# dwunitrodwuglikol

materiał wybuchowy kruszący, związek chemiczny istniejący w wielu odmianach krystalicznych, w temperaturze pokojowej występuje jako ciecz oleista; dwuazotan dwuetylenoglikolu

SJP.pl

# dwunóg

istota mająca dwie nogi

SJP.pl

# dwunogi

mający dwie nogi; dwunożny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poruszający się na dwóch kończynach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvũˈnɔɟi, AS: dvũnoǵi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwunożność ż.

przym. dwunożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwunożny

Wiktionary

# dwunożność

→ dwunożny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. umiejętność poruszania się na obu nogach w pozycji wyprostowanej;

Wiktionary

Dwunożność (ang. bipedalism od łac. bi – dwu i pedis – stopy) – sposób poruszania się na tylnych kończynach, zwykle w odniesieniu do zwierząt, głównie człowieka i kopalnych hominidów, również w odniesieniu do niektórych maszyn (robotów). Za formy dwunożności przyjmuje się chodzenie, bieganie, skakanie oraz przyjęcie wyprostowanej postawy stojącej.

Wikipedia

#### Patrz:

dwunożny

#### Przykłady

(1.1) Obecnie z istot żyjących na ziemi tylko człowiek cechuje się dwunożnością

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvũˈnɔʒnɔɕt͡ɕ, AS: dvũnožność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwunogi, dwunożny

przysł. dwunożnie

Wiktionary

# dwunożny

1. mający dwie nogi; dwunogi;
2. wykonywany dwiema nogami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) poruszający się na dwóch kończynach

(1.2) wykonywany dwiema nogami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwunożną postawę osiągnęliśmy na małpim etapie rozwoju intelektualnego.

(1.1) Kiedy patrzyli na krajobraz z pozycji dwunożnych istot, zmieniał się on jak w kalejdoskopie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvũˈnɔʒnɨ, AS: dvũnožny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwunóg m., dwójnóg m., dwunożność ż., dwunożnik m.

przym. dwunogi, dwunożycowy

przysł. dwunożnie, dwunogo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwunogi

Wiktionary

# dwunożowy

wyposażony w dwa noże

SJP.pl

# dwunukleotyd

dwunukleotyd nikotynoamidoadeninowy - koenzym uczestniczący w procesie oddychania komórkowego, niezbędny czynnik przemiany glukozy w organizmie; NAD, dinukleotyd

SJP.pl

# dwuobrożny

ziarnojadek dwuobrożny - gatunek ptaka z rodziny tanagrowatych

SJP.pl

# dwuoczny

1. mający dwoje oczu;
2. dotyczący obojga oczu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwoje oczu

(1.2) pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dwuocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) binokularny

Wiktionary

# dwuodcinkowy

składający się z dwóch odcinków

SJP.pl

# dwuoddziałowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dwa oddziały

Wiktionary

# dwuojczyźniany

rzadko: o człowieku mającym dwie ojczyzny

SJP.pl

# dwuokapowy

składający się z dwóch okapów; dwuspadowy

SJP.pl

# dwuoki

1. pensetnik dwuoki - gatunek ryby morskiej z rodziny chetonikowatych, hodowany w akwariach morskich; pensetnik pomarańczowopręgi;
2. liściec dwuoki - gatunek roślinożernego owada z rzędu straszyków

SJP.pl

# dwuokienny

mający dwa okna

SJP.pl

# dwuoksan

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej, oleistej cieczy; dioksan, dwutlenek dwuetylenu

SJP.pl

# dwuoktawowy

mający rozpiętość dwóch oktaw

SJP.pl

# dwuosiowy

mający dwie osie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwie osie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuosiowość ż.

Wiktionary

# dwuosnowowy

mający dwie osnowy

SJP.pl

# dwuosobowość

choroba psychiczna polegająca na upatrywaniu w sobie samym dwóch osób; rozdwojenie jaźni

SJP.pl

# dwuosobowy

1. składający się z dwóch osób (np. drużyna dwuosobowa);
2. przeznaczony dla dwóch osób (np. dwuosobowy pojazd)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dwóch osób, mający dwa miejsca

(1.2) składający się z dwóch osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) "PENSJONAT" posiada dwa apartamenty dwupoziomowe dla trzech osób i trzy pokoje dwuosobowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuwɔsɔˈbɔvɨ, AS: dvuu̯osobovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwumiejscowy, tandemowy

(1.2) tandemowy

Wiktionary

# dwuostrzowy

mający dwa ostrza

SJP.pl

# dwuotworowy

mający dwa otwory

SJP.pl

# dwupak

zgrzewka zawierająca dwie butelki, puszki napoju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po dwie sztuki towaru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jakiej cenie macie państwo dwupaki szamponu?

Wiktionary

# dwupalcowy

mający dwa palce, wykonywany dwoma palcami

SJP.pl

# dwupalczasty

1. mający dwa palce;
2. leniwiec dwupalczasty - gatunek ssaka z rodziny leniuchowcowatych

SJP.pl

# dwupaliwowy

silnik dwupaliwowy - silnik zasilany dwoma paliwami

SJP.pl

# dwupalnikowy

mający dwa palniki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyposażony w dwa palniki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupalʲɲiˈkɔvɨ, AS: dvupalʹńikovy

Wiktionary

# dwuparce

gromada wijów obejmująca ponad 12 tysięcy gatunków; krocionogi

SJP.pl

Wikipedia

# dwupartyjność

→ dwupartyjny

SJP.pl

System dwóch partii dominujących (także: duopol) – system partyjny występujący w państwach najczęściej demokratycznych, charakteryzujący się polaryzacją sympatii wyborców, przez co na scenie politycznej danego państwa są widoczne jedynie dwie partie. Nie oznacza to, iż inne partie nie istnieją: są one po prostu zmarginalizowane przez dwóch potentatów, przez co ich poglądy ulegają zradykalizowaniu (np. Partia Libertariańska lub Partia Konstytucyjna w USA).

Wikipedia

#### Patrz:

dwupartyjny

# dwupartyjny

1. taki, w którego skład wchodzą dwie partie;
2. system dwupartyjny - system polityczny, w którym dominują dwie konkurujące partie, np. system amerykański, brytyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. złożony z dwóch partii

(1.2) polit. taki, w którym władzę sprawują dwie konkurencyjne partie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jeśli zabieram głos o tej porze to dlatego, że jak dotychczas dyskusja robi wrażenie raczej dwupartyjnej, a nasz system parlamentarny ciągle jeszcze dwupartyjny nie jest.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuparˈtɨjnɨ, AS: dvupartyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupartyjność ż.

Wiktionary

# dwuparzec

przedstawiciel gromady stawonogów roślinożernych z typu wijów; krocionóg

SJP.pl

Wikipedia

# dwupaskowy

prężec dwupaskowy - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

SJP.pl

# dwupasmówka

droga z dwoma oddzielnymi pasami ruchu w tym samym kierunku

SJP.pl

# dwupasmowy

składający się z dwóch pasm, działający w dwóch pasmach itp.; o drodze, jezdni itp.: składający się z dwóch pasm, przez co pozwalający na poruszanie się w przeciwnych kierunkach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o ulicy: składający się z dwóch równoległych pasm służących do poruszania się w tym samym kierunku

(1.2) inform. rad. o urządzeniu komunikacyjnym: taki, który może pracować jednocześnie w dwu różnych pasmach częstotliwości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Droga jest jednak prosta, dwupasmowa, a dziury należą tu do rzadkości, dlatego większość kierowców pozwala sobie na mocniejsze dociśnięcie pedała gazu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupaˈsmɔvɨ, AS: dvupasmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupasmówka ż.

Wiktionary

# dwupazurzasty

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada dwa pazury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mrówkojady mają dwupazurzaste kończyny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pazur

przym. pazurzasty

Wiktionary

# dwupensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale dwóch pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupɛ̃w̃ˈsufka, AS: dvupẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwupensowy

Wiktionary

# dwupensowy

przymiotnik

(1.1) liczący dwa pensy, mający wartość dwóch pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: dvupẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupensówka

Wiktionary

# dwupeptyd

peptyd złożony z dwóch aminokwasów; dipeptyd

SJP.pl

Dwupeptydy – organiczne związki chemiczne zbudowane z dwóch reszt aminokwasowych połączonych wiązaniem peptydowym.

W organizmach żywych powstają na drodze biosyntezy, są także pierwotnymi produktami trawienia białek (w żołądku zostaje wydzielony kwas solny, który stymuluje reakcję polegającą na autokatalitycznym odcięciu peptydu blokującego centrum aktywne proenzymu pepsynogenu, w wyniku której przekształca się on w pepsynę, która trawi białka, rozkładając je na dwupeptydy).

Przykładowe dwupeptydy o znaczeniu biologicznym

- anseryna (β-alanylo-3-metylo-L-histydyna)
- aspartam (ester metylowy N-[amino(karboksylamino)acetylo]fenyloalaniny)
- balenina (β-alanylo-1-metylo-L-histydyna)
- karnozyna (β-alanylo-L-histydyna)
- kiotorfina (L-tyrozylo-L-arginina)

Wikipedia

# dwupienność

występowanie u roślin kwiatów męskich na jednym a kwiatów żeńskich na innym osobniku danego gatunku

SJP.pl

Dwupienność, dioecja – u roślin występowanie żeńskich i męskich organów rozrodczych na różnych osobnikach. Rośliny takie określane są mianem dwupiennych (rozdzielnopłciowych). W przypadku dwupiennych mszaków i paprotników rodnie i plemnie występują na różnych roślinach (przedroślach). W przypadku roślin nasiennych dwupiennymi nazywane są te rośliny, na których występują wyłącznie kwiaty męskie lub kwiaty żeńskie. Rozdzielenie płci organów generatywnych między różnymi osobnikami jest jedną z form zapobiegania samozapyleniu.

Wikipedia

# dwupierścieniak

rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców

SJP.pl

Catathelasma Lovejoy (dwupierścieniak) – rodzaj grzybów z rodziny Biannulariaceae.

Wikipedia

# dwupierścieniowy

składający się z dwóch pierścieni, np. związek dwupierścieniowy

SJP.pl

# dwupiętrowy

mający dwa piętra

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z dwóch pięter, mający dwa piętra

(1.2) archit. bud. złożony z parteru i dwóch pięter, mający trzy kondygnacje ponad poziom gruntu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten dwupiętrowy obiekt wewnątrz wyłożony został ściankami gipsowymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupʲjɛ̃nˈtrɔvɨ, AS: dvupʹi ̯ẽntrovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupiętrowość ż.

przysł. dwupiętrowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwupoziomowy

(1.2) trzykondygnacyjny

Wiktionary

# dwupióry

1. rzadko: mający dwa pióra;
2. wiosło dwupióre - wiosło zakończone na obu końcach łopatkami, typowe dla kajaków

SJP.pl

# dwuplamek

1. kowal dwuplamek - gatunek pluskwiaka z rodziny kowalowatych; kowal bezskrzydły;
2. bęblik dwuplamek - gatunek owada z rodziny bęblikowatych;
3. skakun dwuplamek - gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny skakunowatych;
4. myśliczek dwuplamek - gatunek chrząszcza z rodziny kusakowatych

SJP.pl

# dwuplamisty

kalandra dwuplamista - gatunek ptaka z rodziny skowronków

SJP.pl

# dwuplamy

1. czerwieniak dwuplamy - gatunek ryby z rodziny pielęgnicowatych;
2. kolcobrzuch dwuplamy - gatunek ryby z rodziny rozdymkowatych;
3. brzanka dwuplama - gatunek niedużej słodkowodnej ryba akwariowej z rodziny karpiowatych;
4. przeniela dwuplama - gatunek ważki

SJP.pl

# dwuplanowość

→ dwuplanowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuplanowy

# dwuplanowy

oparty na dwóch elementach, składnikach, płaszczyznach

SJP.pl

# dwupodmiotowy

mający dwa podmioty

SJP.pl

# dwupodział

podział na dwie części, np. dwupodział władzy

SJP.pl

# dwupokojowy

złożony z dwóch pokojów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) z dwoma pokojami, mający dwa pokoje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupɔkɔˈjɔvɨ, AS: dvupokoi ̯ovy

Wiktionary

# dwupokoleniowy

sięgający dwóch pokoleń, trwający dwa pokolenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z dwóch pokoleń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest to więc wystawa dwupokoleniowa — uczniów Antoniego Kenara i uczniów uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: dvupokolẽńovy

Wiktionary

# dwupokładowiec

statek mający dwa pokłady

SJP.pl

# dwupokładowy

mający dwa pokłady; dwupoziomowy

SJP.pl

# dwupolówka

system uprawiania pola w średniowieczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. sposób uprawy roli w którym grunty dzielone są na dwie części ugorowaną i obsiewaną, a sposób ich wykorzystania zmienia się co roku;

Wiktionary

Dwupolówka – przemienna forma uprawy dwóch pól. Jedno pole obsiewano zbożem jarym lub ozimym, a drugie ugorowano, aby zapobiec nadmiernemu wyjaławianiu gleby. W kolejnym roku uprawiano pole poprzednio ugorowane. Dwupolówka rozwinęła się w następstwie systemu żarowego. W Polsce dopiero w XIII wieku powoli zaczęła ustępować miejsca bardziej skomplikowanej trójpolówce.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dwupolówkowy

Wiktionary

# dwupostaciowość

→ dwupostaciowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

Wiktionary

Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:

- u ssaków wyraża się większymi rozmiarami samców oraz czasem obecnością dodatkowych cech (np. rogi tylko u jednej z płci)
- u ptaków (głównie różnice ubarwienia)
- u ryb (szczególnie u matronicowców)
- u niektórych grup owadów (szczególnie owadów społecznych)

Wikipedia

#### Patrz:

dwupostaciowy

#### Przykłady

(1.1) Dwupostaciowość u roślin jest słabo widoczna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. postaciowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dymorfizm płciowy

Wiktionary

# dwupostaciowy

1. mający dwie postacie, występujący w dwóch postaciach; dymorficzny;
2. przeznaczony dla dwóch osób, taki, w którym biorą udział dwie postacie

SJP.pl

# dwupowłokowy

mający dwie powłoki

SJP.pl

# dwupoziomowość

→ dwupoziomowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwupoziomowy

# dwupoziomowy

mający dwa poziomy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z dwóch poziomów, mający dwa poziomy

(1.2) o grze komputerowej: składający się z dwóch etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po Londynie „śmigają” dwupoziomowe autobusy miejskie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dwupoziomowo

Wiktionary

# dwupołożeniowy

w technice: związany z dwoma położeniami

SJP.pl

# dwupręcikowy

mający dwa pręciki

SJP.pl

# dwupręgi

1. pyton dwupręgi - gatunek węża;
2. drzewiak dwupręgi - gatunek kangura;
3. kieszennik dwupręgi - gatunek ssaka z podrodziny upiorów

SJP.pl

# dwuprocentowy

stanowiący dwa procent czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wynoszący dwa procent, stanowiący dwa procent czegoś

Wiktionary

# dwuprocesorowy

składający się z dwóch procesorów

SJP.pl

# dwuprofil

rzadko: przedmiot o dwóch profilach; podwójny profil

SJP.pl

# dwupromilowy

mający dwa promile

SJP.pl

# dwuprzedsionkowe

rząd ślimaków przodoskrzelnych; Diotocardia

SJP.pl

# dwuprzedsionkowy

1. mający dwa przedsionki;
2. o cechach dwuprzedsionkowych (rząd ślimaków)

SJP.pl

# dwuprzedziałowy

mający dwa przedziały

SJP.pl

# dwuprzegrodowy

przymiotnik

(1.1) posiadający dwie przegrody

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na przekroju poprzecznym są okrągłe, mają chropowatą powierzchnię, rzadko gładką, są bezbarwne lub słabo wybarwione, posiadają zazwyczaj 0–1 przegród, rzadko są dwuprzegrodowe.

Wiktionary

# dwuprzewodowy

mający dwa przewody elektryczne

SJP.pl

# dwuprzodozębowce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Diprotodontia|Owen|ref=tak., rząd ssaków z podgromady żyworodnych;

Wiktionary

Dwuprzodozębowce (Diprotodontia) – rząd ssaków z nadrzędu australotorbowych (Australidelphia) w obrębie infragromady ssaków niższych (Metatheria).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwuprzodozębowce występują w krainie australijskiej.

Wiktionary

# dwuprzymierze

przymierze dwóch państw, np. tajny sojusz zawarty w 1879 przez Cesarstwo Niemieckie i Austro-Węgry

SJP.pl

Dwuprzymierze (niem. Zweibund) – tajny sojusz zawarty 7 października 1879 w Wiedniu, przez Cesarstwo Niemieckie i C.K. Austro-Węgry.

Wikipedia

# dwupunktowy

1. składający się z dwóch punktów;
2. mający wymiar dwóch punktów (np. czcionka)

SJP.pl

# dwupłaszczowy

w technice: mający dwa płaszcze

SJP.pl

# dwupłaszczyznowość

1. posiadanie dwóch płaszczyzn, składanie się z dwóch płaszczyzn;
2. istnienie na dwóch płaszczyznach (dziedzinach, zakresach) równocześnie; o dwóch znaczeniach

SJP.pl

# dwupłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na dwóch płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: dvupu̯aščyznovy

Wiktionary

# dwupłat

samolot posiadający dwa płaty nośne; dwupłatowiec, biplan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot o dwóch płatach nośnych;

Wiktionary

Dwupłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o dwóch płatach nośnych umieszczonych jeden nad drugim. Najczęściej górny płat umieszczony jest nad kadłubem na wspornikach lub zastrzałach i połączony z dolnym płatem za pomocą rozpórek oraz usztywniony za pomocą napiętych stalowych cięgien lub linek. Rzadziej górny płat mocowany jest bezpośrednio do górnej części kadłuba. Dolny płat zwykle mocowany jest do dolnej części kadłuba, rzadko pod kadłubem. Układ płatów górnego i dolnego wraz ze znajdującymi się między nimi zastrzałami, rozpórkami i cięgnami nosi nazwę komory płatów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbliżała się do nas eskadra niemieckich dwupłatów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdvupwat, AS: dvupu̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupłatowiec m.

przym. dwupłatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwupłatowiec

Wiktionary

# dwupłatkowy

mający dwa płatki

SJP.pl

# dwupłatowiec

samolot posiadający dwa płaty nośne; dwupłat, biplan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. zob. dwupłat.

Wiktionary

Dwupłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o dwóch płatach nośnych umieszczonych jeden nad drugim. Najczęściej górny płat umieszczony jest nad kadłubem na wspornikach lub zastrzałach i połączony z dolnym płatem za pomocą rozpórek oraz usztywniony za pomocą napiętych stalowych cięgien lub linek. Rzadziej górny płat mocowany jest bezpośrednio do górnej części kadłuba. Dolny płat zwykle mocowany jest do dolnej części kadłuba, rzadko pod kadłubem. Układ płatów górnego i dolnego wraz ze znajdującymi się między nimi zastrzałami, rozpórkami i cięgnami nosi nazwę komory płatów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy leciałaś kiedyś dwupłatowcem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvupwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: dvupu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupłat m.

przym. dwupłatowy

Wiktionary

# dwupłatowy

przymiotnik

(1.1) lotn. mający dwa płaty, złożony z dwóch płatów nośnych, z dwóch skrzydeł

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwupłat mrz., dwupłatowiec mrz.

Wiktionary

# dwupłciowość

obojnaczość, obupłciowość, obojnactwo, hermafrodytyzm, diseksualizm;
1. u zwierząt: jednoczesne występowanie gruczołów rozrodczych męskich i żeńskich w organizmie lub gruczołu obojnaczego;
2. u człowieka: wrodzona wada rozwojowa polegająca na istnieniu u tej samej osoby gonad męskich i żeńskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, który jest dwupłciowy, który łączy w sobie cechy dwu płci

Wiktionary

Hermafrodytyzm, inaczej obojnactwo, dwupłciowość, obupłciowość, androgynia – zjawisko występowania w ciele jednego osobnika jednocześnie męskich i żeńskich gruczołów rozrodczych albo występowanie w jego ciele gruczołu obojnaczego wytwarzającego jaja i plemniki. Obojnactwo występuje często u zwierząt bezkręgowych i u roślin wyższych, rzadziej u kręgowców. U osobników hermafrodytycznych najczęściej zachodzi zapłodnienie krzyżowe, rzadziej samozapłodnienie – u roślin nazywane samopylnością.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dowiodła ona, że osobowość o cechach charakterystycznych tylko dla jednej płci ogranicza potencjał danej osoby, androginia natomiast, inaczej dwupłciowość, czyli posiadanie cech zarówno „męskich", jak i „kobiecych", pozwala realizować wiele rozmaitych zadań.

(1.1) Należałoby sądzić, że nauka o walce złego z dobrym nie była rozwinięta w nauce sławiańskiej, a dwupłciowość bóstw i płodzącej natury wcale w religijną naukę nie wchodziła.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwupłciowy

Wiktionary

# dwupłciowy

w biologii: łączący w sobie cechy dwóch płci

SJP.pl

# dwupłetwiec

ryba z rzędu dwudysznych, o kształcie ciała wydłużonym, oddychająca za pomocą skrzeli i płuc w postaci unaczynionego pęcherza połączonego z brzuszną stroną przełyku, żyjąca w okresie dewonu; dwupłetwowiec

SJP.pl

# dwupłetwowiec

ryba z rzędu dwudysznych, o kształcie ciała wydłużonym, oddychająca za pomocą skrzeli i płuc w postaci unaczynionego pęcherza połączonego z brzuszną stroną przełyku, żyjąca w okresie dewonu; dwupłetwiec

SJP.pl

# dwupłomienicowy

mający dwie płomienice (rury), np. kocioł dwupłomienicowy

SJP.pl

# dwupłytowy

składający się z dwóch płyt

SJP.pl

# dwuramienny

mający dwa ramiona, odnogi itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fizj. posiadający dwa ramiona

(1.2) posiadający dwa ramiona, dwa wygiętniki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvurãˈmʲjɛ̃nːɨ, AS: dvurãmʹi ̯ẽ•ny

Wiktionary

# dwurazowy

1. zachodzący dwa razy;
2. mogący być użyty dwa razy

SJP.pl

# dwurdzeniowy

składający się z dwóch rdzeni, np. procesor dwurdzeniowy

SJP.pl

# dwuręczny

1. mający dwie ręce;
2. przystosowany do używania obu rękami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) posiadający dwie ręce

(1.2) przystosowany do używania za pomocą obydwu rąk, wykonywany dwiema rękami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuręczność ż.

przym. dwuręki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwuręki

Wiktionary

# dwuręki

mający dwie ręce; dwuręczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwie ręce

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuręczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwuręczny

Wiktionary

# dwurnik

nazwisko, m.in. Edward Dwurnik, polski malarz i grafik

SJP.pl

- Dwurnik – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku ogółem w Polsce mieszkało mniej niż 50 osób o tym nazwisku.
- Edward Dwurnik (1943–2018) – polski malarz i grafik
- Pola Dwurnik (ur. 1979) – polska malarka, rysowniczka, graficzka, kuratorka, ilustratorka książek

Wikipedia

# dwuroczniak

rzadko: zwierzę, roślina lub przedmiot mające dwa lata; dwulatek

SJP.pl

# dwuroczny

rzadko: dwuletni (mający dwa lata, trwający dwa lata itp.)

SJP.pl

# dwurodnik

Rodniki (dawniej wolne rodniki) – atomy lub cząsteczki zawierające niesparowane elektrony, czyli charakteryzujące się spinem elektronowym różnym od 0. Niektóre układy o całkowitym spinie równym 0, lecz wykazujące tzw. polaryzację spinową (np. niektóre stany przejściowe) czasem traktowane są jako dwurodniki.

Wikipedia

# dwurodny

przywry dwurodne - podgromada płazińców, obejmująca bezwarunkowe pasożyty wewnętrzne kręgowców o ciele nieczłonowanym i listkowanym; przywry digenetyczne, przywry digeniczne

SJP.pl

# dwurodzajowość

→ dwurodzajowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwurodzajowy

# dwurodzinny

przeznaczony dla dwu rodzin, mieszczący dwie rodziny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dwóch rodzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wykarczowanym środku lasu, osiem kilometrów od Katowic, postawiono parterowe dwurodzinne domki z cegły dla 600 górniczych rodzin.

(1.1) Ostatnio zakład wykończył cztery dwurodzinne domki z garażami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvurɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: dvuroʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# dwuróg

1. rodzaj kowadła dwurożnego;
2. rodzaj nakrycia głowy, kapelusza, powszechnego w użyciu w XVIII i XIX wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kraw. dwurożny kapelusz

(1.2) rzem. niewielkie dwurożne kowadełko

Wiktionary

- Dwuróg – rodzaj nakrycia głowy z XVIII/XIX wieku
- Dwuróg – rodzaj kowadła, także tzw. dwuróg blacharski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wojskowy zdjął dwuróg i zamknął za sobą drzwi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwurogi, dwurożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bikorn, kapelusz stosowany

Wiktionary

# dwurogi

mający dwa rogi; dwurożny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwa rogi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Włożył swą dwurogą czapkę i pomaszerował dalej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwurożność ż., dwuróg mrz.

przym. dwurożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwurożny

Wiktionary

# dwurożne

1. mający dwa rogi; dwurogi;
2. o cechach dwurożnych (rząd roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# dwurożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dwurożne; cecha tych, którzy są dwurożni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwurożny, dwurogi

przysł. dwurożnie

Wiktionary

# dwurożny

1. mający dwa rogi; dwurogi;
2. o cechach dwurożnych (rząd roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwa rogi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wojak włożył swą dwurożną czapkę i pomaszerował przed siebie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwurożność ż., dwuróg mrz.

przym. dwurogi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwurogi

Wiktionary

# dwurundowy

składający się z dwu rund, trwający dwie rundy

SJP.pl

# dwururka

śrutowa broń myśliwska o dwóch lufach gładkich; dubeltówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łow. dubeltówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszedł lud widzieć zwłoki rycerza, / Na pastuszym tapczanie on leży - / W ręku krzyż, w głowach siodło i burka, / A u boku kordelas, dwururka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈrurka, AS: dvururka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwururnia ż.

przym. dwururny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dubeltówka; daw. dwururnia

Wiktionary

# dwurząd

Dwurząd (Diplotaxis DC.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Obejmuje 37 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w basenie Morza Śródziemnego – w Afryce Północnej, Europie Południowej i Azji Zachodniej – oraz w Azji Środkowej. W Polsce rosną dwa gatunki jako zadomowione już antropofity – dwurząd murowy D. muralis i dwurząd wąskolistny D. tenuifolia. Poza tym przejściowo dziczeje dwurząd rokiettowaty D. erucoides.

Wikipedia

# dwurzędny

przestarzale: dwurzędowy

SJP.pl

# dwurzędówka

1. marynarka mająca dwa rzędy guzików;
2. wieś o dwurzędowym układzie zabudowy

SJP.pl

# dwurzędowy

mający dwa rzędy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z dwóch rzędów lub mający dwa rzędy czegoś

(1.2) (o ubraniu) mający dwa rzędy guzików

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuʒɛ̃nˈdɔvɨ, AS: dvužẽndovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwurząd, dwurzędówka, dwurzędowiec

Wiktionary

# dwusacharyd

węglowodan zbudowany z dwóch cząsteczek cukrów prostych połączonych wiązaniem glikozydowym; disacharyd, bisacharyd, dwucukier, bioza

SJP.pl

Disacharydy, dwucukry, bisacharydy są węglowodanami utworzonymi, gdy dwa monosacharydy ulegają reakcji kondensacji, która pociąga z sobą eliminację z grup funkcyjnych małej cząsteczki, najczęściej wody. Tak jak cukry proste, disacharydy rozpuszczają się w wodzie, mają słodki smak i również są nazywane cukrami.

Disacharydy należą do jednej z czterech kategorii węglowodanów (monosacharydy, disacharydy, oligosacharydy, polisacharydy).

Wikipedia

# dwusalowy

mający dwie sale

SJP.pl

# dwuścian

powierzchnia składająca się z dwóch półpłaszczyzn, dzieląca przestrzeń na dwa kąty dwuścienne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. powierzchnia powstała z dwóch półpłaszczyzn o wspólnej krawędzi;

(1.2) miner. forma kryształów, w których dwie ściany są do siebie równoległe

Wiktionary

Dwuścian – rodzaj wielościanu złożonego z dwóch ścian wielokątnych dzielących ten sam zbiór krawędzi; w trójwymiarowej przestrzeni euklidesowej jest to figura zdegenerowana, o ile przyjmuje się, że jej ściany są płaskie. W trójwymiarowej przestrzeni sferycznej o ścianach dwuścianu można myśleć jak o soczewkach (zob. przestrzeń soczewkowa). Zwykle przyjmuje się (o ile nie zaznaczono inaczej), że dwuścian jest foremny, tzn. złożony z dwóch wielokątów foremnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdvuɕt͡ɕãn, AS: dvuśćãn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuścienny

Wiktionary

# dwuścienny

1. mający dwie ściany;
2. kąt dwuścienny - każda z dwóch części przestrzeni wyznaczanych przez dwuścian

SJP.pl

# dwusekcyjny

mający dwie sekcje

SJP.pl

# dwusektorowy

złożony z dwóch sektorów

SJP.pl

# dwusekundowy

trwający dwie sekundy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dwie sekundy

Wiktionary

# dwuseryjny

złożony z dwóch serii, powstały w dwóch częściach, odcinkach

SJP.pl

# dwusesyjny

składający się z dwóch sesji

SJP.pl

# dwusetka

potocznie: banknot dwustuzłotowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 200

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈsɛtka, AS: dvusetka

Wiktionary

#### Powiązane:

liczgł. dwieście

przym. dwusetny

Wiktionary

# dwusetlecie

dwustolecie, dwóchsetlecie;
1. okres dwustu lat;
2. dwusetna rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres dwustu lat

(1.2) dwusetna rocznica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvusɛˈtlɛt͡ɕɛ, AS: dvusetleće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwustuletni

rzecz. dwóchsetlecie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwóchsetlecie

Wiktionary

# dwusetletni

mający dwieście lat, trwający dwieście lat itp.; dwóchsetletni; dwustuletni; dwustoletni

SJP.pl

# dwusetna

dwóchsetny;
1. będący ostatnim elementem zbioru złożonego z dwustu jednostek;
2. będący jedną z dwustu części

SJP.pl

# dwusetny

dwóchsetny;
1. będący ostatnim elementem zbioru złożonego z dwustu jednostek;
2. będący jedną z dwustu części

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od dwieście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Francuzi niedawno obchodzili bardzo uroczyście dwusetną rocznicę wielkiej rewolucji z 1789 roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈsɛtnɨ, AS: dvusetny

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. dwieście

przym. dwóchsetny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwóchsetny

Wiktionary

# dwusetowy

składający się z 2 setów

SJP.pl

# dwusezonowy

o serialu: mający dwa sezony

SJP.pl

# dwusiarczek

związek chemiczny zawierający związane z sobą dwa atomy siarki; disiarczek

SJP.pl

# dwusiarczkowy

→ dwusiarczek; disiarczkowy

SJP.pl

# dwusieczna

prosta przechodząca przez wierzchołek kąta i dzieląca go na dwie równe części

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. linia prosta dzieląca kąt na połowy;

Wiktionary

Dwusieczna kąta – półprosta o początku w wierzchołku kąta i dzieląca ten kąt na dwa kąty przystające.

Dwusieczna kąta zawiera się w jego osi symetrii. Dwusieczna kąta wypukłego jest zbiorem punktów należących do tego kąta i równo odległych od jego ramion. Dwusieczne kątów przyległych są prostopadłe względem siebie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwusieczną kąta można wyznaczyć za pomocą cyrkla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈɕɛt͡ʃna, AS: dvuśečna

Wiktionary

# dwusieczny

mający ostrza z obu stron

SJP.pl

# dwusiekaczowce

dawniej: przedstawiciel rzędu ssaków mających po jednej parze stale rosnących siekaczy; gryzoń

SJP.pl

# dwusiekaczowiec

dawniej: przedstawiciel rzędu ssaków mających po jednej parze stale rosnących siekaczy; gryzoń

SJP.pl

# dwusilnikowy

przymiotnik

(1.1) techn. wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ, AS: dvuśilʹńikovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwumotorowy

Wiktionary

# dwuskośny

nachylony pod dwoma różnymi kątami do jakiejś osi

SJP.pl

# dwuskrętka

skrętka żarnika żarówki zwinięta powtórnie w kształcie linii śrubowej o większej średnicy

SJP.pl

# dwuskrzelne

o cechach dwuskrzelnych (podgromada głowonogów)

SJP.pl

Płaszczoobrosłe, pochewkowce (Coleoidea, z gr. koleos – pochwa miecza + eidos – kształt), dwuskrzelne (Dibranchia), wewnątrzmuszlowce (Endocochlia) – podgromada głowonogów (Cephalopoda) obejmująca gatunki ośmio- i dziesięcioramienne, u których muszla, w różnym stopniu zredukowana, jest całkowicie obrośnięta płaszczem. Pojawiły się w kredzie. Niektóre są uznawane za zwierzęta o wysokim stopniu inteligencji. Wiele gatunków poławia się dla celów konsumpcyjnych.

Wikipedia

# dwuskrzelny

o cechach dwuskrzelnych (podgromada głowonogów)

SJP.pl

# dwuskrzydłe

rząd owadów (obejmujący około 100 000 gatunków), o długości od 1 mm do 5 cm, mających narządy gębowe kłujące lub liżące, zasiedlających wszystkie strefy klimatyczne Ziemi; muchówki

SJP.pl

Muchówki, dwuskrzydłe (Diptera) – rząd owadów. Charakteryzuje się jedną parą skrzydeł. Druga para skrzydeł uległa uwstecznieniu i występuje w postaci przezmianek (halteres). Skrzydła są cienkie, błoniaste oraz przezroczyste.

W zapisie kopalnym znane od triasu.

Wikipedia

# dwuskrzydłowate

rodzina drzew, w większości wiecznie zielonych, występujących w tropikalnej Azji i Afryce

SJP.pl

Wikipedia

# dwuskrzydłowaty

o cechach dwuskrzydłowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dwuskrzydły

1. mający dwa skrzydła - narządy latania (np. owady dwuskrzydłe);
2. o cechach dwuskrzydłych (muchówek; rząd owadów)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwa skrzydła

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuskrzydłowy, dwuskrzydlny

Wiktionary

# dwuskładnikowy

złożony z dwóch składników

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złożony z dwóch składników

Wiktionary

# dwuślad

potocznie: pojazd dwuśladowy; dwuśladowiec

SJP.pl

# dwuśladowiec

potocznie: pojazd dwuśladowy; dwuślad

SJP.pl

# dwuśladowy

pojazd dwuśladowy - pojazd kołowy pozostawiający dwa ślady, np. samochód, motor z koszem

SJP.pl

# dwusmakowy

mający dwa smaki

SJP.pl

# dwuspadowy

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada dwie płaszczyzny spadku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuspaˈdɔvɨ, AS: dvuspadovy

Wiktionary

# dwuspójny

graf dwuspójny - graf spójny bez wierzchołków rozdzielających

SJP.pl

# dwusprzęgłowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mech. posiadający dwa sprzęgła

Wiktionary

# dwuśrednian

wielkość pisma (czcionki) równa 28 punktom typograficznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający dwudziestu ośmiu punktom (10,5252 mm)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈɕrɛdʲɲãn, AS: dvuśredʹńãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dubelmytel

Wiktionary

# dwuśrubowiec

statek napędzany motorem o dwóch śrubach

SJP.pl

# dwustawny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. taki, który może pracować w dwóch ustawieniach

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwustanowy, dwupołożeniowy

Wiktionary

# dwuster

podwójny zespół urządzeń sterowniczych samolotu lub szybowca przeznaczony dla dwóch pilotów

SJP.pl

Wikipedia

# dwustolecie

dwustulecie, dwóchsetlecie;
1. okres dwustu lat;
2. dwusetna rocznica czegoś

SJP.pl

# dwustoletni

rzadko: mający dwieście lat, trwający dwieście lat itp.; dwóchsetletni; dwusetletni; dwustuletni

SJP.pl

# dwustopniowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dwóch etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustɔpʲˈɲɔvɔ, AS: dvustopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwustopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwuetapowo, dwufazowo

Wiktionary

# dwustopniowy

1. mający dwa stopnie (w jakiejś skali);
2. mający dwa stopnie, etapy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z dwóch stopni, schodków

(1.2) składający się z dwóch stopni, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustɔpʲˈɲɔvɨ, AS: dvustopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2) przysł. dwustopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dwuetapowy, dwufazowy

Wiktionary

# dwustopowiec

wiersz składający się z dwóch stóp

SJP.pl

Dypodia – wers złożony z dwóch stóp. W wierszu polskim występują w czystej postaci dypodie:

- trocheiczna SsSs
- jabiczna sSsS
- amfibrachiczna sSssSs
- anapestyczna ssSssS
- peoniczna III ssSsssSs

Dypodia daktyliczna SssSss w wierszu polskim nie występuje, jest natomiast naturalna w poezji czeskiej. W praktyce w wierszu polskim funkcjonują dypodia daktyliczna katalektyczna SssSs i dypodia anapestyczna hiperkatalektyczna ssSssSs.Najbardziej naturalne dla wersyfikacji polskiej są dypodie trocheiczna i amfibrachiczna. Czterozgłoskowiec w praktyce przyjmuje postać dypodii trocheicznej, natomiast sześciozgłoskowiec nierzadko jest konsekwentnie amfibrachiczny. W Chórze strzelców Adama Mickiewicza występują dypodie amfibrachiczne akatalektyczne (sSssSs) i katalektyczne (sSssS)

  Kto żubra wywiedzie
  Z ostępu za rogi?
  Kto kudły niedźwiedzie
  Podesłał pod nogi?

  Hej! lasy i niwy
  Ozwijcie się w chór!...
  Zatrąbił myśliwy,
  Król lasów i gór.

Wikipedia

# dwustopowy

1. o wierszu: składający się z dwóch stóp;
2. rzadko: mający długość dwóch stóp

SJP.pl

# dwustosunek

rodzaj funkcji w geometrii rzutowej

SJP.pl

Dwustosunek (stosunek anharmoniczny) czterech współliniowych punktów – funkcja postaci:

  (A,B;C,D)\to {\frac {A^{*}-C^{*}}{A^{*}-D^{*}}}\cdot {\frac {B^{*}-D^{*}}{B^{*}-C^{*}}},

Wikipedia

# dwustrefowy

mający dwie, obowiązujący w dwóch strefach (np. dziennej i nocnej)

SJP.pl

# dwustrofowy

składający się z dwóch strof; dwuzwrotkowy

SJP.pl

# dwustroikowy

przymiotnik

(1.1) muz. taki, który ma dwa stroiki

Wiktionary

# dwustronicowy

składający się z dwóch stronic

SJP.pl

# dwustronność

→ dwustronny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dwustronne; cecha tych, którzy są dwustronni

Wiktionary

#### Patrz:

dwustronny

#### Powiązane:

przym. dwustronny

przysł. dwustronnie

Wiktionary

# dwustronny

przymiotnik

(1.1) taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś

(1.2) taki, w który angażują się dwie strony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama zrobiła mi na szydełku dwustronną czapkę.

(1.2) Rozmówcy omówili też stan stosunków dwustronnych i ich perspektywy w najbliższym czasie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈstrɔ̃nːɨ, AS: dvustrõ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwustronicowy

rzecz. dwustronność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bilateralny, obopólny, wzajemny

Wiktionary

# dwustrunny

mający dwie struny; dwustrunowy

SJP.pl

# dwustrunowy

mający dwie struny; dwustrunny

SJP.pl

# dwustrzałowy

o ręcznej broni palnej: mieszczący w magazynku maksymalnie dwa naboje

SJP.pl

# dwustukilogramowy

1. ważący 200 kilogramów;
2. przeznaczony na 200 kilogramów czegoś

SJP.pl

# dwustukonny

mający dwieście koni, np. silnik dwustukonny

SJP.pl

# dwustulecie

1. okres dwustu lat;
2. dwusetna rocznica czegoś

SJP.pl

# dwustuletni

mający dwieście lat, trwający dwieście lat itp.; dwóchsetletni; dwusetletni; dwustoletni

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dwieście lat

(1.2) trwający dwieście lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te dwustuletnie przedmioty zostały znalezione ostatniej nocy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustuˈlɛtʲɲi, AS: dvustuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwusetlecie n.

przym. dwóchsetletni, dwusetletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) dwóchsetletni, dwusetletni

Wiktionary

# dwustumetrowiec

biegacz specjalizujący się w biegach na dystansie dwustu metrów

SJP.pl

# dwustumetrówka

dystans o długości 200 metrów

SJP.pl

# dwustumetrowy

mający dwieście metrów długości, szerokości, wysokości lub głębokości

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwieście metrów długości, szerokości, wysokości albo dwieście metrów kwadratowych powierzchni

Wiktionary

# dwustuosobowy

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dwustu osób, mający dwieście miejsc

(1.2) składający się z dwustu osób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustuwɔsɔˈbɔvɨ, AS: dvustuu̯osobovy

Wiktionary

# dwustupięćdziesięciotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 250 000

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustupʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: dvustupʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćotyśẽṇčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ćwierćmilionowy

Wiktionary

# dwustuzłotówka

banknot o nominale dwustu złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta lub banknot którego wartość wynosi dwieście złotych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvustuzwɔˈtufka, AS: dvustuzu̯otufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwustuzłotowy

Wiktionary

# dwustuzłotowy

mający wartość dwustu złotych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający wartość dwustu złotych

(1.2) wynoszący dwieście złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kasjer, dając mi banknot dwustuzłotowy, przez chwilę mu się przyglądał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwustuzłotówka ż.

Wiktionary

# dwusuw

silnik spalinowy, którego cykl pracy obejmuje dwa suwy; silnik dwusuwowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. mot. silnik dwusuwowy

(1.2) pojazd napędzany przez silnik dwusuwowy

Wiktionary

Silnik dwusuwowy – silnik spalinowy, w którym cały obieg pracy (w tym suw pracy) następuje co drugi suw (przemieszczenie od górnego do dolnego skrajnego położenia) tłoka, a więc za każdym obrotem wału korbowego. Silniki dwusuwowe teoretycznie mogą osiągać dzięki temu wyższą moc jednostkową, niż czterosuwowe (w czterosuwie jeden cykl pracy przypada na dwa obroty wału). W praktyce jednak przyrost mocy jest nieznaczny z uwagi na kwestię mniej precyzyjnej wymiany ładunku w silniku, a w niektórych silnikach są straty ładunku podczas przepłukania, co przyczynia się do wzrostu zużycia paliwa. Kwestie te sprawiły, że ze względów ekologicznych (głównie emisja spalin) silniki dwusuwowe o zapłonie iskrowym – poza najmniejszymi pojemnościami do skuterów i lekkich motocykli – zostały niemal zupełnie wyparte przez oszczędniejsze i czystsze (pod względem spalin) silniki czterosuwowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Teoretycznie dwusuw jest wyśmienitym silnikiem: ma mniej części od silnika czterosuczterosuwowego, jest lżejszy i mniejszy, przy jednakowej pojemności powinien mieć większą moc, a ponadto powinien pracować równomierniej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwusuwowy

Wiktionary

# dwusuwowy

przymiotnik

(1.1) mot. techn. o silniku: wykonujący cały obieg pracy w ciągu dwóch ruchów tłoka w cylindrze;

(1.2) taki, który napędzany jest silnikiem dwusuwowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektóre silniki są skomplikowane, inne zaś prostsze, ale w swej prostocie równie genialne. Przykładem może być silnik dwusuwowy, który dziś jest już niemal zabytkiem, ale w swych czasach napędzał wiele aut.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwusuw mrz., suw mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwutaktowy

Wiktionary

# dwuświecowy

mający dwie świece

SJP.pl

# dwusylabowość

→ dwusylabowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwusylabowy

# dwusylabowy

złożony z dwóch sylab (zgłosek); dwuzgłoskowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. składający się z dwóch sylab

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W greckim mamy pięć przyimków jednosylabowych, siedem dwusylabowych i jeden trzysylabowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvusɨlaˈbɔvɨ, AS: dvusylabovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwusylabowiec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwuzgłoskowy

Wiktionary

# dwuszczękowy

mający dwie szczęki, np. chwytak dwuszczękowy

SJP.pl

# dwuszczytowy

mający dwa szczyty

SJP.pl

# dwuszereg

podwójny szereg osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podwójny szereg; dwa szeregi ustawione równolegle do siebie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈʃɛrɛk, AS: dvušerek

Wiktionary

# dwuszeregowy

utworzony z dwóch szeregów równoległych do siebie

SJP.pl

# dwuszpaltowy

obejmujący dwie szpalty

SJP.pl

# dwuszybowy

złożony z dwóch płaszczyzn szyby

SJP.pl

# dwuszynowy

składający się z dwóch szyn

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający dwie szyny; wykorzystujący dwie szyny

Wiktionary

# dwutakt

1. w koszykówce: dozwolona technika polegająca na zrobieniu dwóch kroków bez kozłowania przed oddaniem rzutu czy przekazaniem piłki partnerowi;
2. rodzaj silnika występującego np. w syrence; silnik dwutaktowy, silnik dwusuwowy

SJP.pl

Dwutakt – sposób wykończenia akcji w koszykówce, której celem jest zdobycie punktów. Polega na zrobieniu dwóch ostatnich kroków przed oddaniem rzutu w specyficzny sposób - w trakcie pierwszego (długiego) łapie się piłkę w ręce, a w trakcie drugiego (o połowę krótszego) już się nie kozłuje. Po drugim kroku następuje wybicie i oddanie rzutu spod kosza.

Wikipedia

# dwutaktowy

złożony z dwóch taktów

SJP.pl

# dwutaśmowy

mający dwie taśmy

SJP.pl

# dwutematowy

składający się z dwóch tematów

SJP.pl

# dwuteówka

kształtownik o przekroju poprzecznym w kształcie litery H; dwuteownik

SJP.pl

# dwuteownik

kształtownik o przekroju poprzecznym w kształcie litery H; dwuteówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kształtownik o kształcie dwóch liter T połączonych podstawami,

Wiktionary

Dwuteownik – kształtownik, którego przekrój poprzeczny ma kształt dwóch zetkniętych pionowymi kreskami liter „T” (stąd też jego nazwa).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaprojektowano strop zespolony złożony z płyty żelbetowej o grubości 250 mm i dwuteowników stalowych HEB 500 w rozstawie 1 m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɛˈɔvʲɲik, AS: dvuteovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuteowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. dwuteówka

Wiktionary

# dwuteowy

mający w poprzecznym przekroju profil w kształcie litery H

SJP.pl

# dwutercja

stopień czcionki drukarskiej o wielkości 32 punktów typograficznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający szesnastu punktom (12,0288 mm)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈtɛrt͡sʲja, AS: dvutercʹi ̯a

Wiktionary

# dwutlen

tlen w cząsteczkach dwuatomowych; ditlen

SJP.pl

# dwutlenek

związek chemiczny, w którym jeden atom pierwiastka połączony jest z dwoma niepowiązanymi atomami tlenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwutlenkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ditlenek

Wiktionary

# dwutomowy

składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach, wydany w dwóch tomach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czytam wieczorami dwutomowe opracowanie o powstaniach śląskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ, AS: dvutõmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwutomówka ż.

Wiktionary

# dwuton

1. podwójny dźwięk;
2. harmonia dwóch kolorów

SJP.pl

# dwutonalny

składający się z dwóch tonów

SJP.pl

# dwutonówka

1. pojazd o dopuszczalnej ładowności dwie tony;
2. przedmiot ważący dwie tony

SJP.pl

# dwutonowy

1. złożony z dwóch tonów muzycznych;
2. ważący dwie tony;
3. mieszczący dwie tony czegoś;
4. mogący unieść dwie tony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ważący dwie tony

(1.2) taki, którym można przewozić ładunek o wadze dwóch ton

(1.3) muz. składający się z dwóch tonów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Policjanci zdołali uskoczyć, ale przed drzwiami ministerstwa została usypana ok. dwutonowa sterta węgla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɔ̃ˈnɔvɨ, AS: dvutõnovy

Wiktionary

# dwutorowość

→ dwutorowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dwutorowe

Wiktionary

#### Patrz:

dwutorowy

#### Powiązane:

przym. dwutorowy

Wiktionary

# dwutorowy

mający dwa tory; odbywający się po dwóch torach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dwa tory

(1.2) taki, który ma zdolność funkcjonowania w dwóch niezależnych procesach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɔˈrɔvɨ, AS: dvutorovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwutorowość ż.

przysł. dwutorowo

Wiktionary

# dwutygodnik

czasopismo wychodzące co dwa tygodnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo wychodzące regularnie co dwa tygodnie

Wiktionary

Dwutygodnik – czasopismo, które ukazuje się regularnie w odstępie dwóch tygodni, zazwyczaj dwa razy w miesiącu.

W odróżnieniu od tygodników liczba wychodzących dwutygodników jest raczej niska.

Przeważnie dwutygodniki poświęcone są jakiejś konkretnej problematyce, np. sztuce, nauce, technice, turystyce, grom komputerowym, a także konkretnym regionom geograficznym oraz problematyce politycznej i społecznej, co przybliża je do formy miesięczników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɨˈɡɔdʲɲik, AS: dvutygodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwutygodniowy

Wiktionary

# dwutygodniówka

potocznie: zarobek za okres dwóch tygodni pracy

SJP.pl

# dwutygodniowy

mający dwa tygodnie (czternaście dni), trwający dwa tygodnie (czternaście dni) itp.; czternastodniowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dwa tygodnie

(1.2) ukazujący się raz na dwa tygodnie

(1.3) mający dwa tygodnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Matka wzięła wyjazd służbowy do Moskwy, a mnie Winogradow umieścił w szpitalu, na dwutygodniowe badania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: dvutygodʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwutygodnik mrz., dwutygodniówka ż.

przysł. dwutygodniowo

Wiktionary

# dwutysiąclecie

1. okres dwóch tysięcy lat;
2. dwutysięczna rocznica czegoś

SJP.pl

# dwutysiącletni

mający dwa tysiące lat, trwający dwa tysiące lat itp.

SJP.pl

# dwutysiączny

dwutysięczny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 2000;
2. liczący dwa tysiące czegoś

SJP.pl

# dwutysięcznik

1. statek o nośności dwóch tysięcy ton;
2. górski szczyt o wysokości ponad dwóch tysięcy metrów nad poziomem morza

SJP.pl

# dwutysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) liczący dwa tysiące

(1.2) będący ostatnim elementem zbioru wielkości dwóch tysięcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Blisko dwutysięczny tłum szwaczek wyległ na plac przed zakładem.

(1.2) Firma zafundowała dwutysięcznemu klientowi małą niespodziankę.

Wiktionary

# dwutłokowy

mający dwa tłoki

SJP.pl

# dwuuchwytowy

mający dwa uchwyty

SJP.pl

# dwuuchy

mający dwa ucha; dwuuszny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwa ucha

Wiktionary

# dwuuszny

1. dotyczący dwojga uszu;
2. mający dwa ucha; dwuuchy

SJP.pl

# dwuwagonowy

mający dwa wagony

SJP.pl

# dwuwalutowy

dotyczący dwóch walut

SJP.pl

# dwuwapniowy

zawierający dwa atomy wapnia w cząsteczce; diwapniowy

SJP.pl

# dwuwargowy

w językoznawstwie: spółgłoska dwuwargowa - spółgłoska, przy której wymawianiu powstaje zwarcie lub szczelina między wargami, np. polskie p, b, m; spółgłoska bilabialna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. wymawiany z użyciem dwóch warg

(1.2) bot. mający zrośnięte płatki w kształt dwóch warg

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bilabialny

Wiktionary

# dwuwariantowy

występujący w dwóch wariantach

SJP.pl

# dwuwarstwowiec

zwierzę wielokomórkowe, u którego w rozwoju zarodkowym powstają tylko dwie warstwy zarodkowe: ektoderma i endoderma; zwierzę dwuwarstwowe

SJP.pl

# dwuwarstwowość

→ dwuwarstwowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuwarstwowy

# dwuwarstwowy

złożony z dwóch warstw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwie warstwy, ułożony dwiema warstwami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuvarˈstfɔvɨ, AS: dvuvarstfovy

Wiktionary

# dwuwartościowość

→ dwuwartościowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuwartościowy

# dwuwartościowy

o pierwiastku: tworzący związki przez łączenie każdego swojego atomu z dwoma atomami pierwiastka jednowartościowego

SJP.pl

# dwuwątkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dwuwątkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuwątkowy

Wiktionary

# dwuwątkowy

mający dwa wątki

SJP.pl

# dwuwatowy

mający moc dwóch watów

SJP.pl

# dwuwęglan

związek chemiczny zawierający w cząsteczce dwa aniony węglanowe; diwęglan

SJP.pl

# dwuwęglowy

mający dwa atomy węgla w cząsteczce

SJP.pl

# dwuwejściowy

mający dwa wejścia

SJP.pl

# dwuwiązkowy

składający się z dwóch wiązek; mający dwie wiązki

SJP.pl

# dwuwiekowy

mający dwa wieki, trwający dwa wieki

SJP.pl

# dwuwiersz

utwór lub strofa złożone z dwu wersów; dystych

SJP.pl

Dystych (gr. dístichon), także dwuwiersz – strofa dwuwersowa, o rymach parzystych (aa bb). Najmniejsza istniejąca strofa poetycka. Oba wersy dystychu charakteryzują się zazwyczaj znacznym podobieństwem pod względem składni i treści.

Wikipedia

# dwuwierszowy

składający się z dwóch wierszy

SJP.pl

# dwuwierzchowy

mający dwa wierzchy

SJP.pl

# dwuwierzchołkowy

mający dwa wierzchołki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dwa wierzchołki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tatrzański Grześ jest szczytem dwuwierzchołkowym.

Wiktionary

# dwuwieżowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dwie wieże

Wiktionary

# dwuwijkowate

o cechach dwuwijkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dwuwijkowaty

o cechach dwuwijkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dwuwinian

ester kwasu winowego, np. dwuwinian choliny; diwinian

SJP.pl

# dwuwiniany

ester kwasu winowego, np. dwuwinian choliny; diwinian

SJP.pl

# dwuwinyl

1,3-Butadien (buta-1,3-dien, CH2=(CH)2=CH2) – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z grupy dienów sprzężonych. Wchodzi w skład gazu węglowego. Działa rakotwórczo i mutagennie.

Jego izomerem funkcyjnym jest 1,2-butadien.

Wikipedia

# dwuwiosłówka

łódź z dwoma wiosłami; łódź dwuwiosłowa

SJP.pl

# dwuwiosłowy

poruszany za pomocą dwóch wioseł

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poruszany za pomocą dwóch wioseł

Wiktionary

# dwuwirnikowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dwa wirniki

Wiktionary

# dwuwodny

w chemii: zawierający dwie cząsteczki wody

SJP.pl

# dwuwstęgowy

mający dwie wstęgi, np. modulacja dwuwstęgowa

SJP.pl

# dwuwymiarowość

cecha obiektu lub zjawiska, polegająca na tym, że jego właściwości można opisać w dwóch wymiarach przestrzeni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dwuwymiarowe; cecha tych, którzy są dwuwymiarowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuwymiarowy

przysł. dwuwymiarowo

Wiktionary

# dwuwymiarowy

mający dwa wymiary

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najprostszym przykładem tablicy wielowymiarowej jest tablica dwuwymiarowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ, AS: dvuvỹmʹi ̯arovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuwymiarowość ż.

Wiktionary

# dwuwypukły

przymiotnik

(1.1) wypukły z dwóch stron

Wiktionary

# dwuwyrazowy

zawierający dwa wyrazy

SJP.pl

# dwuwyznaniowy

związany z dwoma wyznaniami, np. cmentarz dwuwyznaniowy

SJP.pl

# dwuwładza

współistnienie dwóch ośrodków władzy na jakimś terytorium

SJP.pl

# dwuwładztwo

współistnienie dwóch władz o pokrywających się kompetencjach na jednym terytorium, w jednym państwie

SJP.pl

# dwuwłókowy

mający dwie włóki

SJP.pl

# dwuzadaniowy

mający dwa zadania

SJP.pl

# dwużaglowy

mający dwa żagle

SJP.pl

# dwuzakresowy

obejmujący dwa zakresy, działający w dwóch zakresach

SJP.pl

# dwuzarodnikowy

pieczarka dwuzarodnikowa - gatunek pieczarki (nazwa handlowo-gastronomiczna); portobello

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. posiadający dwa zarodniki

Wiktionary

# dwuzasadowy

zawierający dwa czynne atomy wodoru

SJP.pl

# dwuzawodowość

→ dwuzawodowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuzawodowy

# dwuzaworowy

mający dwa zawory, np. silnik dwuzaworowy

SJP.pl

# dwuzdaniowy

składający się z dwóch zdań

SJP.pl

# dwuzębny

przymiotnik

(1.1) książk. o osobach mający dwa zęby

(1.2) książk. o przedmiotach mający dwa zęby (ostrza)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈzɛ̃mbnɨ, AS: dvuzẽmbny

Wiktionary

# dwuzębowy

mający dwa zęby; dwuzębny

SJP.pl

# dwużeństwo

posiadanie dwóch współmałżonków, forma poligamii; bigamia

SJP.pl

# dwuzgłoskowiec

wyraz mający dwie sylaby; dwusylabowiec

SJP.pl

Wikipedia

# dwuzgłoskowy

złożony z dwóch zgłosek (sylab); dwusylabowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. składający się z dwóch zgłosek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuzɡwɔˈskɔvɨ, AS: dvuzgu̯oskovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuzgłoskowiec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwusylabowy

Wiktionary

# dwuziarnowy

pszenica dwuziarnowa - podgatunek pszenicy; płaskurka

SJP.pl

# dwuzmianowość

→ dwuzmianowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuzmianowy

# dwuzmianowy

przebiegający na dwie zmiany, wykonywany na dwie zmiany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonywany w trakcie dwóch zmian; odbywający się na dwie zmiany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielicka Straż Miejska pracuje w systemie dwuzmianowym.

(1.1) Trudne warunki lokalowe (7 sal lekcyjnych, nauka dwuzmianowa, w tym również soboty, brak sali gimnastycznej) skłoniły dyrektora szkoły w roku do podjęcia działań związanych z rozbudową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuzmʲjãˈnɔvɨ, AS: dvuzmʹi ̯ãnovy

Wiktionary

# dwuznaczeniowość

→ dwuznaczeniowy

SJP.pl

#### Patrz:

dwuznaczeniowy

# dwuznaczeniowy

taki, który posiada dwa znaczenia

SJP.pl

# dwuznacznie

przysłówek

(1.1) w sposób dwuznaczny

Wiktionary

Dwuznacznie – pierwszy album studyjny polskiego rapera Te-Trisa. Wydawnictwo ukazało się 9 września 2009 roku nakładem wytwórni muzycznej Reformat Records w dystrybucji Fonografiki. Produkcji nagrań podjęli się, sam Te-Tris, a także Qciek, Stona, O.S.T.R., DJ Creon, DJ Tort oraz Urbek. Z kolei wśród gości na płycie znaleźli się m.in. Pogz, Łona i W.E.N.A.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dwuznak mrz., dwuznaczność ż.

przym. dwuznaczny

Wiktionary

# dwuznaczniej

stopień wyższy od przysłówka: dwuznacznie

SJP.pl

# dwuznacznik

dwuznaczny zwrot lub wyraz

SJP.pl

# dwuznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dwuznaczne; cecha tych, którzy są dwuznaczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuznak mrz.

przym. dwuznaczny

przysł. dwuznacznie

Wiktionary

# dwuznaczny

mający dwa znaczenia, niezrozumiały, zawierający ukrytą aluzję

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby

(1.2) wyrażający ukrytą aluzję, podtekst

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dvuˈznat͡ʃnɨ, AS: dvuznačny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuznaczność m., dwuznak m.

przysł. dwuznacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niejednoznaczny, niejasny, nieokreślony, niewyraźny, niezrozumiały, wątpliwy, delficki, pytyjski

(1.2) pytyjski

Wiktionary

# dwuznak

znak składający się z dwóch elementów, w szczególności połączenie dwóch liter oznaczające jedną głoskę, np. cz, dz, sz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter

Wiktionary

Dwuznak, digraf – dwie litery oznaczające jedną głoskę.

Zjawisko spotykane w wielu systemach ortograficznych. Najczęściej dotyczy połączenia liter spółgłoskowych (czyli służących do zapisywania spółgłosek). W alfabetach opartych na piśmie łacińskim najpopularniejszym dwuznakiem jest połączenie „ch”, występujące m.in. w języku niemieckim, francuskim, angielskim, hiszpańskim, czeskim, słowackim, polskim, portugalskim i włoskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W języku polskim dwuznakami są „rz”, „sz”, „cz”, „ch”, „dz”, „dż”, „dź”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdvuznak, AS: dvuznak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuznaczność ż.

przym. dwuznaczny

przysł. dwuznacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) digraf

Wiktionary

# dwuźródłowy

mający dwa źródła

SJP.pl

# dwuzwężkowy

mający dwie zwężki

SJP.pl

# dwuzwity

1. dwukrotnie zwinięty;
2. lina dwuzwita - lina zbudowana ze splecionych linek nawiniętych wokół rdzenia

SJP.pl

# dwuzwojowy

mający dwa zwoje

SJP.pl

# dwuzwrotkowy

mający dwie zwrotki; dwustrofowy

SJP.pl

# dwużyłowy

składający się z dwóch żył, przewodów

SJP.pl

# dwuzłączka

łącznik rurowy do łączenia dwóch odcinków przewodu

SJP.pl

- nypel – rodzaj złączki hydraulicznej w kształcie rurki, mającej na obu końcach gwinty zewnętrzne
- śrubunek – rodzaj kształtki rurowej gwintowanej, którą wykorzystuje się do instalowania łatworozłącznych połączeń rur w instalacjach hydraulicznych łączonych na gwinty

Wikipedia

# dwuzłotówka

moneta lub banknot o nominale dwóch złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta, której wartość wynosi dwa złote

Wiktionary

Dwuzłotówka – moneta polska bita w XVIII i XIX w. W czasach saskich i w Księstwie Warszawskim równała się ⅓ talara (1 talar = 6 złotych), za Stanisława Augusta Poniatowskiego 8 groszom srebrnym (1 złoty = 4 grosze srebrne), a pod zaborem austriackim 30 krajcarom (1 złoty = 15 krajcarów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwuzłotówka wpadła do szczeliny między kostkami brukowymi i ku irytacji chłopczyka nie dała się wydłubać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuzwɔˈtufka, AS: dvuzu̯otufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dwuzłotowy

Wiktionary

# dwuzłotowy

mający wartość dwóch złotych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający wartość dwóch złotych

(1.2) wynoszący dwa złote

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profesor Leszek Balcerowicz, prezes Narodowego Banku Polskiego osobiście w Sandomierzu prezentuje dwuzłotową monetę z wizerunkiem ratusza na rewersie.

(1.2) Od nowego roku PKO BP wprowadziło miesięczną dwuzłotową opłatę za prowadzenie rachunku (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdvuzwɔˈtɔvɨ, AS: dvuzu̯otovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuzłotówka ż.

Wiktionary

# dwułamowy

mający dwa łamy

SJP.pl

# dwułóżkowy

mający dwa łóżka

SJP.pl

# dwułożyskowy

mający dwa łożyska

SJP.pl

# dwułucze

architektoniczna forma konstrukcji sklepienia, dwa wzajemnie prostopadłe łuki lub ostrołuki

SJP.pl

# dwułuczny

przymiotnik od: dwułuk

SJP.pl

# dwułuk

rodzaj sklepienia gotyckiego

SJP.pl

# dwułukowy

mający dwa łuki, np. skolioza dwułukowa

SJP.pl

# dy

odmiana sapropelu, ciemnego mułu gnilnego zbiorników wodnych, składająca się ze związków pochodzących z rozkładu materii roślinnej

SJP.pl

- dy – osad jeziorny
- Dy – symbol dysprozu
- DY – kod IATA

Wikipedia

# dyakowski

nazwisko

SJP.pl

Dyakowski – polski herb szlachecki, odmiana herbu Trąby, przyniesiony z Węgier.

Wikipedia

# dyba

nazwisko

SJP.pl

# dybać

czaić się, czatować na kogoś, coś

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) czyhać, czatować na kogoś lub na coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcąc się uspokoić i całkowicie wykluczyć przynajmniej ten obłędny pomysł, że ktoś na nią dybie, jeszcze raz uważnie rozejrzała się wokół siebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨbat͡ɕ, AS: dybać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dybanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nastawać

Wiktionary

# dybalski

nazwisko

SJP.pl

# dybanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dybać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dybać ndk.

Wiktionary

# dybaś

nazwisko

SJP.pl

# dybała

czaić się, czatować na kogoś, coś

SJP.pl

- Dybała – nazwisko

Wikipedia

# dybciak

nazwisko

SJP.pl

# dybek

nazwisko

SJP.pl

# dybel

1. specjalny świder stolarski;
2. metalowy lub drewniany kołek obustronnie zaostrzony

SJP.pl

# dybicz

nazwisko

SJP.pl

# dybiec

nazwisko

SJP.pl

# dybka

nazwisko

SJP.pl

# dybki

nazwisko

SJP.pl

W Polsce

- Dybki – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Dybki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
- Dybki – gromada

Wikipedia

# dybkowski

nazwisko

SJP.pl

# dyblarka

maszyna służąca do dyblowania

SJP.pl

# dyblik

dyblik liniaczek - motyl z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# dyblować

łączyć drewniane elementy, ręcznie lub maszynowo, przy użyciu metalowych kołków (dybli)

SJP.pl

# dyboski

nazwisko

SJP.pl

- Roman Dyboski
- Tadeusz Dyboski

Wikipedia

# dybów

1. w średniowieczu: kłody lub deski z otworami, w które zakuwano ręce i nogi więźnia
2. uchwyt służący do połączenia dwóch części masztu statku wodnego

SJP.pl

W Polsce

- Dybów – część miasta Kutno
- Dybów – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Żagań
- Dybów – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Pęczniew
- Dybów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Kosów Lacki

- zamek Dybów w Toruniu

Zobacz też

- Dybowo, Dybów-Kolonia

Wikipedia

# dybowski

→ Dybów

SJP.pl

Dybowski – polski herb szlachecki, odmiana herbu Nałęcz.

Wikipedia

#### Patrz:

Dybów

# dybrach

stopa wierszowa złożona z dwóch krótkich sylab

SJP.pl

# dybuk

według wierzeń żydowskich: zły duch lub dusza zmarłego wcielająca się w osoby żyjące

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) rel. ezot. w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

Wiktionary

Dybuk (hebr. ‏דבוק‎ dibuk dosł. „przylgnięcie”; jid. ‏דיבוק‎ dibek) – w mistycyzmie i folklorze żydowskim zjawisko zawładnięcia ciałem żywego człowieka przez ducha zmarłej osoby. Dybukiem nazywa się też samego ducha, duszę zmarłego, która nie może zaznać spoczynku (czy też, wśród zwolenników kabały, reinkarnacji) z powodu popełnionych grzechów i szuka osoby żyjącej, aby wtargnąć w jej ciało. Wedle niektórych mistyków podatne na opanowanie przez dybuka miały być osoby grzeszne, zaś duchy przejawiać miały szczególną aktywność w noc święta Jom Kipur (Dzień Pojednania, Sądny Dzień).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨbuk, AS: dybuk

Wiktionary

# dyby

1. w średniowieczu: kłody lub deski z otworami, w które zakuwano ręce i nogi więźnia
2. uchwyt służący do połączenia dwóch części masztu statku wodnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) drewniane pęta zamykane na ręce, głowę a niekiedy i nogi skazańca;

spójnik

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gdyby

Wiktionary

Dyby – pierwotne pęta drewniane, w postaci desek lub kłód z otworami umożliwiającymi zamknięcie rąk i nóg więźnia. Nazwą tą często określa się też gąsior lub kłodę.

Nie wiadomo, czy wynalazek ten sprowadzono do Polski z Niemiec, jednak nazwa zdaje się pochodzić z języka niemieckiego, ponieważ używano ich wobec złodziei (niem. Dieb). Dyby składają się z dwóch części z wycięciami na nogi lub ręce (w wersji „nożnej” dyby działają podobnie do kłody). Po zamknięciu obie części zbijano gwoździami drewnianymi lub zamykano na kłódkę.Czasem stosowano zamknięcie w dyby na dłuższy okres w charakterze kary, najczęściej pozbawiając skazanego pożywienia.

Wikipedia

# dyć

1. w gwarze śląskiej: przecież, owszem, rzeczywiście;
2. w staropolszczyźnie: ależ

SJP.pl

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przecież

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. owszem

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. rzeczywiście

wykrzyknik

(2.1) stpol. ależ

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyć to jest darmowy słownik.

(1.2) – Dosz się sztachnąć? – Dyć!

(1.3) Dyć ziywo już Karlik i usła Tileczka. Ja, znak to, że trzeba już kończyć bojeczka.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeca

(1.2) toć

Wiktionary

# dycha

potocznie: dziesięć, dziesiątka, zwłaszcza dziesięć złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. med. astma

(1.3) harc. potoczna nazwa na namiot wojskowy typu 10

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. od: dychać

Wiktionary

10 (dziesięć) – liczba naturalna następująca po 9 i poprzedzająca 11.Warunek podzielności zapisanej w systemie dziesiętnym liczby przez 10 jest spełniony wówczas, gdy ostatnia cyfra dzielnej to zero.

10 jest także podstawą najczęściej stosowanego systemu pozycyjnego – dziesiętnego. Prawdopodobnie wynika to z posiadania przez ludzi 10 palców u rąk.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stachu, masz tu dwie dychy (= 20 złotych) i skocz po piwo!

(1.1) Jego stary będzie miał już z pięć dych (= 50 lat) na karku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨxa, AS: dyχa

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz.

:: zdrobn. dyszka

(1.2)

czas. dychać ndk.

Wiktionary

# dychać

dawniej: oddychać, zwłaszcza z trudem, ciężko; dyszeć, sapać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Kraków, Bukowina, Podhale. oddychać, odpoczywać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oddech mrz., dycha ż.

Wiktionary

# dychawica

przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych, charakteryzująca się nadreaktywnością oskrzeli oraz ich skurczem, samoistnie lub farmakologicznie odwracalnym; astma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. astma oskrzelowa (choroba zwierząt i ludzi)

Wiktionary

- dychawica oskrzelowa
- dychawica sercowa
- Dychawica – wieś w Polsce

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨxaˈvʲit͡sa, AS: dyχavʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dychawiczność ż.

przym. dychawiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) astma, dusznica; reg. śl. dycha.

Wiktionary

# dychawiczność

→ dychawiczny

SJP.pl

#### Patrz:

dychawiczny

# dychawiczny

1. medycynie: dotyczący dychawicy, wywołany tą chorobą;
2. z trudem oddychający, słaby;
3. o urządzeniach: źle działający, stary

SJP.pl

# dychnąć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. odpocząć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Dajcie tym kobietom dychnąć – kobiety powinny przechodzić na emeryturę w wieku 55 lat.

Wiktionary

# dychnóć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ukraść

Wiktionary

# dychnonć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. odpocząć

Wiktionary

# dychogamia

wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie, zapobiegające samozapłodnieniu; dichogamia

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# dychorej

w starożytnej wersyfikacji: czterozgłoskowa stopa wierszowa; podwójny chorej (trochej), dichorej, dytrochej

SJP.pl

# dychotomia

podział czegoś na dwie części, zwłaszcza wykluczające się; dwuczłonowość, dwudzielność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

(1.2) para przeciwstawnych pojęć lub dwie części pewnej klasy przedmiotów

Wiktionary

Dychotomia (gr. dichotomos – przecięty na dwie części) – dwudzielność; podział na dwie części, wzajemnie się wykluczające i uzupełniające do całości.

Podział dychotomiczny zbioru X polega na wyróżnieniu w nim dwóch podzbiorów – A i B – które:

1. są rozłączne, tj. nie mają wspólnych elementów;
2. wyczerpują zbiór X – w skład X nie wchodzi nic spoza A i B, czyli każdy element zbioru X należy albo do podzbioru A, albo do B.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Twórca struktualizmu, Ferdynand de Saussure, wiele problemów językoznawczych rozpatrywał w ramach dychotomii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja, AS: dyχotõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dychotomiczność ż.

przym. dychotomiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwudzielność; przest. dichotomia

Wiktionary

# dychotomiczność

podział jakiejś całości na dwie różne części

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podział na dwie części

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dychotomia ż.

przym. dychotomiczny

Wiktionary

# dychotomiczny

1. dwudzielny, dwojaki;
2. podzielony na dwie przeciwstawne części

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dwojaki, dwuczęściowy, dwudzielny

(1.2) podzielony na dwie przeciwstawne części

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dychotomia ż., dychotomiczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. dichotomiczny

Wiktionary

# dychotomizacja

dzielenie czegoś na dwie części, kategorie, grupy itp.; dualizacja

SJP.pl

# dychotymizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dychotymizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dychotymizować ndk.

Wiktionary

# dychów

wieś w Polsce

SJP.pl

Dychów (dawna niem. nazwa Deichow)) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Bobrowice.

W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dychów, po jej zniesieniu w gromadzie Bobrowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# dychromatyczny

dwubarwny, dwukolorowy; dichromatyczny

SJP.pl

# dycht

przysłówek sposobu

(1.1) reg-pl|Poznań. całkiem, zupełnie

przymiotnik

(2.1) gw-pl|Warmia, Mazury. duży

(2.2) gw-pl|Warmia, Mazury. gęsty

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1-2) dicht

Wiktionary

# dychu

w potocznym wyrażeniu: ani słychu, ani dychu - brak jakiejkolwiek wieści, brak znaku życia

SJP.pl

# dyck

[czytaj: dajk] nazwisko, m.in. Antoon van Dyck (1599-1641), flamandzki malarz

SJP.pl

# dycki

zaimek przysłowny upowszechniający

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zawsze

Wiktionary

# dyczek

nazwisko

SJP.pl

# dyczewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Dariusz Dyczewski – polski dyrygent
- Leon Dyczewski – katolicki duchowny, filozof i socjolog

Wikipedia

# dyczkowski

nazwisko

SJP.pl

# dyda

nazwisko

SJP.pl

# dydak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Dydak – imię męskie pochodzenia greckiego, które oznacza „nauczający”, od gr. διδαχή (didache) (zob. też: dydaktyka). Prawdopodobnie hiszpańskie imię Diego, od imienia Jakuba (Santiago – Sanctus Iacobus; Diego, Diago) lub jako pochodzące z greki, ze słowa didax- 'doktryna, dyscyplina nauki'. Nie można też wykluczyć iberyjskiego (przedindoeuropejskiego) pochodzenia imienia. Patronem imienia jest św. Dydak, biskup Kadyksu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hiszpanami byli św. Piotr z Alkantary oraz św. Dydak z Alkali.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dydaktyka ż., dydaktyczność ż., didaskalium n.

przym. Dydakowy, dydaktyczny

przysł. dydaktycznie

Wiktionary

# dydakowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) od Dydak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dydakowy habit pieczołowicie przechowują hiszpańskie zakonnice.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dydak m., didaskalium n.

Wiktionary

# dydaktyczka

→ dydaktyk

SJP.pl

#### Patrz:

dydaktyk

# dydaktycznie

przysłówek

(1.1) w sposób dydaktyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. didaskalium n., autodydakta mos., Dydak mos., dydaktyczka ż., dydaktyczność ż., dydaktyk mos., dydaktyka ż., dydaktyzm mrz.

przym. dydaktyczny

Wiktionary

# dydaktyczność

→ dydaktyczny

SJP.pl

#### Patrz:

dydaktyczny

# dydaktyczny

1. związany z nauczaniem, dydaktyką; pedagogiczny;
2. książkowo: moralizatorski, pouczający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dydaktyką

(1.2) wykonany w celu pouczania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyniosłam, profesorze, materiały dydaktyczne na zajęcia z ichtiologii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dydaktyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. didaskalium n., autodydakta mos., dydaktyka ż., dydaktyzm m., dydaktyk m., dydaktyczka ż., Dydak mos.

przysł. dydaktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pedagogiczny, instruktywny, kształcący, objaśniający

(1.2) kształcący, pouczający, wychowawczy, moralizatorski

Wiktionary

# dydaktyk

1. specjalista w zakresie metod nauczania i uczenia się;
2. dobry pedagog, człowiek mający zdolności wychowawcze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec specjalizujący się w zakresie dydaktyki

(1.2) książk. zdolny pedagog

forma rzeczownika.

(2.1) D. plural|dydaktyka.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odniósł jednak sukces jako wychowawca i dydaktyk, wspierając pracę zespołową, dążąc do uchwycenia istoty problemu i zaproponowania całościowego rozwiązania.

(1.2) Pan Henryk był zasłużonym dydaktykiem i doświadczonym instruktorem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dydaktyczność ż., dydaktyka ż., dydaktyzm mrz.

:: fż. dydaktyczka ż.

przym. dydaktyczny

rzecz. dydaktycznie

przysł. dydaktycznie

Wiktionary

# dydaktyka

1. dział pedagogiki, nauka o metodach nauczania i uczenia się
2. moralizowanie, pouczanie; dydaktyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pedag. nauka o sposobach uczenia

(1.2) książk. moralizowanie, dydaktyzm

(1.3) środ. wykładanie, godziny pracownika naukowego spędzone na wykładaniu

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: dydaktyk

Wiktionary

Dydaktyka – jedna z głównych gałęzi nauk pedagogicznych, która zajmuje się procesami nauczania i uczenia się, wszelkimi przedmiotami na kolejnych poziomach tych procesów, od przedszkola do studiów wyższych, a także mających miejsce poza instytucjami oświatowymi, przy zwykłych czynnościach. Jest to zatem nauka o systemie poprawnie uzasadnionych twierdzeń i hipotez dotyczących procesu, zależności i prawidłowości nauczania a uczenia się oraz sposobów kształtowania tego procesu przez człowieka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨˈdaktɨka, AS: dydaktyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dydaktyk m., Dydak mos., didaskalium n., autodydakta mos.

przym. dydaktyczny

przysł. dydaktycznie

Wiktionary

# dydaktyzm

moralizowanie, pouczanie; dydaktyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. zespół cech stanowiący o walorach wychowawczych i edukacyjnych

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chwalono m.in. sprawne połączenie dydaktyzmu z walorami artystycznymi i przemyślaną kompozycję całości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dydaktyk mos.

przysł. dydaktycznie

przym. dydaktyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dydaktyczność, dydaktyka

Wiktionary

# dydek

dytek; dawniej:
1. drobna moneta;
2. pieniądz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. pot. drobna moneta zdawkowa w I Rzeczypospolitej, także ogólne żartobliwe określenie ówczesnych pieniędzy

(1.2) poznań. pierś kobiety, rzad. zwierzęcia

Wiktionary

- dydek, dytek – potocznie trojak (moneta)
  - Zygmunt Gloger - Encyklopedia staropolska - Dydek

Osoby o tym nazwisku:

- Katarzyna Dydek
- Małgorzata Dydek
- Marta Dydek
- Stanisław Dydek
- Zbigniew Dydek

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dydka bym za to nie dał – mówił w duchu – że pójdzie do kanclerza i wszystko mu wyśpiewa.

(1.1) Ani dydka nie mam, a wiesz, Guciu, że nie zborgują – mruczała…

(1.2) …płacze, jak się go przewija, tak mu dobrze, a poza tym ssie dydka mamy…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyduszek

czas. dydać, dydkać

Wiktionary

# dydelf

nieduży ssak drapieżny z rodziny dydelfów, torbacz żyjący w lasach Ameryki Północnej i Środkowej; opossum, opos, szczur workowaty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Didelphis|Linnaeus|ref=tak., ogoniasty ssak ze spiczastym pyskiem i krótkimi kończynami, z podrodziny dydelfów, występujący w Ameryce;

Wiktionary

Dydelf (Didelphis) – rodzaj ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z błyskawiczną szybkością i niesłychaną zręcznością przeskakiwały z łodygi na łodygę malutkie dydelfy, a w dole śród zwojów korzeni krzątały się drobne gatunki błotnych myszek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dydelfik mzw., dydelfowate lm nm., dydelfy lm nm.

Wiktionary

# dydelfowate

rodzina niewielkich (największe są wielkości kota) ssaków z rzędu torbaczy, zamieszkujących Amerykę Środkową i Południową, o długim, chwytnym ogonie, cenione dla futra; dydelfy; oposy; szczury workowate

SJP.pl

Dydelfowate, szczury workowate (Didelphidae) – rodzina ssaków z rzędu dydelfokształtnych (Didelphimorphia). Obejmuje gatunki wszystkożernych, niewielkich ssaków podobnych do szczura. W zapisach kopalnych są znane z pokładów górnej kredy.

Wikipedia

# dydelfowaty

o cechach dydelfowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# dydelfy

rodzina niewielkich (największe są wielkości kota) ssaków z rzędu torbaczy, zamieszkujących Amerykę Środkową i Południową, o długim, chwytnym ogonie, cenione dla futra; oposy; dydelfowate; szczury workowate

SJP.pl

Dydelfy (Didelphinae) – podrodzina ssaków z rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

Wikipedia

# dydeński

przymiotnik od: Dydnia; dydniański

SJP.pl

# dydko

kaduk, diabeł, czart

SJP.pl

Dydko, didko, ditko, dytko, dydo – nadprzyrodzona istota z polskiego folkloru, pierwotnie demon z wierzeń słowiańskich, później zdegradowany do roli straszydła.

Postać dydka wywodzi się od znanego na Rusi demona opiekuńczego domu (por. domowik), po chrystianizacji zdegradowanego do roli diabła, zwłaszcza leśnego, ostatecznie zaś do roli nocnego straszydła, którym straszono dzieci (por. bobo).

Wikipedia

# dydnia

wieś w Polsce

SJP.pl

Dydnia – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia. Leży na Pogórzu Dynowskim, na wschód od Brzozowa, 8 km na południe od Niewistki.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dydnia. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Dydnia.

Wikipedia

# dydniański

przymiotnik od: Dydnia; dydeński

SJP.pl

# dydo

Dydona

SJP.pl

# dydolić

kroić coś tępym nożem

SJP.pl

# dydona

legendarna założycielka Kartaginy

SJP.pl

Dydona (Elissa; łac. Dido, poetycka forma Didona pochodzi od Wergiliusza) – według Eneidy legendarna założycielka Kartaginy i jej pierwsza królowa.

Według przekazu starożytnych historyków Timajosa i Pompejusza Trogusa w IX wieku p.n.e. z Tyru miała zbiec grupa jego mieszkańców na północne wybrzeża Afryki, niedaleko fenickiej kolonii Utyki. Przywódczynią kolonistów była Dydona (zwana też Eliszą lub Elissą), która uciekła, ponieważ jej brat Pigmalion zabił jej męża Acharbasa (w Eneidzie: Sycheusza lub Sycheja). W jej otoczeniu znajdowali się bogaci Fenicjanie (nie jest wyjaśnione dlaczego, prawdopodobnie to oni uciekali), w drodze zatrzymali się na Cyprze, skąd zabrano arcykapłana i dużą grupę dziewcząt. Gdy wysiedli na ląd, otoczyli ich miejscowi Numidyjczycy i zaczęły się pertraktacje. Ostatecznie Dydonie użyczono takiego skrawka ziemi na wybrzeżu, jaki obejmie skóra wołu. Dydona pocięła więc ją na wąskie paski i objęła nimi miejsce, na którym wzniesiono Byrsę (stgr. βύρσα – skóra) – akropol Kartaginy. Imię Elissy zostało zmienione przez tubylców na Dydona, co oznacza „wędrowniczka”. Wcześniejsze imię pochodzi od fenickiego bóstwa Ela – być może więc Elissa była w Fenicji jego kapłanką.

Wikipedia

# dyduch

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Alfred Dyduch (1925–1939) – harcerz
- Grzegorz Dyduch (ur. 1969) – lekarz
- Henryk Dyduch (1896–1940) – major piechoty
- Jan Dyduch (ur. 1956) – karateka
- Jan Maciej Dyduch (1940–2018) – ksiądz katolicki
- Joanna Dyduch – politolog
- Ludwik Dyduch (1889–1946) – inżynier, przemysłowiec i urzędnik konsularny
- Marek Dyduch (ur. 1957) – polityk
- Wojciech Dyduch (ur. 1974) – ekonomista

Wikipedia

# dydycz

nazwisko

SJP.pl

Antoni Pacyfik Dydycz (ur. 24 sierpnia 1938 w Serpelicach) – polski duchowny rzymskokatolicki, kapucyn, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, biskup diecezjalny drohiczyński w latach 1994–2014, od 2014 biskup senior diecezji drohiczyńskiej.

Wikipedia

# dydym

mieszanina pierwiastków ziem rzadkich zwłaszcza neodymu i prazeodymu, uważana dawniej za pierwiastek, stosowana do barwienia szkieł filtrów optycznych

SJP.pl

Dydym (także didym) – nazwa zaproponowana w 1841 roku przez C. G. Mosandera dla rzekomego pierwiastka chemicznego mającego być jednym z lantanowców (proponowany symbol to Di). Później jednak okazało się, że jest to mieszanina dwóch pierwiastków, nazwanych w 1885 roku przez Auera von Welsbacha neodymem i prazeodymem.

Wikipedia

# dyfamacja

zniesławienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zniszczenie dobrej opinii o kimś przez publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na jego temat

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dyfamować ndk.

przym. dyfamacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oszczerstwo, zniesławienie

Wiktionary

# dyfamacyjny

→ dyfamacja

SJP.pl

#### Patrz:

dyfamacja

# dyfamować

czasownik

(1.1) daw. gw-pl|Kresy. obrażać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Taka może nas dyfamować, brzydkie słowo powiedzieć, a my będziemy się cieszyli, że to politycznie i z edukacyą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyfamacja

czas. zdyfamować

Wiktionary

# dyfeomorficzny

→ dyfeomorfizm

SJP.pl

#### Patrz:

dyfeomorfizm

# dyfeomorfizm

izomorfizm rozmaitości różniczkowych

SJP.pl

Dyfeomorfizm – izomorfizm rozmaitości różniczkowych, tj. odwzorowanie bijektywne pomiędzy rozmaitościami różniczkowymi, które jest różniczkowalne oraz takie, iż odwzorowanie do niego odwrotne jest również różniczkowalne.

Wikipedia

# dyfer

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) środ. mot. dyferencjał, mechanizm różnicowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨfɛr, AS: dyfer

Wiktionary

# dyferencja

dawniej:
1. różnica;
2. sporna sprawa, zwłaszcza o majątek

SJP.pl

# dyferencjacja

wyodrębnianie się wyspecjalizowanych składników z jakiejś całości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zróżnicowanie, różnicowanie się, wyodrębnianie się różnorodnych składników z całości

Wiktionary

- dyferencjacja społeczna
- dyferencjacja magmy
- dyferencjacja komórek

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨfɛrɛ̃nˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: dyferẽncʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyferencjacyjny

Wiktionary

# dyferencjacyjny

→ dyferencjacja

SJP.pl

#### Patrz:

dyferencjacja

# dyferencjalny

1. wykazujący jakąś różnicę między dwoma przedmiotami lub zjawiskami;
2. w matematyce: różniczkowy

SJP.pl

# dyferencjał

mechanizm umożliwiający obracanie się kół z różną prędkością, stosowany w pojazdach; mechanizm różnicowy

SJP.pl

Mechanizm różnicowy, przekładnia różnicowa, potocznie dyferencjał (od „dyferencja”, daw. różnica) – przekładnia mechaniczna zębata, wynaleziona w starożytnych Chinach przez Ma Juna w III w.n.e., stosowana od czasów Carla Benza w układzie napędowym pojazdów.

Wikipedia

# dyferencyjny

dawniej: dotyczący sporu, będący przedmiotem sporu; sporny

SJP.pl

# dyfilobotrioza

choroba pasożytnicza człowieka i zwierząt, wywoływana przez tasiemca bruzdogłowca szerokiego

SJP.pl

# dyfrakcja

zjawisko fizyczne dotyczące zmiany kierunku rozchodzenia się fal na krawędzi przeszkody; uginanie się fal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko fizyczne polegające na ugięciu fali na krawędziach przeszkody lub szczeliny, co powoduje jej rozchodzenie się w kierunkach innych niż prostoliniowy

Wiktionary

Dyfrakcja (ugięcie fali) – zespół zjawisk związanych ze zmianą kierunku rozchodzenia się fali będący odstępstwem od praw optyki geometrycznej. Dyfrakcję w węższym znaczeniu określa się jako ugięcie światła wokół krawędzi przeszkody lub otworu w obszarze cienia przeszkody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dyfrakcja to jedno z podstawowych zjawisk falowych – obok interferencji, odbicia, załamania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. frakcjonowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ugięcie fali

Wiktionary

# dyfrakcyjny

związany z dyfrakcją

SJP.pl

# dyfraktometr

przyrząd optyczny do badania struktury przedmiotów z wykorzystaniem dyfrakcji fal zachodzącej na badanym przedmiocie

SJP.pl

Dyfraktometr – przyrząd pomiarowy służący do analizy struktury substancji krystalicznych na podstawie ich obrazów dyfrakcyjnych.

Dyfraktometr rejestruje kierunki (kąty odbłysku) oraz natężenia ugiętych wiązek promieniowania. W zależności od rodzaju użytego promieniowania dyfraktometry dzieli się na rentgenowskie (stosowane najczęściej), neutronowe i elektronowe.

Wikipedia

# dyfteria

ostra choroba zakaźna wywołana zarazkiem maczugowca; błonica; dyfteryt

SJP.pl

Błonica – choroba zakaźna, najczęściej występująca u dzieci, wywoływana przez maczugowiec błonicy. Głównym czynnikiem chorobotwórczym jest wytwarzany przez niektóre szczepy tych bakterii jad: toksyna błonicza.

W Polsce wprowadzono obowiązkowe szczepienia ochronne (w postaci szczepionki Di-Per-Te, DPT/DTP).

Wikipedia

# dyfteryt

ostra choroba zakaźna wywołana zarazkiem maczugowca; błonica; dyfteria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. błonica

Wiktionary

Błonica – choroba zakaźna, najczęściej występująca u dzieci, wywoływana przez maczugowiec błonicy. Głównym czynnikiem chorobotwórczym jest wytwarzany przez niektóre szczepy tych bakterii jad: toksyna błonicza.

W Polsce wprowadzono obowiązkowe szczepienia ochronne (w postaci szczepionki Di-Per-Te, DPT/DTP).

Wikipedia

# dyfterytowy

→ dyfteryt

SJP.pl

#### Patrz:

dyfteryt

# dyfterytyczny

→ dyfteryt

SJP.pl

#### Patrz:

dyfteryt

# dyftong

połączenie dwóch samogłosek w jednej sylabie; dwugłoska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

Wiktionary

Dyftong, dwugłoska (stgr. δίφθογγος diphthongos „dwubrzmiący”) – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwę chińskiej sztuki geomancji, „feng shui”, Polacy wymawiają jak „feng szuj”, a tymczasem w chińskim „shui” zawiera tryftong [uei], a nie dyftong [ui] i tę sylabę powinno wymawiać się jak „szłej”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨftɔ̃ŋk, AS: dyftõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyftongizacja ż., dyftongizowanie n.

czas. dyftongizować ndk.

przym. dyftongiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwugłoska

Wiktionary

# dyftongiczny

→ dyftong; dyftongowy

SJP.pl

# dyftongizacja

proces przekształcania się samogłoski w dwugłoskę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fonet. proces przekształcania się samogłoski w dyftong;

Wiktionary

Dyftongizacja – proces powstawania dwugłosek (czyli dyftongów) z samogłosek prostych (czyli monoftongów). Występuje m.in. w języku czeskim (np. [uː] > [ou]) i w niektórych gwarach polskich, np. podhalańskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed szczelinowymi następuje dyftongizacja wokaliczna nosówek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja, AS: dyftõŋʹǵizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyftong m., dyftongizowanie n.

czas. dyftongizować ndk.

przym. dyftongiczny

Wiktionary

# dyftongowy

→ dyftong; dyftongiczny

SJP.pl

# dyftyk

dywdyk; tyftyk;
1. dawniej: tkanina wełniana, jedwabna lub bawełniana; ubiór z tej tkaniny;
2. dawniej: jedwabna kapa na konia

SJP.pl

# dyfundować

ulegać dyfuzji; samorzutnie przenikać, mieszać się

SJP.pl

# dyfuzja

chem., fiz. mieszanie się gazów, cieczy i ciał stałych przy bezpośrednim zetknięciu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmaazmie;

(1.2) zob. dyfuzja kulturowa.

(1.3) zob. dyfuzja odpowiedzialności.

(1.4) zob. dyfuzja innowacji.

Wiktionary

Dyfuzja (łac. diffusio „rozprzestrzenianie”) – proces samorzutnego rozprzestrzeniania i przenikania się cząsteczek lub energii w każdym ośrodku (o temperaturze T > 0 K) (np. w gazie, cieczy lub ciele stałym itd.), będący konsekwencją chaotycznych zderzeń cząsteczek dyfundującej substancji między sobą lub z cząsteczkami otaczającego ją ośrodka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨˈfuzʲja, AS: dyfuzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. efuzja ż., dyfundowanie n., dyfuzor m., dyfuzjonizm m., dyfuzyjność ż., samodyfuzja ż.

czas. dyfundować ndk.

przym. dyfuzyjny, dyfuzjonistyczny

przysł. dyfuzyjnie

Wiktionary

# dyfuzjonista

zwolennik poglądu przypisującego szczególne znaczenie procesowi przenikania elementów jednej kultury do innej

SJP.pl

# dyfuzjonistyczny

→ dyfuzjonizm

SJP.pl

#### Patrz:

dyfuzjonizm

# dyfuzjonizm

pogląd przypisujący szczególne znaczenie procesowi przenikania elementów jednej kultury do innej

SJP.pl

Wikipedia

# dyfuzor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przewód z rosnącym przekrojem poprzecznym, powodującym spowolnienie przepływu cieczy lub gazu i rozproszenie ich strumienia;

(1.2) techn. element rozpraszający fale dźwiękowe lub świetlne

(1.3) fryzj. nakładka na suszarkę o okrągłej podstawie, która ułatwia stylizację włosów

Wiktionary

Dyfuzor – kanał przepływowy z rosnącym przekrojem poprzecznym, np. stożkowo rozszerzający się lub spiralny odcinek rury, kanał międzyłopatkowy ograniczony łopatkami sprężarki przepływowej lub pompy wirowej. W dyfuzorze (w wyniku wzrostu przekroju poprzecznego) następuje spowolnienie przepływu płynu, co odpowiada przemianie energii kinetycznej strumienia w energię ciśnienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dyfuzor powoduje rozproszenie światła lampy błyskowej, zmiękczając je i czyniąc bardziej plastycznym oraz naturalnym. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈfuzɔr, AS: dyfuzor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyfuzja ż.

Wiktionary

# dyfuzyjność

→ dyfuzyjny

SJP.pl

#### Patrz:

dyfuzyjny

# dyfuzyjny

związany z dyfuzją; otrzymywany przez dyfuzję

SJP.pl

# dyg

kobiecy ukłon: jednoczesne ugięcie kolana i lekki skłon głową z odciągnięciem rękami sukienki na boki

SJP.pl

Dygnięcie (dyg) – ukłon dziewczęcy i kobiecy, polegający na jednoczesnym ugięciu kolana oraz lekkim skłonie głowy, wraz z rozsunięciem rękami fałdów sukienki na boki. Współcześnie rzadko stosowany. Wymóg jego wykonywania związany jest z etykietą i protokołem dyplomatycznym, obowiązuje podczas ceremonii przywitania z głowami koronowanymi.

Wikipedia

# dygać

1. kłaniać się, wykonując dyg
2. potocznie:
a) iść po coś
b) podnosić coś ciężkiego
c) dygać się - bać się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dygnąć)

(1.1) zwykle o dziewczynie kłaniać się, lekko uginając nogi

(1.2) pot. biec

(1.3) środ. uczn. bać się, martwić się

(1.4) środ. wojsk. robić pompki lub przysiady; ćwiczyć mięśnie

czasownik przechodni niedokonany (dk. dygnąć)

(2.1) pot. podnosić, nieść ciężką rzecz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨɡat͡ɕ, AS: dygać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyganie n.

Wiktionary

# dyganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dygać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈɡãɲɛ, AS: dygãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dygać

Wiktionary

# dygas

nazwisko

SJP.pl

# dygasiński

nazwisko

SJP.pl

# dygat

nazwisko, np. Stanisław Dygat (1914 - 1978), polski pisarz i scenarzysta filmowy

SJP.pl

# dygda

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., fikcyjne, pojawiające się jedynie w związku frazeologicznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie ma dnia świętego Dygdy.

Wiktionary

# dygenit

minerał, siarczek miedzi

SJP.pl

# dygest

dawniej: księga zawierająca zbiór praw

SJP.pl

# dygestia

dawniej: trawienie; digestia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. trawienie

Wiktionary

# dygestorium

oszklona komora laboratoryjna, z której za pomocą wentylatora lub naturalnego ciągu usuwane są szkodliwe gazy; digestorium

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. laboratoryjna przeszklona komora, zaopatrzona w wentylację wywiewną;

Wiktionary

Dygestorium, wyciąg laboratoryjny – przeszklona komora o kształcie dużej szafy, zaopatrzona w wydajny wentylator stale wydmuchujący z niej powietrze poza teren laboratorium (najczęściej umiejscowiony na dachu). Jej podstawowym zadaniem jest zapobieganie wydostawania się do atmosfery laboratorium szkodliwych substancji (trucizn, agresywnych lub nieprzyjemnie pachnących gazów itp.), a także ochrona przed ewentualnymi pożarami i eksplozjami. Dygestoria stosuje się w laboratoriach chemicznych, biologicznych, analitycznych i przy niektórych rodzajach produkcji przemysłowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. digestorium n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) digestorium, wyciąg laboratoryjny

Wiktionary

# dygitacja

w geologii: drugorzędny fałd powstały w płaszczowinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fałdy na powierzchni grzbietowej lub czołowej płaszczowiny;

(1.2) wypychanie jednej cieczy przez drugą w ruchu nieregularnym;

Wiktionary

Dygitacja (od łac. digitus – palec) – w geologii – określenie fałdu w płaszczowinie skalnej odgałęziającego się od głównej masy płaszczowiny.

Terminem dygitacja, palczastość określa się również wypychanie jednej cieczy przez drugą w ruchu nieregularnym, w formie palców lub języków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨɟiˈtat͡sʲja, AS: dyǵitacʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płaszczowina cząstkowa

(1.2) palczastość

Wiktionary

# dygitalina

glikozyd nasercowy występujący w liściach naparstnicy

SJP.pl

# dygitalizacja

digitalizacja, cyfryzacja;
1. nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; digityzacja;
2. upowszechnienie się umiejętności korzystania z techniki cyfrowej w różnych dziedzinach życia

SJP.pl

Cyfryzacja (inaczej digitalizacja) – proces przekształcania informacji analogowej do postaci cyfrowej (tj. czytelny dla komputerów i urządzeń cyfrowych).

Wikipedia

# dygitalizacyjny

→ dygitalizacja; digitalizacyjny

SJP.pl

# dygitalizator

urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; digitalizator, digitizer, dygitalizer, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy

SJP.pl

# dygitalizer

urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; digitizer, digitalizator, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy

SJP.pl

# dygitalizować

nadawać czemuś (muzyce, obrazowi, danym) postać cyfrową; digitalizować, cyfryzować

SJP.pl

# dygitalny

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, digitalny, digitalowy, dygitalowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z technologią cyfrową

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dygitalizator m., dygitalizacja ż.

czas. dygitalizować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyfrowy

Wiktionary

# dygitalowy

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, digitalny, dygitalny, digitalowy

SJP.pl

# dyglosja

stan, kiedy wersja literacka danego języka w takim stopniu odbiega od wersji potocznej, że można je uznać za odrębne języki

SJP.pl

Dyglosja (z gr. διγλωσσία, diglossia „dwujęzyczność”) – sytuacja, w której jedna społeczność językowa posługuje się dwiema odmianami języka (systemami językowymi), spełniającymi różne funkcje i mającymi własny zakres zastosowania. Charles Ferguson opisał dyglosję jako kontrast między dwoma wariantami językowymi, wyższym (H, high) i niższym (L, low). Stanowi formę społecznego bidialektyzmu lub bilingwizmu. Czasem dochodzi do współistnienia więcej niż dwóch systemów językowych.

Wikipedia

# dygnąć

1. ukłonić się, wykonując dyg;
2. potocznie:
a) pójść po coś;
b) podnieść coś ciężkiego;
c) uderzyć w coś z dużą siłą

SJP.pl

# dygnięcie

1. ukłonić się, wykonując dyg;
2. potocznie:
a) pójść po coś;
b) podnieść coś ciężkiego;
c) uderzyć w coś z dużą siłą

SJP.pl

Dygnięcie (dyg) – ukłon dziewczęcy i kobiecy, polegający na jednoczesnym ugięciu kolana oraz lekkim skłonie głowy, wraz z rozsunięciem rękami fałdów sukienki na boki. Współcześnie rzadko stosowany. Wymóg jego wykonywania związany jest z etykietą i protokołem dyplomatycznym, obowiązuje podczas ceremonii przywitania z głowami koronowanymi.

Wikipedia

# dygnitariat

urząd dygnitarza; wysokie, zaszczytne stanowisko

SJP.pl

# dygnitarski

przymiotnik od: dygnitarz

SJP.pl

# dygnitarstwo

urząd, stanowisko dygnitarza

SJP.pl

# dygnitarz

osoba zajmująca wysokie stanowisko urzędowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś piastujący wysoki urząd

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨɟˈɲitaʃ, AS: dyǵńitaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dygnitariat m., dygnitarstwo n., dygnitarzówna ż., dygnitarzowa ż.

:: zgrub. dygnitarzyna m.

:: fż. dygnitarka ż.

przym. dygnitarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dostojnik, notabl, prominent, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał

Wiktionary

# dygnitarzowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. żona dygnitarza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dygnitariat m., dygnitarstwo n., dygnitarz m., dygnitarzówna ż.

Wiktionary

# dygnitarzówna

dawniej: córka dygnitarza

SJP.pl

# dygot

drżenie, dygotanie, dreszcze

SJP.pl

# dygotać

trząść się ze strachu lub zimna

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadygotać)

(1.1) ulegać powtarzającym się wstrząsom o dużej częstotliwości

czasownik zwrotny niedokonany dygotać się

(2.1) rzad. wzmocnione znaczenie (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dygot mrz., dygotanie n., dygotka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drgać, drżeć

Wiktionary

# dygotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dygotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dygotać ndk.

Wiktionary

# dygotka

drżenie, dygotanie

SJP.pl

# dygotliwy

wywołujący drżenie, skłonny do drżenia; drżący, dygoczący, dygliwy

SJP.pl

# dygować

nieść coś z trudem; dźwigać, taszczyć

SJP.pl

czasownik

(1.1) gw-pl|Lwów. nosić, przynosić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza większa ulewa rozniesie go zupełnie. I znów będziemy musieli zwozić taczkami nawóz, dygować żwir, piasek, trzcinę, będziemy musieli układać to wszystko, ubijać, aby, skończywszy, wkrótce znów rozpoczynać to samo…

(1.1) Michasiowa! — dyguj tu tacę!

Wiktionary

# dygowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Dygowo (tuż po wojnie Degów, niem. Degow) – wieś gminna w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Dygowo.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. wieś miała 1615 mieszkańców.

W miejscowości ma siedzibę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Wikipedia

# dygowski

przymiotnik od: Dygowo

SJP.pl

# dygresja

1. wypowiedź, uwaga niedotycząca głównego tematu; wtrącenie, wtręt;
2. w literaturoznawstwie: odejście od głównego tematu narracji i rozwijanie w jej obrębie tematów ubocznych, luźno lub zupełnie niezwiązanych z tematem głównym; ekskurs;
3. w astronomii: przejście ciała niebieskiego przez punkt styczności równoleżnika niebieskiego i wertykału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chwilowe odejście od głównego wątku wypowiedzi

Wiktionary

Dygresja, wtrącenie (z łac. digressio – odejście, rozejście się) – odejście od głównego tematu narracji lub wypowiedzi. Dygresja polega na okresowym wprowadzeniu wątków luźno lub wcale niezwiązanych z podstawową treścią utworu lub wypowiedzi.

Wikipedia

# dygresyjka

zdrobnienie od: dygresja

SJP.pl

# dygresyjność

cecha wypowiedzi lub utworu, charakteryzująca się odejściem od głównego tematu

SJP.pl

# dygresyjny

mający charakter dygresji, zawierający dygresję - wypowiedź, uwagę niedotyczącą głównego tematu

SJP.pl

# dyhydryt

minerał, fosforan miedzi

SJP.pl

# dyja

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Austrii i Czechach, najdłuższy prawy dopływ Morawy, powstaje z połączenia Dyi Morawskiej oraz Dyi Niemieckiej;

Wiktionary

Dyja (cz. Dyje, niem. Thaya) – rzeka w Masywie Czeskim, w Austrii i Czechach, w zlewisku Morza Czarnego, najdłuższy prawy dopływ Morawy, o długości 235 km, począwszy od miejscowości Raabs an der Thaya, gdzie następuje połączenie składających się na nią dopływów:

- Dyja Morawska (cz. Moravská Dyje, niem. Mährische Thaya), długość 68,2 km, powierzchnia dorzecza 630 km², źródło na wysokości około 682 m n.p.m., 4 km na południowy wschód od Třešti, w kraju Wysoczyna (Wyżyna Czesko-Morawska), między wsiami Panenská Rozsíčka i Stajiště
- Deutsche Thaya długość 75,8 km, źródło na wysokości 657 m n.p.m., 2 km na południowy wschód od Schweiggers, koło miejscowości Schwarzenbach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Podyje n.

przym. dyjski, naddyjski, podyjski

Wiktionary

# dyjak

nazwisko

SJP.pl

# dyjamb

czterosylabowa stopa metryczna, w której pierwsza i trzecia są nieakceptowane, a druga i czwarta - akcentowane

SJP.pl

# dyjas

nazwisko

SJP.pl

# dyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dyją, dotyczący Dyi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dyja ż.

Wiktionary

# dyk

nazwisko

SJP.pl

# dyka

nazwisko

SJP.pl

# dykasteria

1. w starożytnych Atenach: jedna z dziesięciu części sądu przysięgłych;
2. oddział urzędu administracyjnego lub sądu

SJP.pl

Dykasteria (od gr. dikasterion – władza, sąd) – urząd administracyjny Kościoła katolickiego.

Większość dykasterii watykańskich zwana jest obecnie kongregacjami lub radami. Członkami rad mogą być osoby świeckie, jednakże w skład kongregacji wchodzą wyłącznie kardynałowie i biskupi. Przewodniczącego kongregacji nazywa się prefektem lub proprefektem, jeśli nie jest kardynałem. Zarówno on, jak i przewodniczący rady, wyznaczani są przez papieża na pięcioletnią kadencję. Prefektem kongregacji może zostać kardynał, w wypadku rady nie jest to warunek konieczny.

Wikipedia

# dykciarka

maszyna do obróbki drewna

SJP.pl

# dykcja

sposób mówienia, poprawnego wymawiania wyrazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sposób wymawiania wyrazów i zdań

Wiktionary

Dykcja (łac. dictio) – sposób mówienia, poprawnego wymawiania wyrazów przy uwzględnieniu wszystkich procesów zachodzących w wyrazach i na ich granicach. Zasadnicza umiejętność w wykonywaniu takich zawodów jak: śpiewak, aktor, prezenter telewizyjny lub radiowy, nauczyciel.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨkt͡sʲja, AS: dykcʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymowa

Wiktionary

# dykcjonarz

dawna nazwa słownika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. słownik

(1.2) daw. encyklopedia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wprawdzie język literacki różni się znacznie z codzienną mową ludności niewykształconej i dykcjonarz był i jest mi jeszcze niezbędnym przy czytaniu dzieł tej literatury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. dykcjonarzyk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słownik

Wiktionary

# dykcyjny

→ dykcja

SJP.pl

#### Patrz:

dykcja

# dykiel

nazwisko, m.in. Bożena Dykiel, polska aktorka

SJP.pl

# dykta

płyta sklejona z nieparzystej liczby fornirów; sklejka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płyta sklejona z fornirów

(1.2) środ. typogr. szerokość pola znaku w danym kroju pisma

(1.3) środ. denaturat wypijany przez meneli

Wiktionary

Sklejka (potocznie dykta, z niem. Dickte) – materiał kompozytowy sklejony z krzyżujących się cienkich warstw drewna (obłogów). Zwykle składa się z nieparzystej ich liczby. Sklejki wytwarza się z różnych gatunków drewna, najczęściej z brzozy, olchy, sosny, rzadziej z buku lub z drzew egzotycznych. Wewnętrzne warstwy sklejki często są z innego, tańszego gatunku niż zewnętrzne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨkta, AS: dykta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dykciarz m., dykciara ż.

przym. dyktowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sklejka; gw-pl|Górny Śląsk|szperplata.

(1.3) dentka, dynks, błękit Paryża

Wiktionary

# dyktacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dyktat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dyktat, lecz tylko mały dyktacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktat m.

Wiktionary

# dyktafon

przenośne urządzenie umożliwiające nagrywanie dźwięku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

Wiktionary

Dyktafon – przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie i odtwarzanie dźwięku, np. mowy. Nośnikiem dźwięku może być kaseta magnetofonowa o różnym czasie nagrania i wielkości lub układ elektroniczny zapisujący w formie cyfrowej skompresowany dźwięk.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨkˈtafɔ̃n, AS: dyktafõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. dyktafonik m.

Wiktionary

# dyktafonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dyktafon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktafon m.

Wiktionary

# dyktando

1. ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanego tekstu;
2. dawniej: dyktowanie danego tekstu; tekst zapisany ze słów dyktującego; dyktat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eduk. ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

(1.2) eduk. zapisany ze słuchu tekst podyktowanego ćwiczenia ortograficznego

(1.3) narzucanie czegoś

(1.4) rada dawana w celu dokonania lepszego wyboru

Wiktionary

Dyktando (łac. dicto – dyktuję) – rodzaj sprawdzianu polegający na zapisaniu ze słuchu dyktowanego tekstu. Oceniana jest poprawność zapisu pod względem zgodności z zasadami ortografii i interpunkcji. Najczęściej dyktanda przeprowadzane są w szkołach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Organizatorką ogólnopolskich dyktand była dziennikarka z Katowic.

(1.2) Nie zrobiłaś żadnego błędu w dyktandzie.

(1.3) Australijczycy zagrali pod wyraźne dyktando polskich siatkarzy.

(1.4) Ochroniarz podjął decyzję sprzeczną z dyktandem własnego sumienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktowanie n., dyktat mrz., podyktowanie n.

czas. dyktować ndk., podyktować dk.

przym. dyktatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) dyktat

Wiktionary

# dyktat

1. władza absolutna w państwie;
2. narzucanie komuś swej woli lub swego zdania;
3. dawniej: dyktowanie tekstu; dyktando

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzucanie komuś swej woli lub swego zdania

(1.2) polit. władza absolutna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨktat, AS: dyktat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktatorstwo n., dyktatura ż., dyktator m., dyktando n., dyktowanie n., dyktacik mrz.

czas. dyktować ndk.

przym. dyktatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyktatorstwo

Wiktionary

# dyktator

1. osoba posiadająca absolutną władzę w państwie, zwykle opierająca się na sile armii;
2. urzędnik w starożytnym Rzymie;
3. kreator, uznany projektant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

(1.2) polit. przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

(1.3) przen. tyran

(1.4) hist. tytuł przyznawany niektórym wojskowym dowódcom powstania

(1.5) książk. osoba narzucająca innym swoją wolę

Wiktionary

- dyktator – urząd w starożytnym Rzymie
- dyktator – przywódca państwa określanego jako dyktatura
- Dyktator (The Great Dictator) – film z 1940 roku
- Dyktator (The Dictator) – film z 2012 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Przez kilka miesięcy od inwazji na Irak dyktator skutecznie się ukrywał

(1.4) Romuald Traugutt był ostatnim dyktatorem powstania styczniowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨkˈtatɔr, AS: dyktator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktatura ż., dyktat m., dyktatorstwo n., dyktowanie n., podyktowanie n.

