# samaweda

jedna z czterech Wed, stanowiąca zbiór śpiewów, pieśni rytualnych i hymnów do Somy

SJP.pl

Samaweda – jedna z czterech samhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed; jej strofy śpiewał w trakcie spełniania ofiary udgatar (kapłan biorący udział w ofierze wedyjskiej, „kantor”). Powstała ok. XI wieku p.n.e.

Samaweda to w znacznej mierze zbiór nieoryginalny: większość strof zaczerpnięto wprost z Rygwedy (głównie mandali ósmej i dziewiątej). Dotarła do naszych czasów w trzech redakcjach – co oznacza, że tradycja czytania i zgłębiania Samawedy rozpadła się na trzy szkoły i to prawdopodobnie już we wczesnym okresie jej kształtowanie się, przed ostateczną kodyfikacją. Różnice między redakcjami są niezbyt znaczące.

Wikipedia

# samba

1. taniec towarzyski w szybkim tempie, wywodzący się z Brazylii;
2. muzyka do tego tańca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. szybki taniec brazylijski;

(1.2) muz. muzyka do samby (1.1)

Wiktionary

Samba, samba de roda – tradycyjny taniec brazylijski, charakteryzujący się dynamicznymi i zmysłowymi ruchami bioder. Tańczony jest solowo przez kobiety lub w parze kobieta plus mężczyzna. Jest „wizytówką” Brazylii na całym świecie, kojarzony głównie z karnawałem oraz capoeirą. Z samba de roda wywodzi się samba towarzyska – taniec towarzyski.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|port|samba.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) samba

* arabski: (1.1) سامبا ż.

* baskijski: (1.1) sanba; (1.2) sanba

* bułgarski: (1.1) самба ż.; (1.2) самба ż.

* chiński standardowy: (1.1) 桑巴舞 (sāngbāwǔ)

* czeski: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* duński: (1.1) samba w.; (1.2) samba w.

* francuski: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* gruziński: (1.1) სამბა (samba)

* hiszpański: (1.1) samba ż./m.; (1.2) samba ż./m.

* indonezyjski: (1.1) samba; (1.2) samba

* koreański: (1.1) 삼바 (samba)

* litewski: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* łotewski: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* niemiecki: (1.1) Samba ż.; (1.2) Samba ż.

* norweski (bokmål): (1.1) samba m.

* norweski (nynorsk): (1.1) samba m.

* nowogrecki: (1.1) σάμπα ż. (sámpa)

* portugalski: (1.1) samba m.

* rosyjski: (1.1) самба ż.

* rumuński: (1.1) samba ż.

* słowacki: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* słoweński: (1.1) samba ż.; (1.2) samba ż.

* szwedzki: (1.1) samba w.; (1.2) samba w.

* turecki: (1.1) samba; (1.2) samba

* ukraiński: (1.1) самба ż. (samba); (1.2) самба ż. (samba)

* węgierski: (1.1) szamba

* włoski: (1.1) samba m. ż.; (1.2) samba m. ż.

źródła.

== samba (język angielski.) ==

thumb|samba (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-samba.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. samba

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmba, AS: sãmba

Wiktionary

# sambal

przyprawa lub ostry sos, popularne w Indonezji i Malezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kulin. ostry indonezyjski sos chili;

Wiktionary

Sambal – indonezyjski sos chili, podawany do wielu potraw jako danie uzupełniające (tzw. side dish). Jest gęstszy niż meksykańska salsa.Najczęściej stosowane rodzaje chili obejmują:

- Adyuma znana również jako habanero: zazwyczaj żółte i krótkie, niezwykle ostre;
- Pieprz kajeński: zwykle czerwone i krótkie;
- Madame Jeanette: żółte lub jasnozielone i wydłużone, o nieregularnym kształcie;
- Cabe rawit: malutkie i wydłużone; mogą być czerwone lub zielone, bardzo ostre;
- Lombok: wydłużone, czerwone lub zielone, stosunkowo łagodne (zielone są łagodniejsze);
- Naga Jolokia: nazywane również cabe taliwang, jedna z najostrzejszych papryk na świecie, osiągająca około 1 miliona jednostek w skali Scoville’a (dziesięć razy więcej niż cabe rawit).

Wikipedia

# sambar

rodzaj ssaków z podrodziny jeleni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;

Wiktionary

- sambar – potrawa
- sambar – rodzaj ssaków

Wikipedia

# sambenito

sukno z otworem na głowę noszone przez pokutników

SJP.pl

Sambenito (z hiszp., etym. od San Benito Święty Benedykt) – ubiór ze zgrzebnego płótna, przywdziewany przez pokutników oraz skazanych przez inkwizycję w celu ich upokorzenia, podobny do szkaplerza.

Suknie koloru żółtego w czerwone krzyże (Krzyż świętego Andrzeja) przeznaczone były dla żałujących grzeszników, którzy mogli je nosić nawet aż do śmierci. Suknie z malowidłami demonicznymi nosili skazani na stos.

Wikipedia

# sambia

1. kraina historyczna w Prusach;
2. półwysep na Morzu Bałtyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w Prusach, obecnie w Federacji Rosyjskiej;

(1.2) geogr. Półwysep Sambijski;

Wiktionary

- Sambia – kraina historyczna
- Sambia – półwysep na Morzu Bałtyckim
- Sambia – lud papuaski

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.2) Półwysep Sambijski

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. sambijski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Samland

źródła.

== Sambia (język estoński.) ==

wymowa. IPA|sambia.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. Zambia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmbʲja, AS: sãmbʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sambijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Półwysep Sambijski

Wiktionary

# sambijski

przymiotnik od: Sambia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sambią, dotyczący Sambii (krainy historycznej lub półwyspu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sambia ż.

Wiktionary

# sambo

rosyjska sztuka walki, odmiana walki wręcz, zawierająca elementy zapasów i judo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rosyjska sztuka walki;

Wiktionary

- Sambo – rosyjska sztuka walki
- Sambo – "trzy skarby" w buddyzmie
- Sambo – stereotyp Afroamerykanina w folklorze amerykańskim

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) sambo sportowe / bojowe / specjalne

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ros|самбо.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) sambo m.

źródła.

== sambo (język angielski.) ==

wymowa. audioAU|En-au-sambo.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sport. sambo

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmbɔ, AS: sãmbo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ros|самбо.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) sambo m.

źródła.

== sambo (język angielski.) ==

wymowa. audioAU|En-au-sambo.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sport. sambo

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sambodrom

platforma, na której tańczy się sambę podczas karnawału w Rio de Janeiro

SJP.pl

# sambor

miasto na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Ukrainie;

Wiktionary

- Sambor – imię męskie
- Sambor I (1150–1205) – książę pomorski
- Sambor II (zm. 1277/1278) – książę lubiszewsko-tczewski
- Sambor – miasto na Ukrainie
- Sambor – gatunek piwa
- Sambor – herb szlachecki

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Samborsko n., Samborszczyzna ż., Samborzec m., Samborowo n., Samborówko n., samborzanin m.

przym. samborski, Samborowy

Wiktionary

# samborowice

Miejscowości w Polsce:

- Samborowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Przeworno
- Samborowice – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie

Wikipedia

# samborowo

Samborowo (niem. Bergfriede) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda, nad rzekami: Drwęcą i Poburzanką oraz częściowo nad Jeziorem Drwęckim, przy drodze krajowej nr 16 (Ogrodniki – Dolna Grupa) i linii kolejowej Ostróda – Iława.

Wikipedia

# samborski

przymiotnik od: Sambor (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Sambora, związany z Samborem, pochodzący z Sambora

Wiktionary

- Powiat samborski (Galicja) – jednostka administracyjna Galicji
- Powiat samborski (II Rzeczpospolita) – jednostka administracyjna II RP, w składzie woj. lwowskiego
- Rejon samborski – jednostka administracyjna Ukrainy, w składzie obwodu lwowskiego

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãmˈbɔrsʲci, AS: sãmborsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samborszczyzna ż., Sambor mos./mrz., samborczanin mos., samborczanka ż.

Wiktionary

# samborszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Sambora, obecnie na Ukrainie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 1415 r. Samborszczyzna wróciła pod panowanie królów polskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sambor m.

przym. samborski

Wiktionary

# samborza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wieżyczka nad bramą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãmˈbɔʒa, AS: sãmboža

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szymborza

Wiktionary

# samborze

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Samborze – w dawnej Polsce pięterka po obu stronach bramy wjazdowej, przeznaczone na mieszkanie wrotnych stróżów, do którego schody prowadziły po wewnętrznej stronie podwórza. Niekiedy samborza takie były uzbrojone.

Samborza – wieża obronna nad bramą wjazdową.

Wikipedia

# samborzec

wieś w Polsce

SJP.pl

Samborzec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, siedziba gminy Samborzec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Historycznie położony jest w Małopolsce, w ziemi sandomierskiej.

Wikipedia

# samborzecki

przymiotnik od: Samborzec

SJP.pl

# sambra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy;

Wiktionary

Sambra (fr. Sambre) – rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy o długości 193 km i powierzchni dorzecza 2740 km².

Rzeka wypływa ze źródeł na zachodnim krańcu Ardenów, płynie przez obszar belgijskiego zagłębia węglowego, a do Mozy uchodzi koło Namur. Sambra jest połączona kanałami ze Skaldą (Kanał Charleroi – Bruksela) i Sekwaną (Kanał Sambra – Oise).

Wikipedia

# sambuca

[czytaj: sambuka] likier włoski anyżkowo-owocowo-ziołowy, produkowany z kopru włoskiego, anyżu i kwiatów bzu czarnego

SJP.pl

Sambuca – bezbarwny, pochodzący z Włoch likier anyżkowo-owocowo-ziołowy, zawierający zazwyczaj od 38 do 40% alkoholu. Jest produkowany na bazie kwiatów czarnego bzu (wł. Sambuco), anyżu gwiaździstego, kopru włoskiego, lukrecji oraz soków.

Sambuca wykorzystywana jest często do przygotowywania koktajli alkoholowych.

.

Wikipedia

# sambucus

[czytaj: sambukus] krzew lub małe drzewo z rodziny przewiertniowatych; bez

SJP.pl

Bez, dziki bez, bzowina (Sambucus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny piżmaczkowatych. Dawniej włączany był do przewiertniowatych (Caprifoliaceae) lub bzowatych. Obejmuje ponad 20 gatunków, występujących głównie na półkuli północnej w klimacie od umiarkowanego do podzwrotnikowego, w strefie równikowej rośliny te rosną w górach, na półkuli południowej w Ameryce Południowej oraz wschodniej Australii. W Polsce rosną dziko trzy gatunki: bez czarny (S. nigra), bez hebd (S. ebulus) i bez koralowy (S. racemosa).

Wikipedia

# samcche

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Meschetia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Meschetia

Wiktionary

# samcche-dżawachetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Wiktionary

Wikipedia

# samcowy

potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samczy

SJP.pl

# samczość

1. to, co jest charakterystyczne dla prawdziwego mężczyzny: sprawność fizyczna i seksualna; machismo, męskość;
2. zespół cech charakterystycznych dla samca - zwierzęcia płci męskiej

SJP.pl

# samczy

1. → samiec;
2. potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samcowy

SJP.pl

# samczyk

samiec małych zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: samiec

(1.2) samiec małych zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem parkę gupików: samczyka i samiczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmt͡ʃɨk, AS: sãmčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samiec m., samczość ż., samiczka ż.

przym. samczy

Wiktionary

# same

zaimek przymiotny

(1.1) lm. nmos. zob. sam.

Wiktionary

Tanzania:

- Same – miasto

Timor Wschodni:

- Same – miasto

Inne:

- Same – diecezja w Tanzanii
- Same – port lotniczy w Timorze Wschodnim
- SAME – włoski producent traktorów

Zobacz też:

- Samme

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmɛ, AS: sãme

Wiktionary

# samek

1. zdrobnienie od: Samuel (imię męskie);
2. nazwisko

SJP.pl

Samek, polskie nazwisko.

Osoby noszące to nazwisko:

- Jan Samek (1930-2007), historyk
- Jan Samek (1937-1991), pilot, modelarz
- Elżbieta Samek-Czapla – polska artystka i architektka

Wikipedia

# samhainofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed Halloween

Wiktionary

# samica

określenie osobnika płci żeńskiej u zwierząt, tzn. takiego organizmu zwierzęcego, który wytwarza komórki jajowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zwierzę płci żeńskiej

Wiktionary

Samica (♀), inaczej organizm żeński – organizm, który produkuje nieporuszające się komórki jajowe. Z wyjątkiem rzadkich schorzeń, większość ssaków płci żeńskiej, w tym samice ludzi, ma dwa chromosomy X. Cechy charakterystyczne dla samic różnią się w zależności od gatunku, przy czym niektóre gatunki zawierają dobrze zdefiniowane cechy żeńskie, takie jak obecność wyróżniających się gruczołów mlecznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samicę kota nazywa się kotką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmʲit͡sa, AS: sãmʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. samiczka ż.

:: fm. samiec m.

przym. samiczy

Wiktionary

# samiczka

zdrobnienie od: samica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. samica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem parkę gupików: samczyka i samiczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmʲit͡ʃka, AS: sãmʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrub. samica, forma męska samczyk

przym. samiczy

Wiktionary

# samiczy

→ samica

SJP.pl

#### Patrz:

samica

# samiec

pogardliwie o mężczyźnie, zwłaszcza lubieżnym, namiętnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zwierzę płci męskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. mężczyzna

Wiktionary

Samiec (♂), inaczej organizm męski – organizm, który produkuje ruchliwe komórki rozrodcze - plemniki. U ssaków płeć męska jest determinowana obecnością chromosomu Y, podczas gdy brak tego chromosomu warunkuje płeć żeńską; jeśli jednak obecny na nim gen SRY jest nieaktywny, organizm wykształca cechy typowo żeńskie (zespół Swyera).

Oznaczany jest symbolem Marsa.

Powszechnie akceptowanym symbolem używanym do reprezentowania płci męskiej jest ♂ (Alt codes: Alt+11).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samiec konia to ogier.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmʲjɛt͡s, AS: sãmʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samczość ż.

:: zdrobn. samczyk m.

:: fż. samica ż.

przym. samczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) macho

Wiktionary

# samiel

lokalna nazwa suchego, porywistego wiatru wiejącego na Saharze i często wywołującego burze piaskowe; chamsin, hamsin, samum

SJP.pl

# samieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. rzad. onanizm, masturbacja, czynność autoerotyczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kurkiewicz usiłował wprowadzić polskie słownictwo w zasadzie na wszystko. Mamy więc samieństwo (masturbację, nie od samca, ale od robienia czegoś samemu) (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sam

zaim. sam

rzecz. sam mrz.

Wiktionary

# samijski

dotyczący Samos, wyspy na Morzu Egejskim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samos, dotyczący Samos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samos mrz./ż.

Wiktionary

# samin

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Samin – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
- Samin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
- Samin – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Dąbrówno

Wikipedia

# samisen

trzystrunowy japoński instrument muzyczny; shamisen, szamisen

SJP.pl

# samiuchny

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiutki, samiuśki

SJP.pl

# samiusieńki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiuśki, samiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: sãmʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sam

rzecz. sam mrz., samosia ż.

zaim. sam

Wiktionary

# samiuśki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiusieńki, samiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Góral spod samiuśkich Pienin i flisak kusili opowieściami o atrakcjach okolic Jeziora Czorsztyńskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmʲjüɕci, AS: sãmʹi ̯üśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotny

Wiktionary

# samiusz

imię męskie

SJP.pl

# samiutenieńki

zdrobnienie od: samiutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjutɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲci, AS: sãmʹi ̯utẽńė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sam

rzecz. sam mrz., samosia ż.

zaim. sam

Wiktionary

# samiuteńki

zdrobnienie od: sam; samiusieńki, samiutki, samiuśki, samiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: sãmʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sam, samiutki

rzecz. sam mrz., samosia ż.

zaim. sam

Wiktionary

# samiutki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiuśki, samiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: sam

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmʲjutʲci, AS: sãmʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sam, samiuteńki, samotny

rzecz. sam mrz., samosia ż.

zaim. sam

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samiuśki

Wiktionary

# samizdat

[czytaj: samizDAT]
1. zabroniona przez władze publikacja, wydawana na terenie byłego Związku Radzieckiego i w krajach byłego bloku komunistycznego;
2. środowiskowo: alkohol nielegalnie pędzony; samogon, bimber, księżycówka, krzakówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

(1.2) pot. przen. każde inne antyrządowe czasopismo wydawane społecznie bez dopełnienia formalności

Wiktionary

Samizdat (ros. самиздат, od samodiejatielnoje izdatielstwo – wydawnictwo samodzielne) – określenie zwalczanej przez władze tzw. literatury drugiego obiegu, powstającej poza zasięgiem cenzury w ZSRR od końca lat 50. XX w.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rosjanie zaprezentowali maszynopisowy samizdat sowiecki, liczne fotografie więźniów politycznych zaopatrzone w opis ich spraw i wyroków.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samizdatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bibuła

Wiktionary

# samizdatowy

przymiotnik od: samizdat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z samizdatami, czyli wydawnictwami drugiego obiegu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzień przed klasowym spotkaniem siedziałem w domu, stemplując okładki samizdatowego czasopisma (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samizdat mrz.

Wiktionary

# samlino

Samlino (niem. Zemlin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Golczewo, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

Według danych z 1 stycznia 2021 roku wieś liczyła 188 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# samnici

starożytne plemiona

SJP.pl

Samnici (łac. Samnites) – jeden z ludów italskich z grupy osko-umbryjskiej, zamieszkujący środkową i południową część Apeninów (Samnium), tworzący luźną federację o charakterze wojskowym. Głównym miastem Samnitów było Maleventum, przemianowane później przez Rzymian na Benewent.

Wikipedia

# samnicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Samnitów lub Samnium

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samnita, Samnium

Wiktionary

# samnita

przedstawiciel jednego z dawnych ludów italskich zamieszkujących Samnium, część środkowej Italii

SJP.pl

# samo-

przedrostek

(1.1) tworzący wyrazy, w których główna cecha występuje jako jedyna

(1.2) tworzący wyrazy, w których główna cecha jest uzyskiwana bez pomocy czegoś / kogoś innego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) samochód • samodzielny • samolot • samonośny • samoobrona • samoobsługa • samosiejka • samowar • samowzbudny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmɔ, AS: sãmo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotny

Wiktionary

# samoa

1. Wyspy Żeglarzy; archipelag na Oceanie Spokojnym;
2. (do 1997 Samoa Zachodnie) Niezależne Państwo Samoa; państwo w Oceanii;
3. Samoa Amerykańskie, zamorskie terytorium Stanów Zjednoczonych w Oceanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

(1.2) geogr. pot. archipelag Wysp Samoa w Oceanii;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔa, AS: sãmoa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samoańczyk m., Samoanka ż., samoański mrz.

przym. samoański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Niezależne Państwo Samoa; hist. Samoa Zachodnie, Samoa Niemieckie

(1.2) Wyspy Samoa

Wiktionary

# samoagresja

agresja skierowana przeciwko samemu sobie

SJP.pl

# samoakceptacja

akceptowanie samego siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. akceptowanie samego siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mając problemy z samoakceptacją, Celina postanowiła pójść z tym do psychologa.

Wiktionary

# samoańczyk

1. mieszkaniec Samoa Amerykańskiego;
2. obywatel Samoa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Samoa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: sãmoãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fż. Samoanka ż.

przym. samoański

Wiktionary

# samoanka

1. mieszkanka Samoa Amerykańskiego;
2. obywatelka Samoa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Samoa

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fm. Samoańczyk

przym. samoański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Samoanka ż.

* esperanto: (1.1) samoanino

* hiszpański: (1.1) samoana ż.

* kataloński: (1.1) samoana ż.

* słowacki: (1.1) Samojčanka ż.

* włoski: (1.1) samoana ż.

źródła.

== Samoanka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Samoanka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãŋka, AS: sãmoãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fm. Samoańczyk

przym. samoański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Samoa n., samoański mrz.

:: fm. Samoańczyk

przym. samoański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Samoanka ż.

* esperanto: (1.1) samoanino

* hiszpański: (1.1) samoana ż.

* kataloński: (1.1) samoana ż.

* słowacki: (1.1) Samojčanka ż.

* włoski: (1.1) samoana ż.

źródła.

== Samoanka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Samoanka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# samoański

przymiotnik od: Samoa, Samoa Amerykańskie, Samoa Zachodnie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samoa, dotyczący Samoa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do Samoa, będący jego własnością

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) jęz. język urzędowy Samoa,

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈãj̃sʲci, AS: sãmoãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samoańczyk m., Samoanka ż., Samoa n.

Wiktionary

# samobadać

samobadać się - badać samego siebie

SJP.pl

# samobadanie

samobadać się - badać samego siebie

SJP.pl

# samobiczować

samobiczować się:
1. przypisywać sobie winę za coś, zarzucać sobie coś złego;
2. przenośnie: ujawniać szerszemu gronu własne wady, błędy i braki, krytycznie mówić o sobie samym

SJP.pl

# samobiczowanie

samobiczować się:
1. przypisywać sobie winę za coś, zarzucać sobie coś złego;
2. przenośnie: ujawniać szerszemu gronu własne wady, błędy i braki, krytycznie mówić o sobie samym

SJP.pl

# samobieżny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. (o maszynach itp.) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

Wiktionary

# samobij

czarodziejski kij, który na rozkaz właściciela sam bił, uderzał; kij samobij

SJP.pl

# samobitnia

Samobitnia była to powszechnie stosowana ochrona pszczół, żyjących w barci, przed niedźwiedziem. Był to potężny kloc drewna lub kamień zawieszony na sznurze– przy barci. Kiedy niedźwiedź odchylał go, chcąc dostać się do środka barci, kloc bezwładnie wracał na miejsce i uderzał go w głowę. Niekiedy bartnicy wbijali w ziemię pod drzewem zaostrzone u góry, drewniane pale, na które nadziewał się spadający z drzewa niedźwiedź.

Wikipedia

# samobój

1. sport: gol strzelony własnemu bramkarzowi;
2. przenośnie: błąd przynoszący złe skutki popełniającej go osobie lub jej i grupie osób z nią powiązanych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) sport. pot. bramka samobójcza

(1.2) przen. pot. sytuacja, w której sprawca zdarzenia sam sobie szkodzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. samobójstwo

Wiktionary

Gol samobójczy – w sportach zespołowych (w szczególności w piłce nożnej) skuteczny strzał w kierunku własnej bramki, przypadkowe uderzenie lub zmiana toru lotu piłki, którego efektem jest zdobycie gola (punktu) dla drużyny przeciwnej.

Jeśli piłka po strzale odbija się przypadkowo od zawodnika drużyny broniącej i wpada do siatki, gol uznaje się za samobójczy, jeśli strzał nie był skierowany w "światło bramki". Jeśli był – zapisuje się go jako normalny gol na konto strzelającego drużyny atakującej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Ten romans z Anką to był samobój. Żona się dowiedziała i spakowała mi walizki.

(2.1) Zbrzydło mi życie, co jest wiecznym niepokojem, postanowiłem dziś je skończyć samobojem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samobójstwo n., samobójca m., samobójczyni ż.

przym. samobójczy

Wiktionary

# samobójca

ten, kto dokonał samobójstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba próbująca zabić samą siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamach terrorystyczny przeprowadziło dwóch samobójców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈbujt͡sa, AS: sãmobui ̯ca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samobójstwo n.

:: fż. samobójczyni

przym. samobójczy

przysł. samobójczo

Wiktionary

# samobójczy

związany z samobójstwem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo

(1.2) grożący niebezpieczeństwem, bardzo śmiały, ryzykowny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈbujt͡ʃɨ, AS: sãmobui ̯čy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samobójca m., samobójczyni ż., samobójstwo n., samobój m.

przym. przedsamobójczy

przysł. samobójczo

Wiktionary

# samobójczyni

kobieta samobójca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta celowo zabijająca samą siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samobójca m., samobójstwo n., samobój mzw.

przym. samobójczy

Wiktionary

# samobójstwo

zamierzone odebranie sobie życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zabicie samego siebie;

(1.2) przen. działanie na własną szkodę

Wiktionary

Samobójstwo – celowe odebranie sobie życia.

Przyczyny samobójstw są wielorakie. Często wynika ono z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub inne uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Samobójstwo może być również popełnione przez zdrowego psychicznie człowieka z powodów ideologicznych. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieleczona depresja może prowadzić nawet do samobójstwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈbujstfɔ, AS: sãmobui ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samobójca m., samobójczyni ż., samobój m.

przym. samobójczy, przedsamobójczy

przysł. samobójczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. samobój

Wiktionary

# samochcąc

dawniej: z własnej woli, dobrowolnie

SJP.pl

# samochód

pojazd lądowy, czterokołowy używany do przewozu ludzi i towarów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. transp. pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

Wiktionary

Samochód, automobil, w skrócie auto – rodzaj kołowego pojazdu silnikowego, służącego do przewozu osób lub ładunków. Wg polskiego prawa taki pojazd jest samochodem tylko jeśli jego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością powyżej 25 kilometrów na godzinę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wolałabym pojechać nad morze samochodem niż pociągiem.

(1.1) Latem przejeżdżając przez Gowarzewo zobaczyłem zezłomowany samochód i nieopatrznie powiedziałem, że taki model chciałbym mieć, a już następnego dnia auto było wykupione.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔxut, AS: sãmoχut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochodowiec mos./mrz., samochodownictwo n., samochodówka ż., samochodziarz mos., samochodzina ż.

:: zdrobn. samochodzik mrz.

:: zgrub. samochodzisko n.

przym. samochodny, samochodowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) auto, czterokołowiec, dwuślad, dwuśladowiec, limuzyna, maszyna, wóz; lekcew. samochodzina; pot. bryczka, bryka, fura, gablota; przest. automobil, samojazd; zdrobn. samochodzik; zgrub. samochodzisko

Wiktionary

# samochodnie

→ samochodny

SJP.pl

#### Patrz:

samochodny

# samochodny

rzadko: poruszający się za pomocą własnego silnika; samobieżny, samojezdny

SJP.pl

# samochodowiec

potocznie: właściciel samochodu

SJP.pl

Samochodowiec (ang. car carrier lub pure car carrier) – statek przeznaczony do przewozu samochodów.

Ponieważ samochody jako ładunek zajmują dużo przestrzeni przy stosunkowo niewielkiej masie, przewożenie większej ich liczby na typowych statkach drobnicowych powodowało małe wykorzystywanie nośności, a co za tym idzie, generowało duże koszty. Do przemieszczania dużej liczby samochodów zaprojektowano i zbudowano statki mogące pomieścić kilka tysięcy samochodów osobowych. Przestrzeń ładunkowa takiego statku jest podzielona na wiele pokładów o małej wysokości. Część pokładów jest ruchoma w pionie, co pozwala ładować samochody o różnej wysokości. Załadunek i rozładunek samochodów odbywa się w systemie ro-ro, czyli przez odpowiednie furty z rampami na rufie i burtach statku, łączące pokłady z nabrzeżem. Dzięki temu czas załadunku został skrócony do kilku-kilkunastu godzin. Po załadowaniu samochody są mocowane za pomocą łańcuchów lub pasów do odpowiednich uchwytów na pokładach.

Wikipedia

# samochodówka

potocznie:
1. technikum samochodowe;
2. komputerowa gra samochodowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. eduk. zasadnicza szkoła zawodowa lub technikum samochodowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochód m., samochodzik m., samochodzina ż., samochodzisko n., samochodownictwo n., samochodowiec m., samochodziarz m.

przym. samochodowy

Wiktionary

# samochodownictwo

dział techniki zajmujący się pojazdami mechanicznymi

SJP.pl

# samochodowy

→ samochód

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samochodem, dotyczący samochodu

Wiktionary

#### Patrz:

samochód

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ, AS: sãmoχodovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochód m., samochodzik mrz., samochodówka ż.

Wiktionary

# samochodoza

nadmierne przemieszczanie się samochodami na jakimś obszarze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesycenie obszarów miejskich samochodami

Wiktionary

# samochodziara

→ samochodziarz

SJP.pl

#### Patrz:

samochodziarz

# samochodziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik samochodów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochód mrz., samochodzik mrz., samochodówka ż.

Wiktionary

# samochodzik

1. potocznie: zabawka w kształcie samochodu; resorak;
2. zdrobnienie od: samochód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samochód

(1.2) samochód-zabawka

Wiktionary

Samochodzik – zabawka lub model w formie zminiaturyzowanego samochodu (zazwyczaj w rozmiarze od kilku do kilkudziesięciu centymetrów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skoczyłbyś twoim samochodzikiem po napoje do hurtowni?

(1.2) Może zostawiłeś samochodzik w piaskownicy?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈxɔd͡ʑik, AS: sãmoχoʒ́ik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochód mrz., samochodzina ż., samochodzisko n., samochodowiec mos., samochodziarz mos., samochodownictwo n., samochodówka ż.

przym. samochodowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) auteczko, autko

(1.2) autko

Wiktionary

# samochodzisko

zgrubienie od: samochód

SJP.pl

# samochwalca

osoba lubiąca się chwalić; samochwalec, samochwał, samochwała, chwalipięta

SJP.pl

# samochwalczy

→ samochwalstwo, → samochwalca

SJP.pl

#### Patrz:

samochwalstwo, → samochwalca

# samochwalec

osoba lubiąca się chwalić; samochwalca, samochwał, samochwała, chwalipięta

SJP.pl

# samochwalstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. zachwalanie siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś zapłaci za to swoje samochwalstwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samochwała m./ż., samochwalca m., samochwał m.

przym. samochwalczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bufonada, chełpliwość, chwalipięctwo, fanfaronada, gaskonada, pyszałkowatość

Wiktionary

# samochwał

mężczyzna lubiący się chwalić; samochwalec, samochwała, samochwalca, chwalipięta

SJP.pl

# samochwała

mężczyzna lubiący się chwalić; samochwalec, samochwał, samochwalca, chwalipięta

SJP.pl

# samoczwart

dawniej: w towarzystwie trzech osób; we czworo, we czterech

SJP.pl

# samoczynnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób samoczynny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drzwi otwierają się samoczynnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sa.mɔˈt͡ʂɨn.ɲɛ

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samoczynny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) automatycznie, samodzielnie, samoistnie

Wiktionary

# samoczynny

przymiotnik

(1.1) działający samoczynnie, bez udziału człowieka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: sãmočỹ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. samoczynnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) automatyczny

Wiktionary

# samodestrukcyjny

→ samodestrukcja

SJP.pl

#### Patrz:

samodestrukcja

# samodoskonalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|samodoskonalić.

Wiktionary

# samodrugi

przymiotnik

(1.1) przest. samowtór

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|samowtór.

źródła.

== samodrugi (język dolnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) ciężarny, w ciąży

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈdruɟi, AS: sãmodruǵi

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|samowtór.

źródła.

== samodrugi (język dolnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) ciężarny, w ciąży

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# samodurstwo

bezmyślny upór, pyszałkowatość

SJP.pl

# samodyjczycy

lud zamieszkujący Syberię; Samojedzi (dawniej)

SJP.pl

# samodyjczyk

członek ludu syberyjskiego

SJP.pl

# samodyjka

członkini ludu syberyjskiego

SJP.pl

# samodyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. zob. samojedzki.

Wiktionary

# samodyscyplina

dyscyplina narzucona samemu sobie; dyscyplina wewnętrzna

SJP.pl

Samokontrola (samodyscyplina) – umiejętność kontrolowania swoich emocji i zachowań.

Badania z wykorzystaniem rezonansu czynnościowego ludzkiego mózgu pokazują, że samokontrola jest związana z pewnym obszarem grzbietowo-bocznej części kory przedczołowej, należącej do płata czołowego. Obszar ten jest odrębny od tych odpowiedzialnych za czynności zamierzone, postrzeganie intencji czy dokonywanie wyborów.

Wikipedia

# samodział

tkanina wełniana lub lniana utkana na ręcznym warsztacie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina z wełny lub lnu tkana na ręcznym krośnie

(1.2) środ. przestępcze bimber

Wiktionary

Samodział – tkana na ręcznym krośnie tkanina; jest to materiał wykonany z szorstkiego, elastycznego, porowatego wełnianego lub lnianego włókna, z połyskiem o diagonalnej strukturze. Może to być także splot płócienny z przędzy zgrzebnej, niebarwionej, co daje wygląd ręcznie tkanego. Materiał jest wykorzystywany na sportową odzież, marynarki, garnitury, płaszcze, i damskie kostiumy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. samodzielność ż., samodziałek m., samodziałka ż.

przym. samodziałowy

Wiktionary

# samodziałający

dawniej: samoczynny, automatyczny

SJP.pl

# samodziałowy

przymiotnik od: samodział

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zrobiony, uszyty z samodziału

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samodział m.

Wiktionary

# samodzielnie

przysłówek

(1.1) bez cudzej pomocy, o własnych siłach

(1.2) samotnie, bez innych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasz synek potrafi już samodzielnie chodzić.

(1.2) Balety mogą być wystawiane samodzielnie lub jako część opery.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈd͡ʑɛlʲɲɛ, AS: sãmoʒ́elʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sam mrz., samodzielność ż., samosia ż.

przym. samodzielny, sam

zaim. sam

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) we własnym zakresie

Wiktionary

# samodzielniej

stopień wyższy od przysłówka: samodzielnie

SJP.pl

# samodzielniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samodzielny

SJP.pl

# samodzielność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niezależność, uniezależnienie

(1.2) rzad. cecha tego co zostało samodzielnie wykonane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stawiamy na samodzielność naszych wychowanków.

(1.1) Obecnie 95 % gepardów grzywiastych ginie nie osiągnąwszy samodzielności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samodział mrz., sam mrz., samosia ż.

czas. samodzielnieć ndk.

przym. samodzielny

przysł. samodzielnie

zaim. sam

Wiktionary

# samodzielny

przymiotnik

(1.1) radzący sobie bez cudzej pomocy

(1.2) oddzielny, wyłączony z reszty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiem, kiedy ten twój syn chce stać się w końcu samodzielny, skoro w ogóle nie ma zamiaru iść do pracy.

(1.2) Program był początkowo dołączany do systemu operacyjnego, ale z czasem stał się tak popularny, że zaczął być sprzedawany jako samodzielny produkt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈd͡ʑɛlnɨ, AS: sãmoʒ́elny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samosia ż., sam mrz., samodzielność ż.

przysł. samodzielnie

przym. sam

zaim. sam

Wiktionary

# samodzierżawca

1. monarcha absolutny; samowładca;
2. dawniej: jedyny dzierżawca

SJP.pl

# samodzierżawie

1. władza absolutna w carskiej Rosji; samowładztwo;
2. potocznie: absolutyzm, tyrania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. polit. władza absolutna w carskiej Rosji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Imperium Rosyjskim panowało „samodzierżawie”, czyli monarchia absolutna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samodzierca m., samodzierżca m., samodzierstwo n., samodzierż m., samodzierczość ż., samodzierżstwo n.

przym. samodzierczy, samodzierżczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) carat, autokracja, samowładztwo, daw. samodzierstwo, daw. rzad. samodzierżstwo

Wiktionary

# samodzierżca

monarcha absolutny; samowładca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) władca absolutny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈd͡ʑɛrʃt͡sa, AS: sãmoʒ́eršca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samodzierżawie, samodzierca, samodzierstwo, samodzierż, samodzierżczość, samodzierżstwo

przym. samodzierczy, samodzierżczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samowładca, daw. samodzierż, daw. rzad. samodzierca

Wiktionary

# samodzierżczyni

→ samodzierżca

SJP.pl

#### Patrz:

samodzierżca

# samoedukacja

samodzielna edukacja

SJP.pl

# samoeliminacja

działanie uczestnika pewnej grupy zmierzające do wykluczenia go z tej grupy

SJP.pl

# samofascynacja

zainteresowanie, często nadmierne, własną osobą i wszystkim co dotyczy własnej osoby

SJP.pl

# samofinansować

samofinansować się - finansować swoją działalność z własnych pieniędzy

SJP.pl

# samofinansowanie

pokrywanie wszelkich wydatków przedsiębiorstwa uzyskiwanymi w toku jego funkcjonowania wpływami

SJP.pl

Samofinansowanie – oznacza finansowanie wydatków przedsiębiorstwa ze źródeł wewnętrznych (własnych), a nie ze źródeł zewnętrznych (tj. poprzez zadłużanie się u innych podmiotów).

Do źródeł wewnętrznych finansowania przedsiębiorstwa można zaliczyć np. zyski zatrzymane, odpisy amortyzacyjne, rozwiązanie rezerw celowych, środki uzyskane ze zbycia zbędnego majątku przedsiębiorstwa.

Wikipedia

# samogon

potocznie: wódka lub spirytus wytwarzane nielegalnie prymitywnym, domowym sposobem; bimber, samizdat, księżycówka, krzakówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. nielegalnie pędzony napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔɡɔ̃n, AS: sãmogõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedgon mrz., samogonka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samogonka, bimber, księżycówka, krzakówka, siwucha; eufem. żart. koniak pędzony nocą / KPN; reg. pozn. berbelucha.

Wiktionary

# samogoniarnia

miejsce nielegalnej produkcji alkoholu

SJP.pl

# samogonka

potocznie: wódka lub spirytus wytwarzane prymitywnym, domowym sposobem; samogon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. samogon.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samogon mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samogon, bimber, księżycówka, krzakówka, siwucha; eufem. żart. koniak pędzony nocą / KPN; reg. pozn. berbelucha.

Wiktionary

# samogonowy

przymiotnik od: samogon

SJP.pl

# samograj

1. potocznie: instrument samogrający albo aparat odtwarzający dźwięki
2. w problemistyce szachowej: przeciwieństwo zugzwangu
3. przenośnie: rola w sztuce dająca aktorowi pole do popisu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. instrument muzyczny lub mechanizm, samodzielnie wytwarzający dźwięki

(1.2) pot. coś łatwego do wykonania lub osiągnięcia, szybko przynoszącego efekt

(1.3) pot. rola teatralna lub filmowa łatwa do zagrania

(1.4) pot. temat w literaturze, filmie, sztuce itp. atrakcyjny i łatwy do przedstawienia

Wiktionary

# samogwałciciel

ktoś, kto zaspokaja popęd płciowy bez udziału partnera, onanizuje się

SJP.pl

# samogwałt

podrażnianie własnych narządów płciowych w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; ipsacja, onanizm, onania, masturbacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych

Wiktionary

Masturbacja – pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Może, lecz nie musi, prowadzić do osiągnięcia orgazmu. Termin obejmuje stymulację za pomocą dłoni, przedmiotów codziennego użytku, a także za pomocą akcesoriów, takich jak wibratory czy sztuczne pochwy. Masturbacja odbywa się bez udziału partnera lub przy jego wyłącznie biernym udziale. Istnieje pojęcie wzajemnej masturbacji, które dotyczy sytuacji z aktywnym udziałem partnera.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) med. ipsacja, med. seks. masturbacja, med. seks. onanizm, eufem. robienie sobie dobrze

Wiktionary

# samogłoska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

Wiktionary

Samogłoska – głoska, przy powstawaniu której uczestniczą jedynie więzadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Samogłoski charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie. Podczas ich artykulacji słychać tylko jedną głoskę. Niektórzy językoznawcy kwestionują tę metodę definicji samogłosek jako niejednoznaczną i wzbudzającą wątpliwości i proponują w zamian metodę dystrybucyjną, polegającą na badaniu roli i kontekstu poszczególnych głosek w izolowanych wyrazach w poszczególnych językach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze w XVIII stuleciu utrzymywano samogłoskę „e” w celownikowo-miejscownikowych postaciach „żenie”, „siestrze” – tak jak w deklinacji męskiej do niedawna mówiło się np. „o oddziele”, a w nijakiej – „o zwierciedle”.

(1.1) Rozmawiali po polsku, on mówił z zabawnym akcentem, przeciągał niektóre samogłoski, zaczynając zdania ze szwedzkim namysłem […].

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈɡwɔska, AS: sãmogu̯oska

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samogłoskowy

Wiktionary

# samogłoskowy

przymiotnik od: samogłoska

SJP.pl

# samogłów

ryba z rodziny samogłowowatych, prawdopodobnie największa ryba kostnoszkieletowa, osiągająca do 333 cm długości i 2,3 tony wagi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Mola mola|Linnaeus|ref=tak., gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

(1.2) icht. ryba z gatunku samogłów (1.1)

Wiktionary

Samogłów, mola (Mola mola) – gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych (Molidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Podobnie jak u innych rozdymkokształtnych narządy wewnętrzne samogłowów mogą zawierać neurotoksyny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samogłowowate nmos.

przym. samogłowowaty

Wiktionary

# samohamowność

Samohamowność – właściwość układów mechanicznych polegająca na możliwości napędzenia go tylko z jednej strony.

Przykładem może być połączenie śruba-nakrętka, w którym układ może być napędzany tylko poprzez przyłożenie momentu siły obracającego nakrętkę, przyłożenie siły nacisku próbującego przesunąć nakrętkę nie spowoduje jej przesunięcia.

Samohamowność występuje, gdy pozorny kąt tarcia jest większy od kąta nachylenia linii śrubowej.

Wikipedia

# samohartować

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

SJP.pl

# samohartowanie

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

SJP.pl

# samohartowność

Samohartowność – zdolność niektórych materiałów do hartowania podczas powolnego chłodzenia w powietrzu. Własność wykorzystywana np. przy obróbce cieplnej walców walcarek.

Wikipedia

# samohartujący

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

SJP.pl

# samoidentyfikacja

określenie własnej tożsamości, przynależności do danej kultury, religii lub organizacji, itp.; autoidentyfikacja

SJP.pl

# samoindukcja

pojawianie się wtórnego zmiennego pola elektromagnetycznego wokół cewki elektrycznej (solenoidu) przy przepływie przez nią zmiennego prądu elektrycznego lub gdy jest ona umieszczona w zmiennym polu elektromagnetycznym

SJP.pl

Samoindukcja (indukcja własna) – zjawisko elektromagnetyczne, jest szczególnym przypadkiem zjawiska indukcji elektromagnetycznej. Samoindukcja występuje, gdy siła elektromotoryczna wytwarzana jest w tym samym obwodzie, w którym płynie prąd powodujący indukcję, powstająca siła elektromotoryczna przeciwstawia się zmianom natężenia prądu elektrycznego. Indukcyjność obwodu jest równa sile elektromotorycznej samoindukcji jaka powstaje w obwodzie przy zmianie natężenia o 1 amper występująca w czasie 1 sekundy

Wikipedia

# samoironia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zob. autoironia.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samoironiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autoironia

Wiktionary

# samoironiczny

przymiotnik

(1.1) rzad. ironiczny wobec samego siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samoironia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autoironiczny

Wiktionary

# samoistnie

przysłówek

(1.1) w sposób samoistny, niezależnie od czegoś innego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zespół opóźnionej fazy snu (…) najczęściej występuje u ludzi młodych, rzadko rozpoczyna się po 30 r.ż., może samoistnie ustąpić wraz z wiekiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samoistny

czas. istnieć, zaistnieć

rzecz. samoistność ż.

Wiktionary

# samoistniej

stopień wyższy od przysłówka: samoistnie

SJP.pl

# samoistniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samoistny

SJP.pl

# samoistność

w filozofii: istnienie przez siebie; aseitas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co samoistne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samoistny

przysł. samoistnie

Wiktionary

# samoistny

1. istniejący, powstały niezależnie od czegoś innego;
2. tworzący odrębną całość, niezwiązany z niczym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) istniejący sam z siebie; powstały niezależnie od przyczyn zewnętrznych

(1.2) będący odrębną całością, niezwiązaną z niczym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samoistność ż.

przysł. samoistnie

czas. istnieć, zaistnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samorzutny, spontaniczny, idiopatyczny

(1.2) niezależny, oddzielny, odrębny, osobny

Wiktionary

# samoizolacyjny

→ samoizolacja; autoizolacyjny

SJP.pl

# samojazd

dawniej, przed I wojną światową: samochód; automobil

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. samochód – termin stosowany przed pierwszą wojną światową

Wiktionary

# samojebka

wulgarnie: zdjęcie zrobione samemu sobie; selfie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. fotografia zrobiona samemu sobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anka wrzuciła na fejsa kolejną samojebkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samojebstwo n., samojeb m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) selfie, selfik, fota / fotka z rąsi

Wiktionary

# samojed

rosyjska rasa psa zaprzęgowego

SJP.pl

- Samojedzi – naród, inaczej Nieńcy
- samojed – rasa psów

Wikipedia

# samojeda

rosyjska rasa psa zaprzęgowego

SJP.pl

# samojeden

dawniej: sam jeden, jedyny

SJP.pl

# samojedka

dawniej: Samodyjka (członkini ludu syberyjskiego)

SJP.pl

# samojedź

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. ludożerca, kanibal

Wiktionary

# samojedzi

dawna nazwa Samodyjczyków, syberyjskiego ludu

SJP.pl

Samojedzi, także ludy samodyjskie – zbiorcza nazwa kilku autochtonicznych narodów zamieszkujących północno-zachodnią Syberię (Rosja). Posługują się językami z grupy samojedzkiej, należącej do rodziny uralskiej. Ludy te mają własne okręgi autonomiczne: Nieniecki i Jamalsko-Nieniecki.

Wikipedia

# samojedzki

dotyczący Samojedów (ludu syberyjskiego), charakterystyczny dla Samojedów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samojedami, dotyczący Samojedów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samojeda ż., Samojedka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. samodyjski

Wiktionary

# samokaranie

w psychologii: karanie samego siebie; masochizm

SJP.pl

# samokierować

samokierować się - o torpedach, pociskach itp.: kierować się samoczynnie; samonaprowadzać się

SJP.pl

# samokierowanie

samokierować się - o torpedach, pociskach itp.: kierować się samoczynnie; samonaprowadzać się

SJP.pl

# samokontrola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kontrolowanie własnych działań; kontrola nad sobą

Wiktionary

Samokontrola (samodyscyplina) – umiejętność kontrolowania swoich emocji i zachowań.

Badania z wykorzystaniem rezonansu czynnościowego ludzkiego mózgu pokazują, że samokontrola jest związana z pewnym obszarem grzbietowo-bocznej części kory przedczołowej, należącej do płata czołowego. Obszar ten jest odrębny od tych odpowiedzialnych za czynności zamierzone, postrzeganie intencji czy dokonywanie wyborów.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) autokontrola

Wiktionary

# samokreować

samokreować się - kreować własny wizerunek, kreować samego siebie

SJP.pl

# samokrytycyzm

krytyczna, obiektywna ocena siebie samego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. umiejętność krytycznego i obiektywnego oceniania siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Teresie brakuje samokrytycyzmu, uważa, że wszystko robi najlepiej i że nigdy się nie myli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔkrɨˈtɨt͡sɨsm̥, AS: sãmokrytycysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokrytyka ż.

przym. samokrytyczny

przysł. samokrytycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autokrytycyzm

Wiktionary

# samokrytycznie

przysłówek

(1.1) krytycznie w stosunku do samego siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokrytycyzm mrz., samokrytyka ż.

przym. samokrytyczny

Wiktionary

# samokrytyczny

krytyczny wobec samego siebie

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zdolny do krytycznej oceny samego siebie

(1.2) wyrażający taką ocenę, nacechowany samokrytycyzmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczywiście, że mam w sobie cechy, których u innych ludzi nie lubię, ale to chyba dobrze, że jestem wobec siebie na tyle samokrytyczna, by wiedzieć, że robię coś źle…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokrytyka ż., samokrytycyzm m., samokrytyczność ż.

przysł. samokrytycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) rzad. autokrytyczny

Wiktionary

# samokrytyka

1. krytycyzm wobec siebie;
2. publiczne przyznanie się do swoich błędów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyznanie się do błędów, najczęściej publiczne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ogólna definicja samokrytyki, sformułowana przez samego Stalina, brzmiała następująco: samokrytyka - „uczciwa, jawna, bolszewicka" samokrytyka to „szczególna metoda wychowania kadr partyjnych i w ogóle klasy robotniczej w duchu rewolucyjnego rozwoju", „potężny oręż w walce o socjalizm".

(1.1) Otóż za Kołakowskim przyjmuję, że „wyróżniającą cechą kultury europejskiej w jej formie dojrzałej jest jej zdolność do kwestionowania samej siebie, zdolność do permanentnej samokrytyki”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokrytycyzm m., samokrytyczność ż.

przym. samokrytyczny

przysł. samokrytycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autokrytyka, samobiczowanie

Wiktionary

# samokształcący

rzadko: samokształcić się - samodzielnie zdobywać wiedzę

SJP.pl

# samokształcenie

umiejętność wpływu na własny rozwój, przejmowanie zadania rozwijania i kształtowania kwalifikacji we własnym zakresie; autoedukacja, samowychowanie

SJP.pl

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

Wikipedia

# samokształceniowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. organizator samokształcenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokształcenie

przym. samokształceniowy

Wiktionary

# samokształcić

rzadko: samokształcić się - samodzielnie zdobywać wiedzę

SJP.pl

# samokupstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. hand. wyłączne prawo do handlu czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cofnięto za to wydane w roku zeszłym pozwolenie na wolną sprzedaż soli za opłatą cła na granicy na północ od Łęczycy i Sochaczewa, a ustanowiono samokupstwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samokupiec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. monopol; daw. jednokupstwo

Wiktionary

# samol

nazwisko

SJP.pl

- Bogusław Samol – generał broni Wojska Polskiego
- Sylwester Samol – wojewoda jeleniogórski

Wikipedia

# samoleczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samodzielne leczenie samego siebie

Wiktionary

# samolecznictwo

leczenie samego siebie; odzyskiwanie zdrowia bez pomocy lekarstw

SJP.pl

# samolewicz

nazwisko

SJP.pl

# samolikwidator

Samolikwidator – urządzenie, które ma za zadanie wywołać wybuch pocisku (głowicy, torpedy) po pewnym czasie lotu, w wypadku gdyby pocisk nie trafił w cel, wyjdzie spod kontroli, albo w przypadku zakłóceń i awarii.

Samolikwidatory są stosowane głównie w pociskach artylerii przeciwlotniczej i lotniczej, a także w pociskach rakietowych typu „ziemia-powietrze” i „powietrze-powietrze”, „głębina wodna-ziemia” i „woda-powietrze”.

Wikipedia

# samolikwidujący

taki, który rozwiązuje przedsiębiorstwo, organizację itp. z własnej inicjatywy

SJP.pl

# samolocik

1. zdrobnienie od: samolot;
2. zabawka dziecięca przedstawiająca samolot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samolot

(1.2) samolot-zabawka

(1.3) pozycja gimnastyczna na jednej nodze, z rozpostartymi ramionami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wycieczkę polecieliśmy samolocikiem.

(1.2) Jacuś dostał samolocik pod choinkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈlɔt͡ɕik, AS: sãmoloćik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolot m.

przym. samolocikowy, samolotowy

Wiktionary

# samolot

maszyna latająca z skrzydłami o jednym do trzech płatów (par skrzydeł); służy jako transport lub jako maszyna bojowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

(1.2) pot. fotel ginekologiczny

Wiktionary

Samolot – załogowy bądź bezzałogowy statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki sile nośnej wytwarzanej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach, względem statku skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bardzo boję się podróży samolotem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔlɔt, AS: sãmolot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. samolocik m.

przym. samolotowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. aeroplan; gw-pl|Górny Śląsk|fliger.; poet. stalowy ptak

Wiktionary

# samolotolot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określenie liczby lotów wykonanych przez daną jednostkę organizacyjną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwanaście samolotów dywizjonu w ciągu trzech dni wykonało osiemdziesiąt samolotolotów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔlɔˈtɔlɔt, AS: sãmolotolot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolot mrz.

Wiktionary

# samolotowy

przymiotnik od: samolot

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samolotem, dotyczący samolotu

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do samolotu, będący częścią samolotu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔlɔˈtɔvɨ, AS: sãmolotovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolot m.

:: zdrobn. samolocik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lotniczy

Wiktionary

# samolub

człowiek myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi; egoista, egotysta, egocentryk, sobek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) egoista myślący tylko o sobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie przejmuj się tym samolubem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolubstwo n., samolubność ż.

:: fż. samolubka ż.

:: zdrobn. samolubek m.

przym. samolubny

przysł. samolubnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sobek, egoista

Wiktionary

# samolubek

1. kobieta myśląca tylko o swoim szczęściu, lekceważąca potrzeby innych ludzi; egoistka, egotystka, egocentryczka;
2. potocznie: selfie (zdjęcie zrobione samemu sobie); selficzek, selfiaczek, selfik, selfiak, selfka

SJP.pl

# samolubka

1. kobieta myśląca tylko o swoim szczęściu, lekceważąca potrzeby innych ludzi; egoistka, egotystka, egocentryczka;
2. potocznie: selfie (zdjęcie zrobione samemu sobie); selficzek, selfiaczek, selfik, selfiak, selfka

SJP.pl

# samolubnie

przysłówek

(1.1) w sposób samolubny, egoistycznie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolubność ż., samolubstwo n., samolub m., samolubek m., samolubka ż.

przym. samolubny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egoistycznie

Wiktionary

# samolubniej

stopień wyższy od przysłówka: samolubnie

SJP.pl

# samolubność

myślenie tylko o sobie, dbanie wyłącznie o siebie; samolubstwo, sobkostwo, egoizm, egotyzm, egocentryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samolubne; cecha tych, którzy są samolubni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samolubny

przysł. samolubnie

rzecz. samolub mos., samolubstwo n.

Wiktionary

# samolubny

egoistyczny;
1. myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi;
2. świadczący o takich cechach, np. samolubne zachowanie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla samoluba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bolek jest samolubny, nigdy nie myśli o kolegach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolubstwo n., samolubność ż., samolub m., samolubek m., samolubka ż.

przysł. samolubnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egoistyczny

Wiktionary

# samolubstwo

przestarzałe: myślenie tylko o sobie, dbanie wyłącznie o siebie; sobkostwo, samolubność, egoizm, egotyzm, egocentryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) egoizm, sobkostwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez swoje samolubstwo pozbawił się wielu przyjaciół.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samolub mos., samolubek mos., samolubka ż., samolubność ż.

przym. samolubny

przysł. samolubnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miłość własna

Wiktionary

# samomat

w problemistyce: rodzaj zadania szachowego, w którym białe zmuszają czarne do dania mata białemu królowi, pomimo że czarne bronią się przed tym wszelkimi możliwymi sposobami

SJP.pl

Samomat – zadanie w kompozycji szachowej, w którym zawsze zaczynają białe, polegające na wymuszeniu takiej gry czarnych, która doprowadzi do dania mata białym w ściśle określonej liczbie posunięć (pomimo zastosowania najlepszej możliwej obrony).

Na diagramie pokazano przykład samomata w czterech posunięciach:

1. Kd4 Kb7
2. Hd5+ Kc8
3. b7+ Kc7
4. Kc5 Ga7 mat

Wikipedia

# samomiłość

środowiskowo: zaspokajanie popędu płciowego w pojedynkę

SJP.pl

# samon

założyciel pierwszego słowiańskiego państwa, zm. 658

SJP.pl

Samon, także Samo (zm. ok. 658) – władca pierwszego potwierdzonego przez źródła pisane bezsprzecznie słowiańskiego organizmu państwowego, zwanego państwem Samona.

Jedynym wartościowym źródłem wprost traktującym o dziejach Samona jest Kronika Fredegara. Większość informacji o władcy zostało wywnioskowanych na podstawie analizy tejże kroniki, ale przez znikomą ilość materiału porównawczego wiele z nich wciąż pozostaje w sferze hipotez.

Wikipedia

# samonagrzać

rzadko: samonagrzać się - samoczynnie nagrzać się w wyniku reakcji chemicznych

SJP.pl

# samonagrzewać

rzadko: samonagrzewać się - samoczynnie nagrzewać się w wyniku reakcji chemicznych

SJP.pl

# samonagrzewanie

rzadko: samonagrzewać się - samoczynnie nagrzewać się w wyniku reakcji chemicznych

SJP.pl

# samonakładacz

Samonakładacz – urządzenie lub mechanizm podający arkusze do maszyny drukującej.

Wyróżniane są trzy typy samonakładaczy:

- cierne;
- pneumatyczne (rurowe i strumieniowe);
- kombinowane – połączenie obu systemów;

Wikipedia

# samonakładak

Samonakładacz – urządzenie lub mechanizm podający arkusze do maszyny drukującej.

