# zajączkowski

nazwisko

SJP.pl

Zajączkowski (forma żeńska: Zajączkowska; liczba mnoga: Zajączkowscy) – polskie nazwisko, pochodzące od nazw miejscowości: Zajączkowice i Zajączków.

Prandota z Jaroszyna ma 1399 r. sumy na wsi Jawidz, w lubelskiem, u Stawiskich (St Pr. P. Pom. VIII), a 1414 r. nabył część Jaroszyna, od Jana z Zajączkowic (A. Radom.).

Wikipedia

# zajączkowy

→ zajączek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zajączka

Wiktionary

#### Patrz:

zajączek

# zajad

nadżerka lub pęknięcie naskórka występujące w kącikach ust

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. med. nadżerka skórna w kąciku ust spowodowana infekcją bakteryjną lub grzybiczną

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jeść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapalenie kącików ust, zapalenie kątów ust

Wiktionary

# zajadać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. jeść z apetytem, ze smakiem

czasownik zwrotny niedokonany zajadać się

(2.1) pot. spożywać coś z przyjemnością w dużej ilości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bartek wrócił i już zajada w kuchni.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jeść, jadać ndk.

rzecz. zajadanie n., jadalnia ż.

Wiktionary

# zajadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jeść, zajadać ndk.

Wiktionary

# zajadek

drapieżny pluskwiak

SJP.pl

# zajadkowate

rodzina owadów z rzędu pluskwiaków

SJP.pl

Zajadkowate (Reduviidae) – rodzina pluskwiaków z podrzędu różnoskrzydłych i infarzędu Cimicomorpha, występujących głównie w strefie tropikalnej. Obejmuje około 7 000 opisanych gatunków, głównie drapieżnych, rzadziej ektopasożytów. Mają duże oczy i, zwykle, chwytne odnóża przednie. Pojawiły się w środkowej jurze. Wiele gatunków pożytecznych, inne są wektorami chorób.

Wikipedia

# zajadkowaty

o cechach zajadkowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# zajadle

przysłówek

(1.1) w sposób zajadły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjadlɛ, AS: zai ̯adle

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zajadły

rzecz. zajadłość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciekle

Wiktionary

# zajadlej

stopień wyższy od przysłówka: zajadle

SJP.pl

# zajadlejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zajadły

SJP.pl

# zajadłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zajadłe; cecha tych, którzy są zajadli

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zajadły

przysł. zajadle

Wiktionary

# zajadły

zaciekły, zagorzały, zażarty;
1. występująca za kimś (czymś) lub przeciw komuś (czemuś) z pasją, uporem;
2. gwałtowny i nieustępliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) …jak to ktoś celnie zauważył: w stosunkach z Ameryką bardziej opłaca się być ich zajadłym wrogiem, jak Francuzi czy Niemcy. Bo Ameryka wrogów szanuje. A przyjaciół − wręcz przeciwnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjadwɨ, AS: zai ̯adu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajadłość ż.

przysł. zajadle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawzięty

Wiktionary

# zajagliczony

taki, który zachorował na jaglicę

SJP.pl

# zająkliwość

→ zająkliwy

SJP.pl

#### Patrz:

zająkliwy

# zająkliwy

dawniej: skłonny do jąkania się, zacinający się w mowie; jąkający się, jąkliwy

SJP.pl

# zająknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mimowolne przerwanie mówienia, często spowodowane emocjami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odwrócił się od niej; ale nagłe załamanie się jej głosu i dziwne zająknięcie sprawiło że się obejrzał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zająkiwanie n., zająknienie n.

czas. jąkać, zająknąć dk., zająkiwać się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zacięcie się; war. zająknienie

Wiktionary

# zająknienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mimowolne przerwanie mówienia, często spowodowane emocjami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyrazy te wymówił po polsku, ale w ich dźwięku i pewnym przymusie a zająknieniu czuć było, iż się od mowy tej odzwyczaił, że mu przychodziła z trudnością.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zająknąć się dk.

rzecz. zająknięcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zacięcie się; war. zająknięcie

Wiktionary

# zajarać

potocznie: zapalić papierosa lub dżointa

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) slang. zapalić (papieros)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nerwy mnie zjadają, muszę wyjść i zajarać peta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjarat͡ɕ, AS: zai ̯arać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aspekt niedokonany jarać

rzecz. zajaranie n.

Wiktionary

# zajaranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajarać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zajarać dk.

Wiktionary

# zajarzać

1. powodować jarzenie się czegoś;
2. zajarzać się - zaczynać się jarzyć

SJP.pl

# zajarzyć

1. potocznie: zrozumieć;
2. zajarzyć się - rozbłysnąć jasnym światłem

SJP.pl

# zajaśnieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. jaśnieć)

(1.1) dokonany od|jaśnieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jaśnieć

Wiktionary

# zajawiać

potocznie:
1. zapowiadać coś, dawać próbkę czegoś;
2. zajawiać się - zaczynać się czymś interesować

SJP.pl

# zajawić

potocznie:
1. zapowiedzieć coś, dać próbkę czegoś;
2. zajawić się - zacząć się czymś interesować

SJP.pl

# zajawka

potocznie: ogłoszenie lub ustny komunikat, które coś zapowiadają

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zapowiedź czegoś wyrażona w formie krótkiego komunikatu

(1.2) rad. zwiastun audycji mający formę dżingla

(1.3) pot. ochota, zainteresowanie lub chęć do zrobienia czegoś, pasja

Wiktionary

Zwiastun – zapowiedź wydarzenia, oznaka, prognostyk, omen. Także osoba przynosząca nowiny, wieści o czymś, co ma nastąpić.

W teologii – anioł, posłaniec.

W medycynie – objaw zapowiadający chorobę, czyli prodrom.

W kinie i telewizji – forma zapowiedzi filmu lub programu telewizyjnego:

- Zwiastun artykułu/tekstu – skrócona część długiego artykułu. Rodzaj wstępu lub streszczenia, opisującego cały artykuł/news.
- Zwiastun filmu – krótki film zmontowany z fragmentów filmu fabularnego (najciekawszych, najdynamiczniejszych czy najzabawniejszych), będący jego zapowiedzią i jednocześnie reklamówką. Zwiastun z reguły jest wyświetlany w kinach, rzadziej w telewizji. W żargonie filmowców zwiastun nazywany jest też z niemieckiego: forszpan (niem. Vorspann) lub z angielskiego: trejler (ang. trailer), w potocznym żargonie także (z ros.) zajawka.
- Zwiastun telewizyjny – zapowiedź programu, kilkudziesięciosekundowy skrót, najczęściej z elementami oprawy graficznej charakterystycznej dla danej stacji. Nadawany zazwyczaj razem z blokiem reklam.
- Zwiastun serialu (tzw. pilot serialu) – pierwszy, próbny odcinek, wprowadzający widzów w tematykę i charakter serialu telewizyjnego. Emisja zwiastuna jest podstawą do przeprowadzenia badań telemetrycznych, które mogą wpłynąć na emisję dalszych odcinków lub zaniechanie takich planów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈjafka, AS: zai ̯afka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zwiastun, forszpan

Wiktionary

# zajawkowy

→ zajawka

SJP.pl

#### Patrz:

zajawka

# zajazd

1. niewielki hotel przy ruchliwej drodze; austeria;
2. egzekucja wyroku przez samych zainteresowanych w prawodawstwie staropolskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. droga, którą podjeżdża się pod dom

(1.2) przest. plac, na którym zatrzymują się podjeżdżające pod dom pojazdy

(1.3) karczma ze stajnią i wozownią dla koni i powozów, a współcześnie parkingiem

(1.4) przest. przybycie pojazdem lub konno

(1.5) hist. wojsk. zbrojna egzekucja praw, często samowolna

(1.6) kolej. ślepe odgałęzienie toru kolejowego zakończone odbojnicą

Wiktionary

Zajazd może oznaczać:

- zajazd (zwyczaj) – egzekucja wyroku przez samych zainteresowanych w prawodawstwie staropolskim
- karczma – rodzaj gospody, restauracji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spoza gęstego rzędu dzikich kasztanów wyzierały stajnie, wozownie i lamusy, do których osobny prowadził zajazd.

(1.2) Pałacyk administratora fabryki z wyżwirowanym zajazdem stał czysty, dumny, wyniosły.

(1.3) W zajeździe były trzy izby. Jedna dla pań, druga dla mężczyzn, a między nimi jadalnia.

(1.3) Doprowadził rannego przyjaciela do najbliższego zajazdu i przykazał gospodarzowi, aby miał o nim staranie.

(1.3) Wesele Ani i Szczepana odbyło się w zajeździe należącym do ich świadka.

(1.5) Walki domowe i zajazdy połączone były z bezlitosnym niszczeniem majątków przeciwnika i podcinały u samych korzeni podstawy życia gospodarczego kraju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzajast, AS: zai ̯ast

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. najazd m., wyjazd m., podjazd m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podjazd

(1.2) podjazd

(1.3) gospoda

(1.4) zajechanie

(1.6) pot. ślepy tor

Wiktionary

# zajazdowy

przymiotnik od: zajazd

SJP.pl

# zajcew

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksandr Zajcew − radziecki mikrobiolog, wojskowy kolaborant w czasie II wojny światowej, emigracyjny działacz polityczny, publicysta
- Aleksandr Zajcew − radziecki łyżwiarz figurowy
- Aleksandr Zajcew − rosyjski szachista
- Aleksandr Zajcew − radziecki funkcjonariusz organów bezpieczeństwa
- Ihor Zajcew − ukraiński piłkarz
- Igor Zajcew − rosyjski szachista i trener szachowy
- Metody (Zajcew) − prawosławny duchowny, biskup
- Michaił Zajcew − radziecki dowódca wojskowy
- Nikita Zajcew − rosyjski hokeista
- Kostiantyn Zajcew − ukraiński wioślarz
- Serhij Zajcew − ukraiński piłkarz i trener piłkarski
- Tichon (Zajcew) − prawosławny duchowny, biskup
- Wasilij Zajcew − radziecki snajper
- Wasilij Zajcew − radziecki lotnik wojskowy
- Wiaczesław Zajcew − radziecki siatkarz, olimpijczyk
- Wiktor Zajcew − uzbecki lekkoatleta

Wikipedia

# zajchowski

nazwisko

SJP.pl

# zajda

1. dwuczęściowe drewniane sanie, połączone łańcuchem, wykorzystywane do transportu drzewa;
2. tobołek, zawiniątko

SJP.pl

# zajdel

nazwisko

SJP.pl

## Osoby noszące nazwisko Zajdel

- Halina Doree (z d. Zajdel) (1907–1939) – aktorka
- Jadwiga Zajdel – polska redaktor, wdowa po Januszu A. Zajdlu i opiekunka jego spuścizny literackiej
- Janusz A. Zajdel (1938–1985) – pisarz science fiction,
- Jan Zaydel (ur. ok. 1440 zm. po 1524) – patrycjusz i rajca miasta Krosna, domniemany autor tzw. Rocznika krośnieńskiego, opisującego losy XV-wiecznego Krosna.
- Jolanta Zajdel-Sarnowicz (ur. 1941) – prawniczka, sędzia Trybunału Stanu
- Krzysztof Zajdel (ur. 1962) – pisarz, poeta, nauczyciel,
- Katarzyna Zajdel-Kurowska (ur. 1973) – ekonomistka, członek zarządu NBP
- Ludomir Illinicz-Zajdel (ok. 1858-1904) - ilustrator i rysownik
- Stanisław Zajdel (ujednoznacznienie)

Wikipedia

# zajdyta

członek ugrupowania szyickiego wyodrębnionego w VIII wieku i założonego przez Zajda Ibn Alego Ibn Husajna

SJP.pl

# zajdytka

→ zajdyta

SJP.pl

#### Patrz:

zajdyta

# zajdytyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. etn. jemeński odłam szyityzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajdyta m., zajdytka ż.

przym. zajdycki, antyzajdycki, prozajdycki

Wiktionary

# zajebać

wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. zapierdolić;
a) ukraść;
b) zabić;
2. zacząć śmierdzieć;
3. zajebać się - upić się; zapierdolić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wulg. ukraść

(1.2) wulg. uderzyć

(1.3) wulg. zabić

czasownik zwrotny dokonany zajebać się

(2.1) wulg. zabić siebie samego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kurwa, kto mi zajebał temperówkę?!

(1.2) Jak cię ruszy, to mu zajeb w ryj!

(1.3) O kurwa, zajebaliśmy człowieka.

(1.3) Nie wkurwiaj mnie, bo cię zajebię!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛbat͡ɕ, AS: zai ̯ebać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajob m., zajebanie n., jebak mzw./mos.

przym. zajebisty, zajebiaszczy, zajebany

zobacz też: pełna lista w haśle jebać

czas. jebać, odjebać, zjebać, uzajebistnić, uzajebiścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakosić, zachrzanić; wulg. zapierdolić, podpierdolić

Wiktionary

# zajebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajebać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wyjebać, jebać, zajebać dk.

przym. zajebisty, jebnięty

rzecz. zajebus mos.

Wiktionary

# zajebioza

wulgarnie: coś świetnego, wspaniałego, znakomitego

SJP.pl

# zajebiście

wulgarnie: fajny, interesujący

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) pot. wulg. bardzo intensywnie

(1.2) pot. wulg.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pomalowałem se ściany zajebiście zieloną farbą.

(1.1) Podajcie jakiś zajebiście, ale to zajebiście mocno wciągający serial. Tak, żeby odpalać odcinek za odcinkiem.

(1.2) Ale zajebiście… W końcu weekend!

(1.2) Żałuj, że tam nie byłeś. Było zajebiście.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajebioza ż., zajebistość ż., jebak mzw./mos.

przym. zajebisty

czas. uzajebistnić dk., uzajebiścić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neutr. diabelnie, diabelsko, jak diabli, morderczo, niesamowicie, okropnie, panicznie, piekielnie, potwornie, przeokropnie, przeraźliwie, straszliwie, strasznie; posp. cholernie, jak skurczybyk, pioruńsko; wulg. jak skurwysyn, kurewsko, skurwysyńsko; przest. okrutnie

(1.2) neutr. bajerancko, bardzo, bombowo, ekstra, fajnie, fantastycznie, kapitalnie, mocno, niekiepsko, obłędnie, odjazdowo, odlotowo, rewelacyjnie, super, szałowo, świetnie, wdechowo, wspaniale, wystrzałowo; wulg. wyjebiście, wykurwiście; eufem. zajefajnie, zarąbiście

Wiktionary

# zajebiściej

stopień wyższy od przysłówka: zajebiście

SJP.pl

# zajebistość

wulgarnie: bycie świetnym, wspaniałym, znakomitym; wyrąbistość, wyczepistość, zaczepistość, zajefajność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zajebiste; cecha tych, którzy są zajebiści

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zajebisty

przysł. zajebiście

Wiktionary

# zajebisty

wulgarnie: fajny, interesujący

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. wulg. fajny, wspaniały, robiący wrażenie

(1.2) pot. wulg. duży, ogromny, bardzo intensywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Romek kupił zajebisty rower!

(1.2) W okolicy wybudowano zajebisty blok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzajɛˈbʲistɨ, AS: zai ̯ebʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajebioza ż., zajebanie n., jebanie n., jebak mzw./mos.

czas. zajebać dk., jebać ndk.

przysł. zajebiście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zajefajny, zarąbisty, wyczepisty, wulg. wyjebisty, wykurwisty; eufem. zajefajny, zarąbisty; zoblistę|fajny.

Wiktionary

# zajebus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. pogard. pogardzana osoba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak ten kraj ma do czegoś dojść, jak takie zajebusy w nim rządzą?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajeb mrz., zajebanie n.

czas. zajebać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. pojeb, zjeb

Wiktionary

# zajechać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zajeżdżać)

(1.1) dokonany od|zajeżdżać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛxat͡ɕ, AS: zai ̯eχać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jechać

rzecz. zajechanie n., zajezdnia ż.

Wiktionary

# zajechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajechać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zajechać dk.

rzecz. zajezdnia ż.

Wiktionary

# zajechany

potocznie: zmęczony

SJP.pl

# zajęcia

zapełnić, wypełnić sobą lub czymś jakąś przestrzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) eduk. systematyczne lekcje, wykłady, ćwiczenia

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B., W. lm. od: zajęcie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nauczyciel prowadzi zajęcia w szkole.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕa, AS: zai ̯ė̃ńća

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajęcie n.

przym. zajęciowy

Wiktionary

# zajęcie

zapełnić, wypełnić sobą lub czymś jakąś przestrzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś

(1.2) praw. areszt nałożony na czyjąś własność

(1.3) odczasownikowy od|zająć.

Wiktionary

Zajęcie – celowa i nazwana czynność mająca wartość nadaną przez jednostkę i kulturę. Zajęcia mogą być wykonywane w czasie wolnym, być związane z samoobsługą lub produktywnością.

Zajęcie jest nierozerwalnie powiązane ze zdrowiem człowieka. Zarówno możliwość podejmowania zajęć warunkuje zdrowie (w szczególności dobrostan subiektywny), jak i odpowiedni stan zdrowia jest konieczny do satysfakcjonującego i skutecznego wykonywania zajęć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozwiązywanie krzyżówek uważam za ciekawe zajęcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zai ̯ė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zajęty

czas. zajmować ndk., zająć dk.

ims. zajęty

rzecz. zajęcia nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) profesja

Wiktionary

# zajęciowy

przymiotnik od: zajęcie

SJP.pl

# zajęczak

przedstawiciel jednego z rzędów ssaków łożyskowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Bunolagus|Thomas|ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny zającowatych

(1.2) syst. zool. nazwa systematyczna|Bunolagus monticularis|Thomas|ref=tak., gatunek z rodzaju zajęczak (1.1)

(1.3) zool. ssak z gatunku zajęczak (1.2)

Wiktionary

Zajęczaki, zającokształtne, czterosiekaczowce (Lagomorpha) – rząd roślinożernych ssaków łożyskowych z nadrzędu Euarchontoglires, dawniej zaliczanych do gryzoni, obejmujący szczekuszkowate (Ochotonidae), zającowate (Leporidae) oraz wymarłą rodzinę sarduszkowatych (Prolagidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Zajęczaki żyją w małych populacjach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zając mzw.

przym. zajęczy

Wiktionary

# zajęczaki

rząd roślinożernych ssaków łożyskowych; zającokształtne, czterosiekaczowce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Lagomorpha|Brandt|ref=tak., rząd roślinożernych ssaków łożyskowych;

Wiktionary

Zajęczaki, zającokształtne, czterosiekaczowce (Lagomorpha) – rząd roślinożernych ssaków łożyskowych z nadrzędu Euarchontoglires, dawniej zaliczanych do gryzoni, obejmujący szczekuszkowate (Ochotonidae), zającowate (Leporidae) oraz wymarłą rodzinę sarduszkowatych (Prolagidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre gatunki zajęczaków kopią nory.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zając mzw., zające nmos., zającowate nmos.

przym. zajęczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zającokształtne, czterosiekaczowce

Wiktionary

# zajęczniki

Zajęczniki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Drohiczyn. Leży na prawym brzegu Bugu. Przez miejscowość przechodzi droga krajowa nr 62.