:: fż. dyktatorka ż.

czas. dyktować ndk., podyktować dk.

przym. dyktatorski

przysł. dyktatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) autokrata, autokrator, despota, satrapa, tyran

(1.4) wódz naczelny, przywódca

(1.5) autokrata, despota, satrapa, tyran; książk. sobiepanek; pot. dzierżymorda, zamordysta

Wiktionary

# dyktatorka

1. kobieta posiadająca absolutną władzę w państwie, zwykle opierającą się na sile armii;
2. kreatorka, uznana projektantka

SJP.pl

# dyktatorski

dotyczący dyktatora lub dyktatury; bezwzględny, arbitralny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z dyktatorem lub z dyktaturą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktat mrz., dyktatura ż., dyktatorstwo n., dyktator mos., dyktatorka ż., dyktando n., dyktowanie n.

czas. dyktować ndk.

przysł. dyktatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) apodyktyczny, arbitralny, autokratyczny, autorytarny, autorytatywny, despotyczny, kategoryczny, samowładny, tyrański, władczy

Wiktionary

# dyktatorstwo

1. urząd, władza dyktatora;
2. narzucanie innym swojej woli lub swojego zdania

SJP.pl

# dyktatura

forma sprawowania władzy przez jedną osobę lub grupę osób, mającą poparcie wojska i policji; rządy dyktatora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

Wiktionary

Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma rządów oparta na arbitralnej władzy jednostki (dyktatora) lub wąskiej grupy osób, wyjętych spod społecznej kontroli. System charakterystyczny dla reżimów autorytarnych i totalitarnych, stanowiąc przeciwieństwo systemów demokratycznych.

Termin wywodzący się od starożytnego rzymskiego urzędu dyktatora (łac. dictator), obejmującego nadzwyczajne uprawnienia w sytuacji kryzysowej państwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozumie się, że osobista dyktatura jest objawem skrajnego niebezpieczeństwa grożącego reżimowi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktator m., dyktat m., dyktatorstwo n., dyktowanie n.

czas. dyktować ndk.

przym. dyktatorski

przysł. dyktatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tyrania, despotyzm

Wiktionary

# dykteryjka

opowieść o zabawnym zdarzeniu; anegdotka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opowieść o zabawnym zdarzeniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨktɛˈrɨjka, AS: dykteryi ̯ka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anegdota

Wiktionary

# dyktograf

dawniej:
1. rodzaj wewnętrznego telefonu, służącego do dyktowania listów;
2. telefoniczne urządzenie podsłuchowe

SJP.pl

# dyktować

1. mówić lub czytać tekst osobie, która ma go zapisać;
2. nakazywać, narzucać coś komuś;
3. o sercu, rozumie, doświadczeniu: wskazywać, podsuwać komuś sposób postępowania

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. podyktować)

(1.1) mówić lub odczytywać tekst komuś, by go zapisał

(1.2) zmuszać kogoś do przyjęcia jakichś warunków

(1.3) kierować zachowaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nauczyciel dyktował notatkę, a uczniowie pilnie przepisywali jego słowa do swoich brudnopisów.

(1.2) Cła owszem, ale tylko w jedną stronę, Bank Światowy i MFW, tak, to pożyteczne instytucje, gdy rozdają pieniądze, ale przecież nie mogą nam dyktować swoich warunków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktando n., dyktat mrz., dyktator mos., dyktatorstwo n., dyktatura ż., dyktowanie n., podyktowanie n.

czas. podyktować dk.

przym. dyktatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) narzucać

(1.3) podsuwać, wskazywać

Wiktionary

# dyktowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa czynności lub procesu określonego czasownikiem „dyktować”

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyktando n., dyktatorstwo n., dyktatura ż., dyktator m., dyktatorka ż., dyktat mrz.

czas. dyktować ndk.

przym. dyktatorski

Wiktionary

# dyktowy

związany z dyktą

SJP.pl

# dyl

1. gruba, mocna deska wykorzystywana do budowy stropów, ścian, mostów itp.;
2. betonowy lub żelbetowy element konstrukcji przypominający tę deskę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. okorowany pień drzewa służący jako element konstrukcyjny

(1.2) bud. podłużny prostokątny kawałek materiału, zwłaszcza drewna, wzmacniający konstrukcję budowli

(1.3) daw. uczn. stud. gw-pl|Lublin. ocena niedostateczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wkrótce znalazł się na moście. Ostrożnie kroczył po deskach i dylach uginających się pod stopami…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨl, AS: dyl

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dylować ndk., wydylować dk.

przym. dylowy

Wiktionary

# dyla

1. gruba, mocna deska wykorzystywana do budowy stropów, ścian, mostów itp.;
2. betonowy lub żelbetowy element konstrukcji przypominający tę deskę

SJP.pl

# dylać

czasownik

(1.1) poznań. - tańczyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dylanie n.

Wiktionary

# dylacja

odroczenie sprawy sądowej

SJP.pl

Wikipedia

# dylacyjny

związany z dylacją

SJP.pl

# dyląg

nazwisko

SJP.pl

# dylągówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Dylągówka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Hyżne.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dylągówka, po jej zniesieniu w gromadzie Hyżne. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Wikipedia

# dylak

nazwisko

SJP.pl

# dylan

nazwisko, m.in. Dylan Thomas (1914-1953), walijski poeta i pisarz

SJP.pl

- Bob Dylan – amerykański piosenkarz, kompozytor
- Jakob Dylan – amerykański piosenkarz, syn Boba Dylana
- Dylan – album Boba Dylana z 1973 r.
- Dylan – album Boba Dylana z 2007 r.
- Dylan – bóg morza w mitologii celtyckiej
- Dylan – język programowania

Wikipedia

# dylanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dylać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dylać ndk.

Wiktionary

# dylatacja

1. zwiększenie się długości czegoś wskutek zjawiska rozszerzalności cieplnej;
2. szczelina pozostawiona w konstrukcji zapobiegająca jej uszkodzeniom przy zmianie kształtu następującym pod wpływem czynników zewnętrznych;
3. w fizyce: dylatacja czasu - różnica w tempie upływu czasu w dwóch układach poruszających się względem siebie lub znajdujących się w różnych polach grawitacyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. szczelina utworzona w konstrukcji architektonicznej w celu wyeliminowania wpływu dużych naprężeń lub innych czynników mogących uszkodzić konstrukcję;

(1.2) fiz. zwiększenie się długości pod wpływem ciepła

(1.3) fiz. dylatacja czasu spowolnienie czasu wraz ze wzrostem prędkości lub pola grawitacyjnego

Wiktionary

Dylatacja – przekształcenie geometryczne, przeprowadzające dowolną prostą na prostą do niej równoległą. Inaczej mówiąc, jest to kolineacja, w której każda prosta jest równoległa do swojego obrazu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dylatacyjny

Wiktionary

# dylatacyjny

związany z dylatacją

SJP.pl

# dylatogram

wykres zmiany wymiarów liniowych ciała pod wpływem zmian temperatury, otrzymany za pomocą dylatometru; krzywa dylatometryczna

SJP.pl

# dylatometr

przyrząd do pomiaru rozszerzalności cieplnej cieczy i ciał stałych

SJP.pl

Dylatometr – przyrząd służący do pomiaru liniowej rozszerzalności cieplnej ciał stałych.

Wikipedia

# dylatometria

Dylatometria – dział fizyki, który zajmuje się metodami pomiaru rozszerzalności cieplnej ciał. Dylatometria prowadzi badania zależności rozmiarów ciał od warunków zewnętrznych. Głównym narzędziem pomiarowym tej rozszerzalności jest dylatometr.

Wikipedia

# dylatometryczny

→ dylatometria

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. dotyczący dylatometrii, właściwy dylatometrii

Wiktionary

#### Patrz:

dylatometria

#### Powiązane:

rzecz. dylatometria ż.

Wiktionary

# dyląż

chrząszcz z rodziny kózek

SJP.pl

# dylemacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dylemat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dylemat, lecz tylko mały dylemacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dylemat m.

Wiktionary

# dylemat

trudny wybór między dwiema wykluczającymi się możliwościami; alternatywa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sytuacja wymagająca trudnego wyboru

(1.2) log. wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne

Wiktionary

Dylemat (z gr. διλήμματος dilemmatos 'podwójny lemat') – w logice tradycyjnej niezawodne schematy wnioskowań, w których przesłankami są dwa zdania warunkowe i alternatywa (nierozłączna), z których każdemu już na gruncie klasycznego rachunku zdań odpowiada właściwe prawo logiczne. Wyróżniono cztery typy takich schematów wnioskowań – dylematy:

- konstrukcyjny prosty;
- konstrukcyjny złożony;
- destrukcyjny prosty;
- destrukcyjny złożony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dylemat polega na tym, czy Rosja może się zmodernizować bez samobójczej westernizacji?

(1.1) Dylemat etyczny powstaje, gdy nie istnieje jedna oczywista, właściwa decyzja, gdy równie dobrze można wybrać jedno, jak i drugie rozwiązanie.

(1.1) Deficyt budżetowy rzędu 10 proc. PKB albo rozpad systemów zabezpieczenia społecznego i zdrowotnego - przed takim dylematem już za dwadzieścia lat stanie Polska za sprawą antynatalnej i depopulacyjnej polityki prowadzonej przez kolejne rządy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dylemacik mrz.

przym. dylematyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alternatywa, kłopot, kłopotliwe położenie, problem, rozterka, trudne położenie

Wiktionary

# dyletancki

odnoszący się do dyletanta lub dyletantyzmu; powierzchowny; amatorski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨlɛˈtãnt͡sʲci, AS: dyletãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dyletancko

rzecz. dyletant m., dyletantka ż., dyletantyzm m., dyletanctwo n.

Wiktionary

# dyletanckość

zajmowanie się jakimś zagadnieniem w sposób powierzchowny, bez fachowej wiedzy i odpowiedniego przygotowania; dyletantyzm, dyletanctwo

SJP.pl

# dyletanctwo

zajmowanie się jakimś zagadnieniem w sposób powierzchowny, bez fachowej wiedzy i odpowiedniego przygotowania; dyletanckość, dyletantyzm

SJP.pl

# dyletant

człowiek nieznający się na danej rzeczy, niekompetentny w danej dziedzinie; laik; profan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sklepie komputerowym zatrudnili jakiegoś dyletanta. Nie wie, co to switch.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈlɛtãnt, AS: dyletãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyletanctwo n., dyletantyzm m.

:: fż. dyletantka ż.

przym. dyletancki

przysł. dyletancko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amator, laik; książk. profan

Wiktionary

# dyletantka

amatorka; kobieta, która nie jest fachowcem w danej dziedzinie, zajmująca się jakąś dziedziną bez należytego przygotowania

SJP.pl

# dyletantyzm

zajmowanie się jakimś zagadnieniem w sposób powierzchowny, bez fachowej wiedzy i odpowiedniego przygotowania; dyletanckość, dyletanctwo

SJP.pl

# dylewicz

nazwisko

SJP.pl

# dylewo

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Dylewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Kowalewo Pomorskie
- Dylewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rypin
- Dylewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Sypniewo
- Dylewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Kadzidło
- Dylewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Grunwald
- Dylewo – gromada
- Dylewo – dawna gmina
- Dylewo – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w Dylewie, w powiecie ostrołęckim, w województwie mazowieckim

Wikipedia

# dylewski

przymiotnik od: Dylew, Dylewo

SJP.pl

# dylica

element budowy mostu, umożliwiający prowadzenie ruchu kołowego

SJP.pl

# dylik

nazwisko

SJP.pl

# dylina

podłoga lub płot z dylów

SJP.pl

# dyliżans

kryty pojazd konny do przewozu pasażerów i poczty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

(1.2) slang. regionalizm - Gorzów Wielkopolski autobus

Wiktionary

Dyliżans (fr. diligence „skwapliwość, pośpiech”, z łac. diligentia „dokładność, sumienność”) – duży zamknięty kołowy pojazd konny (przeważnie cztero- lub sześciokonny) używany od połowy XVI wieku do połowy XIX wieku do przewozu pasażerów i przesyłek pocztowych na stałych trasach obsługiwanych według ustalonego rozkładu jazdy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyruszyliśmy dyliżansem na spotkanie pana Smitha.

(1.1) Wszędzie wywracają się dyliżanse, konie ponoszą, zagryzłszy wędzidła, statki idą na dno, kotły parowe pękają!

(1.1) W Gostyniu dobiegają końca prace przy budowie dyliżansu pocztowego, który niebawem wyruszy do Brukseli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈlʲiʒãw̃s, AS: dylʹižãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyliżansowy

Wiktionary

# dyliżansowy

związany z dyliżansem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dyliżansem, dotyczący dyliżansu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyliżans mrz.

Wiktionary

# dylogia

utwór składający się z dwóch łączących się tematycznie części

SJP.pl

Wikipedia

# dylować

wykładać dylami

SJP.pl

# dylowanie

wykładać dylami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dylować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dylować

Wiktionary

# dylówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. deski podłogowe

Wiktionary

Dylówka – rzeka tworząca górny bieg Rykolanki, w województwie mazowieckim o długości ok. 14 km. Wypływa w miejscowości Kozietuły i płynie w kierunku południowym przez miejscowości Dylew, Sielec, Rykały. Tuż przed miejscowością Przybyszew łączy się ze swoim lewym dopływem Borówką, zmienia nazwę na Rykolankę, po czym wpada do Pilicy.

Wikipedia

# dylowy

wykonany z dylów

SJP.pl

# dylu-dylu

wyraz dźwiękonaśladowczy imitujący ruch ręki podczas gry na skrzypcach

SJP.pl

# dyluwialny

→ dyluwium

SJP.pl

#### Patrz:

dyluwium

# dyluwiolog

specjalista w dziedzinie dyluwiologii

SJP.pl

# dyluwiologia

nauka o epoce lodowcowej

SJP.pl

# dyluwiologiczny

→ dyluwiologia

SJP.pl

#### Patrz:

dyluwiologia

# dyluwium

starsza epoka czwartorzędu, cechująca się m.in. wielkim zlodowaceniem i pojawieniem się człowieka neandertalskiego; plejstocen, epoka lodowa, epoka lodowcowa

SJP.pl

Plejstocen (stgr. πλεῖστος 'większość' + καινός 'nowy')

- w sensie geochronologicznym: starsza epoka czwartorzędu, trwająca ponad 2,5 miliona lat (od 2,58 mln do 11,7 tys. lat b2k). Plejstocen jest młodszy od pliocenu, a starszy od holocenu. Dzieli się na cztery wieki: gelas, kalabr (wczesny plejstocen), chiban (środkowy plejstocen) i późny plejstocen.

- w sensie chronostratygraficznym: dolny oddział czwartorzędu. Dzieli się na cztery piętra: gelas, kalabr (dolny plejstocen), chiban (środkowy plejstocen) i górny plejstocen. We wcześniejszych podziałach gelas zaliczany był do pliocenu.

Wikipedia

# dym

lotny produkt spalania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkty spalania zawieszone w powietrzu

(1.2) przen. pot. bójka z udziałem większej liczby osób

(1.3) młodz. awantura

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: dymić

Wiktionary

Dym – układ koloidalny, w którym ośrodkiem rozpraszającym jest gaz, a cząstki koloidalne są cząstkami stałymi. Zawiesina bardzo drobnych cząstek stałych w gazie. Dym jest, obok mgły, jedną z postaci gazozolu, a najczęściej jego odmiany – aerozolu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sąsiad poczuł dym i zadzwonił po straż pożarną.

(1.1) Wdychanie dymu tytoniowego prowadzi do chorób sercowych.

(1.1) Powietrze było wypełnione dymem nikotynowym.

(1.1) Unosił się dym z paleniska.

(1.2) Wczoraj po imprezie był niezły dym, aż policja przyjechała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃m, AS: dỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dymnik m., zadymiarz m., zadyma ż., zadymka ż., dymienie n., zadymianie n., zadymienie n.

:: zdrobn. dymek m.

czas. dymić ndk., zadymiać ndk., zadymić dk.

przym. dymny, dymowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kopeć

(1.2) zadyma

Wiktionary

# dymać

potocznie:
1. iść lub jechać prędko, pędzić; zasuwać, pedałować;
2. odbywać stosunek płciowy; ciupciać, bzykać, pukać;
3. ciężko pracować; zasuwać, garować, harować, tyrać;
4. oszukiwać kogoś, wykorzystując jego łatwowierność; ruchać;
5. wywoływać mocny podmuch, dmuchać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydymać)

(1.1) pot. iść prędko

(1.2) wulg. pot. uprawiać seks

(1.3) wulg. pot. oszukać kogoś

czasownik zwrotny niedokonany dymać się (dk. brak)

(2.1) wulg. pot. uprawiać seks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Felek, dymaj po wódę!

(1.2) Jaś dyma Małgosię.

(1.3) Ten oszust dyma wszystkich na kasę.

(2.1) Dymamy się każdego wieczoru.

(2.1) Jaś dyma się z Małgosią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃mat͡ɕ, AS: dỹmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dymanie n., dymanko n.

czas. wydymać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) jebać, pierdolić, pieprzyć, ruchać, bzykać

Wiktionary

# dymacz

nazwisko

SJP.pl

W Polsce

- Dymacz – część miasta Piotrków Trybunalski, w woj. łódzkim, w pow. miasto Piotrków Trybunalski, w gminie miasto Piotrków Trybunalski
- Dymacz – przysiółek wsi Borzęcice, w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Koźmin Wielkopolski

Wikipedia

# dymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dymać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dymać ndk.

rzecz.

:: zdrobn. dymanko n.

Wiktionary

# dymanko

potocznie: seks; bzykanko, ruchanko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulg. stosunek płciowy, współżycie seksualne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Dymanko jest dymanko, służbowo czy prywatnie… Zdradziłaś męża, złotko. – On pierwszy mnie zdradził! – Masz dowody?

(1.1) Raz w miesiącu wpadałem do wioski, żeby zobaczyć dzieciaki, iść do kościoła i zaliczyć dymanko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dymanie n., wydymanie n.

czas. dymać ndk., wydymać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bzykanie, bzykanko, dupczenie, ruchanie, ruchanko, dymanie

Wiktionary

# dymanowski

nazwisko

SJP.pl

# dymarczyk

nazwisko

SJP.pl

# dymarka

dawny piec do wytapiania żelaza z rud

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dawny piec służący do wytapiania żelaza z rud

Wiktionary

Dymarka, piec dymarkowy – dawny piec hutniczy, w którym przez redukcję tlenkowych rud żelaza za pomocą węgla drzewnego otrzymywano żelazo w postaci gąbczastej, zawierającej żużel.

Żelazo nadające się do wyrobu narzędzi, broni itp. uzyskiwano przez usunięcie z łupki żużla na drodze wielokrotnego przekuwania. Tzw. proces dymarkowy znany był od bardzo dawna (w Europie od ok. II w. p.n.e., na ziemiach polskich od ok. I w. n.e.).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dymarkowy

Wiktionary

# dymarkowy

związany z dymarką

SJP.pl

# dymarski

przymiotnik od: dymarz

SJP.pl

# dymarstwo

dawny sposób wytapiania rudy żelaza w dymarkach

SJP.pl

# dymarz

dawniej: robotnik zajmujący się wytapianiem rudy żelaza w dymarce

SJP.pl

# dymbcok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. dąb

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. drewno dębu (porąbane klocki dębu)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U Tesie na placu fater ściupali dymbcoka. → Ojciec ściął dąb na podwórzu u Tereski.

(1.2) Nie bier ino dymbcoków na fojerka. → Nie bierz tylko dębowych klocków na ognisko.

Wiktionary

# dymbowica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Ardżeszu, przepływa przez Bukareszt;

(1.2) geogr. okręg w środkowej Rumunii, na Wołoszczyźnie;

Wiktionary

Dymbowica (rum. Dâmbovița) – rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Ardżeszu. Jej długość wynosi 269 km. W dolnym biegu przepływa przez Nizinę Wołoską. Nad Dymbowicą leży stolica Rumunii – Bukareszt.

Wikipedia

# dymecki

nazwisko

SJP.pl

# dymek

1. cienka smuga dymu;
2. zamglenie obrazu na kliszy fotograficznej; szlajer;
3. w komiksach itp.: część pojedynczego obrazka, przypominająca chmurkę, przeznaczona na słowa postaci; chmurka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zob. dym.

(1.2) pot. w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. palenie papierosa, zaciąganie się dymem papierosowym

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: dymka

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Benon Dymek − polski historyk dziejów ruchu robotniczego
- Edward Dymek − polski aktor dziecięcy
- Janusz Dymek − polski scenarzysta, reżyser i producent kinowo-telewizyjny
- Jarosław Dymek − polski strongman
- Walenty Dymek − rzymskokatolicki duchowny, biskup
- Wojciech Dymek − polski chemik

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W komiksach dialogi bohaterów znajdują się zamknięte w dymkach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃mɛk, AS: dỹmek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zadyma ż., dym m.

przym. dymny

czas. zadymiać, zadymić

Wiktionary

# dymensja

dawniej: wielkość czegoś; wymiar

SJP.pl

# dymensjonować

dawniej: nadawać czemuś odpowiedni wymiar

SJP.pl

# dymerski

nazwisko

SJP.pl

# dymetr

w poezji metrycznej: wers złożony z dwóch stóp lub dwóch dwustopowych miar metrycznych

SJP.pl

# dymiarka

potocznie: urządzenie do wytwarzania dymu, np. do efektów specjalnych

SJP.pl

# dymić

dymić się;
1. wydzielać dym, wypuszczać kłęby dymu; kopcić;
2. wydzielać parę; parować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wydzielać dym

(1.2) pot. szukać okazji do bójki

czasownik zwrotny niedokonany dymić się

(2.1) wydzielać dym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kominy pobliskiej fabryki cały czas dymią i brak nam świeżego powietrza na osiedlu.

(1.2) Co jest, koleś? Dymisz?

(2.1) Zobacz, coś tam się dymi w kącie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃mʲit͡ɕ, AS: dỹmʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dym m., zadymiarz m., dymienie n., zadyma ż.

przym. dymny

czas. zadymiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kopcić, dymić się

(2.1) kopcić

Wiktionary

# dymienica

bolesny obrzęk zapalny węzłów chłonnych pachwinowych lub pachowych o podłożu zakaźnym, charakteryzuje niektóre choroby wirusowe (np. mononukleoza) i bakteryjne (np. dżuma)

SJP.pl

Dymienica (łac. bubo) – rodzaj zapalenia węzłów chłonnych, które wywołuje ich ucieplenie i zaczerwienienie.

Dymienice charakteryzują niektóre choroby, np. dżumę dymieniczą, kiłę lub gruźlicę. Ich pojawienie się w okolicy pachwinowej może też być objawem wrzodu miękkiego, ziarniniaka wenerycznego.

Wikipedia

# dymieniczny

→ dymienica; dymieniczy

SJP.pl

# dymieniczy

→ dymienica; dymieniczny

SJP.pl

# dymienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dymić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dymić, zadymić, zadymiać

rzecz. dym m.

przym. dymny

Wiktionary

# dymiński

nazwisko

SJP.pl

# dyminucja

1. dawniej: uszkodzenie, uszczerbek;
2. w muzyce: powtórzenie motywu utworu w wartościach muzycznych zmniejszonych o połowę

SJP.pl

Dyminucja - technika imitacyjna polegająca na skróceniu każdej wartości rytmicznej o połowę, efektem czego jest przebieg melodyczny dwa razy krótszy czasowo od wersji pierwotnej. Cała nuta zamieniana jest na półnutę, ósemka na szesnastkę itd.

Dyminucja była szeroko wykorzystywana w polifonii barokowej i przekształceniach wariacyjnych. Techniką odwrotną jest augmentacja.

Wikipedia

# dymion

naczynie w kształcie balona, z przydymionego szkła, stosowane do domowej produkcji wina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie szklane do domowego wyrobu wina

Wiktionary

Gąsior (butla, pot. baniak) – naczynie z grubego szkła (ok. 5 mm) przeznaczone do przechowywania płynów. Może mieć pojemność od 5 do 60 litrów, choć najczęściej stosuje się gąsiory 25-30 litrowe, bo większe są kłopotliwe przy przelewaniu, przenoszeniu i myciu. W celu zabezpieczenia przed stłuczeniem trzymany jest w dopasowanym koszu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) balon

Wiktionary

# dymiony

naczynie w kształcie balona, z przydymionego szkła, stosowane do domowej produkcji wina

SJP.pl

# dymisja

zwolnienie kogoś z zajmowanego stanowiska lub ustąpienie z zajmowanego stanowiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolnienie kogoś ze stanowiska, złożenie z urzędu; rezygnacja (ustąpienie) z zajmowanego stanowiska

Wiktionary

Dymisja – zwolnienie lub rezygnacja kogoś z zajmowanego stanowiska lub urzędu. Może być wyrażona na piśmie, które też nosi nazwę dymisji. Na ogół wiąże się z koniecznością powołania w rozsądnym czasie następcy po odejściu ze stanowiska osoby zdymisjonowanej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto będzie nowym trenerem po dymisji obecnego?

(1.1) Twoja dymisja ze stanowiska prezesa zarządu to już tylko kwestia czasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈmʲisʲja, AS: dỹmʹisʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dymisyjny

czas. dymisjonować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odwołanie, zwolnienie; pot. odstawka

Wiktionary

# dymisjonować

urzędowo: usunąć, usuwać kogoś z jakiegoś stanowiska; odwoływać (odwołać)

SJP.pl

# dymisyjny

→ dymisja

SJP.pl

#### Patrz:

dymisja

# dymitr

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. Demetriusz

Wiktionary

Demetriusz – imię męskie pochodzenia greckiego, w kręgu kultury zachodnioeuropejskiej podległe następnie latynizacji. Wywodzi się od słowa oznaczającego „należący do Demeter”, odpowiada też znaczeniu „zajmujący się rolnictwem”. Odpowiednikiem tego imienia, rozpowszechnionym w językach południowo- i wschodniosłowiańskich, jest Dymitr: ros. Дми́трий (Dmitrij), ukr. Дмитро́ (Dmytro), biał. Зьмíцер/Дзмíтры (Źmicier/Dźmitry).Do Polski dwiema drogami to imię dotarło z Zachodu w formie łac. Demetrius, Demytrysz, Demetrysz, i ze Wschodu w ruskiej formie Dymitr, Demitr, Dymets, Dmitro.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Demetriusz m., Dymitrowicz ż./mos., dymitriada ż.

przym. Dymitrowy

Wiktionary

# dymitriada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. każda z dwóch interwencji polityczno-religijno-militarnych w Cesarstwie Rosyjskim zorganizowanych przez polską i litewską magnaterię na początku XVII w.;

Wiktionary

Dymitriady (ros. Димитриада) – nazwa serii interwencji zbrojnych części polskiej i litewskiej magnaterii w wewnętrzne sprawy Carstwa Rosyjskiego w czasie wielkiej smuty w latach 1604–1610, w celu osadzenia na tronie moskiewskich pretendentów podających się za syna Iwana Groźnego. Dymitriady były jedną z przyczyn wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1609–1618.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Dymitr mos.

Wiktionary

# dymitriusz

imię męskie

SJP.pl

Demetriusz – imię męskie pochodzenia greckiego, w kręgu kultury zachodnioeuropejskiej podległe następnie latynizacji. Wywodzi się od słowa oznaczającego „należący do Demeter”, odpowiada też znaczeniu „zajmujący się rolnictwem”. Odpowiednikiem tego imienia, rozpowszechnionym w językach południowo- i wschodniosłowiańskich, jest Dymitr: ros. Дми́трий (Dmitrij), ukr. Дмитро́ (Dmytro), biał. Зьмíцер/Дзмíтры (Źmicier/Dźmitry).Do Polski dwiema drogami to imię dotarło z Zachodu w formie łac. Demetrius, Demytrysz, Demetrysz, i ze Wschodu w ruskiej formie Dymitr, Demitr, Dymets, Dmitro.

Wikipedia

# dymitrostwo

Dymitr z małżonką; Dymitrowie

SJP.pl

# dymitrow

nazwisko obce, np. Georgi Dymitrow (1882-1949) - bułgarski działacz komunistyczny

SJP.pl

# dymitrowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. syn Dymitra

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wasyl I Dymitrowicz był najstarszym synem wielkiego księcia moskiewskiego Dymitra Dońskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dymitr m.

Wiktionary

# dymitrowie

Dymitr z małżonką; Dymitrostwo

SJP.pl

# dymitrowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dymitra lub z nim związany

SJP.pl

# dymka

1. bawełniana lub lniana tkanina o skośnym, łamanym splocie;
2. odmiana cebuli o drobnych liściach i małej części podziemnej;
3. jadalna część dymki - rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion

(1.2) włók. rodzaj tkaniny bawełnianej, konopnej lub lnianej o splocie atłasowym, jednobarwnej (bielonej) lub pasiastej, stosowanej dawniej na bieliznę, podszewki i obicia;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: dymek

Wiktionary

- dymka – mała cebula zwyczajna
- dymka – rodzaj tkaniny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obsadziliśmy dymką całe trzy ary pola za domem.

(1.2) Z jednego metra bieżącego dymki wyjdzie tylko jedna podszewka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃mka, AS: dỹmka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. dym m., dymek m., dymienie n.

czas. dymić, odymić, odymiać, zadymić, zadymiać

przym. dymny, dymowy

(1.2)

rzecz. dyma ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dyma

Wiktionary

# dymkować

środowiskowo: palić papierosa lub e-papierosa

SJP.pl

# dymkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Dymkowski – polski wojskowy
- Krzysztof Dymkowski – polski motorniczy
- Maciej Dymkowski – polski socjolog i psycholog
- Marcin Dymkowski – polski piłkarz
- Robert Dymkowski – polski piłkarz i trener piłkarski

Wikipedia

# dymkowy

dotyczący dymki lub dymka

SJP.pl

# dymnica

1. roślina zielna z rodziny makowatych, o barwie sinozielonej; w Polsce występuje dymnica pospolita zwana polną rutką;
2. część kotła parowozowego

SJP.pl

- Dymnica – element kotła parowego parowozu
- Dymnica – rodzaj roślin z rodziny makowatych
- Dymnica – potok w dorzeczu Odry
- Dymnica – osada w Polsce, w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, w gminie Wicko

Wikipedia

# dymnicowate

rodzina roślin dwuliściennych

SJP.pl

Dymnicowe (Fumarioideae Eaton lub Fumariaceae Bercht. & J. Presl 1820) – podrodzina lub rodzina roślin zielnych (w zależności od ujęcia systematycznego) siostrzana dla makowatych Papaveraceae sensu stricto. Należy tu około 16 rodzajów. Niektórzy przedstawiciele rodziny to rośliny lecznicze.

Wikipedia

# dymnicowaty

o cechach dymnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dymnicowy

związany z dymnicą

SJP.pl

# dymniej

przestarzały stopień wyższy od przysłówka: dymno

SJP.pl

# dymnik

1. przewód wentylacyjny z wyprowadzeniem na dach;
2. okienko w dachu

SJP.pl

Dymnik (wyglądek, ganek, wyzior) – małe okienko albo otwór w dachu lub w szczycie pod kalenicą.

Jego zadaniem było odprowadzanie dymu z domów pozbawionych komina. Jednocześnie doświetlało poddasze.W dachach kalenicowych zwanych dymnikowymi miał on zazwyczaj kształt trójkąta. W niektórych rejonach jak: Śląsk, Podhale, Orawa i Spisz otwór był osłonięty fartuchem w kształcie półstożka lub półostrosłupa, zwany kozubkiem.

Wikipedia

# dymnikowy

→ dymnik

SJP.pl

#### Patrz:

dymnik

# dymny

1. powstały z dymu; podobny do dymu
2. przestarzale: dymiący, zadymiony; przesycony dymem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dymem, dotyczący dymu

Wiktionary

- Dymny – nazwisko polskie,
- Wiesław Dymny – polski plastyk, aktor, scenarzysta filmowy, poeta i satyryk

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znaki dymne to indiański sposób komunikacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dym m., dymek m., dymnik m., zadymiarz m., zadyma ż., zadymka ż., dymienie n., zadymianie n., zadymienie n.

czas. dymić ndk., zadymiać ndk., zadymić dk.

przym. dymowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dymowy

Wiktionary

# dymomierz

miernik stopnia zadymienia, najczęściej stosowany w przemyśle samochodowym do pomiaru stopnia zadymienia spalin samochodowych

SJP.pl

# dymorficzny

dotyczący dymorfizmu, związany z dymorfizmem

SJP.pl

# dymorfizm

występowanie organizmów jednego gatunku w dwu różnych formach (np. dymorfizm płciowy); dimorfizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

Wiktionary

Dymorfizm (gr. dimorphos: dwupostaciowy) – występowanie w obrębie jednego gatunku zwierząt lub roślin dwóch różnych form, odmiennych pod względem wyglądu, budowy i fizjologii.

Rodzaje dymorfizmu:

- dymorfizm ekologiczny
- dymorfizm funkcjonalny
- dymorfizm następczy
- dymorfizm płciowy
- dymorfizm sezonowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Profesor podzielił się swoimi obserwacjami na temat dymorfizmu u lwów.

Wiktionary

# dymotwórczy

wytwarzający dym

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który tworzy dym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozglądałem się przez chwilę, wysilałem pamięć, po czym uruchomiłem aparaturę dymotwórczą i wygramoliłem się z wozu, by sprawdzić, czy działa.

Wiktionary

# dymówa

potocznie: powietrze pełne dymu, zaduch

SJP.pl

# dymówka

gatunek jaskółki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Hirundo rustica|ref=tak., jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;

Wiktionary

Dymówka, jaskółka dymówka (Hirundo rustica) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny jaskółkowatych (Hirundinidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈmufka, AS: dỹmufka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jaskółka dymówka

Wiktionary

# dymowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Eligiusz Dymowski – katolicki duchowny, wykładowca, poeta, krytyk literacki
- Rafał Dymowski – polski siatkarz
- Tadeusz Dymowski – polski działacz socjalistyczny i związkowy

Wikipedia

# dymowy

związany z dymem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dymu

(1.2) zrobiony z dymy, dymki

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. dym m., zadyma ż.

(1.1) przym. dymny

(1.1) czas. dymić

Wiktionary

# dymsza

nazwisko, m.in. Adolf Dymsza (1900-1975), polski aktor kabaretowy i filmowy

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adolf Dymsza – polski aktor
- Anita Dymsza – polska aktorka
- Lubomir Dymsza – polski prawnik i polityk

inne

- Dymsza – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Podbrzezie

Wikipedia

# dymy

potocznie o papierosie; dymek

SJP.pl

# dyn

jednostka siły w układzie CGS

SJP.pl

Dyn – meksykańskie czasopismo ukazujące się w latach 1942–1944, wydawane i redagowane przez W. Paalena. Jego tematyka dotyczyła refleksji nad sytuacją sztuki wojennej oraz poszukiwań związku między sztuką a nauką. Na łamach czasopisma swoje artykuły publikowali m.in. C. Moro, A. Nin, H. Miller. Zamieszczano w nim również reprodukcje prac takich artystów jak M. Chagall czy J. Pollock.

Wikipedia

# dyna

jednostka siły w układzie CGS

SJP.pl

Dyna (skr. dyn od gr. δύναμις 'siła') – jednostka siły, jednostka pochodna w układzie miar CGS.

Jest to siła nadająca ciału o masie 1 grama przyspieszenie równe 1 cm/s².

    1 dyna = 10−5 N ≈ 1,019716·10−6 kgf (kilogram siły)

Wikipedia

# dynak

nazwisko

SJP.pl

Dynak (kurp. Dynåk) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Jednorożec. Wieś ma status sołectwa. Leży w Puszczy Zielonej.

Wikipedia

# dynamiciarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rzad. zob. dynamitard.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak najbardziej à propos gazety berlińskie donoszą dzisiaj, że aresztowani dynamiciarze przytrzymani zostali jedynie dzięki ostrzeżeniom nadesłanym z Berlina.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dynamitard; rzad. dynamitnik

Wiktionary

# dynamicik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dynamit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamit m.

Wiktionary

# dynamicznie

przysłówek

(1.1) w sposób dynamiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamiczność ż., dynamika ż.

przym. dynamiczny

Wiktionary

# dynamiczniej

stopień wyższy od przysłówka: dynamicznie

SJP.pl

# dynamiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dynamiczny

SJP.pl

# dynamiczność

→ dynamiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dynamiczne

Wiktionary

#### Patrz:

dynamiczny

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: dỹnãmʹičność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamika ż., dynamizm m.

przym. dynamiczny

przysł. dynamicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dynamizm, aktywność, ekspansywność, energiczność, przebojowość, ruchliwość, rzutkość

Wiktionary

# dynamiczny

zmienny, ruchomy; ruchliwy, żywy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) ruchliwy, zmienny, żywiołowy

przymiotnik relacyjny

(2.1) fiz. powstający, poruszany lub występujący wskutek działania sił

(2.2) fiz. akust. związany z natężeniem siły dźwięków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) WOS jest najbardziej dynamicznym przedmiotem w szkole.

(1.1) Dodał, że śledztwo „jest dynamiczne i sprawa pozostaje otwarta”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamiczność ż., dynamika ż.

przysł. dynamicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ruchliwy, zmienny, żywiołowy

Wiktionary

# dynamika

1. szybkość zmian zjawisk, procesów; energia, żywiołowość;
2. w fizyce: dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał pod wpływem sił;
3. w muzyce:
a) zmiany siły dźwięku;
b) dział wiedzy zajmujący się zmianami natężenia dźwięku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

(1.2) różnica między najwyższym a najniższym poziomem sygnału;

(1.3) muz. siła dźwięku;

(1.4) zależność między położeniem, prędkością i przyspieszeniem a strukturą robota;

Wiktionary

- dynamika (elektroakustyka)
- dynamika (fizyka)
- dynamika (muzyka)
- dynamika (robotyka)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jutro na lekcji fizyki będzie test z dynamiki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈnãmʲika, AS: dỹnãmʹika

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dynamiczny

przysł. dynamicznie

rzecz. dynamiczność ż., dynamizm

Wiktionary

# dynamit

kruszący materiał wybuchowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

Wiktionary

Dynamit – materiał wybuchowy wynaleziony przez szwedzkiego chemika Alfreda Nobla (opatentowany w 1867 roku). Początkowo zawierał 75% nitrogliceryny i 25% ziemi okrzemkowej. Wykorzystanie tego ostatniego składnika i wytworzenie dynamitu było właściwie dziełem przypadku – ziemia okrzemkowa zwykle służyła do uszczelniania metalowych naczyń, w których przechowywano alkoholowy roztwór nitrogliceryny. Ziemia okrzemkowa nasycona nitrogliceryną ma ciastowatą konsystencję i można ją rolować w laski bez ryzyka przedwczesnego wybuchu. Nowoczesny dynamit zawiera ok. 10% nitrogliceryny, a pozostałymi składnikami użytymi w jego produkcji mogą być: materiał porowaty (ziemia okrzemkowa lub węglan magnezu), materiał palny (np. mączka drzewna) oraz substancje wybuchowe (nitroceluloza i azotan amonu).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈnãmʲit, AS: dỹnãmʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamitard mos.

:: zdrobn. dynamicik mrz.

przym. dynamitowy

Wiktionary

# dynamitard

rewolucjonista uciekający się do zamachów zbrojnych za pomocą dynamitów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rewolucjonista dokonujący zamachów bombowych za pomocą dynamitu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anarchiści i dynamitardzi krzewią się w Anglii, w zaułkach londyńskich, w Whitechapel, a z ludem irlandzkim to jedno ich łączy, że ojcowie ich cierpieli za Irlandyą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamit mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. dynamiciarz, dynamitnik

Wiktionary

# dynamitnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rzad. zob. dynamitard.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziennik „Stampa” zaprzecza wiadomości, podanéj we wczorajszym telegramie o zamierzonem przybyciu dynamitników do Rzymu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dynamitard; rzad. dynamiciarz

Wiktionary

# dynamitowy

związany z dynamitem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dynamitem, dotyczący dynamitu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynamit mrz.

Wiktionary

# dynamity

kruszący materiał wybuchowy

SJP.pl

# dynamizacja

wprowadzanie elementów ruchu, działania; ożywianie, uintensywnianie

SJP.pl

# dynamizacyjny

związany z dynamizacją

SJP.pl

# dynamizer

preparat kosmetyczny w postaci kremu, żelu lub pianki, który zawiera elementy aktywne, natychmiast wygładzające skórę twarzy na kilka godzin

SJP.pl

# dynamizm

1. energia, zdolność, prężność w działaniu; ruchliwość, dynamiczność, dynamika;
2. pogląd zakładający wewnętrzną aktywność, zmienność i ciągły ruch przyrody

SJP.pl

Dynamizm (od gr. δύναμη, trl. dýnamis – siła; ang. dynamism) – każdy pogląd filozoficzny traktujący ruch, rozwój, zmienność lub stawanie się, w przeciwstawieniu do statyczności, jako pierwotny i podstawowy czynnik bytu.

Dynamizmem jest m.in. aktywizm i materializm dialektyczny.

Wikipedia

# dynamizować

zwiększać tempo i efektywność jakiegoś działania; ożywiać, uintensywniać

SJP.pl

# dynamizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dynamizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dynamizować ndk.

Wiktionary

# dynamo

prądnica prądu stałego; prądnica rowerowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) elektr. prądnica, zwykle rowerowa

Wiktionary

- dynamo rowerowe − prądnica rowerowa
- dynamo magnetohydrodynamiczne − teoria astronomiczna
- dynamo atmosferyczne − proces przemian energetycznych jonosfery
- dynamometr − siłomierz
- dynamograf − wykres
- dynamofon − Telharmonium
- dynamometamorfizm − zjawisko geologiczne
- Dynamo Open Air − holenderski festiwal heavymetalowy
- operacja Dynamo − ewakuacja Dunkierki w 1940 roku
- Dynamo − pseudonim brytyjskiego iluzjonisty

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈnãmɔ, AS: dỹnãmo

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. dynamo-

Wiktionary

# dynamograf

przyrząd do automatycznego zapisywania wartości siły zmiennej w czasie

SJP.pl

# dynamomaszyna

prądnica wytwarzająca prąd stały; dynamo

SJP.pl

# dynamometr

przyrząd do mierzenia siły; siłomierz

SJP.pl

Siłomierz (dynamometr) – przyrząd do pomiaru wartości działającej siły. Zasada jego działania najczęściej opiera się na prawie Hooke’a, które mówi, że odkształcenie elementu sprężystego jest proporcjonalne do wartości działającej siły. Siłomierz o skali zgodnej z układem SI to niutonometr.

Wikipedia

# dynamometria

metoda pomiaru siły mięśni

SJP.pl

# dynamostarter

Rozrusznik – urządzenie do uruchamiania silnika spalinowego. Najczęściej stosowanymi są rozruszniki elektryczne, choć spotyka się też pneumatyczne, jak i małe silniki spalinowe.

Rozrusznik elektryczny to silnik prądu stałego, który służy do obracania wału korbowego silnika i nadawania mu odpowiedniej prędkości obrotowej, przy której silnik może rozpocząć samodzielną pracę.

Wikipedia

# dynamówki

Potocznie: szerokie, luźne szorty

SJP.pl

# dynar

1. podstawowa jednostka monetarna byłej Jugosławii, Iraku, Jordanii i innych państw; dinar
2. dawna złota moneta arabska; dinar
3. starorzymska moneta srebrna; denar
4. średniowieczna moneta srebrna; denar

SJP.pl

# dynarczyk

fizyczny typ człowieka, wysoki, śniady, o wydatnym nosie, charakterystyczny dla Bałkanów

SJP.pl

Dynarczyk (Dinaromys) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# dynarek

dawniej: trójnóg służący za podstawkę pod garnek lub kocioł; denarek; denar

SJP.pl

# dynarski

typ dynarski - typ antropologiczny białej rasy, występujący przeważnie na Półwyspie Bałkańskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) antrop. dotyczący ciemnowłosego, ciemnookiego, śniadego człowieka o budowie smukłej, ale solidnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łemkowie reprezentują typ antropologiczny o przewadze elementów armenoidalnych i dynarskich charakterystycznych dla rodzimej ludności Bałkanów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈnarsʲci, AS: dỹnarsʹḱi

Wiktionary

# dynasówka

cegła dynasowa

SJP.pl

Wikipedia

# dynasowy

1. cegła dynasowa - cegła ogniotrwała; dynasówka, cegła krzemionkowa
2. wyroby dynasowe - ogniotrwałe wyroby ceramiczne, których głównym składnikiem jest krzemionka

SJP.pl

# dynasta

władca należący do rodu panującego

SJP.pl

# dynastia

1. ród panujący, w którym władza przechodzi dziedzicznie;
2. przenośnie: osobistości ze świata polityki, biznesu itp., będące członkami jednej rodziny, np. dynastia Kennedych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

(1.2) przen. rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

Wiktionary

Dynastia (gr. dynasteia – władza od dýnamis 'siła; władza') – szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), lub sam ród, z którego oni pochodzą. Termin stosuje się, gdy przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panują bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie zupełnie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich Mameluków). Dynastia rządząca aktualnie w danym państwie to dom panujący (tak więc np. dawniej Dom Habsburgów, czy współcześnie Dom Windsorów w krajach Commonwealth realm lub Dom Burbonów w Hiszpanii).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Katedra w Spirze jest kościołem grobowym dynastii salickiej i dlatego jest znana jako katedra cesarska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈnastʲja, AS: dỹnastʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynasta m., dynastyczność ż.

:: zdrobn. dynastyjka ż.

przym. dynastyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dom panujący

Wiktionary

# dynastyczność

→ dynastyczny

SJP.pl

#### Patrz:

dynastyczny

# dynastyczny

→ dynastia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dynastią, dotyczący dynastii

Wiktionary

#### Patrz:

dynastia

#### Powiązane:

rzecz. dynastia ż., dynasta mos., dynastyczność ż., dynastyjka ż.

przysł. dynastycznie

Wiktionary

# dynasy

historyczna część śródmieścia Warszawy

SJP.pl

Dynasy – fragment warszawskiego Powiśla, znajdujący się przy skarpie wiślanej.

Wikipedia

# dynatron

trójelektrodowa lampa elektronowa

SJP.pl

# dyndać

1. wisieć;
2. wahać się, kołysać, machać

SJP.pl

czasownik

(1.1) wisząc, kołysać się

(1.2) pot. wisieć na szubienicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃ndat͡ɕ, AS: dỹndać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyndanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|belontać.

Wiktionary

# dyndanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dyndać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃nˈdãɲɛ, AS: dỹndãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dyndać ndk.

Wiktionary

# dyndolić

dawniej, potocznie: grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie; pitolić, rzępolić, dryndolić, brząkać

SJP.pl

# dyndu

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja określająca ruch w tył i do przodu

Wiktionary

# dyneburg

miasto na Łotwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dyneburski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Dźwińsk, hist. Dźwinów

Wiktionary

# dyneburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dyneburgiem, dotyczący Dyneburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dyneburg mrz.

Wiktionary

# dyneina

białko bakteryjne biorące udział w poruszaniu się rzęsek (wypustek występujących na powierzchni ciała wielu pierwotniaków)

SJP.pl

Dyneiny – rodzina białek motorycznych obecnych w komórkach eukariotycznych mających zdolność do poruszania się w kierunku bieguna ujemnego mikrotubul. Wraz z kinezynami, które poruszają się w kierunku końca(+), biorą udział w wielu ważnych procesach zachodzących w komórce m.in. podziale komórkowym, transporcie wewnątrzkomórkowym (transport pęcherzykowy, transport organelli) oraz poruszaniu się (np. ruch rzęskowy).

Wikipedia

# dyngs

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. dynks.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynks mrz.

Wiktionary

# dyngus

zwyczaj polewania wodą w poniedziałek wielkanocny; śmigus; śmigus-dyngus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Poznań. śmigus-dyngus

Wiktionary

- Poniedziałek Wielkanocny
- śmigus-dyngus
- Dyngus Day

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dyngownik; zdrobn. dyngusek, dyngusik

czas. dyngować, dyngusować, podyngować, podyngusować, zdyngować

przym. dyngusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Kraków|śmigus.

Wiktionary

# dyngusówka

potocznie: psikawka w kształcie wielkanocnego jajka, używana w lany poniedziałek; śmigusówka

SJP.pl

# dyngusowy

związany z dyngusem

SJP.pl

# dynia

roślina warzywna; owoc tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cucurbita|ref=tak., roślina z rodziny dyniowatych;

(1.2) kulin. duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

(1.3) uczn. głowa

(1.4) uczn. człowiek otyły

(1.5) uczn. ocena niedostateczna

(1.6) więz. głowa

(1.7) więz. pięść

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ogrodzie zasadzimy trochę dyni.

(1.2) Wydrążyliśmy dynię i włożyliśmy w środek świeczkę.

(1.3) Przywalił mu z dyni i skończyło się kozakowanie.

(1.5) Jeszcze jedna dynia i w końcu będzie kiblował z majzy.

(1.6) Zdrowo przygruchał mu z dyni; myślałem, że frajer wykorkował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃ɲa, AS: dỹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyniowate nmos., dyniowa ż.

przym. dyniowy, dyniowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg-pl|Kresy|harbuz., reg-pl|Poznań|korbol., reg-pl|Poznań|korbal., reg-pl|Górny Śląsk|bania.

(1.3) globus, kaczan, maczuga

(1.4) arbuz, arbuziarz, XXL

(1.5) adin, aincka, ajncka, badyl, balon, bania, bańka, bomba, bonus, czeska piątka, error, faja, fajka, flak, galon, gała, gałczyński, gleba, glon, gong, granat, groszki, hak, jajo, jedyna, jedynka, kapeć, lacha, laczek, laska, lufa, lufa w krzakach, łabądek, łabędź, łabędź, łan, maczuga, mandat, nagroda, pała, pałencja, pawian, petarda, piątka akrobatka, piątka do góry nogami, pień, pudło, siekiera, szmata, świeca

(1.6) arbuz, dyńka, pacyna, sufit

Wiktionary

# dyniasty

przypominający kształtem dynię

SJP.pl

# dyniowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kulin. zupa z dyni

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: dyniowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pani Dudowa gotuje dzisiaj dyniową z grzankami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyniowy

rzecz. dynia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zupa dyniowa

Wiktionary

# dyniowate

rodzina roślin płożących lub pnących obejmująca ponad 700 gatunków, niektóre gatunki hodowane dla owoców, inne jako rośliny ozdobne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cucurbitaceae|Juss.|ref=tak., rodzina roślin zielnych należąca do rzędu dyniowców, w skład której wchodzą m.in. dynia, kabaczek, ogórek i patison;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨ̃ɲɔˈvatɛ, AS: dỹńovate

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynia ż., dyniowce nmos.

przym. dyniowy, dyniowaty

Wiktionary

# dyniowaty

1. przypominający kształtem dynię;
2. o cechach dyniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kształt dyni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynia ż., dyniowate nmos.

przym. dyniowy

Wiktionary

# dyniowce

rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych

SJP.pl

Dyniowce (Cucurbitales) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad wyróżniany w randze rzędu w różnych systemach klasyfikacyjnych. W zależności od ujęcia systematycznego rząd traktowany jest wąsko (np. w systemie Reveala z 1999) jako takson monotypowy zawierający jedną rodzinę dyniowatych (ok. 700 gatunków pnączy) lub szerzej jako cały klad siostrzany dla bukowców (według systemu APG IV i Angiosperm Phylogeny Website).

Wikipedia

# dyniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych z kladu różowych

SJP.pl

# dyniowy

mający smak, zapach dyni; taki, którego głównym składnikiem jest dynia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący rośliny dyni, związany z rośliną dyni

(1.2) kulin. spoż. dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Kupiłam sobie dyniowy lakier do paznokci i czarną szminkę na Halloween.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ˈɲɔvɨ, AS: dỹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynia ż., dyniastość ż., dyniowość ż., dyniowatość ż., dyniowate nmos., dyniowce nmos., dyniowa ż.

przym. dyniowaty, dyniasty

Wiktionary

# dynistor

rodzaj tyrystora diodowego; dioda Shockleya

SJP.pl

Dynistor – przyrząd półprzewodnikowy o strukturze czterowarstwowej typu NPNP. Warstwy te są różnej szerokości i mają różne wielkości koncentracji nośników. Taką strukturę można traktować jako połączenie dwóch tranzystorów: typu PNP i NPN.

Rozróżnia się trzy stany pracy dynistora:

- Zaporowy
- Blokowania
- Przewodzenia

Wikipedia

# dyńka

1. mała dynia;
2. żartobliwie: głowa, główka

SJP.pl

# dynko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. drewniana pokrywka

Wiktionary

# dynks

potocznie: niewielka rzecz, której mówiący nie potrafi nazwać; dinks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić

(1.2) pot. denaturat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak otworzysz maskę, znajdziesz przy akumulatorze taki walcowany pionowy dynks z oczkiem na górze.

(1.2) Za rogiem dwóch kolesi obala dynks pod kiszone ogórki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨ̃ŋks, AS: dỹŋks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dinks m., dyngs m.

:: zdrobn. dynksik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyngs, dinks, takie coś, wihajster

(1.2) denaturat, dykta, denatka, błękit Paryża, nalewka na kościach

Wiktionary

# dynksiarz

środowiskowo: osoba spożywająca denaturat

SJP.pl

# dynksik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dynks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dynks, lecz tylko mały dynksik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dynks m.

Wiktionary

# dynoda

katoda wtórna, z której emisja elektronów zachodzi pod wpływem padających na nią elektronów

SJP.pl

Katoda wtórna (inaczej dynoda) – katoda wysyłająca elektrony, zwane wtórnymi, pod wpływem padających elektronów, zwanych pierwotnymi. Katoda wtórna stanowi ważny element wielu lamp próżniowych.

Dla zapewnienia małej pracy wyjścia katody wtórne wykonywane są głównie z metali alkalicznych, zasadniczo cezu i ich związków, między innymi ze srebrem, tlenem i antymonem.

Wikipedia

# dynów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dynów wymowa (dawniej Denow) – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, nad Sanem, w Pogórzu Dynowskim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨ̃nuf, AS: dỹnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dynowski

Wiktionary

# dynowianin

mieszkaniec Dynowa

SJP.pl

# dynowianka

mieszkanka Dynowa

SJP.pl

# dynowski

przymiotnik od: Dynów

SJP.pl

# dynozaur

dawniej: dinozaur

SJP.pl

# dyon

dywizjon;
1. jednostka organizacyjna i taktyczna odpowiadająca batalionowi piechoty
2. w lotnictwie: samodzielna jednostka taktyczna
3. w marynarce wojennej: jednostka taktyczna złożona z kilku okrętów wojennych jednego typu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. skr. dywizjon

Wiktionary

Dywizjon (dawniej – nazwa skrócona dyon) – pododdział wojska, w artylerii, kawalerii, taborach – równorzędny batalionowi innych rodzajów wojsk.

1. W wojskach rakietowych i artylerii wojsk lądowych – zasadniczy pododdział ogniowy i taktyczny (np. dywizjon artylerii, składający się z dowództwa, kilku baterii dział jednego lub różnych kalibrów); dywizjony mogą być samodzielne lub wchodzić w skład oddziałów, a podczas działań – w skład grup artylerii.
2. W wojskach obrony przeciwlotniczej sił powietrznych – zasadniczy pododdział ogniowy (np. dywizjon rakietowy obrony powietrznej składa się z dowództwa, baterii radiotechnicznej, startowej, technicznej i pododdziałów zabezpieczenia); wchodzi w skład związków taktycznych.
3. W kawalerii – oddział składający się z kilku szwadronów, odpowiednik batalionu w piechocie, zazwyczaj wchodził w skład pułku kawalerii. W niektórych krajach szczebel dywizjonu został zlikwidowany i szwadrony tam podporządkowano bezpośrednio pułkom. Nazwę dywizjon stosowano też dla oddziałów pancernych czerpiących z tradycji kawaleryjskiej (np. polskie dywizjony rozpoznawcze z kampanii wrześniowej lub niemieckie dywizjony (Abteilung) czołgów ciężkich, odpowiadające batalionom).
4. W lotnictwie wojskowym – pododdział taktyczny (np. dywizjon myśliwski, bombowy), składający się zwykle z dwóch lub więcej eskadr. Szczebel dywizjonów nie jest wyróżniany we wszystkich państwach. Anglojęzyczna nazwa squadron w literaturze polskiej jest tłumaczona zwyczajowo, błędnie jako dywizjon, jednak squadron to odpowiednik eskadry.
   - w lotnictwie państw Brytyjskiej Wspólnoty Narodów (RAF i inne) kilka dywizjonów tworzyło skrzydło (ang. wing);
   - w lotnictwie USA (USAAF i USAF) kilka dywizjonów tworzyło grupę (ang. group).

   Wikipedia

   #### Synonimy:

   (1.1) dywizjon

   Wiktionary

# dyonowy

→ dyon (dywizjon)

SJP.pl

# dypirrychej

antyczna stopa muzyczna złożona z czterech krótkich sylab; tetrabrach, proceleusmatyk, dypirychej

SJP.pl

# dypirychej

antyczna stopa muzyczna złożona z czterech krótkich sylab; tetrabrach, proceleusmatyk, dypirrychej

SJP.pl

# dypl.

skrót od: dyplomowany

SJP.pl

skrót

(1.1) = dyplomowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W styczniu 1938 r. mianowano komandora dypl. Eugeniusza Solskiego attaché morskim w Londynie i Paryżu, z siedzibą w Paryżu.

Wiktionary

# dyplom

1. dokument świadczący o kwalifikacjach;
2. wyróżnienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

(1.2) rodzaj wyróżnienia

Wiktionary

- dyplom – średniowieczna nazwa dokumentu
- dyplom – dokument stwierdzający czyjeś kwalifikacje (np. naukowe), uprawnienia zawodowe
- dyplom – wyróżnienie (np. w konkursie)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na rozmowie kwalifikacyjnej musiałem pokazać dyplom.

(1.2) Uczestnicy biegu narciarskiego otrzymali pamiątkowe dyplomy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨplɔ̃m, AS: dyplõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomata ż., dyplomatyka ż., dyplomatyczność ż., niedyplomatyczność ż., dyplomatka ż.

:: zdrobn. dyplomik m.

czas. dyplomować ndk.

przym. dyplomowy, dyplomowany, dyplomatyczny

przysł. dyplomowo, dyplomatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) patent, licencja, certyfikat

(1.2) laurka

Wiktionary

# dyplomacja

1. działalność przedstawicieli danego kraju, reprezentujących jego interesy za granicą;
2. instytucje, urzędy i ich pracownicy trudniący się taką działalnością;
3. umiejętność zręcznego, taktownego zachowania się w każdej sytuacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

(1.2) adm. polit. instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi

(1.3) przen. umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych

Wiktionary

Dyplomacja – czynności prowadzone między państwami, w celu zawarcia umów handlowych oraz pozyskania wsparcia wojskowego dla reprezentowanego kraju. Dyplomacja wiąże się też z rozwiązywaniem w pokojowy sposób problemów między państwami. Dwa tysiące lat temu rzymski prawnik i filozof, Cyceron powiedział: „Istnieją dwa sposoby rozstrzygania sporów: jeden przy pomocy argumentów, drugi przy użyciu siły; a ponieważ pierwszy z nich jest właściwy człowiekowi, a drugi dzikim zwierzętom, należy uciec się do drugiego sposobu tylko wówczas, gdy nie możemy użyć pierwszego”. Inaczej mówiąc, siła argumentów, a nie argument siły – oto kwintesencja dyplomacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Profesor mówił przede wszystkim o polityce i dyplomacji.

(1.2) W wyniku działań dyplomacji Przemysła Ottokara II i Beli IV Piastowie podzielili się na dwa obozy, proczeski i prowęgierski.

(1.3) Dzięki umiejętnej dyplomacji ONZ wpływy mocarstw w tym regionie zaczęły się znosić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomata m., dyplomatka ż.

przym. dyplomatyczny

przysł. dyplomatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) korpus dyplomatyczny

(1.3) subtelność, takt, układność, zręczność

Wiktionary

# dyplomacki

→ dyplomata

SJP.pl

#### Patrz:

dyplomata

# dyplomant

absolwent wyższej uczelni przygotowujący się do egzaminu dyplomowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, zazwyczaj absolwent uczelni, przygotowująca się do egzaminu dyplomowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyplomant jest odpowiedzialny za napisanie pracy spełniającej wymagania, promotor natomiast i później recenzent stwierdzają, czy przedłożona praca te wymagania spełnia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplom

:: fż. dyplomantka

czas. dyplomować

przym. dyplomowany

Wiktionary

# dyplomantka

absolwentka wyższej uczelni przygotowująca się do egzaminu dyplomowego

SJP.pl

# dyplomat

w średniowieczu dokument urzędowy poświadczający dokonanie danej czynności prawnej

SJP.pl

# dyplomata

1. przedstawiciel państwa reprezentujący jego interesy za granicą;
2. osoba taktowna, przebiegła, układna; polityk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

(1.2) przen. człowiek bardzo taktowny, kulturalny

Wiktionary

Dyplomata lub przedstawiciel dyplomatyczny (ang. diplomatic representative, fr. représentant diplomatique, niem. diplomatischer Vertreter) – oficjalny przedstawiciel państwa za granicą, czyli zatrudniony w dyplomacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polska nie musi przepraszać Moskwy za incydent związany z pobiciem synów rosyjskich dyplomatów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨplɔ̃ˈmata, AS: dyplõmata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomacja ż., dyplom mrz.

:: fż. dyplomatka ż.

przym. dyplomatyczny

przysł. dyplomatycznie

Wiktionary

# dyplomatariusz

zbiór oryginalnych dokumentów historycznych (dyplomatów) lub ich odpisów

SJP.pl

# dyplomatka

1. przedstawicielka państwa powołana do reprezentowania jego interesów za granicą;
2. kobieta taktowna, umiejąca zachować się w każdej sytuacji;
3. rodzaj teczki na dokumenty;
4. wąski płaszcz bez paska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szykowna teczka, zwykle na dokumenty

(1.2) kraw. rodzaj płaszcza o długich wąskich klapach

(1.3) polit. wysoka urzędniczka zajmująca się sprawami zagranicznymi lub działająca za granicą

(1.4) przen. pot. kobieta taktowna

Wiktionary

- dyplomatka – kobieta zatrudniona w sferze dyplomacji
- dyplomatka – rodzaj ubioru formalnego
- dyplomatka – rodzaj teczki na dokumenty

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) Wśród ludzi, którzy mnie znają uchodzę za wyjątkową dyplomatkę. Szkoda, że poznałeś mnie od gorszej strony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨplɔ̃ˈmatka, AS: dyplõmatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomacja ż., dyplomatyczność ż., dyplomatyka ż.

:: fm. dyplomata m.

przym. dyplomatyczny

przysł. dyplomatycznie

Wiktionary

# dyplomatorium

uroczystość wręczenia dyplomów absolwentom szkoły wyższej

SJP.pl

# dyplomatołek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pejor. polit. marny, głupi dyplomata, którego działania przynoszą szkodę

Wiktionary

# dyplomatycznie

przysłówek

(1.1) w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

(1.2) pot. taktownie, z wyczuciem (o zachowaniu, postępowaniu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomacja ż., dyplomata m., dyplom mrz., dyplomatka ż.

przym. dyplomatyczny

Wiktionary

# dyplomatyczniej

stopień wyższy od przysłówka: dyplomatycznie

SJP.pl

# dyplomatyczność

→ dyplomatyczny

SJP.pl

#### Patrz:

dyplomatyczny

# dyplomatyczny

1. dotyczący dyplomacji lub dyplomatów;
2. dotyczący dyplomatyki;
3. książkowo: odpowiedni, zręczny, taktowny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z dyplomacją lub dyplomatą

(1.2) przen. wyrażony z taktem, pomyślnie dla obu stron

(1.3) nauk. związany z dyplomatyką – nauką pomocniczą historii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cyganie próbowali dotrzeć do najbliższej placówkaacówki dyplomatycznej Francji, aby złożyć swój protest.

(1.2) Ta dyplomatyczna dysputa nie wniosła niczego nowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dyplõmatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplomata m., dyplomatka ż., dyplom m., dyplomatyka ż., dyplomacja ż.

przysł. dyplomatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) układny, kompromisowy, taktowny, zręczny

Wiktionary

# dyplomatyk

1. pracownik naukowy zajmujący się dyplomatyką;
2. dawniej: dyplomata

SJP.pl

# dyplomatyka

nauka historii zajmująca się badaniem dokumentów, zwłaszcza średniowiecznych

SJP.pl

Dyplomatyka (od gr. diplōma, a to z łac. diploma = podwójnie złożony) – nauka badająca dokumenty od strony krytyki naukowej, czyli określająca przydatność zachowanych dokumentów do badań historycznych. Pozwala m.in. wykryć falsyfikaty oraz ustalić procedury prawne i administracyjno-kancelaryjne stosowane przy powstawaniu dokumentów.

Wikipedia

# dyplomatyzować

książkowo: postępować dyplomatycznie, tak, aby nikogo nie urazić

SJP.pl

# dyplomik

zdrobniale: dyplom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dyplom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dyplom, lecz tylko mały dyplomik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyplom m.

Wiktionary

# dyplomować

przestarzale: wydawać (wydać) komuś dyplom

SJP.pl

# dyplomowany

mający dyplom ukończenia jakiejś uczelni, szkoły itp.

SJP.pl

# dyplomówka

potocznie: praca dyplomowa

SJP.pl

# dyplomowy

związany z uzyskaniem dyplomu

SJP.pl

# dypodia

dwie jednakowe stopy wierszowe traktowane jako jedna całość

SJP.pl

Dypodia – wers złożony z dwóch stóp. W wierszu polskim występują w czystej postaci dypodie:

- trocheiczna SsSs
- jabiczna sSsS
- amfibrachiczna sSssSs
- anapestyczna ssSssS
- peoniczna III ssSsssSs

Dypodia daktyliczna SssSss w wierszu polskim nie występuje, jest natomiast naturalna w poezji czeskiej. W praktyce w wierszu polskim funkcjonują dypodia daktyliczna katalektyczna SssSs i dypodia anapestyczna hiperkatalektyczna ssSssSs.Najbardziej naturalne dla wersyfikacji polskiej są dypodie trocheiczna i amfibrachiczna. Czterozgłoskowiec w praktyce przyjmuje postać dypodii trocheicznej, natomiast sześciozgłoskowiec nierzadko jest konsekwentnie amfibrachiczny. W Chórze strzelców Adama Mickiewicza występują dypodie amfibrachiczne akatalektyczne (sSssSs) i katalektyczne (sSssS)

  Kto żubra wywiedzie
  Z ostępu za rogi?
  Kto kudły niedźwiedzie
  Podesłał pod nogi?

  Hej! lasy i niwy
  Ozwijcie się w chór!...
  Zatrąbił myśliwy,
  Król lasów i gór.

Wikipedia

# dypsoman

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniak, dipsomaniak, dipsoman

SJP.pl

# dypsomania

okresowa potrzeba picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dipsomania

SJP.pl

# dypsomaniaczka

kobieta cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dipsomaniaczka, dypsomanka, dipsomanka

SJP.pl

# dypsomaniak

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dipsomaniak, dypsoman, dipsoman

SJP.pl

# dypsomaniakalny

→ dypsomania; dipsomaniakalny

SJP.pl

# dypsomanka

kobieta cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dipsomaniaczka, dypsomaniaczka, dipsomanka

SJP.pl

# dyptam

bylina z rodziny rutowatych; dyptan

SJP.pl

# dyptan

bylina z rodziny rutowatych; dyptam

SJP.pl

# dypteros

świątynia grecka, w której naos otoczony był dwoma rzędami kolumn; dipteros

SJP.pl

# dyptotyzm

zjawisko morfologiczne polegające na ograniczeniu deklinacji tylko do dwóch przypadków: niezależnego i zależnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. cecha języka polegająca na istnieniu tylko dwóch przypadków

Wiktionary

# dyptych

dyptyk;
1. zamykana tabliczka do pisania;
2. przenośny ołtarzyk składający się z dwóch skrzydeł;
3. dwuczęściowy utwór literacki o powiązanej treści;
4. dwuskrzydłowa górna część ołtarza

SJP.pl

Dyptych lub dyptyk (gr. δίπτυχον – złożony we dwoje) – spis imion, wymienianych w czasie liturgii w Kościołach chrześcijańskich.

Pierwotnie słowo to oznaczało używane przez starożytnych Greków i Rzymian tabliczki do notowania, składające się z dwóch związanych ze sobą i złożonych deseczek lub płytek z kości lub metalu. W późniejszym okresie określano tą nazwą znajdujące się w każdym kościele tabliczki, na których zapisywane były imiona wyczytywane w czasie Eucharystii z ambony. Zawierały imiona darczyńców, zasłużonych członków gminy, miejscowego biskupa i niektórych innych hierarchów, świętych, męczenników i zmarłych zasłużonych dla wspólnoty. Dyptychy używane były w kościołach od najdawniejszych, być może apostolskich czasów. W każdym razie według świadectwa św. Cypriana w III wieku były w powszechnym użyciu. W Kościołach wschodnich były używane do XV, a w zachodnim – do około XII wieku.

Wikipedia

# dyptyk

dyptych;
1. zamykana tabliczka do pisania;
2. przenośny ołtarzyk składający się z dwóch skrzydeł;
3. dwuczęściowy utwór literacki o powiązanej treści;
4. dwuskrzydłowa górna część ołtarza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz

(1.2) liter. dwuczęściowe, połączone tematycznie dzieło, utwór literacki lub filmowy

(1.3) szt. dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba

(1.4) hist. w starożytności dwie tabliczki połączone zawiasami, zamykające się jak książka

Wiktionary

- dyptyk w sztuce religijnej
- dyptyki starożytne

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨptɨk, AS: dyptyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyptych

przym. dyptykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyptych

(1.2) dyptych

(1.3) dyptych

(1.4) dyptych

Wiktionary

# dyptykowy

związany z dyptykiem

SJP.pl

# dyr

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczn. dyrektor szkoły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Matematyk krzyczał, że wszystkim wstawi pały, a potem wysłał nas do dyra.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨr, AS: dyr

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorka ż., dyrektorstwo n., dyra ż., dyro ż., dyrcia ż., dyrcio mos., dyrekcja ż., dyrektorostwo n.

przym. dyrektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektor, dyro

Wiktionary

# dyr.

skrót od: dyrektor; dyrekt.

SJP.pl

skrót

(1.1) = adm. dyrektor

(1.2) = muz. dyrygent

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zażalenie skierowałem do dyr. naczelnego komunikacji miejskiej.

(1.2) Dzisiejszy koncert poprowadzi dyr. filharmonii wiedeńskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈrɛktɔr, AS: dyrektor

Wiktionary

# dyra

potocznie: dyrektorka; dyrka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczn. dyrektorka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań dogadywać Zielińskiemu na lekcji, zobaczysz, że powie wszystko dyrze.

(1.1) Dyra chce widzieć: Blajera, Sobkowskiego i Hajdusa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m.

:: fm. dyro m.

przym. dyrektorski

Wiktionary

# dyrcia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczn. pieszcz. dyrektorka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaprosiliśmy dyrcię na studniówkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyr m., dyro m., dyra ż.

:: fm. dyrcio m.

przym. dyrektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektorka, dyra

Wiktionary

# dyrcio

potocznie: dyrektor; dyrek, dyro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczn. pieszcz. dyrektor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyrcio nie pojawił się na apelu.

(1.1) Laski wręczyły dyrciowi bukiet róż z okazji Dnia Nauczyciela.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyr m., dyro m., dyra ż.

:: fż. dyrcia ż.

przym. dyrektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektor, dyr, dyro

Wiktionary

# dyrcz

nazwisko

SJP.pl

# dyrda

podbiegać drobnymi kroczkami

SJP.pl

# dyrdać

podbiegać drobnymi kroczkami

SJP.pl

# dyrdymał

dyrdymała, głupstwo; potocznie:
1. drobiazg, coś mało ważnego;
2. coś bezsensownego; bzdura, brednia

SJP.pl

# dyrdymała

dyrdymał, głupstwo; potocznie:
1. drobiazg, coś mało ważnego;
2. coś bezsensownego; bzdura, brednia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zwykle w lm.: coś nieważnego, nieistotnego, błahego lub bezsensownego, drobiazg bez znaczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Ale nie przyjechałeś tutaj przecież po to, żeby słuchać takich dyrdymałów, prawda?

(1.1) Dzięki chorobie nauczyłem się doceniać małe rzeczy, a jednocześnie nie przejmować się każdą dyrdymałą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. dyrdymałka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głupstwo

Wiktionary

# dyrdymałka

pot. rzecz nieważna, głupstwo

SJP.pl

# dyrek

potocznie: dyrektor; dyro, dyrcio

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Dyrek – polski konstruktor szybowców
- Krzysztof Dyrek – katolicki duchowny

Wikipedia

# dyrekcja

1. zespół osób kierujących jakąś instytucją lub przedsiębiorstwem, na którego czele stoi dyrektor;
2. sprawowanie funkcji dyrektora;
3. sprawowanie funkcji dyrygenta i kierownika chóru lub orkiestry;
4. kierownictwo okręgu administracyjnego podległego ministerstwu;
5. przestarzałe: kierowanie, zarządzanie, dyrygowanie czymś;
6. dawniej: kierunek;
7. dawniej: nauczanie, uczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele

(1.2) zarz. sprawowanie obowiązków dyrektorskich

(1.3) siedziba dyrekcji (1.1)

(1.4) muz. pełnienie funkcji zarządzającego orkiestrą lub zespołem śpiewaczym

(1.5) adm. władze okręgu administracyjnego bezpośrednio zależnego od ministerstwa

(1.6) daw. kierunek

(1.7) daw. szkolnictwo odbywające się w domu

Wiktionary

- dyrekcja – inaczej zarząd, zespół ludzi bądź instytucja nadrzędna kierująca działalnością innych instytucji lub organizacji
- Dyrekcja – część miasta Chełm

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powinieneś iść z tą sprawą do dyrekcji.

(1.3) Nad wejściem do dyrekcji zawieszono transparent.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorka ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo n., dyro m., dyra ż., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m., dyrektorowanie n.

przym. dyrektorski

Wiktionary

# dyrekcyjny

związany z dyrekcją

SJP.pl

# dyrekt.

skrót od: dyrektor; dyr.

SJP.pl

# dyrektor

osoba zarządzająca i odpowiadająca za prowadzony przez siebie zakład administracyjny lub inną jednostkę strukturalną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zarządzająca jakąś instytucją

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) kobieta zarządzająca jakąś instytucją

Wiktionary

Dyrektor (z łac. dirigere „kierować“) – osoba kierująca pracą instytucji lub przedsiębiorstwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bez pozwolenia dyrektora nie wolno ci podjąć takiej decyzji.

(2.1) W tej sprawie musisz pójść do naszej dyrektor.

(2.1) Żona Kowalskiego jest dyrektorem szkoły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈrɛktɔr, AS: dyrektor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyro m., dyra ż., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m.

:: fż. dyrektorka ż.

przym. dyrektorski

czas. dyrektorować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1-2) skr. dyr.

(1.1) kierownik, manager, menedżer, szef

(2.1) dyrektorka, kierowniczka, menedżerka, szefowa

Wiktionary

# dyrektorek

kobieta zarządzająca i odpowiadająca za prowadzony przez siebie zakład administracyjny lub inną jednostkę strukturalną

SJP.pl

# dyrektoria

1. dokument kościelny zawierający przepisy i ustalenia dotyczące organizacji, formacji i działalności ekumenicznej;
2. wskazówki co do oprawiania mszy świętej i głoszenia homilii, ujęte w formę kalendarza;
3. dawniej: dyrekcja, zarząd, kierownictwo; dyrektoria

SJP.pl

# dyrektorialny

1. dotyczący dyrektoriatu;
2. dawniej: odnoszący się do dyrektora, dyrekcji

SJP.pl

# dyrektoriat

1. w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej: pięcioosobowy organ najwyższej władzy;
2. okres trwania tej władzy;
3. ustrój Francji w latach 1795-99;
4. styl w sztuce francuskiej, związany z tym okresem;
5. w niektórych krajach: najwyższy kolegialny organ władzy w kraju lub organizacji

SJP.pl

Dyrektoriat (fr. Directoire) – pięcioosobowy rządowy organ egzekutywy w schyłkowym okresie rewolucji francuskiej (1789–1799), ustanowiony w 1795 r. przez Konwent Narodowy, który następnie, na mocy konstytucji roku III rozwiązał i przekształcił w dwuizbowy parlament złożony z Rady Starszych i Rady Pięciuset. Funkcjonował do przewrotu 18 brumaire’a, dokonanego 18 brumaire’a VIII roku Republiki (tj. 9 XI 1799) przez Napoleona Bonapartego.

Wikipedia

# dyrektorium

1. dokument kościelny zawierający przepisy i ustalenia dotyczące organizacji, formacji i działalności ekumenicznej;
2. wskazówki co do oprawiania mszy świętej i głoszenia homilii, ujęte w formę kalendarza;
3. dawniej: dyrekcja, zarząd, kierownictwo; dyrektoria

SJP.pl

Dyrektorium – kolegialne ciało zarządzające zakonem krzyżackim w latach 1662–1664.

Dyrektorium było nadzwyczajnym zarządem zakonu krzyżackiego powołanym po śmierci wielkiego mistrza Leopolda Wilhelma Habsburga z powodu małoletniości jego koadiutora, arcyksięcia Karola Józefa Habsburga.

Wikipedia

# dyrektorka

kobieta zarządzająca i odpowiadająca za prowadzony przez siebie zakład administracyjny lub inną jednostkę strukturalną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: dyrektor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziałem ją, jak plotkowaćotkowała o nowej dyrektorce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɛkˈtɔrka, AS: dyrektorka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. dyrektor.

Wiktionary

# dyrektorostwo

dyrektor z żoną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) dyrektor z małżonką

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) stanowisko dyrektora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wynajęli dyrektorostwu swój domek przy plażaaży w Pobierowie.

(1.1) Zaprosiła dyrektorostwo na wesele syna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorka ż., dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyro m., dyra ż., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m.

przym. dyrektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektorstwo

Wiktionary

# dyrektorowa

dawniej, dziś potocznie: żona dyrektora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona dyrektora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiele czasu zajmowało jej dziecko, […], resztę pochłaniały bale, stroje, no i dom, gdyż mąż rzeczywiście codziennie zapraszał, kogo się tylko dało, przeważnie młodzież, która nadskakiwała pięknej pani dyrektorowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorowanie n.

Wiktionary

# dyrektorować

potocznie: pełnić funkcję dyrektora; dyrektorzyć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pełnić funkcję dyrektora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorowanie n., dyrektorstwo n./mos.

przym. dyrektorski

Wiktionary

# dyrektorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprawowanie funkcji dyrektora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorek m., dyrektorka ż., dyrektorowa ż., dyrekcja ż., dyrektorstwo n.

czas. dyrektorować ndk.

przym. dyrektorski

Wiktionary

# dyrektorówna

dawniej: córka dyrektora

SJP.pl

# dyrektorowy

→ dyrektor (dawniej); dyrektorski

SJP.pl

# dyrektorski

→ dyrektor

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dyrektorem, dotyczący dyrektora lub jego funkcji

Wiktionary

#### Patrz:

dyrektor

#### Przykłady

(1.1) Stanowiska dyrektorskie obsadzano według pewnego tajemniczego klucza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorka ż., dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyro m., dyra ż., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m., dyrektorowanie n.

czas. dyrektorować

Wiktionary

# dyrektorstwo

urząd, stanowisko dyrektora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zarz. sprawowanie funkcji dyrektora

(1.2) dyrektor z małżonką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powróciwszy do Bytomia, objął dyrektorstwo Opery Śląskiej.

(1.2) Nasze dyrektorstwo poleciało do Tel Awiwu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektor m., dyrektorka ż., dyrekcja ż., dyrektorostwo nmos., dyro m., dyra ż., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m., dyrektorowanie n.

przym. dyrektorski

czas. dyrektorować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dyrektorostwo

Wiktionary

# dyrektorzyć

potocznie: być dyrektorem

SJP.pl

# dyrektorzyca

z nacechowaniem ekspresywnym (ujemnym) o dyrektorce

SJP.pl

# dyrektura

sprawowanie funkcji dyrektora

SJP.pl

# dyrektywa

rozkaz, instrukcja lub norma postępowania nakazująca określone zasady działania; wytyczna, zalecenie, nakaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. regulacja prawna, zarządzenie dot. danej kwestii

Wiktionary

- dyrektywa (wojsko)
- Dyrektywa (językoznawstwo)
- rozkaz
- instrukcja
- dyrektywa celowościowa
- norma postępowania
- dyrektywa w Unii Europejskiej
- dyrektywa sądowego wymiaru kary
- Dyrektywa (informatyka)
- Dyrektywa kompilatora

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Firma została ukarana grzywną w wysokości 250 000 zł za naruszenie przepisów dyrektywy o ochronie żywych zwierząt podczas transportu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyrektywny, dyrektywalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytyczna, zalecenie, zarządzenie

Wiktionary

# dyrektywalny

realizowany za pomocą dyrektyw - reguł postępowania; dyrektywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrektywa ż.

przym. dyrektywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preskryptywny, nakazowy, normatywny

Wiktionary

# dyrektywność

obowiązkowość, stanowienie i wyznaczanie zasad działania

SJP.pl

# dyrektywny

dający wskazówki, wytyczający postępowanie, wskazujący

SJP.pl

# dyrka

potocznie: dyrektor; dyro, dyrcio

SJP.pl

# dyro

potocznie: dyrektor; dyrek, dyrcio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczn. dyrektor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwszaki śmiały się z dyra śpiącego na lekcji.

(1.1) Dyro chce widzieć: Blajera, Pileckiego i Hajdusa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrekcja ż., dyrektorstwo n., dyrektorostwo nmos., dyrcio m., dyrcia ż., dyr m.

:: fż. dyra ż.

przym. dyrektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektor, dyr

Wiktionary

# dyryg.

skrót od: dyrygent

SJP.pl

# dyrygencki

związany z dyrygentem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dyrygentem, dotyczący dyrygenta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyrygent (…) pokazał nam swoją indywidualność artystyczną i wysokiej klasy technikę dyrygencką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɨˈɡɛ̃nt͡sʲci, AS: dyrygẽncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygent mos., dyrygentka ż., dyrygowanie n., dyrygentura ż.

czas. dyrygować ndk.

Wiktionary

# dyrygent

osoba kierująca wykonaniem utworu muzycznego przez chór lub orkiestrę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

(1.2) przen. pejor. człowiek, który lubi rozkazywać ludziom

Wiktionary

Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak orkiestry symfoniczne, orkiestry smyczkowe, orkiestry dęte, jazzowe big-bandy, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Używając ustalonych wcześniej gestów, dyrygent pokazuje orkiestrze, jak należy grać.

(1.1) Chór uważnie patrzył na dyrygenta i czekał na znak, kiedy zacząć śpiewać.

(1.2) Też mi się dyrygent znalazł!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈrɨɡɛ̃nt, AS: dyrygẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygowanie n., dyrygentura ż.

:: fż. dyrygentka ż.

czas. dyrygować

przym. dyrygencki

Wiktionary

# dyrygentka

→ dyrygent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która dyryguje orkiestrą lub chórem

(1.2) przen. pejor. kobieta, lubiąca kierować wszystkim, rozkazywać innym, mówić co mają robić, czasem wysługująca się innymi

Wiktionary

Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak orkiestry symfoniczne, orkiestry smyczkowe, orkiestry dęte, jazzowe big-bandy, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.

Wikipedia

#### Patrz:

dyrygent

#### Przykłady

(1.1) Kiedy w orkiestronie pojawiła się dyrygentka, widzowie powitali ją gromkimi brawami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɨˈɡɛ̃ntka, AS: dyrygẽntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygowanie n., dyrygentura ż.

:: fm. dyrygent mos.

czas. dyrygować

przym. dyrygencki

Wiktionary

# dyrygentura

1. umiejętność, sztuka dyrygowania
2. klasa w szkole muzycznej, wydział w konserwatorium kształcący dyrygentów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. sztuka dyrygowania

(1.2) muz. stanowisko dyrygenta

(1.3) muz. klasa w szkole muzycznej lub wydział w konserwatorium kształcące dyrygentów

Wiktionary

Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak orkiestry symfoniczne, orkiestry smyczkowe, orkiestry dęte, jazzowe big-bandy, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polskie uczelnie muzyczne kształcą dyrygentów w zakresie specjalności: dyrygentura chóralna oraz dyrygentura symfoniczno-operowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɨɡɛ̃nˈtura, AS: dyrygẽntura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygowanie n., dyrygent mos., dyrygentka ż.

czas. dyrygować

przym. dyrygencki

Wiktionary

# dyrygować

1. kierować chórem lub orkiestrą podczas przygotowywania i wykonywania utworu muzycznego;
2. autorytatywnie zarządzać czyjąś pracą lub postępowaniem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) muz. kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu

(1.2) pot. przen. pejor. kierować innymi; mówić im, co mają robić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas premiery nowej symfonii orkiestrą dyrygował sam kompozytor.

(1.2) Ciągle wszystkimi dyrygujesz, ale sama nie pracujesz!

(1.2) Nie dyryguj mną! Sama wiem, co mam robić!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɨˈɡɔvat͡ɕ, AS: dyrygovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygent mos., dyrygentka ż., dyrygentura ż., dyrygowanie n., podyrygowanie n., zadyrygowanie n.

czas. podyrygować dk., zadyrygować dk.

przym. dyrygencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rozkazywać

Wiktionary

# dyrygowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. kierowanie występem chóru lub orkiestry poprzez gesty wykonywane rękoma

(1.2) przen. wydawanie innym poleceń, nakazów, rozkazów w sposób energiczny i nie budzący sprzeciwu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨrɨɡɔˈvãɲɛ, AS: dyrygovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyrygent mos., dyrygentka ż., dyrygentura ż., podyrygowanie n., zadyrygowanie n.

czas. dyrygować ndk., podyrygować dk., zadyrygować dk.

przym. dyrygencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) komenderowanie, rozstawianie po kątach

Wiktionary

# dyś

nazwisko

SJP.pl

# dysalteracja

jednoczesne obniżanie i podwyższanie tego samego składnika akordu lub linii melodycznej

SJP.pl

# dysan

firma produkująca nośniki danych oraz akcesoria komputerowe

SJP.pl

Dysan Corporation – amerykańskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją magnetycznych nośników pamięci: dyskietek, taśm magnetycznych a także płyt CD/DVD działające w latach 1973–1984.

Firma Dysan została przejęta przez Xidex Magnetics.

Wikipedia

# dysartria

zaburzenie mowy polegające na niewyraźnym wymawianiu głosek; dyzartia

SJP.pl

# dysartryczny

→ dysartria; dyzartryczny

SJP.pl

# dysasocjacja

w psychologii: sposób postrzegania wewnętrznych wizji lub doznań jako zjawisk zewnętrznych

SJP.pl

# dysażio

spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; dyzażio; disagio; disaggio

SJP.pl

# dysbakterioza

zaburzenia składu mikroflory ustroju, powodujące zachwianie równowagi pomiędzy nią a wnikającymi z zewnątrz drobnoustrojami

SJP.pl

# dysbaryczny

→ dysbaryzm

SJP.pl

#### Patrz:

dysbaryzm

# dysbaryzm

zespół zmian fizjologicznych wywołanych dekompresją, spadkiem zewnętrznego ciśnienia

SJP.pl

# dysbioza

patologiczne zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej, przyczyniające się do rozwoju raka trzustki, płuc i jelita grubego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie równowagi mikrobioty jelitowej

Wiktionary

# dyscernować

czasownik

(1.1) odróżniać, rozróżniać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscernowanie n.

Wiktionary

# dyscernowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dyscernować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dyscernować ndk.

Wiktionary

# dyschromatop

w medycynie: osobnik niezdolny do odróżniania okiem niektórych barw; daltonista, achromatop

SJP.pl

# dyschromatopsja

niezdolność do odróżniania okiem niektórych barw; daltonizm, achromatopsja, barwoślepota

SJP.pl

# dyschromia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie pigmentacji skóry

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈxrɔ̃mʲja, AS: dysχrõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyschromiczny

Wiktionary

# dyscyplina

1. zasady regulujące sposób zachowania, postępowanie w określonym środowisku, w danej grupie ludzkiej; porządek, posłuszeństwo, posłuch, subordynacja;
2. stan uporządkowania czyjegoś sposobu postępowania, systemu wartości; rygor moralny, samokontrola;
3. określona dziedzina wiedzy, nauki, techniki tip.; gałąź, obszar, zakres;
4. dawniej: rodzaj rózgi zakończonej kilkoma pasami rzemiennymi, używanej do wymierzania kar cielesnych, zwłaszcza w szkole; batog, kańczug

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rygorystyczne zasady postępowania

(1.2) dział nauki, techniki itp.

(1.3) rodzaj uprawianego sportu

(1.4) przest. bat o kilku rzemieniach

Wiktionary

- dyscyplina – narzędzie służące do praktyki pokuty lub wymierzana kary chłosty
- dyscyplina lotów
- dyscyplina łączności
- dyscyplina naukowa
- dyscyplina ognia
- dyscyplina ruchu
- dyscyplina w klasie – pojęcie odnoszące się do zachowania uczniów w klasie lekcyjnej; utrzymanie dyscypliny jest jedną z ważnych umiejętności zawodu nauczyciela
- dyscyplina wojskowa
- dyscyplina sportowa
- samodyscyplina – umiejętność panowania nad sobą

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kontekście wojskowym uważa się za dyscyplinę to, że zespół żołnierzy lub pojedynczy żołnierz wykonują dane im rozkazy lub instrukcje.

(1.2) W większości krajów filozofia nie jest przedmiotem nauczanym w szkole średniej w ogóle, a nawet tam gdzie jest, jest wykładana raczej jako historia myśli niż dyscyplina do praktykowania i doskonalenia.

(1.3) W krajach anglosaskich golf jest jedną z najbardziej popularnych dyscyplin sportowych.

(1.4) On także (…), co mi się najmniej podobało, za rozmaite przestępstwa karcił nas jedną z pęka dyscyplin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨst͡sɨˈplʲĩna, AS: dyscyplʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplinarka ż., dyscyplinowanie n., zdyscyplinowanie n.

przym. dyscyplinarny, zdyscyplinowany, dyscyplinowany

czas. dyscyplinować ndk., zdyscyplinować dk.

przysł. dyscyplinarnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rygor, subordynacja

(1.2) dziedzina, dział, specjalność

(1.4) batog, bizun, kańczug; przest. korbacz

Wiktionary

# dyscyplinarka

potocznie:
1. dyscyplinarne zwolnienie z pracy;
2. komisja dyscyplinarna;
3. postępowanie, które toczy się przed komisją dyscyplinarną; rozprawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko komuś, kto popełnił wykroczenie służbowe

(1.2) pot. dyscyplinarne zwolnienie z pracy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Szef przyłapał Jacka na piciu w pracy i teraz grozi mu dyscyplinarka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨst͡sɨplʲĩˈnarka, AS: dyscyplʹĩnarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplina ż., dyscyplinowanie n., zdyscyplinowanie n.

czas. dyscyplinować ndk., zdyscyplinować dk.

przym. dyscyplinarny, dyscyplinowany

przysł. dyscyplinarnie

Wiktionary

# dyscyplinarny

dotyczący dyscypliny - zasad regulaminowych, porządkowych oraz ich przestrzegania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) praw. odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdyscyplinować, dyscyplinować

rzecz. dyscyplinowanie n., dyscyplinarka ż., dyscyplina ż.

przym. dyscyplinowany

Wiktionary

# dyscyplinka

zdrobnienie od: dyscyplina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. dyscyplina

Wiktionary

# dyscyplinować

zmuszać kogoś do przestrzegania zasad dyscypliny służbowej; subordynować, podporządkowywać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdyscyplinować)

(1.1) wprowadzać gdzieś dyscyplinę, porządek

(1.2) skłaniać, zmuszać kogoś do przestrzegania dyscypliny, porządku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siebie powinniśmy dyscyplinować, poddawać cierpieniom, wystawiać na próby, obwiniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplina ż., dyscyplinarka ż., dyscyplinowanie n., zdyscyplinowanie n.

czas. zdyscyplinować dk.

przym. dyscyplinarny

przysł. dyscyplinarnie

Wiktionary

# dyscyplinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dyscyplinować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplina ż., zdyscyplinowanie n., dyscyplinarka ż.

czas. dyscyplinować ndk., zdyscyplinować dk.

przym. dyscyplinarny

przysł. dyscyplinarnie

Wiktionary

# dyscyplinowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) przest. wykazujący się zdyscyplinowaniem

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: dyscyplinować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplina ż., dyscyplinarka ż., zdyscyplinowanie n.

przym. zdyscyplinowany, dyscyplinarny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdyscyplinowany, posłuszny, karny

Wiktionary

# dyscyplinujący

taki, który dyscyplinuje

SJP.pl

# dyscypuł

dawniej: uczeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. uczeń

Wiktionary

# dysekcja

1. rozcięcie ciała, otworzenie zwłok;
2. rozbiór krytyczny utworu przez rozłożenie na części

SJP.pl

# dysektor

Wikipedia

# dyseminacja

w semantyce: rozsadzanie sensu danych pojęć, prowadzące do braku integralności znaczenia

SJP.pl

# dysertacja

1. rozprawa naukowa napisana zwykle dla stopnia naukowego;
2. dawniej: długa rozmowa, dyskusja, rozprawianie o czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego

(1.2) daw. poważna dysputa o charakterze naukowym

Wiktionary

Dysertacja – pisemna praca naukowa (praca dyplomowa) pisana w celu uzyskania stopnia naukowego, zazwyczaj w formie rozprawy. W Polsce napisanie i przedstawienie do recenzji dysertacji było warunkiem koniecznym otrzymania stopnia doktora i doktora habilitowanego. Wymóg ten zniesiono w 2012 roku i jest możliwe uzyskanie stopnia na podstawie wcześniejszych publikacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨsɛrˈtat͡sʲja, AS: dysertacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysertacyjny

Wiktionary

# dysertacyjny

związany z dysertacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nauk. związany z dysertacją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzecią formą jest program badań własnych finansowany dość skromnie ze środków Uczelni. Dotyczy on głównie prac dysertacyjnych, ale również innych – uwzględniając w miarę możliwości zainteresowania szerokiego grona pracowników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨsɛrtaˈt͡sɨjnɨ, AS: dysertacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysertacja ż.

Wiktionary

# dysertant

autor dysertacji

SJP.pl

# dysertować

dawniej: prowadzić uczoną dysputę; dysputować, dyskutować

SJP.pl

# dysfagia

zaburzenie połykania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie połykania;

Wiktionary

Dysfagia – termin medyczny określający utrudnione przechodzenie pokarmu z jamy ustnej przez przełyk do żołądka.

Wyróżnia się dwa typy dysfagii:

- dysfagię ustno-gardłową (górną, przedprzełykową) – trudności w przełykaniu związane z zaburzeniem przechodzenia pokarmu do przełyku
- dysfagię przełykową (dolną) – trudności w przechodzeniu kęsów pokarmowych przez przełyk.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) dysfagia ustno-gardłowa (przedprzełykowa, górna) / przełykowa (dolna) • dysfagia syderopeniczna

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dysphagia

* bośniacki: (1.1) disfagija ż.

* bułgarski: (1.1) дисфагия ż.

* czeski: (1.1) dysfagie ż.

* fiński: (1.1) dysfagia

* francuski: (1.1) dysphagie ż.

* hiszpański: (1.1) disfagia ż.

* kataloński: (1.1) disfàgia ż.

* łaciński: (1.1) dysphagia ż.

* niemiecki: (1.1) Dysphagie ż.

* nowogrecki: (1.1) δυσφαγία ż.

* portugalski: (1.1) disfagia ż.

* rosyjski: (1.1) дисфагия ż.

* turecki: (1.1) disfaji

* ukraiński: (1.1) дисфагія ż.

* włoski: (1.1) disfagia ż.

źródła.

== dysfagia (język fiński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. dysfagia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dysphagia

* bośniacki: (1.1) disfagija ż.

* bułgarski: (1.1) дисфагия ż.

* czeski: (1.1) dysfagie ż.

* fiński: (1.1) dysfagia

* francuski: (1.1) dysphagie ż.

* hiszpański: (1.1) disfagia ż.

* kataloński: (1.1) disfàgia ż.

* łaciński: (1.1) dysphagia ż.

* niemiecki: (1.1) Dysphagie ż.

* nowogrecki: (1.1) δυσφαγία ż.

* portugalski: (1.1) disfagia ż.

* rosyjski: (1.1) дисфагия ż.

* turecki: (1.1) disfaji

* ukraiński: (1.1) дисфагія ż.

* włoski: (1.1) disfagia ż.

źródła.

== dysfagia (język fiński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. dysfagia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dysphagia

* bośniacki: (1.1) disfagija ż.

* bułgarski: (1.1) дисфагия ż.

* czeski: (1.1) dysfagie ż.

* fiński: (1.1) dysfagia

* francuski: (1.1) dysphagie ż.

* hiszpański: (1.1) disfagia ż.

* kataloński: (1.1) disfàgia ż.

* łaciński: (1.1) dysphagia ż.

* niemiecki: (1.1) Dysphagie ż.

* nowogrecki: (1.1) δυσφαγία ż.

* portugalski: (1.1) disfagia ż.

* rosyjski: (1.1) дисфагия ż.

* turecki: (1.1) disfaji

* ukraiński: (1.1) дисфагія ż.

* włoski: (1.1) disfagia ż.

źródła.

== dysfagia (język fiński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. dysfagia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# dysfatyczny

→ dysfazja

SJP.pl

#### Patrz:

dysfazja

# dysfazja

lekkie, chwilowe zaburzenie mowy, brak koordynacji słów i trudność ułożenia ich w zdania mimo sprawności odpowiednich mięśni

SJP.pl

Afazja (gr. αφασία – niemota) – zaburzenie mowy powstałe w wyniku uszkodzenia mózgu.

Wikipedia

# dysfemizm

użycie dosadnego lub nieprzyzwoitego słowa albo wyrażenia w miejsce bardziej oględnego, mniej drażliwego; odwrotność eufemizmu

SJP.pl

Dysfemizm (z gr. dysphēmismós, od dys „źle” i phemi „mówić”) – przeciwieństwo eufemizmu, zastąpienie przyzwoitego, oględnego, obojętnego słowa (wyrażenia) drażliwym, dosadnym, nieprzyzwoitym.

Wikipedia

# dysfolid

gatunek jadowitego węża z rodziny połozowatych

SJP.pl

Dysfolid, boomslang, z jęz. afrikaans i jęz. niderlandzkiego – boom – "drzewo", slang – "wąż" (Dispholidus typus) – gatunek węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Wąż ten nie jest agresywny, ale swoim jadem może zabić nawet dorosłego człowieka.

Wikipedia

# dysfonia

zaburzenie głosu w postaci chrypki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie głosu

Wiktionary

Chrypka (łac. dysphonia, raucitas) – zaburzenie drgań fałdów głosowych krtani powodujące powstanie turbulentnego przepływu powietrza w obrębie głośni, co objawia się występowaniem szorstkiego, matowego głosu.

Do rozwoju chrypki dochodzi w przypadku:

- bezpośredniego uszkodzenia lub podrażnienia fałdów głosowych
- uszkodzenia mięśni krtani
- uszkodzenia nerwów unerwiających mięśnie krtani
- zaburzeń przepływu powietrza przez krtań
- ograniczenia ruchów krtani i struktur przylegających.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badając tego chorego zwróciłam uwagę na nieobecną miesiąc przedtem dysfonię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈfɔ̃ɲja, AS: dysfõńi ̯a

Wiktionary

# dysforia

1. przygnębienie, złe samopoczucie, depresja;
2. niemożność odczuwania przyjemności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

Wiktionary

Dysforia (stgr. δύσφορος, δυσ- (dus-) trudność, φέρω (phérō) znosić), nastrój depresyjno-dysforyczny, nastrój dysforyczny − głęboki stan zaniepokojenia lub niezadowolenia, przeciwieństwo euforii. Termin ten jest również powszechnie stosowany w odniesieniu do dysforii płciowej, której doświadczają osoby, których tożsamość płciowa nie jest zgodna z przypisaną im płcią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stwierdzono, że zaburzenia depresyjne wyrażają się głównie dysforią, a ponadto występują także różnego typu obrazy depresyjne, zwykle jednak o nietypowym obrazie klinicznym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈfɔrʲja, AS: dysforʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysforyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) euforia

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. dysforyczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|δύσφορος. (dýsphoros) < etym|gr|δυσ-|φέρω.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dysphoria

* baskijski: (1.1) disforia

* bułgarski: (1.1) дисфория ż.

* chiński standardowy: (1.1) pupr|烦躁. / ptrad|煩躁. (fánzào)

* czeski: (1.1) dysforie ż.

* estoński: (1.1) düsfooria

* fiński: (1.1) dysforia

* francuski: (1.1) dysphorie ż.

* hebrajski: (1.1) דיספוריה ż.

* hiszpański: (1.1) disforia ż.

* indonezyjski: (1.1) disforia

* irlandzki: (1.1) diosfóiria ż.

* kataloński: (1.1) disfòria ż.

* kirgiski: (1.1) дисфория

* niderlandzki: (1.1) dysforie ż.

* niemiecki: (1.1) Dysphorie ż.

* nowogrecki: (1.1) δυσφορία ż.

* portugalski: (1.1) disforia ż.

* rosyjski: (1.1) дисфория ż.

* rumuński: (1.1) disforie ż.

* serbski: (1.1) дисфорија ż.

* szwedzki: (1.1) dysfori w.

* ukraiński: (1.1) дисфорія ż.

* uzbecki: (1.1) disforiya

* włoski: (1.1) disforia ż.

źródła.

== dysforia (język fiński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) psych. dysforia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# dysforyczny

wywołany dysforią, świadczący o dysforii, odnoszący się do dysforii - stanu nadmiernego rozdrażnienia, agresji, nawet wobec błahych bodźców

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dysforią, dotyczący dysforii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysforia ż.

Wiktionary

# dysfotyczny

przymiotnik

(1.1) ekol. hydrol. o świetle rozproszonym, pozbawionym wartości dla rozwoju roślin przeprowadzających fotosyntezę

Wiktionary

# dysfunkcja

1. nieprzystosowanie czegoś do pełnienia określonych celów, zadań, oczekiwań; zaburzenie, niedostosowanie;
2. w biologii: nieprawidłowe funkcjonowanie komórki, tkanki, narządu lub całego organizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nieprzystosowanie czegoś do pełnienia swojej funkcji

(1.2) med. nieprawidłowe działanie komórki, tkanki, narządu itd.

Wiktionary

Dysfunkcja – obserwowalne skutki zjawiska społecznego zmniejszające w przeciwieństwie do eufunkcji adaptację (modyfikację) systemu społecznego, przy czym dane zjawisko może mieć skutki funkcjonalne i dysfunkcjonalne jednocześnie. Przykładowo, konsekwencją wyróżniania grup własnych i obcych jest pomniejszanie zasług np. mniejszości etnicznej przez przedstawicieli kultury dominującej, co prowadzi do autonegacji osiągnięć przez członków takiej mniejszości i ich podporządkowania. Dysfunkcjonalność elementów systemu społecznego może dotyczyć konsekwencji wobec systemu jako całości, jak również wobec innych jego elementów. W ten sposób określane są też negatywne skutki dewiacji dla funkcjonowania zbiorowości.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dysfunkcyjny, dysfunkcjonalny

Wiktionary

# dysfunkcjonalność

nieprzystosowanie lub złe, nieprawidłowe przystosowanie czegoś do pełnienia określonych funkcji; niefunkcjonalność, dysfunkcyjność

SJP.pl

# dysfunkcjonalny

taki, który nie jest dostosowany lub jest nieprawidłowo dostosowany do celów, zadań, oczekiwań; niefunkcjonalny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który posiada dysfunkcje

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysfunkcja ż., dysfunkcjonalność ż.

przysł. dysfunkcjonalnie

przym. dysfunkcyjny

Wiktionary

# dysfunkcyjność

nieprzystosowanie lub złe, nieprawidłowe przystosowanie czegoś do pełnienia określonych funkcji; niefunkcjonalność, dysfunkcjonalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dysfunkcyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysfunkcyjny

przysł. dysfunkcyjnie

Wiktionary

# dysfunkcyjny

→ dysfunkcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo

Wiktionary

#### Patrz:

dysfunkcja

#### Przykłady

(1.1) (…) wspieranie rozwoju dziecka z rodziny dysfunkcyjnej trzeba wzbogacić poprzez podejmowanie czynności społecznych zorientowanych na tworzenie instytucji, które prowadziłyby działania socjalne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysfunkcja ż., dysfunkcyjność ż.

przysł. dysfunkcjonalny

przysł. dysfunkcyjnie, dysfunkcjonalnie

przym. dysfunkcjonalny

Wiktionary

# dysgenetyczny

→ dysgenezja

SJP.pl

#### Patrz:

dysgenezja

# dysgenezja

nieprawidłowa postać jajnika lub jądra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. med. nieprawidłowy rozwój jądra lub jajnika

Wiktionary

# dysgeuzja

obniżenie lub zniekształcenie doznań smakowych

SJP.pl

Ageuzja – objaw chorobowy polegający na utracie odczuwania smaku, zdarzający się jednak rzadziej niż dysgeuzja polegająca na zniekształceniu lub obniżeniu jakościowym i ilościowym doznań smakowych.

W dysgeuzji można wyróżnić m.in.:

- parageuzję (heterogeuzję) – subiektywne błędne odczucie wrażeń smakowych. Jej formą jest kakogeuzja – subiektywne nieprzyjemne odczucie doznań smakowych, lub fantogeuzja – halucynacje smakowe przy braku doznań smakowych (w chorobach psychicznych)
- hipogeuzję – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania smaków
- hiposmię – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania zapachów

Wikipedia

# dysglosja

zniekształcenie dźwięków mowy lub niemożność ich tworzenia jako efekt nieprawidłowej budowy narządów mowy

SJP.pl

# dysgracjonowany

dawniej: pozbawiany łask

SJP.pl

# dysgrafia

zaburzenia w umiejętności pisania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania;

Wiktionary

Dysgrafia, agrafia (gr. α – nie, γραφο – piszę) – częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania, spowodowana mikrouszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego lub zaburzeniami ośrodkowych funkcji wzrokowych i słuchowych. Występuje w przypadkach uszkodzenia tylnych części drugiego lub trzeciego zakrętu czołowego półkuli lewej lub zakrętu nadbrzeżnego. Pismo dysgrafika jest nieestetyczne i nieczytelne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczesne stwierdzenie dysgrafii daje większą szansę na zmniejszenie tego zaburzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨzˈɡrafʲja, AS: dyzgrafʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysgrafik m.

przym. dysgraficzny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agrafia

Wiktionary

# dysgraficzka

→ dysgrafik

SJP.pl

#### Patrz:

dysgrafik

# dysgrafik

osoba cierpiąca na dysgrafię

SJP.pl

Dysgrafia, agrafia (gr. α – nie, γραφο – piszę) – częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania, spowodowana mikrouszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego lub zaburzeniami ośrodkowych funkcji wzrokowych i słuchowych. Występuje w przypadkach uszkodzenia tylnych części drugiego lub trzeciego zakrętu czołowego półkuli lewej lub zakrętu nadbrzeżnego. Pismo dysgrafika jest nieestetyczne i nieczytelne.

Wikipedia

# dysharmonia

1. stan braku zgodności, zgody między jakimiś elementami całości; rozgardiasz, dysonans, nieład, konflikt;
2. w muzyce: brak odpowiedniości brzmieniowej pomiędzy dźwiękami muzycznymi; dysonans, zgrzyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak harmonii zestawionych elementów

(1.2) brak współbrzmienia dźwięków

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysharmonijny, dysharmoniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozdźwięk, dysonans, rozbieżność

(1.2) rozdźwięk, dysonans

Wiktionary

# dysharmoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dysharmoniczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysharmoniczny

przysł. dysharmonicznie

Wiktionary

# dysharmoniczny

w muzyce: taki, który narusza zasady harmonii, czyli współbrzmienia dźwięków muzycznych; nieharmoniczny, dysonansowy

SJP.pl

# dysharmonijność

ogół cech charakteryzujących się brakiem wewnętrznej spójności, zgodności; konfliktowość, rozbieżność, niespójność

SJP.pl

# dysharmonijny

pozbawiony harmonii, wykazujący brak wewnętrznej spójności, zgodności; nieharmonijny, rozbieżny, skłócony, niespójny

SJP.pl

# dyshonor

1. utrata honoru, niesława;
2. zniewaga, obelga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. ujma dla honoru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. honor mrz.

czas. honorować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afront, despekt, dotknięcie, dyzgust, epitet, hańba, niesława, obelga, obraza, plama, policzek, poniżenie, ubliżenie, uchybienie, ujma, wstyd, zhańbienie, zmaza, zniewaga, znieważenie; stpol. zelżywość

Wiktionary

# dysjunkcja

1. w logice: zdanie złożone z dwóch zdań połączonych spójnikiem "albo", prawdziwe pod warunkiem, że zachodzi najwyżej jedna z dwóch wskazanych w nich możliwości; zaprzeczenie koniunkcji; niewspółzachodzenie;
2. rozdzielenie, przerwa między częściami całości, np. obszarami występowania jakichś gatunków roślin lub zwierząt

SJP.pl

- dysjunkcja w logice
- dysjunkcja w retoryce
- dysjunkcja zasięgu

Wikipedia

# dysjunkcyjny

→ dysjunkcja; dysjunktywny

SJP.pl

# dysjunktywny

→ dysjunkcja; dysjunkcyjny

SJP.pl

# dysk

1. krążek używany w sporcie do rzutów w dal; nazwa tej konkurencji;
2. chrząstka międzykręgowa;
3. element konstrukcyjny w kształcie okrągłej tarczy;
4. nośnik pamięci komputerowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;

(1.2) każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1)

(1.3) inform. każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)

(1.4) płyta kompaktowa

(1.5) anat. część kręgosłupa łącząca dwa kręgi;

Wiktionary

- dysk – okrągły płaski przedmiot używany w sporcie od starożytności, zobacz: rzut dyskiem
- dysk – w okresie antycznym wizerunek Słońca, zobacz też: Aton
- dysk Airy’ego – optyka
- dysk (krążek międzykręgowy) – część kręgosłupa
- dysk akrecyjny – astronomia
- dysk protoplanetarny – astronomia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zawodnik wzbudził podziw publiczności wrzucając dysk w trybuny.

(1.2) – Jak nazywają się te dyski na kołach samochodu? - Felgi.

(1.3) Kupiłem nowe dyski.

(1.4) Włóż dysk do odtwarzacza.

(1.5) Dziadkowi znów wypadł dysk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsk, AS: dysk

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. dyskobol

(1.2) rzecz. dyskografia

(1.3) rzecz. dyskietka; przym. dyskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) talerz, płyta

(1.3) dyskietka

(1.4) dysk optyczny, płyta, CD

Wiktionary

# dyska

1. środowiskowa nazwa np. karty o dziesięciu oczkach, monety dziesięciogroszowej; dyszka;
2. w gwarze młodzieżowej: dyskoteka

SJP.pl

# dyskalceata

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. daw. członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po dyskalceatach słuch zaginął.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) franciszkanin, minoryta, brat mniejszy, bernardyn, obserwant, alkantaryn, amadeita

Wiktionary

# dyskalkulia

zaburzenie umiejętności liczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie umiejętności matematycznych;

Wiktionary

Dyskalkulia rozwojowa – zaburzenie zdolności wykonywania działań arytmetycznych. Uznaje się, że jest to specyficzne zaburzenie rozwojowe o podłożu środowiskowym lub genetycznym.