Wyróżniane są trzy typy samonakładaczy:

- cierne;
- pneumatyczne (rurowe i strumieniowe);
- kombinowane – połączenie obu systemów;

Wikipedia

# samonapędzać

samonapędzać się - napędzać się samoczynnie

SJP.pl

# samonapędzający

samonapędzający się - taki, który sam się napędza

SJP.pl

# samonapędzanie

samonapędzać się - napędzać się samoczynnie

SJP.pl

# samonapędzić

samonapędzić się - napędzić się samoczynnie

SJP.pl

# samonaprawialny

taki, który sam się naprawia

SJP.pl

# samonaprowadzać

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

SJP.pl

# samonaprowadzający

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

SJP.pl

# samonaprowadzanie

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

SJP.pl

Samonaprowadzanie - samoczynne kierowanie się pocisku na cel (samolot, okręt, rakieta), polegające na automatycznym wykrywaniu celu, określaniu jego położenia i uruchamianiu układu sterującego powodującego spotkanie pocisku z celem albo wybuch pocisku w odległości zapewniającej zniszczenie celu. Samonaprowadzanie stosuje się najczęściej w pociskach rakietowych: lotniczych klasy powietrze - powietrze, powietrze - woda i ziemia - powietrze.

Wikipedia

# samonaprowadzić

samonaprowadzić się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzić się samoczynnie

SJP.pl

# samonastawiać

samonastawiać się - nastawiać się samoczynnie

SJP.pl

# samonastawić

samonastawić się - nastawić się samoczynnie

SJP.pl

# samoniezgodność

Wikipedia

# samoniszczący

taki, który sam niszczy (się)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niszczący sam siebie, działający na swą szkodę

(1.2) potrafiący dokonać zaplanowanego samozniszczenia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autodestrukcyjny, samoniszczycielski

Wiktionary

# samoniszczycielski

przymiotnik

(1.1) niszczący sam siebie, szkodzący sam sobie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autodestrukcyjny

Wiktionary

# samonośny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o nadwoziu samochodu: nieposiadające ramy; takie, w którym szkielet, poszycie i podłoga stanowią całość przenoszącą siły działające na pojazd

(1.2) kraw. o biustonoszu, pończochach itp.: trzymające się samodzielnie ciała; niewymagające dodatkowego mocowania, podwiązek, pasków itp.

Wiktionary

# samoobrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obrona samego siebie

(1.2) książk. odparcie bezpośredniego zamachu na dobro własne

(1.3) wojsk. obrona kraju organizowana przez ludność cywilną

Wiktionary

- samoobrona powszechna – powszechny obowiązek obrony państwa
- samoobrona (walka)
- Samoobrona ludowa – formacja utworzona w Galicji w 1848 z ludności ruskiej
- Samoobrony kresowe – polskie ochotnicze formacje wojskowe w latach 1918–1919
- Polska samoobrona na Wołyniu – zgrupowania polskiej ludności cywilnej i oddziałów Armii Krajowej na Wołyniu w latach 1943–1944
- partia Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej (w latach 1992–2000 działająca jako Przymierze Samoobrona)
- partia Samoobrona (w latach 2010–2011 działająca jako Nasz Dom Polska – Samoobrona Andrzeja Leppera)
- partia Samoobrona Narodu Polskiego (2005–2006, od 2006 działająca jako Obrona Narodu Polskiego)
- partia Samoobrona Ruch Społeczny (2006–2007)
- partia Samoobrona-Odrodzenie (2007–2008)
- Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”
- Japońskie Siły Samoobrony – japońska „armia”

Wikipedia

# samoobserwacja

introspekcja, wniknięcie w głąb siebie

SJP.pl

# samoobsługa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

Wiktionary

Samoobsługa – system sprzedaży stosowany w niektórych sklepach, a także na niektórych stacjach benzynowych i placówkach gastronomicznych (głównie w barach), polegający na przeniesieniu na klienta części czynności związanych z wyborem i transportem wybranego produktu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. samoobsługowość ż.

przym. samoobsługowy

przysł. samoobsługowo

Wiktionary

# samoobsługiwać

książkowo: samoobsługiwać się - obsługiwać się samemu (w sklepie, w barze, w środkach komunikacji itp.)

SJP.pl

# samoobsługowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego

(1.2) o człowieku niepełnosprawnym: taki, który nie wymaga pomocy w codziennych czynnościach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubię samoobsługowe sklepy, bo mogę przebierać w towarach.

(1.2) Po rehabilitacji Tadek jest już całkowicie samoobsługowy, choć wciąż jeździ na wózku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ, AS: sãm•opsu̯ugovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samoobsługa ż., samoobsługowość ż.

przysł. samoobsługowo

Wiktionary

# samoocena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. ocenianie, postrzeganie samego siebie; ogólna postawa do siebie

Wiktionary

Poczucie własnej wartości – stan psychiczny powstały na skutek elementarnej, uogólnionej oceny dokonanej na własny temat.

Samoocena to uogólniona postawa w stosunku do samego siebie, która wpływa na nastrój oraz wywiera silny wpływ na pewien zakres zachowań osobistych i społecznych. Podstawą samooceny jest samowiedza, czyli zespół sądów i opinii, które jednostka odnosi do własnej osoby. Te sądy i opinie dotyczą właściwości fizycznych, psychicznych i społecznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Denerwuje nas, jak niską samoocenę prezentuje Wiktor, przecież ma tyle atutów.

Wiktionary

# samooczyścić

rzadko o wodach: samooczyścić się - oczyścić się w wyniku naturalnych procesów fizycznych oraz biologicznych reakcji rozkładu nadmiaru substancji organicznych

SJP.pl

# samooczyszczać

rzadko o wodach: samooczyszczać się - oczyszczać się w wyniku naturalnych procesów fizycznych oraz biologicznych reakcji rozkładu nadmiaru substancji organicznych

SJP.pl

# samooczyszczanie

proces samoistnego oczyszczania się wody z zanieczyszczeń organicznych

SJP.pl

# samooczyszczenie

proces samoistnego oczyszczenia się wody z zanieczyszczeń organicznych

SJP.pl

# samoodnawiać

rzadko: samoodnawiać się - odnawiać się samoczynnie

SJP.pl

# samoodnawiający

samoodnawiający się - taki, który sam się odnawia; samoodnawialny, samoregenerujący się

SJP.pl

# samoodnawialny

taki, który sam się odnawia; samoodnawiający się, samoregenerujący się

SJP.pl

# samoodnowa

odnawianie się, regeneracja

SJP.pl

# samoodnowić

rzadko: samoodnowić się - odnowić się samoczynnie

SJP.pl

# samoodnowienie

rzadko: samoodnowić się - odnowić się samoczynnie

SJP.pl

# samoodtwarzać

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

SJP.pl

# samoodtwarzający

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

SJP.pl

# samoodtwarzanie

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

SJP.pl

# samoodtworzenie

rzadko: samoodtworzyć się - odtworzyć się samoczynnie

SJP.pl

# samoodtworzyć

rzadko: samoodtworzyć się - odtworzyć się samoczynnie

SJP.pl

# samoofiara

ofiara z samego siebie

SJP.pl

# samoograniczać

samoograniczać się - ograniczać samego siebie

SJP.pl

# samoograniczający

samoograniczać się - ograniczać samego siebie

SJP.pl

# samoograniczyć

samoograniczyć się - ograniczyć samego siebie

SJP.pl

# samookaleczać

samookaleczać się - okaleczać samego siebie; okaleczać się

SJP.pl

# samookaleczenie

uszkodzenie własnego ciała lub nadwerężenie zdrowia, dokonywane w celu uniknięcia jakichś obowiązków lub dopełnienia nakazów rytualnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) celowe okaleczenie samego / samej siebie;

Wiktionary

Samookaleczenie, samouszkodzenie, samozranienie (ang. self-harm, self-injury, self-inflicted violence) – zjawisko o wielu nazwach i definicjach, które można skrótowo określić jako celowe zranienie się.

Samookaleczanie jest definiowane w różny sposób i różnie nazywane w różnych krajach i przez różnych badaczy. W efekcie metaanalizy i porównania między krajami i badaniami są znacząco utrudnione. W samej Polsce na opis samozranień stosuje się co najmniej 27 różnych terminów naukowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dyżurny pielęgniarz zamarł ze zgrozy na widok blizn po samookaleczeniach na przedramionach pacjentki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔːkalɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: sãm•okalečẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samookaleczanie n.

czas. samookaleczać się ndk., samookaleczyć się dk.

Wiktionary

# samookaleczyć

samookaleczyć się - okaleczyć samego siebie

SJP.pl

# samookreślać

samookreślać się - określać samego siebie

SJP.pl

# samookreślający

samookreślać się - określać samego siebie

SJP.pl

# samookreślenie

Samookreślenie (alb. Vetëvendosje) – centrolewicowa i narodowa partia polityczna w Kosowie.

Wikipedia

# samookłamywać

samookłamywać się - okłamywać samego siebie, spychać niewygodną dla siebie prawdę do podświadomości; samooszukiwać się

SJP.pl

# samoopalacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. substancja nadająca skórze opalony wygląd, utrzymująca kolor przez kilka dni

Wiktionary

Samoopalacz – środek kosmetyczny mający na celu nadanie skórze brązowego odcienia bez naświetlania skóry promieniami UV.

Samoopalacz imituje efekt naturalnej opalenizny, którą można uzyskać bez udziału słońca, nie prowadzi jednak do powstawania melaniny, naturalnego barwnika powstającego w skórze pod wpływem promieniowania UV. Dlatego też ten rodzaj zabarwienia nie chroni przed działaniem promieni słonecznych i skóra wymaga ochrony przed słońcem preparatami z filtrami ochronnymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najlepiej dzień przed aplikacją samoopalacza wykonać peeling całego ciała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔːˈpalat͡ʃ, AS: sãm•opalač

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samoopalający

rzecz. samopodpalenie n., samospalenie n.

Wiktionary

# samoopalający

przymiotnik

(1.1) kosmet. powodujący sztuczny efekt opalenizny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔːpalaˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: sãm•opalai ̯õncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samoopalacz

Wiktionary

# samoopanować

samoopanować się - pohamować swoje wzburzenie, wzruszenie itp.; opanować się

SJP.pl

# samoopanowanie

samoopanować się - pohamować swoje wzburzenie, wzruszenie itp.; opanować się

SJP.pl

# samoopodatkować

samoopodatkować się - dobrowolnie obciążyć się określonymi wpłatami pieniężnymi na rzecz budżetu państwa lub danego funduszu celowego

SJP.pl

# samoopodatkowywać

samoopodatkować się - dobrowolnie obciążać się określonymi wpłatami pieniężnymi na rzecz budżetu państwa lub danego funduszu celowego

SJP.pl

# samoopróżniacz

w technice: towarowy wagon kolejowy z otwieranymi bokami, umożliwiającymi szybkie wyładowanie przewożonego towaru

SJP.pl

# samoopłacalność

możliwość utrzymania się z dochodu uzyskanego dzięki własnej działalności

SJP.pl

# samoorganizacja

Samoorganizacja, samoporządkowanie (ang. self-organisation, self-assembly) – zjawiska, w których elementy układu złożonego ulegają spontanicznemu uporządkowaniu; tworzenie się zorganizowanych struktur przestrzennych lub korelacji w przestrzeni i czasie pod wpływem oddziaływań zachodzących pomiędzy elementami układu, oraz między układem a jego otoczeniem.

Wikipedia

# samoorganizować

samoorganizować się - organizować się samoczynnie

SJP.pl

# samooskarżenie

Samooskarżenie – dobrowolne zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przez siebie określonego przestępstwa. Ze względu na trudność w ocenie prawdziwości, wymaga ustalenia przyczyn. Stanowi źródło pierwszych informacji o przestępstwie, o którym organ ścigania do tej pory nie wiedział lub przypisywał je komuś innemu.

Wikipedia

# samoostrzący

taki, który sam się ostrzy

SJP.pl

# samooszukiwać

samooszukiwać się - okłamywać samego siebie, spychać niewygodną dla siebie prawdę do podświadomości; samookłamywać się

SJP.pl

# samooszukiwanie

samooszukiwanie się - oszukiwanie samego siebie

SJP.pl

# samopas

bez opieki lub bez kontroli

SJP.pl

przysłówek

(1.1) bez opieki, bez kontroli

(1.2) w pojedynkę, samotnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rodzice na cały dzień puszczają dzieci samopas, a potem dziwią się, gdy dochodzi do tragedii.

(1.2) Wybrałem się samopas na spacer po uzdrowisku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔpas, AS: sãmopas

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) w pojedynkę, samotnie

Wiktionary

# samopaska

dawniej: ladacznica, nierządnica

SJP.pl

# samopał

rodzaj dawnej rosyjskiej rusznicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. wojsk. prymitywna, długa ręczna broń palna, używana w XVI-XVII wieku w Europie Wschodniej; rodzaj rusznicy;

(1.2) łow. pułapka samostrzelna uruchamiana przypadkowo mechanizmem spustowym

(1.3) techn. urządzenie do odstraszania zwierzyny niszczącej nocą pola uprawne, od czasu do czasu strzelające ślepą amunicją

Wiktionary

Samopał (z ros. самопал) – staropolskie potoczne określenie długiej ręcznej broni palnej, używanej od XVI do XVII wieku na Ukrainie i w Rosji. Termin ten jest nieprecyzyjny i odnosił się do zróżnicowanych konstrukcji broni strzeleckiej.

Współcześnie samopałem określa się również broń palną ustawianą przez kłusowników w lesie na ścieżkach (przesmykach) zwierzyny. Samopał wystrzeliwuje po potrąceniu przez zwierzynę drutu lub sznura uruchamiającego spust.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odpowiadaj, wraży synu, a nie, to z samopału zapytam!

(1.2) Tylko w lutym złowił samopałem pięć sztuk zwierzyny płowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samopodpalenie n., samospalenie n.

Wiktionary

# samopięć

przysłówek liczebnikowy

(1.1) daw. tylko w pięć osób

Wiktionary

# samopis

aparat, przyrząd samopiszący

SJP.pl

# samopnący

roślina samopnąca - rzadko: roślina o wydłużonych giętkich pędach wymagających podpór; roślina pnąca, pnącze

SJP.pl

# samopoczucie

stan psychiczny lub fizyczny odczuwany bezpośrednio przez daną osobę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nastrój, humor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔpɔˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: sãmopočuće

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) forma

Wiktionary

# samopodpalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czyn podpalenia własnego majątku, np. domu, plonów

(1.2) rzad. zob. samospalenie. (samobójstwo)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Samopodpalenie Bouaziziego przed rządowym budynkiem było desperacką i rozpaczliwą formą zaprotestowania przeciw fatalnym perspektywom młodych ludzi w Tunezji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samozapłon m., samozapalność ż., samopalność ż., samopalenie n., samospalenie n., samoopalanie n., samoopalacz m., samopał m.

przym. samozapalny, samopalny

Wiktionary

# samopodświetlać

samopodświetlać się - podświetlać się samoczynnie

SJP.pl

# samopodświetlić

samopodświetlić się - podświetlić się samoczynnie

SJP.pl

# samopodtrzymujący

taki, który sam podtrzymuje (się)

SJP.pl

# samopomoc

Wikipedia

# samopompujący

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który samoczynnie napełnia się powietrzem

Wiktionary

# samoponiżać

samoponiżać się - poniżać samego siebie

SJP.pl

# samoponiżanie

samoponiżać się - poniżać samego siebie

SJP.pl

# samoponiżenie

rzadko: poniżenie samego siebie; samouniżenie

SJP.pl

# samoponiżyć

samoponiżyć się - poniżyć samego siebie

SJP.pl

# samopotępiać

samopotępiać się - potępiać samego siebie

SJP.pl

# samopotępić

samopotępić się - potępić samego siebie

SJP.pl

# samopowtarzać

samopowtarzać się - powtarzać się samoczynnie

SJP.pl

# samopowtarzający

samopowtarzać się - powtarzać się samoczynnie

SJP.pl

# samopowtarzalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) ładujący automatycznie kolejny pocisk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jako pierwszy do produkcji trafił karabin samopowtarzalny SKS.

Wiktionary

# samopowtórzyć

samopowtórzyć się - powtórzyć się samoczynnie

SJP.pl

# samopoziomujący

taki, który sam się poziomuje

SJP.pl

# samopoznanie

poznanie samego siebie, swojej osobowości, psychiki, swoich możliwości itp.; samorozumienie

SJP.pl

# samoprezentacja

prezentacja samego siebie, własnych dokonań

SJP.pl

# samoprząśnica

rodzaj przędzarki do samoczynnego wyrobu cienkiej przędzy

SJP.pl

# samoprzylepny

przymiotnik relacyjny

(1.1) przylepiający się bez smarowania klejem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. lepki

rzecz. lepidło n., lepiszcze n.

Wiktionary

# samopsza

pszenica jednoziarnowa; dziś prawie nieuprawiana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roln. roślina z gatunku pszenica samopsza, nazwa systematyczna|Triticum monococcum|ref=tak., jedna z najstarszych udomowionych, uprawiana już 7000 lat p.n.e.

Wiktionary

Pszenica samopsza (Triticum monococcum L.) — gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych. Gatunek uprawiany dawniej na obszarach od Atlantyku po Persję. Zasięg naturalny obejmuje region Kaukazu, Iran, Afganistan, Azję Mniejszą, Bałkany i Krym. Dzisiaj, jako gatunek mało plenny, jest uprawiany rzadko na górzystych terenach Zakaukazia.

Wikipedia

# samopublikacja

1. publikowanie dzieła nakładem własnym autora; samopublikowanie, self-publishing;
2. dzieło opublikowane w ten sposób

SJP.pl

# samopublikowanie

publikowanie dzieła nakładem własnym autora; samopublikacja, self-publishing

SJP.pl

Samopublikowanie (ang. self-publishing) – zjawisko publikowania nakładem własnym autora, różnego rodzaju wydawnictw (książka, broszura, płyta kompaktowa itp.).

Wydawnictwa samopublikowane stanowią margines rynku środków masowego przekazu w zakresie generowania przychodów ze sprzedaży. Rozwój technologii ułatwiających proces publikowania takich jak kserokopiowanie, DTP, druk na żądanie i e-booki powoduje, że udział prac wydanych nakładem własnym stale rośnie.

Wikipedia

# samopublikowany

opublikowany nakładem własnym autora

SJP.pl

# samopylność

zdolność roślin do zapylania się własnym pyłkiem; autogamia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samopylne

Wiktionary

Samopylność, samozapylenie – forma autogamii występująca u roślin nasiennych. Polega na zapyleniu słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale rosnących na tej samej roślinie. W wyniku tego procesu nie następuje wymiana materiału genetycznego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. samopylny

przysł. samopylnie

Wiktionary

# samopłonność

Wikipedia

# samopłonny

o roślinie: niezapylający się własnym pyłkiem; samosterylny

SJP.pl

# samoraj

nazwisko

SJP.pl

# samorealizacja

Samorealizacja, samourzeczywistnianie, samoaktualizacja – w psychologii to stałe dążenie do realizacji swojego potencjału, rozwijania talentów i możliwości, proces stawania się „tym, kim się chce być” (a nie tym, kim się jest), dążeniem do wewnętrznej spójności, jedności z samym sobą, spełnienia swojego przeznaczenia lub powołania.

Wikipedia

# samorealizować

potocznie: samorealizować się - realizować, urzeczywistniać własne zamierzenia, plany życiowe, artystyczne itp.; spełniać się

SJP.pl

# samoregenerujący

samoregenerujący się - taki, który samodzielnie się odnawia; samoodnawialny, samoodnawiający się

SJP.pl

# samoregulacja

Wikipedia

# samoregulacyjny

→ samoregulacja

SJP.pl

#### Patrz:

samoregulacja

# samoregulować

samoregulować się - regulować się samoczynnie

SJP.pl

# samoregulujący

samoregulować się - regulować się samoczynnie

SJP.pl

# samorejestrować

samorejestrować się - rejestrować się samoczynnie

SJP.pl

# samorejestrujący

samorejestrować się - rejestrować się samoczynnie

SJP.pl

# samoreprodukcja

Wikipedia

# samoróbka

potocznie: rzecz wykonana przez amatora domowym sposobem

SJP.pl

# samorodek

bryłka metalu, zwłaszcza szlachetnego, znaleziona w piasku, mule itp.; nugget, rodzimek

SJP.pl

Wikipedia

# samorodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samorodne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorodek m.

przym. samorodny

przysł. samorodnie

Wiktionary

# samorodny

przymiotnik

(1.1) wynikający z natury

(1.2) taki, który nikogo nie naśladuje

(1.3) nieposiadający wykształcenia w danej dziedzinie, choć w niej działający

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorodek mrz., samorodność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naturalny, wrodzony

(1.2) oryginalny

(1.3) spontaniczny

Wiktionary

# samorodztwo

samorzutne powstanie niższych organizmów z nieorganicznej lub organicznej materii nieożywionej; samorództwo, abiogeneza, autogonia

SJP.pl

# samorozpakowujący

taki, który sam rozpakowuje (się)

SJP.pl

# samorozpuścić

rzadko: samorozpuścić się - rozpuścić się samoczynnie

SJP.pl

# samorozpuszczać

rzadko: samorozpuszczać się - rozpuszczać się samoczynnie

SJP.pl

# samorozpuszczanie

rozkład komórek i tkanek organizmu pod wpływem własnych enzymów hydrolitycznych; autoliza, samotrawienie

SJP.pl

# samorozumienie

rozumienie samego siebie, swojej osobowości, psychiki, swoich możliwości itp.; samopoznanie

SJP.pl

# samorozwiązanie

rozwiązanie się partii lub sejmu w drodze własnej uchwały

SJP.pl

# samorozwojowy

→ samorozwój

SJP.pl

#### Patrz:

samorozwój

# samoruch

dawniej: automat (maszyna)

SJP.pl

# samorząd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny

(1.2) grupa osób działających lub pracujących w samorządzie (1.1)

Wiktionary

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. samorządowiec m., samorządność ż.

przym. samorządowy, samorządny

przysł. samorządnie

Wiktionary

# samorządność

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

Wikipedia

# samorządny

przymiotnik

(1.1) mający własny samorząd, rządzący się sam

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorząd mrz., samorządowiec mos.

przym. samorządowy

Wiktionary

# samorządowczyni

→ samorządowiec

SJP.pl

#### Patrz:

samorządowiec

# samorządowiec

członek samorządu, pracownik instytucji samorządowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba pełniąca jakąś funkcję w samorządzie (najczęściej terytorialnym)

(1.2) pot. ktoś popierający idee samorządności

Wiktionary

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Większość samorządowców złożyła już oświadczenia majątkowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔʒɔ̃nˈdɔvʲjɛt͡s, AS: sãmožõndovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorząd m., samorządność ż.

przym. samorządowy, samorządny

Wiktionary

# samorządowy

przymiotnik od: samorząd

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) adm. związany z samorządem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) 23 czerwca br. przedstawiciele Policji i władz samorządowych uroczyście otworzyli odnowiony gmach chełmżyńskiego komisariatu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorząd m., samorządca mos., samorządność ż., samorządowiec mos., samorządztwo n.

przym. samorządny

przysł. samorządnie

Wiktionary

# samorzecznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba autystyczna lub niepełnosprawna, która mówi we własnym imieniu o swoich prawach i potrzebach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samorzecznictwo n.

Wiktionary

# samorzutny

przymiotnik

(1.1) med. nauk. techn. zachodzący bez zewnętrznej przyczyny

Wiktionary

# samos

wino deserowe produkowane na greckiej wyspie Samos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

(1.2) geogr. adm. miejscowość portowa w Grecji;

Wiktionary

Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej, w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Północne, w jednostce regionalnej Samos, w gminie Samos. Główną miejscowością wyspy jest Samos.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na greckiej wyspie Samos urodził się filozof Epikur.

(1.2) Kupimy ryb w Samos i poprosimy gospodarzy, by nam je usmażyli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmɔs, AS: sãmos

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samijski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) wyspa

(1.1) miejscowość

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. samijski

frazeologia.

etymologia. etym|gr|Σάμος.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Samos

* starogrecki: (1.1) Σάμος ż.

źródła.

== Samos (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈseɪ.mɒs., X-SAMPA|"seI.mQs.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Samos

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# samosa

indyjski pierożek nadziewany warzywami, mięsem lub serem, smażony w głębokim tłuszczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

Wiktionary

Samosa (hindi समोसा) – potrawa kuchni indyjskiej; przekąska w postaci trójkątnego pierożka smażonego na głębokim oleju. Jako nadzienie służą najczęściej ostro przyprawione warzywa, mięso kurczaka lub ser panir.

Wikipedia

# samosąd

samowolne ukaranie kogoś z pominięciem postępowania sądowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) samowolne osądzenie i ukaranie kogoś za przestępstwo bez postępowania sądowego;

Wiktionary

Samosąd, lincz (ang. lynch) – samowolne osądzenie i ukaranie domniemanego przestępcy przez osoby do tego nieuprawnione, pomijając postępowanie sądowe.

Za przykład samosądu może posłużyć spontaniczne wykonanie kary śmierci przez tłum krótko po wzbudzającym silne emocje zdarzeniu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wśród ludzi dysponujących środkami i siłą nagminnie dochodziło do samosądów, które nawet przez stojących na straży prawa królów traktowane były jak normalne zjawisko.

Wiktionary

# samosia

żartobliwie: samodzielna, rezolutna dziewczyna; zosia samosia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. o zbyt rezolutnej i samodzielnej dziewczynce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔɕa, AS: sãmośa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sam, supersam m., samodzielność ż., samotność ż.

przym. sam, samotny, samodzielny, samiutki, samiusieńki, samiuteńki, samiutenieńki

przysł. samotnie, samodzielnie

zaim. sam

Wiktionary

# samosiejka

roślina, która wyrosła z nasienia zasianego w ziemi bez ingerencji człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina, która wyrosła z nasiona opadłego z drzewa, krzewu itp.

(1.2) pot. tytoń uprawiany nielegalnie na własny użytek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samosiew mrz., samosiewka ż., samosiewność ż.

przym. samosiewny

Wiktionary

# samosierra

przełęcz w Hiszpanii; Somosierra

SJP.pl

Wikipedia

# samosiew

Samosiew – proces samoistnego rozsiewania się nasion, w wyniku którego może powstać nalot. Nasiona mogą być przenoszone na kilka sposobów.

Wikipedia

# samosiewność

sposób rozsiewania diaspor (np. nasion, zarodników) za pomocą mechanizmów wewnętrznych rośliny, bez udziału czynników zewnętrznych; autochoria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę

Wiktionary

Autochoria (samosiewność) – proces samoczynnego rozsiewania diaspor przez roślinę, przy wykorzystaniu własnych sił i mechanizmów rośliny macierzystej. Oddalenie się diaspor od rośliny macierzystej jest stosunkowo niewielkie, autochoria ma więc znaczenie głównie jako czynnik zwiększający zagęszczenie populacji w danym biotopie. Czasem diaspora, przenoszona niedaleko od rośliny macierzystej, trafia na inny czynnik transportujący ją dalej – jest to kombinowany sposób rozsiewania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Doskonałym przykładem samosiewności jest np. ballochoria.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sa.mɔˈɕɛv.nɔɕt͡ɕ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samosiejka ż., samosiew mrz., samosiewka ż.

przym. samosiewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autochoria

Wiktionary

# samosiewny

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. powstały z samosiewu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samosiejka ż., samosiew mrz., samosiewka ż., samosiewność ż.

Wiktionary

# samospalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

Wiktionary

Samospalenie – samobójstwo polegające najczęściej na oblaniu się przez samobójcę łatwopalnym płynem i podpaleniu. Zwykle jest to forma demonstracyjnego protestu, zwłaszcza o charakterze politycznym.

Niektóre systemy filozoficzne i religijne dopuszczają samospalenie jako poświęcenie się w imię wyższego celu – na przykład w Indiach dobrowolne spalenie się wdowy po śmierci męża.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 8 września 1968 r. w czasie Centralnych Dożynek na stołecznym Stadionie X-lecia samospalenia dokonał Ryszard Siwiec, b. żołnierz AK.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ, AS: sãmospalẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samozapłon m., samozapalność ż., samopalność ż., samopalenie n., samopodpalenie n., samoopalanie n., samoopalacz m., samopał m.

przym. samozapalny, samopalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. samopodpalenie

Wiktionary

# samospawalny

o metalach: spawający się bez użycia spoiwa

SJP.pl

# samospełniać

rzadko: samospełniać się - spełniać własne marzenia, aspiracje

SJP.pl

# samospełniający

rzadko: samospełniać się - spełniać własne marzenia, aspiracje

SJP.pl

# samospełnić

rzadko: samospełnić się - spełnić własne marzenia, aspiracje

SJP.pl

# samospełnienie

zadowolenie z siebie i swoich sukcesów

SJP.pl

# samosprzężony

równy swemu sprzężeniu zespolonemu, np. macierz samosprzężona; hermitowski

SJP.pl

# samospłacalny

taki, który zwraca koszty poniesione przy jego budowie lub zakupie

SJP.pl

# samospłata

Samospłata – jest to źródło finansowania podmiotów gospodarczych będące odwrotnością procesu samofinansowania (finansowania wewnętrznego własnego).

Przedsiębiorstwa stosujące w swojej działalności samospłatę uzyskują określone dobro, a następnie dzięki jego eksploatacji jest w stanie wygenerować środki pieniężne na spłatę zobowiązania. Przykładem samospłaty może być między innymi leasing (leasingobiorca najpierw uzyskuje np. maszynę, następnie dzięki jej eksploatacji jest w stanie odtworzyć środki na spłatę).

Wikipedia

# samostanowić

rzadko: stanowić o własnym losie

SJP.pl

# samostanowienie

prawo narodu do stanowienia o swoim losie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) decydowanie o własnym losie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uznanie prawa do samostanowienia krajów arabskich, zarówno w wymiarze politycznym, jak i kulturowym, powinno prowadzić do pokojowego współistnienia tych krajów z państwami Zachodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: sãmostãnovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

# samostart

1. samoczynny start - początek jakiegoś działania; autostart;
2. środowiskowo: preparat ułatwiający start silnika samochodowego

SJP.pl

# samoster

Samoster – urządzenie mechaniczne utrzymujące jacht żaglowy (rzadko jacht motorowy) na stałym kursie względem wiatru pozornego. Pierwotnie stosowane było w modelarstwie.

Problem z samosterownością jachtów utrudniał żeglugę samotnym żeglarzom od zarania dziejów. Każdorazowo schodząc ze steru w celu przygotowania posiłku bądź położenia się spać, żeglarz zmuszony był stawiać jacht w dryf, co wiązało się ze stratą przebytej drogi. Problem ten szczególnie dawał się we znaki na kursach pełnych. Na kursach ostrych możliwe było zrównoważenie jachtu i zablokowanie steru na sztywno, co pozwalało na żeglugę stałym kursem. Sposób ten jako pierwszy zastosował Joshua Slocum na jachcie Spray. Technika ta nie sprawdzała się w przypadku długodystansowej żeglugi kursami pełnymi np. w strefie pasatów.

Wikipedia

# samosterować

sterować samoczynnie

SJP.pl

# samosterowanie

sterować samoczynnie

SJP.pl

# samosterujący

sterować samoczynnie

SJP.pl

# samosterylny

o roślinie: niezapylający się własnym pyłkiem; samopłonny

SJP.pl

# samostrzał

1. kusza;
2. broń, z której pada strzał, gdy zwierzę potrąci drut połączony z mechanizmem spustowym

SJP.pl

# samoświadomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

Wiktionary

Samoświadomość – świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z doświadczanych aktualnie doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości czy ograniczeń, autokoncentracja uwagi. Jest to także pojmowanie, „idea samego siebie”.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ, AS: sãmośfʹi ̯adõmość

Wiktionary

# samoświadomy

mający świadomość samego siebie

SJP.pl

# samoswój

wyrażający nastrój swojskości, samorodny, swoisty

SJP.pl

# samosz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodniej Rumunii i w północno-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy, powstaje z połączenia Małego Samoszu i Wielkiego Samoszu;

Wiktionary

Samosz (węg. Szamos, rum. Someș, niem. Somesch lub Samosch, łac. Samus) – rzeka w północno-zachodniej Rumunii i w północno-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy w zlewisku Morza Czarnego. Długość – 297 km (246 km w Rumunii, 51 km na Węgrzech), powierzchnia zlewni – 15 882 km² (15 217 km² w Rumunii, 665 km² na Węgrzech). Do długości Samoszu dolicza się często długość Małego lub Wielkiego Samoszu, stąd rozbieżności w danych.

Wikipedia

# samosłyszalność

słyszenie własnego głosu w słuchawce telefonu

SJP.pl

Samosłyszalność (lub efekt lokalny) – efekt występujący w aparacie telefonicznym polegający na słyszeniu własnego głosu w słuchawce telefonu. Spowodowane jest tym, że prąd wypływający z mikrofonu aparatu trafia do słuchawki.

Do eliminacji zjawiska lokalnego wykorzystuje się układ antylokalny np. w postaci mostka zrównoważonego, który rozdziela sygnał nadawany od odbieranego.

Wikipedia

# samotka

samotka marchwianka - gatunek błonkówki z rodziny lepiarkowatych

SJP.pl

Samotka (Hylaeus) – rodzaj pszczół samotnych z rodziny lepiarkowatych (Colletidae).

Wikipedia

# samotna

kobieta samotna, niemająca bliskich, opuszczona

SJP.pl

- Samotna – skała w grupie Skał Mirowskich na Wyżynie Częstochowskiej
- Samotna – skała w miejscowości Mieroszów w Sudetach
- Samotna – skała wspinaczkowa w Podzamczu

Wikipedia

# samotnia

1. miejsce niezamieszkałe, odludne, w którym ktoś przebywa w samotności; pustelnia, odludzie, ustronie, bezludzie;
2. życie samotne, odosobnione

SJP.pl

- Schronisko PTTK „Samotnia” – schronisko turystyczne w Karkonoszach
- pustelnia – miejsce odosobnienia
- Samotnia – utwór Charlesa Dickensa
  - Samotnia – film-ekranizacja z 1920 roku,
  - Samotnia – film-ekranizacja z 1922 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 1959 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 1985 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 2005 roku,
  - Samotnia – słuchowisko radia BBC.

  Wikipedia

# samotnica

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotniczka, mizantropka

SJP.pl

# samotnictwo

życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnikostwo, mizantropia, samotność, odludztwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cecha samotnika, stronienie od ludzi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samotność ż., samotnik m.

Wiktionary

# samotniczek

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotnica, mizantropka

SJP.pl

Samotniczek (Brucepattersonius) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# samotniczka

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotnica, mizantropka

SJP.pl

# samotniczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samotnicze; cecha tych, którzy są samotniczy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotniczy

przysł. samotniczo

Wiktionary

# samotniczy

charakterystyczny dla samotnika - osoby stroniącej od ludzi, np. samotniczy tryb życia; pustelniczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samotnikiem, odnoszący się do samotnika

przymiotnik jakościowy

(2.1) odosobniony, samotny

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Paweł wiódł samotniczy tryb życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samotniczość ż., samotnik m.

przysł. samotniczo

przym. samotny

Wiktionary

# samotnie

przysłówek

(1.1) w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Leonid Teliga opłynął samotnie Ziemię na drewnianym jachcie "Opty" w latach 1967-1969.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔtʲɲɛ, AS: sãmotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samotność ż., sam mrz., samosia ż., samotnik mos./mzw.

przym. samotny, sam

zaim. sam

Wiktionary

# samotnieć

stawać się samotnym

SJP.pl

# samotniej

stopień wyższy od przysłówka: samotnie

SJP.pl

# samotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samotny

SJP.pl

# samotnik

1. osoba żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; odludek, mizantrop;
2. środowiskowo: żeglarz morski pływający samotnie;
3. slangowo: złodziej kieszonkowy kradnący bez wspólnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek samotny, unikający towarzystwa innych

(1.2) żegl. żeglarz pływający samotnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Tringa ochropus|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

(2.2) zool. zwierzę, które żyje poza stadem

Wiktionary

- samotnik (Tringa ochropus) – ptak wędrowny z rodziny bekasowatych
- samotnik – osoba unikająca kontaktów z innymi
- samotnik – gra logiczna
- Samotnik – sztuka teatralna autorstwa Roberta Andersona
- Samotnik – francuski film z 1975
- Samotnik – singel białoruskiego zespołu punkrockowego N.R.M.

1 miejscowość w Polsce:

- Samotnik – część wsi Glinnik w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔtʲɲik, AS: sãmotʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samotność ż., samotnictwo n.

:: fż. samotniczka ż., samotnica ż.

przym. samotny, samotniczy

przysł. samotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odludek, pot. dzik, borsuk, pustelnik, samson

(2.1) stalugwa, brodziec samotny

Wiktionary

# samotnikostwo

życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnictwo, mizantropia, samotność, odludztwo

SJP.pl

# samotno

przysłówek

(1.1) przest. zob. samotnie.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po zachodzie zrobiło się im samotno i ponuro.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. samotnie

rzecz. samotność ż.

Wiktionary

# samotność

1. odczuwany stan braku towarzystwa bliskiej osoby, opuszczenia przez innych;
2. życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnictwo, samotnikostwo, mizantropia, odludztwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

(1.2) uczucie braku bliskich osób

Wiktionary

Samotność – subiektywny, emocjonalny stan odczuwania izolacji społecznej i poczucia odcięcia od innych. Pojawia się i zanika, gdy zmienia się sytuacja życiowa. W przypadku samotności chronicznej jest doświadczana bez względu na okoliczności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O Boże, po siedmiu latach samotności, okręt tak blisko!

(1.2) Przy kieliszku walczyła ze swą samotnością.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ, AS: sãmotność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotny, sam

przysł. samotnie, samotno

rzecz. samotnik m., samotnia ż., sam mrz., samosia ż., samotnictwo n., osamotnienie n.

zaim. sam

Wiktionary

# samotny

1. żyjący z dala od ludzi, pozbawiony towarzystwa i bliskości innych, niemający rodziny, przyjaciół;
2. znajdujący się gdzieś całkiem sam, zdany tylko na siebie;
3. dziejący się, spędzany, odbywany bez obecności innych;
4. niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych;
5. niemający żony lub niemająca męża;
6. znajdujący się na odludziu; ustronny, odosobniony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest sam, żyje samotnie

(1.2) odbywający się bez towarzystwa

(1.3) wyludniony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zawsze bałam się choroby, momentu, w którym będę słaba, bezsilna, bezradna i samotna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔtnɨ, AS: sãmotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sam m., samotność ż., osamotnienie n., samotnienie n., samotnik m., samotniczka ż., samotnia ż., samosia ż.

czas. osamotnić dk., samotnieć ndk.

przym. sam, samiutki, samiuśki, samotniczy

przysł. samotnie, samotniczo

zaim. sam

temsłow. samo-

Wiktionary

# samotok

przenośnik wałkowy do transportu wyrobów walcowanych

SJP.pl

# samotracki

→ Samotraka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samotraką, dotyczący Samotraki

Wiktionary

#### Patrz:

Samotraka

#### Powiązane:

rzecz. Samotraka ż.

Wiktionary

# samotraka

grecka wyspa na Morzu Trackim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa grecka na Morzu Trackim;

(1.2) geogr. adm. gmina w Grecji;

(1.3) geogr. miasto w Grecji

Wiktionary

Samotraka (gr. Σαμοθράκη – trb. Samotraki); w kontekście okresu klasycznego także Samotrake, Samothrákē – wyspa grecka na Morzu Trackim (północna część Morza Egejskiego); w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Wsch. i Tracja, w jednostce regionalnej Ewros, w gminie Samotraka; o powierzchni 178 km², górzysta – wznosząca się na 1611 m n.p.m. szczyt Fengari, w masywie Saos. W 2011 roku liczyła 2859 mieszkańców. Linia promowa codziennie, czasem częściej, łączy wyspę z miastem i terminalami samochodowym, kolejowym i lotniczym w Aleksandropolis. Okresowo działają połączenia z portami Kawala i Tasos.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nike z Samotraki, znaleziona w 1863 r., jest jedną z najsłynniejszych i najbardziej rozpoznawalnych rzeźb na świecie.

(1.3) Diana mieszka w Samotrace od 1975 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotracki

Wiktionary

# samotrawienie

rozkład komórek i tkanek organizmu pod wpływem własnych enzymów hydrolitycznych; autoliza, samorozpuszczanie

SJP.pl

# samotrzask

pułapka do chwytania zwierząt i ptaków, zamykająca się automatycznie; potrzask

SJP.pl

- Samotrzask – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów
- Samotrzask – osada leśna w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów

Wikipedia

# samotrzeć

dawniej: we trzech, we troje

SJP.pl

przysłówek liczebnikowy

(1.1) daw. tylko w trzy osoby; we trzech, we troje; sam z dwoma innymi osobami

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samotrzeci

Wiktionary

# samotrzeci

dawniej: będący w towarzystwie dwóch osób, jeden z trzech

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. będący w towarzystwie dwóch osób, jeden z trzech

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kirkor samotrzeci / Chwyta dłonią koniowi królewskiemu cugle, / Krzycząc: srogi tyranie! trzema zabójstwami / Doszedłeś aż do tronu: idź w piekło!

(1.1) Świętopełk samotrzeci schronił się do zamku Kijowskiego, wojsko zaś jego częścią wyginęło, częścią dostało się do niewoli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈṭʃɛt͡ɕi, AS: sãmoṭšeći

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. samotrzeć

Wiktionary

# samouctwo

samodzielne (bez pomocy nauczycieli, a czasami nawet podręczników) zdobywanie wiedzy

SJP.pl

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

Wikipedia

# samouczący

taki, który sam uczy (się)

SJP.pl

# samouczek

podręcznik do samodzielnej nauki jakiegoś przedmiotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się

Wiktionary

Tutorial (z ang. „korepetycje, samouczek”) – metoda przekazywania wiedzy typu „krok po kroku”, pozwalająca łatwo nauczyć się obsługi różnych urządzeń, programowania czy tworzenia. Tutorial jest bardziej interaktywny i dokładniejszy niż instrukcje, nastawiony na naukę poprzez przykład. Tutorial dostarcza wszelkich informacji potrzebnych do wykonania danego zadania.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔˈwut͡ʃɛk, AS: sãmou̯uček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samouk m.

Wiktionary

# samoudręczanie

dręczenie samego siebie; samoudręczenie, samoudręka

SJP.pl

# samoudręczenie

dręczenie samego siebie; samoudręczanie, samoudręka

SJP.pl

# samoudręka

dręczenie samego siebie; samoudręczanie, samoudręczenie

SJP.pl

# samouk

osoba ucząca się czegoś bez pomocy nauczyciela; autodydakta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

Wiktionary

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔwuk, AS: sãmou̯uk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samouczek m., samouctwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autodydakta

Wiktionary

# samouleczalny

o chorobie: taka, która samoczynnie mija, bez pomocy leków; autoterapeutyczny

SJP.pl

# samoulepszać

o niektórych stopach metali: samoulepszać się - samorzutnie zwiększać twardość i wytrzymałość

SJP.pl

# samoulepszyć

o niektórych stopach metali: samoulepszyć się - samorzutnie zwiększyć twardość i wytrzymałość

SJP.pl

# samoumartwiać

samoumartwiać się - umartwiać samego siebie

SJP.pl

# samoumartwić

samoumartwić się - umartwić samego siebie

SJP.pl

# samoumartwienie

samoumartwić się - umartwić samego siebie

SJP.pl

# samounicestwiać

samounicestwiać się - unicestwiać samego siebie

SJP.pl

# samounicestwić

samounicestwić się - unicestwić samego siebie

SJP.pl

# samounicestwienie

rzadko: unicestwienie samego siebie; autodestrukcja

SJP.pl

# samouniżenie

rzadko: uniżenie samego siebie; samoponiżenie

SJP.pl

# samourzeczywistnienie

Wikipedia

# samoutleniać

rzadko: samoutleniać się - utleniać się samoczynnie

SJP.pl

# samoutlenianie

rzadko: samoutleniać się - utleniać się samoczynnie

SJP.pl

# samoutlenić

rzadko: samoutlenić się - utlenić się samoczynnie

SJP.pl

# samoutlenienie

rzadko: samoutlenić się - utlenić się samoczynnie

SJP.pl

# samoutwardzalny

zawierający utwardzacz

SJP.pl

# samouwielbienie

zachwyt nad sobą, uwielbienie samego siebie; autofilia, narcyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uwielbienie samego siebie lub zachwyt nad sobą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmɔwuvʲjɛlˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: sãmou̯uvʹi ̯elbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

# samouwolnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. samowolne, nielegalne opuszczenie zakładu karnego przez skazanego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oprócz dotychczasowego zarzutu paserstwa, zostaną mu postawione zarzuty samouwolnienia i posługiwania się cudzym dowodem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wolność m., uwalnianie n., uwolnienie n.

czas. uwalniać ndk., uwolnić dk.

przym. wolny

Wiktionary

# samowar

metalowe naczynie do parzenia herbaty, popularne w Rosji i Iranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

(1.2) obraź. pejor. inwalida pozbawiony wszystkich kończyn

Wiktionary

Samowar (ros. самовар) – urządzenie do przygotowywania herbaty, charakterystyczne szczególnie dla Rosji i Iranu. Klasyczna konstrukcja składa się ze zbiornika na wodę, przez który przechodzi pionowo rura na węgiel drzewny, z rusztem u dołu. W dolnej części zbiornika samowara znajduje się kranik do spuszczania wody, a u góry miejsce na czajniczek na esencję. Znane w świecie wytwórnie samowarów znajdują się w Tule, Moskwie i Petersburgu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) a potem przez jakieś sienie i korytarze dotarliśmy do obszernego pokoju, gdzie wokół stołu, na którym stał dymiący samowar, zgromadziła się rodzina rosyjskich potomków (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmɔvar, AS: sãmovar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. samowarek m.

przym. samowarowy

Wiktionary

# samowarek

zdrobnienie od: samowar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samowar

(1.2) mały samowar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowar mrz.

przym. samowarowy

Wiktionary

# samowarowy

→ samowar

SJP.pl

#### Patrz:

samowar

# samoweryfikacja

sprawdzanie siebie samego; samoocena

SJP.pl

# samowiązałka

maszyna rolnicza do automatycznego wiązania snopów

SJP.pl

# samowiedny

dawniej: mający samowiedzę, świadomy

SJP.pl

# samowiedza

w psychologii: wiedza o samym sobie; samopoznanie

SJP.pl

Samowiedza – w psychologii to zespół przekonań i wartości odnoszących się do własnego funkcjonowania osobistego jednostki, a także psychologiczne pojęcie własnego ja z cechami charakteru, które wpływają na myślenie, uczucia, działania.

Wiedza o sobie samym (samowiedza) wraz z wiedzą o świecie naturalnym i wiedzą o ludziach tworzy wiedzę indywidualną.

Wikipedia

# samowity

przestarzałe: naturalny, przyrodzony

SJP.pl

# samowola

1. postępowanie tylko według własnej woli, ignorowanie czyichś nakazów, prawa; swawola, samowolność;
2. czyn będący wynikiem takiej postawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postępowanie jedynie według własnej woli, bez liczenia się z innymi czy lekceważąc prawo

(1.2) czyn wyrażający samowolę (1.1)

Wiktionary

Samowola (ukr. Самоволя) – wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierskim obwodu wołyńskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zobacz, jak poprzez samowolę polskiej szlachty nasz kraj przechodził w niebyt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowolność ż.

:: zdrobn. samowolka ż.

przym. samowolny

przysł. samowolnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieposłuszeństwo, anarchia, niezdyscyplinowanie, samowolność, sobiepaństwo, swawola, woluntaryzm

(1.2) nieposłuszeństwo

Wiktionary

# samowolka

1. potocznie: postępowanie wyłącznie według własnej woli, bez liczenia się z zakazami i obowiązującym prawem; samowola;
2. efekt postępowania niezgodnego z zasadami

SJP.pl

Samowolka – film polski z 1993 roku w reżyserii Feliksa Falka. Film demaskujący kulisy życia w polskich koszarach wojskowych na początku lat 90. XX wieku, a zwłaszcza zjawisko tzw. fali.

Wikipedia

# samowolniej

stopień wyższy od przysłówka: samowolnie

SJP.pl

# samowolność

postępowanie tylko według własnej woli, ignorowanie czyichś nakazów, prawa; swawola, samowola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samowolne; cecha tych, którzy są samowolni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samowolny

przysł. samowolnie

rzecz. samowola ż.

Wiktionary

# samowolny

książkowo:
1. postępujący tylko według własnej woli, działający wbrew zakazom i przepisom; nieposłuszny, niezdyscyplinowany;
2. będący wyrazem samowoli, np. samowolny czyn

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

(1.2) świadczący o samowolnej (1.1) postawie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowola ż., samowolka ż., samowolność ż.

przysł. samowolnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) arbitralny, niesubordynowany, niezdyscyplinowany, sobiepański, własnowolny

(1.2) arbitralny, bezprawny, niesubordynowany, sobiepański, woluntarystyczny, własnowolny

Wiktionary

# samowtór

dawniej: w towarzystwie jednej osoby; we dwoje, we dwóch

SJP.pl

# samowychowanie

umiejętność wpływu na własny rozwój, przejmowanie zadania rozwijania i kształtowania kwalifikacji we własnym zakresie; samokształcenie, autoedukacja

SJP.pl

Samowychowanie – samorzutna praca człowieka nad ukształtowaniem własnego poglądu na świat, własnych postaw, cech charakteru i własnej osobowości – stosownie do założonych kryteriów, wzorów oraz ideałów. Rozwijanie w procesie wychowania rodzinnego czy szkolnego motywacji pobudzającej dzieci i młodzież do pracy nad sobą jest działaniem, które zwielokrotnia wpływ wychowawczy rodziny i szkoły.

Wikipedia

# samowyleczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samoistne ustąpienie objawów chorobowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przypadku kręczu ułożeniowego zazwyczaj następuje samowyleczenie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyleczenie n.

Wiktionary

# samowylewajka

w żeglarstwie: przyrząd do samoczynnego usuwania wody z jachtu, działający podczas jego ruchu na zasadzie ssania

SJP.pl

# samowyrób

pozyskanie drewna kosztem nabywcy

SJP.pl

# samowystarczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samowystarczalne; cecha tych, którzy są samowystarczalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samowystarczalny

przysł. samowystarczalnie

Wiktionary

# samowystarczalny

zaspokajający własne potrzeby bez pomocy innych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowystarczalność ż.

Wiktionary

# samowywołujący

samowywołujący się - taki, który sam się wywołuje, np. samowywołujący się polaroid

SJP.pl

# samowyzwalać

rzadko: samowyzwalać się - wyzwalać się samoczynnie

SJP.pl

# samowyzwalacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

Wiktionary

Samowyzwalacz – urządzenie zazwyczaj wbudowane w klasyczny aparat fotograficzny lub element oprogramowania cyfrowego aparatu fotograficznego, pozwalające na ustawienie wartości opóźnienia momentu wyzwolenia migawki. Samowyzwalacza używa się po unieruchomieniu wycelowanego aparatu, zwykle przy pomocy montażu na statywie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bez statywu nie zarejestrujemy też ujęć do stworzenia panoramy z prawdziwego zdarzenia, nie mówiąc już o wygodzie korzystania z podnoszenia lustra i samowyzwalacza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowyzwalanie n., samowyzwolenie n.

czas. samowyzwalać ndk., samowyzwolić dk.

przym. samowyzwoleńczy

Wiktionary

# samowyzwolenie

rzadko: samowyzwolić się - wyzwolić się samoczynnie

SJP.pl

# samowyzwolić

rzadko: samowyzwolić się - wyzwolić się samoczynnie

SJP.pl

# samowzbudny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. mający właściwość spontanicznego wytwarzania drgań, niezależnie od działania zewnętrznych czynników

Wiktionary

# samowładca

władca nieograniczony, absolutny; autokrator, autokrata, jedynowładca, jednowładca

SJP.pl

# samowładczy

→ samowładca

SJP.pl

#### Patrz:

samowładca

# samowładczyni

władczyni nieograniczona, absolutna

SJP.pl

# samowładny

przymiotnik

(1.1) przest. mający nieograniczoną władzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba skończyć z samowładną tyranią, wprowadzić monarchię konstytucyjną, a po niej demokrację…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samowładca mos., samowładczyni ż., samowładztwo n., samowładza ż., samowładność ż.

przym. samowładczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. samowładczy; despotyczny

Wiktionary

# samowładztwo

forma rządów, w której nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; jedynowładztwo, absolutyzm, autokratyzm, autokracja, autarchia (rzadziej)

SJP.pl

# samozachwyt

zachwycanie się samym sobą

SJP.pl

# samozadowolenie

zadowolenie z samego siebie

SJP.pl

# samozagrzać

samozagrzać się - zagrzać się samoczynnie przez nagromadzoną substancję organiczną, często przy udziale bakterii

SJP.pl

# samozagrzewać

samozagrzewać się - zagrzewać się samoczynnie przez nagromadzoną substancję organiczną, często przy udziale bakterii

SJP.pl

# samozagłada

zniszczenie samego siebie

SJP.pl

# samozamykacz

urządzenie stosowane do samoczynnego zamykania się drzwi

SJP.pl

# samozaopatrzać

samozaopatrzać się - zaopatrywać samego siebie

SJP.pl

# samozaopatrzenie

samozaopatrzyć się - zaopatrzyć samego siebie

SJP.pl

# samozaopatrzyć

samozaopatrzyć się - zaopatrzyć samego siebie

SJP.pl

# samozaorać

potocznie: samozaorać się - skompromitować się, postawić się w złym świetle

SJP.pl

# samozaoranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) slang. sytuacja, w której uczestnik dyskusji używa argumentów kompromitujących jego samego, lub stanowisko, które reprezentuje

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. orka ż., oranie n., zaoranie n.

czas. zaorać dk., orać ndk.

przym. orkowy, zaorany

Wiktionary

# samozapalać

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

SJP.pl

# samozapalający

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

SJP.pl

# samozapalanie

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

SJP.pl

# samozapalenie

samozapalić się - zapalić się samoczynnie

SJP.pl

# samozapalić

samozapalić się - zapalić się samoczynnie

SJP.pl

# samozapalny

zapalający się samoczynnie

SJP.pl

# samozaparcie

upór, nieustępliwość w dążeniu do celu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrzeczenie się spraw osobistych, poświęcenie ich dla jakich wyższych celów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawdziwa tolerancja wymaga wysiłku i pracy. Można nawet powiedzieć więcej — i samozaparcia.

(1.1) Przykład prawdziwego bohaterstwa i samozaparcia daje Szmidt. Od pierwszej chwili aż do ostatniej zawsze pamięta o wszystkich, nigdy o sobie.

(1.1) W słowach, znajdzie się wiele ludzi, którzy nadużywają szumnie tytułu przyjaciół ludu, lecz skoro zstąpimy w zakres ofiary i samozaparcia, nie są to zawsze ci sami ludzie, którzy tak dobrze rozumieją obowiązki i godność.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytrwałość

Wiktionary

# samozapisujący

samozapisywać się - zapisywać się samoczynnie

SJP.pl

# samozapisywać

samozapisywać się - zapisywać się samoczynnie

SJP.pl

# samozapylać

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

SJP.pl

# samozapylający

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

SJP.pl

# samozapylanie

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

SJP.pl

# samozapylenie

u niektórych roślin: samozapylić się - zapylić się własnym pyłkiem

SJP.pl

Samopylność, samozapylenie – forma autogamii występująca u roślin nasiennych. Polega na zapyleniu słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale rosnących na tej samej roślinie. W wyniku tego procesu nie następuje wymiana materiału genetycznego.

Wikipedia

# samozapylić

u niektórych roślin: samozapylić się - zapylić się własnym pyłkiem

SJP.pl

# samozapylony

o niektórych roślinach: zapylony własnym pyłkiem

SJP.pl

# samozapłodnienie

zapłodnienie komórki jajowej przez plemnik pochodzący z tego samego organizmu

SJP.pl

Autogamia, autofertylizacja, samozapłodnienie – sposób rozrodu organizmów, w wyniku którego dochodzi do powstania zygoty z komórek rozrodczych wytwarzanych przez ten sam organizm. Zachodzi tylko u organizmów obupłciowych. U roślin nasiennych autogamia określana jest mianem samopylności (samozapylenia). U organizmów jednokomórkowych autogamia jest powszechna u sporowców parzydełkowych, rzadziej u okrzemek, otwornic, słonecznic. U zwierząt występuje bardzo rzadko, m.in. u tasiemców, sporadycznie u niektórych ślimaków płucodysznych.

Wikipedia

# samozapłon

Samozapłon – samorzutne zapoczątkowanie procesu spalania bez zainicjowania go za pomocą ognia lub iskry. Temperatura, przy której dana substancja ulega samozapłonowi to temperatura samozapłonu.