W 1921 roku wieś liczyła 54 domy i 412 mieszkańców, w tym 210 prawosławnych i 202 katolików.

Wikipedia

# zajęczy

1. związany z zającem, właściwy zającowi;
2. wykonany ze skóry lub mięsa zająca;
3. przenośnie: tchórzliwy lub nerwowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. oznajm. od: zajęczeć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛ̃n͇t͡ʃɨ, AS: zai ̯ẽṇčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajęczak mzw., zające nmos., zajęczaki nmos., zając m., zajączek m., zajęczyca ż., zającowate

Wiktionary

# zajęczyca

samica zająca; kocica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) samica zająca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zając mzw., zajączek mzw., zającowate nmos.

przym. zajęczy

Wiktionary

# zajedź

choroba końskiego pyska połączona z nabrzmieniem dziąseł

SJP.pl

# zajefajność

potocznie: bycie świetnym, wspaniałym, znakomitym; wyrąbistość, wyczepistość, zaczepistość, zajebistość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zajefajne; cecha tych, którzy są zajefajni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zajefajny

przysł. zajefajnie

Wiktionary

# zajefajny

w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; wyrąbisty, zarąbisty, zaczepisty, wyczepisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. slang. fajny; eufem. od: zajebisty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łukasz ma zajefajny samochód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzajɛˈfajnɨ, AS: zai ̯efai ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zajefajnie

rzecz. zajefajność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarąbisty

Wiktionary

# zajem

dawniej: zastaw zostawiany wierzycielowi przez pożyczającego

SJP.pl

# zajeść

potocznie:
1. zjeść coś innego w celu zabicia smaku;
2. zmniejszyć napięcie emocjonalne jedzeniem

SJP.pl

# zajętość

rzadko: bycie zajętym

SJP.pl

# zajęty

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zająć

przymiotnik

(2.1) taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

(2.2) pot. będący w związku z kimś, mający partnera/partnerkę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈjɛ̃ntɨ, AS: zai ̯ẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zająć dk.

rzecz. zajęcie n.

Wiktionary

# zajezdnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

Wiktionary

Zajezdnia (tramwajowa, trolejbusowa lub autobusowa) – baza, zakład eksploatacji pojazdów transportu publicznego. U kolejowych przewoźników pasażerskich (np. metra lub kolei miejskiej) odpowiednikiem zajezdni jest stacja postojowa.

W zajezdni pojazdy stacjonują w czasie obsługi technicznej, w tym napraw, i w czasie wolnym od użytkowania na liniach komunikacyjnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. jazda ż., jechanie n., zajeżdżanie n., zajeżdżenie n., zajechanie n., jezdny mos.

czas. jechać ndk., zajeżdżać ndk., zajeździć dk., zajechać dk.

przym. jezdny, zajezdniowy

wykrz. jazda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. remiza

Wiktionary

# zajeżdżać

czasownik niedokonany

(1.1) jadąc, docierać do miejsca docelowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O ósmej zajeżdżam do Kruszyny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajezdnia ż.

czas. jechać, przejeżdżać

Wiktionary

# zajezierze

obszar za jeziorem

SJP.pl

W Polsce

- Zajezierze – część miasta Ostróda
- Zajezierze – część miasta Szczucin
- Zajezierze – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Gniewkowo
- Zajezierze – część wsi Stara Wieś Trzecia w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Bychawa
- Zajezierze – część wsi Krynice w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Krynice
- Zajezierze – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Sieciechów
- Zajezierze – część wsi Śniadków Górny A w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Sobienie-Jeziory
- Zajezierze – część wsi Jakubów w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Przysucha
- Zajezierze – część wsi Ruda w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Sędziszów Małopolski
- Zajezierze – część wsi Żabno w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Radomyśl nad Sanem
- Zajezierze – część wsi Jeziórko w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Grębów
- Zajezierze – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Chmielno
- Zajezierze – wieś w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Sztum
- Zajezierze – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Małdyty
- Zajezierze – część wsi Skotniki w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław
- Zajezierze – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Łobez

Wikipedia

# zajkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zajkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Zajkowski – polski judoka
- Andrzej Zajkowski – polski drzeworytnik
- Antoni Zajkowski – polski judoka, olimpijczyk
- Józef Zajkowski – polski nauczyciel, poseł na Sejm
- Michal Zajkowski – szwedzki hokeista
- Stanisław Zajkowski – polski wojskowy, oficer Armii Czerwonej
- Wojciech Zajkowski – polski judoka

Wikipedia

# zajmować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) użytkować pomieszczenie

(1.2) zapełniać sobą przestrzeń, powierzchnię lub czas

(1.3) rezerwować miejsce

(1.4) przejmować mienie w celu wyegzekwowania należności

(1.5) zainteresować czymś

(1.6) znaleźć się w jakiejś klasyfikacji

(1.7) o ogniu rozprzestrzenić się

czasownik zwrotny niedokonany zajmować się

(2.1) pracować nad czymś

(2.2) opiekować się kimś

(2.3) zapalić się od czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajmowaliśmy parter domu, a rodzice mieszkali na piętrze.

(1.2) W kinie zająłem miejsce obok bardzo ładnej pani.

(1.3) Jeżeli przyjdziesz wcześniej, to zajmij mi proszę miejsce obok siebie.

(1.4) Jeżeli nie spłacimy długu, przyjdzie komornik i zajmie nasze mieszkanie.

(1.5) Zajmij to dziecko czymś, bo tylko broi.

(1.6) Adam Małysz cztery razy zajmował pierwsze miejsce.

(1.7) Ogień szybko zajmował słomiany dach.

(2.1) Zajmuję się teraz projektem odnowy dworca kolejowego.

(2.2) Agata chciałaby zajmować się głuchymi dziećmi.

(2.3) Widziałem, jak od papierosa zajmuje się prześcieradło, a potem całe łóżko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zajˈmɔvat͡ɕ, AS: zai ̯movać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajmowanie n., zajęcie n.

czas. zająć dk.

ims. zajmujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) konfiskować

(1.5) absorbować, zaciekawić

Wiktionary

# zajmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajmować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzajmɔˈvãɲɛ, AS: zai ̯movãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zajmować

Wiktionary

# zajob

pospolicie:
1. mania na jakimś punkcie, obłęd, dziwactwo, wariactwo, świr;
2. (słowo obraźliwe) osoba o dziwnych upodobaniach, zachowująca się nienormalnie; świr, postrzeleniec, wariat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. slang. nawał pracy, bycie bardzo zajętym, zapracowanym

(1.2) pot. wulg. mania, obsesja na jakimś punkcie

(1.3) pot. wulg. dziwactwo, wariactwo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. wulg. dziwak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mało piszę, bo nie mam kiedy. Ostatnie dni to zajob do kwadratu. Lecz o dziwo daję radę!!!

(1.3) Pokręcił głową, parsknął, wzruszył ramionami: – Niech ci będzie. Twoja wola, panie ten. Każdy ma swojego zajoba.

(2.1) Patrz zajoba! No zaraz mi wjedzie w zadek!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zajebać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) obłęd

(2.1) dziwak, wariat, oszołom, postrzeleniec

Wiktionary

# zajodlować

zaśpiewać w specjalny sposób, polegający na nagłych przejściach głosu; zajodłować

SJP.pl

# zajodłować

zaśpiewać w specjalny sposób, polegający na nagłych przejściach głosu; zajodlować

SJP.pl

# zajónc

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zool. zając

Wiktionary

# zajordanie

kraina historyczno-geograficzna położona między Jordanem na zachodzie i Pustynią Syryjską na wschodzie

SJP.pl

Zajordanie – kraina historyczno-geograficzna położona pomiędzy górą Hermon na północy i Wadi el-Hesa na południu, oraz pomiędzy Jordanem na zachodzie i Pustynią Syryjską na wschodzie. Wysokość tego obszaru nie przekracza 1000 m n.p.m. Dzieli się na:

- Baszan – północna część Zajordania, żyzne tereny położone od Hermonu aż po Jarmuk
- Gilead – tereny mniej urodzajne niż Baszan, położone pomiędzy Jarmukiem a Arnonem, w Nowym Testamencie znany pod nazwą Perea
- Moab – południowa część Zajordania, teren górzysty, obfitujący w pastwiska, urodzajny jedynie w południowej części

Wikipedia

# zajrzeć

1. popatrzeć w głąb czegoś;
2. potocznie: odwiedzić kogoś na krótko, przy okazji, wstąpić gdzieś; wpaść

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zaglądać)

(1.1) popatrzeć do środka czegoś

(1.2) stpol. zazdrościć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spacerował ulicą i przypadkowo zajrzał do lokalu, gdzie odbywała się licytacja.

(1.1) Powinien dziś zajrzeć do jeszcze jednej skrzynki kontaktowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzajʒɛt͡ɕ, AS: zai ̯žeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|pozdrzyć.

Wiktionary

# zajsański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zajsanem, dotyczący Zajsanu (miasta albo jeziora)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zajsan mrz.

Wiktionary

# zajść

1. dotrzeć, osiągnąć cel
2. być w ciąży

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zachodzić)

(1.1) dotrzeć gdzieś

(1.2) wstąpić gdzieś

(1.3) wydarzyć się

(1.4) pot. zajść w ciążę

(1.5) astr. schować się za horyzont

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Rodzi pewien się dylemat, / Gdy się żyje nieco psotnie, / Więc na topie wciąż jest temat: / Zajść i wyjść, czy też odwrotnie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zajɕt͡ɕ, AS: zai ̯ść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zachód m., zachodzenie n., zajście n., zachodniak mos.

czas. zachodzić ndk.

przym. zachodni

temsłow. zachodnio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zonść.

Wiktionary

# zajście

zdarzenie; incydent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nieprzyjemne zdarzenie zakłócające przebieg innych zdarzeń

(1.2) odczasownikowy od|zajść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzajɕt͡ɕɛ, AS: zai ̯śće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zachód m., zachodzenie n., zachodniak mos.

czas. zachodzić ndk., zajść dk.

przym. zachodni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) incydent

Wiktionary

# zajumać

potocznie: ukraść; gwizdnąć, zakosić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zajumywać)

(1.1) pot. ukraść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zajumanie n., juma ż.

Wiktionary

# zajumanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zajumać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zajumać dk.

Wiktionary

# zajutrze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. jutro

(1.2) stpol. pojutrze

Wiktionary

# zajzajer

1. gwarowo: kwas solny;
2. potocznie o bardzo mocnym, niesmacznym, gorzkim napoju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. przen. bardzo mocny, ostry i niesmaczny napój

(1.2) pot. chem. kwas solny

Wiktionary

Kwas solny, kwas chlorowodorowy, HCl – nieorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów beztlenowych, będący roztworem wodnym gazowego chlorowodoru. Czasami kwasem solnym nazywa się też roztwór chlorowodoru w innych rozpuszczalnikach polarnych np. w acetonie. Jest silnie żrący.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1-2) W języku potocznym niezwykłą popularnością cieszy się też słowo „zajzajer” oznaczające w sensie dosłownym „kwas solny”, zaś w bardziej przenośnym „mocny, palący, niesmaczny, gorzki napój”.

Wiktionary

# żak

uczeń, student

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. uczeń;

Wiktionary

- osoby o nazwisku Żak
- żak – dawna nazwa studenta
- „Żak” – pismo studenckie
- Żak – marka motoroweru
- Żak – studencka rozgłośnia radiowa z Łodzi
- żak – sieć pułapkowa
- Klub ŻAK w Gdańsku

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. żakinada ż.

:: zdrobn. żaczek m.

(2.1)

rzecz. żakówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) goliard, student, bean

Wiktionary

# żaka

gatunek papugi

SJP.pl

# zakablować

potocznie: donieść na kogoś; nakablować, nakapować, podkablować, zakapować

SJP.pl

# zakajdankować

potocznie: założyć kajdanki

SJP.pl

# zakalać

rzadko: znieważyć, sprofanować, okryć złą sławą

SJP.pl

# zakalcowaty

o cieście: niewyrośnięty, niewypieczony; kluchowaty, kluskowaty

SJP.pl

# zakalcowy

przymiotnik od: zakalec

SJP.pl

# zakalec

niedopieczone lub niewyrośnięte ciasto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto;

Wiktionary

Zakalec – nieudana, niewyrośnięta lub niewypieczona warstwa w cieście lub całe takie ciasto.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkalɛt͡s, AS: zakalec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zakalcowy, zakalcowaty

rzecz. zakał mrz., zakała mos./ż.

Wiktionary

# zakalić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zabrudzić, zmącić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakał mrz., zakała mos./ż.

Wiktionary

# zakamarek

miejsce trudno dostępne, ukryte; zakątek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce trudno dostępne, ukryte

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaułek

Wiktionary

# zakamarkowy

→ zakamarek

SJP.pl

#### Patrz:

zakamarek

# zakamarnik

psotnik zakamarnik - gatunek owada z rzędu gryzków

SJP.pl

# zakamieniać

1. zanieczyszczać kamieniem kotłowym;
2. dawniej: czynić nieczułym, obojętnym

SJP.pl

# zakamieniały

1. zanieczyszczać kamieniem kotłowym;
2. dawniej: czynić nieczułym, obojętnym

SJP.pl

# zakamienić

zanieczyścić kamieniem kotłowym

SJP.pl

# zakamienować

zabić przez obrzucanie kamieniami; ukamieniować, ukamienować

SJP.pl

# zakamuflować

czasownik dokonany

(1.1) ukryć coś

(1.2) ukryć właściwy sens czegoś

czasownik zwrotny dokonany zakamuflować się

(2.1) ukryć samego siebie

(2.2) skrywać własne zamiary i intencje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakãmufˈlɔvat͡ɕ, AS: zakãmuflovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakamuflowanie n., kamuflaż

czas. kamuflować

Wiktionary

# zakamuflowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakamuflować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kamuflować, zakamuflować dk.

rzecz. kamuflaż m.

Wiktionary

# zakańczać

doprowadzać coś do końca; zakończać

SJP.pl

# zakantować

potocznie: wprowadzić w błąd, oszukać; wykantować

SJP.pl

# zakapać

kapiąc, zabrudzić

SJP.pl

# zakapior

potocznie: zbój, chuligan, opryszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) agresywny człowiek skłonny do zaczepek, bójek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bandyta, bandzior, drab, łobuz, oprych, opryszek, rzezimieszek, szumowina, typ spod ciemnej gwiazdy, zbir, zbój

Wiktionary

# zakapiorka

→ zakapior; chuliganka

SJP.pl

# zakapiorowaty

potocznie: skłonny do zaczepek, zadziorny; zaczepny

SJP.pl

# zakapiorski

→ zakapior

SJP.pl

#### Patrz:

zakapior

# zakapować

potocznie:
1. zrozumieć coś, zorientować się w czymś; sczaić, zajarzyć, skumać, skapować;
2. donieść na kogoś; nakablować, podkablować, zakablować, nakapować

SJP.pl

# zakapslować

zamknąć butelkę kapslem

SJP.pl

# zakapslowywać

zamykać butelkę kapslem; kapslować

SJP.pl

# zakapturzać

okapturzać;
1. nakładać komuś kaptur;
2. przykrywać kapturem lub czymś podobnym do kaptura

SJP.pl

# zakapturzony

przymiotnik

(1.1) taki, który jest okryty kapturem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba zakapturzona (1.1)

forma czasownika.

(3.1) ims. przymiotnikowy bierny od: zakapturzyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakaptuˈʒɔ̃nɨ, AS: zakaptužõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kaptur m., kapturka ż., kapturnica ż., kapturek m., kapturnik m.

czas. kapturzyć ndk., zakapturzyć dk.

przym. kapturowy, kapturkowy

Wiktionary

# zakapywać

kapiąc, zabrudzać

SJP.pl

# zakarbować

1. utrwalić coś w pamięci, zapamiętać coś dobrze;
2. zaznaczyć coś przez nacięcie karbów na czymś

SJP.pl

# żakard

1. urządzenie sterujące nitkami na krośnie do tkania różnych wzorów;
2. maszyna włókiennicza mająca takie urządzenie;
3. materiał z wzorami utkany maszyną wyposażoną w takie urządzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;

(1.2) techn. włók. środ. mechanizm przesmykowy umożliwiający sterowanie pojedynczymi nitkami osnowy;

Wiktionary

- Żakard – rodzaj tkaniny
- Żakard – rodzaj maszyny tkackiej

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. żakardowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tkanina żakardowa

(1.2) maszyna żakardowa, mechanizm żakardowy, maszyna Jacquarda, urządzenie Żakarda

Wiktionary

# żakardowy

przymiotnik od: żakard

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) włók. dotyczący żakardu, związany z żakardem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Różne kombinacje splotów dają możliwość uzyskania różnorodnych wzorów z żakardowymi włącznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żakard mrz.

Wiktionary

# żakare

kajman żakare - gatunek gada z rodziny aligatorowatych

SJP.pl

# zakarmiać

1. dawać za dużo do jedzenia; przekarmiać, okarmiać;
2. w pszczelarstwie: w okresie jesiennym dostarczać pszczołom pokarm na zimę

SJP.pl

# zakarmić

1. dać za dużo do jedzenia; przekarmić, okarmić;
2. w pszczelarstwie: w okresie jesiennym dostarczyć pszczołom pokarm na zimę

SJP.pl

# zakarpacie

region historyczny na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Wiktionary

Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Ruś Podkarpacka, Ruś Zakarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus, ruś. „Карпатьска Русь”) – region historyczny na obszarze zachodniej Ukrainy, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podarowaliśmy ogiera niewielkiej stadnince na Zakarpaciu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakarˈpat͡ɕɛ, AS: zakarpaće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zakarpacki

rzecz. Karpaty nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obwód zakarpacki, Ukraina Zakarpacka, Ruś Podkarpacka, Ruś Zakarpacka

Wiktionary

# zakarpacki

1. → Zakarpacie;
2. obwód zakarpacki - jeden z 24 obwodów Ukrainy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkarˈpat͡sʲci, AS: zakarpacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakarpacie n., Karpaty nmos.

przym. karpacki

Wiktionary

# zakasać

podwinąć do góry

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) o części ubrania: podwijać, zawijać do góry

czasownik zwrotny zakasać się

(2.1) podwijać na sobie ubranie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkasat͡ɕ, AS: zakasać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakasanie n., zakasywanie n.

czas. zakasywać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podkasać

Wiktionary

# zakasanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakasać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakaˈsãɲɛ, AS: zakasãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakasać

Wiktionary

# zakąska

przekąska, zagryzka;
1. jedzenie spożywane między regularnymi posiłkami; antypast, przystawka;
2. wędliny, ryby, marynaty itp. podawane do alkoholu; zagrycha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki

Wiktionary

- zakąska – jedzenie podawane w małych porcjach między głównymi posiłkami
- zakąska – lekkostrawne jedzenie podawane w małych porcjach przed głównym posiłkiem;
- zakąska – jedzenie podawane w małych porcjach do wysokoprocentowych napojów alkoholowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔ̃w̃ska, AS: zakõũ̯ska

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakąsać ndk., zakąsić dk., zakąsywać ndk., zakąszać ndk., kąsać

rzecz. zakąszanie n., zakąszenie n., ukąszenie n.

przym. zakąskowy

Wiktionary

# zakąskowy

przymiotnik od: zakąska

SJP.pl

# zakaspijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się za Morzem Kaspijskim; pochodzący zza Morza Kaspijskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. kaspijski

Wiktionary

# zakaszliwać

wydawać przerywany, chrapliwy dźwięk podobny do kaszlu

SJP.pl

# zakasłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakasłać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakasłać dk.