Dawniej dyskalkulią określano również podobne objawy wynikające z organicznego uszkodzenia mózgu, obecnie diagnozą określającą taki stan jest akalkulia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Problem dyskalkulii nie dotyczy jedynie dzieci i młodzieży szkolnej, schorzenie to utrudnia życie na każdym etapie, utrudnia np. poruszanie się po mieście, ponieważ dyskalkulicy mają trudność w rozpoznawaniu numerów autobusów. (za [http://www.eduskrypt.pl/dyskalkulia_to_problem_spoleczny-info-4438.html eduskrypt.pl])

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskalˈkulʲja, AS: dyskalkulʹi ̯a

Wiktionary

# dyskalkulik

osoba z zaburzeniami umiejętności liczenia

SJP.pl

# dyskant

dawniej: dyszkant

SJP.pl

# dyskantowy

→ dyskant; dyszkantowy

SJP.pl

# dyskantysta

osoba obdarzona wysokim głosem chłopięcym i śpiewająca takim głosem; dyszkant, dyszkancista

SJP.pl

# dyskdżokej

osoba prowadząca program muz. w radiu, telewizji, klubie muz. itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką; didżej; disc jockey

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. prezenter muzyczny w dyskotece

Wiktionary

DJ (ang. disc jockey) – osoba zajmująca się dobieraniem oraz odtwarzaniem i miksowaniem muzyki na żywo. DJ najczęściej stara się stworzyć płynność muzyczną w swoim występie, łącząc ze sobą różne utwory muzyczne, dodając efekty dźwiękowe, sample, utwory typu a capella. DJ-e turntabliści posługują się także skreczem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lubię tego dyskdżokeja, bo puszcza fajną muzę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. disc jockey m., didżej mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) disc jockey, didżej, DJ

Wiktionary

# dyskdżokejka

→ dyskdżokej

SJP.pl

#### Patrz:

dyskdżokej

# dyskeratoza

nieprawidłowe, przedwczesne lub niezupełne rogowacenie warstwy powierzchniowej naskórka, występujące w niektórych chorobach skóry

SJP.pl

Dyskeratoza (łac. dyskeratosis) – patologiczne rogowacenie pojedynczych komórek w warstwach nabłonka wielowarstwowego płaskiego, w których fizjologicznie rogowacenie nie występuje (w warstwach poniżej warstwy rogowej). Jest charakterystyczną cechą histologiczną niektórych chorób skóry, np. choroby Dariera.

Wikipedia

# dyskietka

wymienny dysk magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zapis i odczyt danych; dysk elastyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

Wiktionary

Dyskietka, inaczej dysk miękki (ang. floppy disk) – dysk wymienny, przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt, jak i zapis danych. Nośnikiem danych jest wirujący krążek z wytrzymałego tworzywa sztucznego (najczęściej mylaru – politereftalanu etylenu w postaci cienkiej folii) pokryty warstwą magnetyczną. Średnica krążka oraz ilość możliwych do zapisania danych stanowią podstawowe parametry dyskietki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zamiast dyskietki lepiej użyj pamięci USB.

(1.1) Przeczytać taką dyskietkę może tylko bardzo archaiczny komputer.

(1.1) Wymieniłam dwadzieścia dyskietek na jedną płytę kompaktową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsʲˈcɛtka, AS: dysʹḱetka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyskietkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dysk elastyczny, dysk miękki

Wiktionary

# dyskietkowy

przymiotnik

(1.1) inform. dotyczący dyskietki

(1.2) inform. zapisany na dyskietce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskietka ż.

Wiktionary

# dyskinetyczny

→ dyskineza

SJP.pl

#### Patrz:

dyskineza

# dyskineza

w medycynie: mimowolne, nieskoordynowane skurcze mięśni, powodujące szybkie ruchy kończyn, mięśni twarzy, języka itp.

SJP.pl

Dyskinezy – nieskoordynowane i niezależne od woli ruchy kończyn lub całego ciała, wyginanie i prężenie, mimowolne ruchy warg, wysuwanie i chowanie języka. Dyskinezy dzieli się na wczesne i późne.

Wikipedia

# dyskman

rzadko: przenośny odtwarzacz płyt kompaktowych; discman

SJP.pl

# dysko

disco, disko;
1. dyskoteka;
2. muzyka dyskotekowa;
3. lokal, w którym tańczy się przy muzyce dyskotekowej;
4. dyskotekowy

SJP.pl

# dyskobol

lekkoatleta rzucający dyskiem

SJP.pl

Dyskobol – rzeźba Myrona, wykonana w V w. p.n.e., przedstawiająca atletę rzucającego dyskiem.

Rzeźbiarz stworzył ją najprawdopodobniej we wczesnym okresie swojej twórczości. Uwzględnił w niej grecki kanon piękna. Postać jest wyidealizowana, ciało przedstawione w pełnej syntezie. Autor ukazał ruch i wewnętrzny dynamizm postaci w sposób zrównoważony i opanowany. Sportowiec jest ukazany tuż przed wyrzuceniem dysku (stąd nazwa „dyskobol”). Ramiona są ułożone w taki sposób, że wydaje się jakby tworzyły część okręgu. Głowa pochylona ku przodowi akcentuje oś symetrii ciała przebiegającą równolegle do lewej nogi zgiętej w kolanie, dotykającej dużym palcem ziemi. Jego ciało wydaje się przez to proporcjonalne. Rzeźbiarz uwidocznił także większość mięśni. Wydaje się jakby atleta został ujęty w momencie spoczynku między dwiema czynnościami, odchyleniem dysku do tyłu, a wyrzuceniem go. Jednocześnie brak emocji na twarzy przedstawianej postaci sugeruje ogromne skupienie. Postać ukazana jest w pełni realistycznie, oddaje naturalny ruch.

Wikipedia

# dyskobolka

lekkoatletka rzucająca dyskiem

SJP.pl

# dyskofon

urządzenie na płyty kompaktowe, w których płyta zapisana cyfrowo odczytywana jest za pomocą wiązki lasera; laserofon, gramofon cyfrowy

SJP.pl

Odtwarzacz CD – elektroniczne urządzenie cyfrowe służące do odtwarzania płyt CD z nagranym dźwiękiem w formacie Audio za pomocą wiązki lasera, w Polsce początkowo znane pod nazwą gramofon laserowy cyfrowy, gramofon cyfrowy lub dyskofon albo też odtwarzacz płyt kompaktowych.

Wikipedia

# dyskografia

spis płyt nagranych przez muzyka lub zespół muzyczny; płytografia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;

Wiktionary

Dyskografia (fr. discographie) – zbiór utworów nagranych przez danego artystę lub zespół muzyczny. Lista może zawierać również dodatkowe informacje, m.in. daty wydania, czy pozycje na listach przebojów.

Termin jest połączeniem dwóch wyrazów: „dysk” (ang. disc) – płyta fonograficzna, oraz „grafia” (ang. graphy) – pochodzi od greckiego przedrostka, który odnosi się do pisania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dyskografii Kayah znajdziemy utwory wykonywane w językach, po które rzadko sięgają inni polscy wokaliści m.in.: chiński, ladino czy romski.

Wiktionary

# dyskoman

człowiek, który lubi chodzić na dyskoteki; dyskomuł

SJP.pl

# dyskomanka

kobieta, która lubi chodzić na dyskoteki

SJP.pl

# dyskomforcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dyskomfort

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dyskomfort, lecz tylko mały dyskomforcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskomfort m.

Wiktionary

# dyskomfort

poczucie niedogodności, złego samopoczucia, braku zadowolenia z czegoś; frustracja, żal, gorycz, nieukontentowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uczucie braku zaspokojenia wygody, komfortu

(1.2) złe samopoczucie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmiana czasu nie zagraża zdrowiu, chociaż u części ludzi powoduje uczucie dyskomfortu.

(1.2) Wciąż odczuwasz dyskomfort w żołądku?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskomforcik mrz., komfort mrz.

przym. niekomfortowy

Wiktionary

# dyskomfortowy

taki, który wywołuje dyskomfort, czyli poczucie niedogodności, złego samopoczucia, braku zadowolenia z czegoś; niekomfortowy

SJP.pl

# dyskomuł

1. stały bywalec dyskotek; dyskoman;
2. człowiek słuchający muzyki disco (rzadziej disco polo)

SJP.pl

# dyskoncik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dyskont

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dyskont, lecz tylko mały dyskoncik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskont m.

Wiktionary

# dyskont

1. różnica między niższą ceną sprzedaży a wyższą ceną nominalną, wykupu przez emitenta, stanowiąca zysk inwestora; dyskonto
2. sklep samoobsługowy mający w ofercie wybrane produkty po dużo niższych cenach niż inne sklepy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. sklep samoobsługowy o ograniczonym asortymencie, oferujący towar w niższych cenach niż konkurencja;

Wiktionary

Dyskont (ang. discount „obniżka ceny, rabat”) – sklep sprzedający towar w ograniczonym asortymencie i w obniżonych cenach. Główną strategią dyskontów jest przyciąganie klientów obecnością towarów o niskich cenach i agresywną polityką promocyjną, skierowaną przede wszystkim na niskie ceny.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dyskontowanie n., zdyskontowanie n.

:: zdrobn. dyskoncik m.

czas. dyskontować ndk., zdyskontować dk.

przym. dyskontowy

Wiktionary

# dyskonter

w bankowości: osoba przeprowadzająca operacje dyskontowe

SJP.pl

Dyskonter – osoba podająca weksel do dyskonta. Najczęściej dyskonterem jest posiadacz weksla, który chce uzyskać środki pieniężne jeszcze przed terminem płatności weksla. W większości przypadków dyskontariuszem jest bank lub inny podmiot gospodarczy świadczący tego typu usługi. Czynności dyskonta weksli nie są czynnościami bankowymi (o ile nie wykonuje ich bank).

Wikipedia

# dyskonto

różnica między niższą ceną sprzedaży a wyższą ceną nominalną, wykupu przez emitenta, stanowiąca zysk inwestora; dyskont

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bank. operacja zakupu przez bank weksli lub papierów wartościowych przed terminem ich płatności za niższą stawkę

Wiktionary

- dyskonto rzeczywiste proste – odwrotność procentu prostego
- dyskonto rzeczywiste składane – odwrotność procentu składanego
- dyskonto handlowe – metoda oprocentowania wkładu pieniężnego, stosowana w rachunku weksli i bonów skarbowych

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dyskontowanie n., zdyskontowanie n.

Wiktionary

# dyskontować

1. wykorzystywać jakiś fakt lub jakieś okoliczności dla siebie pomyślne;
2. porównywać wartości pieniężne w różnych okresach;
3. realizować weksel lub inne papiery wartościowe przed terminem ich płatności, z odliczeniem dyskonta

SJP.pl

# dyskontowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dyskontować.

Wiktionary

- dyskonto rzeczywiste proste – odwrotność procentu prostego
- dyskonto rzeczywiste składane – odwrotność procentu składanego
- dyskonto handlowe – metoda oprocentowania wkładu pieniężnego, stosowana w rachunku weksli i bonów skarbowych

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdyskontowanie n., dyskonto n., dyskont mrz.

czas. dyskontować ndk., zdyskontować dk.

przym. dyskontowy

Wiktionary

# dyskontowy

związany z dyskontem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dyskontem, dotyczący dyskontu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskont m., dyskontowanie n., zdyskontowanie n.

Wiktionary

# dyskontynuacja

zaprzestanie kontynuowania czegoś

SJP.pl

Zasada dyskontynuacji – zwyczajowa zasada, zgodnie z którą parlament, który kończy swoją kadencję, zamyka wszystkie sprawy, nad którymi pracował (niezależnie od tego, na jakim etapie się znajdują) i nie przekazuje ich nowemu parlamentowi.Wyjątki od tej zasady dotyczą:

- projektów ustaw z inicjatywy obywatelskiej
- sprawozdań sejmowej komisji śledczej
- postępowań w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej
- postępowań w Komisji do Spraw Unii Europejskiej
- postępowań w sprawach petycji,
- wniosków o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej posłów i senatorów.

Wikipedia

# dyskopatia

uszkodzenie dysku międzykręgowego w chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa

SJP.pl

Wikipedia

# dyskopatyczny

→ dyskopatia

SJP.pl

#### Patrz:

dyskopatia

# dyskopiłka

zabawka zmieniająca się z dysku w piłkę w czasie lotu

SJP.pl

# dyskordancja

zaburzenie we wzajemnym układzie warstw skalnych spowodowane ruchami tektonicznymi lub erozją

SJP.pl

# dyskordianin

wyznawca dyskordianizmu - parodii religii stworzonej w latach 50. XIX wieku w USA

SJP.pl

# dyskordianizm

parodia religii stworzona w latach 50. XIX wieku w USA

SJP.pl

Dyskordianizm (ang. discordianism) – religia lub parodia religii stworzona około roku 1958 przez Kerry'ego Thornleya i Gregory'ego Hilla. Nazwa „dyskordianizm” pochodzi od rzymskiej bogini Dyskordii (grecka Eris). Kult ten sprzeciwia się autorytetom, regułom i tradycji.

Wikipedia

# dyskordianka

wyznawczyni dyskordianizmu - parodii religii stworzonej w latach 50. XIX wieku w USA

SJP.pl

# dyskordiański

→ dyskordianizm

SJP.pl

#### Patrz:

dyskordianizm

# dyskoteka

1. płytoteka
2. zabawa dla młodzieży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce

(1.2) lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);

(1.3) przest. płytoteka

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdybyś dbał o zdrowie, to nie leżałbyś w domu, a bawiłbyś się z dziewczętami na dyskotece.

(1.2) Idziemy z nimi do dyskoteki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskɔˈtɛka, AS: dyskoteka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dyskotekowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) środ. wstrząsy

(1.3) płytoteka

Wiktionary

# dyskotekowicz

potocznie: uczestnik lub wielbiciel dyskotek

SJP.pl

# dyskotekowiczka

uczestniczka dyskoteki

SJP.pl

# dyskotekowy

1. związany z dyskoteką;
2. potocznie: rozrywkowy, zabawowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dyskoteką, dotyczący dyskoteki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na scenie prezentowały się zespoły folklorystyczne, tańca dyskotekowego.

(1.1) Dziewczęta prezentowały się w strojach wieczorowych i dyskotekowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskɔtɛˈkɔvɨ, AS: dyskotekovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskoteka ż.

Wiktionary

# dyskowaty

przypominający dysk

SJP.pl

# dyskowiec

rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny pielęgnicowatych; paletka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Symphysodon discus|Heckel|ref=tak., ryba z rodziny pielęgnicowatych występująca w dorzeczu Amazonki;

Wiktionary

Paletka dyskowiec, dyskowiec właściwy, dyskowiec (Symphysodon discus) – gatunek ryby z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae). Występuje w dorzeczu Amazonki. Ryba popularna w hodowli akwaryjnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Popularnymi w hodowli akwaryjnej są południowoamerykańskie dyskowce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysk mrz.

przym. dyskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. paletka dyskowiec, dyskowiec właściwy

Wiktionary

# dyskowy

związany z dyskiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dyskiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysk m., dyskowiec mzw.

Wiktionary

# dyskratyczny

przymiotnik

(1.1) med. związany z nieprawidłowym funkcjonowaniem organizmu lub jego części bądź je wykazujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] mimo iż, z przyrody swojej, nie należał do najzdrowszych i żołądek miał nieco dyskratyczny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskrazja ż.

Wiktionary

# dyskrazyt

minerał srebrzystobiały lub kremowy, antymonek srebra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał;

Wiktionary

Dyskrazyt – minerał z grupy antymonków. Nazwa pochodzi od gr. δυσκράσις (diskrasis) = „zły stop”.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dyskrazytowy

Wiktionary

# dyskrecja

1. niewtrącanie się w sprawy innych; takt; delikatność;
2. dochowanie tajemnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność zachowywania tajemnic

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wstępie mojego listu proszę o dyskrecję, bo sprawa jest osobistej natury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskretność ż.

przym. dyskretny

przysł. dyskretnie

Wiktionary

# dyskrecjonalność

→ dyskrecjonalny

SJP.pl

#### Patrz:

dyskrecjonalny

# dyskrecjonalny

1. poufny, dyskretny;
2. pozostawiony do decyzji

SJP.pl

# dyskredyt

dawniej: utrata zaufania, niełaska

SJP.pl

# dyskredytacja

utrata wiarygodności, podważenie autorytetu; kompromitacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. ośmieszenie kogoś, podważenie jego autorytetu

Wiktionary

Dyskredytacja – rodzaj krytyki, która:

a) nie dotyczy meritum, lecz osoby;

b) nie jest analizą i syntezą opisową, ale wypowiedzią ocenno-perswazyjną;

c) jest rezultatem i przejawem własnego zaangażowania w sprawę, w jakiś spór podyktowany rozbieżnością interesów i poglądów;

d) jest nieżyczliwa (choć niekoniecznie złośliwa);

e) służy dyskwalifikacji przeciwnika, a nie wpływaniu na jego poprawę.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dyskredytowanie n., zdyskredytowanie n.

czas. dyskredytować ndk., zdyskredytować dk.

Wiktionary

# dyskredytować

przedstawiać w złym świetle, podważać autorytet, kompromitować

SJP.pl

# dyskrepancja

rozbieżność, sprzeczność, niezgodność

SJP.pl

# dyskretka

1. małe lusterko do pozwalające na dyskretne szminkowanie ust;
2. mała firanka sięgająca zwykle do połowy szyby; zazdrostka;
3. dawniej: starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości; przyzwoitka

SJP.pl

# dyskretnie

przysłówek

(1.1) w sposób dyskretny

(1.2) mat. w sposób nieciągły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskretność ż., dyskrecja ż.

przym. dyskretny

Wiktionary

# dyskretniej

stopień wyższy od przysłówka: dyskretnie

SJP.pl

# dyskretniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dyskretny

SJP.pl

# dyskretnik

damskie etui na podpaski, wkładki, tampony itp.

SJP.pl

# dyskretność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dyskretne; cecha tych, którzy są dyskretni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskrecja ż.

przym. dyskretny

przysł. dyskretnie

Wiktionary

# dyskretny

1. dochowujący tajemnicy, niewtrącający się do cudzych spraw; taktowny;
2. mający pozostać tajemnicą;
3. nierzucający się w oczy, ledwo zauważalny; delikatny, cichy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zachowujący tajemnice i taktowny

(1.2) taki, który nie rzuca się w oczy

(1.3) mat. przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ania jest wspaniałą przyjaciółką, dyskretną i lojalną.

(1.2) Ja bym tu dał jakiś dyskretny akcent kolorystyczny.

(1.3) Widmo operatora jest zdegenerowane i dyskretne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈkrɛtnɨ, AS: dyskretny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskrecja, dyskretność, dyskretyzacja, dyskretyzator

przysł. dyskretnie

Wiktionary

# dyskretyzacja

1. w matematyce, statystyce: przejście ze zmiennych ciągłych do zmiennych dyskretnych, zwykle w celu dalszej ich obróbki metodami numerycznymi;
2. w telekomunikacji: przekształcanie sygnałów ciągłych w impulsy w procesie przechodzenia z formy analogowej do cyfrowej; kwantyzacja

SJP.pl

- dyskretyzacja – w statystyce
- dyskretyzacja – w matematyce
- dyskretyzacja obszaru – w metodzie elementów skończonych
- próbkowanie

Wikipedia

# dyskretyzacyjny

→ dyskretyzacja

SJP.pl

#### Patrz:

dyskretyzacja

# dyskretyzator

urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; digitizer, digitalizator, dygitalizator, dygitalizer, konwertor analogowo-cyfrowy

SJP.pl

# dyskryminacja

ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

Wiktionary

- dyskryminacja (prawo)
- dyskryminacja (psychologia społeczna)
- dyskryminacja (psychoakustyka)
- dyskryminacja czuciowa (neurologia)
- dyskryminacja metalu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawo zabrania dyskryminacji z powodu rasy, czy religii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: dyskrỹmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskryminowanie n., dyskryminator m., dyskryminatorka ż.

czas. dyskryminować ndk.

przym. dyskryminacyjny

Wiktionary

# dyskryminacyjny

związany z dyskryminacją

SJP.pl

# dyskryminator

w telekomunikacji: układ elektroniczny w odbiorniku, w którym sygnał o modulowanej w fazie lub częstotliwości (PM lub FM) przekształcany jest w sygnał o modulowanej amplitudzie (AM)

SJP.pl

Dyskryminator – układ elektroniczny selekcjonujący napływające do niego sygnały elektryczne według pewnej ich cechy lub cech, np. amplitudy, kształtu, etc.

Stosowany na przykład w różnego rodzaju czujnikach do oddzielenia sygnałów niepożądanych od użytecznych.

Wikipedia

# dyskryminować

ograniczać przywileje, prawa człowieka, prześladować część społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

SJP.pl

czasownik

(1.1) prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Im grupa „odszczepieńców” jest mniejsza i bardziej dyskryminowana, tym poczucie solidarności jest większe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskryminacja ż., dyskryminowanie n., dyskryminator m., dyskryminatorka ż.

przym. dyskryminacyjny

Wiktionary

# dyskryminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stosowanie dyskryminacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskryminacja ż., dyskryminator m., dyskryminatorka ż.

czas. dyskryminować ndk.

przym. dyskryminacyjny

Wiktionary

# dyskryminujący

ograniczać przywileje, prawa człowieka, prześladować część społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

SJP.pl

#### Patrz:

dyskryminować

# dyskurs

1. dyskusja, rozmowa, przemowa, zwłaszcza na tematy naukowe;
2. wywód przeprowadzony na zasadzie logicznego wnioskowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dyskusja, wymiana zdań

Wiktionary

Dyskurs (łac. discursus „bieganie tam i z powrotem”) – pojęcie wywodzące się z językoznawstwa i oznaczające formę organizacji języka. Pojęcie to należy traktować jako uogólnienie pojęcia konwersacji. Dyskurs to zarówno komunikaty pisane i mówione. W uproszczeniu, dyskurs odnosi się do użycia języka, mającego na celu umożliwienie komunikacji na dane tematy w konkretnej dziedzinie życia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tradycyjny empirystyczny dyskurs feministyczny koncentruje się na uciśnieniu kobiet.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyskusja

Wiktionary

# dyskursik

zdrobnienie od: dyskurs

SJP.pl

# dyskursywizm

myślenie lub proces poznawczy oparty na ciągu logicznego wnioskowania

SJP.pl

# dyskursywność

opieranie się na ścisłym, logicznym wnioskowaniu

SJP.pl

# dyskursywny

oparty na ścisłym i logicznym wywodzeniu kolejnych kroków rozumowania z etapów poprzednich; poparty argumentacją

SJP.pl

# dyskusja

ustna lub pisemna wymiana poglądów, umożliwiająca wysunięcie wspólnych wniosków; polemika, dysputa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

(1.2) rozważanie wszystkich aspektów czegoś

Wiktionary

Dyskusja (od łac. discussio 'roztrząsanie') – jeden ze sposobów wymiany poglądów na określony temat, popartych argumentami, prowadzona w gronie dwóch lub więcej osób. Dyskusja może mieć formę ustną (komunikacja werbalna) lub pisemną. W wyniku dyskusji dochodzi do ścierania się różnych poglądów związanych z różnymi punktami widzenia osób prowadzących dyskusję. W przeciwieństwie jednak do debaty czy dialogu nie skupia się na pokonaniu oponenta lub osiągnięciu kompromisu, lecz jej głównym założeniem jest prezentacja własnych poglądów w celu znalezienia odpowiedzi i rozwiązań na problemy swoje i innych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dyskusja na internetowym forum szybko przerodziła się w pyskówkę.

(1.2) Po przeprowadzonej dyskusji rozwiązań otrzymanej zależności okazało się, że naukowiec powinien zwiększyć a nie zmniejszyć masę badanej substancji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈkusʲja, AS: dyskusʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż., dyskutowanie n., przedyskutowanie n.

czas. dyskutować ndk., przedyskutować dk.

przym. dyskusyjny

przysł. dyskusyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozmowa, debata

(1.2) analiza

Wiktionary

# dyskusyjność

→ dyskusyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dyskusyjne; cecha tych, którzy są dyskusyjni

Wiktionary

#### Patrz:

dyskusyjny

#### Powiązane:

przym. dyskusyjny

przysł. dyskusyjnie

rzecz. dyskutantka ż., dyskusja ż., dyskutant mos., dyskutowanie n., przedyskutowanie n.

czas. dyskutować

Wiktionary

# dyskusyjny

dotyczący dyskusji, będący przedmiotem dyskusji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dyskusji, będący przedmiotem dyskusji

(1.2) budzący dyskusje, spory

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po południu rozpoczynamy panel dyskusyjny w sali nr 5.

(1.2) To dyskusyjna kwestia, czy Che Guevara był bohaterem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskuˈsɨjnɨ, AS: dyskusyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż., dyskutowanie n., przedyskutowanie n., podyskutowanie n.

czas. dyskutować ndk., podyskutować, przedyskutować

przysł. dyskusyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wątpliwy, problematyczny, sporny, nieoczywisty

Wiktionary

# dyskutant

osoba uczestnicząca w dyskusji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba biorąca udział w dyskusji, zabierająca głos w dyskusji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wtrąciłem swoje trzy grosze do dyskusji o filozofii, bo musiałem poprawić jednego z dyskutantów, który moim zdaniem zbyt uprościł omawiany temat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈkutãnt, AS: dyskutãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutowanie n., przedyskutowanie n., przedyskutowywanie n., podyskutowanie n.

:: fż. dyskutantka ż.

czas. dyskutować ndk., przedyskutować dk./ndk., przedyskutowywać, podyskutować dk.

przym. dyskusyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. dysputant

Wiktionary

# dyskutantka

→ dyskutant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uczestnicząca w dyskusji

Wiktionary

#### Patrz:

dyskutant

#### Przykłady

(1.1) Jednej z dyskutantek nie dopuszczono w ogóle do głosu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutowanie n., przedyskutowanie n., przedyskutowywanie n., podyskutowanie n.

:: fm. dyskutant mos.

czas. dyskutować ndk., przedyskutować dk./ndk., przedyskutowywać, podyskutować dk.

przym. dyskusyjny

Wiktionary

# dyskutować

prowadzić dyskusję; dysputować

SJP.pl

czasownik

(1.1) prowadzić dyskusję

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tata dyskutuje o polityce ze swoimi kolegami z partii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨskuˈtɔvat͡ɕ, AS: dyskutovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż., dyskutowanie n., przedyskutowanie n.

czas. przedyskutować dk.

przym. dyskusyjny

przysł. dyskusyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowadzić dyskusję, debatować; przest. dysputować

Wiktionary

# dyskutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prowadzenie dyskusji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedyskutowanie n., przedyskutowywanie n., podyskutowanie n., dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż.

czas. dyskutować ndk., przedyskutować dk./ndk., podyskutować

przym. dyskusyjny

przysł. dyskusyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) debatowanie; książk. radzenie; przest. dysputowanie

Wiktionary

# dyskw.

skrót od: dyskwalifikacja

SJP.pl

# dyskwalifikacja

1. stwierdzenie czyjejś niezdatności do podjęcia lub kontynuowania jakiejś działalności;
2. pozbawienie zawodnika lub drużyny prawa do startu w zawodach jako kara za naruszenie przepisów; wykluczenie;
3. stwierdzenie nieprzydatności lub zmniejszonej wartości czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskwalifikowanie n., zdyskwalifikowanie n.

czas. dyskwalifikować ndk., zdyskwalifikować dk.

Wiktionary

# dyskwalifikować

1. stwierdzać brak wymaganych kwalifikacji;
2. świadczyć o braku kwalifikacji;
3. pozbawiać zawodnika lub drużyny prawa do startu w zawodach za naruszenie przepisów; wykluczać;
4. stwierdzać nieprzydatność lub zmniejszoną wartość czegoś

SJP.pl

# dyskwizycja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. badanie, roztrząsanie, rozprawianie

Wiktionary

# dyslalia

zaburzenie mowy polegające na złej wymowie głoski lub głosek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ogólne określenie wad wymowy

Wiktionary

Dyslalia (gr. dys – zaburzenie, lalia – mowa) – zaburzenia mowy polegające na nieprawidłowej realizacji fonemów (najmniejszych elementów składowych wyrazów) według zazwyczaj ustalonych norm społecznych spowodowane wadami w ukształtowaniu lub uszkodzeniu peryferyjnych organów artykulacyjnych (takich jak wargi, zęby, język czy podniebienie) dotyczące tylko aspektu artykulacyjnego języka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈlalʲja, AS: dyslalʹi ̯a

Wiktionary

# dysleksja

zaburzenia w umiejętności czytania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. eduk. specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

Wiktionary

Dysleksja rozwojowa (gr. dys „nie” + lexis „wyraz, czytanie”), czyli specyficzne trudności w nauce czytania i pisania (F81.0 w ICD-10 i315.0 w DSM) – według Światowej Federacji Neurologów (definicja z 1968) zaburzenie manifestujące się trudnościami w nauce czytania i pisania przy stosowaniu standardowych metod nauczania oraz inteligencji na poziomie co najmniej przeciętnym i sprzyjających warunkach społeczno-kulturowych. Dysleksja została opisana pierwszy raz na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie dysleksję rozwojową można zdiagnozować także u dziecka z inteligencją niższą niż przeciętna (DSM V), o ile obniżone możliwości intelektualne nie wyjaśniają w pełni istotnych trudności w czytaniu i pisaniu, a funkcje percepcyjno-motoryczne są wyraźnie zaburzone.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przebadano go w poradni i stwierdzono, że ma dysleksję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈlɛksʲja, AS: dysleksʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyslektyk m., dyslektyczka ż.

przym. dyslektyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dysleksja rozwojowa, legastenia

Wiktionary

# dyslektyczka

→ dyslektyk

SJP.pl

#### Patrz:

dyslektyk

# dyslektyczny

dotyczący dysleksji lub dyslektyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. med. dotyczący dysleksji lub dyslektyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysleksja ż., dyslektyczka ż., dyslektyk mos.

Wiktionary

# dyslektyk

osoba z ograniczoną możliwością nauki czytania, cierpiąca na dysleksję

SJP.pl

# dyslokacja

1. rozmieszczenie, przemieszczenie czegoś, zwłaszcza sił zbrojnych; rozłożenie, rozlokowanie;
2. przemieszczenie warstw skalnych spowodowane ruchami skorupy ziemskiej; deformacja tektoniczna

SJP.pl

Dyslokacja

- dyslokacja tektoniczna – przemieszczenie mas skalnych w układzie warstw wywołane ruchami tektonicznymi skorupy ziemskiej.
- dyslokacja (krystalografia) – defekt w krysztale.
- dyslokacja wojsk – rozmieszczenie, rozlokowanie, zwłaszcza sił zbrojnych na terytorium państwa.

Wikipedia

# dyslokacyjny

związany z dyslokacją

SJP.pl

# dyslokować

rozmieszczać, przemieszczać, zwłaszcza siły zbrojne

SJP.pl

# dysmorfia

1. nieprawidłowa budowa ciała;
2. dysmorfia mięśniowa:
a) zaburzenie psychiczne objawiające się poczuciem posiadania niewystarczającej masy mięśniowej; bigoreksja;
b) uzależnienie od treningu fizycznego wynikające z takiego zaburzenia

SJP.pl

Wady wrodzone – odstępstwa od normy budowy anatomicznej. Dzielone są zwykle na wady duże, powodujące poważne następstwa dla zdrowia i niekiedy uniemożliwiające przeżycie urodzonego z wadą dziecka, i wady małe (małe anomalie), mające głównie znaczenie kosmetyczne. Określane są one często jako cechy dysmorficzne (dysmorfie).

Wikipedia

# dysmorficzny

→ dysmorfia

SJP.pl

#### Patrz:

dysmorfia

# dysmorfofobia

chorobliwy lęk związany z przekonaniem o nieestetycznym wyglądzie własnego ciała; BDD

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

Wiktionary

Cielesne zaburzenie dysmorficzne (ang. body dysmorphic disorder, BDD) dawniej znane jako dysmorfofobia – zaburzenie psychiczne, charakteryzujące się występowaniem ciągłych obaw związanych z przekonaniem o nieestetycznym wyglądzie lub budowie ciała. Termin ma pochodzenie greckie. Słowo dysmorfia oznaczało w języku greckim brzydotę, szczególnie twarzy.

Wikipedia

# dysmorfofobiczka

kobieta z obsesyjnym przekonaniem o nieestetycznym wyglądzie własnego ciała

SJP.pl

# dysmorfofobiczny

→ dysmorfofobia

SJP.pl

#### Patrz:

dysmorfofobia

# dysmorfofobik

osoba z obsesyjnym przekonaniem o nieestetycznym wyglądzie własnego ciała

SJP.pl

# dysmutacja

Dysproporcjonowanie (dysmutacja) – rodzaj przemiany chemicznej, w której jedno indywiduum chemiczne (pierwiastek, jon lub związek chemiczny) ulega jednoczesnej przemianie chemicznej do dwóch różnych produktów.

Przykłady reakcji dysproporcjonowania:

- Autodysocjacja:

  2H
  2O → H
  3O+
  + OH−
  2NH
  3 → NH+
  4 + NH−
  2

- Reakcja redoks:

  2H
  2O
  2 → 2H
  2O + O
  2 – w której tlen z nadtlenku wodoru zmienia stopień utlenienia z −I na −II (w wodzie) i 0 (w cząsteczce tlenu);

  Cl
  2 + 2OH−
  → Cl−
  + ClO−
  + H
  2O – w której chlor (Cl0) ulega jednoczesnej redukcji do jonu chlorkowego (−I stopień utlenienia) i utlenieniu do jonu podchlorawego (I stopień utlenienia);

- wymiana ligandów:

  2(R1
  O)(R2
  O)P(H)Se → (R1
  O)
  2P(H)Se + (R2
  O)
  2P(H)Se – gdzie niesymetryczny diester H-selenofosfonianowy zawierający dwie różne reszty alkoholowe przekształca się w dwa estry symetryczne;

  2(RO)
  2P(H)O → (RO)
  3P + RO−
  P(H)(OH)O – gdzie diester H-fosfonianowy przekształca się w triester i monoester.

Wikipedia

# dysocjacja

1. rozpad cząsteczki związku chemicznego lub pierwiastka na cząsteczki prostsze, atomy lub jony;
2. zaburzenie osobowości objawiające się czasowym wyłączeniem się pewnych czynności psychicznych spod świadomej kontroli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. proces rozpadu cząsteczek chemicznych na mniejsze cząsteczki, pojedyncze atomy lub jony;

(1.2) psych. spektrum doświadczeń (w tym zaburzeń), które łączy poczucie oddzielenia się od rzeczywistości, fizycznych doświadczeń lub emocji;

Wiktionary

- dysocjacja elektrolityczna
- dysocjacja termiczna
- dysocjacja (psychologia)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dysocjacyjny

przysł. dysocjacyjnie

czas. dysocjować ndk.

Wiktionary

# dysocjacyjny

związany z dysocjacją

SJP.pl

# dysocjować

o związkach chemicznych i pierwiastkach: rozpadać (rozpaść) się na cząsteczki prostsze, wolne atomy lub jony

SJP.pl

# dysolucja

rzadziej: rozpad, rozwiązanie, rozprzężenie (czegoś)

SJP.pl

# dysonanowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dysonanowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysonanowy

przysł. dysonanowo

Wiktionary

# dysonans

1. w literaturze: rodzaj rymu niedokładnego;
2. brak współbrzmienia dźwięków w utworze muzycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia

(1.2) przen. brak zgodności, brak dopasowania

Wiktionary

Dysonans (łac. dissonans) – interwał brzmiący niezgodnie dla ucha ludzkiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sekunda i septyma są dysonansami znajdującymi się w obrębie oktawy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈsɔ̃nãw̃s, AS: dysõnãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. dysonansik mrz.

przym. dysonansowy

przysł. dysonansowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rozbieżność, dysharmonia, sprzeczność, niezgodność, różnica

Wiktionary

# dysonansik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dysonans

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dysonans, lecz tylko mały dysonansik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysonans m.

Wiktionary

# dysonansowość

→ dysonansowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dysonansowe

Wiktionary

#### Patrz:

dysonansowy

#### Powiązane:

przym. dysonansowy

Wiktionary

# dysonansowy

w muzyce: taki, który narusza zasady harmonii, czyli współbrzmienia dźwięków muzycznych; nieharmoniczny, dysharmoniczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dysonansem, dotyczący dysonansu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysonans m., dysonansowość ż.

Wiktionary

# dysonować

brzmieć nieharmonicznie, tworzyć dysonanse

SJP.pl

# dysortografia

zaburzenia w umiejętności poprawnego pisania ortograficznego

SJP.pl

Dysortografia – specyficzne zaburzenie w nauce pisania, objawiające się popełnianiem błędów ortograficznych pomimo znajomości zasad pisowni i odpowiedniej motywacji do poprawnego pisania. Dysortografia może być korygowana, jednak całkowite ustąpienie objawów występuje bardzo rzadko.

Wikipedia

# dysortograficzny

→ dysortografia

SJP.pl

#### Patrz:

dysortografia

# dysortografik

osoba niebędąca w stanie przyswoić zasad ortografii

SJP.pl

# dysosmia

zaburzenie węchu

SJP.pl

Zaburzenia węchu (dysosmia) – upośledzenie lub zmiana odczuwania wrażeń węchowych.

Za odczuwanie bodźców węchowych odpowiedzialne są następujące struktury (tworzące drogę węchową):

- pole węchowe – obszar o wielkości około 2,5 cm znajdujący się w błonie śluzowej przedniej części przegrody nosa.
- dwubiegunowe komórki węchowe, których jedne wypustki znajdują się w polu węchowym, natomiast drugie przechodzą przez blaszkę sitową do opuszki węchowej tworząc tzw. ‘nici węchowe’
- nici węchowe wnikają do tzw. opuszki węchowej i oplatają komórki mitralne tworząc kłębuszki węchowe odpowiadające za proces integracji informacji węchowej.
- pasmami węchowymi odchodzącymi od kłębuszków węchowych informacje kierują się do ośrodków CUN o różnym rozwoju filogenetycznym, między innymi do wzgórza, układu limbicznego oraz obszaru węchowego kory mózgowej, zlokalizowany od haka skroniowego po środkową część powierzchni płata czołowego.

Wikipedia

# dyspalatalizacja

w językoznawstwie: zanik palatalnej (miękkiej) wymowy głosek, zwłaszcza spółgłosek (np. mazowieckie "lypa" zamiast "lipa"); depalatalizacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zob. depalatalizacja.

Wiktionary

# dyspanseryjny

dotyczący masowych form opieki sanitarno-medycznej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. dotyczący masowej profilaktyki i opieki sanitarnej i medycznej

Wiktionary

# dyspanseryzacja

wyodrębnianie w populacji jednorodnych grup wymagających szczególnej opieki medycznej

SJP.pl

# dyspareunia

stan chorobowy o różnej etiologii, w którym występują bolesne stosunki płciowe uniemożliwiające osiągnięcie satysfakcji seksualnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. seks. dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

Wiktionary

Dyspareunia – dysfunkcja seksualna objawiająca się odczuwaniem bólu w czasie stosunku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób (…) rozróżnia dyspareunię organiczną i nieorganiczną (…).

Wiktionary

# dysparytet

w ekonomii: nierówność dwóch parametrów, np. poziomu dochodów, stóp procentowych, niekorzystna dla jednej ze stron; brak pożądanej lub oczekiwanej proporcji, parytetu

SJP.pl

# dyspasza

rozliczanie strat i kosztów wzajemnych, między zainteresowanymi stronami

SJP.pl

# dyspaszer

rzeczoznawca oceniający straty poniesione podczas awarii statku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. rzeczoznawca rozliczający straty poniesione podczas awarii statku i dzielący je pomiędzy właściciela ładunku a armatora

Wiktionary

Dyspaszer – biegły i rzeczoznawca, który robi dyspaszę (rozlicza straty, do których doszło przez awarię statku) oraz dzieli owe straty między armatora i właściciela ładunku. W Polsce, zgodnie z art. 255. kodeksu morskiego, listę dyspaszerów prowadzi Prezes Krajowej Izby Gospodarczej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) Ustalenia, czy zachodzi awaria wspólna, obliczenia wysokości strat awarii wspólnej i ich rozdzielenia (…) dokonuje dyspaszer na zlecenie armatora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspasza ż.

przym. dyspaszerski

Wiktionary

# dyspeczer

osoba zatrudniona na stanowisku pracownika odpowiedzialnego za koordynację właściwego rozdziału zadań, zaopatrzenia, materiałów, kierowania ruchem itp.; dyspozytor

SJP.pl

# dyspeczerka

kobieta zatrudniona na stanowisku pracowniczki odpowiedzialnej za koordynację właściwego rozdziału zadań, zaopatrzenia, materiałów, kierowania ruchem itp.; dyspozytorka

SJP.pl

# dyspensa

1. jednorazowe zwolnienie od obowiązku przestrzegania przepisów kościelnych, wydane przez władze kościelne;
2. żartobliwie: zwolnienie od jakichś obowiązków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

(1.2) żart. zwolnienie z wymogów

Wiktionary

Dyspensa (łac. dispensatio) – w Kościele rzymskokatolickim zwolnienie od obowiązujących przepisów prawa kościelnego w przypadkach szczególnych.

Dyspensy może udzielić papież każdemu ochrzczonemu od wszystkich ustaw kościelnych lub biskupi ordynariusze, lecz jedynie od prawa diecezjalnego i wyłącznie członkom diecezji. Dyspensa może być też udzielona przez przełożonych zakonnych, choć tylko od ustaw zakonnych i jedynie swym podwładnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Papież nieoczekiwanie nie udzielił dyspens zbuntowanym siostrom zakonnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈpɛ̃w̃sa, AS: dyspẽũ̯sa

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dyspensować

Wiktionary

# dyspensacja

dawniej: dyspensa

SJP.pl

# dyspenser

1. urządzenie do rozwijania i odcinania taśmy;
2. urządzenie dozujące; dozownik, dozownica, dawkownik;
3. urządzenie do wydawania czegoś; automat, podajnik;
4. dyspenser kasjerski - urządzenie do wspomagania pracy kasjerów; automat kasjerski

SJP.pl

Dozownik, dyspenser, dawkownik, dozator – urządzenie wydzielające w zadanych porcjach (dozach) materiał lub czynnik. Porcja może być odmierzana objętościowo, wagowo lub czasem trwania. Dozownik ułatwia wykonywanie codziennych czynności i pozwala oszczędnie gospodarować materiałami lub czynnikami.

Wikipedia

# dyspensować

udzielać dyspensy

SJP.pl

# dyspepsja

zaburzenia w trawieniu, niestrawność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. książk. zob. niestrawność.

Wiktionary

Dyspepsja (gr. przedr. δυσ- dys- „źle, z trudem”, πέπτειν peptein „trawić”; łac. dyspepsia), pot. niestrawność – występowanie w nadbrzuszu przewlekłego lub nawracającego bólu, który trwa przynajmniej przez 4 tygodnie. Ta definicja została przyjęta w 1999 roku w Rzymie i nosi nazwę kryteriów rzymskich II. Poprzednia definicja, według tak zwanych kryteriów rzymskich I, mówiła o występowaniu bólu w nadbrzuszu w linii pośrodkowej ciała, którym towarzyszy uczucie pełności w nadbrzuszu, wczesne wrażenie sytości, wzdęcia i/lub nudności, nie brała ona jednak pod uwagę długości trwania objawów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dyspeptyczny

Wiktionary

# dyspeptyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dyspepsją, dotyczący dyspepsji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspepsja ż.

Wiktionary

# dysperbit

substancja zabezpieczająca powierzchnię przed działaniem wody

SJP.pl

# dyspergator

substancja ułatwiająca rozdrobnienie cząsteczek ciała stałego w cieczy

SJP.pl

# dyspergować

rozdrabniać większe cząstki danej substancji na mniejsze

SJP.pl

# dyspersja

1. rozszczepienie światła, rozkład na barwy składowe;
2. rozsiew; rozproszenie; zróżnicowanie; zmienność

SJP.pl

- dyspersja (biologia)
- dyspersja (chemia fizyczna)
- dyspersja (matematyka)
- dyspersja fali
  - dyspersja (optyka)
  - modowa dyspersja polaryzacyjna
- dyspersja spektrometru

Wikipedia

# dyspersyjny

1. związany z rozszczepieniem się światła;
2. dotyczący rozproszenia substancji w roztworach koloidalnych; rozproszony

SJP.pl

# dyspinksja

niemożność rysowania wynikająca z dysfunkcji rąk, wzroku lub zaburzenia koordynacji zmysłowo-ruchowej

SJP.pl

# dysplastyczka

→ dysplastyk

SJP.pl

#### Patrz:

dysplastyk

# dysplastyczny

→ dysplastyk

SJP.pl

#### Patrz:

dysplastyk

# dysplastyk

w psychologii: człowiek o nieharmonijnej budowie ciała, odznaczający się egocentryzmem, introwersją i skłonnością do krańcowych uczuć; typ dysplastyczny

SJP.pl

# dysplazja

nieprawidłowe ukształtowanie się tkanki, narządu lub organizmu w wyniku zaburzeń dotyczących zmiany kształtu i wielkości komórek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;

Wiktionary

- dysplazja (zmiana przedrakowa)
- dysplazja (zaburzenie rozwojowe)

Wikipedia

# dyspondej

stopa metryczna złożona z czterech sylab akcentowanych lub czterech sylab długich

SJP.pl

# dysponencki

→ dysponent

SJP.pl

#### Patrz:

dysponent

# dysponenda

1. lista książek, broszur w magazynie;
2. niesprzedane książki otrzymane w komis do rozporządzenia tego, który je dostarczył

SJP.pl

# dysponent

osoba lub instytucja dysponująca, zarządzająca czymś

SJP.pl

# dysponentka

→ dysponent

SJP.pl

#### Patrz:

dysponent

# dysponować

1. rozporządzać czymś; mieć coś do dyspozycji;
2. wydawać polecenia komuś

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) mieć możliwość użycia czegoś

(1.2) wydawać polecenie wykonania lub dostarczenia czegoś

(1.3) rel. (w Kościele katolickim) udzielić ostatnich sakramentów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasz hotel dysponuje pokojami jedno-, dwu- i trzyosobowymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: dyspõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysponowanie n., dyspozycja, dysponent

czas. zadysponować, rozdysponować

przym. dyspozycyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozporządzać, mieć do dyspozycji

(1.2) zarządzać

Wiktionary

# dysponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dysponować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: dyspõnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dysponować

Wiktionary

# dysponowany

będący w dobrej formie psychicznej lub fizycznej

SJP.pl

# dyspozycja

1. rozporządzenie, zarządzenie wydane komuś; polecenie;
2. czyjaś forma fizyczna lub psychiczna;
3. wrodzona skłonność lub talent do czegoś; predyspozycja, usposobienie;
4. układ, plan, podział czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polecenie wykonania czegoś

(1.2) forma fizyczna lub psychiczna kogoś lub czegoś

(1.3) wrodzona skłonność lub umiejętność

(1.4) ułożony plan czegoś

Wiktionary

- dyspozycja – element normy prawnej
- dyspozycja – specyfikacja techniczna organów piszczałkowych

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. dysponować

rzecz. dysponent mos., dyspozycyjność ż., dyspozytor mos., dyspozytorka ż., dyspozytornia ż.

przym. dysponowany, dyspozycyjny, dyspozytorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nakaz, polecenie, rozkaz, rozporządzenie, zarządzenie

(1.3) predyspozycja, talent

Wiktionary

# dyspozycyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dyspozycyjny; bardziej dyspozycyjny

SJP.pl

# dyspozycyjność

gotowość w każdej chwili do podjęcia czynności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dyspozycyjne; cecha tych, którzy są dyspozycyjni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszli pracownicy naszej firmy muszą charakteryzować się pełną dyspozycyjnością i zapałem do pracy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspozycja ż., dysponent m., dysponentka ż.

przym. dyspozycyjny

przysł. dyspozycyjnie

Wiktionary

# dyspozycyjny

gotowy w każdej chwili do podjęcia czynności

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny

(1.2) o pracowniku: mogący pełnić obowiązki w dowolnym miejscu i czasie, w zależności od potrzeb pracodawcy

(1.3) taki, który ma charakter dyspozycji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) egalitaryści są zwolennikami odczytania uwarunkowanych płcią zaleceń Pawła jako skierowanych do konkretnej kultury panującej w I wieku, która uwłaczała godności różnych stanów, a także dyskryminowała kobiety uznając je za jednostki dyspozycyjne i własność męża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspɔzɨˈt͡sɨjnɨ, AS: dyspozycyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspozycyjność ż., dyspozycja ż.

czas. dysponować, rozdysponować

przysł. dyspozycyjnie

ims. dysponowany

Wiktionary

# dyspozytor

pracownik od rozdziału zadań, zaopatrzenia, materiałów, kierowania ruchem itp.; dyspeczer

SJP.pl

Dyspozytor (ang. scheduler), zwany czasami planistą niskopoziomowym (ang. low-level scheduler) – część systemu operacyjnego odpowiedzialna za przydzielanie czasu procesora w ramach przełączania zadań. Decyzja o tym, któremu procesowi przydzielić czas procesora jest podejmowana przez algorytm szeregowania. Do zadań dyspozytora należy m.in. przełączanie kontekstu.

Wikipedia

# dyspozytorka

kobieta zatrudniona na stanowisku pracowniczki odpowiedzialnej za koordynację właściwego rozdziału zadań, zaopatrzenia, materiałów, kierowania ruchem itp.; dyspeczerka

SJP.pl

# dyspozytornia

biuro dyspozytora; punkt dyspozycyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie, z którego kieruje się ruchem wszelkiego rodzaju pojazdów

Wiktionary

Dyspozytornia – pomieszczenie lub budynek wyposażone w środki łączności, monitoringu lub urządzenia sterownicze, z którego centralnie kieruje się, przykładowo:

- ruchem pojazdów, np. pociągów (zobacz: nastawnia), samochodów,
- pracą zakładu, np. kopalni, pogotowia ratunkowego,
- rozdziałem energii elektrycznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyczyną wypadku było zawieszenie się komputerów w dyspozytorni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspɔzɨˈtɔrʲɲa, AS: dyspozytorʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspozycja ż.

Wiktionary

# dyspozytorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dyspozytorem, dotyczący dyspozytora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyspozytor mos., dyspozycja ż.

Wiktionary

# dyspozytura

miejsce wydawania dyspozycji podległym placówkom lub osobom

SJP.pl

# dyspozytywny

1. w prawie: względnie wiążący, dopuszczający inne uregulowanie, pozostający do dyspozycji stron;
2. dawniej: wydający zarządzenia; dyspozycyjny

SJP.pl

# dysproporcja

brak proporcji, równowagi, harmonijnego stosunku między przedmiotami, zjawiskami lub cechami występującymi łącznie; niewspółmierność, niesymetryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakłócenie równowagi, brak harmonii

Wiktionary

# dysproporcjonacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. jednoczesne utlenienie i redukcja różnych cząsteczek jednej substancji;

Wiktionary

Metateza (łac. metathesis, z gr. μετάθεσις metáthesis „przestawienie”) – reakcja chemiczna przebiegająca według ogólnego schematu:

  A–B + C–D ⇌ A–D + C–B

W wyniku tej reakcji fragmenty reagujących cząsteczek „zamieniają się miejscami” w skoordynowany sposób.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) dysmutacja

Wiktionary

# dysproporcjonalność

→ dysproporcjonalny

SJP.pl

#### Patrz:

dysproporcjonalny

# dysproporcjonalny

→ dysproporcja; nieproporcjonalny, niesymetryczny, niewspółmierny

SJP.pl

# dysproteinemia

w medycynie: nieprawidłowy obraz białek surowicy krwi w badaniu analitycznym

SJP.pl

# dysproz

pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66, metal należący do lantanowców, wykorzystywany m.in. jako dodatek stopowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma dysproz?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨsprɔs, AS: dyspros

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dysprozowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Dy

Wiktionary

# dysprozowy

→ dysproz

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dysprozu

Wiktionary

#### Patrz:

dysproz

#### Powiązane:

rzecz. dysproz m.

Wiktionary

# dyspuciarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba, która prowadzi dysputy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈput͡ɕaʃ, AS: dyspućaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputa ż., dysputacja ż., dysputant m., dysputator m., dysputownik m.

Wiktionary

# dysputa

słowna wymiana poglądów; dyskusja, polemika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dyskusja na poważny temat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈputa, AS: dysputa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputacja, dysputant, dysputator, dysputownik, dyspuciarz, dysputowanie

czas. dysputować

Wiktionary

# dysputacja

dawniej: dysputa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. roztrząsanie, spór

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspuˈtat͡sʲja, AS: dysputacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputa ż., dysputant m., dysputator m., dysputownik m., dyspuciarz m.

Wiktionary

# dysputant

przestarzałe: uczestnik dysputy; dyskutant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba która dysputuje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈputãnt, AS: dysputãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputa ż., dysputacja ż., dysputator m., dysputownik m., dyspuciarz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dysputownik

Wiktionary

# dysputantka

→ dysputant

SJP.pl

#### Patrz:

dysputant

# dysputator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która dysputuje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspuˈtatɔr, AS: dysputator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputa, dysputant, dysputacja, dysputownik, dyspuciarz

Wiktionary

# dysputować

przestarzałe: prowadzić dysputę; dyskutować

SJP.pl

# dysputownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) śrpol. osoba, która dysputuje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨspuˈtɔvʲɲik, AS: dysputovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysputa ż., dysputacja ż., dysputant m., dysputator m., dyspuciarz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. dysputant

Wiktionary

# dyssomnia

bezsenność; insomnia

SJP.pl

Dyssomnia – zaburzenia snu, charakteryzujące się nieprawidłową ilością, jakością oraz czasem jego trwania.

Do dyssomnii zalicza się pierwotną bezsenność, pierwotną nadmierną senność, narkolepsję, zaburzenia dobowe rytmu snu i czuwania oraz zaburzenia snu związane z nocną dysfunkcją oddechową.

Zaburzenia snu występujące w trakcie jego trwania, podczas wybudzania lub zasypiania zalicza się do parasomnii.

Wikipedia

# dysspermia

w medycynie: zaburzenie wydzielania lub składu nasienia

SJP.pl

# dyssymulacja

dysymulacja;
1. ukrywanie objawów choroby;
2. dawniej: zatajenie czegoś, np. pewnych faktów z życia

SJP.pl

Dyssymulacja lub dysymulacja (łac. dissimulatio – udawanie) – pojęcie medyczne będące przeciwieństwem symulacji. W psychologii klinicznej jest to postawa wobec testu psychologicznego przejawiająca się w próbie dostosowania do obowiązujących norm społecznych i ukrycia rzeczywistych bądź wymyślonych zaburzeń.

Wikipedia

# dyssymulować

ukrywać objawy zaburzeń psychicznych lub choroby fizycznej; dysymulować

SJP.pl

# dyssypacja

zjawisko rozpraszania się energii w procesach fizycznych

SJP.pl

Dyssypacja (dysypacja) energii, rozpraszanie energii – przekształcanie energii uporządkowanego ruchu makroskopowego w energię chaotycznie rozłożoną na wiele stopni swobody, najczęściej – energię ruchów termicznych cząstek.

W fizyce dyssypacja zawiera koncepcję układu dynamicznego, w którym znaczące zjawiska mechaniczne, jak fale czy oscylacje, zatracają energię wraz z upływem czasu z powodu tarcia lub turbulencji. Tracona energia przekształca się np. w ciepło, przez co podnosi temperaturę układu. Takie układy noszą nazwę układów dyssypacyjnych.

Wikipedia

# dyssypacyjny

→ dyssypacja

SJP.pl

#### Patrz:

dyssypacja

# dystalny

znajdujący się dalej od pewnego punktu odniesienia; dalszy

SJP.pl

# dystanazja

sztuczne utrzymywanie czynności serca i płuc u osoby z nieodwracalnymi uszkodzeniami mózgu

SJP.pl

Dystanazja – utrzymywanie pacjenta przy życiu dzięki koniecznemu i ciągłemu zastosowaniu środków nadzwyczajnych.

Pojęcie dystanazji odnosi się do sytuacji, w którym pacjent znajduje się w tak ciężkim stanie zdrowia, że niezastosowanie leczenia doprowadziłoby do jego śmierci. Co więcej, żaden sposób postępowania terapeutycznego, który można zakwalifikować jako środek zwyczajny, również nie zapewni choremu przeżycia. Umrze on, jeśli niezastosowane zostaną nadzwyczajne środki postępowania. Jednakże środki takie w rozpatrywanej sytuacji muszą być stosowane ciągle – zastosowanie ich nie ma go wyleczyć, nie prowadzi do stanu, w którym chory nabędzie zdolności do przeżycia bez nich – przy zaprzestaniu ich stosowania chory umrze.

Wikipedia

# dystancja

dawniej: dystans, oddalenie, odległość

SJP.pl

# dystans

1. odległość między dwoma punktami; oddalenie w przestrzeni lub czasie;
2. określony odcinek drogi, na którym odbywa się wyścig; trasa wyścigu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami

(1.2) sport. wymierzony odcinek drogi, na którym odbywają się wyścigi

(1.3) socjol. stosunek do kogoś lub czegoś charakteryzujący się chłodnym, ostrożnym i nieufnym podejściem

Wiktionary

Dystans – drugi album zespołu Eye for an Eye wydany w 2004 roku przez Pasażera.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dystans między dwoma wioskami wynosi kilometr.

(1.2) Dystans, na którym odbędą się wyścigi wynosi pięć kilometrów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨstãw̃s, AS: dystãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dystansować się ndk., zdystansować się dk.

przym. dystansowy, zdystansowany

przysł. z dystansu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odległość

(1.2) odległość

(1.3) rezerwa

Wiktionary

# dystansik

zdrobnienie od: dystans

SJP.pl

# dystansować

1. wyprzedzać kogoś w wyścigu; prześcigać;
2. przenośnie: mieć większe osiągnięcia, robić od kogoś większe postępy;
3. dystansować się - odnosić się do kogoś lub do czegoś chłodno, z rezerwą

SJP.pl

# dystansowy

związany z dystansem

SJP.pl

# dysteleologia

teoria uznająca, że w świecie panuje przypadek i chaos

SJP.pl

# dysten

cyjanit; minerał, odmiana krzemianu glinu

SJP.pl

Kyanit (cyjanit, dysten) – polimorficzna odmiana krzemianu glinu (Al
2O
3·SiO
2), minerał z grupy krzemianów wyspowych zaliczany do glinokrzemianów.

Nazwa cyjanit pochodzi od gr. kyanos = niebieski; nazwa dysten od gr. dis = dwukrotnie, podwójnie oraz sthenos = siła, moc i nawiązuje do zmiennej twardości tego minerału.

Wikipedia

# dystonia

zaburzenia postawy ciała, wynikające z nadmiernego napięcia mięśniowego

SJP.pl

Dystonia – występowanie ruchów mimowolnych powodujących skręcanie i wyginanie różnych części ciała, przez co chory przybiera często nienaturalną postawę. Pojęcie dystonii wprowadził do medycyny Hermann Oppenheim w 1911 roku, opisując dystonię mięśniową deformacyjną.

Wikipedia

# dystoniczny

→ dystonia

SJP.pl

#### Patrz:

dystonia

# dystonować

nieczysto śpiewać lub grać; fałszować

SJP.pl

# dystopia

miejsce, w którym dzieje się jak najgorzej; stosunki społeczne, w których panuje zło; odwrotność utopii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. film. szt. utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;

(1.2) wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)

(1.3) med. patologiczne, złe umiejscowienie narządu, organu

Wiktionary

Dystopia (st.gr. δυς – zły; τόπος – miejsce) – utwór fabularny z dziedziny literatury fantastycznonaukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości, wewnętrznie spójną i wynikającą z krytycznej obserwacji otaczającej autora sytuacji społecznej. Dystopia przyjmuje pesymistyczny osąd zastanego świata, fantastyczna wizja jest zazwyczaj jego hiperboliczną konstatacją, negującą możliwość odmiany zastanego stanu rzeczy w przyszłości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Napisał dystopię, w której wykreował straszny obraz ludzkiej egzystencji.

(1.3) Dystopie jądra, a szczególnie wnętrostwo, z powodu pokrewieństwa z różnymi rodzajami nieprawidłowości płciowych, omawiane są przez wszystkich autorów oddzielnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨsˈtɔpʲja, AS: dystopʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dystopijny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyutopia

(1.2) antyutopia

(1.3) ektopia

Wiktionary

# dystopiczny

→ dystopia; dystopijny

SJP.pl

# dystopijność

→ dystopia

SJP.pl

#### Patrz:

dystopia

# dystopijny

→ dystopia; dystopiczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dystopią, dotyczący dystopii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Agbogbloshie w Ghanie prezentuje dystopijny świat wypełniony odpadkami cyfrowej cywilizacji i kopcami dogorywającego elektronicznego szrotu, po którym niczym mrówki chodzą tysiące złomiarzy w poszukiwaniu cennej miedzi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystopia ż.

przym. dystopiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dystopiczny, antyutopijny

Wiktionary

# dystorsja

1. skręcenie stawu;
2. wada układu optycznego objawiająca się zniekształceniami geometrycznymi obrazu

SJP.pl

Dystorsja, dystorsja pola – wada optyczna układu optycznego polegająca na różnym powiększeniu obrazu w zależności od jego odległości od osi optycznej instrumentu.

Jeżeli zmienia się ogniskową obiektywu lub okularu instrumentu, to im dalej od osi optycznej (środka obrazu), tym wyraźniej mogą powstawać zniekształcenia obrazu, co szczególnie rażące może być na brzegu pola widzenia. W zależności od kształtu zniekształcenia wyróżnia się dystorsję beczkową i poduszkową, w których prostokąt zmienia kształt w beczkę albo w poduszkę. Rzadko spotykanym rodzajem dystorsji, świadczącym o wadzie układu optycznego jest dystorsja falista.

Wikipedia

# dystorsyjny

→ dystorsja

SJP.pl

#### Patrz:

dystorsja

# dystr.

skrót od: dystrybucja

SJP.pl

# dystrakcja

przestarzale:
1. rozproszenie uwagi; nieuwaga, roztargnienie;
2. czynnik przeszkadzający w skupieniu uwagi, przyczyna roztargnienia;
3. rozrywka, przyjemność, zabawa

SJP.pl

# dystrakcyjny

związany z dystrakcją

SJP.pl

# dystrakt

przestarzale: osoba roztargniona, mająca problem ze skupieniem uwagi

SJP.pl

# dystraktor

czynnik rozpraszający uwagę, przeszkadzający w skupieniu

SJP.pl

# dystraktywny

związany z dystrakcją

SJP.pl

# dystrepsja

stan wychudzenia niemowlęcia związany z przewlekłymi zaburzeniami odżywiania

SJP.pl

Wikipedia

# dystres

w psychologii: wtórny lub nasilony stres

SJP.pl

# dystrofia

zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

Wiktionary

Dystrofia – zaburzenie wzrostu tkanek, narządów lub organizmuspowodowane zaburzeniami rozwojowymi, nieprawidłowym odżywianiem, zaburzeniami wchłaniania jelitowego, chorobami zakaźnymi, metabolicznymi lub alergicznymi.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) dystrofia mięśniowa

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) zaburzenie

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. dystroficzny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dystrophy

* francuski: (1.1) dystrophie ż.

* hiszpański: (1.1) distrofia ż.

* irlandzki: (1.1) diostróife ż.

* japoński: (1.1) ジストロフィー (jisutorofī)

* niemiecki: (1.1) Dystrophie ż.

* nowogrecki: (1.1) δυστροφία ż.

* portugalski: (1.1) distrofia ż.

* rosyjski: (1.1) дистрофи́я ż.

* słowacki: (1.1) dystrofia ż.

* włoski: (1.1) distrofia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dystroficzny

Wiktionary

# dystroficzny

1. w medycynie: cierpiący na dystrofię;
2. odnoszący się do dystrofizmu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący dystrofii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W książce znajdziemy bowiem również rozdziały poświęcone łąkom, rzekom, kanałom i jeziorom, wśród których szczególne miejsce zajmują suchary, czyli bezodpływowe jeziora dystroficzne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrofia ż.

Wiktionary

# dystrofizacja

zanikanie substancji pokarmowych w naturalnym zbiorniku wodnym

SJP.pl

Dystrofizacja – proces zmniejszania się ilości substancji odżywczych, dostępnych dla tkanki, organizmu lub całej biocenozy. Pojęcie wywodzi się etymologicznie od:

- dys od dis – z łac. roz-, na części; z gr. źle, ciężko – przeciwieństwo, odwrotność, pozbawienie; wyłączenie; nieobecność,
- trofika, troficzny, trofia z gr. trophē – odżywianie, żywność.

Wikipedia

# dystrofizm

niedobór tlenu i substancji odżywczych w naturalnym zbiorniku wodnym, prowadzący do zarastania jezior i powstawania torfowisk

SJP.pl

# dystrybuanta

funkcja określona dla danej zmiennej losowej X przyporządkowująca każdej liczbie rzeczywistej x takie prawdopodobieństwo P, dla którego X jest mniejsze lub równe x

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. funkcja wyrażająca prawdopodobieństwo, że zmienna losowa przyjmie wartość nie większą niż określona liczba;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedstawioną procedurę szacowania dystrybuanty rozkładu ciągłego zilustrujemy na przykładzie badania zanieczyszczenia powietrza w pewnym regionie.

Wiktionary

# dystrybucja

1. rozprowadzanie towarów między zainteresowanymi osobami, podmiotami;
2. sposób rozłożenia czegoś, plan, schemat rozkładu;
3. w językoznawstwie: zbiór otoczeń, w jakich może wystąpić dany element językowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozprowadzanie, rozdzielanie

Wiktionary

- kolportaż (dystrybucja)
- dystrybucja (ekonomia)
  - intensywność dystrybucji: intensywna, selektywna, wyłączna
  - logistyka dystrybucji
- dystrybucja (marketing)
  - kanał dystrybucji
- dystrybucja (matematyka)
  - teoria dystrybucji

  Wikipedia

  #### Wymowa:

  IPA: ˌdɨstrɨˈbut͡sʲja, AS: dystrybucʹi ̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. dystrybutor mrz., dystrybuowanie n.

  czas. dystrybuować ndk.

  przym. dystrybucyjny, dystrybutorski

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) rozprowadzanie

  Wiktionary

# dystrybucjonista

→ dystrybucjonizm

SJP.pl

#### Patrz:

dystrybucjonizm

# dystrybucjonistka

→ dystrybucjonista

SJP.pl

#### Patrz:

dystrybucjonista

# dystrybucjonizm

1. koncepcja polityczno-ekonomiczna zakładająca stworzenie społeczeństwa dobrobytu poprzez upowszechnianie drobnej własności w przemyśle, handlu i rolnictwie;
2. metoda opisu języka opozycyjna do semantyki; dystrybucjonalizm

SJP.pl

Dystrybucjonizm (łac. distributio ‘podział’ i gr. ismos ‘nauka’) – doktryna polityczna odrzucająca zarówno kapitalizm z monopolami, jak i cechujący się wszechwładzą państwa socjalizm, uważając je za ustroje w równym stopniu krępujące indywidualizm i ograniczające własność. Postuluje stworzenie systemu społeczno-gospodarczego opartego na upowszechnieniu drobnej własności w handlu, rzemiośle i rolnictwie.

Wikipedia

# dystrybucyjny

związany z dystrybucją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dystrybucją, dotyczący dystrybucji; służący do dystrybucji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrybucja ż., dystrybutor mrz., dystrybuowanie n.

czas. dystrybuować ndk.

przym. dystrybutorski

Wiktionary

# dystrybuować

rozprowadzać, rozdzielać, rozdawać

SJP.pl

# dystrybutor

osoba zajmująca się rozprowadzaniem towarów, dystrybucją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do wydzielania czegoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ten, kto dystrybuuje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najbliższy dystrybutor paliwa jest w znacznej odległości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrybucja ż., dystrybuowanie n.

czas. dystrybuować ndk.

przym. dystrybucyjny, dystrybutorski

Wiktionary

# dystrybutorka

kobieta zajmująca się rozprowadzaniem towarów, dystrybucją

SJP.pl

# dystrybutorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dystrybutorem, dotyczący dystrybutora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrybucja ż., dystrybutor mrz., dystrybuowanie n.

czas. dystrybuować ndk.

przym. dystrybucyjny

Wiktionary

# dystrybutywność

→ dystrybutywny

SJP.pl

#### Patrz:

dystrybutywny

# dystrybutywny

1. dzielący coś, dotyczący podziału; rozdzielczy;
2. o zbiorze: będący sumą elementów jednorodnych pod pewnym względem;
3. dotyczący repartycji elementów językowych

SJP.pl

# dystrybutyzm

koncepcja polityczno-ekonomiczna zakładająca stworzenie społeczeństwa dobrobytu poprzez upowszechnianie drobnej własności w przemyśle, handlu i rolnictwie; dystrybucjonalizm

SJP.pl

Dystrybucjonizm (łac. distributio ‘podział’ i gr. ismos ‘nauka’) – doktryna polityczna odrzucająca zarówno kapitalizm z monopolami, jak i cechujący się wszechwładzą państwa socjalizm, uważając je za ustroje w równym stopniu krępujące indywidualizm i ograniczające własność. Postuluje stworzenie systemu społeczno-gospodarczego opartego na upowszechnieniu drobnej własności w handlu, rzemiośle i rolnictwie.

Wikipedia

# dystrykcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dystrykt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dystrykt, lecz tylko mały dystrykcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrykt m.

Wiktionary

# dystrykt

okręg administracyjny, wyborczy lub sądowy w niektórych krajach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście

Wiktionary

Dystrykt (od łac. districtus) – nazwa jednostki administracyjnej, a także okręgu sądowego, wyborczego lub innego, stosowana współcześnie lub dawniej w wielu państwach. Dystrykty mogą być zarówno jednostkami administracyjnymi najwyższego rzędu (np. w Izraelu, Luksemburgu, czy na Cyprze), jak i niższych rzędów (np. w RPA, czy Indii).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨstrɨkt, AS: dystrykt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrykcik mrz.

przym. dystryktowy

Wiktionary

# dystryktowy

związany z dystryktem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dystryktem, dotyczący dystryktu; będący głównym ośrodkiem dystryktu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystrykt mrz.

Wiktionary

# dystych

1. utwór lub strofa złożone z dwóch wersów; dwuwiersz;
2. klasyczna strofa dwuwierszowa złożona z heksametru i pentametru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. zwrotka złożona z dwóch wersów

(1.2) liter. forma poetycka składająca się z dwóch wersów

Wiktionary

Dystych (gr. dístichon), także dwuwiersz – strofa dwuwersowa, o rymach parzystych (aa bb). Najmniejsza istniejąca strofa poetycka. Oba wersy dystychu charakteryzują się zazwyczaj znacznym podobieństwem pod względem składni i treści.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dystychiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) dwuwiersz

Wiktionary

# dystylacja

dawniej: destylacja

SJP.pl

# dystylarnia

dawniej: destylarnia

SJP.pl

# dystylator

przestarzałe: destylator

SJP.pl

# dystylować

dawniej: destylować

SJP.pl

# dystymia

przewlekłe zaburzenie psychiczne, któremu towarzyszą stany obniżonego nastroju i aktywności nieosiągających poziomu depresji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

Wiktionary

Dystymia (z greki: δυσθυμία „zły stan umysłu”), depresja nerwicowa, depresyjne zaburzenie osobowości, przewlekła depresja z lękiem – typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej. Szacuje się, że około 2–5% populacji ogólnej wykazuje objawy dystymiczne.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dystymiczny

Wiktionary

# dystymiczka

→ dystymik

SJP.pl

#### Patrz:

dystymik

# dystymiczny

dotyczący dystymii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. związany z dystymią, dotyczący dystymii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystymia ż.

Wiktionary

# dystymik

w medycynie: osoba, u której występują nienasilone stany obniżonego nastroju i obniżona aktywność

SJP.pl

Dystymia (z greki: δυσθυμία „zły stan umysłu”), depresja nerwicowa, depresyjne zaburzenie osobowości, przewlekła depresja z lękiem – typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej. Szacuje się, że około 2–5% populacji ogólnej wykazuje objawy dystymiczne.

Wikipedia

# dystyngować

dawniej: odróżnić, odróżniać coś od czegoś; wyróżnić, wyróżniać coś lub kogoś spośród innych; dystyngwować

SJP.pl

# dystyngowańszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: dystyngowany; bardziej dystyngowany

SJP.pl

# dystyngowany

wytworny, elegancki, szlachecki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który charakteryzuje się wytwornością, elegancją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na przyjęciu było wielu dystyngowanych lordów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨstɨ̃ŋɡɔˈvãnɨ, AS: dystỹŋgovãny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytworny, szlachetny, elegancki

Wiktionary

# dystyngwować

dawniej: odróżnić, odróżniać coś od czegoś; wyróżnić, wyróżniać coś lub kogoś spośród innych; dystyngować

SJP.pl

# dystynkcja

1. dobre maniery, elegancja, wytworność;
2. dawniej: wyróżnienie kogoś, nadanie godności lub stanowiska;
3. cecha odróżniająca dystynktywne cechy fonologiczne w gramatyce;
4. tylko w l.mn., w wojskowości: oznaczenia stopnia i rodzaju broni na mundurze

SJP.pl

- Dystynkcje – odznaki wskazujące na godność, rangę
- Dystynkcja - cecha (właściwość) odróżniająca dystynktywne cechy fonologiczne

Wikipedia

# dystynkcje

odznaki wskazujące na rangę (wojskową, zawodową itp.) jej posiadacza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) odznaki mundurowe umożliwiające identyfikację stopnia i rodzaju służby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozostali funkcjonariusze noszą do umundurowania wyjściowego dystynkcje na pochewkach tak jak do umundurowania podstawowego i polowego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dystynkcja ż.

Wiktionary

# dystynkcyjny

związany z dystynkcją

SJP.pl

# dystynktorium

dawniej: przedmiot, odznaka piastowanej godności, np. buława marszałkowska

SJP.pl

Dystynktorium (krzyż kanonicki, order kanonicki) – odznaka o formie orderowej, przyznawana kanonikom należącym do kapituły przy katedrze, nadawana od XVIII wieku.

Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa distinctorium („znak odznaczania się”). Noszone na piersiach na łańcuchach lub wstęgach czerwonych lub błękitnych, zwykle miały postać krzyża (w różnych odmianach), na którym umieszczano herb lub wizerunek patrona kapituły.

Wikipedia

# dystynktywny

1. odróżniający, wyróżniający; diakrytyczny;
2. w językoznawstwie: różnicujący elementy języka

SJP.pl

# dysuria

bolesne oddawanie moczu objawiające się pieczeniem w cewce moczowej; dyzuria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. bolesne oddawanie moczu;

Wiktionary

Dysuria, dyzuria (łac. dysuria) – objaw chorobowy polegający na bolesnym oddawaniu moczu, któremu często towarzyszy uczucie pieczenia w cewce moczowej (stranguria) i ogólny dyskomfort. Z dysurią wiąże się także częstomocz.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) dyzuria

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dysuria

* baskijski: (1.1) disuria

* chorwacki: (1.1) dizurija ż.

* czeski: (1.1) dysurie ż.

* francuski: (1.1) dysurie ż.

* hiszpański: (1.1) disuria ż.

* japoński: (1.1) furi|排尿障害|はいにょうしょうがい.

* kataloński: (1.1) disúria ż.

* macedoński: (1.1) дисурија ż.

* portugalski: (1.1) disúria ż.

* serbski: (1.1) дизурија ż.

* słowacki: (1.1) dyzúria ż.

* ukraiński: (1.1) дизурія ż.

* uzbecki: (1.1) dizuriya

* włoski: (1.1) disuria

źródła.

== dysuria (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. dysuria

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyzuria

Wiktionary

# dysuryczny

→ dysuria; dyzuryczny

SJP.pl

# dysydencja

dysydenctwo;
1. sprzeciw wobec panującego systemu politycznego;
2. wyznawanie poglądów innych od obowiązujących w danej wspólnocie religijnej

SJP.pl

# dysydencki

odnoszący się do dysydenta, właściwy dysydentom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z dysydentem, dotyczący dysydenta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysydent mos., dysydentka ż.

przysł. dysydencko

Wiktionary

# dysydencko

przysłówek

(1.1) na sposób dysydencki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysydenckość ż., dysydenctwo n., dysydent mos., dysydentka ż.

przym. dysydencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opozycyjnie

Wiktionary

# dysydenctwo

dysydencja;
1. sprzeciw wobec panującego systemu politycznego;
2. wyznawanie poglądów innych od obowiązujących w danej wspólnocie religijnej

SJP.pl

# dysydent

1. osoba przeciwstawiająca się panującej ideologii;
2. dawniej: wyznawca innej religii chrześcijańskiej niż katolicka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;

(1.2) osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała

(1.3) hist. rel. odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;

Wiktionary

- dysydent (ang. dissident) w polityce
  - radzieccy dysydenci
- dysydent (ang. dissenter) w religii
  - dysydenci w Wielkiej Brytanii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Widząc skutki dokonywanych prób, odmówił dalszych badań, stając się dysydentem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈsɨdɛ̃nt, AS: dysydẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysydenckość ż., dysydenctwo n.

:: fż. dysydentka ż.

przym. dysydencki

przysł. dysydencko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opozycjonista

(1.2) nonkonformista

(1.3) innowierca

Wiktionary

# dysydentka

→ dysydent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. kobieta występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana

Wiktionary

#### Patrz:

dysydent

#### Przykłady

(1.1) Mieszkanie dysydentki zostało splądrowane przez nieznanych sprawców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysydenckość ż., dysydenctwo n.

:: fm. dysydent mos.

przym. dysydencki

przysł. dysydencko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opozycjonistka

Wiktionary

# dysydentyzm

ruch, którego istotą jest działalność opozycyjna, sprzeciw wobec panującego systemu politycznego

SJP.pl

# dysymilacja

1. proces zachodzący w organizmie, polegający na rozkładzie związków organ. i wydaleniu powstałych produktów poza organizm
2. zjawisko fonetyczne, w którym jeden z dwóch takich samych fonemów ulega zmianie; rozpodobnienie; odpodobnienie

SJP.pl

Dysymilacja (łac. dissimilis „niepodobny”), odpodobnienie, rozpodobnienie – proces fonetyczny, w wyniku którego wytwarzają się lub powiększają różnice pomiędzy głoskami w obrębie jakiegoś odcinka wypowiedzi, a więc głoski te stają się mniej podobne do siebie.

Wikipedia

# dysymilacyjny

związany z dysymilacją, powstały wskutek dysymilacji; dysymilatywny

SJP.pl

# dysymilatywny

związany z dysymilacją, powstały wskutek dysymilacji; dysymilacyjny

SJP.pl

# dysymulacja

dyssymulacja;
1. ukrywanie objawów choroby;
2. dawniej: zatajenie czegoś, np. pewnych faktów z życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zatajenie, np. choroby, kalectwa

Wiktionary

Dyssymulacja lub dysymulacja (łac. dissimulatio – udawanie) – pojęcie medyczne będące przeciwieństwem symulacji. W psychologii klinicznej jest to postawa wobec testu psychologicznego przejawiająca się w próbie dostosowania do obowiązujących norm społecznych i ukrycia rzeczywistych bądź wymyślonych zaburzeń.

Wikipedia

# dysymulować

1. ukrywać objawy zaburzeń psychicznych lub choroby fizycznej; dyssymulować;
2. dawniej: zatajać, ukrywać coś

SJP.pl

# dysza

1. odcinek przewodu o zmiennym przekroju poprzecznym, zapewniającym przemianę energii wewnętrznej przepływającego płynu w energię kinetyczną
2. otwór wylotowy rury przeprowadzającej ciecze albo gazy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

(1.2) hutn. mot. otwór wylotowy rury regulujący dopływ cieczy lub gazów

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na końcu przewodu zainstalujemy dyszę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨʃa, AS: dyša

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyszka ż.

czas. dyszeć

Wiktionary

# dyszak

zestaw dyszowy do dużych pieców

SJP.pl

# dyszeć

1. oddychać intensywnie, głośno, z trudem;
2. dawniej: oddychać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) głośno i ciężko oddychać

(1.2) wydawać odgłos podobny do ciężkiego oddechu

(1.3) przen. być przepełnionym jakąś emocją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po dziesięciu minutach nieprzytomnego pędu Dzidzia zatrzymała się, ciężko dysząc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨʃɛt͡ɕ, AS: dyšeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyszenie n., wydyszenie n., dysza ż.

czas. wydyszeć dk.

Wiktionary

# dyszek

udo baranie albo cielęce

SJP.pl

# dyszel

drąg przytwierdzony do przedniej części wozu konnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem;

Wiktionary

Dyszel – belka (obecnie metalowa, dawniej – drewniana) służąca do połączenia przyczepy lub maszyny rolniczej z hakiem pociągowym ciągnika, w przeszłości zaś – z przednią osią wozu konnego, żniwiarki lub kosiarki konnej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨʃɛl, AS: dyšel

Wiktionary

# dyszka

1. potocznie: banknot dziesięciozłotowy;
2. zdrobnienie od: dysza;
3. zdrobnienie od: dycha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od dycha

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To kosztowało tylko dyszkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨʃka, AS: dyška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dysza ż.

Wiktionary

# dyszkancista

osoba obdarzona wysokim głosem chłopięcym i śpiewająca takim głosem; dyszkant, dyskantysta

SJP.pl

# dyszkant

1. dawniej: najwyższy głos w chórze;
2. głos chłopięcy równy sopranowi;
3. piskliwy głos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. osoba śpiewająca wysokim głosem chłopięcym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. wysoki głos chłopięcy;

(2.2) książk. piskliwy głos

Wiktionary

Dyszkant – termin muzyczny; odmiana wysokiego głosu ludzkiego. Najczęściej głos ten posiadają chłopcy przed mutacją (w języku angielskim dyszkant to „sopran chłopięcy” – boy soprano, choć w przypadku chórów mieszanych częściej stosuje się określenie treble).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dyszkancista mos., dyszkantysta mos.

przym. dyszkantowy

przysł. dyszkantowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) sopran

Wiktionary

# dyszkantowy

→ dyszkant; dyskantowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z dyszkantem, dotyczący dyszkantu; wypowiedziany dyszkantem, piskliwym głosem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyszkant m.

Wiktionary

# dyszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dyszlowe

w Polsce średniowiecznej: opłata za korzystanie z dróg, pobierana na rogatkach od przejeżdżających pojazdów

SJP.pl

# dyszlowy

związany z dyszlem

SJP.pl

# dyszolot

rodzaj statku powietrznego

SJP.pl

# dyszownica

w hutnictwie: element zestawu dyszowego wielkiego pieca, w postaci brązowego odlewu chłodzonego wodą, w którym osadzona jest dysza

SJP.pl

# dyszowy

przymiotnik od: dysza

SJP.pl

# dyteista

osoba wierząca w dwóch bogów lub w Boga dwupostaciowego; diteista

SJP.pl

# dyteistka

→ dyteista

SJP.pl

#### Patrz:

dyteista

# dyteistyczny

→ dyteizm

SJP.pl

#### Patrz:

dyteizm

# dyteizm

doktryna przyjmująca istnienie w Bogu dwóch natur i dwóch osób

SJP.pl

# dytek

dytek; dawniej:
1. drobna moneta;
2. pieniądz

SJP.pl

# dytko

nazwisko

SJP.pl

Dydko, didko, ditko, dytko, dydo – nadprzyrodzona istota z polskiego folkloru, pierwotnie demon z wierzeń słowiańskich, później zdegradowany do roli straszydła.

Postać dydka wywodzi się od znanego na Rusi demona opiekuńczego domu (por. domowik), po chrystianizacji zdegradowanego do roli diabła, zwłaszcza leśnego, ostatecznie zaś do roli nocnego straszydła, którym straszono dzieci (por. bobo).

Wikipedia

# dytkowski

nazwisko

SJP.pl

# dytmarów

wieś w Polsce

SJP.pl

Dytmarów (niem. Dittersdorf, cz. Potěkrby) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej, u podnóży Gór Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Prudnik.

Wikipedia

# dytrochej

w starożytnej wersyfikacji: czterozgłoskowa stopa wierszowa; podwójny trochej (chorej), dichorej, dychorej

SJP.pl

Dytrochej – w wersyfikacji antycznej stopa wierszowa składająca się z czterech sylab: długiej, krótkiej, długiej, krótkiej (); podwójny trochej. Współcześnie dytrochejem nazywa się niekiedy peon III z uwagi na występowanie akcentu pobocznego na sylabie pierwszej.

Wikipedia

# dytrych

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

- Dytrych (Dytryk, Teodoryk) – imię męskie pochodzenia germańskiego

Osoby o tym nazwisku:

- Benedykt Dytrych – polski wojskowy, historyk
- Lucjan Dytrych – polski aktor teatralny i filmowy

Wikipedia

# dytyramb

1. uroczysta piesń kultowa ku czci Dionizosa;
2. pieśń pochwalna, utwór wychwalający kogoś lub coś; panegiryk;
3. pochwała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

Wiktionary

Wikipedia

# dytyrambiczny

dotyczący dytyrambu

SJP.pl

# dyw.

skrót od: dywizja

SJP.pl

skrót

(1.1) = wojsk. dywizja, dywizji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rektorem akademii został gen. dyw. Jarosław Bańko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywizja ż.

Wiktionary

# dywagacja

mówienie lub pisanie nie na temat, bezładnie, rozwlekle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozwlekłe rozważanie nie na temat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez tych dywagacji, Adolfie, do rzeczy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvaˈɡat͡sʲja, AS: dyvagacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dywagować ndk.

Wiktionary

# dywagować

odstępować, odbiegać od tematu; mówić, pisać nie na temat

SJP.pl

czasownik

(1.1) rozwlekle odchodzić od tematu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Urząd tymczasem myślał i myślał, rozważał, zastanawiał się, ważył za i przeciw, rekapitulował, dywagował, sortował, weryfikował i pieczętował.

(1.1) Nasz rozmówca nie chciał dywagować, co w sytuacji, gdyby okazało się, iż sprawca był tylko jeden.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvaˈɡɔvat͡ɕ, AS: dyvagovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywagowanie n., dywagacja

Wiktionary

# dywagowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dywagować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dywagować ndk.

Wiktionary

# dywan

1. gruba tkanina ozdobna przykrywająca podłogę
2. dawniej: urząd dworski w krajach muzułmańskich
3. kolekcja utworów jednego poety w krajach muzułmańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

(1.2) rzad. ozdobna tkanina do powieszenia na ścianach

(1.3) urząd dworski w krajach muzułmańskich

(1.4) rada doradcza sułtana w imperium osmańskim;

(1.5) liter. zbiór utworów literackich jednego lub kilku poetów (termin funkcjonuje w literaturze krajów muzułmańskich);

(1.6) gw-pl|Bukowina. wersalka

Wiktionary

Dywan – tkanina dekoracyjna przeznaczona do pokrycia pewnych płaszczyzn (najczęściej podłóg, czasem także ścian).

Szacuje się, że dywany pojawiły się prawdopodobnie w Azji Centralnej między III a II tysiącleciem p.n.e. Najstarszym znanym nam dywanem jest tzw. Pazyryk. Został on odkryty przez rosyjskiego archeologa – Sergieja Rudenko – w 1949 roku. Odkrycie miało miejsce w dolinie Pazyryka na Syberii Południowej, przy granicy z Mongolią. Naukowcy wstępnie szacują datę Pazyryka na około 500 r. p.n.e., lecz biorąc pod uwagę sposób jego wykonania, domniema się, że jego tradycja może być starsza o kolejne 500 lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wytrzep dywan, bo jest strasznie brudny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨvãn, AS: dyvãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywaniarz m., dywaniarka ż.

:: zdrobn. dywanik m.

przym. dywanowy, dywaniarski

Wiktionary

# dywaniarka

kobieta pracująca przy wyrobie dywanów

SJP.pl

# dywaniarski

związany z produkcją dywanów

SJP.pl

# dywanik

zdrobnienie od: dywan; mały dywan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dywan

(1.2) mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

(1.3) bud. górna, ścieralna warstwa drogi asfaltowej, wykonana z asfaltobetonu lub smołobetonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) To był taki prosty dywanik, mama uszyła go z kawałków (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈvãɲik, AS: dyvãńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywan m.

przym. dywanowy, dywanikowy

Wiktionary

# dywanikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dywanikiem, dotyczący dywanika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywanik m.

Wiktionary

# dywanokształtne

o cechach dywanokształtnych (rząd ryb)

SJP.pl

Dywanokształtne, rekiny dywanowe (Orectolobiformes) – rząd ryb chrzęstnoszkieletowych (Chondrichthyes). Największym przedstawicielem i jednocześnie największym z rekinów jest rekin wielorybi. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości wczesnojurajskich, a w Polsce z jury środkowej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, okolic Szczecina i z kredy dolnej Wysoczyzny Łódzkiej.

Wikipedia

# dywanokształtny

o cechach dywanokształtnych (rząd ryb)

SJP.pl

# dywanówka

film instruktażowy z ćwiczeniami domowymi niewymagającymi specjalnych przyrządów

SJP.pl

# dywanowy

1. związany z dywanem;
2. nalot dywanowy - zmasowane bombardowanie wyznaczonego terenu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dywanem, dotyczący dywanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywan m., dywanik mrz.

Wiktionary

# dywdyk

dyftyk; tyftyk;
1. dawniej: tkanina wełniana, jedwabna lub bawełniana; ubiór z tej tkaniny;
2. dawniej: jedwabna kapa na konia

SJP.pl

# dywergencja

przypisywanie pola skalarnego danemu polu wektorowemu przez operator różniczkowy; rozbieżność, źródłowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozbieżność, różnorodność

(1.2) powstawanie rozbieżności

(1.3) mat. operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola;

Wiktionary

Dywergencja, in. rozbieżność, źródłowość pola wektorowego – operator różniczkowy przyporządkowujący polu wektorowemu w przestrzeni euklidesowej 3-wymiarowej pole skalarne będące formalnie iloczynem skalarnym operatora nabla z wektorem pola.

Operator ten uogólnia się na przestrzenie euklidesowe n-wymiarowe z dowolnymi układami współrzędnych krzywoliniowych oraz na dowolne przestrzenie riemannowskie i pseudoriemannowskie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvɛrˈɡɛ̃nt͡sʲja, AS: dyvergẽncʹi ̯a

Wiktionary

# dywergencyjny

związany z dywergencją, powstały wskutek dywergencji; dywergentny

SJP.pl

# dywergentny

związany z dywergencją, powstały wskutek dywergencji; dywergencyjny

SJP.pl

# dywersancki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dywersantem, dotyczący dywersanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywersant mos.

Wiktionary

# dywersant

osoba niszcząca infrastrukturę gospodarczą lub militarną przeciwnika w celu osłabienia jego zdolności zaczepnych lub obronnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca dywersji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywersja ż.

:: fż. dywersantka

przym. dywersyjny, dywersancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sabotażysta, spiskowiec

Wiktionary

# dywersantka

uczestniczka lub organizatorka akcji dywersyjnych

SJP.pl

# dywersja

sabotaż;
1. działania sabotażowe lub propagandowe prowadzone na terytorium wroga w celu dezorganizacji jego działań wojennych;
2. działania zmierzające do zakłócenia życia politycznego i gospodarczego jakiegoś państwa, prowadzone w celu osiągnięcia korzyści politycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela

Wiktionary

Dywersja – niszczące działanie wojenne na zapleczu, element z arsenału walki mający na celu odwrócenie uwagi przeciwnika. Działanie z ukrycia w celu osłabienia obronności lub gospodarki nieprzyjaciela w czasie wojny czy też wrogiego państwa w czasie pokoju. Dezorganizacja sił przeciwnika, polegająca na niszczeniu lub uszkadzaniu zasobów zbrojnych wroga.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dywersant mrz.

Wiktionary

# dywersyfikacja

1. zróżnicowanie lub rozszerzenie oferowanych produktów i usług w celu pełniejszego wykorzystania zasobów przedsiębiorstwa;
2. dywersyfikacja portfela papierów wartościowych - zakup różnych papierów wartościowych w celu obniżenia ryzyka inwestycyjnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;

Wiktionary

Dywersyfikacja – różnicowanie rodzaju działalności (asortymentu produkcji lub świadczonych usług), inwestycji i in., najczęściej w celu zmniejszenia ryzyka lub osiągania lepszych wyników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: dyversyfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dywersyfikować

rzecz. dywersyfikowanie

przym. dywersyfikacyjny

Wiktionary

# dywersyfikacyjny

→ dywersyfikacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od dywersyfikacja

Wiktionary

#### Patrz:

dywersyfikacja

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvɛrsɨfʲikaˈt͡sɨjnɨ, AS: dyversyfʹikacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dywersyfikować

rzecz. dywersyfikacja, dywersyfikowanie

Wiktionary

# dywersyjny

1. dotyczący dywersji - działań sabotażowych lub propagandowych prowadzonych na terytorium wroga w celu dezorganizacji jego działań wojennych;
2. dotyczący dywersji - działań zmierzających do zakłócenia życia politycznego i gospodarczego jakiegoś państwa, prowadzonych w celu osiągnięcia korzyści politycznych

SJP.pl

# dywestycja

wyzbycie się aktywów o niskiej produktywności lub uznanych za zbędne; dezinwestycja

SJP.pl

Wikipedia

# dywetyna

tkanina będąca imitacją aksamitu; dewetyna

SJP.pl

Wikipedia

# dywicki

przymiotnik od: Dywity

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dywitami, dotyczący Dywit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dywity nmos., dywicianin m., dywicianka ż.

Wiktionary

# dywidenda

zysk spółki akcyjnej wypłacany akcjonariuszom; zysk akcjonariusza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

(1.2) ekon. obowiązkowa wpłata do budżetu państwa dokonywana przez przedsiębiorstwo państwowe

Wiktionary

Dywidenda (łac. dividendum „rzecz do podziału”) – aktywa (najczęściej pieniądze) wypłacane właścicielom (wspólnikom lub akcjonariuszom w zależności od formy prowadzenia spółki kapitałowej) jako wynagrodzenie za udzielenie kapitału.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zarząd spółki rekomenduje, aby nie wypłacać dywidendy, ponieważ cały zeszłoroczny zysk chce przeznaczyć na inwestycje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda, AS: dyvʹidẽnda

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dywidendowy

Wiktionary

# dywidendowy

→ dywidenda

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. związany z dywidendą, dotyczący dywidendy

Wiktionary

#### Patrz:

dywidenda

#### Powiązane:

rzecz. dywidenda ż.

Wiktionary

# dywinacja

przepowiadanie przyszłości, wróżenie; wróżbiarstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. rzad. przepowiadanie przyszłości, wróżenie

Wiktionary

Wróżenie (wróżbiarstwo, dywinacja) (łac. divinatio) – zespół czynności związanych z próbami przepowiadania przyszłości z pomocą specjalnych przedmiotów i technik, a według niektórych interpretacji, także sił nadnaturalnych (zob. siła wyższa). W środowisku naukowym wróżenie uznawane jest za pseudonaukę. Nie istnieje dowód potwierdzający skuteczność wróżenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dywinacja, czyli przepowiadanie przyszłości, posługuje się szeregiem technik (np. wróżenie, chiromancja, jasnowidzenie, numerologia) i „pomocy naukowych” (np. karty, wahadełko, runy, fusy).

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wróżenie

Wiktionary

# dywinacyjny

→ dywinacja

SJP.pl

#### Patrz:

dywinacja

# dywity

wieś w Polsce

SJP.pl

Dywity (dawniej niem. Diwitten) – wieś w Polsce na Warmii, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dywity. Po reformie w 1973 r. miejscowość została siedzibą gminy Dywity.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Liczy ok. 3 tys. mieszkańców.

Wikipedia

# dywiz

znak graficzny łączący lub dzielący wyrazy; kreska, łącznik, znak przeniesienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) druk. znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;

Wiktionary

Dywiz, czyli łącznik – znak pisarski oznaczony znakiem - w postaci krótkiej poziomej kreski (krótszej od pauzy i półpauzy) uniesionej ponad podstawową linią pisma. Inne nazwy dywizu to: znak przeniesienia, mała kreska oraz tiret (z fr. tiré). Łącznik nie jest znakiem interpunkcyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwiska o dwóch członach równorzędnych trzeba pisać z dywizem.

(1.1) W dawnych drukach różnie oznaczano dzielenie wyrazów, ale obecny stan jest taki, że kreskę podziałową stawia się na końcu wiersza, a ponawia na początku następnego tylko wtedy, gdy wyraz złożony, zapisywany z dywizem, został podzielony w miejscu dywizu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨvʲis, AS: dyvʹis

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łącznik, kreseczka

Wiktionary

# dywizja

wojskowa jednostka taktyczna złożona z kilku pułków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. jednostka taktyczna złożona z kilku pułków;

Wiktionary

Dywizja – podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych (5–15 tys. żołnierzy) składający się zazwyczaj z pułków lub brygad różnych rodzajów wojsk (typowych dla danego rodzaju sił zbrojnych) przeznaczonych do prowadzenia walki oraz oddziałów i samodzielnych pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia bojowego działań, zapewnienia zaopatrzenia materiałowego i utrzymania w gotowości bojowej sprzętu technicznego jednostek dywizyjnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dɨˈvʲizʲja, AS: dyvʹizʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywizjon m.

przym. dywizyjny

skr. dyw.

Wiktionary

# dywizjon

dyon;
1. jednostka organizacyjna i taktyczna odpowiadająca batalionowi piechoty
2. w lotnictwie: samodzielna jednostka taktyczna
3. w marynarce wojennej: jednostka taktyczna złożona z kilku okrętów wojennych jednego typu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. pododdział w artylerii, lotnictwie albo marynarce wojennej

Wiktionary

Dywizjon (dawniej – nazwa skrócona dyon) – pododdział wojska, w artylerii, kawalerii, taborach – równorzędny batalionowi innych rodzajów wojsk.

1. W wojskach rakietowych i artylerii wojsk lądowych – zasadniczy pododdział ogniowy i taktyczny (np. dywizjon artylerii, składający się z dowództwa, kilku baterii dział jednego lub różnych kalibrów); dywizjony mogą być samodzielne lub wchodzić w skład oddziałów, a podczas działań – w skład grup artylerii.
2. W wojskach obrony przeciwlotniczej sił powietrznych – zasadniczy pododdział ogniowy (np. dywizjon rakietowy obrony powietrznej składa się z dowództwa, baterii radiotechnicznej, startowej, technicznej i pododdziałów zabezpieczenia); wchodzi w skład związków taktycznych.
3. W kawalerii – oddział składający się z kilku szwadronów, odpowiednik batalionu w piechocie, zazwyczaj wchodził w skład pułku kawalerii. W niektórych krajach szczebel dywizjonu został zlikwidowany i szwadrony tam podporządkowano bezpośrednio pułkom. Nazwę dywizjon stosowano też dla oddziałów pancernych czerpiących z tradycji kawaleryjskiej (np. polskie dywizjony rozpoznawcze z kampanii wrześniowej lub niemieckie dywizjony (Abteilung) czołgów ciężkich, odpowiadające batalionom).
4. W lotnictwie wojskowym – pododdział taktyczny (np. dywizjon myśliwski, bombowy), składający się zwykle z dwóch lub więcej eskadr. Szczebel dywizjonów nie jest wyróżniany we wszystkich państwach. Anglojęzyczna nazwa squadron w literaturze polskiej jest tłumaczona zwyczajowo, błędnie jako dywizjon, jednak squadron to odpowiednik eskadry.
   - w lotnictwie państw Brytyjskiej Wspólnoty Narodów (RAF i inne) kilka dywizjonów tworzyło skrzydło (ang. wing);
   - w lotnictwie USA (USAAF i USAF) kilka dywizjonów tworzyło grupę (ang. group).

   Wikipedia

   #### Powiązane:

   przym. dywizjonowy, dywizyjny

   rzecz. dywizja ż.

   Wiktionary

   #### Synonimy:

   (1.1) skr. dyon

   Wiktionary

# dywizjoner

przestarzale: dowódca dywizji

SJP.pl

Dywizjoner (niem. Divisionär, fr. Divisionnaire)

1. termin, używany w mowie potocznej dla oznaczenia generała dowodzącego dywizją. W Polsce był używany często w czasach wojen napoleońskich oraz Królestwa Kongresowego.
2. w Armii Cesarstwa Austriackiego oficjalna nazwa stanowiska generała dowodzącego dywizją, posiadającego stopień marszałka polnego porucznika (FML).

Wikipedia

# dywizjonista

zwolennik, przedstawiciel dywizjonizmu

SJP.pl

# dywizjonistka

→ dywizjonista

SJP.pl

#### Patrz:

dywizjonista

# dywizjonistyczny

→ dywizjonizm

SJP.pl

#### Patrz:

dywizjonizm

# dywizjonizm

technika malarska zapoczątkowana przez impresjonistów, polegająca na malowaniu małymi, oddzielnymi plamami

SJP.pl

Dywizjonizm (fr. division = podział) – metoda malarska zapoczątkowana przez twórców impresjonizmu, rozwinięta przez neoimpresjonistów w tzw. pointylizm. Powstanie metody dywizjonizmu wiąże się z artystycznymi poszukiwaniami Claude’a Moneta. Wśród najsłynniejszych artystów dywizjonizmu jest baron Vittore Grubicy de Dragon, który przez długi czas mieszkał w Lierna nad jeziorem Como w celach artystycznych.

Wikipedia

# dywizjonowy

związany z dywizjonem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dywizjonem, dotyczący dywizjonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywizjon mrz.

przym. dywizyjny

Wiktionary

# dywizor

w matematyce: uogólnienie pojęcia dzielnika elementu pierścienia przemiennego

SJP.pl

## Algebraiczna teoria liczb

Dywizor – uogólnienie pojęcia dzielnika elementu pierścienia przemiennego. Pojecie to pojawiło się po raz pierwszy, pod nazwą dzielnika idealnego, w pracach E. Kummera o arytmetyce ciał podziału koła.

Wikipedia

# dywizorek

przyrząd służący do trzymania rękopisu nad kasztą podczas składania

SJP.pl

Dywizorek – przyrząd w kształcie długich, wąskich widełek, przytrzymujący kartkę z rękopisem, maszynopisem lub wydrukiem na tenaklu (podstawce, utrzymującej kartkę w pozycji dogodnej do czytania przez zecera, tj. osobę zajmującą się składem tekstu). Czasem nazwą tą obejmowano zestaw obu przyrządów, tj. tenakiel wraz z dywizorkiem.

Wikipedia

# dywizyjny

przymiotnik od: dywizja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dywizją, dotyczący dywizji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdɨvʲiˈzɨjnɨ, AS: dyvʹizyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dywizja ż., dywizjon m.

przym. dywizjonowy

Wiktionary

# dywulgować

dawniej: dopuścić kogoś do tajemnicy, wtajemniczyć

SJP.pl

# dyź

zdrobnienie od: Dyzma, Dionizy (imiona męskie); Dyzio

SJP.pl

# dyza

dawniej: dysza

SJP.pl

# dyzartria

zaburzenie mowy polegające na niewyraźnym wymawianiu głosek; dysartia

SJP.pl

Dyzartria – termin z zakresu neurologii; jeden z typów zaburzeń mowy, wynikający z dysfunkcji aparatu wykonawczego (języka, podniebienia, gardła, krtani). Dysfunkcja może być spowodowana: uszkodzeniem mięśni, unerwiających ich nerwów czaszkowych, jąder tych nerwów, dróg korowo-jądrowych, układu pozapiramidowego.

Wikipedia

# dyzartryczny

→ dyzartria; dysartryczny

SJP.pl

# dyzażio

spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; dysażio; disagio; disaggio

SJP.pl

# dyzenteria

epidemiczna choroba zakaźna, powodująca biegunkę, odwodnienie i zatrucie organizmu; czerwonka bakteryjna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostra choroba zakaźna jelit

Wiktionary

Dyzenteria, czerwonka (gr. δυσεντερία, dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) czerwonka

Wiktionary

# dyzenteryjny

→ dyzenteria

SJP.pl

#### Patrz:

dyzenteria

# dyżewski

nazwisko

SJP.pl

# dyzgust

dysgust; dawniej:
1. niechęć, niezadowolenie z czegoś;
2. zniewaga, afront

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niechęć wobec kogoś lub czegoś

(1.2) daw. zniewaga, naruszenie czyjejś godności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Francuska opinia publiczna patrzy na to z narastającym dyzgustem i oburzeniem.

(1.2) Małożto owi psubratowie dyzgustów Bogu naczynili, mało napalili kościołów, mało nahańbili krzyżów?

Wiktionary

# dyzio

zdrobnienie od: Dyzma, Dionizy (imiona męskie); Dyź

SJP.pl

Hyzio, Dyzio i Zyzio (ang. Huey, Dewey and Louie) – fikcyjne postacie stworzone przez Teda Osborne’a i Ala Taliaferro. Występują głównie w komiksach, ale także w filmach animowanych Disneya. Po raz pierwszy pojawili się w gazetowym pasku komiksowym 17 października 1937. Na ekranie zadebiutowali 15 kwietnia 1938 w filmie Donald's Nephews (Siostrzeńcy Donalda).

Wikipedia

# dyzma

przenośnie: człowiek bez wykształcenia, robiący przypadkowo karierę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Dyzma – imię męskie pochodzenia greckiego, od gr. δυσμη (dysmai, dysme) – zachód słońca lub gwiazd, „narodzony o zachodzie”. Imię to przypisywane jest tradycyjnie dobremu łotrowi – ukrzyżowanemu obok Chrystusa przestępcy, który nawrócił się i dostał obietnicę zbawienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Postać Dyzmy opisana jest w Biblii.

Wiktionary

# dyzunia

wyznanie Kościoła wschodniogreckiego, który nie przystąpił do Unii Brzeskiej

SJP.pl

# dyzunicki

dotyczący dyzunitów

SJP.pl

# dyzunita

w dawnej Polsce: prawosławny, który nie uznał unii brzeskiej (1596 r.)

SJP.pl

# dyzunitka

→ dyzunita

SJP.pl

#### Patrz:

dyzunita

# dyżur

pełnienie pewnych obowiązków w wyznaczonym czasie; czas przeznaczony na ich wypełnianie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile dyżurów planowaćanujesz odbyć w przyszłym miesiącu?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdɨʒur, AS: dyžur

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dyżurować

rzecz. podyżurowanie n., dyżurowanie n., dyżurka ż., dyżurny, dyżurna

przym. dyżurny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) służba

Wiktionary

# dyżurant

osoba pełniąca dyżur

SJP.pl

# dyżurantka

→ dyżurant

SJP.pl

#### Patrz:

dyżurant

# dyzuria

bolesne oddawanie moczu objawiające się pieczeniem w cewce moczowej; dysuria

SJP.pl

Dysuria, dyzuria (łac. dysuria) – objaw chorobowy polegający na bolesnym oddawaniu moczu, któremu często towarzyszy uczucie pieczenia w cewce moczowej (stranguria) i ogólny dyskomfort. Z dysurią wiąże się także częstomocz.

Wikipedia

# dyżurka

pomieszczenie dla dyżurującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie lub miejsce, w którym pełniony jest dyżur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyżur m., dyżurant m., dyżurny m., dyżurna ż., podyżurowanie n., dyżurowanie n.

czas. dyżurować ndk., podyżurować dk.

przym. dyżurny, dyżurowy

Wiktionary

# dyżurna

kobieta pełniąca dyżur

SJP.pl

# dyżurny

1. pełniący dyżur
2. z ironią o człowieku: służalczy
3. stale ten sam, powtarzający się, np. dyżurny temat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pełniący dyżur, dyżurujący

(1.2) przen. stale powtarzający się, używany w razie potrzeby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba, która pełni dyżur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Redaktorzy dyżurni wielkich dzienników pilnymi telefonami przynaglali swych korespondentów w Limie do zdobycia szczegółowych informacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dɨˈʒurnɨ, AS: dyžurny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyżur m., dyżurant m., dyżurantka ż., dyżurowanie n., dyżurka ż., podyżurowanie n.

:: fż. dyżurna ż.

czas. dyżurować ndk., podyżurować dk.

przym. dyżurowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) dyżurant

Wiktionary

# dyżurować

pełnić dyżur, pilnować porządku; czuwać

SJP.pl

# dyżurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dyżurować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyżur m., dyżurant m., dyżurantka ż., dyżurny m., dyżurna ż., podyżurowanie n., dyżurka ż.

czas. dyżurować ndk., podyżurować dk.

przym. dyżurny, dyżurowy

Wiktionary

# dyżurowy

związany z dyżurem

SJP.pl

# dyzuryczny

→ dyzuria; dysuryczny

SJP.pl

# dz

skrót od: Dzieje Apostolskie - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = Dzieje Apostolskie

Wiktionary

Dz (Dz, dz) – dwuznak składający się z liter D i Z. Występuje w językach: polskim, słowackim i węgierskim. Najczęściej oznacza dźwięk spółgłoski zwarto-szczelinowej dziąsłowej dźwięcznej oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [ʣ].

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ago

* hiszpański: (1.1) Act

źródła.

== Dz (język węgierski.) ==

litera|Dzdz|nagy Dz (1.1) és kis dz.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. majuskuła siódmej litery alfabetu węgierskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇jɛ ˌapɔˈstɔlsʲcɛ, AS: ʒ́ėi ̯e apostolsʹḱe

Wiktionary

# dz.

skrót od: dziennik

SJP.pl

# dżabalpur

miasto w Indiach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Jabalpur.

Wiktionary

Jabalpur (hindi जबलपुर, Dźabalpur; hist. Jubbulpore) – miasto w środkowych Indiach, w stanie Madhya Pradesh, na wyżynie Dekan, w dolinie rzeki Narbada. W 2011 roku liczyło ok. 1,1 mln mieszkańców.

Duży węzeł kolejowy i drogowy a także ośrodek przemysłowy z fabryką broni, zakładami przemysłu spożywczego, bawełnianego, szklarskiego, cementowego. W mieście działa uniwersytet (od 1983 im. Rani Durgavati) i wyższa szkoła rolnicza. Na obrzeżach znajduje się lotnisko.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1864 roku Dżabalpur otrzymał prawa miejskie.

(1.1) Na obrzeżach Dżabalpuru znajduje się lotnisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dżabalpurski

Wiktionary

# dżabalpurski

dotyczący Dżabalpuru, miasta w środkowych Indiach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Dżabalpurem (miastem w Indiach)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżabalpur mrz.

Wiktionary

# dzadziki

[czytaj: dzadz-iki] grecki sos ze świeżych, rozdrobnionych ogórków z czosnkiem i jogurtem albo śmietaną, zwykle dodawany do potraw mięsnych; tzatziki, tzatzyki, caciki, cacyki

SJP.pl

# dżaga

potocznie: młoda, atrakcyjna kobieta; dziunia, dziuńka, lacha, laska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bardzo atrakcyjna dziewczyna, laska

Wiktionary

Dżaga – singel polskiej grupy muzycznej Virgin, wydany w 2004 nakładem wydawnictwa muzycznego Universal Music Polska. Singel został wydany w celach promujących drugi album studyjny zespołu Bimbo.

Tekst do utworu napisała Doda, zaś muzykę skomponował Tomasz Lubert.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒaɡa, AS: ǯaga

Wiktionary

# dżagan

gwarowo: młot, kilof, czekan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kilof

(1.2) narzędzie do kruszenia lodu

Wiktionary

Dźagannath, Dźagannatha (dewanagari: जगन्नाथ trl. jagannāth(a)) – forma Kryszny przedstawiająca go jako Pana Świata (jagat „świat” + nāth „pan”), czczona przez wisznuitów, a pochodząca z Puri, świętego miasta hinduistów.

Przedstawiany zwykle z siostrą Subhadrą i bratem Balaramą (Balabhadrą, Baladewą). Wszystkie trzy figury wykonane są z drewnianych kloców, mają duże głowy o uproszczonych rysach twarzy, dużych oczach, są bez nóg, a ręce mają w postaci prostych kołków. Dźagannath jest w kolorze czarnym.

Wikipedia

# dżainizm

religia indyjska; dżajnizm, dżinizm

SJP.pl

Dźinizm (też dżinizm dawniej dżajnizm, dżainizm, sanskryt जैन धर्म – trl. jaina dharma, trb. dźajna dharma) – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.

Wikipedia

# dźajnizm

system religijno-etyczny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e; założycielem był Wardhamana Mahawira; dźinizm; dżinizm; dżajnizm

SJP.pl

# dżajpur

miasto w Indiach

SJP.pl

Jaipur (hindi जयपुर, trb. Dźajpur, trl. Jaypur; ang. Jaipur) – metropolia w północno-zachodnich Indiach, stolica Radżastanu i popularna atrakcja turystyczna zwana różowym miastem ze względu na kolor budynków, które wyłożone są różowym piaskowcem.