Wikipedia

# samozapłonowy

→ samozapłon

SJP.pl

#### Patrz:

samozapłon

# samozaspokojenie

podrażnianie własnych narządów płciowych w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; masturbacja, samogwałt, ipsacja, onanizm

SJP.pl

Masturbacja – pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Może, lecz nie musi, prowadzić do osiągnięcia orgazmu. Termin obejmuje stymulację za pomocą dłoni, przedmiotów codziennego użytku, a także za pomocą akcesoriów, takich jak wibratory czy sztuczne pochwy. Masturbacja odbywa się bez udziału partnera lub przy jego wyłącznie biernym udziale. Istnieje pojęcie wzajemnej masturbacji, które dotyczy sytuacji z aktywnym udziałem partnera.

Wikipedia

# samozatracenie

zatracenie samego siebie

SJP.pl

# samozatrucie

zatrucie organizmu

SJP.pl

# samozatrudnienie

sytuacja, w której osoba rozpoczyna działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

Wiktionary

Samozatrudnienie – sytuacja, w której osoba fizyczna podejmuje działalność gospodarczą na własny rachunek, własną odpowiedzialność i na własne ryzyko.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Własna działalność gospodarcza nazywana bywa czasem „samozatrudnieniem”, chociaż polskie prawo nie zawiera definicji tego pojęcia. W praktyce mianem tym określa się jednoosobową działalność gospodarczą, jednoosobową firmę czy przedsiębiorstwo, przy czym osoba podejmująca tego rodzaju działalność czyni to na własny rachunek i ryzyko.

(1.1) Samozatrudnienie jako dobry pomysł na swoje życie upatruje już 26,5 proc. ankietowanych.

Wiktionary

# samozatrudniona

podejmujący działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

SJP.pl

# samozatrudniony

osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

SJP.pl

# samozbierający

w rolnictwie: taki, który samoczynnie zbiera plony

SJP.pl

# samozbiór

udostępnianie przez rolnika lub sadownika swojej plantacji konsumentom, którzy własnoręcznie zbierają owoce i warzywa

SJP.pl

# samozerwalność

miara wytrzymałości włókien i przędz na zerwanie; samozryw

SJP.pl

Samozerwalność – długość paska włóknistego półproduktu, papieru lub tektury, przy której pasek zerwie się w miejscu zaczepienia pod wpływem własnej masy, wyrażona w kilometrach. Wynik nie zależy od szerokości paska.

Definicja odnosi się do produktów papierniczych.

Wikipedia

# samoznaczący

wyraz samoznaczący (autosemantyczny) - wyraz znaczeniowo samodzielnie informujący o obiektach występujących w rzeczywistości

SJP.pl

# samozniszczalny

ulegający zniszczeniu samoczynnie

SJP.pl

# samozryw

miara wytrzymałości włókien i przędz na zerwanie; samozerwalność

SJP.pl

# samozwańczy

bezprawnie przywłaszczający sobie jakiś tytuł albo prawa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samozwaniec mos.

Wiktionary

# samozwaniec

osoba bezprawnie przejmująca władzę; uzurpator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba, która przywłaszcza sobie bezprawnie jakiś tytuł, godność albo stanowisko

Wiktionary

Samozwaniec – osoba przywłaszczająca sobie jakiś tytuł lub godność.

Zjawisko znane jest w różnych kulturach, m.in. jako podawanie się za „prawdziwego” władcę lub za świętego.

Szczególnego rozmachu zjawisko to nabrało od czasów Smuty w Rosji, stając się zjawiskiem charakterystycznym dla kultury i mentalności rosyjskiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. samozwaństwo n., Samozwaniec m./ż.

:: fż. samozwanka ż.

przym. samozwańczy

przysł. samozwańczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uzurpator

Wiktionary

# samożywność

sposób odżywiania się organizmów (niektórych bakterii, roślin zielonych i glonów) polegający na pobieraniu ze środowiska związków nieorganicznych i przekształcanie ich w związki organiczne; autotrofizm, autotrofia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

Wiktionary

Autotrofizm, samożywność (gr. autós ‘sam’, trophikós ‘odżywczy’) – jeden z dwóch podstawowych (obok heterotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Autotrofy (organizmy samożywne) samodzielnie przeprowadzają biosyntezę złożonych związków organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek) z prostych nieorganicznych związków węgla (dwutlenek węgla, węglany), azotu (azotany, sole amonowe) oraz wody, wykorzystując do tego celu energię świetlną uzyskiwaną w procesie fotosyntezy lub energię chemiczną uzyskiwaną z utleniania prostych związków nieorganicznych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. samożywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autotrofizm, autotrofia

Wiktionary

# samożywny

o roślinach zielonych, niektórych bakteriach i glonach: wytwarzający niezbędne do życia substancje organiczne ze związków nieorganicznych; autotroficzny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samożywność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autotroficzny

Wiktionary

# samoładować

samoładować się - ładować się samoczynnie

SJP.pl

# samoładowanie

samoładować się - ładować się samoczynnie

SJP.pl

# samołówka

stałe lub przenośne urządzenie w postaci basenu, skrzyni albo odpowiednio rozpiętej tkaniny sieciowej, służące do odłowu ryb w czasie spuszczania wody ze stawu; odłówka

SJP.pl

Ciundzie, Samołówka (lit. Samalaukė) – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Rudomino.

W okresie międzywojennym na terenie współczesnej wsi Samalaukė znajdował się młyn i zaścianek Ciundzie. Zaścianek oraz gajówka Samołówka położone były na południe, częściowo na obszarze dzisiejszej wsi Szwajcary.

Wikipedia

# samołusk

Wikipedia

# sampan

mała płaskodenna łódź wiosłowa lub żaglowa, używana we wschodniej Azji; szampun

SJP.pl

Sampan – łódź lub mały statek, zwykle o konstrukcji drewnianej, przeznaczony do żeglugi rzecznej i przybrzeżnej we wschodniej Azji, częstokroć służący również za miejsce zamieszkania użytkującej go rodziny. Wyraz „sampan” pochodzi z j. chińskiego (舢板 shānbǎn) i oznacza łódź.

Wikipedia

# sampdoria

Unione Calcio Sampdoria – włoski klub piłkarski z siedzibą w Genui, występujący w rozgrywkach Serie B.

Wikipedia

# sampel

dźwięk zapisany cyfrowo wykorzystywany w tworzeniu muzyki przy użyciu komputera lub samplera, zwykle pojedynczy dźwięk instrumentu muzycznego (np. trąbki, tamburynu), dowolnie przetworzony fragment innego utworu muzycznego lub inny odpowiedni odgłos (np. klaśnięcie); sample

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. cyfrowo zapisana fraza muzyczna lub odgłos wykorzystywana w samplingu

Wiktionary

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sampling m., samplowanie n., sampler m.

czas. samplować ndk.

przym. samplingowy

Wiktionary

# sample

[czytaj: sampl] dźwięk zapisany cyfrowo wykorzystywany w tworzeniu muzyki przy użyciu komputera lub samplera, zwykle pojedynczy dźwięk instrumentu muzycznego (np. trąbki, tamburynu), dowolnie przetworzony fragment innego utworu muzycznego lub inny odpowiedni odgłos (np. klaśnięcie); sampel

SJP.pl

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

Wikipedia

# sampler

1. urządzenie do zapisywania próbek muzycznych, pozwalające na ich edycję i odtwarzanie;
2. w marketingu: próbka jakiegoś towaru, mająca zachęcić do jego kupna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;

Wiktionary

Sampler – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, odgrywający wcześniej nagrane próbki dźwięków (ang. samples) instrumentów akustycznych, innych dźwięków muzycznych lub niemuzycznych dźwięków wykorzystywanych w muzyce. Używany w samplingu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmplɛr, AS: sãmpler

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sampel mrz.

Wiktionary

# sampling

tworzenie muzyki przy użyciu sampli

SJP.pl

- sampling – pojęcie muzyczne
- sampling – pojęcie archeologiczne
- sampling – pojęcie z zakresu reklamy
- sampling – warunek Creative Commons

Wikipedia

# samplingowy

→ sampling

SJP.pl

#### Patrz:

sampling

# samplować

umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych w innym utworze

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych zapisane w postaci cyfrowej w jednym utworze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten wirtuoz instrumentów klawiszowych i znakomity śpiewak w jidysz woli jednak samplować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãmˈplɔvat͡ɕ, AS: sãmplovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sampling m., samplowanie n., sampel mrz.

Wiktionary

# samplowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|samplować.

Wiktionary

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãmplɔˈvãɲɛ, AS: sãmplovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. samplować

rzecz. sampel mrz.

Wiktionary

# samplowy

→ sampel

SJP.pl

#### Patrz:

sampel

# sampras

nazwisko

SJP.pl

# samsa

Samsa (kaz. самса, kirg. самса, ujg. سامسا, uzb. somsa, turkm. somsa, tadż. самбӯса) - pieczone pierożki o dowolnym (kwadratowym, trójkątnym lub zaokrąglonym) kształcie z farszem, posypane sezamem. Danie jest bardzo popularne w Azji Środkowej.

Wikipedia

# samsara

w hinduizmie i buddyzmie: wędrówka dusz; sansara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);

Wiktionary

Samsara to:

- Samsara – album polskiego zespołu Czan
- Samsara – album amerykańskiego zespołu Yakuza
- Samsara – film dokumentalny Rona Fricke z 2011 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nirwana to wyzwolenie z samsary.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãmˈsara, AS: sãmsara

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alternatywne pisownie: sansara, saṃsāra

Wiktionary

# samsel

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Samsel:

- Edward Samsel – polski biskup rzymskokatolicki
- Karol Samsel – polski polonista i poeta
- Roman Samsel – dziennikarz i korespondent zagraniczny

Wikipedia

# samshu

[czytaj: samszu] chińska odmiana sake

SJP.pl

# samsieczynek

Samsieczynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Mrocza nad Jeziorem Wielkim.

Na przeciwległym brzegu jeziora znajduje się duży rodzinny ogród działkowy "ROD Dąbrówka" z dominującą funkcją wypoczynkową (chociaż działkowicze uprawiają również warzywa i owoce). W latach 80 XX wieku teren ten znajdował się w zarządzie ZNTK Paterek.

Wikipedia

# samson

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.;

Wiktionary

Samson (hebr. Szimszon, שִׁמְשׁוֹן, co pochodzi od słowa szemesz – „słońce”, lub szamen – „silny”, „siłacz”; arab. شمشون, wym. Szamszun) – ostatni z Sędziów opisanych w starotestamentowej Księdze Sędziów r. 13-16. Trzeci zaś licząc od końca dla starożytnego Izraela; po nim sędziami byli Heli i Samuel. W przeciwieństwie do wielu postaci opisanych w Starym Testamencie, nie jest wymieniony w Koranie. Jako jedyny sędzia w Księdze Sędziów wybrany przez Boga przed narodzeniem do roli, którą miał spełnić i to bez wcześniejszych próśb ludu o ratunek. Jego wyjątkowość poświadcza zrodzenie z niepłodnej (jak Izaak, Samuel czy Jan Chrzciciel). Był obdarzony nadludzką siłą, którą wykorzystywał do walki z wrogami Izraela – Filistynami. Dokonywał czynów niemożliwych dla zwykłych ludzi: zabił lwa gołymi rękami, pokonał armię wroga oślą szczęką i siłą własnych mięśni, wyrwał bramę miasta wraz z odrzwiami, zburzył budynek. Był nazirejczykiem – jednak nie z własnego wyboru – ale z powziętego przed jego narodzeniem suwerennego postanowienia Boga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samson miał siłę potężną, ale że mu podobno oleju w głowie brakło, że się dał podwice za nos wodzić, że nie miał siły ducha, wyższości jego i niepodległości, musiał młyny obracać Filistynom…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmsɔ̃n, AS: sãmsõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samsonowicz m.

Wiktionary

# samsonostwo

Samson z żoną; Samsonowie

SJP.pl

# samsonowicz

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Samsonowicz (1922-1944) – porucznik AK
- Arnold Samsonowicz (ur. 1949) – poeta
- Henryk Samsonowicz (1930-2021) – historyk, rektor UW
- Jan Samsonowicz (1944–1983) (1944-1983) – działacz
- Jan Samsonowicz (geolog) (1888-1959) – geolog

Wikipedia

# samsonowie

Samson z żoną; Samsonostwo

SJP.pl

# samsonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samsona lub z nim związany

SJP.pl

# samsun

Samsun (w starożytności Sampsounta i Amisos) – miasto w północnej Turcji, nad Morzem Czarnym, ośrodek administracyjny ilu Samsun. W 2014 liczył 1 269 989 mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, drzewny oraz chemiczny.

W pobliżu port lotniczy Samsun-Çarşamba.

Wikipedia

# samsung

produkt marki Samsung

SJP.pl

Samsung Group (zapis stylizowany: SΛMSUNG; kor. 삼성 Samseong – „trzy gwiazdy”) – jedno z największych południowokoreańskich przedsiębiorstw (czeboli) zrzeszające przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe działające w wielu branżach, oraz instytucje finansowe. Założone zostało w 1938 r. przez Lee Byung-chula jako firma eksportowa, wkrótce rozszerzyła swą działalność także na inne dziedziny. W ciągu trzech następnych dekad grupa rozszerzyła swoją działalność w różnych dziedzinach, w tym o przetwórstwo rolno-spożywcze, tekstylia, ubezpieczenia, papiery wartościowe i sprzedaż detaliczną. Samsung weszła w przemysł elektroniczny w latach 60. XX wieku, w przemysł budowlany i stoczniowy w połowie lat 70. XX wieku. Po śmierci Lee w 1987, Samsung został podzielony na cztery grupy biznesowe – grupy Samsung, Shinsegae, CJ Group oraz Hansol.

Wikipedia

# samsungowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmą Samsung

Wiktionary

# samszyce

Samszyce – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Osięciny.

Wikipedia

# samuel

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna;

(1.2) imię|polski|m.;

Wiktionary

Antarktyda:

- Samuel Peak – góra

Portugalia:

- Samuel – gmina

Osoby:

- Samuel – włoski piosenkarz

Inne:

- Samuel – imię męskie
- Samuel – postać biblijna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wziął więc Samuel róg z oliwą i namaścił go pośrodku jego braci.

(1.2) Po południu idziemy z Samuelem pograć w kosza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmuwɛl, AS: sãmuu̯el

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samuela ż.

:: zdrobn. Samuelek mos.

Wiktionary

# samuela

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D., B. lp. od: Samuel

Wiktionary

Samuela – żeński odpowiednik imienia Samuel. Wywodzi się od hebrajskich słów oznaczających „imię Boże” lub niech „Bóg wysłucha”.

Samuela imieniny obchodzi 20 sierpnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wieczorem Samueli kazano pogasić wszystkie światła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samuel m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Samuel m.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|Samuel. < etym|gr|Σαμουήλ. < etym|hebr|שמואל. (szmuel)

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

(1.1) por|Samanta.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Samuela ż.

* rosyjski: (1.1) Самуила m.

* węgierski: (1.1) Samuella

* włoski: (1.1) Samuela ż.

źródła.

== Samuela (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|włoski|ż. Samuela

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# samuelek

zdrobnienie od: Samuel (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Samuel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samuel mos.

Wiktionary

# samuelostwo

Samuel z żoną; Samuelowie

SJP.pl

# samuelowie

Samuel z żoną; Samuelostwo

SJP.pl

# samuelowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samuela lub z nim związany

SJP.pl

# samulak

nazwisko

SJP.pl

# samulski

nazwisko

SJP.pl

# samum

lokalna nazwa suchego, porywistego wiatru wiejącego na Saharze i często wywołującego burze piaskowe; chamsin, hamsin, samiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;

Wiktionary

Samum (z arab. samma = ‘truć’) – gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie. Samumy wywołują burze pyłowe i piaskowe.

Występują najczęściej w okresie od kwietnia do czerwca. Zazwyczaj krótkotrwały, trwa 12-20 minut. Występuje przed nadejściem frontu chłodnego. Niesie bardzo duże ilości piasku i pyłu. W trakcie samumu temperatura silnie wzrasta (do 50 °C), zaś wilgotność spada do około 10%.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsãmũm, AS: sãmũm

Wiktionary

# samur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w południowym Dagestanie, uchodząca do Morza Kaspijskiego;

Wiktionary

Samur (ros.: Самур) – rzeka w Rosji, w południowym Dagestanie, częściowo na granicy z Azerbejdżanem. Jej długość wynosi 213 km; dorzecze zajmuje powierzchnię 7330 km².

Źródła znajdują się na zboczach góry Guton w łańcuchu Wielkiego Kaukazu. Rzeka płynie głęboką, wąską doliną między Górami Samurskimi i pasmem Kiabiak; w dolnym biegu dolina rozszerza się a koryto rozdziela się na odnogi. U ujścia do Morza Kaspijskiego Samur tworzy deltę. Reżim mieszany z przewagą deszczowego. W okresie od marca do sierpnia wylewa. Rzeka wykorzystywana jest do nawadniania.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. samurski

Wiktionary

# samura

dorosła samica świni domowej lub dzika; maciora; locha

SJP.pl

# samurai

w feudalnej Japonii: członek szlacheckiej warstwy rycerskiej; bushi

SJP.pl

Wikipedia

# samuraj

w feudalnej Japonii: członek szlacheckiej warstwy rycerskiej; bushi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

Wiktionary

Samuraj (jap. 侍 samurai; „wojownik”) – pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai); dziedziczna szlachta wojskowa; kasta wojowników, która utrzymywała się od XII wieku do Restauracji Meiji w 1868 roku. Udział samurajów w populacji kraju wynosił co najwyżej 10%.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmuraj, AS: sãmurai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samurajskość ż.

:: fż. samurajka ż.

przym. samurajski

przysł. samurajsko

Wiktionary

# samurajka

→ samuraj

SJP.pl

#### Patrz:

samuraj

# samurajski

dotyczący samuraja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z samurajami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podobnego przeżycia może dostarczyć szabla samurajska, perfekcja tak absolutna w dziedzinie broni białej, że jest jednocześnie perfekcją estetyczną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samuraj m.

Wiktionary

# samurski

przymiotnik

(1.1) związany z Samurem (rzeką w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samur mrz.

Wiktionary

# samże

wzmocnione "sam"

SJP.pl

# san

autobus marki San

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zbiorowisko, rząd, sznur sań

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. zob. sanie.

Wiktionary

San (ukr. Сян, trans. Sjan) – rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły. Długość – 457,76 km. Na odcinku 54 km jest rzeką graniczną między Polską a Ukrainą. Powierzchnia zlewni – 16 861 km² (14 390 km² w Polsce, 2471 km² na Ukrainie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony, • Tysiączną sanią szlifuje ulice. (A. Mickiewicz: Zima miejska)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãɲ, AS: sãń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanny ż., sanie, sanna, sankada, sanki, sankarz, saneczkarz, saneczkarka, saneczkarstwo

przym. sanny

Wiktionary

# san-stefański

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z San-Stefano (miejscem zawarcia pokoju w 1878 roku, współcz. Yeşilköy w Stambule)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W początkach r. 1878, kiedy świat polityczny zajmował się pokojem san-stefańskim, wyborem nowego papieża, albo szansami europejskiej wojny (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San-Stefano n.

Wiktionary

# san.-epid.

skrót od: sanitarno-epidemiologiczny (czytany jako całe, odmienne wyrażenie)

SJP.pl

# sana

stolica Republiki Jemenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Jemenu;

Wiktionary

Sana (arab. ‏صنعاء‎, Ṣanʿāʾ) – stolica Jemenu, położona w zachodniej części kraju, w kotlinie na wysokości 2100–2300 m otoczonej wysokimi szczytami, siedziba administracyjna muhafazy Sana. W 2004 roku liczyła ok. 1,7 mln mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sana jest miastem zaliczanym do jednych z najstarszych na świecie. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãna, AS: sãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanajczyk mos., sanajka ż., sanijczyk mos., sanijka ż.

przym. sanajski, sanijski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sanajczyk mos., sanajka ż., sanijczyk mos., sanijka ż.

przym. sanajski, sanijski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* arabski: (1.1) صنعاء

* czeski: (1.1) San'á

* francuski: (1.1) Sanaa, Sana

* hiszpański: (1.1) Saná ż.

* koreański: (1.1) 사나

* litewski: (1.1) Sana ż.

* słowacki: (1.1) Saná n.

* szwedzki: (1.1) Sana

* ukraiński: (1.1) Сана ż.

źródła.

== Sana (język litewski.) ==

thumb|Sana (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Sana

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sanacja

1. uzdrowienie;
2. w II RP: obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pol. obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;

(1.2) hist. pol. okres rządów Józefa Piłsudskiego po przewrocie majowym

(1.3) książk. uzdrowienie czegoś, np. stosunków politycznych i życia publicznego, w jakimś kraju

Wiktionary

Sanacja (łac. sanatio, „uzdrowienie”) – potoczna nazwa obozu rządzącego w II Rzeczypospolitej w latach 1926–1939, powstałego i funkcjonującego początkowo pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego (zm. 1935); nazwa powstała w związku z głoszonym przez ten obóz hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego (państwa i społeczeństwa), wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego (1926).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sanator m.

przym. sanacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) odnowa

Wiktionary

# sanacyjny

związany z sanacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z sanacją (obozem zwolenników Piłsudskiego)

(1.2) książk. związany z sanacją (odnową)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanacja ż., sanator m.

Wiktionary

# sanajczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu)

SJP.pl

# sanajka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu)

SJP.pl

# sanajski

→ Sana (stolica Jemenu lub miejscowość we Francji); sanijski

SJP.pl

# sanak

nazwisko

SJP.pl

- Józef Sanak (1917–2008) – duchowny rzymskokatolicki
- Katarzyna Sanak-Kosmowska (ur. 1984) – teoretyczka marketingu
- Marek Sanak (ur. 1958) – genetyk i biolog molekularny
- Marek Sanak – operator filmowy
- Mieczysław Sanak (1897–1977) – wojskowy

Wikipedia

# sanakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# sanańczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu); sanijczyk

SJP.pl

# sananka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu); sanijka

SJP.pl

# sanator

przedstawiciel sanacji - obozu zwolenników Józefa Piłsudskiego w Polsce międzywojennej

SJP.pl

# sanatorium

zakład lecznictwa zamkniętego, położony najczęściej w miejscowości uzdrowiskowej, przeznaczony dla rekonwalescentów oraz przewlekle chorych, wymagających rehabilitacji lub utrwalenia wyników leczenia szpitalnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

Wiktionary

Sanatorium – zakład lecznictwa uzdrowiskowego wykorzystujący walory rekreacyjne, przyrodnicze i naturalne, takie jak: wody mineralne, wody termalne, borowina, ozon, radon, sole mineralne oraz inne czynniki biofizyczne środowiska wywierające korzystny wpływ na organizm człowieka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Byłem w różnych sanatoriach łącznie sześć razy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnaˈtɔrʲjũm, AS: sãnatorʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sanatoryjny

przysł. sanatoryjnie

Wiktionary

# sanatorski

związany z sanatorem, przedstawicielem sanacji - obozu zwolenników Józefa Piłsudskiego w Polsce międzywojennej

SJP.pl

# sanatoryjny

związany z sanatorium - zakładem lecznictwa zamkniętego; uzdrowiskowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanatorium, dotyczący sanatorium

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanatorium n.

Wiktionary

# sanctus

z łaciny: święty (w skrócie: s.)

SJP.pl

Sanctus (łac. święty) – aklamacja w części drugiej liturgii łacińskiej mszy wiernych, wykonywana po prefacji.

  łac. Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus, Deus Sabaoth. Pleni sunt caeli et terra gloria tua. Hosanna in excelsis.
  pl. Święty, Święty, Święty Pan, Bóg Zastępów. Pełne są niebiosa i ziemia chwały Twojej. Hosanna na wysokości.

Wikipedia

# sancygniów

Sancygniów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce. Leży przy DW768.

Wikipedia

# sand

nazwisko, m.in. George Sand (właściwie: Aurore Dudevant; 1804-1876) - pisarka francuska

SJP.pl

Francja:

- Sand – miejscowość

Niemcy:

- Sand – dzielnica gminy Willstätt w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Ortenau
- Sand am Main – gmina w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Haßberge

Norwegia:

- Sand – miejscowość w prowincji Hedmark
- Sand – miejscowość w prowincji Rogaland

Wikipedia

# sandacz

ryba drapieżna z rodziny okoniowatych, o ubarwieniu szarym w niebieskie pręgi, żyjąca głównie w dużych czystych jeziorach i rzekach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Sander lucioperca|ref=tak., duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

Wiktionary

Sandacz pospolity, sandacz (Sander lucioperca) – gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny okoniowatych (Percidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Dla mnie – barszcz. Potem może być kawałek sandacza… No, kawałek sarny i kompot…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãndat͡ʃ, AS: sãndač

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sandaczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. sądak

Wiktionary

# sandaczowy

przymiotnik od: sandacz

SJP.pl

# sandalin

drzewo lub krzew z rodziny bobowatych; pterokarpus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pterocarpus|ref=tak., rodzaj tropikalnego drzewa lub krzewu z rodziny motylkowatych dostarczającego wartościowego drewna i soku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pterokarpus

Wiktionary

# sandarak

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywiczlin; cyprzyk czteroklapowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. żywica naturalna używana do wyrobu werniksów, pozyskiwana głównie z cyprzyka czteroklapowego;

Wiktionary

Sandarak – miękka żywica naturalna.

Sandarak występuje w kilku rodzajach w zależności od pochodzenia:

- afrykański – żywica cyprzyku czteroklapowego Tetraclinis articulata, występującego głównie w Maroku i Algierii,
- australijski – żywica żywiczlinu Callitris sinensis,
- niemiecki – żywica jałowca pospolitego Juniperus communis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gotowy obraz pokrył werniksem żywiczno-olejowym sporządzonym z oleju lnianego, sandaraku i mastyksu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sandarakowy

Wiktionary

# sandarakowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sandarakiem, dotyczący sandaraku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandarak mrz.

Wiktionary

# sandauer

nazwisko

SJP.pl

- Adam Sandauer − polski fizyk i działacz społeczny
- Artur Sandauer − polski krytyk literacki, eseista i tłumacz

Wikipedia

# sandał

but składający się z podeszwy i pasków lub rzemyków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

(1.2) bot. zob. sandałowiec.

(1.3) pot. aromatyczne drewno z drzewa sandałowca

Wiktionary

Sandały – rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i pasków lub rzemyków, które utrzymują sandał na stopie. Niekiedy jeden z pasków przechodzi pomiędzy dużym palcem a następnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Suną się z trudem ze stopnia na stopień krwawe jej sandały, bezwładnie w ręku zwisa ociężały miecz.

(1.3) Z wszystkich wonnych zapachów – sandału, tagary, błękitnego lotosu i jaśminu – aromat cnoty jest najsłodszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãndaw, AS: sãndau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. sandałek

przym. sandałowy

Wiktionary

# sandałek

rodzaj buta

SJP.pl

# sandałki

rodzaj buta

SJP.pl

# sandałowate

rodzina roślin z rzędu sandałowców; sandałowcowate

SJP.pl

# sandałowaty

o cechach sandałowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# sandałowcowate

rodzina roślin z rzędu sandałowców; sandałowate

SJP.pl

Wikipedia

# sandałowcowaty

o cechach sandałowcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# sandałowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Santalum|ref=tak., wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

Wiktionary

Sandałowiec (Santalum L.) – rodzaj roślin z rodziny sandałowcowatych. Należy do niego 16 gatunków występujących na nizinach Australii, Azji Południowo-Wschodniej i wyspach Pacyfiku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s, AS: sãndau̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandałowcowate lm., sandał m.

przym. sandałowy

Wiktionary

# sandałowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący sandałowca

(1.2) odzież. dotyczący sandałów, przeznaczony do sandałów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandał m., sandałowiec m.

Wiktionary

# sandały

but składający się z podeszwy i pasków lub rzemyków

SJP.pl

Sandały – rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i pasków lub rzemyków, które utrzymują sandał na stopie. Niekiedy jeden z pasków przechodzi pomiędzy dużym palcem a następnym.

Wikipedia

# sandboarding

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozrywka polegająca na zjeżdżaniu deską po piaszczystej powierzani, np. wydmy;

Wiktionary

Sandboarding – popularna atrakcja turystyczna w Peru i niektórych innych krajach Ameryki Łacińskiej, polegająca na zjeździe na specjalnie przygotowanej desce z piaszczystych wydm.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|sandboarding.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sandboarding

źródła.

== sandboarding (język angielski.) ==

thumb|sandboarding (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sandboarding

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|sandboarding.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sandboarding

źródła.

== sandboarding (język angielski.) ==

thumb|sandboarding (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sandboarding

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sandbox

Otwarty świat, piaskownica lub sandbox – jeden z typów projektowania gier komputerowych. Termin ten służy też do określania gier, w których graczowi jest udostępniany świat, będący do odkrycia w stosunkowo dowolny sposób, bez sztucznych ograniczeń środowiska gry, z możliwością integracji z tym światem i bez liniowości rozgrywki.

Wikipedia

# sandecki

nazwisko

SJP.pl

# sandegyk

koreańskie widowiska maskowe wywodzące się z tradycyjnych ceremonii szamańskich

SJP.pl

# sander

nazwisko

SJP.pl

Sander – rodzaj drapieżnych ryb słodkowodnych z rodziny okoniowatych (Percidae).

Wikipedia

# sanders

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Sanders – jednostka osadnicza w stanie Arizona, w hrabstwie Apache
- Sanders – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Carroll

Gminy w USA:

- Sanders (ang. Sanders Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Pennington

Wikipedia

# sanderson

nazwisko

SJP.pl

Sanderson – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, siedziba administracyjna hrabstwa Terrell.

Wikipedia

# sandhi

w gramatyce: zmiany fonetyczne zachodzące w głoskach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zmiany zachodzące w głoskach (upodobnienia) na granicach morfemów (wewnętrzne) lub wyrazów (zewnętrzne);

Wiktionary

Sandhi – zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi pierwotnie z gramatyki sanskryckiej (wyraz संधि saṃdhi oznacza „łączenie”).

Wikipedia

# sanding

1. wygładzanie papierem ściernym, szlifowanie;
2. posypywanie dróg piaskiem, piaskowanie

SJP.pl

# sandiniści

Wikipedia

# sandinista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek nikaraguańskiego ruchu społecznego w drugiej połowie XX wieku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdjęcia, wykonane wówczas przez szpiegowski sprzęt, były dowodem współpracy sandinistów z mafią i zostały opublikowane przez liczne amerykańskie dzienniki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandinizm mrz.

przym. sandinowski, sandinistowski

Wiktionary

# sandinistka

→ sandinista

SJP.pl

#### Patrz:

sandinista

# sandinistowski

dotyczący działalności sandinistów (ruchu społeczno-politycznego); sandinowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z sandinistami, sandinizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Nikaragui do sandinistowskiego rządu weszło trzech duchownych, na co nie było zgody ze strony Watykanu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandinista mos., sandinizm mrz.

przym. sandinowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sandinowski

Wiktionary

# sandinizm

doktryna, poglądy sandinistów - ruchu społeczno-politycznego w Nikaragui w drugiej połowie XX wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ideologia antyimperialistyczna charakterystyczna dla krajów Ameryki Łacińskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Watykan przeciwny był sandinizmowi w każdym wydaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandinista mos.

przym. sandinowski, sandinistowski

Wiktionary

# sandinowski

dotyczący działalności sandinistów (ruchu społeczno-politycznego); sandinistowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sandinizmem, odnoszący się do sandinizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla sandinizmu lub sandinistów, mający cechy lub właściwości przypisywane sandinizmowi lub sandinistom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Nikaragui lewicowi chrześcijanie popierali Sandinowski Front Wyzwolenia Narodowego, w wyniku czego w lewicowym rządzie po obaleniu dyktatury Somozy znalazło się trzech duchownych rzymskokatolickich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandinista mos., sandinizm mrz.

przym. sandinistowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sandinistowski

(2.1) sandinistowski

Wiktionary

# sandisk

amerykańska firma i marka

SJP.pl

Sandisk Corporation – amerykańska korporacja zajmująca się projektowaniem, produkcją oraz rozwojem rozwiązań pamięci masowej flash oraz oprogramowania. Firma SanDisk rozszerzała możliwości przechowywania danych, tworząc różne produkty, które zmieniły dzisiejszy przemysł elektroniczny. Rozwiązania SanDisk, stanowią trzon w wielu największych światowych centrach przetwarzania danych i osadzone są w zaawansowanych smartfonach, tabletach i komputerach. Produkty konsumenckie firmy SanDisk dostępne są w setkach tysięcy sklepów detalicznych na całym świecie.

Wikipedia

# sandman

amerykańska seria komiksowa

SJP.pl

Sandman (ang. The Sandman) – amerykańska seria komiksowa, napisana przez Neila Gaimana i wydana przez DC Comics w 75 odcinkach w latach 1989-1996, a następnie przedrukowana w 10 tomach zbiorczych (w Polsce wydana przez Egmont Polska w latach 2002-2007; większość tomów została podzielona w polskim wydaniu na dwie części). W 2021 roku wydawnictwo Egmont rozpoczęło dodruk wszystkich 10 tomów wraz z nowymi okładkami.

Wikipedia

# sandomierka

rodzaj pszenicy

SJP.pl

# sandomierski

przymiotnik od: Sandomierz, Sandomierskie (Sandomierszczyzna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Sandomierza, związany z Sandomierzem, pochodzący z Sandomierza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na sandomierskim rynku od kilku dni trwają nagrania do popularnego serialu telewizyjnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãndɔ̃ˈmʲjɛrsʲci, AS: sãndõmʹi ̯ersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandomierz mrz., sandomierzanin mos., sandomierzanka ż., Sandomierszczyzna ż., Sandomierskie n., Sandomierzanin mos., Sandomierzanka ż.

Wiktionary

# sandomierskie

przymiotnik od: Sandomierz, Sandomierskie (Sandomierszczyzna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region w południowej Polsce wokół Sandomierza

Wiktionary

Ziemia sandomierska, Sandomierszczyzna (łac. Terra Sandomiriensis) – polska jednostka terytorialna, położona między Pilicą a Wisłą oraz między Sanem a Dunajcem. Od średniowiecza wraz z ziemią krakowską tworzyły tzw. Małopolskę. Zakres obszarowy ziemi sandomierskiej zmieniał się – wydzieliły się ziemia lubelska, ziemia łukowska, a w 1568 r. ziemia stężycka. Główna część obszaru została włączona w XIV wieku do województwa sandomierskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Sandomierskiem podtopiło sporo gospodarstw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandomierz mrz., sandomierzanin mos., sandomierzanka ż., Sandomierszczyzna ż., Sandomierzanin mos., Sandomierzanka ż.

przym. sandomierski

Wiktionary

# sandomierszczyzna

kraina wokół Sandomierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina wokół Sandomierza

Wiktionary

Ziemia sandomierska, Sandomierszczyzna (łac. Terra Sandomiriensis) – polska jednostka terytorialna, położona między Pilicą a Wisłą oraz między Sanem a Dunajcem. Od średniowiecza wraz z ziemią krakowską tworzyły tzw. Małopolskę. Zakres obszarowy ziemi sandomierskiej zmieniał się – wydzieliły się ziemia lubelska, ziemia łukowska, a w 1568 r. ziemia stężycka. Główna część obszaru została włączona w XIV wieku do województwa sandomierskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mamy małą działkę i domek na Sandomierszczyźnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandomierz mrz., Sandomierskie n., sandomierzanin mos., sandomierzanka ż., Sandomierzanin mos., Sandomierzanka ż.

przym. sandomierski

Wiktionary

# sandomierz

miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą;

Wiktionary

Sandomierz – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położone nad Wisłą, na siedmiu wzgórzach (stąd nazywane czasem „małym Rzymem”). Sandomierz jest usytuowany na Nizinie Nadwiślańskiej i rozciąga się od Wyżyny Sandomierskiej po Równinę Tarnobrzeską. Większość zabudowy wraz z historycznym centrum, uznanym w 2017 za pomnik historii, położona jest na lewym brzegu Wisły, a przemysłowa część, zwana Nadbrzeziem, leży przy prawym brzegu, w Kotlinie Sandomierskiej, granicząc z Tarnobrzegiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Sandomierzu rozgrywa się akcja popularnego serialu telewizyjnego „Ojciec Mateusz”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãnˈdɔ̃mʲjɛʃ, AS: sãndõmʹi ̯eš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sandomierzanin mos., sandomierzanka ż., Sandomierszczyzna ż., Sandomierskie n., Sandomierzanin mos., Sandomierzanka ż., sandomierka ż.

przym. sandomierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. San Domingo, Sandomingo

Wiktionary

# sandomierzanin

mieszkaniec Sandomierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sandomierszczyzny, krainy wokół Sandomierza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu Sandomierzan spędza wakacje w polskich górach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandomierz mrz., sandomierzanin mos., sandomierzanka ż.

:: fż. Sandomierzanka ż.

przym. sandomierski

Wiktionary

# sandomierzanka

mieszkanka Sandomierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sandomierszczyzny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandomierszczyzna ż., Sandomierz mrz., sandomierzanin mos., sandomierzanka ż.

:: fm. Sandomierzanin mos.

przym. sandomierski

Wiktionary

# sándor

[czytaj: szandor]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- György Sándor – amerykański pianista i pedagog
- István Sándor – katolicki duchowny
- István Sándor – węgierski wioślarz, olimpijczyk
- Klára Sándor – węgierska językoznawczyni, historyk kultury i polityk

Zobacz też:

- Sandor – węgierskie imię męskie

Wikipedia

# sandr

bardzo płaski, rozległy stożek napływowy powstały w wyniku działalności wód polodowcowych, zbudowany ze żwirów i piasków; zandr; piaszczysko

SJP.pl

Sandr – rozległy, bardzo płaski stożek napływowy zbudowany ze żwirów i piasków osadzonych i wypłukanych przez wody pochodzące z topnienia lądolodu. Powstaje podczas regresji lub postoju lądolodu na jego przedpolu.

Sandry zbudowane są z materiału piaszczystego i żwirowego ułożonego warstwami, jedna nad drugą (podobnie jak rzeczne ławice piaszczyste). Stanowią zwykle pokrywy o znacznej powierzchni (do kilku tysięcy km²).

Wikipedia

# sandra

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) zdrobn. Aleksandra

(1.3) zdrobn. Kasandra

(1.4) astr. planetoida o numerze katalogowym 1760;

Wiktionary

- Sandra – imię żeńskie
- Sandra – niemiecka piosenkarka pop i euro disco
- Sandra – polski miesięcznik o robótkach ręcznych
- Sandra – wieś w Estonii, w prowincji Viljandi, w gminie Suure-Jaani

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sandra ma w domu chomika.

(1.4) Sandra porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãndra, AS: sãndra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandra ż., Kasandra ż.

:: zdrobn. Sandrunia ż., Sandrusia ż.

przym. Sandrzyn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Sandrunia, Sandrusia

Wiktionary

# sandro

imię żeńskie

SJP.pl

- Sandro Chaves de Assis Rosa (ur. 1973) – brazylijski piłkarz, zawodnik m.in. Pogoni Szczecin
- Sandro Ranieri Guimarães Cordeiro (ur. 1989) – brazylijski piłkarz, zawodnik Queens Park Rangers
- Sandro – postać z serii gier Heroes of Might and Magic
- Sandro (ur. 1993) – niemiecki piosenkarz szlagierów

Wikipedia

# sandrowy

przymiotnik od: sandr (zandr); zandrowy

SJP.pl

# sandwich

[czytaj: sandłicz] kanapka z dwóch złożonych razem kawałków chleba lub bułki; sandwicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) slang. kulin. zob. kanapka.

Wiktionary

Miejscowość w Wielkiej Brytanii:

- Sandwich – miasto w Anglii, w hrabstwie Kent

Miejscowości w Stanach Zjednoczonych:

- Sandwich – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie DeKalb
- Sandwich – miasto w stanie New Hampshire, w hrabstwie Carroll
- Sandwich – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
- Sandwich – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsãndwʲit͡ʃ, AS: sãndu̯ʹič

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kanapka, burger, sandwicz

Wiktionary

# sandwichman

[czytaj: sandłiczmen] człowiek chodzący po ulicach z plakatami reklamowymi na piersiach i plecach

SJP.pl

# sandwicz

kanapka z dwóch złożonych razem kawałków chleba lub bułki; sandwich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) spoż. złożona podwójnie kanapka z wędliną i/lub serem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. rzad. człowiek obnoszący po mieście dwustronne reklamy na plecyecach i na piersiach

(2.2) żart. osoba obciążona obowiązkiem opiekowania się zarówno własnymi dziećmi, jak i rodzicami w podeszłym wieku

Wiktionary

Kanapka – rodzaj dania (kalka językowa z języka francuskiego od słowa canapé: bułka przekrojona, z wędliną ułożoną jak poduszki na kanapie), prosta potrawa przyrządzana na bazie cienkich kromek białego lub razowego chleba, ewentualnie rozkrojonej bułki. Kanapki smaruje się masłem, okłada wędlinami, pieczenią wieprzową, kiełbasą, szynką lub serem, spożywa również z jajkiem na twardo, plasterkiem ogórka lub rybą, z dodatkiem warzyw do wyboru oraz sosów itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Stryj Antka wtedy, na bezrobociu, zarabiał dość mizernie w charakterze ulicznego sandwicza, godzinami nosząc na sobie jakąś sklepową reklamę.

Wiktionary

# sandwiczeria

[czytaj: sandłiczeria] bar, w którym serwuje się sandwicze

SJP.pl

# sandwiczowy

→ sandwicz

SJP.pl

#### Patrz:

sandwicz

# sandżacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sandżakiem (krainą w Serbii i Czarnogórze)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sandżak mrz.

Wiktionary

# sandżak

w dawnej Turcji część wilajetu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Wiktionary

Sandżak (serb.-chorw. Санџак / Sandžak, tur. Sancak) – region geograficzno-historyczny na pograniczu Serbii i Czarnogóry. Głównym miastem jest Novi Pazar. Region jest zamieszkany przez liczną mniejszość boszniacką.

Sandżak to również nazwa potoczna dzisiejszego okręgu w Serbii – Raszka.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sandżacki

Wiktionary

# sanecki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Cezary Sanecki – polski nauczyciel akademicki
- Marek Sanecki – polski lekarz

Wikipedia

# saneczkarka

kobieta uprawiająca saneczkarstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. forma żeńska od: saneczkarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czołowe saneczkarki nie są zadowolone ze skrócenia trasy na olimpijskim torze w Whistler. (z Internetu)

(1.1) Zmagania saneczkarek rozpoczęły się we wtorek. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnɛt͡ʃˈkarka, AS: sãnečkarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanny ż., saneczkarz, sań, sanna, sankarz, sankada, sanie, saneczkarstwo, sanki, saneczki

przym. saneczkarski, sankowy, sanny

czas. saneczkować

Wiktionary

# saneczkarski

dotyczący saneczkarstwa, saneczkarza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sport. dotyczący saneczkarstwa, saneczkarza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnɛt͡ʃˈkarsʲci, AS: sãnečkarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanki nmos., saneczki nmos., sanie nmos., saneczkarstwo n., saneczkarz m., saneczkarka ż.

przym. saneczkowy

Wiktionary

# saneczkarstwo

dyscyplina sportowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

Wiktionary

Saneczkarstwo lub inaczej sport saneczkowy – jedna z dyscyplin zaliczanych do sportów zimowych. Wyścigi na sankach sportowych są rozgrywane na torach sztucznych lub naturalnych, w konkurencji kobiet i mężczyzn, indywidualnie i w dwójkach. O zwycięstwie decyduje łączny czas przejazdów, tzw. ślizgów. Zazwyczaj są to dwa ślizgi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze mistrzostwa Polski w saneczkarstwie odbyły się w 1930 roku w Krynicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnɛt͡ʃˈkarstfɔ, AS: sãnečkarstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanki nmos., saneczki nmos., sanie nmos., saneczkarz m., saneczkarka ż., sankarz m., sanna ż., sań nmos./ż.

przym. saneczkarski, saneczkowy, sankowy, sanny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) saneczki, sport saneczkowy

Wiktionary

# saneczkarz

osoba uprawiająca saneczkarstwo; saneczkowicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik uprawiający saneczkarstwo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈnɛt͡ʃkaʃ, AS: sãnečkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska saneczkarka

przym. saneczkarski, sankowy, sanny

rzecz. sań nmos./ż., sanna ż., sankarz m., sankada ż., sanie nmos., saneczkarstwo, sanki, saneczki

czas. saneczkować

Wiktionary

# saneczki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od: sanki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Karolku, zapomnij o saneczkach, masz temperaturę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saneczkarz mos., saneczkarstwo n., saneczkarka ż., sanie lm nm., sanki lm nm.

przym. saneczkarski, sankowy

Wiktionary

# saneczkować

1. potocznie: jeździć na saneczkach;
2. o zwierzęciu: ocierać tylną częścią ciała o podłoże

SJP.pl

# saneczkowicz

rzadko: osoba uprawiająca saneczkarstwo; saneczkarz

SJP.pl

# saneczkowy

przymiotnik od: saneczki

SJP.pl

# sanepid

stacja sanitarno-epidemiologiczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. stacja sanitarno-epidemiologiczna;

Wiktionary

Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS, zwyczajowa nazwa: sanepid) – wyspecjalizowana instytucja wykonująca zadania z zakresu zdrowia publicznego, poprzez sprawowanie kontroli i nadzoru nad warunkami higieny w różnych dziedzinach życia. Inspekcja gromadzi również m.in. dane epidemiologiczne dotyczące niektórych chorób oraz wydaje decyzje m.in. w zakresie chorób zawodowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jutro mamy mieć kontrolę z sanepidu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈnɛpʲit, AS: sãnepʹit

Wiktionary

# sanepidowski

→ sanepid

SJP.pl

#### Patrz:

sanepid

# sanetra

nazwisko

SJP.pl

# sanforyzacja

Sanforyzacja (wykurczanie, dekatyzacja) – jeden z procesów wykańczania tkanin (m.in. bawełnianych, lnianych).

Wikipedia

# sanger

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Sanger – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Fresno
- Sanger – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Denton

Osoby noszące to nazwisko:

- Margaret Sanger

Wikipedia

# sangha

[czytaj: sangcha lub sanga] w buddyzmie: gmina religijna lub wspólnota zakonna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

Wiktionary

- sangha – wspólnota buddyjska
- Sangha – rzeka w Afryce
- Sangha – region w Republice Konga
- Sanga – grupa etniczna z Demokratycznej Republiki Konga

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poza Indiami swój wielki rozkwit przeżyła mahajana w Chinach i Japonii. Według tradycji chińskiej, buddyzm trafił do tego kraju w II wieku z Azji Centralnej, a w 355 roku zezwolono Chińczykom na wstępowanie do sangh.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|pali|sangha., etym|sanskr|संघ. (saṃgha)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sangha

* arabski: (1.1) سانغا ż. (sānḡā, sānghā)

* bengalski: (1.1) সংঘ (saṅgha)

* bułgarski: (1.1) сангха ż.

* chiński standardowy: (1.1) 僧伽 (sēngjiā)

* esperanto: (1.1) sangho

* japoński: (1.1) furi|僧伽|そうぎゃ. (sō gya)

* koreański: (1.1) 승가 (sŭngga)

* malajalam: (1.1) സംഘം (saṅgham)

* perski: (1.1) سانگها

* rosyjski: (1.1) сангха ż.

* ukraiński: (1.1) санґга ż.

* węgierski: (1.1) szangha

* wietnamski: (1.1) tăng đoàn

źródła.

== sangha (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈsɑn.ˌɡə.

dzielenie|san|gha.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sangha

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sango

język urzędowy Republiki Środkowoafrykańskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Językiem sango mówią rybacy znad Ubangi.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Sango, Sangho

* baskijski: (1.1) sango

* francuski: (1.1) sango m.

* niemiecki: (1.1) Sango n.

* węgierski: (1.1) szango

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sangria

napój popularny w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

Wiktionary

Sangría – tradycyjny hiszpański napój alkoholowy. Produkowana jest z wina z dodatkiem owoców, soków owocowych, lodu oraz wzmacniaczy smakowych w postaci różnych winiaków lub innych trunków.

Nazwa sangría (z hiszpańskiego: krwawienie) została nadana temu trunkowi ze względu na jego głęboki czerwony kolor. Pochodzi ze wschodniego wybrzeża hiszpańskiego (region Walencji), skąd rozprzestrzeniła się na całym Półwyspie Iberyjskim.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) napój alkoholowy

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) wino, alkohol, owoce, sok, lód, cukier

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|sangría.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sangria

* francuski: (1.1) sangria ż.

* niemiecki: (1.1) Sangría

źródła.

== sangria (język angielski.) ==

thumb|sangria (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sangria.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kulin. sangria

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãŋɡrʲja, AS: sãŋgrʹi ̯a

Wiktionary

# sanguszko

Sanguszkowie (hist. pol. Sanguszkowicze) herbu własnego (Sanguszko) – wymarły, polski ród książęcy (kniaziowski) pochodzenia wielkolitewskiego, należący do magnackiej warstwy społecznej.

Protoplastą rodu był Sanguszko Fedkowicz, przodek dynastii Giedyminowiczów, poprzez ród Olgierdowiczów. Jego ojciec, Fiodor Olgierdowic był przyrodnim bratem króla Władysław II Jagiełło.

Wikipedia

# sangwina

1. czerwonobrunatna kredka używana do szkiców i rysunków;
2. rysunek, szkic wykonany tą kredką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

(1.2) rysunek wykonany sangwiną (1.1)

(1.3) technika plastycznyastyczna wykorzystująca sangwinę (1.1)

Wiktionary

Sangwina – czerwonobrunatna kredka używana do tworzenia szkiców lub rysunków. Nazwa pochodzi od łacińskiego określenia krwi (sanguis, -inis). Mianem tym określa się również technikę rysunkową, jak i rysunek wykonany tą techniką. Sangwiny używano już w renesansie (korzystał z niej m.in. Leonardo da Vinci przy tworzeniu szkiców do Ostatniej Wieczerzy).

Technikę rysunku, korzystającą z sangwiny oraz czerni i bieli nazywa się trois crayons.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Artyści używają sangwiny już od czasów renesansu.

(1.2) Najsłynniejsza sangwina Leonarda, „Człowiek witruwiański”, znajduje się w zbiorach Luwru.

(1.3) Moją ulubioną techniką rysunkową jest niezmiennie sangwina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãŋɡˈvʲĩna, AS: sãŋgvʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sangwinowy

Wiktionary

# sangwinaria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Sanguinaria canadensis|L.|ref=tak., bylina o grubym kłączu występująca w Ameryce Północnej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Blaszka liściowa sangwinarii jest dłoniasto wrębna.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sangwinaria kanadyjska, krwiowiec kanadyjski, krwiowiec

Wiktionary

# sangwiniczka

→ sangwinik

SJP.pl

#### Patrz:

sangwinik

# sangwiniczny

właściwy sangwinikowi; beztroski, towarzyski, entuzjastyczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) odpowiedni sangwinikowi; porywczy i zmienny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej wizji zmilitaryzowanego chrześcijaństwa nie ma miejsca na jakąkolwiek odmienność stylów. Na przekór podobnym propozycjom, w kręgu Apostołów Jezusa było miejsce dla sceptycznego Tomasza, sangwinicznego Piotra, wiernego Jana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sangwinizm mrz., sangwinik mos., sangwiniczka ż., sangwiniczność ż.

przysł. sangwinicznie

Wiktionary

# sangwinik

człowiek żywy, porywczy i zmienny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. człowiek żywy, porywczy i zmienny

Wiktionary

Sangwinik (łac. sanguis – krew) – jeden z temperamentów wyróżnianych w teorii humoralnej. Wiązany był z przewagą wpływu krwi na typ konstytucyjny człowieka. Wraz z rozwojem teorii humoralnej od starożytności do średniowiecza i wyróżnianego w niej podziału na cztery elementy, jako kolejne powiązania podawano dzieciństwo, wiosnę, powietrze (jako jeden z żywiołów), serce, poranek, czerwień, smak słodki. Astrologicznym skojarzeniem były Bliźnięta, Byk, Baran i Jowisz. Podobnie jak w przypadku krwi, miały mu odpowiadać cechy ciepła i suchości.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sangwinizm mrz.

:: fż. sangwiniczka ż.

przym. sangwiniczny

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Sanguiniker.

uwagi.

zoblistę|flegmatyk|melancholik|sangwinik|choleryk.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) сангвінік m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) санґвінік m.

* bułgarski: (1.1) сангвиник m.

* duński: (1.1) sangviniker w.

* francuski: (1.1) sanguin m.

* kaszubski: (1.1) sangwinik m.

* rosyjski: (1.1) сангвиник m.

* ukraiński: (1.1) сангвінік m.

źródła.

== sangwinik (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) psych. sangwinik

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãŋɡˈvʲĩɲik, AS: sãŋgvʹĩńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sangwinizm mrz.

:: fż. sangwiniczka ż.

przym. sangwiniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sangwinizm mrz.

:: fż. sangwiniczka ż.

przym. sangwiniczny

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Sanguiniker.

uwagi.

zoblistę|flegmatyk|melancholik|sangwinik|choleryk.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) сангвінік m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) санґвінік m.

* bułgarski: (1.1) сангвиник m.

* duński: (1.1) sangviniker w.

* francuski: (1.1) sanguin m.

* kaszubski: (1.1) sangwinik m.

* rosyjski: (1.1) сангвиник m.

* ukraiński: (1.1) сангвінік m.

źródła.

== sangwinik (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) psych. sangwinik

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sangwinizm

usposobienie typowe dla sangwinika: duża ruchliwość i wrażliwość na otaczający świat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) temperament sangwinika;

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sangwiniczny

rzecz. sangwinik mos.

Wiktionary

# sanhedryn

żydowska najwyższa rada religijna, sądownicza i polityczna działająca w starożytnej Judei; później nazwa kolegiów rabinackich

SJP.pl

Sanhedryn (hebr. ‏סַנְהֶדְרִין‎, gr. συνέδριον Synedrion od συν „współ-” i έδρα „(po)siedzenie”), inaczej Wysoka Rada lub Wielki Sanhedryn (hebr. Sanhedrin Ha-Gdola) – najwyższa żydowska instytucja religijna i sądownicza w starożytnej Judei, wspomniana w źródłach po raz pierwszy w 203 p.n.e.

Wikipedia

# sanhita

jedna z czterech części Wed (hymny do bóstw, modlitwy, zaklęcia, formuły)

SJP.pl

# śani

rzeczownik

(1.1) astr. w hinduizmie: nawagraha Saturn, jedna z planetaanet w wedyjskim systemie astrologicznym

(1.2) rel. bóg Śani (1.1), zsyłający nieszczęścia i niepowodzenia, jeśli nie zostaje przebłagany

Wiktionary

Śani (dewanagari शनि, शनिदेवता, „Powolny”) – jedna z graha, planeta Saturn, a zarazem jej bóg. Czarnoskóry, syn Surji i Czhaji, władający sobotą, zsyłający niepowodzenie, jeśli nie został przebłagany, wedle różnych źródeł dosiada żółwia, wronę lub sępa. Ostatnie dwa wierzchowce (wahana) symbolizują jego negatywną stronę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɕä̃ɲi, AS: śä̃ńi

Wiktionary

# sanice

Sanice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Przewóz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# sanidyn

rzadki minerał z grupy skaleni, jedna z trzech (oprócz ortoklazu i mikroklinu) odmian polimorficznych skalenia potasowego, niekiedy wykazuje efekty optyczne charakterystyczne dla kamieni księżycowych, występuje w skałach wylewnych m.in. ryolitach, trachitach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

Wiktionary

Sanidyn – minerał z grupy krzemianów, rzadki. Jest to jedna z trzech (oprócz ortoklazu i mikroklinu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

Nazwa minerału pochodzi od gr. sanis = tabliczka, płytka lub deska oraz idos = widzieć, nawiązując do tabliczkowego pokroju minerału.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sanidynowy

Wiktionary

# sanie

1. pojazd zaprzęgany w konie, w krajach północnych w reny lub psy, poruszający się po śniegu;
2. urządzenie na płozach służące do przemieszczania jachtu na wodę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

(1.2) żegl. urządzenie na płozach służące do ściągania jachtu na wodę

Wiktionary

Sanie – pojazd zaprzęgowy na płozach, służący do poruszania się po śniegu lub lodzie. Sanie są zazwyczaj ciągnięte przez konie lub ciągniki mechaniczne i zasadniczo służą do transportu. Małe sanie używane do zabawy lub sportów zimowych to sanki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzieci z przyjemnością korzystały z bezpłatnych przejażdżek saniami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãɲɛ, AS: sãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sań nmos./ż., sanki, sankarz, saneczki, saneczkarz, saneczkarka, saneczkarstwo, sankada, sanna

przym. sanny, saneczkarski, sankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. sanki, reg. srąbek, reg. srąbik, reg. szrumbek

Wiktionary

# saniewski

nazwisko

SJP.pl

# sanijczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu); sanańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈɲijt͡ʃɨk, AS: sãńii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sana ż., sanajczyk mos.