Wiktionary

# zakasływać

wydawać przerywany, chrapliwy dźwięk podobny do kaszlu

SJP.pl

# zakat

jałmużna jako jeden z pięciu obowiązków wyznawców islamu

SJP.pl

Wikipedia

# zakatalogować

włączyć coś do katalogu; skatalogować

SJP.pl

# zakatarzać

rzadko: zakatarzać się - nabawiać się kataru

SJP.pl

# zakatarzenie

zakatarzyć się - nabawić się kataru

SJP.pl

# zakatarzyć

zakatarzyć się - nabawić się kataru

SJP.pl

# zakątek

1. ciche, spokojne miejsce na uboczu, ustronie;
2. małe pomieszczenie; klitka, zakamarek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce położone na uboczu

Wiktionary

- Zakątek – część wsi w gminie Inowłódz
- Zakątek – park w gminie Niemodlin
- Zakątek – przysiółek w gminie Sarnaki
- Zakątek – skała na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- Zakątek – wzgórze w gminie Gdańsk
- Zakątek – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Narocz.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔ̃ntɛk, AS: zakõntek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kątek mrz., zakącie n., zakątność ż.

przym. zakątny

przysł. zakątnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubocze, ustronie, zacisze; daw. zakącie

Wiktionary

# zakatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakatować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakatować dk.

Wiktionary

# zakatowywać

katując, uśmiercać człowieka lub zwierzę

SJP.pl

# zakatrupiać

zabijać, uśmiercać; ukatrupiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakatrupić)

(1.1) niedokonany od|zakatrupić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukatrupianie ndk., ukatrupienie dk., zakatrupianie n., zakatrupienie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupić dk.

Wiktionary

# zakatrupianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) posp. zabijanie, uśmiercanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukatrupianie ndk., ukatrupienie dk., zakatrupienie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupiać ndk., zakatrupić dk.

Wiktionary

# zakatrupić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakatrupiać)

(1.1) posp. zabić, uśmiercić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Zamknijże do jasnej cholery mordę, Goebbels! – mówi ten drugi – bo jak nie, to wznowimy Norymbergę. Zakatrupią cię na śmierć, pamiętasz? – Pamiętam – mówi Goebbels i zwiesza nos na kwintę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukatrupianie ndk., ukatrupienie dk., zakatrupianie n., zakatrupienie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupiać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukatrupić

Wiktionary

# zakatrupienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) posp. zabicie, uśmiercenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukatrupianie ndk., ukatrupienie dk., zakatrupianie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupiać ndk., zakatrupić dk.

Wiktionary

# zakaukaski

→ Zakaukazie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zakaukaziem, dotyczący Zakaukazia

Wiktionary

#### Patrz:

Zakaukazie

#### Powiązane:

rzecz. Zakaukazie n., Kaukaz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) południowokaukaski

Wiktionary

# zakaukazie

obszar na południe od Kaukazu, obejmujący Azerbejdżan, Armenię i Gruzję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Wiktionary

Kaukaz Południowy, Zakaukazie, Zakaukazja, Transkaukazja – nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państwpołożonych na południe od głównego pasma Kaukazu, tzw. Wielkiego Kaukazu, na pograniczu euro-azjatyckim: Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii. Współcześnie istniejące państwa powstały lub odzyskały niepodległość w wyniku rozpadu ZSRR, choć o wiele wcześniej istniały już tam lokalne państwa, takie jak m.in Królestwo Gruzji czy Zakaukaska Demokratyczna Republika Federacyjna. Południowa część regionu Kaukaz.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zakaukaski, kaukaski

rzecz. Kaukaz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Kaukaz Południowy

Wiktionary

# zakaz

polecenie zabraniające czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zabronienie czegoś komuś

Wiktionary

- zakaz – środek karny lub zarządzenie czy polecenie zabraniające czegoś
  - zakaz prowadzenia pojazdów
  - zakaz opuszczania kraju
  - zakaz handlu w niedziele i święta
- zakaz karny – rodzaj przepisu w prawie karnym
- zakaz – znak kulturowy informujący, aby czegoś nie robić

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W pociągach Intercity obowiązuje całkowity zakaz palenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakas, AS: zakas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakazanie n., zakazywanie n.

czas. zakazać dk., zakazywać ndk.

przym. zakazowy

Wiktionary

# zakazać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakazić)

(1.1) powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkaʒat͡ɕ, AS: zakažać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skaza ż., skażenie n., zakaźnik m., zakażalność ż., zakażony m., zakażona ż., zakażanie n., zakażenie n.

czas. zakazić dk.

przym. zakaźny

przysł. zakaźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarażać

Wiktionary

# zakażalność

podatność na zakażenie; zarażalność

SJP.pl

# zakazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakażać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakażenie n., zakaźnik m., zakażalność ż., zakażony m., zakażona ż., odkażanie n.

czas. zakażać ndk., zakazić dk.

przym. zakaźny

przysł. zakaźnie

Wiktionary

# zakazany

1. niedozwolony, wzbroniony;
2. potocznie: budzący odrazę i strach

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zakazać

przymiotnik

(2.1) pot. wywołujący strach, budzący odrazę

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) W bramie stał jakiś zakazany typ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakaˈzãnɨ, AS: zakazãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakazywać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedozwolony, zabroniony

(2.1) podejrzany

Wiktionary

# zakażenie

spowodować wniknięcie drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu, spowodować infekcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

(1.2) odczasownikowy od|zakazić.

Wiktionary

Zakażenie, infekcja (z łac. infectio) – wtargnięcie do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych i ich następujące namnażanie się. W celu wywołania choroby muszą one pokonać odporność organizmu. Jeżeli wrota zakażenia znajdują się w pobliżu miejsca występowania infekcji, mówi się o zakażeniu miejscowym. Gdy zakażeniu towarzyszą objawy ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, taki stan nazywa się sepsą. W następstwie zakażenia organizm wytwarza swoiste przeciwciała.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W rejonie południowej Azji odnotowano wzrastającą liczbę zakażeń odkleszczowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zakažẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skaza ż., zakażanie n., zakaźnik m., zakażalność ż., zakażony m., zakażona ż., odkażanie n.

czas. zakażać ndk., zakazić dk.

przym. zakaźny

przysł. zakaźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarażenie, infekcja, inwazja

Wiktionary

# zakazić

spowodować wniknięcie drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu, spowodować infekcję

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakażać)

(1.1) dokonany od|zakażać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakażenie n., zakażanie n., odkażanie n., skaza ż.

przym. zakaźny

czas. zakażać

przysł. zakaźnie

Wiktionary

# zakaźnictwo

Choroby zakaźne, zakaźnictwo, infekcjologia – dziedzina nauki oraz priorytetowa dziedzina medycyny zajmująca się chorobami będącymi następstwem zakażenia ustroju czynnikiem zakaźnym i złamania sił odpornościowych organizmu (lub w odwrotnej kolejności) lub obecności w organizmie bioaktywnych toksyn (jadów) drobnoustrojów.

Wikipedia

# zakaźniczka

→ zakaźnik

SJP.pl

#### Patrz:

zakaźnik

# zakaźnie

przysłówek

(1.1) w sposób zakaźny; zaraźliwie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakaźność ż., zakażenie n., zakażanie n.

czas. zakazić dk., zakażać ndk.

przym. zakaźny

Wiktionary

# zakaźnik

lekarz od chorób zakaźnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekarz specjalizujący się w leczeniu chorób zakaźnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyrektor szpitala […] uspokaja, że obawy zakaźników są przesadzone.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakaźnictwo n., zakażanie n., zakażenie n.

przym. zakaźny

czas. zakażać

Wiktionary

# zakaźność

zdolność do wywoływania infekcji

SJP.pl

Zakaźność – łatwość rozprzestrzeniania się patogenu w określonej populacji, determinowana przez zdolność patogenu do wywołania infekcji.

Zakaźność można liczbowo określić przy pomocy współczynnika podającego średnią liczbę osób zarażonych przez 1 chorego w całkowicie nieodpornej populacji (podstawowa liczba odtwarzania (ang. basic reproduction number).

Wikipedia

# zakaźny

zdolny wywołać zakażenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. wywołujący zakażenie

(1.2) odnoszący się do zakażeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Francuzi bowiem jak ognia obawiali się przywleczenia przez emigrantów chorób, zwłaszcza zakaźnych, i od czasu do czasu przeprowadzali wyrywkowe badania zdrowotne na granicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skaza ż., zakaźnik m., zakażalność ż., zakażanie n., zakażenie n.

czas. zakażać ndk., zakazić dk.

przysł. zakaźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infekcyjny, zaraźliwy

Wiktionary

# zakazowy

przymiotnik od: zakaz

SJP.pl

# zakazywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakazać)

(1.1) zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kenijski rząd ogłosił, że zakazuje handlu kością słoniową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakaˈzɨvat͡ɕ, AS: zakazyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakaz m., zakazywanie n., zakazanie n.

przym. zakazany

czas. zakazać, kazać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabraniać

Wiktionary

# zakazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakazywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakazɨˈvãɲɛ, AS: zakazyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakazać, zakazywać ndk.

rzecz. zakaz mrz., zakazanie n.

przym. zakazowy

Wiktionary

# zakał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) osoba lub rzecz przynosząca wstyd społeczności

(1.2) kulin. niewypieczona część w cieście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ludziska nie będą chcieli jeść zakału!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakała mos./ż., zakalec mrz.

czas. kalać ndk., kalić ndk., zakalić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. zakała

(1.2) zakalec

Wiktionary

# zakała

(r. męski) mężczyzna przynoszący komuś wstyd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna przynoszący wstyd grupie

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) osoba lub rzecz przynosząca wstyd społeczności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pedałówie uważany był za zakałę rocznika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakalec mrz., zakał mrz.

czas. kalać ndk., kalić ndk., zakalić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) wyrodek, czarna owca, parszywa owca

Wiktionary

# zakałapućkać

potocznie: zagmatwać, zaplątać

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) pot. zagmatwać, zaplątać

czasownik zwrotny zakałapućkać się

(2.1) pot. zaplątać się, zawikłać się, zagmatwać się, zamotać się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakawaˈput͡ɕkat͡ɕ, AS: zakau̯apućkać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakałapućkanie n.

Wiktionary

# zakałapućkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakałapućkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakałapućkać dk.

Wiktionary

# żakeria

1. bunt niższych warstw społecznych przeciw władzy;
2. żartobliwie: ogół żaków; studenteria

SJP.pl

Żakeria (fr. jacquerie) – powstanie ludowe pod wodzą Guillauma Cale mające miejsce w 1358 roku we Francji w czasie wojny stuletniej. Powodem jego wybuchu było wyniszczenie wsi wojną i epidemiami, a także wzrost podatków i danin.

Wikipedia

# zakerzonia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. ziemie leżące na zachód od tzw. linii Curzona;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Historycy i publicyści ukraińscy używają nazwy Zakerzonia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakerzonie n.

przym. zakerzoński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zakerzonie

Wiktionary

# zakerzonie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. ziemie leżące na zachód od tzw. linii Curzona;

Wiktionary

Zakerzonie, Zakierzonie, Zak(i)erzoński Kraj, Zak(i)erzonia (od ukr. Закерзоння) – publicystyczna nazwa nadana przez część historyków i publicystów ukraińskich ziemiom leżącym na zachód od linii Curzona, które według nich znajdują się na dawnym etnicznym i historycznym terytorium ukraińskim, to znaczy Łemkowszczyźnie i Nadsaniu oraz części Lubaczowszczyzny, Rawszczyzny, Sokalszczyzny, Chełmszczyzny i Podlasia. Był to teren obejmujący 19 000 km², zamieszkany przez około 1,5 mln osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wykład dotyczył Zakerzonia i polityki ukraińskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakerzonia ż.

przym. zakerzoński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zakerzonia

Wiktionary

# zakerzoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zakerzonią, pochodzący z Zakerzonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakerzonia ż., Zakerzonie n.

Wiktionary

# zaketować

czasownik

(1.1) gw-pl|Warmia, Mazury. zamknąć na łańcuch

Wiktionary

# zakichać

potocznie:
1. zabrudzić coś kichaniem;
2. zakichać się - zmęczyć się częstym kichaniem

SJP.pl

# zakichany

potocznie:
1. zabrudzić coś kichaniem;
2. zakichać się - zmęczyć się częstym kichaniem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. wzbudzający niechęć, zdenerwowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co za kretyn wymyślił tę zakichaną weryfikację wieku?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaciˈxãnɨ, AS: zaḱiχãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kichać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieszczęsny, cholerny, przeklęty, pot. skurkowany

Wiktionary

# żakiecik

zdrobnienie od: żakiet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żakiet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żakiet m.

Wiktionary

# żakiecina

lichej jakości żakiet

SJP.pl

# żakieria

1. bunt chłopski w systemie feudalnym;
2. chłopstwo zbuntowane przeciwko stosunkom feudalnym

SJP.pl

Żakeria (fr. jacquerie) – powstanie ludowe pod wodzą Guillauma Cale mające miejsce w 1358 roku we Francji w czasie wojny stuletniej. Powodem jego wybuchu było wyniszczenie wsi wojną i epidemiami, a także wzrost podatków i danin.

Wikipedia

# żakiet

1. górna część damskiego kostiumu, podobna do męskiej marynarki;
2. rodzaj wizytowej męskiej marynarki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) męskie eleganckie odzienie dzienne;

(1.2) damski strój rodzaju marynarki;

Wiktionary

- żakiet – strój damski
- żakiet – elegancki, męski strój dzienny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wit nosił przy żakiecie pąsową różę.

(1.1) W kieszeni babcinego żakietu znalazłem sto marek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żakiecik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jaskółka; reg. śl. szaket, szakiet.

Wiktionary

# żakietowy

przymiotnik od: żakiet

SJP.pl

# żakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zakiełkować

wykiełkować;
1. o nasionach, roślinach: wypuścić pierwsze pędy;
2. powstać jako zalążek czegoś w określonym miejscu lub czasie; skiełkować

SJP.pl

# żakinada

święto studenckie; juwenalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. studenckie juwenalia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒacĩˈnada, AS: žaḱĩnada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) juwenalia

Wiktionary

# żakini

młoda dziewczynka uczestnicząca w zawodach sportowych, przedzielona do najmłodszej grupy wiekowej

SJP.pl

# zakisnąć

1. ulec fermentacji;
2. zepsuć się, skwaśnieć

SJP.pl

# zakiśnięty

zakisły;
1. taki, który skwaśniał, sfermentował, zepsuł się;
2. o zapachu: nieświeży, kwaśny;
3. przenośnie: leniwy, ospały, apatyczny; gnuśny

SJP.pl

# zakisły

zakiśnięty;
1. taki, który skwaśniał, sfermentował, zepsuł się;
2. o zapachu: nieświeży, kwaśny;
3. przenośnie: leniwy, ospały, apatyczny; gnuśny

SJP.pl

# zakitowywać

kitować;
1. wypełniać, uszczelniać kitem;
2. wypełniać dużą ilością czegoś

SJP.pl

# zakiwać

zakiwać się - potocznie:
1. przechylić się raz w jedną, raz w drugą stronę; kiwnąć się;
2. pogubić się w oszukiwaniu;
3. pogubić się w kiwaniu zawodników

SJP.pl

# zakiwany

potocznie: taki, który się zakiwał (pogubić się w czymś)

SJP.pl

# zakląć

1. rzucić czar;
2. wyrazić się wulgarnie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaklinać)

(1.1) dokonany od|zaklinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaklɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zaklõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaklęcie n.

czas. wykląć

Wiktionary

# zaklasyfikowywać

zaliczać, włączać do pewnej klasy, kategorii

SJP.pl

# zaklęcie

1. rzucić czar;
2. wyrazić się wulgarnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc

(1.2) książk. żarliwa prośba

(1.3) odczasownikowy od|zakląć.

Wiktionary

- zaklęcie – figura retoryczna
- zaklęcie – działanie magiczne

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zakląć, zaklinać, wykląć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inkantacja

(1.2) błaganie

Wiktionary

# zakleić

1. złączyć za pomocą kleju lub taśmy klejącej;
2. klejąc, załatać coś

SJP.pl

# zaklepać

1. klepaniem rozpłaszczyć coś;
2. zapewnić sobie lub komuś uzyskanie czegoś;
3. w grze w chowanego: uderzyć dłonią w coś, na znak odnalezienia uczestnika gry;
4. zaklepać się - w grze w chowanego: wyjść niepostrzeżenie z kryjówki, dobiec do umówionego miejsca i uderzyć w nie kilka razy dłonią

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaklepywać)

(1.1) klepaniem uczynić coś płaskim

(1.2) w grze w chowanego: uderzyć dłonią w coś (w zaklepywankę) na znak odnalezienia uczestnika gry

(1.3) przen. zapewnić sobie lub komuś uzyskanie czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈklɛpat͡ɕ, AS: zaklepać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. klepanie n., klepnięcie n., zaklepywanie n., zaklepanie n., zaklepywanka ż., klepka ż., klepisko n.

czas. klepać ndk., klepnąć dk.

Wiktionary

# zaklepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaklepać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaklepać dk.

Wiktionary

# zaklepywać

1. klepaniem rozpłaszczać coś;
2. zapewniać sobie lub komuś uzyskanie czegoś;
3. w grze w chowanego: uderzać dłonią w coś, na znak odnalezienia uczestnika gry;
4. zaklepywać się - w grze w chowanego: wychodzić niepostrzeżenie z kryjówki, dobiegać do umówionego miejsca i uderzać w nie kilka razy dłonią

SJP.pl

# zaklepywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaklepywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaklepać, zaklepywać ndk.

Wiktionary

# zakleśń

bylina z rodziny obrazkowatych, uprawiana w Australii i na Półwyspie Malajskim; liście po ugotowaniu mają zastosowanie jako jarzyna; alokazja

SJP.pl

Alokazja, zakleśń (Alocasia (Schott) G. Don) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, liczący 79 gatunków, pochodzących z obszaru od wschodnich Himalajów, przez tropikalne i subtropikalne regiony Azji, do tropikalnych rejonów zachodniego Pacyfiku i wschodniej Australii. Niektóre gatunki są endemitami.

Wikipedia

# zaklęśnięty

taki, który zaklęsnął (się) (zapadł się, opadł, stał się wklęsłym); zaklęsły

SJP.pl

# zakleszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakleszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakleszczać ndk.