Wikipedia

# dżajpurczyk

mieszkaniec Dżajpuru

SJP.pl

# dżajpurka

mieszkanka Dżajpuru

SJP.pl

# dżajpurski

dotyczący Dżajpuru, miasta w północno-zachodnich Indiach

SJP.pl

# dżakarcki

przymiotnik od: Dżakarta (stolica Indonezji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Dżakarta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hotel Marriott znajduje się na południe od centrum indonezyjskiej stolicy, w dzielnicy handlowej Mega Kunningan, w pobliżu jednej z dżakarckich dzielnic dyplomatycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkart͡sʲci, AS: ǯakarcʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżakarta ż., dżakartczyk mos., dżakartka ż.

Wiktionary

# dżakarta

stolica Indonezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Indonezji;

Wiktionary

Dżakarta (indonez. Jakarta, dawn. Batavia) – stolica i największe miasto Indonezji, w północno-zachodniej części Jawy, dziewiąta aglomeracja świata z 31 760 000 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkarta, AS: ǯakarta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżakartczyk mos., dżakartka ż.

przym. dżakarcki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Batawia

Wiktionary

# dżakartczyk

mieszkaniec Dżakarty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dżakarty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkarṭt͡ʃɨk, AS: ǯakarṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżakarta ż.

:: fż. dżakartka ż.

przym. dżakarcki

Wiktionary

# dżakartka

mieszkanka Dżakarty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dżakarty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkartka, AS: ǯakartka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżakarta ż.

:: fm. dżakartczyk mos.

przym. dżakarcki

Wiktionary

# dżakfrut

owoc chlebowca różnolistnego (drzewa bochenkowego); jackfruit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. bot. ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

Wiktionary

Dżakfrut, jackfruit – owoc chlebowca różnolistnego (Artocarpus heterophyllus) z rodziny morwowatych, występującego w Azji Południowej, Południowo-wschodniej i Afryce.

Owoce (właściwie owocostany), nieco podobne do owoców chlebowca właściwego, osiągają do 90 cm długości i 30 kg masy. Spożywa się zarówno na surowo, jak i po poddaniu obróbce termicznej. Miąższ jest dość soczysty, ciemno-żółty, odznacza się intensywnym, upajającym zapachem. W kuchni indyjskiej wykorzystuje się również nasiona.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒakfrut, AS: ǯakfrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jackfruit m.

przym. dżakfrutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jackfruit

Wiktionary

# dżakuzi

Jacuzzi – potoczne określenie wanien z hydromasażem, czyli formą masażu wodnego. Dzisiejsze wanny jacuzzi obejmują swym znaczeniem modele wanien od najprostszych, wyposażonych w dysze ze strumieniami wody, aż po wysoce zaawansowane (z elektronicznym sterowaniem). Wanny z hydromasażem są jednym z podstawowych urządzeń w spa, często wchodzą w skład kompleksów basenowych oraz aquaparków.

Wikipedia

# dżalabija

wierzchnia szata noszona przez Arabów; galabija

SJP.pl

Galabija, dżalabija (z arab. dżallabijja) – tradycyjna szata mężczyzn arabskich.

Szerokie, luźne okrycie noszone przez arabskich mężczyzn. Przypomina nieco europejską koszulę nocną.

Zwykle biała, odbijająca promienie słoneczne, lecz zdarzają się też bogato zdobione różnego rodzaju cekinami.

Wikipedia

# dżalalabad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

(1.2) geogr. adm. miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;

Wiktionary

- Dżalalabad − miasto w Afganistanie
- Dżalalabad − miasto w Kirgistanie

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżalalabadzki

Wiktionary

# dżalalabadzki

przymiotnik od: Dżalalabad (miasto w Afganistanie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżalalabadem, dotyczący Dżalalabadu (miasta w Afganistanie)

(1.2) związany z Dżalalabadem, dotyczący Dżalalabadu (miasta w Kirgistanie)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżalalabad mrz.

Wiktionary

# dżalandhar

miasto w Indiach

SJP.pl

# dżalandharski

→ Dżalandhar (miasto w Indiach)

SJP.pl

# dżamahirijja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii;

Wiktionary

Dżamahirijja (arab. جماهيرية) – termin polityczny, neologizm wymyślony przez Mu’ammara al-Kaddafiego. W tłumaczeniu na język polski oznacza mniej więcej: państwo ludu. Do czasu obalenia rządu Kaddafiego był to człon oficjalnej nazwy Libii (tak samo, jak w innych państwach republika czy królestwo). Oficjalna nazwa tego państwa brzmiała: Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒãmaxʲiˈrʲijːa, AS: ǯãmaχʹirʹi•i ̯a

Wiktionary

# dżambia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj bojowego lub ceremonialnego noża arabskiego;

Wiktionary

Dżambia (arab. جمبية lub جنبية) – nóż bojowy, ale i ceremonialny, używany w krajach arabskich, w Turcji, Persji i Indiach.

Jako broń szczególnie popularny był w XVII i XVIII wieku. Głownia typowej dżambii jest obosieczna, krzywa, krótka z ością biegnącą przez całą jej długość. Rękojeści i pochwy tej broni mają różny kształt i dekorację w zależności od rejonu pochodzenia. Pochwa jest znacznie dłuższa od głowni, mocno wygięta, zakończona obłym guzem, dekorowana złotem, srebrem i drogimi kamieniami. Rękojeść oprawiona w róg, czasem żyrafi, o miodowożółtym kolorze.

Wikipedia

# dżami

wielki meczet

SJP.pl

- transkrypcja arabskiego wyrazu جامع, oznaczającego m.in. miejsce spotkań, także meczet; nazwą masdżid dżami (مسجد جامع) określa się główny, centralny meczet danej miejscowości
- Dżami – perski poeta i uczony
- Abdurahmana Dżami – miasto w Tadżykistanie nazwane imieniem poety

Wikipedia

# dżamila

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) geogr. toponim, stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Algierii;

Wiktionary

Dżamila (arab. جيميلة, fr. Djemila, łac. Cuicul) – stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Algierii. Znajdują się tu jedne z najlepiej zachowanych ruin rzymskiego miasta w Afryce Północnej, od 1982 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒãˈmʲila, AS: ǯãmʹila

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. Dżamil m.

Wiktionary

# dżamper

łącznik umożliwiający zmianę konfiguracji komponentu komputera; jumper; zworka

SJP.pl

# dżampreza

w gwarze młodzieżowej: impreza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara młodzieżowa (głośna) impreza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒãmˈprɛza, AS: ǯãmpreza

Wiktionary

# dźamśedpur

Jamshedpur (hindi जमशेदपुर, bengali জামশেদপুর, urdu جمشید پور) – aglomeracja miejska w Indiach w stanie Jharkhand na wyżynie Ćhota Nagpur. Około 628 tys. mieszkańców.

Jamshedpur jest stolicą dystryktu East Singhbhum. Zlokalizowane są tu zakłady przemysłowe koncernów: Tata Steel, Tata Motors, Tata Power, Lafarge Cement, Telcon, BOC Gases, Praxair, TCE, TCS, Timken India, Tinplate i innych.

Wikipedia

# dżanin

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej;

Wiktionary

Dżanin (Dżenin; arab. جنين, hebr. ג'נין, ang. Jenin) – jedno z miast Autonomii Palestyńskiej, położone na północy Zachodniego Brzegu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ruiny Dżaninu pod gołym niebem zaświadczają o wściekłości destrukcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒãɲĩn, AS: ǯãńĩn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dżenin

Wiktionary

# dżankojski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżankojem, dotyczący Dżankoja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżankoj mrz.

Wiktionary

# dżarasz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Jordanii, ośrodek administracyjny muhafazy;

Wiktionary

Dżarasz (arab. جرش, także Jerash, Jerasz, Dżerasz), starożytna Geraza – miasto w Jordanii, ośrodek administracyjny muhafazy Dżarasz. Odległe ok. 50 km na północ od Ammanu.

Znane z odbywających się w lipcu festiwali kultury i sztuki z udziałem artystów z całego świata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Dżaraszu zwiedziliśmy teren wykopalisk.

Wiktionary

# dźataka

indyjska opowieść o poprzednich wcieleniach Buddy; dżataka

SJP.pl

Dźataki (jātaka) – opowieści o poprzednich wcieleniach Buddy. To zbiór opowiadań z początku naszej ery, dający obraz ówczesnego folkloru i obyczajowości indyjskiej. Włączone strofy poetyckie stanowią część kanonu religii buddyjskiej.

Dźataki są częścią (jedną z dwunastu) kanonu therawady, czyli Tipitaki napisanej w języku pali. Zawierają 574 opowieści o poprzednich wcieleniach Buddy Śakjamuniego, m.in. jako bodhisattwy. Opowieści te były oparte na popularnych bajkach o zwierzętach, baśniach, przy czym bohatera identyfikowano z przyszłym Buddą. Często te historie przedstawiają poświęcenie bodhisattwy. Przyczyniały się one do przesunięcia celu drogi wyzwolenia z arahanta na Buddę, jako wzór etyczny przedstawiając bodhisattwę.

Wikipedia

# dźati

kasta hinduska

SJP.pl

Dźati (sanskryt जाति, „urodzenie”, ang. jati) – element systemu stratyfikacji społecznej w Indiach, określany nie do końca poprawnie terminem kasta. Wyższym w randze, odnoszącym się do stanów społecznych w Indiach, jest termin warna. Bóstwo opiekuńcze dla konkretnej dźati to dźatidewata.

Wikipedia

# dżaul

podstawowa jednostka pracy i energii w międzynarodowym układzie jednostek miar; dżul; joule

SJP.pl

# dżawachecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżawachetią, dotyczący Dżawachetii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżawachetia ż.

Wiktionary

# dżawachetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w południowej Gruzji, od zachodu ograniczona rzeką Kurą oraz z innych stron Górami Szawszeckimi i Samsarskimi

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżawachecki

Wiktionary

# dzawchański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dzawchanem, dotyczący Dzawchanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dzawchan mrz.

Wiktionary

# dżaz

jazz; dżez; rodzaj improwizowanej muzyki powstałej w USA, w której używane są europejskie instrumenty i w której powiązane są europejskie elementy harmonii z europejsko-afrykańską melodyką i afrykańskim rytmem

SJP.pl

# dzban

naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry z jednym uchem (niekiedy z dwoma); zawartość tego naczynia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

(1.2) zawartość dzbana (1.1)

(1.3) środ. pejor. osoba głupia, tępa;

Wiktionary

- dzban – naczynie, element zastawy stołowej
- dzban – pejoratywne określenie

miejscowość w Polsce:

- Dzban – wieś w woj. mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Siemiątkowo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Nie ma nic gorszego niż mieć we własnej drużynie takiego dzbana, który wszelkie problemy chce wyjaśniać poprzez bijatykę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡zbãn, AS: ʒbãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzbanecznik m., dzbanecznikowate nmos.

:: zdrobn. dzbanek m., dzbaneczek m., dzbanuszek m.

przym. dzbanowy, dzbankowy, dzbaneczkowy, dzbanecznikowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kruża

(1.3) cymbał

Wiktionary

# dzbaneczek

zdrobnienie od: dzbanek; dzbanuszek

SJP.pl

# dzbaneczkowaty

podobny w kształcie do dzbaneczka

SJP.pl

# dzbanecznik

roślina żywiąca się owadami, rosnąca w dżungli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nepenthes|L.|ref=tak., rodzaj roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzbaneczniki występują głównie w Azji Południowo-Wschodniej (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzban m., dzbanek m., dzbanuszek m.

Wiktionary

# dzbanecznikowate

rodzina owadożernych roślin o liściach w kształcie dzbanków

SJP.pl

Dzbanecznikowate (Nepenthaceae Dumort.) – monotypowa rodzina roślin mięsożernych występujących w Azji południowo-wschodniej, północnej Australii oraz na wyspach od Madagaskaru po Nową Kaledonię na Pacyfiku. Do rodziny należy tylko jeden rodzaj - dzbanecznik (Nepenthes L.) z ok. 160 gatunkami.

Wikipedia

# dzbanecznikowaty

o cechach dzbanecznikowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dzbanecznikowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# dzbanek

zdrobnienie od: dzban

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dzban

(1.2) niewielki dzban

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Przyniosę ci w dzbanku trochę kwaśnego mleka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zbãnɛk, AS: ʒbãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzban mrz., dzbanuszek mrz., dzbanecznik mrz.

przym. dzbanowy, dzbankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzbanuszek

(1.2) białystok|dzieżka., gw-pl|Śląsk Cieszyński|zbónek., gw-pl|Górny Śląsk|dzbonek.

Wiktionary

# dzbaniwo

rodzaj drzew z rodziny bignoniowatych

SJP.pl

Dzbaniwo (Crescentia L.) – rodzaj drzew z rodziny bignoniowatych. Obejmuje 6 gatunków. Rośliny te rosną w Ameryce Centralnej od Meksyku po Panamę, na Antylach i w północnej części Ameryki Południowej sięgając po Peru i północną Brazylię na południu. Jako rośliny introdukowane zarejestrowane zostały w południowo-wschodniej Brazylii, na wyspach Galapagos oraz w Afryce (Czad, Benin i Gambia). Kwiaty wyrastające bezpośrednio z pni zapylane są przez nietoperze. Okazałe, mięsiste owoce wyewoluowały prawdopodobnie jako przystosowanie do rozprzestrzeniania za pośrednictwem przedstawicieli wymarłej współcześnie megafauny. W przypadku C. amazonica kluczową rolę w rozsiewaniu odgrywają ryby kąsaczokształtne – zjadają one owoc i uwalniają z niego nasiona, które w innym przypadku gniją. Ze względu na znaczenie użytkowe dzbaniwo kalebasowe C. cujete zostało rozprzestrzenione przez człowieka w całej strefie tropikalnej. Z kolei inny gatunek z tego rodzaju – C. portoricensis należy do najrzadszych roślin – znany jest tylko z czterech okazów dorosłych (rok 2017).

Wikipedia

# dzbankowaty

przypominający kształtem dzbanek

SJP.pl

# dzbankowy

→ dzbanek

SJP.pl

#### Patrz:

dzbanek

# dzbanowy

przymiotnik od: dzban

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dzbanem, mający postać dzbanu

(1.2) med. przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzban mrz., dzbanek mrz., dzbanuszek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) amforyczny

Wiktionary

# dzbanuszek

zdrobnienie od: dzbanek; dzbaneczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dzbanek

(1.2) małe naczynie stołowe z uchem i dziobkiem, np. do mleka

Wiktionary

Dzbanuszek – oryginalna polska wersja impostu, stosowana w architekturze renesansu. Kamienny element w kształcie dzbanuszka. Występuje jako nasada na głowicy kolumny, jako podpora konstrukcji dachu, motyw tralki. Charakterystyczny element górnej kondygnacji krużganku dziedzińca na Wawelu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡zbãˈnuʃɛk, AS: ʒbãnušek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzban mrz., dzbanek mrz., dzbanecznik mrz.

przym. dzbanowy, dzbankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzbanek

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|dzboneczek.

Wiktionary

# dzbanuszkowaty

podobny kształtem do dzbanuszka

SJP.pl

# dzbenin

wieś w Polsce

SJP.pl

3 miejscowości w Polsce:

- Dzbenin – część miasta Lublin
- Dzbenin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
- Dzbenin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Troszyn

Wikipedia

# dzboneczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzbanuszek

Wiktionary

# dzbonek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzbanek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|zbónek.

Wiktionary

# dżdża

termin używany przez meteorologów jako określenie drobnego deszczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. deszcz o bardzo drobnych kroplach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒːa, AS: •ǯa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżdżystość, dżdżownica, dżdżownik

przym. dżdżowy, dżdżysty

czas. dżdżyć

przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary

# dżdżownica

bezkręgowiec o długim, walcowatym ciele zbudowanym z pierścieni; glista, glizda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

(1.2) daw. woda deszczowa

Wiktionary

Dżdżownica może oznaczać w ogólnym znaczeniu pierścienicę:

- z rodziny dżdżownicowatych,
- z rodzaju Lumbricus,

a w wąskim znaczeniu gatunek:

- dżdżownica ziemna, rosówka (Lumbricus terrestris),
- dżdżownica kalifornijska, kompostowiec różowy (Eisenia fetida), nazywany też dżdżownicą kompostową,
- dżdżownica australijska (Megascolides australis) – nie jest zaliczana do rodziny dżdżownicowatych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kret odżywia się dżdżownicami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa, AS: •ǯovʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżdżystość ż., deszcz m., dżdża ż., deżdż m.

przym. dżdżysty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. glizda

Wiktionary

# dżdżownik

ptak z rodziny siewek

SJP.pl

# dżdżowy

1. przymiotnik od: dżdżu;
2. przymiotnik od: dżdża

SJP.pl

# dżdżyć

o deszczu: padać drobnymi kroplami; mżyć, kropić, rosić, siąpić, siąpać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) meteorol. padać drobnym, gęstym deszczem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od rana dżdżyło, a wiatr smagał pola mokrą mgłą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżdża ż., dżdżownica ż., dżdżownik mzw., dżdżowość ż., dżdżystość ż.

przym. dżdżowy, dżdżysty

przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mżyć, siąpić

Wiktionary

# dżdżyście

przysłówek

(1.1) książk. zob. dżdżysto.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeważnie o tej porze roku jest mgliście i dżdżyście, tym razem jednak natura okazała się być łaskawa i za oknem mamy iście letnią aurę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżdża m., deżdż mrz., dżdżystość ż.

czas. dżdżyć ndk.

przym. dżdżysty

przysł. dżdżysto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dżdżysto

Wiktionary

# dżdżyściej

stopień wyższy od przysłówków: dżdżyście, dżdżysto

SJP.pl

# dżdżysto

przysłówek

(1.1) książk. tak, jak jest podczas obfitego deszczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niestety, ten pojazd nie palił kiedy było dżdżysto lub bardzo zimno, a w Norwegii przeważają takie dni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżdżystość ż., deżdż mrz., dżdża ż.

czas. dżdżyć ndk.

przym. dżdżysty

przysł. dżdżyście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dżdżyście

Wiktionary

# dżdżystość

→ dżdżysty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dżdżyste

Wiktionary

#### Patrz:

dżdżysty

#### Powiązane:

rzecz. deżdż m., deszcz m., dżdża ż., dżdżownica ż., dżdżownik m., dżdżenie n.

czas. dżdżyć ndk.

przym. dżdżysty, dżdżowy, deszczowy

przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary

# dżdżysty

deszczowy, mokry (dzień, poranek)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. obfitujący w deszcz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze ślizgawice pojawiają się zazwyczaj w dżdżyste dni, kiedy temperatura powietrza bliska jest zeru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒːɨstɨ, AS: •ǯysty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. deżdż m., deszcz m., dżdża ż., dżdżystość ż., dżdżownica ż., dżdżownik m., dżdżenie n.

czas. dżdżyć ndk.

przym. dżdżowy, deszczowy

przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) deszczowy, słotny

Wiktionary

# dżebel

rodzaj mocnego, czarnego tytoniu, używanego w krajach arabskich

SJP.pl

# dżedda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Dżudda

Wiktionary

# dżeferysyt

minerał, uwodniony krzemianem glinu i magnezu z niewielką ilością żelaza; wermikulit

SJP.pl

# dżejran

gatunek azjatyckiej gazeli z rodziny krętorogich

SJP.pl

Gazela czarnoogonowa, dżejran (Gazella subgutturosa) – gatunek gazeli należący do rodziny wołowatych.

Występuje na pustynnych i półpustynnych obszarach Iranu, Afganistanu, zachodniego Pakistanu, południowej Mongolii i Chin, a także w Azerbejdżanie, Kazachstanie, Uzbekistanie, Kirgistanie, Tadżykistanie i Turkmenistanie na wysokości od 1000 do 3500 m n.p.m. Pojedynczo także w Turcji, Iraku, Syrii, Gruzji oraz Armenii.

Wikipedia

# dżelada

duża afrykańska małpa z rodziny wąskonosych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Theropithecus gelada|ref=tak., małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

Wiktionary

Dżelada (Theropithecus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒɛˈlada, AS: ǯelada

Wiktionary

# dżelalabadzki

dotyczący Dżelalabadu, miasta w Afganistanie

SJP.pl

# dżellaba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duże okrycie w podłużne pasy z rękawami i kapturem;

Wiktionary

Dżellaba, dżelaba, dżelab (arab. djellabah) – duże okrycie wełniane w podłużne pasy z rękawami i kapturem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dżelaba, dżelab

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dżelaba, dżelab

Wiktionary

# dżem

rodzaj konfitur o galaretowatej konsystencji przyrządzany przez gotowanie świeżych owoców z dodatkiem cukru i pektyny; jam (przestarzałe)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

Wiktionary

Dżem (ang. jam – zatkanie) – przetwór owocowy sporządzany z całych owoców lub ich części. Dżem przygotowuje się, gotując owoce z dużą ilością cukru. W zależności od rodzaju dżemu jak i rodzaju owoców, dżemy mogą zawierać dodatki zagęszczające: pektynę lub rzadziej żelatynę. Mogą być również dodawane inne owoce w celu zabarwienia lub wzmocnienia smaku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na śniadanie zjadłem bułkę z dżemem malinowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃m, AS: ǯẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. dżemik m.

przym. dżemowy

Wiktionary

# dżemik

zdrobnienie od: dżem (rodzaj konfitur)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dżem

(1.2) pot. małe opakowanie dżemu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Antosiu, zjesz kromeczkę z dżemikiem z moreli?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżem m.

przym. dżemowy

Wiktionary

# dżemojad

1. żartobliwie: turysta oszczędzający na jedzeniu;
2. pogardliwie: Anglik

SJP.pl

# dżemowaty

podobny do dżemu, mający cechy zbliżone do dżemu

SJP.pl

# dżemowy

przymiotnik od: dżem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony z dżemu, z dodatkiem dżemu, mający jego smak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na warstwę dżemową nałożymy kolejny krążek ciasta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżem m., dżemik m.

Wiktionary

# dżemper

dawniej: sweter wkładany przez głowę; jumper

SJP.pl

# dżemsonit

ciemnoszary, metaliczny minerał z grupy siarkosoli; jamesonit

SJP.pl

# dżenin

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. inaczej: Dżanin

Wiktionary

Dżanin (Dżenin; arab. جنين, hebr. ג'נין, ang. Jenin) – jedno z miast Autonomii Palestyńskiej, położone na północy Zachodniego Brzegu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɛ̃ɲĩn, AS: ǯẽńĩn

Wiktionary

# dżenkinsyt

minerał, rodzaj antygorytu

SJP.pl

# dżentelmen

gentleman;
1. dobrze wychowany mężczyzna;
2. mężczyzna wytworny, gustownie ubrany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

(1.2) mężczyzna wytworny, elegancko ubrany, elegancki

Wiktionary

Dżentelmen (ang. gentleman, fr. gentilhomme, hiszp. gentilhombre, wł. gentiluomo) – współcześnie mężczyzna o dobrym, uprzejmym, wspaniałomyślnym i kurtuazyjnym zachowaniu, bardzo miły.

Termin ten stosowany jest także jako synonim mężczyzny w ogóle (np. w przypadku oznaczeń urządzeń osobnych dla mężczyzn i kobiet).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dżentelmen nie zostawia damy bez odpowiedzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃nˈtɛlmɛ̃n, AS: ǯẽntelmẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gentleman m.

przym. dżentelmeński

przysł. dżentelmeńsko

Wiktionary

#### Synonimy:

gentleman

Wiktionary

# dżentelmenel

żartobliwie: osoba z marginesu społecznego prosząca o pieniądze w przesadnie grzeczny sposób

SJP.pl

# dżentelmeneria

sposób bycia charakterystyczny dla dżentelmena; taktowne, honorowe zachowanie

SJP.pl

# dżentelmeński

charakterystyczny dla dżentelmena (gentlemana), taktowny, grzeczny; gentlemeński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżentelmenem, dotyczący dżentelmena

przymiotnik jakościowy

(2.1) właściwy dżentelmenowi

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Lenistwo, szlachetna cnota dżentelmeńska, jest owocem długich beztroskich lat prosperity, obfitości i spokoju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒɛ̃ntɛlˈmɛ̃j̃sʲci, AS: ǯẽntelmẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżentelmen m., dżentelmeństwo n.

przysł. dżentelmeńsko

Wiktionary

# dżentelmeńsko

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dżentelmeński

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżentelmen mos.

przym. dżentelmeński

Wiktionary

# dżentelmeńskość

→ dżentelmeński

SJP.pl

#### Patrz:

dżentelmeński

# dzeolit

minerał, uwodniony krzemian występujący głównie w szczelinach skał wylewnych i głębinowych

SJP.pl

# dżepetto

postać fikcyjna z powieści "Pinokio" Carla Collodiego

SJP.pl

# dżerba

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Wiktionary

Dżerba (arab. جربة Jirba, wł. Gerba, fr. Djerba) – tunezyjska wyspa na Morzu Śródziemnym, w zatoce Mała Syrta, od czasów rzymskich połączona groblą z kontynentem afrykańskim. W 2023 roku została oficjalnie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Dżerbie jest mnóstwo hoteli.

Wiktionary

# dżereń

rodzaj antylopy żyjący na stepach Mongolii

SJP.pl

Dżereń (Procapra) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia

# dżersej

krowa rasy mlecznej; jersey

SJP.pl

Dżersej – spolszczona nazwa odmiany dzianiny wyrabianej oryginalnie z cienkich włókien wełnianych, obecnie także bawełnianych i innych rodzajów włókien. Nazwa materiału pochodzi od nazwy wyspy na kanale La Manche – Jersey.

Dzianina ta nadaje się do produkcji lekkiej odzieży (także bielizny) i pościeli. M.in T-shirty (także koszulki sportowe) wykonywane są na ogół z cienkiego dżerseju, w najbardziej popularnych wersjach – bawełnianego.

Wikipedia

# dżerseje

krowa rasy mlecznej; jersey

SJP.pl

# dżersejowy

przymiotnik od: dżersej

SJP.pl

# dżesika

[czytaj: dżes-ika] Dżesika, Jessica; pogardliwie:
1. młoda dziewczyna cechująca się głupotą, prostactwem i roszczeniowością; Karyna, karyna;
2. mała dziewczynka, której zachowanie i wygląd wzbudza niechęć, gdyż uważa się je za przejaw błędów wychowawczych rodziców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Dżesika, Jessica – imię żeńskie o prawdopodobnie hebrajskiej etymologii.

Imię Jessica nosiła jedna z postaci Kupca weneckiego Szekspira. Poeta prawdopodobnie zaczerpnął je od imienia biblijnej Jiski, córki Harana (Rdz 11,29). Imię to weszło w Polsce w szerszy użytek w latach 70. XX w. z języka angielskiego i jest zapisywane w wielu różnych wariantach, z których najpopularniejsze to Jessica oraz Dżesika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dżesice nie podoba się muzyka dżezowa.

(1.1) Z moimi bliźniakami chodzą do klasy aż trzy Dżesiki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jessica ż.

Wiktionary

# dżet

1. czarny, błyszczący paciorek naszywany jako ozdoba na ubranie lub buty;
2. czarny, lśniący minerał, odmiana węgla brunatnego; gagat;
3. w fizyce kwantowej: wiązka cząstek wtórnych, wysyłana przez jądro atomowe podczas bombardowania go cząstkami o wysokiej energii; jet;
4. w astronomii: strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki lub gwiazdy; jet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. gagat (odmiana węgla brunatnego);

(1.2) jubil. ozdoby, często w formie paciorków, wykonywane z dżetu (1.1), stanowiące często część stroju żałobnego

(1.3) astr. strumień plazmowyazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;

Wiktionary

- dżet (astronomia)
- Dżet (faraon)
- dżet – ozdoba w postaci mocno wypolerowanego czarnego paciorka
- dżet – odmiana węgla brunatnego, stosowana m.in. w jubilerstwie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.; zdrobn. dżecik mrz.

przym. dżetowy

Wiktionary

# dzeta

litera alfabetu greckiego; zeta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ;

Wiktionary

Dzeta (stgr. ζῆτα, Ζ ζ) – szósta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 7. Dzeta pochodzi od litery alfabetu fenickiego zajin (𐤆). Od zety pochodzą łacińskie Z i cyrylickie З.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zɛta, AS: ʒeta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zeta, zita

Wiktionary

# dżetowy

przybrany, udekorowany dżetami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżetem, dotyczący dżetu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżet m.

Wiktionary

# dzeus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Zeus.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzeus bezlitośnie karał zbrodniarzy, a zwłaszcza krzywoprzysięzców i świętokradców, jak Syzyfa, Tantala lub Iksjona.

(1.1) Atrybutami Dzeusa były pioruny, berło, egida, dąb i orzeł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zɛus, AS: ʒeus

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zeus, Kronion, Kronida, Jowisz, Jupiter

Wiktionary

# dżez

jazz; dżaz; rodzaj improwizowanej muzyki powstałej w USA, w której używane są europejskie instrumenty i w której powiązane są europejskie elementy harmonii z europejsko-afrykańską melodyką i afrykańskim rytmem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zob. jazz.

Wiktionary

Jazz, dżez – gatunek muzyczny, który powstał w ostatnich latach XIX wieku (zapoczątkowany pomiędzy 1890 a 1900 rokiem) na południu Stanów Zjednoczonych w dzielnicy prostytutek Storyville w Nowym Orleanie (tradycyjnie początki jazzu łączą się z Congo Square) jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej (bluesa, ragtime’u i muzyki europejskiej). Stanowi on połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒɛs, AS: ǯes

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazz, dżaz

Wiktionary

# dżezbend

orkiestra dżezowa; jazz-band

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zespół wykonujący muzykę jazzową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na festiwal zaproszono kilka dżezbendów zza oceanu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zespół jazzowy

Wiktionary

# dżezista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk wykonujący dżez (jazz)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dżezmen, jazzman; war. jazzista

Wiktionary

# dżezmen

muzyk jazzowy; jazzman

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk wykonujący dżez (jazz)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżez mrz., dżezowanie n., dżezista mos., dżezówka ż.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jazzman, dżezista, jazzista

Wiktionary

# dżezmenka

→ dżezmen; jazzmanka

SJP.pl

# dżezopodobny

mający niektóre cechy dżezu; przypominający dżez

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) muz. przypominający dżez (jazz), podobny do dżezu (jazzu)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazzopodobny

Wiktionary

# dżezować

grać, śpiewać muzykę dżezową; jazzować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) muz. grać lub śpiewać muzykę dżezową (jazzową)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazzować

Wiktionary

# dżezowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. granie lub śpiewanie muzyki dżezowej (jazzowej)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazzowanie

Wiktionary

# dżezówka

but używany przez tancerzy dżezowych; jazzówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) but używany przez tancerzy dżezowych (jazzowych)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżez mrz., dżezista mos., dżezowanie n., dżezmen mos.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazzówka

Wiktionary

# dżezówki

obuwie tancerzy dżezowych; jazzówki

SJP.pl

# dżezowy

dotyczący dżezu, związany z dżezem; jazzowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. zob. jazzowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezujący

Wiktionary

# dżezrockowy

→ jazz-rock

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z jazz-rockiem, dotyczący jazz-rocka

przymiotnik jakościowy

(2.1) muz. charakterystyczny dla jazz-rocka, mający cechy jazz-rocka

Wiktionary

#### Patrz:

jazz-rock

# dżezujący

jazzujący;
1. wykorzystujący motywy jazzowe;
2. zbliżony do jazzu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) muz. wykorzystujący motywy dżezowe (jazzowe)

(1.2) muz. zbliżony do dżezu (jazzu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

czas. dżezować ndk.

przym. dżezowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. jazzujący

Wiktionary

# dżezwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;

Wiktionary

Dżezwa (tur. cezve, od arab. ja*dh*wa(t), czyli płonący węgiel), potocznie tygielek – rozpowszechnione w Turcji, na Bałkanach, Kaukazie i w Rosji naczynie kuchenne w kształcie kolby stożkowej, zwykle miedziane, wyposażone w długą rączkę i służące do sporządzania kawy po turecku. Mehrdad Kia, pisząc o życiu codziennym w państwie osmańskim, zauważa, że kawę w dżezwie przyrządzano tam już w XVI wieku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɛzva, AS: ǯezva

Wiktionary

# dźgać

uderzać, godzić w kogoś czymś ostrym, kłującym; źgać; żgać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dźgnąć)

(1.1) uderzać lub pchać czymś spiczastym i/lub ostrym

(1.2) daw. jeść długo i żarłocznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bandyta dźgnął nożem przypadkowego przechodnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɡat͡ɕ, AS: ʒ́gać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźganie n., dźgnięcie ż.

czas. dźgnąć dk., war. żgać ndk., war. źgać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłuć

Wiktionary

# dźganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dźgać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dźgać ndk.

Wiktionary

# dźgnąć

uderzyć kogoś czymś ostrym, kłującym, ukłuć; źgnąć; żgnąć

SJP.pl

# dźgnięcie

uderzyć kogoś czymś ostrym, kłującym, ukłuć; źgnąć; żgnąć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ugodzenie ostrym przedmiotem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanim się przeto oparło stopę na podłodze, można było dostać dziesięć kul, albo dźgnięć nożem.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dźgnąć dk., dźgnąć się dk., dźgać ndk., dźgać się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukłucie

Wiktionary

# dźharkhand

Jharkhand (hindi झारखंड, trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ; ang. Jharkhand) – stan we wschodnich Indiach, który powstał w wyniku wydzielenia części terytorium ze stanu Bihar 15 listopada 2000 roku. Jharkhand graniczy z Uttar Pradesh na północy, Chhattisgarh na zachodzie, Orisą na południu i Zachodnim Bengalem na wschodzie.

Popularne jest także określenie tego stanu jako Vananchal, co oznacza z hindi; vana – lasy i anachal – obszar.

Wikipedia

# dziabać

czasownik niedokonany (dk. dziabnąć)

(1.1) pot. uderzać ostrym narzędziem; łupać, rąbać

(1.2) gw-pl|Poznań. pleć, spulchniać ziemię motyką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poredzały dziabiąc motyczkami ziemię i kopiasto obsypując grzędy, galancie wyrosłe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑabat͡ɕ, AS: ʒ́abać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziabanie n., reg. pozn. dziabka. ż.

czas. dziabnąć dk., rozdziabać dk.

Wiktionary

# dziabąg

pieszczotliwie o ukochanej osobie

SJP.pl

# dziabanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziabać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziabać ndk.

Wiktionary

# dziabaszewski

nazwisko

SJP.pl

# dziabka

potocznie o małej motyce lub tego typu zabawce do piaskownicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. motyka

(1.2) pot. czekan (we wspinaczce)

Wiktionary

Motyka (kopaczka) – narzędzie ręczne służące do spulchniania gleby, kopczykowania roślin, zwalczania chwastów; wykorzystywana głównie w ogrodnictwie i rolnictwie.

Motyka zbudowana jest z płaskiego ostrza, najczęściej żelaznego, osadzonego na długim, drewnianym trzonku, prawie prostopadle do tego trzonka. Ostrze to może mieć różny kształt i wielkość.

Jest to jedno z najstarszych narzędzi – motyka z kamiennym ostrzem znana była już w neolicie.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. dziabać

Wiktionary

# dziabnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziabnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziabnąć dk.

Wiktionary

# dziać

1. robić na drutach;
2. dziać się - mieć miejsce, wydarzać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) włók. robić dzianinę: ubranie, tkaninę z nitek na drutach, szydełkiem

(1.2) stpol. mówić

czasownik zwrotny niedokonany dziać się

(2.1) odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia wieczorami działa nam sweterki.

(2.1) Co tam się dzieje za tym krzakiem?

(2.1) Strach pomyśleć, co się będzie działo, jako że politycy obiecywali cud gospodarczy, a wyszedł bubel z bezrobociem w tle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑät͡ɕ, AS: ʒ́äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzianie n., dzieło n., dzianina ż., dzieje nmos., nadzieja ż.

czas. nadziać, zadziać się

przym. dziejowy, dziany

Wiktionary

# dziad

dziadek;
1. ojciec matki lub ojca;
2. przodek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. podn. dziadek

(1.2) przodek

(1.3) daw. wojsk. hetman Czarnecki

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pogard. staruch, starszy człowiek

(2.2) pogard. żebrak, biedak; Gloger.

(2.3) łódź. kapuśniak z ziemniakami

(2.4) pot. rzep łopianu

(2.5) środ. żegl. fala zalewająca pokład

Wiktionary

- dziadek (dziad), pradziadek (pradziad) – nazwa relacji w rodzinie
- dziadek (dziad) – ogólne określenie oznaczające mężczyznę w podeszłym wieku

Inne:

- dziadek – niegrający partner rozgrywającego w brydżu
- Dziadek – pseudonim Jana Skorobohatego-Jakubowskiego
- Dziadek – skała na wzgórzu Żarnowa w Łączkach Kobylańskich
- Dziadek – struga, dopływ Nurczyka
- Dziadek – turnia w polskich Tatrach Zachodnich
- Andrzej Dziadek – polski kompozytor
- Dziadek – jeden z pseudonimów Józefa Piłsudskiego
- Polka Dziadek – utwór muzyczny
- Dziadek – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorski, w sielsowiecie Miory.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Synu, twój dziad umarł walcząc za ojczyznę i winien jesteś pamiętać o nim.

(2.1) Co robisz? — Spieprzaj, dziadu! — mówisz i odpychasz człowieka (…)

(2.2) A wszyscy piszczą, a narzekają, jak przyjdzie dziadowi co dać abo i drugiemu, ale na gorzałę mają.

(2.3) Matka często gotowała dziada na obiad.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑat, AS: ʒ́at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadostwo n., dziadowanie n., dziadyga mos., dziady lm nm., dziadzienie n., zdziadzienie n., dziaders mos., dziaderstwo n., dziaderyzm m.

:: zdrobn. dziadek mos., dziadziuś mos.

:: fż. dziadówka ż., dziadówa ż.

czas. dziadować ndk., dziadzieć ndk., zdziadzieć dk.

przym. dziadowski

przysł. dziadowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przodek, praojciec; książk. antenat, ascendent, wstępny; żart. praszczur

(2.1) grzyb, reg. śl. chachor.

(2.2) reg. śl. chachor.

(2.4) rzep

(2.5) dziadek

Wiktionary

# dziadek

1. ojciec matki albo ojca
2. staruszek
3. w niektórych grach: fikcyjny gracz na miejscu brakującego partnera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec ojca

(1.2) ojciec matki

(1.3) pot. starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku

(1.4) karc. w brydżu: wymyślony gracz, który zastępuje brakującego partnera

(1.5) daw. wojsk. Józef Piłsudski

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zob. dziadek do orzechów.

(2.2) środ. żegl. fala zalewająca pokład

Wiktionary

- dziadek (dziad), pradziadek (pradziad) – nazwa relacji w rodzinie
- dziadek (dziad) – ogólne określenie oznaczające mężczyznę w podeszłym wieku

Inne:

- dziadek – niegrający partner rozgrywającego w brydżu
- Dziadek – pseudonim Jana Skorobohatego-Jakubowskiego
- Dziadek – skała na wzgórzu Żarnowa w Łączkach Kobylańskich
- Dziadek – struga, dopływ Nurczyka
- Dziadek – turnia w polskich Tatrach Zachodnich
- Andrzej Dziadek – polski kompozytor
- Dziadek – jeden z pseudonimów Józefa Piłsudskiego
- Polka Dziadek – utwór muzyczny
- Dziadek – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorski, w sielsowiecie Miory.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój dziadek ma osiemdziesiąt lat.

(1.4) Skoro jest nas tylko trzech, to zagrajmy chociaż z dziadkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑadɛk, AS: ʒ́adek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad m., dziady nmos., dziadkowie mos., dziadostwo n., dziadzienie n., zdziadzienie n.

:: zdrobn. dziadziuś m., dziadunio m., dziadeczek m.

:: zgrub. dziadyga m.

czas. dziadzieć ndk., zdziadzieć dk.

przym. dziadkowy, dziadowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek ojczysty, gw-pl|Górny Śląsk|starzyk, upa.

(1.2) dziadek macierzysty, gw-pl|Górny Śląsk|starzyk, upa.

(1.3) staruszek, gw-pl|Górny Śląsk|starzyk.

(2.2) dziad

Wiktionary

# dziadeks

żartobliwie: sklep z odzieżą używaną; ciuchland, lumpeks, szmateks, szmatland

SJP.pl

# dziaders

osoba traktująca młodych ludzi w lekceważący i protekcjonalny sposób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pejor. mężczyzna w sile wieku, zwykle wpływowy, który traktuje kobiety lub młode osoby lekceważąco, protekcjonalnie, przedmiotowo, z poczuciem wyższości

(1.2) pot. obraź. mężczyzna wykorzystujący swoją uprzywilejowaną pozycję społeczną do budowania swojego wizerunku

(1.3) pot. żart. osoba o poglądach, gustach lub sposobie bycia, które zdaniem komentatora są przestarzałe i nieadekwatne do teraźniejszości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla politycznych dziadersów kobiety to kwiatek u kożucha umilający życie: „całujemy panie w rączki”, ale do władzy się oczywiście nie nadają, bo – jak wiadomo – ich macice wędrują, wpadają w histerię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziaderyzm m., dziadertwo n., dziadek m., dziadyga m., dziad m., dziadulo m., dziadzio m., dziadziuś m., dziadziunio m., dziadulek m., pradziad m., pradziadek m., prapradziad m., prapradziadek m., dziadkowie mos., dziadostwo n., dziadowanie n., dziadzienie n., zdziadzienie n., dziady nmos., dziadówka ż., dziadówa ż.

:: fż. dziaderka ż.

czas. dziadować ndk., dziadzieć ndk., zdziadzieć dk.

przym. dziaderski, dziadkowy, dziadowy, dziadowski

przysł. dziadowsko

Wiktionary

# dziaderski

→ dziaders

SJP.pl

#### Patrz:

dziaders

# dziaderstwo

poglądy typowe dla dziadersa

SJP.pl

# dziadeusz

żartobliwie o kimś przypominającym dziada

SJP.pl

# dziadkers

żartobliwie: staruszek

SJP.pl

# dziadkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziadkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Dziadkowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Dziadkowice – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Dziadkowice
- Dziadkowice – gromada

Wikipedia

# dziadkowicki

przymiotnik od: Dziadkowice; dziadkowski

SJP.pl

# dziadkowie

rodzice ojca lub matki; babcia z dziadkiem

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) pot. rodzice rodziców; babcia i dziadek

(1.2) lm. zob. dziadek.

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mama wspominała, jak dziadkowie nie chcieli zgodzić się na jej ślub z tatą.

(1.2) W czasie rodzinnego obiadu dziadkowie rozmawiali o polityce, a babcie o szydełkowaniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑatˈkɔvʲjɛ, AS: ʒ́atkovʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadek mos., dziaduś mos., dziadzia mos., dziadzio mos., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

# dziadkowiec

nazwisko

SJP.pl

# dziadkowizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. lub reg. majątek, spadek po dziadku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadowizna

Wiktionary

# dziadkowski

przymiotnik od: Dziadkowice; dziadkowicki

SJP.pl

# dziadkowy

przymiotnik od: dziadek

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do dziadka, będący jego własnością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadek mos., dziaders mzw./mos.

czas. zdziadzieć

Wiktionary

# dziadoch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kiść ogona wolego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. biedak

Wiktionary

Dziadoch – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Wierzbinek, na lewym brzegu Noteci. Do 31 grudnia 2016 część wsi Teresewo pod nazwą Dziadak.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑadɔx, AS: ʒ́adoχ

Wiktionary

# dziadocha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. obręcz żelazna do szczepiania pługa z kółkami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈdɔxa, AS: ʒ́adoχa

Wiktionary

# dziadostwo

dawniej: dziadek z żoną; dziadkowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogard. coś tandetnego lub lichego

(1.2) pogard. grupa ludzi biednych lub niepoważanych

(1.3) pot. życie osoby biednej, ubogiej

(1.4) pot. grupa żebraków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad m., dziadowanie n., dziadek mos., dziady nmos., dziaders mzw./mos.

czas. dziadować ndk.

przym. dziadowski

przysł. dziadowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) badziewie, chłam, tandeta, lipa, bubel

(1.3) nędza, ubóstwo

Wiktionary

# dziadosz

nazwisko

SJP.pl

Dziadosz – polskie nazwisko.

Wikipedia

# dziadoszanie

śląskie plemię słowiańskie, zamieszkujące we wczesnym średniowieczu tereny między dolnym Bobrem a Odrą

SJP.pl

Dziadoszanie, Dziadoszyce, Dziadosicze (lat. Dadosesani, Diedesisi, Diedesi, Diedesa, Dedosize, Dedosese) – plemię słowiańskie lokalizowane na obszarze środkowego Bobru, w okolicach Szprotawy oraz Głogowa, gdzie rzekomo miałby znajdować się ich gród centralny. Liczne grodziska plemienne znane z okolic Głogowa świadczą o tym, że osadnictwo dziadoszańskie w IX – X w. miało zdecentralizowany charakter.

Wikipedia

# dziadoszanin

członek śląskiego plemienia słowiańskiego, zamieszkującego we wczesnym średniowieczu tereny między dolnym Bobrem a Odrą

SJP.pl

# dziadówa

1. obraźliwie: stara kobieta; starucha;
2. potocznie: coś kiepskiego; dziadówka

SJP.pl

# dziadować

potocznie:
1. żyć w biedzie, niedostatku; biedować;
2. żebrać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. biedować, żyć w biedzie

(1.2) pot. żebrać

czasownik zwrotny niedokonany dziadować się

(2.1) gwara. guzdrać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie będzie żadnych granic, będziesz, bracie, jeździł, gdzie ci się podoba. Nie będzie już nigdy wojen, a naród nie będzie tak dziadował, jak przedtem, bo wszystko kupisz bez cła.

(1.2) Pod sklepem dziadował jakiś brudny mężczyzna. Twierdził, że stracił pracę i mieszkanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad m., dziadowanie n., dziadostwo n., dziady nmos., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

# dziadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziadować.

(1.2) pot. pozostawanie w niedostatku, w biedzie

(1.3) pot. proszenie o jałmużnę, pomoc, wsparcie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziaders mzw./mos., dziad m., dziadyga m., dziadówka ż., dziadówa ż., dziadostwo n., dziady nmos.

czas. dziadować ndk.

przym. dziadowski

przysł. dziadowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) biedowanie, robienie bokami, klepanie biedy

(1.3) żebranie, chodzenie po prośbie

Wiktionary

# dziadowaty

wyglądający jak dziad

SJP.pl

# dziadowicz

nazwisko

SJP.pl

# dziadowizna

dawniej: grunt odziedziczony po dziadzie; dziadzizna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. lub reg. majątek, spadek po dziadku

(1.2) reg. grunt otrzymany po matce

Wiktionary

Dziadowizna – według TERYT jest to część miasta Kraśnika w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim. Według Geoportalu miejscowość znajduje się w granicach wsi Pasieka-Kolonia, którą wyłączono z Kraśnika 1 stycznia 1973.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) dziadkowizna

(1.2) babizna

Wiktionary

# dziadówka

1. obraźliwie:
a) żebraczka;
b) uboga kobieta;
2. potocznie: coś kiepskiego; dziadówa;
3. żartobliwie: materiałowa torba na zakupy;
4. kaszubska zupa na maślance z boczkiem i ziemniakami

SJP.pl

- Dziadówka – potok w dorzeczu Łososiny w Beskidzie Wyspowym
- Dziadówka – struga
- Dziadówka – wzniesienie

Wikipedia

# dziadownia

potocznie:
1. miejsca zaniedbane lub niewłaściwie funkcjonujące;
2. dom starców;
3. sklep z odzieżą używaną; ciuchland, ciucholand, lumpeks, szmateks, szmatland, bublownia

SJP.pl

Dziadownia – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Biała.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# dziadowokłodzki

przymiotnik od: Dziadowa Kłoda

SJP.pl

# dziadowski

1. potocznie: należący do żebraka, żebraczy;
2. potocznie: mało wart; tandetny, nędzny;
3. dawniej: należący do przodka, dziada;
4. po dziadowsku - nędznie, byle jak, jak żebrak

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) należący do żebraka, właściwy żebrakowi

(1.2) tandetnie zrobiony, licho, nędznie wyglądający

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad mos., dziadostwo n., dziadek mzw./mos.

przysł. dziadowsko

czas. dziadować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żebraczy

(1.2) nędzny, kiepski, lichy

Wiktionary

# dziadowskość

→ dziadowski

SJP.pl

#### Patrz:

dziadowski

# dziadowy

przymiotnik od: dziad

SJP.pl

# dziadulek

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

# dziadulisko

zgrubienie od: dziadulo

SJP.pl

# dziadulo

pieszczotliwie: dziadek; dziadulek, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

# dziadunio

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadulek, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pieszcz. o dziadku

(1.2) pot. pieszcz. o starszym mężczyźnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na ławeczce parkowej usiadł dziadunio z psem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad mos., dziadek mos., dziaduś mos., dziadzia mos., dziadzio mos.

przym. dziaduniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadzio, dziadziuś

(1.2) dziadzia, dziadzio, staruszek

Wiktionary

# dziaduniowy

przymiotnik od: dziadunio

SJP.pl

# dziadura

nazwisko

SJP.pl

# dziaduś

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziadulek, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pieszcz. także żart. dziadek

(1.2) pieszcz. także żart. staruszek

(1.3) pieszcz. także żart. żebrak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na szczęście mam jeszcze obu dziadusiów żyjących.

(1.2) Jakiś rowerzysta potrącił dziadusia spacerującego alejką parkową.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadek mos., dziadkowie lm m., dziadulo mos., dziadunio mos., dziady lm nm., dziadzia mos., dziadzio mos., dziadziuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek, dziadunio, dziadzio, dziadziuś

Wiktionary

# dziaduszek

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziadulek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

# dziady

dawny obrzęd ludowy Słowian i Bałtów, wywodzący się z przedchrześcijańskich obrzędów słowiańskich, polegający na zbieraniu się ludu w celu nawiązania kontaktu z duszami zmarłych i pozyskania ich przychylności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. rel. obrzęd ludowy z terenu Kresów, podczas którego przywołuje się duchy zmarłych; ; Gloger.

(1.2) daw. chmury

(1.3) daw. rupiecie, stare sprzęty

(1.9) lud. łopian

(1.10) lud. jeżyna

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: dziad

Wiktionary

- dziady – zwyczaj ludowy Słowian i plemion bałtyckich, wywodzący się z przedchrześcijańskich obrzędów
- dziady – wędrowni żebracy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W teraźniejszych czasach ponieważ światłe duchowieństwo i właściciele usiłowali wykorzenić zwyczaj połączony z zabobonnémi praktykami, i zbytkiem częstokroć nagannym; pospólstwo więc święci Dziady tajemnie w kaplicach lub pustych domach niedaleko cmentarza. Zastawia się tam pospolicie uczta z rozmaitego jadła, trunków, owoców, i wywołują się dusze nieboszczyków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziaders mzw./mos., dziadzio mos., dziadzia mos., dziaduś mos., dziadostwo n., dziadowanie n., dziadyga m., dziad m., dziadzienie n., zdziadzienie n., dziadek m., dziadziuś m., dziadówka ż., dziadówa ż.

czas. dziadować ndk., dziadzieć ndk., zdziadzieć dk.

przym. dziadowski

przysł. dziadowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) daw. dziadki

(1.9) łopian, reg. rzep

Wiktionary

# dziadyga

pogardliwie o mężczyźnie w starszym wieku; staruch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. mężczyzna, szczególnie stary

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Ten dziadyga? - Choć on i dziadyga, ale mądry, kuty na cztery nogi, na każdą rzecz, na każde wydarzenie ma swój wybieg chłopski i sposób jaki nieomylny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈdɨɡa, AS: ʒ́adyga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziad mos./mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziad, grzyb, piernik, pryk, staruch

Wiktionary

# dziadykiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziadzia

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadulek, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) infant. pieszcz. dziadek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Idź, otwórz dziadzi drzwi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadek mos., dziadkowie lm m., dziadulo mos., dziadunio mos., dziaduś mos., dziady lm nm., dziadzio mos., dziadziuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek, dziadunio, dziadzio, dziadziuś

Wiktionary

# dziadzia-dzidzia

żartobliwie: staruszek ubierający się młodzieżowo

SJP.pl

# dziadzieć

potocznie:
1. stawać się starym; starzeć się;
2. stawać się biednym; biednieć

SJP.pl

# dziadzina

potocznie: z politowaniem o starym mężczyźnie

SJP.pl

# dziadziny

dawniej: należący do dziada, dotyczący dziada; dziadowy

SJP.pl

# dziadzio

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadulek, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pieszcz. dziadek

(1.2) pieszcz. staruszek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój dziadzio zamieszkał na wsi.

(1.2) Alejką parkową dreptał jakiś dziadzio, lekko utykając na lewą nogę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziaders mzw./mos., dziadek mos., dziadkowie lm m., dziadulo mos., dziadunio mos., dziaduś mos., dziady lm nm., dziadzia mos., dziadziuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek, dziadunio, dziadzia, dziadziuś

(1.2) dziadek, dziadunio, dziadzia, dziadziuś

Wiktionary

# dziadziowie

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadulek, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

# dziadzisko

zgrubienie od: dziad; pogardliwie lub z politowaniem o starym mężczyźnie albo o żebraku

SJP.pl

# dziadziu

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadulek, dziadzio, dziadziunio, dziadziuś

SJP.pl

# dziadziunio

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadulek, dziadziuś

SJP.pl

# dziadziuś

pieszczotliwie: dziadek; dziadulo, dziadunio, dziaduszek, dziaduś, dziadzia, dziadzio, dziadziunio, dziadulek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: dziadek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadziuś poszedł z Witusiem na spacerek do lasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑäd͡ʑüɕ, AS: ʒ́äʒ́üś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziadek m., dziad mos./mzw.

Wiktionary

# dziadzizna

dawniej: grunt odziedziczony po dziadzie; dziadowizna

SJP.pl

# dziak

nazwisko

SJP.pl

- Artur Dziak – polski lekarz
- Dorota Dziak – polska lekkoatletka
- Feliks Jan Dziak – polski wojskowy
- Maria Dziak – polska harcerka
- Waldemar Jan Dziak – polski politolog i pisarz

Wikipedia

# dziakło

dawna danina zbożowa na Litwie

SJP.pl

# dziamać

1. jeść, przeżuwać pokarm bardzo powoli;
2. robić coś bardzo wolno, źle i niedokładnie;
3. w zwrocie "nic nie dziamie" - nic nie rozumie

SJP.pl

# dziamdziać

mlaskać przy jedzeniu

SJP.pl

czasownik

(1.1) przeżuwać coś powoli, najczęściej mlaszcząc

(1.2) dłubać przy czymś, robić coś bez przekonania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krowa na pastwisku dziamdzia trawę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑãmʲd͡ʑät͡ɕ, AS: ʒ́ãmʹʒ́äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziamdzianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeżuwać, mlaskać

Wiktionary

# dziamdzianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziamdziać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niedziamdzianie n.

czas. dziamdziać ndk.

Wiktionary

# dziamgać

mówić dużo i szybko

SJP.pl

# dziamkać

jeść, przeżuwać pokarm bardzo powoli; dziamać

SJP.pl

# dziamolić

narzekać, nudzić

SJP.pl

# dziamski

nazwisko

SJP.pl

# dzianet

piękny koń wierzchowy lub cugowy rasy hiszpańskiej, włoskiej lub tureckiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) jeźdz. rasowy koń

Wiktionary

Koń andaluzyjski, Pura Raza Española (skrót PRE) – jedna z ras koni gorącokrwistych, a jednocześnie jedna z najsławniejszych ras z Hiszpanii. Koń andaluzyjski pochodzi z Półwyspu Iberyjskiego i rozpowszechnił się w całej Europie.

Głównym ośrodkiem szkoleniowym koni andaluzyjskich jest Królewska Andaluzyjska Szkoła Sztuki Jeździeckiej (Real Escuela Andaluza de Arte Ecuestre) w Jerez de la Frontera w południowo-zachodniej Hiszpanii, w Andaluzji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑãnɛt, AS: ʒ́ãnet

Wiktionary

# dzianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑä̃ɲɛ, AS: ʒ́ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziać

rzecz. dzieje nmos.

przym. dziejowy

Wiktionary

# dzianina

wyrób włókienniczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. materiał powstający przez tworzenie oczek z przędzy i łączenie ich;

(1.2) włók. wyrób z dzianiny (1.1)

Wiktionary

Dzianina, dzianka – wyrób włókienniczy powstający w procesie dziania z jednej lub wielu nitek tworzących połączone ze sobą oczka (pętle z nitek).

Dzianina może być luźna lub gęsta, charakteryzuje się wysoką sprężystością; produkowana jest z przędzy dziewiarskiej w procesie dziania ręcznego lub maszynowego, a następnie odpowiednio wykańczana. Może mieć określony kształt lub występować jako materiał metrażowy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑä̃ˈɲĩna, AS: ʒ́ä̃ńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziać ndk.

przym. dzianinowy

Wiktionary

# dzianinopodobny

mający niektóre właściwości dzianiny; przypominający dzianinę

SJP.pl

# dzianinowiec

rzemieślnik pracujący przy wyrobie dzianin

SJP.pl

# dzianinowy

przymiotnik od: dzianina

SJP.pl

# dzianwa

dwuletnia roślina ozdobna z rodziny astrowatych; gailardia; gajlardia

SJP.pl

Gailardia, dzianwa (Gaillardia Foug.) – rodzaj z rodziny astrowatych. Należy do niego 21 gatunków. Występują one głównie w Ameryce Północnej (od Kanady po Meksyk), dwa tylko gatunki pochodzą z Ameryki Południowej. Rosną na prerii i w formacjach leśnych.

Niektóre gatunki i mieszańce uprawiane są jako rośliny ozdobne: gailardia nadobna G. pulchella, gailardia oścista G. aristata, gailardia ogrodowa G. hybrida i gailardia wielkokwiatowa G. ×grandiflora.

Wikipedia

# dziany

1. zrobiony z dzianiny;
2. potocznie: bogaty, zamożny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kraw. wykonany z dzianiny

(1.2) pot. zamożny, bogaty

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika dziać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nadziany

Wiktionary

# dziara

potocznie: tatuaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. tatuaż

Wiktionary

Tatuaż – forma modyfikacji ciała polegająca na wprowadzeniu tuszu do skóry właściwej, aby zmienić pigment skóry. W krajach zachodnich ok. kilkanaście procent populacji ma tatuaż; częściej posiadają go mężczyźni i osoby młode.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziarg m., dziarganka ż., dziaranie n., wydziarnie n.

czas. dziargać, dziarać ndk., wydziarać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziarg, dziarganka

Wiktionary

# dziarać

potocznie: tatuować; dziabać, dziergać, dziargać

SJP.pl

# dziargać

dziergać; potocznie:
1. robić na drutach, szydełkiem; dzierzgać;
2. haftować, wyszywać;
3. tatuować; dziabać, dziarać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydziargać)

(1.1) pot. robić na drutach

(1.2) pot. szydełkować

(1.3) pot. haftować, wyszywać

(1.4) pot. tatuować

czasownik zwrotny niedokonany dziargać się

(2.1) gwara więzienna samookaleczać się, robić sobie sznyty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑarɡat͡ɕ, AS: ʒ́argać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziergać ndk., dzierzgać ndk., wydziergać dk., wydziargać dk.

rzecz. dziara ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-4) dziergać

Wiktionary

# dziarmagowski

nazwisko

SJP.pl

# dziarnina

miód pszczeli w stanie skrystalizowanym; krupiec

SJP.pl

# dziarno

wieś w Polsce

SJP.pl

Miejscowości:

- Dziarno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Świercze
- Dziarno – osada w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Sońsk

Wikipedia

# dziarski

książkowo:
1. pełen życia, energii; ochoczy, żwawy;
2. dzielny, waleczny; chwacki, zuchowaty

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. pełen życia, energii, temperamentu

(1.2) książk. świadczący o dziarskości, energii, temperamencie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑarsʲci, AS: ʒ́arsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziarskość ż.

przysł. dziarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) chwacki, junacki, żwawy, chyży, energiczny

Wiktionary

# dziarsko

przysłówek

(1.1) w sposób dziarski

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziarski

Wiktionary

# dziarskość

sposób zachowania wyrażający energię, temperament, radość życia; żwawość, żywość, rześkość

SJP.pl

# dziarstwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. żwir

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑarstfa, AS: ʒ́arstfa

Wiktionary

# dziąsło

zgrubiała błona śluzowa, ochraniająca wyrostki zębodołowe szczęki żuchwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

Wiktionary

Dziąsło (łac. gingiva) – zgrubiała tkanka osłaniająca wyrostek zębodołowy i z nim zrośnięta. Dziąsło ściśle przylega do zębiny oraz wypełnia przestrzeń między przylegającymi zębami.

Tkanka dziąsła nie zawiera gruczołów, jest silnie unaczyniona i podatna na uszkodzenia mechaniczne. Częstym zjawiskiem jest krwawienie dziąseł wywołane podrażnieniem zbyt ostrym włosiem szczoteczki do zębów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbyt energiczne szczotkowanie zębów może spowodować krwawienie dziąseł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ, AS: ʒ́õũ̯su̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziąsłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. dąsno

Wiktionary

# dziąsłowość

→ dziąsłowy

SJP.pl

#### Patrz:

dziąsłowy

# dziąsłowy

→ dziąsło

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. stomat. odnoszący się do dziąsła

(1.2) jęz. taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła

Wiktionary

#### Patrz:

dziąsło

#### Przykłady

(1.1) Rowek dziąsłowy stanowi miejsce retencji bakterii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziąsło n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przedniojęzykowo-dziąsłowy, alweolarny

Wiktionary

# dziateczki

zdrobnienie od: dziatki

SJP.pl

# dziatki

dawniej: dzieci; dziatwa, dzieciarnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. dzieci

Wiktionary

Dziatki (biał. Дзеткі; ros. Детки) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie werenowskim, w sielsowiecie Zabłoć.

W dwudziestoleciu międzywojennym leżały w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie lidzkim, w gminie Zabłoć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krzyknęły dziatki, do ojca przypadły, || Tulą się pod płaszcz na łonie […]

(1.1) (…) Nie róbcie małych sierotami dziatek || I młodej małżonki wdową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑatʲci, AS: ʒ́atʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzieci, potomstwo

Wiktionary

# dziatkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziatkowiak

nazwisko

SJP.pl

# dziatwa

przestarzale: dzieci; dziatki, dzieciarnia

SJP.pl

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) przest. lub książk. niedorosłe potomstwo; dzieci

Wiktionary

# dziażka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. pasek

Wiktionary

# dział

część książki, czasopisma, wystawy poświęcona określonym zagadnieniom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dziedzina, np. nauki, gospodarki itp.

(1.2) część czasopisma poświęcona określonym zagadnieniom

(1.3) część wystawy, sklepu poświęcona określonym zagadnieniom

(1.4) część instytucji

(1.5) daw. podział, zwłaszcza majątku

(1.6) część własności przypadająca komuś z podziału

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) D. lm. zob. działo.

forma czasownika.

(3.1) 3 os. lp. m. czasu przeszłego zob. dziać.

Wiktionary

- dział – komórka organizacyjna, np. w prokuraturze rejonowej
- dział administracji rządowej
- dział wód
- Dział – pasmo górskie w Bieszczadach
- Dział (555 m) – wzniesienie we wsi Wilkowisko w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik
- Dział (1027 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce w Górach Bialskich w Sudetach Wschodnich,
- Dział(665 m n.p.m.) – szczyt w północno-wschodniej części Beskidu Niskiego, w Paśmie Bukowicy
- Dział (830 m n.p.m.) – szczyt w Bieszczadach Zachodnich, w paśmie Wysokiego Działu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Którym działem biologii chciałbyś się zająć na proseminarium?

(1.5) Postanawiamy, że gdy mąż po śmierci swojej żony przeprowadził dział dóbr z synami swoimi, którego to działu odmówić nie mógł, a dział ten nie został potwierdzony prze nas lub naszego starostę, to po śmierci ojca działu dokonanego wzruszyć nie mogą, ojcowską część powinni tylko rozdzielić.

(1.6) Z jednej strony służył Amigo, tak bowiem nazwałem pudla, z drugiej ulubiona koza szarpała mnie pyszczkiem za rękaw, domagając się swego działu.

(2.1) Ledwie jednak usnął smacznie a głęboko, gdy zbudził go huk dział.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaw, AS: ʒ́au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działka ż., dzielenie n., podzielnica ż.

czas. dzielić ndk.

przym. działowy

Wiktionary

# działa

1. robić na drutach;
2. dziać się - mieć miejsce, wydarzać się

SJP.pl

# działać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) aktywnie uczestniczyć, pracować

(1.2) być sprawnym, funkcjonować

(1.3) wywoływać określony efekt (o leku)

(1.4) stpol. czynić, robić

(1.5) gw-pl|Górny Śląsk. robić masło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od pięciu lat działa on w organizacjach charytatywnych.

(1.2) Maszyna działa bardzo dobrze.

(1.3) Ten lek dobrze działa na moją chorobę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑawat͡ɕ, AS: ʒ́au̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działaczka ż., działalność ż., działacz mos., działanie n.

czas. zadziałać dk., zdziałać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński|szwóngować.

Wiktionary

# działacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polski futbol leży na łopatkach, za to działacze PZPN mają się jak pączki w maśle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑawat͡ʃ, AS: ʒ́au̯ač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działanie n., działalność ż.

:: fż. działaczka ż.

czas. działać ndk.

Wiktionary

# działaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lech Wałęsa zagrzewa irańskie działaczki do walki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈwat͡ʃka, AS: ʒ́au̯ačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działanie n.

:: fm. działacz m.

czas. działać ndk.

Wiktionary

# działaczowski

→ działacz

SJP.pl

#### Patrz:

działacz

# działak

nazwisko

SJP.pl

# działalność

1. zespół czynności, działań, podejmowanych w jakimś celu; działanie, praca;
2. funkcjonowanie czegoś lub wpływ na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

(1.2) oddziaływanie czegoś, wpływ

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) PZPR pobudza i popiera działalność związków zawodowych [...]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈwalnɔɕt͡ɕ, AS: ʒ́au̯alność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działacz mos., działaczka ż., działanie n.

czas. działać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktywność

Wiktionary

# działalny

dawniej: działający, zdolny do działania

SJP.pl

# działanie

1. zwykle w lm: akcja wojskowa, walka zbrojna;
2. w matematyce: operacja na elementach zbioru, np. działania arytmetyczne na liczbach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

(1.2) mat. funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;

(1.3) odczasownikowy od|działać.

Wiktionary

- działanie (fizyka)
- działanie algebraiczne
- działanie (socjologia)
- działanie – forma czynu w prawie

  Zobacz też:

- działania – pojęcia z zakresu wojskowości

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Musimy podjąć działania w celu odebrania naszej własności.

(1.2) Cztery działania arytmetyczne: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie.

(1.3) Do działania silnika potrzebne jest paliwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈwãɲɛ, AS: ʒ́au̯ãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działaczka ż., działacz mos., działalność ż.

czas. działać

Wiktionary

# działdowianin

mieszkaniec Działdowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Działdowa

(1.2) osoba pochodząca z Działdowa, urodzona w Działdowie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Działdowianin podejrzany za przestępstwa narkotykowe i kradzieże z włamaniem nie może opuszczać kraju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Działdowo n.

:: fż. działdowianka ż.

przym. działdowski

Wiktionary

# działdowianka

mieszkanka Działdowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkanka Działdowa

(1.2) kobieta pochodząca z Działdowa, urodzona w Działdowie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nietrzeźwa działdowianka potrąciła policjanta na służbie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Działdowo n.

:: fm. działdowianin m.

przym. działdowski

Wiktionary

# działdowo

miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

Działdowo (niem. Soldau, prus. Saldawa) – miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim. Położone jest na Wzniesieniach Mławskich, nad rzeką Działdówką (nazwa odcinka Wkry); w pobliżu przebiega droga ekspresowa S7. Działdowo leży na Mazurach, w południowej części historycznych Prus Górnych, na obszarze dawnej ziemi Sasinów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑawˈdɔvɔ, AS: ʒ́au̯dovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działdowianin m., działdowianka ż., Działdówka ż.

przym. działdowski

Wiktionary

# działdowski

związany z Działdowem, dotyczący Działdowa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Działdowa, związany z Działdowem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Działdowo n., Działdówka ż., działdowianin m., działdowianka ż.

Wiktionary

# działeczka

zdrobniale o działce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: działka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈwɛt͡ʃka, AS: ʒ́au̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działka ż., działkowicz m.

przym. działkowy

Wiktionary

# działka

1. kawałek ziemi na terenie miasta lub poza nim, służący mieszkańcowi miasta do odpoczynku, uprawy warzyw, owoców itp.;
2. obszar gruntu przeznaczony pod uprawy rolne lub zabudowę;
3. przedział między dwoma kreskami podziałki na przyrządzie pomiarowym;
4. potocznie: zakres czyichś obowiązków;
5. potocznie: część przypadająca na kogoś po podziale;
6. potocznie: porcja narkotyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

(1.2) ogrod. pot. ogród działkowy

(1.3) pot. należna komuś część czegoś, np. pieniędzy

(1.4) pot. porcja narkotyku

forma rzeczownika|rodzaj=nijaki.

(2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: działko

Wiktionary

- działka ewidencyjna (geodezyjna) – jednostka powierzchniowa podziału kraju dla celów ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości)
- działka gruntu – część lub całość nieruchomości gruntowej
- działka siedliskowa – działka gruntu pod zabudowaniami gospodarstwa rolnego lub działka mogąca służyć pod taką zabudowę
- działka budowlana – zabudowana działka gruntu
- działka robocza – część obiektu budowlanego, w którym mają być realizowane określone ciągi robót budowlanych
- działka (botanika) – fragment kielicha kwiatowego lub niezróżnicowanego okwiatu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na sprzedaży sąsiedniej działki zyskali zarówno sprzedający, jak i kupujący.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑawka, AS: ʒ́au̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działkowiec m., działkowanie n., dzielenie n., podział m., dział m., podzielenie n., dzielna ż., dzielnik m.

:: zdrobn. działeczka ż.

czas. działkować ndk., dzielić ndk., podzielić dk.

przym. działkowy, działowy, podzielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) parcela, ziemia, grunt

(1.2) ogród działkowy, ogródek działkowy

Wiktionary

# działkarz

właściciel działki, osoba uprawiająca działkę; działkowicz, działkowiec

SJP.pl

# działko

zdrobnienie od: działo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: działo

(1.2) wojsk. małe działo, armata kalibru 20-50 mm;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) W. lp. od: działka

Wiktionary

Działko – popularne określenie małokalibrowych dział (najczęściej armat) o kalibrze od 20 mm do ok. 50 mm.

W zależności od przeznaczenia i konstrukcji wyróżnia się:

- działko przeciwlotnicze – używane do obrony przeciwlotniczej,
- działko lotnicze – używane jako broń pokładowa samolotów, śmigłowców,
- działko czołgowe – używane jako uzbrojenie czołgów i pojazdów bojowych,
- działko przeciwpancerne – używane do niszczenia pojazdów opancerzonych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. działo n., działon mrz., działownia ż.

przym. działowy, działkowy

Wiktionary

# działkowicz

właściciel działki, osoba uprawiająca działkę; działkowiec, działkarz

SJP.pl

# działkowiczka

→ działkowicz

SJP.pl

#### Patrz:

działkowicz

# działkowiec

właściciel działki, osoba uprawiająca działkę; działkowicz, działkarz

SJP.pl

# działkowy

przymiotnik od: działka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z działką, dotyczący działki

(1.2) związany z działkiem, dotyczący działka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑawˈkɔvɨ, AS: ʒ́au̯kovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działka ż., działeczka ż., podział m., przedział m., przedziałek m., dzielenie n., podzielenie n., działko n.

czas. dzielić ndk., podzielić dk.

przym. działowy, przedziałowy

Wiktionary

# działo

broń palna miotająca pociski o kalibrze ponad 20 mm na znaczne odległości, za pomocą ciśnienia gazów powstałych ze spalania prochu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojsk. broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. n. przesz. od: dziać

Wiktionary

Działo – lufowa artyleryjska broń palna o kalibrze co najmniej 20 mm. Dawniej ogólna nazwa machin miotających używanych od XIV wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Okręt wyposażono w działa uniwersalne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑawɔ, AS: ʒ́au̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działon mrz.

:: zdrobn. działko n.

przym. działowy

Wiktionary

# działobitnia

w wojsku: stanowisko ogniowe baterii artyleryjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. umocnione stanowisko baterii artyleryjskiej wraz ze schronami i magazynami amunicji

Wiktionary

Działobitnia – stanowisko ogniowe działa, w pełni wyposażone; składa się z:

- odpowiednio przygotowanej płaszczyzny (platformy) dla działa, osłoniętej przedpiersiem, tarczą lub murem
- rozbudowanych schronów dla obsługi (izb w fortyfikacji zamkniętej, schronów pogotowia w otwartej)
- nisz służących do przechowywania amunicji.

Działobitnie mogą być polowe lub stałe, otwarte lub zamknięte. Kilka działobitni w zespole tworzy baterię.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. działobicie n.

Wiktionary

# działolejnia

dawniej: odlewnia dział; ludwisarnia

SJP.pl

# działomiar

przyrząd artyleryjski używany do określania ciężaru lub kalibru kul armatnich

SJP.pl

# działon

jednodziałowa, najmniejsza jednostka artylerii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. najmniejsza jednostka artylerii, składająca się z działa i jego obsługi;

Wiktionary

Działon – najmniejszy pododdział ogniowy w artylerii zawierający jedno działo z obsługą i środkiem transportu. W kawalerii dodatkowo zawierała jaszcze i przodki.

Typowy skład obsługi:

- działonowy (dowódca działonu; zwykle podoficer) kierujący czynnościami obsługi w czasie eksploatacji działa.
- celowniczy
- ładowniczy
- amunicyjny

Ponadto w skład obsługi mogą wchodzić jeszcze: kierowca lub woźnica, oraz jezdni.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. działo n., działko n., działonowy m., działownia ż.

przym. działonowy

Wiktionary

# działonowy

przymiotnik od: działon

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z działonem, dotyczący działonu

Wiktionary

Działonowy – żołnierz, członek obsługi działa pełniący zbliżone ale odmienne funkcje w zależności od rodzaju wojsk w jakim służy.

- W artylerii: dowódca obsługi pojedynczego artyleryjskiego środka walki (działonu), koordynujący współrzędne celu i przekazujący je celowniczemu.
- W wojskach pancernych: członek załogi wozu bojowego (np. czołgu) obsługujący armatę czołgową oraz sprzężony z nią czołgowy karabin maszynowy. Wykonuje zatem zarówno obowiązki celowniczego jak i ładowniczego w przypadku gdy załoga pojazdu liczy tylko 3 osoby.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. działon m., działownia ż.

Wiktionary

# działoszyce

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Działoszyce – miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Działoszyce i parafii Trójcy Świętej w Działoszycach. Położone w widłach rzek Jakubówka i Sancygniówka, która jest dopływem rzeki Nidzica. Przez środek miasta przechodzi DW768.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑawɔˈʃɨt͡sɛ, AS: ʒ́au̯ošyce

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. działoszycki

Wiktionary

# działoszycki

przymiotnik od: Działoszyce

SJP.pl

# działoszyczanin

mieszkaniec Działoszyc (miasta w Polsce)

SJP.pl

# działoszyczanka

mieszkanka Działoszyc (miasta w Polsce)

SJP.pl

# działoszyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Działoszyn – miasto w środkowo-południowej Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Działoszyn, położone na obszarze historycznej ziemi wieluńskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa sieradzkiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2023 r. miasto liczyło 5239 mieszkańców

Działoszyn leży nad Wartą, tuż przy jej przełomie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑaˈwɔʃɨ̃n, AS: ʒ́au̯ošỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. działoszynianin m., działoszynianka ż.

przym. działoszyński

Wiktionary

# działoszynianin

mieszkaniec Działoszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# działoszynianka

mieszkanka Działoszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# działoszyński

przymiotnik od: Działoszyn

SJP.pl

# działówka

cienka ścianka bez funkcji konstrukcyjnej, oddzielająca pomieszczenia; ścianka działowa

SJP.pl

# działownia

pomieszczenie przeznaczone do przechowywania dział

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. pomieszczenie lub budynek do przechowywania sprzętu artyleryjskiego;

Wiktionary

Działownia – zamknięte pomieszczenie do przechowywania sprzętu artyleryjskiego.

Pomieszczenia te muszą spełniać pewne wymagania. Należą do nich: zabezpieczenie przeciwpożarowe oraz posiadanie odpowiedniej ilości bram wjazdowych. Działownie do przechowywania sprzętu artyleryjskiego wyposażonego w urządzenia elektroniczne, zimą powinny być ogrzewane. Poza przeglądami oraz obsługą technicznego sprzętu, można w ograniczonym stopniu przeprowadzać szkolenie obsługi dział.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. działo n., działon m., działko n., działonowy m.

przym. działowy, działonowy

Wiktionary

# działowski

nazwisko

SJP.pl

# działowy

1. przymiotnik od: działo, np. wózek działowy;
2. przodek działowy - pojazd dwukołowy będący podporą części ogonowej działa w czasie jazdy, przewożący również skrzynię z amunicją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z działem, dotyczący działu

(1.2) związany z działem, dotyczący działa

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. dział m., dzielenie n., podział m.

(1.2)

rzecz. działo n., działko n.

Wiktionary

# działyński

nazwisko

SJP.pl

# dżibucki

→ Dżibuti; dżibutyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Dżibuti

(1.2) odnoszący się do miasta Dżibuti

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈbut͡sʲci, AS: ǯʹibucʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibuti n., Dżibutczyk m., Dżibutka ż., dżibutczyk m., dżibutka ż., Dżibutyjczyk m., Dżibutyjka ż., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) dżibutyjski

Wiktionary

# dżibutczyk

mieszkaniec Dżibuti (miasta); dżibutyjczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obywatel Dżibuti

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibuti n., dżibutczyk m., dżibutka ż., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż., Dżibutyjczyk mos.

:: fż. Dżibutka ż., Dżibutyjka ż.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dżibutyjczyk

Wiktionary

# dżibuti

państwo w Afryce ze stolicą w Dżibuti; Republika Dżibuti

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

(1.2) geogr. adm. stolica Dżibuti (1.1);

Wiktionary

Dżibuti (fr. Djibouti, arab. ‏جيبوتي‎), Republika Dżibuti (fr. République de Djibouti, arab. ‏جمهورية جيبوتي‎) – państwo we wschodniej Afryce, nad Zatoką Adeńską i cieśniną Bab al-Mandab. Graniczy z Somalią (de facto z Somalilandem), Etiopią i Erytreą.

Dawne nazwy Dżibuti: Somali Francuskie, Francuskie Terytorium Afarów i Isów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zasoby naturalne Dżibuti są ograniczone, a przemysł słabo rozwinięty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈbutʲi, AS: ǯʹibutʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibutyjczyk mos., Dżibutczyk mos., Dżibutyjka ż., Dżibutka ż., dżibutyjczyk mos., dżibutczyk mos., dżibutyjka ż., dżibutka ż.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Francuskie Terytorium Afarów i Isów

Wiktionary

# dżibutka

mieszkanka Dżibuti (miasta); dżibutyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Dżibuti

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibuti n., Dżibutyjka ż.

:: fm. Dżibutczyk mos., Dżibutyjczyk mos.

przym. dżibucki. dżibutyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dżibutyjka

Wiktionary

# dżibutyjczyk

mieszkaniec Dżibuti (miasta); dżibutczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Dżibuti

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibuti n., dżibutczyk mos., dżibutka ż., dżibutyjczyk mos., dżibutyjka ż.

:: fż. Dżibutyjka ż.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

# dżibutyjka

mieszkanka Dżibuti (miasta); dżibutka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Dżibuti

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjka, AS: ǯʹibutyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibutka ż., Dżibuti n., dżibutyjczyk mos., dżibutyjka ż.

:: fm. Dżibutyjczyk mos., Dżibutczyk mos.

przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

# dżibutyjski

→ Dżibuti; dżibucki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Dżibuti

(1.2) odnoszący się do miasta Dżibuti

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dżibutyjska flaga jest biała, czerwona, niebieska i zielona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjsʲci, AS: ǯʹibutyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżibutka ż., Dżibutczyk mrz., Dżibuti n., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż., Dżibutyjka, Dżibutyjczyk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) dżibucki

Wiktionary

# dzicz

1. dzicy, niecywilizowani ludzie; barbarzyńcy;
2. teren nieuprawiany, pozostający w stanie pierwotnym;
3. dzika zwierzyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa prymitywnych, dzikich, niecywilizowanych ludzi

(1.2) odludne, nieuprawiane miejsce

Wiktionary

Dzicz − każde środowisko naturalne na Ziemi w mało znaczącym stopniu naruszone przez działalność człowieka, lub też ostatnie nietknięte obszary naszej planety, nad którymi ludzie nie sprawują kontroli, nie budują osiedli, dróg i linii przesyłowych. Obszary te są ważne dla przetrwania niektórych gatunków roślin i zwierząt oraz dla prowadzenia badań botanicznych, zoologicznych i ekologicznych. Pustkowia te dają schronienie dzikim roślinom i zwierzętom, które nie przetrwałyby w ogrodach zoologicznych, parkach bądź ogrodach dendrologicznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑit͡ʃ, AS: ʒ́ič

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdziczenie n., dzikus m., dziki mos., dziczyzna ż., dzikość ż., dzik m., dzikuska ż., dziczek m., dziczę n.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki

przysł. dziko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hołota

(1.2) pustkowie, odludzie

Wiktionary

# dziczeć

stawać się dzikim

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o roślinach i zwierzętach: stawać się dzikim, wracać do naturalnego stanu

(1.2) o człowieku: stawać się dzikim, tracić cechy kogoś cywilizowanego

(1.3) o człowieku: odwracać się, stronić od innych, tracąc umiejętność obcowania z ludźmi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Gdy człowiek z nikim nie spotyka się, robi się dziwny - dziczeje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑit͡ʃɛt͡ɕ, AS: ʒ́ičeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzicz ż., dzikość ż., dzik m., dzikus m., dzikuska ż., dzikusek m., dziki m., dziczyzna ż., dziczenie n., zdziczenie n., dzikowanie n.

czas. zdziczeć dk., dzikować ndk.

przym. dziki, dziczy, zdziczały

przysł. dziko

Wiktionary

# dziczej

dotyczący dzika

SJP.pl

# dziczek

1. zdrobnienie od: dzik;
2. młoda roślina wyrosła z nasienia dzikich lub uprawnych roślin uszlachetniana później za pomocą szczepienia lub oczkowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. warchlak

(1.2) młody lub mały dzik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ogrod. drzewo lub krzew z gatunku uprawianego przez człowieka, który naturalnie wysiał się sam w jakimś miejscu

(2.2) ogrod. dziki pęd na drzewie owocowym albo krzewie ozdobnym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) pot. odludek

Wiktionary

Dziczek (niem. Vorderer Sauberg) – szczyt (732 m n.p.m.) w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych.

Szczyt położony w środkowej części Gór Sowich, zbudowany z prekambryjskich paragnejsów i migmatytów, porośnięty lasem świerkowo-bukowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Z ogólnych zasad szczepienia należy wymienić tę przede wszystkim, że aby szczepienie się udało muszą zraz (…) i dziczek należeć albo do jednego gatunku, albo też do gatunków czy rodzajów sobie pokrewnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzik mzw., dzicz ż.

przym. dziczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) war. dziczka

Wiktionary

# dziczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziczeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ʒ́ičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziczeć

przym. dziczy, dziki, zdziczały

rzecz. zdziczenie n., dzik mzw., dziczyzna ż., dziki mos., dzikuska ż.

Wiktionary

# dziczka

dzikie drzewo owocowe lub młode drzewko przeznaczone do szczepienia

SJP.pl

Dziczka – termin z zakresu sadownictwa, który może oznaczać:

- młode drzewo owocowe lub drzewo ozdobne, które wyrosło z nasienia, wykorzystywane do szczepienia szlachetnych odmian;
- nieszczepione dzikie drzewo owocowe;
- dziki pęd, który wyrósł z nieuszlachetnionej podkładki.

Wikipedia

# dziczy

dotyczący dzika

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dzikiem; dotyczący dzika

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do dzika, będący jego własnością

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(3.1) D., C., Ms., W. lp. i D. lm. od dzicz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miasto scedowało dziczy problem na wspomniane już koło łowieckie.

(1.1) — No ładnie, znalazłem się w środku dziczego stadka — pomyślałem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑit͡ʃɨ, AS: ʒ́ičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzik m., dziczyzna ż., dziczek m., dziczę n., dzikość ż., dziczenie n., zdziczenie n., dziki mos., dzikuska ż.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki

przysł. dziko

Wiktionary

# dziczyć

dawniej: dziczyć się - unikać, omijać kogoś, stronić od ludzi

SJP.pl

# dziczyzna

mięso z dzikich zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. mięso z ubitej zwierzyny łownej

(1.2) kulin. potrawa z dziczyzny (1.1)

Wiktionary

Dziczyzna – mięso pozyskane z upolowanych zwierząt żyjących w stanie dzikim, dopuszczone do obrotu przez nadzór weterynaryjny. Charakteryzujące się niską zawartością tłuszczu.

Wartości średnie dla różnych gatunków mięs dziczyzny, dla 100 g mięsa z dziczyzny:

- wartość energetyczna – 114 kcal,
- białko – 22 g,
- tłuszcz – 2,3 g,
- cholesterol – 81 mg.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na obiad zjedliśmy pieczeń z dziczyzny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈt͡ʃɨzna, AS: ʒ́ičyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziki m., dzikość ż., dzik m., dzicz ż., dzikus m., dzikuska ż., dzikarz m., dziczenie n., zdziczenie n.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki, dziczy

przysł. dziko

Wiktionary

# dzida

1. dawna broń składająca się z długiego drzewca, na którym osadzone jest ostrze;
2. potocznie: najniższa ocena w szkole;
3. obraźliwie: głupia, nieogarnięta kobieta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem

(1.2) żart. członek męski

(1.3) środ. med. cewnik do wkłucia centralnego

Wiktionary

Włócznia – ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej.

Polska nazwa tego rodzaju broni wywodzi się od zwyczaju troczenia jej do łęku siodła końskiego w taki sposób, że zwisając w dół często wlokła się po ziemi.

W zależności od ciężaru, rozmiarów, kształtu i rodzaju ostrego zakończenia (grotu), włócznia mogła służyć do miotania na odległość (broń rzutna) lub do walki wręcz. Dzięki swojej długości, można nią było wspomagać od tyłu sojusznika w walce wręcz. Dłuższą odmianą włóczni jest pika.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) kopia, lanca, pika, spisa

(1.3) kateter, wkłucie centralne

Wiktionary

# dzidek

1. nazwisko;
2. zdrobnienie od: Dzidosław (rzadkie imię męskie)

SJP.pl

# dzidkowski

nazwisko

SJP.pl

# dzidosz

dzidosz mglisty - gatunek pluskwiaka z rodziny tarczówkowatych

SJP.pl

Dzidosz (Rhaphigaster) – rodzaj pluskwiaków z podrzędu różnoskrzydłych i rodziny tarczówkowatych.

Pluskwiaki o ciele wydłużonym i znacznie ku przodowi zwężonym w zarysie i pozbawionym owłosienia. Punkty na powierzchni ciała są gęsto rozmieszczone i miejscami skupiają się. Głowa zaopatrzona jest w słabo wypukłe oczy, a jej część przed nimi jest wydłużona. Przedplecze ma nieco odstające kąty boczne (rogi) i wykształcone w formie żebra krawędzie boczne. Środkiem śródpiersia, między biodrami biegnie żebro, które na przedzie jest wyższe niż z tyłu. Na pleurytach zatułowia wyraźnie widać ujścia gruczołów zapachowych zaopatrzone w krótkie kanaliki wyprowadzające. Odwłok ma na trzecim sternicie skierowany w przód, długi, sięgający do bioder odnóży przedniej pary wyrostek. Ubarwienie listewki brzeżnej odwłoka cechuje obecność ciemnych plam przy przednich i tylnych brzegach poszczególnych segmentów.

Wikipedia

# dzidosław

rzadkie imię męskie

SJP.pl

# dzidzia

1. pieszczotliwie o małym dziecku; dzidziuś, dzidziulka;
2. żartobliwie: młoda, atrakcyjna kobieta; kizia, cizia, laska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) infant. małe dziecko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzidziuś mzw., bobas mzw.

Wiktionary

# dzidzia-piernik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. obraź. lub żart. dojrzała kobieta ubierająca się i zachowująca jak nastolatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś miała klasę, ale dziś to taka dzidzia-piernik.

(1.1) Widziałem Kazika z jakąś dzidzią-piernik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑid͡ʑa‿ˈpʲjɛrʲɲik, AS: ʒ́iʒ́a‿pʹi ̯erʹńik

Wiktionary

# dzidziulka

pieszczotliwie o małym dziecku; dzidzia, dzidziuś

SJP.pl

# dzidziunia

dzidzia;
1. pieszczotliwie o małym dziecku; dzidziuś, dzidziulka;
2. żartobliwie: młoda, atrakcyjna kobieta; kizia, cizia, laska

SJP.pl

# dzidziuś

pieszczotliwie o małym dziecku; dzidzia, dzidziulka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pieszcz. małe dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteś moim kochanym dzidziusiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑid͡ʑüɕ, AS: ʒ́iʒ́üś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemowlę, dzieciątko, brzdąc, malec, maleństwo, bobasek

Wiktionary

# dzidziusiek

zdrobnienie od: dzidziuś

SJP.pl

# dziec.

skrót od: dziecięcy

SJP.pl

# dziechciarz

nazwisko

SJP.pl

# dziechcioł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziegciarz

Wiktionary

# dzieci-kwiaty

dzieci kwiaty;
1. masowy, pacyfistyczny ruch młodzieży w latach 60. XX wieku; flower power, flower-power, ruch hippisowski;
2. hippisi

SJP.pl

# dzieciaczek

zdrobnienie od: dzieciak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: dzieciak

(1.2) pieszcz. dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Baba Jaga namówiła te biedne dzieciaczki, by weszły do komórki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciątko n., Dzieciątko n., dziecko n., dzieciak mos., dzieciństwo n.

przym. dzieciaty, dziecięcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) malec, dzieciak

Wiktionary

# dzieciaczyna

z politowaniem lub współczuciem o dziecku płci męskiej

SJP.pl

# dzieciaczysko

zgrubienie od: dzieciak; z politowaniem o dziecku

SJP.pl

# dzieciak

potocznie:
1. małe dziecko; smarkacz, dzieciuś, dzieciuch;
2. osoba dorosła postępująca w sposób niedojrzały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) rub. (czasem pieszcz.) dziecko

(1.2) przen. pot. dorosły człowiek postępujący dziecinnie, nierozsądnie

Wiktionary

Dzieciak (tytuł oryginalny The Kid, znany także jako Disney's The Kid) – amerykańska tragikomedia z 2000 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy tylko zabrzmiał dzwonek obwieszczający koniec lekcji, dzieciaki wybiegły przed szkołę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕak, AS: ʒ́ėćak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciaczek m., dziecko n., dzieciństwo n., Dzieciątko n., dziecina ż., dzieciątko n., dziecię n.

przym. dzieciaty

Wiktionary

# dzieciar

potocznie: dziecko, osoba niedorosła; dzieciak, smark, smarkacz, bachor, szczyl

SJP.pl

# dzieciarnia

1. gromada dzieci; dziatwa, dziatki;
2. dawniej: pokój dla dzieci; pokój dziecinny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. gromada dzieci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzieciarnia biegła za samochodem wyciągając ręce z prośbą o coś do jedzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕarʲɲa, AS: ʒ́ėćarʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciństwo n., dziecko n.

przym. dzieciaty

Wiktionary

# dzieciata

potocznie: mający dzieci, potomstwo; dzietny

SJP.pl

# dzieciąteczko

zdrobnienie od: dzieciątko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pieszcz. zdrobn. od dziecko, dzieciątko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wołek, wołek, wołek i osiołek / Dzieciąteczko w żłobie, a w stajence mróz / Kto stworzył świat cały? Tylko jeden Bóg!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecię n., dziecko n., dzieciątko n., Dzieciątko n., dzieciństwo n.

przym. dzieciaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziecię, dziecina, maleństwo

Wiktionary

# dzieciątko

1. małe dziecko; niemowlę;
2. śląski zwyczaj dzielenia się prezentami w okresie świąt Bożego Narodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kult. rel. Chrystus jako dziecko

(1.2) kult. reg. Boże Narodzenie

(1.3) szt. przedstawienie Chrystusa jako niemowlęcia w sztuce, m.in. jako figurka

Wiktionary

Dzieciątko (Dźěćetko, Dźěčatko, Janšojski bog) – serbołużycki zwyczaj bożonarodzeniowy.

Zwyczaj wywodzi się z tradycyjnej oprządki, na którą wieczorami zbierały się dziewczęta, śpiewając i wymieniając między sobą nowiny. W ostatnią oprządkę w roku, przypadającą w środę przed Bożym Narodzeniem, wybierały spośród siebie najstarszą pannę lub pannę na wydaniu, którą przebierały za „Dzieciątko”. „Dzieciątko” ubrane było w różne elementy stroju drużki, twarz zaś miało zasłoniętą rąbkiem firanki. W zależności od regionu Łużyc, „Dzieciątko” różniło się nazwami i elementami ubioru. Tak przebrana dziewczyna udawała się wieczorem w odwiedziny od domostwa do domostwa. Towarzyszyło jej dwoje dziewcząt ubranych w stroje prządek, oświetlając drogę latarniami i zapowiadając swoje przybycie dzwonkiem. Po wejściu do domostwa „Dzieciątko”, w całkowitym milczeniu, rozdawało domownikom jabłka i słodycze, a następnie głaskało członków rodziny i chłostało ich gałązką na wróżbę siły i radości życia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas jednego z objawień Maryja miała podać św. Antoniemu Dzieciątko.

(1.2) Od lat na Dzieciątko dostaję kalendarz książkowy.

(1.3) Na obu obrazach widnieją przy głowach Matki Boskiej i Dzieciątka Jezus charakterystyczne aniołki.

(1.3) (…) w przedsionku małego kościółka św. Jerzego zobaczyłam nietypowy obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

(1.3) Muzeum zakupiło dzieło „Madonna z Dzieciątkiem”.

(1.3) Karol przywiózł z Betlejem dwa „Dzieciątka” z drewna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciątko n., dzieciąteczko n., dziecko n., dzieciak mos., dzieciaczek mos., dziecię n., dzieciństwo n., dziecina ż.

czas. dziecinnieć ndk., zdziecinnieć dk.

przym. dziecięcy, dziecinny, dzieciaty

przysł. dziecinnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Dzieciontko.

(1.2) Boże Narodzenie, gw-pl|Górny Śląsk|Dzieciontko.

Wiktionary

# dzieciaty

potocznie: mający dzieci, potomstwo; dzietny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. mający dzieci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) „Dzieciaty” szef płaci mniej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕatɨ, AS: ʒ́ėćaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciaczyna, dzieciaczysko, dzieciak, dzieciaczek, dzieciarnia, dzieciątko, Dzieciątko, dzieciąteczko, dziecię, dziecięctwo, dziecina, dziecinka, dziecinada, dzieciniec, dziecinność, dzieciństwo, dziecisko, dzieciuch, dziecko, dziecięcość

czas. dziecinnieć

przym. dziecinny, dziecięcy

przysł. dziecinnie, dziecięco

Wiktionary

# dziecię

podniośle albo poetycko: dziecko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podn. pieszcz. dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Albowiem Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany, na Jego barkach spoczęła władza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciątko n., Dzieciątko n., dziecko n., dzieciak m., dzieciństwo n., dzieciąteczko n., dziecisko n., dzieciska nmos.

przym. dzieciaty, dziecięcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) berbeć, brzdąc, maluch, szkrab

Wiktionary

# dziecięcość

→ dziecięcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dziecięce; cecha tych, którzy są dziecięcy

Wiktionary

#### Patrz:

dziecięcy

#### Powiązane:

przym. dziecięcy, dzieciaty

przysł. dziecięco

rzecz. dzieciństwo n., dziecko n., dziecisko n., dzieciska nmos.

Wiktionary

# dziecięctwo

przestarzałe: wiek dziecięcy; dzieciństwo

SJP.pl

# dziecięcy

dziecinny;
1. związany z dzieckiem, przeznaczony dla dziecka;
2. właściwy dziecku, taki jak u dziecka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

(1.2) związany z dziećmi, dotyczący dzieci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcię najbardziej cieszy dziecięcy uśmiech.

(1.1) Po remoncie mieszkania wygospodarowali pomieszczenie na pokoik dziecięcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕɛ̃nt͡sɨ, AS: ʒ́ėćẽncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciska nmos., dziecisko n., dzieciaczek mzw., Dzieciątko n., dzieciństwo n., dziecięcość ż., dziecko n., dziecię n., dziecinność ż.

przym. dziecinny, dzieciaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. dziecki

Wiktionary

# dzięcielak

nazwisko

SJP.pl

# dzięcielina

dawniej, regionalnie o koniczynie, esparcecie siewnej i innych roślinach pastewnych z rodziny bobowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. pot. regionalna nazwa kilku różnych roślin motylkowych, koniczyn

:: (1.1.1) daw. reg. kresy. koniczyna bladoróżowa

:: (1.1.2) daw. reg. sparceta siewna

(1.2) uprawa, pole obsiane którymkolwiek z gatunków dzięcieliny (1.1) lub pole po tej uprawie

Wiktionary

Dzięcielina – dawna regionalna nazwa różnych gatunków roślin pastewnych z rodziny bobowatych (motylkowatych), zwłaszcza koniczyny, lucerny sierpowatej i sparcety siewnej.

Nazwa ta pojawiła się w pierwszej księdze poematu „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Znajduje się tu fragment:

  Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała
  Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała • Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɛˈlʲĩna, AS: ʒ́ė̃ńćelʹĩna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) koniczysko

Wiktionary

# dzięcielski

nazwisko

SJP.pl

# dziecina

z politowaniem: dziecko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Narodził się Bóg Dziecina; / Niesłychanać to nowina, / Drży w kościele Bóg Dziecina, / Bóg Dziecina.

(1.1) Trzej królowie jadą z królewską paradą, / Z dalekiej krainy do Dzieciny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecisko n., dzieciniec mrz., dzieciątko, Dzieciątko m., dziecko n., dzieciak m., dzieciństwo n.

przym. dzieciaty

przysł. dziecinnie

Wiktionary

# dziecinada

zachowanie dziecinne pewnej osoby kontrastujące z dorosłością; również: sprawa małego znaczenia, wręcz niepoważna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sprawa niepoważna, błaha, prosta

(1.2) pot. zachowanie niepoważne, dziecinny postępek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gestapo to dziecinada w porównaniu z NKWD. (z Internetu)

(1.2) Zawsze jak mu się coś nie podoba, to się obraża, „zabiera zabawki” i idzie do domu. To przecież dziecinada.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕĩˈnada, AS: ʒ́ėćĩnada

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziecinny, dzieciaty

rzecz. dziecko n., dzieciństwo n., dzieciniec mrz.

Wiktionary

# dzieciniec

dawniej:
1. sezonowe przedszkole organizowane na wsi na okres nasilenia prac w polu;
2. dom dziecka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. miejsce gier i zabaw dla dzieci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecko n., dziecina ż., dzieciuch m., dzieciństwo n., dziecinada ż.

przym. dzieciaty

Wiktionary

# dziecinka

pieszczotliwie o dziecku lub w serdecznym zwrocie do osoby dorosłej

SJP.pl

# dziecinnie

przysłówek

(1.1) w sposób charakterystyczny dla dziecka

(1.2) naiwnie, niepoważnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uważa, że chłopcy zachowują się dziecinnie, a ich zamiłowanie do zabawek i komiksów jest żałosne.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziecinnieć ndk., zdziecinnieć dk.

przym. dziecinny, dzieciaty

rzecz. dzieciństwo n., Dzieciątko n., dziecina ż., dziecinka ż., dziecinność ż., dziecko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) infantylnie

Wiktionary

# dziecinnieć

wracać do poziomu umysłowego dziecka, stawać się dziecinnym, naiwnym; infantylnieć

SJP.pl

czasownik

(1.1) nabierać cech dziecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dzieciątko n., dzieciństwo n., dziecko n.

przym. dzieciaty, dziecinny

przysł. dziecinnie

Wiktionary

# dziecinniej

stopień wyższy od przysłówka: dziecinnie

SJP.pl

# dziecinniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dziecinny; bardziej dziecinny

SJP.pl

# dziecinność

→ dziecinny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dziecinne; cecha tych, którzy są dziecinni

Wiktionary

#### Patrz:

dziecinny

#### Powiązane:

przym. dziecinny, dzieciaty, dziecięcy

przysł. dziecinnie

rzecz. dzieciństwo n., dziecko n.

Wiktionary

# dziecinny

1. właściwy dziecku, taki jak u dziecka; dziecinny;
2. przeznaczony dla dziecka; dziecinny;
3. postępujący jak dziecko; beztroski, naiwny, niepoważny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy dziecku, taki jak u dziecka

(1.2) zachowujący się jak dziecko

(1.3) przeznaczony dla dziecka; zob. dziecięcy.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On ma 15 (= piętnaście) lat? A taką ma dziecinną buźkę.

(1.2) Niestety on jest bardzo dziecinny, wstyd się z nim gdzieś pokazać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩnːɨ, AS: ʒ́ėćĩ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciństwo n., dziecko n., dziecinada ż., zdziecinnienie n., Dzieciątko n., dziecinność ż.

czas. dziecinnieć ndk., zdziecinnieć dk.

przym. zdziecinniały, dzieciaty, dziecięcy

przysł. dziecinnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) infantylny, niedojrzały, niefrasobliwy, beztroski, nierozsądny

Wiktionary

# dziecino

z politowaniem: dziecko

SJP.pl

# dziecinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Dziecinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Grabów nad Pilicą
- Dziecinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Sobienie-Jeziory

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce są dwie miejscowości o nazwie Dziecinów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩnuf, AS: ʒ́ėćĩnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecinowiak m., dziecinowianin m.

przym. dziecinowski

Wiktionary

# dzieciństwo

pierwszy okres życia człowieka poprzedzający dojrzewanie, lata dziecięce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

Wiktionary

Dzieciństwo – jeden z okresów rozwojowych w życiu człowieka. Osobnika ludzkiego w tym okresie nazywa się dzieckiem. Dokładne granice tego okresu są trudne do określenia, ponieważ przechodzenie z okresu dziecięcego w dorosłość jest bardzo powolne i brak tu gwałtownych zmian, które mogłyby stanowić granicę. Według Stefana Baleya dzieciństwo to okres od pierwszego do około 12-13 roku życia. Obecnie uważa się, że to okres trwający od 2-3 do 10-12 roku życia. Wtedy pamięć dziecka jest coraz lepsza, zaczyna odczuwać chęć kontaktu z rówieśnikami. Ma ogromną chęć poznawania świata przez co zadaje nieustające pytania. Nabywa różnych umiejętności, które będą mu niezbędne w dalszym życiu. W tym czasie kształtuje się charakter i osobowość dziecka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dzieciństwie babcia czytała mi bajki na dobranoc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ, AS: ʒ́ėćĩĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecko n., dzieciaczek mos., dzieciak mos., dzieciarnia ż., dzieciąteczko n., dzieciątko n., dziecię n., dziecięcość ż., dziecięctwo n., dziecina ż., dziecinada ż., dzieciniec mrz., dziecinka ż., dziecinność ż., dzieciuch mos., dziecki mos., Dzieciątko n.

czas. dziecinnieć ndk.

przym. dzieciaty, dziecięcy, dziecinny, zdziecinniały, dziecki

przysł. dziecięco, dziecinnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lata dziecięce

Wiktionary

# dzieciobójca

zabójca własnych dzieci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. zabójca dziecka lub dzieci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na razie nie udało się przesłuchać domniemanego dzieciobójcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujt͡sa, AS: ʒ́ėćobui ̯ca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciobójstwo n.

:: fż. dzieciobójczyni ż.

przym. dzieciobójczy

Wiktionary

# dzieciobójczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proceder mordowania dzieci, zwłaszcza własnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) ONZ w swym dokumencie nie wspomniał o dzieciobójczości ani słowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciobójca mos., dzieciobójczyni ż., dzieciobójstwo n.

przym. dzieciobójczy

Wiktionary

# dzieciobójczy

związany z zabiciem dziecka, dotyczący dzieciobójstwa, odnoszący się do dzieciobójstwa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z dzieciobójstwem, dotyczący dzieciobójstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciobójca mos., dzieciobójczość ż., dzieciobójczyni ż., dzieciobójstwo n.

Wiktionary

# dzieciobójczyni

zabójczyni własnych dzieci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która zabiła własne dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Medea to postać dzieciobójczyni z greckiego mitu o wyprawie po złote runo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔbujˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: ʒ́ėćobui ̯čỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciobójstwo n.

:: fm. dzieciobójca m.

przym. dzieciobójczy

Wiktionary

# dzieciobójstwo

zabicie dziecka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

Wiktionary

Dzieciobójstwo – uśmiercenia własnego dziecka przez matkę w czasie trwania porodu, a w szerszym, zoologicznym znaczeniu – zabicie młodych, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości pozwalającej na podjęcie samodzielnego życia. W wielu społeczeństwach dzieciobójstwo traktowane było jako dopuszczalna, kulturowa metoda kontroli populacji, przyjmująca często rytualne formy eliminowania dzieci niepełnosprawnych lub chorych, poświęcania dzieci bogom w ofierze. Współcześnie dzieciobójstwo jest traktowane jako przestępstwo polegające na zabiciu dziecka przez matkę. Dzieciobójstwo jest powszechnie spotykane wśród ludzi i zwierząt.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niezamężna Marja H. z Niwy aresztowana została pod zarzutem dzieciobójstwa. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ, AS: ʒ́ėćobui ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciobójczość ż., dzieciobójca m., dzieciobójczyni ż.

przym. dzieciobójczy

Wiktionary

# dzieciocentryzm

przesadna nadopiekuńczość i bezkrytyczne uwielbienie dzieci

SJP.pl

# dzieciofobia

lęk lub niechęć wobec dzieci

SJP.pl

# dzięcioli

pilnie uczyć się na pamięć; kuć, zakuwać

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do dzięcioła

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący dzięcioła, określający dzięcioła

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla dzięcioła, mający cechy dzięcioła

Wiktionary

#### Patrz:

dzięcioł

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł mzw./mos., dzięciolenie n., dzięciołek mzw., dzięciołowate lm nm., dzięciolnik mzw., dzięcioły lm nm., dzęciołowe lm nm.

czas. dzięciolić ndk.

przym. dzięciołowy, dzięciołowaty

Wiktionary

# dzięciolić

pilnie uczyć się na pamięć; kuć, zakuwać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) środ. uczn. żmudnie się uczyć, zwłaszcza na pamięć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł m., dzięcioły nmos.

przym. dzięcioli

Wiktionary

# dzięciolik

dzięciolik ziemny - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

SJP.pl

# dzięciolnik

dzięciolnik himalajski - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

SJP.pl

# dzieciontko

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kult. rel. Dzieciątko

Wiktionary

# dziecioodporny

żartobliwie: zabezpieczony przed dziećmi

SJP.pl

# dzieciorób

potocznie, z lekceważeniem: o mężczyźnie, który ma dużo dzieci (i niewiele więcej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. mężczyzna mający dużo dzieci, zwłaszcza taki, który ogranicza się tylko do ich płodzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten dzieciorób nie pracuje: on żyje z zasiłków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕɔrup, AS: ʒ́ėćorup

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecioróbstwo n.

Wiktionary

# dziecioróbka

→ dzieciorób

SJP.pl

#### Patrz:

dzieciorób

# dziecioróbstwo

potocznie: koncentrowanie się na prokreacji, przywiązywanie nadmiernej wagi do liczby posiadanych dzieci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogardliwie o płodzeniu dzieci, zwłaszcza w większej liczbie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To, że rodzi nas się więcej, nie będziesz chyba nazywał dziecioróbstwem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈrupstfɔ, AS: ʒ́ėćorupstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieciorób mos.

Wiktionary

# dzieciorosły

osoba dorosła zachowująca się w sposób niedojrzały; nastorosły, kidult

SJP.pl

# dzięcioł

1. ptak leśny o dużym, mocnym dziobie i długim języku, wydobywający owady spod kory drzew;
2. potocznie: osoba ucząca się na pamięć, pilnie, lecz bez zrozumienia; kujon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z podrodziny dzięciołów, nazwa systematyczna|Picinae|ref=tak.

(1.2) ornit. zob. dzięcioły.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. uczn. stud. lekcew. bardzo dobry uczeń, student posądzany o pamięciowe przyswajanie wiedzy

(2.2) pogard. głupi, prymitywny człowiek

Wiktionary

## Gatunki ptaków

Ptaki z rodziny dzięciołowatych (Picidae):

- dzięcioł białogrzbiety
- dzięcioł białoszyi
- dzięcioł czarny
- dzięcioł duży
- dzięcioł mały
- dzięcioł średni
- dzięcioł trójpalczasty
- dzięcioł zielonosiwy
- dzięcioł zielony

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pokazał im też dużego dzięcioła, który kuł w spróchniałą gałąź, aby wystraszyć robaki, a później wiewiórkę, która siedząc na szczycie sosny obierała młode szyszki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw, AS: ʒ́ė̃ńćou̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięciolenie n., dzięciołowate lm nm., dzięciolnik mzw., dzięcioły lm nm., dzęciołowe lm nm.

:: zdrobn. dzięciołek mzw.

czas. dzięciolić ndk.

przym. dzięcioli, dzięciołowy, dzięciołowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|czołgot., gw-pl|Górny Śląsk|dziendzioł, dziyndzioł.

(2.1) kujon

Wiktionary

# dzięciołek

1. zdrobnienie od: dzięcioł;
2. gatunek małego ptaka z rzędu dzięciołowych; dzięcioł mały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Dendrocopos minor|ref=tak., najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

Wiktionary

Dzięciołek, dzięcioł mały (Dryobates minor) – gatunek małego ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae), zamieszkujący Eurazję i skrajnie północną Afrykę. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔwɛk, AS: ʒ́ė̃ńćou̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł m., dzięcioły nmos., dzięciołowate nmos.

przym. dzięcioli

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzięcioł mały, dzięcioł pstry mały

Wiktionary

# dzięciołowate

rodzina ptaków z rzędu dzięciołów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Picidae|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych;

Wiktionary

Dzięciołowate (Picidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes). Obejmuje ponad 230 gatunków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzięciołowate gnieżdżą się w dziuplach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł m., dzięciołek m., dzięcioły nmos., dzięciołowe nmos.

przym. dzięcioli

Wiktionary

# dzięciołowaty

o cechach charakterystycznych dla dzięciołowatych, rodziny ptaków z rzędu łaźców

SJP.pl

# dzięciołowe

rząd ptaków nowoczesnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Piciformes||ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Wiktionary

Dzięciołowe, łaźce (Piciformes) – rząd ptaków z podgromady Neornithes.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ptaki z rzędu dzięciołowych są samotnikami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł mzw., dzięciolniki lm nm., dzięciołowate lm nm., dzięciołowce lm nm., dzięcioły lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łaźce

Wiktionary

# dzięciołowski

nazwisko

SJP.pl

# dzięciołowy

o cechach dzięciołowych (rząd ptaków)

SJP.pl

# dzięcioły

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Picinae|ref=tak., podrodzina ptaków o silnym dziobie i długim języku, żywiący się owadami leśnymi, zaliczana do rodziny dzięciołowatych;

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) plural|dzięcioł.

Wiktionary

- dzięcioły (Picinae) – podrodzina ptaków z rodziny dzięciołowatych
- dzięciołowate (Picidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych
- dzięciołowe (Piciformes) – rząd ptaków

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dzięcioł m., dzięciołek nmos., dzięciolenie n., dzięciołowate nmos., dzięciolnik m., dzęciołowe nmos.