:: fż. sanijka ż., sanajka ż.

przym. sanijski, sanajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sanajczyk

Wiktionary

# sanijka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu); sananka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈɲijka, AS: sãńii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sana ż., sanajka ż.

:: fm. sanijczyk mos., sanajczyk mos.

przym. sanijski, sanajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sanajka

Wiktionary

# sanijski

→ Sana (stolica Jemenu lub miejscowość we Francji); sanajski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Sana

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈɲijsʲci, AS: sãńii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sana ż., sanijczyk mos., sanijka ż., sanajczyk mos., sanajka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sanajski

Wiktionary

# saniowy

→ sanie

SJP.pl

#### Patrz:

sanie

# sanitaria

urządzenia sanitarne

SJP.pl

# sanitariat

1. urządzenie sanitarne (np. wanna, umywalka, sedes);
2. pomieszczenie sanitarne (np. ubikacja, łazienka)

SJP.pl

Ubikacja, toaleta, potocznie WC (ang. water closet) – pomieszczenie sanitarne, w którym człowiek załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, jak: defekacja, mikcja (oddanie moczu) lub wymioty. W krajach rozwiniętych wchodzi w skład prawie każdego mieszkania jako osobne pomieszczenie lub jest częścią łazienki. W skład jego wyposażenia wchodzi: muszla klozetowa z deską sedesową, często osobna umywalka i – jeśli pomieszczenie jest dostatecznie obszerne – bidet.

Wikipedia

# sanitariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;

(1.2) wojsk. żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

Wiktionary

Sanitariusz – pracownik opieki zdrowotnej wykonujący podstawowe, niezastrzeżone dla innych zawodów medycznych czynności w zakładach opieki zdrowotnej.

Do 8 września 2006 r. sanitariusz był członkiem zespołu wyjazdowego w karetce pogotowia i współpracował z lekarzem, bywał przy tym równocześnie kierowcą karetki i noszowym. Obecnie zgodnie z polskimi przepisami prawa zespół ratownictwa medycznego musi składać się z lekarza (tylko w zespołach specjalistycznych), pielęgniarki i ratownika medycznego, co oznacza, iż sanitariusze nie mogą już pracować w pogotowiu ratunkowym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãɲiˈtarʲjuʃ, AS: sãńitarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanitariat m., sanitaria nmos., sanitarka ż.

:: fż. sanitariuszka ż.

przym. sanitarny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekcew. łapiduch

Wiktionary

# sanitariuszka

→ sanitariusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pracownica medyczny sprawująca czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;

(1.2) wojsk. kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

Wiktionary

Sanitariusz – pracownik opieki zdrowotnej wykonujący podstawowe, niezastrzeżone dla innych zawodów medycznych czynności w zakładach opieki zdrowotnej.

Do 8 września 2006 r. sanitariusz był członkiem zespołu wyjazdowego w karetce pogotowia i współpracował z lekarzem, bywał przy tym równocześnie kierowcą karetki i noszowym. Obecnie zgodnie z polskimi przepisami prawa zespół ratownictwa medycznego musi składać się z lekarza (tylko w zespołach specjalistycznych), pielęgniarki i ratownika medycznego, co oznacza, iż sanitariusze nie mogą już pracować w pogotowiu ratunkowym.

Wikipedia

#### Patrz:

sanitariusz

#### Przykłady

(1.2) Kobiety uczestniczyły w powstaniu styczniowym, pełniąc funkcje łączniczek, zwiadowczyń, kurierek, adiutantek, sanitariuszek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãɲitarʲˈjuʃka, AS: sãńitarʹi ̯uška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanitariat m., sanitaria nmos., sanitarka ż.

:: fm. sanitariusz m.

przym. sanitarny

Wiktionary

# sanitarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pojazd sanitarny, zwykle wojskowy, do transportowania chorych i rannych

(1.2) gw-pl|Bukowina. pielęgniarka

Wiktionary

Ambulans (fr. ambulance), karetka pogotowia ratunkowego, in. sanitarka – środek transportu dysponowany na miejsce nagłego zachorowania albo wypadku, przeznaczony do udzielania pomocy, przewozu chorych lub rannych z miejsca zdarzenia do szpitala, a często również służący do transportów medycznych i międzyszpitalnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsãɲiˈtarka, AS: sãńitarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanitariusz m., sanitariuszka ż., sanitariat m., sanitaryzacja ż.

czas. sanityzować ndk.

przym. sanitarny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karetka

(1.2) asistenta

Wiktionary

# sanitarnohigieniczny

dotyczący higieny sanitarnej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do higieny sanitarnej, dotyczący jej

Wiktionary

# sanitarny

przymiotnik

(1.1) związany z utrzymaniem higieny i zdrowia

(1.2) dotyczący służby zdrowia i opieki nad chorymi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanitariat m., sanitariusz m., sanitariuszka ż., sanitarka ż.

Wiktionary

# sanitarysta

zwolennik sanitaryzmu

SJP.pl

# sanitarystka

→ sanitarysta

SJP.pl

#### Patrz:

sanitarysta

# sanitaryzacja

wszystkie zabiegi polegające na mechanicznym usuwaniu drobnoustrojów chorobotwórczych ze środowiska

SJP.pl

# sanitaryzm

działania polegające na wprowadzaniu restrykcji nakierowanych na ochronę zdrowia, choć de facto ograniczających wolność obywateli

SJP.pl

# sanka

- Sanka – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Sanka – potok, prawy dopływ rzeki Stradomka
- Sanka – potok, lewy dopływ rzeki Wisła

Wikipedia

# sankada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przejażdżka sankami dla przyjemności, dla zabawy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãŋˈkada, AS: sãŋkada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sań nmos./ż., sankarz m., sanie nmos., sanki, saneczkarz, saneczkarka, sanna

przym. saneczkowy, sankowy, sanny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kulig, szlichtada

Wiktionary

# sankarz

1. osoba powożąca saniami;
2. osoba wytwarzająca sanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem sań, sanek

(1.2) przest. osoba wożąca ludzi saniami w celach zarobkowych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãŋkaʃ, AS: sãŋkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sań nmos./ż., sanie, sanki, sankada, sanna, saneczkarz, saneczkarka, saneczkarstwo

przym. sanny, sankowy

Wiktionary

# sankcja

część normy prawnej, określająca skutek naruszenia dyspozycji tej normy w warunkach określonych jej hipotezą; niekiedy uznawana za odrębną normę (tzw. sankcjonującą)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. polit. określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

(1.2) praw. nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję

Wiktionary

- sankcja społeczna
- sankcje w prawie
- sankcja (element normy prawnej)
- sankcje w prawie międzynarodowym
- sankcje gospodarcze
- sankcja administracyjna
- sankcja pragmatyczna

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. sankcjonować

Wiktionary

# sankcje

część normy prawnej, określająca skutek naruszenia dyspozycji tej normy w warunkach określonych jej hipotezą; niekiedy uznawana za odrębną normę (tzw. sankcjonującą)

SJP.pl

- sankcja społeczna
- sankcje w prawie
- sankcja (element normy prawnej)
- sankcje w prawie międzynarodowym
- sankcje gospodarcze
- sankcja administracyjna
- sankcja pragmatyczna

Wikipedia

# sankcjonować

1. karać za naruszenie prawa lub przepisów międzynarodowych;
2. udzielać sankcji; uprawomocniać, zatwierdzać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) praw. autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową

(1.2) aprobować, przyzwalać na coś, uznawać za dopuszczalne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: sãŋkcʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sankcja ż., sankcjonowanie n.

czas. usankcjonować dk.

Wiktionary

# sankcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sankcjonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãŋkt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: sãŋkcʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sankcjonować

Wiktionary

# sankcyjność

→ sankcyjny

SJP.pl

#### Patrz:

sankcyjny

# sankcyjny

→ sankcja

SJP.pl

#### Patrz:

sankcja

# sankhia

indyjski system filozoficzny uznający autorytet Wed, teoretyczna podstawa jogi

SJP.pl

# sankhja

najstarszy z filozoficzno-religijnych systemów indyjskich stanowiący zaplecze klasycznej jogi

SJP.pl

Sankhja (sanskryt सांख्य, sāṁkhya) – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed, system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha – purusza i materii – prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.

Wikipedia

# sanki

pojazd na płozach używany głównie przez dzieci do zjeżdżania z pagórków, a także przez sportowców w zawodach saneczkarskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od: sanie

(1.2) małe sanie do zaprzęgu

(1.3) sport. niewielki pojazd do sportowego lub rekreacyjnego zjeżdżania z góry po śniegu

(1.4) techn. część maszyny lub przyrządu wykonująca ruch ślizgowy

(1.5) środ. fot. zob. gorąca stopka.

(1.6) slang. areszt tymczasowy

Wiktionary

Sanki – sprzęt wyposażony w płozy, przeważnie służący do poruszania się po śniegu lub lodzie. Używane zazwyczaj do zabawy lub sportów zimowych. Duże sanki to sanie.

Specjalnego rodzaju sanek sportowych używa się do sportów zimowych, np. wyścigów saneczkarskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Para koni zaprzężona do prostych fornalskich sanek stała już przed niskimi drzwiami.

(1.3) Dzieci zjeżdżały z pagórka na sankach.

(1.6) (…) Wyciągają mnie z klatki, straszą pójdziesz za kratki / Zapowiadają sanki bez rymów i szklanki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãnʲci, AS: sãnʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanny ż., sań nmos., sanna ż., sankarz m., saneczkarstwo n., sankada ż., saneczkarz mos., saneczkarka ż., sanie nmos., zdrobn. saneczki

rzecz. sanie, sań, saneczkarstwo, saneczkarz, sankarz, sanna, sankada, nartosanki

czas. sankować, saneczkować

przym. sankowy, saneczkarski, sanny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg. pozn. rodle.

Wiktionary

# sankiewicz

nazwisko

SJP.pl

# sankiulota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. pogard. rewolucjonista francuski wywodzący się z paryskich rzemieślników i robotników;

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. sankiulot

Wiktionary

# sankiulotka

→ sankiulota

SJP.pl

#### Patrz:

sankiulota

# sankować

rzadko: jeździć na sankach; sankować się

SJP.pl

# sankowski

nazwisko

SJP.pl

# sankowy

przymiotnik

(1.1) związany z sankami

(1.2) zob. hamulec sankowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãŋˈkɔvɨ, AS: sãŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanny ż., sanki nmos., saneczki nmos., sanie nmos., sankarz m., saneczkarz m., saneczkarka ż., saneczkarstwo n., sanna ż., sankada ż.

czas. sankować

przym. saneczkowy, sanny

Wiktionary

# sanktpetersburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sankt Petersburgiem, dotyczący Sankt Petersburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sankt Petersburg mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) petersburski

Wiktionary

# sanktuarium

1. miejsce przechowywania przedmiotów kultu religijnego;
2. w przenośni: miejsce, gdzie się znajduje coś cennego, mającego szczególne znaczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

(1.2) przen. miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do sanktuarium ostrobramskiego zmierzają tłumy pielgrzymów.

(1.2) Sumienie jest najtajniejszym ośrodkiem i sanktuarium człowieka, gdzie przebywa on sam z Bogiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãŋktuˈwarʲjũm, AS: sãŋktuu̯arʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanktuaryjny

przym. sanktuaryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) świątynia

Wiktionary

# sanktuaryjny

→ sanktuarium

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanktuarium, dotyczący sanktuarium

Wiktionary

#### Patrz:

sanktuarium

#### Przykłady

(1.1) Panowie ze służby sanktuaryjnej pomogli kobiecie wstać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanktuarium n.

Wiktionary

# sanmaryńczyk

mieszkaniec San Marino (stolicy San Marino)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel San Marino

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: sãnmarỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San Marino n., sanmaryńczyk m., sanmarynka ż.

:: fż. Sanmarynka ż.

przym. sanmaryński

Wiktionary

# sanmarynka

mieszkanka San Marino (stolicy San Marino)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka San Marino

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnmaˈrɨ̃nka, AS: sãnmarỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San Marino, sanmaryńczyk, sanmarynka

:: fm. Sanmaryńczyk

przym. sanmaryński

Wiktionary

# sanmaryński

przymiotnik od: San Marino

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa San Marino

(1.2) odnoszący się do miasta San Marino

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnmaˈrɨ̃j̃sʲci, AS: sãnmarỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sanmaryńczyk mos., sanmaryńczyk mos., Sanmarynka ż., sanmarynka ż., San Marino n.

Wiktionary

# sanna

1. jazda saniami;
2. droga usłana śniegiem, po której można jeździć saniami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. jeżdżenie saniami

(1.2) książk. droga usłana śniegiem, po której można jeździć saniami

forma przymiotnika.

(2.1) lp. ż. daw. zob. sanny.

Wiktionary

- Sanna – wieś w Szkocji

2 cieki w Polsce:

- Sanna – rzeka, dopływ Wisły
- Sanna – struga, dopływ Łęgu

cieki na świecie:

- Sanna – rzeka, dopływ Innu

antroponimia:

- szwedzkie zdrobnienie od Zuzanny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Reżyser prosi, by powtórzyć ujęcie, to ma być radosna sanna, a nie żałobny marsz.

(1.1) A ta sanna do Mitrunów, podczas której on ją całował!…

(1.2) Corocznie bowiem w zapusty, gdy sanna dopisała a młodzież nie była na wojnie, w każdej prawie okolicy czy powiecie urządzano kulig, który zastępował nieznane wówczas jeszcze zabawy karnawałowe miejskie.

(1.2) Śniegi u nas duże i sanna dobra, ale że spadły na nie zamarzniętą ziemię, jest obawa, aby oziminy nie wyprzały.

(1.2) Sami zaś wpakowawszy się na sanki albo gdy sanny nie było, na kolaski, karety, wózki (…), jak kto mógł, jachali do sąsiada pobliższego ani proszeni od niego, ani przestrzegłszy go, żeby się im nie skrył albo nie ujechał z domu.

(2.1) Miłość gorąca, sanna droga, krogulcze pole – niedługo trwają – jak mówi przysłowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãnːa, AS: sã•na

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanny ż., sanie, sań, sankada, sanki, sankarz, saneczkarz, saneczkarka, saneczkarstwo

przym. sanny, sankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sankada, szlichtada, kulig, kulik

Wiktionary

# sannicki

→ Sanniki

SJP.pl

#### Patrz:

Sanniki

# sanniczanin

mieszkaniec Sannik (miasta w Polsce)

SJP.pl

# sanniczanka

mieszkanka Sannik (miasta w Polsce)

SJP.pl

# sanniki

miasto i gmina w Polsce

SJP.pl

Sanniki – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie gostynińskim, w gminie Sanniki, której jest siedzibą. Uzyskały status miasta z dniem 1 stycznia 2018.

Administracyjnie Sanniki mają status sołectwa.

Miejscowość jest położona na Równinie Kutnowskiej, jest lokalnym ośrodkiem obsługi regionu i węzłem drogowym, stykają się tu drogi wojewódzkie nr 577, nr 583, nr 584 oraz droga powiatowa do Słubic.

Wikipedia

# sannjasin

wg hinduizmu: człowiek, który wyrzekł się świata, asceta

SJP.pl

Sannjasa (sanskryt संन्यास) – w tradycji hinduistycznej oznacza ostatni etap życia człowieka (ćaturaśrama), w którym rozwijana jest wajragia, czyli stan determinacji i stałości w dążeniu do wyzwolenia się z iluzji materialistycznego życia. Ci, którzy wyrzekają się pospolitych myśli i pragnień, spędzają resztę swojego życia na duchowych rozmyślaniach. Zgodnie z opisem Manusmryti jest to ostatni z czterech okresów życia człowieka (brahmaćarja, gryhastha, wanaprastha i sannjasin).

Wikipedia

# sanny

przymiotnik

(1.1) daw. związany z saniami: odbywający się saniami, nadający się do jazdy saniami

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) D. lp. zob. sanna.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba czekać sannej drogi.

(1.1) (…) wszystkich było ich coś oprócz wozowych ludzi, wozów sannych z leguminą i towarami, około 40.

(2.1) Moi mili barankowie, pojedziecie dziś czołem bić, potem zaś umówiliśmy się z dziewczyną, że do Mitrunów wszyscy wyruszymy, aby sanny w lasach zażyć i tę trzecią majętność obaczyć.

(2.1) Sami zaś wpakowawszy się na sanki albo gdy sanny nie było, na kolaski, karety, wózki (…), jak kto mógł, jachali do sąsiada pobliższego ani proszeni od niego, ani przestrzegłszy go, żeby się im nie skrył albo nie ujechał z domu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãnːɨ, AS: sã•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanna, sanie, sań, sanki, sankada, sankarz, saneczkarz, saneczkarka, saneczkarstwo

przym. sankowy

Wiktionary

# sanocki

przymiotnik od: Sanok

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sanokem, dotyczący Sanoka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sanok m., San m., Sanoczek m., sanoczanin m., sanoczanka ż.

przym. podsanocki

Wiktionary

# sanoczanin

mieszkaniec Sanoka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sanoka

(1.2) osoba pochodząca z Sanoka, urodzona w Sanoku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnɔˈt͡ʃãɲĩn, AS: sãnočãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San mrz., Sanok m.

:: fż. sanoczanka ż.

przym. sanocki

Wiktionary

# sanoczanka

mieszkanka Sanoka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sanoka

(1.2) kobieta pochodząca z Sanoka, urodzona w Sanoku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãnɔˈt͡ʃãnka, AS: sãnočãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sanok m.

:: fm. sanoczanin m.

przym. sanocki

Wiktionary

# sanofi-aventis

europejski koncern farmaceutyczny

SJP.pl

Sanofi – przedsiębiorstwo biofarmaceutyczne z siedzibą w Paryżu, specjalizujące się w badaniach, rozwoju, produkcji i sprzedaży leków innowacyjnych, leków dojrzałych, szczepionek, leków bez recepty (OTC) oraz suplementów diety.

Główne obszary działalności przedsiębiorstwa to immunologia, choroby rzadkie, onkologia, neurologia, diabetologia, kardiologia, szczepionki.

Wikipedia

# sanok

miasto w województwie podkarpackim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. powiatowe miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;

(1.2) geogr. adm. gmina wiejska w Polsce, w województwie podkarpackim, z siedzibą władz w Sanoku (1.1)

(1.3) geogr. potok w Rosji i na Ukrainie, prawobrzeżny dopływ Worsklicy;

Wiktionary

Sanok (także: Królewskie Wolne Miasto Sanok, łac. Sanochia) – miasto powiatowe w Polsce w województwie podkarpackim. Położone w dolinie Sanu, w Kotlinie Sanockiej, w Euroregionie Karpackim. Wchodzi w skład powiatu sanockiego, jest także siedzibą gminy wiejskiej Sanok, jednak do niej nie należy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Sanoku ZOMO spałowało ludzi, którzy szli na patriotyczną manifestację do jednego z kościołów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãnɔk, AS: sãnok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San m., sanoczanin m., sanoczanka ż.

:: zdrobn. Sanoczek m.

przym. sanocki, podsanocki

Wiktionary

# sanować

przestarzale: uzdrawiać, poprawiać panujące warunki

SJP.pl

# sanowy

→ San (rzeka)

SJP.pl

# sans-souci

[czytaj: są suS-I] pałac na Haiti

SJP.pl

Wikipedia

# sansalwadorczyk

mieszkaniec San Salwadoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec San Salvadoru

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãw̃salvaˈdɔrt͡ʃɨk, AS: sãũ̯salvadorčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San Salvador mrz.

:: fż. sansalwadorka ż.

przym. sansalwadorski

Wiktionary

# sansalwadorka

mieszkanka San Salwadoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka San Salvadoru

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãw̃salvaˈdɔrka, AS: sãũ̯salvadorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwadorka ż., Salwadorczyk mos., San Salvador mrz.

:: fm. sansalwadorczyk mos.

przym. sansalwadorski

Wiktionary

# sansalwadorski

przymiotnik od: San Salwador

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta San Salvador

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsãw̃salvaˈdɔrsʲci, AS: sãũ̯salvadorsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwadorczyk mos., sansalwadorczyk mos., Salwadorka ż., sansalwadorka ż., San Salvador mrz.

Wiktionary

# sansara

w hinduizmie i buddyzmie: wędrówka dusz; samsara

SJP.pl

Wikipedia

# sansewiera

doniczkowy kwiat z rodziny agawowatych o długich liściach przypominających miecze

SJP.pl

# sansewieria

Wikipedia

# sański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sanem, dotyczący Sanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. San mrz.

przym. nadsański

Wiktionary

# sanskr.

skrót od: sanskryt, sanskrycki

SJP.pl

Wikipedia

# sanskrycki

przymiotnik od: sanskryt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Język sanskrycki jest najbogatszy ze wszystkich. Kiedy w językach nowożytnych często na kilka wyobrażeń służy jeden wyraz, w sanskrycie wszystkie odcienie i nagięcia każdego wyobrażenia mają osobne wyrazy. Ztąd też wedle uczonych, języki nasze są niejako mozaiką z czerepków rozruszonej mowy indyjskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãw̃sˈkrɨt͡sʲci, AS: sãũ̯skrycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sanskryt m.

Wiktionary

# sanskryt

język staroindyjski, główny język cywilizacji aryjskiej w Indiach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sanskryt jest nadal używany w ceremoniach religijnych hinduizmu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãw̃skrɨt, AS: sãũ̯skryt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sanskrycki

Wiktionary

# sanskrytolog

specjalista w zakresie sanskrytologii

SJP.pl

# sanskrytologia

dziedzina nauki zajmująca się badaniem literatury sanskryckiej

SJP.pl

# sanskrytologiczny

→ sanskrytologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanskrytologią, dotyczący sanskrytologii

Wiktionary

#### Patrz:

sanskrytologia

#### Powiązane:

rzecz. sanskrytologia ż., sanskrytolog mos.

Wiktionary

# sanskrytolożka

→ sanskrytolog

SJP.pl

#### Patrz:

sanskrytolog

# sansovino

nazwisko

SJP.pl

# santali

język plemienia Santalów, jeden z języków urzędowych Indii

SJP.pl

# santalowie

lud zamieszkujący Indie, Bangladesz, Nepal i Bhutan

SJP.pl

Santalowie (sat. ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ, dewanagari संताल, beng. সাওতাল, ang. Santals) – lud z grupy Munda, posługujący się językiem santali, zamieszkujący głównie tereny indyjskich stanów Bihar, Bengal Zachodni, Orisa, Madhya Pradesh i Asam, mniejsze skupiska żyją także na przyległych obszarach Bhutanu, Bangladeszu i Nepalu. W 1993 roku liczebność Santalów sięgała 5,4 mln osób.

Wikipedia

# santana

Osoby o tym nazwisku:

- Carlos Santana – muzyk
- Ubaldo Santana – rzymskokatolicki arcybiskup

Miejscowości o tej nazwie:

- Santana – miasto na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej
- Santana – miejscowość w gminie Figueira da Foz w Portugalii
- Santana – miasto i gmina na Maderze w Portugalii
- Santana – miejscowość w gminie Portel w Portugalii
- Santana – miasto w stanie Amapá w Brazylii
- Santana – miejscowość w departamencie Boyacá w Kolumbii

Wikipedia

# santander

- Santander – miasto i duży port w północnej Hiszpanii
  - Santander – stacja kolejowa w Santanderze
  - Port lotniczy Santander
  - Racing Santander – klub sportowy
- Kantabria, dawniej Santander – wspólnota autonomiczna w Hiszpanii zawierająca jedną prowincję o tej samej nazwie
- Santander – departament Kolumbii
- Santander de Quilichao – miasto w Kolumbii w departamencie Cauca
- Santander – jednostka osadnicza na Filipinach, w prowincji Cebu
- Banco Santander – największy bank w Hiszpanii
  - Santander Bank Polska
  - Santander Consumer Bank
  - Colección Santander

  Wikipedia

# santeria

synkretyczna religia wyznawana głównie na Kubie

SJP.pl

Santería (inne nazwy: Lucumi, Lukumi lub Regla de Ocha) – synkretyczna afroamerykańska religia pochodzenia afrykańskiego, obecna głównie na Kubie, Haiti, Dominikanie czy Stanach Zjednoczonych. Wykształciła się w hiszpańskim imperium kolonialnym wśród potomków z zachodniej Afryki. Na Santerię duży wpływ miał Kościół łaciński, z którym synkretyzuje się wyznawane Orisze. Świętym językiem religii jest lucumi, miks języków z Joruby.

Wikipedia

# santi

Santi – drugi studyjny album amerykańskiej grupy rockowej The Academy Is... nagrany w 2007 roku.

Wikipedia

# santiago

1. stolica Chile;
2. obce imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Chile;

Wiktionary

Santiago (potocznie Santiago de Chile) – stolica Chile położona w środkowej części kraju, na przedgórzu andyjskim nad rzeką Mapocho, administracyjnie należąca do regionu Metropolitana. Santiago jest największym miastem kraju, mieszka tam jedna trzecia ludności państwa, około 6,76 mln mieszkańców (według danych z 2020 roku).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Alwarez i pochodzę z Santiago.

(1.1) Ambasador niemiecki w Santiago naciskał, żeby Honeckera wydać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãnˈtʲjaɡɔ, AS: sãntʹi ̯ago

Wiktionary

# santim

zdawkowa moneta łotewska

SJP.pl

Łat (łot. Lats) – dawna jednostka monetarna używana na Łotwie w latach 1922–1941 oraz 1993–2014. Została zastąpiona przez euro 1 stycznia 2014 r, pozostając równolegle w obiegu do 15 stycznia tegoż roku. Dzieliła się na 100 santimów.

Wikipedia

# santocki

przymiotnik od: Santok

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Santokiem, dotyczący Santoka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Santok m.

Wiktionary

# santoczanin

mieszkaniec Santoka

SJP.pl

# santoczanka

mieszkanka Santoka

SJP.pl

# santok

wieś w Polsce

SJP.pl

Santok (niem. Zantoch) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Santok.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego, a wcześniej w latach 1950–1975 do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# santolina

rodzaj sucholubnych roślin z rodziny astrowatych

SJP.pl

Santolina (Santolina L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 26 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje zachodnią część basenu Morza Śródziemnego, zachodnią Europę po Wielką Brytanię i Niemcy na północy oraz Ukrainę i rejon Kaukazu. Jako introdukowane i dziczejące gatunki z tego rodzaju rosną w różnych krajach Europy, Afryki i na obu kontynentach amerykańskich.

Wikipedia

# santon

1. święty w krajach muzułmańskich;
2. derwisz uważany przez lud za świętego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy;

(1.2) w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rel. święty w krajach muzułmańskich, zwykle derwisz uważany za świętego przez lud

Wiktionary

Santon (ang. Santonian)

- w sensie geochronologicznym – czwarty wiek późnej kredy w erze mezozoicznej, trwający około 2,7 milionów lat (od 86,3 ± 0,5 do 83,6 ± 0,2 mln lat). Santon jest młodszy od koniaku a starszy od kampanu.

- w sensie chronostratygraficznym – czwarte piętro górnej kredy, wyższe od koniaku a niższe od kampanu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsãntɔ̃n, AS: sãntõn

Wiktionary

# santonina

związek organiczny, będący pochodną naftalenu, stosowany jako środek przeciw glistnicy

SJP.pl

# santorba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara konspiracyjno-partyzancka: torba sanitarna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãnˈtɔrba, AS: sãntorba

Wiktionary

# santorini

Santoryn (gr. Σαντορίνη, Santorini), Thira (gr. Θήρα, Tira) – wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim, tworząca z kilkoma mniejszymi wyspami niewielki archipelag o tej samej nazwie, będący częścią greckiego archipelagu Cyklad.

Wikipedia

# santorski

nazwisko

SJP.pl

# santoryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim;

(1.2) geogr. archipelag na Morzu Egejskim, część Cyklad

Wiktionary

Santoryn (gr. Σαντορίνη, Santorini), Thira (gr. Θήρα, Tira) – wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim, tworząca z kilkoma mniejszymi wyspami niewielki archipelag o tej samej nazwie, będący częścią greckiego archipelagu Cyklad.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piękne chwile spędziliśmy na Santorynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Santorini n., santoryn m., Santorin m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Thira; turyst. Santorini; przest. Santorin m.

Wiktionary

# santos

miasto w Brazylii

SJP.pl

Santos (wym. /ˈsɐ̃tus/) – miasto w południowo-wschodniej Brazylii, w stanie São Paulo, nad Oceanem Atlantyckim, na przybrzeżnej wyspie São Vicente oraz częściowo na kontynencie. Około 413 tys. mieszkańców (2009).

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy oraz samochodowy.

W mieście mają siedzibę kluby piłkarskie Santos FC, Portuguesa Santista i Jabaquara AC.

Wikipedia

# santoski

przymiotnik od: Santos (miasto w Brazylii)

SJP.pl

# santosyjczyk

mieszkaniec Santosu (miasta w Brazylii)

SJP.pl

# santosyjka

mieszkanka Santosu (miasta w Brazylii)

SJP.pl

# santpaulia

ozdobna roślina doniczkowa z rodziny ostrojowatych; fiołek afrykański, sępolia, saintpaulia

SJP.pl

# santuri

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. (lub santur) instrument strunowy, chordofon pochodzący z Indii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od czasu, gdy nauczyłem się grać na santuri, stałem się innym człowiekiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãnˈturʲi, AS: sãnturʹi

Wiktionary

# sanwitalia

sanwitalia rozesłana - gatunek rośliny ozdobnej z rodziny astrowatych, pochodzącej z Ameryki

SJP.pl

Sanwitalia, polegnatka (Sanvitalia Lam.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 6 gatunków. Rośliny te występują w większości w Ameryce Północnej na obszarze od Gwatemali po południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (od Kalifornii po Teksas). Jeden gatunek (S. versicolor) rośnie w Ameryce Południowej na obszarze Boliwii i północnej Argentyny.

Wikipedia

# sanza

instrument muzyczny z grupy idiofonów szarpanych, służący do akompaniamentu przy śpiewie, używany w Afryce, zwłaszcza w Kongo; canca

SJP.pl

Sanza – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 3007 osób, 23,9 os./km².

Wikipedia

# saola

saola wietnamska - leśny bawół występujący w Wietnamie i Laosie

SJP.pl

Wikipedia

# saona

rzeka we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej części Francji, prawy dopływ Rodanu;

Wiktionary

Saona (fr. Saône) – rzeka we wschodniej części Francji. Długość – 480 km, powierzchnia zlewni – 30 tys. km². Prawy dopływ Rodanu.

Źródła Saony znajdują się u podnóża Wogezów. Jest dziewiątą co do długości rzeką Francji. Saonę dzieli się tradycyjnie na trzy części: Haute (Górna), Petite (Mała) i Grande (Wielka) Saône.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U ujścia Saony do Rodanu leży Lyon.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saoński

Wiktionary

# saoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saoną, dotyczący Saony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na drugim z tych dwu szlaków przewozowych, w Dijon, znaleziono nagrobek jakiegoś «nautae» saońskiego, dowodzący, że zmarły zajmował nie tylko transportem rzecznym, lecz również lądowym (…).

(1.1) Stanowiska grupują się w kilku skupiskach terytorialnych: perigordzkim, północnopirenejskim, pirenejsko-kantabryjskim, rodańsko-saońskim, nadloarskim, belgijskim i nadreńskim.

(1.1) Z kwestią polityczną wiążą się liczne interesy handlowe. Francja chce mieć wolną żeglugę na Dunaju i Serecie. Parowce saońskie i rodańskie przyprowadzane są do Gałacza uwsp..

(1.1) Uroczysta powaga wiała nad wspaniałą panoramą doliny saońskiej. Spokój ukojenia płynął z niej do serca ludzkiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saona ż.

Wiktionary

# sap

1. (zwykle w liczbie mnogiej) podmokła, mało żyzna, podmokła gleba piaskowa, występująca na stokach wzgórz z wodami wysiąkającymi; sapa;
2. rzadko: odgłos wydawany przez człowieka (lub zwierzę) oddychającego z trudem; sapanie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca ciężkie oddychanie

Wiktionary

- Sap – minialbum zespołu muzycznego Alice in Chains z 1992
- Le Sap – miejscowość we Francji
- Sap – wieś na Słowacji w powiecie Dunajská Streda

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sap, AS: sap

Wiktionary

# sapa

1. (zwykle w liczbie mnogiej) mało żyzna, podmokła gleba piaskowa, występująca na stokach wzgórz z wodami wysiąkającymi; sap;
2. rów kopany pod ogniem nieprzyjaciela, umożliwiający podejście do obiektów obronnych;
3. ryba z rodziny karpiowatych, spokrewniona z leszczem; klepiec

SJP.pl

- Sapa (Ballerus sapa) – ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych.

- Sapa lub Sa Pa – miasto w północnym Wietnamie, w prowincji Lao Cai, w regionie Północny Zachód.

- SAPA – agencja prasowa z RPA

Wikipedia

# sapać

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. sapnąć)

(1.1) oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy

(1.2) o lokomotywie parowej: wydawać charakterystyczny odgłos przy wypuszczaniu pary

czasownik zwrotny niedokonany sapać się (dk. brak)

(2.1) slang. podskakiwać, rzucać się

(2.2) slang. mieć pretensje o coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sapanie n., sapnięcie n., sapka ż.

czas. sapnąć dk.

przym. sapiący

Wiktionary

# sapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sapać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sapać

rzecz. sapka ż.

Wiktionary

# sapała

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

SJP.pl

# sapałówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Sapałówka (niem. Ostau, do 1938 Sapallen) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Banie Mazurskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# saper

1. żołnierz zajmujący się rozminowywaniem i minowaniem;
2. żołnierz wojsk inżynieryjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

Wiktionary

Saper – osoba zajmująca się zawodowo materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem. Istnieją specjalne formacje rozbrajania niebezpiecznych materiałów w wojsku oraz w policji. Formacją grupującą saperów w armii są pododdziały wojsk inżynieryjnych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) żołnierz

hiponimy.

(1.1) miner, pirotechnik

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. saperka ż.

przym. saperski

przysł. sapersko

frazeologia.

saper myli się tylko raz

etymologia.

etym|franc|sapeur.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sapper

* białoruski: (1.1) сапёр m.

* bułgarski: (1.1) сапьор m.

* czeski: (1.1) sapér m.

* duński: (1.1) minør w., sappør w.

* hiszpański: (1.1) zapador m., gastador m.

* nowogrecki: (1.1) σκαπανέας m.

* rosyjski: (1.1) сапёр m.

* ukraiński: (1.1) сапер m.

* włoski: (1.1) sminatore m.

źródła.

== saper (język francuski.) ==

wymowa.

audio|Fr-saper.ogg.

znaczenia.

czasownik zwrotny

(1.1) podkopywać

(1.2) przen. osłabiać

odmiana.

(1.1-2) koniugacjaFR|I.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsapɛr, AS: saper

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saperka ż.

przym. saperski

przysł. sapersko

Wiktionary

# saperek

potocznie: but z krótką cholewką noszony przez saperów; saperka

SJP.pl

# saperka

krótka łopata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka łopatka wojskowa

(1.2) gwara. wojsk. saperski but z krótką, szeroką cholewą

Wiktionary

Saperka (także: łopatka, łopatka piechoty) – zminiaturyzowana forma łopaty, charakteryzująca się małą konchą (częscią roboczą) oraz krótkim styliskiem. Narzędzie przeznaczone głównie do prac ziemnych, niekiedy wykorzystywane również jako broń.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈpɛrka, AS: saperka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saper m.

przym. saperski

przysł. sapersko

Wiktionary

# saperki

krótka łopata

SJP.pl

# saperski

przymiotnik od: saper

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z saperem, dotyczący sapera

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈpɛrsʲci, AS: sapersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saper m., saperka ż.

przysł. sapersko

Wiktionary

# sapeta

nazwisko

SJP.pl

# sapiący

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

SJP.pl

# sapieha

nazwisko, m.in. Adam Sapieha (1867-1951) - kardynał polski

SJP.pl

Sapiehowie – polski magnacki ród książęcy herbu Lis (odmienny) pochodzenia rusińskiego.

Wikipedia

# sapiencjalny

odnoszący się do mądrości

SJP.pl

# sapieżanka

odmiana gruszy

SJP.pl

Sapieżanka (ukr. Сапіжанка) – wieś na Ukrainie. Należy do rejonu lwowskiego (wcześniej do rejonu kamioneckiego) w obwodzie lwowskim i liczy 600 mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej do 1934 roku wieś stanowiła samodzielną gminę jednostkową w powiecie kamioneckim w woj. tarnopolskim. W związku z reformą scaleniową została 1 sierpnia 1934 roku włączona do nowo utworzonej wiejskiej gminy zbiorowej Kamionka Strumiłowa w tymże powiecie i województwie. Po wojnie wieś weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Wikipedia

# sapieżyński

przymiotnik od: Sapieha

SJP.pl

# sapiński

nazwisko

SJP.pl

# sapioseksualista

osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

SJP.pl

# sapioseksualizm

pociąg seksualny do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. preferencja seksualna, w której główną rolę zajmuje intelekt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sapioseksualny

Wiktionary

# sapioseksualny

związany z pociągiem seksualnym do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

SJP.pl

# sapir

[czytaj: SEpir] nazwisko

SJP.pl

Sapir:

- Anna Brechta Sapir Abulafia
- Edward Sapir
  - Hipoteza Sapira-Whorfa
- Isaj Dawidowicz Sapir
- Pinchas Sapir

Wikipedia

# sapka

ciężki oddech u noworodka i niemowlęcia spowodowane obrzękiem błony śluzowej nosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ciężki sapiący oddech u niemowlęcia najczęściej spowodowany ostrym wirusowym nieżytem nosa

(1.2) rzad. sapanie

(1.3) daw. katar

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sapnięcie n., sapanie n.

czas. sapać, sapnąć

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.2) zobtłum|katar.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsapka, AS: sapka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sapnięcie n., sapanie n.

czas. sapać, sapnąć

Wiktionary

# sapkowski

nazwisko

SJP.pl

Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy, z wykształcenia ekonomista. Twórca postaci Wiedźmina. Najczęściej – po Stanisławie Lemie – tłumaczony polski autor fantastyki; laureat wielu polskich i zagranicznych nagród literackich.

Wikipedia

# sapliwy

taki, który przypomina sapanie - dźwięk podobny do głośnego oddechu, np. sapliwe westchnienie, sapliwe dźwięki

SJP.pl

# sapmi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) litera, która występowała w niektórych przedklasycznych wariantach alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 900;

Wiktionary

Laponia (fiń. Lappi; szw. i norw. Sameland; Lappland; ros. Лапландия, Łapłandija; północnolapoński Sápmi) – region kulturowy i geograficzny w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem północne części Półwyspu Kolskiego i Półwyspu Skandynawskiego. Leży na terenie czterech państw: Rosji, Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 tys. km². Głównymi ośrodkami miejskimi Laponii są Murmańsk w Rosji, Kiruna w Szwecji, Kautokeino w Norwegii oraz Inari i Rovaniemi w Finlandii.

Wikipedia

# sapnąć

ciężko odetchnąć, wydając przy tym charakterystyczny odgłos

SJP.pl

# sapnięcie

ciężko odetchnąć, wydając przy tym charakterystyczny odgłos

SJP.pl

# sapodilla

tropikalne drzewo z rodziny sączyńcowatych, o jadalnych owocach i cennym, wytrzymałym drewnie cenionym w przemyśle meblarskim; sączyniec, pigwica

SJP.pl

Pigwica właściwa, sapodilla, sączyniec właściwy (Manilkara zapota) – gatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych (Sapotaceae). Pochodzi z Ameryki Środkowej.

Wikipedia

# sąpolnica

Sąpolnica – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Nowogard, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

Według danych z 1 stycznia 2011 roku wieś liczyła 75 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# sąpolno

wieś w Polsce

SJP.pl

Sąpolno (kaszub. Sąpólno, Sąpòlniô lub też Sãpòlno, niem. Sampohl, dawniej Szampolnieii, Sampolno) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo, przy trasie linii kolejowej Miastko-Człuchów (obecnie zawieszonej). Siedziba sołectwa Sąpolno, w którego skład wchodzą również Czosnowo i Zdrójki.

Wikipedia

# saponaria

Mydlnica (Saponaria L.) – rodzaj roślin z rodziny goździkowatych. Obejmuje ok. 40 gatunków. Występują one głównie na obszarach górskich południowej Europy, w północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji (największe zróżnicowanie występuje w Turcji, gdzie rośnie 18 gatunków z tego rodzaju). Jako introdukowane rosną w północnej Europie, środkowej i wschodniej Azji oraz w strefach umiarkowanych obu kontynentów amerykańskich. W Polsce dziko rośnie tylko jeden gatunek – mydlnica lekarska (S. officinalis).

Wikipedia

# saponat

w chemii: sztuczny środek piorący

SJP.pl

# saponifikacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja chemiczna pomiędzy ługiem a kwasami tłuszczowymi

Wiktionary

- przeobrażenie tłuszczowo-woskowe
- zmydlanie

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) zmydlanie

Wiktionary

# saponina

roślinny związek organiczny, wykorzystywany w produkcji środków piorących i w lecznictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek chemiczny należący do glikozydów;

Wiktionary

Saponiny (łac. sāpō ‘mydło’, dop. sāpōnis) – grupa organicznych związków chemicznych zaliczanych do glikozydów (o masie cząsteczkowej 600–1500 u), w których funkcję aglikonu pełni sapogenina (wykazująca charakter triterpenowy lub steroidowy). W wodzie (zwłaszcza ciepłej) pienią się jak mydło (stąd nazwa) i wykazują zdolność obniżania napięcia powierzchniowego (dlatego rośliny bogate w saponiny stosowano dawniej jako namiastkę mydła, do prania). Niektóre z nich wykazują działanie lecznicze: moczopędne, wykrztuśne, wymiotne (w dużych ilościach), przeciwzapalne, antyseptyczne oraz poprawiające trawienie i wchłanianie składników pokarmowych w jelitach. Inne natomiast są truciznami, wywołującymi m.in. hemolizę (właściwość ta jest wykorzystywana do określania siły działania saponin poprzez indeks hemolityczny).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciecierzyca zawiera saponiny oraz kwas fitowy, czyli substancje chroniące komórki przed czynnikami rakotwórczymi.

Wiktionary

# saponit

uwodniony glinokrzemian magnezowy, przypominający w dotyku mydło

SJP.pl

Saponit (łac. sapo, saponic „mydło”) – minerał ilasty z grupy smektytów, barwy białej, żółtawobiałej, czerwonawobiałej, niebieskawobiałej lub zielonawobiałej. Twardość 1,5–2, układ krystalograficzny jednoskośny. Odznacza się matowym połyskiem i plastycznością.

Wikipedia

# sapota

roślina z rodziny sączyńcowatych, drzewo owocowe osiągające wysokość do 30 metrów; sapota właściwa

SJP.pl

# sapowaty

o glebie, gruncie itp.: bagnisty, podmokły, wilgotny

SJP.pl

# sapowice

Sapowice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Stęszew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona jest 5 km na zachód od Stęszewa, na wschodnim brzegu Jeziora Strykowskiego, przy drodze Strykowo – Buk.

W 2021 w Sapowicach mieszkało 509 osób

Wikipedia

# sapowisko

podmokły stok piaszczystego wzgórza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. mokradło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sapisko

Wiktionary

# sapphire

- Sapphire Technology – przedsiębiorstwo z Hongkongu
- Sapphire – album Johna Martyna
- Sapphire – singel Eda Sheerana
- Sapphire (ur. 1950) – amerykańska pisarka i poetka
- Sapphire – miasto w Australii

Wikipedia

# sapporo

miasto w Japonii

SJP.pl

Sapporo (jap. 札幌市 Sapporo-shi) słuchaj – piąte co do wielkości miasto Japonii, największe miasto wyspy Hokkaido i stolica tejże prefektury. Ośrodek sportów zimowych, gospodarz Festiwalu Śniegu. W mieście znajdują się 4 uniwersytety publiczne, kilkanaście prywatnych uczelni wyższych, muzea i chramy shintō. Miasto ma powierzchnię 1 121,26 km². W 2020 r. mieszkało w nim 1 973 395 osób, w 967 372 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 1 913 545 osób, w 884 750 gospodarstwach domowych) .

Wikipedia

# saprob

organizm cudzożywny (roślinny i zwierzęcy) żyjący głównie wśród rozkładających się szczątków organicznych, np. w ściółce leśnej, glebie i mule; saprobiont

SJP.pl

# saprobiont

organizm cudzożywny (roślinny i zwierzęcy) żyjący głównie wśród rozkładających się szczątków organicznych, np. w ściółce leśnej, glebie i mule; saprob

SJP.pl

Saprobiont – organizm cudzożywny, żyjący w rozkładającej się materii organicznej, którą się odżywia.

W jednym z ujęć saprobionty (saproby) to dowolne organizmy żyjące w rozkładającej się materii organicznej, przy czym oligosaprobionty żyją wśród materii słabo rozłożonej, polisaprobionty bardzo rozłożonej, a mezosaprobionty w stanie pośrednim. Do tak rozumianych saprobiontów należą saprofagi rozdrabniające martwą substancję organiczną i saprotrofy, czyli reducenci - bakterie i grzyby, mające zdolność rozkładu materii organicznej do prostych związków mineralnych.

Wikipedia

# saprobowość

wskaźnik saprobowości - wskaźnik zanieczyszczenia wód martwą materią organiczną lub produktami jej gnilnego rozkładu

SJP.pl

# saprobowy

→ saprob

SJP.pl

#### Patrz:

saprob

# saprofag

zwierzę odżywiające się rozkładającymi się szczątkami roślinnymi lub zwierzęcymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

Wiktionary

Saprofag, szczątkojad (gr. sapros – zgniły, phageín – jeść, pożerać) – cudzożywny organizm zwierzęcy odżywiający się martwymi lub rozkładającymi się szczątkami innych organizmów. Są to drobne zwierzęta, głównie bezkręgowce, występujące w wodach i mułach na dnie zbiorników wodnych, w glebie i ściółce leśnej. Saprofagi należą do organizmów saprobiontycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) szczątkojad

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) saprotrof

hiponimy.

(1.1) detrytofag, koprofag, nekrofag

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. saprofagiczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|sapro-|-fag. < etym|gr.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) saprophage

* francuski: (1.1) saprophage m., détritivore m., détritiphage m.

* hiszpański: (1.1) saprófago m.

* nowogrecki: (1.1) σαπροφάγο n.

* rosyjski: (1.1) сапрофа́г m.

* ukraiński: (1.1) сапрофаг m.

* włoski: (1.1) saprofago m.

źródła.

== saprofag (język rumuński.) ==

wymowa. IPA|sa.pro'fag.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) saprofagiczny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saprofagiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczątkojad

Wiktionary

# saprofit

organizm cudzożywny żywiący się martwą materią organiczną; saprotrof

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. roślina odżywiająca się martwą materią organiczną (dzięki mikoryzie)

(1.2) ekol. daw. organizm niezwierzęcy odżywiający się martwą materią organiczną

Wiktionary

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. saprofitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) myko-heterotrof, MHP

(1.2) roztocze

Wiktionary

# saprofityczny

→ saprofit

SJP.pl

#### Patrz:

saprofit

# saprofityzm

forma współżycia organizmów dwu różnych gatunków, polegająca na zaspokojeniu potrzeb jednych organizmów przez śmierć innych

SJP.pl

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

Wikipedia

# saprokol

zgęstniały szlam gnilny (sapropel)

SJP.pl

# sapropel

ciemny muł gnilny zbiorników wodnych

SJP.pl

Sapropel (z gr. saprós – zgniły, pēlós – błoto; szlam gnilny) – muł denny starzejących się lub zanieczyszczonych zbiorników wodnych, ciemny od siarczków żelaza, bogaty w substancje organiczne rozkładane przez drobnoustroje.

Wikipedia

# sapropelit

ił węglowy ze szczątków niższych organizmów roślinnych i zwierzęcych

SJP.pl

Sapropelit (węgiel sapropelowy) – węgiel kopalny, powstały wskutek diagenezy i metamorfizmu sapropelu. W zależności od składu macerałów wyróżnia się wśród nich boghedy i kennele.

Wikipedia

# sapropelitowy

przymiotnik od: sapropelit

SJP.pl

# sapropelowy

przymiotnik od: sapropel

SJP.pl

# sapropteryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii

Wiktionary

Sapropteryna (łac. sapropterinum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny odpowiednik naturalnie występującej w organizmie tetrahydrobiopteryny (BH4), stosowany w leczeniu fenyloketonurii i hiperfenyloalaninemii spowodowanej niedoborem tetrahydrobiopteryny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas przyjmowania sapropteryny mogą wystąpić bóle głowy oraz wodnisty nieżyt nosa.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 6R-tetrahydrobiopteryna, 6R-BH4; nazwa handlowa: Kuvan

Wiktionary

# saprotrof

organizm cudzożywny pobierający energię z martwych szczątków organicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm odżywiający się martwą materią organiczną;

Wiktionary

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Będąc saprotrofem, grzyb ten przyczynia się do niszczenia drewnianych konstrukcji.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) roztocz, roztocze

Wiktionary

# saprotroficzny

czerpiący pokarm z materii organicznej zawartej w martwych organizmach lub ich resztkach

SJP.pl

# sapsago

twardy zielony ser z mleka zbieranego

SJP.pl

# saqaliba

rzeczownik, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim;

(1.2) informacje dostępne w źródłach arabskich odnoszące się do kultury materialnej, społecznej i duchowej Słowian

(1.3) hist. od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary

Wiktionary

Saqaliba, Sakaliba (arab. ‏صقالبة‎, lp. Siqlab) – zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim. Wyraz ten najpewniej pochodzi od greckiego wyrazu określającego Słowian – Sklabēnoi. Saqalibowie należeli do najcenniejszych dóbr eksportowych Słowiańszczyzny, a handel nimi angażowało się wiele królestw i ludów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niekiedy przewożą oni swe towary na wielbłądach z Gurganu do Bagdadu, gdzie za tłumaczy służą im rzezańcy as-Saqaliba (słowiańscy).

(1.2) Co się tyczy as-Saqaliba, to jest to grupa ludów, z których część wyznaje chrześcijaństwo, część zaś jest pogańska.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saqlabski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Słowianie, Sklawinowie, Al-Saklab, Sakaliba, Rusowie

Wiktionary

# sar

1. skrót od: Specific Absorption Rate, współczynnik charakteryzujący szybkość, z jaką pochłaniane jest promieniowanie elektromagnetyczne przez ciało człowieka;
2. skrót od: Search and Rescue, ratownictwo morskie, górskie oraz w warunkach bojowych;
3. skrót od: Synthetic Aperture Radar, radar obrazujący

SJP.pl

# sara

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

(1.2) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Sara (hebr. שָׂרָה, spokrewnione z babil. Szarratu – „księżniczka”, postać wysokiej rangi) – postać biblijna, bohaterka Księgi Rodzaju, córka Teracha, żona Abrahama, matka Izaaka. Pierwotnie jej imię brzmiało Sarai (hebr. שָׂרָי), według Księgi Rodzaju (Rdz 17,15) Bóg zmienił je na Sara w ramach przymierza zawartego po tym, jak jej niewolnica Hagar urodziła Abrahamowi syna Izmaela.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bóg bowiem dotknął niepłodnością wszystkie łona w domu Abimeleka za Sarę, żonę Abrahama.

(1.2) Ta młoda Żydówka nazywała się Sara i uciekła z getta przed samym powstaniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsara, AS: sara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Sarcia ż., Sarunia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zdrobn. Sarcia, Sarunia

Wiktionary

# sarabanda

1. starohiszpański taniec o żywym tempie
2. forma stylizowana tego tańca wchodząca w skład suity barokowej jako trzecia stała jej część

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. żywy taniec hiszpański;

Wiktionary

Sarabanda – powolny taniec dworski, pochodzenia prawdopodobnie perskiego, rozpowszechniony w Hiszpanii od pocz. XVI w., tańczony także w Anglii i Francji. Ze względu na przesycone erotyką pozy tańczących, pozostawał przez wiele lat tańcem zabronionym w katolickiej Hiszpanii.

Wikipedia

# saracen

średniowieczna moneta arabska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wyznawca Islamu

Wiktionary

- Saraceni
- saracen – średniowieczna moneta
- FV603 Saracen – brytyjski transporter opancerzony

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej chwili Saracenowie pojęli, że nic im już nie pozostaje, tylko poddać się albo umrzeć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saracen mos., saracenia ż., saraceńskość ż.

:: fż. Saracenka ż.

przym. saraceński

przysł. saraceńsko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. saracen mos., saracenia ż., saraceńskość ż.

:: fż. Saracenka ż.

przym. saraceński

przysł. saraceńsko

frazeologia.

etymologia. etym|płac|Saracenus. < etym|gr|Σαρακηνός. (Sarakēnós)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Saracen

* czeski: (1.1) Saracén m.

* łaciński: (1.1) Saracenus m.

* słowacki: (1.1) Saracén m.

* węgierski: (1.1) szaracén

źródła.

== Saracen (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈseɹʌˌsən.

IPA|ˈsæɹəˌsən.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) hist. Saracen

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# saraceni

w starożytności: koczownicze plemiona arabskie żyjące na stepach północno-zachodniej Arabii i Półwyspu Synajskiego

SJP.pl

Saraceni (gr. Σαρακηνοí, Sarakēnoí, arab. ‏شرقيين‎ szarkijjin, „ludzie ze wschodu”) – koczownicze plemiona arabskie, żyjące w północno-zachodniej Arabii i na półwyspie Synaj. W średniowieczu określenie Saraceni obejmowało wszystkich Arabów (później także wszystkich wyznawców islamu), zwłaszcza:

- tych, którzy walczyli z krzyżowcami;
- piratów muzułmańskich pływających po Morzu Śródziemnym, napadających na wybrzeża włoskie i francuskie.

Wikipedia

# saracenia

owadożerna roślina zielna z rodziny kapturnicowatych, o lejkowatych lub dzwonkowatych liściach przekształconych w organy pułapkowe, rosnąca na bagnach we wschodniej części Ameryki Północnej; kapturnica

SJP.pl

# saracenka

w starożytności: Arabka żyjąca na stepach północno-zachodniej Arabii i Półwyspu Synajskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wyznawczyni Islamu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlatego też chcę wam opowiedzieć o pewnej Saracence, która, na swe nieszczęście, wielką pięknością celowała.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saracen mos., saracenia ż., saraceńskość ż.

:: fm. Saracen mos.

przym. saraceński

przysł. saraceńsko

Wiktionary

# saraceński

przymiotnik od: Saracen

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Saracenami, dotyczący Saracenów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saracen mos., Saracenka ż.

Wiktionary

# saradela

pastewna roślina z rodziny motylkowatych; seradela

SJP.pl

# sarafan

rosyjski strój kobiecy rozpowszechniony w Europie w XVII-XVIII w.

SJP.pl

Sarafan (ros. Сарафан) – rodzaj długiej sukni, często bez rękawów, z wysoką talią, rozszerzanej ku dołowi, zaś z przodu zazwyczaj rozpinanej lub rozciętej. Sarafan był rozpowszechniony w centralnej i wschodniej Europie w XVII–XVIII stuleciach. W Rosji stroje te były noszone przez chłopki z regionów centralnych i północnych oraz Powołża. Słowo "sarafan" pochodzi z języka perskiego.

Wikipedia

# saragoski

przymiotnik od: Saragossa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Saragossą, dotyczący Saragossy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saragossa ż.

Wiktionary

# saragossa

miasto w Hiszpanii; Zaragoza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Wiktionary

Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, w środkowym biegu Ebro. Stolica Aragonii, znana z mauretańskiego pałacu i barokowej katedry.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Studiowałem na uniwersytecie w Saragossie w latach dziewięćdziesiątych.

(1.1) Pochodzę z Saragossy, ale od lat mieszkam w Barcelonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaraˈɡɔsːa, AS: sarago•sa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saragoski

Wiktionary

# saragosyjczyk

mieszkaniec Saragossy (miasta w Hiszpanii)

SJP.pl

# saragosyjka

mieszkaniec Saragossy (miasta w Hiszpanii)

SJP.pl

# sarah

Sara, z języka angielskiego Sarah – imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, oznacza: „księżniczka”.