Wiktionary

# zakleszczyć

unieruchomić, zaklinować

SJP.pl

# zaklęsłość

Zaklęsłość – wklęsła forma ukształtowania terenu, wyróżniana jako kategoria. Występuje jako niewielkie obniżenie terenu we względnie płaskiej okolicy. W Polsce jako mezoregion fizycznogeograficzny występują dwie zaklęsłości: Zaklęsłość Łomaska i Zaklęsłość Sosnowicka na Polesiu Zachodnim.

Wikipedia

# zaklęsły

taki, który zaklęsł (się) (zapadł się, opadł, stał się wklęsłym); zaklęśnięty

SJP.pl

# zaklęty

1. rzucić czar;
2. wyrazić się wulgarnie

SJP.pl

# zakliczewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Zakliczewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Szelków. Leży nad rzeką Orzyc.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wikipedia

# zakliczyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie małopolskim;

Wiktionary

Zakliczyn – miasto i siedziba gminy Zakliczyn w powiecie tarnowskim (województwo małopolskie) na prawym brzegu Dunajca. Zakliczyn leży na Pogórzu Rożnowskim w dolinie (206–250 m n.p.m.) na płaskim, szerokim i otwartym w kierunku północnym terenie, między dolnymi biegami potoków Paleśnianka i Wolanka w otoczeniu zalesionych wzgórz o wysokości od 300 do 503 m n.p.m.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈklʲit͡ʃɨ̃n, AS: zaklʹičỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakliczynianin m., zakliczynianka ż.

przym. zakliczyński

Wiktionary

# zakliczynianin

mieszkaniec Zakliczyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zakliczynianka

mieszkanka Zakliczyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zakliczyński

→ Zakliczyn

SJP.pl

#### Patrz:

Zakliczyn

# zaklikać

1. zatwierdzić, klikając myszką komputerową;
2. zaklikać się - zmęczyć się klikaniem

SJP.pl

# zaklikiwać

zatwierdzać, klikając myszką komputerową

SJP.pl

# zaklików

miasto w Polsce

SJP.pl

Zaklików (hebr. זאקליקוב) – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zaklików. Położony na Równinie Biłgorajskiej w północnej części Kotliny Sandomierskiej. Liczy obecnie ok. 3000 mieszkańców.

Wikipedia

# zaklikowianin

mieszkaniec Zaklikowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zaklikowianka

mieszkanka Zaklikowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zaklikowski

→ Zaklików

SJP.pl

#### Patrz:

Zaklików

# żaklina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Żaklina – spolszczenie francuskiego imienia Jacqueline, zapisane fonetycznie, które jest żeńskim odpowiednikiem imienia Jakub. Jest również inny żeński odpowiednik tego imienia – Jakubina. Niektórzy błędnie uważają to imię za żeński odpowiednik imienia Jacek (mylnie interpretując francuskie imię Jacques).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒakˈlʲĩna, AS: žaklʹĩna

Wiktionary

# zaklinać

1. rzucać czar;
2. prosić o przebaczenie, pomoc

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakląć)

(1.1) rzucać czar na kogoś

czasownik przechodni

(2.1) prosić o przebaczenie, pomoc

czasownik zwrotny zaklinać się

(3.1) usilnie o czymś zapewniać, przysięgać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈklʲĩnat͡ɕ, AS: zaklʹĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaklęcie n., zaklinacz m., zaklinanie n.

czas. wykląć

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) błagać, upraszać

Wiktionary

# zaklinacz

osoba rzucająca czar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) treser, oswajacz

Wiktionary

Zaklinacz – typ szamana funkcjonującego w wielu kulturach pierwotnych, który specjalizuje się w przepędzaniu "złych duchów", które według wierzeń tych kultur powodują choroby i inne nieszczęścia, a także w "odczynianiu" zaklęć.

Wikipedia

# zaklinaczka

→ zaklinacz; szamanka, czarownica

SJP.pl

# zaklinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaklinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaklʲĩˈnãɲɛ, AS: zaklʹĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaklinać, wykląć

Wiktionary

# zakliniec

Zakliniec (Platycerus) – rodzaj chrząszczy z rodziny jelonkowatych i podrodziny Lucaninae.

Chrząszcze średnich rozmiarów, o długości poniżej 18 mm i metalicznym, opalizująco połyskującym ubarwieniu. Pokrój ciała jest wydłużony i nieco przypłaszczony. Zewnętrzna strona oka nie jest u wykrojona przez wypustkę policzka (canthus) i oczy są całobrzegie. Tylko trochę kolankowato zgięte czułki mają czteroczłonowe buławki i pozbawione są bruzd na wierzchołkach trzonków.

Wikipedia

# żaklininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Żakliny lub z nią związany

SJP.pl

# żaklinka

zdrobnienie od: Żaklina (imię żeńskie)

SJP.pl

# zaklinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaklinować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. klin m., klinek m., klinik m., klinowanie n., kliniec m.

czas. klinować ndk., zaklinować dk.

przym. klinowy, klinowaty

Wiktionary

# zaklipować

zaklipsować;
1. założyć specjalne klipsy na towar sklepie w celu ochrony przed jego kradzieżą;
2. założyć konstrukcję mającą na celu utrzymanie danej rzeczy w odpowiedniej pozycji;
3. zacisnąć na żyłce klips wędkarski

SJP.pl

# zaklipsować

1. oznaczyć bydło hodowlane klipsami; zakolczykować bydło;
2. zamknąć uszkodzony narząd wewnętrzny klipsem naczyniowym;
3. założyć specjalne klipsy na towar sklepie w celu ochrony przed jego kradzieżą; zaklipować;
4. założyć konstrukcję mającą na celu utrzymanie danej rzeczy w odpowiedniej pozycji; zaklipować;
5. zacisnąć na żyłce klips wędkarski; zaklipować

SJP.pl

# zakluczać

regionalnie: zamykać na klucz

SJP.pl

# zakluczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakluczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakluczyć

Wiktionary

# zakluczyć

regionalnie: zamknąć na klucz

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) daw. obecnie gw-pl|Poznań, Pomorze., zamknąć na klucz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Michał zakluczył mieszkanie i udał się do miasta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakluczenie n., klucznica ż.

Wiktionary

# zakluk

wykrzyknik

(1.1) dziecięce onomatopeja imitująca zamykanie na klucz

Wiktionary

# zaklupać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zapukać

Wiktionary

# zakneblować

utrudnić dostęp do czegoś; zablokować

SJP.pl

# żako

gatunek papugi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ornit. gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

Wiktionary

Żako większa, żako, papuga popielata, papuga szara (Psittacus erithacus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Klasyfikacja taksonomiczna jest sporna, zależnie od ujęcia, żako uznaje się za jeden gatunek z trzema podgatunkami lub za dwa odrębne gatunki. Zamieszkują środkową Afrykę oraz Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą. Zagrożone wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) No nie potrafię żadnym sposobem nauczyć mówić ani mojej dwuletniej żako, ani tego rocznego żako, którego otrzymałem od Marii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒakɔ, AS: žako

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) papuga popielata, papuga szara

Wiktionary

# zakobylać

obwarowywać ostro zakończonymi kołami, rozgałęzionymi drzewami itp.

SJP.pl

# zakochana

1. taki, który się w kimś zakochał;
2. lubiący coś bardzo, zafascynowany czymś lub kimś

SJP.pl

# zakochani

1. taki, który się w kimś zakochał;
2. lubiący coś bardzo, zafascynowany czymś lub kimś

SJP.pl

Zakochani – polska komedia romantyczna z 2000 roku w reżyserii Piotra Wereśniaka. Film kręcono od 7 kwietnia do 20 maja 1999 roku.

Wikipedia

# zakochanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakochać.

(1.2) rozwinięcie uczucia miłości

Wiktionary

Zakochanie – stan związania emocjonalnego z drugą osobą. Charakteryzuje się nieustającymi myślami o tej osobie i pragnieniem przebywania z nią. W przypadku niedostępności obiektu uczuć osoba zakochana nierzadko cierpi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zakochiwanie n., zakochany m., zakochana ż., kochanek mos., kochanka ż., kochany mos.

czas. pokochać, zakochiwać się, zakochać się, zakochać dk., zakochiwać ndk.

przym. kochany, zakochany

ims. zakochany

Wiktionary

# zakochany

1. taki, który się w kimś zakochał;
2. lubiący coś bardzo, zafascynowany czymś lub kimś

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zakochać się

przymiotnik

(2.1) taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) osoba, która się zakochała

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Są dwie rzeczy, których mężczyzna ukryć nie potrafi – kiedy jest pijany i zakochany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈxãnɨ, AS: zakoχãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakochanie n., kochanie n., zakochiwanie n., kochany mos.

czas. zakochać się dk., zakochiwać się ndk.

przym. kochany

wykrz. kochanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) rozkochany, zadurzony

Wiktionary

# zakochiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakochiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakochanie n., zakochany m., zakochana ż., kochany mos.

czas. zakochać dk., zakochiwać ndk.

przym. zakochany, kochany

ims. zakochany

Wiktionary

# zakocony

o samicy niektórych zwierząt: taka, która wydała potomstwo

SJP.pl

# zakodowywać

zapisywać w formie kodu; kodować

SJP.pl

# zakolanówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długa skarpetka sięgająca ponad kolana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesienią i zimą wiele młodych kobiet nosi zakolanówki. Nic w tym dziwnego – są miękkie, ciepłe i wygodne w noszeniu.

(1.1) Niektórzy uważają, że zakolanówki są urocze i bardzo kobiece, zaś według innych to infantylny i wyzywający element damskiej garderoby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kolano n., nakolannik m., podkolanówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadkolanówka

Wiktionary

# zakolczykować

oznaczyć kolczykiem, np. bydło; okolczykować

SJP.pl

# zakole

1. zakręt rzeki lub drogi;
2. kolista łysina nad czołem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce, w którym droga łagodnie zakręca łukiem

(1.2) hydrol. miejsce, w którym rzeka łagodnie zakręca łukiem

(1.3) miejsce nad czołem będące początkiem łysienia

Wiktionary

- Zakole koryta rzecznego – inaczej meander
- Zakole – używana w latach 1977–1981 oficjalna nazwa wsi Dołżyca w woj. podkarpackim, w pow. leskim, w gminie Cisna
- Zakole – polski film fabularny z 1988.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔlɛ, AS: zakole

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koło n.

przyim. koło

czas. kołowacieć

Wiktionary

# zakolebać

spowodować zachwianie się czegoś, wprawić w ruch wahadłowy; zakołysać

SJP.pl

# zakolowy

przymiotnik od: zakole

SJP.pl

# zakomenderować

wydać komendę, rozkaz

SJP.pl

# zakomentować

w informatyce: zamienić część napisanego kodu w komentarz; wykomentować

SJP.pl

# zakomentowywać

w informatyce: zamieniać część napisanego kodu w komentarz; wykomentowywać

SJP.pl

# zakompleksiać

potocznie: wpędzać kogoś w kompleksy, doprowadzać kogoś do poczucia winy, niepewności

SJP.pl

# zakompleksiały

potocznie: taki, który ma kompleksy (poczucie winy, niepewności); wstydliwy, zakompleksiony

SJP.pl

# zakompleksić

potocznie: wpędzić kogoś w kompleksy, doprowadzić kogoś do poczucia winy, niepewności

SJP.pl

# zakompleksienie

potocznie: wpędzić kogoś w kompleksy, doprowadzić kogoś do poczucia winy, niepewności

SJP.pl

# zakompleksiony

potocznie: taki, który ma kompleksy (poczucie winy, niepewności); wstydliwy, zakompleksiały

SJP.pl

# zakomunikować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|komunikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakomunikowanie n., komunikacja ż., komunikator mos./mrz.

Wiktionary

# zakon

zgromadzenie religijne lub świeckie skupiające osoby związane ślubami, przestrzegające określonych reguł; klasztor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

(1.2) stpol. wiara, wyznanie, religia

(1.3) daw. Pismo Święte (Stary i Nowy Testament), słowo boże

Wiktionary

Zakon (łac. ordo) – typ organizacji religijnej lub świeckiej. Zrzeszają one ludzi, którzy złożyli śluby zakonne – życia według ściśle określonych reguł. Zakony występują lub występowały w różnych religiach i tradycjach jak buddyzm, chrześcijaństwo, islam i inne. Zakony miewają swoje siedziby znane jako klasztory, a niektóre z nich są znane jako opactwa lub konwenty. Czasem słowa klasztor, opactwo i konwent to synonimy zakonu lub jego części.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Benedyktyni to najstarszy zakon mnisi. Założony został w 529 roku przez św. Benedykta z Nursji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakɔ̃n, AS: zakõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakonodawca mos., zakonnik m., zakonnica ż.; daw. zakonnictwo n., zakonność ż.

przym. pozakonny, zakonny; daw. zakonowy, zakonniczy

przysł. zakonnie, daw. zakonno, zakonniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kongregacja, konwent, klasztor, zgromadzenie zakonne

Wiktionary

# zakończać

doprowadzać coś do końca; zakańczać

SJP.pl

# zakończenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakończyć.

(1.2) ostatnia część jakiejś czynności, działań, opowieści, utworu literackiego, muzycznego, filmu

(1.3) wystający fragment jakiegoś przedmiotu

(1.4) praw. telekom. fizyczny punkt, w którym abonent otrzymuje dostęp do publicznej sieci telekomunikacyjnej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakończenie budowy było o wiele trudniejsze, niż jej rozpoczęcie.

(1.2) Ten kryminał ma zaskakujące zakończenie. Nigdy nie zgadniesz, kto zabił!

(1.3) Nikotyna poraża ruchowe zakończenia nerwowe.

(1.4) Zakończenie sieci identyfikuje się za pomocą konkretnego adresu sieciowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zakõĩ ̯ṇčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kończenie n., zakańczanie n., końcówka ż.

czas. zakończyć, zakańczać, kończyć, dokończyć

przym. końcowy, zakończony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sfinalizowanie, ukończenie, zwieńczenie, pot. meta

(1.2) finał, zwieńczenie, finisz, kropka nad i, pot. końcówka, pot. koniec

(1.3) końcówka, koniec, koniuszek

Wiktionary

# zakończony

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) posiadający koniec, zakończenie, brzeg

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zakończyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakończenie n.

czas. zakańczać ndk., zakończać ndk., zakończyć dk.

Wiktionary

# zakończyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. kończyć)

(1.1) dokonany od|kończyć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tymi słowami zakończyłam dyskusję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: zakõĩ ̯ṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koniec m., zakończenie n., końcówka ż.

czas. kończyć

przym. skończony, zakończony

ims. skończony

Wiktionary

# zakonkludować

zakończyć; doprowadzić do skutku

SJP.pl

# zakonnica

kobieta należąca do zakonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. członkini zakonu żeńskiego

Wiktionary

Zakonnica – kobieta będąca członkinią zakonu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Franciszek kanonizował arabską zakonnicę z Palestyny.

(1.1) Usiadł za zakonnicą w trzeciej ławce.

(1.1) Kilka zakonnic przechodzi przez ulicę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa, AS: zakõ•ńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakon mrz.

:: zdrobn. zakonniczka ż.

:: fm. zakonnik mos.

przym. zakonny, pozakonny

przysł. zakonnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mniszka, siostra, siostrzyczka; żart. pejor. pingwin; reg. pozn. kawka.

Wiktionary

# zakonniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: zakonnica

(1.2) rasa gołębia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakonnica ż.

Wiktionary

# zakonnie

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy dla zakonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaczęło się całkiem zakonnie: modlitwą w kaplicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakon mrz., zakonnik mos., zakonnica ż., zakonność ż.

przym. zakonny

Wiktionary

# zakonnik

członek męskiego zakonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

Wiktionary

Zakonnik – człowiek, który wybrał życie w pewnej wspólnocie religijnej (zakonie).

W Kościele katolickim zakonnicy najczęściej składają trzy śluby: czystości (obejmujący m.in. zobowiązanie do życia w celibacie), ubóstwa i posłuszeństwa. Zakonnicy określani są formalnie jako „osoby konsekrowane”, „prowadzący życie konsekrowane”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Furtian wpuścił znanych sobie zakonników.

(1.1) Ludmiła zna trzech zakonników: karmelitę, jezuitę i franciszkanina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔ̃ɲːik, AS: zakõ•ńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakon mrz., zakonność ż.

:: fż. zakonnica ż.

przym. zakonny, pozakonny, starozakonny

przysł. zakonnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osoba konsekrowana

Wiktionary

# zakonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. wierność zakonowi, przymierzu w sensie biblijnym

(1.2) rel. bycie osobą konsekrowaną, przynależność do zakonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wizytator mówił o zakonności osoby konsekrowanej w sensie eklezjalnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakon mrz., zakonnica ż., zakonnik mos.

przym. zakonny, pozakonny

przysł. zakonnie

Wiktionary

# zakonny

związany z zakonem, dotyczący zakonników lub zakonnic

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zakonem, odnoszący się do zakonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Później między braćmi zakonnymi a księciem doszło do rozdźwięków, ponieważ sprzeciwiali się oni działalności politycznej i przygotowaniom do walki zbrojnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔ̃nːɨ, AS: zakõ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakonodawca mos., zakon mrz., zakonnik mos., zakonnica ż., zakonność ż.

przym. pozakonny

przysł. zakonnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klasztorny, monastyczny; daw. klaustralny

Wiktionary

# zakonodawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. założyciel wspólnoty zakonnej

(1.2) przest. prawodawca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Franciszkanie godnie uczcili swojego zakonodawcę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakon m., zakonnik mos., zakonnica ż.

:: fż. zakonodawczyni ż.

przym. zakonny

Wiktionary

# zakonodawczyni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. założycielka wspólnoty zakonnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klaryski godnie uczciły swoją zakonodawczynię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakonodawstwo n.

:: fm. zakonodawca m.

przym. zakonodawczy

Wiktionary

# zakonotować

dawniej: zanotować, zapamiętać

SJP.pl

# zakonsekrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakonsekrować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakonsekrować dk.

rzecz. sakralizacja ż.

Wiktionary

# zakonserwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakonserwować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakonserwować dk.

przym. konserwatywny

rzecz. konserwa ż.

Wiktionary

# zakopać

schować coś w wykopanym dole i zasypać ziemią, piaskiem itd.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakopywać)

(1.1) chowając w wykopanym dole, pokryć ziemią

(1.2) umieścić w czymś sypkim

czasownik zwrotny dokonany zakopać się (ndk. zakopywać się)

(2.1) zagłębić się w czymś sypkim lub miękkim

(2.2) pot. osiedlić się na bezludziu

(2.3) pot. zająć się czymś, poświęcając na to cały swój czas i wysiłek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kopacz mzw./mos., Kopacz mrz., zakopanie

czas. zakopywać

Wiktionary

# zakopane

schować coś w wykopanym dole i zasypać ziemią, piaskiem itd.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Polsce u podnóża Tatr;

Wiktionary

Zakopane – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. Największa miejscowość w bezpośrednim otoczeniu Tatr, duży ośrodek sportów zimowych, potocznie nazywany zimową stolicą Polski. W jego granicach administracyjnych znajduje się znaczna część Tatrzańskiego Parku Narodowego (od Doliny Suchej Wody do Doliny Małej Łąki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chwilami złudzenie jest tak wielkie, że gdyby nie głośne rozmowy sąsiadów, myślałbym, że jestem w Zakopanem, i kazałbym podać sobie pstrąga i owczy serek.