:: zdrobn. dzięciołek m.

czas. dzięciolić ndk.

przym. dzięcioli, dzięciołowy, dzięciołowaty

Wiktionary

# dzieciska

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwara. pieszcz. (także. pejor.) dzieci

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: dziecisko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaczekaj, zaraz wybiję tym dzieciskom harce z głów!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecko n., dziecię n., dziecięcość ż., dziecisko n.

przym. dziecięcy

Wiktionary

# dziecisko

ekspresywnie: dziecko; dzieciaczyna, dziecina, dziecinka, dzieciaczysko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. przest. pieszcz. dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Co się ty, Maciek, frasujesz takiem mizernem dzieciskiem? — mówiła nieraz Ślimakowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecko n., dziecię n., dziecina ż., dzieciuch mos., dziecięcość ż., dzieciska lm nm.

przym. dziecięcy, dzieciaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzieciaczyna, dziecię, dziecina, dzieciuch, dziecko, milusiński

Wiktionary

# dzieciszczko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Poznań. pieszcz. dziecko

Wiktionary

# dzieciuch

potocznie:
1. małe dziecko; smarkacz, dzieciak, dzieciuś;
2. lekceważąco: osoba młoda, infantylna, postępująca w sposób niedojrzały

SJP.pl

# dzieciuchowatość

choroba ziemniaka występująca po opadach poprzedzonych okresem suszy w polu lub w czasie przechowywania w zbyt ciepłym pomieszczeniu

SJP.pl

# dzięciur

rodzaj ptaków z podrodziny dzięciołów

SJP.pl

# dzieciuś

potocznie: małe dziecko; smarkacz, dzieciak, dzieciuch

SJP.pl

# dziecka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzieci

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: dziecko

Wiktionary

# dziecki

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. dziecski.

przymiotnik

(2.1) daw. dziecięcy

(2.2) daw. aresztowany, zajęty, wzięty w sekwestr

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛt͡sʲci, AS: ʒ́ecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecko n., dzieciństwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2) dzieczski

Wiktionary

# dziecko

1. człowiek od narodzin do okresu dojrzewania;
2. potomek ludzki niezależnie od wieku, syn albo córka;
3. potomek zwierzęcia;
4. człowiek dorosły zachowujący się naiwnie, niepoważnie (jak dziecko);
5. potocznie: wytwór czyjejś pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

(1.2) istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia

(1.3) sport. w grze w palanta: ten, kto ma prawo podbić raz piłkę (dziecko młodsze) lub dwa razy (dziecko starsze)

(1.4) przen. dzieło, do którego twórca czuje się szczególnie przywiązany emocjonalnie

(1.5) przen. pejor. pot. osoba niedojrzała emocjonalnie

(1.6) inform. proces lub obiekt potomny

Wiktionary

Dziecko – człowiek w okresie od urodzenia do osiągnięcia dojrzałości płciowej lub pomiędzy okresem niemowlęcym a wiekiem młodzieńczym. Słowo to może również odnosić się do istoty ludzkiej, która jeszcze się nie urodziła. W ujęciu prawnym termin „dziecko” odnosi się zazwyczaj do osoby małoletniej, czyli takiej która nie osiągnęła lokalnego wieku pełnoletniości. Dzieci mają na ogół mniej praw i obowiązków niż dorośli.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jej dzieci wyjechały do pracy.

(1.2) Dziecko wymaga wiele uwagi i cierpliwości.

(1.4) Ta książka to dzieło mego życia, moje dziecko.

(1.5) Dałeś się im nabić w butelkę, dziecko z ciebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛt͡skɔ, AS: ʒ́ecko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziecki m., dzieciństwo n., kresy|dzieciuk. m., dzieciarnia ż., dziecinada ż., dziecinnienie n., zdziecinnienie n., dziecięcość ż., dziecinność ż.

:: zdrobn. dziecię n., dzieciątko n., Dzieciątko n., dzieciąteczko n., dziecina ż., dzieciaczek m.

:: zgrub. dzieciak m., dziecior m., dzieciuch m.

czas. dziecinnieć ndk., zdziecinnieć dk.

przym. dzieciaty, dziecięcy, dziecinny, daw. dziecki

przysł. dziecinnie, dziecięco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) delfin, infant, latorośl, następca, potomek, progenitura, berbeć; przest. dziecię; pejor. bachor, gówniarz; żart. ablegierek

(1.2) bobas, dzieciak, dzieciątko, maleństwo, nastolatek, niemowlę, noworodek, osesek, pociecha, przedszkolak, szkrab; lm. dziatki; reg. pozn. dzieciszczko.; przest. dziecię; pejor. bachor, gówniarz

(1.3) bachor

(1.4) dzieło życia

(1.5) dzieciak, naiwniak

Wiktionary

# dziećmiar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕmʲjar, AS: ʒ́ėćmʹi ̯ar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nazwa własna Dziećmarów

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dziećmar

Wiktionary

# dziećmierowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziećmierowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kórnik przy drodze wojewódzkiej nr 434.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# dziećmorowice

wieś w Polsce

SJP.pl

- Dziećmorowice – wieś i gmina w Czechach
- Dziećmorowice – wieś w Polsce
- Dziećmorowice – dawna gromada Polsce
- Dziećmorowice – stacja kolejowa

Wikipedia

# dziecski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. (w Wielkim Księstwie Litewskim) posłaniec, egzekutor sądowy lub książęcy, komornik

przymiotnik

(2.1) stpol. dziecięcy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛt͡ssʲci, AS: ʒ́ecsʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. dziecki, przest. dzieczski

Wiktionary

# dziectwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. dzieciństwo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛt͡stfɔ, AS: ʒ́ectfo

Wiktionary

# dzieduszycki

nazwisko

SJP.pl

Dzieduszyccy – polski ród szlachecki pieczętujący się herbem Sas. Pod koniec XVIII w. otrzymał tytuł hrabiowski od władców Monarchii Habsburgów (Austrii).

Wikipedia

# dziedzic

1. właściciel dużego majątku ziemskiego; obszarnik; ziemianin;
2. osoba obejmująca spadek; sukcesor; spadkobierca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która coś po kimś przejmuje

(1.2) przest. ziemianin

Wiktionary

## Osoby

- Augustyn Dziedzic – sztangista, olimpijczyk
- Bartosz Dziedzic – aktor teatralny i filmowy
- Bartosz Dziedzic – producent muzyczny
- Bolesław Dziedzic – prawnik, minister w Rządzie RP na uchodźstwie
- Dorota Dziedzic-Chojnacka – poetka, pisarka
- Emil Dziedzic – pisarz, poeta i publicysta, sekretarz Komitetu Okręgowego PPR na Podkarpaciu
- Ewa Dziedzic – austriacka polityk
- Franciszek Dziedzic – ekonomista, geograf rolnictwa, profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
- Grażyna Dziedzic – działaczka samorządowa, nauczycielka, prezydent Rudy Śląskiej
- Grażyna Dziedzic – artystka malarka
- Grażyna Dziedzic – wielokrotna mistrzyni Polski w pływaniu
- Irena Dziedzic – dziennikarka i prezenterka telewizyjna
- Jan Dziedzic – generał
- Janusz Dziedzic – piłkarz
- Jarosław Dziedzic – aktor teatralny
- Jarosław Dziedzic – piłkarz
- Łukasz Dziedzic – aktor musicalowy, wokalista
- Stanisław Dziedzic – publicysta, krytyk literacki i teatralny
- Stefan Dziedzic – narciarz, olimpijczyk, poseł

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lucjan został dziedzicem dóbr po swojej matce.

(1.2) Kolasa dziedzica zajechała przed ganek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇d͡ʑit͡s, AS: ʒ́ėʒ́ic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziedziczność ż., dziedzictwo n., dziedziczenie n., odziedziczenie n., wydziedziczenie n.

:: fż. dziedziczka ż.

przym. dziedziczny

czas. dziedziczyć ndk., wydziedziczyć dk.

przysł. dziedzicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) następca, sukcesor, spadkobierca

Wiktionary

# dziedzicki

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dziedzicami, dotyczący Dziedzic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dziedzice nmos.

Wiktionary

# dziedzictwo

1. dobra otrzymane w spadku; scheda
2. dobra duchowe, kulturalne itp. zostawione jako spuścizna dla następnych pokoleń
3. prawo do objęcia spadku; dziedziczenie, dziedziczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dobra zachowane dla następnych pokoleń

(1.2) majątek przejęty po kimś

(1.3) prawo przekazywania czegoś

Wiktionary

Dziedzictwo – ogół wartości, w zależności od kontekstu: niemajątkowych lub także majątkowych, odziedziczonych po przodkach lub poprzednich pokoleniach.

- dziedzictwo kulturowe
- dziedzictwo archeologiczne

Kultura

- cykl "Dziedzictwo" – seria 5 książek fantasy napisanych przez Christophera Paoliniego
  - Dziedzictwo – czwarty tom powyższego cyklu

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Nie powinniśmy zapominać o naszym dziedzictwie kulturowym.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. dziedzic m., dziedziczka ż., dziedziczność ż., dziedziczenie n., odziedziczenie n., wydziedziczenie n.

  czas. dziedziczyć ndk., wydziedziczyć dk.

  przym. dziedziczny, bezdziedziczny

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) spuścizna, scheda, sukcesja, puścizna, ojcowizna, patrymonium, dorobek

  (1.2) spadek, scheda, dorobek

  (1.3) dziedziczenie, dziedziczność

  Wiktionary

# dziedziczak

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Dziedziczak – polski polityk, politolog, poseł na sejm, działacz harcerski
- Stanisława Dziedziczak – polska dialogistka

Wikipedia

# dziedziczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziedziczyć.

Wiktionary

- dziedziczenie (biologia)
- dziedziczenie (prawo)
- dziedziczenie (programowanie obiektowe)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sądzie zebrali się wszyscy uprawnieni do dziedziczenia po zmarłym.

(1.1) Kolejną właściwością NTFS jest dziedziczenie uprawnień, dzięki czemu przypisane do folderu uprawnienia domyślnie przenoszą się na wszystkie znajdujące się w nim podfoldery i pliki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇d͡ʑiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ʒ́ėʒ́ičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odziedziczenie n., wydziedziczenie n., dziedzic m., dziedziczka ż., dziedzictwo n., dziedziczność ż., Dziedzic m.

czas. dziedziczyć ndk., odziedziczyć dk., wydziedziczyć dk.

przym. dziedziczny, dziedzicowy

przysł. dziedzicznie

Wiktionary

# dziedziczka

1. kobieta wchodząca w posiadanie czegoś poprzez spadek;
2. dawniej: żona dziedzica lub właścicielka posiadłości ziemskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która coś po kimś przejmuje

(1.2) przest. właścicielka ziemska albo żona dziedzica

Wiktionary

Dziedziczka (ang. The Heiress) – amerykański melodramat z 1949 roku w reżyserii Williama Wylera. Obraz powstał na podstawie powieści Dom na Placu Waszyngtona autorstwa Henry’ego Jamesa oraz sztuki teatralnej stworzonej przez Ruth i Augustusa Goetzów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hrabina Stadnicka, dziedziczka łańcucka, przeznaczyła sporą sumę na ten sierociniec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziedziczenie n.

:: fm. dziedzic m.

przym. dziedziczny

czas. dziedziczyć ndk., wydziedziczyć dk.

przysł. dziedzicznie

Wiktionary

# dziedziczność

1. przekazywanie potomstwu cech genetycznych
2. przekazywanie potomkom urzędu, godności, przekazywalność czegoś w postaci spadku; dziedziczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest dziedziczne

(1.2) biol. zespół procesów zachodzących podczas powstawania i rozwoju osobniczego organizmów, prowadzący do odtwarzania cech organizmów rodzicielskich;

(1.3) hist. praw. przekazywalność czegoś na podstawie spadku lub następstwa po przodkach

Wiktionary

Dziedziczność – zespół procesów zachodzących w organizmach w przebiegu powstawania i rozwoju osobniczego organizmów potomnych, który prowadzi do odtwarzania cech organizmów rodzicielskich. Dziedziczność jest podstawową właściwością organizmów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W 1953 r. James Watson i Francis Crick odkryli tajemnicę dziedziczności, rozszyfrowując strukturę DNA.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziedzic m., dziedziczka n., dziedzictwo n., dziedziczenie n., odziedziczenie n., wydziedziczenie n.

czas. wydziedziczyć, dziedziczyć ndk., odziedziczyć dk.

przym. dziedziczny

przysł. dziedzicznie

Wiktionary

# dziedziczny

1. objęty po kimś w spadku; spadkowy
2. (o właściwościach fizycznych i psychicznych) przejęty po rodzicach, przekazywany przez przodków
3. o władcy: sprawujący władzę na podstawie sukcesji po przodku

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

(1.2) praw. otrzymywany w spadku

(1.3) o tytule, stanowisku: podlegający dziedziczeniu, mogący być przeniesiony, rozciągnięty na potomków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy rak piersi jest dziedziczny?

(1.3) Tylko ty masz dziedziczne prawa do tronu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziedziczyć, odziedziczyć, wydziedziczyć

rzecz. dziedzic m., dziedzictwo n., dziedziczka ż., dziedziczność ż., dziedziczenie n., odziedziczenie n., wydziedziczenie n., Dziedzic mos./ż.

przym. dziedzicowy

przysł. dziedzicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) genetyczny, dziedziczony, odziedziczony

(1.2) dziedziczony, odziedziczony, spadkowy

Wiktionary

# dziedziczyć

1. otrzymywać coś w spadku
2. przejmować dobra duchowe, kulturalne itp. zostawione jako spuścizna przez przeszłe pokolenia
3. przejmować cechy genetyczne rodziców, przodków

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. odziedziczyć)

(1.1) otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci

(1.2) być uprawnionym do takiego otrzymania

(1.3) o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka

(1.4) inform. w programowaniu obiektowym o klasie będącej pochodną innej klasy;

(1.5) inform. mieć takie same uprawnienia jak obiekt nadrzędny (folder, grupa użytkowników)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten stary zegar odziedziczyłem po moim dziadku.

(1.2) Książę Karol dziedziczy tron Anglii po Elżbiecie II (= drugiej).

(1.3) Mój syn odziedziczył po moim mężu odstające uszy.

(1.4) Klasa „Wikipedysta” dziedziczy po klasie „Internauta”.

(1.5) Pamiętaj, że podfolder musi dziedziczyć uprawnienia, żeby dostęp do niego mieli ci sami użytkownicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡ʃɨt͡ɕ, AS: ʒ́ėʒ́ičyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziedzictwo n., dziedzic m., dziedziczka ż., dziedziczność ż., dziedziczenie n., odziedziczenie n., wydziedziczenie n.

czas. odziedziczyć dk., wydziedziczyć dk.

przym. dziedziczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyjmować spadek

(1.2) następować, być następcą

(1.3) dk. wrodzić się

Wiktionary

# dziędzierzawa

bieluń dziędzierzawa - silnie trująca roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych, stosowana w lecznictwie; datura

SJP.pl

# dziedzierzysty

przymiotnik

(1.1) stpol. krępy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇d͡ʑɛˈʒɨstɨ, AS: ʒ́ėʒ́ežysty

Wiktionary

# dziedzina

pewien obszar, pole, dział badań, zainteresowań różnych nauk, kultury itp.; zakres, sfera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sfera czyjejś aktywności

(1.2) mat. zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. wieś

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. gospodarstwo

Wiktionary

- dziedzina nauki – grupa dyscyplin naukowych

Matematyka

- dziedzina – zbiór określoności relacji (zwykle dwuargumentowej)
  - dziedzina – zbiór argumentów funkcji, w tym dziedzina naturalna, czyli największy (w sensie zawierania) podzbiór dziedziny, dla której wzór funkcji ma sens

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Tomek jest ekspertem w dziedzinie biotechnologii.

  (1.1) Co więcej muzyka folkowa nie jest jedyną dziedziną, w jakiej się swobodnie poruszają.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩna, AS: ʒ́ėʒ́ĩna

  Wiktionary

# dziedzińczyk

zdrobnienie od: dziedziniec

SJP.pl

# dziedziniec

plac wewnątrz lub przy budowli, otoczony murem, budynkami itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

Wiktionary

Dziedziniec – wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków.

Dziedziniec pełnił niegdyś funkcje użytkowo-reprezentacyjne. Mógł być zamknięty – otoczony ze wszystkich stron, albo otwarty – przynajmniej jedna strona nie była zamknięta. Dziedzińce występowały w budownictwie świeckim i sakralnym. W zamkach były zamknięte krużgankami, a w pałacach – arkadowe, otoczone loggiami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Największy z dziedzińców Uniwersytetu Wileńskiego to Dziedziniec Wielki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s, AS: ʒ́ėʒ́ĩńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. dziedzińczyk m.

przym. dziedzińcowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podwórzec

Wiktionary

# dziedzinowy

środowiskowo: podzielony na dziedziny wiedzy, sportu itp.; gałęziowy

SJP.pl

# dziedziński

nazwisko

SJP.pl

# dziedziłów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie kamioneckim;

Wiktionary

Dziedziłów (ukr. Дідилів) – wieś w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (wcześniej w rejonie kamioneckim) na Ukrainie. Założona w 1493 r.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dziedziłowski

Wiktionary

# dziegciarnia

dawny, prymitywny warsztat, w którym wytwarzało się smołę, dziegieć i maź; smołownia, smolarnia, maziarnia

SJP.pl

Dziegciarnia – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Łobżenica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Wikipedia

# dziegciarstwo

wyrabianie dziegciu; maziarstwo

SJP.pl

# dziegciarz

dawniej: człowiek robiący lub sprzedający dziegieć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rzem. człowiek zajmujący się wyrobem dziegciu, często też rozwożeniem go po wsiach oraz sprzedażą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇ct͡ɕaʃ, AS: ʒ́ėḱćaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziegieć m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. dziechcioł.

Wiktionary

# dziegciowy

zawierający dziegieć lub zrobiony z dziegciu (np. mydło)

SJP.pl

# dziegieć

ciemnobrunatna gęsta ciecz, smoła po suchej destylacji drewna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;

Wiktionary

Dziegieć – produkt o gęstej, smolistej konsystencji powstający w wyniku suchej destylacji drewna bądź kory różnych gatunków drzew i krzewów.

Wśród sklasyfikowanych rodzajów (według różnych źródeł) wyróżnia się dziegcie gatunkowe: sosnowy (Pix liquida Pini), bukowy (Pix Fagi), brzozowy (Pix Betulae), jałowcowy (Pix Juniperi) oraz dziegieć mieszany (Pix liquida) i jego zagęszczoną odmianę – dziegieć okrętowy (Pix navalis). Rzadziej uzyskiwane w praktyce są dziegcie gatunkowe: modrzewiowy (Pix Laricis), jodłowy (Pix Abietis), dziegieć świerkowy (Pix Picea), wierzbowy (Pix Salicis) oraz torfowy (Pix Cespesis).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaduch smoły, dziegciu, prochu, gałganów palących się od zaprawy otaczał każdy dom płonącą atmosferą.

(1.1) Pomazałem mu rany dziegciem; nalałem gorzałki z popiołem w gardło. Będzie zdrów.

(1.1) Rybacy, którzy przybiegli popatrzyć na poczet namiestnika, mieli koszule, twarz i ręce całkiem pomazane dziegciem dla obrony od ukąszeń.

(1.1) Na to uprzejme wezwanie, jakby spod ziemi zjawił się opalony wiejski młodzian, w dość starannie połatanej sukmance i dość obficie dziegciem wysmarowanych butach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇ɟɛ̇t͡ɕ, AS: ʒ́ėǵėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziegciarz m.

przym. dziegciowy

Wiktionary

# dzięgiel

1. rodzaj roślin z rodziny baldaszkowatych; arcydzięgiel;
2. dzięgiel litwor - gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, arcydzięgiel litwor, angelika, dzięgiel lekarski;
3. dzięgiel leśny - roślina o aromatycznym korzeniu używanym w lecznictwie i jako zaprawa do wódek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Angelica|L.|ref=tak., rodzaj bylin z rodziny selerowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju dzięgli (1.1)

Wiktionary

- Dzięgiel – rodzaj roślin z rodziny selerowatych
- Dzięgiel – osada kaszubska

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl, AS: ʒ́ẽŋʹǵel

Wiktionary

# dzięgielewski

nazwisko

SJP.pl

- Adam Dzięgielewski (1878–1944) – polski działacz socjalistyczny i komunistyczny
- Jan Dzięgielewski (ur. 1948) – polski historyk, prof. zw. dr hab.
- Jarosław Dzięgielewski – polski pastor adwentystyczny, przewodniczący Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w RP (2013–2018)
- Jerzy Dzięgielewski (ur. 1950) – polski hokeista, reprezentant kraju
- Józef Dzięgielewski (1895–1952) – polski działacz socjalistyczny, poseł na Sejm RP I i II kadencji
- Konrad Dzięgielewski (1903–1977) – polski okulista
- Leszek Dzięgielewski (ur. 1970) – polski muzyk, wokalista, kompozytor, multiinstrumentalista i autor tekstów
- Piotr Dzięgielewski (ur. 1966) – polski wojskowy, generał brygady, Szef Inspektoratu Wojskowej Służby Zdrowia

Wikipedia

# dzięgielowiec

kraśnik dzięgielowiec - motyl z rodziny kraśnikowatych

SJP.pl

# dzięgielówka

napój spirytusowy o ziołowym aromacie pochodzącym z wyciągu arcydzięgla

SJP.pl

Dzięgielówka, litworówka – nalewka na bazie korzenia i/lub łodygi dzięgla litwora , dawniej popularna m.in. na Podhalu i Litwie. Przypisywano jej walory lecznicze , tj. korzystne działanie na układ trawienny .

Wikipedia

# dzięgielowy

przymiotnik od: dzięgiel

SJP.pl

# dzięgława

drzewo, krzew lub roślina zielna z rodziny araliowatych; aralia

SJP.pl

# dzieje

1. historia
2. przebieg wydarzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. od: dziać

Wiktionary

- dzieje – historia rozumiana jako zespół zdarzeń, w odróżnieniu od historii rozumianej jako ich opis
- Dzieje – dzieło Herodota
- Dzieje – dzieło Polibiusza
- Dzieje – dzieło Tacyta
- Dzieje – dzieło Tytusa Liwiusza
- Dzieje.pl – portal historyczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Okrutnie ciekawią mnie dzieje Słowian.

(1.1) Ponownie, gromadząc na planie wielu znakomitych artystów, Coppola stworzył bez wątpienia najlepszy sequel w dziejach kina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇jɛ, AS: ʒ́ėi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeddzieje nmos., dziejowość ż., dzianie n.

czas. dziać ndk.

przym. dziejowy

przysł. dziejowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) historia

Wiktionary

# dziejopis

kronikarz, historyk, historiograf; dziejopisarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. historiograf, historyk, kronikarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. kronika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] relacje o szaleństwie Nabuchodonozora przekazał chrześcijański dziejopis Euzebiusz z Cezarei […].

(1.1) Nieznanego z imienia dziejopisa próbował rozszyfrować Marcin Kromer, wybitny historyk epoki renesansu […].

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziejopisarstwo n., dziejopisarz m.

przym. dziejopisarski

Wiktionary

# dziejopisarka

→ dziejopisarz; kronikarka

SJP.pl

# dziejopisarski

dotyczący dziejopisarza, dziejopisarstwa

SJP.pl

# dziejopisarstwo

piśmiennictwo historyczne; historiografia

SJP.pl

Historiografia (z gr. ἱστορία „badanie”/„informacja”/„opowiadanie” + γράφω „piszę”) synonim dziejopisarstwa – dział piśmiennictwa obejmujący gatunki historyczne. Historiografia to inaczej określenie całokształtu pracy historyka razem z jej rezultatem, czyli produkcją dziejopisarską.

Wikipedia

# dziejopisarz

kronikarz, historyk, historiograf; dziejopis

SJP.pl

# dziejopiska

→ dziejopis; kronikarka

SJP.pl

# dziejotwórczy

tworzący dzieje, historię

SJP.pl

# dziejowy

1. dotyczący dziejów, historii jakiejś zbiorowości; historyczny
2. ważny, przełomowy na tle innych zdarzeń, niemający precedensu w dziejach; historyczny
3. dokonujący się w biegu dziejów, mający się potwierdzić w przyszłości

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dziejami, dotyczący dziejów

(1.2) ważny z punktu widzenia historii świata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W komunizmie radzieckim porządek boski zastąpiły obiektywne prawa dziejowe.

(1.2) Rola dziejowa, którą spełnił, uderzyła Minkiewiczowi do głowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieje nmos., dziejowość ż., dzianie n.

czas. dziać ndk.

przysł. dziejowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) historyczny

Wiktionary

# dziejoznawca

badacz i opisywacz dziejów

SJP.pl

# dziejoznawczy

związany z badaniem i opisywaniem dziejów

SJP.pl

# dziejoznawstwo

przestarzale: badanie i opisywanie dziejów

SJP.pl

Historia, dawniej: dziejoznawstwo – nauka humanistyczna i społeczna, która zajmuje się badaniem przeszłości, a w znaczeniu ścisłym badaniem działań i wytworów ludzkich, aż do najstarszych poświadczonych pismem świadectw, w odróżnieniu od prehistorii, archeologii, antropologii lub historii naturalnej. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia).

Wikipedia

# dziejski

tylko w przestarzałym zwrocie: panie dziejski (żartobliwie utworzone od "panie dzieju") - nieokreślone wtrącenie, używane z przyzwyczajenia

SJP.pl

# dzieju

dawniej: wyraz używany w zwrotach adresatywnych grzecznościowych, np. panie dzieju, mości dzieju

SJP.pl

# dziek.

skrót od: dziekan

SJP.pl

# dziekan

1. pracownik naukowy wyższej uczelni kierujący jednym z jej wydziałów
2. ksiądz kierujący dekanatem
3. przewodniczący rady adwokackiej
4. osoba przewodząca korpusowi dyplomatycznemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. kierownik wydziału uczelni;

(1.2) kośc. prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;

(1.3) daw. kośc. stopień duchowieństwa Wojska Polskiego

(1.4) kośc. przewodniczący kolegium kardynałów;

(1.5) dypl. najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego

(1.6) praw. przewodniczący rady adwokackiej

Wiktionary

Dziekan (od gr. deka – dziesięć) – tradycyjny tytuł osób sprawujących kierownictwo różnych ciał lub organizacji publicznych:

- w szkolnictwie wyższym dziekan to kierownik wydziału szkoły wyższej stojący na czele wydziału. Jego aparatem pomocniczym jest dziekanat;
- w dyplomacji dziekan to honorowy przewodniczący korpusu dyplomatycznego – wszystkich przedstawicieli dyplomatycznych akredytowanych w danym państwie;
- w samorządach zawodowych dziekan to przewodniczący jednostki organizacyjnej danego samorządu (np. okręgowej rady adwokackiej);
- w Kościele katolickim dziekan to przełożony w różnych wspólnotach. Dziekan jest też przełożonym proboszczów z około dziesięciu parafii (dekanatu);
- Dziekan Kolegium Kardynalskiego – przewodniczący kolegium kardynalskiego w Kościele;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spotkałem dziekana, który wracał od rektora.

(1.2) Dziekani przekazli proboszczom materiały duszpasterskie dostarczone przez kurię.

(1.3) Brat babci Honoraty był dziekanem okręgu generalnego w Wojsku Polskim.

(1.4) Następnie obowiązkiem i jednocześnie przywilejem dziekana jest sprawowanie pogrzebu zmarłego papieża, jeśli wakat nastąpił przez śmierć.

(1.6) Dziekan rady adwokackiej zginęła w Smoleńsku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wicedziekan mos., dziekania ż., dziekanat m., dziekanica ż., dziekanka ż.

przym. dziekański

Wiktionary

# dziekanacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dziekanat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziekanat m.

Wiktionary

# dziekanat

1. biuro kierujące wydziałem wyższej uczelni;
2. ludzie pracujący w takim biurze;
3. w Kościele katolickim: jednostka administracyjna składająca się z kilku parafii, zarządzana przez dziekana; dekanat;
4. urząd, funkcja dziekana katolickiego; dziekania, dekanat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. biuro, zajmujące się administracją wydziału wyższej uczelni

(1.2) kośc. jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele

(1.3) kośc. stanowisko lub urząd dziekana, zarządcy dziekanatu (1.2)

Wiktionary

Dziekan – w Polsce kierownik wydziału uczelni, przed 1 października 2018 r. ustawowy, jednoosobowy organ szkoły wyższej, jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera regulacji dotyczących dziekanów. Zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 6 tej ustawy funkcje kierownicze w uczelni określa jej statut.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Masz się zgłosić do dziekanatu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈkãnat, AS: ʒ́ekãnat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wicedziekan mos., dziekania ż., dziekan m., dziekanica ż., dziekanka ż., dziekanacik mrz.

przym. dziekański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2-3) dekanat

Wiktionary

# dziekania

dawniej:
1. urząd, funkcja dziekana katolickiego; dekanat, dziekanat;
2. dom, mieszkanie dziekana katolickiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. urząd dziekana

(1.2) rel. siedziba księdza dziekana

Wiktionary

- Dziekania – w Kościele katolickim urząd dziekana

Miejscowości w Polsce

- Dziekania – osada w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Kępno

Inne

- Dziekania – jurydyka Warszawy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ksiądz kanonik objął dziekanię w Tarnowie.

(1.2) W starym budynku dziekanii wygospodarowano mieszkanko dla wikarego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziekan mos., dziekanat mrz., dziekanka ż.

przym. dziekański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dziekanka

Wiktionary

# dziekanica

potocznie: kobieta pełniąca funkcję dziekana na uczelni; dziekanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. stud. pot. pracownica dziekanatu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziekanica nie chciała mi wydać indeksu, mówiła, że jest już po terminie.

(1.1) Byłbym dużo wcześniej, ale mnie dziekanice zatrzymały.

(1.1) Zdecydowano się poszerzyć jej znajomości w środowisku intelektualistów, awansując na dziekanicę jednej z wyższych uczelni. (z [http://www.polskieradio.pl/historia/polecamy/artykul74005.html Internetu])

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛkãˈɲit͡sa, AS: ʒ́ekãńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziekan m., dziekanat m., dziekanka ż.

przym. dziekański

Wiktionary

# dziekanka

1. kobieta pełniąca funkcję dziekana na uczelni; dziekanica;
2. środowiskowo: urlop dziekański;
3. dom katolickiego dziekana; dziekania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Gnieźnie;

Wiktionary

- Dziekanka – część miasta Szubin, w Polsce, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Dziekanka – część wsi Dziekanowice, w Polsce, w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Dobczyce
- Dziekanka – część wsi Winiary, w Polsce, w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Dziekanka – część miasta Gniezno, w Polsce, w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie miasto Gniezno
- Dziekanka (jurydyka) – jurydyka w Warszawie
- Potoczne określenie urlopu dziekańskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez długie lata zapomniany i praktycznie niedostępny dla mieszkańców Gniezna, park przy szpitalu „Dziekanka” zmieni swoje oblicze.

(1.1) Pacjentka gnieźnieńskiej „Dziekanki” odebrała sobie życie w trakcie leczenia szpitalnego.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. Gniezno

Wiktionary

# dziekanowa

→ dziekan (dawniej); dziekański

SJP.pl

# dziekanować

sprawować urząd, godność dziekana

SJP.pl

# dziekanowice

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Dziekanowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Dziekanowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Dobczyce
- Dziekanowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Działoszyce
- Dziekanowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Łubowo
- Dziekanowice – gromada w powiecie kazimierskim
- Dziekanowice – gromada w powiecie myślenickim
- Dziekanowice – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XV Mistrzejowice
- Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach – skansen wsi wielkopolskiej

Wikipedia

# dziekanówna

dawniej: córka dziekana

SJP.pl

# dziekanowski

przymiotnik od: Dziekanów, Dziekanów Leśny, Dziekanów Polski

SJP.pl

# dziekanowy

→ dziekan (dawniej); dziekański

SJP.pl

# dziekański

związany z dziekanem, dotyczący dziekana

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) urz. związany z dziekanem (na uczelni)

(1.2) rel. związany z dziekanem (duchownym)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈkãj̃sʲci, AS: ʒ́ekãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wicedziekan mos., dziekania ż., dziekan m., dziekanat m., dziekanka ż., dziekanica ż.

Wiktionary

# dziekaństwo

urząd, stanowisko dziekana

SJP.pl

Dziekaństwo (dodatkowa nazwa w j. niem. Dziekanstwo) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Komprachcice.

Wikipedia

# dziękczynić

składać uroczyste podziękowanie

SJP.pl

# dziękczynienie

→ dziękczynny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uroczyste podziękowanie, hołd wdzięczności

Wiktionary

#### Patrz:

dziękczynny

#### Przykłady

(1.1) Pieśnią chcę chwalić imię Boga / i dziękczynieniem Go wysławiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziękczynność ż.

czas. dziękczynić ndk.

przym. dziękczynny

przysł. dziękczynnie

Wiktionary

# dziękczynność

→ dziękczynny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. wyrażanie dziękczynienia

Wiktionary

#### Patrz:

dziękczynny

#### Powiązane:

rzecz. dziękczynienie n.

czas. dziękczynić ndk.

przym. dziękczynny

przysł. dziękczynnie

Wiktionary

# dziękczynny

podniośle wyrażający podziękowanie, dziękczynienie; hołdowniczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający wdzięczność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamówiła mszę w intencji dziękczynnej za uratowanie brata.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziękczynienie n., niedziękowanie n., dziękczynność ż.

przysł. dziękczynnie

Wiktionary

# dzięki

1. przyimek mówiący o osobach lub faktach, które spowodowały, że jakaś sytuacja jest dla kogoś pomyślna;
2. potocznie: dziękuję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) podn. podziękowania

wykrzyknik

(2.1) pot. dziękuję, dziękujemy

przyimek

(3.1) …służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

Wiktionary

- Wdzięki
- Dzięki (album)
- Dzięki (singel)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapłan w imieniu wiernych składał dzięki Bogu za okazaną łaskę.

(1.1) Dziękom uczniów dla nauczycieli nie było końca.

(2.1) Możesz mi to podać? Dzięki!

(3.1) Świat istnieje tylko dzięki temu, że zawsze za późno się cofać.

(3.1) Dzięki temu, że nastawiłem budzik, nie zaspałem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci, AS: ʒ́ẽŋʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. dziękować.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podziękowania, wyraz wdzięczności

(3.1) przez, w wyniku, gdyby nie…

Wiktionary

# dziękiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziekoński

nazwisko

SJP.pl

# dziękówa

potocznie: dziękuję; dzięki

SJP.pl

zwrot grzecznościowy

(1.1) pot. dziękuję

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) pot. podziękowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Wielka dziękówa za pomoc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̃ŋˈkuva, AS: ʒ́ẽŋkuva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięki, podziękowanie, dziękówka, dziękóweczka

czas. dzięki, dziękować ndk., podziękować ndk.

zwrot grzecznościowy dziękuję, dzięki

wykrz. dziękuję

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzięki, dziękówka

Wiktionary

# dziękować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. podziękować)

(1.1) dosł. składać podziękowanie

(1.2) iron. uprzejmie komuś odmawiać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Serdecznie dziękuję ci za okazaną mi pomoc.

(1.2) Nie zmieniłeś swojej postawy, z tego powodu my już Tobie dziękujemy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ, AS: ʒ́ẽŋkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podzięka ż., dziękowanie n., dzięki nmos., podziękowanie, dziękówa, dziękówka

czas. dk. podziękować

zwrot grzecznościowy dziękuję

wykrz. dziękuję

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) być wdzięcznym, wyrażać wdzięczność

Wiktionary

# dziękowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziękować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ, AS: ʒ́ẽŋkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziękować

rzecz. podzięka ż.

Wiktionary

# dziękówka

zwrot grzecznościowy

(1.1) slang. młodz. dziękuję

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) slang. młodz. podziękowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Wielka dziękówka za pomoc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̃ŋˈkufka, AS: ʒ́ẽŋkufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzięki, podziękowanie, dziękówa

czas. dzięki, dziękować ndk., podziękować ndk.

zwrot grzecznościowy dziękuję, dzięki

wykrz. dziękuję

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzięki, dziękówa

Wiktionary

# dziękuję

wyrażenie grzecznościowe

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

forma czasownika.

(2.1) zob. dziękować.

Wiktionary

Dziękuję – pop-rockowy utwór polskiej piosenkarki Dody z jej pierwszego solowego albumu studyjnego, Diamond Bitch. Został wydany jako piąty i ostatni singel promujący album w maju 2009.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) — Przepraszam, może pan podać mi sałatkę? — Proszę. — Dziękuję. (przy stole)

(1.1) — Zapalisz? — Dziękuję za propozycję, ale nie palę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ, AS: ʒ́ẽŋkui ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziękówa ż., dziękówka ż.

czas. dziękować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. dzięki; gw-pl|Górny Śląsk|dziynkuja.

Wiktionary

# dziela

poimek

(1.1) stpol. dla

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Twego dziela Krzciciela, Bożycze,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛla, AS: ʒ́ela

Wiktionary

# dzielarka

maszyna lub urządzenie ręczne do dzielenia ciasta na porcje

SJP.pl

# dzielczy

dawniej: związany z działami majątkowymi

SJP.pl

# dzielenie

działanie matematyczne, przeciwieństwo mnożenia, polegające na ustaleniu, ile razy jedna liczba mieści się w drugiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mat. działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

Wiktionary

Dzielenie – operacja matematyczna zdefiniowana w dowolnym ciele jako:

  {\frac {a}{b}}={a}\cdot {b^{-1}}, dla b\neq 0,

gdzie b^{-1} jest elementem odwrotnym do b.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iloraz to wynik dzielenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ, AS: ʒ́elẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dział n./mrz., podzielnica ż., podzielanie n., działka ż., dzielna, dzielnik, podzielność, podzielenie

czas. dzielić, rozdzielić, wydzielić, przedzielić, udzielić

przym. działkowy

Wiktionary

# dzielić

1. porcjować, wydzielać części
2. wyodrębniać podzbiory z pewnej grupy; grupować
3. wyróżniać klasy, kategorie; klasyfikować
4. wykonywać działanie - dzielenie
5. być przyczyną rozgraniczenia między przedmiotami, ludźmi itp.
6. różnić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. podzielić)

(1.1) dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości

(1.2) mat. wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.;

(1.3) mieć z czymś / kimś coś wspólnego

(1.4) tworzyć różnicę między dwoma osobami, poglądami itp.

czasownik zwrotny niedokonany dzielić się (dk. podzielić się)

(2.1) być rozkładalnym na określone części

(2.2) oddawać komuś część czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) W akademiku dzieliłam z nią pokój.

(1.4) Dwóch polityków dzieliły poglądy na sprawę nielegalnych emigrantów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ, AS: ʒ́elʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. dzielenie/podzielenie

(1.2) rzecz. dzielenie/podzielenie; czas. dzielić się; rzecz. dzielna, dzielnik

(1) czas. podzielać/podzielić, przedzielać/przedzielić, rozdzielać/rozdzielić, udzielać/udzielić, udzielać się/udzielić się, wydzielać/wydzielić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyodrębniać, rozdzielać, separować, kroić, łamać

(1.4) różnić

Wiktionary

# dzielna

w matematyce: liczba, którą dzieli się przez inną liczbę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

Wiktionary

- dzielna – w arytmetyce

2 miejscowości w Polsce:

- Dzielna – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Opoczno
- Dzielna – wieś w woj. śląskim, w pow. lublinieckim, w gminie Ciasna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wyrażeniu ułamkowym a/b a jest dzielną, a b jest dzielnikiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielenie n., podzielanie n., działka ż.

Wiktionary

# dzielnia

młodzieżowo: dzielnica mieszkaniowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. dzielnica mieszkaniowa

Wiktionary

# dzielnica

1. administracyjna część miasta;
2. wyróżniony obszar; region, prowincja;
3. ludność zamieszkująca miejską dzielnicę;
4. część kraju wydzielona w pewnym okresie historycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

(1.2) region, prowincja historyczna, geograficzna, etnograficzna, itp.

Wiktionary

- dzielnica miasta – jednostka podziału administracyjnego miasta obejmująca część jego terytorium: ulice, osiedla lub zwyczajowa nazwa części miasta,
- dzielnica powiatu – jednostka podziału administracyjnego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock w latach 1952–1957
- dzielnica – część Polski po podziale dokonanym przez Bolesława Krzywoustego w 1138 (także dzielnica senioralna),
- dzielnica przyrodniczo-leśna – część krainy przyrodniczo-leśnej,
- dzielnica historyczna – część terytorium (miasta, kraju) odmienna kulturowo, obyczajowo (np. Śląsk, Kaszuby, Podhale itp.) lub położeniem (np. dzielnica mieszkaniowa itp.)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej dzielnicy każdy dom publiczny jest oznaczony czerwoną latarnią.

(1.1) Znała go cała dzielnica.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛlʲˈɲit͡sa, AS: ʒ́elʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielnicowy mos., podział mrz., podzielenie n.

czas. dzielić ndk., podzielić dk., wydzielać ndk., wydzielić dk.

przym. dzielnicowy, wewnątrzdzielnicowy

Wiktionary

# dzielnicowość

→ dzielnicowy

SJP.pl

#### Patrz:

dzielnicowy

# dzielnicowy

→ dzielnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) policjant nadzorujący określony rejon miasta

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z dzielnicą (np. miasta lub państwa), dotyczący dzielnicy

Wiktionary

Dzielnicowy – funkcjonariusz policji pionu prewencji, zazwyczaj w stopniu od posterunkowego do aspiranta sztabowego. Prowadzi rozpoznanie w wyznaczonym rejonie.

  Do zadań dzielnicowego należą, w szczególności:

1. prowadzenie rozpoznania przydzielonego mu rejonu służbowego pod względem osobowym, terenowym, zjawisk i zdarzeń mających wpływ na stan porządku i bezpieczeństwa publicznego;
2. realizowanie zadań z zakresu profilaktyki społecznej;
3. realizowanie zadań z zakresu ścigania sprawców przestępstw i wykroczeń;
4. kontrolowanie przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisów prawa miejscowego.

Wikipedia

#### Patrz:

dzielnica

#### Przykłady

(1.1) Powiadomiła dzielnicowego o kolejnej rozróbie.

(2.1) Mamy nasze dzielnicowe pisemko i jesteśmy z niego dumni.

(2.1) Ruś rozpadła się na szereg księstw dzielnicowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielnica ż., dzielnicowość ż.

czas. dzielić ndk.

Wiktionary

# dzielnie

przysłówek sposobu

(1.1) odznaczając się odwagą

(1.2) nie ulegając słabościom, zawahaniu

(1.3) wykazując sporą sprawność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Strażacy dzielnie gaszą pożar.

(1.2) Dzielnie znosiła swój los.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bitnie, bohatersko, pewnie, odważnie, walecznie

(1.2) pewnie, umiejętnie, zaradnie

(1.3) sprawnie, sprytnie, zwinnie

Wiktionary

# dzielniej

stopień wyższy od przysłówka: dzielnie

SJP.pl

# dzielniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dzielny

SJP.pl

# dzielnik

liczba, przez którą dzielimy inną liczbę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) stpol. robotnik

Wiktionary

Dzielnik – dwuznaczne pojęcie arytmetyczne:

- drugi, prawy argument dzielenia – jeśli a:b=q, to a nazywa się dzielną, b – dzielnikiem, a q – ilorazem. Tak rozumiany dzielnik odpowiada mianownikowi ułamka;

- liczba całkowita, która dzieli bez reszty daną liczbę całkowitą. To, że liczba a dzieli liczbę b oznacza, że iloraz b:a jest całkowity; zapisuje się to: a|b. Formalnie:

  a|b\Leftrightarrow b:a\in \mathbb {Z} .

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wyrażeniu ułamkowym a/b a jest dzielną, a b jest dzielnikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: ʒ́elʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dzielić ndk.

rzecz. dzielenie n., działka ż., podzielanie n.

Wiktionary

# dzielność

1. umiejętność sprostania trudnym sytuacjom, reagowania na wyzwania; hart ducha, odwaga, śmiałość;
2. dzielność morska - zespół cech statku stanowiących o jego zdolności żeglugowej;
3. dawniej, w fizyce: moc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cnota bycia śmiałym i walecznym

(1.2) umiejętność radzenia sobie w każdej sytuacji

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dzielny

przysł. dzielnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bohaterstwo, męstwo, nieustraszoność, odwaga, śmiałość, waleczność

(1.2) hart ducha, odporność, wytrwałość, zaradność

Wiktionary

# dzielny

odznaczający się odwagą; odważny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie poddający się przeciwnościom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sława dla dzielnej dywizji pod dowództwem generała Augereau i dla jej dowódcy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛlnɨ, AS: ʒ́elny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odważny, śmiały, nieustraszony

Wiktionary

# dzielski

nazwisko

SJP.pl

Dzielski – polskie nazwisko.

Wikipedia

# dzielżan

bylina występująca w warunkach naturalnych w Ameryce Północnej; helenka słonecznikowa

SJP.pl

Dzielżan (Helenium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 32–33 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje rozległe obszary w Ameryce Północnej od Kanady po Antyle i Kostarykę, a także Chile, Argentynę i Urugwaj w Ameryce Południowej. Dzielżan jesienny H. autumnale oraz Helenium amarum zostały rozprzestrzenione i rosną zdziczałe w Europie, Azji i Australii. Pierwszy z tych gatunków notowany jest także jako przejściowo dziczejący w Polsce.

Wikipedia

# dziemaszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziembówko

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziembówko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Kaczory. Znajduje się tam stacja kolejowa Dziembówko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.Zobacz też: Dziembowo

Wikipedia

# dziembowski

nazwisko

SJP.pl

# dziemiański

przymiotnik od : Dziemiany

SJP.pl

# dziemiany

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziemiany (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Dzemiónë; niem. Dzimianen) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Dziemianyna obrzeżach Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego nad jeziorem Rzuno. Przez Dziemiany prowadzą trasy drogi wojewódzkiej nr 235 i linii kolejowej Kościerzyna-Lipusz-Brusy-Chojnice (przystanek kolejowy Dziemiany Kaszubskie). W skład sołectwa Dziemiany wchodzą również miejscowości Dunajki i Zarośle.

Wikipedia

# dziemidowicz

nazwisko

SJP.pl

# dzień

pewien okres (najczęściej od wschodu do zachodu słońca lub doba)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres od świtu do zmierzchu

(1.2) okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

(1.3) określony termin; data

(1.4) przen. odległość możliwa do przebycia w ciągu jednej doby

(1.5) przen. (tylko w liczbie mnogiej) czas życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) daw. barć leśna w żywym drzewie

Wiktionary

Dzień – czas między wschodem a zachodem Słońca. Określenie to utożsamia się z dobą (np. jaki jest dzisiaj dzień? – pytanie to jest zadawane bez względu na to, czy czas jest dzienny, czy nocny).

Długość dnia różni się w zależności od szerokości geograficznej oraz deklinacji słońca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po nocy zawsze jest dzień.

(1.1) Dziś jest wyjątkowo słoneczny dzień.

(1.2) Przyjdę za dwa dni.

(1.3) Jaki dziś jest dzień?

(1.3) Co pan robił tego dnia?

(1.4) Jeśli będziemy jechać tym samym tempem, to mamy przed sobą już tylko dwa dni drogi.

(1.5) Obiecuję, że będę cię kochał do końca moich dni.

(2.1) Człowiek, aby ułatwić sobie podbieranie miodu, począł w całych drzewach wydrążać sztuczne dziuple, czyli wydziaływać je, dziać, a stąd drzewo takie w języku polskim nazwano dzienią lub drzewem dzianem…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: ʒ́ė̃ń

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-5)

rzecz. dziennik mrz., dzienniczek mrz., dziennikarz mos., dziennikarka ż., dziennikarstwo n., codzienność ż., dniówka ż., dnienie n.

:: zdrobn. dzionek mrz.

czas. dnieć ndk.

przym. dzienny, codzienny, dziennikarski

przysł. dniem, dziennie, codziennie, w dzień, za dnia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzionek; gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|dziyń.

(1.2) doba; gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|dziyń.

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|dziyń.

(1.5) życie

(2.1) daw. dzienia, daw./gwara. dzienie, daw. dzienno

Wiktionary

# dzien.

skrót od: dziennikarski

SJP.pl

# dziena

wykrzyknik

(1.1) slang. dziękuję

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̃na, AS: ʒ́ẽna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziękuję; pot. dzięki; slang. dziękówa, dziękówka; przest. podziękował

Wiktionary

# dzieńdoberek

żartobliwie: dzień dobry

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. żart. dzień dobry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzieńdoberek – krzyknął szwagier, uśmiechając się szelmowsko.

Wiktionary

#### Wymowa:

AS: ʒ́eńdoberek

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. dzień dobry

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. dzień dobry!, pot. dobry!

Wiktionary

# dziendzioł

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. dzięcioł

Wiktionary

# dzieńgi

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. żart. pieniądze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇̃ɲɟi, AS: ʒ́ė̃ńǵi

Wiktionary

# dzienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Warmia. barć

Wiktionary

# dzienisz

nazwisko

SJP.pl

# dzieniszewski

nazwisko

SJP.pl

# dzienniak

nazwisko

SJP.pl

# dziennica

1. bylina z rodziny liliowatych; liliowiec;
2. dawniej: jutrzenka, planeta Wenus;
3. dawniej: barć

SJP.pl

Liliowiec, dzienna lilia, pajęcza lilia (Hemerocallis L.) – rodzaj bylin z rodziny złotogłowowatych (Asphodelaceae). Obejmuje 16 gatunków. Rośliny te rosną w większości w Azji Wschodniej, zwłaszcza w Japonii, jeden gatunek (liliowiec żółty H. lilioasphodelus) także w Europie (południowo-wschodnia część Alp i tereny przyległe), a kolejny – liliowiec rdzawy H. fulva – od wschodniej części basenu Morza Śródziemnego po Indie. Liczne gatunki i mieszańce między nimi uprawiane są jako rośliny ozdobne dla dużych i barwnych kwiatów, otwierających się sukcesywnie i kwitnących przez jeden dzień. W Chinach i Japonii rośliny te uprawiane są od tysięcy lat. Współcześnie znanych jest ponad 38 tys. odmian. Czasem odmiany uprawne bywają określane jako liliowiec ogrodowy (Hemerocallis ×hybrida hort.). W Polsce kolekcję ponad 3,5 tys. odmian i gatunków można oglądać w Arboretum Wojsławice na Dolnym Śląsku.

Wikipedia

# dzienniczek

1. zdrobnienie od: dziennik;
2. zeszyt ucznia służący do korespondencji rodziców z nauczycielem, zapisywania ocen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dziennik

(1.2) eduk. specjalny zeszyt służący do zapisywania korespondencji, zwolnień i ocen ucznia

Wiktionary

Dzienniczek – dziennik św. Faustyny Kowalskiej, zapis doświadczeń wewnętrznych autorki. Faustyna ujawnia w nim swe przeżycia duchowe oraz głosi orędzie Miłosierdzia, które według niej przekazał jej Jezus Chrystus.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dzień m., dziennik m., dziennikarstwo n.

czas. dnieć

przym. dziennikarski

Wiktionary

# dziennie

przysłówek czasu

(1.1) w ciągu dnia; dotyczy ilości czegoś

(1.2) w ciągu dnia; dotyczy systemu nauczania

(1.3) gw-pl|Warmia. codziennie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Franek pali paczkę papierosów dziennie, gimnastykuje się przez pięć minut dziennie i pracuje osiem godzin dziennie.

(1.2) Dziennie studiuję matematykę, a zaocznie kulturoznawstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇̃ɲːɛ, AS: ʒ́ė̃•ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzień mrz., dniówka ż.

przym. dzienny

czas. dnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na dzień

Wiktionary

# dziennik

1. codzienna gazeta;
2. wiadomości ogłaszane przez radio lub telewizję w stałych porach;
3. księga urzędowa z codziennymi zapisami;
4. pamiętnik pisany codziennie; diariusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów

(1.2) druk. gazeta wydawana codziennie

(1.3) telew. informacyjny program telewizyjny, radiowy

(1.4) notatki zapisywane codziennie

(1.5) adm. księga urzędowa do prowadzenia codziennych zapisów

(1.6) księg. księga, w której notowane są codziennie operacje finansowe

(1.7) żegl. mors. księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi

(1.8) księga, w której rejestrowana jest korespondencja

Wiktionary

- dokumentacja bieżąca wydarzeń, sporządzana z powodu wymogów formalnych, lub pomagająca w prowadzonej działalności – np. dziennik wejść/wyjść z obiektu monitorowanego, dziennik pracy, dziennik lekcyjny, dziennik laboratoryjny, dziennik budowy, dziennik rozbiórki, dziennik montażu, dziennik pokładowy, dziennik jachtowy, dziennik okrętowy. Jeśli dokumentacja tego typu zawiera poświadczenia informacji (podpisy, pieczątki, wydruki z urządzeń kontrolnych), to może mieć charakter dokumentu oficjalnego.
- dziennik – zapiski bieżące, rodzaj pamiętnika
  - Dziennik – seria trzech dzienników Witolda Gombrowicza
  - Dzienniki (Stefan Kisielewski)
  - Dzienniki Hitlera

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Nauczyciel wpisał ocenę do dziennika.

  (1.2) Dziennik jest wydawany codziennie.

  (1.3) Dziennik jest transmitowany przez wszystkie stacje telewizyjne.

  (1.4) Informacje w dzienniku zapisywane są codziennie.

  (1.5) Sekretarz codziennie odnotowuje w dzienniku co zrobił prezes.

  (1.6) Sekretarz wpisała w dzienniku adnotację dotyczącą kwestii finansowej.

  (1.7) Kapitan na okręcie zapisał w dzienniku wydarzenia jakie zaszły podczas żeglugi.

  (1.8) Premier odnotowuje w dzienniku korespondencję z prezydentem.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈd͡ʑɛ̇̃ɲːik, AS: ʒ́ė̃•ńik

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. dzień m., dziennikarstwo n., dziennikarz m., dziennikarzyna m., dziennikarka ż.

  :: zdrobn. dzienniczek m.

  przym. dziennikarski, dzienny

  czas. dnieć

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.2) gazeta, czasopismo

  (1.3) telewizja, radio

  (1.4) notatka

  (1.5) księga

  (1.6-8) księga, notatka

  Wiktionary

# dziennikarka

1. kobieta zajmująca się zawodowo dziennikarstwem;
2. zajęcie, zawód dziennikarza;
3. uczelnia lub wydział uczelni kształcący dziennikarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się dziennikarstwem

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Jolenta i jestem dziennikarką z Kalisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarka, AS: ʒ́ė̃•ńikarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziennikarstwo n., dziennikarzyna m., dziennik m., dzień m.

:: fm. dziennikarz m.

przym. dziennikarski

czas. dnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żurnalistka

Wiktionary

# dziennikarski

przymiotnik od: dziennikarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszedł tu z obowiązku dziennikarskiego, miał napisać notatkę do "Walki" o powstawaniu Rad Fabrycznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziennik m., dzienniczek m., dzień m., dziennikarz m., dziennikarka ż., dziennikarzyna m., dziennikarstwo n., dziennikarszczyzna ż.

przym. dziennikowy, dzienny

czas. dnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żurnalistyczny

Wiktionary

# dziennikarskość

→ dziennikarski

SJP.pl

#### Patrz:

dziennikarski

# dziennikarstwo

1. praca dziennikarza;
2. wydział lub kierunek studiów przygotowujący do zawodu dziennikarza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

(1.2) nauk. kierunek nauczania przygotowujący do dziennikarstwa (1.1)

Wiktionary

Dziennikarstwo – działalność polegająca na zbieraniu i upublicznianiu za pomocą środków masowej komunikacji informacji o wydarzeniach, ludziach oraz problemach.

Dziennikarstwo można podzielić na:

- profesjonalne (wykonywane przez dziennikarzy) oraz nieprofesjonalne,
- prasowe (poprzez prasę), agencyjne (zob. agencja prasowa), radiowe, telewizyjne i internetowe (poprzez tzw. media elektroniczne);
- komercyjne (realizowane dla zysku właściciela mediów) oraz niekomercyjne (dla organizacji państwowych, społecznych, religijnych oraz innych non-profit);
- lokalne, krajowe i międzynarodowe;
- polityczne, gospodarcze, sportowe, kulturalne i inne specjalne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ, AS: ʒ́ė̃•ńikarstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzień mrz., dziennik mrz., dzienniczek mrz., dziennikarz mos., dziennikarka ż., dziennikarzyna mos., dziennikarszczyzna ż.

przym. dziennikowy, dziennikarski

czas. dnieć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziennikarka, żurnalistyka

Wiktionary

# dziennikarszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) naleciałości, nawyki dziennikarskie, np. w stylu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziennikarz mos., dziennikarka ż., dziennikarstwo n., dziennikarskość ż., dziennikarzyna mos.

przym. dziennikarski

Wiktionary

# dziennikarz

osoba zajmująca się zbieraniem, przygotowywaniem i prezentowaniem materiałów w środkach masowego przekazu; pracownik redakcji radiowej, telewizyjnej lub prasowej przeprowadzający wywiady

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziennikarz umówił się ze mną na wywiad.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ, AS: ʒ́ė̃•ńikaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziennik m., dziennikarstwo n., dziennikarzyna m.

:: fż. dziennikarka ż.

przym. dziennikarski

czas. dnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. żurnalista; pogard. dziennikarzyna, gryzipiórek, pismak

Wiktionary

# dziennikarzyna

(r. męski) lekceważąco: marny dziennikarz; redaktorzyna, redaktorunio, redaktorek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. kiepski dziennikarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten dziennikarzyna nie ma bladego pojęcia, o czym pisze!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːikaˈʒɨ̃na, AS: ʒ́ė̃•ńikažỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziennik m., dziennikarz m., dziennikarka ż., dziennikarstwo n., dziennikarszczyzna ż.

przym. dziennikarski

przysł. dziennikarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gryzipiórek, pismak

Wiktionary

# dzienno-nocny

dotyczący dnia i nocy

SJP.pl

# dzienny

1. dotyczący okresu od wschodu do zachodu słońca;
2. dotyczący dnia kalendarzowego;
3. dotyczący systemu nauczania dla osób niepracujących, odbywającego się w ciągu dnia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem

(1.2) dotyczący dnia jako całej doby; mający miejsce w ciągu całego dnia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludzie prowadzą zazwyczaj dzienny tryb życia.

(1.2) Dzienny utarg w naszym sklepie to pięć tysięcy złotych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̃nːɨ, AS: ʒ́ẽ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzień m., dziennik m., dniówka ż.

przym. codzienny, dziennikarski

przysł. codziennie, dziennie, dniem

czas. dnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dobowy

Wiktionary

# dziepiyro

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dopiero

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|dziepro.

Wiktionary

# dziepro

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dopiero

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|dziepiyro.

Wiktionary

# dzier

rodzaj chrząszczy z rodziny biegaczowatych

SJP.pl

Harpalus – rodzaj chrząszczy z rodziny biegaczowatych, podrodziny Harpalinae i pleminia Harpalini. W języku polskim chrząszcze z tego rodzaju określane są nazwą dzier.

Wikipedia

# dziergać

1. robić na drutach, szydełkiem; dziargać, dzierzgać;
2. haftować, wyszywać; dziargać;
3. tatuować; dziabać, dziarać, dziargać;
4. realizować większy cel poprzez wykonywanie licznych drobnych czynności;
5. środowiskowo: łączyć metalowe kółka kolczugi

SJP.pl

# dzierganie

1. robić na drutach, szydełkiem; dziargać, dzierzgać;
2. haftować, wyszywać; dziargać;
3. tatuować; dziabać, dziarać, dziargać;
4. realizować większy cel poprzez wykonywanie licznych drobnych czynności;
5. środowiskowo: łączyć metalowe kółka kolczugi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. robienie czegoś na drutach

(1.2) pot. haftowanie, wyszywanie wzorów na materiale

(1.3) środ. przest. wykonywanie tatuażu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziergaczka ż., dziergarka ż.

czas. dziergać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) tatuowanie

Wiktionary

# dziergarka

maszyna do zszywania materiału ściegiem umacniającym brzegi

SJP.pl

# dziergowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziergowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Oderwalde, do 1931 Dziergowitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Bierawa.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dziergowice.

Wikipedia

# dzierlateczka

zdrobnienie od: dzierlatka

SJP.pl

# dzierlatka

1. wesoła, pełna optymizmu, młoda dziewczyna;
2. niewielki ptak osiadły z rodziny skowronków, o szaroziemistym upierzeniu, z charakterystycznym, szczeciniastym czubkiem na głowie, występujący w Eurazji oraz w północnej Afryce (w Polsce objęty ochroną); pośmieciuszka; śmieciuszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo;

(1.2) młoda, wesoła, trzpiotowata dziewczyna

Wiktionary

Dzierlatka (zwyczajna), śmieciuszka, pośmieciuszka (Galerida cristata) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na płocie przysiadła dzierlatka i zaczęła czyścić piórka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛrˈlatka, AS: ʒ́erlatka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pośmieciuszka, śmieciuszka, śmieciuszek, pośmieciucha, fagas, starop|dziurlatka., starop|dziurładka.; gw-pl|Górny Śląsk|świyrgołuszka.

Wiktionary

# dzierlica

żelazny grzebień do obróbki lnu; dziergaczka, czochra, rafa

SJP.pl

# dzierlin

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzierlin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Sieradz.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sieradzkim województwa sieradzkiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# dzierotka

rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych, pochodzący z Ameryki Północnej; klarkia

SJP.pl

Wikipedia

# dziersław

imię żeńskie

SJP.pl

Dzierżysław, Dzirżysław, Dziersław, Dzirsław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Dzierży- („trzymać”) i -sław („sława”). Oznaczało prawdopodobnie „tego, który posiada sławę”. Poświadczone w piśmiennictwie od XIII wieku.

Wikipedia

# dziersława

imię żeńskie

SJP.pl

Dzirżysława, Dziersława, Dzirsława, Dzierżysława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Dzirży- („trzymać”) i -sława („sława”). Oznaczało prawdopodobnie „tę, która posiada sławę”. W źródłach polskich poświadczone jako Dzirżysława (XII wiek), Dziersława (1400 rok).

Dzirżysława imieniny obchodzi 24 marca i 18 czerwca.

Męskie odpowiedniki: Dzierżysław, Dzirżysław, Dziersław, Dzirsław.

Wikipedia

# dzierżak

1. regionalnie: cepisko - dłuższa część cepów trzymana w ręku przy młóceniu;
2. dawniej: kij

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dłuższa część cepów

(1.2) drążek do obracania żaren

Wiktionary

Cep – narzędzie rolnicze służące do młócenia, czyli ręcznego oddzielania ziaren zbóż, roślin strączkowych itp. od roślin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) (…) słyszał dziada wtórującego pieśnią kręceniu się dzierżaka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛrʒak, AS: ʒ́eržak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżyciel m., dzierżenie n.

czas. dzierżyć ndk.

Wiktionary

# dzierżanowski

nazwisko

SJP.pl

- Feliks Dzierżanowski
- Juliusz Dzierżanowski
- Kazimierz Dzierżanowski
- Michał Dzierżanowski
- Marcin Dzierżanowski

Wikipedia

# dzierżawa

1. użytkowanie ziemi lub rzeczy przez ustalony w umowie okres za ustaloną opłatą;
2. opłata za użytkowanie rzeczy lub ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ekon. użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę

(1.2) pot. czynsz opłacany przez dzierżawcę

Wiktionary

Dzierżawa (dawniej też: arenda, harenda) – jeden z typów umów prawa cywilnego. Reguluje ją Kodeks cywilny w art. 693-709, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o najmie (art. 659-692). Dzierżawa należy do umów nazwanych, dwustronnie zobowiązujących, wzajemnych i konsensualnych (tzn. dochodzących do skutku przez zgodne oświadczenie woli stron). Polega na udostępnieniu innej osobie prawa lub rzeczy, natomiast (w odróżnieniu np. od pożyczki) nie przenosi własności. Przedmiotem dzierżawy może być tylko rzecz lub prawo przynoszące pożytki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chcę oddać w dzierżawę swoje gospodarstwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawność ż., dzierżawnictwo n., dzierżawka ż., dzierżawina ż., dzierżawczość ż., dzierżawca mos., dzierżawczyni ż., dzierżawne n., dzierżawienie n.

czas. dzierżawić ndk., wydzierżawić dk.

przym. dzierżawny, dzierżawczy, dzierżawiony

przysł. dzierżawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżawienie, wydzierżawianie; przest. arenda, arendowanie, pacht

(1.2) dzierżawne, czynsz, opłata dzierżawna

Wiktionary

# dzierżawca

osoba użytkująca ziemię lub rzeczy przez ustalony w umowie okres za ustaloną opłatą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

Wiktionary

Dzierżawa (dawniej też: arenda, harenda) – jeden z typów umów prawa cywilnego. Reguluje ją Kodeks cywilny w art. 693-709, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o najmie (art. 659-692). Dzierżawa należy do umów nazwanych, dwustronnie zobowiązujących, wzajemnych i konsensualnych (tzn. dochodzących do skutku przez zgodne oświadczenie woli stron). Polega na udostępnieniu innej osobie prawa lub rzeczy, natomiast (w odróżnieniu np. od pożyczki) nie przenosi własności. Przedmiotem dzierżawy może być tylko rzecz lub prawo przynoszące pożytki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W stosownym piśmie wypowiedzieliśmy umowę dzierżawcy, żądając jednocześnie wydania obiektu w nieprzekraczalnym terminie do 9 września.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawina ż., dzierżawne n., dzierżawienie n., wydzierżawianie n.

:: fż. dzierżawczyni ż.

czas. dzierżawić ndk., wydzierżawiać ndk.

przym. dzierżawny, dzierżawczy, dzierżawiony

przysł. dzierżawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. arendarz; hist. pachciarz

Wiktionary

# dzierżawczo

przysłówek

(1.1) rzad. na sposób dzierżawczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawne n., dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., wydzierżawianie n., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk., wydzierżawiać ndk., wydzierżawić dk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawczość

→ dzierżawczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. określanie przynależności przez części mowy

Wiktionary

#### Patrz:

dzierżawczy

#### Przykłady

(1.1) Jakie są historyczne formy wyrażania dzierżawczości w dawnym języku polskim (rzeczowniki, przymiotniki dzierżawcze, dopełniacz dzierżawczy)?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawka ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawczy

w gramatyce, o zaimkach, przymiotnikach itp.: oznaczający przynależność do danej osoby lub rzeczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. oznaczający relację przynależności lub posiadania

(1.2) daw. związany z dzierżawą, dotyczący dzierżawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawność ż., dzierżawnictwo n., dzierżawka ż., dzierżawina ż., dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawne n., dzierżawienie n.

czas. dzierżawić ndk., wydzierżawić dk.

przysł. dzierżawczo

przym. dzierżawiony, dzierżawny

Wiktionary

# dzierżawczyni

kobieta użytkująca nieruchomość lub rzecz przez ustalony w umowie okres za ustaloną opłatą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kobieta dzierżawiąca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawczość ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawka ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

:: fm. dzierżawca mos.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawić

użytkować nieruchomość lub rzecz przez ustalony w umowie okres za ustaloną opłatą

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) praw. ekon. oddawać w dzierżawę

(1.2) praw. ekon. brać lub mieć w dzierżawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Panicz zamierza dzierżawić tylko połowę swoich gruntów.

(1.2) Twój dziad dzierżawił proboszczowską ziemię nad potokiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawne n., dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., wydzierżawianie n., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. wydzierżawiać ndk., wydzierżawić dk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wydzierżawiać

(1.2) arendować, wydzierżawiać

Wiktionary

# dzierżawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. ekon. oddawanie w dzierżawę

(1.2) praw. ekon. branie w dzierżawę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy istnieje zakaz dzierżawienia gruntów po drugiej stronie Kłodnicy?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawina ż., dzierżawka ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dzierżawa

Wiktionary

# dzierżawina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. dzierżawiona posiadłość ze słabymi dochodami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawka ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawiony

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) oddany w dzierżawę

(1.2) wzięty w dzierżawę od kogoś

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: czas. dzierżawić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tereny dzierżawione przy rzece stanowią tylko połowę gruntów należących do fundacji.

(1.2) Wczoraj zaoraliśmy ziemie dzierżawione od hrabiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawne n., dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., wydzierżawianie n., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk., wydzierżawiać ndk., wydzierżawić dk.

przym. dzierżawczy, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

Wiktionary

# dzierżawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielki dzierżawiony majątek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżawa

Wiktionary

# dzierżawne

opłata za dzierżawę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) opłata należna za dzierżawiony grunt

forma przymiotnika.

(2.1) n. lp. i ż. plural|dzierżawny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżawa, pacht, tenuta

Wiktionary

# dzierżawnictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. oddawanie gruntów w dzierżawę

(1.2) przest. branie gruntów w dzierżawę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawne n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżawienie

(1.2) wydzierżawianie

Wiktionary

# dzierżawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dzierżawne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawka ż., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony, dzierżawny

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dzierżawą, dotyczący dzierżawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżawa ż., dzierżawca mos., dzierżawczość ż., dzierżawczyni ż., dzierżawienie n., dzierżawina ż., dzierżawka ż., dzierżawne n., dzierżawnictwo n., dzierżawność ż.

czas. dzierżawić ndk.

przym. dzierżawczy, dzierżawiony

przysł. dzierżawczo

ims. dzierżawiony

Wiktionary

# dzierżawski

nazwisko

SJP.pl

# dzierzążeński

przymiotnik od: Dzierzążnia

SJP.pl

# dzierzążnia

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzierzążnia (niem. Güntersruhm) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Dzierzążnia. Leży w obrębie rzeki Dzierzążnicy i Płonki.

Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Sarnowo. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dzierzążnia. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# dzierzążno

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzierzążno – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno.

Wieś królewska położona w II połowie XVI wieku w powiecie kruszwickim województwa brzeskokujawskiego, należała do starostwa kruszwickiego. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 350 mieszkańców.

Wikipedia

# dzierzba

ptak z rodziny o tej samej nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

Wiktionary

Ptaki:

- dzierzba brązowa
- dzierzba gąsiorek
- dzierzba pustynna
- dzierzba rudogłowa
- dzierzba srokosz
- dzierzba śródziemnomorska

Postać literacka:

- Renfri

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gil, wróbel i dzierzba śpiewały na grabinie (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛʒba, AS: ʒ́ežba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierzbowate lm.

Wiktionary

# dzierzbik

1. przedstawiciel rodziny kolorowo ubarwionych ptaków z rzędu wróblowych;
2. rodzaj ptaka z rodziny dzierzbików

SJP.pl

# dzierzbowate

o cechach dzierzbowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Dzierzby, dzierzbowate (Laniidae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad 30 gatunków.

Wikipedia

# dzierzbowaty

o cechach dzierzbowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# dzierzbowron

gatunek ptaka z rodziny ostrolotów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Gymnorhina tibicen|ref=tak., gatunek australijskiego ptaka z rodziny srokaczy

Wiktionary

Dzierzbowron (Gymnorhina tibicen) – średniej wielkości czarno-biały ptak z rodziny ostrolotów, którego rodzimy zasięg obejmuje Australię i południową Nową Gwineę. Mimo że dawniej rozdzielany na trzy gatunki, obecnie przez IOC uznawany jest za jeden gatunek z dziewięcioma podgatunkami. Nazywany w języku angielskim Australian magpie – dosł. australijska sroka – ptak nie ma jednak nic wspólnego z eurazjatycką sroką, która jest przedstawicielem krukowatych. Dorosłe dzierzbowrony to dość krzepkie ptaki o długości ciała wahającej się między 37 a 43 cm i charakterystycznym czarno-białym upierzeniu, czerwonych oczach i mocnym, klinowatym, białoniebiesko-czarnym dziobie. Samiec i samica są podobne z wyglądu – można je rozróżnić po znakowaniu na grzbiecie. Ze względu na długie nogi dzierzbowron raczej chodzi zamiast skakać i większość czasu spędza na ziemi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛʒˈbɔvrɔ̃n, AS: ʒ́ežbovrõn

Wiktionary

# dzierżeć

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. trzymać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżenie n.

czas. dzierżyć ndk.

Wiktionary

# dzierżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dzierżyć.

Wiktionary

Dzierżenie – w terminologii prawniczej – rodzaj władztwa faktycznego nad rzeczą wykonywanego przez dzierżyciela. Dzierżycielem, zgodnie z art. 338 Kodeksu cywilnego, jest ten, kto faktycznie włada rzeczą za kogo innego. Dzierżenie polega więc na faktycznym władztwie nad rzeczą – i w tym podobne jest do posiadania. Od posiadania odróżnia je element woli (animus), ponieważ ukierunkowanie woli dzierżyciela (zwanej animus possidendi pro alieno lub animus detendi) jest inne niż w przypadku posiadacza; różnica sprowadza się do tego, że dzierżyciel włada rzeczą nie dla siebie (jak to czyni posiadacz), ale dla (w interesie) innej osoby.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. dzierżyć, dzierżeć

rzecz. dzierżak mrz.

Wiktionary

# dzierzgać

dawniej: dziergać;
1. robić na drutach, szydełkiem;
2. haftować

SJP.pl

# dzierzgoń

1. miasto w Polsce;
2. jezioro w Polsce;
3. rzeka w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dzierzgoń (hist. Kiszbork, Kiszpork, niem. Christburg) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dzierzgoń. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛʒɡɔ̃ɲ, AS: ʒ́ežgõń

Wiktionary

# dzierzgonianin

mieszkaniec Dzierzgonia

SJP.pl

# dzierzgonianka

mieszkanka Dzierzgonia

SJP.pl

# dzierzgoński

przymiotnik od: Dzierzgoń

SJP.pl

# dzierzgowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzierzgowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Dzierzgowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego. We wsi znajduje się parafia pw. Wniebowzięcia NMP. Miejscowość jest siedzibą gminy Dzierzgowo.

Wikipedia

# dzierzgowski

przymiotnik od: Dzierzgowo

SJP.pl

# dzierzkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Dzierzkowice – gmina w powiecie kraśnickim w województwie lubelskim
- Dzierzkowice-Góry
- Dzierzkowice-Podwody
- Dzierzkowice-Rynek
- Dzierzkowice-Wola
- Dzierzkowice-Zastawie

Wikipedia

# dzierzkowicki

przymiotnik od: Dzierzkowice, Dzierzkowice-Góry, Dzierzkowice-Podwody, Dzierzkowice-Rynek, Dzierzkowice-Wola, Dzierzkowice-Zastawie

SJP.pl

# dzierżno

- Dzierżno – wieś w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Poraj
- Dzierżno – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Brodnica
- Dzierżno – dzielnica Pyskowic
- Dzierżno – gromada

- Dzierżno Dolne – kolonia Byciny, Taciszowa i Dzierżna (Pyskowice), dawniej samodzielna wieś
- Dzierżno Duże – zbiornik wodny w powiecie gliwickim
- Dzierżno Małe – zbiornik wodny w powiecie gliwickim

Wikipedia

# dzierżon

nazwisko, m.in. Jan Dzierżon (1811-1906), znany polski pszczelarz

SJP.pl

# dzierżoniów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dzierżoniów (do 1946 Rychbach, też Rychonek, niem. Reichenbach im Eulengebirge) – miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu dzierżoniowskiego i gminy wiejskiej Dzierżoniów. Położone w Kotlinie Dzierżoniowskiej, nad rzeką Piławą.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛrˈʒɔ̃ɲuf, AS: ʒ́eržõńuf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dzierżoniowski

Wiktionary

# dzierżoniowianin

mieszkaniec Dzierżoniowa

SJP.pl

# dzierżoniowianka

mieszkanka Dzierżoniowa

SJP.pl

# dzierżoniowski

dotyczący Dzierżoniowa

SJP.pl

# dzierżyć

1. trzymać coś w ręce;
2. mieć coś w posiadaniu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdzierżyć)

(1.1) przest. albo książk. trzymać

(1.2) mieć we władaniu, posiadać

czasownik zwrotny niedokonany dzierżyć się

(2.1) przest. trzymać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za zdrowie Najjaśniejszego Pana! - dworzanie odpowiedzieli tubalnie, dzierżąc pełne kielichy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛrʒɨt͡ɕ, AS: ʒ́eržyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzierżenie n., dzierżyciel m., dzierżycielka ż., dzierżak m., zdzierżenie n.

czas. dzierżeć, zdzierżyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzymać, reg. śl. dzierżeć.

Wiktionary

# dzierżyciel

dawniej: posiadacz

SJP.pl

Dzierżenie – w terminologii prawniczej – rodzaj władztwa faktycznego nad rzeczą wykonywanego przez dzierżyciela. Dzierżycielem, zgodnie z art. 338 Kodeksu cywilnego, jest ten, kto faktycznie włada rzeczą za kogo innego. Dzierżenie polega więc na faktycznym władztwie nad rzeczą – i w tym podobne jest do posiadania. Od posiadania odróżnia je element woli (animus), ponieważ ukierunkowanie woli dzierżyciela (zwanej animus possidendi pro alieno lub animus detendi) jest inne niż w przypadku posiadacza; różnica sprowadza się do tego, że dzierżyciel włada rzeczą nie dla siebie (jak to czyni posiadacz), ale dla (w interesie) innej osoby.

Wikipedia

# dzierżycielka

→ dzierżyciel

SJP.pl

#### Patrz:

dzierżyciel

# dzierzyk

dzierzyk somalijski - gatunek ptaka z rodziny dzierzbików

SJP.pl

# dzierżykraj

staropolskie imię męskie

SJP.pl

Dzierżykraj, Dzirżykraj – staropolskie imię męskie, złożone z członów Dzirży- („trzymać”) i -kraj („kraj”). Oznaczało prawdopodobnie „tego, który panuje nad krajem”, „nad okolicą”.

Dzierżykraj imieniny obchodzi 17 lipca.

Wikipedia

# dzierżymir

dawne imię męskie

SJP.pl

Dzierżymir – imię męskie pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w źródłach staropolskich.

Osoby noszące to imię:

- Dzierżymir Jankowski - profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza

Wikipedia

# dzierżymorda

potocznie: osoba tyranizująca podwładnych; zamordysta, satrapa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. despota; człowiek, który tyranizuje podwładnych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tyran

Wiktionary

# dzierżyńsk

miasta w Federacji Rosyjskiej i na Białorusi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku małych miejscowości w Rosji, na Ukrainie i Białorusi

Wiktionary

- Dzierżyńsk – miasto w obwodzie niżnonowogrodzkim Rosji
- Dzierżyńsk – miasto w obwodzie mińskim Białorusi

- Dzierżyńsk – przystanek kolejowy w miejscowości Dzierżyńsk (Kojdanów), w rejonie dzierżyńskim, w obwodzie mińskim, na Białorusi

- Romanów – osada w obwodzie żytomierskim Ukrainy, dawniej Dzierżyńsk

Zobacz też

- Dzierżynowo – były majątek ziemski w obwodzie mińskim Białorusi.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dzierżyński

Wiktionary

# dzierżyński

nazwisko, np. Feliks Dzierżyński (1877-1926), rosyjski działacz komunistyczny polskiego pochodzenia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dzierżyńskiem, dotyczący Dzierżyńska (miasta w Rosji)

Wiktionary

Znane osoby noszące nazwisko Dzierżyński:

- Antoni Dzierżyński (1942–2017) – polski polityk, poseł na Sejm
- Edmund Dzierżyński (1838–1882) – szlachcic, ziemianin, nauczyciel, ojciec Feliksa i Władysława
- Feliks Dzierżyński (1877–1926) – działacz komunistyczny
- Iwan Dzierżynski (1909–1978) – radziecki kompozytor
- Stanisław Bąk-Dzierżyński (1918–1967) – polski działacz komunistyczny, członek ruchu oporu podczas II wojny światowej
- Władysław Dzierżyński (1881–1942) – profesor medycyny, pułkownik Wojska Polskiego, syn Edmunda i brat Feliksa

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Dzierżyńsk m.

Wiktionary

# dzierżysław

imię męskie

SJP.pl

- Dzierżysław – imię męskie

W Polsce

- Dzierżysław – wieś w woj. opolskim, w pow. głubczyckim, w gminie Kietrz
- Dzierżysław – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Skulsk
- Dzierżysław – gromada

Wikipedia

# dzierżysława

imię żeńskie

SJP.pl

Dzirżysława, Dziersława, Dzirsława, Dzierżysława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Dzirży- („trzymać”) i -sława („sława”). Oznaczało prawdopodobnie „tę, która posiada sławę”. W źródłach polskich poświadczone jako Dzirżysława (XII wiek), Dziersława (1400 rok).

Dzirżysława imieniny obchodzi 24 marca i 18 czerwca.

Męskie odpowiedniki: Dzierżysław, Dzirżysław, Dziersław, Dzirsław.

Wikipedia

# dzierżysławice

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzierżysławice (dodatkowa nazwa w j. niem. Dirschelwitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Osobłoga.

Wikipedia

# dzierżysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dzierżysławy lub z nią związany

SJP.pl

# dzierżysławostwo

Dzierżysław z małżonką; Dzierżysławowie

SJP.pl

# dzierżysławowie

Dzierżysław z małżonką; Dzierżysławostwo

SJP.pl

# dzierżysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dzierżysława (Dzierżysławy) lub z nim (z nią) związany

SJP.pl

# dziesiąta

godzina dziesiąta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 10 przed południem

(1.2) godzina 10 (22) przed północą

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od zob. dziesiąty.

Wiktionary

Dziesiąta – dzielnica mieszkaniowa Lublina. Nazwa dzielnicy pochodzi od istniejącej tam wcześniej wsi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prezes będzie uchwytny tylko od dziesiątej do dwunastej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., dziesiątka ż., dziesięcina ż.

przym. dziesiąty

licz. dziesięcioro

Wiktionary

# dziesiątak

potocznie: moneta o wartości dziesięciu groszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) jeleń lub kozioł mający dziesięć odnóg w wieńcu

(1.2) moneta o wartości dziesięć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Mężczyzna dał kelnerowi dziesiątaka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., dziesiątkowanie n., dziesiątka ż., zdziesiątkowanie n., dziesięcina ż.

czas. zdziesiątkować, dziesiątkować

przym. dziesiątkowy, dziesiąty

licz. dziesięcioro, dziesięć

Wiktionary

# dziesiąteczka

zdrobnienie od: dziesiątka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dziesiątka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., dziesiątka ż.

Wiktionary

# dziesiątek

1. dziesięć sztuk czegoś;
2. kopa zboża złożona z dziesięciu snopów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres obejmujący dziesięć lat

(1.2) dziesięć sztuk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Do przemiału poszły dziesiątki egzemplarzy tej pozycji.

(1.2) Staruszka odmawiała dziesiątek za dziesiątkiem, prosząc o powrót wnuka z wojny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiąta ż., Dziesiąta ż., dziesiątak mos./mrz., dziesiątczyna ż., dziesiątka ż., dziesiątość ż., dziesiąty mrz.

czas. dziesiątkować ndk., zdziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

przedr. dziesięcio-

Wiktionary

# dziesiątka

1. grupa dziesięciu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 10;
3. dziesięć lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 10

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 10

(1.3) całość składająca się z dziesięciu części, elementów lub jednostek

(1.4) środ. mapa w skali 1:10000

(1.5) karc. karta o wartości 10

Wiktionary

- 10 – liczba naturalna
- 10 – rok naszej ery
- 10 – rok przed naszą erą

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Długo czekałem na tramwaj. W końcu przyjechała dziesiątka.

(1.3) Ekipa liczyła dziesięciu ludzi. Cała dziesiątka energicznie zabrała się do pracy.

(1.4) Kupiłem wczoraj trzy topograficzne dziesiątki z okolic Giewontu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka, AS: ʒ́ėśõntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., dziesiątek mrz., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesięcina ż., dziesiąta ż., dziesiąteczka ż.

czas. zdziesiątkować ndk., dziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

liczporz. dziesiąty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2, 5) dycha

(1.5) reg. śl. cyjna., reg. śl. kralka.

Wiktionary

# dziesiątki

zaimek liczebny nieokreślony oznaczający dużą ilość kogoś lub czegoś

SJP.pl

# dziesiątkować

zabijać, wyniszczać, tępić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdziesiątkować)

(1.1) książk. hist. bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę

(1.2) książk. niszczyć, tępić, uśmiercać masowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvat͡ɕ, AS: ʒ́ėśõntkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiątka ż.

czas. zdziesiątkować dk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) decymować

Wiktionary

# dziesiątkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. hist. zabijanie co dziesiątej osoby;

(1.2) książk. masowe niszczenie, tępienie, uśmiercanie

Wiktionary

Decymacja (łac. decimatio – dziesiątkowanie) – kara stosowana w armiach starożytnych oraz w niektórych wojskach nowożytnych państw autorytarnych, polegająca na zabiciu (ścięciu lub rozstrzelaniu) co dziesiątego żołnierza ukaranego oddziału.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., zdziesiątkowanie n., dziesiątka ż., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż.

czas. dziesiątkować ndk., zdziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

# dziesiątkowy

przymiotnik od: dziesiątka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiątka ż.

czas. dziesiątkować ndk., zdziesiątkować ndk.

przym. dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesiętny, decymalny

Wiktionary

# dziesiąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 10

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 10

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po dziewiątym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) dziesiąta: godzina dziesiąta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konrad ma już dziesiątą dziewczynę w tym miesiącu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: ʒ́ėśõnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., dziesiątek mrz., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiątka ż., dziesiąta ż., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n.

czas. dziesiątkować ndk., zdziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny

licz. dziesięć, dziesięcioro

przedr. dziesięcio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 10.

Wiktionary

# dziesięć

liczebnik oznaczający liczbę 10

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 10

Wiktionary

10 (dziesięć) – liczba naturalna następująca po 9 i poprzedzająca 11.Warunek podzielności zapisanej w systemie dziesiętnym liczby przez 10 jest spełniony wówczas, gdy ostatnia cyfra dzielnej to zero.

10 jest także podstawą najczęściej stosowanego systemu pozycyjnego – dziesiętnego. Prawdopodobnie wynika to z posiadania przez ludzi 10 palców u rąk.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W teleturnieju udział brało dziesięciu panów i dziesięć pań.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ, AS: ʒ́ėśė̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. 10.

rzecz. dziesiątka ż., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiętnik m., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesięciorzenie n.

czas. dziesięciorzyć ndk., dziesiątkować ndk., zdziesiątkować dk.

przym. dziesiąty, dziesiątkowy, dziesiętny

przysł. dziesiątkowo

licz. dziesięcioro

temsłow. dziesięcio-, -dziesiąt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapis arabski 10, zapis rzymski X

Wiktionary

# dziesięcina

1. dawny podatek na rzecz instytucji kościelnych, stanowiący dziesiątą część plonów lub dochodu, pierwotnie przekazywany w naturze, później w formie pieniężnej;
2. rosyjska jednostka powierzchni gruntów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. obecnie rzad. podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;

Wiktionary

Dziesięcina – podatek religijny w judaizmie i chrześcijaństwie. Obowiązkowe świadczenie pieniężne lub rzeczowe w postaci dziesiątej części swojego dochodu na rzecz Kościoła, przeznaczone głównie na rzecz utrzymania duchowieństwa. Obecnie praktyka składania dziesięciny obecna jest tylko w niektórych Kościołach protestanckich, dziesięcinę płacą również mormoni.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., dziesiątka ż., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięciornica ż., dziesiąta ż., zdziesiątkowanie n., dziesiątkowanie n.

przym. dziesięcinny, dziesiętny, dziesiątkowy, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

czas. dziesiątkować, zdziesiątkować

Wiktionary

# dziesięcinny

→ dziesięcina

SJP.pl

#### Patrz:

dziesięcina

# dziesięcioarowy

mający powierzchnię 10 arów

SJP.pl

# dziesięcioboczny

dotyczący dziesięcioboku, mający dziesięć boków, ograniczony dziesięcioma płaszczyznami itp.

SJP.pl

# dziesięcioboista

zawodnik biorący udział w dziesięcioboju

SJP.pl

# dziesięcioboistka

→ dziesięcioboista

SJP.pl

#### Patrz:

dziesięcioboista

# dziesięciobój

dyscyplina sportowa (przeważnie lekkoatletyczna) złożona z dziesięciu konkurencji; decathlon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

Wiktionary

Dziesięciobój – (decathlon) konkurencja lekkoatletyczna na otwartym stadionie, rozgrywana tylko przez mężczyzn, w skład której wchodzi 10 konkurencji. W hali mężczyźni rozgrywają siedmiobój.

Dziesięciobój rozgrywany jest w ciągu 2 dni:

- I dzień: bieg na 100 m, skok w dal, pchnięcie kulą, skok wzwyż, bieg na 400 m;
- II dzień: bieg na 110 m przez płotki, rzut dyskiem, skok o tyczce, rzut oszczepem, bieg na 1500 m.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziesięcioboista mos., dziesięcioboistka ż.

Wiktionary

# dziesięciobok

wielokąt mający 10 kątów; dekagon; dziesięciokąt

SJP.pl

# dziesięciocentówka

moneta o nominale dziesięciu centów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale dziesięciu centów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopcu wypadła dziesięciocentówka i potoczyła się po drewnianej podłodze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtufka, AS: ʒ́ėśė̃ńćocẽntufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciocentowy

Wiktionary

# dziesięciocentowy

mający wartość dziesięciu centów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący dziesięć centów, mający wartość dziesięciu centów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W starej anegdocie amerykański multimiliarder Rockefeller dał kierowcy taksówki skromny, dziesięciocentowy napiwek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćocẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciocentówka

Wiktionary

# dziesięcioczłonowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziesięć członów, składający się z dziesięciu członów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoču̯õnovy

Wiktionary

# dziesięciodniówka

potocznie o czymś, co odbywa się wciągu dziesięciu dni, obejmuje dziesięć dni następujących po sobie

SJP.pl

Dziesięciodniówka – termin oznaczający okres dziesięciu dni.

Mianem dziesięciodniówki określa się czas dziesięciu dni, np. stanowiący okres trwania przedsięwzięcia.

Pod określeniem dziesięciodniówka zwykło nazywać się także czasopismo ukazujące się co dziesięć dni (zwane także „Dziesięciodniowiec” i „dekadówka”). Jako dziesięciodniówki były wydawane np.: „Myśl Niepodległa”, „Wolnomyśliciel Polski”, „Gazeta Sanocka – Autosan”, „Głos Świdnika”.

Wikipedia

# dziesięciodniowy

mający dziesięć dni, trwający dziesięć dni itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziesięć dni

(1.2) będący w wieku dziesięciu dni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Np. dziesięciodniowe zwiedzanie najsławniejszych zabytków Grecji kosztuje (z pełnym wyżywieniem i zakwaterowaniem w pokoju trzyosobowym) 2118 zł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćodʹńovy

Wiktionary

# dziesięciodolarówka

banknot lub moneta wartości dziesięciu dolarów

SJP.pl

# dziesięciodrzwiowy

przymiotnik

(1.1) mający dziesięcioro drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary

# dziesięcioetapowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziesięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɔ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoetapovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięcioetapowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięciofazowo, dziesięciostopniowo

Wiktionary

# dziesięcioetapowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziesięciu etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoetapovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziesięcioetapowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięciostopniowy, dziesięciofazowy

Wiktionary

# dziesięciofazowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziesięciu fazach, etapach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɔ, AS: ʒ́ėśė̃ńćofazovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciofazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięcioetapowo, dziesięciostopniowo

Wiktionary

# dziesięciofazowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziesięciu faz, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćofazovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziesięciofazowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięciostopniowy, dziesięcioetapowy

Wiktionary

# dziesięciogodzinny

trwający dziesięć godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziesięć godzin

(1.2) będący w wieku dziesięciu godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również ostatnie podtopienia nie przyniosły większych zniszczeń. Skończyło się na dziesięciogodzinnym dyżurze, aby osuwiska nie posypały się na powiatową drogę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# dziesięciogroszówka

moneta wartości dziesięciu groszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta, której wartość wynosi dziesięć groszy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃufka, AS: ʒ́ėśė̃ńćogrošufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciogroszowy

Wiktionary

# dziesięciogroszowy

mający wartość dziesięciu groszy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość dziesięciu groszy, kosztujący dziesięć groszy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćogrošovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciogroszówka ż.

Wiktionary

# dziesięciogłowy

mający dziesięć głów

SJP.pl

# dziesięcioipółletni

mający dziesięć lat i pół roku

SJP.pl

# dziesięcioipółmilionowy

liczący dziesięć i pół miliona czegoś

SJP.pl

# dziesięciojęzyczny

przymiotnik

(1.1) posługujący się dziesięcioma językami

(1.2) napisany w dziesięciu językach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Trzeba jednak mieć świadomość, że polska terminologia żeglarska już istnieje (został nawet w Polsce wydany dziesięciojęzyczny słownik terminologii żeglarskiej), a nie tworzyć niepotrzebne neologizmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# dziesięciokącik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dziesięciokąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dziesięciokąt, lecz tylko mały dziesięciokącik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokąt m.

Wiktionary

# dziesięciokąt

wielokąt mający 10 kątów; dekagon; dziesięciobok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt o dziesięciu bokach

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciokątny

rzecz. dziesięciokącik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięciobok

Wiktionary

# dziesięciokątny

mający dziesięć kątów; dekagonalny

SJP.pl

# dziesięciokilogramowy

1. ważący 10 kilogramów;
2. przeznaczony na 10 kilogramów czegoś

SJP.pl

# dziesięciokilometrowy

mający długość dziesięciu kilometrów, składający się z dziesięciu kilometrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) dziesięciu kilometrów

Wiktionary

# dziesięciokilowy

potocznie: dziesięciokilogramowy

SJP.pl

# dziesięcioklasowy

obejmujący dziesięć klas, mający dziesięć klas

SJP.pl

# dziesięciokolumnowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z dziesięciu kolumn

Wiktionary

# dziesięciokondygnacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dziesięć kondygnacji

Wiktionary

# dziesięciokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w dziesięć koni;
2. o silniku: mający moc dziesięciu koni mechanicznych

SJP.pl

# dziesięciokoronówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta o nominale 10 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔrɔ̃ˈnufka, AS: ʒ́ėśė̃ńćokorõnufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciokoronowy

Wiktionary

# dziesięciokoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość/liczący/wynoszący 10 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćokorõnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokoronówka

Wiktionary

# dziesięciokołowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dziesięć kół

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔˈwɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćokou̯ovy

Wiktionary

# dziesięciokroć

dziesięć razy; dziesięciokrotnie; dziesięćkroć

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. dziesięć razy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokrotność ż.

przym. dziesięciokrotny

licz. dziesięćkroć, dziesięciokrotnie

przysł. dziesięciokrotnie, dziesięćkroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięćkroć, dziesięciokrotnie

Wiktionary

# dziesięciokrotnie

przysłówek

(1.1) dziesięć razy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ʒ́ėśė̃ńćokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokrotność ż.

przym. dziesięciokrotny

przysł. dziesięciokroć, dziesięćkroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. dziesięciokroć, dziesięćkroć

Wiktionary

# dziesięciokrotność

→ dziesięciokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

dziesięciokrotny

# dziesięciokrotny

1. powtarzający się dziesięć razy;
2. dziesięć razy większy lub mniejszy od czegoś porównywanego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się dziesięć razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dziesięć razy

(1.3) dziesięć razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Zapowiedział dziesięciokrotny wzrost obrotów - ze 100 mld do biliona zł tygodniowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtnɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokrotność ż.

przysł. dziesięciokrotnie, dziesięciokroć, dziesięćkroć

Wiktionary

# dziesięciolatek

chłopiec dziesięcioletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dziecko w wieku dziesięciu lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziesięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziesięciolatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W konkursie przedmiotowym zwyciężył dziesięciolatek, pokonując starszych rywali.

(2.1) Niejedno dwuletnie autko wygląda gorzej niż mój dziesięciolatek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięcioletni

rzecz. dziesięciolecie n., dziesięciolatka

Wiktionary

# dziesięciolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca dziesięć lat;
2. okres obejmujący dziesięć lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca dziesięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziesięć lat

(1.3) dziesięcioletni okres objęty planem gospodarczym

(1.4) szkoła, w której nauka trwa dziesięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziesięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięcioletni

rzecz. dziesięciolatek m., dziesięciolecie n.

Wiktionary

# dziesięciolatki

chłopiec dziesięcioletni

SJP.pl

# dziesięciolecie

1. okres dziesięciu lat;
2. dziesiąta rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres dziesięciu lat

(1.2) dziesiąta rocznica (w latach)

Wiktionary

Dziesięciolecie, dekada (gr. déka „dziesięć”) – pojęcie oznaczające pewien czas. Najczęściej wyrazu „dekada” używa się dla okresu 10 lat. Można jednak tego określenia używać również dla dziesięciu miesięcy, tygodni lub dni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatnim dziesięcioleciu produkt krajowy brutto wzrósł dwukrotnie.

(1.2) Dzisiaj obchodzimy dziesięciolecie istnienia naszej firmy na rynku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciolatek m., dziesięciolatka ż.

przym. dziesięcioletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dekada

Wiktionary

# dziesięcioletni

1. trwający dziesięć lat; przypadający za dziesięć lat;
2. będący w wieku dziesięciu lat, mający dziesięć lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziesięć lat

(1.2) trwający dziesięć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od stołu zerwał się pochylony dotąd nad zeszytem dziesięcioletni brat Zygmunt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciolecie n., dziesięciolatek m., dziesięciolatka ż.

Wiktionary

# dziesięcioliterowy

złożony z dziesięciu liter

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z dziesięciu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moje imię jest dziesięcioliterowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćolʹiterovy

Wiktionary

# dziesięciolitrowy

1. mający pojemność dziesięciu litrów;
2. zawierający dziesięć litrów czegoś

SJP.pl

# dziesięciometrowiec

autobus długości 10 metrów

SJP.pl

# dziesięciometrowy

mający długość dziesięciu metrów, wynoszący dziesięć metrów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mierzący dziesięć metrów albo dziesięć metrów kwadratowych

Wiktionary

# dziesięciomiesięczny

mający dziesięć miesięcy, trwający dziesięć miesięcy itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziesięć miesięcy

(1.2) będący w wieku dziesięciu miesięcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dziesięciomiesięczne dziecko z ciężką biegunką oddawało stolce kilkanaście razy dziennie, było wychudzone, wybitnie nadpobudliwe, miało kłopoty ze snem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

# dziesięciomilionowy

liczący dziesięć milionów czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od 10000000

Wiktionary

# dziesięciominutowy

trwający dziesięć minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dziesięć minut

Wiktionary

# dziesięcionóg

przedstawiciel rzędu skorupiaków, obejmującego ponad 6000 gatunków; zwykle pierwsza para odnóży przekształcona w szczypce; np.: rak, krab, langusta, homar, krewetka

SJP.pl

# dziesięcionogi

rząd skorupiaków z podgromady pancerzowców, obejmujący ponad 6000 gatunków; należą tu raki, kraby, krewetki

SJP.pl

Dziesięcionogi (Decapoda) – rząd skorupiaków wyższych liczący ponad 6000 gatunków z nadrzędu raków właściwych (Eucarida), u których zwykle pierwsza para odnóży krocznych jest przekształcona w duże szczypce. Obejmuje kraby, homary, krewetki, raki oraz kilka mniej znanych rodzin.

Wikipedia

# dziesięcionożny

mający dziesięć nóg

SJP.pl

# dziesięcioodcinkowy

złożony z dziesięciu odcinków

SJP.pl

# dziesięcioosobowy

złożony z dziesięciu osób; mogący pomieścić dziesięć osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dziesięciu osób, mogący pomieścić dziesięć osób

(1.2) złożony z dziesięciu osób, wykonywany przez dziesięć osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ze schroniska nad Morskim Okiem wyruszył ratownik dyżurny, z centrali wyjechała dziesięcioosobowa grupa ratowników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńć•osobovy

Wiktionary

# dziesięciopak

1. zgrzewka zawierająca dziesięć jednostek danego produktu, np. piwa, wody mineralnej;
2. potocznie: wyćwiczone mięśnie brzucha; sześciopak, ABS, six-pack, kaloryfer, kratka, ośmiopak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po dziesięć sztuk towaru

Wiktionary

# dziesięciopalcowy

1. zwykle w odniesieniu do ludzkich dłoni, stóp: mający dziesięć palców;
2. wykonywany dziesięcioma palcami

SJP.pl

# dziesięciopensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale dziesięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka, AS: ʒ́ėśė̃ńćopẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciopensowy

Wiktionary

# dziesięciopensowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziesięć pensów, mający wartość dziesięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćopẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciopensówka

Wiktionary

# dziesięciopiętrowiec

potocznie: budynek dziesięciopiętrowy

SJP.pl

# dziesięciopiętrowy

mający dziesięć pięter

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i dziesięciu wyższych kondygnacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marzena mieszkała ze swoją matką na Kwiatowej w dziesięciopiętrowym bloku, pod numerem 19.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciopiętrowiec mrz.

Wiktionary

# dziesięcioplamek

gielas dziesięcioplamek - gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych

SJP.pl

# dziesięciopokojowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) z dziesięcioma pokojami

Wiktionary

# dziesięcioprocentowy

stanowiący dziesięć procent czegoś

SJP.pl

# dziesięcioprzejazdowy

np. karnet dziesięcioprzejazdowy: uprawniający do dziesięciu przejazdów

SJP.pl

# dziesięciopunktowy

1. składający się z dziesięciu punktów;
2. mający wymiar dziesięciu punktów (np. czcionka)

SJP.pl

# dziesięciopłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na dziesięciu płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćopu̯aščyznovy

Wiktionary

# dziesięcioraczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) każde z dziesięciorga dzieci urodzonych z jednej ciąży mnogiej

Wiktionary

# dziesięcioraki

występujący w dziesięciu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

SJP.pl

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący dziesięciu typów, rodzajów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈraci, AS: ʒ́ėśė̃ńćoraḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziesięciorako

Wiktionary

# dziesięciorako

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. od przymiotnika → dziesięcioraki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈrakɔ, AS: ʒ́ėśė̃ńćorako

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięcioraki

licz. dziesięcioraki

Wiktionary

# dziesięcioramienny

mający dziesięć ramion, odnóg itp.

SJP.pl

# dziesięciornica

ogólna nazwa każdego zwierzęcia należącego do dziesięciornic, rzędu głowonogów

SJP.pl

# dziesięciornice

rząd głowonogów mających otwór gębowy otoczony 10 ramionami, w tym dwoma służącymi do chwytania zdobyczy; do tego podrzędu zaliczane są kalmary (kałamarnice), mątwy i belemnity (grupa wymarła)

SJP.pl

Dziesięciornice (Decapodiformes) – nadrząd głowonogów z podgromady płaszczoobrosłych (Coleoidea) obejmujący mątwy, mątewki i kałamarnice (kalmary) – zwierzęta bardzo zróżnicowane pod względem wielkości, kształtów i zajmowanych siedlisk. Znanych jest około 450 gatunków. Niektóre (np. strzalikowate, kalmarowate i mątwowate) są poławiane gospodarczo.

Wikipedia

# dziesięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 10, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 10

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziesięcioro uczniów z naszej klasy (sześciu chłopców i cztery dziewczynki) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: ʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., dziesiątka ż., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesiąta ż.

czas. dziesiątkować ndk., zdziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć

przedr. dziesięcio-

Wiktionary

# dziesięciorublówka

moneta lub banknot o nominale dziesięciu rubli

SJP.pl

# dziesięciorublowy

mający wartość dziesięciu rubli

SJP.pl

# dziesięciościan

bryła ograniczona dziesięcioma wielokątami regularnymi; dekaedr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o dziesieciu ścianach

Wiktionary

# dziesięciostopniowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziesięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: ʒ́ėśė̃ńćostopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciostopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięcioetapowo, dziesięciofazowo

Wiktionary

# dziesięciostopniowy

1. mający dziesięć stopni (w jakiejś skali);
2. mający dziesięć stopni, etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z dziesięciu stopni, schodków

(1.2) składający się z dziesięciu stopni, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćostopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2) przysł. dziesięciostopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dziesięcioetapowy, dziesięciofazowy

Wiktionary

# dziesięciostrunny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dziesięć strun

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Greczynka grała na dziesięciostrunnej harfie.

Wiktionary

# dziesięciosylabowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziesięć sylab, składający się z dziesięciu sylab

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćosylabovy

Wiktionary

# dziesięciotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziesięciu tomów, zawarty w dziesięciu tomach, wydany w dziesięciu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćotõmovy

Wiktionary

# dziesięciotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający dziesięć tygodni

(1.2) będący w wieku dziesięciu tygodni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potem wróciłem do Berlina i przeszedłem dziesięciotygodniowy kurs przyszłych wyższych dowódców SS i policji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćotygodʹńovy

Wiktionary

# dziesięciotysięcznik

statek o nośności dziesięciu tysięcy ton

SJP.pl

Wikipedia

# dziesięciotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) będący ostatnim elementem zbioru wielkości dziesięciu tysięcy

(1.2) zawierający dziesięć tysięcy jednostek

(1.3) będący jedną z dziesięciu tysięcy części

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stefan okazał się dziesięciotysięcznym klientem biura podróży.

(1.2) Jego dziesięciotysięczna armia zdoła pokonać dwukrotnie większą armię wroga.

Wiktionary

# dziesięciowarstwowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziesięć warstw, składający się z dziesięciu warstw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔvarˈstfɔvɨ, AS: ʒ́ėśė̃ńćovarstfovy

Wiktionary

# dziesięciowiosłówka

łódź o dziesięciu wiosłach

SJP.pl

# dziesięciowodny

w chemii: zawierający 10 cząsteczek wody

SJP.pl

# dziesięciozębny

mający dziesięć zębów

SJP.pl

# dziesięciozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z dziesięciu zgłosek

SJP.pl

Dziesięciozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z dziesięciu sylab. We wczesnej poezji polskiej występuje między innymi w twórczości Mikołaja Reja. Prawdopodobnie miał bardzo długą tradycję, wywodzącą się być może z czasów pogańskich, prasłowiańskich, za czym przemawia jego popularność na Bałkanach.

Wikipedia

# dziesięciozgłoskowy

złożony z dziesięciu zgłosek (sylab); dziesięciosylabowy

SJP.pl

# dziesięciozłotówka

banknot lub moneta o nominale dziesięciu złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta lub banknot którego wartość wynosi dziesięć złotych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔzwɔˈtufka, AS: ʒ́ėśė̃ńćozu̯otufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziesięciozłotowy

Wiktionary

# dziesięciozłotowy

mający wartość dziesięciu złotych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość dziesięciu złotych

(1.2) wynoszący dziesięć złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na banknocie dziesięciozłotowym widnieje niewielki kwadrat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciozłotówka ż.

Wiktionary

# dziesięćkroć

dziesięć razy; dziesięciokrotnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. dziesięć razy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesięciokrotność ż.

przym. dziesięciokrotny

przysł. dziesięciokroć, dziesięciokrotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziesięciokroć, dziesięciokrotnie

Wiktionary

# dziesiętnik

1. dowódca dziesięciu żołnierzy; zwierzchnik dowodzący grupą dziesięcioosobową;
2. dawniej: niższy funkcjonariusz policji lub milicji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. przełożony grupy dziesięcioosobowej;

Wiktionary

Dziesiętnik – stosowane w przeszłości określenie dowódcy pododdziału wojska lub policji (milicji), złożonego z dziesięciu wojowników (żołnierzy, funkcjonariuszy).

Dziesięciu dziesiętników wraz ze swoimi podkomendnymi tworzyło oddział złożony ze stu zbrojnych dowodzony przez setnika.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdziesiątkowanie n., dziesięcina ż., dziesiątkowanie n., dziesiątka ż.

czas. zdziesiątkować, dziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiąty

licz. dziesięcioro

liczgł. dziesięć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kierownik, opiekun, zwierzchnik, dowódca, dziekan, zarządca

Wiktionary

# dziesiętny

mający za podstawę liczbę 10, oparty na liczbie 10, np. system dziesiętny (dziesiątkowy), ułamek dziesiętny, logarytm dzisiętny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozwala on na przedstawienie wyników w postaci dziesiętnej, a więc bardzo wygodnej dla użytkownika.

(1.1) Arkusz samoczynnie zamienia wartość procentową na ułamek dziesiętny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ, AS: ʒ́ėśẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątka ż., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n., dziesięcina ż.

czas. dziesiątkować, zdziesiątkować

przym. dziesiątkowy, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) decymalny

Wiktionary

# dziesiona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od dziesiątka

(1.2) slang. rozbój; dokonanie kradzieży z użyciem przemocy, najczęściej pobiciem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dwóch ogolonych na łyso mężczyzn ukręciło dziesionę na przypadkowej osobie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃na, AS: ʒ́ėśõna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiąty mrz./ż., dziesiątka ż., dziesięcina ż., dziesiąteczka ż., zdziesionoweanie n., dziesiątkowanie n., zdziesiątkowanie n.

czas. zdziesionować dk., dziesiątkowanie ndk., zdziesiątkowanie dk.

licz. dziesięć, dziesiąty

przym. dziesiąty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dycha

Wiktionary

# dzietniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dzietny

SJP.pl

# dzietność

książkowo: posiadanie dzieci, potomstwa

SJP.pl

Współczynnik dzietności (płodności całkowitej) (ang. Total fertility rate, TFR) – współczynnik określający przeciętną liczbę dzieci, które urodziłaby kobieta w ciągu całego okresu rozrodczego (15−49 lat) przy założeniu, że w poszczególnych fazach tego okresu rodziłaby z intensywnością obserwowaną wśród kobiet w badanym roku.

Wikipedia

# dzietny

przestarzałe: mający dzieci, potomstwo; dzieciaty

SJP.pl

# dzietrzkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzietrzkowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Łubnice.

Wikipedia

# dzietrzych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛṭʃɨx, AS: ʒ́eṭšyχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dzietrzyk

:: zdrobn. Dzietrzyszek

Wiktionary

# dzieucha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewczyna

Wiktionary

# dziewa

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dziewczyna

(1.2) daw. dziewica

Wiktionary

Dziewa – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Dąbrowa Biskupia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛva, AS: ʒ́eva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewoja ż., dziewczyna ż., dziewczynka ż., dziewka ż., dziewica ż., dziewictwo n., dziewiczość ż., dziewczęcość ż., dzieweczka ż., dziwka ż., dziewucha ż., dziewczę ż.

przym. dziewczęcy, dziewczyński, dziewiczy

przysł. dziewczęco, dziewiczo

Wiktionary

# dziewanna

dwuletnia roślina zielna z rodziny trędownikowatych, występująca w 320 gatunkach na obszarze śródziemnomorskim (po Indie i północną Afrykę) oraz nielicznie na obszarach o klimacie umiarkowanym, znajdująca zastosowanie jako roślina lecznicza oraz ozdobna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Verbascum|L.|ref=tak., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

Wiktionary

- Dziewanna – bogini słowiańska.
- dziewanna – roślina z rodziny trędownikowatych.
- (471143) Dziewanna – 2010 EK139, planetoida z grupy obiektów transneptunowych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mimo że wiele gatunków owadów odwiedza kwiaty dziewanny, tylko niektórzy przedstawiciele pszczołowatych dokonują skutecznego zapylenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvãnːa, AS: ʒ́evã•na

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. bylek, lud. dziewanna wielka, dziwizna, knotnica

Wiktionary

# dziewannowiec

mrzyk dziewannowiec - gatunek chrząszcza z rodziny skórnikowatych

SJP.pl

# dziewanowski

nazwisko

SJP.pl

# dziewałtowski

nazwisko

SJP.pl

# dziewczątko

zdrobnienie od: dziewczę; pieszczotliwie o dziecku płci żeńskiej

SJP.pl

# dziewczę

1. (w liczbie pojedynczej) przestarzale, obecnie ironicznie: młoda, dorastająca kobieta; podlotek, dzierlatka;
2. (w liczbie mnogiej) dziewczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. dojrzewająca, młodziutka dziewczyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdybyś dbał o zdrowie, to nie leżałbyś w domu, a bawiłbyś się z dziewczętami na dyskotece.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛft͡ʃɛ, AS: ʒ́efče

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewczyna ż., dziewczynka ż., dziewa ż., dziewucha ż., dziewoja ż.

przym. dziewczęcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podlotek, panna

Wiktionary

# dziewczęcość

→ dziewczęcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dziewczęce

Wiktionary

#### Patrz:

dziewczęcy

#### Powiązane:

przym. dziewczęcy

przysł. dziewczęco

rzecz. dziewa ż.