Wikipedia

# saraj

seraj;
1. w krajach muzułmańskich: pałac sułtana;
2. w tradycyjnym domu muzułmańskim: wydzielona część mieszkalna, przeznaczona dla kobiet; harem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, żona patriarchy Abrahama

(1.2) rzad. imię|polski|ż.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) hist. geogr. nazwa dwóch miast (Stary Saraj i Nowy Saraj) będących najważniejszymi ośrodkami Złotej Ordy;

Wiktionary

- Saraj – pierwotne imię Sary, żony Abrahama
- Saraj Berke – stolica Złotej Ordy
- Saraj – miasto w Macedonii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Terach, wziąwszy z sobą swego syna Abrama, Lota - syna Harana, czyli swego wnuka, i Saraj, swą synową, żonę Abrama, wyruszył z nimi z Ur chaldejskiego, aby się udać do kraju Kanaan.

(2.1) Władcy moskiewscy przejmowali też z Saraju rozbudowany ceremoniał dworski, mocno kontrastujący z prostymi obyczajami dawnej Rusi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sara

Wiktionary

# sarajewianin

mieszkaniec Sarajewa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sarajewa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsarajɛˈvʲjä̃ɲĩn, AS: sarai ̯evʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarajewo n.

:: fż. sarajewianka ż.

przym. sarajewski

Wiktionary

# sarajewianka

mieszkanka Sarajewa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sarajewa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsarajɛˈvʲjãnka, AS: sarai ̯evʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarajewo n.

:: fm. sarajewianin mos.

przym. sarajewski

Wiktionary

# sarajewo

stolica Bośni i Hercegowiny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Bośni i Hercegowiny;

Wiktionary

Sarajewo (serb.-chorw. Sarajevo, Сарајево IPA: [sǎrajɛʋɔ], tur. Saraybosna) – stolica Bośni i Hercegowiny zamieszkana przez 275 tys. osób (2013). Sarajewo sąsiaduje od wschodu z Sarajewem Wschodnim (ok. 60 tys. mieszkańców), formalną stolicą Republiki Serbskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1984 r. w Sarajewie odbyły się XIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaraˈjɛvɔ, AS: sarai ̯evo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarajewianin mos., sarajewianka ż.

przym. sarajewski

Wiktionary

# sarajewski

przymiotnik od: Sarajewo (stolica Bośni i Hercegowiny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Sarajewo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nawet ten, któremu się udało odnieść sukces finansowy, jadąc ulicami Wiednia w nowym BMW, słucha nostalgicznych melodyjek z sarajewskiego bazaru.

(1.1) Przeważała więc opinia, że morderstwo sarajewskie będzie miało wpływ na stosunki austriacko-serbskie, ale nie pociągnie za sobą jakichś wstrząsów międzynarodowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaraˈjɛfsʲci, AS: sarai ̯efsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarajewo n., sarajewianin mos., sarajewianka ż.

Wiktionary

# saramago

nazwisko

SJP.pl

# saramak

nazwisko

SJP.pl

# saramakański

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język saramakański;

Wiktionary

# saramonowicz

nazwisko

SJP.pl

# saran

rodzaj materiału stosowany m.in. do wyrobu sieci rybackich

SJP.pl

- Saran – miejscowość i gmina we Francji, w departamencie Loiret w Regionie Centralnym
- Saran – miasto w Kazachstanie
- saran – folia do pakowania i włókno syntetyczne

Wikipedia

# saranda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. portowe miasto w południowej Albanii;

Wiktionary

Saranda (alb. Sarandë, Saranda, staroż. Onchesmus, gr. Άγιοι Σαράντα, Áyii Saránda, wł. Santi Quaranta) – miasto w południowej Albanii, stolica okręgu Saranda w obwodzie Wlora. Jest położone nad Morzem Jońskim, u północnego krańca zatoki o tej samej nazwie, na wprost greckiej wyspy Korfu. Autochtoniczna ludność grecka stanowi ok. 10% populacji, a miasto jest jednym z dwóch głównych (obok Gjirokastër) ośrodków koncentracji Greków w Albanii.

Wikipedia

# sarangi

indyjski instrument podobny do skrzypiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. indyjski instrument strunowy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) sarangi m., saranghi m.

źródła.

== sarangi (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. sarangi

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈrãŋʲɟi, AS: sarãŋʹǵi

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) sarangi m., saranghi m.

źródła.

== sarangi (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. sarangi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sarańsk

miasto w Rosji, stolica Mordwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Wiktionary

Sarańsk (ros. Саранск, erz. Саран ош, moksz. Саранск ошсь) – stolica Republiki Mordwińskiej – jednego z podmiotów Federacji Rosyjskiej, około 320 tys. mieszkańców (2020). Miasto dzieli się na trzy dzielnice – Oktiabrską, Leninską i Proletarską, przepływa przez nie rzeka Insar. Komunikacja publiczna oparta jest na sieci autobusowej i trolejbusowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sarański

Wiktionary

# sarański

przymiotnik od: Sarańsk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sarańskiem, dotyczący Sarańska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarańsk m.

Wiktionary

# sarapis

egipski bóg; Serapis

SJP.pl

Serapis, Sarapis (stgr. Σέραπις, Σάραπις, łac. Serapis) – synkretyczne bóstwo hellenistycznego Egiptu, łączące cechy niektórych bogów egipskich i greckich. Otoczone szczególną opieką przez dynastię Ptolemeuszów, czczone było w Serapejonach, z których najbardziej znany, pełniący centrum kultu znajdował się w Aleksandrii. W okresie dominacji rzymskiej wraz z kultem Izydy rozpowszechnił się na inne części imperium.

Wikipedia

# sarapulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sarapułem, dotyczący Sarapułu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarapuł mrz.

Wiktionary

# sarapuł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Wiktionary

Sarapuł (ros. Сарапул) – miasto w Rosji (Udmurcja), nad Kamą; 94 tys. mieszk. (2021); przemysł zbrojeniowy, maszynowy, elektroniczny, elektroniczny, skórzany, odzieżowy, drzewny, spożywczy; port rzeczny; muzeum.

W 1738 został przydzielony do prowincji Osinskiej prowincji Ufa. Od 1780 r., jako miasto powiatowe, wchodził w skład guberni Wiackiej. W 1937 został przyłączony do Udmurckiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sarapulski

Wiktionary

# sarasate

Pablo Martín Melitón de Sarasate y Navascués (ur. 10 marca 1844 w Pampelunie, zm. 20 września 1908 w Biarritz) – hiszpański skrzypek i kompozytor.

Wikipedia

# saraswati

Wikipedia

# saratoga

1. nazwa miasta i trzech miejscowości w Stanach Zjednoczonych;
2. model samochodu marki Chrysler

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Saratoga – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Santa Clara
- Saratoga – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Randolph
- Saratoga – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Wilson
- Saratoga – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Saratoga
- Saratoga – miejscowość w stanie Wyoming, w hrabstwie Carbon
- Saratoga – miejscowość w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

Wikipedia

# saratow

miasto w Rosji; Saratów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwód saratowskiego;

Wiktionary

- Saratów – miasto w Rosji
- Saratow – rosyjski okręt wojenny zatopiony w 2022 r.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈratuf, AS: saratuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saratowianin m., saratowianka ż.

przym. saratowski

Wiktionary

# saratowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Saratowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saratów m.

:: fż. saratowianka ż.

przym. saratowski

Wiktionary

# saratowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Saratowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saratów mrz.

:: fm. saratowianin mos.

przym. saratowski

Wiktionary

# saratowski

→ Saratow, → Saratów (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Saratowem, dotyczący Saratowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saratów mrz., saratowianin mos., saratowianka ż.

Wiktionary

# sarawak

stan w Malezji

SJP.pl

Sarawak (jawi: سراواك) – największy stan Malezji położony w północnej części wyspy Borneo, graniczy z Brunei, Indonezją i stanem Sabah. Stolicą stanu jest miasto Kuching położone w zachodniej części. Stan obejmuje obszar ok. 124 450 km², a zamieszkuje go ok. 2 176 800 osób (stan na rok 2000).

Wikipedia

# sarbiewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Baltazar Sarbiewski – polski szlachcic i urzędnik państwowy
- Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595–1640) – polski duchowny rzymskokatolicki, poeta i teoretyk literatury
- Stanisław Sarbiewski (zm. 1662) – polski szlachcic i urzędnik państwowy

Wikipedia

# sarbin

imię męskie

SJP.pl

Sarbin (462 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Suchych, w Sudetach Środkowych.

Wzniesienie nad doliną rzeki Ścinawka na południowy zachód od wsi Błogocice.

Wikipedia

# sarbina

imię żeńskie

SJP.pl

# sarbininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sarbiny lub z nią związany

SJP.pl

# sarbinostwo

Sarbin z żoną; Sarbinowie

SJP.pl

# sarbinowie

Sarbin z żoną; Sarbinostwo

SJP.pl

# sarbinowo

7 miejscowości w Polsce:

- Sarbinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Żnin
- Sarbinowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew
- Sarbinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Poniec
- Sarbinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Swarzędz
- Sarbinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Mielno
- Sarbinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Dębno; miejsce bitwy pod Sarbinowem (1758)
- Sarbinowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

Wikipedia

# sarbinowski

przymiotnik od: Sarbinowo, Sarbinowo Drugie

SJP.pl

# sarbinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sarbina lub z nim związany

SJP.pl

# sarbsko

jezioro na Wybrzeżu Słowińskim

SJP.pl

Sarbsko (kasz. Jezoro Sôrbskò, niem. Sarbsker See) – jezioro przybrzeżne na Wybrzeżu Słowińskim we wschodniej części otuliny Słowińskiego Parku Narodowego. Leży około 1 km od Morza Bałtyckiego.

Wikipedia

# sarcia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Sara

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Icek zakochał się w Sarci od pierwszego wejrzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sara ż., Sarunia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sara; zdrobn. Sarunia

Wiktionary

# sard

minerał, odmiana chalcedonu

SJP.pl

Sard (także: Sarder) – gemmologiczna nazwa brunatnej, półprzezroczystej odmiany chalcedonu. Nazwa pochodzi od Sardiku – starożytnej miejscowości w Azji Mniejszej słynącej z obróbki tych kamieni i wyrobu wspaniałej biżuterii.

Odmiana chalcedonu - słabo przezroczysta; brązowoczerwona lub brązowa (zabarwienie wywołane jest wrostkami związków żelaza, przeważnie limonitu). Warstewki są bardzo delikatne. Nie ma wyraźnego rozgraniczenia z karneolem, z którym razem występuje i ma podobne zastosowanie.

Wikipedia

# sarda

drapieżna ryba z rodziny makrelowatych; bonito; pelamida

SJP.pl

Sarda (łac. Sardanensis) – stolica historycznej diecezji w Dalmacji Superiore, sufragania również historycznej archidiecezji Doclea w rejonie Epir, współcześnie miejscowość Szkodra w Albanii. Obecnie katolickie biskupstwo tytularne.

Wikipedia

# sardana

1. zespołowy taniec kataloński w metrum 6/8;
2. muzyka do tego tańca

SJP.pl

Wikipedia

# sardanapal

Sardanapal − postać wzmiankowana w Historii perskiej greckiego historyka Ktezjasza, uważana przez niego za ostatniego króla Asyrii. Dzieło to wprawdzie zaginęło, ale opowieść o Sardanapalu zachowała się u Diodora Sycylijskiego (II 27), który opierał się na przekazie Ktezjasza. W przekazie tym Sardanapal przedstawiany jest jako zniewieściały i dekadencki władca, który swymi działaniami doprowadza do upadku państwa.

Wikipedia

# sardanapalowy

dawniej: luksusowy, pełen zbytku

SJP.pl

# sardar

serdar;
1. arystokrata w Pakistanie, Afganistanie i Indiach
2. naczelny dowódca w Turcji i w Egipcie

SJP.pl

# sardela

ryba morska z rodziny śledziowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Engraulis|ref=tak., mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

Wiktionary

Sardela europejska, chamsa, sardela (Engraulis encrasicolus) – gatunek morskiej ryby z rodziny sardelowatych (Engraulidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɛla, AS: sardela

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sardelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anchois

Wiktionary

# sardelka

zdrobnienie od: sardela

SJP.pl

# sardelowate

rodzina ryb z rzędu śledziokształtnych

SJP.pl

Sardelowate (Engraulidae) – rodzina ryb promieniopłetwych z rzędu śledziokształtnych (Clupeiformes), blisko spokrewniona ze śledziowatymi, od których różni się budową pyska. Wiele gatunków ławicowych, zwłaszcza sardela peruwiańska i sardela europejska, ma duże znaczenie gospodarcze, połowy sardelowatych sięgają 25% wśród wszystkich śledziokształtnych.

Wikipedia

# sardelowaty

o cechach sardelowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# sardelowy

→ sardela

SJP.pl

#### Patrz:

sardela

# sardoniczny

książkowo: szyderczy, złośliwy, sarkastyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. ironiczny, złośliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sardynia ż.

Wiktionary

# sardonik

minerał, odmiana chalcedonu; sardonyks

SJP.pl

Sardonyks (sardonik) – gemmologiczna, wielobarwna, przeświecająca odmiana agatu; odznacza się występowaniem naprzemianległych, płaskich, biało-brunatnoczerwonych pasów (wstęg) o różnej grubości.

Nazwa pochodzi od miasta Sardis w Azji Mniejszej, gdzie został znaleziony (gr. sardios = kamień z Sardis i gr. onyx = paznokieć (pazur, racica) – i nawiązuje do wyglądu, twardości i ostrych krawędzi odłupanych kawałków tego minerału.

Wikipedia

# sardonyks

minerał, odmiana chalcedonu; sardonik

SJP.pl

Sardonyks (sardonik) – gemmologiczna, wielobarwna, przeświecająca odmiana agatu; odznacza się występowaniem naprzemianległych, płaskich, biało-brunatnoczerwonych pasów (wstęg) o różnej grubości.

Nazwa pochodzi od miasta Sardis w Azji Mniejszej, gdzie został znaleziony (gr. sardios = kamień z Sardis i gr. onyx = paznokieć (pazur, racica) – i nawiązuje do wyglądu, twardości i ostrych krawędzi odłupanych kawałków tego minerału.

Wikipedia

# sardyna

ryba morska, ceniona dla smacznego mięsa

SJP.pl

Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:

- Sardina – 1 gatunek (sardynka europejska),
- Sardinella – ponad 20 gatunków określanych wspólną nazwą sardynele,
- Sardinops – 1 gatunek (sardynka pacyficzna, wcześniej zaliczana do 5 różnych gatunków).

Wikipedia

# sardyńczyk

mieszkaniec Sardynii (wyspy na Morzu Śródziemnym)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie jestem Sardyńczykiem, ale mieszkam na Sardynii od dwóch lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: sardỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sardynia ż., sardynka ż., sardyński mrz.

:: fż. Sardynka ż.

przym. sardyński

Wiktionary

# sardynia

wyspa na Morzu Śródziemnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

(1.2) geogr. adm. region administracyjny we Włoszech obejmujący Sardynię (1.1) i przyległe wyspy

Wiktionary

Sardynia (wł. Sardegna, sard. Sardigna) – skalista wyspa, druga pod względem powierzchni na Morzu Śródziemnym (po Sycylii). Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jutro popłyniemy promem na Sardynię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɨ̃ɲja, AS: sardỹńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sardyńczyk m., Sardynka ż., sardynka ż., sardyński m.

przym. sardyński, sardoniczny

Wiktionary

# sardynianka

mieszkanka Sardynii (wyspy na Morzu Śródziemnym); Sardynka

SJP.pl

# sardynka

ryba morska z Atlantyku, Morza Czarnego i Śródziemnego; ceniona dla smacznego mięsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sardynii

Wiktionary

Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:

- Sardina – 1 gatunek (sardynka europejska),
- Sardinella – ponad 20 gatunków określanych wspólną nazwą sardynele,
- Sardinops – 1 gatunek (sardynka pacyficzna, wcześniej zaliczana do 5 różnych gatunków).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɨ̃nka, AS: sardỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sardynia ż., sardynka ż.

:: fm. Sardyńczyk mos.

przym. sardyński

Wiktionary

# sardynki

ryba morska z Atlantyku, Morza Czarnego i Śródziemnego; ceniona dla smacznego mięsa

SJP.pl

- Sardynka – określenie grupy jadalnych ryb
- Sardynki – włoski ruch protestu

Wikipedia

# sardynkowy

przymiotnik od: sardynka

SJP.pl

# sardyński

przymiotnik od: Sardynia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język sardyński;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dodatkowo o odrębności kulturowej i etnicznej rdzennych mieszkańców wyspy świadczy język sardyński, którym posługują się na co dzień.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɨ̃j̃sʲci, AS: sardỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sardynia, Sardyńczyk, Sardynka

Wiktionary

# sardyńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem sardyńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem sardyńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku sardyńskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈdɨ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: sardỹĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# sarema

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. estońska wyspa na Morzu Bałtyckim;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈrɛ̃ma, AS: sarẽma

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saremski

Wiktionary

# saremski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saremą, dotyczący Saremy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarema ż.

Wiktionary

# sareneczka

zdrobnienie od: sarenka

SJP.pl

# sarenka

zdrobnienie od: sarna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sarna

(1.2) mała sarna

(1.3) pot. żart. mały pies o długich, chudych łapach

Wiktionary

Sarenka – struga, lewy dopływ Bugu o długości 10,65 km i powierzchni zlewni 84,95 km².

Struga płynie w gminie Sarnaki w województwie mazowieckim. Przepływa przez Sarnaki, Franopol i Bużkę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈrɛ̃nka, AS: sarẽnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarna ż., sarnina ż.

przym. sarni

Wiktionary

# sarepski

przymiotnik od: Sarepta (miejscowość w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Sareptą, nieistniejącym obecnie miastem w Rosji (współcześnie przedmieścia Wołgogradu)

(1.2) związany z Sareptą, starożytnym miastem fenickim w obecnym Libanie

(1.3) związany z gorczycą sarepską

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈrɛpsʲci, AS: sarepsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarepta ż.

Wiktionary

# sarepta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) starożytne miasto fenickie w obecnym Libanie, w pobliżu współczesnej wsi Sarafand;

(1.2) nieistniejące obecnie miasto w Rosji, współcześnie przedmieścia Wołgogradu

Wiktionary

Sarepta – starożytne miasto fenickie w obecnym Libanie, położone 12 km na południe od Sydonu i 23 km na północ od Tyru. Ruiny miasta znajdują się na samym wybrzeżu, nieco dalej w głębi lądu znajduje się wioska Sarafand. Miasto wymieniane jest w inskrypcjach asyryjskich jako Sariptan, a egipskich jako Zarputa.

Według 1 Księgi Królewskiej przez dłuższy czas w mieście tym, u pewnej wdowy, mieszkał prorok Eliasz (1 Krl 17,8-24). Odwoływał się do tego Jezus (Łk 4,26).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈrɛpta, AS: sarepta

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sarepski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Serepta Sydońska

Wiktionary

# sargas

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargaso, sargasso

SJP.pl

Sargas (Theta Scorpii, θ Sco) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Skorpiona, odległa od Słońca o około 270 lat świetlnych.

Wikipedia

# sargaso

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargas, sargasso

SJP.pl

# sargasowy

dotyczący sargass, glonów z rodzaju brunatnic; sargassowy

SJP.pl

# sargasso

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargas, sargaso

SJP.pl

# sargassowy

dotyczący sargass, glonów z rodzaju brunatnic; sargasowy

SJP.pl

# sargon

imię mezopotamskich władców państwa akadyjskiego i asyryjskiego

SJP.pl

Sargon – imię męskie, które nosili władcy mezopotamscy państw akadyjskiego i asyryjskiego:

- Sargon Wielki (Akadyjski)
- Sargon I (Asyryjski)
- Sargon II (Asyryjski)

Wikipedia

# sargus

roślinożerna ryba z rodziny prażmowatych

SJP.pl

Sargus (Diplodus sargus) – gatunek morskiej ryby z rodziny prażmowatych (Sparidae).

Wikipedia

# sari

suknia kobieca popularna w Indiach, Sri Lance i Indonezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tradycyjny indyjski strój kobiecy;

Wiktionary

Sari (także pisane saree) – tradycyjna część garderoby zakładana przez kobiety na subkontynencie indyjskim. Ta część garderoby jest znana pod różnymi nazwami w rozmaitych językach indyjskich: w hindi, gujarati i marathi znane jest jako sari, w kannada jako seere, telugu jako cheera i w tamil jako podavai.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) wiązać/upinać sari

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) saree, sari

* baskijski: (1.1) sari

* esperanto: (1.1) sario

* francuski: (1.1) sari

* hindi: (1.1) साड़ी sāṛī ż.

* hiszpański: (1.1) sari m.

* nowogrecki: (1.1) σάρι n.

źródła.

== sari (język angielski.) ==

wymowa.

bryt. IPA|ˈsɑː.ɹi., SAMPA|"sA:.ri.

audio|LL-Q1860 (eng)-Arlo Barnes-sari.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sari.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sari

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarʲi, AS: sarʹi

Wiktionary

# sarin

związek fosforoorganiczny, bojowy środek paraliżujący

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O 9:30 nadszedł pierwszy komunikat, że przyczyną zatrucia mógł być sarin.

Wiktionary

# sarinda

indyjski instrument smyczkowy

SJP.pl

Sarinda – bengalski instrument smyczkowy, przypominający skrzypce. Ma jedno pudło rezonansowe z trzema strunami. Pudło rezonansowe ma głębokie wycięcia po bokach, ułatwiające operowanie smyczkiem.

Wikipedia

# sarisa

długa włócznia piechoty macedońskiej; sarissa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;

Wiktionary

Sarisa, sarysa (stgr. σάρισα) – długa włócznia macedońskiej piechoty, używana później w armiach hellenistycznych.

Pod koniec pierwszej połowy IV wieku p.n.e. wprowadzona do uzbrojenia ciężkozbrojnej piechoty (pedzetajrów) przez króla Filipa II.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sarissa ż., sarysa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sarissa, sarysa

Wiktionary

# sarissa

długa włócznia piechoty macedońskiej; sarisa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. zob. sarisa.

Wiktionary

- Sarissa – długa włócznia piechoty doby hellenistycznej stanowiąca podstawę do tworzenia falangi typu macedońskiego
- Sarissa – projekt Open Source zapewniający wspólną platformę operacji na XML przez różne przeglądarki internetowe

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) sarisa, sarysa

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) włócznia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sarisa ż., sarysa ż.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|σάρισα.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|sarisa.

źródła.

== sarissa (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) hist. wojsk. sarisa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarisa ż., sarysa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sarisa, sarysa

Wiktionary

# sarkać

1. odnosić się nieuprzejmie; burczeć, mruczeć, fukać;
2. głośno narzekać; utyskiwać

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) niedokonany od|sarknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarkat͡ɕ, AS: sarkać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarknięcie n., sarkanie n.

czas. sarknąć dk.

Wiktionary

# sarkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sarkać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈkãɲɛ, AS: sarkãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sarkać, sarknąć

Wiktionary

# sarkasta

człowiek chętnie posługujący się sarkazmem

SJP.pl

# sarkastycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sarkastyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarkazmik mrz., sarkazm m., sarkastyczność ż.

przym. sarkastyczny

Wiktionary

# sarkastyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sarkastycznie

SJP.pl

# sarkastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sarkastyczne; cecha tych, którzy są sarkastyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sarkastyczny

przysł. sarkastycznie

Wiktionary

# sarkastyczny

ironiczny, drwiący, kpiący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ, AS: sarkastyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarkazmik mrz., sarkazm m., sarkastyczność ż.

przysł. sarkastycznie

Wiktionary

# sarkazm

szczególnie złośliwa ironia; szyderstwo, kpina, drwina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

Wiktionary

Ironia (grec. εἰρωνεία eironeía, dosłownie „przestawienie, pozorowanie“) – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyzwyczajenie do ironii, tak samo jak przyzwyczajenie do sarkazmu, psuje zresztą charakter, stopniowo nadaje mu cechy wyższości, radującej się z cudzej krzywdy…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarkasm̥, AS: sarkasm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sarkastyczny

przysł. sarkastycznie

rzecz. sarkazmik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyderstwo, drwina, książk. persyflaż

Wiktionary

# sarkazmik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sarkazm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan baron zrozumiał sarkazmik pana Konstantego (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarkazm m.

przym. sarkastyczny

przysł. sarkastycznie

Wiktionary

# sarknąć

1. odezwać się w sposób nieuprzejmy; burknąć, mruknąć, fuknąć;
2. wyrazić niezadowolenie z czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. sarkać)

(1.1) narzekać, wyrażać niezadowolenie, utyskiwać

(1.2) niemiło się odezwać, odburknąć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: sarknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarknięcie n., sarkanie n.

czas. sarkać ndk.

Wiktionary

# sarknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sarknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: sarʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sarknąć, sarkać

Wiktionary

# sarkodowe

podtyp pierwotniaków (Sarcodina), obejmujący korzenionóżki i promienionóżki; zarodziowe

SJP.pl

Sarkodowe, zarodziowe (Sarcodina) – wyróżniana czasem (w randze typu lub podtypu) grupa pierwotniaków. Obejmuje korzenionóżki oraz promienionóżki. Poruszają się za pomocą nibynóżek. Ich ciało może być okryte plazmolemą bądź cienką pellikulą. U niektórych gatunków ciało może chronić skorupka.

Wikipedia

# sarkofag

grobowiec w kształcie ozdobnej trumny, znany od czasów starożytnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

(1.2) ekol. zwierzę odżywiające się nieżywymi, lecz jeszcze nie rozkładającymi się organizmami;

(1.3) techn. masywna, szczelna obudowa nieczynnego reaktora atomowego

Wiktionary

Sarkofag (gr. σαρκoφάγος / sarkophagos; z gr. σάρξ / sarx – 1. „mięso”, 2. „ciało” + gr. φαγειν / phagein – „zjeść, pożreć”) – zdobiona trumna w kształcie skrzyni ceramicznej lub kamiennej, dekorowana techniką malarską lub rzeźbiarską, znana od czasów starożytnych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) grobowiec, trumna

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) mumia

pokrewne.

przym. sarkofagowy

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|sarcophage. < etym|płac|sarcophagus. → grobowiec < etym|gr|σαρκοφάγος. (sarkofágos) → mięsożerny

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sarcophagus

* arabski: (1.1) ناووس m. (nāwūs)

* baskijski: (1.1) sarkofago; (1.3) sarkofago

* białoruski: (1.1) саркафаг m.

* bułgarski: (1.1) саркофаг m.

* chorwacki: (1.1) sarkofag m.

* czeski: (1.1) sarkofág m.

* duński: (1.1) sarkofag w.

* esperanto: (1.1) sarkofago

* fiński: (1.1) sarkofagi

* francuski: (1.1) sarcophage m.

* hiszpański: (1.1) sarcófago m.

* kazachski: (1.1) сандықтас

* litewski: (1.1) sarkofagas m.

* niderlandzki: (1.1) sarcofaag m.

* niemiecki: (1.1) Sarkophag m.

* norweski (bokmål): (1.1) sarkofag

* nowogrecki: (1.1) σαρκοφάγος ż.

* portugalski: (1.1) sarcófago m.

* rosyjski: (1.1) саркофаг m.

* staroegipski: (1.1) 60px|link=nb-ꜥnḫ (nb-ꜥnḫ), 50px|link=ḏrwt (ḏrwt)

* szwedzki: (1.1) sarkofag w.

* ukraiński: (1.1) саркофаг m.

* węgierski: (1.1) szarkofág

* włoski: (1.1) sarcofago m.

źródła.

== sarkofag (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

IPA|sarkǒfaːɡ.

dzielenie|sar|ko|fag.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) sarkofag

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarˈkɔfak, AS: sarkofak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sarkofagowy

Wiktionary

# sarkofagowy

przymiotnik od: sarkofag

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sarkofagiem, dotyczący sarkofagu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarkofag mrz.

Wiktionary

# sarkoidoza

choroba układu odpornościowego charakteryzująca się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

Wiktionary

Sarkoidoza, choroba Besniera-Boecka-Schaumanna (łac. sarcoidosis) – choroba układu odpornościowego charakteryzująca się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy. Praktycznie każdy organ może być nią dotknięty, chociaż najczęściej pojawia się w węzłach chłonnych i płucach. Objawy mogą się pojawić nagle, ale najczęściej postępują stopniowo. W obrazie rentgenowskim płuc sarkoidoza może przypominać gruźlicę lub chłoniaka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na sarkoidozę chorują przede wszystkim ludzie poniżej 40 roku życia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsarkɔjiˈdɔza, AS: sarkoi ̯idoza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarkoid

przym. sarkoidalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) choroba Besniera-Boecka-Schaumanna

Wiktionary

# sarkolemma

błona komórkowa komórek mięśniowych

SJP.pl

Sarkolema (sarkolemma) – błona komórkowa miocytu tworząca wpuklenia do wewnątrz w postaci poprzecznych kanalików T.

Wikipedia

# sarkolest

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny nodozaurów; sarkolestes

SJP.pl

Sarkolest (Sarcolestes leedsi) – roślinożerny dinozaur z rodziny nodozaurów (Nodosauridae).

Żył w okresie jury (ok. 164-159 mln lat temu) na terenach współczesnej Europy. Długość ciała ok. 3 m. Jest najstarszym nodozaurem. Jego szczątki znaleziono w Anglii.

Wikipedia

# sarkolestes

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny nodozaurów; sarkolest

SJP.pl

# sarkoma

nowotwór złośliwy rozwijający się z nienabłonkowej tkanki (np. łącznej, mięśniowej), cechujący się szybkim wzrostem i wcześnie dający przerzuty; mięsak

SJP.pl

Wikipedia

# sarkomer

jednostka czynnościowa mięśnia poprzecznie prążkowanego

SJP.pl

Sarkomer (mion, z gr. σάρξ sarks "mięso, ciało", μέρος meros "część"; μῦς mys "mięsień") – podstawowa jednostka czynnościowa mięśnia poprzecznie prążkowanego oraz podstawowa jednostka kurczliwa budującą miofibryle.

Wikipedia

# sarkopenia

utrata masy mięśniowej i funkcji mięśni szkieletowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

Wiktionary

Sarkopenia (sarcopaenia z grec. σάρξ „sárx” ciało, mięśnie; πενῐ́ᾱ „penia” utrata, ubóstwo) – związany z wiekiem zespół charakteryzujący się utratą masy mięśniowej i funkcji mięśni szkieletowych. Choroba ta najczęściej diagnozowana jest u osób starszych, jednak może występować w przypadku innych chorób niezwiązanych z wiekiem. Sarkopenia jest skorelowana z niepełnosprawnością ruchową, niską jakością życia i przedwczesną śmiercią. Pierwszymi objawami jest spadek siły i pogorszenie sprawności fizycznej. Termin sarkopenia został zaproponowany w 1988 roku przez doktora Irwina Rosenberga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U osób unieruchomionych w łóżku pojawia się problem szybko postępującej sarkopenii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa, AS: sarkopẽńa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sarkopeniczny

Wiktionary

# sarkopeniczny

→ sarkopenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z sarkopenią

Wiktionary

#### Patrz:

sarkopenia

#### Powiązane:

rzecz. sarkopenia ż.

Wiktionary

# sarkoplazma

Wikipedia

# sarkozy

nazwisko obce

SJP.pl

# sarmaci

1. szlachcic polski, zwłaszcza z XVII i XVIII wieku, będący zwolennikiem dawnych poglądów i obyczajów; Sarmata;
2. żartobliwie: Polak starej daty, staromodny; Sarmata

SJP.pl

Sarmaci lub Sauromaci (łac. Sarmatae, Sauromatae; gr. Σαρμάται, Σαυρομάται) – nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich. Sarmaci byli spokrewnieni ze Scytami.

Wikipedia

# sarmacja

kraton w obrębie Europy Wschodniej

SJP.pl

- Sarmacja:
  - Sarmacja – kraton w obrębie Europy Wschodniej
  - s/s Sarmacja – parowiec
  - Towarzystwo Żeglugowe "Sarmacja" – polski armator z okresu międzywojennego
  - Sarmacja Będzin – klub piłkarski
- Sarmatia:
  - Sarmatia (korporacja akademicka) – polska korporacja akademicka założona w Sankt Petersburgu
  - Sarmatia – album Jacka Kaczmarskiego (1994)

  Wikipedia

# sarmacki

dotyczący polskiej szlachty, która wywodziła swe pochodznie od starożytnych Sarmatów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do irańskiego ludu Sarmatów

(1.2) hist. odnoszący się do sarmatyzmu lub jego przedstawicieli

(1.3) żart. poet. polski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarmacja ż., Sarmata m., Sarmatka ż., sarmata m., sarmatka ż., sarmatyzm m., sarmackość ż.

przysł. sarmacko

Wiktionary

# sarmackość

→ sarmacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sarmackie; cecha tych, którzy są sarmaccy

Wiktionary

#### Patrz:

sarmacki

#### Powiązane:

przym. sarmacki

przysł. sarmacko

rzecz. Sarmata mos., Sarmatka ż., sarmatyzm mrz.

Wiktionary

# sarmat

piętro młodszego miocenu

SJP.pl

# sarmata

1. szlachcic polski, zwłaszcza z XVII i XVIII wieku, będący zwolennikiem dawnych poglądów i obyczajów; Sarmata;
2. żartobliwie: Polak starej daty, staromodny; Sarmata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek irańskiego ludu, zamieszkującego w starożytności tereny Europy Wschodniej;

(1.2) hist. polski szlachcic, przedstawiciel sarmatyzmu

(1.3) żart. poet. Polak

Wiktionary

Sarmatyzm – utrwalone przez działaczy polskiego oświecenia określenie ideologii przyjętej i propagowanej przez szlachtę polską od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się ona na przekonaniu, że mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów pochodzą od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo tereny między dolną Wołgą a Donem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prarodzicami naszego narodu ochrzczono Sarmatów.

(1.2) Taki jest Rzym, takie jest papiestwo, ty prostoduszny, podlaski Sarmato…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarmatyzm m., sarmackość ż.

:: fż. Sarmatka ż., sarmatka ż.

przysł. sarmacko

przym. sarmacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sarmata

Wiktionary

# sarmatka

→ sarmata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. członkini irańskiego ludu Sarmatów, zamieszkujących w starożytności tereny Europy Wschodniej;

(1.2) hist. polska szlachcianka, przedstawicielka sarmatyzmu

(1.3) żart. poet. Polka

Wiktionary

#### Patrz:

sarmata

#### Powiązane:

rzecz. sarmata m., sarmatka ż., sarmatyzm m., sarmackość ż.

:: fm. Sarmata m.

przym. sarmacki

przysł. sarmacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sarmatka

Wiktionary

# sarmatyzm

1. styl życia, obyczaje i ideologia polskiej szlachty XVII i XVIII w.;
2. staroświecka obyczajowość, staroszlachecka rubaszność, prostota i krewkość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. barokowa formacja kulturowa dominująca w I Rzeczypospolitej od końca XVI w. do drugiej połowy XVIII w., cechująca się tradycjonalizmem, religijnością i poglądem o szczególnym miejscu Polski w Europie i jej doskonałości;

Wiktionary

Sarmatyzm – utrwalone przez działaczy polskiego oświecenia określenie ideologii przyjętej i propagowanej przez szlachtę polską od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się ona na przekonaniu, że mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów pochodzą od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo tereny między dolną Wołgą a Donem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sarˈmatɨsm̥, AS: sarmatysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sarmata m., Sarmatka ż., sarmata m., sarmatka ż., sarmackość ż.

przym. sarmacki

przysł. sarmacko

Wiktionary

# sarna

1. ssak z rodziny jeleniowatych
2. potocznie: kolczak dachówkowaty (grzyb)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. gatunek ssaka parzystokopytnego;

(1.2) mikol. pot. sarniak;

Wiktionary

Sarna (Capreolus) – rodzaj ssaków z podrodziny saren (Capreolinae) w obrębie rodziny jeleniowatych (Cervidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sarny są odławiane dla mięsa i skór.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarna, AS: sarna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarnina ż.

:: zdrobn. sarenka ż.

przym. sarni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koza, siuta

(1.2) kolczak

Wiktionary

# sarnacki

przymiotnik od: Sarnaki (wieś w województwie mazowieckim)

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Łukasz Sarnacki – polski perkusista
- Maciej Sarnacki – polski judoka

Wikipedia

# sarnak

nazwisko

SJP.pl

# sarnaki

wieś w Polsce

SJP.pl

Sarnaki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki, nad strugą Sarenką. Siedziba gminy Sarnaki, rzymskokatolickiego dekanatu Sarnaki oraz nadleśnictwa Sarnaki. Dawniej miasto, uzyskało prawo magdeburskie w 1754 roku, położone było w ziemi mielnickiej w województwie podlaskim. Prawa miejskie do 13 stycznia 1870 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# sarnapa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. żyrafa

Wiktionary

# sarnecki

nazwisko

SJP.pl

# sarnetki

Sarnetki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Giby.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# sarni

przymiotnik od: sarna; należący do sarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla sarny; dotyczący, odnoszący się do sarny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarʲɲi, AS: sarʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarna ż., sarenka ż., sarnię n., sarnina ż.

Wiktionary

# sarnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kanadzie;

(1.2) geogr. struga w województwie zachodniopomorskim, dopływ Regi;

Wiktionary

Sarnia – miasto w Kanadzie, w prowincji Ontario, w hrabstwie Lambton.

Powierzchnia Sarnii to 164,62 km². Według danych spisu powszechnego z roku 2001 Sarnia liczy 70 876 mieszkańców (430,54 os./km²).

Centrum przemysłu petrochemicznego. Ropę naftową odkryto w pobliskiej Petrolii w latach 50. XIX wieku. Prawa miejscowości Sarnia otrzymała w 1857 r., a miejskie w 1914 r. W czasie II wojny światowej, ze względu na możliwość utracenia przez aliantów kontroli nad tropikalnymi źródłami lateksu zdecydowano się syntetycznie produkować tu gumę. W tym celu doprowadzono tu rurociąg z Alberty przynoszący albertańską ropę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Sarni mieści się petrochemia.

(1.2) Nad Sarnią leżą Białoboki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsarʲɲa, AS: sarʹńa

Wiktionary

# sarniak

1. młoda sarna; sarnię;
2. dorosły samiec sarny; kozioł;
3. gruby śrut używany dawniej w polowaniach na sarny;
4. narośl kostna na zewnętrznej stronie stawu skokowego konia;
5. spróchniały sęk; sęk tabaczny;
6. rodzaj grzybów z rodziny kolcownicowatych;
7. sarniak pampasowy - gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych; jeleń pampasowy

SJP.pl

- sarniak (Sarcodon) – rodzaj grzyba z rodziny kolcownicowatych (Bankeracea)

3 miejscowości w Polsce:

- Sarniak – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Leśniowice
- Sarniak – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Bytów
- Sarniak – część miasta Czarne w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Czarne

Wikipedia

# sarniątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: sarnię

SJP.pl

# sarnię

młody potomek sarny

SJP.pl

# sarnik

wieś w Polsce

SJP.pl

Sarnik (niem. Rehfeld) – osada sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Pełczyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. W roku 2007 osada liczyła 366 mieszkańców.

Wikipedia

# sarnina

mięso z sarny (rodzina jeleniowatych, smukłe długie nogi, małe poroże)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mięso sarny

(1.2) kulin. pieczeń z sarniny (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sarʲˈɲĩna, AS: sarʹńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarna ż., sarenka ż.

przym. sarni

Wiktionary

# sarnów

nazwisko

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 10

- Sarnów – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Stanin
- Sarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Widawa
- Sarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnów-Osiedle (Sarnów) – osada w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Gniewoszów
- Sarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Rybno
- Sarnów – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Byczyna
- Sarnów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Tuszów Narodowy
- Sarnów – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Psary
- Sarnów – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek

Wikipedia

# sarnówek

3 miejscowości w Polsce:

- Sarnówek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Cekcyn
- Sarnówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnówek – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Iława

Wikipedia

# sarnowo

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 13, w tym 10 podstawowych

- Sarnowo – część wsi Firlus w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Stolno (z gotyckim kościołem św. Marcina)
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
- Sarnowo – część wsi Dubielno w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Jeżewo
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec (z grobowcami megalitycznymi w formie kopców kujawskich)
- Sarnowo – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Sarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Kuczbork-Osada
- Sarnowo – część wsi Grzybno w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Kartuzy
- Sarnowo – osada leśna w woj. pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo
- Sarnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
- Sarnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo (miejsce katastrofy kolejowej w 1967 r.)
- Sarnowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice

Wikipedia

# sarnowski

nazwisko

SJP.pl

Sarnowski:

- Franciszek Sarnowski (1911–1940, KZ Sachsenhausen) – polski nauczyciel, działacz kulturalno-oświatowy
- Jan Sarnowski – polski prawnik i urzędnik państwowy, wiceminister finansów
- Nikodem Sulik-Sarnowski (1893–1954) – generał brygady Wojska Polskiego
- Stanisław Sarnowski, h. Jastrzębiec (?–1680) – polski duchowny katolicki, biskup, referendarz wielki koronny
- Stefan Sarnowski (ur. 1939) – polski filozof
- Wanda Sarnowska (1911–1989) – polska archeolog i muzeolog

Wikipedia

# saron

indonezyjski instrument muzyczny używany w gamelanie

SJP.pl

# sarong

spódnica noszona przez kobiety na Jawie, Malajach i w Tajlandii

SJP.pl

Sarong – rodzaj spódnicy upiętej z jednego płata tkaniny. Noszona przez kobiety i mężczyzn na Malajach.

Wikipedia

# saros

okres, po którym powtarzają się podobne do siebie zaćmienia Słońca i Księżyca

SJP.pl

Saros (gr. σάρος, arab. powtórzenie) – w astronomii okres, po którym Ziemia, Słońce i Księżyc powracają do prawie takiego samego położenia względem siebie, a cykle zaćmień Słońca i Księżyca zaczynają się powtarzać.

Saros wynosi 6585,3211 dni, czyli 18 lat 11 dni i 8 godzin. Przykładowo – zaćmienie Słońca z 30 czerwca 1973 powtórzyło się 11 lipca 1991 prawie na tej samej szerokości geograficznej i trwało niemal tak samo długo.

Wikipedia

# sarosiek

nazwisko

SJP.pl

# sárospatak

miasto w północno-wschodnich Węgrzech

SJP.pl

Sárospatak (niem. Potok am Bodroch; słow. Šarišský Potok, Blatný Potok) − miasto w północno-wschodnich Węgrzech, w komitacie Borsod-Abaúj-Zemplén, w Średniogórzu Północnowęgierskim, u podnóża Gór Zemplińskich, nad Bodrogiem (dopływ Cisy), 12 920 mieszkańców (I 2011 r.).

Wikipedia

# sarota

nazwisko

SJP.pl

# sarp

[czytaj: sarp] skrót od: Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Stowarzyszenie Architektów Polskich;

Wiktionary

- Sarp – miejscowość we Francji
- Stowarzyszenie Architektów Polskich

Wikipedia

# sarp-owski

→ SARP (Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej); sarpowski

SJP.pl

# sarplaninac

[czytaj: szarplaninac] rasa psów z grupy molosów; owczarek jugosłowiański

SJP.pl

Sarplaninac – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w średniowieczu na Półwyspie Bałkańskim. Pierwotnym przeznaczeniem psów tej rasy było pilnowanie stad owiec.

Wikipedia

# sarpowski

przymiotnik od: SARP (Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej); SARP-owski

SJP.pl

# sars

skrót od: Severe Acute Respiratory Syndrome (zespół ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej):
a) rodzaj nietypowego zapalenia płuc, które po raz pierwszy pojawiło się pod koniec 2002 roku w prowincji Guangdong, na południu Chin;
b) wirus powodujący chorobę SARS

SJP.pl

Belgia:

- Sars-la-Bruyère – dzielnica (section) gminy Frameries w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Mons
- Sars-la-Buissière – dzielnica (section) Lobbes w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Thuin

Wikipedia

# sars-cov-2

wirus z grupy koronawirusów, wywołujący ostrą chorobę układu oddechowego COVID-19; drugi koronawirus ciężkiego ostrego zespołu oddechowego

SJP.pl

# sarsaparyla

surowiec farmaceutyczny otrzymywany z korzeni smilaksu

SJP.pl

# sart

skrót od: System Automatycznego Rozliczania Usług Telekomunikacyjnych

SJP.pl

Belgia:

- Sart-Bernard – dzielnica (section) gminy Assesse w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Namur
- Sart-Custinne – dzielnica (section) gminy Gedinne w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Dinant
- Sart-Dames-Avelines – dzielnica (section) gminy Villers-la-Ville w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
- Sart-en-Fagne – dzielnica Philippeville
- Sart-Eustache – dzielnica Fosses-la-Ville
- Sart-lez-Spa – dzielnica (section) gminy Jalhay w Regionie Walońskim, w prowincji Liège, w okręgu Verviers
- Sart-Saint-Laurent – dzielnica Fosses-la-Ville

Wikipedia

# sartowice

Sartowice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Świecie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 342 mieszkańców. Jest szóstą co do wielkości miejscowością gminy Świecie.

Wikipedia

# sartre

[czytaj: sartr] nazwisko, m.in. Jean-Paul Sartre (1905-1980) - francuski pisarz i filozof

SJP.pl

- Jean-Paul (Charles Aymard) Sartre (1905, Paryż – 1980, Paryżu), powieściopisarz, dramaturg, eseista
  - (11384) Sartre
- Romain Sartre (* 1982, Lyon), francuski piłkarz występujący na pozycji pomocnika

Wikipedia

# sartre'owski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sartre'a lub z nim związany

SJP.pl

# sarunia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Sara

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanieśli Sarunię do chrztu u franciszkanów na Wiosennej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sara ż., Sarcia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sara; zdrobn. Sarcia

Wiktionary

# sarusofon

instrument dęty drewniany

SJP.pl

Wikipedia

# sarysa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. zob. sarisa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sarisa ż., sarissa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sarisa, sarissa

Wiktionary

# saryusz

nazwisko

SJP.pl

# sarzyn

Sarzyn – wieś sołeckaw Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Staroźreby.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# sarzyński

nazwisko

SJP.pl

# sas

z powiedzenia "od sasa do lasa"

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = inform. hist. system adresów symbolicznych (rodzina makroasemblerów);

(1.2) = harc. hist. starszoharcerska akcja szkoleniowa

Wiktionary

Niderlandy:

- Sas van Gent – miasto

Polska:

- Sas – wzgórze Pogórza Wałbrzyskiego

Osoby:

- Aleksander Jasiński-Sas – polski generał
- August III Sas – polski król
- Ferenc Sas – węgierski piłkarz
- Jan Sas – władca Mołdawii
- Kazimierz Sas – polski polityk
- Mieczysław Skowroński-Sas – polski inżynier

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozkazy SAKO mogą też być przeplatane z rozkazami maszyny, zapisanymi w języku maszyny SAS dla ZAM 2 przy zachowaniu tych samych identyfikatorów.

(1.2) Na SAS-ie w Krakowie zdobyłem mój patent przybocznego.

Wiktionary

# sasafras

niskie drzewo z rodziny wawrzynowatych; sasafrzan

SJP.pl

Sasafras, sasafran, sasafrzan, sassafras (Sassafras Nees) – rodzaj drzew z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Rodzaj obejmuje trzy gatunki. Jeden z nich – sasafras lekarski S. albidum rośnie we wschodniej części Ameryki Północnej, a pozostałe dwa są endemitami Chin. Za młodu bardzo szybko rosną, występują w miejscach wilgotnych, w lasach, zaroślach i żywopłotach, w miejscach zaburzonych i na odłogach.

Wikipedia

# sasafrasowy

→ sasafras, np. olejek sasafrasowy

SJP.pl

# sasafrzan

niskie drzewo z rodziny wawrzynowatych; sasafras

SJP.pl

# sasak

nazwisko

SJP.pl

# sasanek

roślina z rodziny jaskrowatych, o fioletowych kwiatach, łodygach i liściach pokrytych delikatnym meszkiem, rosnąca głównie na górskich zboczach w lasach sosnowych; sasanka

SJP.pl

# sasanidzi

dynastia perska panująca od III do połowy VII wieku

SJP.pl

Sasanidzi – dynastia panująca w Iranie w latach 224–651 naszej ery.

Wikipedia

# sasanidzki

→ Sasanidzi (dynastia perska)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Sasanidami, dynastią panującą w Iranie w latach 224-651 n.e.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ekspansja imperium Arabów niedługo po śmierci proroka Mohammeda w 632 roku była zaiste niezwykła, wręcz niewiarygodna. Niewątpliwie sprzyjała tu Arabom długotrwała wojna między sasanidzką Persją a Cesarstwem Bizantyjskim (603-628), która całkowicie wyczerpała siły obu głównych potęg regionu; […].

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsasãˈɲit͡sʲci, AS: sasãńicʹḱi

Wiktionary

# sasanka

roślina z rodziny jaskrowatych, o fioletowych kwiatach, łodygach i liściach pokrytych delikatnym meszkiem, rosnąca głównie na górskich zboczach w lasach sosnowych; sasanek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Pulsatilla|Mill.|ref=tak., rodzaj rośliny z rodziny jaskrowatych o pojedynczych kwiatach barwy od białej do fioletowej, pokrytej srebrzystymi włoskami

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) stpol. uśpiwrzód

Wiktionary

# sasebi

rodzaj ssaków z podrodziny antylop

SJP.pl

Sasebi (Damaliscus) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia

# saseks

przedstawiciel rasy kur szybko dojrzewających, wyhodowanej w hrabstwie Sussex na początku XX wieku; susseks, sussex

SJP.pl

# saseksy

przedstawiciel rasy kur szybko dojrzewających, wyhodowanej w hrabstwie Sussex na początku XX wieku; susseks, sussex

SJP.pl

# sashimi

japońska potrawa

SJP.pl

Sashimi (jap. 刺身) – japoński sposób serwowania surowego mięsa – głównie ryb i owoców morza, ale także wołowiny i koniny (basashi) lub kurczaka (torisashi). Składniki krojone są najczęściej w kostkę lub płatki i podawane z dodatkiem przypraw.

Klasycznymi dodatkami i przyprawami do sashimi są wasabi, rzodkiew daikon, sos sojowy, cytrusowy sos ponzu. Sashimi jest przygotowywane ze świeżych ryb (często świeżo zabitych) na miejscu, na oczach klienta.

Wikipedia

# sasi

Sasowie;
1. lud germański;
2. potocznie o polskich królach: Auguście II i Auguście III

SJP.pl

Sasi, Saksoni (łac. Saxones, niem. Sachsen, ang. Saxons) – plemię pochodzenia germańskiego, osiadłe w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

Wikipedia

# sąsiad

1. ten, kto mieszka w pobliżu kogoś;
2. ktoś znajdujący się w danej chwili tuż obok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

(1.2) ogólnie ktoś, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp.

(1.3) kraj, który graniczy z danym państwem

Wiktionary

Sąsiad – skała we wsi Borzęta w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Myślenice. Pod względem geograficznym rejon ten należy do Pogórza Wielickiego w obrębie Pogórza Zachodniobeskidzkiego.

Sąsiad jest najdalej na wschód wysunięta skałą w grupie skał wsi Borzęta położonych nad Jeziorem Dobczyckim. Znajduje się nad samym jego brzegiem. Czas dojścia od Starych Skał około 25 min błotnistą, leśną drogą. Skała ma szerokość 9 m i zbudowana jest z piaskowca istebniańskiego. Na południowej, pionowej ścianie z okapem uprawiany jest bouldering. Jest 7 dróg wspinaczkowych o trudności od 6a do 7c w skali francuskiej. Jest też jedna droga wątpliwa. Start z pozycji siedzącej lub stojącej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ewa pożyczyła od sąsiada szklankę mąki.

(1.1) Sąsiedzi naprzeciwko kupili w tym miesiącu od razu dwa szare nieużywane samochody.

(1.2) Mój sąsiad z lewej cały seans chrapał.

(1.3) Jelenie sika są w Polsce rzadkością, jednak nasi południowi sąsiedzi mają bardzo liczną populację i przepiękne gwizdowiska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ɕat, AS: sõũ̯śat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiedztwo n.

:: fż. sąsiadka ż., sąsiadeczka ż.

czas. sąsiadować

przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|somsiad.

Wiktionary

# sąsiada

1. ten, kto mieszka w pobliżu kogoś;
2. ktoś znajdujący się w danej chwili tuż obok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. sąsiadka

forma rzeczownika.

(2.1) zob. sąsiad.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕada, AS: sõũ̯śada

Wiktionary

# sąsiadeczka

zdrobnienie od: sąsiadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: sąsiadka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɛt͡ʃka, AS: sõũ̯śadečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiadka ż., sąsiad m.

przym. sąsiedni, sąsiedzki

Wiktionary

# sąsiadek

zdrobnienie od: sąsiad

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bolesław Sąsiadek – polski wojskowy, działacz społeczny
- Marek Sąsiadek – polski snowboardzista, olimpijczyk
- Mieczysław Sąsiadek – polski inżynier mechanik i wykładowca akademicki
- Wacław Sąsiadek – polski piłkarz
- Maria Małgorzata Sąsiadek – polska lekarka, naukowczyni, specjalistka genetyki klinicznej

Wikipedia

# sąsiadka

1. kobieta, która mieszka w pobliżu kogoś;
2. kobieta znajdująca się w danej chwili tuż obok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

(1.2) ogólnie: ktoś płci żeńskiej, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp.

Wiktionary

Sąsiadka (dawniej Sutiejsk lub Sąciaska) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Sułów. Leży nad rzeką Pór.

Wieś jest sołectwem w gminie Sułów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 395 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Znalezienia Krzyża Świętego w Mokrelipiu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ewa pożyczyła od sąsiadki szklankę mąki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕatka, AS: sõũ̯śatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiedztwo n.

:: zdrobn. sąsiadeczka ż.

:: forma męska sąsiad

czas. sąsiadować ndk.

przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary

# sąsiadować

1. mieszkać w pobliżu kogoś;
2. siedzieć obok kogoś;
3. być położonym obok, graniczyć z czymś

SJP.pl

czasownik

(1.1) mieszkać w pobliżu kogoś

(1.2) być położonym obok czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Polska sąsiaduje z Niemcami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvat͡ɕ, AS: sõũ̯śadovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiedztwo n., sąsiad m., sąsiadka ż., sąsiadowanie n.

przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary

# sąsiadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sąsiadować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sąsiadować ndk.

przym. sąsiedzki

Wiktionary

# sąsiadowie

nazwisko polskie

SJP.pl

# sąsiadujący

1. mieszkać w pobliżu kogoś;
2. siedzieć obok kogoś;
3. być położonym obok, graniczyć z czymś

SJP.pl

#### Patrz:

sąsiadować

# sasiak

nazwisko

SJP.pl

# sąsieczno

- Sąsieczno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, powiecie toruńskim, w gminie Obrowo
- Sąsieczno – osada w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Kolbudy
- Sąsieczno – część miasta Łódź wchodzące w skład Andrzejowa

Wikipedia

# sąsiedni

położony w pobliżu czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący

(1.2) leżący najbliżej

(1.3) położony niedaleko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sama wezwała straż pożarną. Mieści się w sąsiednim budynku, ale przyjazd trwał wieczność.

(1.1) Razu pewnego w sąsiedniej dzielnicy pojawił się nowy człowiek.

(1.2) Nagle w sąsiednim pokoju zadzwonił telefon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi, AS: sõũ̯śedʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiadeczka ż., sąsiad mos., sąsiadka ż., sąsiedztwo n.

czas. sąsiadować ndk.

przym. sąsiedzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ościenny, sąsiadujący, graniczący, przylegający, przyległy

(1.2) następny, sąsiadujący

(1.3) bliski, niedaleki, nieodległy, okoliczny, pobliski

Wiktionary

# sąsiedzki

dotyczący sąsiada, sąsiedztwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy sąsiadowi, należący do sąsiada, taki jak między sąsiadami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co jakiś czas w bloku można usłyszeć o sąsiedzkich sporach, po których musiała interweniować policja.

(1.1) Miesiąc temu do naszego sąsiedzkiego grona dołączył czarnoskóry profesor akademicki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛt͡sʲci, AS: sõũ̯śecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiad m., sąsiadka ż., sąsiadeczka ż., sąsiadowanie n.

czas. sąsiadować ndk.

przym. sąsiedni

przysł. po sąsiedzku

Wiktionary

# sąsiedzkość

→ sąsiedzki

SJP.pl

#### Patrz:

sąsiedzki

# sąsiedztwo

1. znajdowanie się lub mieszkanie w pobliżu kogoś, czegoś;
2. miejsca, okolica najbliżej czegoś położone;
3. osoba lub osoby znajdujące się lub mieszkające w pobliżu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) to, co znajduje się w pobliżu

(1.2) osoby mieszkające nieopodal

Wiktionary

- sąsiedztwo – najbliższe otoczenie domostwa, miejsce zamieszkania sąsiadów;
- sąsiedztwo punktu – pojęcie analizy matematycznej i topologii, w ogólności definiowane jako otoczenie punktu pozbawione jego samego; w szczególnych przypadkach sąsiedztwo punktu definiuje się przez przedziały liczbowe;
- sąsiedztwo – w teorii automatów komórkowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sąsiedztwie nie znaleźliśmy podobnych aut.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛt͡stfɔ, AS: sõũ̯śectfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąsiad m., sąsiadka ż.

czas. sąsiadować

przym. sąsiedni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) otoczenie, pobliże, bliskość, okolica

(1.2) sąsiedzi, dzielnica

Wiktionary

# sąsiek

miejsce na zboże w stodole; zasiek; zapole

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. wydzielona część stodoły, w której magazynuje się siano, zboże lub słomę

(1.2) daw. reg. część spichrza przeznaczona na magazynowanie zboża

(1.3) roln. skrzynia na ziarno

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdumiewał się poruszony do łez, gdy naraz posłyszał za sobą w sąsieku ostre trzeszczenie słomy.