(1.1) (…) fachowcy stwierdzili jednoznacznie, że Zakopanemu zabraknie wody, a przyroda tatrzańska nie wytrzyma na dłuższą metę zmasowanego napływu turystów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈpãnɛ, AS: zakopãne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakopianin m., zakopianka ż., zakopiańczyk m., Zakopianka ż., Zakopiec m.

przym. zakopiański, okopowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peryfr. zimowa stolica Polski; pot. Zakopiec

Wiktionary

# zakopanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakopać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakopywać, zakopać dk.

rzecz. kopacz mos./mzw.

Wiktionary

# zakopcać

pokrywać coś brudem pochodzącym z dymu lub podobnych substancji

SJP.pl

# zakopciały

dawniej: taki, który pokrył się kopciem, sadzą; zakopcony

SJP.pl

# zakopcieć

dawniej: pokryć się kopciem, sadzą; zakopcić się

SJP.pl

# zakopertować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zakleić w kopercie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔpɛrˈtɔvat͡ɕ, AS: zakopertovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koperta ż., zakopertowanie

czas. kopertować

Wiktionary

# zakopertowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakopertować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔpɛrtɔˈvãɲɛ, AS: zakopertovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakopertować

Wiktionary

# zakopiańczyk

mieszkaniec Zakopanego; zakopianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zakopanego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈpʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: zakopʹi ̯ä̃ĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakopianin mos., Zakopane n., zakopianka ż., Zakopianka ż.

przym. zakopiański, okopowy

Wiktionary

# zakopianin

mieszkaniec Zakopanego; zakopiańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zakopanego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszej przychodni leczą się nie tylko zakopianie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakopane n., zakopiańczyk m.

:: fż. zakopianka ż.

przym. zakopiański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakopiańczyk

Wiktionary

# zakopianka

1. mieszkanka Zakopanego;
2. szosa z Krakowa do Zakopanego; Zakopianka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Polsce, w województwie małopolskim, biorąca początek w Zakopanem z połączenia Cichej Wody i Bystrej;

Wiktionary

Zakopianka – popularna nazwa trasy z Krakowa do Zakopanego, o długości 102 km. Prowadzi ona odcinkiem drogi krajowej nr 7 z Krakowa do Rabki-Zdroju, dalej drogą krajową nr 47.

Trasa jest dwujezdniowa na odcinku Kraków – węzeł Nowy Targ Południe (87 km). Odcinek Myślenice – Rabka-Zdrój jest drogą ekspresową.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈpʲjãnka, AS: zakopʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakopane n., zakopiańczyk m., zakopianka ż., Zakopaniec m.

przym. zakopiański

Wiktionary

# zakopiański

1. związany z Zakopanem (miasto w Polsce);
2. jeden ze ściegów ozdobnych wykonywanych igłą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Zakopanego, związany z Zakopanem, pochodzący z Zakopanego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W literaturze funkcjonuje przypuszczenie, że ojcem duchowym stylu zakopiańskiego nie był Witkiewicz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈpʲjä̃j̃sʲci, AS: zakopʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakopane n., zakopianin m., zakopiańczyk m., zakopianka ż., Zakopianka ż.

przym. okopowy

Wiktionary

# zakopiec

potocznie: Zakopane - miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. Zakopane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na długi weekend jedziemy do Zakopca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkɔpʲjɛt͡s, AS: zakopʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zakopane n.

Wiktionary

# zakopywać

czasownik

(1.1) umieszczać coś w jakimś dole i zasypywać

czasownik zwrotny zakopywać się

(2.1) zagrzebywać siebie samego w czymś sypkim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈpɨvat͡ɕ, AS: zakopyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakopywanie n., zakopanie n., kopacz m., kopaczka ż., koparka ż., Kopacz mrz.

czas. zakopać, kopać, wykopać, wykopywać, skopać

przym. okopowy

Wiktionary

# zakopywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakopywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakopywać ndk.

rzecz. kopacz mos./mzw.

Wiktionary

# zakorek

wada drewna

SJP.pl

Zakorek – wada drewna z grupy wad budowy. Jest to pasmo kory zarośniętej częściowo lub całkowicie przez drewno. Zakorek powstaje w następstwie: zrastania się rozwidleń gałęzi z pniem (często z mimośrodowością), nabiegów korzeniowych, zrakowaceń, zarastania zabitek.

Wikipedia

# zakorkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakorkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakorkować dk.

Wiktionary

# zakorkowywać

zatykać coś korkiem

SJP.pl

# zakorzenić

czasownik

(1.1) wpoić komuś coś, coś gdzieś utrwalić

czasownik zwrotny dokonany zakorzenić się (ndk. korzenić się)

(2.1) bot. o roślinie: zapuścić korzenie

(2.2) związać się z czymś mocno

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakɔˈʒɛ̃ɲit͡ɕ, AS: zakožẽńić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wykorzenić, wykorzeniać

rzecz. korzeń m., zakorzenienie n., korzennictwo n.

przym. korzeniowy

Wiktionary

# zakorzenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakorzenić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakorzenić

rzecz. korzennictwo n., korzeń mrz.

przym. korzeniowy

Wiktionary

# zakos

bardzo ostry zakręt, najczęściej na górskich ścieżkach dla pieszych i konnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ostry zakręt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z gór schodzą śniegi zakosami stoków, / Koczują w lasach nim szczezną w wądołach.

Wiktionary

# zakościelny

nazwisko

SJP.pl

# zakosić

potocznie:
1. zabrać lub dostać dużo czegoś;
2. ukraść; skubnąć, zajumać

SJP.pl

# zakoski

obowiązek chłopa pańszczyźnianego polegający na koszeniu pól dworskich podczas żniw i lub sianokosów

SJP.pl

# zakostny

znajdujący się za kością

SJP.pl

# żakostwo

zespół cech właściwych studentom

SJP.pl

# zakosztować

czasownik

(1.1) zacząć kosztować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakosztowanie n.

Wiktionary

# zakosztowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakosztować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakosztować dk.

Wiktionary

# zakosztowywać

rzadko: doznawać czegoś w życiu, np. zakosztowywać dobrobytu, swobody, szczęścia; kosztować

SJP.pl

# zakotwić

zamocować lub wzmocnić coś kotwą

SJP.pl

# zakotwiczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakotwiczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakotwiczać

Wiktionary

# zakotwiczyć

1. spuścić kotwicę i zatrzymać obiekt pływający;
2. o statku: być utrzymywanym przez opuszczoną kotwicę;
3. przymocować, przytwierdzić;
4. zatrzymać się gdzieś dłużej lub na stałe;
5. utrwalić coś gdzieś; zakorzenić

SJP.pl

# żakowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żakowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żaków m.

:: fż. żakowianka ż.

przym. żakowski

Wiktionary

# żakowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żakowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żaków m.

:: fm. żakowianin m.

przym. żakowski

Wiktionary

# żakowice

- Żakowice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Osięciny
- Żakowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Krzyżanów
- Żakowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Koluszki
- Żakowice – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
- Żakowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Nowe Skalmierzyce
- Żakowice – dawniej wieś, obecnie dzielnica Radomia
- Żakowice – przystanek kolejowy w Żakowicach, w województwie łódzkim

Wikipedia

# żakowicz

nazwisko

SJP.pl

# żakowiec

Żakowiec – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Dąbrowice.

Wieś duchowna, własność plebana dąbrowickiego położona była w końcu XVI wieku w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# zakownik

przyrząd do formowania zakuwek w nitach; zakuwnik

SJP.pl

# żakowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Żakowo – część wsi Szubin-Wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Żakowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Sulęczyno
- Żakowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Lipno

Wikipedia

# żakowski

związany z uczniem, studentem lub żakiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący żaków

(1.2) dotyczący Żakowa

Wiktionary

Żakowski (forma żeńska: Żakowska; liczba mnoga: Żakowscy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 2375 osoby, według nowszych, internetowych danych noszą je 2427 osoby. Nazwisko pochodzi od nazwy miejscowej Żakowo lub Żakowice i jest najbardziej rozpowszechnione w centralnej Polsce.

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. żak m.

(1.2)

:: rzecz. Żaków m., żakowianin m., żakowianka ż.

Wiktionary

# zakołatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakołatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kołatka ż.

Wiktionary

# zakołkować

zatkać kołkiem

SJP.pl

# zakołować

zatoczyć koło; zakręcić się, zawirować, zakrążyć

SJP.pl

# zakpić

zadrwić, zażartować, ośmieszyć

SJP.pl

# zakrajowy

dawniej: zagraniczny

SJP.pl

# zakrapiać

zapijać coś alkoholem

SJP.pl

# zakraplać

czasownik

(1.1) dozować płyn kroplami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu chorych na własną rękę zwiększa dawkę zakraplając lek nawet kilkanaście razy dziennie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkraplat͡ɕ, AS: zakraplać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wkraplacz mrz., zakraplanie n., zakraplacz m., kropla ż., kroplówka ż., krople nmos.

czas. zakroplić, skroplić, skraplać

Wiktionary

# zakraplanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakraplać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. krople nmos., wkraplacz mrz.

czas. zakraplać ndk.

Wiktionary

# zakraść

zakraść się -
1. dostać się gdzieś niepostrzeżenie;
2. przenośnie o uczuciach, zjawiskach, stanach: pojawić się niepostrzeżenie; wkraść się

SJP.pl

# zakraszać

dawniej:
1. dodawać tłuszczu do jedzenia; okraszać;
2. zabarwiać, głównie na czerwono

SJP.pl

# zakrawać

1. być podobnym do kogoś, przypominać kogoś lub coś;
2. przedsiębrać coś, zamierzać (w zwrocie: zakrojony na dużą skalę)

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być do czegoś podobnym, przypominać coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pańskie wypowiedzi zakrawają na paranoję!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkravat͡ɕ, AS: zakravać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrawanie

Wiktionary

# zakrawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakrawać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakraˈvãɲɛ, AS: zakravãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakrawać

Wiktionary

# zakrawany

nacięty, np. schab zakrawany

SJP.pl

# zakrążać

1. wykonywać ruch kołowy, zataczać kręgi; wirować;
2. tworzyć okręgi, koła w czasie ruchu

SJP.pl

# zakrążyć

1. wykonać ruch kołowy, zatoczyć kręgi; zawirować;
2. utworzyć okręgi, koła w czasie ruchu

SJP.pl

# zakręcać

czasownik

(1.1) kręcąc czymś, zmniejszać dopływ cieczy

(1.2) nadać czemuś ruch obrotowy

(1.3) zmieniać kierunek ruchu

(1.4) o drodze, rzece: zmieniać swój kierunek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɛ̃nt͡sat͡ɕ, AS: zakrẽncać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakręt m., zakręcanie n., kręt m.

czas. zakręcić, kręcić, skręcić, skręcać, wykręcić, wykręcać, nakręcać

przym. kręty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przykręcać

(1.3) skręcać, wchodzić w zakręt

(1.4) skręcać

Wiktionary

# zakręcalny

1. dający się zakręcić;
2. taki, którym można coś zakręcić

SJP.pl

# zakręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakręcać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakrɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: zakrẽncãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakręt m., zakręcenie n.

czas. zakręcać ndk., zakręcić dk.

Wiktionary

# zakręcany

1. taki, którego można zakręcić;
2. mający spiralny lub zakrzywiony kształt; zakręcony

SJP.pl

# zakręcarka

maszyna do zakręcania pojemników

SJP.pl

# zakręcenie

potocznie:
1. silne zainteresowanie, fascynacja;
2. cecha czegoś skomplikowanego i zaskakującego;
3. niemożność skupienia na czymś uwagi, rozkojarzenie

SJP.pl

# zakręcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakręcać)

(1.1) dokonany od|zakręcać.

czasownik zwrotny dokonany zakręcić się (ndk. kręcić się)

(2.1) obrócić się

(2.2) pot. zadbać o własne interesy

(2.3) pot. dołożyć starań, zadbać o coś

(2.4) pot. nawiązać bliższe kontakty

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Tamten to się umie zakręcić, kupił ledwo rok temu wielkie mieszkanie, a teraz taką furę!

(2.3) Powinieneś zakręcić się dookoła tej pracy, doskonale byś się tam sprawdził.

(2.4) Marek zakręcił się wokół niej tak skutecznie, że teraz mają trójkę dzieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: zakrẽńćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakręt m., zakręcanie n.

czas. zakręcać, nakręcać

przym. kręty

Wiktionary

# zakręcik

zdrobnienie od: zakręt

SJP.pl

# zakręcony

1. mający spiralny, półkolisty kształt;
2. potocznie: niesamowity, oceniany w sposób wyjątkowo pozytywny, robiący duże wrażenie; odjazdowy, odlotowy, szałowy

SJP.pl

- Zakręcony (org. Senseless) – amerykański film komediowy z 1998 roku
- Zakręcony (org. Bedazzled) – amerykański film komediowy z 2000 roku
- Zakręcony (org. Stark Raving Mad) – amerykański serial komediowy z lat 1999-2000

Wikipedia

# zakres

1. granice obszaru w którym przebiega proces, zjawisko, funkcja;
2. przedział, okres, interwał, dziedzina;
3. rodzina wszystkich desygnatów pojęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) granice zasięgu jakiegoś zjawiska

(1.2) obszar działania, zainteresowań, aktywności itp.

Wiktionary

Zakres to słowo, które może oznaczać pole, sferę, dziedzinę pracy, działania (działalności), aktywności jakiegoś narzędzia, przyrządu albo określony zbiór obowiązków i odpowiedzialności danej osoby.

Pojęcie zakresu jest szeroko stosowane:

- w metrologii:
  - zakres pomiarowy

  Wikipedia

  #### Wymowa:

  IPA: ˈzakrɛs, AS: zakres

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  przym. zakresowy

  przysł. zakresowo

  rzecz. kres mrz.

  Wiktionary

# zakreskować

pokryć coś kreskami

SJP.pl

# zakreskowywać

pokrywać coś kreskami; kreskować

SJP.pl

# zakreślacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

Wiktionary

Zakleślacz – pisak służący do zaznaczenia w tekście fragmentu przez obrysowanie go, podkreślenie, zakolorowanie. Pomaga również w prowadzeniu notatek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɛɕlat͡ʃ, AS: zakreślač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakreślanie n., zakreślenie n., kreślarnia ż.

czas. kreślić, zakreślać ndk., zakreślić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) marker

Wiktionary

# zakreślanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakreślać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakreślenie n., zakreślacz m., kreślarnia ż.

czas. zakreślać ndk., zakreślić dk.

Wiktionary

# zakreślanka

rodzaj krzyżówki

SJP.pl

# zakreślenie

fragment tekstu zaznaczony przez obrysowanie

SJP.pl

# zakreślić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakreślać)

(1.1) dokonać wyboru, zaznaczając kółkiem właściwą rubrykę lub odpowiedź

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɛɕlʲit͡ɕ, AS: zakreślʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kreślić

rzecz. kreślarnia ż., kreślarz mos., zakreślacz mrz., zakreślanie n., kreska ż.

Wiktionary

# zakresowy

przymiotnik od: zakres

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zakresu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakres m.

Wiktionary

# zakręt

część drogi, ścieżki, na której następuje zmiana jej kierunku, łukowate zagięcie łączące proste odcinki lub sąsiadujące z zakrętem w przeciwną stronę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

(1.2) zmiany kierunku ruchu

Wiktionary

- Zakręt –

1. «miejsce, w którym droga, rzeka itp. zmienia kierunek»
2. «zmiana kierunku poruszania się»
3. «moment, w którym następuje radykalna zmiana»

W Polsce

- Zakręt – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Wiązowna
- Zakręt – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Pułtusk
- Zakręt – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten fragment drogi jest pełen zakrętów i dziur.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakrɛ̃nt, AS: zakrẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakręcanie n.

czas. nakręcać, zakręcać ndk., zakręcić dk.

przym. kręty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skręt, gw-pl|Górny Śląsk|yntka.

Wiktionary

# zakrętas

wygięta linia; wywijas; zawijas; wykrętas

SJP.pl

# zakrętka

okrągła pokrywka z gwintem do zamykania pojemników; nakrętka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakręcane zamknięcie od słoika

Wiktionary

Zakrętka (nazywana również nakrętką) – popularny rodzaj zamknięcia butelek i pojemników. W przeciwieństwie do niektórych typów zamknięć, zakrętki mogą być zwykle łatwo odkręcone ręcznie, bez pomocy otwieracza, a po odkręceniu mogą być ponownie użyte.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. nakręcać

Wiktionary

# zakrętomierz

w lotnictwie: pokładowy przyrząd nawigacyjny wskazujący kierunek zakrętu

SJP.pl

Wikipedia

# zakrętowy

→ zakręt, np. reflektor zakrętowy

SJP.pl

# zakrocki

nazwisko

SJP.pl

# zakroczny

w sporcie: związany z zakrokiem - cofnięciem jednej nogi

SJP.pl

# zakroczym

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zakroczym – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zakroczym. W latach 1975–1998 miasto należało do woj. warszawskiego. Leży na prawym brzegu Wisły.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Miasto należało do starostwa zakroczymskiego w 1617 roku. Miejsce obrad sejmików ziemskich ziemi zakroczymskiej od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 miasto miało 3159 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɔt͡ʃɨ̃m, AS: zakročỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakroczymianin m., zakroczymianka ż.

przym. zakroczymski

Wiktionary

# zakroczymianin

mieszkaniec Zakroczymia (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zakroczymianka

mieszkanka Zakroczymia (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zakroczymski

→ Zakroczym

SJP.pl

#### Patrz:

Zakroczym

# zakroić

przestarzale: zaplanować, przedsięwziąć coś

SJP.pl

# zakrój

inaczej: zakres

SJP.pl

# zakrok

postawa polegająca na cofnięciu jednej nogi

SJP.pl

# zakrólować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) objąć nad czymś panowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli bowiem przez przestępstwo jednego śmierć zakrólowała z powodu jego jednego, o ileż bardziej ci, którzy otrzymują obfitość łaski i daru sprawiedliwości, królować będą w życiu z powodu Jednego – Jezusa Chrystusa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. król mos.

czas. królować ndk.

przym. królewski

Wiktionary

# zakropić

zapić coś alkoholem

SJP.pl

# zakropkowywać

pokrywać coś kropkami

SJP.pl

# zakroplenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakroplić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakrɔˈplɛ̃ɲɛ, AS: zakroplẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakroplić dk.

rzecz. wkraplacz mrz., kropla ż., krople nmos.

Wiktionary

# zakruszać

rzadko: zasypywać kruszynami

SJP.pl

# zakruszyć

rzadziej: zasypać okruszynami

SJP.pl

# zakrwawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakrwawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakrwawić, zakrwawiać ndk.

rzecz. zakrwawienie n., krwawnik mzw./mrz.