Wiktionary

# dziewczęctwo

→ dziewczęcy

SJP.pl

#### Patrz:

dziewczęcy

# dziewczęcy

1. właściwy dziewczęctwu, odnoszący się do wieku pośredniego między dziecięctwem a wiekiem młodzieńczym; dziewczyński;
2. złożony z dziewcząt, np. zespół dziewczęcy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten sklep oferuje ubrania dziewczęce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛfˈt͡ʃɛ̃nt͡sɨ, AS: ʒ́efčẽncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewczyna ż., dziewczę n., dziewucha ż., dziewa ż., dziewczęcość ż.

przysł. dziewczęco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewczy

Wiktionary

# dziewczy

przymiotnik

(1.1) stpol. dziewczęcy, dziewiczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛft͡ʃɨ, AS: ʒ́efčy

Wiktionary

# dziewczyna

młoda, niezamężna kobieta; narzeczona, sympatia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) młoda, niezamężna kobieta

(1.2) partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

(1.3) przest. żeńska pomoc domowa

Wiktionary

Dziewczyna (rzadziej: dziewczę, podlotek, dzierlatka; również dziewczynka, zwykle o małych dzieciach) – młody człowiek płci żeńskiej. Wiek, w którym dziewczyna staje się kobietą, jest różny w różnych społeczeństwach. Zwykle przejście z okresu dojrzewania do dojrzałości następuje w wieku kilkunastu lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziewczyny to nic więcej, jak tylko kłopoty.

(1.2) Gdy spytałem, czy zostanie moją dziewczyną, wyszeptała spłoniona, że owszem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na, AS: ʒ́efčỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewa ż., dziewczę n., dziewica ż., dziewka ż., dziewoja ż.

:: zdrobn. dziewczynka ż.

:: zgrub. dziewucha ż., dziewczynisko n.

przym. dziewczęcy, dziewczyński

przysł. dziewczęco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) panna, małolata; gw-pl|Śląsk Cieszyński|dziełucha, dzieucha, dziołcha, dziywka, dziywcze, dziywczyn.

(1.1-2) dziewoja, laska, gw-pl|Śląsk Cieszyński|galanka.

(1.2) narzeczona, praw. konkubina

(1.3) służąca, gw-pl|Śląsk Cieszyński|dziywka.

Wiktionary

# dziewczyneczka

pieszczotliwie o dziecku płci żeńskiej; dziewczynka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: dziewczynka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛft͡ʃɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: ʒ́efčỹnečka

Wiktionary

# dziewczyniątko

pieszczotliwie o dziewczynie, młodej pannie

SJP.pl

# dziewczynina

ekspresywnie: dziewczyna; dziewucha, dziewczynisko, dziewuszysko

SJP.pl

# dziewczynisko

zgrubienie od: dziewczyna; z politowaniem albo żartobliwie o dziewczynie

SJP.pl

# dziewczynka

1. dziecko płci żeńskiej;
2. córka;
3. potocznie: młoda kobieta;
4. eufemistycznie: kobieta lekkich obyczajów;
5. potocznie: zniewieściały chłopak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziecko płci żeńskiej

(1.2) (w stosunku do dorosłej kobiety): eufem. pejor. pot. pieszcz. kobieta lekkich obyczajów, prostytutka

Wiktionary

Dziewczyna (rzadziej: dziewczę, podlotek, dzierlatka; również dziewczynka, zwykle o małych dzieciach) – młody człowiek płci żeńskiej. Wiek, w którym dziewczyna staje się kobietą, jest różny w różnych społeczeństwach. Zwykle przejście z okresu dojrzewania do dojrzałości następuje w wieku kilkunastu lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mała dziewczynka idzie z mamą na plac zabaw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka, AS: ʒ́efčỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewa ż., dziewczę n., dziewczyna ż.

Wiktionary

# dziewczynkowatość

→ dziewczynkowaty

SJP.pl

#### Patrz:

dziewczynkowaty

# dziewczynkowaty

przypominający dziewczynkę; podobny do dziewczynki

SJP.pl

# dziewczyński

właściwy dziewczynie (często z odcieniem lekceważenia)

SJP.pl

# dziewczyńskość

→ dziewczyński

SJP.pl

#### Patrz:

dziewczyński

# dziewczyny

młoda, niezamężna kobieta; narzeczona, sympatia

SJP.pl

Dziewczyny – polski zespół muzyczny wykonujący pop, powstały w 2008 jako duet wokalistek, Anny Karamon i Aleksandry Nowak. Skład uzupełnili: perkusista Bogusz Wekka, kontrabasista Maciek Matysiak, gitarzysta Krzysztof Łochowicz i perkusista Artur Lipiński. Zespoł w 2011 wziął udział w pierwszej polskiej edycji programu X Factor.

Wikipedia

# dzieweczka

pieszczotliwie lub żartobliwie o dziewczynce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: dziewka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvɛt͡ʃka, AS: ʒ́evečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewa ż., dziewucha ż., dziewoja ż.

Wiktionary

# dziewiarka

1. kobieta zajmująca się dziewiarstwem;
2. maszyna wytwarzająca dzianiny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. kobieta zajmująca się wyrobem dzianin

(1.2) włók. maszyna włókiennicza używana do produkcji dzianin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wciąż był jednym z największych pracodawców w Jarosławiu, upadek firmy oznaczałby klęskę dla rzeszy dziewiarek.

(1.2) Andrieux zbudował pierwszą funkcjonującą okrągłą dziewiarkę w 1815 r., z ulepszeniem w 1821 r.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiarnia ż., dziewiarstwo n., dziewiarz m.

przym. dziewiarski

Wiktionary

# dziewiarnia

zakład lub dział zakładu produkujący wyroby dziewiarskie

SJP.pl

# dziewiarski

→ dziewiarstwo

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dziewiarstwem, dotyczący dziewiarstwa

Wiktionary

#### Patrz:

dziewiarstwo

#### Powiązane:

rzecz. dziewiarz mos., dziewiarstwo n., dziewiarka ż.

Wiktionary

# dziewiarstwo

produkcja dzianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) włók. dział przemysłu lub rękodzielnictwa polegający na produkcji dzianin;

Wiktionary

Dziewiarstwo – dział rękodzieła lub przemysłu włókienniczego zajmujący się wytwarzaniem różnego rodzaju dzianin. Proces ten może być wykonywany ręcznie, za pomocą drutów dziewiarskich lub szydełek, a także mechanicznie – przy użyciu maszyn dziewiarskich. Dziewiarstwem określa się również samą technikę wytwarzania dzianin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) We wszystkich większych zakładach przemysłowych koła SNT NOT zorganizowały punkty konsultacyjne, spotkania ze specjalistami z dziedziny dziewiarstwa oraz pracownikami naukowymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiarka ż., dziewiarnia ż., dziewiarz m.

przym. dziewiarski

Wiktionary

# dziewiarz

osoba zajmująca się wyrobem dzianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) włók. osoba zajmująca się wyrobem dzianin

Wiktionary

Dziewiarstwo – dział rękodzieła lub przemysłu włókienniczego zajmujący się wytwarzaniem różnego rodzaju dzianin. Proces ten może być wykonywany ręcznie, za pomocą drutów dziewiarskich lub szydełek, a także mechanicznie – przy użyciu maszyn dziewiarskich. Dziewiarstwem określa się również samą technikę wytwarzania dzianin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W trzyletniej szkole zawodowej niewidoma młodzież uczy się zawodów: dziewiarza maszynowego, ślusarza, introligatora, szczotkarza i plecionkarza (koszykarza).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiarka ż., dziewiarnia ż., dziewiarstwo ż.

przym. dziewiarski

Wiktionary

# dziewiąta

godzina dziewiąta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 9 rano lub wieczorem

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: dziewiąty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Umówiłem się z nią na dziewiątą.

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. dziewięć

przym. dziewiąty

Wiktionary

# dziewiątak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 9

SJP.pl

# dziewiąteczka

zdrobnienie od: dziewiątka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dziewiątka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiątka ż.

licz. dziewięć

Wiktionary

# dziewiątka

1. grupa dziewięciu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 9

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cyfra 9

(1.2) grupa dziewięciu osób

(1.3) karta do gry, oznaczona cyfrą 9

(1.4) środ. kolej. lokomotywa serii EP09

Wiktionary

Miejscowości w Polsce i ich części

- Dziewiątka – część wsi Nagórnik, w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Sieciechów
- Dziewiątka – nieoficjalny przysiółek wsi Mosiny, w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Człuchów
- Dziewiątka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Kawęczyn

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krzysiu, bardzo ładnie namalowałeś dziewiątkę.

(1.2) Czy w regatach może startować dziewiątka bez sternika?

(1.3) Pokerzysta miał karetę dziewiątek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: ʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zobacz. dziewięć, 9

Wiktionary

# dziewiątkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą dziewięć, dotyczący liczby dziewięć

Wiktionary

# dziewiąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 9

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 9

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po ósmym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) dziewiąta: godzina dziewiąta

Wiktionary

Dziewiąty (IX) – dzielnica Dąbrowy Górniczej, położona ok. 1,5 km na północny wschód od centrum, między Korzeńcem, Trzydziestym i Łęknicami, na północ od torów kolejowych i na południe od Pogorii III.

Nazwa pochodzi od IX pokładu węgla działającej na Korzeńcu w latach 1874-1909 kopalni "Jan", do którego schodzili górnicy zamieszkujący początkowo bezimienną kolonię ubogich domków parterowych – później Dziewiąty. Według innej wersji nazwa pochodzi od numerów katastralnych, czyli od urzędowego opisu gruntów i budynków. W latach 20. XX wieku, w okolicach ulicy Narodowej działał Polski Kościół Narodowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Urodziłem się dziewiątego (dnia) kwietnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ, AS: ʒ́evʹi ̯õnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiąta ż., dziewiątka ż.

przedr. dziewięcio-

licz. dziewięcioro, dziewięć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 9.

Wiktionary

# dziewica

dziewczyna (kobieta), która nigdy nie odbywała stosunku płciowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

(1.2) poet. przest. lub żart. młoda kobieta, panna

Wiktionary

- dziewica – kobieta, która nie odbyła stosunku seksualnego
- Dziewica – skała na wzgórzu Cegielnia koło miejscowości Olsztyn
- Dziewica – skała na wzgórzu Kołoczek w Kroczycach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wieku sześćdziesięciu lat była dziewicą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvʲit͡sa, AS: ʒ́evʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewczyna ż., dziewa ż., dziewictwo

przym. dziewiczy

czas. rozdziewiczać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. panna

Wiktionary

# dziewictwo

1. fizjologiczny stan kobiety przed pierwszym stosunkiem płciowym; panieństwo, cnota;
2. w przenośni: czystość, niewinność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

(1.2) pot. o kobiecie niepodejmowanie nigdy życia płciowego z drugą osobą

Wiktionary

Dziewictwo, również prawictwo – termin określający stan osoby, która nigdy nie podejmowała stosunków seksualnych. Istnieją tradycje kulturowe i religijne, które przywiązują szczególną wartość i znaczenie temu stanowi, zwłaszcza wobec niezamężnych kobiet, kojarzonemu z pojęciami czystości osobistej, honoru i wartości. Utrata dziewictwa bywa nazywana defloracją.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sztuce lilia jest symbolem dziewictwa i czystości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewica ż., dziewiczość ż., dziewa ż.

czas. rozdziewiczać ndk., rozdziewiczyć dk.

przym. dziewiczy

przysł. dziewiczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cnota, cnotliwość, niewinność, panieństwo

(1.2) celibat, cnota, cnotliwość, niewinność

Wiktionary

# dziewiczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dziewicze

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewiczy

przysł. dziewiczo

rzecz. dziewa ż., dziewictwo n.

Wiktionary

# dziewiczy

1. właściwy dziewicy, należący do dziewicy; panieński;
2. taki, który nie miał stosunku płciowego; niewinny;
3. nieubrudzony, czysty, nieskalany;
4. w pierwotnym, nietkniętym stanie, nieujarzmiony przez człowieka; dziki;
5. błona dziewicza - fałd błony śluzowej u ujścia pochwy dziewiczych kobiet i samic niektórych zwierząt; hymen

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy dziewicy lub dziewictwu

(1.2) czysty, świeży

(1.3) niewinny

(1.4) nietknięty przez człowieka, pierwotny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Więc nie mówiłem jej ani o wężach boa, ani o dziewiczych lasach, ani o gwiazdach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewica ż., dziewiczość ż., dziewa ż., dziewictwo n.

Wiktionary

# dziewięć

liczebnik oznaczający liczbę 9

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 9

(1.2) cyfra 9

Wiktionary

9 (dziewięć) – liczba naturalna następująca po 8 i poprzedzająca 10. 9 jest też cyfrą wykorzystywaną do zapisu liczb w różnych systemach liczbowych, np. w dziesiętnym i szesnastkowym.

Warunkiem podzielności liczby zapisanej w systemie dziesiętnym przez 9 jest podzielność sumy cyfr w danej liczbie przez 9, np.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W teleturnieju udział brało dziewięciu panów i dziewięć pań.

(1.2) Dziewięćdziesiąt jest zapisywane jako dziewięć-zero.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiąta ż., dziewiątka ż., dziewiąteczka ż.

przym. dziewiąty

licz. dziewięcioro

formsłow. dziewięcio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapis arabski 9, zapis rzymski IX

Wiktionary

# dziewięćdziesiąt

[czytaj: dziewieńdziesiąt] liczebnik oznaczający liczbę 90

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 90

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wycieczce do NRD kupiłem za dziewięćdziesiąt dziewięć fenigów singla Neny z piosenką o dziewięćdziesięciu dziewięciu balonach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesiątka ż.

przym. dziewięćdziesiąty, dziewięćdziesiątkowy

licz. dziewięćdziesięcioro

Wiktionary

# dziewięćdziesiątak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 90

SJP.pl

# dziewięćdziesiątka

1. grupa dziewięćdziesięciu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 90;
3. dziewięćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liczba 90

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesiątkowy, dziewięćdziesiąty

licz. dziewięćdziesiąt, dziewięćdziesięcioro

Wiktionary

# dziewięćdziesiątkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą dziewięćdziesiąt, dotyczący liczby dziewięćdziesiąt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesiątka ż.

licz. dziewięćdziesiąt, dziewięćdziesiąty

przym. dziewięćdziesiąty

Wiktionary

# dziewięćdziesiąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 90

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od dziewięćdziesiąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W trzecim okresie u schyłku lat dziewięćdziesiątych pojawiły się duże firmy developerskie, dla których sukces rynkowy był tak samo ważny jak konieczność zapewnienia atrakcyjnej lokalizacji i odpowiedniej jakości architektury.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśõnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesiątka ż.

licz. dziewięćdziesiąt, dziewięćdziesięcioro

przym. dziewięćdziesiątkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót 90.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięcioczterolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočterolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięcioczteroletni

rzecz. dziewięćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięcioczterolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočterolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięcioczteroletni

rzecz. dziewięćdziesięcioczterolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioczteroletni

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt cztery lata

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt cztery lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočteroletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięcioczterolatek m., dziewięćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodwuipółletni

mający dziewięćdziesiąt dwa lata i pół roku

SJP.pl

# dziewięćdziesięciodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciodwulatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvulatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciodwuletni

rzecz. dziewięćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt dwa lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciodwulatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvulatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciodwuletni

rzecz. dziewięćdziesięciodwulatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodwuletni

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dziewięćdziesiąt dwa lata

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt dwa lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciodwulatek mos., dziewięćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodziewięcioipółlatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt dziewięć i pół roku

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt dziewięć i pół roku

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciodziewięcioipółlatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewięćdziesięciodziewięcioipółlatku, w twoim wieku naprawdę już nie uchodzi oglądać się za szesnastkami.

(2.1) Dąb-dziewięćdziesięciodziewięcioipółlatek to całkiem młoda roślinka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔjipuwˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoi ̯ipuu̯latek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciodziewięcioipółlatka ż.

przym. dziewięćdziesięciodziewięcioipółletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciodziewięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciodziewięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciodziewięciolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciodziewięcioletni

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dziewięćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt dziewięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciodziewięciolatek mos., dziewięćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciogodzinny

trwający dziewięćdziesiąt godzin

SJP.pl

# dziewięćdziesięciojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciojednolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciojednoletni

rzecz. dziewięćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt jeden lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciojednolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciojednoletni

rzecz. dziewięćdziesięciojednolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciojednoletni

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt jeden lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt jeden lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciojednolatek m., dziewięćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciokilkuletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający dziewięćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇cilkuˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯḱilkuletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięćdziesięcioparoletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięciokilogramowy

1. ważący 90 kilogramów;
2. przeznaczony na 90 kilogramów czegoś

SJP.pl

# dziewięćdziesięciokrotny

powtarzający się dziewięćdziesiąt razy

SJP.pl

# dziewięćdziesięciolatek

mężczyzna dziewięćdziesięcioletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba w wieku 90-99 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 90-99 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciolatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na parkiecie bawiło się dwoje dziewięćdziesięciolatków, wuj Leon i babcia Halinka.

(2.1) Po babci został nam kredens – przepiękny dziewięćdziesięciolatek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciolecie n.

:: fż. dziewięćdziesięciolatka ż.

przym. dziewięćdziesięcioletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięciolatka

kobieta albo samica zwierząt mająca dziewięćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciolatek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Gertruda świetnie się czuje jak na dziewięćdziesięciolatkę.

(1.1) Wśród rosnących w sadzie jabłoni była jedna dziewięćdziesięciolatka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciolecie n.

:: fm. dziewięćdziesięciolatek m.

przym. dziewięćdziesięcioletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięciolatki

mężczyzna dziewięćdziesięcioletni

SJP.pl

# dziewięćdziesięciolecie

1. okres dziewięćdziesięciu lat;
2. dziewięćdziesiąta rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres dziewięćdziesięciu lat

(1.2) dziewięćdziesiąta rocznica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wczoraj obchodziliśmy jubileusz dziewięćdziesięciolecia urodzin dziadka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciolatek m., dziewięćdziesięciolatka ż.

przym. dziewięćdziesięcioletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioletni

mający dziewięćdziesiąt lat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dziewięćdziesiąt lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciolatek mos., dziewięćdziesięciolatka ż., dziewięćdziesięciolecie n., dziewięćdziesięcioletniość ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciominutowy

trwający dziewięćdziesiąt minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dziewięćdziesiąt minut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półtoragodzinny

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięcioośmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięcioośmioletni

rzecz. dziewięćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt osiem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięcioośmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięcioośmioletni

rzecz. dziewięćdziesięcioośmiolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioośmioletni

liczący 98 lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt osiem lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt osiem lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięcioośmiolatek m., dziewięćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioparoletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający dziewięćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoparoletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięćdziesięciokilkuletni

Wiktionary

# dziewięćdziesięciopięcioipółletni

mający 95 lat i pół roku

SJP.pl

# dziewięćdziesięciopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciopięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciopięcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciopięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciopięcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciopięciolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciopięciolecie

1. okres dziewięćdziesięciu pięciu lat;
2. dziewięćdziesiąta piąta rocznica czegoś

SJP.pl

# dziewięćdziesięciopięcioletni

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt pięć lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt pięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciopięciolatek m., dziewięćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 90, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 90

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym roku stypendia otrzymało dziewięćdziesięcioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesiątka ż.

przym. dziewięćdziesiąty

licz. dziewięćdziesiąt

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciosiedmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciosiedmioletni

rzecz. dziewięćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt siedem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciosiedmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciosiedmioletni

rzecz. dziewięćdziesięciosiedmiolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosiedmioletni

mający dziewięćdziesiąt siedem lat; trwający dziewięćdziesiąt siedem lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt siedem lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt siedem lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciosiedmiolatek m., dziewięćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciosześciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciosześcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciosześciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciosześcioletni

rzecz. dziewięćdziesięciosześciolatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciosześcioletni

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt sześć lat

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt sześć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciosześciolatek m., dziewięćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający dziewięćdziesiąt trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięćdziesięciotrzylatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšylatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciotrzyletni

rzecz. dziewięćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewięćdziesiąt trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięćdziesięciotrzylatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšylatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćdziesięciotrzyletni

rzecz. dziewięćdziesięciotrzylatek m.

Wiktionary

# dziewięćdziesięciotrzyletni

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćdziesiąt trzy lata

(1.2) trwający dziewięćdziesiąt trzy lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšyletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćdziesięciotrzylatek m., dziewięćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# dziewięćdziesiona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od dziewięćdziesiątka

Wiktionary

# dziewięcina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. świadczenie, podatek dziewiątej część dochodów

(1.2) stpol. jedna dziewiąta, dziewiąta część czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewięcina stanowiła podobnie jak dziesięcina, formę świadczenia 1/9 lub 1/10 części jakichś określonych dochodów; odmiennie niż na Zachodzie, skąd została przeszczepiona do Polski i Czech, była świadczeniem przyznawanym instytucjom kościelnym przez księcia lub możnych, wydzielanym z ich zasobów jako uposażenie w dowolnej postaci, najczęściej z dochodów uzyskiwanych z targów, karczem, przewozów.

(1.1) W przypadku grodu chełmińskiego nie jesteśmy w stanie stwierdzić jego ówczesnej przynależności diecezjalnej, skoro dziewięcina zeń najprawdopodobniej została nadana opactwu mogileńskiemu później niż dziewięcina z grodów mazowieckich.

Wiktionary

# dziewięcioarowy

mający powierzchnię 9 arów

SJP.pl

# dziewięcioboczny

dotyczący dziewięcioboku, mający dziewięć boków, ograniczony dziewięcioma płaszczyznami itp.

SJP.pl

# dziewięciobok

wielokąt płaski o dziewięciu bokach; dziewięciokąt

SJP.pl

# dziewięciocyfrowy

złożony z dziewięciu cyfr

SJP.pl

# dziewięcioczłonowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziewięć członów, składający się z dziewięciu członów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoču̯õnovy

Wiktionary

# dziewięciodniowy

mający dziewięć dni, trwający dziewięć dni itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dziewięć dni

(1.2) będący w wieku dziewięciu dni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćodʹńovy

Wiktionary

# dziewięciodrzwiowy

przymiotnik

(1.1) mający dziewięcioro drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary

# dziewięcioetapowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziewięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoetapovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięcioetapowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięciofazowo, dziewięciostopniowo

Wiktionary

# dziewięcioetapowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziewięciu stopni, etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Może i coś w tym jest, ale trzeba też dodać, że dziewięcioetapowy Wyścig Pokoju nie znalazł się na liście 28 imprez zaliczanych do klasyfikacji Pro Tour.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoetapovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziewięcioetapowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięciostopniowy, dziewięciofazowy

Wiktionary

# dziewięciofazowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziewięciu fazach, etapach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćofazovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięciofazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięcioetapowo, dziewięciostopniowo

Wiktionary

# dziewięciofazowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziewięciu stopni, faz, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćofazovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziewięciofazowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięciostopniowy, dziewięcioetapowy

Wiktionary

# dziewięciogodzinny

trwający dziewięć godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziewięć godzin

(1.2) będący w wieku dziewięciu godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) dziewięciogodzinna awaria prądu spowodowała wzrost liczby porodów 9 miesięcy później.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# dziewięciogłowy

mający dziewięć głów

SJP.pl

# dziewięcioigłówka

potocznie: drukarka mająca dziewięć igieł

SJP.pl

# dziewięcioigłowy

o drukarce komputerowej: mająca dziewięć igieł

SJP.pl

# dziewięcioipółgodzinny

trwający dziewięć i pół godziny

SJP.pl

# dziewięcioipółletni

mający dziewięć lat i pół roku

SJP.pl

# dziewięcioipółmilionowy

liczący dziewięć i pół miliona czegoś

SJP.pl

# dziewięciojęzyczny

przymiotnik

(1.1) posługujący się dziewięcioma językami

(1.2) napisany w dziewięciu językach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćȯi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# dziewięciokącik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dziewięciokąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tu jest duży dziewięciokąt, a tam mały dziewięciokącik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciokąt m.

Wiktionary

# dziewięciokąt

wielokąt płaski o dziewięciu kątach; dziewięciobok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt o dziewięciu bokach

Wiktionary

Wielokąt, wielobok – różnie definiowany typ figury geometrycznej:

- w sensie najszerszym jest to dowolna zamknięta linia łamana;
- czasem wymaga się dodatkowo, by była to łamana płaska;
- dodatkowym założeniem może być, że jest to łamana zwyczajna;
- wielokątem nazywa się też obszar płaszczyzny ograniczony łamaną zwyczajną; w tym wypadku jest to spójny zbiór stanowiący sumę skończonej liczby trójkątów zdefiniowanych jako sympleksy danej przestrzeni dwuwymiarowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciokącik

przym. dziewięciokątny

przysł. dziewięciokątnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięciobok

Wiktionary

# dziewięciokątny

mający dziewięć kątów

SJP.pl

# dziewięciokilometrowy

mający długość dziewięciu kilometrów, wynoszący dziewięć kilometrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) dziewięciu kilometrów

Wiktionary

# dziewięciokolumnowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z dziewięciu kolumn

Wiktionary

# dziewięciokondygnacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dziewięć kondygnacji

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ośmiopiętrowy

Wiktionary

# dziewięciokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w dziewięć koni;
2. o silniku: mający moc dziewięciu koni mechanicznych

SJP.pl

# dziewięciokrotnie

przysłówek

(1.1) dziewięć razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stefan Rowecki był dwukrotnie odznaczony orderem Virtuti Militari i dziewięciokrotnie Krzyżem Walecznych.

(1.1) Najskuteczniejszy okazał się Damian Ochman z Unii, który dziewięciokrotnie pokonywał bramkarzy rywali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciokrotność ż.

przym. dziewięciokrotny

przysł. dziewięćkroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. dziewięćkroć

Wiktionary

# dziewięciokrotność

→ dziewięciokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

dziewięciokrotny

# dziewięciokrotny

powtarzający się dziewięć razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się dziewięć razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dziewięć razy

(1.3) dziewięć razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciokrotność ż.

przysł. dziewięciokrotnie, dziewięćkroć

Wiktionary

# dziewięciolatek

chłopiec dziewięcioletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec mający dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięcioletni

rzecz. dziewięciolatka

Wiktionary

# dziewięciolatka

dziewczynka albo samica zwierząt mająca dziewięć lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od dziewięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięcioletni

rzecz. dziewięciolatek m.

Wiktionary

# dziewięciolatki

chłopiec dziewięcioletni

SJP.pl

# dziewięciolecie

1. okres dziewięciu lat;
2. dziewiąta rocznica czegoś

SJP.pl

# dziewięcioletni

1. trwający dziewięć lat; przypadający za dziewięć lat;
2. będący w wieku dziewięciu lat, mający dziewięć lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziewięć lat

(1.2) trwający dziewięć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestępców wytropi bohaterski porucznik Haldane, a pomoże mu w tym dziewięcioletnia dziewczynka – Melanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciolecie n., dziewięciolatek m., dziewięciolatka ż.

Wiktionary

# dziewięciolistny

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający dziewięć liści

Wiktionary

# dziewięcioliterowy

złożony z dziewięciu liter

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z dziewięciu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moje imię jest dziewięcioliterowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćolʹiterovy

Wiktionary

# dziewięciolitrowy

1. mający pojemność dziewięciu litrów;
2. zawierający dziewięć litrów czegoś

SJP.pl

# dziewięciometrowy

mający długość dziewięciu metrów, wynoszący dziewięć metrów

SJP.pl

# dziewięciomiesięczny

mający dziewięć miesięcy, trwający dziewięć miesięcy itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziewięć miesięcy

(1.2) będący w wieku dziewięciu miesięcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dopiero gdy lekarz potwierdził jej słowa, uwierzyłem – mówi Artur Wawrzyniak, 29-latek, ojciec dziewięciomiesięcznego Bartka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

# dziewięciominutowy

trwający dziewięć minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dziewięć minut

Wiktionary

# dziewięcionogi

mający dziewięć nóg; dziewięcionożny

SJP.pl

# dziewięcionożny

mający dziewięć nóg; dziewięcionogi

SJP.pl

# dziewięcioosobowy

1. składający się z dziewięciu osób;
2. przeznaczony dla dziewięciu osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dziewięciu osób, mogący pomieścić dziewięć osób

(1.2) złożony z dziewięciu osób, wykonywany przez dziewięć osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pochód zamykał dziewięcioosobowy oddział strzelców konnych w historycznych mundurach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńć•osobovy

Wiktionary

# dziewięciopak

zgrzewka zawierająca dziewięć jednostek danego produktu, np. piwa, wody mineralnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po dziewięć sztuk towaru

Wiktionary

# dziewięciopiętrowy

mający dziewięć pięter

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i dziewięciu wyższych kondygnacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nad czerwonymi trybunami widać było zielonoszare zbocza okolicznych wzgórz z budynkami różnej wielkości, nad którymi górował dziewięciopiętrowy blok.

Wiktionary

# dziewięciopokojowy

przymiotnik

(1.1) z dziewięcioma pokojami

Wiktionary

# dziewięciopolowy

przymiotnik

(1.1) mający dziewięć pól

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za jego panowania zaczęto używać herbu dziewięciopolowego.

(1.1) W ten sposób otrzymujemy dziewięciopolowy duży diagram.

Wiktionary

# dziewięciopłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na dziewięciu płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćopu̯aščyznovy

Wiktionary

# dziewięcioraki

występujący w dziewięciu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

SJP.pl

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący dziewięciu typów, rodzajów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈraci, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoraḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dziewięciorako

Wiktionary

# dziewięciorako

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. od przymiotnika → dziewięcioraki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈrakɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćorako

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięcioraki

licz. dziewięcioraki

Wiktionary

# dziewięcioramienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dziewięć ramion, odnóg, promieni itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chanukija jest rodzajem dziewięcioramiennej żydowskiej menory.

Wiktionary

# dziewięciornik

roślina o białych kwiatach i sercowatych liściach, stosowana w medycynie ludowej

SJP.pl

Dziewięciornik (Parnassia L.) – rodzaj roślin zielnych należący do rodziny dławiszowatych. Należy tu około 70 gatunków. Dawniej włączany do rodziny skalnicowatych, jednak badania genetyczne wykazały, że z innymi zaliczanymi tam roślinami jest odlegle spokrewniony. Rośliny tu należące są wieloletnimi roślinami zielnymi występującymi w strefy umiarkowanej półkuli północnej. Najliczniej występują w południowej i południowo-wschodniej Azji (w Chinach rośnie 49 endemitów z tego rodzaju). Do polskiej flory należy dziewięciornik błotny (Parnassia palustris).

Wikipedia

# dziewięciornikowate

1. o cechach dziewięciornikowatych (rodzina roślin);
2. kaldezja dziewięciornikowata - gatunek byliny z rodziny żabieńcowatych, roślina o białych kwiatach występująca w Europie, Azji i w Afryce

SJP.pl

Dziewięciornikowate (Parnassiaceae S.F. Gray) – rodzina roślin blisko spokrewniona z dławiszowatymi, zaliczana do rzędu dławiszowców. W przeszłości rodzaje tu należące włączane były do rodziny skalnicowatych, jednak badania genetyczne wykazały, że są z tymi roślinami odlegle spokrewnione. Należą tu byliny występujące na terenach podmokłych, głównie strefy umiarkowanej chłodnej półkuli północnej. W florze Polski występuje tylko jeden rodzaj należący do tej rodziny – dziewięciornik.

Wikipedia

# dziewięciornikowaty

1. o cechach dziewięciornikowatych (rodzina roślin);
2. kaldezja dziewięciornikowata - gatunek byliny z rodziny żabieńcowatych, roślina o białych kwiatach występująca w Europie, Azji i w Afryce

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający dziewięciornik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciornik m., dziewięciornikowate nmos.

Wiktionary

# dziewięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 9, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 9

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewięcioro uczniów z naszej klasy (sześciu chłopców i trzy dziewczynki) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiątka ż.

przym. dziewiąty

licz. dziewięć

Wiktionary

# dziewięciościan

wielościan o 9 ścianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o dziewięciu ścianach

Wiktionary

# dziewięciostopniowo

przysłówek sposobu

(1.1) w dziewięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćostopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięciostopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięcioetapowo, dziewięciofazowo

Wiktionary

# dziewięciostopniowy

1. mający dziewięć stopni (w jakiejś skali);
2. mający dziewięć stopni, etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z dziewięciu stopni, schodków

(1.2) składający się z dziewięciu stopni, etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Skala Richtera jest dziewięciostopniowa, a ponieważ jest to skala logarytmiczna - zmiana o jednostkę odpowiada 30-krotnej różnicy energii wstrząsu.

(1.2) W szkołach podstawowych pierwszy wynik w dziewięciostopniowej skali wypadł na 4, czyli „niżej średniej”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćostopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2) przysł. dziewięciostopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dziewięcioetapowy, dziewięciofazowy

Wiktionary

# dziewięciosylabowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziewięć sylab, składający się z dziewięciu sylab

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćosylabovy

Wiktionary

# dziewięciotomowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z dziewięciu tomów, zawarty w dziewięciu tomach, wydany w dziewięciu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćotõmovy

Wiktionary

# dziewięciotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający dziewięć tygodni

(1.2) będący w wieku dziewięciu tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćotygodʹńovy

Wiktionary

# dziewięciowarstwowy

przymiotnik

(1.1) liczący dziewięć warstw, składający się z dziewięciu warstw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔvarˈstfɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćovarstfovy

Wiktionary

# dziewięciowodny

w chemii: zawierający 9 cząsteczek wody

SJP.pl

# dziewięciozębny

mający dziewięć zębów

SJP.pl

# dziewięciozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z dziewięciu zgłosek

SJP.pl

Dziewięciozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z dziewięciu sylab.

W wersyfikacji polskiej najczęściej pojawia się jako wers w wierszu sylabicznym, zwykle trzyakcentowy, bezśredniówkowy lub dzielony (np. 5 + 4). Często występuje także w sylabotonikach (np. w trypodii amfibrachicznej) oraz w wierszach różnowersowych. Może również stanowić jeden z członów rozbudowanego wersu sylabicznego (np. 9 + 6).

    Gdy mi się wszystko koło mroczy,
    Gdy się powszednim trudem znużę —
    Wtedy mi patrzeć daj w swe oczy,
    W swe oczy czarne, ciche, duże...
            Lucjan Rydel, Hania

Wikipedia

# dziewięciozgłoskowy

złożony z dziewięciu zgłosek (sylab); dziewięciosylabowy

SJP.pl

# dziewiecki

nazwisko

SJP.pl

# dziewięćkroć

dziewięć razy; dziewięciokrotnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. dziewięć razy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięciokrotność ż.

przym. dziewięciokrotny

przysł. dziewięciokrotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięciokrotnie

Wiktionary

# dziewięćset

[czytaj: dziewiencet] liczebnik oznaczający liczbę 900

SJP.pl

liczebnik

(1.1) liczba 900

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W październikowy wieczór tysiąc dziewięćset czterdziestego ósmego roku w drzwiach kawiarni stanęło dwóch mężczyzn w prochowcach, z podniesionymi kołnierzami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćset

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćsetka ż.

przym. dziewięćsetny

Wiktionary

# dziewięćsetka

1. liczba 900;
2. całość składająca się z 900 części lub jednostek;
3. to, co jest oznaczone liczbą 900

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 900 (dziewięćset)

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 900

(1.3) całość składająca się z dziewięciuset części, elementów lub jednostek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Nowa na rynku dziewięćsetka nie jest ani lepsza ani gorsza od poprzedniczek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćsetka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewięćsetny

licz. dziewięćset

Wiktionary

# dziewięćsetlecie

1. okres dziewięciuset lat;
2. dziewięćsetna rocznica czegoś

SJP.pl

# dziewięćsetletni

mający dziewięćset lat, trwający dziewięćset lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziewięćset lat

(1.2) trwający dziewięćset lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćsetletʹńi

Wiktionary

# dziewięćsetny

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 900

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od dziewięćset

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do mety dobiegł już dziewięćsetny maratończyk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯ė̃ńćsetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewięćsetka ż.

licz. dziewięćset

Wiktionary

# dziewięćsił

roślina zielna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Carlina|L.|ref=tak., roślina dwuletnia o dużych koszyczkach kwiatowych z rodziny astrowatych;

Wiktionary

Dziewięćsił (Carlina L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 30 gatunków. Rośliny te występują w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji. W Polsce w zależności od ujęcia systematycznego rosną 4 lub 5 gatunków.

Naukowa nazwa rodzajowa upamiętnia Karola V Habsburga (1500–1558).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rysunek dziewięćsiła wisiał u Jadzi w przedpokoju.

Wiktionary

# dziewierka

dziewierka łąkowa - gatunek muchówki

SJP.pl

# dziewierz

brat męża (szwagier)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. książk. brat męża; Gloger.

(1.2) stpol. brat żony

Wiktionary

Staropolskie określenia stopnia pokrewieństwa dotyczą nazw, którymi określa się członków rodziny. Niektóre z nich wyszły z użycia i nie są stosowane w dzisiejszej polszczyźnie.

Krewnych po ojcu określano krewnymi po mieczu (lub agnatami), a po matce po kądzieli (lub kognatami, najczęściej terminy „agnat” i „kognat” stosowane były do przodków). Bliższą rodziną byli męscy potomkowie, jako zachowujący to samo nazwisko i herb.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dawniej Polki zwały brata męża nie szwagrem, ale dziewierzem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛvʲjɛʃ, AS: ʒ́evʹi ̯eš

Wiktionary

# dziewierzewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziewierzewo (od 1907 niem. Lindenbrück) – wieś pałucka w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia.

Wikipedia

# dziewiętlice

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziewiętlice (niem. Heinersdorf, cz. Pruský Jindřichov) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Paczków.

Wikipedia

# dziewiętnaście

[czytaj: dziewietnaście] liczebnik oznaczający liczbę 19

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 19

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja siostra ma dziewiętnaście lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ, AS: ʒ́evʹi ̯etnaśće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnasta ż., dziewiętnastka ż.

przym. dziewiętnasty

licz. dziewiętnaścioro

Wiktionary

# dziewiętnaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 19, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 19

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewiętnaścioro uczniów z naszej klasy (ośmiu chłopców i jedenaście dziewczynek) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ʒ́evʹi ̯etnaśćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastka ż.

przym. dziewiętnasty

licz. dziewiętnaście

Wiktionary

# dziewiętnasta

godzina dziewiętnasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 19, godzina siódma wieczorem

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: dziewiętnasty

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. dziewiętnaście

przym. dziewiętnasty

Wiktionary

# dziewiętnastak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 19

SJP.pl

# dziewiętnastka

1. grupa dziewiętnastu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 19;
3. dziewiętnaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 19

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 19

(1.3) całość składająca się z dziewiętnastu części, elementów lub jednostek

(1.4) pot. dziewczyna w wieku 19 lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Długo czekałem na tramwaj. W końcu przyjechała dziewiętnastka.

(1.3) Kiedy nauczyciel wszedł do klasy, cała dziewiętnastka jęknęła.

(1.4) Marcinowi odbiło na stare lata, zamienił żonę na jakąś dziewiętnastkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastka, AS: ʒ́evʹi ̯etnastka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewiętnasty

licz. dziewiętnaście, dziewiętnaścioro

Wiktionary

# dziewiętnastkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą dziewiętnaście, dotyczący liczby dziewiętnaście

Wiktionary

# dziewiętnastodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający dziewiętnaście dni

(1.2) będący w wieku dziewiętnastu dni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastodʹńovy

Wiktionary

# dziewiętnastogodzinny

trwający dziewiętnaście godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dziewiętnaście godzin

(1.2) będący w wieku dziewiętnastu godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekarze tłumaczyli mi to tak: mój stan był krytyczny, a dziewiętnastogodzinna operacja z rękami uniesionymi do góry mogła spowodować niedokrwienie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# dziewiętnastokąt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający dziewiętnaście boków i dziewiętnaście kątów wewnętrznych

Wiktionary

Dziewiętnastokąt – wielokąt, który ma 19 boków. Suma jego kątów wewnętrznych wynosi 3060°

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A jak się pan wybuduje / Na Conrada (róg Reymonta), / Posadzimy panu tuje / W kształcie dziewiętnastokąta.

Wiktionary

# dziewiętnastokrotnie

przysłówek

(1.1) dziewiętnaście razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W samym tylko czerwcu wynik sprzedaży Pajero zwiększył się aż dziewiętnastokrotnie w porównaniu do czerwca 2004 r.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastokrotność ż.

przym. dziewiętnastokrotny

Wiktionary

# dziewiętnastokrotny

powtarzający się dziewiętnaście razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się dziewiętnaście razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dziewiętnaście razy

(1.3) dziewiętnaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Honorowym gościem imprezy był Dariusz Michalczewski - dziewiętnastokrotny mistrz świata w zawodowym boksie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈkrɔtnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastokrotność ż.

przysł. dziewiętnastokrotnie

Wiktionary

# dziewiętnastolatek

mężczyzna dziewiętnastoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna w wieku dziewiętnastu lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca dziewiętnaście lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od dziewiętnastolatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza córka chodzi dopiero do gimnazjum, a spotyka się z jakimś dziewiętnastolatkiem.

(2.1) Byłem wczoraj na giełdzie samochodowej, kupiłem całkiem sprawnego dziewiętnastolatka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈlatɛk, AS: ʒ́evʹi ̯etnastolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastolatka

przym. dziewiętnastoletni

Wiktionary

# dziewiętnastolatka

kobieta albo samica zwierząt mająca dziewiętnaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca dziewiętnaście lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca dziewiętnaście lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: dziewiętnastolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈlatka, AS: ʒ́evʹi ̯etnastolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziewiętnastoletni

rzecz. dziewiętnastolatek m.

Wiktionary

# dziewiętnastolatki

mężczyzna dziewiętnastoletni

SJP.pl

# dziewiętnastolecie

1. okres dziewiętnastu lat;
2. dziewiętnasta rocznica czegoś

SJP.pl

# dziewiętnastoletni

1. trwający dziewiętnaście lat; przypadający za dziewiętnaście lat;
2. będący w wieku dziewiętnastu lat, mający dziewiętnaście lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dziewiętnaście lat

(1.2) trwający dziewiętnaście lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zatrzymana dziewiętnastoletnia Agnieszka W. i dwudziestopięcioletnia Marta M. decyzją sadu zostały aresztowane na razie na trzy miesiące.

(1.1) (…) na studia idą ludzie najczęściej dziewiętnastoletni, czyli będący w okresie późnej adolescencji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi, AS: ʒ́evʹi ̯etnastoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastolecie n., dziewiętnastolatek m., dziewiętnastolatka ż.

Wiktionary

# dziewiętnastoliterowy

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z dziewiętnastu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słowo „internacjonalizacja” jest dziewiętnastoliterowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastolʹiterovy

Wiktionary

# dziewiętnastominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający dziewiętnaście minut

Wiktionary

# dziewiętnastoosobowy

1. składający się z dziewiętnastu osób;
2. przeznaczony dla dziewiętnastu osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla dziewiętnastu osób, mogący pomieścić dziewiętnaście osób

(1.2) złożony z dziewiętnastu osób, wykonywany przez dziewiętnaście osób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɔˌːsɔˈbɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnast•osobovy

Wiktionary

# dziewiętnastopiętrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i dziewiętnastu kondygnacji położonych nad nim

Wiktionary

# dziewiętnastościan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o dziewiętnastu ścianach

Wiktionary

# dziewiętnastostopniowy

1. mający dziewiętnaście stopni (w jakiejś skali);
2. mający dziewiętnaście stopni, etapów

SJP.pl

# dziewiętnastotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z dziewiętnastu tomów, zawarty w dziewiętnastu tomach, wydany w dziewiętnastu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastotõmovy

Wiktionary

# dziewiętnastotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający dziewiętnaście tygodni

(1.2) będący w wieku dziewiętnastu tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɔˌtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastotygodʹńovy

Wiktionary

# dziewiętnastowieczny

dotyczący dziewiętnastego wieku, pochodzący z dziewiętnastego wieku, żyjący w dziewiętnastym wieku, dziejący się w dziewiętnastym wieku itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który wydarzył się lub żył w dziewiętnastym wieku; taki, który pochodzi z dziewiętnastego wieku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnastowiecze n.

Wiktionary

# dziewiętnasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 19

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 19

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po osiemnastym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) dziewiętnasta: godzina dziewiętnasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Reprezentant Polski zajął dopiero dziewiętnaste miejsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ, AS: ʒ́evʹi ̯etnasty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewiętnasta ż., dziewiętnastka ż.

licz. dziewiętnaście, dziewiętnaścioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót 19.

Wiktionary

# dziewin

wieś w Polsce

SJP.pl

- Dziewin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
- Dziewin – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Drwinia

Wikipedia

# dziewka

1. dawniej: panna, dziewczyna, dziewica;
2. przestarzałe: wiejska dziewczyna, służąca na wsi;
3. kobieta źle prowadząca się; prostytutka; ulicznica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dziewczyna

(1.2) stpol. córka

(1.3) daw. kobieta rozwiązła

(1.4) przest. służąca

(1.5) stpol. panna

(1.6) stpol. dziewica

Wiktionary

Dziewczyna (rzadziej: dziewczę, podlotek, dzierlatka; również dziewczynka, zwykle o małych dzieciach) – młody człowiek płci żeńskiej. Wiek, w którym dziewczyna staje się kobietą, jest różny w różnych społeczeństwach. Zwykle przejście z okresu dojrzewania do dojrzałości następuje w wieku kilkunastu lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jako Bóg w niebie, tak niechybnie po to oni dziewkę porwali, by de Bergowa wydostać.

(1.2) Przypomina, że ona cesarską dziewką i wnuczką cesarską z familiej przezacnej i starożytnej będąc, (…)

(1.3) Chędożyć się z dziewką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛfka, AS: ʒ́efka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewa ż., dziewkarz m., dziewczyna ż.

Wiktionary

# dziewkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziewkowice (niem. Schewkowitz, 1936–1945 Frauenfeld) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dziewkowice, po jej zniesieniu w gromadzie Strzelce Opolskie.

Wikipedia

# dziewnica

oprzęd larwy pszczoły

SJP.pl

# dziewoja

dawniej, dziś żartobliwie: dziewczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. dorodna, rosła dziewczyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciągnę, jadę z wojskiem naszem, / Śliczna patrzy tam dziewoja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewczyna ż., dziewczę n., dziewczątko n., dzieweczka ż., dziewucha ż., dziewa ż.

Wiktionary

# dziewojka

przestarzałe: młoda dziewczyna

SJP.pl

# dziewoński

nazwisko

SJP.pl

- Adam Dziewoński – geolog
- Edward Dziewoński – aktor, reżyser, satyryk, syn Janusza
- Janusz Dziewoński – aktor, ojciec Edwarda
- Józef Dziewoński – artysta malarz, grafik, powstaniec styczniowy, ojciec Karola
- Karol Dziewoński – profesor chemii, syn Józefa
- Kazimierz Dziewoński – geograf
- Zachariasz Dziewoński – lekarz (chirurg), major wojsk polskich z powstania listopadowego, żołnierz legii cudzoziemskiej

Wikipedia

# dzieworodny

rozwijający się z niezapłodnionego jaja

SJP.pl

# dzieworodztwo

dawniej: dzieworództwo (partenogeneza)

SJP.pl

# dziewosłąb

dziewosłęb; dawniej:
1. mężczyzna, który w imieniu kogoś starającego się o rękę dziewczyny prosi jej rodziców o zgodę;
2. pieśń weselna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. mężczyzna, który w imieniu kawalera starającego się o rękę panny, prosi jej rodziców o zgodę; Gloger|dziewosłąb.

(1.2) daw. starosta weselny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. pieśń weselna, wiersz weselny

(2.2) daw. w lm. dziewosłęby: konkury, swatanie, zaręczyny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedz, gdzie mam błysnąć chwałą? Mamże zostać dziewosłębem?

(1.1) Archánioł Gábryel, / Dźiewosłąb Boży, y Poseł: / Przybył do Máryey dziewice, / Z niebieskiey stolice. sic.

(2.1) Jest jego dziewosłąb (…) wierszem łacińskim ułożony, na wesele Fabijana Czerny, wojewodzica Malborskiego z Leszczyńską wojewodzianką Brzeską, drukowany w Toruniu roku 1611. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑɛˈvɔswɔ̃mp, AS: ʒ́evosu̯õmp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewosłęb m.

:: forma żeńska dziewosłębica ż.

czas. dziewosłębić

przym. dziewosłębi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewosłęb, swat, rajek, zerzec

(2.1) swaty

Wiktionary

# dziewosłąbka

→ dziewosłąb; dziewosłębka

SJP.pl

# dziewosłęb

dziewosłąb; dawniej:
1. mężczyzna, który w imieniu kogoś starającego się o rękę dziewczyny prosi jej rodziców o zgodę;
2. pieśń weselna

SJP.pl

Dziewosłęb, dziewosłąb – termin utworzony jako tłumaczenie łacińskiego wyrażenia paranymphus. W XVI w. jeden ze swoich wierszy poświęca mu Jan Kochanowski w utworze o tym samym tytule.

Jest to funkcja związana z zamążpójściem, od pewnego momentu wyparta przez określenie swat. W źródłach pochodzących z okresu Polski wczesnonowożytnej częściej pojawia się jednak dziewosłąb.

Wikipedia

# dziewosłębić

dawniej:
1. być dziewosłębem, swatem;
2. swatać kogoś

SJP.pl

# dziewosłębka

→ dziewosłęb; dziewosłąbka

SJP.pl

# dziewosłęby

dziewosłęb; dawniej:
1. mężczyzna, który w imieniu kogoś starającego się o rękę dziewczyny prosi jej rodziców o zgodę;
2. pieśń weselna

SJP.pl

# dziewucha

rubasznie, czasem życzliwie o dziewczynie, przeważnie wiejskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: dziewczyna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziewczyna ż., dziewczę n., dziewczątko n., dzieweczka ż., dziewoja ż., dziewa ż.

przym. dziewczęcy, dziewczyński, dziewuszy

Wiktionary

# dziewuchowaty

podobny do dziewuchy

SJP.pl

# dziewulski

nazwisko

SJP.pl

## Osoby

- Eugeniusz Dziewulski – polski dyrygent
- Eugeniusz Klemens Dziewulski – polski przyrodnik, ojciec Wacława i Władysława
- Jerzy Dziewulski – polski policjant i polityk
- Juliusz Dziewulski – polski oficer
- Lech Dziewulski – artysta plastyk, działacz opozycji antykomunistycznej
- Michał Dziewulski – historyk, muzealnik
- Stanisław Rawicz-Dziewulski – generał Wojska Polskiego
- Wacław Dziewulski – polski fizyk
- Władysław Dziewulski – polski astronom
- Władysław Dziewulski – polski historyk
- Zbigniew Dziewulski – polski polityk

Wikipedia

# dziewuszka

dziewojka, panienka;
1. pieszczotliwie, żartobliwie: dorastająca panna;
2. poufale albo ironicznie: dziewczyna

SJP.pl

# dziewuszy

→ dziewucha

SJP.pl

#### Patrz:

dziewucha

# dziewuszysko

zgrubienie od: dziewucha; pogardliwie lub z politowaniem o dziewczynie

SJP.pl

# dzieża

duże, drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb; donica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duże drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb;

(1.2) zawartość dzieży (1.1)

Wiktionary

Dzieża – naczynie służące do rozczyniania mąki i wyrastania ciasta chlebowego. Wykonane było z drewnianych klepek (najczęściej lipowych, świerkowych lub najwyżej cenionych – dębowych) i obręczy. Szersze u dołu niż u góry. Dzieża zwykle była bez wieka, ale czasem spotykało się wieko (pokrywę) wyplecione ze słomy.

Wikipedia

# dzieżka

gliniany garnek do przechowywania mleka lub śmietany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od dzieża

(1.2) białystok. dzbanek

Wiktionary

Aleuria Fuckel (dzieżka) – rodzaj grzybów należący do rodziny Pyronemataceae.

Wikipedia

# dzieżycowate

rodzina roślin dwuliściennych, rosnących przeważnie w okolicach zwrotnikowych Ameryki Południowej

SJP.pl

# dzieżycowaty

o cechach dzieżycowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dziełak

nazwisko

SJP.pl

# dziełko

1. niewielki utwór literacki;
2. zdrobnienie od: dzieło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: dzieło

(1.2) niewielkie dzieło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Tego dziełka nie znajdziesz w naszej bibliotece.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieło n.

Wiktionary

# dzieło

1. utwór artystyczny, literacki lub naukowy o dużej wartości;
2. praca;
3. efekt jakichś procesów lub czyjejś pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) efekt pracy twórczej

(1.2) ogólnie – efekt czyichś działań

Wiktionary

- dzieło kultury
  - dzieło sztuki
  - dzieło literackie
  - dzieło muzyczne
- dzieło fortyfikacyjne
  - dzieło koronowe
  - dzieło rogowe
- dzieło naukowe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obraz pt. Bitwa pod Grunwaldem jest doskonałym przykładem dzieła sztuki.

(1.1) Każda książka może być dziełem literackim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɛwɔ, AS: ʒ́eu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziać

rzecz. dziełko n.

Wiktionary

# dziełowy

druk. związany z techniką wydawniczą dzieł, używany przy przygotowaniu i druku dzieł

SJP.pl

# dziełucha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewczyna

Wiktionary

# dzigański

nazwisko

SJP.pl

# dżigetaj

ssak z rodziny koniowatych; kułan, dżigitaj

SJP.pl

# dżigit

kaukaski jeździec; dżygit

SJP.pl

# dżigitaj

ssak z rodziny koniowatych; kułan, dżigetaj

SJP.pl

# dżihad

obowiązek szerzenia wiary przez muzułmanów m.in. za pomocą walki zbrojnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. polit. święta wojna muzułmańska

(1.2) rel. rzad. w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

Wiktionary

Dżihad (z języka arabskiego جهاد, ğihād – zmaganie, wysiłek, tworzenie prawa) – w kulturze islamu pojęcie pierwotnie oznaczające dokładanie starań i ponoszenie trudów w celu wzmocnienia wiary, by trafić do lepszego miejsca. W tradycji europejskiej termin ten często, choć nie do końca precyzyjnie, tłumaczy się jako „święta wojna”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dowolny akt terrorystyczny z którejkolwiek części świata ma jakiś związek z Pakistanem. To dlatego, że organizacje spod znaku dżihadu wciąż cieszą się tu swobodą i otrzymują wsparcie.

(1.2) Dżihad to działanie podejmowane w imię Boga. Może być przedsięwzięte przez jednostkę bądź społeczność, aby naprawić jej kondycję moralną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲixat, AS: ǯʹiχat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mudżahid m., idżtihad m., dżihadysta m., dżihadystka ż., dżihadyzm m.

przym. dzihadowy, dżihadystyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) święta wojna

Wiktionary

# dżihadysta

wojownik lub zwolennik świętej wojny muzułmańskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chociaż wielu woli zająć się wojującą wersją islamu, „islamizmem", praktycznie rzecz biorąc nie ma ostrej granicy między islamistami, dżihadystami a islamizmem. Wszystkie one są dziedzictwem samego islamu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta, AS: ǯʹiχadysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżihadyzm m., dżihad m.

:: fż. dżihadystka ż.

przym. dżihadystyczny

przysł. dżihadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mudżahid

Wiktionary

# dżihadystka

→ dżihadysta

SJP.pl

#### Patrz:

dżihadysta

# dżihadystyczny

→ dżihadyzm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżihadyzmem, dżihadystami, dotyczący dżihadyzmu, dżihadystów

Wiktionary

#### Patrz:

dżihadyzm

#### Powiązane:

rzecz. dżihadyzm mrz., dżihad mrz., dżihadysta mos., dżihadystka ż.

Wiktionary

# dżihadyzm

szerzenie wiary muzułmańskiej m.in. za pomocą walki zbrojnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. rel. rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu;

Wiktionary

Dżihadyzm – inspirowana religijnie ideologia, która głosi, że użycie wszelkich dostępnych środków w celu opanowania całego świata przez islam jest obowiązkiem moralnym każdego muzułmanina. Jest to ruch społeczny, w swoich założeniach utopijny, antyzachodni, oparty na użyciu przemocy w celu promocji lub obrony bardzo wąskiej wizji sunnickiego islamu – salafizmu. Dżihadyzm to pojęcie, które – podobnie jak terroryzm – dostarcza dylematów definicyjnych. Często jest definiowane zbyt szeroko, co niejednokrotnie doprowadza do inkluzji wielu struktur do jednego zbioru określanego ruchem dżihadystycznym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Termin „dżihadyzm” jest relatywnie nowym określeniem. Wedle Thomasa Hegghammera pojawił się w analizach akademickich dopiero w dekadzie lat dziewięćdziesiątych XX wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈxadɨsm̥, AS: ǯʹiχadysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżihadysta m., dżihadystka ż., dżihad m.

przym. dżihadystyczny

przysł. dżihadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) terroryzm islamski

Wiktionary

# dzik

1. zwierzę z rodziny świń, cenione przez myśliwych;
2. pęd wyrosły z nieuszlachetnionej części drzewa;
3. młoda roślina służąca za podkładkę przy szczepieniu lub oczkowaniu;
4. potocznie: człowiek nietowarzyski, odludek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

(1.2) pot. osoba nietowarzyska

Wiktionary

Dzik euroazjatycki, dzik (Sus scrofa) – gatunek dużego, lądowego ssaka łożyskowego z rodziny świniowatych (Suidae). Sus scrofa jest jedynym przedstawicielem dziko żyjących świniowatych w Europie. Jest także przodkiem świni domowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nagle konający dzik podniósł się i zaatakował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑik, AS: ʒ́ik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziczek mzw./mos./mrz., dzikus m., dziki m., dzicz ż., dziczyzna ż., dziczenie n., zdziczenie n., dzikarz m., dzikuska ż.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki, dziczy

przysł. dziko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwara. czarnuch, łow. czarny zwierz, zwierzyna czarna; gw-pl|Poznań|wieprz.

(1.2) borsuk, odludek, samotnik, pustelnik

Wiktionary

# dzika

1. nieoswojony, występujący w środowisku naturalnym;
2. prymitywny, pierwotny, nieufny, nieokrzesany;
3. niezgodny z normami społecznymi, nieusankcjonowany prawnie

SJP.pl

# dzikacz

największy dziko żyjący ssak z rodziny świniowatych

SJP.pl

Wikipedia

# dzikan

rodzaj świni

SJP.pl

Dzikan (Potamochoerus) – rodzaj ssaków parzystokopytnych z podrodziny świń (Suinae) w obrębie rodziny świniowatych (Suidae).

Wikipedia

# dzikarium

nieżytek

SJP.pl

# dzikarz

w łowiectwie: pies do polowań na dziki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) łow. pies do polowania na dziki

Wiktionary

Dzikarz – nieduży, często krótkonogi pies rasowy lub nierasowy, ułożony do polowania na dziki. Na dzikarzy wybierane są psy, które odznaczają się pasją myśliwską i ciętością, mają skłonność do pracy szperacza i posokowca, a dzięki niedużym rozmiarom mogą pracować w norach. Mimo drobnej budowy ciała mają bardzo silne szczęki i zęby. Zadaniem dzikarzy jest wyszukiwanie w miocie dzików, osaczenie, oszczekiwanie ich i wyprowadzanie na linię myśliwych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dzik m., dziczyzna ż., dziki mos., dzikość ż., dzikuska ż.

przym. dziki

Wiktionary

# dzikawy

nieco dziki

SJP.pl

# dziki

1. nieoswojony, występujący w środowisku naturalnym;
2. prymitywny, pierwotny, nieufny, nieokrzesany;
3. niezgodny z normami społecznymi, nieusankcjonowany prawnie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

(1.2) niekontrolowany

(1.3) nieokrzesany

(1.4) naturalny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek kultur prymitywnych, żyjący w pierwotnych warunkach

(2.2) polit. człowiek nienależący do żadnej partii

forma rzeczownika.

(3.1) M. lm. od dzik

Wiktionary

- 2 miejscowości w Polsce:
  - Dziki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Świecie
  - Dziki – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek
- Dziki – serial telewizyjny
- Dikiy (pol. Dziki) – rosyjski serial kryminalny
- dzikie zwierzę – przeciwieństwo zwierzęcia domowego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Celem tej fundacji jest ochrona dzikich zwierząt przed kłusownictwem i innymi formami okrucieństwa wobec nich.

(1.2) Dziki handel jest dziś głównym źródłem bezdomności zwierząt.

(2.1) Podczas przemierzania dżungli jedynym napotkanym człowiekiem był jakiś dziki płynący w oddali dłubanką.

(3.1) W kartoflisku pod lasem buchtowały nocą dziki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑici, AS: ʒ́iḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdziczenie n., dzikusek mos., dzikość ż., dzik m., dziczyzna ż., dzicz ż., dzikus m., dzikuska ż., dzikarz m., dziczenie n., dzikowanie n.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk., dzikować ndk.

przym. półdziki, dziczy, zdziczały

przysł. dziko, półdziko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg-pl|Śląsk|dziwoki.; bot. lud. psi

(2.1) dzikus

Wiktionary

# dzikiewicz

nazwisko

SJP.pl

# dziko

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dziki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczuła się nagle dziko szczęśliwa, że on jest obok. Że trzyma jej dłoń w swojej ręce, że ją do siebie przytula.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑikɔ, AS: ʒ́iko

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziki, dziczy, zdziczały

rzecz. zdziczenie n., dzikość ż., dzikus m., dzikuska ż., dzicz ż., dziczyzna ż., dzik m., dziki mos.

czas. dziczeć

Wiktionary

# dzikolud

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. człowiek dziki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanim przyjechał do Europy, wychowywał się gdzieś w Afryce wśród dzikoludów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈkɔlut, AS: ʒ́ikolut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzikus

Wiktionary

# dzikomowa

rzadko: wulgarny sposób posługiwania się językiem

SJP.pl

# dzikość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzicz ż., zdziczenie n., dziczyzna ż., dziki mos., dzikus m., dzikarz mzw., dzikuska ż.

czas. dziczeć ndk., dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki, zdziczały, dziczy

przysł. dziko

Wiktionary

# dzików

1. zwierzę z rodziny świń, cenione przez myśliwych;
2. pęd wyrosły z nieuszlachetnionej części drzewa;
3. młoda roślina służąca za podkładkę przy szczepieniu lub oczkowaniu;
4. potocznie: człowiek nietowarzyski, odludek

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 3 podstawowe

- Dzików – część miasta Tarnobrzeg
- Dzików – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Gaworzyce
- Dzików – przysiółek w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim, w gminie Sława
- Dzików – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Rzeczenica

Wikipedia

# dzikowiec

1. wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim;
2. wieś w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Dzikowiec (województwo dolnośląskie) – wieś w pow. kłodzkim, w gminie Nowa Ruda
- Dzikowiec (Rączna) – część wsi Rączna w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Liszki
- Dzikowiec (województwo podkarpackie) – wieś w pow. kolbuszowskim, w gminie Dzikowiec

Wikipedia

# dzikowiecki

→ Dzikowiec (wieś w Polsce)

SJP.pl

# dzikowo

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 6

- Dzikowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Obrowo
- Dzikowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Lubiszyn
- Dzikowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Gubin
- Dzikowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów
- Dzikowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Barlinek
- Dzikowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia

# dzikowski

przymiotnik od: Dzikowa, Dzikowo, Dzików

SJP.pl

Dzikowski (forma żeńska: Dzikowska; liczba mnoga: Dzikowsky) – polskie nazwisko utworzone sufiksem -ski od nazwy miejscowej Dzikowiec, Dzikowo, Dzikowice lub Dzikowa.

Wikipedia

# dzikszy

stopień wyższy od przymiotnika: dziki; bardziej dziki

SJP.pl

# dzikus

osoba, która jest dzika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obraź. osobnik niecywilizowany

(1.2) pot. pejor. osoba zachowująca się prymitywnie i grubiańsko

(1.3) pot. pejor. osoba nieśmiała, mająca trudności w relacjach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. żart. nieoswojone zwierzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opaliło nas słońce, staliśmy się dzikusami, pijemy wielkimi haustami nieskażoną pierwotność lasu.

(1.3) Aga poszła zapytać dzikusa pod oknem, dlaczego nie tańczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑikus, AS: ʒ́ikus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzik mzw., dziczyzna ż., dziki mos., dzicz ż., dzikość ż.

:: zdrobn. dzikusek m.

:: fż. dzikuska ż.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki

przysł. dziko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) barbarzyńca, dziecko natury, dziki, jaskiniowiec, troglodyta

(1.2) dewastator, nieokrzesaniec, prymityw

(1.3) odludek, samotnik; pot. borsuk, dzik

Wiktionary

# dzikusek

→ dzikus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: dzikus

(1.2) mały dzikus

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: dzikuska

Wiktionary

#### Patrz:

dzikus

#### Powiązane:

przym. dziki

rzecz. dziki mos., dzikus mos., dzikuska ż.

czas. dziczeć

Wiktionary

# dzikuska

→ dzikus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta niecywilizowana

(1.2) kobieta nieobyta towarzysko

(1.3) reprezentantka obcej cywilizacji

(1.4) prostaczka

(1.5) kobieta nieśmiała

Wiktionary

Dzikuska. Historia miłości – debiutancka powieść Ireny Zarzyckiej z 1927 roku. Początkowo ukazywała się w odcinkach na łamach Rzeczpospolitej (od 10 sierpnia), a następnie została wydana przez wydawnictwo "Rój". Jedna z najpopularniejszych polskich powieści romansowych okresu międzywojennego.

Wikipedia

#### Patrz:

dzikus

#### Przykłady

(1.2) Pan sprzedał swoją duszę za nic; rzucił ją pan do stóp nędznej dzikuski, która zrobiła już z pana pomiotło, i wkrótce zabije pana tak czy inaczej, przez swą miłość albo nienawiść.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk., dzikować ndk.

przym. dziczy, dziki, półdziki

przysł. dziko, półdziko

rzecz. dziki mos., zdziczenie n.

rzecz. dzikość ż., dzik m., dziczyzna ż., dzicz ż., dzikarz m., dziczenie n., dzikowanie n., dzikusek m.

:: fm. dzikus m.

Wiktionary

# dżin

wódka o smaku i zapachu jałowca, produkowana głównie w Anglii; jałowcówka; dżyn; gin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) mit. duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) spoż. anglosaski alkohol gatunkowy o smaku i zapachu jałowca

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dżinn m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. dżinn

(2.1) jałowcówka; war. gin, dżyn

Wiktionary

# dźina

Wardhamana Mahawira (skr. वर्धमान vardhamāna - "wzrastający", to jego imię własne; महावीर mahāvīra - "wielki bohater", to tytuł, pod jakim go czczą wyznawcy) – pierwszy zaświadczony historycznie przywódca dżinijski, uważany powszechnie za założyciela dżinizmu; według tradycji ostatni, dwudziesty czwarty z tirthankarów. Nazywa się go także przydomkiem Dżina (sanskr. jina - "zwycięzca").

Wikipedia

# dżingel

krótki, rozpoznawalny przerywnik dźwiękowy, używany zwykle w radiu lub telewizji jako autoreklama; dżingiel, dżyngiel, jingle, jingiel

SJP.pl

Dżingiel, dżingel (ang. jingle = dzwonienie, brzęczenie) – przerywnik transmisji, krótki dźwięk, łatwo zapamiętywalny slogan lub melodyjka, używana przede wszystkim w programach radiowych jak również niektórych programach telewizyjnych. Rodzaj spotu reklamującego trwający program lub aktualną rozgłośnię. Nazwa pochodzi od pierwotnej aranżacji stosowanych dżingli – odgłosu dzwoneczków (ang. jingle bells).

Wikipedia

# dżingiel

krótki, rozpoznawalny przerywnik dźwiękowy, używany zwykle w radiu lub telewizji jako autoreklama; dżingel, dżyngiel, jingle, jingiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) środ. rad. przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję

Wiktionary

Dżingiel, dżingel (ang. jingle = dzwonienie, brzęczenie) – przerywnik transmisji, krótki dźwięk, łatwo zapamiętywalny slogan lub melodyjka, używana przede wszystkim w programach radiowych jak również niektórych programach telewizyjnych. Rodzaj spotu reklamującego trwający program lub aktualną rozgłośnię. Nazwa pochodzi od pierwotnej aranżacji stosowanych dżingli – odgłosu dzwoneczków (ang. jingle bells).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲĩŋʲɟɛl, AS: ǯʹĩŋʹǵel

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dżingel, przerywnik, sygnał

Wiktionary

# dżingoizm

napastliwy szowinizm połączony z wojowniczą polityką zagraniczną; dżyngoizm

SJP.pl

# dzinia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. włosienica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. cylicyjum

Wiktionary

# dźinijski

przymiotnik

(1.1) rel. związany z dźinizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Można zatem określać jogę jako hinduską, buddyjską, dżinijską, a także zauważyć jej wpływ na islam (w jego nurcie mistycznym) w Indiach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩˈɲijsʲci, AS: ǯʹĩńii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźinizm m., dżinizm m., dźinista m., dżinista m.

przym. dźinijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dźinijski

Wiktionary

# dźinista

wyznawca dźinizmu

SJP.pl

# dźinistka

→ dźinista; dżinistka

SJP.pl

# dźinizm

system religijno-etyczny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e; założycielem był Wardhamana Mahawira; dźajnizm; dżinizm; dżajnizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. dźinizm.

Wiktionary

Dźinizm (też dżinizm dawniej dżajnizm, dżainizm, sanskryt जैन धर्म – trl. jaina dharma, trb. dźajna dharma) – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozmaitość religijna Orientu, istnienie rozwiniętych systemów filozoficznych, takich jak hinduizm, buddyzm, dżinizm, taoizm czy konfucjanizm, sprawiało, że przed chrześcijańskim misjonarzem pojawiał się problem umiejętnego dialogu (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźinizm mrz.

przym. dżinijski

Wiktionary

# dżinn

duch, demon; dżin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mitarab. według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obok treści zaczerpniętych z chrześcijaństwa, a szczególnie z judaizmu, w Koranie widać powiązanie z pogańskimi wierzeniami Arabów, o czym świadczy wiara w dżinny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩn, AS: ǯʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżin m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. dżin

Wiktionary

# dżins

jeans, denim;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. potocznie: ubranie uszyte z dżinsu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. kraw. mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;

Wiktionary

Denim (z ang. jeans), również teksas i potocznie dżins– tkanina bawełniana wykonana w splocie skośnym, obecnie używana przede wszystkim do produkcji ubrań denimowych. Nazwa dżins pochodzi od francuskiego bleu de Genes czyli błękit genueński, a nazwa denim od miasta Nîmes we Francji (de Nîmes = z Nîmes). W obu tych miastach już od XVI wieku produkowano tkaninę o tym splocie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym sezonie modne są sukienki z dżinsu.

(1.1) Ubierał się ze smakiem w markowe dżinsy marki Wrangler i kurtkę tej samej firmy. Ciuchy kupował w peweksie, bo – jak mówił – polski dżins z „Odry” to zafarbowany na niebiesko materiał na worki do pyrów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩw̃s, AS: ǯʹĩũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżinsy nmos., dżinsówka ż.

przym. dżinsowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jeans, teksas, denim

Wiktionary

# dżinsopodobny

mający niektóre właściwości dżinsu; przypominający dżins

SJP.pl

# dżinsowaty

przypominający gatunkiem lub kolorem dżins

SJP.pl

# dżinsówka

potocznie: kurtka dżinsowa

SJP.pl

# dżinsowy

jeansowy;
1. przymiotnik od: dżins;
2. przymiotnik od: dżinsy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany z dżinsu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Honorata podarowała Frankowi dżinsową koszulę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżins m., dżinsy lm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) z dżinsu

Wiktionary

# dżinsy

spodnie z dżinsu; jeansy, denimy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) odzież. kraw. spodnie z dżinsu;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) plural|dżins.

Wiktionary

Dżinsy, jeansy (ang. jeans) – rodzaj spodni, prostych lub ogrodniczek, powstałych w XIX wieku w USA. Uważa się, że zostały wynalezione w 1871 przez Jacoba W. Davisa i opatentowane 20 maja 1873 przez niego wraz z Levim Straussem (późniejszym założycielem firmy Levi Strauss & Co.) z myślą o górnikach i farmerach. Był to amerykański typ spodni roboczych uszytych z tkaniny bawełnianej typu dżins, wykonanej w splocie skośnym wzmocnionych miedzianymi nitami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najlepiej się czuję w tych znoszonych dżinsach.

(1.1) Miał na sobie ciemne dżinsy i koszulę flanelową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ, AS: ǯʹĩũ̯sy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżins m., dżinsówka ż.

przym. dżinsowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jeansy, teksasy

Wiktionary

# dziób

1. wydłużona, przednia część głowy ptaków obejmująca otwór gębowy;
2. potocznie: twarz, zwłaszcza usta, wargi;
3. wydłużona, ostro wystająca końcówka niektórych przedmiotów; szpic, szpikulec, czubek;
4. blizna na twarzy, zwykle po ospie lub trądziku;
5. w instrumentach dętych o pojedynczym stroiku: ustnik w postaci krótkiej rurki z ukośnym ścięciem tworzącym okienko, na które nakłada się stroik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

(1.2) pot. przen. twarz lub usta

(1.3) muz. rodzaj ustnika;

(1.4) mors. przednia część kadłuba statku;

(1.5) lotn. przednia część kadłuba samolotu;

(1.6) zwykle w lm. ślad na skórze po przebytej ospie

forma czasownika.

(2.1) rozk. zob. dziobać.

Wiktionary

- Dziób – przednia część kadłuba jednostki pływającej
- Dziób – rogowy twór u ptaków oraz niektórych innych zwierząt
- Dziób – przednia część kadłuba samolotu
- Dziób – rodzaj ustnika w instrumencie muzycznym
- Dziób – szczyt w Górach Stołowych w Sudetach Środkowych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Otwarł bocian dziób z klekotem…

(1.2) — Za pozwoleniem, to ja powinnam, bo jestem starsza i mam pierwszeństwo. — Za pozwoleniem, ale to ja wpadłam na ten pomysł. — Za pozwoleniem, zamknij dziób.

(1.4) Dziób okrętu, w którym oboje byli umieszczeni, wzlatywał w górę, a potem spadał jak szalony.

(1.6) — A nie będzie dziobów na polikach? — Nie zdrapuj, to przejdzie ci bez znaku, jak Nastusi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑup, AS: ʒ́up

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziobak m., dzióbak m., dziobnik m., dziobacz m., dziobiec m., dzióbica ż., dziobanie n., dziobnięcie n., dziobnica ż., dziobówka ż.

:: zdrobn. dziobek m., dzióbek m., dzióbeczek m.

czas. dziobać, dzióbać, dziobnąć, dzióbnąć, podziobać, zadziobać, wydziobać, wydziobywać, obdziobać, obdziobywać

przym. dziobowy, dziobaty, dzióbaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) twarz, usta

(1.5) nos

Wiktionary

# dzioba

w żeglarstwie:
1. miejsce, w którym zbiegają się obie burty przedniej części statku, jachtu, łodzi itp.;
2. przednia część kadłuba i pokładu statku, jachtu, łodzi itp. od fokmasztu do dziobnicy

SJP.pl

# dziobać

dzióbać;
1. o ptakach: uderzać dziobem;
2. o ptakach: jeść coś, chwytając dziobem;
3. kłuć, uderzać czymś ostrym; ukłuć;
4. potocznie: jeść niewiele; pogryzać;
5. wulgarnie: współżyć z kimś seksualnie, być aktywnym seksualnie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. dziobnąć)

(1.1) uderzać dziobem

(1.2) jeść dziobem

(1.3) pot. uderzać czymś ostrym

(1.4) pot. jeść po trochu

(1.5) przen. uczyć się na pamięć

(1.6) przen. schlebiać komuś

czasownik zwrotny niedokonany dziobać się (dk. dziobnąć się)

(2.1) dziobać (1.1) jeden drugiego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɔbat͡ɕ, AS: ʒ́obać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziób, dziobek, dzióbek, dziobak, dziobanie, dziobiec, dziobnica, dziobnięcie, dziobówka

czas. dzióbać (się), dziobnąć (się), dzióbnąć (się)

przym. dziobaty, dziobkowaty, dzióbkowaty, dziobowaty, dziobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzióbać

(1.2) dzióbać

(1.3) dzióbać, nakłuwać, kłuć

(1.4) dzióbać

(1.5) dzióbać, wkuwać

(2.1) dzióbać się

Wiktionary

# dziobak

1. ssak z rzędu stekowców o charakterystycznym pysku zakończonym dziobem podobnym do kaczego, występujący nad rzekami Australii i Tasmanii; dawniej: dzióbak;
2. drewniana lub metalowa belka umocowana do dziobnicy żaglowca, służąca do rozpinania lin i żagli; bukszpryt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Ornithorhynchidae|ref=tak., stekowiec z rodziny dziobakowatych;

(1.2) kolej. środ. elektryczny zespół trakcyjny Pendolino;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) żegl. bukszpryt

Wiktionary

Dziobak australijski, dziobak (Ornithorhynchus anatinus) – prowadzący częściowo wodny tryb życia endemiczny dla wschodnich stanów Australii (w tym Tasmanii) gatunek ssaka z grupy stekowców, jedynych członków tej gromady składających jaja. Jest ostatnim istniejącym do dziś przedstawicielem swego rodzaju i rodziny, choć znaleziono skamieniałości licznych przedstawicieli tych taksonów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy uważają, że dziobak to bardzo dziwne stworzenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑɔbak, AS: ʒ́obak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziób m., dziobek m., dzióbek mos./mrz., dziobakowate nmos., dziobanie n.

czas. dziobać ndk.

przym. dziobowy, dziobakowy, dziobakowaty

Wiktionary

# dziobakowate

o cechach dziobakowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Dziobakowate (Ornithorhynchidae) – rodzina ssaków z rzędu stekowców (Monotremata).

Wikipedia

# dziobakowaty

o cechach dziobakowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# dziobanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziobać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzióbek mos./mrz., dziób m., dziobek m., dziobak m., dziobnica ż., dziobówka ż., dziobnięcie n.

czas. dziobać ndk., dziobnąć dk.

przym. dziobowy, dziobaty

Wiktionary

# dzióbas

dziubas;
1. pieszczotliwie: osoba, którą się bardzo lubi;
2. potocznie: pocałunek; całus, buziak, buzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. rodzaj afektonimu stosowanego wobec mężczyzny, np. męża

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) pot. pocałowanie kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Twój dzióbasowi to ma się z tobą dobrze.

(2.1) Dostaniesz dzióbasa, tylko przestań już jojczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziób mrz., dziobek mrz., dzióbek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. dziubas

(2.1) buzi, buziak, całus, cmoknięcie, pocałunek; war. dziubas

Wiktionary

# dzióbasek

pieszczotliwie o osobie bliskiej, drogiej; kochanie, skarb, złotko, rybka

SJP.pl

# dziobaty

1. mający twarz zeszpeconą bliznami po ospie; dzióbaty;
2. dawniej o ptaku z długim dziobem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. (o ptaku) mający długi dziób, o długim dziobie

przymiotnik jakościowy

(2.1) zeszpecony bliznami po chorobie skórnej, np. ospie lub trądziku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siekierki dziobate z asymetrycznym wylotem tulejki w literaturze są zwane „siekierkami wschodniokarpackimi”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziobek m., dziób m., dzióbek m., dziobanie n., wydziobanie n., podziobanie n., dziobak m., dzióbanie n., podzióbanie n., dzióbdzianie n., podzióbdzianie n., dziobnica ż., dziobowal m., dziobówka ż., dzióbica ż., Dzióbin m., dzióbdziuś m.

czas. dziobać ndk., wydziobać dk., podziobać dk., dzióbać ndk., podzióbać dk., dzióbdziać ndk., podzióbdziać dk.

przym. dziobowy, dzióbaty, dziobnicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzióbaty

(2.1) ospowaty

Wiktionary

# dzióbeczek

zdrobnienie od: dzióbek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dziób

(1.2) pieszcz. o ukochanym

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. pocałunek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziób mrz., dzióbek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk|dzióbek.

Wiktionary

# dziobek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dziób

(1.2) mały dziób

(1.3) wylot czajnika, czajniczka lub innego naczynia

(1.4) przen. usta, zwłaszcza ściśnięte

(1.5) gw-pl|Górny Śląsk. pocałunek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pieszczotliwie o ukochanym; w domyśle: ten, którego całuję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzióbas mzw./mos./mrz., dzióbeczek mrz., dziób m., dziobek m., dziobanie n., dzióbanie n., dziobak m., podziobanie n., podzióbanie n., zadziobanie n., dziobnica ż., dzióbaska ż., dziubasek m., wydziobanie n., wydziobywanie n.

czas. dziobać ndk., dzióbać ndk., podziobać dk., podzióbać dk., zadziobać dk., wydziobywać ndk., wydziobać dk.

przym. dziobowy, dziobakowy, dzióbkowy, dzióbkowaty, dziobowaty, dziobaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziobek, dzióbeczek

(1.2) dziobek

(1.3) dziobek

(1.4) dziobek, ciup

(2.1) dziubasek, dzióbeczek

Wiktionary

# dzióbica

pospolita jasnoszara ćma z rodziny garbatek, występująca w Eurazji na łąkach i obrzeżach lasów

SJP.pl

Dzióbica (Pterostoma) – rodzaj motyli z rodziny garbatkowatych.

Motyle o krępym ciele. Ubarwienie mają żółte lub brązowoszare z prążkami i kreskami we wzorze. Głowa ich jest zaopatrzona w nieowłosione oczy złożone, słabo rozwiniętą ssawkę i obustronnie grzebykowane czułki, natomiast pozbawiona jest przyoczek. Charakterystyczna jest budowa głaszczków. Są one bardzo długie, kosmato owłosione i sterczą ku przodowi tworząc „dzióbek”. Gęste owłosienie tułowia tworzy na jego grzbietowej stronie sterczący czub. Skrzydła obu par są wydłużone. Przednie skrzydło ma krawędź zewnętrzną ząbkowaną, a krawędź tylną z pojedynczym, szerokim zębem. Długi odwłok u samca wieńczy podwójny pędzelek włosków.

Wikipedia

# dziobiec

wydłużone, ostre zakończenie narzędzia; dziób

SJP.pl

# dziobik

dziobik brzozowiec - gatunek pluskwiaka z rodziny zwińcowatych

SJP.pl

# dziobkowaty

podobny w kształcie do dzioba, dziobka

SJP.pl

# dzióbkowiec

gatunek mchu

SJP.pl

# dziobnica

element konstrukcyjny statku; stewa przednia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mar. ukośna belka w kadłubie jachtu na dziobie, będąca przedłużeniem stępki

Wiktionary

Stewa – część szkieletu statku lub łodzi. Przedłużenie stępki w kierunku dziobu (stewa dziobowa, dziobnica) albo rufy (stewa rufowa, tylnica).

Stewa rufowa kończy rufową część kadłuba statku, łącząc poszycie burt. W przypadku statków wykonana jest zwykle jako staliwny odlew lub stalowa konstrukcja spawana, zawierająca wyjście okrętowego wału napędowego i zawieszenie steru.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziobanie n., dziób mrz., dzióbek mos./mrz.

przym. dziobaty, dziobowy

Wiktionary

# dziobnik

trójkątny żagiel mocowany między przednim masztem a bukszprytem; kliwer

SJP.pl

# dziobogłowy

1. wale dziobogłowe - rodzina waleni; zyfiowate;
2. gleboryjec dziobogłowy - gatunek jadowitego węża;
3. tasmanowal dziobogłowy - gatunek ssaka z rodziny zyfiowatych

SJP.pl

# dzioboróg

rodzaj ptaków z rodziny dzioborożców

SJP.pl

# dzioborogi

pelikan dzioborogi - gatunek ptaka z rodziny pelikanów

SJP.pl

Bucorvus – rodzaj ptaków z rodziny dzioborożców (Bucerotidae).

Wikipedia

# dzioborożce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Bucerotidae|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych;

Wiktionary

Dzioborożce (Bucerotidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych (Bucerotiformes). Należy do niej ponad 50 gatunków ptaków, z których wszystkie mają stosunkowo długie, zakrzywione dzioby, często z dodatkową rogową naroślą na górnej części dzioba. Całość dzioba jest często bardzo kolorowa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wokalizy dzioborożców są bardzo urozmaicone.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzioborożec mzw., dzioborożcowe nmos.

Wiktionary

# dzioborożcowe

o cechach dzioborożcowych (rząd ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Bucerotiformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Wiktionary

Dzioborożcowe (Bucerotiformes) – rząd ptaków z podgromady Neornithes. Obejmuje rodziny dzioborożców (Bucerotidae), sierpodudków (Phoeniculidae) i dudków (Upupidae). Bucerotiformes zostały wydzielone z rzędu kraskowych (Coraciiformes), by utrzymać monofiletyzm Coraciiformes bez konieczności włączania do nich dzięciołowych (Piciformes) i trogonów (Trogoniformes).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do rzędu dzioborożcowych należą: dzioborożce, dudki oraz sierpodudki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzioborożce lm nm., dzioborożec mzw.

Wiktionary

# dzioborożcowy

o cechach dzioborożcowych (rząd ptaków)

SJP.pl

# dzioborożec

ptak z rodziny dzioborożców, charakteryzujący się potężnym lekko zakrzywionym dziobem, na którym wyrasta rogowy kask; występuje w Afryce, pd.-wsch. Azji i Oceanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami;

Wiktionary

Dzioborożce (Bucerotidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych (Bucerotiformes). Należy do niej ponad 50 gatunków ptaków, z których wszystkie mają stosunkowo długie, zakrzywione dzioby, często z dodatkową rogową naroślą na górnej części dzioba. Całość dzioba jest często bardzo kolorowa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na jednej z gałęzi ciężko wylądował dzioborożec i zaczął obserwować grupkę drwali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑɔbɔˈrɔʒɛt͡s, AS: ʒ́oborožec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzioborożce nmos., dzioborożcowe nmos.

Wiktionary

# dziobowal

rodzaj ssaków morskich z rodziny zyfiowatych

SJP.pl

Dziobowal (Mesoplodon) – rodzaj ssaków morskich z rodziny Hyperoodontinae w obrębie rodziny zyfiowatych (Ziphiidae).

Wikipedia

# dziobowaty

o kształcie podobnym do dzioba

SJP.pl

# dziobówka

1. ptak (2 gatunki) z rzędu siewkowych, z terenów podmokłych Afryki, południowej i południowo-wschodniej Azji i Australii (dziobówka bengalska) oraz Ameryki Południowej (dziobówka amerykańska); w opiece nad potomstwem samice zajmują się tylko znoszeniem jaj, a resztę obowiązków przejmują samce; złotosłonka;
2. nadbudówka na dziobie statku

SJP.pl

- dziobówka - nadbudówka na dziobie statku wodnego
- dziobówka - Złotosłonka bengalska - gatunek ptaka

Wikipedia

# dziobowy

przymiotnik

(1.1) anat. związany z dziobem, dotyczący dziobu (dzioba) (u istot)

(1.2) techn. związany z dziobem, dotyczący dziobu (w środkach transportu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziób m., dziobek m., dzióbek m., dzióbasek m., dziobak m., dziobanie n., dziobnięcie n., zadziobanie n., wydziobywanie n., wydziobanie n., dziobówka ż., dziobnica ż.

czas. dziobać ndk., dziobnąć dk., zadziobać dk., wydziobywać ndk., wydziobać dk.

przym. dziobaty

Wiktionary

# dzioby

w żeglarstwie:
1. miejsce, w którym zbiegają się obie burty przedniej części statku, jachtu, łodzi itp.;
2. przednia część kadłuba i pokładu statku, jachtu, łodzi itp. od fokmasztu do dziobnicy

SJP.pl

# dzionek

zdrobnienie od: dzień

SJP.pl

# dzionka

środowiskowo: dzienna zmiana w systemie pracy zmianowej

SJP.pl

# dziopa

dziopka;
1. gwarowo: dziewczyna, panna, dziewka;
2. dawniej: chustka na głowę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraków. dziewczyna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztuka

Wiktionary

# dziopka

dziopa;
1. gwarowo: dziewczyna, panna, dziewka;
2. dawniej: chustka na głowę

SJP.pl

# dziołcha

w gwarze śląskiej: dziewczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Kraków, Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. dziewczyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta dziołcha je gryfno.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziołszka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|frela.

Wiktionary

# dziołszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziewczynka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziołcha ż.

Wiktionary

# dżip

jeep;
1. samochód marki Jeep;
2. samochód terenowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mot. samochód marki Jeep;

(1.2) mot. wojsk. amerykański bezdrzwiowy samochód z okresu II wojny światowej

(1.3) mot. pot. każdy samochód terenowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒʲip, AS: ǯʹip

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) terenówka, łazik

Wiktionary

# dzirycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dziryt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie dziryt, lecz tylko mały dzirycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziryt m.

Wiktionary

# dziryt

rodzaj krótkiej włóczni z małym grotem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj broni drzewcowej, odmiana włóczni znana od czasów prehistorycznych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziryt przeznaczony był do walki wręcz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑirɨt, AS: ʒ́iryt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzirycik mrz.

Wiktionary

# dziś

1.
a) w dniu dzisiejszym; dzisiaj;
b) teraz, obecnie, w tych czasach;
2. w użyciu rzeczownikowym:
a) dzień bieżący;
b) teraźniejszość;
3. słowo będące przyśpiewką ludową w tańcu, zwykle powtórzone (np. "Hop dziś, dziś - dana, dana!")

SJP.pl

przysłówek czasu

(1.1) = dzisiaj

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli wczoraj był czwartek, to dziś jest piątek, a jutro będzie sobota.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiɕ, AS: ʒ́iś

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dzisiejszy

przysł. dzisiaj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzisiaj

Wiktionary

# dzis.

skrót od: dzisiejszy

SJP.pl

# dzisia

przysłówek czasu

(1.1) daw. lub gwara. dzisiaj, dziś

Wiktionary

# dzisiaj

przysłówek czasu

(1.1) cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

(1.2) w obecnym czasie, w bieżącym okresie

Wiktionary

Dzisiaj – polski telewizyjny program informacyjny, główny program informacyjny Telewizji Republika, nadawany codziennie o godz. 19:00.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj był czwartek, dzisiaj jest piątek, a jutro będzie sobota.

(1.2) Dzisiaj wiele kobiet narzeka na swoich mężów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑiɕäj, AS: ʒ́iśäi ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dzisiejszy

przysł. dziś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziś; gw-pl|Śląsk Cieszyński|dzisio, dziśka., gw-pl|Górny Śląsk|dzisioj, dzisiok.; gw-pl|Mazowsze|dzisiej.

(1.2) obecnie, współcześnie

Wiktionary

# dzisiej

przysłówek

(1.1) gw-pl|Mazowsze. dzisiaj, dziś

Wiktionary

# dzisiejszość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dzisiejsze; cecha tych, którzy są dzisiejsi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dzisiejszy

Wiktionary

# dzisiejszy

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się dziś

(1.2) ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj wyścig nie udał mi się; liczę, że dzisiejsze zawody będą bardziej udane.

(1.2) Proszę pani, ależ ta dzisiejsza młodzież nieuprzejma; nie to, co za moich czasów!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ, AS: ʒ́iśėi ̯šy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. dzisiaj, dziś

rzecz. dzisiejszość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) teraźniejszy, obecny, współczesny, aktualny

Wiktionary

# dzisio

przysłówek czasu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. dzisiaj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|dziśka.

Wiktionary

# dzisioj

przysłówek czasu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzisiaj

Wiktionary

# dzisiok

przysłówek czasu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzisiaj

Wiktionary

# dziśka

przysłówek czasu

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dzisiaj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzisio

Wiktionary

# dzisna

1. miasto na Białorusi;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Litwie i Białorusi, lewy dopływ Dźwiny, wypływa z jeziora Dzisna na Litwie;

Wiktionary

W Polsce

- Dzisna – wieś w Polsce w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Przybiernów
- Dzisna – zlikwidowany przystanek gryfickiej kolei wąskotorowej w Dzisnej

Na Litwie

- Dzisna – wieś w rejonie ignalińskim okręgu uciańskim
- Dzisna – jezioro

Na Białorusi

- Dzisna – miasto w obwodzie witebskim

Rzeka

- Dzisna – rzeka na obszarze Białorusi i Litwie

Wikipedia

# dziśnieński

→ Dzisna

SJP.pl

#### Patrz:

Dzisna

# dżistać

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pierdzieć

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. plotkować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aleś chopie dżistnął!

(1.2) Ana zaś dziś dżistała o tym twoim gachu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prukać, pierdzieć

(1.2) plotkować, nadawać

Wiktionary

# dzitwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Litwie oraz na Białorusi w rejonach werenowskim i lidzkim, prawy dopływ Niemna;

Wiktionary

Dzitwa (lit. Ditva, biał. Дзітва) – rzeka na Litwie oraz w werenowskim i lidzkim rejonach Białorusi, prawy dopływ Niemna. Długość 93 km, w granicach Białorusi ~90 km. Zlewnia 1220 km². Przepływ wody u ujścia 8,2 m³/s. średnie nachylenie koryta 0,4‰.

Wikipedia

# dżiu-dżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiudżitsu; dżudżitsu; dżu-dżitsu; jujutsu; jiujitsu; jiu-jitsu; jujitsu; ju-jitsu; ju-jutsu

SJP.pl

# dziuba

nazwisko

SJP.pl

Dziuba – polskie, białoruskie, ukraińskie i rosyjskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 8972 osoby, według nowszych, internetowych danych nosi je 8129 osób. Nazwisko pochodzi od słów dziób lub dziobać i jest najbardziej rozpowszechnione w południowo-środkowej i południowo-wschodniej Polsce.

Wikipedia

# dziubak

narzędzie ciesielskie, rodzaj dłuta

SJP.pl

# dziuban

nazwisko

SJP.pl

# dziubanii

nazwisko

SJP.pl

# dziubas

dzióbas;
1. pieszczotliwie: osoba, którą się bardzo lubi;
2. potocznie: pocałunek; całus, buziak, buzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. rodzaj afektonimu stosowanego wobec mężczyzny, np. męża

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) pot. pocałowanie kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mojemu dziubasowi dogadzam w najróżniejszy sposób.

(2.1) Dostaniesz dziubasa, tylko przestań już mantyczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziubdziuś mos., dziuba ż., dziubak mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. dzióbas

(2.1) buzi, buziak, całus, cmoknięcie, pocałunek; war. rzad. dzióbas

Wiktionary

# dziubałeczek

dziubałeczek mały - gatunek wszystkożernego owada z rodziny dziubałkowatych

SJP.pl

# dziubałek

dziubałek gajowy, dziubałek nadrzewny - gatunki pluskwiaków z rodziny dziubałkowatych

SJP.pl

# dziubałkowate

rodzina pluskwiaków różnoskrzydłych, przeważnie drapieżnych

SJP.pl

Dziubałkowate (Anthocoridae) – rodzina niewielkich owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych. Liczy około 500–600 gatunków (w zależności od ujęcia) zgrupowanych w 80–100 rodzajach, z czego w Polsce występuje ok. 40 gatunków (zobacz dziubałkowate Polski). Rodzajem typowym rodziny jest Anthocoris.

W zapisie kopalnym znane są od aptu w kredzie.

Wikipedia

# dziubałkowaty

o cechach dziubałkowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# dziubałtowski

nazwisko

SJP.pl

# dziubdziać

potocznie:
1. jeść niewiele; pogryzać, dziobać, dzióbać;
2. zajmować się czymś powoli, z przesadną dokładnością; dłubać;
3. mówić pieszczotliwie do dziecka;
4. odbywać stosunek płciowy; ciupciać

SJP.pl

# dziubdziulka

żartobliwie: kobieta nieśmiała, niesamodzielna

SJP.pl

# dziubdziuś

pieszczotliwie: dziecko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. rodzaj afektonimu stosowanego wobec mężczyzny, np. męża

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczyma wyobraźni widzisz ukochanego w swoim ulubionym fotelu i siebie w oparach kuchennych, odrywającą się od patelni tylko po to, by zmienić kanał w telewizorze, bo twój Dziubdziuś nie może znaleźć pilota.

(1.1) Helena: Dziubdziuś nic mi o tym nie mówił… // Człowiek w meloniku: Kto? Aha, rozumiem. Dziubdziuś, pani mąż.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziubas m., dziubasek m.

Wiktionary

# dziubek

nazwisko

SJP.pl

# dziubiński

nazwisko

SJP.pl

Dziubiński (forma żeńska: Dziubińska, forma liczby mnogiej: Dziubińscy) – polskie nazwisko. Z początkiem lat 90. XX wieku Polskę zamieszkiwało 2700 osób o tym nazwisku. Rodziny szlacheckie o tym nazwisku pieczętowały się herbami Leliwa i Dołęga.

Wikipedia

# dziubnonć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziubnąć

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. przen. skosztować

Wiktionary

# dziubryś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. człowiek ospowaty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑubrɨɕ, AS: ʒ́ubryś

Wiktionary

# dziuda

nazwisko

SJP.pl

# dżiudżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiu-dżitsu; dżudżitsu; dżu-dżitsu; jujutsu; jiujitsu; jiu-jitsu; jujitsu; ju-jitsu; ju-jutsu

SJP.pl

# dziuk

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące to nazwisko:

- Andrzej Dziuk (ur. 1951) – polski reżyser i scenograf
- Barbara Dziuk (ur. 1968) – polska polityk i samorządowiec
- Grzegorz Dziuk (ur. 1969) – polski piłkarz

Wikipedia

# dziumbier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. masyw górski w Niżnych Tatrach;

Wiktionary

Dziumbier (niekiedy Dziumbir lub Dżumbir, słow. Ďumbier, węg. Gyömbér, niem. Djumbier; 2043 m) – najwyższy szczyt Tatr Niżnych na Słowacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na szczycie Dziumbiera znajduje się drewniany krzyż.

Wiktionary

# dziumdzia

lekceważąco: kobieta zbyt drobiazgowa, ospała, powolna; także o mężczyźnie, z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. młoda, niezbyt inteligentna kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta dziumdzia znowu źle wyliczyła rachunek!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑũmʲd͡ʑa, AS: ʒ́ũmʹʒ́a

Wiktionary

# dziunąć

czasownik dokonany

(1.1) daw. uderzyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑũnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ʒ́ũnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziunięcie n.

Wiktionary

# dziunia

potocznie: młoda, atrakcyjna kobieta; dziuńka, dżaga, lacha, laska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. dziewczyna

(1.2) pot. lekcew. dziewczyna

Wiktionary

Dziunia – polska łódź badawcza.

Jednostka o długości 7,50 metra i szerokości 2,50 metra została zbudowana w 1977 we Władysławowie (stocznia "Szkuner") jako statek rybacki. Wkrótce odkupiona została przez Polską Akademię Nauk i została zaadaptowana, jako łódź badawcza. Do końca lat 80. XX wieku służyła pracownikom i naukowcom przebywającym i prowadzącym badania na Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego. Określano ją jako jednostkę o dużej dzielności morskiej, o niezawodnym silniku stacjonarnym. Była wyposażona w windę mechaniczną. Spełniła podstawową rolę w zdobyciu potrzebnych dla naukowców dużych ilości materiałów biologicznych, takich jak np. kryl, ryby, plankton i bentos. Wyposażenie jej zarówno w tratwę pneumatyczną, jak i środki sygnalizacji oraz łączności ze stacja arktyczną, gwarantowały bezpieczeństwo pracy. W rejonie stacji wzniesiono pomost umożliwiający bezpieczne podchodzenie tak "Dziuni", jak i innych jednostek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Przyszliśmy tu z Mirkiem, ale on poznał jakąś dziunię i wyszli razem.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dzidzia, cizia

Wiktionary

# dziunięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziunąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziunąć

Wiktionary

# dziuniek

potocznie: młoda, atrakcyjna kobieta; dziunia, dżaga, lacha, laska

SJP.pl

# dziuńka

potocznie: młoda, atrakcyjna kobieta; dziunia, dżaga, lacha, laska

SJP.pl

# dziupla

1. otwór wydrążony w żywym drzewie stanowiący schronienie dla zwierząt;
2. mieszkanie niewielkich rozmiarów;
3. potocznie: miejsce z nielegalnym lub skradzionym towarem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

(1.2) ekol. gniazdo ptaków, ssaków lub owadów znajdujące się w dziupli (1.1)

(1.3) pot. przen. niewielkie, ciasne pomieszczenie

(1.4) pot. miejsce, w którym dokonuje się demontażu skradzionych pojazdów w celu sprzedania ich w częściach;

Wiktionary

Dziupla – pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa, powstała w wyniku:

- pęknięcia lub innego rodzaju mechanicznego uszkodzenia drewna,
- wewnętrznego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby (zgnilizna) lub inne organizmy (np. mrówka gmachówka), stanowi wtedy typ próchnowiska,
- wykucia przez dzięciołowate.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U góry w dębie spróchniałym widać było dziuplę ogromną […]

(1.3) Ten jego niby gabinet to taka dziupla na końcu korytarza.

(1.4) Nie ma szans na odzyskanie tego samochodu; pewnie już dawno trafił do dziupli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑupla, AS: ʒ́upla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziupel mrz., dziuplak mzw., półdziuplak mzw., dziuplówka ż., Dziuplina ż., Dziupla ż.

:: zdrobn. dziupelka ż.

przym. dziuplasty, dziuplowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) klitka, ciupa

Wiktionary

# dziuplak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. gatunek ptaka, który gniazduje w dziuplach lub w inny miejscach, które je przypominają, np. szczelinach skalnych, norach;

Wiktionary

Dziuplaki – gatunki ptaków, które zakładają gniazda w dziuplach, a także różnego rodzaju wnękach i szczelinach (próchniejących drzew, skał, murów, wśród kamieni) oraz w norach ziemnych.

W Polsce są to na przykład dzięcioły, szpak, sikory, muchołówki, kowalik, pełzacz leśny i ogrodowy, wróbel mazurek i domowy, większość sów, dudek, kraska, siniak, gągoł, gniazdująca w szczelinach skalnych i pod kamieniami białorzytka, wygrzebująca nory brzegówka.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziupla ż., półdziuplak m., dziuplówka ż., Dziuplina ż., Dziupla ż.

przym. dziuplowy

Wiktionary

# dziuplanka

ul w kłodzie spróchniałego drzewa

SJP.pl

# dziuplastość

→ dziuplasty

SJP.pl

#### Patrz:

dziuplasty

# dziuplasty

mający dziuplę

SJP.pl

# dziuplowy

→ dziupla

SJP.pl

#### Patrz:

dziupla

# dziura

1. otwór w czymś, najczęściej nieregularny,
2. brak, luka,
3. zagłębienie w ziemi, nora,
4. pot.: mała, zapomniana miejscowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) otwór powstały wskutek uszkodzenia

(1.2) pot. ubytek w zębie

(1.3) przen. pot. miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji

(1.4) przen. gwara radiowa niepożądana cisza na antenie

(1.5) fiz. zob. dziura elektronowa.

(1.6) przen. grub. pochwa, wagina

(1.7) środ. jaskinia

Wiktionary

## Atmosfera

- Dziura ozonowa
- Dziura w powietrzu – turbulencja czystego nieba

## Kosmos

- Dziura koronalna – ciemniejsze obszary w koronie słonecznej
- Czarna dziura
  - Podwójna czarna dziura
  - Pierwotna czarna dziura
  - Czarna dziura o masie gwiazdowej
  - Czarna dziura o masie pośredniej
  - Supermasywna czarna dziura

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Zaszyj tę dziurę w spodniach!

  (1.2) Idę dzisiaj do dentysty zaplombować dziurę.

  (1.3) Co za dziura, nigdzie nie ma otwartego sklepu!

  (1.5) Dziury to modelowe nośniki dodatniego ładunku elektrycznego.

  (1.7) Jacek z Andrzejem wzięli rano ekwipunek i poszli do dziury.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈd͡ʑura, AS: ʒ́ura

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. dziurkacz m., dziurawiec m., dziurawka ż., dziurkarka ż., dziurawienie n., dziurkowanie n., podziurawienie n., przedziurawienie n.

  :: zdrobn. dziurka ż., dziureczka ż.

  :: zgrub. dziursko n.

  czas. dziurawieć ndk., dziurawić ndk., przedziurawić dk., dziurkować ndk., podziurawić dk.

  przym. dziurawy, dziurowy

  przysł. dziurawo

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.2) ubytek

  (1.3) posp. pipidówka, pipidówa, zadupie

  Wiktionary

# dziurawcowate

rodzina roślin zielnych o liściach w prześwitujące kropki, rosnących pospolicie w klimacie umiarkowanym i zwrotnikowym; okrętnicowate

SJP.pl

Wikipedia

# dziurawcowaty

o cechach dziurawcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dziurawić

robić dziury

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) robić dziury w czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego dziurawisz obrus?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziura ż., dziurawienie n., dziurawiec mrz., dziurkacz mrz., dziurka ż.

czas. podziurawić dk., przedziurawić dk.

przym. dziurawy

Wiktionary

# dziurawiec

1. krzew lub bylina z rodziny dziurawcowatych o właściwościach leczniczych;
2. wyciąg lub napar z tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Hypericum|L.|ref=tak., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju dziurawiec (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑuˈravʲjɛt͡s, AS: ʒ́uravʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziurawcowate nmos., dziura ż., dziurka ż., dziurkacz m., dziurawka ż., dziurawienie n., podziurawienie n.

czas. dziurawić ndk., podziurawić dk.

przym. dziurawy, dziurawcowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) daw. lud. dzwonek, kościółek, kotwica, krewiec, krzyżowe ziele, przestrzelon, zajęcza krewka, ziele świętojańskie

Wiktionary

# dziurawka

rodzaj cegły ceramicznej z otworami przelotowymi

SJP.pl

# dziurawość

→ dziurawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dziurawe

Wiktionary

#### Patrz:

dziurawy

#### Powiązane:

przym. dziurawy

przysł. dziurawo

Wiktionary

# dziurawy

przymiotnik

(1.1) mający dziurę lub dziury

(1.2) przen. mający luki, braki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z dziurawego garnka wycieka woda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑuˈravɨ, AS: ʒ́uravy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziura ż., dziurawiec m., dziurawka ż., dziurawienie n., podziurawienie n., dziurkowanie n., dziurkacz m., dziurka ż., dziureczka ż., dziurawość ż.

czas. dziurawić, podziurawić, dziurkować

Wiktionary

# dziurdziów

wieś w Polsce

SJP.pl

Dziurdziów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Lesko.

Wikipedia

# dziurdziuch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. sknera

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. malkontent

Wiktionary

# dziureczka

zdrobnienie od: dziurka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: dziura

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑuˈrɛt͡ʃka, AS: ʒ́urečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziura ż.

przym. dziurawy

Wiktionary

# dziurka

mała dziura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od dziura

(1.2) otwór w zamku lub kłódce do którego wkładany jest klucz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On ma zęby jak perełki – w każdym dziurka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑurka, AS: ʒ́urka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziurawiec m., dziura ż., dziurkacz m., dziurkarka ż., dziurkownica ż., dziurkowanie n., podziurkowanie n., dziurawienie n., podziurawienie n.

czas. dziurkować ndk., podziurkować dk., dziurawić ndk., podziurawić dk.

przym. dziurkowany, dziurawy

przysł. dziurawo

Wiktionary

# dziurkacz

przyrząd służący do robienia otworów w kartkach papieru tak, aby można było umieścić kartki w segregatorze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. dziurkacz biurowy.

(1.2) zob. dziurkacz konduktorski.

Wiktionary

Dziurkacz – urządzenie służące do robienia otworów np. w kartkach papieru najczęściej w celu późniejszego umieszczenia ich w segregatorze. Dziurkacz najczęściej wykorzystuje zasadę działania dźwigni.

Kiedyś był niezbędnym elementem wyposażenia każdego biurka, ale w epoce cyfrowej stracił swoją dominującą pozycję. Wymyślił go Matthias Theel. 14 listopada 1886 roku pomysł na dziurkacz opatentował niemiecki przedsiębiorca Friedrich Soennecken (1848–1919). Od tego momentu dziurkacz nie miał sobie równych. Zarówno dziurkacz, jak i segregator ogromnie usprawniły pracę w biurze.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑurkat͡ʃ, AS: ʒ́urkač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziura ż., dziurka ż., dziurkarka ż., dziurkowanie n., podziurkowanie n., dziurawienie n., podziurawienie n., przedziurawienie n., dziurawiec m., Dziurczak m., Dziurkowiec m., Dziurów m., dziurawka ż.

czas. dziurkować ndk., podziurkować dk., dziurawić ndk., przedziurawić dk., podziurawić dk.

przym. dziurawy, dziurkowany, dziurawcowy, dziurawkowy

przysł. dziurawo

Wiktionary

# dziurkarka

1. maszyna do robienia i obszywania dziurek do guzików;
2. urządzenie do przygotowywania taśmy dziurkowanej, na której kombinacje kodowe są przedstawione w postaci układu dziurek

SJP.pl

# dziurkować

czasownik

(1.1) robić w czymś dziurki, niewielkie otwory

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., dziurkowanie n., dziurka ż., dziurkacz mrz., dziura ż.

przym. dziurawy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perforować

Wiktionary

# dziurkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dziurkować.

Wiktionary

Dziurkowanie – opatrzenie znaczków i całostek (na znaku opłaty) dziurkami – jedną lub wieloma – układającymi się w inicjały, napisy, znaki lub symbole.

Dziurkowanie ma charakter jednoznaczny z:

- nadrukami dokonanymi przez pocztę
- kasowaniem znaczków
- zabezpieczeniem przed wykupem znaczków w arkuszach dla celów lokacyjnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dziursko n., niedziurkowanie n., dziura ż., dziurka ż., dziurkacz mrz.

czas. dziurkować ndk.

przym. dziurawy

Wiktionary

# dziurkowate

mający dużo drobnych otworów, pełen dziurek; porowaty

SJP.pl

# dziurkowatość

→ dziurkowaty

SJP.pl

#### Patrz:

dziurkowaty

# dziurkowaty

mający dużo drobnych otworów, pełen dziurek; porowaty

SJP.pl

# dziurkownik

urządzenie do dziurkowania

SJP.pl

# dziurla

nazwisko

SJP.pl

# dziurnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. reg. ktoś nieobyty towarzysko

Wiktionary

# dziurowicz

nazwisko

SJP.pl

# dziurownik

młotek do robienia dziur w metalu; dziurkownik

SJP.pl

# dziurowy

→ dziura

SJP.pl

#### Patrz:

dziura

# dziursko

zgrubienie od: dziura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od dziura

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czwórce ma pan dziursko jak pół Warszawy!

(1.1) W asfalcie mamy same dziurska niełatane od pięciu lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziura ż., dziurawiec mrz., dziurawka ż., dziureczka ż., dziurka ż., dziurkacz mrz., dziurkarka ż., dziurkownica ż., dziurkowanie n., podziurkowanie n., dziurawienie n., podziurawienie n.

czas. dziurkować ndk., podziurkować dk., dziurawić ndk., podziurawić dk., dziurawieć ndk.

przym. dziurkowany, dziurawy

przysł. dziurawo

Wiktionary

# dziurszlak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara więzienna oko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑurʃlak, AS: ʒ́uršlak

Wiktionary

# dziurzyński

nazwisko

SJP.pl

# dziw

1. rzecz dziwna, zdumiewająca; niezwykła historia;
2. zdziwienie, podziw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz dziwna, niezwykła lub nadprzyrodzone zjawisko

(1.2) pot. zdziwienie

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: dziwa

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: dziwić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Trudno uwierzyć, że jest to praca niebezpieczna, a jednak gdy dziś spoglądam wstecz, dziw mnie bierze, że ktoś spośród nas uszedł z życiem i może dać świadectwo prawdzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwo n., dziwak m., dziwaczka ż., dziwaczność ż., dziwność ż., dziwienie n., zdziwienie n., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., dziwowanie n., zdziwko n., dziwactwo n.

czas. dziwić ndk., zdziwić dk., dziwaczeć ndk., dziwaczeć dk., dziwować ndk.

przym. dziwny, dziwaczny, przedziwny

przysł. dziwnie, dziwacznie, przedziwnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudo; gw-pl|Śląsk Cieszyński|sumeryja.