(1.1) Będąc latem na wsi, często spaliśmy w sąsieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ɕɛk, AS: sõũ̯śek

Wiktionary

# sasin

nazwisko

SJP.pl

- Sasin – niewybitny szczyt w Górach Bystrzyckich w masywie Jagodnej

Wikipedia

# sasino

Sasino (kaszub. Sasëno) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo, na obszarze Wysoczyzny Żarnowieckiej.

Wieś jest siedzibą sołectwa Sasino, w którego skład wchodzą również: Białka, Kamieńsko, Osetnik) (w pobliżu Latarnia Morska Stilo), Sasiniec, Sasinko, Zielonka. Na północ od Sasina znajduje się rezerwat przyrody Choczewskie Cisy. Bezpośrednia bliskość Bałtyku i duże kompleksy leśne doprowadziły do przekształcenia się Sasina w miejscowość letniskowo-wypoczynkową.

Wikipedia

# sasinowski

nazwisko

SJP.pl

# saskatchewan

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wiktionary

Saskatchewan – prowincja Kanady leżąca w środkowej części kraju. Od wschodu graniczy z Manitobą, od zachodu z Albertą, od północy z Terytoriami Północno-Zachodnimi oraz na południu ze stanami USA Montana i Dakota Północna. Saskatchewan, posiadając prostoliniowe granice, ma kształt niemal idealnego trapezu. Największym miastem prowincji jest Saskatoon, a stolicą – Regina.

Wikipedia

# saski

związany z dynastią Sasów

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) naleążcy do Sasa / Sasów, będący jego / ich własnością

Wiktionary

Saski – przysiółek wsi Ochotnica Dolna w Polsce, położony w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Ochotnica Dolna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Sas m., Saksonia ż., Saksończyk m., Saksonka ż.

przym. saski, saksoński

Wiktionary

# saskia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) astr. planetoida o numerze 461 z pasa głównego asteroid;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* duński: (1.1) Saskia w.

* niderlandzki: (1.1) Saskia ż.

* niemiecki: (1.1) Saskia ż.

źródła.

== Saskia (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* duński: (1.1) Saskia w.

* niderlandzki: (1.1) Saskia ż.

* niemiecki: (1.1) Saskia ż.

źródła.

== Saskia (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# saskokępianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Saskiej Kępy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saska Kępa ż.

:: fż. saskokępianka ż.

Wiktionary

# sasowie

Sasi;
1. lud germański;
2. potocznie o polskich królach: Auguście II i Auguście III

SJP.pl

Sasi, Saksoni (łac. Saxones, niem. Sachsen, ang. Saxons) – plemię pochodzenia germańskiego, osiadłe w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

Wikipedia

# sąspów

Sąspów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia, w górnej części Doliny Sąspowskiej.

Wieś znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przez Sąspów płynie rzeczka Sąspówka, która ma 5 źródeł.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

W roku 2021 we wsi mieszkało 1326 osób, z czego 50,5% stanowiły kobiety, a 49,5% mężczyźni.

Sąspów leży w pobliżu DK94.

Wikipedia

# sasquatch

Wielka Stopa (ang. Bigfoot, Big Foot), również znane jako Sasquatch (/ˈsæskwætʃ/) – mityczne zwierzę, które według niepotwierdzonych (kilkudziesięciu tysięcy) relacji żyje w Górach Skalistych i w sąsiednich regionach (USA i Kanada). Niektóre relacje wskazują na obecność stworzenia w rejonie Wielkich Jezior i w południowych stanach USA, a nawet na Wschodnim Wybrzeżu USA (m.in. w Pensylwanii). Nazwa pochodzi od ogromnych śladów łap (stóp?), które były najczęstszym znakiem jego obecności.

Wikipedia

# sassebi

[czytaj: sasebi] rodzaj ssaków z rodziny wołowatych, zamieszkujący Afrykę; sasebi

SJP.pl

Sasebi właściwy (inaczej: topi; Damaliscus lunatus) – ssak z rodziny wołowatych.

Wikipedia

# sassolin

kwas borowy, biały, szary lub żółtawy, b. miękki minerał o perłowym połysku, krystalizujący w układzie jednoskośnym, stanowiący osad niektórych gorących źródeł i ekshalacji wulkanicznych

SJP.pl

Sassolin (sasollit, rodzimy kwas borowy) – minerał, z gromady wodorotlenków. Należy do minerałów wyjątkowo rzadkich.

Nazwa pochodzi od laguny Sasso w Toskanii we Włoszech, gdzie go odkryto.

Wikipedia

# sasza

1. imię męskie;
2. zdrobnienie od: Aleksandr (rosyjskie imię męskie)

SJP.pl

Sasza, ros. i maced. Саша – zdrobnienie imion Aleksander lub Aleksandra.

- Sasza – wieś na Ukrainie
- Sasza – powieść Niekrasowa
- Sasza – komiks autorstwa Dybczyńskiego
- Sasha Strunin
- Sasza Blonder
- Sasza Piwowarowa
- Sasza Spesiwcew
- Sasha Grey

Wikipedia

# saszetka

1. mała torebka do przechowywania pończoch, chusteczek itp.;
2. dawniej: torebka zapachowa;
3. małe opakowanie foliowe zawierające porcję czegoś, np. szamponu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. płaska torebka z przegródkami, używana raczej przez mężczyzn

(1.2) hand. opakowanie zawierające pojedynczą porcję czegoś

(1.3) przest. torebka lub poduszeczka zawierająca pachnące substancje wkładana do szafy w celu nadania zapachu bieliźnie lub ubraniom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈʃɛtka, AS: sašetka

Wiktionary

# saszki

płaskie kozaki damskie, zwykle pofałdowane

SJP.pl

# sata

skrót z angielskiego: Serial Advanced Technology Attachment; złącze w komputerach klasy PC obsługujące urządzenia pamięci masowej (np. dyski twarde, napędy optyczne)

SJP.pl

- Sáta – wieś i gmina w północno-wschodniej części Węgier, w pobliżu miasta Ózd
- SATA (Serial ATA) – szeregowa magistrala komunikacyjna, następca równoległej magistrali ATA
- eSATA – zewnętrzny port Serial ATA II, przeznaczony do podłączania napędów poza komputerem
- Narzędzia SATA – profesjonalne narzędzia ręczne

Wikipedia

# satang

1/100 bahta, tajlandzkiej jednostki monetarnej

SJP.pl

Bat, bat tajski (język tajski: บาท trb. baat) – waluta Tajlandii.

Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).

Monety występują w nominałach:

- 25 satangów
- 50 satangów
- 1 bat
- 2 baty
- 5 batów
- 10 batów

Wikipedia

# sataniczny

1. taki, który ma cechy przypisywane szatanowi; zły, szatański, diabelski, demoniczny;
2. związany z satanizmem (kultem szatana); satanistyczny

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do szatana

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z szatanem, dotyczący szatana

(2.2) rel. związany z kultem szatanem, dotyczący kultu szatana

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla szatana, mający cechy szatana

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satanista mos., satanistka ż., satanizacja ż., satanizm mrz.

przym. satanistyczny

przysł. satanistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) demoniczny, diabelski, szatański

(2.2) satanistyczny

Wiktionary

# satanista

wyznawca satanizmu - kultu szatana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca satanizmu

Wiktionary

Satanizm – termin określający wiele różnych systemów religijnych, wierzeń oraz praktyk, które nawiązują do różnie rozumianego Szatana. Cechy wspólne wszystkich odmian satanizmu to sprzeciw wobec norm i wzorców społecznych, przeświadczenie o posiadaniu wiedzy tajemnej nawiązującej do wyobrażeń o demonach. Wiedza tajemna wcale nie musi być powiązana z kultem zła lub wiarą w osobowego Szatana.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdyby więc odmówiono satanistom prawa do prowadzenia modlitwy, mogłoby to być uznane za dyskryminację.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satanizacja ż., satanizm mrz.

:: fż. satanistka ż.

przym. sataniczny, satanistyczny, szatański

przysł. satanistycznie

Wiktionary

# satanistka

→ satanista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyznawczyni satanizmu

Wiktionary

#### Patrz:

satanista

#### Przykłady

(1.1) Nastoletnie satanistki planowaćanowały mord na dzieciach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satanizacja ż., satanizm mrz.

:: fm. satanista m.

przym. sataniczny, satanistyczny, szatański

przysł. satanistycznie

Wiktionary

# satanistycznie

przysłówek

(1.1) na sposób satanistyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szatan mzw./mos./mrz., satanista mos., satanistka ż., satanizacja ż., satanizm mrz.

przym. sataniczny, satanistyczny

przysł. szatańsko

Wiktionary

# satanistyczny

związany z satanizmem (kultem szatana) i satanistami; sataniczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grupy satanistyczne dewastują cmentarze chrześcijańskie i obiekty kultu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satanizacja ż., szatan m., Szatan m., szatanek m., satanizm m., satanista m., satanistka ż.

przym. szatański, sataniczny

przysł. szatańsko, satanistycznie

Wiktionary

# satanizacja

przypisywanie, przypisanie komuś lub czemuś cech satanistycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wprowadzanie, upowszechnianie satanizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pewnym momencie zaobserwowano wyraźną satanizację zachodnich bajek animowanych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szatan mzw./mos./mrz., satanista mos., satanistka ż., satanizm mrz.

przym. sataniczny, satanistyczny

przysł. satanistycznie

Wiktionary

# satanizm

1. kult szatana i zła; kult diabła;
2. subkultura młodzieżowa przejawiająca się w zainteresowaniu szatanem, magią i związana z postulatem buntu przeciw Bogu oraz ustalonej hierarchii społecznej;
3. skłonność do zła; szatańskość, diabelstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult szatana

Wiktionary

Satanizm – termin określający wiele różnych systemów religijnych, wierzeń oraz praktyk, które nawiązują do różnie rozumianego Szatana. Cechy wspólne wszystkich odmian satanizmu to sprzeciw wobec norm i wzorców społecznych, przeświadczenie o posiadaniu wiedzy tajemnej nawiązującej do wyobrażeń o demonach. Wiedza tajemna wcale nie musi być powiązana z kultem zła lub wiarą w osobowego Szatana.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Szatan mzw./mos./mrz., szatan m., satanista mos., satanistka ż.

przym. satanistyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|Satanism.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Satanism

* białoruski: (1.1) сатанізм m.

* bułgarski: (1.1) сатанизъм m.

* chiński standardowy: (1.1) 撒旦教 (sādànjiào)

* chorwacki: (1.1) sotonizam m., satanizam m.

* czeski: (1.1) satanismus m.

* duński: (1.1) satanisme w.

* estoński: (1.1) satanism

* fiński: (1.1) satanismi

* francuski: (1.1) satanisme m.

* hiszpański: (1.1) satanismo m.

* japoński: (1.1) サタニズム

* kataloński: (1.1) satanisme m.

* koreański: (1.1) 악마 숭배

* litewski: (1.1) satanizmas m.

* łotewski: (1.1) sātanisms m.

* niderlandzki: (1.1) satanisme n.

* niemiecki: (1.1) Satanismus m., Teufelsverehrung ż.

* norweski (bokmål): (1.1) satanisme m.

* nowogrecki: (1.1) σατανισμός m.

* portugalski: (1.1) satanismo m.

* rosyjski: (1.1) сатанизм m.

* rumuński: (1.1) satanism n.

* słowacki: (1.1) satanizmus m.

* słoweński: (1.1) satanizem m.

* szwedzki: (1.1) satanism w.

* turecki: (1.1) satanizm

* ukraiński: (1.1) сатанізм m.

* węgierski: (1.1) sátánizmus

* wietnamski: (1.1) đạo ma quỷ

* włoski: (1.1) satanismo m.

źródła.

== satanizm (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) satanizm

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szatan mzw./mos./mrz., szatan m., satanista mos., satanistka ż.

przym. satanistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Szatan mzw./mos./mrz., szatan m., satanista mos., satanistka ż.

przym. satanistyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|Satanism.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Satanism

* białoruski: (1.1) сатанізм m.

* bułgarski: (1.1) сатанизъм m.

* chiński standardowy: (1.1) 撒旦教 (sādànjiào)

* chorwacki: (1.1) sotonizam m., satanizam m.

* czeski: (1.1) satanismus m.

* duński: (1.1) satanisme w.

* estoński: (1.1) satanism

* fiński: (1.1) satanismi

* francuski: (1.1) satanisme m.

* hiszpański: (1.1) satanismo m.

* japoński: (1.1) サタニズム

* kataloński: (1.1) satanisme m.

* koreański: (1.1) 악마 숭배

* litewski: (1.1) satanizmas m.

* łotewski: (1.1) sātanisms m.

* niderlandzki: (1.1) satanisme n.

* niemiecki: (1.1) Satanismus m., Teufelsverehrung ż.

* norweski (bokmål): (1.1) satanisme m.

* nowogrecki: (1.1) σατανισμός m.

* portugalski: (1.1) satanismo m.

* rosyjski: (1.1) сатанизм m.

* rumuński: (1.1) satanism n.

* słowacki: (1.1) satanizmus m.

* słoweński: (1.1) satanizem m.

* szwedzki: (1.1) satanism w.

* turecki: (1.1) satanizm

* ukraiński: (1.1) сатанізм m.

* węgierski: (1.1) sátánizmus

* wietnamski: (1.1) đạo ma quỷ

* włoski: (1.1) satanismo m.

źródła.

== satanizm (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) satanizm

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# satanologia

środowiskowo: ogół pism, teorii i koncepcji filozoficznych poświęconych roli szatana jako ducha - symbolu zła, przeciwieństwa dobra

SJP.pl

# satanowski

nazwisko

SJP.pl

# satchmo

Wikipedia

# satelicki

o państwie, organizacji itp.: taki, który jest satelitą, czyli jest podporządkowany komuś, zależny od kogoś lub czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. będący satelitą, zależny, pozostający w strefie czyichś wpływów, podporządkowany silniejszej jednostce

(1.2) znajdujący się w pobliżu czegoś większego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Związek Radziecki i jego państwa satelickie oskarżały najczęściej Jugosławię o faszyzm i trockizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɛˈlʲit͡sʲci, AS: satelʹicʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satelita m., satelizacja ż.

przym. satelitarny, satelitowy

Wiktionary

# satelita

1. ciało niebieskie krążące wokół większego ciała niebieskiego; księżyc;
2. urządzenie wystrzelone w przestrzeń międzyplanetarną i krążące wokół Ziemi lub innej planety;
3. miasto położone w pobliżu większego miasta;
4. przenośnie: organizacja, klub, państwo nie działające w sposób suwerenny, pozostające pod wpływem innej organizacji, klubu, państwa;
5. koło przekładni obiegowej obracające się dookoła osi drugiego koła;
6. w genetyce: krótki odcinek chromosomu położony na końcu ramienia, rzadziej w środku chromosomu, oddzielony nitkowatym przewężeniem wtórnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.4) środ. więz. wspólnik przestępcy

Wiktionary

Satelita (łac. satelles dop. satellitis 'towarzysz, sługa') – ciało fizyczne obiegające inne ciało. Tor ruchu tego ciała nosi nazwę orbity.

Satelity dzielą się na:

- sztuczne, np. satelity telekomunikacyjne
- naturalne, zwane księżycami

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Księżyc jest jedynym naturalnym satelitą Ziemi.

(1.3) Amerykanie wystrzelili nowego satelitę telekomunikacyjnego.

(1.6) Oglądałem wczoraj jakiś film na satelicie, całkiem niezły.

(1.7) Dzieci sąsiadów chodzą wciąż w tym samym, ale satelita na dachu jest.

(2.1) Polska i inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej były przez wiele lat satelitami ZSRR.

(2.2) Wieliczka jest satelitą Krakowa.

(2.3) Kuba jest najpopularniejszym chłopakiem w szkole i utrzymuje wokół siebie całą chmarę satelitów, którzy patrzą w niego jak w obraz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɛˈlʲita, AS: satelʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satelizacja ż.

przym. satelitarny, satelicki, satelitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) naturalny satelita, księżyc

(1.3) sztuczny satelita, sputnik

(1.5) koło obiegowe

Wiktionary

# satelitarny

1. związany z satelitą, zwłaszcza sztucznym (np. lot satelitarny);
2. realizowany dzięki sztucznemu satelicie (np. zdjęcie satelitarne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z satelitą

(1.2) urb. peryferyjny, położony wokół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamieścił w Wikipedii zdjęcie satelitarne Półwyspu Przylądkowego.

(1.2) Pociąg mijał osiedla satelitarne stolicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satelita m.

przym. satelicki, satelitowy

Wiktionary

# satelitowy

taki, który odnosi się do satelity, czyli koła przekładni obiegowej, obracającego się dookoła osi drugiego koła

SJP.pl

# satelizacja

sprowadzanie organizacji politycznej do roli satelity, uzależnianie, podporządkowywanie jej innej organizacji

SJP.pl

# sateloid

sztuczny satelita

SJP.pl

# satem

centralna i wschodnia grupa języków praindoeuropejskich; języki satemowe

SJP.pl

Języki satem, języki satemowe (od słowa satem „sto” w awestyjskim) – grupa języków indoeuropejskich, w których palatalizacja indoeuropejska zmieniła miękkie [k] w [s], niekiedy też w [ɕ] (sanskryt) lub [ʃ] (bałtyckie).

Wikipedia

# satemowy

języki satemowe - centralna i wschodnia grupa języków praindoeuropejskich; satem

SJP.pl

# sati

indyjski obyczaj palenia na stosie wdów wraz ze zwłokami męża; również kobieta poddająca się temu obrządkowi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rel. w hinduizmie jedna z form Dewi (Parwati) żona Śiwy

Wiktionary

- Sati – hinduistyczna bogini
- sati – hinduski zwyczaj i ceremonia
- sati – praktyka uważności w buddyzmie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sati ż./n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Uma

Wiktionary

# satiacja

zjawisko psychologiczne polegające na czasowym traceniu znaczenia słowa lub wyrażenia na skutek jego nadmiernego powtarzania

SJP.pl

# satjagraha

metoda walki zbiorowej o niepodległość Indii, bez gwałtu i przelewu krwi

SJP.pl

Satjagraha (dewanagari सत्याग्रह, trl. satyāgraha „uchwycenie prawdy, trzymanie się prawdy”) – ruch społeczny zainicjowany przez Mahatmę Gandhiego. Opiera się na zasadach ahinsy i propagował demonstrowanie własnych przekonań bez uciekania się do stosowania przemocy, za pomocą akcji obywatelskiego nieposłuszeństwa. Adepci identyfikujący się z poglądami satjagrahy nazywani są satjagrahi.

Wikipedia

# satledź

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowyfakt., nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Wiktionary

Satledź (w dolnym biegu także Pandźnad, ang. Sutlej; hindi सतलुज नदी Satladź; urdu ستلج; chiń. 象泉河 Xiàngquán Hé; tyb. གླང་ཆེན་ཁ་འབབ, Wylie: gLang-chen Kha-'bab, ZWPY: Langqên Kanbab; pendżab. ਸਤਲੁਜ, starogr. Hesydrus) – rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan. Ma długość 1500 km i dorzecze o powierzchni blisko 395 tys. km².

Wikipedia

# satora

nazwisko

SJP.pl

Satora – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, które powstało od słowa oznaczającego "kultywować, rozpowszechniać". Żeński odpowiednik imienia Sator. Patronem tego imienia jest św. Sator, zm. w Puglii z licznymi braćmi, m.in. śwśw. Witalisem i Repozytem.

Satora imieniny obchodzi 1 września.

Wikipedia

# satori

oświecenie i wyzwolenie duchowe w buddyzmie zen

SJP.pl

Wikipedia

# satrapa

1. dawny zarządca prowincji w Persji mający nieograniczoną władzę;
2. despotyczny władca; tyran, autokrata;
3. człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę i wymagający całkowitego posłuszeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. w Persji: zarządca prowincji;

(1.2) przen. człowiek bezwzględny i oczekujący całkowitego posłuszeństwa

Wiktionary

- satrapa – despotyczny władca, tyran
- satrapa – namiestnik prowincji (satrapii) w starożytnej Persji
- satrapa – ptak z rodziny tyrankowatych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksander powoływał na stanowiska satrapów zarówno Macedończyków, jak i Irańczyków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satrapia ż.

:: fż. satrapka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) despota, dyktator

Wiktionary

# satrapia

dawna perska prowincja pod panowaniem despoty, satrapy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

Wiktionary

Satrapia – okręg administracyjny w starożytnym Iranie, zarządzany przez satrapę. Podział administracyjny na satrapie wprowadzili Achemenidzi.

Teren satrapii zazwyczaj pokrywał się z terenem dawnego państwa lub terenem zajmowanym przez lokalne ludy, choć podziały administracyjne zależały od panującego:

- Duże satrapie były dzielone na mniejsze prowincje, władców których także zwano satrapami albo z grecka hiparchami (gr. hyparchos ‘podwładny’).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W okresach, w których następowało osłabienie władzy centralnej w państwie, satrapie uzyskiwały praktycznie niepodległość, szczególnie kiedy satrapa łączył władzę cywilną i wojskową w swojej satrapii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satrapa mos.

Wiktionary

# satsang

kazanie lub przemówienie hinduskie

SJP.pl

Satsang, z sanskryckiego सत्संग – dosł. „obcowanie z prawdą” (sat – „prawda”; sanga – „towarzystwo”) – rodzaj praktyki duchowej w hinduizmie, zwłaszcza w tradycji adwajtawedanta, polegający na aktywnym dialogu (pytaniach i odpowiedziach) z nauczycielem, często w połączeniu z sesjami medytacyjnymi. Praktyka ta ma na celu zauważenie, że nie jesteśmy tylko ciałem i umysłem, to tylko część całej boskości (świadomości).

Wikipedia

# saturacja

1. proces nasycania cieczy gazem;
2. całkowite wypełnienie szczelin skalnych wodą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. proces nasycania cieczy gazem

Wiktionary

- Saturacja (chemia)
- Saturacja (teoria koloru)
- Saturacja (medycyna)
- Saturacja medialna

Zobacz też:

- Temperatura punktu rosy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. desaturacja ż., defekosaturacja ż., saturator mrz., saturowanie n.

czas. saturować ndk.

Wiktionary

# saturacyjny

związany z saturacją

SJP.pl

# saturator

1. urządzenie do saturacji;
2. dawniej: wózek z urządzeniem do nasycania wody dwutlenkiem węgla, z którego sprzedawano wodę gazowaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do saturacji: nasycania wody gazem, np. dwutlenkiem węgla;

Wiktionary

Saturator – aparat lub urządzenie do saturacji, czyli nasycania cieczy gazem. Stosowany jest w różnych dziedzinach przemysłu, także w medycynie (na przykład do nasycania wody dwutlenkiem węgla w celu przygotowania kąpieli kwasowęglowych).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. saturacja ż., desaturacja ż., defekosaturacja ż., saturowanie n.

czas. saturować ndk.

Wiktionary

# saturian

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wspomnienie liturgiczne błogosławionego Saturiana obchodzone jest 16 października.

Wiktionary

# saturn

1. w mitologii rzymskiej: bóg rolnictwa;
2. szósta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg rolnictwa i zasiewów;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(3.1) astr. seria amerykańskich rakiet nośnych;

Wiktionary

Saturn – gazowy olbrzym, szósta od Słońca planeta Układu Słonecznego, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są bardzo wyraźne pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy ani tak jasny. W marcu 2025 roku znane były 274 naturalne satelity Saturna, najwięcej wśród planet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Saturn uchodził początkowo za italskie bóstwo związane z urodzajem pól.

(1.1) Atrybutem Saturna był sierp lub kosa, lub nóż.

(2.1) Saturn ma rozległe pierścienie i 62 księżyce.

(2.1) Gęsta atmosfera Saturna składa się głównie z wodoru, helu, metanu i amoniaku.

(3.1) Saturn I był używany głównie do testów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaturn, AS: saturn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saturnalia nmos., Saturnalie nmos., Saturnia ż., Saturnin mos., Saturnina ż.

przym.

:: gwara. przest. Saturnowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Kronos

(2.1) symbol. ♄

Wiktionary

# saturnalia

żywiołowa, huczna, rozpasana zabawa; hulanka, libacja, orgia; saturnalie

SJP.pl

Saturnalia – doroczne święto ku czci boga rolnictwa Saturna obchodzone w starożytnym Rzymie od 17 do 23 grudnia.

Początkowo święto trwało jeden dzień – czternasty przed kalendami styczniowymi, czyli 19 grudnia. W połowie I wieku p.n.e. obchody obejmowały już tydzień (17–23 grudnia). Oktawian August nakazał skrócić je do trzech dni, aby sądy nie musiały być zamknięte zbyt długo, lecz mimo to na ogół świętowano przez tydzień.

Wikipedia

# saturnalie

żywiołowa, huczna, rozpasana zabawa; hulanka, libacja, orgia; saturnalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. kult. starożytne rzymskie święto na cześć boga Saturna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaraz po Saturnaliach pretor wyjechał do Neapolu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saturn mos./mrz.

Wiktionary

# saturnin

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Saturnin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od imienia boga rolnictwa Saturna. Wśród patronów – św. Saturnin, męczennik (III wiek) i inni liczni święci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wspomnienie liturgiczne błogosławionego Saturnina obchodzone jest 29 listopada.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saturn mzw./mos./mrz.

Wiktionary

# saturnina

imię męskie

SJP.pl

Saturnina – żeński odpowiednik łacińskiego imienia Saturnin. Imię to nosiło kilka świętych katolickich: Saturnina, męczennica rzymska, Saturnina z Neuenheerse i Saturnina z Arras.

W Polsce imię pozostaje imieniem rzadko nadawanym. W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 131 kobiet o imieniu Saturnina nadanym jako imię pierwsze oraz 100 kobiet noszących imię Saturnina jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Wikipedia

# saturninostwo

Saturnin z żoną; Saturninowie

SJP.pl

# saturninowie

Saturnin z żoną; Saturninostwo

SJP.pl

# saturninowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Saturnina lub z nim związany

SJP.pl

# saturnizm

przewlekłe zatrucie ołowiem; ołowica

SJP.pl

Ołowica, saturnizm – zatrucie ołowiem powodujące osłabienie, bezsenność, brak łaknienia, zaburzenia widzenia i uszkodzenia wewnętrznych narządów ciała (wątroby oraz nerek). Dodatkowo poprzez wiązanie się z niektórymi enzymami mogą uszkadzać krwinki czerwone, a także komórki układu nerwowego. Substancją wiążącą ołów (Pb) w organizmie jest chelaton, dlatego też stosuje się go w leczeniu ołowicy.

Wikipedia

# saturować

nasycać ciecz gazem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nasycać ciecz gazem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saturacja ż., desaturacja ż., defekosaturacja ż., saturator mrz., saturowanie n.

Wiktionary

# saturowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. nasycanie cieczy gazem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saturacja ż., saturator mrz.

czas. saturować ndk.

Wiktionary

# satyna

tkanina bawełniana lub jedwabna o splocie atłasowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

Wiktionary

Satyna – rodzaj atłasu, tkanina najczęściej bawełniana, czasem jedwabna, której prawa (błyszcząca) strona ma splot atłasowy wątkowy. Używana głównie na sukienki i inną lekką odzież kobiecą oraz jako materiał podszewkowy.

W Europie zachodniej satyna wyrabiana od średniowiecza, początkowo w Niderlandach; do Polski importowana. Szerzej zaczęła być stosowana w wieku XIX.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bardzo elegancko wyglądają wszywki drukowane na satynie, białej lub czarnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈtɨ̃na, AS: satỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satynka ż.

przym. satynowy

Wiktionary

# satynówka

maszyna z walcami do gładzenia różnych materiałów, głównie papieru i tektury

SJP.pl

# satynowy

przymiotnik od: satyna

SJP.pl

# satyr

1. bożek płodności i urodzaju;
2. przenośnie rozpustnik, lubieżnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

- satyr (gr. Satyros, łac. Satyrus) – w mitologii greckiej każda z istot o mieszanej budowie (ludzie z koźlimi nogami i uszami oraz prąciem) z orszaku Dionizosa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wspomnienie liturgiczne świętego Satyra obchodzone jest 7 marca.

Wiktionary

# satyra

1. utwór literacki ośmieszający i piętnujący wady ludzkie, obyczaje, stosunki społeczne itp.;
2. ogół takich utworów;
3. ośmieszanie, wyszydzanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

(1.2) przen. ogólnie: ośmieszanie, piętnowanie czegoś

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: satyr

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ich satyra ukazuje społeczeństwo za pomocą czarnego humoru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈtɨra, AS: satyra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satyr m., satyryczność ż., satyryk m., satyryczka ż., satyrykon m.

przym. satyryczny, satyrowy

przysł. satyrycznie

Wiktionary

# satyriasis

[czytaj: satyrias-is] chorobliwe wzmożenie popędu płciowego u mężczyzn; satyryzm

SJP.pl

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

Wikipedia

# satyrowy

przymiotnik od: satyra

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do satyra

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z satyrem, dotyczący satyra

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla satyra, mający cechy satyra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satyr mos., satyra ż.

przysł. satyrycznie

przym. satyryczny

Wiktionary

# satyryczka

→ satyryk

SJP.pl

#### Patrz:

satyryk

# satyrycznie

przysłówek

(1.1) w sposób satyryczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satyr m., satyra ż., satyryk m., satyryczka ż., satyryczność ż.

przym. satyrowy, satyryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prześmiewczo, szyderczo, wyśmiewająco

Wiktionary

# satyryczność

→ satyryczny

SJP.pl

#### Patrz:

satyryczny

# satyryczny

ośmieszający lub piętnujący coś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z satyrą, dotyczący satyry

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɨˈrɨt͡ʃnɨ, AS: satyryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satyr m., satyra ż., satyryczność ż., satyryk m., satyryczka ż., satyrykon m.

przym. satyrowy

przysł. satyrycznie

Wiktionary

# satyryk

autor satyr

SJP.pl

Satyryk – autor satyr.

Obecnie pod tym pojęciem kryje się artysta kabaretowy, humorysta, kabareciarz czy komik.

Typowy satyryk koncentruje się jednak nie na samym rozrywkowym czy komediowym aspekcie humoru, a na wyszydzaniu i ośmieszaniu indywidualnych lub społecznych wad i przywar oraz ukazaniu ich samym zainteresowanym.

Wikipedia

# satyryzm

1.chorobliwe wzmożenie popędu płciowego u mężczyzn; satyriasis;
2. dawniej: satyryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. satyryczność

(1.2) psych. seks. hiperseksualność u mężczyzny

Wiktionary

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.2) hiperseksualność, hiperlibidemia, erotomania

Wiktionary

# satysfakcja

1. uczucie przyjemności i zadowolenia z czegoś; zaspokojenie;
2. zadośćuczynienie za wyrządzoną komuś krzywdę lub obrazę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań

(1.2) książk. zadośćuczynienie za krzywdę, urazę

Wiktionary

Zadowolenie – chwilowe uczucie satysfakcji, pełnej afirmacji. W większości przypadków prowadzi do uczucia szczęścia. Zadowolenie nie objawia się stanem euforii, uzewnętrznia się w zależności od sytuacji (poziomu zadowolenia). Zadowolenia może być zarówno brane pod uwagę przy aspektach seksualnych, jak i wręcz przeciwnie, codziennych (dziecko zadowolone z oceny za swoją pracę np. dyktando).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W jej głosie słychać było satysfakcję.

(1.2) Obrażony szlachcic zażądał satysfakcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɨˈsfakt͡sʲja, AS: satysfakcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. satysfakcjonować

przym. satysfakcjonujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadowolenie

(1.1-2) gwara. asfekcyjá

Wiktionary

# satysfakcjonować

zaspokajać czyjeś ambicje, potrzeby, pragnienia; zadowalać, kontentować

SJP.pl

czasownik

(1.1) dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spotykali się regularnie w kawiarni w centrum miasta. Okazało się jednak, że ta przeżyta formuła nie satysfakcjonowała ani pana Witolda, ani jego współtowarzyszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɨsfakt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: satysfakcʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. satysfakcjonowanie n., satysfakcja

przym. satysfakcjonujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieszyć, zadowalać, zaspokajać

Wiktionary

# satysfakcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|satysfakcjonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsatɨsfakt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: satysfakcʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. satysfakcjonować

Wiktionary

# satysfakcjonująco

→ satysfakcjonować

SJP.pl

#### Patrz:

satysfakcjonować

# satysfakcjonujący

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który spełnia przyjęte kryteria w wystarczającym stopniu

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: satysfakcjonować

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. satysfakcjonować ndk., usatysfakcjonować dk.

przym. niesatysfakcjonujący

rzecz. satysfakcja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadowalający

Wiktionary

# sauber

Sauber, od 2024 Stake F1 Team Kick Sauber – szwajcarski zespół wyścigowy stworzony przez Petera Saubera, który rywalizował w Formule 1 w latach 1993–2005, 2010–2018 i od sezonu 2024. Jego siedziba mieści się w Hinwil, Szwajcarii.

W sezonach 2006–2009 zespół startował jako BMW Sauber, a w latach 2019–2023 jako Alfa Romeo Racing – w ramach współpracy odpowiednio z BMW i Alfa Romeo. Sauber powrócił na sezon 2024 pod nazwą Stake F1 Team Kick Sauber.

Wikipedia

# saudyjczyk

obywatel Arabii Saudyjskiej; Arab Saudyjski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Arabii Saudyjskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ogromne znaczenie w popieraniu odrodzenia islamskiego ma fanatyzm wahabicki promowany przez Saudyjczyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sawˈdɨjt͡ʃɨk, AS: sau̯dyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Saudyjka ż.

przym. saudyjski

Wiktionary

# saudyjka

obywatelka Arabii Saudyjskiej; Arabka Saudyjska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Arabii Saudyjskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sawˈdɨjka, AS: sau̯dyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Saudyjczyk m.

przym. saudyjski

Wiktionary

# saudyjski

przymiotnik od: Arabia Saudyjska

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)

(1.2) odnoszący się do dynastii Saudów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pieniądze za ropę saudyjską i kuwejcką zasilają kiesę Nasera.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sawˈdɨjsʲci, AS: sau̯dyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saudyjczyk m., Saudyjka ż.

Wiktionary

# saudyjskoarabski

przymiotnik od: Arabia Saudyjska

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Arabia Saudyjska ż.

Wiktionary

# saul

imię Biblijnego władcy, pierwszego króla Izraela i Judy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. postać biblijna, król Izraela

Wiktionary

Szaweł, Saul – imię męskie pochodzenia hebrajskiego (‏שָׁאוּל‎ šā’ūl „uproszony, pożądany”).

Szaweł imieniny obchodzi 25 lutego.

Znane osoby noszące imię Szaweł:

Postacie biblijne:

- król Saul – pierwszy król Izraela
- Szaweł z Tarsu – apostoł Paweł

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rodzice Saula mieszkają w Beer Szewie od 2000 roku.

(1.2) Widać to choćby w specyficznym obciążaniu Saula, który z charyzmatycznego przywódcy przemienił się w szaleńca i bezbożnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sawl, AS: sau̯l

Wiktionary

# saum

ścisły post od świtu do nocy obowiązujący u muzułmanów

SJP.pl

Saum (arab. صوم, ṣawm – post) – w islamie jeden z pięciu obowiązków każdego dorosłego muzułmanina. W czasie miesiąca ramadan (dziewiątego według kalendarza muzułmańskiego) od brzasku do zachodu słońca obowiązuje ścisły post – nie wolno ani jeść, ani pić, kłamać, a także palić tytoniu i odbywać stosunków seksualnych. Po zachodzie słońca post nie obowiązuje. Posiłki w czasie ramadanu to – suhur (przed wschodem słońca) oraz iftar (po zachodzie słońca).

Wikipedia

# sauna

1. łaźnia do kąpieli w gorącym suchym powietrzu zakończonych kąpielą parową i zanurzeniem się w zimnej wodzie;
2. kąpiel w takiej łaźni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

(1.2) przen. pomieszczenie, w którym jest bardzo gorąco i wilgotno

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sauna jest bardzo popularna w Finlandii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsawna, AS: sau̯na

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. saunować

przym. saunowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) parówka

Wiktionary

# saunamajster

pracownik sauny służący pomocą gościom; saunamistrz

SJP.pl

# saunamistrz

pracownik sauny służący pomocą gościom; saunamajster

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dbająca o gości sauny, stwarzająca im komfortowe warunki relaksu i prowadząca seanse saunowe

Wiktionary

# saunamistrzyni

pracownica sauny dbająca o komfort gości

SJP.pl

# saunarium

miejsce, w którym znajdują się sauny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) specjalny obiekt rekreacyjny lub wydzielona część większego obiektu, w którym znajduje się wybór różnego rodzaju saun

Wiktionary

# saunować

potocznie: korzystać z sauny

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. zażywać sauny, przebywać w saunie

czasownik zwrotny niedokonany saunować się

(2.1) pot. zażywać sauny, przebywać w saunie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znam wiele rodzin, które saunują z dziećmi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sawˈnɔvat͡ɕ, AS: sau̯novać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sauna ż., saunowanie n., saunowicz m., saunowiczka ż.

Wiktionary

# saunowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|saunować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. saunować ndk.

Wiktionary

# saunowicz

osoba często korzystająca z sauny

SJP.pl

# saunowiczka

kobieta często korzystająca z sauny

SJP.pl

# saunowy

→ sauna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sauną, dotyczący sauny

Wiktionary

#### Patrz:

sauna

#### Powiązane:

rzecz. sauna ż.

Wiktionary

# saurianin

fikcyjny humanoidalny gad, obdarzony inteligencją, występujący w fantastyce, teoriach spiskowych i ufologii; Reptilianin, Reptilianin, Saurianin

SJP.pl

# sauromatum

Wikipedia

# sauron

Sauron (qya. Ohydny) – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, władca Mordoru, zły duch, który przybiera różne postaci cielesne. W Silmarillionie jest sługą Morgotha, a we Władcy Pierścieni występuje jako główny antagonista. Zostaje wspomniany również w Hobbicie jako Czarnoksiężnik, choć nie jest wymienione jego imię.

Wikipedia

# saussure'owski

→ Saussure [czytaj: sos-irowski]

SJP.pl

# sauté

[czytaj: soTE]
1. sposób przyrządzania potrawy w mocno rozgrzanym tłuszczu bez panierowania;
2. potrawa przyrządzona w ten sposób;
3. o kobiecie: bez makijażu lub z minimalnym makijażem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kulin. o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki

(1.2) przen. żart. bez makijażu

(1.3) przen. żart. bez ubrania

Wiktionary

Sauté (fr. sauter „skakać”) – metoda przyrządzania potraw polegająca na smażeniu w małej ilości silnie rozgrzanego tłuszczu.

Jest to również metoda smażenia mięsa, ryb, wątroby bez żadnej panierki, tylko przyprawionych solą, pieprzem lub ziołami, tzw. smażenie w sosie własnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powinien spróbować jej pikantnej wieprzowiny sauté z marynowaną kapustą.

(1.2) Pielęgniarki sauté są najbardziej pociągające.

(1.3) Ryza papieru, którą wręczył mi gość, zaskoczyła mnie bardziej, niż jego zdziwił widok mojego ciała sauté. Mimo to wzięłam pakunek w ręce, a on poklepał mnie po pośladkach i mruknął: – Takie dupsko to rozumiem!

Wiktionary

# sauter

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Gerhard Sauter – niemiecki teolog ewangelicki
- Marcin Sauter – polski reżyser filmów dokumentalnych, scenarzysta, operator filmowy i fotografik

Wikipedia

# sauternes

białe, półsłodkie wino z rejonu Bordeaux

SJP.pl

Sauternes – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 589 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 52 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Sauternes plasuje się na 652. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 980.).

Wikipedia

# savannah

[czytaj: sawana] miasto w USA

SJP.pl

- Savannah – rzeka w USA

Miejscowości w USA:

- Savannah – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Chatham
- Savannah – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Andrew
- Savannah – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
- Savannah – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
- Savannah – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Ashland
- Savannah – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Hardin
- Savannah – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Denton

Wikipedia

# savasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; podstawowa pozycja leżąca

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozycja trupa, pozycja nieboszczyka, trup

Wiktionary

# savoir-vivre

[czytaj: sawŁAR-WIWR]
1. zasady kulturalnego i umiejętnego zachowania się w towarzystwie;
2. znajomość tych zasad, form

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zasady poprawnego zachowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niezależnie od tego, czy jest to pilot, który szczęśliwie wylądował, czy kucharz, który wspaniale nas ugościł. Szczere i gorące brawa zawsze są z perspektywy savoir-vivre zachowaniem pożądanym.

Wiktionary

# savonarola

Girolamo Savonarola (pol. Hieronim Savonarola; ur. 21 września 1452 w Ferrarze, zm. 23 maja 1498 we Florencji) – włoski dominikanin, florencki reformator religijno-polityczny. Przez Kościół katolicki uznany, pod koniec XV wieku, za heretyka i schizmatyka, skazany na śmierć przez powieszenie, a następnie spalony na stosie. W połowie XVIII wieku przez papieża Benedykta XIV wymieniony w indeksie „błogosławionych sług Bożych i mężów czcigodnych i znakomitych świętością”.

Wikipedia

# sawa

1. wieś w Polsce;
2. dopływ Dunaju;
3. rzeka w Polsce, dopływ Wisłoka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;

(1.2) geogr. rzeka w południowej Polsce, dopływ Wisłoka;

(1.3) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Raciechowice;

(1.4) folk. legendarna założycielka Warszawy (wraz z Warsem)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

Wiktionary

- Sawa – postać kobieca z legendy o założeniu Warszawy
- Sawa – nowogrecka forma imienia męskiego pochodzenia aramejskiego, występująca na obszarze chrześcijaństwa prawosławnego

Miejscowości

- Sawa – wieś w Polsce, w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Raciechowice
- Sawa – obóz w Erytrei

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Posawie n.

przym. sawski, posawski

Wiktionary

# sawanka

rodzaj ptaków śpiewających

SJP.pl

# sawanna

zbiorowisko roślin charakterystyczne dla obszarów międzyzwrotnikowych o suchym klimacie, składające się przede wszystkim z wysokich traw oraz rzadko występujących drzew i krzewów; obszar o takiej roślinności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

Wiktionary

Sawanna – formacja trawiasta strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym, z wyraźnie zaznaczonymi 3 porami roku, tj. deszczową (ze średnią temperaturą 18–24 °C) oraz dwiema porami suchymi: chłodną (średnio 14–20 °C) i gorącą (26–30 °C, niekiedy nawet do 45 °C).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nosorożce i antylopy zamieszkują sawanny Afryki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sawannik mzw.

przym. sawannowy

Wiktionary

# sawannowy

przymiotnik od: sawanna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sawanną, pochodzący z terenów sawanny

przymiotnik jakościowy

(2.1) właściwy dla sawanny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ścieżką przemknął sawannowy guziec.

(2.1) W miejscu, gdzie założyliśmy obóz, panował klimat sawannowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sawanna ż., sawannik mzw.

Wiktionary

# sawant

osoba o wyjątkowych zdolnościach lub wiedzy w jednej dziedzinie, często z zaburzeniami rozwoju umysłowego, takimi jak autyzm

SJP.pl

Zespół sawanta (fr. savant, uczony) – rzadko spotykany stan, gdy osoba z zaburzeniami rozwoju jest wybitnie uzdolniona (geniusz), co jest zazwyczaj połączone z doskonałą pamięcią. Zespół sawanta pojawia się w przybliżeniu u co dziesiątej osoby, u której zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu (co najmniej połowa osób z zespołem sawanta to osoby autystyczne) i u ok. 1/1400–1/2000 osób z niepełnosprawnością intelektualną lub uszkodzeniami mózgu.

Wikipedia

# sawantka

przestarzale o erudytce, popisującej się swoją wiedzą

SJP.pl

Bluestocking (Błękitna Pończocha) – wyemancypowana i wykształcona kobieta, interesująca się literaturą i polityką, szczególnie w XVIII wieku w Wielkiej Brytanii. Nazwa pochodzi od Blue-Stocking Society.

We wczesnych latach pięćdziesiątych XVIII wieku Elizabeth Montagu założyła Blue-Stocking Society, pierwszą prawdziwie naukową organizację kobiecą. Do tego klubu należały m.in. Ada Lovelace i Margaret Cavendish Bentinck (księżna Portland) wraz ze swoją przyjaciółką, Mary Delany.

Wikipedia

# sawczuk

nazwisko

SJP.pl

- Borys Sawczuk
- Józef Sawczuk
- Kajetan Sawczuk
- Katarzyna Sawczuk
- Mieczysław Sawczuk
- Olha Sawczuk
- Petro Sawczuk
- Piotr Sawczuk
- Tymoteusz (Sawczuk)
- Wiesław Sawczuk
- Włodzimierz Sawczuk

Wikipedia

# sawczynka

sawczynka piaskowa - gatunek błonkówki z rodziny złotolitkowatych

SJP.pl

# sawice

Miejscowości w Polsce:

- Sawice-Bronisze
- Sawice-Dwór
- Sawice-Wieś

Wikipedia

# sawicki

nazwisko

SJP.pl

- Adam Sawicki (1887–1968) – duchowny
- Adolf Sawicki (1897–1940) – polityk
- Anatol Sawicki (1897–1948) – podpułkownik
- Andrzej Sawicki (ujednoznacznienie)
- Bogdan Sawicki (ujednoznacznienie)
- Bronisław Sawicki (1860–1931) – chirurg
- Edward Sawicki (1833–1924) – chirurg
- Feliks Sawicki (1914–1981) – proboszcz
- Feliks Sawicki (1928–1979) – statystyk medyczny
- Grzegorz Sawicki (ur. 1960) – polski samorządowiec i menedżer
- Gustaw Sawicki (1893–1981) – policjant
- Heliodor Sawicki (1943–2018) – duchowny katolicki
- Igor Sawicki (1915–1984) – malarz, kolekcjoner
- Izydor Stella-Sawicki (1881–1957) – inżynier
- Jacek Sawicki (ur. 1957) – historyk
- Jakub Sawicki (1899–1979) – prawnik, kanonista, historyk prawa, profesor
- Jan Sawicki (ujednoznacznienie)
- Jerzy Sawa-Sawicki (1886–1922) – działacz
- Jerzy Sawicki (1910–1967) – profesor prawa karnego
- Karol Sawicki (ur. 1941) – germanista
- Kazimierz Sawicki (1888–1971) – generał
- Leszek Sawicki (ur. 1924) – geolog, kartograf
- Ludomir Sawicki (1884–1928) – geograf
- Ludwik Sawicki (ujednoznacznienie)
- Maciej Sawicki (ur. 1979) – piłkarz
- Marek Sawicki (ur. 1958) – inżynier rolnik, minister rolnictwa i rozwoju wsi, polityk
- Melchior Stanisław Sawicki (zm. 1668) – kasztelan brzeski
- Michał Sawicki – ujednoznacznienie
- Mieczysław Sawicki (1917–2008) – generał
- Mirosław Sawicki (1946–2016) – minister
- Pawieł Sawicki (ur. 1994) – piłkarz
- Piotr Sawicki (ujednoznacznienie)
- Roman Sawicki (1888–1942) – nauczyciel
- Stanisław Sawicki (1907–1944) – germanista i skandynawista, tłumacz
- Stanisław Jan Sawicki – chorąży mielnicki
- Stanisław Kazimierz Sawicki (ur. 1943) – działacz partyjny i państwowy
- Stefan Sawicki (ur. 1927) – historyk literatury
- Stefan Sawicki – prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
- Tadeusz Sawicki (1957–2000) – prezydent Przemyśla
- Wiesław Stanisław Sawicki – profesor nauk farmaceutycznych, nauczyciel akademicki
- Witold Eugeniusz Sawicki (1896–1979) – pułkownik
- Władysław Sawicki (ur. 1920–2016) – polityk
- Wojciech Sawicki (inżynier) (1936–2018) – inżynier, ekonomista, autor kalendarzy
- Wojciech Sawicki (urzędnik) (ur. 1955) – sekretarz generalny Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy

Wikipedia

# sawicz

nazwisko

SJP.pl

# sawin

jałowiec sawina - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sabiński

SJP.pl

- Sawin – imię
- Sawin – gmina wiejska w Polsce
- Sawin – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin

Wikipedia

# sawina

jałowiec sawina - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sabiński

SJP.pl

# sawinostwo

Sawin z żoną; Sawinowie

SJP.pl

# sawinowie

Sawin z żoną; Sawinostwo

SJP.pl

# sawinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sawina lub z nim związany

SJP.pl

# sawiński

związany z Sawinem

SJP.pl

# sawka

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej (Jędrzej, Andrij) Sawka − rusiński zbójnik i chłopski powstaniec
- Henryk Sawka − polski rysownik, satyryk i ilustrator
- Jan Sawka − polski grafik, rysownik, malarz, architekt
- Josyf Sawka − ukraiński włościanin, poseł do Sejmu Ustawodawczego
- Karolina Sawka − polska aktorka dziecięca
- Marjana Sawka − ukraińska poetka
- Mychajło Sawka − ukraiński piłkarz i trener piłkarski
- Ostap Sawka − ukraiński piłkarz
- Sawka – potok, dopływ Stradomki

Wikipedia

# sawonia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Finlandii;

Wiktionary

Sawonia (fiń. Savo, także Savonia; szw. Savolax) – fińska prowincja historyczna, zwykle dzielona na Sawonię Południową, z głównym ośrodkiem w Mikkeli oraz Sawonię Północną z centrum w Kuopio. Region cechuje duża odrębność zwyczajów, własne tradycje, a także silnie zakorzeniony dialekt.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sawoński

Wiktionary

# sawrymowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Sawrymowicz – polski historyk literatury
- Mateusz Sawrymowicz – polski pływak

Wikipedia

# sawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sawą, dotyczący Sawy (dopływu Dunaju)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla zatarcia nazw historycznych banowinom nadano nazwy geograficzne, przeważnie od płynących tam rzek: dunajska, sawska, drińska, drawska, wardarska itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sawa ż., Posawie n.

przym. posawski

Wiktionary

# sawuła

nazwisko

SJP.pl

# sawyer

Osoby

- Robert J. Sawyer – amerykański pisarz science fiction

Postacie fikcyjne

- Tom Sawyer – tytułowy bohater powieści Marka Twaina Przygody Tomka Sawyera
- James „Sawyer” Ford – postać z amerykańskiego serialu Zagubieni

Wikipedia

# sax

Sax – gmina w Hiszpanii, w prowincji Alicante, we wspólnocie autonomicznej Walencja, o powierzchni 63,48 km². W 2011 roku liczyła 10 069 mieszkańców.

Wikipedia

# saxhorn

dęty muzyczny instrument blaszany; sakshorn

SJP.pl

Sakshorn – rodzina instrumentów muzycznych dętych blaszanych, opracowana w 1845 przez belgijskiego budowniczego instrumentów Adolphe Saxa. Charakteryzują się zwiniętą piszczałką, która rozszerza się stożkowo niemal na całej długości. Rura instrumentów klasycznych, zaprojektowanych przez Saxa, przebiega od ustnika poziomo ku przodowi, następnie opada w jednym lub kilku zwojach i przechodzi w odcinek pionowy, przebiegający blisko ciała muzyka. Kończy się wycelowaną w górę czarą głosową. Piszczałka, w zależności od wielkości i przeznaczenia może mieć kształt trąbkowy, eliptyczny, owalny, tubowy, okrągły lub helikonowy. Sakshorny mają podobny do trąbkowego ustnik, z płytkim półkulistym kielichem, i praworęczny mechanizm złożony z trzech lub czterech wentylów obrotowych (rzadziej tłoczkowych). Nazywane są często terminami określającymi odpowiadające im skale głosu ludzkiego: sopran, alt, tenor itd.

Wikipedia

# saxo

samochód typu Citroën Saxo

SJP.pl

# say

- Say – miasto w Nigrze
- Say – rzeka w Turcji
- Say (singel Johna Mayera)
- Say (All I Need) – utwór OneRepublic

Osoby o nazwisku Say:

- Jean-Baptiste Say
- Thomas Say

Wikipedia

# sayonara

[czytaj: sajonara] z japońskiego: do widzenia, żegnaj; sajonara

SJP.pl

- Sayonara – dwudziesty siódmy album niemieckiej grupy muzycznej Die Flippers
- Sayonara – amerykański film z 1957 roku w reżyserii Joshua Logana
- Sayonara – synonim rodzaju ryb okoniokształtnych z rodziny strzępielowatych

Wikipedia

# sazan

dzika forma karpia

SJP.pl

Sazan (alb. Sazani, wł. Sasseno) – niewielka wyspa o strategicznym położeniu u wejścia do Zatoki Vlora, należy do Albanii. Zajmuje powierzchnię 5 km², a zamieszkuje ją około 50 osób.

Wikipedia

# sazawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Czechach, prawy dopływ Wełtawy;

Wiktionary

Sazawa (cz. Sázava, niem. Sasau lub Sazawa) – rzeka o długości 218 km w Czechach, w krajach Wysoczyna i środkowoczeskim, prawy dopływ Wełtawy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Posazawie n.

przym. sazawski, posazawski

Wiktionary

# sążeń

dawna jednostka długości równa rozpiętości ramion ludzkich; siąg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. metrol. jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;

Wiktionary

Sążeń – wspólna nazwa różnych jednostek długości; nie są one metryczne, lecz antropometryczne – oparte na rozpiętości ramion dorosłego mężczyzny. Różne sążnie w zaokrągleniu do jednej cyfry znaczącej są równe dwóm metrom (2 m).

W Polsce sążeń (lub inaczej siąg albo siąga) zmieniał się na przestrzeni wieków, oscylując w granicach 2 metrów:

- sążeń staropolski – 1,786 m (według konstytucji 1764),
- sążeń nowopolski – 1,728 m = 3 łokcie = 6 stóp = 72 cale = 864 linie (obowiązywał w Królestwie Polskim 1819–1848),

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oddalili się tak owym chodnikiem o trzydzieści sążni od skarp fortu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ, AS: sõũ̯žẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sążniowy, sążnisty, sążniowaty

przysł. sążniście

rzecz. sążnistość ż., sążniowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klafter

Wiktionary

# sazir

[czytaj: saz-ir] w sztuce islamu: zadaszona baldachimem, wyściełana kobiercami platforma, na której siadał władca

SJP.pl

# sążniowy

przymiotnik od: sążeń

SJP.pl

# sążniście

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób sążnisty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pierwszych latach po wojnie odbywały się co 15 września uroczystości lotnictwa brytyjskiego i wszystkie dzienniki i czasopisma w Wielkiej Brytanii rozpisywały się sążniście na temat Bitwy o Brytanię 1940 roku, ale o Polakach była na ogół cisza, a jeśli napomknienie, to wstydliwie skąpe, półgębkowe albo nawet wyraźnie naciągane (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sążeń mrz., sążnistość ż., sążniowość ż.

przym. sążniowy, sążnisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obszernie, rozwlekle

Wiktionary

# sążnistszy

stopień wyższy od przymiotnika: sążnisty

SJP.pl

# sążnisty

odznaczający się potężnymi rozmiarami, zwłaszcza bardzo długi, bardzo wysoki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. odznaczający się wielkimi rozmiarami

(1.2) książk. o tekście: bardzo długi, często w złym znaczeniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ogrodzie gęstwa i plątanina pni, konarów, gałęzi, liści i owoców była nieprzejrzana; na domiar wszystkiego zasłaniał je sążnisty płot.