Wiktionary

# zakrwawić

1. poplamić krwią;
2. zakrwawić się - zostać poplamionym krwią

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakrwawiać)

(1.1) dokonany od|zakrwawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrwawianie n., zakrwawienie n., krwawnik mzw./mrz.

czas. zakrwawiać ndk.

Wiktionary

# zakrwawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zbrudzenie krwią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cały bandaż uległ zakrwawieniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrwawianie n., krwawnik mzw./mrz.

czas. zakrwawiać ndk., zakrwawiać się ndk., zakrwawić dk., zakrwawić się dk.

przym. zakrwawiony

Wiktionary

# zakrwawiony

przymiotnik jakościowy

(1.1) ubrudzony lub ociekający krwią

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zakrwawić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ręce trzymała zakrwawiony sztylet.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrwawienie n.

czas. krwawić ndk., zakrwawić dk.

Wiktionary

# zakrwin

drzewo z rodziny brezylkowatych, występujące na obszarach krajów o klimacie tropikalnym i subtropikalnym; dostarcza kopalu

SJP.pl

# zakryć

ochronić przed czynnikami zewnętrznymi; przykryć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakrywać)

(1.1) dokonany od|zakrywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakrɨt͡ɕ, AS: zakryć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przykrywka ż., zakrycie

czas. kryć, zakrywać

Wiktionary

# zakrycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakryć.

(1.2) coś, co zakrywa

Wiktionary

Okultacja (łac. occultatio, zakrycie) – zjawisko astronomiczne, widome przejście pobliskiego ciała niebieskiego przed innym ciałem niebieskim. W wyniku okultacji ciało znajdujące się dalej od obserwatora staje się na pewien czas niewidoczne dla niego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɨt͡ɕɛ, AS: zakryće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakrywać ndk., zakryć dk.

rzecz. zakrywanie n.

Wiktionary

# zakrystia

w świątyni chrześcijańskiej: przylegające do prezbiterium pomieszczenie do przechowywania przedmiotów liturgicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

Wiktionary

Zakrystia (st. wł. sacristia od sacrista – sługa kościelny, zakrystian, z łac. sacer – świętość) – boczne pomieszczenie sakralne występujące w świątyniach chrześcijańskich, umieszczane najczęściej z północnej lub południowej strony prezbiterium i połączone z nim wejściem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ministrant, wchodząc do zakrystii, mówi głośno i wyraźnie „Króluj nam, Chryste”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɨstʲja, AS: zakrystʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrystian, zakrystianka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. zokrystyjo.

Wiktionary

# zakrystian

mężczyzna wykonujący w kościele drobne czynności pomocnicze; kościelny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

Wiktionary

Zakrystian, kościelny – funkcja liturgiczna obejmująca sprawowanie nadzoru nad zakrystią, a także staranne przygotowywanie przedmiotów niezbędnych do sprawowania liturgii. Zakrystianem może być osoba świecka lub zakonna (zarówno mężczyzna jak i kobieta). Jest to najczęściej pracownik parafii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W szafie ojca Masseo zakrystian znalazł złotą stułę.

(1.1) Br. Radosław wziął udział w rekolekcjach dla zakrystianów na Jasnej Górze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrystia ż.

:: fż. zakrystianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kościelny; daw. świątnik

Wiktionary

# zakrystianka

kobieta nadzorująca zakrystię i dbająca o porządek w kościele

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ta, która ma nadzór nad zakrystią, kościelna

Wiktionary

Zakrystian, kościelny – funkcja liturgiczna obejmująca sprawowanie nadzoru nad zakrystią, a także staranne przygotowywanie przedmiotów niezbędnych do sprawowania liturgii. Zakrystianem może być osoba świecka lub zakonna (zarówno mężczyzna jak i kobieta). Jest to najczęściej pracownik parafii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W szafie ojca Masseo zakrystianka znalazła złotą stułę.

(1.1) Z Medziugorie arcybiskup przywiózł katedralnym siostrom zakrystiankom po różańcu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrystia ż.

:: fm. zakrystian m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kościelna

Wiktionary

# zakryszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. włoszczyzna

Wiktionary

# zakrywa

dawniej:
1. kryjówka, ukrycie;
2. pokrywa, przykrywa

SJP.pl

Zakrywa – długi boczny grzbiet Murania w słowackich Tatrach Bielskich. Odchodzi od Murania poniżej Jagnięcej Zagrody w północnym kierunku i stopniowo opada aż po Międzyścienną Przełęcz (1128 m). Mająca długość ok. 1500 m i całkowicie zalesiona Zakrywa oddziela górną część Doliny Międzyściennej od Nowej Doliny. Jej zachodnie stoki od strony Doliny Międzyściennej są dość łagodne, stoki wschodnie opadające do Doliny Nowej są znacznie bardziej strome.

Wikipedia

# zakrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakryć)

(1.1) zasłaniać, przesłaniać, nie pokazywać

(1.2) daw. gw-pl|Wilno. zamykać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hipolit zakrywa nagle twarz i wskazuje ręką w kierunku drzwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkrɨvat͡ɕ, AS: zakryvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakryć dk., kryć ndk.

rzecz. zakrycie n., zakrywanie n., przykrywka ż.

Wiktionary

# zakrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakrywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakrɨˈvãɲɛ, AS: zakryvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakrywać

rzecz. zakrycie n.

Wiktionary

# zakrywka

1. potocznie: pokrywka, przykrywka;
2. błoniasta, końcowa część półpokryw pluskwiaków różnoskrzydłych; błonka, membrana

SJP.pl

Zakrywka, błonka, membrana (łac. membrana) – błoniasta, końcowa część półpokryw pluskwiaków różnoskrzydłych.

Ze względu na duży polimorfizm skrzydłowy zakrywka może być rozwinięta w różnym stopniu. U form "stafylinoidalnych" (ang. staphyliny), jeśli w ogóle występuje, to jest ograniczona do wąskiego obrzeżenia. Formy "koleopteroidalne" (ang. coleoptery) mają zakrywkę zredukowaną. Redukcja zakrywki dotyczy również form submakropterycznych (ang. submacroptery), u których odsłania ona tylny segment odwłoku. Formy makropteryczne (ang. macroptery) mają ją zawsze dobrze rozwiniętą.

Wikipedia

# zakrzaczać

obsadzać, zarastać krzakami

SJP.pl

# zakrzaczyć

obsadzić, zarosnąć krzakami

SJP.pl

# zakrzątany

rzadko: taki, który się ciągle krząta, bardzo zajęty; zaganiany, zagoniony, zabiegany

SJP.pl

# zakrzeński

nazwisko

SJP.pl

# zakrzep

zbity osad składników krwi wewnątrz naczynia krwionośnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: zakrzepić

Wiktionary

Zakrzep, skrzeplina (łac. thrombus, od gr. θρόμβος, grudka skrzepniętej krwi lub ściętego mleka) – czop tworzący się w świetle naczynia za życia organizmu, wskutek wykrzepiania się krwi lub zlepiania i osadzania płytek krwi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego zakrzepy mogą powstawać, gdy ktoś łyka pigułki antykoncepcyjne?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrzepica ż., zakrzepnięcie n.

czas. zakrzepnąć dk.

przym. zakrzepły, zakrzepnięty, zakrzepowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrzeplina

Wiktionary

# zakrzepica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

Wiktionary

- zakrzepica zatok żylnych mózgu (CVST)
- zakrzepica żył głębokich
- zakrzepica żył wątrobowych
- zakrzepica żyły wrotnej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kobiety w ciąży, których ciało produkuje wielkie ilości estrogenów, są o wiele bardziej narażone na zakrzepicę niż kobiety stosujące antykoncepcję.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrzep mrz.

Wiktionary

# zakrzepnięty

taki, który zakrzepł; zakrzepły

SJP.pl

# zakrzepowy

przymiotnik od: zakrzep

SJP.pl

# zakrzepywać

przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

SJP.pl

# zakrzepły

taki, który zakrzepł; zakrzepnięty

SJP.pl

# zakrzew

nazwa wielu wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 14, w tym 13 podstawowych

- Zakrzew – część miasta Kłobuck
- Zakrzew – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Zakrzew
- Zakrzew – wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Ulan-Majorat
- Zakrzew – wieś w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Bielawy
- Zakrzew – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Poddębice
- Zakrzew – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb
- Zakrzew – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Biała Rawska
- Zakrzew – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Zakrzew – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Wilga
- Zakrzew – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Grabów nad Pilicą
- Zakrzew – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Zakrzew
- Zakrzew – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Nowa Sucha
- Zakrzew – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Korytnica
- Zakrzew – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. jarocińskim, w gminie Jarocin

Wikipedia

# zakrzewianin

mieszkaniec Zakrzewa (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zakrzewianka

mieszkanka Zakrzewa (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zakrzewice

Zakrzewice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Książ Wielkopolski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona 2 km na północ od Książa Wielkopolskiego przy drodze powiatowej nr 4083 z Gogolewa do Książa Wielkopolskiego.

Wikipedia

# zakrzewicz

nazwisko

SJP.pl

# zakrzewiec

- Zakrzewiec – wieś w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Kowal
- Zakrzewiec – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo

Wikipedia

# zakrzewko

wieś w Polsce, położona niedaleko Torunia

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Zakrzewko – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Łysomice
- Zakrzewko – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
- Zakrzewko – część wsi Kupin w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Pasłęk
- Zakrzewko – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
- Zakrzewko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Zbąszyń
- Zakrzewko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Duszniki

Wikipedia

# zakrzewnia

krzew pochodzący z Azji i Ameryki Płn., hodowany jako roślina ozdobna; krzewuszka; wajgela; wajgelia

SJP.pl

# zakrzewo

nazwa wielu wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Zakrzewo – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Prusice
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Waganiec
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Zakrzewo
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Stolno
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Wielgie
- Zakrzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Baruchowo
- Zakrzewo – część wsi Rutkowice w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Zakrzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Karniewo
- Zakrzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bielsk
- Zakrzewo – część wsi Wernerowo w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Sierpc
- Zakrzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Wyszki
- Zakrzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Radziłów
- Zakrzewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Linia
- Zakrzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Działdowo
- Zakrzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Kłecko
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Babiak
- Zakrzewo – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Babiak
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Dopiewo
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. rawickim, w gminie Miejska Górka
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Mieścisko
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Siedlec
- Zakrzewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo
- Zakrzewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Darłowo

Wikipedia

# zakrzewski

→ Zakrzew, → Zakrzewo

SJP.pl

- Aleksander Zakrzewski (1799–1866) – polski kartograf i oficer
- Aleksander Zakrzewski (1894–1976) – polski anatomopatolog
- Aleksander Zakrzewski (1907–1993) – polski fotografik i nauczyciel
- Aleksander Zakrzewski (1909-1985) – otorynolaryngolog i nauczyciel akademicki
- Andrzej Zakrzewski (ur. 1935) – reżyser filmowy
- Andrzej Zakrzewski (1941–2000) – prawnik, historyk, polityk, dziennikarz, publicysta, minister kultury i dziedzictwa narodowego w rządzie Jerzego Buzka
- Andrzej Zakrzewski (1950-1996) – polityk, poseł na Sejm RP I kadencji
- Ignacy Wyssogota Zakrzewski (1745–1802) – polityk, pierwszy prezydent Warszawy
- Jakub Zakrzewski (fizyk) (ur. 1957) – fizyk, profesor
- Jan Dołęga-Zakrzewski (1866–1936) – geometra, działacz społeczno–polityczny, publicysta
- Jan Zakrzewski (1920-2007) – dziennikarz, pisarz i tłumacz
- Juliusz Zakrzewski (1924–1995) – włókiennik, profesor Politechniki Łódzkiej
- Kazimierz Zakrzewski (zm. 1920) – polski rotmistrz
- Kazimierz Zakrzewski (1900–1941) – polski historyk
- Kazimierz Zakrzewski (1938–2016) – polski elektrotechnik, profesor
- Kazimierz Zakrzewski – polski lekarz, profesor
- Konstanty Zakrzewski (1876–1948) – fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Konstanty Zakrzewski (poeta) (1811–1884) – polski poeta, dramatopisarz
- Krzysztof Zakrzewski (ur. 1949) – polski aktor
- Ksawery Zakrzewski (1876–1915) – lekarz, społecznik, działacz niepodległościowy, inicjator i współtwórca harcerstwa wielkopolskiego
- Łukasz Zakrzewski (ur. 1984) – żeglarz, żeglarz lodowy
- Maciej Zakrzewski (ur. 1980) – politolog
- Pierre Zakrzewski (1966–2022) – irlandzki fotoreporter
- Roman Zakrzewski (ur. 1955) – artysta malarz
- Stanisław Zakrzewski (1873–1936) – historyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, senator II RP
- Stanisław Zakrzewski (1890–1976) – żeglarz, działacz żeglarski i społeczny, żołnierz, dziennikarz i przedsiębiorca
- Stanisław Zakrzewski (1907–1972) – polski dziennikarz sportowy.
- Tadeusz Michał Zakrzewski (1877–1927) – adwokat, współzałożyciel kabaretu Zielony Balonik w Krakowie
- Tadeusz Paweł Zakrzewski (1883–1961) – biskup pomocniczy łomżyński, w latach 1946–1961 biskup płocki
- Wincenty Zakrzewski (1844–1914) – historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor 1890/1891
- Witold Zakrzewski (prawnik) (1918–1992) – prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł Sejmu VIII i IX kadencji
- Zbigniew Zakrzewski (1912–1992) – ekonomista, profesor Akademii Ekonomicznej w Poznaniu
- Zbigniew Zakrzewski (ur. 1949) – bokser
- Zbigniew Zakrzewski (ur. 1981) – piłkarz
- Zdzisław Zakrzewski (1919–2013) – amerykański inżynier i działacz polonijny w USA
- Zygmunt Zakrzewski (1867–1951) – polski numizmatyk, profesor numizmatyki

Wikipedia

#### Patrz:

Zakrzew, → Zakrzewo

# zakrzów

1. nazwa wielu wsi w Polsce;
2. dzielnica Wrocławia;
3. dzielnica Opola;
4. dzielnica Tarnobrzega

SJP.pl

W Polsce

- Zakrzów – część miasta Opole
- Zakrzów – część miasta Tarnobrzeg
- Zakrzów – część miasta Wrocław, w delegaturze Wrocław-Psie Pole
- Zakrzów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oleśnickim, w gminie Twardogóra
- Zakrzów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, w gminie Oława
- Zakrzów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Śląska
- Zakrzów – przysiółek wsi Witostowice w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Ziębice
- Zakrzów – wieś w woj. lubelskim, w pow. łęczyńskim, w gminie Łęczna
- Zakrzów – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Łaziska
- Zakrzów – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Białaczów
- Zakrzów – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Wojnicz
- Zakrzów – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Stryszów
- Zakrzów – wieś w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Niepołomice
- Zakrzów – wieś w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew
- Zakrzów – wieś w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Gogolin
- Zakrzów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Oksa
- Zakrzów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Skalbmierz
- Zakrzów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
- Zakrzów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów
- Zakrzów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Secemin

Wikipedia

# zakrzówecki

przymiotnik od: Zakrzówek

SJP.pl

# zakrzówek

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 3 podstawowe

- Zakrzówek – część miasta Kraków, w delegaturze Kraków-Podgórze
- Zakrzówek – część miasta Radomsko
- Zakrzówek – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Zakrzówek
- Zakrzówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Żelechów
- Zakrzówek – przysiółek wsi Podlesie Mleczkowskie w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Zakrzew
- Zakrzówek – część wsi Szarbia Zwierzyniecka w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Skalbmierz
- Zakrzówek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Skalbmierz

Wikipedia

# zakrzowski

→ Zakrzów

SJP.pl

#### Patrz:

Zakrzów

# zakrztusić

zakrztusić się:
1. stracić na chwilę oddech i zakaszleć wskutek podrażnienia lub zatkania dróg oddechowych;
2. o mechanizmie: zacząć nierównomiernie pracować

SJP.pl

# zakrztuszać

krztusić się; zakrztuszać się - potocznie:
1. kasłać uporczywie wskutek podrażnienia dróg oddechowych;
2. tracić oddech pod wpływem silnych emocji;
3. nie pracować miarowo; dławić się

SJP.pl

# zakrztuszony

taki, który się zakrztusił

SJP.pl

# zakrzyn

Zakrzyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Lisków.

Na początku XIX wieku Zakrzyn nabył Józef Grzegorz Puchalski, chirurg wojskowy, pułkownik wojsk Księstwa Warszawskiego.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# zakrzywica

wycinka zakrzywica - gatunek motyla z rodziny wycinkowatych

SJP.pl

# zakrzywiony

przymiotnik

(1.1) mający wygięty kształt

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zakrzywić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Magda zawsze miała kompleksy na punkcie swojego zakrzywionego nosa.

(2.1) Ten gwóźdź celowo został zakrzywiony na końcu, aby za bardzo nie wystawał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakʃɨˈvʲjɔ̃nɨ, AS: zakšyvʹi ̯õny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakrzywienie n., zakrzywianie n.

czas. zakrzywić dk., zakrzywiać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zagięty

Wiktionary

# zaksięgować

zarejestrować zdarzenie gospodarcze w księgach rachunkowych

SJP.pl

# zaktualizować

uczynić aktualnym, dostosować do współczesności; uaktualnić, uwspółcześnić, zmodernizować, unowocześnić

SJP.pl

# zaktualizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wprowadzenie najnowszych danych do jakiegoś programu, dokumentu lub bazy danych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę o zaktualizowanie programu do najnowszej wersji.

(1.1) Czy możesz zająć się zaktualizowaniem tego dokumentu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizowanie n., aktualność ż., aktualizacja ż., uaktualnianie n., uaktualnienie n.

czas. zaktualizować dk., aktualizować ndk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

przym. aktualny, aktualizacyjny

przysł. aktualnie

Wiktionary

# zaktywizować

uczynić coś lub kogoś aktywnym; także: pobudzić do działania

SJP.pl

# zaktywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaktywizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaktywizować dk.

rzecz. aktywizowanie n.

Wiktionary

# zakuć

kuciem zasklepić; zakuwać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakuwać)

(1.1) dokonany od|zakuwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakut͡ɕ, AS: zakuć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odkuć, wykuć, zakuwać ndk., kuć ndk.

Wiktionary

# zakuglować

potocznie: sprytnie coś wymyślić i wykonać; zakombinować

SJP.pl

# zakukać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. kukać)

(1.1) ornit. wydać dźwięki charakterystyczne dla kukułki

(1.2) udać kukułkę wydając naśladujący ją dźwięk

(1.3) pot. zerknąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W oddali zakukała kukułka.

(1.3) Dorotka zakukała Jankowi przez ramię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kukułka ż., kuku n., kukanie, zakukanie n.

czas. kukać ndk.

wykrz. kuku

Wiktionary

# zakukanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ornit. wydanie dźwięków charakterystycznych dla kukułki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z oddali dobiegło pojedyncze zakukanie i nastała cisza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kukanie n., kukułka ż.

czas. kukać ndk., zakukać dk.