Wiktionary

# dziwa

1. zgrubienie od: dziwka;
2. dziewczyna, kobieta niezgrabna, duża, prostacka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. kobieta dopuszczająca się nierządu, prostytutka

(1.2) posp. kobieta rozwiązła

(1.3) posp. kobieta atrakcyjna seksualnie, wręcz o wyzywającym wyglądzie

(1.4) posp. dziewczyna niezgrabna, nieobyta towarzysko

(1.5) środ. przestępców pomocnica kieszonkowca, która odwraca uwagę podczas kradzieży

(1.6) środ. karc. dama (karta)

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. dziwo n., dziwka ż.

przysł. dziwo

frazeologia.

etymologia.

derywat wsteczny od etymn|dziwka.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== dziwa (język cziczewa.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik

(1.1) wiedzieć

(1.2) znać

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑiva, AS: ʒ́iva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwo n., dziwka ż.

przysł. dziwo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. dziwo n., dziwka ż.

przysł. dziwo

frazeologia.

etymologia.

derywat wsteczny od etymn|dziwka.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== dziwa (język cziczewa.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik

(1.1) wiedzieć

(1.2) znać

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# dziwać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. patrzeć

Wiktionary

# dziwactwa

1. coś dziwacznego, śmiesznego, nietypowego;
2. czyjeś dziwne przyzwyczajenie lub maniera zachowania; ekscentryczność

SJP.pl

# dziwactwo

1. coś dziwacznego, śmiesznego, nietypowego;
2. czyjeś dziwne przyzwyczajenie lub maniera zachowania; ekscentryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz dziwaczna, coś dziwacznego

(1.2) czyjeś dziwaczne przyzwyczajenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To pływające dziwactwo o nieokreślonych kształtach to nowy, nieznany dotąd gatunek meduzy.

(1.2) Mam po dziurki w nosie twoich dziwactw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdziwienie n., dziwność ż., dziw m., dziwak m., dziwaczka ż., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., dziwaczność ż.

czas. dziwaczeć, dziwaczyć ndk., zdziwaczeć dk.

przym. dziwny, zdziwaczały, dziwaczny

przysł. dziwnie, zdziwaczale

Wiktionary

# dziwaczeć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdziwaczeć)

(1.1) stawać się dziwakiem, człowiekiem o nietypowych, dziwnych przyzwyczajeniach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy sam zamieszkasz na tym odludziu, na pewno będziesz dziwaczeć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziwić, dziwować się, dk. zdziwaczeć

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziw m., dziwactwo n., dziwaczka ż., dziwaczność ż., dziwadło n., dziwak m., dziwność ż., dziwo n., dziwoląg m., dziwota ż., dziwowisko n., zdziwaczenie n.

przym. dziwaczny, dziwny, przedziwny

przysł. dziwacznie, dziwnie

Wiktionary

# dziwaczek

ozdobna roślina z rodziny dziwaczkowatych, pochodząca z Ameryki Środkowej, hodowana dla dekoracji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od dziwak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) bot. nazwa systematyczna|Mirabilis|L.|ref=tak., rodzaj roślin zielnych z rodziny nocnicowatych;

(2.2) bot. roślina z rodzaju dziwaczek (2.1)

forma rzeczownika.

(3.1) D. lp. od dziwaczka

Wiktionary

Dziwaczek (Mirabilis) – rodzaj roślin zielnych z rodziny nocnicowatych. Należy do niego około 60 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje strefy międzyzwrotnikową i umiarkowane na obu kontynentach amerykańskich. Jeden gatunek M. himalaica występuje także w południowej Azji. Poza tym niektóre gatunki rozprzestrzenione zostały w uprawie i występują zdziczałe poza obszarem naturalnego występowania. Najszerzej rozprzestrzeniony w świecie jest dziwaczek jalapa M. jalapa. W Polsce kilka gatunków jest uprawianych, przejściowo dziczeje dziwaczek owłosiony M. albida.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.2) Zapach kwiatów dziwaczka mieścił w sobie samotność wielu dawnych ogrodów z mojego życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwak m., dziwaczka ż., dziwaczność ż., zdziwaczałość ż., dziw m., dziwadło n., dziwność ż., przedziwność ż., dziwienie n., zdziwienie n., podziw m., podziwianie n., wydziwianie n., wydziwienie n., udziwnienie n., udziwnienie n., dziwonia ż., zadziwienie n., zadziwienie n., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., zdziwko n., dziwidło n., dziwoląg m.

czas. dziwić ndk., zdziwić dk., zadziwiać ndk., zadziwić dk., podziwiać ndk., wydziwiać ndk., wydziwić dk., udziwniać ndk., udziwnić dk., zadziwiać ndk., zadziwić dk., dziwaczeć ndk., zdziwaczeć dk.

przym. dziwny, przedziwny, dziwaczny, zdziwaczały

przysł. dziwnie, przedziwnie, dziwacznie

Wiktionary

# dziwaczka

ozdobna roślina z rodziny dziwaczkowatych, pochodząca z Ameryki Środkowej, hodowana dla dekoracji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o dziwnych upodobaniach i przyzwyczajeniach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczność ż., dziwność ż., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., dziwactwo n.

:: fm. dziwak mos.

czas. dziwaczeć ndk., zdziwaczeć dk.

przym. dziwaczny, dziwny, przedziwny

przysł. dziwacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudaczka, ekscentryczka, fiksatka

Wiktionary

# dziwaczkowate

rodzina roślin z rzędu goździkowców; nocnicowate

SJP.pl

Nocnicowate, dziwaczkowate (Nyctaginaceae Juss.) – rodzina szeroko rozpowszechnionych głównie na terenach tropikalnych roślin zielnych i drzewiastych. Należy do rzędu goździkowców i składa się z 30–32 rodzajów i około 400 gatunków. Rodzina jest najbardziej zróżnicowana na obu kontynentach amerykańskich i tu jej przedstawiciele sięgają do chłodniejszych obszarów w Ameryce Północnej oraz do południowej Argentyny. Rośliny z tej rodziny wyróżniają się efektownym okwiatem i często barwnymi liśćmi kwiatostanowymi.

Wikipedia

# dziwaczkowaty

o cechach dziwaczkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dziwacznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dziwaczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowa budowla prezentowała się nieco dziwacznie, przypominała plaster miodu.

(1.1) Celina wyglądała dziwacznie w tym stroju kąpielowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈvat͡ʃʲɲɛ, AS: ʒ́ivačʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziw mrz., dziwaczek mos./mrz., dziwaczka ż., dziwaczność ż.,dziwak mos., dziwność ż.

czas. dziwaczeć ndk., zdziwaczeć dk.

przym. dziwaczny, dziwny

przysł. dziwnie, przedziwnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kuriozalnie

Wiktionary

# dziwaczniej

stopień wyższy od przysłówka: dziwacznie

SJP.pl

# dziwaczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dziwaczny

SJP.pl

# dziwaczność

1. ogół cech czegoś, co zwraca na siebie uwagę swoją nietypowością; cudaczność, cudackość, pokraczność, osobliwość;
2. coś, co zwraca na siebie uwagę swoją nietypowością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dziwaczne, osobliwe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziwaczny

przysł. dziwacznie

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwak m., dziwaczka ż., dziwactwo n., dziw mrz., zdziwaczenie n.

czas. dziwaczeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osobliwość

Wiktionary

# dziwaczny

właściwy dziwakowi; śmieszny, cudaczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zobacz jaki ona ma dziwaczny kapelusz!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈvat͡ʃnɨ, AS: ʒ́ivačny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwak m., dziwaczka ż., dziwactwo n., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., dziwaczność ż., dziwność ż., dziw mrz.

czas. dziwaczeć ndk., zdziwaczeć dk.

przym. dziwny

przysł. dziwacznie, dziwnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudaczny, ekscentryczny, nietuzinkowy, niezwykły, osobliwy, dziwny, niecodzienny

Wiktionary

# dziwadełko

1. zalążek materii kwarkowej (fizyka);
2. pierwsze stadium larwalne motylicy wątrobowej (biologia)

SJP.pl

- Miracidium, dziwadełko – pierwsza larwa w cyklu życiowym przywr wnętrzniaków
- Dziwadełko (ang. strangelet) – hipotetyczne ciało fizyczne, zbudowane z cząstek dziwnych

Wikipedia

# dziwadło

dziwoląg; potocznie:
1. człowiek wyglądający lub postępujący nietypowo, śmiesznie, dziwacznie; dziwak, ekscentryk;
2. coś dziwnego, nadmiernie wyrafinowanego, niezwykłego

SJP.pl

# dziwak

osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cóż za dziwak, w środku miasta trzyma na działce osła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivak, AS: ʒ́ivak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczność ż., dziwność ż.

:: zdrobn. dziwaczek m.

:: fż. dziwaczka ż.

przym. dziwaczny, dziwny

przysł. dziwacznie

czas. dziwaczeć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudak, dziwoląg, ekscentryk, fiksat, oryginał

Wiktionary

# dźiwanmukta

człowiek, który osiągnął wyzwolenie za życia (tzw. mukti); dżiwanmukta

SJP.pl

Dźiwanmukta (dewanagari, trl. jīvanmukta „Wyzwolony za życia”) – hinduistyczny tytuł odnoszący się do człowieka, który jeszcze żyje w ciele fizycznym, ale jest już wyzwolony z kołowrotu wcieleń (samsary).

Tradycja hinduizmu uznaje, że czyny dźiwanmukty nie podlegają konwencjonalnym zasadom moralności. Gdy człowiek zrealizował swoją wewnętrzną naturę Absolutu, jego działania są zgodne z ostatecznym źródłem wszelkich wartości.Adi Śankara w hymnie Uczcij Gowindę. Młot na zaślepienie naucza, że dźiwanmukta jest wolny od trzech podstawowych pragnień (tradycyjnych w naukach hinduizmu z okresu wedyjskiego):

1. pragnienia majątku,
2. pragnienia syna,
3. pragnienia świata.

Wikipedia

# dziweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dziwka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwka ż.

Wiktionary

# dziwer

falisty deseń na lufach strzelb ze stali damasceńskiej

SJP.pl

Dziwer (damast skuwany) – rodzaj stali o charakterystycznym wzorze, powstający w wyniku wielokrotnego skuwania ze sobą miękkiej stali o niskiej zawartości węgla, czyli stali podeutektoidalnej, z twardą stalą o wysokiej zawartości węgla, czyli stali eutektoidalnej. Różnica w zawartościach węgla musi być znaczna, aby ów wzór stał się widoczny. Bywa mylnie określany stalą damasceńską, jednak prawdziwa stal damasceńska (czyli damast krystaliczny) powstaje już w procesie wytopu, a nie skuwania.

Wikipedia

# dziwerować

dawniej: kując stal, wytłaczać charakterystyczny falisty deseń na jej powierzchni

SJP.pl

# dziwerowy

dotyczący dziweru

SJP.pl

# dziwić

1. wprawiać w podziw, w zdumienie; zdumiewać, zadziwiać;
2. dziwić się - odczuwać lub okazywać zdziwienie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdziwić)

(1.1) powodować odczucie zdumienia

czasownik zwrotny niedokonany dziwić się (dk. zdziwić się)

(2.1) odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

(2.2) daw. reg-pl|Kresy. patrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Ale słyszę, naprawdę słyszę rytm, a rymy same do mnie przybiegają. Mama się dziwi: przecież takie niemuzykalne dziecko!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziw mrz., dziwienie n., dziwienie się n., zdziwienie n., zdziwienie się n., dziwaczek mos./mrz.

czas. dziwaczeć, zadziwiać ndk., zadziwić dk., zdziwić dk.

przym. dziwny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwiać, zaskakiwać, zdumiewać

(2.1) dziwować się, zadziwiać się, zdumiewać się

Wiktionary

# dziwidło

roślina z rodziny obrazkowatych; amorfofalus

SJP.pl

Dziwidło, amorfofalus (Amorphophallus Blume ex Decne.) – rodzaj roślin należący do rodziny obrazkowatych, liczący ok. 230 gatunków, pochodzące z tropikalnej i subtropikalnej strefy paleotropiku (Afryka, Azja, Australazja i wyspy Pacyfiku).

Wikipedia

# dziwiński

nazwisko

SJP.pl

# dziwisz

1. wprawiać w podziw, w zdumienie; zdumiewać, zadziwiać;
2. dziwić się - odczuwać lub okazywać zdziwienie

SJP.pl

- Dziwisz − polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 1283 osoby.

Osoby noszące nazwisko Dziwisz:

- Augustyn Dziwisz (1918-1982) – polski piłkarz
- Karol Dziwisz (1911-1982) – polski piłkarz
- Stanisław Dziwisz (ur. 1939) – polski biskup rzymskokatolicki

Wikipedia

# dziwka

wulgarnie:
1. prostytutka;
2. kobieta lekkich obyczajów, prowadząca się niemoralnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. prostytutka

(1.2) pogard. o kobiecie

(1.3) łódź. duża dziewczyna

(1.4) środ. uchwyt do garnka lub menażki

(1.5) gw-pl|Bukowina. dziewczyna, panna

Wiktionary

Dziwka (hiszp. Yo puta) – hiszpański film fabularny w reżyserii Maríi Lidón z 2004 roku.

Film jest stylizowaną na film dokumentalny adaptacją powieści Isabel Pisano Yo puta. Główną bohaterką jest Rebecca (Denise Richards), studentka antropologii zbierająca materiały do książki na temat prostytucji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zadaje się z jakąś dziwką, a na mnie nie zwraca wcale uwagi.

(1.2) Ta dziwka wpierdoliła wszystkie pierogi!

(1.3) Taka dziwka jak ty może już iść do pracy. (zbiory tekstów mówionych w Katedrze Historii Języka Polskiego UŁ)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑifka, AS: ʒ́ifka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwa ż., dziweczka ż., dziewa ż., dziwkarz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kurwa, prostytutka, zdzira, ladacznica, lambadziara, wywłoka, lafirynda, nierządnica, kokota, kurtyzana, kobieta lekkich obyczajów

Wiktionary

# dziwkarski

potocznie: związany z wyglądem lub zachowaniem dziwki

SJP.pl

# dziwkarz

mężczyzna zadający się z kobietami lekkich obyczajów * forma dopełniacza l.mn. "dziwkarzów" przestarzała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) posp. mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mąż Hanki to dziwkarz, znów ma romans z jakąś małolatą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑifkaʃ, AS: ʒ́ifkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwka

przym. dziwkowaty, dziwkarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpustnik, babiarz, hulaka

Wiktionary

# dziwna

osobliwy, niezrozumiały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. cieśnina w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Dziwna – cieśnina o długości 30,348 km łącząca wody Zalewu Szczecińskiego z Morzem Bałtyckim. Oddziela wyspę Wolin od stałego lądu po jej wschodniej stronie. Dziwna odbiera wody z cieśniny zwanej Głębokim Nurtem. Względem pozostałych dwóch cieśnin Zalewu Szczecińskiego (Piany i Świny) znajduje się najdalej na wschód.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nad Dziwną leży miasto Dziwnów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivna, AS: ʒ́ivna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziwieński

Wiktionary

# dziwnie

przysłówek sposobu

(1.1) w nietypowy, osobliwy, często niezrozumiały sposób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdarzenia rozwijały się niepokojąco i dziwnie od samego początku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivʲɲɛ, AS: ʒ́ivʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwność ż., dziwactwo n., dziw mrz., zdziwaczenie n.

przym. dziwny, dziwaczny

czas. dziwaczeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudacznie, dziwacznie

Wiktionary

# dziwniej

stopień wyższy od przysłówków: dziwno, dziwnie

SJP.pl

# dziwniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dziwny

SJP.pl

# dziwno

przysłówek sposobu

(1.1) zob. dziwnie.

(1.2) stpol. gwałtownie

Wiktionary

Dziwno – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Sadlinki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Dziwno.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivnɔ, AS: ʒ́ivno

Wiktionary

# dziwność

1. cecha czegoś lub kogoś dziwnego, niezrozumiałego, niecodziennego;
2. jedna z liczb kwantowych opisujących kwark

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest dziwne

(1.2) fiz. addytywna liczba kwantowa, której wartość jest przypisywana wszystkim hadronom

Wiktionary

Cząstki dziwne – cząstki zawierające kwarki lub antykwarki dziwne.

Dziwność fizyczna danej cząstki (oznaczana symbolem S) stanowi różnicę liczby kwarków i antykwarków dziwnych tworzących daną cząstkę. Kwark dziwny ma dziwność równą -1, odpowiednio antykwark dziwny ma dziwność równą 1.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Także w liryce ekspresjonizmu znajdujemy sonety, tam miały odzwierciedlać upadek starych wartości albo groteskowość i dziwność.

(1.2) Własności kwarków są opisywane przez m.in. takie wielkości, jak kolor, zapach, powab i dziwność.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziwaczeć, udziwnić dk., udziwniać ndk.

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwactwo n., dziwak m., dziwaczka ż., dziw mrz., zdziwaczenie n.

przym. dziwny, dziwaczny

przysł. dziwnie, dziwacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) symbol. S

Wiktionary

# dziwnów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Dziwnów (hist. Dyuennow, Diuenow, Dievenau, niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa z letnim kąpieliskiem morskim i portem morskim.

Według danych z 31 grudnia 2013 r. miasto miało 2736 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivnuf, AS: ʒ́ivnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwnowianin m., dziwnowianka ż.

przym. dziwnowski

Wiktionary

# dziwnówek

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Dziwnówek (niem. Klein Dievenow) – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Dziwnów, 4,5 km na wschód od centrum Dziwnowa.

Według danych z 2008 r. wieś miała 404 mieszkańców.

W Dziwnówku nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko obejmujące 400 m linii brzegowej.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziwnówek jest miejscowością wypoczynkową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑivˈnuvɛk, AS: ʒ́ivnuvek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwnówczanin m., dziwnówczanka ż.

przym. dziwnówecki

Wiktionary

# dziwnowianin

mieszkaniec Dziwnowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# dziwnowianka

mieszkanka Dziwnowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# dziwnowski

przymiotnik od: Dziwnów

SJP.pl

# dziwny

osobliwy, niezrozumiały

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

(1.2) stpol. cudowny

(1.3) gw-pl|Bukowina. o wietrze silny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na marginesach książki były jakieś dziwne notatki, z których nic nie wynikało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivnɨ, AS: ʒ́ivny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., zdziwaczenie n., dziwactwo n., dziwność ż., dziwak m., dziwaczka ż., dziwadło n., dziw mrz.

czas. dziwić, zadziwić, zdziwić, dziwaczyć, wydziwiać, zdziwaczeć, udziwnić, udziwniać, dziwaczeć

przym. dziwaczny

przysł. dziwnie, dziwacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziwaczny, osobliwy, cudaczny; gw-pl|Górny Śląsk|dziwoki.

Wiktionary

# dziwo

1. wyrażenie zdumienia, zaskoczenia: o dziwo
2. coś dziwnego, nieznanego, cudo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niezwykła rzecz

(1.2) cudo, straszydło, zjawa

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Dziwo nie oszalała. → O mało nie oszalała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑivɔ, AS: ʒ́ivɔ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziw mrz., dziwa ż., dziwadło n.

czas. dziwaczeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) gw-pl|zachodniowielkopolska. niedziwa

Wiktionary

# dziwoczyć

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wariować

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. popędzać

Wiktionary

# dziwogon

rodzaj ptaków śpiewających

SJP.pl

# dziwogony

rodzaj ptaków śpiewających

SJP.pl

Dziwogony, dławiki (Dicruridae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad dwadzieścia gatunków.

Wikipedia

# dziwogłówka

rodzaj skorupiaka z rzędu skrzelonogów

SJP.pl

Dziwogłówka wiosenna (Eubranchipus grubii syn. Siphonophanes grubii, czasami pisane grubei) – należy, analogicznie jak zadychra, do podrzędu liścionogów właściwych (Euphyllopoda, bezpancerzowce Anostraca). Występuje w małych zbiornikach okresowych i stawach o dnie pokrytym opadłymi liśćmi.

Wikipedia

# dziwok

w łowiectwie: świeżo złowiony ptak łowczy; rabiec

SJP.pl

# dziwoki

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. dziki, nieoswojony

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. dziwny

Wiktionary

# dziwoląg

osoba, istota lub rzecz dziwaczna, nietypowa; dziwotwór, osobliwość, dziwactwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nietypowa istota, potwór

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz.

Wiktionary

# dziwonia

ptak z rodziny wróblowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carpodacus erythrinus|ref=tak., niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;

Wiktionary

Dziwonia (zwyczajna) (Erythrina erythrina) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący Eurazję. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑiˈvɔ̃ɲja, AS: ʒ́ivõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz.

Wiktionary

# dziwonos

rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych

SJP.pl

Dziwonos szaroboczny (Sarkidiornis melanotos) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zasiedla subsaharyjską Afrykę (łącznie z Madagaskarem) oraz południową i południowo-wschodnią Azję.

Wikipedia

# dziworski

nazwisko

SJP.pl

# dziwota

gwarowo: coś dziwnego, niezwykłego; osobliwość

SJP.pl

# dziwotwór

osoba, istota lub rzecz dziwaczna, nietypowa; dziwoląg, dziwactwo, poczwara

SJP.pl

# dziwować

potocznie: dziwować się - dziwić się, zdumiewać się

SJP.pl

# dziwowisko

coś co powoduje podziw, zdumienie; osobliwość

SJP.pl

# dziwożona

w mitologii słowiańskiej: złośliwa boginka, nieprzychylna ludziom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitsłow. rodzaj demona o kobiecej postaci z ludowych wierzeń i mitów słowiańskich;

Wiktionary

Dziwożona (także boginka, mamuna) – demon żeński z wierzeń dawnych Słowian.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. dziwożonka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) boginka, mamuna

Wiktionary

# dziwulski

nazwisko

SJP.pl

# dziwy

1. zgrubienie od: dziwka;
2. dziewczyna, kobieta niezgrabna, duża, prostacka

SJP.pl

Dziwy – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Lubowidz. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Wkrą.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Andrzeja Apostoła w Lubowidzu.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sierpeckim województwa płockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# dziwło

dziwło modre - roślina z rodziny obrazkowatych, sukulent o jadalnych bulwach

SJP.pl

# dziyń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. dzień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na leżance legnoł lyń / I sie lyni cołki dziyń.

Wiktionary

# dziyndzioł

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. dzięcioł

Wiktionary

# dziynkuja

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziękuję

forma czasownika.

(2.1) zob. dziynkować.

Wiktionary

# dziynnie

przysłówek czasu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. codziennie

Wiktionary

# dziywcze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewczyna

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. córka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Chciało ci sie, matko, / bogatego zięcia, / bedziesz ty banować, / swoigo dziywczęcia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziywczyn

(1.2) dziywczyn

Wiktionary

# dziywczyn

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewczyna

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. córka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziywcze

(1.2) dziywcze

Wiktionary

# dziywka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewczyna, służąca

Wiktionary

# dżizja

podatek pogłówny w krajach muzułmańskich nakładany na innowierców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. rel. hist. podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;

Wiktionary

Dżizja (arab. جزية) – nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich podatek pogłówny, ściągany w pieniądzu.

Dżizja została usankcjonowana przez Koran

W islamie dżizja była tłumaczona jako opłata za zwolnienie ze służby wojskowej i obronę ze strony muzułmanów oraz przywilej życia na terytorium muzułmańskim. Niewierni byli obywatelami drugiej kategorii i nie mogli zajmować wysokich pozycji państwowych.

Wikipedia

# dżochar

obce imię męskie

SJP.pl

Grozny (ros. Гро́зный, Groznyj; czecz. Соьлжа-ГӀала, Sölƶa-Ġala) – miasto w Rosji, stolica Czeczenii. W 2010 roku miasto liczyło ok. 270 tys. mieszkańców (wobec ok. 400 tys. na początku lat 90. XX wieku).

Czeczeńcy używają też nazwy Dżochar-Gala (czecz. Джохар-ГӀала / Dƶoxar-Ġala), na cześć Dżochara Dudajewa.

Wikipedia

# dżodhpur

miasto w Indiach

SJP.pl

Dźodhpur (hindi जोधपुर, Jodhpur) – miasto w północno-zachodnich Indiach, w stanie Radżastan, na skraju pustyni Thar. Około 927 tys. mieszkańców.

Wikipedia

# dżodhpurski

dotyczący Dżodhpuru, miasta w północno-zachodnich Indiach

SJP.pl

# dżoint

papieros skręcany zwykle z marihuany lub tytoniu; joint, blant, skręt

SJP.pl

# dżojstik

specjalny drążek z przyciskami, służący do sterowania przebiegiem gier komputerowych; joystick

SJP.pl

Dżojstik lub manipulator drążkowy (ang. joystick, od joy – zabawa, stick – patyk, drążek) – urządzenie wejścia komputera, manipulator służący do sterowania ruchem obiektów na ekranie. W podstawowej wersji składa się z wychylnego drążka zamocowanego na podstawce, którego przechylenie w odpowiednim kierunku powoduje stosowną reakcję sterowanego obiektu oraz z umieszczonych na drążku i podstawce przycisków uruchamiających przypisane im działania i dodatkowe funkcje sterujące. Pierwsze dżojstiki nie służyły do rozrywki (ang. joy stick), lecz do sterowania samolotami; nazywano je wtedy „drążkami sterowniczymi” (ang. control stick).

Wikipedia

# dżokdżakarta

rezydentura w Indonezji na Jawie

SJP.pl

# dżokej

zawodowy jeździec biorący udział w gonitwach konnych; jockey (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jeźdz. jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

Wiktionary

Dżokej (ang. jockey) – jeździec w wyścigach konnych, który podczas zawodów stosuje specyficzny bardzo płytki dosiad, zwany półsiadem lub dosiadem stiplowym, w strzemionach na bardzo krótkich puśliskach.

Dawniej dżokej to służący jadący na koniu przy karecie lub powozie albo towarzyszący jadącemu konno panu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W młodości chciał być dżokejem, a następnie rozpoczął na krótko karierę zawodową w sporcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɔkɛj, AS: ǯokei ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jockey mos., dżokejstwo n.

:: fż. dżokejka ż.

przym. dżokejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jockey

Wiktionary

# dżokejka

1. kobieta biorąca zawodowo udział w gonitwach konnych;
2. lekka, sztywna czapka z daszkiem noszona najczęściej do konnej jazdy

SJP.pl

# dżokejski

→ dżokej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżokejem, dotyczący dżokeja

Wiktionary

#### Patrz:

dżokej

#### Powiązane:

rzecz. dżokej mos., dżokejka ż., dżokejstwo n.

Wiktionary

# dżokejstwo

zawodowe branie udziału w wyścigach konnych

SJP.pl

# dżoker

dodatkowa karta w talii, najczęściej z wizerunkiem błazna, w niektórych grach pełniąca rolę najsilniejszej, w innych - zastępującej każdą inną kartę; joker

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) karc. dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę

(1.2) ukryty atut, ktoś lub coś, co użyte w pewnym momencie radykalnie poprawia czyjąś sytuację

Wiktionary

Joker (wym. „dżoker” czyli ang. żartowniś), dżoker – jedna z kart do gry, w niektórych grach karcianych (na przykład kierki) służy do zastępowania dowolnej innej karty. W standardowej brydżowej talii kart znajdują się dwa lub trzy jokery oprócz 52 kart zwykłych. Najczęściej spotykanym wizerunkiem na jokerze jest kolorowo ubrany błazen (trefniś, ang. joker od joke – „żart”, z łac. iocus czytaj jokus) w czapce z dzwoneczkami. Jokery oprócz wizerunku błazna bywają oznaczane w narożniku karty gwiazdką lub (niekiedy, jeśli nie koliduje to z oznaczeniem waleta) literą J; spotykane są też inne oznaczenia, na przykład znakiem dolara. Spośród trzech jokerów w talii zazwyczaj dwa są „czerwone” i jeden „czarny” (lub na odwrót, czasem występują trzy jokery w trzech różnych kolorach, na przykład czarny, czerwony i niebieski), przy czym różnica ta najczęściej widoczna jest tylko na oznaczeniu w narożniku karty. Czasem bywa, że wszystkie jokery są oznaczone jednakowym kolorem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kanaście używa się dwóch talii z dżokerami.

(1.2) Rezerwowy zawodnik był dżokerem trenera – zaraz po wejściu na boisko strzelił trzy gole.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɔkɛr, AS: ǯoker

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) joker

(1.2) atut

Wiktionary

# dzondzu

miasto w Korei Południowej

SJP.pl

Jeonju (kor. 전주시, Jeonju-si) – miasto i stolica prowincji Jeolla Północna w Korei Południowej. Położone 3 godziny drogi na południe od Seulu. Ważny ośrodek turystyczny, znany z doskonałej kuchni, zabytków, festiwali i imprez sportowych. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji Jeonju.

Wikipedia

# dzongkha

[czytaj: zonka] język urzędowy Bhutanu

SJP.pl

Dzongkha (རྯོང༌ཁ༌, transliteracja Wyliego: rdzong-kha; alternatywna nazwa: འབྲུག༌སྐད༌ brug skad, wymowa: trukkä) – język urzędowy Bhutanu, spokrewniony z niektórymi dialektami tybetańskimi używanymi w Sikkimie i południowym Tybecie. Mówiony dzongkha i współczesny standardowy język tybetański są wzajemnie niezrozumiałe, lecz dzongkha znajdował się pod silnym wpływem klasycznego języka tybetańskiego, używanego do lat 60. XX w. w szkolnictwie bhutańskim.

Wikipedia

# dżonka

chiński, żaglowy statek rybacki lub handlowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

Wiktionary

Dżonka (ang. junk od port. junco z jawaj. jong) – dalekowschodni niewielki statek drewniany bez stępki, przeważnie 1-, 2- lub 3-masztowy, o charakterystycznych wielokątnych żaglach przypominających wachlarz, plecionych z włókien roślinnych, zaopatrzonych w liczne, poziome usztywniające listwy, biegnące promieniście w poprzek całego żagla. Wykorzystywany w transporcie rzecznym i przybrzeżnym, w rybołówstwie, a często także jednocześnie jako miejsce zamieszkania całej rodziny. Około 1980 roku w samym tylko Hongkongu blisko 100 tys. osób mieszkało stale na dżonkach. Nośność największych dżonek (pięciomasztowych) sięga około 600 ton. Obecnie pływające dżonki niewiele różnią się od tych sprzed kilku wieków. Jednostka charakterystyczna dla wybrzeży całej wschodniej Azji od Japonii po Filipiny (bez Rosji).

Wikipedia

# dzu

skrót od: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (odczytywany jako całe wyrażenie); DzURP

SJP.pl

# dżu-dżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiu-dżitsu; dżudżitsu; jujutsu; jiujitsu; jiu-jitsu; jujitsu; ju-jitsu; ju-jutsu

SJP.pl

# dżuba

rzeka w Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Sudanu Południowego;

(1.2) geogr. hrabstwo w Sudanie Południowym;

(1.3) geogr. rzeka w Somalii;

Wiktionary

Dżuba (ang. Juba, arab. جوبا) – stolica i największe miasto w Sudanie Południowym nad Nilem Górskim, stolica utworzonej w 2005 autonomicznej republiki Sudanu Południowego, a od 9 lipca 2011 niepodległego państwa, ośrodek administracyjny stanu Ekwatoria Środkowa.

Wikipedia

# dżucze

oficjalna ideologia KRL-D, koreańska wersja marksizmu-leninizmu, podkreślająca samodzielność i suwerenność Korei Północnej

SJP.pl

Dżucze (kor. 주체, ang. juche, dosłownie samodzielność) – doktryna polityczna sformułowana przez przywódcę Korei Północnej Kim Ir Sena i wprowadzona w Korei Północnej.

Według jej twórcy doktryna ta opiera się na czterech naczelnych zasadach:

- samodzielność w ideologii – odrzucanie obcych wzorców ideologicznych, nieuwzględniających specyfiki, możliwości, tradycji, przeszłości historycznej, aspiracji i dążeń mieszkańców Korei Północnej;
- niezależność w polityce – nieuleganie naciskom politycznym i ingerencjom z zewnątrz, które prowadzą do stopniowej utraty suwerenności, ale prowadzenie własnej niezależnej polityki w kontaktach międzynarodowych;
- samodzielność ekonomiczna – nieuzależnianie się gospodarczo od innych państw i organizacji, bo prowadzi to do utraty suwerenności politycznej, ale twórcze rozwijanie gospodarczych zdolności własnego narodu przy równoprawnej wymianie handlowej ze światem;
- samodzielna obrona kraju – obrony nie można powierzać innym, gdyż prowadzi to do utraty własnej suwerenności, ale trzeba posiadać własny samodzielny przemysł obronny oparty na własnej myśli technicznej, surowcach i mocach wytwórczych oraz ogólnonarodowy system obrony.

Wikipedia

# dżudda

miasto w Arabii Saudyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżuddyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dżedda

Wiktionary

# dżuddyjski

przymiotnik od: Dżudda

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżuddą, dotyczący Dżuddy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżudda ż.

Wiktionary

# dżudo

japońska walka zapaśnicza; judo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. japońska sztuka walki

Wiktionary

Judo, dżudo (jap. 柔道 jūdō; „łagodna droga”) – sztuka walki stworzona w Japonii jako sport przez Jigorō Kanō (1860–1938) z jūjutsu. Judo zostało docenione jako metoda ćwiczeń fizycznych, treningu moralnego i samoobrony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W młodości trenowałem dżudo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒudɔ, AS: ǯudo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. judo, judoka, dżudoka, judok, dżudok, judowiec, dżudowiec, judoczka, dżudoczka, dżudystka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) judo

Wiktionary

# dżudoczka

kobieta uprawiająca dżudo (judo); judoczka

SJP.pl

# dżudoga

strój dżudoki (zawodnika walczącego w judo), biały, składający się z szerokich spodni i luźnej bluzy przewiązywanej pasem; judoga, judogi (rzadziej)

SJP.pl

# dżudok

sportowiec uprawiający dżudo; dżudoka; dżudowiec; judok; judoka; judowiec

SJP.pl

# dżudoka

sportowiec uprawiający dżudo; dżudok; dżudowiec; judok; judoka; judowiec

SJP.pl

# dżudowiec

sportowiec uprawiający dżudo; dżudok; dżudoka; judok; judoka; judowiec

SJP.pl

# dżudysta

rzadko: sportowiec uprawiający dżudo; lepiej używać: dżudok (judok), dżudoka (judoka), dżudowiec (judowiec)

SJP.pl

# dżudystka

→ dżudysta

SJP.pl

#### Patrz:

dżudysta

# dżudżitsu

japoński system samoobrony opierający się na wykorzystaniu ruchów przeciwnika przeciw niemu samemu; sportowa odmiana tej sztuki walki; dżiu-dżitsu; dżu-dżitsu; jiujitsu; jiu-jitsu; ju-jitsu; jujitsu; jujutsu; ju-jutsu

SJP.pl

# dżudżystka

→ dżudżysta

SJP.pl

#### Patrz:

dżudżysta

# dżugara

jednoroczna trawa pastewna, uprawiana głównie w Azji, Egipcie i w USA; sorgo zwisłe

SJP.pl

# dżugaszwili

Józef Stalin (ros. Иосиф Сталин), właśc. Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili (ros. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли, wym. [ɪˈosʲɪf vʲɪsərʲɪˈonəvʲɪt͡ɕ d͡ʐʐʊɡɐˈʂvʲilʲɪ] ( odsłuchaj); Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili, gruz. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი; ps. Stalin, Koba, Soso, Iwanow, Wasiljew, Czyżykow, Besoszwili; ur. 6 grudnia?/18 grudnia 1878 w Gori, zm. 5 marca 1953 w Kuncewie (obecnie dzielnica Moskwy) – rewolucjonista bolszewicki, dyktator, polityk i zbrodniarz komunistyczny pochodzenia gruzińskiego. Był jednym z organizatorów zbrojnego przewrotu bolszewickiego, który przeszedł do historii jako „rewolucja październikowa”. Do 1922 był członkiem Rady Komisarzy Ludowych, pełnił w niej m.in. funkcję komisarza do spraw narodowościowych. W latach 1919–1953 był członkiem Biura Politycznego KC RKP(b), następnie WKP(b) i KPZR. Odpowiedzialny za śmierć milionów ludzi, uznawany za jednego z największych zbrodniarzy w historii ludzkości.

Wikipedia

# dżugdżur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji, ciągnący się wzdłuż brzegów Morza Ochockiego;

Wiktionary

Dżugdżur (ros. Джугджу́р) – łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim. Ciągnie się wygiętym łukiem wzdłuż brzegów Morza Ochockiego i jest północno-wschodnim przedłużeniem Pasma Stanowego. W północno-zachodniej części graniczy z pasmem Sette-Daban.

Wikipedia

# dzukia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju, a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno;

Wiktionary

Dzukia (lit. Dzūkija; hist. Dajnawa) – jeden z pięciu regionów etnograficznych Litwy. Rejon położony jest na południu kraju, częściowo też na terytorium Polski (województwo podlaskie) i Białorusi.

Głównymi miastami Dzukii są Olita, Grodno, Lida i Wilno. Charakterystyczne dla regionu są duże obszary lasów oraz obszary o małej gęstości zaludnienia.

Na terenie rejonu w pobliżu Wilna leży Park Regionalny Rzeki Wilii.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) hist. Dajnawa

Wiktionary

# dżul

podstawowa jednostka pracy i energii w międzynarodowym układzie jednostek miar; dżaul; joule

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

Wiktionary

Dżul (J) (ang. Joule) – jednostka pracy i energii – w tym ciepła – w układzie SI. Jeden dżul to praca wykonana przez siłę o wartości 1 N przy przesunięciu punktu przyłożenia siły o 1 m w kierunku równoległym do kierunku działania siły

  1 J = 1 N·m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak przeliczyć dżule na kalorie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒul, AS: ǯul

Wiktionary

# dżuma

1. ciężka, epidemiczna, bakteryjna choroba zakaźna wywołana przez pałeczkę dżumy, przenoszona na człowieka ze szczurów przez pchły, objawiająca się m.in. zapaleniem węzłów chłonnych, zapaleniem płuc i niewydolnością krążenia; mór; zaraza morowa;
2. groźne zjawisko o szerokim zasięgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę nazwa systematyczna|Yersinia pestis|ref=tak.;

(1.2) książk. przen. groźne, trudne do zatrzymania zjawisko o dużym zasięgu

(1.3) techn. zob. dżuma cynowa.

Wiktionary

Dżuma (czarna śmierć, mór, zaraza morowa) – ostra bakteryjna choroba zakaźna gryzoni i (rzadziej) innych drobnych ssaków, a także człowieka (zoonoza). Choroba ta wywołana jest infekcją względnie beztlenowych pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae (G(-)) nazwanej Yersinia pestis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dżuma dotarła do Danii na norweskim statku, który osiadł na mieliźnie w północnej Jutlandii, gdyż cała załoga była martwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒũma, AS: ǯũma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zadżumiony mos.

przym. zadżumiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czarna śmierć, mór, zaraza morowa, morowe powietrze

(1.2) patologia, choroba, gangrena, rak, wrzód

Wiktionary

# dżumowy

przymiotnik od: dżuma

SJP.pl

# dżungar

mieszkaniec Dżungarii (krainy historycznej w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członek mongolskiego plemięemienia zamieszkującego Dżungarię i sąsiednie ziemie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżungaria ż.

:: fż. Dżungarka ż.

przym. dżungarski

Wiktionary

# dżungaria

historyczna kraina w Chinach

SJP.pl

Dżungaria – historyczna kraina w zachodnich Chinach, obecnie region autonomiczny Sinciang.

Wikipedia

# dżungaripterus

rodzaj pterozaura z podrzędu pterodaktyli

SJP.pl

# dżungarka

mieszkanka Dżungarii (krainy historycznej w Chinach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini mongolskiego plemięemienia zamieszkującego Dżungarię i sąsiednie ziemie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżungaria ż.

:: fm. Dżungar mos.

przym. dżungarski

Wiktionary

# dżungarski

przymiotnik od: Dżungaria (kraina historyczna w Xinjiang)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżungarią albo Dżungarami, dotyczący Dżungarii albo Dżungarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język dżungarski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżungaria ż., Dżungar mos., Dżungarka ż.

Wiktionary

# dżungla

1. gęsty, wilgotny, wiecznie zielony las tropikalny;
2. przenośnie:
a) coś bardzo skomplikowanego, zagmatwanego;
b) miejsce, gdzie występuje bezwzględna walka o wpływy, gdzie liczy się tylko prawo silniejszego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wilgotny las tropikalny;

(1.2) przen. coś trudnego do zrozumienia, pokonania

(1.3) przen. miejsce, gdzie ludzie zachowują się bezlitośnie, gdzie silniejszy narzuca swoją wolę słabszym

(1.4) muz. gatunek muzyczny w estetyce rave, z łamanym uderzeniem (breakbeat), w tempie między 160-180 bpm

Wiktionary

Dżungla – termin oznaczający pierwotnie i współcześnie w części publikacji specjalistycznych rodzaj formacji roślinnej charakterystycznej dla nadrzecznych terenów w północno-wschodniej części Azji Południowej. W języku niefachowym i niektórych publikacjach specjalistycznych określenie funkcjonuje jako synonim szeroko ujmowanego wilgotnego lasu równikowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z trudem przedzieraliśmy się przez dżunglę.

(1.2) Nowe prawo podatkowe to istna dżungla przepisów.

(1.3) Biegnę do ciebie / przez gaje wiosek, dżungle miast / biegnę do ciebie / nocą i za dnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒũŋɡla, AS: ǯũŋgla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżunglara ż.

przym. dżunglowy

Wiktionary

# dżunglak

rodzaj ptaków śpiewających

SJP.pl

# dżunglara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prostytutka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒũŋɡˈlara, AS: ǯũŋglara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżungla ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary

# dżunglotymal

dżunglotymal arabski - gatunek ptaka z rodziny pekińczyków

SJP.pl

# dżunglowy

związany z dżunglą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dżunglą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżungla ż.

Wiktionary

# dżurów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie śniatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Wiktionary

Dżurów – wieś w rejonie śniatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego, założona w 1396 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Dżurów w powiecie śniatyńskim województwa stanisławowskiego. Wieś liczy 1810 mieszkańców.

W 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 27 Polaków.

Na terenie miejscowości znajdowała się Kopalnia węgla brunatnego Leopold.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżurowski

Wiktionary

# dzurp

skrót od: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (odczytywany jako całe wyrażenie); DzU

SJP.pl

# dżuryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

- Dżuryn – rzeka na Ukrainie
- Dżuryn – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim
- Dżuryn – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie szarogrodzkim
- Dżuryn – dawna gmina

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżuryński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. war. Dżuryń

Wiktionary

# dzwaniać

czasownik

(1.1) przest. dzwonić (często lub od czasu do czasu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon m., dzwonienie n.

czas. dzwonić ndk., zadzwonić dk.

Wiktionary

# dźwięczeć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dźwięknąć)

(1.1) wydawać dźwięk

(1.2) być wyczuwalnym w mowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwięczenie n., dźwięcznik mrz., dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos.

przym. dźwięczny

przysł. dźwięcznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzmieć, rozbrzmiewać

Wiktionary

# dźwięczniej

stopień wyższy od przysłówka: dźwięcznie

SJP.pl

# dźwięczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dźwięczny

SJP.pl

# dźwięcznik

Dźwięcznik, czara głosowa – wylot (zakończenie) instrumentu dętego, które nadaje dźwiękom wydawanym przez poszczególne instrumenty dęte specyficzną barwę, w zależności od kształtu i materiału, z którego został wykonany.

Dźwięcznik może mieć różny kształt:

- kielichowaty – np. trąbka, tuba
- stożkowy – np. klarnet
- gruszkowaty – np. obój miłosny
- prosty – np. fagot

Wikipedia

# dźwięczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dźwięczne

(1.2) jęz. cecha artykulacji głosek wymawianych z drganiem więzadeł głosowych;

Wiktionary

Dźwięczność (fonacja) – jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dźwięk m., dźwiękowiec m., niedźwięczność ż.

czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

przym. dźwięczny, bezdźwięczny, niedźwięczny, dźwiękowy

przysł. dźwięcznie, bezdźwięcznie

Wiktionary

# dźwięczny

mający wyraźne, przyjemne brzmienie; dźwięczący

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

przymiotnik relacyjny

(2.1) jęz. wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

przym. dźwiękowy, dźwiękliwy

przysł. dźwięcznie, dźwiękowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jasny, klarowny

Wiktionary

# dźwięk

1. wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym;
2. zaburzenia falowe w ośrodku sprężystym, np. w powietrzu, wodzie, zdolne do wywołania wrażenia słuchowego;
3. w językoznawstwie: głoska;
4. w muzyce: brzmienie o określonej wysokości, natężeniu i barwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

Wiktionary

Dźwięk – zaburzenie mechaniczne falowe rozchodzące się w ośrodku sprężystym, zdolne do wrażenia słuchowego u człowieka lub zwierząt, a także wrażenie słuchowe wywołane taką falą. Dla człowieka pasmo słyszenia mieści się w granicach 20Hz do 20kHz. Częstotliwości poniżej 20Hz to infradźwięki, a powyżej 20kHz to ultradźwięki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nagle usłyszeliśmy dźwięk tłukącego się szkła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲjɛ̃ŋk, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwięczność ż., dźwiękowiec mos., dźwiękówka ż., dźwięczenie n.

czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy, ponaddźwiękowy

przysł. dźwiękowo, dźwięcznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głos

Wiktionary

# dźwięki

1. wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym;
2. zaburzenia falowe w ośrodku sprężystym, np. w powietrzu, wodzie, zdolne do wywołania wrażenia słuchowego;
3. w językoznawstwie: głoska;
4. w muzyce: brzmienie o określonej wysokości, natężeniu i barwie

SJP.pl

# dźwiękliwy

rzadko: wydający dźwięk; dźwięczący

SJP.pl

# dźwięknąć

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dźwięczeć)

(1.1) dokonany od|dźwięczeć.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dźwięczny

rzecz. dźwiękowiec mos.

Wiktionary

# dźwięknięcie

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

SJP.pl

# dźwiękochłonność

→ dźwiękochłonny

SJP.pl

#### Patrz:

dźwiękochłonny

# dźwiękochłonny

przymiotnik

(1.1) tłumiący, pochłaniający dźwięki, zapobiegający rozpraszaniu się dźwięków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Wołanie sanitariusza tłumiła do cichego szeptu gruba warstwa tkaniny dźwiękochłonnej pokrywająca drzwi gabinetu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkoχu̯õ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwiękochłonność ż.

Wiktionary

# dźwiękonaśladowczość

dźwiękonaśladownictwo, onomatopeja;
1. wyraz lub zespół wyrazów naśladujących dźwięki i odgłosy;
2. odtwarzanie środkami językowymi dźwięków i odgłosów

SJP.pl

Onomatopeja (gr. ὀνοματοποιία onomatopoiía – „tworzenie nazw”), wyraz dźwiękonaśladowczy – figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.

Wikipedia

# dźwiękonaśladowczy

naśladujących swym brzmieniem dźwięki naturalne

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. liter. naśladujący dźwięki lub odgłosy natury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słowo „kruk” to dźwiękonaśladowcza nazwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔ̃naɕlaˈdɔft͡ʃɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkõnaśladofčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwiękonaśladownictwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) onomatopeiczny

Wiktionary

# dźwiękonaśladownictwo

onomatopeja, dźwiękonaśladowczość;
1. wyraz lub zespół wyrazów naśladujących dźwięki i odgłosy;
2. odtwarzanie środkami językowymi dźwięków i odgłosów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. zob. onomatopeja.

Wiktionary

Onomatopeja (gr. ὀνοματοποιία onomatopoiía – „tworzenie nazw”), wyraz dźwiękonaśladowczy – figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dźwiękonaśladowczość ż.

przym. dźwiękonaśladowczy

przysł. dźwiękonaśladowczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dźwiękonaśladowczość

Wiktionary

# dźwiękoszczelność

→ dźwiękoszczelny

SJP.pl

#### Patrz:

dźwiękoszczelny

# dźwiękoszczelny

przymiotnik

(1.1) nie przepuszczający dźwięków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔˈʃt͡ʃɛlnɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkoščelny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwiękoszczelność ż.

Wiktionary

# dźwiękowiec

specjalista w zakresie udźwiękowiania; realizator dźwięku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zajmuje się realizacją dźwięku w studiu – radiowym, telewizyjnym lub nagraniowym

(1.2) osoba odpowiedzialna za nagłośnienie koncertu lub spektaklu

(1.3) realizator nagrań dźwięku na planie filmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwięk m., dźwięczność ż., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy

przysł. dźwiękowo, dźwięcznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) akustyk

Wiktionary

# dźwiękowisko

słuchowisko (częściej), radiosłuchowisko (rzadko);
1. utwór literacki (komedia lub dramat) napisany specjalnie lub przystosowany na potrzeby radia;
2. gatunek radiowej dramaturgii obejmujący takie utwory;
3. audycja radiowa, w czasie której nadawane są takie utwory

SJP.pl

# dźwiękowy

przymiotnik od: dźwięk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dźwięku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest wiele formatów plików dźwiękowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwięk m., dźwiękowiec m., dźwięczność ż.

przym. dźwięczny

Wiktionary

# dźwierzucianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dźwierzut

(1.2) osoba pochodząca z Dźwierzut, urodzona w Dźwierzutach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jestem dźwierzucianinem od urodzenia, znam problemy Dźwierzut i dlatego kandyduję na wójta gminy Dźwierzuty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fż. dźwierzucianka ż.

przym. dźwierzucki

Wiktionary

# dźwierzucianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dźwierzut

(1.2) kobieta pochodząca z Dźwierzut, urodzona w Dźwierzutach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jestem dźwierzucianką od urodzenia, znam problemy Dźwierzut i dlatego kandyduję do naszej rady gminy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fm. dźwierzucianin m.

przym. dźwierzucki

Wiktionary

# dźwierzucki

przymiotnik od: Dźwierzuty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dźwierzutami, dotyczący Dźwierzut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dźwierzuty nmos., dźwierzucianin m., dźwierzucianka ż.

Wiktionary

# dźwierzuty

wieś w Polsce

SJP.pl

Dźwierzuty (dawniej Swersutten, niem. Mensguth) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dźwierzuty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# dźwig

1. maszyna służąca do przenoszenia ciężkich ładunków, zazwyczaj na budowie
2. winda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

(1.2) zob. winda.

Wiktionary

Dźwig – urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15 stopni, lub urządzenie podnoszące poruszające się po określonym torze.

Dźwigi dzielą się na:

- dźwigi szybowe, czyli windy
- dźwigi budowlane pionowe
- dźwigi pochyłe
- dźwigi okrężne
- dźwigi portowe, zwane też żurawiami portowymi

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲik, AS: ʒ́vʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwignica ż., dźwignia ż., udźwig m., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwigacz mrz.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

przym. dźwigowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żuraw, kran, dźwignica

Wiktionary

# dźwigać

czasownik

(1.1) podnosić z wysiłkiem w górę coś ciężkiego

(1.2) nieść ciężkie rzeczy

(1.3) przen. podnosić na wyższy poziom

(1.4) przen. dawać radę jakimś trudom

czasownik zwrotny

(2.1) dźwigać się → podnosić się, wstawać

(2.2) dźwigać się → przen. być odbudowywanym

(2.3) dźwigać się → przen. wydostawać się własnymi siłami z bardzo ciężkiej sytuacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wśród podekscytowanych zawodników kręcił się redaktor Wyroba w towarzystwie wiotkiego młodzieńca dźwigającego magnetofon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡat͡ɕ, AS: ʒ́vʹigać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwig m., dźwigar m., dźwignica ż., dźwiganie n., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwignicowy m., dźwignicowa ż., dźwigarka ż., udźwig m., dźwigacz mrz.

czas. dźwignąć, udźwignąć, wydźwignąć, podźwignąć

przym. dźwigowy

ims. dźwignięty

Wiktionary

# dźwigacz

1. pierwszy kręg szyjny kręgosłupa; kręg szczytowy; atlas;
2. mięsień, którego skurcz powoduje uniesienie danego narządu;
3. przestarzałe, dziś ironiczne: osoba, która dźwiga ciężkie przedmioty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. kręg szyjny, na którym opiera się czaszka;

(1.2) sport. sportowiec podnoszący ciężary

Wiktionary

Kręg szczytowy, kręg szyjny I, dźwigacz (łac. atlas) – pierwszy kręg szyjny kręgosłupa kręgowców, począwszy od płazów, zestawiający się bezpośrednio z czaszką. Dźwigacz podtrzymuje czaszkę (nazwa wywodzi się od mitycznej postaci – Atlasa, który miał podtrzymywać niebo nad ziemią) oraz decyduje o jej ruchomości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡat͡ʃ, AS: ʒ́vʹigač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwig m., dźwignia ż., dźwignik m., dźwignica ż., dźwiganie n., dźwignięcie n., dźwigowy m., dźwignicowy m.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk.

przym. dźwigowy, dźwigniowy, dźwignicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atlas

Wiktionary

# dźwiganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dźwigać.

(1.2) gw-pl|Bukowina. budowanie domu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale mi to dźwiganie ciężaru, chyba "ciężarku" chciałeś powiedzieć!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dźwigać ndk.

rzecz. dźwigacz mrz.

Wiktionary

# dźwigar

1. element konstrukcyjny, belka podtrzymująca jakąś konstrukcję, np. strop, skrzydło samolotu;
2. dawniej: dźwig

SJP.pl

Dźwigar – element konstrukcyjny (np. wiązar lub belka), poziomy lub ukośny (np. dźwigar dachowy, stropowy); fragment budowli (np. dźwigar mostowy, stanowiący zazwyczaj przęsło mostu) przenoszący obciążenia konstrukcji na podpory główne (ściany, słupy lub filary).

Wikipedia

# dźwigarka

maszyna do przenoszenia lub podnoszenia ciężarów; lewar; winda śrubowa

SJP.pl

# dźwigarowy

przymiotnik od: dźwigar

SJP.pl

# dźwigienka

niewielka dźwignia

SJP.pl

# dźwigienkowy

przymiotnik od: dźwigienka

SJP.pl

# dźwignia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka

(1.2) fiz. jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;

(1.3) sport. chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;

(1.4) ekon. instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie

(1.5) ekon. bank. finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy

Wiktionary

Dźwignia – jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie siły mniejszej. Zbudowana jest ze sztywnej belki zawieszonej na osi. Dźwignia wchodzi w skład wielu mechanizmów, które również często nazywane są w skrócie dźwignią (np. dźwignia zmiany biegów, dźwignia hamulca, dźwignia wycieraczek, dźwignia przerzutki). W zależności od położenia osi względem działających sił rozróżnia się dźwignie dwustronną i jednostronną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.5) Najwyższą obecnie stosowaną dźwignię można spotkać na Forexie, gdzie wynosi ona nawet 3000:1.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɟɲa, AS: ʒ́vʹiǵńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwig mrz., dźwignica ż., dźwigowy mos., dźwigacz mrz.

przym. dźwigowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drążek, pot. wajcha, lewar

(1.4) lewar

Wiktionary

# dźwignica

urządzenie do podnoszenia i przemieszczania ładunków na niewielkie odległości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna z długim, ruchomym ramieniem służąca do przenoszenia ładunku;

Wiktionary

Dźwignice – grupa urządzeń dźwigowo-transportowych, służących do przemieszczania pionowego i poziomego ładunków, zwierząt i ludzi na niewielkie odległości, w ruchu przerywanym. Dźwignice stanowią liczną grupę środków transportu bliskiego, a ich eksploatacja wymaga odpowiednich kwalifikacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiɟˈɲit͡sa, AS: ʒ́vʹiǵńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwig m., dźwignia ż., udźwig m., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwigacz mrz.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

przym. dźwigowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dźwig

Wiktionary

# dźwignicowy

przymiotnik od: dźwignica

SJP.pl

# dźwignik

urządzenie służące do podnoszenia przedmiotów na małą wysokość

SJP.pl

Dźwignik, dźwignik o ruchu prostoliniowym (pot. lewarek) – urządzenie dźwigowe do pionowego (lub zbliżonego do pionowego) przemieszczania (podnoszenia) obiektów, zwykle na niewielką wysokość. Najczęściej stosowanym dźwignikiem jest podnośnik. Wszystkie dźwigniki stosowane w warsztatach i wulkanizacjach, a mocowane na stałe do podłoża, podlegają dozorowi technicznemu UDT.

Wikipedia

# dźwigniowy

przymiotnik od: dźwignia

SJP.pl

# dźwigoń

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. tragarz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡɔ̃ɲ, AS: ʒ́vʹigõń

Wiktionary

# dźwigowy

przymiotnik od: dźwig

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obsługująca dźwig

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z dźwigiem, dotyczący dźwigu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiˈɡɔvɨ, AS: ʒ́vʹigovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwig mrz., dźwignica ż., dźwignia ż., udźwig mrz.

:: fż. dźwigowa ż.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

Wiktionary

# dźwina

rzeka przepływająca przez Rosję, Białoruś i Łotwę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka płynąca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, uchodząca do Zatoki Ryskiej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dźwina płynie przez Dyneburg.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dźwińsk m., Dźwinów m., Dwina ż.

przym. dźwiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Dźwina Zachodnia

Wiktionary

# dźwińsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. Dyneburg

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Dźwina ż.

przym. dźwiński

Wiktionary

# dźwiński

przymiotnik od: Dźwina

SJP.pl

# dźwirze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stpol. śrpol. drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiʒɛ, AS: ʒ́vʹiže

Wiktionary

# dźwirzynianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dźwirzyna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dźwirzyński

rzecz. Dźwirzyno n.

Wiktionary

# dźwirzyno

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś rybacka w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Dźwirzyno (niem. Kolberger Deep) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg. Miejscowość położona jest nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim, nad jeziorem Resko Przymorskie.

Dźwirzyno to miejscowość wypoczynkowa z portem morskim, letnim kąpieliskiem i rozbudowaną bazą wypoczynkowo-turystyczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dźwirzyno jest miejscowością wypoczynkową.

(1.1) Główną ulicą Dźwirzyna jest ulica Wyzwolenia.

(1.1) Dźwirzyno leży nad jeziorem Resko Przymorskie i nad Morzem Bałtyckim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiˈʒɨ̃nɔ, AS: ʒ́vʹižỹno

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dźwirzyński

rzecz. dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary

# dźwirzyński

dotyczący Dźwirzyna, kąpieliska nad Morzem Bałtyckim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Dźwirzyna, związany z Dźwirzynem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dźwirzyno n., dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary

# dźwiyrka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. drzwiczki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwiyrka

Wiktionary

# dźwiyrza

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. drzwi

Wiktionary

# dźwiyrze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. drzwi

Wiktionary

# dzwola

wieś w Polsce

SJP.pl

Dzwola – wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie janowskim, w gminie Dzwola.

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 897 mieszkańców.

Wikipedia

# dzwolski

przymiotnik od: Dzwola (wieś)

SJP.pl

# dzwon

1. instrument odlany z metalu, pusty w środku, o kształcie kielicha;
2. dźwięk wydawany przez dzwon; dzwonienie;
3. element konstrukcyjny różnych urządzeń technicznych, zwykle kształtu cylindrycznego, zamknięty od góry, bez dna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

(1.2) dźwięk dzwonu (1.1)

(1.3) techn. element różnych urządzeń technicznych, zwykle w kształcie cylindrycznym, zamknięty od góry, bez dna

(1.4) pot. niegroźny wypadek drogowy, kolizja lub stłuczka

(1.5) hist. wojsk. główna część hełmu chroniąca większą część głowy;

(1.6) zob. dzwony.

forma rzeczownika.

(2.1) lm. D. zob. dzwono.

Wiktionary

- dzwon – instrument muzyczny
  - dzwon kościelny – dzwon używany w kościołach
  - dzwon okrętowy – dzwon używany na statkach
- dzwon nurkowy – urządzenie do nurkowania
- dzwon – podstawowa część konstrukcyjna hełmu
- Dzwon – turnia w Dolinie Kobylańskiej na Wyżynie Olkuskiej
- Dzwon – figura akrobacji lotniczej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dźwięk dzwonu codziennie wzywał mieszkańców wsi na poranną mszę.

(1.2) Z daleka było słychać dzwon.

(1.4) Cholera! Miałem wczoraj dzwona nowym autem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡zvɔ̃n, AS: ʒvõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwony nmos., dzwonko n., dzwonnica ż., dzwonnik m., dzwonienie n., zadzwonienie n., wydzwanianie n., wydzwonienie n., oddzwanianie n., oddzwonienie n., podzwonne n., dzwoniec m.

:: zdrobn. dzwonek m., dzwoneczek m.

czas. dzwaniać, dzwonić ndk., zadzwonić dk., wydzwaniać ndk., wydzwonić dk., oddzwaniać ndk., oddzwonić dk.

przym. dzwonowy, dzwonowaty, dzwonkowaty, dzwonczany

Wiktionary

# dzwonczany

przymiotnik

(1.1) gwara. karc. karowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon, dzwonek

przym. dzwonkowy, dzwonny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karowy, dzwonkowy

Wiktionary

# dzwoneczek

zdrobnienie od: dzwonek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) liter. film. bohaterka filmów, książek i komiksów związanych z Piotrusiem Panem

Wiktionary

Dzwoneczek, Blaszany Dzwoneczek (ang. Tinker Bell) – postać fikcyjna, bohaterka sztuki teatralnej i powieści Piotruś Pan szkockiego pisarza J.M. Barriego, jej licznych filmowych ekranizacji oraz dzieł nią inspirowanych. Wróżka, przyjaciółka Piotrusia Pana.

Wikipedia

# dzwoneczki

zdrobnienie od: dzwonek

SJP.pl

# dzwoneczkowaty

podobny kształtem do dzwoneczka

SJP.pl

# dzwoneczkowy

przymiotnik od: dzwoneczek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dzwoneczkiem, dotyczący dzwoneczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwoneczek m., dzwonek mrz., dzwonnica ż.

Wiktionary

# dzwonecznik

roślina z rodziny dzwonkowatych, rosnąca w Europie środkowo-wschodniej i w Azji

SJP.pl

Dzwonecznik (Adenophora Fisch.) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych. Obejmuje 62 gatunki. Występują głównie w Azji Wschodniej, jedynie dwa gatunki rosną dziko w Europie. W Polsce rośnie dziko jeden gatunek – dzwonecznik wonny A. liliifolia. Rośliny te rosną w widnych lasach i w zbiorowiskach trawiastych. Kwiaty zapylane są zwykle przez pszczoły.

Wikipedia

# dzwonek

1. przyrząd wydający brzęczący dźwięk, używany do sygnalizacji;
2. dźwięk dzwonka; dzwonienie;
3. potocznie: sygnał oznaczający koniec lub początek lekcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dzwon

(1.2) mały dzwon

(1.3) urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze

(1.4) dźwięk dzwonka (1.2-3), sygnał dzwonkiem (1.2-3)

(1.5) karc. jeden z kolorów karcianych

(1.6) przedmiot przypominający kształtem dzwon

(1.7) bot. nazwa systematyczna|Campanula|L.|ref=tak., roślina o dużych, najczęściej niebieskich kwiatach

(1.8) bot. lud. dziurawiec

Wiktionary

- dzwonek – kolor w kartach
- dzwonek – instrument muzyczny, mały dzwon
- dzwonki – instrument muzyczny
- dzwonek – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych
- dzwonek, także dzwonko – fragment korpusu ryby przeznaczony do konsumpcji
- dzwonek – rodzaj sygnału dźwiękowego
- Dzwonek – czasopismo wydawane we Lwowie w latach 1859–1872
- Dzwonek – potok w województwie małopolskim
- Dzwonek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin
- Dzwonek – źródło w dolinie za Żbikiem w województwie małopolskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Wśród pamiątek po babci jest mosiężny dzwonek.

(1.3) Kupiliśmy nowy dzwonek, bo poprzedniego nie było za dobrze słychać.

(1.4) Chodźmy, bo już dzwonek na lekcję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃nɛk, AS: ʒvõnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon m., dzwonko n., dzwonnica ż., dzwonnik m., podzwonne n., dzwoneczek m., dzwonienie n., zadzwonienie n.

czas. dzwonić ndk., zadzwonić dk.

przym. dzwonczany, dzwoneczkowy, dzwonkowaty, dzwonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzwoneczek m.

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk|zwónek.

(1.5) karo, szel

(1.7) kampanula

Wiktionary

# dzwoniarz

dawniej:
1. rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem dzwonów; ludwisarz;
2. osoba zajmująca się dawniej dzwonieniem w dzwony; dzwonnik

SJP.pl

# dzwoniasty

przypominający kształtem dzwon

SJP.pl

# dzwonić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadzwonić)

(1.1) wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka

(1.2) wywoływać dźwięk uderzając w metaliczny przedmiot

(1.3) o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk

(1.4) pot. telekom. telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne

(1.5) wywoływać uczucie nieprzyjemnego dźwięku w uszach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Helena dzwoniła na próżno – nikt nie zareagował.

(1.3) Gdy zadzwonił telefon, wybuchła kłótnia o to, kto ma odebrać.

(1.4) Tylu klientów dzwoniło z reklamacjami, że w końcu firma wyrejestrowała numer.

(1.5) W czasie ataku choroby morskiej dzwoni mi w uszach i mam okropne zawroty głowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃ɲit͡ɕ, AS: ʒvõńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwony nmos., dzwon mrz., dzwonek mrz., dzwonnica ż., dzwonnik mos., dzwoneczek mrz., dzwono n., dzwonko n., dzwonienie n., dodzwonienie n., dodzwanianie n., obdzwonienie n., obdzwanianie n., oddzwonienie n., oddzwanianie n., podzwonienie n., podzwanianie n., przedzwonienie n., przedzwanianie n., przydzwonienie n., przydzwanianie n., rozdzwonienie n., rozdzwanianie n., wydzwonienie n., wydzwanianie n., zadzwonienie n., zdzwonienie n., zdzwanianie n.

czas. dzwaniać, dodzwonić dk., dodzwaniać ndk., obdzwonić dk., obdzwaniać ndk., oddzwonić dk., oddzwaniać ndk., podzwonić dk., podzwaniać ndk., przedzwonić dk., przedzwaniać ndk., przydzwonić dk., przydzwaniać ndk., rozdzwonić dk., rozdzwaniać ndk., wydzwonić dk., wydzwaniać ndk., zadzwonić dk., zdzwonić się dk., zdzwaniać się ndk.

przym. dzwonowy, dzwonkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zwónić.

(1.4) telefonować

Wiktionary

# dzwoniec

ptak z rzędu wróblowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. oliwkowozielony ptak wielkości wróbla;

Wiktionary

Dzwoniec (zwyczajny) (Chloris chloris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marzeniem jest wszystkich miasteczkowych ptaszników zastawiać w tym zakątku sidła na wilgi, kraski, dzwońce, drozdy, jemiołuchy – dostęp wszakże do pustelni równie trudny od strony wody, jak lądu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃ɲɛt͡s, AS: ʒvõńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon mrz.

Wiktionary

# dzwonienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wywoływanie dźwięku za pomocą dzwonu lub dzwonka

(1.2) wywoływanie dźwięk uderzając w metaliczny przedmiot

(1.3) wydawanie dźwięku przez dzwon, dzwonek lub telefon

(1.4) pot. telefonowanie, próba nawiązania połączenia telefonicznego

(1.5) uczucie nieprzyjemnego dźwięku w uszach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡zvɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ʒvõńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwony nmos., dzwon mrz., dzwonek mrz., dzwonnica ż., dzwonnik mos., dzwoneczek mrz., dzwono n., dzwonko n., dodzwonienie n., dodzwanianie n., obdzwonienie n., obdzwanianie n., oddzwonienie n., oddzwanianie n., podzwonienie n., podzwanianie n., przedzwonienie n., przedzwanianie n., przydzwonienie n., przydzwanianie n., rozdzwonienie n., rozdzwanianie n., wydzwonienie n., wydzwanianie n., zadzwonienie n., zdzwonienie n., zdzwanianie n.

czas. dzwaniać, dzwonić ndk., dodzwonić dk., dodzwaniać ndk., obdzwonić dk., obdzwaniać ndk., oddzwonić dk., oddzwaniać ndk., podzwonić dk., podzwaniać ndk., przedzwonić dk., przedzwaniać ndk., przydzwonić dk., przydzwaniać ndk., rozdzwonić dk., rozdzwaniać ndk., wydzwonić dk., wydzwaniać ndk., zadzwonić dk., zdzwonić się dk., zdzwaniać się ndk.

przym. dzwonowy, dzwonkowy

Wiktionary

# dzwonistęp

rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny dzwonkowatych, z rzędu dzwonkowców, obejmujący ponad 55 gatunków

SJP.pl

Dzwonkowiec, kodonopsis, dzwonistęp (Codonopsis Wall.) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych. Obejmuje 42, 46 lub 53 gatunki. Różnice w liczbie zaliczanych tu gatunków wiążą się z włączaniem lub wyodrębnianiem roślin z różnych rodzajów, w innych ujęciach przedstawianych jako synonimy (np. Himalocodon, Pankycodon, Pseudocodon). Rośliny te występują w środkowej i wschodniej Azji na obszarze od Himalajów po Japonię i Jawę (24 gatunki są endemitami Chin). Zasiedlają zbiorowiska trawiaste, zaroślowe, widne lasy i miejsca skaliste. Kwiaty zapylane są przez pszczoły, kwitnące w kolorze zielonym – także przez osy.

Wikipedia

# dzwonki

perkusyjny instrument muzyczny używany w orkiestrach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) muz. instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Moluccella|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (nazwa systematyczna|Lamiaceae|ref=tak.)

(1.3) pot. żart. męskie genitalia

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od dzwonek

Wiktionary

Dzwonki (orkiestrowe) (wł. campanelli, skrót: cmpl.) – instrument muzyczny z rodziny idiofonów, znany również jako Glockenspiel (z niem. "gra dzwonków").

Dzwonki bywają mylnie nazywane cymbałkami (cymbały to instrument strunowy, a nie idiofon).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃ŋʲci, AS: ʒvõŋʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. cymbałki

(1.2) gniazdeczka

(1.3) orzeszki, klejnoty

Wiktionary

# dzwonko

kawałek ryby pociętej poprzecznie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. ryb. kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek

(1.2) daw. karc. karo, dzwonek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nałożył sobie kolejne dzwonko szczupaka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃nkɔ, AS: ʒvõnko

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. dzwonek.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzwono

Wiktionary

# dzwonkowate

1. przypominający kształtem albo dźwiękiem dzwonek;
2. o cechach dzwonkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Dzwonkowate (Campanulaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu astrowców (Asterales). Obejmuje 84 rodzaje z 2389 gatunkami. Rośliny te są rozprzestrzenione na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, nie występują także na obszarach wielkich pustyń.

Rośliny z tej rodziny wykorzystywane są głównie jako ozdobne. Niektóre są jadalne i stosowane jako lecznicze.

Wikipedia

# dzwonkowaty

1. przypominający kształtem albo dźwiękiem dzwonek;
2. o cechach dzwonkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający dzwonek, w kształcie dzwonka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon, dzwoneczek, dzwonek, dzwonkowate

przysł. dzwonkowato

Wiktionary

# dzwonkówka

rodzaj grzybów z rodziny dzwonkówkowatych

SJP.pl

- dzwonkówka (Entoloma) – rodzaj grzybów
- Dzwonkówka – szczyt w Beskidzie Sądeckim
- Dzwonkówka – szczyt w Karkonoszach

Wikipedia

# dzwonkówkowate

rodzina grzybów z rzędu pieczarkowców; wieruszkowate

SJP.pl

Dzwonkówkowate, wieruszkowate (Entolomataceae Kotl. & Pouzar) – rodzina grzybów należąca do rzędu pieczarkowców.

Wikipedia

# dzwonkówkowaty

o cechach dzwonkówkowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# dzwonkowski

nazwisko

SJP.pl

# dzwonkowy

przymiotnik od: dzwonek

SJP.pl

# dzwonnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

Wiktionary

Dzwonnica – budowla lub jej część, w której zawieszono dzwony, mająca charakter sakralny (np. dzwonnice przy kościołach lub cerkwiach) lub świecki (np. miejskie wieże strażnicze – beffroi lub wieże ratuszowe). Najczęściej występuje w postaci wieży, murowanej lub drewnianej. Niekiedy spotyka się dzwonnice w formie ściany z otworami, są to tzw. dzwonnice parawanowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Konserwator zabytków postuluje jak najszybsze przeprowadzenie prac remontowych przy dzwonnicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa, AS: ʒvõnńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwonnik m., dzwon m., dzwonek m., dzwoneczek m., dzwonienie n., zadzwonienie n., podzwonne n., dzwony nmos.

czas. dzwonić ndk., zadzwonić dk.

przym. dzwonowy, dzwonkowy, dzwoneczkowy

Wiktionary

# dzwonniczka

→ dzwonnik

SJP.pl

#### Patrz:

dzwonnik

# dzwonniczy

→ dzwonnik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący dzwonu

Wiktionary

#### Patrz:

dzwonnik

# dzwonnik

osoba bijąca w dzwony w dzwonnicy, kościele itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek mający za zadanie dzwonienie dzwonem kościelnym w dzwonnicy;

(1.2) muz. muzyk grający na dzwonach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa kilku gatunków ptaków z rodzaju nazwa systematyczna|Procnias|ref=tak.

Wiktionary

Dzwonnik – osoba obsługująca dzwon kościelny, mająca za zadanie dzwonienie w dzwonnicy w określonych porach dnia oraz podczas nabożeństw.

Dzwonnikami w pierwszych wiekach polskiego chrześcijaństwa, byli duchowni. Począwszy od wczesnego średniowiecza, w języku łacińskim osoby te określano najczęściej mianem campanator oraz signator, przy czym sygnator był najważniejszym dzwonnikiem w większym zespole lub urzędnikiem nadzorującym dzwony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃ɲːik, AS: ʒvõ•ńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon m., dzwonek m., dzwoneczek m., dzwonnica ż., dzwonienie n., podzwonne n., zadzwonienie n., wydzwanianie n., wydzwonienie n., wdzwadzanie n., wdzwonienie n.

:: fż. dzwonniczka ż.

czas. dzwonić ndk., zadzwonić dk., wydzwaniać ndk., wydzwonić dk., wdzwaniać ndk., wdzwonić dk.

przym. dzwonowy, dzwonowaty, dzwonkowy, dzwonnicowy

Wiktionary

# dzwonny

poetycko: dźwięczny, dzwoniący

SJP.pl

# dzwono

1. część drewnianego obwodu koła u wozu
2. kawał ryby powstały przez przecięcie jej w poprzek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. wystająca, środkowa część drewnianego koła u wozu umocowana na osi

(1.2) coś kształtem przypominającego krąg, pierścień lub zwój

(1.3) kulin. ryb. zob. dzwonko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwonko n., dzwonienie n.

czas. dzwonić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) dzwonko

Wiktionary

# dzwonowaty

podobny kształtem do dzwonu

SJP.pl

# dzwonowo

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Dzwonowo – przysiółek wsi Niedźwiedziny, w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Skoki
- Dzwonowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Marianowo
- Dzwonowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
- Dzwonowo – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
- Dzwonowo – gromada

Wikipedia

# dzwonowy

przymiotnik od: dzwon

SJP.pl

# dzwony

spodnie o nogawkach rozszerzanych od kolan w dół

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. spodnie rozszerzone poniżej kolan

(1.2) eufem. grub. męskie genitalia

(1.3) muz. zob. dzwony rurowe.

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: dzwon

Wiktionary

- dzwony rurowe – instrument muzyczny, odmiana dzwonu klasycznego
- Dzwony (czasopismo)
- Dzwony (miejscowość) – miejscowość na Białorusi
- „Dzwony” – tytuł symfonii chóralnej Siergieja Rachmaninowa
- dzwony – spodnie o charakterystycznych, rozszerzających się u dołu nogawkach
- „Karylion” – opowiadanie Charlesa Dickensa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈd͡zvɔ̃nɨ, AS: ʒvõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzwon m., dzwonnik m., dzwonnica ż., dzwoneczek m., podzwonne n., dzwonienie n., zadzwonienie n., wydzwanianie n., wydzwonienie n., wdzwanianie n., wdzwonienie n.

czas. dzwonić ndk., zadzwonić dk., wydzwaniać ndk., wydzwonić dk., wdzwaniać ndk., wdzwonić dk.

przym. dzwonowy, dzwonowaty, dzwonkowy

Wiktionary

# dżygier

przemysłowe urządzenie do barwienia tkanin; barwiarka zwrotna

SJP.pl

# dżygit

kaukaski jeździec; dżigit

SJP.pl

Dżygit (słowo pochodzenia tureckiego, przejęte z rosyjskiego) – kaukaski jeździec konny, góral, czasem wojownik lub rozbójnik, świetnie panujący nad koniem. Najważniejsze jego atrybuty to kindżał i papacha (futrzana czapka).

Na Kaukazie określenie kogoś mianem dżygita jest komplementem, wyrazem uznania dla jego sprawności, odwagi i męskości.

Dżygitami, ze względu na ich umiejętności jeździeckie, nazywano także Kozaków.

Wikipedia

# dżygitówka

popisy akrobatyczne w jeździe konnej, wywodzące się z Kaukazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) popisy akrobatyczne na koniach, najczęściej wykonywane przez Kozaków i górali kaukaskich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedstawienie znakomitego rosyjskiego cyrku zakończyła dżygitówka w wykonaniu zespołu z Ukrainy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒɨɟiˈtufka, AS: ǯyǵitufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dżygit mos.

Wiktionary

# dzyń

wyraz naśladujący odgłos dzwonka

SJP.pl

wykrzyknik onomatopeiczny

(1.1) pot. dźwięk. krótki, brzęczący dźwięk, onomatopeja naśladująca dzwonek np. roweru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zrobił dzwonkiem: dzyń, dzyń, dzyń, ale i tak starowinka wszedł mu pod koło.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziń

Wiktionary

# dzyndzel

potocznie: coś zwisającego lub wystającego z czegoś, np. frędzel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. coś luźno zwisającego lub odstającego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tam masz taki dzyndzel, za który trzeba pociągnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzyndzelek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. dinks, dynks, tenteges, pipsztyk, ustrojstwo, fincykluchy, pizdryk, wihajster; grub. pierdolnik

Wiktionary

# dzyndzelek

wystający element, za który można pociągnąć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dzyndzel

(1.2) mały dzyndzel

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tam znajdziesz taki dzyndzelek, za który musisz lekko pociągnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzyndzel mrz.

Wiktionary

# dzyndzelocha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grub. prostytutka

(1.2) grub. srom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌd͡zɨ̃nd͡zɛˈlɔxa, AS: ʒỹnʒeloχa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. prostytutka.

(1.2) zob. srom.

Wiktionary

# dzyndzyboł

potocznie:
1. brelok, wisior;
2. sterczące zakończenie beretu; antenka

SJP.pl

# dzyndzyk

potocznie: wisząca ozdoba lub wiszący element czegoś; dzyndzel

SJP.pl

# dżyngiel

krótki, rozpoznawalny przerywnik dźwiękowy, używany zwykle w radiu lub telewizji jako autoreklama; dżingiel, dżingel, jingle, jingiel

SJP.pl

# dżyngis-chan

(ok. 1155-1227) władca mongolski; Czyngis-chan

SJP.pl

# dżyngoizm

napastliwy szowinizm, arogancki nacjonalizm, zwłaszcza połączony z wojowniczą polityką zagraniczną; dżingoizm

SJP.pl

# dżyzacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dżyzakiem, dotyczący Dżyzaku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Dżyzak mrz.

Wiktionary

# dżyzak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

Wiktionary

Dżyzak (uzb. Jizzax) – miasto w Uzbekistanie, nad rzeką Sanzar. Liczy 138,4 tys. mieszkańców (2004). Stolica wilajetu dżyzackiego.

Miasto jest ośrodkiem przemysłu materiałów budowlanych, elektrotechnicznego, maszynowego, chemicznego, lekkiego i spożywczego. Znajduje się tu także wyższa szkoła pedagogiczna. Dżyzak wzmiankowany jest już od X wieku. W pobliżu miasta znajduje się Park Narodowy Zaamin.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. dżyzacki

Wiktionary

# dł.

skrót od: długość (odczytywany jako cały, odmienny wyraz); dług.

SJP.pl

skrót

(1.1) = długość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dojazd do parku umożliwi wybudowana droga o dł. 450 m, przy której powstanie zatoka parkingowa na 100 miejsc w tym miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych.

Wiktionary

# dławiący

1. powodować niemożenie oddychania; dusić, gnieść;
2. przenośne:
a) tłumić (np. powstanie);
b) uciskać (np. obywateli);
3. techn. regulować przepływ gazu, cieczy dzięki odpowiednim urządzeniom;
4. dławić się - czuć dławienie, być dławionym

SJP.pl

# dławić

1. powodować niemożenie oddychania; dusić, gnieść;
2. przenośne:
a) tłumić (np. powstanie);
b) uciskać (np. obywateli);
3. techn. regulować przepływ gazu, cieczy dzięki odpowiednim urządzeniom;
4. dławić się - czuć dławienie, być dławionym

SJP.pl

czasownik

(1.1) uniemożliwiać swobodne oddychanie, tamować oddech, powodować krztuszenie się

(1.2) dusić kogoś

(1.3) tłumić lub likwidować coś

(1.4) prześladować coś, gnębić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Gdzie tylko dławią prawdę z jednej strony, tam jej zawsze wolny oddech zostawiają z drugiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dławienie n., zadławienie n., udławienie n., dławisz m.

Wiktionary

# dławica

dławica piersiowa - choroba powstająca w wyniku zmian w naczyniach wieńcowych i niedokrwienia mięśnia serca; stenokardia; dusznica bolesna

SJP.pl

- angina Prinzmetala
- choroba niedokrwienna serca
- Dławica piersiowa

Wikipedia

# dławicowy

związany z dławicą, dotyczący dławicy

SJP.pl

# dławiduda

gwarowo: organista

SJP.pl

# dławiec

choroba zakaźna; krup

SJP.pl

Błonica – choroba zakaźna, najczęściej występująca u dzieci, wywoływana przez maczugowiec błonicy. Głównym czynnikiem chorobotwórczym jest wytwarzany przez niektóre szczepy tych bakterii jad: toksyna błonicza.

W Polsce wprowadzono obowiązkowe szczepienia ochronne (w postaci szczepionki Di-Per-Te, DPT/DTP).

Wikipedia

# dławienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dławić.

Wiktionary

Dławienie jest zjawiskiem zmniejszenia się ciśnienia płynu przy przepływie przez przeszkodę w postaci zwężenia przekroju (np. przez zawór lub tarczę z otworem zainstalowana w przewodzie). Przy przepływie przez przewężenie prędkość płynu (szczególnie gazów) zwiększa się, ciśnienie i temperatura spadają. Za przewężeniem prędkość strugi gazu zmniejsza się na skutek tarcia wewnętrznego. Równocześnie podwyższa się temperatura i w pewnym stopniu ciśnienie, jednak nie osiąga ona wartości występującej przed przewężeniem.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. dławić

rzecz. dławisz mrz.

Wiktionary

# dławigad

rodzaj ptaków z rodziny bocianów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. duży ptak brodzący z rodzaju nazwa systematyczna|Mycteria|Linnaeus|ref=tak.;

Wiktionary

Mycteria – rodzaj ptaków z rodziny bocianów (Ciconiidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dwaˈvʲiɡat, AS: du̯avʹigat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dławigady nmos.

Wiktionary

# dławigady

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Mycteria|ref=tak., rodzaj ptaków z rodziny bocianowatych;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: dławigad

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwavʲiˈɡadɨ, AS: du̯avʹigady

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dławigad m.

Wiktionary

# dławik

1. cewka elektryczna o dużej indukcyjności;
2. przedstawiciel monotypowej rodziny ptaków z rzędu wróblowych; dziwogon

SJP.pl

Dławik – cewka indukcyjna zapobiegająca nagłym zmianom natężenia prądu elektrycznego lub służąca do ograniczenia prądu przemiennego bez strat mocy, jakie występowałyby gdyby elementem ograniczającym była rezystancja. Dławiki zwykle zawierają rdzenie ferromagnetyczne, choć mogą być też cewkami bez rdzenia (powietrznymi).

Wikipedia

# dławiki

1. cewka elektryczna o dużej indukcyjności;
2. przedstawiciel monotypowej rodziny ptaków z rzędu wróblowych; dziwogon

SJP.pl

# dławikowy

→ dławik

SJP.pl

#### Patrz:

dławik

# dławisz

pnącze o małych, pomarańczowych owocach z rodziny trzmielinowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Celastrus|L.|ref=tak. rodzaj roślin z rodzaju dławiszowców;

(1.2) bot. roślina z rodzaju dławisz (1.1)

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. oznajm. od dławić

Wiktionary

Dławisz (Celastrus L.) – rodzaj roślin z rodziny dławiszowatych. Należy do niego około 30–40 gatunków. Występują one głównie w strefie międzyzwrotnikowej, rzadziej umiarkowanej na obu kontynentach amerykańskich (w Ameryce Północnej tylko dławisz amerykański i okrągłolistny), na Madagaskarze, w południowej i wschodniej Azji (tu największe zróżnicowanie, tylko w Chinach jest 16 endemitów) oraz w Australii i na wyspach Oceanii. Są to rośliny leśne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dławisz jest najcenniejszym pnączem o ozdobnych owocach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dławiszowiec m., dławiszowce nmos., dławiszowate nmos., dławik m., dławienie n., udławienie n., zadławienie n., dławnica ż., dławica ż.

czas. dławić ndk., udławić dk., zadławić dk.

przym. dławiszowaty, dławikowy, dławicowy

Wiktionary

# dławiszowate

rodzina roślin z rzędu dławiszowców

SJP.pl

Dławiszowate (Celastraceae R. Br.) – rodzina roślin z rzędu dławiszowców (Celastrales). Obejmuje 94 rodzaje z ok. 1400 gatunkami. We florze Polski reprezentowana jest tylko przez rosnącą dziko trzmielinę (Euonymus) i dziewięciornika (Parnassia) oraz uprawianego dławisza (Celastrus). Są to w większości drzewa i krzewy, rzadko rośliny zielne, szeroko rozprzestrzenione na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy). Największa liczba przedstawicieli występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Zasiedlają bardzo różne siedliska, od wilgotnych lasów, poprzez zbiorowiska trawiaste i wydmy po pustynie.

Wikipedia

# dławiszowaty

o cechach dławiszowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# dławiszowce

rząd roślin okrytonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# dławnica

urządzenie uszczelniające przepust między otworem i ruchomym elementem przechodzącym przez ten otwór; dławik

SJP.pl

# dławnicowy

przymiotnik od: dławnica

SJP.pl

# dławny

dawniej:
1. duszony, dławiony;
2. duszny, wypełniony zaduchem

SJP.pl

# dłóg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dług

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak mi dłóg wrócisz oroz, to ci nie bydym broł procentu.

Wiktionary

# dłoń

część ciała ludzkiego umieszczona na końcu ręki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

(1.2) pot. ręka – część kończyny górnej człowieka od nadgarstka do końca palców

Wiktionary

Dłoń (łac. palma manus) – u naczelnych okolica ciała obejmująca powierzchnię przednią (w pozycji anatomicznej) śródręcza (od dalszej linii zgięcia skóry na nadgarstku do międzypalcowych fałdów skórnych). W tym ujęciu do dłoni nie zaliczają się powierzchnie przednie palców i nadgarstka, natomiast razem z nią tworzą powierzchnię dłoniową ręki. Skóra dłoni jest gruba, nieprzesuwalnie połączona z podłożem, pozbawiona owłosienia, z wyraźnie rozwiniętym rysunkiem listewek i bruzd międzybrodawkowych (linii papilarnych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najczęściej przewlekła neuropatia cukrzycowa atakuje nerwy stóp i nóg, nieco rzadziej nerwy dłoni i ramion.

(1.1) Miał złamanych kilka żeber i dłoń lewej ręki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwɔ̃ɲ, AS: du̯õń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłoniak m., dłonica ż., dłoniatka ż.

przym. dłoniowy, dłonny, dłoniasty, dłoniowaty

przysł. dłoniasto

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) ręka

meronimy.

(1.1) kciuk, nadgarstek, palec, śródręcze

pokrewne.

rzecz. dłoniak m., dłonica ż., dłoniatka ż.

przym. dłoniowy, dłonny, dłoniasty, dłoniowaty

przysł. dłoniasto

frazeologia.

jasno jak na dłoni • pomocna dłoń • mieć serce na dłoni • czytać z dłoni

etymologia.

etym|prasł|*dolnь.

uwagi.

zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) palm

* arabski: (1.1) كف m. (kaff)

* baskijski: (1.1) ahur, esku-ahur

* białoruski: (1.1) далонь ż.; (1.2) далонь ż., рука ż.

* chorwacki: (1.1) dlan m.

* czeski: (1.1) dlaň ż.

* dolnołużycki: (1.1) dłoń ż.

* duński: (1.1) hånd w.

* esperanto: (1.1) manplato, polmo

* fiński: (1.1) käsi

* francuski: (1.1) paume ż.

* galicyjski: (1.1) palma ż.

* gocki: (1.1) 𐌷𐌰𐌽𐌳𐌿𐍃 ż.

* górnołużycki: (1.1) dłóń ż.

* hiszpański: (1.1) palma ż. (de la mano)

* inuktitut: (1.1) ᐊᒡᒐᒃ

* islandzki: (1.1) hönd ż.

* jidysz: (1.1) דלאָניע ż. (dlonje)

* jugorusiński: (1.1) длань ż.

* karaimski: (1.1) авуч

* kaszubski: (1.1) dłóń ż.

* niemiecki: (1.1) Handinnenseite ż., Handfläche ż., Handteller m.

* norweski (bokmål): (1.1) hånd m./ż.

* nowogrecki: (1.1) παλάμη ż.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|dłoń., dłonie: PJM|dłonie.}}

* połabski: (1.1) dlån

* portugalski: (1.1) palma ż.

* rosyjski: (1.1) ладонь ż., длань ż., долонь ż.; (1.2) рука ż., кисть руки ż.

* slovio: (1.1) dlan (длан)

* słowacki: (1.1) dlaň

* staroegipski: (1.1) 20px|link=ꜥ (ꜥ)

* suahili: (1.1) kofi

* szwedzki: (1.1) handflata

* turecki: (1.1) el

* tuvalu: (1.1) alofilima, laulau lima

* ukraiński: (1.1) долоня ż., долонь ż.

* wepski: (1.1) käzi

* węgierski: (1.1) tenyér; (1.2) kéz

* włoski: (1.1) mano ż., palma ż.

źródła.

== dłoń (język dolnołużycki.) ==

thumb|dłoń (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dłoń

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# dłoniak

leszcz używany do zarybiania

SJP.pl

# dłoniasty

przypominający kształtem dłoń

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kształt dłoni, przypominający dłoń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Roślina miała wielkie, dłoniaste liście i żółte kwiaty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłoń ż.

Wiktionary

# dłonica

rękawica ochronna niemająca palców

SJP.pl

# dłoniowaty

przymiotnik

(1.1) mający kształt dłoni, wyglądający jak dłoń

(1.2) daw. mający długość dłoni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłoń ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dłoniasty

Wiktionary

# dłoniowy

przymiotnik od: dłoń

SJP.pl

# dłubać

1. drążyć, ryć przy pomocy jakiegoś narzędzia, palca; grzebać;
2. (często lekceważąco) wykonywać jakieś prace, np. przy samochodzie, majsterkować przy czymś

SJP.pl

czasownik

(1.1) drążyć w czymś lub żłobić

(1.2) pot. wykonywać jakąś pracę długo i starannie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To normalne, że dzieci dłubią w nosie.

(1.2) Teraz żona jeździ matizem na co dzień a ja wybieram się na zloty użytkowników do Wrocławia i hobbystycznie sobie przy nim dłubię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwubat͡ɕ, AS: du̯ubać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłubanka ż., dłubanina ż., dłubek m., dłubacz m., dłubaczka ż., dłubanie n., wydłubanie n., wydłubywanie n.

czas. wydłubywać ndk., wydłubać dk.

Wiktionary

# dłubacz

potocznie:
1. ktoś, kto wykonuje jakąś czynność zbyt drobiazgowo;
2. ktoś, kto zajmuje się wąską dziedziną wiedzy

SJP.pl

# dłubaczka

→ dłubacz

SJP.pl

#### Patrz:

dłubacz

# dłubak

narzędzie używane przy wykonywaniu odwiertów

SJP.pl

# dłubanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dłubać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wydłubanie n., wydłubywanie n., dłubek m., dłubacz m., dłubaczka ż., dłubanka ż., dłubanina ż.

czas. dłubać ndk., wydłubywać ndk., wydłubać dk.

Wiktionary

# dłubanina

żmudna robota

SJP.pl

# dłubanka

łódź zrobiona z jednego pnia drzewa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. prymitywna łódka wykonana z wydrążonego pnia drzewa;

Wiktionary

Dłubanka – najstarsza forma łodzi, zrobiona z wyżłobionego pnia drzewa. Prawdopodobnie zostały one wynalezione w ósmym tysiącleciu przed naszą erą, ale niektóre plemiona zamieszkujące lasy tropikalne (np. dorzecze Amazonki) do dziś ich używają.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nawet jeśli publiczność sądziła, że „dzicy” zachowują się całkowicie „naturalnie” – jedli, kąpali się, tańczyli, robili dłubankę z pnia drzewa – widowisko było w dużej mierze reżyserowane.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwuˈbãnka, AS: du̯ubãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłubanina ż., dłubek mos., dłubacz mos., dłubaczka ż., dłubanie n., wydłubanie n., wydłubywanie n., podłubanie n.

czas. dłubać ndk., wydłubywać ndk., wydłubać dk., podłubać dk.

Wiktionary

# dłubek

człowiek który pracuje powoli, z drobiazgową dokładnością

SJP.pl

# dłubnąć

wydrążyć, wyżłobić za pomocą jakiegoś narzędzia

SJP.pl

# dłuciarz

pracownik obsługujący dłutarkę

SJP.pl

# dług

pożyczka; zobowiązanie dłużnika; przenośnie: obowiązek moralny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

(1.2) przen. zobowiązanie moralne

Wiktionary

- dług – w znaczeniu ekonomicznym niespełniony obowiązek pewnego świadczenia przez dłużnika na rzecz wierzyciela
- Dług – polski film fabularny z 1999 roku w reż. Krzysztofa Krauzego
- Dług – amerykański film fabularny z 2010 roku w reż. Johna Maddena
- dług – w znaczeniu prawniczym świadczenie (obowiązek), wynikające ze stosunku zobowiązaniowego, które dłużnik jest zobowiązany spełnić na rzecz wierzyciela.
- dług publiczny – nominalne zadłużenie podmiotów sektora finansów publicznych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ojciec lekkomyślnie zaciągał długi, które teraz muszą spłacać jego dzieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwuk, AS: du̯uk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zadłużenie n., dłużnik m., dłużniczka ż.

czas. zadłużać ndk., zadłużyć dk.

przym. dłużny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zobowiązanie, wierzytelność, należność, niedopłata, reg. śl. reszt.; reg. śl. rest., gw-pl|Śląsk Cieszyński|dłóg.

Wiktionary

# dług.

skrót od: długość (odczytywany jako cały, odmienny wyraz); dł.

SJP.pl

# długachny

długaśny;
1. potocznie: bardzo długi;
2. żartobliwie: wysoki

SJP.pl

# długajczyk

nazwisko

SJP.pl

- Achilles Długajczyk (1930-2005) – polski biochemik
- Edward Długajczyk (ur. 1939) – polski historyk

Wikipedia

# długas

środowiskowo: długodystansowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gwara. sport. długodystansowiec

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuɡas, AS: du̯ugas

Wiktionary

# długaśny

długawy;
1. potocznie: bardzo długi;
2. żartobliwie: wysoki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zgrub. pot. bardzo długi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyjrzałem przez okno i zobaczyłem długaśny granatowy wóz (…)

(1.1) Ze złością uderzał w klawisze, wystukując długaśny numer.

(1.1) Wraz z Witkiem, Wieśkiem i Zenkiem siedzieliśmy w połowie sali, z niezłym widokiem na scenę, na której ustawiono długaśne prezydium, w którym królował Władysław Gomułka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długość ż.

przym. długi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długachny

Wiktionary

# długawy

potocznie: trochę za długi; przydługi

SJP.pl

# długi

1. odznaczający się ponadprzeciętną odległością pomiędzy skrajnymi punktami, ciągnący się na znaczną odległość;
2. mierzący wzdłuż, często w połączeniu z jednostkami liczbowymi (np. pomieszczenie długie na 7 metrów);
3. trwający znaczny czas, długotrwały;
4. żartobliwie, o człowieku: wysoki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający znaczny wymiar podłużny (długość)

(1.2) trwający znaczny czas

(1.3) żart. o człowieku: wysoki

(1.4) pot. używany przy określaniu długości lub czasu, jw.

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: dług

Wiktionary

- Kabaret Długi

Miejscowości w Polsce:

- Długi Borek
- Długi Bród
- Długi Kierz
- Długi Kąt
- Długi Ług

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bardzo podobają mi się dziewczyny z długimi włosami.

(1.2) Czekało nas długie oczekiwanie.

(1.3) Mój syn jest już taki długi, że chyba nas przerośnie.

(1.4) Ta uliczka jest długa tylko na 100 metrów, a więc jest bardzo krótka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuɟi, AS: du̯uǵi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedłużacz mrz., długość ż., dłużyzna ż., dłużyca ż.

czas. wydłużyć, przedłużać, przedłużyć

przym. długachny, długaśny

przysł. długo, wzdłuż

przyim. wzdłuż

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|dugi.

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|dugi.

Wiktionary

# długo

przysłówek sposobu

(1.1) na znaczną długość

(1.2) przez, na znaczny czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pole ciągnęło się długo i szeroko.

(1.2) Wyjeżdżam na bardzo długo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuɡɔ, AS: du̯ugo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długość ż., dłużyzna ż.

przym. długi

czas. wydłużyć, przedłużać, przedłużyć

przyim. wzdłuż

przysł. wzdłuż

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) długotrwale, przewlekle, bezterminowo, dożywotnio, latami, na wieki

Wiktionary

# długoborski

nazwisko

SJP.pl

# długobrody

mający długą brodę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający długą brodę

Wiktionary

# długoczuby

1. gołąbek długoczuby - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych; aborygenek długoczuby;
2. pingwin długoczuby - gatunek pingwina

SJP.pl

# długodystansowiec

biegacz specjalizujący się w biegach na długich dystansach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. biegacz biegający na długich dystansach

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. długodystansowy

przysł. długodystansowo

Wiktionary

# długodystansowość

→ długodystansowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest długodystansowe; cecha tych, którzy są długodystansowi

Wiktionary

#### Patrz:

długodystansowy

#### Powiązane:

przym. długodystansowy

przysł. długodystansowo

Wiktionary

# długodystansowy

1. mający związek z dużymi odległościami, odbywający się na dużej odległości;
2. książkowo: obliczony, zaplanowany na dłuższy czas; długofalowy, długookresowy

SJP.pl

# długodziób

ptak mający długi dziób

SJP.pl

# długodzioby

mający długi dziób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada długi dziób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widzę nurkujące co chwilę tracze nurogęsi, tracze długodziobe i bielaczki.

Wiktionary

# długofalowość

→ długofalowy

SJP.pl

#### Patrz:

długofalowy

# długofalowy

1. trwający długo lub zaplanowany na dłuższy czas, mający długi horyzont; długookresowy;
2. związany z długimi falami elektromagnetycznymi

SJP.pl

# długofazowość

→ długofazowy

SJP.pl

#### Patrz:

długofazowy

# długograj

środowiskowo: długogrająca płyta winylowa mieszcząca do 40 minut muzyki; longplay

SJP.pl

# długogrający

płyta długogrająca - płyta winylowa mieszcząca do 40 minut muzyki; longplay, długograj (środowiskowo)

SJP.pl

# długogrzywy

mający długą grzywę

SJP.pl

# długogłowie

w antropologii: kształt ludzkiej głowy wydłużony ku tyłowi, typowy np. dla rdzennych Australijczyków; dolichokefalia, dolichocefalia, długogłowość, podłużnogłowość, podłużnogłowie

SJP.pl

Dolichocefalia, długogłowie (gr. dolichós długi + kephalḗ głowa) – cecha anatomiczna głowy (lub czaszki) zwierząt, charakteryzująca się wskaźnikiem głowowym w zakresie 60–76. Głowa takiego zwierzęcia ma o wiele większy wymiar przednio-tylny niż boczny.

Wśród zwierząt dolichocefalią charakteryzują się np. charty borzoje. Wśród ludzi czaszka dolichocefaliczna jest obecnie charakterystyczna zwłaszcza dla Buszmenów i rdzennych Australijczyków.

Wikipedia

# długogłowiec

w antropologii: człowiek o kształcie głowy wydłużonym ku tyłowi, typowym np. dla rdzennych Australijczyków; podłużnogłowiec

SJP.pl

# długogłowość

w antropologii: kształt ludzkiej głowy wydłużony ku tyłowi, typowy np. dla rdzennych Australijczyków; dolichokefalia, dolichocefalia, długogłowie, podłużnogłowość, podłużnogłowie

SJP.pl

Dolichocefalia, długogłowie (gr. dolichós długi + kephalḗ głowa) – cecha anatomiczna głowy (lub czaszki) zwierząt, charakteryzująca się wskaźnikiem głowowym w zakresie 60–76. Głowa takiego zwierzęcia ma o wiele większy wymiar przednio-tylny niż boczny.

Wśród zwierząt dolichocefalią charakteryzują się np. charty borzoje. Wśród ludzi czaszka dolichocefaliczna jest obecnie charakterystyczna zwłaszcza dla Buszmenów i rdzennych Australijczyków.

Wikipedia

# długogłowy

o człowieku: mający kształt głowy wydłużony ku tyłowi, typowy np. dla rdzennych Australijczyków; podłużnogłowy

SJP.pl

# długoigielny

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. mający długie igły

Wiktionary

# długojęzyczny

1. mający długi język;
2. przenośnie: nieumiejący dochować tajemnicy

SJP.pl

# długokęcki

nazwisko

SJP.pl

# długokolcy

igłozwierz długokolcy - gatunek ssaka z rodzaju koendu

SJP.pl

# długokończysty

bagniak długokończysty - gatunek mchu z rodziny szmotłochowatych

SJP.pl

# długokłosowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający długie kłosy

Wiktionary

# długoletni

trwający wiele lat, wieloletni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający wiele lat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długoletniość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieloletni

Wiktionary

# długoletniość

→ długoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co długoletnie

Wiktionary

#### Patrz:

długoletni

#### Powiązane:

przym. długoletni

Wiktionary

# długolistny

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający długie liście

Wiktionary

# długolufowy

o broni palnej: mający długą lufę

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający długą lufę

Wiktionary

# długometrażowiec

film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy, film długometrażowy, pełnometrażówka, pełnometrażowiec

SJP.pl

# długometrażowy

film długometrażowy - film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) o filmie przekraczający 55 minut projekcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 1972 na bazie serialu powstał film długometrażowy wyświetlany w kinach.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełnometrażowy

Wiktionary

# długomir

imię męskie

SJP.pl

Długomił – staropolskie imię męskie, złożone z członów Długo- ("długi – rozciągnięty w przestrzeni") i -mił ("miły"). Mogło ono oznaczać "miły ludziom wszędzie na dużym obszarze". Zdrobnieniem tego imienia jest Długosz.

Długomił imieniny obchodzi 21 stycznia i 13 kwietnia.

Wikipedia

# długomirostwo

Długomir z małżonką; Długomirowie

SJP.pl

# długomirowie

Długomir z małżonką; Długomirostwo

SJP.pl

# długomirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Długomira lub z nim związany

SJP.pl

# długomił

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Długomił – staropolskie imię męskie, złożone z członów Długo- ("długi – rozciągnięty w przestrzeni") i -mił ("miły"). Mogło ono oznaczać "miły ludziom wszędzie na dużym obszarze". Zdrobnieniem tego imienia jest Długosz.

Długomił imieniny obchodzi 21 stycznia i 13 kwietnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdrobnieniem imienia Długomił jest Długosz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Długosz m.

przym. Długomiłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Długosz

Wiktionary

# długomiłowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Długomiłowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Langlieben) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Reńska Wieś na Górnym Śląsku.

Częściami wsi są: Pierzchowice i Żabnik.

W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Długomiłowice, po jej zniesieniu w gromadzie Reńska Wieś.

Długomiłowice są położone na styku mezoregionów Kotliny Raciborskiej i Płaskowyżu Głubczyckiego.

Wikipedia

# długomiłowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Długomiła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Długomiłowym sadzie rośnie kilka grusz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Długomił mos.

Wiktionary

# długonóg

gryzoń z rodziny postrzałkowatych; postrzałka

SJP.pl

# długonogi

mający długie nogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający długie nogi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi, AS: du̯ugõnoǵi

Wiktionary

# długonos

długonos ciernisty - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny długonosowatych; węgorzyk ciernisty

SJP.pl

# długonosowate

rodzina słodkowodnych ryb promieniopłetwych

SJP.pl

Długonosowate (Mastacembelidae) – rodzina słodkowodnych ryb z rzędu szczelinokształtnych (Synbranchiformes).

Wikipedia

# długonosy

mający długi nos

SJP.pl

# długonożny

zwykle o zwierzętach: mający długie nogi; długonogi

SJP.pl

# długoogniskowy

obiektyw długoogniskowy - obiektyw aparatu fotograficznego lub kamery o specjalnym przeznaczeniu, np. teleobiektyw lub obiektyw do zbliżeń

SJP.pl

# długoogoniasty

1. mający długi ogon; długoogonowy;
2. goral długoogoniasty - gatunek ssaka z rodziny krętorogich, zamieszkujący skaliste i trawiaste tereny w pobliżu lasów; goral długoogonowy, goral chiński;
3. suseł długoogoniasty - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych

SJP.pl

# długoogonkowy

zwykle o liściach: mający długi ogonek, np. buk długoogonkowy, lipa długoogonkowa

SJP.pl

# długoogonowy

1. mający długi ogon; długoogoniasty;
2. pancernik długoogonowy - gatunek ssaka lądowego z rodziny pancerników; peba;
3. łuskowiec długoogonowy - ssak łożyskowy z rzędu łuskowców;
4. babka długoogonowa - gatunek ryby z rodziny babkowatych;
5. goral długoogonowy - gatunek ssaka z rodziny krętorogich, zamieszkujący skaliste i trawiaste tereny w pobliżu lasów; goral długoogoniasty, goral chiński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma długi ogon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z szafy wyszedł długoogonowy zwierz i podreptał w stronę kuchni.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długoogoniasty

Wiktionary

# długookresowość

→ długookresowy

SJP.pl

#### Patrz:

długookresowy

# długookresowy

1. długo trwający;
2. zaplanowany na dłuższy czas

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający przez długi okres lub zaplanowany na długi czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeprowadzono długookresową analizę treści ponad 33200 postów na internetowym forum poświęconym rakowi piersi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długookresowość ż.

przysł. długookresowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długotrwały, długoterminowy

Wiktionary

# długoostrogowy

gółka długoostrogowa - gatunek rośliny z rodziny storczykowatych

SJP.pl

# długopalcowy

przymiotnik

(1.1) biol. taki, który ma długie palce

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. długopalczasty

Wiktionary

# długopalcy

mający długie palce; długopalczasty

SJP.pl

# długopalczasty

mający długie palce; długopalcy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający długie palce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z ziemi wychodziły długopalczaste potwory.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. długopalcowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długopalcy, długopalcowy

Wiktionary

# długopęd

pęd rozwinięty typowo, o wydłużonych międzywęźlach

SJP.pl

Długopęd – boczny pęd roślin drzewiastych o długich międzywęźlach (odległościach między poszczególnymi liśćmi) i silnym przyroście na długość. Na pędzie takim występują pojedyncze pąki liściowe, rzadko kwiatowe (np. u forsycji). Cechy morfologiczne długopędów odgrywają często istotną rolę przy oznaczaniu gatunków i odmian.

Wikipedia

# długopis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

Wiktionary

Długopis – narzędzie do pisania wynalezione w 1938 roku przez węgierskiego artystę i dziennikarza László Bíró. Po wybuchu wojny uciekł on z ojczyzny i dotarł do Argentyny, gdzie ze swoim bratem George’em (chemikiem) udoskonalali wynalazek. Pierwsza produkcja zaczęła się podczas wojny w Buenos Aires. W roku 1944 László Bíró sprzedał swoje udziały jednemu z akcjonariuszy, który zajął się produkcją na masową skalę. Była ona realizowana na potrzeby pilotów alianckich podczas II wojny światowej, ponieważ długopisem można pisać bez względu na zmiany ciśnienia atmosferycznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wypisał mi się długopis, możesz pożyczyć mi coś do pisania?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwuˈɡɔpʲis, AS: du̯ugopʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długopisik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|dugopis.

Wiktionary

# długopisik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od długopis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długopis m.

Wiktionary

# długopisowy

przymiotnik od: długopis

SJP.pl

# długoplanowy

zaplanowany na długi czas

SJP.pl

# długopole

wieś w Polsce

SJP.pl

Długopole – wieś wielodrożnica w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Nowy Targ.

Wieś królewska, położona w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego, należała do tenuty nowotarskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# długopole-zdrój

wieś w Polsce

SJP.pl

Długopole-Zdrój (niem. Bad Langenau) – wieś uzdrowiskowa w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka.

Wikipedia

# długopolski

przymiotnik od: Długopole-Zdrój

SJP.pl

# długopoły

o ubraniu: mający długie poły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o ubiorze mający długie poły

Wiktionary

# długopręcikowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający długie pręciki

Wiktionary

# długopyski

delfin długopyski - gatunek delfina; delfin zwyczajny

SJP.pl

# długopłatkowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma długie płatki

Wiktionary

# długopłetwiec

waleń z podrzędu fiszbinowców; humbak, długopłetwowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Megaptera|Gray|ref=tak., rodzaj morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych

(1.2) zool. waleń z rodzaju długopłetwiec (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zimą długopłetwce odżywiają się rezerwami tłuszczu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) humbak

Wiktionary

# długopłetwowiec

waleń z podrzędu fiszbinowców; humbak, długopłetwiec

SJP.pl

# długopłetwy

1. grindwal długopłetwy - gatunek ssaka z rodziny delfinowatych;
2. tuńczyk długopłetwy - gatunek ryby z rodziny makrelowatych; tuńczyk biały, tuńczyk albakora;
3. stadnik (bystrzyk, alestes) długopłetwy - gatunek ryby z rodziny alestesowatych

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający długą płetwę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W akwarium pływała jakaś długopłetwa pomarańczowoczerwona ryba.

Wiktionary

# długoramienny

mający długie ramiona

SJP.pl

# długoręki

mający długie ręce

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma długie ręce

Wiktionary

# długorogi

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma długie rogi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈrɔɟi, AS: du̯ugoroǵi

Wiktionary

# długoryjec

motyl z rodziny zawisakowatych; fruczak gołąbek

SJP.pl

# długoryjki

trzeń długoryjki - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych; trzeń długoryjkowy

SJP.pl

# długoryjkowy

trzeń długoryjkowy - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych; trzeń długoryjki

SJP.pl

# długorzęsy

mający długie rzęsy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający długie rzęsy

Wiktionary

# długość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

(1.2) o czasie: czas trwania czegoś

(1.3) fiz. o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań;

(1.4) geogr. jedna ze współrzędnych geograficznych, zmieniająca się w kierunku wschód-zachód

(1.5) cecha tego, co długie

Wiktionary

- długość fizyczna
- długość geograficzna
- długość fali
- długość ekliptyczna
- długość Plancka
- długość słowa
- długość łuku
- długość całkowita
- długość między pionami

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sznurek długości metra zmieści się w kieszeni.