(1.2) Pierwszego października weszła w życie ekologiczna „ustawa matka” – Prawo ochrony środowiska. To sążnista księga z kilkuset artykułami, które mają tworzyć podstawę dla przeniesienia do polskiego systemu prawnego dyrektyw ekologicznych obowiązujących w krajach Unii Europejskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sążeń mrz.

przysł. sążniście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) duży, wielki, ogromny, przeogromny, gigantyczny

(1.2) obszerny, długi, rozwlekły, rozciągły

Wiktionary

# sążyca

mieszany zasiew pszenicy z żytem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszany zasiew pszenicy z żytem

Wiktionary

Sążyca – mieszany zasiew żyta z pszenicą, bardzo rzadko stosowany, jedynie w surowszych warunkach klimatycznych, mniej odpowiednich dla samej pszenicy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sążycę sieje się, gdy warunki lokalne niezbyt odpowiadają wegetacji pszenicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔɯ̯̃ˈʒɨt͡sa, AS: sõũ̯žyca

Wiktionary

# sał

jeden z czterech (sał, ber, jon, rosz) pierwotnych elementów leksykalnych w doktrynie Nikołaja Marra; sal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu;

Wiktionary

Sał (ros. Caл) – rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu o długości 798 km. Źródła znajdują się na wyżynie Jergieni, do Donu wpada w okolicach miasta Siemikarakorsk. Okresowo wysycha.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. salski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dżurak-Sał (w górnym biegu)

Wiktionary

# sałaciarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. gwara. miejska taksówkarz

(1.2) daw. pejor. gwara. miejska dorożkarz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałatka ż.

Wiktionary

# sałaciński

nazwisko

SJP.pl

# sałacki

nazwisko

SJP.pl

# sałaka

skarlały śledź bałtycki

SJP.pl

Sałaka, śledź bałtycki (Clupea harengus membras) – bałtycki podgatunek śledzia atlantyckiego. Poławiany gospodarczo.

Wikipedia

# sałamacha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów., reg-pl|Kresy. mieszanina

(1.2) daw. reg-pl|Kresy. mieszane jedzenie

Wiktionary

# sałaśniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rodzaj ziemniaka otrzymywanego przez chłopów za oddawanie sałaszów pod zalesienie w XIX wieku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałasz mrz., sałasznik mos.

Wiktionary

# sałasz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. górska hala będąca pastwiskiem

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. górska szopa dla owiec

Wiktionary

- Dwie sąsiednie góry w Paśmie Łososińskim Beskidu Wyspowego, różnica wzniesień wynosi ok. 41 metrów, wzajemna odległość ok. 1200 metrów:
  - Sałasz, Sałasz Wschodni, Sałasz Wielki – góra na granicy między wsiami Żmiąca i Mordarka,
  - Sałasz Mały, Sałasz Zachodni – góra na granicy między wsiami Jaworzna i Mordarka.

  Wikipedia

  #### Powiązane:

  rzecz. sałasznik mos., sałaśniok mrz.

  Wiktionary

# sałasznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. właściciel sałaszu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałasz mrz., sałaśniok mrz.

Wiktionary

# sałata

1. roślina z rodziny złożonych o liściach zwiniętych w luźne główki, niektóre odmiany uprawiane jako jadalne
2. potocznie o pieniądzach, gotówce; mamona, kasiora, kasa, zielone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj roślin z rodziny astrowatych (nazwa systematyczna|Lactuca|L.|ref=tak.), wiele gatunków jadalnych;

(1.2) warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

(1.3) gw-pl|Białystok. taksówka

(1.4) slang. pieniądze, zwłaszcza dolary

(1.5) środ. film. taśma filmowa zaplątana w kamerze lub projektorze

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) daw. gw-pl|Warszawa. dorożkarz

Wiktionary

Sałata (Lactuca L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje w zależności od ujęcia ok. 60 lub ponad 100 gatunków. Rośliny te są szeroko rozprzestrzenione na półkuli północnej oraz w Afryce na półkuli południowej. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez rośliny uprawiane lub introdukowane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sałata należy do rodziny astrowatych.

(1.2) Sałatę dokładnie wypłukać, osuszyć i porwać palcami na małe kawałki.

(1.4) Jak skończysz tę robotę, dostaniesz sałatę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈwata, AS: sau̯ata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałatka ż.

przym. sałatowy, sałatkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) forsa, hajs, szmal

(2.1) gw-pl|Warszawa|sałaciarz.

Wiktionary

# sałateczka

zdrobnienie od: sałatka

SJP.pl

# sałatka

1. potrawa z drobno pokrojonych warzyw, owoców, mięs, ryb, jajek itp., serwowana na zimno lub na ciepło;
2. niewielka sałata - roślina warzywna o jadalnych liściach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sałata

(1.2) kulin. potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

Wiktionary

Sałatka – potrawa sporządzana z pokrojonych warzyw, często z dodatkiem innych składników, także poddanych uprzednio obróbce cieplnej, oraz przypraw, z dodatkiem sosu na bazie majonezu, oliwy, śmietany czy specjalnych sosów (dressingów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ogródku wzeszła nam już sałatka i marchewka.

(1.2) Ciocia podała na stół trzy sałatki.

(1.2) Heniu, pokrój warzywa na sałatkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈwatka, AS: sau̯atka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałata ż., sałatnica ż., sałatnik m., sałaciarz m.

przym. sałatkowy, sałatowy

Wiktionary

# sałatkarnia

punkt gastronomiczny, w którym jako podstawowe danie sprzedaje się sałatki; bar sałatkowy

SJP.pl

# sałatkowy

1. taki, który dotyczy sałatki;
2. taki, który nadaje się na sałatkę; sałatowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony na sałatkę; używany, dodawany do sałatek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Winegret jest sosem sałatkowym przygotowanym z oliwy i octu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsawatˈkɔvɨ, AS: sau̯atkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sałatka, sałata

Wiktionary

# sałatowy

1. taki, który dotyczy sałaty;
2. taki, który nadaje się na sałatkę; sałatkowy

SJP.pl

# sałek

nazwisko

SJP.pl

# sałkowice

Sałkowice – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# sałuda

nazwisko

SJP.pl

# sb

symbol antymonu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = służba bezpieczeństwa

Wiktionary

Historia

- Służba Bezpieczeństwa (PRL)

Nauka i technologia

- antymon (Sb) – pierwiastek chemiczny z grupy półmetali (łac. stibium)
- stilb (sb) – jednostka luminancji
- SB-2 – radziecki bombowiec
- skrót od ang. shoutbox – element serwisów internetowych, pozwalający na szybką wymianę zdań bez pisania wiadomości na forum
- System Sprężystego Przytwierdzenia Szyn do Podkładów Strunobetonowych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W stanie wojennym dom Topczewskich był kilkakrotnie przeszukiwany przez funkcjonariuszy SB i milicji, którzy rekwirowali wydawnictwa bezdebitowe, pisma związkowe, a nawet prywatną maszynę do pisania.

(1.1) Przez lata ukrywał swoją współpracę z SB.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛz‿ˈbɛ, AS: ez‿be

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. esbek m., esbecja ż., esbeczka ż.

przym. esbecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezpieka

Wiktionary

# śbc

skrótowiec

(1.1) = bibliot. Śląska Biblioteka Cyfrowa;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kolekcji specjalnej ŚBC udostępnia masonika.

Wiktionary

# sbl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

(1.1) = kolej. samoczynna blokada liniowa;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛz‿bɛ‿ˈːl, AS: ez‿b•‿el

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieloodstępowa blokada liniowa

Wiktionary

# sbm

skrótowiec

(1.1) = spółdzielnia budowlano-mieszkaniowa

Wiktionary

# sbp

skrót od: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich

SJP.pl

# sbu

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. adm. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy;

Wiktionary

# sc

symbol skandu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

sc, Sc:

- Sc – symbol chemiczny skandu
- sc (ang. simple cubic) – układ krystalograficzny regularny prymitywny (prosty)
- sc. (łac. scilicet) – to znaczy, to jest, mianowicie
- sc – Sc (dwuznak)
- Sc – symbol żyłki subkostalnej w systemie Comstocka-Needhama

Wikipedia

# sc.

skrót od:
1. sculpsit (z łaciny: wyrył, wyrzeźbił - wyraz umieszczony na sztychach, drzeworytach itp. przed nazwiskiem autora); sculps.;
2. scilicet (z łaciny: mianowicie); scil.

SJP.pl

# scab

[czytaj: skeb] w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii: łamistrajk

SJP.pl

# scalać

łączyć w jedną całość

SJP.pl

czasownik

(1.1) łączyć kilka elementów w jedną całość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cały

rzecz. scalak mrz., scalanie n.

Wiktionary

# scalaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od scalak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scalak m.

Wiktionary

# scalak

pospolicie: układ scalony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. układ scalony

Wiktionary

Układ scalony (ang. integrated circuit, potocznie chip [wym. czip]) – zminiaturyzowany układ elektroniczny (mikroukład) wykonany w jednym cyklu technologicznym na bazie monokryształu półprzewodnikowego, zwykle krzemu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈst͡salak, AS: scalak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scalenie n., scalanie n.

:: zdrobn. scalaczek m.

czas. scalić, scalać

przym. scaleniowy

Wiktionary

# scalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|scalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. scalać ndk.

przym. cały

rzecz. scalak mrz.

Wiktionary

# scalić

1. połączyć poszczególne elementy w całość;
2. zacieśnić więzi łączące kogoś z kimś lub z czymś

SJP.pl

# scaling

[czytaj: skaling] usuwanie kamienia nazębnego; skaling, scalling

SJP.pl

Scaling – wieś w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym North Yorkshire, w dystrykcie (unitary authority) Redcar and Cleveland. Leży 64 km na północ od miasta York i 337 km na północ od Londynu.

Wikipedia

# scalling

[czytaj: skaling] usuwanie kamienia nazębnego; skaling, scaling

SJP.pl

# scalony

1. połączyć poszczególne elementy w całość;
2. zacieśnić więzi łączące kogoś z kimś lub z czymś

SJP.pl

# scalper

[czytaj: skalper] osoba kupująca jakiś produkt w celu odsprzedaży z zyskiem; skalper

SJP.pl

# scalperka

[czytaj: skalperka] kobieta kupująca jakiś produkt w celu odsprzedaży z zyskiem; skalperka

SJP.pl

# scam

[czytaj: skam] środowiskowo: oszustwo internetowe

SJP.pl

Machinacja lub przekręt – oszustwo polegające na wzbudzeniu u kogoś zaufania, a następnie wykorzystanie tego zaufania do wyłudzenia pieniędzy lub innych składników majątku. Osoba wzbudzająca fałszywe zaufanie zwykle działa na jedną z ludzkich cech charakteru, zarówno negatywnych, jak i pozytywnych, takich jak pycha i chciwość, ale też empatia i altruizm.

Wikipedia

# scammer

[czytaj: skamer] oszust, naciągacz internetowy

SJP.pl

# scammerka

[czytaj: skamerka] oszustka, naciągaczka internetowa

SJP.pl

# scamowy

→ scam

SJP.pl

#### Patrz:

scam

# scania

[czytaj: skańja] autobus lub samochód ciężarowy marki Scania

SJP.pl

Scania Aktiebolag (Scania AB) – szwedzkie przedsiębiorstwo produkujące samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe, autobusy oraz silniki wysokoprężne dla pojazdów ciężarowych, morskich oraz różnych zastosowań przemysłowych, założone w 1891 roku w Malmö.

Nazwa Scania pochodzi od krainy Skania w Szwecji.

Wikipedia

# scanner

→ skaner [czytaj: skaner]

SJP.pl

# scanning

→ skanowanie [czytaj: skaning]

SJP.pl

# scappino

[czytaj: skapino] imię postaci charakterystycznej dla commedii dell'arte, tchórzliwy i chytry sługa

SJP.pl

# scaramuccia

[czytaj: skaramuczja] imię postaci charakterystycznej dla commedii dell'arte, żołnierz samochwał pyszniący się rzekomymi sukcesami w walce i w miłości

SJP.pl

Scaramuccia (wł. „potyczka, sprzeczka”), Scaramuzzo, fr. Scaramouche – postać komiczna Commedia dell’arte, przedstawiająca pochodzącego z Neapolu żołnierza-samochwałę.

Scaramuccia pojawił się w sztukach commedia dell’arte około roku 1680, zastępując postać Kapitana. Występował w czarnym kostiumie hiszpańskiego wojaka.

Wikipedia

# scareware

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. fałszywe oprogramowanie udające antywirus, które bazując na strachu, wyłudza pieniądze fałszywymi informacjami o wirusach komputerowych

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) malware

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|scareware. < etym|ang|scare|ware.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) scareware

źródła.

== scareware (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-scareware.wav.

znaczenia.

rzeczownik niepoliczalny

(1.1) inform. scareware

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# scarlatti

nazwisko, m.in.: Alessandro Scarlatti (1660-1725), włoski kompozytor

SJP.pl

# scarlett

- Scarlett – książka Alexandry Ripley, kontynuacja powieści Przeminęło z wiatrem
- Scarlett – ekranizacja powyższego utworu
- Scarlett – osada na Wyspie Man
- Scarlett – album zespołu LemON
- Scarlett – singel zespołu LemON
- Scarlett – album Doji Cat
- Scarlett – singel zespołu Indica
- Scarlett Johansson – aktorka
- Scarlett O’Hara – fikcyjna postać w powieści Przeminęło z wiatrem

Wikipedia

# scart

[czytaj: skart] złącze służące do przesyłania sygnału analogowego w zestawach audio-video; eurozłącze

SJP.pl

SCART (fr. Syndicat des Constructeurs d'Appareils Radiorécepteurs et Téléviseurs), potocznie eurozłącze – złącze służące do łączenia elementów zestawów AV (audio-video) oraz przesyłania sygnału analogowego.

W złącze tego typu wyposażonych jest wiele urządzeń AV: odbiorniki telewizyjne, odtwarzacze DVD, magnetowidy, tunery satelitarne, dekodery telewizji cyfrowej, konsole do gier itp. Do złącza doprowadzane są sygnały composite (RGB lub YPbPr), audio (mono lub stereo) oraz S-Video. Dzięki możliwości oddzielnego sterowania wzmacniaczy chrominancji pozwala uzyskać wysokiej jakości obraz.Standard opublikowany w 1988 roku (IEC 933-1 oraz EN 50049-1:1989).

Wikipedia

# scat

[czytaj: skat] śpiew z użyciem sylab zamiast słów

SJP.pl

Scat (ang. scat singing wym. sket) – dźwiękonaśladowczy sposób śpiewania, charakteryzujący wokalistykę jazzową, polegający na naśladowaniu odgłosów instrumentów oraz zastąpienia tekstu onomatopejami słowopodobnymi.

Pomysły na ten styl powstały jeszcze we wczesnych początkach XX wieku, kiedy to rozkwitał jazz, a jego nowoorleańscy muzycy często eksperymentowali z dźwiękiem. Pionierami scatu byli m.in. piosenkarze popularnego w tym czasie stylu ragtime. Również w innych piosenkach, jak np. „Heebie Jeebies” Louisa Armstronga, można zauważyć elementy skatu. Na „śpiewanie bez słów” zwrócono uwagę szczególnie w latach 30., po występach orkiestry Ellingtona i Adelaide Hall udającej instrumenty. Za mistrzynię uznano w latach 40. Ellę Fitzgerald.

Wikipedia

# scałkować

dokonać matematycznej operacji zwanej całkowaniem

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) mat. obliczyć całkę

(1.2) książk. połączyć w całość; scalić, skomasować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: st͡sawˈkɔvat͡ɕ, AS: scau̯kovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. całkować ndk.

rzecz. całka ż., całkowanie n., scałkowanie n.

przym. całkowy, całkowalny, cały

przysł. całkowicie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) scalić, skomasować

Wiktionary

# scałować

zetrzeć coś pocałunkami

SJP.pl

# śćdza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. ścieżka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śdza

Wiktionary

# scedować

w prawie: przekazać np. majątek

SJP.pl

# scedowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|scedować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niescedowanie n.

czas. scedować ndk.

Wiktionary

# scedzać

oddzielać płyn od osadu zbierającego się na dnie poprzez powolne przelanie płynu do innego naczynia; odcedzać

SJP.pl

# scedzić

oddzielić płyn od osadu zbierającego się na dnie poprzez powolne przelanie płynu do innego naczynia; odcedzić

SJP.pl

# scementować

1. spoić, scalić cementem;
2. połączyć jakichś ludzi, wzmocnić łączące ich więzi, np. scementowanie organizacji

SJP.pl

# scementowywać

1. spajać, zespalać;
2. scementowywać się - ulegać cementowaniu

SJP.pl

# scen.

skrót

(1.1) = scenariusz

(1.2) = scenarzysta

Wiktionary

# scena

1. miejsce gry aktorów w teatrze, oddzielone od widowni kurtyną;
2. część utworu dramatycznego;
3. teatr, działalność teatralna;
4. potocznie: awantura, ostra wymiana zdań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. film. krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;

(1.2) teatr. przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

(1.3) przen. publiczna awantura, kłótnia

(1.4) przen. środowisko muzyczne, polityczne

Wiktionary

Scena – przestrzeń (podwyższenie) w budynku teatralnym przeznaczona do wystawiania utworów, usytuowana powyżej widowni i oddzielona od niej kurtyną, odpowiednio wyposażona pod względem technicznym, stanowiąca miejsce gry aktorów.

Część sceny wysunięta przed kurtynę nosi nazwę proscenium.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Reżyser wyciął trzy sceny z drugiego aktu.

(1.2) Na scenie pojawiło się dwóch aktorów.

(1.3) Bartek zrobił Halinie scenę, aż się rozpłakała.

(1.4) Ciekawe rzeczy dzieją się na scenie politycznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈst͡sɛ̃na, AS: scẽna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceniczność ż., proscenium n., scenarzysta m., scenarzystka ż., scenariusz m.

:: zdrobn. scenka ż.

przym. sceniczny, scenariuszowy

przysł. scenicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) epizod

(1.2) estrada

(1.3) scysja, sprzeczka, zwada

Wiktionary

# scenariopisarka

→ scenariopisarz

SJP.pl

#### Patrz:

scenariopisarz

# scenariopisarski

dotyczący scenariopisarza, scenariopisarstwa

SJP.pl

# scenariopisarstwo

rzadko: pisanie scenariuszy

SJP.pl

# scenariusz

1. tekst literacki będący podstawą fabuły;
2. dokładnie rozpisany plan jakiegoś spotkania;
3. przewidywany przebieg jakiegoś przyszłego wydarzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teatr. film. telew. materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

(1.2) harmonogram jakiegoś wydarzenia, imprezy, spotkania

(1.3) przen. przewidywany bądź planowaćanowany rozwój czegoś

Wiktionary

Scenariusz – materiał literacki będący podstawą realizacji fabuły. Scenariusz może sam w sobie stanowić utwór oryginalny, być przeróbką utworu dramatycznego zawierającego dialogi i odautorskie didaskalia, czy też przeróbką dzieła literackiego nie dramaturgicznego (adaptacja scenariuszowa opowiadania, powieści, noweli itp.). Scenariusz przystosowuje dramat, słuchowisko, utwór niedramatyczny itp. oraz składniki takiego utworu do wymagań sceny, filmu fabularnego, filmu dokumentalnego, spektaklu telewizyjnego czy nagrania radiowego. Scenariusz opierający się na specjalnie napisanym przez scenarzystę lub reżysera (film autorski), oryginalnym utworze dla filmu, zwany jest scenariuszem filmowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Scenariusz wydawał się interesujący, ale wykonawczo okazał się do niczego.

(1.3) Znany jest prawdopodobny scenariusz rozprzestrzeniania się trądu na ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ, AS: scẽnarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scena ż., scenarzysta m., scenarzystka ż.

przym. scenariuszowy

przysł. scenariuszowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) agenda, harmonogram, plan

Wiktionary

# scenariuszowy

przymiotnik od: scenariusz

SJP.pl

# scenarzysta

osoba pisząca scenariusze do filmu, przedstawienia, audycji itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) film. osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

Wiktionary

Scenarzysta – osoba pisząca scenariusz do filmu, serialu, gry komputerowej, reklamy, audycji radiowej, programu telewizyjnego lub komiksu itp. (nie mylić z dramatopisarzem, czyli osobą piszącą sztuki teatralne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiadomo z daleka, kto nadchodzi z głębi literackich czeluści. Poeta z Petersburga? Prozaik z Wiednia? Scenarzysta z Birmy? Bajkopisarka z Seulu? Maleńki liryk z Japonii? Tym razem jest to dramaturg z Botswany. – ((…)) – mówi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌst͡sɛ̃naˈʒɨsta, AS: scẽnažysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scenariusz m.

:: fż. scenarzystka ż.

przym. scenariuszowy

przysł. scenariuszowo

Wiktionary

# scenarzystka

→ scenarzysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe

Wiktionary

Scenarzysta – osoba pisząca scenariusz do filmu, serialu, gry komputerowej, reklamy, audycji radiowej, programu telewizyjnego lub komiksu itp. (nie mylić z dramatopisarzem, czyli osobą piszącą sztuki teatralne).

Wikipedia

#### Patrz:

scenarzysta

#### Wymowa:

IPA: ˌst͡sɛ̃naˈʒɨstka, AS: scẽnažystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scenariusz m.

:: fm. scenarzysta m.

przym. scenariuszowy

przysł. scenariuszowo

Wiktionary

# sceneria

1. krajobraz lub dekoracje tworzące plastyczne tło, na którym rozgrywa się akcja sztuki, filmu itp.;
2. miejsce lub okoliczności, w których coś się dzieje

SJP.pl

# scénic

model samochodu marki Renault

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mot. samochód osobowy marki Renault Scénic;

Wiktionary

# sceniczno-muzyczny

dotyczący sceny i muzyki

SJP.pl

# sceniczność

→ sceniczny

SJP.pl

#### Patrz:

sceniczny

# sceniczny

1. dotyczący sceny;
2. przeznaczony do wystawiania, występowania na scenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. teatr. dotyczący sceny lub teatru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scena ż., scenka ż., sceniczność ż.

przysł. scenicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teatralny

Wiktionary

# scenka

zdrobnienie od: scena

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: scena

(1.2) mała scena do przedstawień i występów

(1.3) błahe zdarzenie, którego ktoś jest świadkiem

(1.4) artystyczne (malarskie, rzeźbiarskie, aktorskie) przedstawienie jakiegoś wydarzenia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈst͡sɛ̃nka, AS: scẽnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scena ż.

przym. sceniczny

Wiktionary

# scenkowy

przymiotnik od: scenka

SJP.pl

# scenogr.

skrót

(1.1) = scenografia

(1.2) = scenograf

Wiktionary

# scenograf

osoba zajmująca się artystycznym opracowaniem dekoracji scenicznych, oprawą widowiska, projektem scenografii do filmu a także oświetleniem, kostiumami i rekwizytami

SJP.pl

Scenograf – autor oprawy plastycznej i architektonicznej do teatru, filmu, telewizji lub na estradę, który ściśle współpracuje z reżyserem. Do zadań scenografa należy także określenie innych elementów stanowiących scenografię, na przykład oświetlenia, dekoracji, rekwizytów, kostiumów.

Wikipedia

# scenografia

1. opracowanie plastycznej i architektonicznej oprawy widowiska, filmu itp.;
2. oświetlenie, dekoracje, kostiumy i rekwizyty stanowiące taką oprawę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) plastycznyastyczna oprawa widowiska teatralnego, filmu itp., np. dekoracje, rekwizyty, kostiumy

Wiktionary

Scenografia – plastyczna oprawa filmu, sztuki teatralnej, widowiska operowego, baletowego lub telewizyjnego. Składa się z dekoracji, kostiumów, rekwizytów, charakteryzacji postaci i oświetlenia.Jest to: sztuka kształtowania przestrzeni teatralnej oraz plastyczne oprawy przedstawień, filmów; wizualna oprawa widowiska teatralnego, filmowego, telewizyjnego, baletowego itd.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. scenograf m., scenografka ż.

przym. scenograficzny

przysł. scenograficznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) escenografía ż.

* interlingua: (1.1) scenographia

* niemiecki: (1.1) Szenografie ż.

* nowogrecki: (1.1) σκηνογραφία ż.

* rosyjski: (1.1) обстановка

* włoski: (1.1) scenografia ż.

źródła.

== scenografia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|ʃʃe.no.gra.'fi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) scenografia

odmiana.

(1.1) lp. scenografia; lm. scenografie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌst͡sɛ̃nɔˈɡrafʲja, AS: scẽnografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scenograf m., scenografka ż.

przym. scenograficzny

przysł. scenograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. scenograf m., scenografka ż.

przym. scenograficzny

przysł. scenograficznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) escenografía ż.

* interlingua: (1.1) scenographia

* niemiecki: (1.1) Szenografie ż.

* nowogrecki: (1.1) σκηνογραφία ż.

* rosyjski: (1.1) обстановка

* włoski: (1.1) scenografia ż.

źródła.

== scenografia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|ʃʃe.no.gra.'fi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) scenografia

odmiana.

(1.1) lp. scenografia; lm. scenografie

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# scenograficznie

przysłówek

(1.1) na sposób scenograficzny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To zaaranżowana scenograficznie przestrzeń odwołująca się do Muzeum Lotnictwa w latach 80.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scenografia ż.

przym. scenograficzny

Wiktionary

# scenograficzny

→ scenografia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze scenografią, dotyczący scenografii

Wiktionary

#### Patrz:

scenografia

#### Przykłady

(1.1) Wśród jego szkiców scenograficznych zachowały się rysunki pasm górskich z grotą pośrodku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scenografia ż.

przysł. scenograficznie

Wiktionary

# scenografka

→ scenograf

SJP.pl

#### Patrz:

scenograf

# scenopis

plan realizacji filmu, zawierający szczegółowy opis kolejnych ujęć; scenariusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. lista ujęć filmowych rozpisana na podstawie scenariusza;

Wiktionary

Scenopis – opracowywany na podstawie scenariusza techniczny plan realizacji filmu, sztuki teatralnej bądź serialu telewizyjnego, zawierający szczegółowy opis kolejnych scen, scenografii, ujęć kamery. Przy realizacji filmu jest podstawą konkretnych działań reżysera, operatora, scenografa i dźwiękowca. W praktyce filmowej, zwłaszcza w animacji, nazywany też "scenopisem opisowym". To podstawowa część filmu, na której jest opracowany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛ̃ˈnɔpʲis, AS: scẽnopʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. scenopisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drehbuch

Wiktionary

# scenopisarka

→ scenopisarz

SJP.pl

#### Patrz:

scenopisarz

# scenopisarski

dotyczący scenopisarza, scenopisarstwa

SJP.pl

# scenopisarstwo

sztuka pisania utworów scenicznych; dramatopisarstwo

SJP.pl

# scenopisowy

przymiotnik od: scenopis

SJP.pl

# scenowy

→ scena; sceniczny (częściej)

SJP.pl

# scentralizować

skupić coś w jednym miejscu, pod jednym zarządem

SJP.pl

# sceptr

dawniej: berło królewskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. berło

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|franc|sceptre. z etym|łac|sceptrum. z etym|gr|σκήπτρον.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== sceptr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) berło

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛptr̥, AS: sceptr̦

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|franc|sceptre. z etym|łac|sceptrum. z etym|gr|σκήπτρον.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== sceptr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) berło

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sceptycki

rzadkie: właściwy sceptykom

SJP.pl

# sceptycyzm

skeptycyzm (dawniej);
1. powątpiewanie w coś; nieufność, podejrzliwość, niedowierzanie;
2. stanowisko filozoficzne odrzucające możliwość uzyskania wiedzy wiarygodnej, pewnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

(1.2) stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem

Wiktionary

Sceptycyzm (gr. sképtomai – „obserwuję”) – pojęcie wieloznaczne, określające postawę w nauce, pogląd filozoficzny oraz potocznie – postawę „sceptyka”, człowieka wątpiącego, krytycznego, niedowierzającego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥, AS: sceptycysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceptyk m., sceptyczka ż., sceptyczność ż.

przym. sceptyczny

przysł. sceptycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) powątpiewanie

Wiktionary

# sceptyczka

1. kobieta krytycznie odnosząca się do wszystkiego, wątpiąca o wszystkim;
2. zwolenniczka sceptycyzmu w filozofii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta sceptyczna, wątpiąca, niedowierzająca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) „Bądź rozsądna – syknęła sceptyczka. – To jedyne rozwiązanie. Inaczej skończysz jak ten twój mężulek. Nie masz tych rozwiązań na pęczki, nie bądź więc głupia. Zresztą i tak jesteś”.

(1.1) Owszem, doskonale, ale ja jestem… sceptyczka… niedowierzająca… i potrzebuję się przekonać (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceptyczność ż., sceptycyzm m.

:: fm. sceptyk m.

przym. sceptyczny

przysł. sceptycznie

Wiktionary

# sceptycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sceptyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kolumb, choć nastawiony sceptycznie, spojrzał z mimowolnym szacunkiem na mężczyznę z lwią grzywą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛpˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: sceptyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sceptyczny

rzecz. sceptyk m., sceptyczka ż., sceptycyzm m., sceptyczność ż.

Wiktionary

# sceptyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sceptycznie

SJP.pl

# sceptyczność

cecha jaką wykazuje osoba sceptyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co sceptyczne lub tego, kto sceptyczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: st͡sɛpˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: sceptyčność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceptyk m., sceptyczka ż., sceptycyzm m.

przym. sceptyczny

przysł. sceptycznie

Wiktionary

# sceptyczny

podchodzący z rezerwą do obserwowanych zjawisk, zachowań, wątpiący w powodzenie działań

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekarze są sceptyczni, bardzo sceptyczni… Znachor operował pacjenta, usunął mu wyrostek robaczkowy i nawet pokazał go po operacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceptycyzm m., sceptyczność ż., sceptyk m., sceptyczka ż.

przysł. sceptycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krytyczny, niedowierzający, nieufny, powątpiewający

Wiktionary

# sceptyk

1. osoba krytycznie odnosząca się do wszystkiego, wątpiąca o wszystkim;
2. zwolennik sceptycyzmu w filozofii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

Wiktionary

Sceptycyzm (gr. sképtomai – „obserwuję”) – pojęcie wieloznaczne, określające postawę w nauce, pogląd filozoficzny oraz potocznie – postawę „sceptyka”, człowieka wątpiącego, krytycznego, niedowierzającego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyznawcą jest się we wspólnocie, ateistą i sceptykiem jest się zaś wyłącznie na własny rachunek, co bywa kosztowne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈst͡sɛptɨk, AS: sceptyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sceptycyzm m., sceptyczność ż.

:: fż. sceptyczka ż.

przym. sceptyczny

przysł. sceptycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. niedowiarek; książk. niewierny Tomasz

Wiktionary

# scerować

naprawić dziurę w tkaninie; zacerować

SJP.pl

# scewola

roślina z rzędu astrów pochodząca z Australii

SJP.pl

Scewola (Scaevola L.) – rodzaj roślin z rodziny Goodeniaceae. Obejmuje według różnych źródeł około 96, 100, 102, 117 lub 130 gatunków. W dużej części są to gatunki spotykane w Australii (rośnie tam ok. 70 gatunków z tego rodzaju) oraz Oceanii. Gatunek S. wrightii występuje na Kubie, a S. socotraensis to endemit wyspy Sokotra. Jeden gatunek – Scaevola plumieri – jest szeroko rozprzestrzeniony na plażach w całej strefie tropikalnej. Rozległy zasięg wiąże się ze zdolnością nasion zachowywania przez ponad rok zdolności do kiełkowania i unoszenia się przez ten czas w wodach morskich. Nasiona kiełkują dopiero po opłukaniu przez wody deszczowe po znalezieniu się na plaży.

Wikipedia

# sch

skrót od: Samopomoc Chłopska

SJP.pl

Sch – znak występujący w ortografii niemieckiej. Jest to odpowiednik polskiego „sz” oraz czeskiego i słowackiego „š”. W cyrylicy „sch” zapisuje się za pomocą znaku „ш”.

Wikipedia

# schab

część środkowa górnej półtuszy wieprzowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;

(1.2) kulin. potrawa z tego mięsa

Wiktionary

Schab – mięso pozyskiwane z tuszy wieprzowej, najczęściej przeznaczone do smażenia (kotlety schabowe) oraz do pieczenia i wędzenia. Przykładowe wyroby wędliniarskie uzyskane ze schabu to polędwica łososiowa, polędwica sopocka, schab pieczony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam kilogram schabu w pawilonie.

(1.2) Pyszny był ten schab u twojej mamy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxap, AS: sχap

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schabowy m., schaboszczak m., schabówka ż.

:: zdrobn. schabik m.

przym. schabowy

Wiktionary

# schabik

zdrobnienie od: schab

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. schab

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schab mrz., schaboszczak mzw., schabowy mzw.

przym. schabowy

Wiktionary

# schaboszczak

potocznie: kotlet schabowy; schabowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. kulin. kotlet schabowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxaˈbɔʃt͡ʃak, AS: sχaboščak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schab m., schabik m., schabowy m.

przym. schabowy

Wiktionary

# schabowski

nazwisko

SJP.pl

# schabowy

sporządzony ze schabu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony ze schabu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. kulin. kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób;

Wiktionary

Kotlet schabowy – kotlet panierowany ze schabu (z kością lub bez) przypominający sznycel wiedeński. Współcześnie jedna z popularnych potraw w kuchni polskiej.

Historia polskich kotletów schabowych sięga XIX wieku. Przepis na schabowy występuje w książce Lucyny Ćwierczakiewiczowej pt. 365 obiadów za pięć złotych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na obiad podałem kotlet schabowy, ziemniaki i surówkę.

(2.1) Kiedy zrobimy schabowego?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxaˈbɔvɨ, AS: sχabovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schab m., schabik m., schaboszczak m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pot. schaboszczak

Wiktionary

# schaby

część środkowa górnej półtuszy wieprzowej

SJP.pl

Schaby – drugi album zespołu Formacja Nieżywych Schabuff wydany w 1991 roku nakładem wydawnictwa Zic Zac.

Jest to pierwszy album grupy po odejściu dotychczasowego lidera i wokalisty Jacka Pałuchy. Rolę pierwszego wokalisty przejął Aleksander Klepacz. Z płyty pochodzą takie przeboje jak: "Baboki", "Faja 89" i "Krótka pieśń o miłości". Realizacja nagrań: Jarosław Regulski. Foto: Marek Kościkiewicz, Wojtek Wieteska. Projekt graficzny: Marek Kościkiewicz.

Wikipedia

# schadenfreude

[czytaj: szadenFROJde] uciecha z cudzej krzywdy, z cudzego nieszczęścia; Schadenfreude

SJP.pl

Schadenfreude (wymowa ˈʃaːdn̩ˌfʀɔɪ̯də) (zapisywane małą albo, jak w j. niemieckim, wielką literą) – przyjemność czerpana z cudzego nieszczęścia lub niepowodzenia.

Wikipedia

# schadzać

schadzać się - gromadzić się w jakimś miejscu; schodzić się

SJP.pl

# schadzka

rodzaj spotkania towarzyskiego dla par

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten stary dom jest popularnym miejscem schadzek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxat͡ska, AS: sχacka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chadzać

Wiktionary

# schaeffer

[czytaj: SZEfer] nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Schaeffer

- Claude Schaeffer – francuski archeolog, odkrywca Ugarit
- Bogusław Schaeffer – polski muzykolog, kompozytor, dramaturg, grafik i pedagog
- Jack Schaeffer – amerykański muzyk jazzowy i producent
- Pierre Schaeffer – francuski kompozytor, twórca muzyki konkretnej
- Jacob Christian Schaeffer – botanik, mykolog

Wikipedia

# schaffhausen

Szwajcaria:

- Schaffhausen – kanton
- Schaffhausen – miasto w kantonie Szafuza
  - Schaffhausen – stacja kolejowa w Szafuzie
- Schaffhausen – dawny okręg (Bezirk) w kantonie Szafuza

Osoby:

- Arne Schaffhausen – niemiecki producent muzyczny

Wikipedia

# schamiały

stać się ordynarnym

SJP.pl

# schamieć

stać się ordynarnym

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chamieć)

(1.1) stać się chamskim

(1.2) daw. pejor. zacząć żyć jak chłopi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Waldek w tym towarzystwie schamiał do reszty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chamowatość ż., cham mos., chamstwo n., chamienie n., schamienie n., odchamianie n., odchamienie n., chamskość ż., chamka ż., chamica ż., chamówa ż., chamówka ż., chamek m., chamuś m., chamidło n., chamisko n.

czas. chamieć ndk., odchamiać ndk., odchamić dk.

przym. chamski, chamowaty

przysł. chamsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) daw. schłopieć

Wiktionary

# schamityzować

przekształcić w język chamicki, upodobnić do języka chamickiego

SJP.pl

# schapendoes

[czytaj: schapendus] rasa psów pasterskich

SJP.pl

Schapendoes – rasa psów należących do psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Nie podlega próbom pracy

Wikipedia

# scharakteryzować

opisać cechy właściwe danej osobie, rzeczy lub danemu zjawisku, wymienić elementy typowe, specyficzne dla kogoś lub czegoś

SJP.pl

# schd

skrót od: Stronnictwo Chrześcijańsko-Demokratyczne

SJP.pl

# scheda

1. odziedziczony majątek;
2. przenośnie: spuścizna, dziedzictwo, spadek

SJP.pl

Scheda (duń. Arvingerne, dosłownie: „spadkobiercy”) – duński serial telewizyjny emitowany od 1 stycznia 2014 roku do 26 lutego 2017 roku przez stację DR1. Powstały trzy serie liczące łącznie 26 odcinków. W Polsce pierwszą serię wyemitowała stacja Filmbox Extra.

Zdjęcia kręcono w okolicach Svendborga na wyspie Fionia (region Dania Południowa).

Wikipedia

# scheduler

Dyspozytor (ang. scheduler), zwany czasami planistą niskopoziomowym (ang. low-level scheduler) – część systemu operacyjnego odpowiedzialna za przydzielanie czasu procesora w ramach przełączania zadań. Decyzja o tym, któremu procesowi przydzielić czas procesora jest podejmowana przez algorytm szeregowania. Do zadań dyspozytora należy m.in. przełączanie kontekstu.

Wikipedia

# schelling

Osoby:

- Caroline Schelling (1763–1809) – niemiecka pisarka
- Erich Schelling (1904–1986) – niemiecki architekt
- Florence Schelling (ur. 1989) – szwajcarska hokeistka
- Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling (1775–1854) – niemiecki filozof
- Thomas Schelling (1921–2016) – amerykański ekonomista
- Hermann von Schelling (1824–1908) – niemiecki prawnik
- Patrick Schelling (ur. 1990) – szwajcarski kolarz

Wikipedia

# schellingiański

[czytaj: szelingiański] taki jak u Schellinga, charakterystyczny dla Schellinga

SJP.pl

# schemacik

zdrobnienie od: schemat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od schemat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie schemat, lecz tylko mały schemacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schemat m.

Wiktionary

# schemat

1. ogólny, wstępny szkic lub plan czegoś;
2. graficzne przedstawienie jakiegoś urządzenia, systemu itp.;
3. gotowy wzór czegoś, powielany potem wielokrotnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogólny plan albo szkic

(1.2) przygotowany do powielania wzór

(1.3) uproszczony rysunek złożonego układu, urządzenia, obiektu lub organizmu

Wiktionary

- schemat organizacyjny
- schemat poznawczy
- schemat aksjomatu
- schemat blokowy
  - schemat blokowy (elektronika)
- schemat elektryczny
- schemat Hornera

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɛ̃mat, AS: sχẽmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schematyczność ż., schematyzm m., schematysta m., schematyzacja ż., schematyzowanie n.

:: zdrobn. schemacik m.

czas. schematyzować ndk.

przym. schematyczny

przysł. schematycznie

Wiktionary

# schematycznie

przysłówek

(1.1) w sposób schematyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schemat mrz., schematyczność ż.

przym. schematyczny

Wiktionary

# schematyczniej

stopień wyższy od przysłówka: schematycznie

SJP.pl

# schematyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: schematyczny; bardziej schematyczny

SJP.pl

# schematyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest schematyczne; cecha tych, którzy są schematyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schemat mrz.

przym. schematyczny

przysł. schematycznie

Wiktionary

# schematyczny

1. przedstawiający coś szkicowo, w ogólnych zarysach;
2. wzorowany na jakimś ogólnie przyjętym modelu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przedstawiający coś w sposób uproszczony

(1.2) pejor. mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schemat m., schematyczność ż., schematyzm mrz.

przysł. schematycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prosty, syntetyczny, uproszczony

(1.2) standardowy, stereotypowy, szablonowy, sztampowy, utarty

Wiktionary

# schematysta

osoba działająca schematycznie, szablonowo, trzymająca się utartych wzorców

SJP.pl

# schematystka

→ schematysta

SJP.pl

#### Patrz:

schematysta

# schematyzm

postępowanie lub myślenie oparte na utartych schematach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postępowanie lub myślenie schematyczne

(1.2) daw. skorowidz

(1.3) rel. katalog zakonny, spis zakonników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jego późniejszych obrazach zaobserwować można toporny schematyzm, jakby artysta zagubił wcześniejszy dar artystycznej fantazji w wyrażaniu swych uczuć.

(1.3) Również daty profesji zakonnej figurują w schematyzmie prowincjalnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schemat m.

przym. schematyczny

Wiktionary

# schengen

1. miasto w Luksemburgu;
2. potoczna nazwa porozumienia zawartego w Schengen w 1985 roku między Beneluksem, RFN oraz Francją, dotyczącego zniesienia kontroli granicznych

SJP.pl

Schengen – miejscowość i gmina (gemeng / commune / Gemeinde) w południowo-wschodnim Luksemburgu, w kantonie Remich. Do 3 października 2015 gmina leżała w dystrykcie Grevenmacher. Siedziba administracyjna gminy znajduje się w miejscowości Remerschen. Liczy 5196 mieszkańców (1 stycznia 2023). Leży na styku granic trzech państw – Luksemburga, Niemiec i Francji.

Wikipedia

# schengeński

→ Schengen

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do wsi Schengen

Wiktionary

#### Patrz:

Schengen

#### Powiązane:

rzecz. Schengen m.

Wiktionary

# scher

[czytaj: szer] (zwykle w liczbie mnogiej) granitowa wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec i fale morskie, występująca u wybrzeży Półwyspu Skandynawskiego; skjer, skjor, szer, szkier

SJP.pl

# scherlały

podupaść na zdrowiu, być wyczerpanym chorobą, stać się cherlawym; zmizernieć, niedomagać

SJP.pl

# scherleć

podupaść na zdrowiu, być wyczerpanym chorobą, stać się cherlawym; zmizernieć, niedomagać

SJP.pl

# scherzando

[czytaj: skercando] określenie wykonawcze: żartobliwie

SJP.pl

# scherzo

[czytaj: skerco] drobna forma muzyczna występująca samodzielnie lub jako część utworu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. gatunek muzyczny;

(1.2) liter. utwór literacki o charakterze liryczno-żartobliwym, wyraziście rytmizowany

Wiktionary

Scherzo (wł. żart) – forma muzyczna występująca samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego. W scherzu wyrazisty rytm oraz artykulacja są ważniejszymi elementami utworu. Najczęściej ma metrum 3/4 oraz formę A-B-A z trio jako częścią środkową.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|wł|scherzo.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) scherzo

źródła.

== scherzo (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈskɛːtsəʊ.

audio|LL-Q1860 (eng)-Pvanp7-scherzo.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. scherzo

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈskɛrt͡sɔ, AS: skerco

Wiktionary

# schetyna

nazwisko

SJP.pl

Grzegorz Juliusz Schetyna (ur. 18 lutego 1963 w Opolu) – polski polityk, działacz sportowy i przedsiębiorca, w latach 2010–2011 marszałek Sejmu VI kadencji, w 2010 tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta RP.

Wikipedia

# schetynówka

droga powiatowa lub gminna zbudowana lub wyremontowana w ramach Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych w okresie sprawowania funkcji ministra spraw wewnętrznych i administracji przez Grzegorza Schetynę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) publ. droga lokalna zbudowana lub wyremontowana w ramach „Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych 2008-2011” wprowadzonego w okresie, gdy ministrem spraw wewnętrznych i administracji oraz wicepremierem był Grzegorz Schetyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będzie więcej pieniędzy na schetynówki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxɛtɨ̃ˈnufka, AS: sχetỹnufka

Wiktionary

# scheyer

[czytaj: szejer] obce nazwisko

SJP.pl

# schiele

Osoby:

- Aleksander Schiele (1890–1976) – polski taternik, narciarz, działacz turystyczny, brat bliźniak Kazimierza
- Armand Schiele (ur. 1967) – francuski narciarz alpejski
- Egon Schiele (1890–1918) – austriacki malarz i grafik
- Kazimierz Schiele (1890–1956) – polski taternik, narciarz, działacz turystyczny, brat bliźniak Aleksandra
- Konstanty Edward Schiele (1817–1886) – polski przemysłowiec pochodzenia niemieckiego
- Tadeusz Schiele (1920–1986) – taternik, pilot wojskowy, syn Kazimierza

Wikipedia

# schiller

[czytaj: sziler] nazwisko

SJP.pl

Friedrich Schiller, właśc. Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller; ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, autor „Ody do radości”.

Wikipedia

# schillerowski

[czytaj: szilerowski] taki jak u Schillera (Szylera); szylerowski

SJP.pl

# schindler

[czytaj: szindler] nazwisko

SJP.pl

Schindler (Szyndler, Szindler, Šindler)

Wikipedia

# schińszczały

stać się takim, jak Chińczycy, ulec wpływom chińskim

SJP.pl

# schińszczeć

stać się takim, jak Chińczycy, ulec wpływom chińskim

SJP.pl

# schińszczony

poddać wpływom chińskim, nadać cechy typowo chińskie

SJP.pl

# schińszczyć

poddać wpływom chińskim, nadać cechy typowo chińskie

SJP.pl

# schiphol

Port lotniczy Amsterdam-Schiphol (hol.: Luchthaven Schiphol, ang.: Amsterdam Airport Schiphol, kod IATA: AMS, kod ICAO: EHAM) – międzynarodowy port lotniczy Amsterdamu, największy w Holandii, położony 3 m p.p.m., na polderze Haarlemmermeer (dawne jezioro), na południowy zachód od miasta.Przed osuszeniem polderu w miejscu tym gromadzono statki przeznaczone do kasacji i stąd właśnie pochodzi nazwa Schiphol (w języku holenderskim schip to statek, a hol to dziura, jama, jaskinia).Port lotniczy został zbudowany w 1917 i od czasu II wojny światowej jest stale modernizowany oraz rozbudowywany.

Wikipedia

# schipperke

[czytaj: SZ-Iperke lub SKIperki] rasa psów stróżujących wyhodowana we Flandrii

SJP.pl

Schipperke – rasa psa, należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Według klasyfikacji FCI nie podlega próbom pracy; na wystawach pod patronatem FCI psy tej rasy sędziowane ubiegają się o jeden CACIB na płeć. Zgodnie z klasyfikacją amerykańską, należy do grupy psów użytkowych. Typ lisowaty.

Wikipedia

# schistosomatoza

tropikalna choroba pasożytnicza człowieka i niektórych gatunków zwierząt; bilharcjoza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeprowadzono także badania otoczenia małych zbiorników wodnych, obszarów podmokłych wskutek podtopień cieków i jezior pod kątem występowania schistosomatozy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bilharcjoza

Wiktionary

# schiz

schiz; potocznie:
1. nietypowe zachowanie, wariactwo;
2. przywidzenie, urojenie, omam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. slang. zob. schiza.

forma rzeczownika.

(2.1) D. plural|schiza.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sumie mówię sobie, że nic się nie stało, ale schiz się powoli rodzi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schiza ż.

czas. schizować ndk.

przym. schizowy

Wiktionary

# schiza

schiz; potocznie:
1. nietypowe zachowanie, wariactwo;
2. przywidzenie, urojenie, omam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pot. schizofrenia

(1.2) przen. pot. czyjeś nieuzasadnione obawy, lęki

Wiktionary

Schiza (gr. Σχίζα) – mała grecka wyspa na Morzu Śródziemnym (dokładniej na jego części, Morzu Jońskim) położona przy południowo-zachodnim krańcu Peloponezu.

Leży w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Mesenia, w gminie Pylos-Nestoras.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. schiz mzw.

Wiktionary

# schizma

rozłam religii ze względów dyscyplinarnych lub dogmatycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

Wiktionary

Schizma – rozłam między wyznawcami jednej religii, ideologii lub grupy kultowej.

Do najważniejszych schizm w świecie chrześcijańskim należą:

- wielka schizma wschodnia (1054) – między prawosławiem i rzymskim katolicyzmem,
- wielka schizma zachodnia (1378–1417),
- reformacja (1517–1562) – między protestantyzmem i rzymskim katolicyzmem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. schizmatyk m., schizmatyczka ż.

przym. schizmatycki

Wiktionary

# schizmatycki

dotyczący schizmy, schizmatyków

SJP.pl

# schizmatyczka

→ schizmatyk

SJP.pl

#### Patrz:

schizmatyk

# schizmatyczny

→ schizmatyk

SJP.pl

#### Patrz:

schizmatyk

# schizmatyk

osoba, która odłączyła się od dotychczasowej organizacji kościelnej wraz z grupą osób do niej podobnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. o członku innej wspólnoty religijnej, która powstała w wyniku podziału jakiejś organizacji wyznaniowej

(1.2) przen. o osobie, która opuściła jakąś organizację lub wspólnotę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli przed śmiercią nie dali żadnych oznak pokuty, pogrzebu kościelnego powinni być pozbawieni notoryczni apostaci, heretycy i schizmatycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizma ż., schizmatyczność ż.

:: fż. schizmatyczka ż.

przym. schizmatycki

przysł. schizmatycko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odszczepieniec, odstępca

(1.2) apostata, odszczepieniec

Wiktionary

# schizmatyzm

odłączanie się od dotychczasowej organizacji kościelnej

SJP.pl

# schizocel

jeden z rodzajów jamy ciała wypełniony parenchymą

SJP.pl

Pseudocel, pseudoceloma – nazwa kilku różnych typów pierwotnej jamy ciała wypełnionej płynem, charakteryzowanych brakiem mezodermy między jamą ciała a jelitem, tradycyjnie nazywanych także schizocelem lub schizocelomą. Pseudocel czasami jest definiowany jako wtórna jama ciała powstała na skutek rozsunięcia się komórek mezodermy. Ze względu na trudności interpretacyjne terminu pseudocel nie jest dobrą cechą taksonomiczną.

Wikipedia

# schizocelia

w biologii: charakterystyczny dla pierwoustych sposób powstawania wtórnej jamy ciała w końcowej fazie gastrulacji

SJP.pl

# schizofazja

w medycynie: zaburzenie ekspresji słownej pojawiające się w pewnych przypadkach schizofrenii

SJP.pl

Schizofazja (sałata słowna; łac. schizophasia) – objaw psychopatologiczny świadczący o znacznym rozkojarzeniu myślenia. W schizofazji słowa wypowiadane przez pacjenta nie układają się w logiczny ciąg i są chaotycznie przemieszane. Termin „schizofazja” wprowadził do medycyny Emil Kraepelin.

Wikipedia

# schizofrenia

choroba psychiczna (rodzaj psychozy) o nieznanym pochodzeniu i specyficznych objawach zaburzenia poczucia własnej żywotności, urojeń prześladowczych, omamach, zmniejszenia aktywności, zamknięcia w sobie, depresji; psychoza schizofreniczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

(1.2) przen. publ. postawa wobec czegoś lub kogoś charakteryzująca się dwoistością, ambiwalencją i wewnętrznymi sprzecznościami

Wiktionary

Schizofrenia (stgr. σχίζειν, schizein, „rozszczepić” i stgr. φρήν, φρεν-, phrēn, phren-, „umysł”) – zaburzenie psychiczne zaliczane do grupy psychoz, czyli stanów charakteryzujących się zmienionym chorobowo, nieadekwatnym postrzeganiem, przeżywaniem, odbiorem i oceną rzeczywistości. Osoby będące w stanie psychozy mają poważnie upośledzoną umiejętność krytycznej, realistycznej oceny własnej osoby, otoczenia i relacji z innymi, a nawet mogą nie być do niej zdolni. Schizofrenia ma bardzo zmienny przebieg i różne jej objawy mogą dominować w zależności od osoby. Początek zaburzenia występuje najczęściej we wczesnej dorosłości, najczęściej między 18. a 35. rokiem życia, dotykając 0,4–0,6% populacji. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu z pacjentem, a także na podstawie zaobserwowanego zachowania. Wykrycie schizofrenii nie jest możliwe za pomocą współcześnie dostępnych badań laboratoryjnych. Z uwagi jednak na możliwe rozwinięcie na podłożu organicznych schorzeń mózgu zaburzeń o obrazie podobnym do schizofrenii należy je wykluczyć. Około 45% pacjentów wraca do zdrowia po jednym lub kilku epizodach. Szacunkowo, 15%–20% chorych jest w stanie pracować na pełny etat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U mnie stwierdzono schizofrenię paranoidalną 7 lat temu.

(1.2) W stosunku Rosjan do Ameryki jest schizofrenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja, AS: sχʹizofrẽńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizofrenik m., schizofreniczka ż.

przym. schizofreniczny

przysł. schizofrenicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) choroba Bleulera

(1.2) rozdwojenie jaźni, ambiwalencja, ambiwalentność

Wiktionary

# schizofreniczka

kobieta, dziewczyna cierpiąca na schizofrenię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: schizofrenik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃka, AS: sχʹizofrẽńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizofrenia ż.

:: fm. schizofrenik m.

przym. schizofreniczny

przysł. schizofrenicznie

Wiktionary

# schizofreniczny

dotyczący schizofrenii i osób cierpiących na nią, charakterystyczny dla schizofreników

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

(1.2) przen. publ. taki, który charakteryzuje się dwoistością, ambiwalencją i wewnętrznymi sprzecznościami

(1.3) przen. pot. taki, który odbiega od normy, trudny do zrozumienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakie są rodzaje zaburzeń schizofrenicznych?

(1.2) …Wobec ZSRR zachowują postawę schizofreniczną: są z nim związani, a jednocześnie sądzą, iż mnóstwo tego, co złe, płynie stamtąd i o niczym tak nie marzą, jak o partnerskiej, a nie podrzędnej roli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: sχʹizofrẽńičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizofrenia ż., schizofrenik m., schizofreniczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ambiwalentny

(1.3) obłędny, szalony, wariacki

Wiktionary

# schizofrenik

człowiek cierpiący na schizofrenię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. psych. człowiek cierpiący na schizofrenię

Wiktionary

Schizofrenia (stgr. σχίζειν, schizein, „rozszczepić” i stgr. φρήν, φρεν-, phrēn, phren-, „umysł”) – zaburzenie psychiczne zaliczane do grupy psychoz, czyli stanów charakteryzujących się zmienionym chorobowo, nieadekwatnym postrzeganiem, przeżywaniem, odbiorem i oceną rzeczywistości. Osoby będące w stanie psychozy mają poważnie upośledzoną umiejętność krytycznej, realistycznej oceny własnej osoby, otoczenia i relacji z innymi, a nawet mogą nie być do niej zdolni. Schizofrenia ma bardzo zmienny przebieg i różne jej objawy mogą dominować w zależności od osoby. Początek zaburzenia występuje najczęściej we wczesnej dorosłości, najczęściej między 18. a 35. rokiem życia, dotykając 0,4–0,6% populacji. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu z pacjentem, a także na podstawie zaobserwowanego zachowania. Wykrycie schizofrenii nie jest możliwe za pomocą współcześnie dostępnych badań laboratoryjnych. Z uwagi jednak na możliwe rozwinięcie na podłożu organicznych schorzeń mózgu zaburzeń o obrazie podobnym do schizofrenii należy je wykluczyć. Około 45% pacjentów wraca do zdrowia po jednym lub kilku epizodach. Szacunkowo, 15%–20% chorych jest w stanie pracować na pełny etat.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) pot. schizol

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) chory

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. schizofrenia ż., schizofreniczność ż.

:: fż. schizofreniczka ż.

przym. schizofreniczny

przysł. schizofrenicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) eskizofreniko

* białoruski: (1.1) шызафрэнік m.

* bułgarski: (1.1) шизофреник m.

* francuski: (1.1) schizophrénique m.

* hiszpański: (1.1) esquizofrénico m.

* rosyjski: (1.1) шизофреник m.

* słowacki: (1.1) schizofrenik m.

* ukraiński: (1.1) шизофренік m.

* włoski: (1.1) schizofrenico m.

źródła.

== schizofrenik (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) med. psych. schizofrenik

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik, AS: sχʹizofrẽńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizofrenia ż., schizofreniczność ż.

:: fż. schizofreniczka ż.

przym. schizofreniczny

przysł. schizofrenicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. schizol

Wiktionary

# schizogonia

w biologii: sposób rozmnażania bezpłciowego niektórych pierwotniaków, polegający na kilkakrotnym podziale jądra osobnika, a następnie na podziale całej jego komórki na wiele nowych osobników

SJP.pl

Schizogonia – typ bezpłciowego rozmnażania się niektórych pierwotniaków. Polega na wielokrotnym podziale jądra komórkowego, a dopiero później na podziale cytoplazmy. Jest przez to nazywana podziałem wielokrotnym.