Wiktionary

# zakulały

stać się kulawym, zacząć utykać; okuleć

SJP.pl

# zakuleć

stać się kulawym, zacząć utykać; okuleć

SJP.pl

# zakulin

Zakulin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Łyszkowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# zakulisowo

przysłówek

(1.1) w sposób zakulisowy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zakulisowy

Wiktionary

# zakulisowość

to, że coś dzieje się w tajemnicy przed opinią publiczną

SJP.pl

# zakulisowy

1. odbywający się w tajemnicy przed opinią publiczną;
2. znajdujący się za kulisami w teatrze

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się lub działający poza widokiem publicznym

(1.2) znajdujący się na zapleczu sceny

(1.3) przen. niejawny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zakulisowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kuluarowy

Wiktionary

# zakumać

potocznie: zrozumieć; zajarzyć, skapować, załapać, skumać

SJP.pl

# zakumplować

potocznie: skumplować się - poznać się z kimś, nawiązać z kimś bliższą znajomość, stać się czyimś kumplem; zaprzyjaźnić się, skumotrzyć się, skumać się, skumplować się

SJP.pl

# zakumplowany

taki, który stał się czyimś kumplem; skumplowany

SJP.pl

# zakumulować

czasownik przechodni dokonany (ndk. akumulować)

(1.1) dokonać akumulacji

czasownik zwrotny dokonany zakumulować się (ndk. akumulować się)

(2.1) zostać zakumulowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulacja ż.

przym. akumulacyjny, akumulatorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skupić, zebrać, zgromadzić, złożyć

(2.1) skupić się, zebrać się, zgromadzić się, złożyć się

Wiktionary

# zakup

1. nabywanie czegoś;
2. coś kupionego lub co ma być kupione

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: zakupić

Wiktionary

- zakup (czynność) – kupno towarów lub usług w drodze wymiany powierniczej, w zamian za wynagrodzenie pieniężne lub rzeczowe
- zakup (obiekt czynności) – towar lub usługa która podlega zakupowi (czynności), coś kupionego lub co ma być kupione

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę zrobić dziś zakupy.

(1.1) Budżet szpitala nie pozwala na zakup antybiotyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakup, AS: zakup

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakupić dk., kupić dk., kupować ndk., wykupić dk., odkupić dk.

rzecz. kupiec m., kupowanie n., zakupy nmos.

przym. zakupiony, kupiony, wykupiony, zakupowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kupno

Wiktionary

# zakupić

kupić coś wartościowego albo większą ilość czegoś

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) hand. nabyć jakieś dobro za odpłatnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowo zakupione rybki akwariowe należy z reguły zaaklimatyzować do nowego środowiska.

(1.1) Zakład ślusarski zakupił bardzo drogą rowkarkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakup m., zakupienie n., kupiec mos., kupowanie n., zakupy nmos.

przym. zakupowy

Wiktionary

# zakupoholiczka

kobieta uzależniona od robienia zakupów; szopoholiczka, shopoholiczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uzależniona od robienia zakupów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakupoholiczka (…) powraca. I podczas podróży poślubnej, nie kontrolując stanu konta, wydaje ciężko zarobione przez męża pieniądze – na drobiazgi (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakupoholizm m.

:: fm. zakupoholik

przym. zakupoholiczny

Wiktionary

# zakupoholiczny

związany z uzależnieniem od kupowania rzeczy

SJP.pl

# zakupoholik

osoba uzależniona od robienia zakupów; shopoholik, szopoholik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uzależniona od robienia zakupów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakupoholika zwykle nie popycha w nałóg żaden kryzys wewnętrzny (mąż zostawił, to kupuję na pocieszenie), ale wabik zewnętrzny. Hasło w mediach, opinia koleżanki, chwilowy snobizm. Mechanizm: zakupoholik nie może się obejść bez swojej zabawki, czy będzie to dwusetna para butów - co czasem graniczy z chorobą psychiczną, czy kolejny luks - drobiazg, co jest zdecydowanie bardziej powszechne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakupoholizm m.

:: fż. zakupoholiczka

przym. zakupoholiczny

Wiktionary

# zakupoholizm

uzależnienie od kupowania rzeczy; szopoholizm, shopoholizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. nałogowe robienie zakupów, kompulsywne kupowanie

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zamierzasz sponsorować mój ubraniowy zakupoholizm, dopóki nie zacznę sensownie zarabiać?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakupoholik mos., zakupoholiczka ż.

przym. zakupoholiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kupnoholizm, oniomania, shopoholizm, szopoholizm

Wiktionary

# zakupować

kupować coś wartościowego albo większą ilość czegoś; zakupywać

SJP.pl

# zakupowicz

osoba robiąca zakupy; kupujący

SJP.pl

# zakupowiczka

→ zakupowicz; kupująca, klientka, nabywczyni

SJP.pl

# zakupowy

→ zakup, → zakupy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z zakupami

Wiktionary

#### Patrz:

zakup, → zakupy

#### Powiązane:

czas. zakupić, zakupywać

rzecz. zakup m., zakupienie n., zakupy nmos., zakupywanie n.

Wiktionary

# zakupy

1. nabywanie czegoś;
2. coś kupionego lub co ma być kupione

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) czynność kupowania

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zakup

Wiktionary

Zákupy (niem. Reichstadt) – miasto w Czechach, w kraju libereckim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 4075 ha, a liczba jego mieszkańców 2 792 osób.

Najstarsza wzmianka o mieście pochodzi z 1320 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Idę na zakupy. Chcesz coś?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkupɨ, AS: zakupy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakupić dk., kupić dk., kupować ndk., wykupić dk., odkupić dk.

rzecz. kupiec m., kupowanie n., zakup m.

przym. zakupowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprawunki

Wiktionary

# zakupywać

kupować coś wartościowego albo większą ilość czegoś; zakupować

SJP.pl

# zakurwiać

wulgarnie:
1. silnie uderzać; przykurwiać;
2. robić coś bardzo szybko; zasuwać, zapieprzać;
3. ciężko pracować; zasuwać, zapieprzać

SJP.pl

# zakurwić

wulgarnie: silnie uderzyć; przykurwić

SJP.pl

# zakurwiście

przysłówek

(1.1) wulg. bardzo

wykrzyknik

(2.1) wulg. świetnie!, super!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakurˈvʲiɕt͡ɕɛ, AS: zakurvʹiśće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zakurwisty

czas. zakurwić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1, 2.1) wykurwiście

Wiktionary

# zakurzać

pokrywać, zabrudzać kurzem

SJP.pl

# zakurzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakurzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kurz mrz., kurzenie n.

czas. wkurzyć, wkurzać, zakurzyć dk., kurzyć ndk., okurzać ndk., okurzyć dk., odkurzać ndk., odkurzyć dk.

przym. zakurzony

Wiktionary

# zakurzewo

Zakurzewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Grudziądz.

Wikipedia

# zakurzony

1. pokryć kurzem;
2. potocznie: zapalić papierosa lub fajkę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na stole stała zakurzona lampa i leżały jakieś papiery.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kurz m., kurzenie n., zakurzenie n.

czas. kurzyć ndk., zakurzyć dk., okurzać ndk., okurzyć dk., odkurzać ndk., odkurzyć dk.

Wiktionary

# zakurzyć

1. pokryć kurzem;
2. potocznie: zapalić papierosa lub fajkę

SJP.pl

czasownik

(1.1) pokryć kurzem

(1.2) pot. zapalić fajkę lub papierosa

czasownik zwrotny zakurzyć się

(2.1) pokryć się kurzem

(2.2) o śniegu, pyle: wzbijać się w powietrze tumanem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkuʒɨt͡ɕ, AS: zakužyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kurz m., kurzawa ż.

czas. odkurzać / odkurzyć

Wiktionary

# zakus

dawniej: próba, zamiar, usiłowanie

SJP.pl

# zakusy

zapędy, usiłowania zdobycia czegoś

SJP.pl

# zakutać

owinąć, zawinąć dla ochrony przed zimnem; opatulić

SJP.pl

# zakuty

przymiotnik

(1.1) pot. pejor. bezmyślny, nieinteligentny, tępy, zatwardziały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ewidentnie autorem tych blogowskich wypocin jest jakiś zakuty tradycjonalista.

Wiktionary

# zakuwać

1. krępować przy użyciu kajdan, łańcuchów itp.;
2. zamykać coś kuciem, zabijać gwoźdźmi;
3. potocznie: uczyć się intensywnie; uczyć się na pamięć

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) pot. przen. bardzo intensywnie się uczyć

(1.2) zakładać komuś kajdanki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś prawie całą noc zakuwałem, bo jutro mam egzamin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkuvat͡ɕ, AS: zakuvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odkuć, wykuć, zakuć dk., kuć ndk.

rzecz. zakuwanie n., zakuwarka ż.

Wiktionary

# zakuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakuwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odkuć, zakuwać ndk.

Wiktionary

# zakuwarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. prasa do zaciskania przewodów hydraulicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obcęgi zostawiłeś na podłodze obok zakuwarki.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakuwać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciskarka

Wiktionary

# zakuwka

zamykająca część połączenia nitowego kształtowana podczas nitowania

SJP.pl

# zakwalifikować

1. zaliczyć kogoś lub coś do danej kategorii bądź grupy na podstawie ściśle określonych kryteriów; zaklasyfikować, przyporządkować;
2. zakwalifikować się - zostać włączonym do danej kategorii lub grupy dzięki spełnieniu określonych kryteriów; dostać się

SJP.pl

# zakwalifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakwalifikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kwalifikacja ż., kwalifikacje nmos., kwalifikator m., kwalifikowanie n., wykwalifikowanie n., kwalifikowalność ż.

czas. kwalifikować ndk., zakwalifikować dk., wykwalifikować dk.

przym. kwalifikacyjny

Wiktionary

# zakwalifikowywać

1. zaliczać kogoś lub coś do danej kategorii bądź grupy na podstawie ściśle określonych kryteriów; kwalifikować, klasyfikować, przyporządkowywać;
2. zakwalifikowywać się - zostawać włączonym do danej kategorii lub grupy dzięki spełnieniu określonych kryteriów; dostawać się

SJP.pl

# zakwas

1. kultura bakterii używana do zakwaszania różnych produktów spożywczych;
2. porcja surowego ciasta, które pozostawia się z poprzedniego wypieku i dodaje do nowego ciasta zamiast drożdży; zakwaska, zaczyn;
3. bolesne zakwaszenie się środowiska wewnątrz komórek mięśniowych przez kwas mlekowy, powstające w wyniku intensywnej pracy danego mięśnia; zakwasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. kulin. rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa;

(1.2) zob. zakwasy.

Wiktionary

Zakwas – stosowana w przemyśle spożywczym mieszanka kultur bakterii lub grzybów, której celem jest przeprowadzenie fermentacji odpowiedniej dla danego procesu technologicznego.

Zakwasy dzieli się na:

- mleczarskie – biorące udział w procesie fermentacji mlekowej, wykorzystywane w przetwarzaniu mleka do produkcji m.in. jogurtów, kefirów lub zsiadłego mleka
- maślarskie – ukwaszają śmietankę
- gorzelnicze – wykorzystywane przy produkcji drożdży stosowanych w fermentacji alkoholowej
- piekarskie – stosowane przy produkcji ciasta, np. zakwas chlebowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. kwas m., zakwasy nmos., zakwaszanie n., zakwaszenie n., kwaszenie n., kwasówka ż.

czas. zakwaszać ndk., zakwasić dk., kwasić ndk.

przym. zakwasowy, kwasowy, kwaśny

Wiktionary

# zakwasić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakwaszać, kwasić)

(1.1) dokonany od|zakwaszać. / kwasić

czasownik zwrotny dokonany zakwasić się (ndk. zakwaszać się, kwasić się)

(2.1) dokonany od|zakwaszać się. / kwasić się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kwaśnica ż., kwasówka ż., zakwas m., zakwaszenie n., zakwaszanie n., kwasowość ż.

czas. kwasić, zakwaszać ndk.

Wiktionary

# zakwasowy

→ zakwas

SJP.pl

#### Patrz:

zakwas

# zakwasy

1. kultura bakterii używana do zakwaszania różnych produktów spożywczych;
2. porcja surowego ciasta, które pozostawia się z poprzedniego wypieku i dodaje do nowego ciasta zamiast drożdży; zakwaska, zaczyn;
3. bolesne zakwaszenie się środowiska wewnątrz komórek mięśniowych przez kwas mlekowy, powstające w wyniku intensywnej pracy danego mięśnia; zakwasy

SJP.pl

- zakwasy (przemysł spożywczy)
- zakwasy (medycyna sportowa)

Wikipedia

# zakwaszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakwasić)

(1.1) kulin. poddawać dłuższej fermentacji

(1.2) kulin. poddawać ciasto zwykle krótkotrwałej fermentacji

(1.3) chem. roln. nasycać kwaśnymi związkami chemicznymi

czasownik zwrotny niedokonany zakwaszać się (dk. zakwasić się)

(2.1) kulin. ulegać fermentacji

(2.2) chem. roln. ulegać zakwaszeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakwas m., zakwaszanie n., zakwaszenie n., kwasówka ż.

czas. kwasić, zakwasić dk.

przym. zakwaśniały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kisić, kwasić, zakiszać

(2.1) kisić się, kwasić się, kwaśnieć, zakiszać się

Wiktionary

# zakwaszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakwaszać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakwas m., zakwaszenie n.

czas. kwasić, zakwaszać ndk., zakwasić dk.

Wiktionary

# zakwaterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) turyst. czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli chodzi o zakwaterowanie w schroniskach tatrzańskich – należy zadbać o nie wcześniej poprzez pisemną rezerwację, choć, jak wiadomo, mają one obowiązek zatrzymywania pewnej liczby miejsc dla turystów schodzących z gór wieczorem i uprzednio nie zapowiedzianych.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakwaterować dk., zakwaterowywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwatera ż., kwaterunek mrz.

Wiktionary

# zakwefiać

zakładać komuś kwef

SJP.pl

# zakwefić

osłonić twarz kwefem

SJP.pl

# zakwefiony

mający twarz osłoniętą kwefem

SJP.pl

# zakwestionować

poddać w wątpliwość

SJP.pl

# zakwestionowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakwestionować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kwestionować ndk., zakwestionować dk.

rzecz. kwestia ż., kwestionowanie n.

Wiktionary

# zakwilić

1. cichutko zapłakać;
2. o ptakach: zaśpiewać, zaćwierkać, zaszczebiotać

SJP.pl

# zakwit

zbiorowisko planktonu tworzące rodzaj nalotu na powierzchni małych zbiorników wodnych

SJP.pl

Zakwit – w środowisku lądowym powierzchniowa, natomiast w środowisku wodnym objętościowa zmiana zabarwienia spowodowana masowym rozwojem mikroskopijnych, nierozpoznawalnych gołym okiem organizmów żywych.

Warunkiem powstania zakwitu jest odpowiednia dla gatunku wilgotność i temperatura oraz w przypadku heterotrofów dostęp do pokarmu, natomiast w przypadku autotrofów dostęp do światła i soli mineralnych.

Wikipedia

# zakwitać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zakwitnąć)

(1.1) zaczynać kwitnąć; rozwijać się z pąka w kwiat; okrywać się kwiatami

(1.2) zaczynać czas pomyślnego rozwoju

(1.3) pokrywać się pleśńeśnią

(1.4) pokrywać się zakwitem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakwit mrz., zakwitanie n., rozkwit mrz., kwiat mrz., kwiecień mrz., kwietnik mzw./mrz.

czas. ukwiecić, rozkwitać, zakwitnąć dk.

przym. kwiatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwitnąć, rozkwitać

(1.2) prosperować, rozwijać się

Wiktionary

# zakwitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakwitać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakwitać ndk.

rzecz. kwietnik mrz./mzw.

Wiktionary

# zakwitnąć

czasownik dokonany (ndk. zakwitać)

(1.1) dokonany od|zakwitać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zakfʹitnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kwietnik m., kwitnięcie n., rozkwit mrz., kwiat

czas. kwitnąć, ukwiecić, zakwitać

przym. kwietniowy

przysł. kwiecisto

Wiktionary

# zakł.

skrót od: zakład, zakładowy

SJP.pl

# zakłaczać

1. zabrudzać sierścią, kłakami;
2. zakłaczać się - o kotach: mieć w przewodzie pokarmowym kulki sierści

SJP.pl

# zakłaczyć

1. zabrudzić sierścią, kłakami;
2. zakłaczyć się - o kotach: utworzyć w przewodzie pokarmowym kulki sierści

SJP.pl

# zakład

1. przedsiębiorstwo lub jego względnie samodzielna część;
2. instytucja kulturalna, lecznicza, naukowa lub jednostka organizacyjna takiej instytucji;
3. podwinięty brzeg czegoś;
4. sposób łączenia płaskich elementów przez nałożenie ich brzegów na siebie;
5. postawienie pieniędzy na przewidywany przebieg zdarzeń, wynik meczu, gonitwy, walki;
6. umowa zawarta przez spierających się, przewidująca że ten, kto okaże się nie mieć racji zobowiązany będzie do dokonania umówionej czynności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. rzem. jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi

(1.2) instytucja świadcząca usługi lecznicze lub oferująca opiekę wychowawczą

(1.3) eduk. uczelniana jednostka organizacyjna

(1.4) eduk. instytucja kształcąca w zawodzie

(1.5) umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

(1.6) założona, podwinięta część czegoś

Wiktionary

Jako jednostka organizacyjna

- zakład – jednostka organizacyjna uczelni lub instytutu naukowego o wąskiej dyscyplinie badań, mniejsza niż instytut
- zakład – funkcjonalnie odrębna jednostka, stanowiąca część przedsiębiorstwa (zwanego przedsiębiorstwem macierzystym)
- zakład przemysłowy – zespół budynków i urządzeń wraz z terenem, na którym prowadzi się działalność wytwórczą
- zakład produkcyjny – jednostka gospodarcza wchodząca w skład przedsiębiorstwa
- zakład opieki zdrowotnej – wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych utworzony w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia
- zakład karny – miejsce, w którym osoby skazane wyrokiem sądowym odbywają karę pozbawienia wolności
- zakład poprawczy – placówka resocjalizacyjna dla nieletnich
- zakład budżetowy – jednostka organizacyjna sektora finansów publicznych
- zakład wodny
- zakład fryzjerski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sanepid stwierdził, że nasz zakład nie spełnia norm bezpieczeństwa.

(1.2) Dziewczyna trafiła do zakładu poprawczego.

(1.3) Pracuję w Zakładzie Geofizyki w Berlinie.

(1.5) To jest zakład o 100 zł.

(1.5) Idę o zakład, że nasza drużyna wygra.

(1.6) Blachy poszycia kadłuba statku były połączone na zakład.

(1.6) Odpruł mi się zakład spódnicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzakwat, AS: zaku̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakładanie n., zakładniczka ż., zakładnik mos., założenie n.

:: zdrobn. zakładzik mrz.

czas. założyć dk., zakładać ndk.

przym. zakładowy, wewnątrzzakładowy, wokółzakładowy, przyzakładowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedsiębiorstwo

Wiktionary

# zakładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. założyć)

(1.1) organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp.