(1.2) Przewidywana długość oczekiwania zniechęciła ją do złożenia zamówienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuɡɔɕt͡ɕ, AS: du̯ugość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłużyzna ż., dłużyca ż., dłużenie n., wydłużenie n.

czas. przedłużyć, przedłużać, dłużyć ndk., wydłużyć dk.

przym. długi, długaśny, podłużny

przysł. długo, długaśnie, wzdłuż

temsłow. długo-

przyim. wzdłuż

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) długość fali

(1.4) długość geograficzna

Wiktionary

# długościomierz

miernik długości, wymiarów, rozmiarów obiektów, ciał, stosowany zazwyczaj w mechanice precyzyjnej

SJP.pl

# długoseryjność

→ długoseryjny

SJP.pl

#### Patrz:

długoseryjny

# długoseryjny

produkowany w długich seriach, dużych ilościach w tej samej wersji

SJP.pl

# długosiedlski

przymiotnik od: Długosiodło

SJP.pl

# długosiodło

wieś w Polsce

SJP.pl

Długosiodło – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Długosiodło. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Wymakracz.

Miejscowość jest siedzibą gminy Długosiodło.

Wikipedia

# długoskrzydlak

długoskrzydlak sierposz - gatunek owada z rodziny pasikonikowatych

SJP.pl

Długoskrzydlak (Phaneroptera) – rodzaj owadów prostoskrzydłych z rodziny pasikonikowatych.

Są to owady średnich rozmiarów o zielonym ubarwieniu. Ich głowę cechują dłuższe od ciała czułki i mały wierzchołek ciemienia z bruzdą pośrodku. Przedplecze cechuje płaski, wydłużony ku tyłowi dysk i zaokrąglone płaty boczne. Obie pary skrzydeł sięgają za koniec odwłoka, przy czym pokrywy są krótsze niż druga para. Odnóża przedniej pary mają kolec na biodrach. Samiec ma długą płytkę subgenitalną oraz ostro zakończone i esowato wygięte przysadki odwłokowe. U samicy płytka subgenitalna jest trójkątna, a pokładełko krótkie, u szczytu ząbkowane.

Wikipedia

# długoskrzydłe

dawna nazwa rzędu ptaków, obecnie występującego pod nazwą krótkonogich

SJP.pl

# długoskrzydły

mający długie skrzydła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma długie skrzydła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Były długoskrzydłe anioły, złote świąteczne dzwony i dzwonki z ciasta, kolorowe bałwanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈskʃɨdwɨ, AS: du̯ugoskšydu̯y

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. długoskrzydlaty

Wiktionary

# długosterny

część nazwy wielu gatunków ptaków, np. safo długosterny, gołębiak długosterny, wydrzyk długosterny

SJP.pl

# długosz

długosz królewski (Osmunda regalis) - chroniona w Polsce paproć rosnąca w podmokłych lasach i na torfowiskach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., poufała forma imienia Długomił;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. potok na Przedgórzu Paczkowskim

(2.2) geogr. grzbiet górski Sudetach Środkowych;

(2.3) geogr. wieś w województwie mazowieckim, w gminie Szydłowiec;

Wiktionary

- Długosz – zdrobnienie imienia Długomił.
- długosz (Osmunda) – rodzaj paproci z rodziny długoszowatych
- długosz królewski – gatunek paproci
- Długosz – potok na Przedgórzu Paczkowskim, dopływ Mory
- Długosz – grzbiet górski Gór Kruczych w Sudetach Środkowych
- Długosz – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Szydłowiec
- Długosz Królewski – rezerwat przyrody w Łęczynie
- Długosz Królewski – rezerwat przyrody w Wierzchucinie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój szef ma na imię Długosz, po dziadku.

(2.1) Wieczorami kąpaliśmy się w Długoszu i palili ognisko z miejscowymi.

(2.2) Na północnym krańcu Długosz styka się ze skałkami Trzej Bracia.

(2.3) Mieszkamy w Długoszu od lata 1975 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Długoszowski, Długoszowy

rzecz. Długomił mos.

Wiktionary

# długoszczęki

delfinek długoszczęki - gatunek ssaka morskiego

SJP.pl

# długoszewski

nazwisko

SJP.pl

# długoszowate

rodzina paproci

SJP.pl

Długoszowate (Osmundaceae) – rodzina paproci, jedyna z rzędu długoszowców Osmundales. Obejmuje ok. 23 gatunki grupowane w 4 lub 6 rodzajów. Rodzina ma zasięg niemal kosmopolityczny – brak jej tylko na obszarach okołobiegunowych i znajdujących się pod wpływem klimatu gorącego i suchego. W Europie, w tym w Polsce, rośnie tylko jeden gatunek – długosz królewski Osmunda regalis.

Wikipedia

# długoszowaty

o cechach długoszowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# długoszowiec

przedstawiciel rzędu paproci

SJP.pl

# długoszowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Długosza

Wiktionary

- Andrzej Długoszowski (1922-1944) – podharcmistrz, uczestnik powstania warszawskiego
- Bolesław Wieniawa-Długoszowski (1881-1942)
- Jerzy Długoszowski (1922-2009) – harcmistrz, kapitan MO, partyzant Szarych Szeregów, polityk SLD
- Jerzy Wieniawa-Długoszowski (1898-1931) – uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej
- Marek Długoszowski ps. "Baobab" (1924-1944) – uczestnik powstania warszawskiego

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Długosz m.

przym. Długoszowy

Wiktionary

# długoszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Długosza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy Długoszowej stajni stoi buda dla psa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Długosz mos., Długoszowski mos.

przym. Długoszowski

Wiktionary

# długoszpar

gatunek planktonożernego rekina; żarłacz olbrzymi, rekin olbrzymi, rekin słoneczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Cetorhinus maximus|Gunnerus|ref=tak., ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

Wiktionary

Długoszpar, rekin olbrzymi, żarłacz olbrzymi, rekin gigantyczny, rekin słoneczny (Cetorhinus maximus) – gatunek dużej, morskiej ryby chrzęstnoszkieletowej, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny długoszparowatych (Cetorhinidae) zaliczanej do lamnokształtnych. Nazywany czasami rekinem słonecznym z powodu skłonności do wygrzewania się na słońcu tuż pod powierzchnią wody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Biologia rozrodu długoszparów nie została do tej pory dobrze poznana.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rekin olbrzymi, żarłacz olbrzymi, rekin gigantyczny, rekin słoneczny

Wiktionary

# długoszpon

ptak (8 gatunków) zamieszkujący tereny bagniste i bogato zarośnięte roślinnością zbiorniki wodne w rejonach tropikalnych; charakterystyczne długie nogi z długimi palcami, umożliwiające chodzenie po pływającej roślinności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Jacanidae|ref=tak.;

Wiktionary

# długoszyi

1. mający długą szyję;
2. gerenuk długoszyi - gatunek antylopy z rodziny wołowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający długą szyję

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długoszyjny

Wiktionary

# długoszyjkowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z typu workowców

SJP.pl

# długoszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Długoszyn – część miasta Jaworzno w woj. śląskim
- Długoszyn – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Sulęcin
- Długoszyn – zlikwidowany przystanek osobowy w kolejowy w województwie lubuskim

Wikipedia

# długoszypułkowy

przymiotnik

(1.1) bot. mający długie szypułki

Wiktionary

# długoterminowiec

1. środowiskowo: meteorolog zajmujący się opracowywaniem długoterminowych prognoz pogody;
2. skazany na długoletnie więzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. więzień odsiadujący długi wyrok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długoterminowość

przym. długoterminowy

Wiktionary

# długoterminowość

→ długoterminowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest długoterminowe; cecha tych, którzy są długoterminowi

Wiktionary

#### Patrz:

długoterminowy

#### Powiązane:

przym. długoterminowy

przysł. długoterminowo

rzecz. długoterminowiec mos.

Wiktionary

# długoterminowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

(1.2) środ. o więźniu: odbywający długą karę więzienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Długoterminowa strategia oznacza przede wszystkim dobre planowanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długoterminowiec mos., długoterminowość ż.

przym. terminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długookresowy

Wiktionary

# długotrwale

przysłówek

(1.1) w sposób długotrwały

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długotrwałość ż.

przym. długotrwały

Wiktionary

# długotrwałość

→ długotrwały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co długotrwałe

Wiktionary

#### Patrz:

długotrwały

#### Powiązane:

przym. długotrwały

przysł. długotrwale

Wiktionary

# długotrwały

przymiotnik

(1.1) trwający przez długi czas

(1.2) mający długi czas przydatności, trwałości lub działania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Długotrwałe deszcze w górach wywołały powódź na pogórzu.

(1.1) Przy aprobacie rodziców uczniowie biorą długotrwałe zwolnienia lekarskie umożliwiające im niechodzenie na lekcje WF-u.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈtr̥fawɨ, AS: du̯ugotr̦fau̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długotrwałość ż.

przysł. długotrwale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieprzemijający

Wiktionary

# długotrzonkowy

1. mający dług trzonek;
2. próchnilec długotrzonkowy - gatunek grzyba z rodziny próchnilcowatych

SJP.pl

# długouch

Długouch (Otonycteris) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Wikipedia

# długouchaty

przymiotnik

(1.1) daw. mający długie ucha

Wiktionary

# długouchy

mający długie uszy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający długie uszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez lasy, błonia, piaski, góry i wądoły, / Człowiek dwa długouche prowadził rumaki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długouch mzw.

przym. długouszny, długouszaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długouszny; daw. długouszaty, długouszy, długouch

Wiktionary

# długowąsowate

rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych

SJP.pl

Długowąsowate (Clariidae) – rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych (Siluriformes), blisko spokrewniona z Heteropneustidae. Poławiane gospodarczo, hodowane w akwakulturze, a mniejsze gatunki – w akwarystyce.

Wikipedia

# długowąsy

1. mający długie wąsy;
2. kiełb długowąsy - gatunek ryby z rodziny karpiowatych

SJP.pl

# długoweekendowicz

[czytaj: długołikendowicz] osoba spędzająca gdzieś długi weekend

SJP.pl

# długoweekendowy

[czytaj: długołikendowy] związany z długim weekendem

SJP.pl

# długowieczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: długowieczny; bardziej długowieczny

SJP.pl

# długowieczność

→ długowieczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długie życie;

(1.2) długie trwanie

Wiktionary

Długowieczność – długość życia człowieka, zwierzęcia, bądź drzewa wyższa od oczekiwanej.

Wpływ na długowieczność mają różne czynniki. Głównie są to uwarunkowania genetyczne (odpowiadają w 20-30% za długowieczność), styl życia, a także klimat danego kraju. Przypadkami skrajnej długowieczności są tzw. superstulatkowie, czyli osoby, które przekroczyły 110 lat.

Wikipedia

#### Patrz:

długowieczny

#### Przykłady

(1.1) Japonia stoi na czele państw na świecie pod względem długowieczności swoich mieszkańców: aż 87,2 lat dla kobiet i 81 dla mężczyzn.

(1.1) – Budyń jest na długowieczność. Z tym że waniliowy – szeptały kobiety, usiłując wytłumaczyć w ten sposób upodobania doktora do mlecznych deserów.

(1.2) Rad bowiem należy do grupy pierwiastków ziem alkalicznych o wybitnie określonych własnościach, a jakkolwiek ilość jego w rudach uranu jest nader mała (najwyżej około 500 mgr. na tonnę), to jednak przy względnej długowieczności radu (okres półtrwania wynosi 1600 lat) ilość ta jest wystarczająca, aby można było wyodrębnić czyste sole radu, określić jego ciężar atomowy (226, 0), a nawet otrzymać Ra w stanie metalu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. długowieczny

Wiktionary

# długowieczny

przymiotnik

(1.1) długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grusze są długowieczne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długowieczność ż.

Wiktionary

# długowiekowy

mający wiele wieków, trwający wiele wieków; wielowiekowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający wiele wieków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Średniowieczny Kościół był matką wielu długowiekowych instytucji (uniwersytetów, zakonów rycerskich) oraz idei (np. czyśćca, świętej wojny).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔvʲjɛˈkɔvɨ, AS: du̯ugovʹi ̯ekovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wiek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wielowiekowy

Wiktionary

# długowzroczny

dawniej: dalekowzroczny

SJP.pl

# długowłóknisty

złożony z długich włókien

SJP.pl

# długowłosy

mający długie włosy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. mający długie włosy

(1.2) kynol. mający długą sierść

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek z długimi włosami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Madzia siedzi w ławce z tą długowłosą dziewczynką, którą poznaliśmy na rozpoczęciu roku szkolnego.

(2.1) Podszedł do mnie jakiś długowłosy i poprosił o papierosa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ, AS: du̯ugovu̯osy

Wiktionary

# długoziarnisty

ryż długoziarnisty - odmiana ryżu o długich ziarnach

SJP.pl

# długołańcuchowy

przymiotnik

(1.1) o długim łańcuchu

Wiktionary

# długołęcki

przymiotnik od: Długołęka

SJP.pl

# długołęka

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Długołęka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Długołęka
- Długołęka – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Strzelce
- Długołęka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna
- Długołęka – wieś w woj. podlaskim, w pow. monieckim, w gminie Krypno
- Długołęka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Osiek
- Długołęka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
- Długołęka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Kobylin
- Długołęka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Nowogard
- Długołęka (Długołęka-Świerkla)

Wikipedia

# długusieńki

zdrobnienie od: długi; długutki

SJP.pl

# długutki

zdrobnienie od: długi; długusieńki

SJP.pl

# dłuski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Dłuski

- Aleksandr Dłuski (1883–1956) – rosyjski wojskowy
- Bolesław Roman Dłuski (1826–1905) – polski lekarz, malarz i wojskowy
- Dawid Dłuski (* ?– 1510) – starosta Konina w latach 1506–1510
- Erazm Dłuski (1857–1923) – kompozytor, pianista i profesor
- Jakub Dłuski (* 1987) – polski koszykarz
- Jakub Franciszek Dłuski (* ?–1683) – duchowny katolicki, franciszkanin i biskup bakowski
- Jan Ignacy Dłuski (1724–?) – duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy i kanonik kamieniecki
- Kazimierz Dłuski (1855–1930) – lekarz ftyzjatra i społecznik
- Mamert Dłuski (1788–1843) – generał brygady
- Ostap Dłuski (1892–1964) – galicyjski działacz komunistyczny
- Remigian Dłuski – wojski większy i regent grodzki kamieniecki
- Sebastian Dłuski (* ?–1807) – podkomorzy koronny i starosta łukowski
- Tomasz Dłuski (1713–1800) – podkomorzy lubelski, prawnik i polityk
- Wiktor Dłuski (* 1939) – tłumacz i publicysta

Wikipedia

# dłusko

wieś w Polsce

SJP.pl

Miejscowości w Polsce

- Dłusko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno
- Dłusko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa

Jeziora

- Dłusko – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Złocieniec
- Dłusko – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Węgorzyno

Wikipedia

# dłutak

narzędzie do dłutowania obwiedniowego kół zębatych

SJP.pl

# dłutarka

urządzenie do obróbki metalu

SJP.pl

# dłuteczko

zdrobnienie od: dłutko

SJP.pl

# dłutko

zdrobnienie od: dłuto; małe dłuto

SJP.pl

# dłutkowaty

mający kształt dłutka, przypominający dłutko

SJP.pl

# dłuto

narzędzie zbudowane z ostrza i uchwytu, używane m.in. do obróbki rzeźbiarskiej, przecinania, wykonywania otworów, zagłębień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

(1.2) grub. penis

Wiktionary

Dłuto – narzędzie ręczne wykonane zwykle ze stali narzędziowej lub niestopowej używane do obróbki drewna przez snycerzy, rzeźbiarzy, stolarzy i drzeworytników. Odpowiedniej konstrukcji dłuta, zwane przecinakami, używane są również do obróbki kamienia przez kamieniarzy i rzeźbiarzy, a także przy pracach budowlanych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈdwutɔ, AS: du̯uto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłutownica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. holajza

(1.2) zob. penis.

Wiktionary

# dłutów

wieś w Polsce

SJP.pl

Dłutów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dłutów.

Prywatna wieś duchowna Dłotów położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego, własność krakowskiej kapituły katedralnej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Dłutów.

Wikipedia

# dłutować

1. obrabiać dłutem lub skrawać dłutownicą (strugarką pionową) drewno, metal, kamień itp.;
2. dawniej: rzeźbić

SJP.pl

# dłutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dłutować.

Wiktionary

Dłutowanie – rodzaj obróbki skrawaniem polegający na skrawaniu materiału nożem umocowanym do suwaka wykonującego pionowy lub poziomy ruch posuwisto-zwrotny. Dłutowanie stosuje się do obróbki kształtów nieobrotowych jak uzębienie kół zębatych, krzywki, rowki pod wpusty itp. Obrabiarka do dłutowania nazywa się dłutownicą.

W stolarstwie do obróbki gniazd czopów stosuje się dłutownice łańcuchowe.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. dłutować ndk.

rzecz. dłutownica ż.

Wiktionary

# dłutowaty

mający kształt dłuta, przypominający dłuto

SJP.pl

# dłutownica

w technice: obrabiarka skrawająca do obróbki otworów wielokątnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) masz. strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych itp.;

Wiktionary

Dłutownica, strugarka pionowa – obrabiarka do obróbki skrawaniem, której głównym ruchem jest ruch prostoliniowy w płaszczyźnie pionowej (narzędzia skrawającego). Narzędzia stosowane do dłutowania są bezpośrednio mocowane w imaku nożowym lub specjalnych oprawkach wraz z niosącym je suwakiem. Wyposażone są w stoły obrotowe wraz z podzielnicą, umożliwia to dokładne ustawienie kątowe przedmiotu obrabianego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dłutownicą można wykonywać koła zębate.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌdwutɔvʲˈɲit͡sa, AS: du̯utovʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dłuto n., dłutko n., dłutarka ż., dłutownik mrz./mos., dłutowanie n., wydłutowanie n.

czas. dłutować ndk., wydłutować dk.

przym. dłutowski, dłutowski, dłutkowaty

przysł. dłutkowato

Wiktionary

# dłutowniczy

→ dłutownik

SJP.pl

#### Patrz:

dłutownik

# dłutownik

młot służący do obrabiania kamieni; karbownik

SJP.pl

# dłutowski

→ Dłutów

SJP.pl

#### Patrz:

Dłutów

# dłutowy

→ dłuto, np. pług dłutowy

SJP.pl

# dłuż.

skrót od: dolnołużycki; dłż.

SJP.pl

# dłużec

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Dłużec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski
- Dłużec – wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
- Dłużec – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Dłużec – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Węgorzewo
- Dłużec – gromada
- Dłużec – dawna gmina

Wikipedia

# dłużej

stopień wyższy od przysłówka: długo

SJP.pl

# dłużenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dłużyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dłużyć

rzecz. długość ż.

Wiktionary

# dłużewski

nazwisko

SJP.pl

# dłużniczka

→ dłużnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: dłużnik (finansowy)

(1.2) forma żeńska od: dłużnik (moralny)

Wiktionary

#### Patrz:

dłużnik

#### Przykłady

(1.1) Jeśli wszystkie moje dłużniczki w pracy oddadzą mi pieniądze, to kupię sobie tę nową sukienkę.

(1.2) Dziękuję ci za pomoc, jestem twoją dłużniczką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwuʒʲˈɲit͡ʃka, AS: du̯užʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. dłużnik.

Wiktionary

# dłużniewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Dłużniewski – polski malarz, rysownik, grafik, fotograf, performer
- Jan Dłużniewski – polski szlachcic, urzędnik i sędzia
- Mirosław Dłużniewski – polski lekarz
- Wiktor Dłużniewski – polski nauczyciel, literat, poeta

Wikipedia

# dłużnik

1. osoba lub firma, która zaciągnęła dług;
2. osoba mająca wobec kogoś moralne zobowiązania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

(1.2) książk. osoba mająca wobec kogoś moralne zobowiązania

Wiktionary

Dłużnik (łac. debitor) – osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz innej osoby (wierzyciela) na podstawie łączącego je stosunku zobowiązaniowego.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednikiem dłużnika jest zobowiązany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeśli dłużnicy nadal będą zalegać mi ze spłatami, to w końcu ja sam nie będę miał czym zapłacić rachunków.

(1.2) Dziękuję ci za pomoc, jestem twoim dłużnikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuʒʲɲik, AS: du̯užʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska dłużniczka

czas. zadłużać/zadłużyć

rzecz. dług m.

przym. dłużny

Wiktionary

# dłużność

dawniej: dług

SJP.pl

# dłużny

1. mający dług do spłacenia;
2. opiewający na pewien dług, stanowiący dług;
3. moralnie zobowiązany do czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający do spłacenia dług

(1.2) mający chęć lub obowiązek odwzajemnienia się komuś

(1.3) opiewający na określony dług; stanowiący dług

(1.4) daw. przebiegający wzdłuż

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dług mrz., dłużnik mos., zadłużenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) winien

(1.2) wdzięczny

(1.4) podłużny

Wiktionary

# dłuższy

stopień wyższy od przymiotnika: długi

SJP.pl

# dłużyć

dłużyć się - o czasie: zbyt wolno mijać, wydawać się dłuższym niż zwykle; wlec się

SJP.pl

czasownik

(1.1) stpol. zadłużać

czasownik zwrotny niedokonany dłużyć się

(2.1) zdawać się dłuższym niż zazwyczaj, za wolno mijać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈdwuʒɨt͡ɕ, AS: du̯užyć

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. dług

czas. zadłużać

(2.1)

rzecz. długość, dłużyzna

przym. długi

Wiktionary

# dłużyca

1. długi pień ściętego drzewa
2. gwarowo o wysokiej kobiecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) leśn. długi pień ściętego drzewa z obciętymi gałęziami i wierzchołkiem, mający długość m.in. 9 m w przypadku drzew iglastych i 6 m w przypadku drzew liściastych;

(1.2) gwara. szoferska ciężarówka z długą skrzynią ładunkową

(1.3) gwara. szoferska naczepa Jelcza

Wiktionary

Dłużyca – długi pień ściętego drzewa z obciętym wierzchołkiem i gałęziami. Jest to drewno okrągłe, średniowymiarowe lub wielkowymiarowe, o minimalnej długości 9 m dla gatunków iglastych i 6 m dla gatunków liściastych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨt͡sa, AS: du̯užyca

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. długi

rzecz. długość ż.

Wiktionary

# dłużycowy

przymiotnik od: dłużyca

SJP.pl

# dłużynka

chrząszcz z rodziny kózkowatych

SJP.pl

Dłużynka (Oberea) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych.

Wikipedia

# dłużyzna

potocznie: zbyt długa, nużąca scena w utworze, filmie lub sztuce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w powieści, przedstawieniu, filmie: scena zbyt długa, rozwlekła, nużąca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨzna, AS: du̯užyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. długość ż.

przym. długi

przysł. długo

czas. dłużyć ndk.

Wiktionary

# dłż.

skrót od: dolnołużycki; dłuż.

SJP.pl

# e

1. samogłoska w języku polskim;
2. liczba będąca podstawą logarytmu naturalnego, wynosząca w przybliżeniu 2,7182818; liczba Nepera, liczba Eulera;
3. proszek do prania marki E

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła ósmej litery alfabetu

Wiktionary

E (minuskuła: e) – piąta litera alfabetu łacińskiego, siódma litera alfabetu polskiego. Zazwyczaj oznacza samogłoskę [e] lub [ɛ].

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ę.}}

źródła.

== Ę (język litewski.) ==

litera|Ęę|didžioji ir mažoji raidė Ę (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła ósmej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃w̃, AS: ẽũ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ę.}}

źródła.

== Ę (język litewski.) ==

litera|Ęę|didžioji ir mažoji raidė Ę (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła ósmej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła ę

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ę.}}

źródła.

== Ę (język litewski.) ==

litera|Ęę|didžioji ir mažoji raidė Ę (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła ósmej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła ę

Wiktionary

# e-

przedrostek

(1.1) cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów (zwłaszcza za pośrednictwem internetu), lub wskazująca różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) e- + dokument = e-dokument

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ, AS: e

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

możliwe są dwa sposoby odczytu: IPA4|ɛ. (tak jak litera w alfabecie polskim) występuje zwykle w połączeniach z wyrazami polskimi, natomiast IPA4|i. (wymowa zapożyczona z angielskiego) występuje zwykle w połączeniach z pożyczkami angielskimi, choć zdarzają się wyjątki od tej zasady

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

możliwe są dwa sposoby odczytu: IPA4|ɛ. (tak jak litera w alfabecie polskim) występuje zwykle w połączeniach z wyrazami polskimi, natomiast IPA4|i. (wymowa zapożyczona z angielskiego) występuje zwykle w połączeniach z pożyczkami angielskimi, choć zdarzają się wyjątki od tej zasady

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

Wiktionary

# ę-ą

osoba snobistyczna, nienaturalna, mówiąca hiperpoprawnie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. o osobie zmanierowanej, mającej o sobie wysokie mniemanie i obnoszącej się z tym

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ą-ę, pretensjonalny, snobistyczny

Wiktionary

# e-administracja

administracja sprawowana za pomocą poczty elektronicznej i internetu

SJP.pl

# e-auto

auto napędzane silnikiem elektrycznym; e-samochód

SJP.pl

# e-autobus

autobus napędzany energią elektryczną

SJP.pl

# e-autobusowy

→ e-autobus

SJP.pl

#### Patrz:

e-autobus

# e-bajk

rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-rower, ebajk, e-bike, ebike

SJP.pl

# e-banking

internetowe zarządzanie rachunkiem bankowym; e-bankowość, homebanking, home banking

SJP.pl

# e-bankowość

internetowe zarządzanie rachunkiem bankowym; e-banking, homebanking, home banking

SJP.pl

# e-biblioteka

biblioteka, do której zasobów można się dostać przez internet; biblioteka cyfrowa

SJP.pl

# e-bike

[czytaj: ebajk] rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-rower, e-bajk, ebajk, ebike

SJP.pl

# e-biuro

elektroniczna obsługa biurowa firmy; wirtualne biuro

SJP.pl

# e-biznes

ogół pojęć, zjawisk związanych z biznesem internetowym; e-business

SJP.pl

# e-biznesowy

→ e-biznes

SJP.pl

#### Patrz:

e-biznes

# e-book

[czytaj: ibuk lub ebuk] ebook;
1. książka elektroniczna; e-książka;
2. urządzenie do czytania książek elektronicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) inform. książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wgraj mi jakiś dobry e-book na mój czytnik, proszę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) e-książka, książka elektroniczna

Wiktionary

# e-bookowy

→ e-book [czytaj: ibukowy]; ebookowy

SJP.pl

# e-business

[czytaj: e-biznes] ogół pojęć, zjawisk związanych z biznesem internetowym; e-biznes

SJP.pl

# e-commerce

[czytaj: I-KOmers] handel elektroniczny, internetowy

SJP.pl

# e-consulting

doradztwo za pośrednictwem Internetu

SJP.pl

# e-czasopismo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czasopismo w wersji elektronicznej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po odnotowaniu płatności za zamówione e-czasopisma na adres e-mail podany w zamówieniu wysyłana jest informacja o nadaniu dostępu do opłaconych e-czasopism. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ‿t͡ʃasɔˈpʲismɔ, AS: e‿časopʹismo

Wiktionary

# e-czytanie

[czytaj: e-czytanie lub i-czytanie] czytanie książek lub innych treści elektronicznych

SJP.pl

# e-czytelnictwo

[czytaj: e-czytelnictwo lub i-czytelnictwo] czytelnictwo książek lub innych treści elektronicznych

SJP.pl

# e-czytelnik

[czytaj: e-czytelnik lub i-czytelnik] czytelnik książek lub innych treści elektronicznych

SJP.pl

# e-czytnik

[czytaj: e-czytnik lub i-czytnik] urządzenie do odczytywania książek elektronicznych (e-booków); e-reader

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie z monitorem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dostałam wraz z moim e-czytnikiem całego Sienkiewicza.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czytnik książek elektronicznych, czytnik e-książek, czytnik e-booków

Wiktionary

# e-dokument

dokument elektroniczny

SJP.pl

# e-dowód

dowód osobisty z mikroprocesorem zawierającym zakodowane dane właściciela

SJP.pl

# e-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku "e"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji E-dur (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Aby zagrać tę piosenkę, wystarczy znać trzy akordy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛ‿dur, AS: e‿dur

Wiktionary

# e-dziennik

[czytaj: e-dziennik lub i-dziennik] dziennik lekcyjny w wersji elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dziennik elektroniczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odkąd szkoła wprowadziła e-dziennik, wiem o wszystkich ocenach mojego dziecka.

Wiktionary

# e-edukacja

edukacja za pomocą komunikacji internetowej

SJP.pl

# e-faktura

faktura w postaci elektronicznej; ekofaktura, faktura elektroniczna

SJP.pl

# e-generacja

pokolenie żyjące w dobie Internetu

SJP.pl

# e-głosowanie

głosowanie wyborcze za pomocą internetu

SJP.pl

# e-handel

handel za pośrednictwem internetu; handel elektroniczny

SJP.pl

# e-hulajnoga

hulajnoga napędzana energią elektryczną

SJP.pl

# e-kantor

kantor internetowy

SJP.pl

# e-kartka

wiadomość z życzeniami w postaci elektronicznej; kartka elektroniczna

SJP.pl

# e-klient

klient kupujący w internecie

SJP.pl

# e-klientka

klientka kupująca w internecie

SJP.pl

# e-konkurs

konkurs przeprowadzany za pomocą internetu

SJP.pl

# e-konto

rachunek bankowy zarządzany internetowo; e-rachunek

SJP.pl

# e-korepetycje

korepetycje przez internet

SJP.pl

# e-książka

książka elektroniczna; e-book, ebook

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdzie znajdujesz takie dobre e-książki?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. książka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) e-book, eBook, ebook

Wiktionary

# e-książkowy

dotyczący książki w wersji elektronicznej

SJP.pl

# e-księgarnia

księgarnia internetowa

SJP.pl

# e-kształtny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma kształt litery E

Wiktionary

# e-learning

[czytaj: i-lerning]
1. zdalne nauczanie za pomocą internetu;
2. wspomaganie procesów uczenia się technologiami informatycznymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauczanie z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) E-learning znajduje coraz więcej zwolenników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: i‿ˈlɛrʲɲĩŋk, AS: i‿lerʹńĩŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. e-learningowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) nauczanie na odległość

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. e-learningowy

frazeologia.

etymologia. etym|ang|e-learning.

uwagi.

* zobacz też: PoradniaPWN|hasło=e-learning|id=10979.

* zoblistę2|d-learning|e-learning|m-learning|b-learning.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-learning

źródła.

== e-learning (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Lepticed7-e-learning.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) e-learning

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# e-learningowy

→ e-learning [czytaj: i-lerningowy]

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z e-learningiem, prowadzony za pomocą e-learningu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maria zapisała się na szkolenie e-learningowe na temat projektów unijnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. e-learning m.

Wiktionary

# e-lekarz

lekarz udzielający porad przez internet

SJP.pl

# e-liquid

[czytaj: i-likłid] płyn do e-papierosów z niewielkim stężeniem nikotyny; liquid

SJP.pl

# e-mail

[czytaj: i-mejl] mail, mejl, email;
1. poczta elektroniczna;
2. wiadomość wysłana za pomocą poczty elektronicznej;
3. adres użytkownika poczty elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) inform. protokół internetowy przesyłania korespondencji;

Wiktionary

Poczta elektroniczna, e-poczta, pot. mejl (ang. electronic mail, e-mail, email, w skrócie: mail) – usługa komunikacji interpersonalnej, która umożliwia przekazywanie komunikatu z wykorzystaniem standardu SMTP (Simple Mail Transfer Protocol), POP3 (Post Office Protocol), IMAP4 (Internet Message Access Protocol) lub innego standardu zapewniającego te same funkcje.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. mailing mrz., mejl m., mail mrz.

Wiktionary

# e-mailing

[czytaj: imejling] forma marketingu polegająca na wysyłaniu listów na pocztę elektroniczną

SJP.pl

# e-mailować

wysyłać e-maile

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. wysyłać listy (e-maile) drogą elektroniczną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od tygodnia e-mailuję z poznanym na czacie Austriakiem i myślę, że to równy gość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. e-mailowanie, e-mail

przym. e-mailowy

Wiktionary

# e-mailowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|e-mailować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. e-mailować

Wiktionary

# e-mailowy

→ e-mail [czytaj: imejlowy]; mejlowy, mailowy, emailowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. związany z pocztą e-mail

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiadomość e-mailowa wysłana z własnego konta to jest jedyna akceptowalna forma komunikacji w zaistniałej sytuacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩmɛjˈlɔvɨ, AS: ĩmei ̯lovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mailing mrz., e-mail m.

czas. e-mailować ndk., mailować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pocztowy

Wiktionary

# e-mistrz

zwycięzca zawodów e-sportowych

SJP.pl

# e-mobilność

wykorzystywanie pojazdów napędzanych energią elektryczną; elektromobilność

SJP.pl

# e-mobilny

elektromobilny;
1. o pojeździe: napędzany energią elektryczną;
2. związany z pojazdami napędzanymi energią elektryczną

SJP.pl

# e-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku "e"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji e-moll (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛ‿mɔl, AS: e‿mol

Wiktionary

# e-mollowy

środowiskowo: napisany w tonacji e-moll

SJP.pl

# e-monitoring

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) monitorowanie czegoś przez internet

Wiktionary

# e-motocykl

motocykl napędzany energią elektryczną

SJP.pl

# e-myto

1. system elektronicznych płatności za przejazd autostradą;
2. elektroniczna opłata za przejazd autostradą

SJP.pl

# e-pacjent

osoba zasięgająca porad medycznych przez internet

SJP.pl

# e-palacz

palacz papierosów elektronicznych; waper

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) palacz elektronicznych papierosów

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. waper

Wiktionary

# e-palaczka

palaczka papierosów elektronicznych; waperka

SJP.pl

# e-palić

palić papierosy elektroniczne; wapować

SJP.pl

# e-papier

elektroniczny wyświetlacz imitujący papier; papier elektroniczny

SJP.pl

# e-papieros

urządzenie do wdychania oparów płynu z małym stężeniem nikotyny, przypominające papierosa; papieros elektroniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) zob. elektroniczny papieros.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) wdychany przez użytkowników e-papierosów aerozol nie jest, jak się powszechnie uważa, całkowicie neutralny dla zdrowia – może zawierać szkodliwe, rakotwórcze związki.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. e-papierośniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) elektroniczny papieros

Wiktionary

# e-papierośniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z e-papierosem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest mały i bardzo poręczny, a swoim wyglądem wyróżnia się na tle innych podów, które w ostatnim czasie zalały rynek e-papierośniczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. e-papieros mrz.

przym. papierośniczy

Wiktionary

# e-papierosowy

→ e-papieros

SJP.pl

#### Patrz:

e-papieros

# e-papierowy

→ e-papier

SJP.pl

#### Patrz:

e-papier

# e-petycja

petycja przedstawiana za pomocą internetu

SJP.pl

# e-podpis

podpis elektroniczny

SJP.pl

# e-podręcznik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. eduk. elektroniczna wersja podręcznika przeznaczona do wyświetlania na urządzeniach informatycznych, np. tabletach, smartfonach, komputerach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] uczniowie będą mogli korzystać z e-podręczników w każdej sytuacji i z każdego urządzenia.

Wiktionary

# e-pojazd

pojazd napędzany energią elektryczną

SJP.pl

# e-portmonetka

usługa umożliwiająca gromadzenie środków pieniężnych w celu płacenia specjalną kartą

SJP.pl

# e-pr

[czytaj: e-PI-ar] internetowe działania mające na celu wzbudzenie zainteresowania firmą

SJP.pl

# e-rachunek

rachunek elektroniczny;
1. rachunek wystawiony w formie elektronicznej;
2. rachunek bankowy zarządzany internetowo; e-konto

SJP.pl

# e-reader

[czytaj: e-rider lub i-rider] urządzenie do odczytywania książek elektronicznych (e-booków); e-czytnik

SJP.pl

# e-recepta

recepta w wersji elektronicznej; recepta elektroniczna

SJP.pl

e-recepta (elektroniczna recepta) – elektroniczna wersja recepty, umożliwiająca przekazanie informacji na temat leku przepisanego pacjentowi od lekarza do farmaceuty w aptece i innych instytucji, np. instytucji refundacyjnej. Umożliwia kontrolę nad refundacją i prawidłowością działań medycznych.

Wikipedia

# e-reklama

reklama w Internecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reklama w sieci komputerowej, zwłaszcza w internecie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Agencja poleca swoje usługi reklamowe, także w zakresie e-reklamy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ‿rɛkˈlãma, AS: e‿reklãma

Wiktionary

# e-rekrutacja

rekrutacja przez internet

SJP.pl

# e-riksza

riksza napędzana energią elektryczną

SJP.pl

# e-rower

rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-bajk, ebajk, e-bike, ebike

SJP.pl

# e-rowerowy

→ e-rower

SJP.pl

#### Patrz:

e-rower

# e-samochód

samochód napędzany silnikiem elektrycznym; e-auto

SJP.pl

# e-samochodowy

→ e-samochód

SJP.pl

#### Patrz:

e-samochód

# e-skierowanie

skierowanie w wersji elektronicznej; skierowanie elektroniczne

SJP.pl

# e-sklep

sklep internetowy

SJP.pl

# e-sklepowy

dotyczący sklepu internetowego

SJP.pl

# e-skuter

skuter napędzany energią elektryczną

SJP.pl

# e-sport

rywalizacja sportowa w grach komputerowych; cybersport, sport elektroniczny

SJP.pl

Sport elektroniczny (e-sport, ang. esports, electronic sports) – forma rywalizacji, w której przedmiotem działań zawodników są gry komputerowe. Zawody e-sportowe często przyjmują formę zorganizowanej wieloosobowej gry komputerowej, gdzie zawodowi gracze prowadzą rozgrywkę indywidualnie lub w drużynach, zebrani fizycznie (tzw. LAN party) lub przez Internet.

Wikipedia

# e-sportowiec

osoba rywalizująca w sporcie elektronicznym (e-sporcie); cyberatleta

SJP.pl

# e-sportowy

związany ze sportem elektronicznym

SJP.pl

# e-sprzedawca

osoba lub firma świadcząca usługi w internecie

SJP.pl

# e-szkolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szkolenie prowadzone za pośrednictwem nowoczesnych technologii, najczęściej przez Internet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapisałam się na e-szkolenie, więc muszę dziś posiedzieć trochę przy komputerze.

(1.1) Wystarczy, że masz dostęp do Internetu i już możesz wziąć udział w e-szkoleniu. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ‿ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: e‿školẽńe

Wiktionary

# e-tablica

elektroniczna tablica do pokazywania treści multimedialnych

SJP.pl

# e-terrorysta

osoba dokonująca aktu przemocy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej; cyberterrorysta

SJP.pl

# e-terroryzm

akt przemocy przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej, którego celem jest zniszczenie infrastruktury informacyjnej atakowanego kraju; cyberterroryzm

SJP.pl

# e-usługa

usługa świadczona drogą elektroniczną

SJP.pl

# e-wybory

wybory przeprowadzane za pomocą internetu

SJP.pl

# e-wydanie

[czytaj: e-wydanie lub i-wydanie] elektroniczne wydanie jakiegoś periodyku

SJP.pl

# e-zakupy

zakupy przez internet

SJP.pl

# e-zdrowie

wykorzystywanie technologii teleinformatycznych do usprawniania działań związanych z ochroną zdrowia

SJP.pl

e-zdrowie – wykorzystanie technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych do wspomagania działań związanych z ochroną zdrowia.

Są to narzędzia lub rozwiązania obejmujące produkty, systemy i usługi dla organów i pracowników służby zdrowia oraz dostosowane do indywidualnych potrzeb systemy opieki zdrowotnej dla pacjentów i obywateli, na przykład sieci informacji o zdrowiu, elektroniczne książeczki zdrowia, usługi świadczone w ramach opieki telemedycznej, osobiste przenośne systemy komunikacji, portale poświęcone zdrowiu oraz wiele innych narzędzi na bazie technologii informacyjno-komunikacyjnych, pomagających zapobiegać, diagnozować i leczyć choroby, monitorować stan zdrowia, prowadzić odpowiedni tryb życia.

Wikipedia

# e-zin

[czytaj: ez-in] w informatyce: niezależne czasopismo wydawane wyłącznie w wersji elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) inform. periodyk rozprowadzany drogą elektroniczną, np. poprzez e-mail

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) E-zin ukazuje się wyłącznie online.

Wiktionary

# e-zlecenie

elektroniczne zlecenie badania lekarskiego; zlecenie elektroniczne

SJP.pl

# e-zwiedzanie

oglądanie jakiegoś miejsca za pomocą internetu; zwiedzanie wirtualne

SJP.pl

# e-zwolnienie

zwolnienie w wersji elektronicznej; zwolnienie elektroniczne

SJP.pl

# e.a.

skrót od: et alteri; z łaciny: i inni; zwykle na liście autorów pracy zbiorowej lub uczestników jakiegoś przedsięwzięcia

SJP.pl

# e.c.

skrót od: exempli causa (z łaciny: na przykład)

SJP.pl

# e.g.

skrót od: exempli gratia (z łaciny: na przykład)

SJP.pl

# e.i.

skrót od: eo ipso (z łaciny: tym samym, poprzez to)

SJP.pl

# e.o.

skrót od: ex officio (z łaciny: z urzędu); ex off.

SJP.pl

# e.p.

skrót od: en personne (we własnej osobie, osobiście)

SJP.pl

# ea

babilońsko-asyryjska nazwa bóstwa Enki (bóg słodkiej wody, mądrości i rzemiosł)

SJP.pl

- Ea – miasto i gmina w Kraju Basków (Hiszpania)
- Eä – świat materialny w twórczości J.R.R. Tolkiena
- Ea – asyryjsko-babilońskie imię sumeryjskiego boga mądrości Enkiego
- Ea – dwuznak występujący w języku angielskim

Wikipedia

# eads

Eads – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kolorado, siedziba administracyjna hrabstwa Kiowa.

Wikipedia

# eak

mit. gr. król Eginy

SJP.pl

Eak (także Ajakos; gr. Αἰακός Aiakós, łac. Aeacus) – w mitologii greckiej król Myrmidonów, sędzia zmarłych w Hadesie.

Uchodził za syna Zeusa i Eginy, za ojca Peleusa, Telamona i Fokosa, dziadka Achillesa oraz pradziadka Neoptolemosa. Urodził się na bezludnej wyspie, którą później nazwał imieniem swojej matki. Gdy uproszony Zeus zamienił żyjące na wyspie mrówki w ludzi, Ajakos został królem nowego ludu, Myrmidonów.

Wikipedia

# ean

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. rodzaj kodu towarowego; standard oznaczania towarów numeracją oraz odpowiadającym mu kodem kreskowym;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sześć godzin nocnego skanowania EAN-ów w OBI, może wykończyć każdego.

Wiktionary

# earl

[czytaj: erl]
1. angielski średniowieczny tytuł feudalny;
2. osoba nosząca ten tytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, współcześnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;

Wiktionary

Earl – najstarszy i pierwotnie najwyższy brytyjski tytuł feudalny, następnie arystokratyczny. Samo słowo wywodzi się ze skandynawskiego jarl (pierwotnie znaczyło to po prostu człowiek możny, potężny, bogaty, później było tytułem wodzów drużyny zbrojnej, namiestników królewskich, zarządców prowincji. W XIII wieku w Szwecji był to tytuł najwyższego urzędnika państwa). Encyclopædia Britannica wywodzi ten tytuł również od starofrancuskiego eorl, oznaczającego szlachcica, wojownika. Wprowadzony w Anglii w XI w. po najeździe duńskim w miejsce wcześniej używanego tytułu Ealdormana. Kontynentalnym odpowiednikiem earla jest hrabia (tłumaczony w jęz. ang. jako count, counte).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obiecał on zbiegowi przywrócenie godności earla w zamian za poparcie dla własnej kandydatury na króla Anglii.

Wiktionary

# eastern

film w konwencji westernu wyprodukowany w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. gatunek filmów wschodnioeuropejskich nawiązujących stylistycznie do westernów, ale umiejscowionych we wschodnioeuropejskich realiach

Wiktionary

## Miejscowości

Gminy w USA:

- Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Franklin
- Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Otter Tail
- Eastern (ang. Eastern Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Knox

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) western

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== eastern (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈiːstən.

audioUS|En-us-eastern.ogg.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) wschodni

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) western

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== eastern (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈiːstən.

audioUS|En-us-eastern.ogg.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) wschodni

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# eastre

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgerm. bogini wiosny i płodności

Wiktionary

# eastwood

[czytaj: istłut] nazwisko, m.in. Clinton Eastwood - amerykański aktor, reżyser, producent i kompozytor filmowy

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Eastwood – jednostka osadnicza w stanie Luizjana, w parafii Bossier
- Eastwood – jednostka osadnicza w stanie Michigan, w hrabstwie Kalamazoo

Miejscowości w Anglii:

- Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Essex
- Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Herefordshire
- Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire
- Eastwood – miasto w Anglii, w hrabstwie West Yorkshire

Wikipedia

# easyjet

linie lotnicze

SJP.pl

# eawg

skrótowiec

(1.1) = Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) EAWG skupia sześć państw należących do WNP związanych unią celną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ, AS: e‿a‿vu‿ǵe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) EWG

Wiktionary

# eb

marka piwa

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = marka piwa

(1.2) = hist. epoka brązu

Wiktionary

- EB – marka piwa
- EB – Międzynarodowy Górski Szlak Przyjaźni Eisenach – Budapeszt
- Choroba EB (łac. Epidermolysis Bullosa) – pęcherzowe oddzielanie się naskórka
- EB/Streymur – farerski klub piłkarski
- Eksabit – jednostka informacji

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== EB (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = fiz. electron beam → wiązka elektronowa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# ebajk

rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-rower, e-bajk, e-bike, ebike

SJP.pl

# ebay

[czytaj: ibej] internetowy portal aukcyjny

SJP.pl

eBay Inc. – przedsiębiorstwo prowadzące serwis aukcji internetowych. eBay został założony 3 września 1995 roku, przez Pierre’a Omidyara, obecnie działa w 37 krajach.

W skład koncernu wchodzi m.in. PayPal.Wcześniej w skład wchodził także Skype, który został kupiony 10 maja 2011 r. przez Microsoft.

Wikipedia

# ebc

[czytaj: e-be-CE] skrót od: Europejski Bank Centralny

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = ekon. Europejski Bank Centralny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hiszpania otrząsa się po trochu z kryzysu dzięki pożyczce przyznanej przez EBC.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: e‿be‿ce

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. ESBC

Wiktionary

# ebd

skrótowiec

(1.1) mot. korektor rozdziału siły hamowania

Wiktionary

# ebedmelek

Ebedmelek (hebr. עֶבֶד-מֶלֶךְ ‘Eḇeḏmeleḵ; łac. Abdemelech) – postać biblijna z Starego Testamentu.

Etiopczyk, który był jednym z urzędników w pałacu króla Sedecjasza (VI wiek p.n.e.). Ponieważ uratował życie Jeremiaszowi, Bóg obiecał, że Ebedmelek nie zginie w czasie zburzenia Jerozolimy.

Występuje w Księdze Jeremiasza 38; 39, 16-18

Wikipedia

# ebenezer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.

Wiktionary

# ebenista

specjalista wyrabiający meble artystyczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stolarz-artysta, wytwórca mebli artystycznych;

(1.2) hist. stolarz wytwarzający w XVI w. we Francji meble skrzyniowe z hebanu, a w czasach baroku i klasycyzmu rzemieślnik o najwyższych umiejętnościach, operujący skomplikowanymi metodami zdobniczymihasło [http://portalwiedzy.onet.pl/63633,,,,ebenista,haslo.html ebenista] w Onet Wiem Portal Wiedzy

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój wuj jest ebenistą, który produkuje rzeźbione meble na specjalne zamówienia.

(1.2) Ebeniści stanowili odrębny od stolarzy zawód, a dekretem Ludwika XIV uzyskali prawo założenia pierwszego cechu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛbɛ̃ˈɲista, AS: ebẽńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ebenisteria ż., ebenistyka ż., heban m., ebonit m.

przym. ebenistyczny, hebanowy, ebonitowy

Wiktionary

# ebenisteria

produkcja luksusowych mebli, zwłaszcza z hebanu

SJP.pl

# ebenistka

specjalistka wyrabiająca meble artystyczne

SJP.pl

# eberhard

imię męskie

SJP.pl

Eberhard – imię męskie pochodzenia germańskiego. Powstało z od połączenia starogermańskich słów eber – "dzik" i hard – "dzielny".

Eberhard obchodzi imieniny 23 marca i 22 czerwca.

Wikipedia

# eberhardostwo

Eberhard z małżonką; Eberhardowie

SJP.pl

# eberhardowie

Eberhard z małżonką; Eberhardostwo

SJP.pl

# eberhardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Eberharda lub z nim związany

SJP.pl

# eberhardt

[czytaj: Eberhart] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Eberhardt – polski politolog
- Friedrich Eberhardt – niemiecki oficer
- Grzegorz Eberhardt – polski pisarz, historyk, dziennikarz, felietonista, biograf, filmowiec
- Henri Eberhardt – francuski kajakarz, olimpijczyk
- Isabelle Eberhardt – szwajcarska podróżniczka i pisarka
- Julian Eberhardt – polski inżynier, polityk, minister
- Konrad Eberhardt – polski krytyk filmowy i literacki, eseista, tłumacz
- Piotr Eberhardt – polski geograf

Wikipedia

# ebert

nazwisko, m.in. Friedrich Ebert (1871-1925) - niemiecki polityk

SJP.pl

Ebert (Eberd, Ebbert) – odmiana herbu szlacheckiego Łuk.

Wikipedia

# ebertowski

nazwisko

SJP.pl

# ebi

zdrobnienie od: Euzebiusz (imię męskie)

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. Europejski Bank Inwestycyjny;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Realizacja projektów finansowana jest przez państwa ISE oraz IBRD, EBOR, EBI i program PHARE.

Wiktionary

# ebike

[czytaj: ebajk] rower wyposażony w silnik o napędzie elektrycznym; e-rower, e-bajk, ebajk, e-bike

SJP.pl

# ebionita

członek sekty żydowsko-chrześcijańskiej, która upatrywała w Jezusie Chrystusie zwyczajnego tylko człowieka

SJP.pl

# ebionitka

→ ebionita

SJP.pl

#### Patrz:

ebionita

# ebisu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitjap. jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Wiktionary

Ebisu (jap. 恵比須, 恵比寿, ゑびす, 夷, 戎) – w mitologii japońskiej jeden z siedmiu bogów szczęścia, bóg bogactwa, patron kupców, rybaków i rolników. Otaczany szczególną czcią przez osoby zajmujące się handlem, biznesem oraz gejsze jako dawca wszelkiej pomyślności. Rybacy modlą się do Ebisu, aby ten napędził obfitość ryb do ich sieci. Cześć oddają mu również rolnicy, prosząc o obfite zbiory.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapłani modlą się za jadalne węże i wszystkie ryby konsumowane przez człowieka, a w wioskach rybackich napotkać można posąg roześmianego, pucołowatego bożka Ebisu, który trzyma pod pachą czerwonego karpia, w drugiej zaś ręce dzierży wędkę.

Wiktionary

# eblaicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z starożytnym królestwem Ebla

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język eblaicki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ebla

Wiktionary

# eblis

w wierzeniach muzułmańskich: diabeł, szatan; iblis

SJP.pl

# eboir

skrót od: Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju - międzynarodowa organizacja finansowa działająca w Londynie od roku 1991; EBOR

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = ekon. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛbɔˈir, AS: eboir

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) EBOR

Wiktionary

# ebola

rodzaj wirusa powodującego m. in. wirusową gorączkę krwotoczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. takson wirusów występujących w Afryce;

Wiktionary

- wirus Ebola – wirus z grupy (w randze rodziny) filowirusów, odkryty w 1976
- Ebola – rzeka w Afryce
- gorączka krwotoczna Ebola – choroba zakaźna: wirusowa gorączka krwotoczna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Koordynator do walki z epidemią eboli (…), ogłosił dzisiaj, że na walkę z wirusem trzeba prawie miliard dolarów

Wiktionary

# ebonik

afroamerykańska odmiana języka angielskiego

SJP.pl

# ebonit

twardy, rogowy materiał otrzymywany w drodze wulkanizacji kauczuku naturalnego, (najczęściej) przy zastosowaniu dużych ilości siarki, o właściwościach izolacyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

Wiktionary

Ebonit (guma twarda, nazwa z gr. ebonos – heban) – tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji naturalnego lub sztucznego kauczuku; gęstość 1,1–1,3 g/cm3. Należy do tworzyw kauczukowych z grupy duromerów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ebonit to materiał wykorzystywany w elektrotechnice do różnych elementów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ebonitowy

rzecz. ebenista mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) twarda guma

Wiktionary

# ebonitowy

zrobiony z ebonitu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ebonitu, lub z niego wykonany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ebonit mrz., ebenista mos.

Wiktionary

# ebook

[czytaj: ibuk lub ebuk] e-book;
1. książka elektroniczna; e-książka;
2. urządzenie do czytania książek elektronicznych

SJP.pl

E-book, książka elektroniczna, publikacja elektroniczna, e-książka – publikacja elektroniczna, zapisana w odpowiednim formacie, możliwym do odczytania za pomocą komputerów, telefonów komórkowych czy też innych przystosowanych do tego urządzeń elektronicznych. E-booki składają się z tekstu, obrazów lub też połączenia obydwu elementów.

Wikipedia

# ebookowy

→ ebook [czytaj: ibukowy]; e-bookowy

SJP.pl

# ebor

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (ang. European Bank for Reconstruction and Development - EBRD), międzynarodowa organizacja finansowa działająca w Londynie od roku 1991; EBOiR

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(1.1) = ekon. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

Wiktionary

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, EBOR (ang. European Bank for Reconstruction and Development, EBRD) – międzynarodowa instytucja finansowa, która została utworzona podczas obrad Rady Europejskiej w Strasburgu w dniach 8–9 grudnia 1989 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Realizacja projektów finansowana jest przez państwa ISE oraz IBRD, EBOR, EBI i program PHARE.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛbɔr, AS: ebor

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) EBOiR

Wiktionary

# ebrd

[czytaj: ibi-ar-DI] skrót od: European Bank for Reconstruction and Development - Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

SJP.pl

# ebro

rzeka w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Hiszpanii;

(1.2) geogr. miasto w USA w stanie Floryda

Wiktionary

Ebro (łac. Hiberus, hiszp. Ebro, wym. [ˈeβɾo]; arag., bask. Ebro; kat. Ebre, wym. [ˈeβɾə] lub [ˈeβɾe]) – najdłuższa rzeka w Hiszpanii, przepływająca przez północną część kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złowiliśmy dużo węgorzy przy ujściu rzeki Ebro do Morza Śródziemnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛbrɔ, AS: ebro

Wiktionary

# ebulicja

dawniej: wrzenie, kipienie, powstawanie pęcherzy

SJP.pl

# ebuliometr

przyrząd do mierzenia temperatury wrzenia

SJP.pl

Ebuliometr – przyrząd do oznaczania temperatury wrzenia, skonstruowany przez Wojciecha Świętosławskiego.

Aparat ten umożliwia wyznaczenie temperatury wrzenia z dokładnością do 0,001 °C. Zbudowany jest z szerszej rurki z grzejnikiem (E), naczynia(D), rozszerzenia z wtopioną probówką przystosowanym do umieszczenia termometru(C), rurki łączącej oba ramiona, chłodnicy zwrotnej(A), kroplomierza(B) i kranika spustowego(F).

Wikipedia

# ebuliometria

sposób mierzenia ciśnienia osmotycznego roztworów na podstawie podwyższenia ich temperatury wrzenia

SJP.pl

Wikipedia

# ebuliometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z ebuliometrem lub ebuliometrią, dotyczący ebuliometru lub ebuliometrii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ebuliometr mrz., ebuliometria ż.

Wiktionary

# ebulioskop

przyrząd do oznaczania masy cząsteczkowej substancji

SJP.pl

# ebulioskopowy

związany z ebulioskopem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ebulioskopem, dotyczący ebulioskopu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ebulioskop mrz., ebulioskopia ż.

Wiktionary

# ebur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. kość słoniowa

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) abur

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== ebur (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) kość słoniowa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛbur, AS: ebur

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abur

Wiktionary

# eburyn

sztuczny materiał utworzony z gumy tragantowej, mączki kostnej i substancji koloryzującej

SJP.pl

# ecaille

[czutak: ekaI] nieregularne farbowanie cienkich pasemek włosów na odcień jaśniejszy o kilka tonów

SJP.pl

L’Écaille – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 118 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 13 osób/km².

Wikipedia

# ecard

firma zajmująca się rozliczeniami płatności online

SJP.pl

# ecco

duńska firma obuwnicza

SJP.pl

ECCO Sko A/S – duńskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją obuwia, założone w 1963 roku w Bredebro przez Karla Toosby.

Obecnie posiada ponad 3000 sklepów na całym świecie, w których są sprzedawane buty męskie, damskie i dziecięce. Firma wytwarza około 12 milionów par butów rocznie w fabrykach zlokalizowanych w:

- Holandii,
- Indonezji,
- Portugalii,
- Tajlandii,
- Indiach,
- ChRL.

Wikipedia

# ech

eh; wyraz oznaczający rezygnację, zniechęcenie itp.

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknienie służące wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zniechęcenie, rozgoryczenie, lekceważenie, bezsilność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiesz, że Zbychu siedzi za rozbój? Ech, niedaleko pada jabłko od jabłoni!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛx, AS: eχ

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|prasłow.

uwagi.

(1.1) inna pisownia ech

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|eh.

źródła.

== ech (język luksemburski.) ==

wymowa.

audio|Lb-ech.ogg.

znaczenia.

zaimek osobowy

(1.1) ja

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# echa

1. powtórzenie dźwięku spowodowane odbiciem fali akustycznej, pogłos
2. przenośnie: wspomnienie rzeczy dawnych;
3. przenośnie: oddźwięk, reperkusja, reakcja na coś

SJP.pl

# echał

szafa do przechowywania zwojów Tory

SJP.pl

Echał (z hebr. ‏היכל‎ hejchal dosł. „pałac; Świątynia Jerozolimska”) – w karaimskiej kienesie szafa ołtarzowa służąca do przechowywania zwojów Tory.

Echał, jeden z najważniejszych elementów wyposażenia głównej sali modlitwy, umieszczony jest zgodnie z zasadami religii karaimskiej na ścianie skierowanej w stronę Ziemi Świętej, tzn. w Europie na ścianie południowej. Kształt, oprawa szafy oraz ornamenty zdobiące zależne są od epoki i kraju, w których zostały wykonane.

Wikipedia

# eche

rzadko:
1. wykrzyknik oznaczający zgodę, przytaknięcie; yhy, ehe, mhm;
2. wykrzyknik naśladujący odgłos kasłania, chrząkania itp.; ekhem, hm

SJP.pl

# echeweria

roślina ozdobna z rodziny gruboszowatych; eszeweria, eczeweria

SJP.pl

# echidna

Echidna (gr. Ἔχιδνα Echidna, łac. Echidna, „Żmija”) – potwór w mitologii greckiej, o ciele w połowie młodej kobiety, w połowie cętkowanego węża. Miała czarne oczy, przerażający wygląd i była stale żądna krwi, żywiła się ludzkim mięsem. Hezjod pisze o niej [Theog. 304]:

Wikipedia

# echin

dolna część głowicy doryckiej i toskańskiej, łącząca trzon kolumny z abakusem kapitelu; echinus

SJP.pl

# echinacea

roślina lecznicza z rodziny astrowatych; jeżówka

SJP.pl

Jeżówka (Echinacea Moench) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należy do niego 9 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w Ameryce Północnej w południowej Kanadzie oraz w środkowej i wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Zasiedlają suche i mokre siedliska w obrębie prerii. Jako introdukowane rosną w Ameryce Środkowej i Południowej, w Europie i Azji. W Polsce spotykane tylko w uprawie.

Wikipedia

# echinit

kopalna skamienielina skorupiaków i jeżowców morskich

SJP.pl

# echinocereus

Echinocereus Engelm. – rodzaj sukulentów z rodziny kaktusowatych (Cactaceae). Gatunkiem typowym jest [: E. viridiflorus Engelm.

Wikipedia

# echinokaktus

roślina z rodziny kaktusowatych o kulistych łodygach opatrzonych kolcami

SJP.pl

Echinokaktus (Echinocactus Link & Otto) – rodzaj roślin z rodziny kaktusowatych, obejmujący 16 gatunków. Gatunkiem typowym jest: E. platyacanthus Link et Otto. Nazwa pochodzi od starogreckiego słowa „ἐχῖνος” (echinos), oznaczającego jeża.

Wikipedia

# echinokok

tasiemiec pasożytujący w jelicie psa, w formie larwalnej może występować także u bydła i u człowieka

SJP.pl

# echinokokoza

choroba pasożytnicza ludzi i zwierząt, wywoływana przez larwy tasiemca bąblowcowego; bąblowica

SJP.pl

Bąblowica, echinokokoza (łac. echinococcosis cystica) – pasożytnicza choroba odzwierzęca wywoływana przez onkosfery różnych gatunków bąblowców (Echinococcus), głównie tasiemca bąblowcowego (E. granulosus) oraz bąblowca wielojamowego (E. multilocularis), a w niektórych regionach również: E. canadensis, E. equinus, E. felidis, E. oligarthrus, E. ortleppi, E. shiquicus oraz E. vogeli.

Wikipedia

# echinus

dolna część głowicy doryckiej i toskańskiej, łącząca trzon kolumny z abakusem kapitelu; echin

SJP.pl

Echinus (łac.; gr. echínos) – lekko wygięty element architektoniczny pod abakusem kapitelu kolumny w porządku doryckim lub toskańskim.

Ma kształt podobny do płaskiej poduszki. Można spotkać się z użyciem tego określenia w odniesieniu do dolnej części głowicy w porządku jońskim.

Wikipedia

# echmea

roślina z rodziny bromeliowatych

SJP.pl

Echmea (Aechmea) – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae), nazywanych także ananasowatymi. Należy do niego ok. 170 gat. z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej. Zaliczane tu rośliny są suchoroślami lub epifitami.

Wikipedia

# echnaton

władca starożytnego Egiptu (faraon) z XVIII dynastii; Amenhotep IV

SJP.pl

Amenhotep IV, także Amenophis IV (Achenaton, Echnaton) – władca starożytnego Egiptu (faraon) z XVIII dynastii, reformator religijny, twórca religii monoteistycznej opartej na kulcie boga Atona.

Echnatona uważa się za autora hymnu do Atona.

Wikipedia

# echo

1. powtórzenie dźwięku spowodowane odbiciem fali akustycznej, pogłos
2. przenośnie: wspomnienie rzeczy dawnych;
3. przenośnie: oddźwięk, reperkusja, reakcja na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) akust. powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

(1.2) akust. elektron. sztuczny efekt echa (1.1) uzyskany elektronicznie

(1.3) przen. nawiązanie do czegoś z przeszłości

Wiktionary

Echo – fala akustyczna odbita od przeszkody i docierająca do obserwatora po zaniku wrażenia słuchowego fali docierającej bezpośrednio. Wrażenie echa pojawia się, gdy opóźnienie pomiędzy falą bezpośrednią a falą odbitą jest większe niż 100 ms. Przy krótszym opóźnieniu ma się do czynienia z pogłosem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lubię rozmawiać z echem w górach.

(1.1) Lecz nikt samotny w dolinie albo też gdzie pomiędzy górami i w zaroślach, nie ośmiela się budzić echo uśpione, w mniemaniu, że ono pochodzi od duchów przeciwko człowiekowi.

(1.4) Jedno jest pewne, sprawa nie przejdzie bez echa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛxɔ, AS: eχo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praecho n.

przym. echowy

Wiktionary

# echoencefalograf

aparat badający metodą echoencefalografii, zapisujący wynik badania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. elektroniczny aparat ultradźwiękowy służący do badań neurologicznych mózgu;

Wiktionary

Echoencefalograf – elektroniczny aparat ultradźwiękowy służący do badań neurologicznych mózgu. Stosowany jest w diagnostyce w celu umiejscowienia zmian chorobowych, urazów, nowotworów występujących w obrębie mózgu.

Składa się z jednej lub dwóch głowic ultradźwiękowych, układów sterujących oraz monitora (ekranu) umożliwiającego wizualizację.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. echoencefalogram m., echoencefalografia ż.

przym. echoencefalograficzny

Wiktionary

# echoencefalografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda diagnostyki neurologicznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echoencefalogram m., echoencefalograf m.

przym. echoencefalograficzny

Wiktionary

# echoencefalogram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wynik pracy echoencefalografu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echoencefalograf m., echoencefalografia ż.

przym. echoencefalograficzny

Wiktionary

# echoencefaloskop

urządzenie rejestrujące zapis pracy mózgu

SJP.pl

# echogeniczny

zdolny do odbijania fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości

SJP.pl

# echograf

przyrząd rejestrujący sygnał echa akustycznego

SJP.pl

Echograf – echosonda z urządzeniem zapisującym. Zapis z echografu to echogram, zaś metoda badania odległości echografem to echografia.

Wikipedia

# echografia

dziedzina techniki zajmująca się uzyskiwaniem informacji o badanych obiektach za pomocą analizy echa akustycznego

SJP.pl

# echogram

zapis, przeważnie w formie graficznej, dokonany przez echograf

SJP.pl

Echogram

- zapis z echografu
- obraz oscyloskopowy odbicia ultradźwięków w miejscu zróżnicowania tkanki
  – zobacz też: ultrasonograf, ultrasonogram

Wikipedia

# echokardiograf

aparat badający metodą echokardiografii

SJP.pl

# echokardiografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków;

Wiktionary

Echokardiografia, echo serca, USG serca, ultrasonokardiografia – UKG – technika diagnostyki obrazowej polegająca na badaniu struktur serca i dużych naczyń krwionośnych za pomocą ultradźwięków (ultrasonografia). Zwykle stosuje się ultradźwięki o częstotliwości od 1 do 10 MHz. Na ekranie monitora uzyskuje się obraz powstający w wyniku odbicia fali ultradźwiękowej od badanych struktur. Obraz można zarejestrować na płycie DVD lub wydrukować.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja, AS: eχokardʹi ̯ografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echokardiograf mrz., echokardiogram mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) UKG, ultrasonokardiografia, echo serca

Wiktionary

# echokardiogram

wynik badania zwanego echokardiografia

SJP.pl

# echolalia

1. mimowolne, automatyczne powtarzanie zasłyszanych słów i dźwięków bezpośrednio po ich usłyszeniu, występujące u dzieci i u osób chorych psychicznie;
2. w językoznawstwie: powtarzanie wyrazów jako główna zasada organizacji wypowiedzi, niepodlegająca regułom syntaktycznym i semantycznym danego języka, np. w refrenach, przyśpiewkach ludowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

(1.2) liter. powtarzanie słów, dające efekty dźwiękowe;

Wiktionary

- echolalia w literaturze
- echolalia w psychiatrii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Echolalia jest cechą charakterystyczną dla autyzmu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛxɔˈlalʲja, AS: eχolalʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echolalizowanie n.

czas. echolalizować ndk.

przym. echolaliczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. echolalizowanie n.

czas. echolalizować ndk.

przym. echolaliczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|gr|ἠχώ|λαλιά. → echo, dźwięk + mowa

uwagi.

wikicytaty.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) echolalia

* bułgarski: (1.1) ехолалия ż.

* fiński: (1.1) kaikupuhe

* francuski: (1.1) écholalie ż.

* hiszpański: (1.1) ecolalia ż.

* islandzki: (1.1) bergmálstal n.

* niderlandzki: (1.1) echolalie ż.

* niemiecki: (1.1) Echolalie ż.

* nowogrecki: (1.1) ηχολαλία ż.

* portugalski: (1.1) ecolalia ż.

* rosyjski: (1.1) эхолалия ż.

* rumuński: (1.1) ecolalie ż.

* słowacki: (1.1) echolália ż.

* szwedzki: (1.1) ekolali w.

* turecki: (1.1) ekolali

* ukraiński: (1.1) ехолалія ż.

* włoski: (1.1) ecolalia ż.

źródła.

== echolalia (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-echolalia.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) psych. echolalia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# echolokacja

wyznaczanie położenia obiektów na podstawie odbitego od nich echa akustycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre nietoperze mają o wiele większą kontrolę nad echolokacją niż wcześniej sądzono.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echolokator m.

przym. echolokacyjny

przysł. echolokacyjnie

Wiktionary

# echolokacyjny

związany z echolokacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z echolokacją, dotyczący echolokacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echolokacja ż., echolokator m.

przysł. echolokacyjnie

Wiktionary

# echolokator

urządzenie wyznaczające położenie obiektów na podstawie sygnałów dźwiękowych odbitych od tych obiektów

SJP.pl

# echolokować

wyznaczać położenie obiektów na podstawie odbitego od nich echa akustycznego

SJP.pl

# echolot

1. przyrząd do pomiaru głębokości wód; echometr, echomierz, echosonda, sonda echowa;
2. przyrząd radiotechniczny do określania miejsca ławicy ryb przy pomocy ultradźwięków

SJP.pl

# echometr

przyrząd do pomiaru głębokości wód; echolot, echomierz, echosonda, sonda echowa

SJP.pl

Echosonda – urządzenie do pomiaru głębokości wody oraz odległości od unoszących się w niej ciał stałych. Odległości te oblicza się mierząc czas powrotu dźwięku odbitego od dna, przeszkody, okrętu podwodnego, ławicy ryb itp. W praktyce morskiej, przez słowo sondowanie rozumie się mierzenie głębokości, dawniej wykonywane ręcznie za pomocą ołowianki. Natomiast słowo echosonda wskazuje na użycie fal dźwiękowych w celu określenia aktualnej głębokości.

Wikipedia

# echomierz

przyrząd do pomiaru odległości, głębokości, rozmiarów różnych ciał, wykorzystujący zjawisko odbicia fal od badanego obiektu; echosonda

SJP.pl

# echomimia

powtarzanie przez chorego ruchów mimicznych zauważonych u osób z najbliższego otoczenia

SJP.pl

Echomimia - patologiczne naśladowanie mimiki oraz gestów ujrzanych u innych osób. Jest ono objawem niektórych zaburzeń psychicznych.

Wikipedia

# echopraksja

powtarzanie przez chorych psychicznie gestów i ruchów zauważonych u innych osób

SJP.pl

Echopraksja – automatyczne powtarzanie zaobserwowanych ruchów wykonywanych przez inne osoby. Występuje w upośledzeniu umysłowym, katatonii, otępieniu.

Wikipedia

# echoskop

aparat służący do badania i obserwacji na ekranie czynności serca

SJP.pl

# echosonda

przyrząd do pomiaru odległości, głębokości, rozmiarów różnych ciał, wykorzystujący zjawisko odbicia fal od badanego obiektu; echomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do pomiarów podwodnych wykorzystujące echolokację;

Wiktionary

Echosonda – urządzenie do pomiaru głębokości wody oraz odległości od unoszących się w niej ciał stałych. Odległości te oblicza się mierząc czas powrotu dźwięku odbitego od dna, przeszkody, okrętu podwodnego, ławicy ryb itp. W praktyce morskiej, przez słowo sondowanie rozumie się mierzenie głębokości, dawniej wykonywane ręcznie za pomocą ołowianki. Natomiast słowo echosonda wskazuje na użycie fal dźwiękowych w celu określenia aktualnej głębokości.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) echometr

Wiktionary

# echowy

związany z echem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z echem, dotyczący echa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echo n., praecho n.

Wiktionary

# eci-peci

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żart. pieniądze

Wiktionary

# ecie-pecie

potocznie o plotkowaniu, niezobowiązującym rozmawianiu bez istotnego tematu

SJP.pl

# ecik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Edward

Wiktionary

Marian Janoszka (ur. 6 stycznia 1961 w Świerklańcu) – polski piłkarz grający na pozycji napastnika oraz trener piłkarski.

Swoją karierę zaczął w 1977 jako piłkarz Ruchu Radzionków, gdzie grał nieprzerwanie do 1989, kiedy to przeniósł się na jeden sezon do SV Senftenberg i ponownie wrócił do Radzionkowa. W 1992 odszedł do GKS Katowice, z którym w 1993 zdobył Puchar Polski. W 1995 ponownie wrócił do Ruchu Radzionków, z którym występował w ekstraklasie, a w 2002 przeszedł do Sparty Lubliniec, potem do GKS-u Tychy. W 2004 przeniósł się do Strażaka Mierzęcice.

Wikipedia

# ecjum

narząd rozmnażania rdzowców (grzybów z typu podstawczaków), zawierający zarodniki; ecydium

SJP.pl

Ecjum (l. mn. ecja, łac. aecium), ecidium lub ecidiosorus – wytwór grzybni, w którym wytwarzane są zarodniki zwane ecjosporami. Występuje u grzybów z rzędu rdzowców Pucciniales. Ecjum, podobnie jak grzybnia z której powstało, jest diploidalne, a jego strzępki są dwujądrowe; jedno jądro jest (+), drugie (-)

Wikipedia

# eckhart

nazwisko, m.in. Aaron Eckhart - amerykański aktor

SJP.pl

# eckstein

[czytaj: eksztajn] nazwisko

SJP.pl

- Bernhard Eckstein (ur. 21 sierpnia 1935 w Zwickau, zm. 2017) – były niemiecki kolarz szosowy reprezentujący NRD.
- Emma Eckstein (ur. 28 stycznia 1865, zm. 30 lipca 1924) – wczesna pacjentka Sigmunda Freuda.
- Ernst Eckstein (ur. 1897, zm. 8 maja 1933 we Wrocławiu) – adwokat niemiecki, członek i jeden z przywódców wrocławskiego oddziału SPD,
- Franz Eckstein (ur. ok. 1689, zm. 1741) – malarz.
- Sebastian Eckstein - malarz, aktywny w Polsce w XVIII w.

Wikipedia

# eclipse

[czytaj: eKLIPS]
1. samochód typu Mitsubishi Eclipse;
2. samochód typu Hyundai Eclipse

SJP.pl

Eclipse – platforma (framework) napisana w 2004 roku w Javie do tworzenia aplikacji typu rich client. Na bazie Eclipse powstało zintegrowane środowisko programistyczne do tworzenia programów w Javie, które jest razem z tą platformą rozpowszechniane.

Projekt został stworzony przez firmę IBM, a następnie udostępniony na zasadach otwartego oprogramowania. W chwili obecnej jest on rozwijany przez Fundację Eclipse.

Wikipedia

# ecmc

Congregatio Eremitarum Camaldulensium Montis Coronae, zakon kamedułów

SJP.pl

# eco

[czytaj: eko] nazwisko obce

SJP.pl

- Umberto Eco – włoski pisarz, felietonista, profesor semiotyki, autor powieści Imię róży
- Encyklopedia otwarć szachowych (ang. Encyclopaedia of Chess Openings, ECO)
- Organizacja Współpracy Gospodarczej (ang. Economic Cooperation Organization, ECO)
- Eco - proponowana nazwa wspólnej waluty krajów Afryki Zachodniej

Wikipedia

# ecodrajwing

[czytaj: ekodrajwing] potocznie: prowadzenie samochodu w sposób zużywający mniej paliwa i ograniczający wydzielanie szkodliwych spalin; ekojazda, ecodriving, ekodriving, ekodrajwing

SJP.pl

# ecodrajwingowy

→ ecodrajwing [czytaj: ekodrajwingowy]; ecodrivingowy, ekodrajwingowy, ekodrivingowy

SJP.pl

# ecodriving

[czytaj: ekodrajwing] potocznie: prowadzenie samochodu w sposób zużywający mniej paliwa i ograniczający wydzielanie szkodliwych spalin; ekojazda, ekodriving, ecodrajwing, ekodrajwing

SJP.pl

# ecodrivingowy

→ ecodriving [czytaj: ekodrajwingowy]; ecodrajwingowy, ekodrajwingowy, ekodrivingowy

SJP.pl

# ecopack

[czytaj: ekopak] kartonowe opakowanie na płytę kompaktową lub DVD; ekopack

SJP.pl

# écossaise

[czytaj: ekosez] ekoseza;
1. ludowy szybki taniec angielski;
2. muzyka do tego tańca

SJP.pl

Écossaise (ekoséz) − dawny taniec szkocki w takcie 2/4, w XIX wieku stał się modnym tańcem salonowym. Był popularny we Francji i Wielkiej Brytanii pod koniec XVIII wieku i na początku XIX. Jako forma muzyczna taniec ten został również przyjęty przez niektórych kompozytorów jak:

- Franz Schubert
- Ludwig van Beethoven
- Fryderyk Chopin
- Claude Debussy

Wikipedia

# écru

[czytaj: eKRI]
1. kolor biały z żółtawym odcieniem;
2. będący koloru białego z żółtawym odcieniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kolor żółtoszary, naturalny kolor płótna

przymiotnik

(2.1) żółtoszary

przysłówek

(3.1) żółtoszaro

Wiktionary

Beżowy – jasna, żółtawobrązowa barwa, koloru mlecznej kawy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Écru wydawało mu się nieco zbyt smutne, wybrał błękit.

(2.1) Kupiła szal écru.

(3.1) Pomalujmy przedpokój na écru.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kość słoniowa

(2.1) żółtoszary, kremowy

Wiktionary

# ecs

skrót od: Europejskie Centrum Solidarności

SJP.pl

# ecstasy

[czytaj: EKStazy] ekstazy, extasy, ekstaza, extazy;
1. syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce;
2. potocznie: tabletka zawierająca ten narkotyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. tabletki z jedną z odmian amfetaminy;

Wiktionary

3,4-Metylenodioksymetamfetamina, MDMA, ecstasy, XTC – organiczny związek chemiczny, drugorzędowa amina, pochodna fenyloetyloaminy. Półsyntetyczna substancja psychoaktywna wykazująca działanie empatogenne, euforyczne i psychodeliczne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ekstaza ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) MDMA, XTC

Wiktionary

# ecstazy

[czytaj: EKStazy] syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce; potoczna nazwa tabletek zawierających ten narkotyk; ekstazy, extazy

SJP.pl

# ecu

[czytaj: eKI albo eKÜ] jednostka monetarna Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej używana w międzynarodowych rozliczeniach finansowych, w roku 1999 zastąpiona wspólną walutą - euro; ECU

SJP.pl

- ECU – kod Ekwadoru w standardzie ISO 3166-1
- écu – moneta francuska
- European Currency Unit (skrót: ECU) – jednostka rozliczeniowa w Europejskim Systemie Monetarnym
- Euroazjatycka Unia Celna (skrót: ECU) – unia celna Białorusi, Kazachstanu i Rosji
- European Chess Union (skrót: ECU) – Europejska Unia Szachowa
- Uniwersytet Edith Cowan (skrót: ECU) – australijska szkoła wyższa
- Engine Control Unit (skrót: ECU) – sterownik silnika

Wikipedia

# ecydium

narząd rozmnażania rdzowców (grzybów z typu podstawczaków), zawierający zarodniki; ecjum

SJP.pl

# eczeweria

roślina ozdobna z rodziny gruboszowatych; eszeweria

SJP.pl

# ed

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Edek, Edzio, Eduś

SJP.pl

ed – standardowy edytor wierszowy systemu UNIX. ed przyjmuje, że tekst podlegający obróbce podzielony jest na wiersze i pozwala jedynie na modyfikacje wskazanych wierszy tekstu za pomocą poleceń wydawanych programowi w trybie interaktywnym, w podobny sposób jak w wierszu poleceń systemu DOS czy UNIX. Zmusza to użytkownika do operowania numerami wierszy tekstu.

Wikipedia

# ed.

skrót od: editio (z łaciny: edycja, wydanie)

SJP.pl

# edaficzny

wchodzący w skład edafonu; związany z właściwościami odżywczymi gleby

SJP.pl

# edafon

ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby oraz wpływających na jej strukturę i żyzność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ogół drobnych organizmów żyjących w powierzchniowych warstwach gleby;

Wiktionary

Edafon – ogólna nazwa wszystkich organizmów żywych, żyjących w przypowierzchniowej części gleby. Zalicza się do nich mikroorganizmy, zwierzęta takie jak pierścienice, nicienie, larwy owadów oraz glony. Stanowi on około 5% objętości gleby.

Edafon jest głównym ogniwem cyklu przemiany materii organicznej w przyrodzie na lądzie, gdyż głównie jest on destruentami, czyli odpowiada za rozkład i mineralizację zarówno szczątków organizmów, jak i ich produktów przemiany materii. Jest jednocześnie najważniejszym z biotycznych czynników glebowych. Stąd obieg materii organicznej na lądzie można określić jako:edafon – roślina – zwierzę – edafon.W najwęższym pojęciu za edafon uważa się mikroorganizmy oraz drobne zwierzęta (do owadów), które na stałe lub w pewnym okresie swojego życia przebywają w glebie jako swoim naturalnym środowisku. Są to m.in. bakterie, glony, grzyby, pierwotniaki, pierścienice (głównie dżdżownice i wazonkowce), pajęczaki (głównie roztocze), nicienie, wije, owady bezskrzydłe oraz wiele larw owadów uskrzydlonych. W pojęciu szerszym do edafonu zalicza się wszelkie organizmy żywe żyjące we wnętrzu gleby, włącznie z drobnymi kręgowcami, a w tym nawet ssakami, jak myszy czy krety. W najszerszym pojęciu za edafon uważa się całość materii ożywionej w glebie, łącznie z podziemnymi częściami roślin naziemnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɛˈdafɔ̃n, AS: edafõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. edaficzny

Wiktionary

# edafozaur

gad ssakokształtny, występujący w erze późnego karbonu

SJP.pl

Edafozaur (Edaphosaurus) – rodzaj roślinożernych synapsydów z rzędu pelykozaurów.

Wikipedia

# edam

gatunek podpuszczkowego sera dojrzewającego, pochodzącego z okolic holenderskiego miasta Edam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Wiktionary

- Edam – rodzaj sera
- Edam – miasto w Holandii

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. edamski

rzecz. edamski mrz.

Wiktionary

# edamame

gotowane strączki zielonej soi używane w kuchni japońskiej

SJP.pl

Edamame (jap. 枝豆 eda-mame) – gotowane w strączkach ziarna młodej fasoli sojowej (Glycine max.).

Edamame to rodzaj japońskiego dania z niedojrzałych ziaren soi w strąkach, gotowanych w wodzie lub na parze. Częsty dodatek do potraw pochodzenia rodzimego (washoku, nihon-ryōri, nihon-shoku) lub przystawka do napojów alkoholowych, jak piwo czy shōchū.

Wikipedia

# edamski

1. → Edam (miasto w Holandii);
2. ser edamski - gatunek sera podpuszczkowego, produkowanego na bazie receptury holenderskiego sera edam

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Edamem, dotyczący Edamu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) kulin. skrócenie od|ser edamski.

Wiktionary

Ser edamski – gatunek sera podpuszczkowego, produkowanego w Polsce, na bazie receptury holenderskiego sera Edammer. Jest on jednym z najbardziej tłustych serów żółtych.

W XIX wieku produkowany na ziemiach polskich ser wzorowany na edamskim dał początek lechickiemu (litewskiemu lub nowogródzkiemu).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Edam m., edam m.

Wiktionary

# edb

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = eduk. edukacja dla bezpieczeństwa (przedmiot szkolny)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z testu z EdB dostałem tym razem pionę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ‿dɛ‿ˈbɛ, AS: e‿de‿be

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) EDB

Wiktionary

# edda

najstarszy zabytek literatury skandynawskiej, dzielący się na: Eddę starszą (Edda poetycka lub Edda Saemunda) złożoną z pieśni oraz Eddę młodszą (Edda prozaiczna lub Edda Snorriego) złożoną m.in. ze zbioru reguł poetyckich

SJP.pl

- Edda – imię żeńskie
- Edda starsza (Edda poetycka) – najstarszy zabytek literatury islandzkiej
- Edda młodsza (Edda prozaiczna) – późniejsza wersja tej opowieści
- Edda (isl. Edduverðlaunin) – najważniejsza islandzka nagroda filmowa i telewizyjna
- Edda Művek – węgierska grupa muzyczna

Wikipedia

# eddie

- Eddie – maskotka brytyjskiego zespołu heavymetalowego Iron Maiden zaprojektowana przez Dereka Riggsa.
- Eddie – amerykański film z 1996 roku w reżyserii Steve’a Rasha
- Eddie – anglojęzyczne zdrobnienie od imienia Edward
- Eddie – nagroda Stowarzyszenie Amerykańskich Montażystów Filmowych

Wikipedia

# eddington

nazwisko, m.in. Arthur Stanley Eddington (1882-1944) - brytyjski astrofizyk

SJP.pl

Miejscowości w USA

- Eddington – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Bucks
- Eddington – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Penobscot

Miejscowości w Australii

- Eddington – miejscowość w stanie Wiktoria

Wikipedia

# edek

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Eduś, Edzio, Ed

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Edward

Wiktionary

Edek – bohater dramatu Tango Sławomira Mrożka, zwany też Partnerem z wąsikiem.

Człowiek prymitywny, naturalny, brak mu kultury osobistej i obycia (co fascynuje Stomila). Jest on partnerem do kart Eugenii i kochankiem Eleonory.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nigdy nie zatrudniłbym Edka jako listonosza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Edward; zdrobn. Eduś, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary

# edelman

nazwisko

SJP.pl

Osoby

- Alina Margolis-Edelman – polska lekarka i działaczka społeczna
- Daniel Edelman – amerykański przedsiębiorca, założyciel Edelman
- Dżoj (Josifowna) Edelman – rosyjski językoznawca
- Fanny Edelman – argentyński komunista i feministka
- Gerald Edelman – amerykański biolog molekularny i biochemik, laureat Nagrody Nobla (1972)
- Herb Edelman – amerykański aktor
- Julian Edelman – amerykański piłkarz
- Marek Edelman – polski działacz polityczny i społeczny, lekarz kardiolog, jeden z przywódców powstania w getcie warszawskim
- Marian Wright Edelman – amerykańska działacz na rzecz praw dziecka
- Murray Edelman – amerykański politolog
- Paweł Edelman – polski operator filmowy
- Randy Edelman – amerykański kompozytor i dyrygent
- Tomasz Edelman – polski operator filmowy, pedagog

Wikipedia

# edeltruda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Edeltruda, Edeltrauda – imię żeńskie pochodzenia staro-wysoko-niemieckiego, nienotowane w Polsce w średniowieczu; obecnie występuje w zauważalnym stopniu w Polsce na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszość niemiecką. Imię to powstało z połączenia członów adal – 'szlachetny ród' oraz trud – 'siła, potęga' i stanowi późniejszą wersję niemieckiego imienia Adeltraud.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Edeltruda i jestem masażystką z Gorlic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛdɛlˈtruda, AS: edeltruda

Wiktionary

# eden

przenośnie: miejsce najwyższej szczęśliwości; raj, eldorado, arkadia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) bibl. raj, ogród rajski;

(1.2) geogr. toponim, nazwa szeregu miast i miejscowości na świecie

(1.3) geogr. nazwa kilku rzek na świecie

Wiktionary

- Eden – biblijny raj
- Eden – biblijny rajski ogród

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mieszkałeś w Edenie, ogrodzie Bożym; / okrywały cię wszelkiego rodzaju szlachetne kamienie: / rubin, topaz, diament, / tarszisz, onyks, beryl, / szafir, karbunkuł, szmaragd, / a ze złota wykonano okrętki / i oprawy na tobie, przygotowane w dniu twego stworzenia.

(1.2) Przenosimy się z Edenu do San Francisco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdɛ̃n, AS: edẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. eden mrz.

przym. edeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) raj

Wiktionary

# edenizm

mityczna epoka poprzedzająca barbarzyństwo; wiek złoty

SJP.pl

# edeński

przymiotnik od: eden

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Edenem, dotyczący Edenu

przymiotnik

(2.1) taki jak w edenie, miejscu wiecznej szczęśliwości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. eden mrz., Eden mrz.

Wiktionary

# edestyna

rodzaj białka roślinnego, występującego w konopiach

SJP.pl

# edfu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu;

Wiktionary

Edfu (arab. إدفو, Idfu, egip. Behdet, w czasach rzymskich Apollonopolis Magna) – miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu. Stolica nomu, ośrodek produkcji rolniczej, nadgraniczne centrum handlowe. W 2006 roku liczyło 65 768 mieszkańców.

Wikipedia

# edgar

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(2.1) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Wiktionary

Edgar – imię męskie pochodzenia staroangielskiego/germańskiego. Wywodzi się od staroangielskich ěad (majątek, bogactwo, szczęście), gard (obrońca, stróż) lub od germańskiego ed- (posiadanie, dziedzictwo). Oznacza: stróż, obrońca własności.

W Polsce pozostaje imieniem rzadkim. Pojawiło się tu, najpierw w literaturze, w XIX wieku. W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 910 mężczyzn o imieniu Edgar nadanym jako imię pierwsze. Dla porównania, najczęściej nadane jako męskie imię pierwsze – Piotr, nosi 689 313 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię m.

(2.1) kolokacje miejscowość|D=Edgar|Ms=Edgar.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) imię

(2.1) miejscowość

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Edgar

* estoński: (1.1) Edgar

* francuski: (1.1) Edgar m.

* hiszpański: (1.1) Édgar m., Edgardo m.

* kurmandżi: (1.1) Edgar

* łotewski: (1.1) Edgars m.

* niderlandzki: (1.1) Edgar m.

* nowogrecki: (1.1) Έντγκαρ m.

* portugalski: (1.1) Edgar m., Édgar m., Edgardo m.

* rosyjski: (1.1) Эдгар m.

źródła.

== Edgar (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Edgar.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Edgar

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdɡar, AS: edgar

Wiktionary

# edgard

Edgard – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Luizjana, siedziba administracyjna parafii St. John the Baptist.

Wikipedia

# edgarostwo

Edgar z małżonką; Edgarowie

SJP.pl

# edgarowie

Edgar z małżonką; Edgarostwo

SJP.pl

# edgarowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edgara lub z nim związany

SJP.pl

# edge

technologia używana w sieciach GSM do przesyłania danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) telekom. rodzaj transmisji radiowej o prędkości 300–400 Kb/s

Wiktionary

- Edge – album fińskiej grupy metalowej Reflexion
- Edge – komputerowa gra logiczna
- Microsoft Edge – następca przeglądarki internetowej Internet Explorer
- Edge – samochód osobowy marki Ford
- Edge – pseudonim Adama Copelanda, kanadyjskiego zapaśnika
- Edge – pseudonim Davida Evansa, gitarzysty zespołu U2
- Edge – brytyjski miesięcznik o grach komputerowych
- EDGE – technologia używana w sieciach GSM do przesyłania danych

Wikipedia

# edging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. praktyka seksualna polegająca na utrzymywaniu wysokiego poziomu podniecenia i odwlekaniu osiągania orgazmu dla dłuższego odczuwania rozkoszy seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzięki edgingowi przeżyłem najintensywniejszy orgazm w życiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛd͡ʒ.ɪŋ

Wiktionary

# edirne

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-zachodniej Turcji;

Wiktionary

Edirne lub Adrianopol (gr. Αδριανούπολη, Adrianopoli, bułg. Одрин, Odrin) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją oraz Bułgarią.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɛˈdʲirnɛ, AS: edʹirne

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Adrianopol

Wiktionary

# edison

nazwisko, m.in. Thomas Edison (1847-1931), amerykański wynalazca

SJP.pl

Inne postacie o nazwisku Edison:

- Thomas Alva Edison – amerykański wynalazca
- Charles Edison – syn wynalazcy Thomasa Edisona (gubernator stanu New Jersey w USA).

Edison to nazwy miejscowości w USA, które były nadane na cześć Thomasa Edisona :

- Edison – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Calhoun
- Edison – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Furnas
- Edison – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Morrow
- Edison – jednostka osadnicza w stanie Waszyngton, w hrabstwie Skagit
- Edison – obszar niemunicypalny w Kern County, w Kalifornii
- Edison (ang. Edison Township) – miejscowość w hrabstwie Middlesex w stanie New Jersey w USA

Wikipedia

# edith

[czytaj: idit] obce imię żeńskie

SJP.pl

# editing

montaż zapisu dźwięku i obrazu w produkcji filmowej

SJP.pl

# editio

z łaciny: edycja, wydanie

SJP.pl

Helion SA – wydawnictwo specjalistyczne, założone w 1991 w Gliwicach.

Ofertę Grupy Helion stanowią publikacje z zakresu literatury informatycznej, biznesowej, beletrystyki, poradników (psychologicznych i ogólnotematycznych), a także przewodników turystycznych.

Wikipedia

# edka

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Eduś, Edzio, Ed

SJP.pl

# edkowie

Edek z małżonką

SJP.pl

# edkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edka lub z nim związany

SJP.pl

# edmond

Miejscowości w USA:

- Edmond – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Norton
- Edmond – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Oklahoma
- Edmond – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie Snohomish

Inne:

- Edmond – amerykański thriller

Wikipedia

# edmonton

miasto w Kanadzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kanadzie

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. edmontończyk m., edmontonka ż.

przym. edmontoński

Wiktionary

# edmontończyk

mieszkaniec Edmonton (miasta w Kanadzie)

SJP.pl

# edmontonka

mieszkanka Edmonton (miasta w Kanadzie)

SJP.pl

# edmontoński

→ Edmonton

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Edmontonem, dotyczący Edmontonu

Wiktionary

#### Patrz:

Edmonton

#### Przykłady

(1.1) Roztasowuję się w edmontońskim pokoju i łazience, po czym zasiadam przy oknie, by napaść oczy wspaniałym widokiem doliny North Saskatchewan River, której strome brzegi rumienią się jesiennie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edmonton mrz./n.

Wiktionary

# edmund

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Edmund – imię męskie pochodzenia angielskiego.

Wywodzi się od słowa oznaczającego „zapewniający opiekę”.

Żeńska forma: Edmunda

Imieniny obchodzi 7 sierpnia, 30 października, 16 listopada, 20 listopada i 1 grudnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Edmundem kierowała zbożna życzliwość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdmũnt, AS: edmũnt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Mundek, Edzio, Edmundek

Wiktionary

# edmunda

imię żeńskie

SJP.pl

Edmunda – imię żeńskie pochodzenia angielskiego, żeński odpowiednik imienia Edmund. Wywodzi się od słowa oznaczającego "obrończyni, opiekunka majątku, bogactwa".

Edmunda imieniny obchodzi 7 sierpnia.

Wikipedia

# edmundostwo

Edmund z małżonką; Edmundowie

SJP.pl

# edmundowie

Edmund z małżonką; Edmundostwo

SJP.pl

# edmundowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edmunda (Edmundy) lub z nim (z nią) związany

SJP.pl

# edo

1. do 1868 nazwa Tokio, stolicy Japonii;
2. Tokugawa; 1603-1867, okres rządów rodu Tokugawa w Japonii

SJP.pl

Edo związane z Japonią:

- Edo – miasto, dawna nazwa Tokio
  - Zamek Edo w powyższym mieście
- okres Edo – okres w historii Japonii
- rzeka Edo – rzeka w regionie Kantō w Japonii

Edo związane z Nigerią:

- Edo – stan w Nigerii
- Imperium Edo – przedkolonialne państwo na terenie dzisiejszej Nigerii
- Edo (lud) – lud Edo w Nigerii, twórcy historycznego Królestwa Beninu (Imperium Edo)
- język edo – język używany w Nigerii

Wikipedia

# edom

kraina historyczna leżąca na terenie dzisiejszych Izraela i Jordanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) rzad. imię|polski|m.; jedno z imion biblijnych

Wiktionary

Edom – kraina historyczna leżąca na terenie dzisiejszego Izraela i Jordanii, zamieszkiwana przez Edomitów. W X w. p.n.e. czasowo podbita przez Izrael. Praojcem Edomitów był Ezaw, który był bratem ojca Izraelitów – Jakuba (Izraela).

Stolicą Edomu była Petra, z języka greckiego "skała".

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Karawana wędruje do Edomu.

(2.1) Edomowi urodził się czerwonowłosy syn.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdɔ̃m, AS: edõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edomita m., Edomitka ż., edomicki m.

przym. edomicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Seir

Wiktionary

# edometr

przyrząd do sprawdzania ściśliwości gruntu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɛˈdɔ̃mɛtr̥, AS: edõmetr̦

Wiktionary

# edometryczny

→ edometr

SJP.pl

#### Patrz:

edometr

# edomici

plemię semickie zamieszkujące krainę Edom

SJP.pl

Edomici (hebr. אֱדוֹם – Edomim, od słowa adom oznaczającego „czerwony”) – starożytny lud pochodzenia zachodniosemickiego zamieszkujący Edom, położony na południe od Morza Martwego z dwóch stron rowu tektonicznego Wadi Araba, późniejszą Idumeę.

Większość informacji na temat Edomitów pochodzi z Biblii, ponieważ nie znaleziono jeszcze żadnych dokumentów edomskich. Podczas wykopalisk w pobliżu Tawilan oraz na górze Umm Biyara znaleziono jedynie kamienne rzeźby Edomitów.

Wikipedia

# edomicki

→ Edomici, → Edomita

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Edomem lub Edomitami, dotyczący Edomu lub Edomitów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język edomicki

Wiktionary

#### Patrz:

Edomici, → Edomita

#### Powiązane:

rzecz. Edom mrz., Edomita mos., Edomitka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) idumejski

Wiktionary

# edomski

→ Edom

SJP.pl

#### Patrz:

Edom

# edonkey

program umożliwiający udostępnianie i pobieranie plików w internecie

SJP.pl

# edredon

rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych; miękkopiór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Somateria mollissima|ref=tak., duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) puch edredona (1.1)

Wiktionary

Edredon zwyczajny, kaczka edredonowa, miękkopiór (Somateria mollissima) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Eurazję, Amerykę Północną i niektóre wyspy Arktyki. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɛˈdrɛdɔ̃n, AS: edredõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. edredonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miękkopiór

Wiktionary

# edredonowy

związany z edredonem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z edredonem, dotyczący edredonu

przymiotnik

(2.1) wykonany z edredonu, zawierający edredon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. edredon mzw./mrz.

Wiktionary

# edrei

- Edrei, Adraa – starożytna miejscowość w Baszanie utożsamiana z syryjską Darą.
- Edrei, Adraa – niezidentyfikowana miejscowość starożytna, należąca do terytorium Naftalego.

Wikipedia

# edta

organiczny związek chemiczny stosowany m.in. jako odtrutka w zatruciach metalami ciężkimi, w nawozach mikroelementowych oraz jako środek konserwujący żywność; kwas etylenodiaminotetraoctowy, kwas wersenowy

SJP.pl

# edu

domena internetowa

SJP.pl

Przydomek Edu nosiło lub nosi kilku piłkarzy brazylijskich, m.in.:

- Edu (ur. 1947, właśc. Eduardo Antunes Coimbra) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; następnie trener, m.in. reprezentacji Brazylii; starszy brat Zico.
- Edu (ur. 1949, właśc. Jonas Eduardo Américo) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; uczestnik Mundiali 1966, 1970 i 1974.
- Edu (ur. 1978, właśc. Eduardo Cesar Daud Gaspar) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; w latach 2000-2005 był zawodnikiem Arsenalu, a od czasu rozstania z tym klubem gra w Valencii.
- Edú (ur. 1979, właśc. Luís Eduardo Schmidt) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika; od 2000 roku zawodnik klubów hiszpańskich, najpierw Celty Vigo, a od 2004 – Realu Betis.
- Edu (ur. 1981), właśc. Eduardo Gonçalves de Oliveira) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji napastnika; gracz m.in. VfL Bochum, 1. FSV Mainz 05, a od 2007 roku Suwon Samsung Bluewings
- Edu (ur. 1986) właśc. Eduardo Mello Borges – futsalista azerski pochodzenia brazylijskiego, obecnie zawodnik Araz Naxçıvan

Wikipedia

# edua

członek starożytnego ludu celtyckiego zamieszkującego Galię

SJP.pl

# eduard

imię

SJP.pl

# eduardo

Eduardo jest hiszpańskim odpowiednikiem polskiego imienia Edward.

Przydomek Eduardo przyjęło kilku piłkarzy brazylijskich, m.in.:

- Eduardo (Eduardo Barbosa de Albuquerque, ur. 1943) − piłkarz brazylijski
- Eduardo (Eduardo Neves de Castro, 1943-1969) – brazylijski piłkarz
- Eduardo (Jorge Eduardo Gomes de Souza (ur. 1965) – brazylijski piłkarz
- Eduardo (Eduardo Adelino da Silva, ur. 1979) – piłkarz brazylijski
- Eduardo (Eduardo Ribeiro dos Santos, ur. 1980) – piłkarz brazylijski
- Eduardo Costa (ur. 1982), właśc. Eduardo Nascimento da Costa – piłkarz brazylijski
- Eduardo dos Reis Carvalho (ur. 1982) – piłkarz portugalski
- Eduardo da Silva (ur. 1983), właśc. Eduardo Alves da Silva – piłkarz urodzony w Brazylii, reprezentant Chorwacji
- Eduardo (Eduardo da Conceição Maciel, ur. 1986) – brazylijski piłkarz
- Eduardo (Carlos Eduardo de Oliveira Alves, ur. 1989) – brazylijski piłkarz
- Eduardo (Carlos Eduardo Bendini Giusti, ur. 1993) – brazylijski piłkarz

Wikipedia

# edukacja

wykształcenie, wychowanie, nauka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauczanie kogoś

(1.2) proces uczenia się

Wiktionary

Edukacja (stgr. παιδεία, łac. educatio) – ogół procesów i oddziaływań, których celem jest zmienianie ludzi, przede wszystkim dzieci i młodzieży, stosownie do panujących w danym społeczeństwie ideałów i celów wychowawczych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W porządku, ale abstrahując od higieny, medycyny, edukacji, wina, porządku publicznego, irygacji, dróg, doprowadzenia wody pitnej, i publicznej służby zdrowia, czy Rzymianie kiedykolwiek coś dla nas zrobili?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛduˈkat͡sʲja, AS: edukacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukowanie n., wyedukowanie n., doedukowanie n., edukacjonizm m.

czas. edukować ndk., wyedukować dk., doedukować dk.

przym. edukacyjny

przysł. edukacyjnie

Wiktionary

# edukacjonizm

przekonanie o możliwości właściwego wychowania człowieka dzięki zracjonalizowanym metodom nauczania i kształcenia

SJP.pl

# edukacyjno-rozrywkowy

związany z edukacją i rozrywką

SJP.pl

# edukacyjny

związany z edukacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. dotyczący edukacji, służący uczeniu

(1.2) książk. dotyczący kształtowania określonych postaw

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pobliski dom kultury tworzy projekty działań edukacyjnych, sportowych i plastycznych dla młodzieży.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ, AS: edukacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., edukacja ż., edukator m., edukowanie n.

czas. edukować ndk., wyedukować dk.

przysł. edukacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dydaktyczny, kształceniowy, oświatowy

(1.2) wychowawczy

Wiktionary

# edukator

rzadko: osoba, która zawodowo zajmuje się edukacją - uczeniem, kształceniem kogoś; nauczyciel

SJP.pl

# edukatorka

→ edukator

SJP.pl

#### Patrz:

edukator

# edukatorski

→ edukator

SJP.pl

#### Patrz:

edukator

# edukować

czasownik niedokonany

(1.1) wykształcać, wychowywać kogoś

czasownik zwrotny niedokonany edukować się

(2.1) przest. pobierać nauki, uczyć się, kształcić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przewidywał on, by uczniów edukowali przede wszystkim księża. Każdy z nich powinien z nimi przebywać od rana do wieczora, ucząc najpierw o Bogu i miłości chrześcijańskiej, a także rudimentów gramatyki, począwszy od alfabetu.

(2.1) Z Polakami trudno coś zrobić przemocą i siłą. W Polsce po wojnie wydarzyło się pięć ruchawek, podczas gdy w pozostałych krajach socjalistycznych -- coś trzy cztery. Władza edukowała się dosyć szybko, wiedziała, jak podchodzić do ludzi; co przejdzie, a co nie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., edukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukowanie n.

przym. edukacyjny

przysł. edukacyjnie

Wiktionary

# edukowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|edukować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koedukacja ż., wyedukowanie n., edukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukacjonizm m.

czas. edukować ndk., wyedukować dk.

przym. edukacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kształcenie, nauczanie

Wiktionary

# eduowie

członek starożytnego ludu celtyckiego zamieszkującego Galię

SJP.pl

Eduowie (łac. Aedui lub Haedui) – jedno z najpotężniejszych plemion celtyckich zamieszkujących Galię, głównie tereny między Loarą i Saoną (tereny dzisiejszej Burgundii). Ich głównym ośrodkiem było Bibracte.

W II wieku p.n.e. byli sojusznikami Rzymu, w 121 p.n.e. zwrócili się o pomoc do Rzymian przeciwko Arwernom i Allobrogom. W 58 p.n.e., podczas wojen galicyjskich wódz Eduów Dumnoryks wystąpił przeciwko Cezarowi. W 52 p.n.e. plemię przyłączyło się do powstania Wercyngetoryksa, w którym zostało pokonane. Ich ziemie zostały włączone do prowincji Gallia Lugdunensis.

Wikipedia

# eduś

zdrobnienie od: Edward (imię męskie); Edek, Edzio, Ed

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Edward

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadek wziął małego Edusia na spacerek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edek mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Edward; zdrobn. Edek, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary

# eduskunta

(od 1906) jednoizbowy parlament Finlandii

SJP.pl

Eduskunta (szw. Riksdagen) – jednoizbowy parlament w Finlandii, wybierany raz na cztery lata w wyborach powszechnych (system proporcjonalny, metoda D’Hondta).

Wikipedia

# edvard

obce imię męskie

SJP.pl

# edward

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od Edwarda

Wiktionary

Edward – imię męskie pochodzenia angielskiego. W języku staroangielskim:

- słowo ead oznacza „pomyślność, dobrobyt, szczęście”;
- weard znaczy „strażnik, obrońca”.

Edward imieniny obchodzi 5 stycznia, 18 marca i 13 października.

Żeński odpowiednik: Edwarda.

Odpowiedniki w innych językach:

- angielski: Edward
- esperanto: Eduardo
- łacina: Eduardus
- niemiecki: Eduard
- włoski: Edoardo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samochód Edwarda stoi w garażu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdvart, AS: edvart

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edwardowo n., Edwardowa ż., Edwardówna ż., Edek mos., Eduś mos., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

:: fż. Edwarda ż.

:: zdrobn. Edwardzik mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Edek, Eduś, Edzik, Edzio, Edziu; gw-pl|Górny Śląsk|Ecik, Yjduś.

Wiktionary

# edwarda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Edward

Wiktionary

Edwarda – imię żeńskie pochodzenia angielskiego, żeński odpowiednik imienia Edward. W języku staroangielskim słowo ead oznacza „pomyślność, dobrobyt, szczęście”, a także „obrońca”.

Edwarda imieniny obchodzi 5 stycznia, 18 marca i 13 października.

Znane osoby o tym imieniu:

- Edwarda Chojnacka,
- Edwarda Kaczor,
- Edwarda Kędzierska,
- Edwarda Mark,
- Edwarda Orłowska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zwolnili panią Edwardę, która pracowała tutaj od wojny.

(1.1) Pożyczę Edwardzie czerwoną sukienkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edward mos., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edek mos., Eduś mos., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

# edwardiański

1. epoka edwardiańska - okres panowania w Wielkiej Brytanii króla Edwarda VII (1901-1910), zwykle z włączeniem okresu do I wojny światowej; okres pokoju, dobrej koniunktury i odreagowania surowości obyczajowej wcześniejszej epoki wiktoriańskiej;
2. styl edwardiański - styl w sztuce, zwłaszcza w architekturze tego okresu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do okresu w kulturze i sztuce brytyjskiej trwającego od wczesnych lat XX w. do wybuchu I wojny światowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W willi wuja Johna znajdował się niepowtarzalny kominek edwardiański z 1905 r.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛdvarˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: edvardʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edziu mos., Edzik mos., Eduś mos., Edward m., Edek m., Edzio m., Edwarda ż., edwardian m., edwardianka ż.

Wiktionary

# edwardostwo

Edward z małżonką; Edwardowie

SJP.pl

# edwardowie

Edward z małżonką; Edwardostwo

SJP.pl

# edwardowo

1. wieś w Polsce;
2. część Poznania

SJP.pl

Edwardowo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Mszczonów.

Wieś wchodzi w skład sołectwa Suszeniec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# edwardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edwarda (Edwardy) lub z nim (nią) związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Edwarda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znalazłam jej numer telefonu w Edwardowym kajeciku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Edziu mos., Edzio mos., Edzik mos., Eduś mos., Edek mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz.

Wiktionary

# edwards

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Edwards:

- Catharine Edwards – brytyjska historyk, specjalizująca się w historii starożytnego Rzymu
- Chris Edwards – brytyjski basista, członek zespołu Kasabian
- John Edwards – amerykański polityk, senator Stanów Zjednoczonych z Karoliny Północnej
- Eddie Edwards – brytyjski skoczek narciarski

Wikipedia

# edwin

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Edwin – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pomyślność”, „szczęście” lub „przyjaciel”. Patronem tego imienia jest św. Edwin, król Northumbrii. Forma żeńska: Edwina

Edwin imieniny obchodzi 12 października.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Edwin Hubble odkrył, że odległe galaktyki oddalają się od nas.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɛdvʲĩn, AS: edvʹĩn

Wiktionary

# edwinostwo

Edwin z małżonką; Edwinowie

SJP.pl

# edwinowie

Edwin z małżonką; Edwinostwo

SJP.pl

# edwinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edwina lub z nim związany

SJP.pl

# edyciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Edyty lub z nią związany

SJP.pl

# edycja

1. ogłoszenie czegoś drukiem, jednorazowy nakład czegoś; wydanie;
2. pojedynczy egzemplarz jakiegoś wydania;
3. kolejna emisja programu;
4. jedno z cyklu regularnie odbywających się wydarzeń, np. konkursu;
5. redagowanie tekstu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) konkretna wersja publikacji, np. książki lub albumu muzycznego

(1.2) proces modyfikowana tekstu lub materiału audiowizualnego

(1.3) jedna z imprez, która odbywa się cyklicznie, np. konkurs, festiwal lub konferencja

Wiktionary

Wydanie, inaczej edycja (z łac. editio) – przekaz odpowiednio przygotowanego tekstu lub zespołu tekstów zrealizowany w określonym czasie, miejscu i formie graficznej za pomocą określonych technik drukarskich.

Istnieje wiele sposobów przygotowywania tekstu do wydania i doboru zawartości jego opracowania (np. aparatu krytycznego, komentarza). Zależą one od celów, jakim wydanie ma służyć, oraz od przewidywanych potrzeb grupy czytelników, do której adresuje się dane wydanie. Ze względu na sposoby przygotowania tekstu wydania dzieli się na cztery grupy:

- wydania krytyczne (łac. editio maior),
- wydania naukowe,
- wydania naukowo-dydaktyczne,
- wydania popularne (łac. editio minor).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza edycja tej książki szybko stała się bestsellerem.

(1.1) Wydawnictwo zapowiedziało nową edycję klasycznych powieści w twardej oprawie.

(1.2) Dzięki zaawansowanej edycji, zdjęcie wyglądało jak zrobione przez profesjonalistę.

(1.2) Studio zajmujące się edycją filmów dokonało wielu poprawek, aby uzyskać najlepszy efekt.

(1.3) Organizatorzy ogłosili datę przyszłorocznej edycji konferencji naukowej.

(1.3) Piąta edycja konkursu fotograficznego była wyjątkowo udana pod względem organizacyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

czas. edytować ndk.

przym. edytorski, edycyjny

Wiktionary

# edycyjny

→ edycja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z edycją, dotyczący edycji (edytowania)

przymiotnik

(2.1) służący do edytowania

Wiktionary

#### Patrz:

edycja

#### Powiązane:

rzecz. edycja ż., edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

czas. edytować ndk.

przym. edytorski

Wiktionary