Taki sposób rozmnażania umożliwia powstanie w krótkim czasie dużej liczby osobników potomnych, co ma znaczenie w rozprzestrzenianiu się gatunku.

Wikipedia

# schizoid

schizotymik o cechach psychopatycznych

SJP.pl

Charakter schizoidalny – styl charakteru opisany przez Stephena Johnsona w oparciu o koncepcję psychoanalityczno-rozwojową.

Wikipedia

# schizoidalny

→ schizoid, np. zachowanie schizoidalne

SJP.pl

# schizoidia

w psychologii: konstytucja psychiczna, której cechą charakterystyczną jest zamykanie się w sobie, ograniczanie stosunków z innymi ludźmi, skłonność do samotności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. rzad. zaburzenie psychiczne

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. schizoid m.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr. schízō → ‘rozszczepiam’ + etym|gr. eídos → ‘postać’

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) schizoidia ż.

źródła.

== schizoidia (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. schizoidia

odmiana.

(1.1) lp. schizoidia; lm. schizoidie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsxʲizɔˈjidʲja, AS: sχʹizoi ̯idʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schizoid m.

Wiktionary

# schizol

1. pogardliwie o schizofreniku;
2. potocznie o osobie zachowującej się niezgodnie z ogólnie przyjętymi normami

SJP.pl

# schizolka

→ schizol

SJP.pl

#### Patrz:

schizol

# schizont

pierwotniak, który znajduje się w stadium rozmnażania bezpłciowego zwanego schizogonią

SJP.pl

Schizont – jedna z form rozwojowych części pierwotniaków, głównie niektórych sporowców. Wielojądrowa forma bezpłciowa, powstała w wyniku schizogonii. Schizonty zarodźca malarii rozwijają się w krwinkach gospodarza, po czym rozpadają się na jednojądrzaste merozoity. Z merozoitów może powstać kolejne pokolenie schizontów.

Wikipedia

# schizotymia

w psychologii: ogół cech osobowości introwertycznej, odznaczający się oddaleniem od rzeczywistości, skłonnością do marzycielstwa, oschłością, wyniosłością, odgradzaniem się od otoczenia, nieufnością wobec ludzi

SJP.pl

Wikipedia

# schizotymiczka

w psychologii: kobieta kobieta o temperamencie schizotymicznym, czyli oschła uczuciowo, trudno nawiązująca kontakty z ludźmi, zamknięta w sobie, nieufna, drażliwa

SJP.pl

# schizotymiczny

dotyczący schizotymii - zespołu cech osobowości introwertycznej, np. postawa schizotymiczna

SJP.pl

# schizotymik

w psychologii: człowiek o temperamencie schizotymicznym, czyli oschły uczuciowo, trudno nawiązujący kontakty z innymi, zamknięty w sobie

SJP.pl

Wikipedia

# schizować

potocznie: wariować, tracić rozum; świrować

SJP.pl

# schladming

miasto w środkowej Austrii

SJP.pl

Schladming – miasto w środkowej Austrii, w kraju związkowym Styria, w powiecie Liezen, wchodzi w skład ekspozytury politycznej Gröbming. Leży nad rzeką Aniza. Liczy 6715 mieszkańców (1 stycznia 2015).

Dawniej było miastem górniczym. Dziś głównym źródłem dochodów jest turystyka górska. Miasto jest też ważnym ośrodkiem narciarskim.

Wikipedia

# schlagfertig

[czytaj: szla:kfertik] z niemieckiego: zawsze gotów do celnej, ciętej odpowiedzi

SJP.pl

# schlany

potocznie: taki, który się schlał

SJP.pl

# schlapać

chlapiąc się mocno zabrudzić, pomoczyć, mocno pochlapać

SJP.pl

# schlapywać

chlapiąc, mocno zabrudzać

SJP.pl

# schlebiać

prawić pochlebstwa, komplementy, starać się przypodobać komuś; pochlebiać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. schlebić)

(1.1) chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schlebić

rzecz. schlebianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kadzić, łechtać, nadskakiwać, pochlebiać, przypochlebiać

Wiktionary

# schlebiacz

rzadko: pochlebca, lizus, podlizywacz

SJP.pl

# schlebiaczka

→ schlebiacz

SJP.pl

#### Patrz:

schlebiacz

# schlebianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|schlebiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schlebiać

Wiktionary

# schlebić

powiedzieć komuś pochlebstwa, komplementy

SJP.pl

# schlebienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|schlebić.

Wiktionary

# schlesinger

[czytaj: SZLEz-indżer] nazwisko

SJP.pl

Schlesinger:

- Alice Schlesinger
- Arthur M. Schlesinger Jr.
- Bruno Walter Schlesinger
- James Rodney Schlesinger
- John Richard Schlesinger
- Frank Schlesinger
- Leon Schlesinger
- Leontine Schlesinger

- (1770) Schlesinger

Wikipedia

# schlewać

1. rzadko: wypijać wszystko; wyżłopywać;
2. potocznie: schlewać się - upijać się; uchlewać się, nachlewać się

SJP.pl

# schleyer

- Hanns Martin Schleyer – niemiecki menedżer i przemysłowiec
- Johann Martin Schleyer – ksiądz rzymskokatolicki, twórca języka volapük

Wikipedia

# schlierenzauer

[czytaj: szlirencałer] nazwisko obce

SJP.pl

# schlisselburczyk

więzień twierdzy w Schlisselburgu

SJP.pl

# schludniej

stopień wyższy od przysłówków: schludnie, schludno

SJP.pl

# schludniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: schludny

SJP.pl

# schludność

1. stan uporządkowania, czystości; porządek, czystość, ład;
2. cecha kogoś, kto dba o czystość, porządek;
3. cecha kogoś, kto wygląda czysto, jest zadbany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co schludne; cecha tych, którzy są schludni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schludzenie n.

czas. schludzić

przym. schludny

przysł. schludnie, schludno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uporządkowanie

Wiktionary

# schludny

1. dbający o czystość, porządek;
2. utrzymany w czystości, w porządku

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który dba o czystość i porządek

(1.2) taki, który utrzymywany jest w czystości i porządku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxludnɨ, AS: sχludny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schludność ż.

przysł. schludnie, schludno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) porządny

(1.2) zadbany, czysty

Wiktionary

# schmaltz

[czytaj: szmalc] sentymentalizm, czułostkowość w utworze artystycznym; schmalz

SJP.pl

# schmalz

[czytaj: szmalc] sentymentalizm, czułostkowość w utworze artystycznym; schmaltz

SJP.pl

# schmeisser

[czytaj: szmajser] potocznie: niemiecki pistolet maszynowy MP 40; szmajser

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hist. wojsk. pot. niemiecki pistolet maszynowy MP 40

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. szmajser

Wiktionary

# schmid

[czytaj: szmid] nazwisko

SJP.pl

# schmidt

[czytaj: szmit] nazwisko

SJP.pl

- Agata Schmidt (ur. 1985) – polska śpiewaczka operowa
- Aki Schmidt (1935-2016) – niemiecki piłkarz
- Alfred Jan Schmidt (1888-1968) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego
- Alfred Schmidt (1931-2012) – niemiecki filozof i socjolog
- Alfred Schmidt (1897-1947) – zbrodniarz hitlerowski
- Andrzej Schmidt (1922-2021) – historyk jazzu
- Bernhard Schmidt (1879-1935) – estoński optyk i astronom
- Eduard Oscar Schmidt (1823–1886) – biolog niemiecki
- Elisa Sophia Schmidt (1990–) – niemiecka piosenkarka i autorka tekstów, występująca jako Femme Schmidt lub Schmidt
- Franz Schmidt (1874–1939) – austriacki kompozytor
- Franz Schmidt (1909–) – funkcjonariusz Gestapo
- Harald Schmidt (ur. 1957) – niemiecki satyryk
- Helmut Schmidt (1918-2015) – kanclerz Niemiec w latach 1974–1982
- Ingrid Schmidt (ur. 1955) – niemiecka prawniczka
- Josef Friedrich Schmidt (1871-1948) – niemiecki przedsiębiorca
- Joanna Schmidt (ur. 1978) – polska polityk
- Karl Schmidt (1836-1888) – niemiecki architekt czynny we Wrocławiu
- Konstanty Schmidt-Ciążyński (1818-1889) – kolekcjoner i znawca sztuki
- Michał Schmidt (1836-1893) – polski prawnik
- Peter Schmidt (1931-1980) – brytyjski grafik, malarz
- Peter Schmidt (ur. 1944) – niemiecki pisarz
- Robert Schmidt (1962–1989) – polski aktor dziecięcy i muzyk punkowy
- Stanisław Schmidt (1904–1977) – polski działacz partyjny i państwowy
- Tadeusz Schmidt (1920-1976) – polski aktor
- Trudeliese Schmidt (1942-2004) – niemiecka śpiewaczka operowa
- Ulla Schmidt (ur. 1949) – niemiecka polityk
- Włodzimierz Schmidt (ur. 1943) – polski szachista, wielokrotny mistrz Polski
- Wojciech Schmidt (ur. 1974) – polski raper
- Kendall Schmidt (ur. 1990) – amerykański piosenkarz i aktor
- (1743) Schmidt – planetoida nazwana od Bernharda Schmidta
- (2108) Otto Schmidt – planetoida nazwana od Otto Szmidta
- Schmidt – amerykański film z 2002 roku
- teleskop Schmidta

Wikipedia

# schmitt

[czytaj: szmit] nazwisko

SJP.pl

## Niemcy

- Schmitt – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Cochem-Zell

## Osoby

- Albert Schmitt – powstaniec listopadowy, demokratyczny działacz emigracyjny, wolnomularz
- Allison Schmitt – amerykańska pływaczka
- Arnd Schmitt – niemiecki szermierz
- Carl Schmitt – niemiecki politolog
- Damien Schmitt – francuski perkusista
- Éric-Emmanuel Schmitt – francuski dramaturg, eseista i powieściopisarz
- Harrison Schmitt – amerykański astronauta
- Henryk Schmitt – polski historyk
- Kurt Paul Schmitt – niemiecki ekonomista
- Martin Schmitt – niemiecki skoczek narciarski
- Otto Herbert Schmitt – amerykański wynalazca, inżynier i biofizyk
- Pál Schmitt – węgierski szermierz
- Philip Schmitt – zbrodniarz hitlerowski
- Thorsten Schmitt – niemiecki narciarz
- Vivian Schmitt – niemiecka aktorka

Wikipedia

# schnąć

1. stawać się suchym;
2. o roślinach: więdnąć z braku wody;
3. potocznie: szybko tracić wagę

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. wyschnąć, zeschnąć)

(1.1) stawać się suchym; tracić wilgotność

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. uschnąć)

(2.1) marnieć z braku wody

(2.2) pot. bardzo szybko chudnąć

(2.3) pot. marnieć z powodu stanu uczuciowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schnięcie n., suchotnik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) suszyć się, wysychać, zasuszać się, zsychać, zsychać się

(2.1) usychać, więdnąć

(2.2) mizernieć

Wiktionary

# schneider

[czytaj: sznajder] nazwisko

SJP.pl

Geografia:

- Schneider – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Lake
- Schneider (ang. Schneider Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Buffalo

Osoby o tym nazwisku:

- Aaron Schneider (ur. 1965) – amerykański reżyser i operator filmowy
- Alan Schneider (1917–1984) – amerykański reżyser
- Aleksander Schneider (1908–1993) – amerykański skrzypek
- Andre Schneider-Laub (ur. 1958) – niemiecki lekkoatleta, skoczek wzwyż
- Angela Schneider (ur. 1959) – kanadyjska wioślarka
- Antoni Schneider (1825–1880) – polski krajoznawca, kolekcjoner i encyklopedysta
- Athanasius Schneider ur. 1961) – niemiecki duchowny rzymskokatolicki
- Attila Schneider (1955–2003) – węgierski szachista
- August Schneider (1851–1929) – niemiecki prawnik, burmistrz Katowic
- Balthasar Schneider (ur. 1984) – austriacki skoczek narciarski
- Bernd Schneider (ur. 1964) – niemiecki kierowca wyścigowy
- Bernd Schneider (ur. 1973) – niemiecki piłkarz
- Bert Schneider (1897–1986) – kanadyjski bokser
- Bruno Schneider (ur. 1919) – austriacki lekkoatleta, biegacz
- Carl Schneider (1891–1946) – niemiecki psychiatra
- Christine Schneider (ur. 1972) – niemiecka polityk i samorządowiec
- Christoph Schneider (ur. 1966) – niemiecki perkusista
- Cory Schneider (ur. 1986) – amerykański hokeista
- Dan Schneider (ur. 1966) – amerykański producent telewizyjny, reżyser, scenarzysta i aktor
- David M. Schneider (1918–1995) – amerykański antropolog
- David Schneider (ur. 1963) – brytyjski aktor
- Dieter Schneider (ur. 1949) – niemiecki piłkarz
- Dorothee Schneider (ur. 1969) – niemiecka jeźdźczyni sportowa
- Dustin Schneider (ur. 1985) – kanadyjski siatkarz
- Edgar W. Schneider (ur. 1954) – austriacki językoznawca
- Élisabeth Baume-Schneider (ur. 1963) – szwajcarska polityk
- Etienne Schneider (ur. 1971) – luksemburski polityk
- Eugène Schneider (1805–1875) – francuski przemysłowiec i metalurg
- Filip Schneider (1897–1979) – polski wojskowy i działacz polityczny
- Florian Schneider (1947–2020) – niemiecki wokalista i klawiszowiec
- Fred Schneider (ur. 1951) – amerykański wokalista i perkusista
- Friedrich Schneider (1786–1853) – niemiecki kompozytor, dyrygent, pianista, organista i pedagog
- Fritz Schneider (1902–?) – niemiecki zbrodniarz wojenny
- Fritz Schneider (1911–1985) – szwajcarski entomolog
- Georg Abraham Schneider (1770–1839) – niemiecki kompozytor, waltornista i oboista
- Georges Schneider (1925–1963) – szwajcarski narciarz alpejski
- Gerhard Schneider (ur. 1969) – niemiecki duchowny rzymskokatolicki
- Gregor Schneider (ur. 1969) – niemiecki artysta specjalizujący się w aranżacji pomieszczeń
- Grzegorz Schneider (1961–2013) – polski perkusista
- Hans Schneider (1544–1608) – niemiecki architekt i budowniczy
- Hans Schneider (1909–1972) – niemiecki piłkarz wodny
- Hans Joachim Schneider (1928–2015) – niemiecki kryminolog
- Harriet Schneider French (1824–1906) – amerykańska lekarka i działaczka społeczna
- Heinz Schneider (1932–2007) – niemiecki tenisista stołowy
- Helge Schneider (ur. 1955) – niemiecki komik, muzyk i aktor
- Helmut Schneider (1913–1984) – niemiecki piłkarz
- Ignacio Schneider (ur. 1983) – urugwajski piłkarz
- Inga Schneider (ur. 1968) – niemiecka biathlonistka
- Jan Schneider (1844–?) – polski wojskowy, powstaniec styczniowy
- Johann Gottlob Theaenus Schneider (1750–1822) – niemiecki filolog klasyczny i ichtiolog
- Johann Schneider (1824–1876) – niemiecki duchowny rzymskokatolicki
- Johann Baptist Schneider (1840–1905) – austriacki duchowny rzymskokatolicki
- Johann Schneider-Ammann (ur. 1952) – szwajcarski polityk i przedsiębiorca
- John Schneider (ur. 1960) – amerykański aktor i muzyk
- Jolenta Schneider (1934–2015) – polska biolożka
- Josef Schneider (1891–1966) – szwajcarski wioślarz
- Julius Schneider (1925–2009) – niemiecki lekkoatleta, tyczkarz
- Justyna Schneider (ur. 1987) – polska aktorka
- Karl Heinrich Schneider – niemiecki zbrodniarz hitlerowski
- Karl Ernst Christoph Schneider (1786–1856) – niemiecki filolog klasyczny
- Karl Samuel Schneider (1801–1882) – niemiecki duchowny ewangelicki i polityk
- Karl Camillo Schneider (1867–1943) – niemiecko-austriacki zoolog, filozof i parapsycholog
- Kjell Schneider (ur. 1976) – niemiecki siatkarz plażowy
- Konstantin Schneider (ur. 1975) – niemiecki zapaśnik
- Kurt Schneider (1887–1967) – niemiecki psychiatra
- Kurt Schneider (1888–1917) – niemiecki lotnik
- Lars-Åke Schneider (ur. 1955) – szwedzki szachista
- Leszek Schneider (1925–1984) – polski filolog, rusycysta
- Lothar Schneider (1939–2019) – niemiecki zapaśnik
- Louis Schneider (1901–1942) – amerykański kierowca wyścigowy
- Ludwig Schneider (1855–1943) – niemiecki architekt
- Ludwig Schneider (ur. 1968) – niemiecki zapaśnik
- Ludwik Schneider (1899–1972) – polski piłkarz
- Manfred Schneider (ur. 1941) – niemiecki wioślarz
- Marc Schneider (ur. 1980) – szwajcarski piłkarz
- Maria Schneider (1952–2011) – francuska aktorka
- Marius Schneider (1903–1982) – niemiecki muzykolog
- Max Schneider (1875–1967) – niemiecki muzykolog i dyrygent
- Max Schneider (ur. 1992) – amerykański muzyk, aktor i model
- Mike Schneider (ur. 1995) – luksemburski piłkarz
- Niels Schneider (ur. 1987) – francuski aktor
- Oscar Schneider (ur. 1927) – niemiecki polityk i prawnik
- Oskar Schneider (1898–1961) – szwajcarski dyplomata
- Othmar Schneider (1928–2012) – austriacki narciarz alpejski i strzelec
- Paul Schneider (1897–1939) – niemiecki duchowny ewangelicki
- Paul Schneider (ur. 1976) – amerykański aktor i scenarzysta
- Peter Schneider (ur. 1951) – amerykański producent filmowy i teatralny, brydżysta
- Petra Schneider (ur. 1963) – niemiecka pływaczka
- Philip Schneider (ur. 1981) – austriacki siatkarz
- Reinhard Schneider (ur. 1968) – niemiecki ekonomista
- Reinhold Schneider (1903–1958) – niemiecki dramaturg, poeta, krytyk, historyk, teolog i filozof
- René Schneider (ur. 1973) – niemiecki piłkarz
- Rob Schneider (ur. 1963) – amerykański aktor, scenarzysta i producent
- Rolf Schneider (ur. 1932) – niemiecki pisarz
- Romain Schneider (ur. 1962) – luksemburski samorządowiec i polityk
- Roman Schneider (1894–1969) – polski architekt, artysta plastyk, ceramik i rzeźbiarz
- Romy Schneider (1938–1982) – austriacka aktorka
- Sascha Schneider (1870–1927) – niemiecki malarz, rzeźbiarz i pedagog
- Siegfried Schneider (ur. 1939) – niemiecki siatkarz
- Sophia Schneider (ur. 1997) – niemiecka biathlonistka
- Stanisław Schneider (1858–1917) – polski filolog klasyczny i historyk literatury
- Stephanie Schneider (ur. 1990) – niemiecka bobsleistka
- Tanja Schneider (ur. 1974) – austriacka narciarka alpejska
- Thomas Schneider (ur. 1964) – niemiecki archeolog i historyk
- Thomas Schneider (ur. 1988) – niemiecki lekkoatleta, sprinter
- Tim Schneider (ur. 1997) – niemiecki koszykarz
- Timm Schneider (ur. 1988) – niemiecki piłkarz ręczny
- Tobias Schneider (ur. 1992) – niemiecki bobsleista
- Werner Schneider – niemiecki brydżysta
- Wilhelm Schneider (1909–1988) – polski lekkoatleta, tyczkarz
- Willi Schneider (ur. 1963) – niemiecki skeletonista
- Wolf Schneider (1925–2022) – niemiecki dziennikarz i krytyk językowy
- Veronika Schneider (ur. 1987) – węgierska szachistka
- Viktor Schneider – niemiecki biegacz narciarski
- Vreni Schneider (ur. 1964) – szwajcarska narciarka alpejska
- Zdzisław Schneider (1931–2018) – polski zapaśnik i trener

Wikipedia

# schód

podwyższenie, na którym stawia się stopę, żeby wejść wyżej lub zejść niżej; stopień

SJP.pl

# schodek

każdy ze stopni, z których składają się schody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) każdy ze stopni, z których składają się schody

(1.2) przen. jakaś nierówność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wracając ze szkoły do domu, zawsze biegnę po trzy schodki na raz.

(1.2) Ten fryzjer partacz zrobił mi schodki z tyłu głowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔdɛk, AS: sχodek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schody nmos., schodnia ż., schodzenie n.

:: zdrobn. schodeczek m.

czas. schodzić

przym. schodkowy, schodowy

przysł. schodkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stopień

Wiktionary

# schodki

każdy ze stopni, z których składają się schody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od schody

(1.2) daw. środ. polit. szubienica

Wiktionary

Wyraz schodki jest zdrobnieniem od wyrazu schody. Różne przedmioty są określane tym słowem ze względu na szeroko pojmowane podobieństwo do schodów:

- schodki – inna nazwa współczynników wiodących w macierzy schodkowej
- Schodki – odcinek dawnej owczej perci w Dolinie Miętusiej w polskich Tatrach Zachodnich
- Schodki – przełęcz w polskich Tatrach Wysokich
- Schodki – singel Maty

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na marmurowych schodkach biegnących ku wodzie stoi pomarańczowy sadhu sypiąc na wodę okruszyny chlebowego placekacka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodzenie n.

czas. schodzić

Wiktionary

# schodkować

podchodzić po stromym stoku, ustawiając narty poprzecznie do linii spadku

SJP.pl

# schodkowaty

ułożony, wycięty w kształcie schodków; przypominający kształtem schodki

SJP.pl

# schodkowy

1. taki, który ma kształt schodów; schodkowaty;
2. taki, który składa się ze schodków, odnosi się do schodków lub do schodka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze schodkiem, dotyczący schodka

(1.2) taki, który ma kształt schodków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxɔtˈkɔvɨ, AS: sχotkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodek m., schody nmos., schodzenie n.

czas. schodzić ndk.

przym. schodowy

przysł. schodowo, schodkowo

Wiktionary

# schodnia

1. schody na statku;
2. schody dostawiane do samolotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. prowizoryczna kładka budowlana

(1.2) żegl. schody łączące dwa pokłady na statku

Wiktionary

- Schodnia – dawne rosyjskie miasto w obwodzie moskiewskim
- Schodnia – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Ozimek
- schodnia – schody lotniskowe lub na statku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dudnią kroki po deskach pokładu i, śmignąwszy po schodni na rufę, przed oficerem wachtowym staje uczeń trzeciego kursu, pełniący w mojej wachcie służbę bosmańską.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodzenie n., schodek mrz., schody lm nm.

czas. schodzić ndk., zejść dk.

Wiktionary

# schodowaty

przypominający schody, podobny do schodów

SJP.pl

# schodowy

przymiotnik od: schody, np. klatka schodowa - odrębna część budynku, w której znajdują się schody

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze schodami, dotyczący schodów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxɔˈdɔvɨ, AS: sχodovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodek m., schody nmos., schodzenie n.

czas. schodzić ndk.

przym. schodkowy

przysł. schodowo, schodkowo

Wiktionary

# schodołaz

urządzenie pomocne przy radzeniu sobie z barierami architektonicznymi przez osoby niepełnosprawne

SJP.pl

# schody

konstrukcja złożona z szeregu stopni, umożliwiająca przejście na inny poziom budynku lub terenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

(1.2) coś o kształcie schodów (1.1)

Wiktionary

Schody – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.

Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu (schody wiodące do świątyni, kościoła, zamku itp.) Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. Wymiary schodów regulują przepisy budowlane zawarte w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa (rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), zgodnie z nimi minimalne, wymagania zależą od przeznaczenia budynków (budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, służba zdrowia) przeznaczenia schodów – wejścia do piwnic, na poddasze mogą zawierać mniej wygodne schody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Klip kręcono na schodach, które codziennie w południe przemierzała w drodze po chleb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔdɨ, AS: sχody

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodek m., schodnia ż., schodzenie n.

czas. schodzić ndk.

przym. schodkowy, schodowy

Wiktionary

# schodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|schodzić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Męczy mnie to ciągłe schodzenie i wchodzenie po schodach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: sχoʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodek mrz., schody nmos., schodki nmos., schodnia ż.

czas. schodzić ndk., naschodzić się

przym. schodowy, schodkowy, schodkowaty

Wiktionary

# schodzić

1. idąc, opuszczać się w dół;
2. opuszczać jakieś miejsce, ustępować, usuwać się skądś;
3. opuszczać się niżej, zanurzać się;
4. odpadać z jakiejś powierzchni, ścierać się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zejść)

(1.1) iść w dół

(1.2) obniżać wartość, cenę

(1.3) ustępować miejsce

(1.4) umierać

(1.5) pot. o towarze: być kupowanym, sprzedawać się, zwykle szybko

(1.6) karc. wyrzucać lewy w rozgrywce karcianej

(1.7) o dniach, latach: upływać

(1.8) opuścić miejsce produkcji

(1.9) o terenie: ciągnąć się w dół

(1.10) odpaść

(1.11) przybywać grupowo w dane miejsce

czasownik przechodni dokonany

(2.1) pot. zużywać odzież lub obuwie w wyniku długotrwałego użytkowania

czasownik zwrotny niedokonany schodzić się

(3.1) przybywać grupowo w dane miejsce

(3.2) o drogach, liniach, rurach itp.: łączyć się, skupiać się, przecinać się

czasownik zwrotny dokonany schodzić się

(4.1) męczyć się długim chodzeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Schodziła wolno, tren sukni ciągnął się za nią po szerokich marmurowych stopniach….

(1.10) Pomidory blanszować kilka minut we wrzątku, aby lepiej schodziła z nich skórka.

(1.11) Na ten popielec zjeżdżali się i schodzili do kościołów wszyscy katolickiego wyznania, panowie nawet najwięksi nigdy go nie opuszczali.

(3.1) Kobiety schodziły się na plotkaotki przy studni.

(3.1) W sobotę i niedzielę schodzą się goście.

(3.2) Tutaj schodzą się dwa rurociągi.

(4.1) Schodziłem się na tej wycieczce i teraz bolą mnie nogi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: sχoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schodzenie n., schody nmos., schodki nmos., schodek m., schodnia ż., zejście n.

czas. naschodzić się, zejść dk.

przym. schodzony, schodkowy, schodowy, schodkowaty

przysł. schodkowo, schodowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ślazować.

(1.2) maleć

(1.3) ustępować

Wiktionary

# schodzony

zniszczony wskutek długiego używania, np. schodzone buty

SJP.pl

# schola

przykościelny chórek dziecięcy, prowadzony najczęściej przez księży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. parafialny zespół śpiewaczy

Wiktionary

Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a cappella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza (kierownika chóru).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasza schola wzięła udział w przeglądzie chórów parafialnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔla, AS: sχola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. scholka ż.

Wiktionary

# scholar

w epoce średniowiecznej: student, żak

SJP.pl

# scholarski

→ scholar

SJP.pl

#### Patrz:

scholar

# scholaryzacja

proces mający na celu zwiększenie roli szkolnictwa w życiu społecznym; skolaryzacja

SJP.pl

# scholastycyzm

Scholastyka – termin wieloznaczny:

- początkowo – nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;
- następnie zaczął oznaczać nurty teologiczne i filozoficzne tam uprawiane, a także specyficzną metodę filozofowania (metodę scholastyczną). Od XIII wieku większość średniowiecznej filozofii miała charakter scholastyczny;
- w czasach renesansu scholastyka uzyskała pejoratywne znaczenie, bliskie sofistyce. Tym mianem oznaczano nadmiernie spekulatywną filozofię zajmującą się wydumanymi problemami.

Wikipedia

# scholastycznie

przysłówek

(1.1) na sposób scholastyczny

(1.2) filoz. zgodnie z zasadami scholastyki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scholastyczność ż., scholastyk mos., scholastyka ż.

przym. scholastyczny

Wiktionary

# scholastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest scholastyczne; cecha tych, którzy są scholastyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. scholastyczny

przysł. scholastycznie

rzecz. scholastyk mos., scholastyka ż.

Wiktionary

# scholastyczny

→ scholastyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

przymiotnik jakościowy

(2.1) odwołujący się do autorytetów

Wiktionary

#### Patrz:

scholastyka

#### Przykłady

(1.1) Filozofem scholastycznym był m.in. Marsyliusz z Padwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. scholastyczność ż., scholastyk mos., scholastyka ż.

przysł. scholastycznie

Wiktionary

# scholastyk

1. kierunek średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów religijnych i rozstrzygania sporów przez odwoływanie się do autorytetów; filozofia scholastyczna;
2. ironicznie: filozofowanie, jałowe dociekania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej

(1.2) hist. duchowny nadzorujący szkoły w diecezji, kierujący szkołą katedralną

Wiktionary

Scholastyk (łac. scholasticus) – od XII do XVIII wieku duchowny, będący członkiem kapituły, czyli kanonikiem, sprawujący nadzór nad szkołami w swojej diecezji. Jego beneficjumnazywano scholasterią.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. scholastyczność ż., scholastyka ż.

przym. scholastyczny

przysł. scholastycznie

Wiktionary

# scholastyka

1. kierunek średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów religijnych i rozstrzygania sporów przez odwoływanie się do autorytetów; filozofia scholastyczna;
2. ironicznie: filozofowanie, jałowe dociekania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- scholastyka (łac.) – nurt w europejskiej filozofii średniowiecznej,
- Scholastyka – imię żeńskie,
- Święta Scholastyka – święta katolicka, siostra świętego Benedykta (z Nursji).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sxɔˈlastɨka, AS: sχolastyka

Wiktionary

# scholiasta

autor dodatkowych objaśnień umieszczanych na marginesach rękopisów greckich i łacińskich przez komentatora

SJP.pl

# scholion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) komentarz lub uwaga typu filologicznego albo historycznego zachowany na marginesie greckiego lub łacińskiego rękopisu;

Wiktionary

Scholia (l.poj. scholion, gr. σχόλιον „komentarz”) – komentarze i uwagi typu filologicznego i historycznego zachowane na marginesach greckich i łacińskich rękopisów. Pochodzą głównie z okresu bizantyjskiego. Pisane były zwykle przez anonimowych autorów (scholistów). Mają ogromną wartość, ponieważ dostarczają cennych informacji o pracach jeszcze starszych, które nie zachowały się do czasów nowożytnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. skolion

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) scholium

Wiktionary

# scholium

w literaturoznawstwie: uwaga, objaśnienie lub komentarz umieszczony na marginesie przez komentatora żyjącego w starożytności lub średniowieczu

SJP.pl

# scholka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: schola

(1.2) nieduża schola

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wokalistka zaczynała w niewielkiej scholce przy swojej rodzinnej parafii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schola ż.

Wiktionary

# scholl

- rodzeństwo Schollów
  - Hans Scholl
  - Sophie Scholl
- Hans Scholl (astronom)

Wikipedia

# schomeinizować

rzadko: schomeinizować się - podporządkować się fanatycznej doktrynie religijnej narzucanej przez Chomeiniego

SJP.pl

# schönbrunn

[czytaj: szönbrun albo szenbrun] pałac w Wiedniu

SJP.pl

## Austria

- Schönbrunn – pałac w Wiedniu
- Schönbrunn – ogród zoologiczny w Wiedniu
- DFS Schönbrunn – parowiec

## Czechy

- niemiecka nazwa gminy Dolní Studénky w kraju ołomunieckim, w powiecie Šumperk
- niemiecka nazwa gminy Jedlová u Poličky w kraju pardubickim, w powiecie Svitavy
- niemiecka nazwa gminy Studánka w kraju pilzneńskim, w powiecie Tachov
- niemiecka nazwa Svinova, dzielnicy Ostrawy
- dawna nazwa gminy Bratřice w kraju Wysoczyna, w powiecie Pelhřimov

Wikipedia

# schopenhauer

[czytaj: szopenhałer] nazwisko, m.in. Arthur Schopenhauer (1788-1860) - filozof niemiecki

SJP.pl

Schopenhauer:

- Arthur Schopenhauer
- Johanna Henrietta Schopenhauer

- (7015) Schopenhauer

Wikipedia

# schopenhauerowski

[czytaj: szopenhałerowski] właściwy Schopenhauerowi, charakterystyczny dla filozofii Schopenhauera

SJP.pl

# schorować

schorować się - dawniej: zmarnieć, osłabnąć, zniszczeć wskutek choroby; schorzeć

SJP.pl

# schorowany

wycieńczony chorobami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który długo i ciężko chorował; wycieńczony chorobami; też: świadczący o takim stanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kapusta z grzybami / Jeśli nie trafił się w niej żaden trujący lub "czarnobylski" grzybek, to w małych ilościach będzie O.K. Najlepiej znoszą ją ludzie młodzi — schorowanej babci może leżeć na wątrobie do Wielkanocy

(1.1) Przy cięciu młodych drzew trzeba usuwać bezwzględnie wszystkie gałęzie nadłamane, schorowane i zamarłe.

(1.1) Niechaj mi powie — czy z tej trupiej twarzy, / Z tej schorowanej… męką twarzy jego / Poznałby… gdyby obaczył żywego / Na czele hufców… pod chorągwią złotą… / Boże! co robi z nas grób?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. schorzały

Wiktionary

# schorzały

dawniej: zmarnieć, osłabnąć, zniszczeć wskutek choroby; schorować się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. osłabiony, wycieńczony ciężką chorobą; schorowany (dziś zwykle: w odniesieniu do narządów organizmu)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. człowiek chory

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tejże chwili zjawiła się w kamiennym obramieniu drzwi siwowłosa staruszka, zgarbiona, schorzała, podpierająca się laską.

Wiktionary

# schorzeć

dawniej: zmarnieć, osłabnąć, zniszczeć wskutek choroby; schorować się

SJP.pl

# schorzenie

nieprawidłowe funkcjonowanie jakiegoś narządu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan chorobowy lub nieprawidłowe funkcjonowanie danego organu

Wiktionary

Choroba – jedno z podstawowych pojęć medycznych; ogólne określenie każdego odstępstwa od pełni zdrowia organizmu. Zdefiniowanie stanu chorobowego jest tak samo trudne, jak sprecyzowanie stanu pełni zdrowia (zob. dobrostan subiektywny). Patofizjologia odróżnia chorobę od procesu patologicznego oraz stanu patologicznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Psyloza to schorzenie przewodu pokarmowego.

(1.1) Ani w czasie pokoju, ani wojny nie pójdą w kamasze chorzy na AIDS, marskość wątroby i wiele innych schorzeń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: sχožẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., chora ż.

czas. chorzeć ndk.

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) choroba, dolegliwość, przypadłość

Wiktionary

# schować

ulokować kogoś w miejscu zasłoniętym, ukryć, odłożyć coś na później

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. chować)

(1.1) dokonany od|chować.

czasownik zwrotny dokonany schować się (ndk. chować się)

(2.1) dokonany od|chować się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te małe diabły schowały mi telefon.

(2.1) Kot schował się za drzwiami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔvat͡ɕ, AS: sχovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chować

rzecz. schowanie n., chów mrz., schowek mrz.

Wiktionary

# schowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|schować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schować

rzecz. chów mrz., schowek mrz.

Wiktionary

# schowanko

skrytka; kryjówka; miejsce do chowania, przechowywania

SJP.pl

# schowek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce, gdzie coś można schować

(1.2) inform. pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami

Wiktionary

Schowek – część pamięci komputera (specjalnie wydzielona), zarezerwowana w systemach operacyjnych na zapisywanie wskazanych przez użytkownika danych.

Do pamięci ze schowka może odwoływać się użytkownik. Typowym zastosowaniem schowka jest skopiowanie fragmentu tekstu lub grafiki z jednego programu do drugiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jeśli nie możesz kliknąć na link, zaznacz go myszką, skopiuj do schowka wciskając Ctrl+C a następnie wklej go do paska adresu przeglądarki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsxɔvɛk, AS: sχovek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schowanko n., schowadełko n., schowanie n., chów mrz.

czas. chować, schować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrytka; pot. schowanko

Wiktionary

# schowkowy

→ schowek

SJP.pl

#### Patrz:

schowek

# schp

skrót od: Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum - zakon pijarów; SP

SJP.pl

# schreiber

[czytaj: szrajber] nazwisko

SJP.pl

## Osoby

- Grzegorz Schreiber (ur. 1961) – polski polityk, poseł na Sejm RP, marszałek województwa łódzkiego, ojciec Łukasza
- Heinz Schreiber (ur. 1942) – niemiecki polityk, samorządowiec i nauczyciel, parlamentarzysta krajowy, poseł do Parlamentu Europejskiego II kadencji
- Hermann Schreiber (1882–1954) – doktor filozofii, rabin, publicysta
- Łukasz Schreiber (ur. 1987) – polski polityk, poseł na Sejm RP, syn Grzegorza
- Rudolf Schreiber (1906–1940) – kapitan dyplomowany artylerii Wojska Polskiego
- Szymon Schreiber (1820–1883) – polski rabin
- Walther Schreiber (1884–1958) – niemiecki polityk

Wikipedia

# schreibersyt

[czytaj: szrajbersyt] minerał, fosforek żelaza, występujący w meteorytach

SJP.pl

Wikipedia

# schröder

[czytaj: szreder] nazwisko

SJP.pl

# schrödinger

[czytaj: szrudinger] nazwisko

SJP.pl

- Rudolf Schrödinger (1857–1919) – austriacki botanik
- Erwin Schrödinger (1887–1961) – austriacki fizyk
  - równanie Schrödingera
  - kot Schrödingera
- (13092) Schrödinger – planetoida
- Vallis Schrödinger – dolina księżycowa
- Schrödinger – postać z mangi Hellsing i anime Hellsing Ultimate

Wikipedia

# schroeder

[czytaj: SZREder] nazwisko

SJP.pl

Schroeder – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Santa Catarina. Znajduje się w mezoregionie Norte Catarinense i mikroregionie Joinville.

Wikipedia

# schroeger

[czytaj: szryger] nazwisko

SJP.pl

# schron

rodzaj budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu wojskowym bądź cywilnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. rodzaj betonowej budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu militarnym;

(1.2) wojsk. budowla lub pomieszczenie przystosowane do ochrony ludność cywilnej przed bombardowaniem w czasie wojny

(1.3) turyst. rodzaj prowizorycznej, drewnianej budowli służącej jako miejsce chwilowego schronienia dla turystów w górach;

(1.4) geol. rodzaj niewielkiej, płytkiej jaskini o dostępie światła słonecznego

Wiktionary

Schron – rodzaj budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu wojskowym bądź cywilnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obrońcy twierdzy prowadzili ostrzał ze schronów znajdujących się na przedpolu.

(1.2) W czasie zimnej wojny pobudowano wiele schronów przeciwatomowych, po obu stronach żelaznej kurtyny.

(1.3) Na szlaku na Śnieżnik przeczekaliśmy w schronie zimną, jesienną ulewę.

(1.4) Pod wapienną skałą woda deszczowa wypłukała niewielki schron.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxrɔ̃n, AS: sχrõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schronienie n., schronisko n., ochrona ż., ochroniarz m., ochronka ż.

czas. chronić ndk., schronić dk., ochronić dk., ochraniać ndk.

przym. schronowy, schroniskowy, ochronny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bunkier, fortyfikacja

(1.3) wiata turystyczna, chatka turystyczna

(1.4) schronisko krasowe, schronisko skalne, schronisko podskalne

Wiktionary

# schronić

schować, ukryć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. schraniać, chronić)

(1.1) umieścić w bezpiecznym miejscu

czasownik zwrotny dokonany schronić się (ndk. schraniać się, chronić się)

(2.1) ukryć się w bezpiecznym miejscu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schron mrz., schronienie n., schronisko n.

czas. ochraniać

Wiktionary

# schronienie

miejsce, gdzie można się schronić, czuć się bezpiecznie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

Wiktionary

- Schronienie – film w reżyserii Todda Haynesa z 1995 roku
- Schronienie – film w reżyserii François Ozona z 2009 roku
- Schronienie – cykl powieści science-fiction Davida Webera
- Schronienie – powieści Harlana Cobena z 2011 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas ulewy znaleźliśmy schronienie pod wiatą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: sχrõńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrona ż., schronisko n., schron m., schrona ż.

czas. ochraniać, chronić, schronić dk.

przym. schroniskowy, schronowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azyl, kryjówka, ostoja

Wiktionary

# schronisko

1. budynek na szlaku turystycznym, przeznaczony na nocleg dla turystów;
2. przytułek, zakład opieki społecznej dla bezdomnych;
3. schronienie, miejsce gdzie można się schronić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

(1.2) miejsce, w którym można się schronić

(1.3) placówka przeznaczona dla porzuconych zwierząt domowych;

(1.4) daw. ośrodek dla starszych ludzi

Wiktionary

- schronisko dla bezdomnych
- schronisko dla nieletnich
- schronisko turystyczne, schron turystyczny
  - schronisko młodzieżowe
- schronisko dla zwierząt
- niegdyś również ośrodek dla starszych ludzi, jak np. Schronisko dla Starców i Zniedołężniałych im. Salomona Beniamina Latza w Poznaniu
- schronisko lub schron – niewielka, płytka jaskinia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) W ostatnim czasie to będzie kolejna zmiana na stanowisku kier. schroniska dla bezdomnych zwierząt w Orzechowcach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sxrɔ̃ˈɲiskɔ, AS: sχrõńisko

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ochraniać, chronić ndk., schronić dk., ochronić dk.

rzecz. schronienie n., schron m.

przym. schroniskowy, przyschroniskowy, wokółschroniskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hostel

(1.2) schron, azyl, przytułek

(1.4) hospicjum

Wiktionary

# schroniskowiec

mieszkaniec schroniska dla młodocianych przestępców

SJP.pl

# schroniskowy

przymiotnik od: schronisko

SJP.pl

# schronologizować

ustalić chronologię zdarzeń i zjawisk

SJP.pl

# schronowy

przymiotnik od: schron

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z schronem, dotyczący schronu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schron m., schronienie n.

czas. ochraniać

Wiktionary

# schrupać

zjeść coś chrupiąc

SJP.pl

# schrypiać

rzadko: stawać się chrypliwym, nabawiać się chrypki

SJP.pl

# schrypieć

ochrypieć, ochrypnąć, schrypnąć, zachrypnąć, zachrypieć; przestarzale:
1. nabawić się chrypki;
2. o głosie: stać się chrypliwym, zacząć brzmieć nisko i matowo

SJP.pl

# schrypnąć

ochrypieć, ochrypnąć, schrypieć, zachrypnąć, zachrypieć;
1. nabawić się chrypki;
2. o głosie: stać się chrypliwym, zacząć brzmieć nisko i matowo

SJP.pl

# schrypnięty

1. taki, który schrypł, ma chrypkę;
2. o głosie: szorstki, z chrypką

SJP.pl

# schrypły

ochrypieć, ochrypnąć, schrypieć, zachrypnąć, zachrypieć;
1. nabawić się chrypki;
2. o głosie: stać się chrypliwym, zacząć brzmieć nisko i matowo

SJP.pl

# schrystianizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. chrystianizować)

(1.1) hist. teol. zaprowadzić chrześcijaństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Udało im się schrystianizować plemięemiona północne.

(1.1) Nie schrystianizowano terenów za Olzą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystianizacja ż., Chrystus m., chrystianizm m., chrystianin m., schrystianizowanie n., chrystianizowanie n., chrystusowiec mos.

czas. chrystianizować ndk.

przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary

# schrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|schrystianizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schrystianizować

rzecz. Chrystus mos., chrystusowiec mos.

Wiktionary

# schrzanić

potocznie: zepsuć coś

SJP.pl

# schubert

[czytaj: szubert] nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Schubert

- Alois Schubert (ur. 1914, zm. ?) – hitlerowski zbrodniarz
- Andrzej Schubert (ur. 1961) – polski hokeista
- Franz Schubert (ur. 1797, zm. 1828) – austriacki kompozytor
- Ferdinand Schubert (ur. 1794, zm. 1859) austriacki kompozytor, brat Franza Schuberta
- Jan Schubert (ur. 1743, zm. 1792) – niemiecki rzeźbiarz
- Karol Stanisław Schubert (ur. 1864, zm. 1954) – polski oficer, generał dywizji Wojska Polskiego
- Katina Schubert (ur. 1961) – niemiecka polityk
- Rosemarie Schubert (ur. 1943) – lekkoatletka niemiecka, oszczepniczka
- Ryszard Schubert (ur. 1949) – polski prozaik
- François Schubert (młodszy) (ur. 1808, zm. 1878) – niemiecki kompozytor działający we Francji.

Wikipedia

# schudnąć

stać się szczuplejszym

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chudnąć)

(1.1) dokonany od|chudnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chudy

czas. chudnąć, odchudzać

rzecz. chudnięcie n.

Wiktionary

# schudły

stać się szczuplejszym

SJP.pl

# schulz

[czytaj: szulc] nazwisko, m.in. Bruno Schulz (1892-1942) polski grafik i prozaik

SJP.pl

Schulz – niemieckie nazwisko pochodzące od średniowiecznego urzędu Schultheiß – sołtys.

Wikipedia

# schulzowski

[czytaj: szulcowski] taki jak u Schulza, właściwy Schulzowi, charakterystyczny dla twórczości Schulza itp.

SJP.pl

# schumacher

[czytaj: SZUmacher] nazwisko

SJP.pl

osoby noszące nazwisko Schumacher:

- Beat Schumacher (ur. 1964) – szwajcarski kolarz
- Brad Schumacher (ur. 1974) – amerykański pływak i piłkarz wodny, medalista olimpijski
- Cornelius Schumacher (ur. 1969) – niemiecki programista
- David Schumacher (1931–2022) – australijski zapaśnik
- Friedrich Schumacher – as lotnictwa niemieckiego
- Gus Schumacher (ur. 2000) – amerykański biegacz narciarski
- Hans Schumacher (1906–1948) – niemiecki polityk i zbrodniarz hitlerowski
- Hans-Otto Schumacher (ur. 1950) – niemiecki kajakarz górski, medalista olimpijski
- Harald Schumacher (ur. 1954) – niemiecki piłkarz i trener piłkarski
- Heinrich Christian Schumacher (1780–1850) – niemiecko-duński astronom
- Heinrich Christian Friedrich Schumacher (1757–1830) – duński lekarz, botanik, profesor akademicki
- Joel Schumacher (1939–2020) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy
- Kurt Schumacher (1895–1952) – niemiecki polityk, przywódca Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD)
- Michael Schumacher (ur. 1969) – niemiecki kierowca Formuły 1
- Mick Schumacher (ur. 1999) – niemiecki kierowca wyścigowy
- Ralf Schumacher (ur. 1975) – niemiecki kierowca Formuły 1
- Sandra Schumacher (ur. 1966) – niemiecka kolarka szosowa, medalistka olimpijska
- Schumacher (ur. 1986) – brazylijski piłkarz
- Stefan Schumacher (ur. 1981) – niemiecki kolarz szosowy

Wikipedia

# schuman

nazwisko

SJP.pl

Osoby:

- Joop Schuman – niderlandzki piłkarz
- Lein Schuman – niderlandzki polityk
- Robert Schuman – francuski polityk
- Tom Schuman – amerykański pianista
- William Schuman – amerykański kompozytor

Inne:

- Schuman – stacja metra w Brukseli

Zobacz też:

- Bruxelles-Schuman
- Rond-point Schuman
- Schumann

Wikipedia

# schumann

Osoby:

- Camillo Schumann – niemiecki kompozytor i organista
- Clara Schumann – niemiecka pianistka i kompozytorka romantyczna
- Conrad Schumann – jeden z najbardziej znanych uciekinierów z Niemiec Wschodnich
- Georg Schumann – niemiecki kompozytor i dyrygent
- Robert Schumann – niemiecki kompozytor, krytyk muzyczny i autor artykułów poświęconych muzyce

Zobacz też:

- Schuman

Wikipedia

# schupo

Ordnungspolizei (w skrócie Orpo, czasem OrPo, pol. Policja Porządkowa) – formacja istniejąca w III Rzeszy w latach 1936–1945, podporządkowana bezpośrednio głównodowodzącemu Heinrichowi Himmlerowi w stopniu Chef der Deutschen Polizei (pol. Szef Niemieckiej Policji). W praktyce a czele Orpo stał komendant główny (niem. Chef der Ordnungspolizei), zaś centralą Orpo był Główny Urząd Policji Porządkowej (niem. Hauptamt Ordungspolizei).

Wikipedia

# schuster

[czytaj: szuster] nazwisko

SJP.pl

Schuster – (niem. szewc) nazwisko

Osoby noszące nazwisko Schuster:

- Alfred Ildefons Schuster (1880–1954) – włoski kardynał, błogosławiony
- Alojzy Tadeusz Schuster (1890–1940) – polski pułkownik
- Axel Schuster (ur. 1976) – niemiecki wioślarz
- Bernd Schuster (ur. 1959) – niemiecki trener piłkarski i piłkarz
- Dirk Schuster (ur. 1967) – niemiecki piłkarz
- Günther Schuster (1893–1943) – niemiecki as myśliwski
- Hans-Emil Schuster (ur. 1934) – niemiecki astronom
- Joseph Schuster (1748–1812) – niemiecki kompozytor i dyrygent
- Joseph Schuster (1903–1976) – amerykański wiolonczelista
- Julian Schuster (ur. 1985) – niemiecki piłkarz
- Paul Schuster (1867–1940) – niemiecki lekarz neurolog i neuropatolog
- Rudolf Huch, pseudonim: A. Schuster (1862–1943) – niemiecki pisarz
- Rudolf Schuster (ur. 1934) – słowacki polityk, prezydent Słowacji (1999-2004)
- Stefanie Schuster (ur. 1969) – austriacka narciarka alpejska
- Walter Schuster (ur. 1929) – austriacki narciarz alpejski
- Werner Schuster (ur. 1969) – austriacki skoczek narciarski i trener
- Wolfgang Schuster (ur. 1949) – niemiecki polityk

Wikipedia

# schwartz

[czytaj: szwarc] nazwisko

SJP.pl

- Schwartz – polskie studio projektowe
- (13820) Schwartz – planetoida

Osoby o nazwisku Schwartz

- Albert Friedrich Schwartz (1905–1984), niemiecki zbrodniarz wojenny
- Allyson Schwartz (1948–), amerykańska polityk
- Aloysius Schwartz (1930–1992), amerykański duchowny
- Antoni Maria Schwartz (1852–1929), austriacki pijar
- Barbara Schwartz (1979–), austriacka tenisistka
- Bobby Schwartz (1956–), amerykański żużlowiec
- Carl Schwartz, amerykański muzyk
- Delmore Schwartz (1913–1966), amerykański pisarz
- Ebbe Schwartz (1901–1964), duński działacz sportowy
- Elek Schwartz (1908–2000), rumuński piłkarz
- Hans Schwartz (1913–1991), niemiecki piłkarz
- Heinrich Schwarz (1906–1947), niemiecki zbrodniarz wojenny
- Hieronim Schwartz (1912–1978), polski piłkarz
- Israel Schwartz, rzekomy świadek napaści Kubę Rozpruwacza
- Jaden Schwartz (1992–), kanadyjski hokeista
- Jillian Schwartz (1979–), amerykańska lekkoatletka
- Johan Schwartz (1877–1920), norweski łyżwiarz szybki
- Laurent Schwartz (1915–2002), francuski matematyk pochodzenia żydowskiego
- Lorraine Schwartz, amerykańska projektantka biżuterii pochodzenia żydowskiego
- Marian Schwartz (1906–2001), polski artysta
- Marie Esperance von Schwartz (1818–1899), niemiecka pisarka
- Marie Sofie Schwartz (1819–1894), szwedzka pisarka
- Maurice Schwartz (1890–1960), amerykański aktor narodowości żydowskiej
- Melvin Schwartz (1932–2006), amerykański fizyk
- Morrie Schwartz (1916–1995), amerykański wykładowca
- Pedro Schwartz (1935–), hiszpański ekonomista
- Randal L. Schwartz (1961–), amerykański programista
- Raymond Schwartz (1894–1973), francuski urzędnik i pisarz
- Robert A. Schwartz (1947–), amerykański lekarz
- Ron Schwartz, izraelski brydżysta
- Ronnie Schwartz (1989–), duński piłkarz
- Sándor Schwartz (1909–1994), rumuński piłkarz
- Scott L. Schwartz (1959–2024), amerykański wrestler
- Stephen Schwartz (1948–), amerykański kompozytor
- Tadeusz Schwartz (1905–1970), polski profesor nauk technicznych
- Wilhelm Schwartz, niemiecki lotnik

Wikipedia

# schwarz

[czytaj: szwarc] nazwisko

SJP.pl

  Osoby:

- Alois Schwarz (ur. 1952) – austriacki biskup rzymskokatolicki
- Armin Schwarz (ur. 1963) – niemiecki kierowca rajdowy
- Arthur Schwarz (1862–1943) – niemiecki przedsiębiorca, założyciel i wieloletni dyrektor berlińskiej firmy fotograficznej Neue Photographische Gesellschaft
- Christian Schwarz-Schilling (1930–2006) – niemiecki polityk
- Christoph Schwarz (ur. 1959) – niemiecki skoczek narciarski
- Dieter Schwarz (ur. 1939) – niemiecki miliarder, twórca i właściciel sieci Lidl i Kaufland
- Fritz Schwarz (ur. 1899) – niemiecki bobsleista
- Harry Schwarz (1824–2010) – południowoafrykański prawnik
- Heinrich Schwarz (1906–1947) – komendant obozów koncentracyjnych
- Hermann Schwarz (1843–1921) – niemiecki matematyk
- Hubert Schwarz (ur. 1960) – niemiecki skoczek narciarski
- Jack Schwarz (1924–2000) – filozof, jogin
- Jerzy Schwarz (1940–2018) – polski działacz partyjny i piłkarski, inżynier rolnik, w latach 1982–1987 wicewojewoda gdański
- Josef Schwarz (1932–2019) – generał Stasi
- Jessica Schwarz (ur. 1977) – niemiecka aktorka
- Leo Schwarz (1931–2018) – niemiecki biskup rzymskokatolicki
- Marco Schwarz (ur. 1995) – austriacki narciarz alpejski
- Samuel Schwarz (ur. 1983) – niemiecki łyżwiarz szybki
- Sebastian Schwarz (ur. 1985) – niemiecki siatkarz
- Sebastian Schwarz (ur. 2003) – niemiecki skoczek narciarski
- Stefan Schwarz (ur. 1969) – szwedzki piłkarz
- Stefan Schwarz (ur. 1987) – austriacki wioślarz
- Theodor Schwarz (?-1848) – burmistrz Raciborza w latach 1841–1848
- Walter Andreas Schwarz (1913–1992) – niemiecki wokalista

Wikipedia

# schwarzenegger

[czytaj: szwarceneger] nazwisko

SJP.pl

Arnold Alois Schwarzenegger (ur. 30 lipca 1947 w Thal) – austriacko-amerykański aktor, filmowiec, polityk, przedsiębiorca, filantrop, aktywista oraz były zawodowy kulturysta. Gubernator Kalifornii w latach 2003–2011.

W wieku 15 lat zaczął ćwiczyć kulturystykę. W wieku 20 lat zdobył tytuł Mr. Universe i siedem razy wygrał konkurs Mr. Olympia, pozostając wybitną postacią w kulturystyce i pisząc wiele książek i artykułów na temat tego sportu. Arnold Sports Festival, uważany za drugie najważniejsze wydarzenie kulturystyczne, nosi imię Schwarzeneggera. Jest powszechnie uważany za jednego z największych kulturystów wszech czasów, a także najbardziej charyzmatycznego ambasadora tego sportu.

Wikipedia

# schwarzkopf

[czytaj: szfarckopf] nazwisko obce

SJP.pl

Schwarzkopf – marka szamponu do mycia włosów, należąca do koncernu Henkel. Nazwa marki pochodzi od założyciela firmy – Hansa Schwarzkopfa.

Wikipedia

# schwarzwald

[czytaj: szwarcwalt] pasmo górskie w Niemczech; Szwarcwald

SJP.pl

Schwarzwald („czarny las”, Szwarcwald, „Selva Negra”) – zrębowe pasmo górskie w południowo-zachodnich Niemczech rozciągające się od południowego krańca do środka Badenii-Wirtembergii na długości około 160 km – od Waldshut-Tiengen na samym południu do Pforzheim na północy.

Wikipedia

# schwał

dawniej: podziw, wygląd godny pozazdroszczenia; dziś tylko w wyrażeniu: na schwał - godny podziwu

SJP.pl