(1.2) ubierać się w coś, ozdabiać się czymś

(1.3) przypuszczać

(1.4) płacić za kogoś, stając się jego wierzycielem

(1.5) montować urządzenie lub instalację

czasownik zwrotny niedokonany zakładać się (dk. założyć się)

(2.1) robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Toczy się dyskusja, czy księża katoliccy powinni móc zakładać rodziny.

(1.2) Musisz im zakładać dłuższe spodnie, nad ranem było tylko +4°C.

(1.3) Zakładam, że zrozumiał, o czym mówiłam.

(2.1) Założyłem się z Alkiem o butelkę wina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkwadat͡ɕ, AS: zaku̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łoże n., zakład m., zakładka ż., założyciel m., założycielka ż., zakładanie n., założenie n.

czas. założyć dk., wkładać ndk., nakładać ndk., kłaść ndk.

przym. zakładowy

Wiktionary

# zakładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakładać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwaˈdãɲɛ, AS: zaku̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakładać

rzecz. założyciel m., zakład mrz., założycielka ż.

Wiktionary

# zakładeczka

zdrobnienie od: zakładka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: zakładka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwaˈdɛt͡ʃka, AS: zaku̯adečka

Wiktionary

# zakładka

1. dowolny przedmiot, służący do założenia strony w książce;
2. zagięcie na ubraniu, powstałe przez założenie materiału i zaprasowanie go lub częściowe zaszycie; fałda (fałd), zapraska, pliska, plisa;
3. w technice: część brzegowa elementu, np. płyty, blachy, zachodząca na drugi podobny element przy ich łączeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

(1.2) inform. pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej

(1.3) kraw. plisa

Wiktionary

- zakładka – używana w celu zaznaczenia miejsca czytania w książce
- zakładka – zapisane w przeglądarce internetowej łącze do określonej strony internetowej
- zakładka to również potoczne, choć mylące i niepoprawne, określenie
  - karty jako elementu GUI
  - hiperłącza albo elementu nawigacyjnego (np. menu) na stronie internetowej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zgubiłem zakładkę i teraz nie wiem, w którym rozdziale książki jestem.

(1.2) Dodałem Wikisłownik do zakładek, żeby mieć do niego szybszy dostęp z przeglądarki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkwatka, AS: zaku̯atka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakładać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk|zogibka.

Wiktionary

# zakładkowy

→ zakładka

SJP.pl

#### Patrz:

zakładka

# zakładnia

dawniej w rybołówstwie: otwór w lodzie, przez który zaciąga się sieć rybacką

SJP.pl

# zakładniczka

→ zakładnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krym. kobieta przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści

(1.2) przen. ktoś zmuszony do czegoś pewnymi okolicznościami

Wiktionary

#### Patrz:

zakładnik

#### Przykłady

(1.1) Porywacze mieli dwie zakładniczki i grozili, że je zabiją.

(1.2) Dyrekcja stała się zakładniczką swoich uprzednich obietnic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwadʲˈɲit͡ʃka, AS: zaku̯adʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakład mrz.

:: fm. zakładnik mos.

Wiktionary

# zakładniczy

→ zakładnik

SJP.pl

#### Patrz:

zakładnik

# zakładnik

osoba przetrzymywana siłą, w celu wymuszenia spełnienia żądań przez terrorystę lub porywacza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) krym. osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

(1.2) przen. ktoś zmuszony do czegoś pewnymi okolicznościami

Wiktionary

Zakładnik – osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakichś korzyści, najczęściej majątkowych lub spełnienia postulatów porywaczy.

Międzynarodowa konwencja przeciwko braniu zakładników z 10 grudnia 1979 r. w artykule 1 głosi:

1. Każda osoba, która zatrzymuje lub przetrzymuje i grozi zabiciem, zranieniem albo dalszym przetrzymywaniem innej osoby (zwanej dalej „zakładnikiem”) w celu wymuszenia od strony trzeciej, to jest od państwa, międzynarodowej organizacji międzyrządowej, osoby fizycznej lub prawnej albo grupy osób, działania lub powstrzymania się od jakiegokolwiek działania jako wyraźnego lub dorozumianego warunku zwolnienia zakładnika, popełnia przestępstwo brania zakładników („branie zakładnika”) w rozumieniu niniejszej konwencji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Porywacze zażądali okupu. Jeśli go nie dostaną, to zabiją zakładników.

(1.2) Jak się okazuje, rząd stał się zakładnikiem własnych obietnic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkwadʲɲik, AS: zaku̯adʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakład mrz.

:: fż. zakładniczka ż.

Wiktionary

# zakładowy

przymiotnik od: zakład

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zakładem, dotyczący zakładu

(1.2) związany z zakładaniem, dotyczący zakładania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komunikat odczytano przez zakładowy radiowęzeł.

(1.1) Był przewodniczącym Komisji Zakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w Wydawnictwie Morskim i dziennikarzem wydawanego przez związek tygodnika „Samorządność”.

(1.2) Kapitał zakładowy Polskiego Koncernu Naftowego wynosił ponad 500 mln zł.

(1.2) Wkłady na pokrycie kapitału zakładowego mogą być wniesione w formie gotówki lub aportów, minimalna wartość udziału to 50 zł.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. zakład mrz., zakłady lm nm.

:: przym. przyzakładowy

(1.2)

:: rzecz. zakładanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) założycielski

Wiktionary

# zakłady

1. przedsiębiorstwo lub jego względnie samodzielna część;
2. instytucja kulturalna, lecznicza, naukowa lub jednostka organizacyjna takiej instytucji;
3. podwinięty brzeg czegoś;
4. sposób łączenia płaskich elementów przez nałożenie ich brzegów na siebie;
5. postawienie pieniędzy na przewidywany przebieg zdarzeń, wynik meczu, gonitwy, walki;
6. umowa zawarta przez spierających się, przewidująca że ten, kto okaże się nie mieć racji zobowiązany będzie do dokonania umówionej czynności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) fabryka

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zakład

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wojnie dziadek robił w Zakładach Jelcza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakład mrz.

przym. zakładowy

Wiktionary

# zakładzik

zdrobnienie od: zakład

SJP.pl

# zakładzinowy

→ zakładziny

SJP.pl

#### Patrz:

zakładziny

# zakładziny

1. położenie kamienia węgielnego pod fundamenty budowy;
2. uroczystość rozpoczęcia budowy

SJP.pl

# zakłamany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zakłamać

przymiotnik jakościowy

(2.1) o człowieku: nieszczery, fałszywy, obłudny

(2.2) opierający się na kłamstwie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Co za podły, zakłamany oszust!

(2.2) Telewizja i prasa przedstawiają zakłamany obraz życia codziennego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwãˈmãnɨ, AS: zaku̯ãmãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakłamanie n., kłamstwo n., kłamczuch mos., kłamczuszek mos., kłamca mos.

czas. kłamać ndk.

przym. kłamliwy

Wiktionary

# zakłamywacz

okazjonalnie: osoba przedstawiająca coś w nieprawdziwym świetle

SJP.pl

# zakłamywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakłamywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakłamywać ndk.

rzecz. kłamca mos.

Wiktionary

# zakłapać

kilka razy głośno otworzyć i zamknąć szczęki

SJP.pl

# zakłębiać

zakręcać w kłąb

SJP.pl

# zakłócać

naruszać ustalony porządek, równowagę; przeszkadzać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakłócić)

(1.1) naruszać ustalony porządek, równowagę

(1.2) rzad. mieszać, bełtać

(1.3) daw. waśnić, kłócić

czasownik zwrotny niedokonany zakłócać się (dk. zakłócić się)

(2.1) kłócić się

(2.2) mącić się, mieszać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie słyszę, coś zakłóca sygnał!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkwut͡sat͡ɕ, AS: zaku̯ucać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakłócenie n., zakłócanie n., skłócenie n.

czas. zakłócić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeszkadzać, bruździć, być przeszkodą, hamować, książk. kolidować, krępować, powstrzymywać, przerywać, przeszkadzać, stanowić przeszkodę, utrudniać, przest. wadzić, zawadzać

Wiktionary

# zakłócacz

urządzenie zakłócające (zagłuszające); zagłuszacz

SJP.pl

# zakłócający

naruszać ustalony porządek, równowagę; przeszkadzać

SJP.pl

#### Patrz:

zakłócać

# zakłócanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zakłócać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwuˈt͡sãɲɛ, AS: zaku̯ucãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakłócać

rzecz. skłócenie n.

Wiktionary

# zakłócenia

spowodować nieprawidłowość lub nieregularność

SJP.pl

- zakłócenie w elektroenergetyce
- zakłócenie w automatyce
- zakłócenia radiowe

Wikipedia

# zakłócenie

spowodować nieprawidłowość lub nieregularność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

Wiktionary

- zakłócenie w elektroenergetyce
- zakłócenie w automatyce
- zakłócenia radiowe

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzakwuˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: zaku̯ucẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zakłócić, zakłócać

rzecz. skłócenie n.

Wiktionary

# zakłóceniowy

przymiotnik od: zakłócenie

SJP.pl

# zakłócić

spowodować nieprawidłowość lub nieregularność

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakłócać)

(1.1) dokonany od|zakłócać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uroczystości tej nikt nie zakłócił jakimś wystąpieniem, podobnym do warcholstwa frontowców innych naszych armii czy Mannschaftu marynarki wojennej, częściowo skomunizowanego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈkwut͡ɕit͡ɕ, AS: zaku̯ućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakłócenie n., skłócenie n.

czas. kłócić, zakłócać

Wiktionary

# zakłopotanie

poczucie wstydu, braku pewności siebie w krępującej sytuacji; onieśmielenie, zmieszanie, zażenowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poczucie braku pewności siebie w kłopotliwej sytuacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kłopot m., kłopotek m., kłopotliwość ż.

czas. zakłopotać dk.

przym. kłopotliwy, zakłopotany

przysł. kłopotliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmieszanie, zażenowanie, konsternacja, onieśmielenie

Wiktionary

# zakłopotany

czujący się niezręcznie ze względu na daną sytuację; zmieszany, speszony, zażenowany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wyraża zakłopotanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakłopotanie n.

czas. zakłopotać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepewny, skrępowany, zawstydzony, zażenowany, zmieszany

Wiktionary

# zakłuć

1. zabić bronią kłującą lub wbijając ostre narzędzie;
2. zakłuć się - zranić się przez ukłucie

SJP.pl

# zakłucie

rana po ukłuciu

SJP.pl

# żal

1. smutek, przygnębienie wywołane jakimś przykrym doświadczeniem, np. porażką, utratą kogoś bliskiego; rozpacz, ubolewanie, żałość, boleść;
2. uczucie niechęci do kogoś lub czegoś wywołane przeżytym rozczarowaniem; pretensja, rozżalenie, resentyment, animozja;
3. uczucie skruchy po zrobieniu czegoś złego;
4. młodzieżowo: oznaka pogardy, lekceważenia kogoś, braku szacunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

(1.2) pretensja, uraza

(1.3) współczucie, politowanie

(1.4) skrucha, wyrzuty sumienia

(1.5) pogarda

(1.6) stpol. zło, krzywda, przykrość

Wiktionary

Żal – negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą. Towarzyszy mu często trudność w pogodzeniu się, że tego, co utracone już nie ma i wynikającym z tego brakiem akceptacji rzeczywistości takiej, jaka jest tu i teraz. Występuje również w postaci żalu do kogoś za wyrządzone krzywdy, niemożność pogodzenia się z realną sytuacją.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po stracie psa dzieci płakały z żalu cały dzień.

(1.2) Miałem wielki żal do rodziców za to, że zabronili mi jechać pod namiot.

(1.3) Naprawdę, jest mi ciebie szczerze żal z powodu zwolnienia z pracy.

(1.4) Żal i skrucha oskarżonego może być czynnikiem łagodzącym karę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒal, AS: žal

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odżałować, pożalić, pożałować, rozżalić, użalać, wyżalić, żałować, żalić

przym. nieodżałowany, rozżalony, użalający, żałosny, żalący, żałobny

rzecz. pożałowanie, użalanie, zażalenie, żale, żałoba, żałobnik, żałość

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|lankor.

Wiktionary

# zal.

skrót od: zaliczenie, zaliczony

SJP.pl

# żal.pl

wyrażenie używane najczęściej przez młodzież w celu uwidocznienia swojego zażenowania z powodu określonej sytuacji; żenua

SJP.pl

# zalać

napełnić wodą lub dowolnym innym płynem

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żałować

Wiktionary

# zaladzać

zamieniać w lód, pokrywać lodem; zladzać

SJP.pl

# zalagować

środowiskowo:
1. spowodować zacinanie się programu komputerowego;
2. zaciąć się, zawiesić się

SJP.pl

# zalajkować

oznaczyć post internetowy w celu pokazania, że przypadł nam do gustu lub że się z nim zgadzamy; zlajkować, lajknąć, polajkować

SJP.pl

# zalakierowywać

powlekać lakierem

SJP.pl

# zalakować

zamknąć, uszczelnić, zapieczętować coś lakiem

SJP.pl

# zalakowywać

lakować;
1. uszczelniać lakiem;
2. pieczętować lakiem

SJP.pl

# zalaminować

1. pokryć, nasycić coś cienką warstwą ochronną z tworzywa sztucznego;
2. powlec folią ochronną; zafoliować

SJP.pl

# zalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lanie n., zalew m., zalewa ż., zalewajka ż., zalewacz m., zalewisko n., zalewanie n.

czas. olać, zalewać ndk., zalać dk.

przym. zalewowy, zalany

Wiktionary

# żalanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żałego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żałe n.

:: fż. żalanka ż.

przym. żalski

Wiktionary

# żalanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żałego

Wiktionary

Żalanka (ukr. Жалянка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, w rejonie hoszczańskim. W 2001 roku liczyła 74 mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Żałe n.

:: fm. żalanin m.

przym. żalski

Wiktionary

# zalany

napełnić wodą lub dowolnym innym płynem

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zalać

przymiotnik

(2.1) pot. kompletnie pijany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Linia telefoniczna stacji została zalana skargami słuchaczy.

(1.1) Zalany słońcem - i strategicznie co najmniej bezcenny - Półwysep Krymski to perła Morza Czarnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalewa ż., zalewanie n., zalanie n., zalewajka ż.

czas. zalać dk., zalewać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) nawalony, spity

Wiktionary

# zalas

nazwisko

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 24, w tym 3 podstawowe

- Zalas – część wsi Pagorzyna w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Lipinki
- Zalas – przysiółek wsi Rusocice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
- Zalas – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Zalas – część wsi Słupia w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Jodłownik
- Zalas – część wsi Siekierczyna w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Limanowa
- Zalas – część wsi Przyszowa w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Łukowica
- Zalas – część wsi Słopnice w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Słopnice
- Zalas – część wsi Droginia w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Myślenice
- Zalas – część wsi Łyczanka w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Siepraw
- Zalas – część wsi Mszalnica w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Kamionka Wielka
- Zalas – część wsi Długołęka-Świerkla w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim w gminie Podegrodzie
- Zalas – część wsi Naszacowice w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Podegrodzie
- Zalas – część wsi Kosmolów w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Olkusz
- Zalas – przysiółek wsi Zawoja w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Zawoja
- Zalas – część wsi Frydrychowice w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wieprz
- Zalas – część wsi Zagórzany w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Zalas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Łyse
- Zalas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Zalas – część wsi Grabownica Starzeńska w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Brzozów
- Zalas – część wsi Łubienko w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Tarnowiec
- Zalas – część wsi Leśniówka w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Chorkówka
- Zalas – część wsi Zalesie w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Czarna
- Zalas – część wsi Olchowa w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Iwierzyce
- Zalas – część wsi Brzeziny w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie

Wikipedia

# zalasewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zalasewa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jurek jest rodowitym zalasewianinem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zalasewo n.

:: fż. zalasewianka ż.

Wiktionary

# zalasewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zalasewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zalasewo n.

:: fm. zalasewianin m.

Wiktionary

# zalasewo

Zalasewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Swarzędz. Część miejscowości przy ul. Średzkiej określana jest nazwą Zalasewo przy Średzkiej, natomiast część przy granicy z miastem Poznaniem nazwą Zalasewo-Huby. Na terenie miejscowości znajduje się również 6 osiedli: Leśne, Sarmackie, Ułańskie, Wielkopolskie, Wiktoriańskie i Władysława Zamoyskiego.

Wikipedia

# zalasiński

nazwisko

SJP.pl

# zalasowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zalasowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jurek jest rodowitym zalasowianinem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zalasowa ż.

:: fż. zalasowianka ż.

Wiktionary

# zalasowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zalasowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zalasowa ż.

:: fm. zalasowianin m.

Wiktionary

# zalatać

potocznie:
1. udać się dokądś w powietrzu środkiem lokomocji; polecieć;
2. zalatać się -
a) zmęczyć się lataniem;
b) zmęczyć się częstym chodzeniem gdzieś

SJP.pl

# zalatywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zalecieć)

(1.1) pot. pachnieć czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebrał się we wszystko nowe, kupione na Świętokrzyskiej przed wojskiem, prawie nie noszone. Wprawdzie zalatywało od niego naftaliną, ale można było wytrzymać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalatywanie n.

Wiktionary

# zalatywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalatywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalatywać ndk.

Wiktionary

# zalążek

1. żeński element rozmnażania się roślin nasiennych, z którego po zapłodnieniu rozwija się nasienie
2. początek czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. wśród roślin nasiennych: żeński narząd rozmnażania się

(1.2) przen. początek

Wiktionary

Zalążek – żeński organ rozmnażania występujący u roślin nasiennych, w którym rozwija się komórka jajowa i po jej zapłodnieniu – zarodek. Z zalążka powstaje nasiono.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zalążnia ż.

przym. zalążkowy

Wiktionary

# zalążkowy

przymiotnik od: zalążek

SJP.pl

# zalążnia

dolna, zwykle rozszerzona część słupka kwiatowego, zawierająca jeden lub wiele zalążków, z którego w wyniku zapłodnienia powstaje nasienie (nasiona)

SJP.pl

Zalążnia (ovarium) – rozszerzona, dolna część słupka kwiatowego (pistillum) u roślin okrytonasiennych. Powstaje w wyniku zrośnięcia jednego lub więcej owocolistków, tworzących ściany komory zalążniowej. Zalążnia w słupku zbudowanym z jednego owocolistka jest zawsze jednokomorowa. Jeśli owocolistków jest więcej, ale zrastają się brzegami – także tworzą komorę pojedynczą. Jeśli brzegi owocolistków wchodzą do wnętrza, a ściany zalążni powstają w wyniku zrastania się ich zewnętrznych części, to zalążnia może być wielokomorowa lub może zawierać niepełne przegrody. Jeśli to nie brzegi owocolistków, a wybujałe tkanki wyrastające z ich ścian dzielą komorę zalążni – nazywane są one fałszywymi przegrodami (np. u kapustowatych). Zalążnia utworzona z więcej niż jednego owocolistka nazywana bywa cenokarpem. W wyniku zrastania się owocolistków (zarówno pojedynczych, jak i wielu), ich górna powierzchnia staje się wewnętrzną ścianą zalążni. Nierzadko owocolistki zrastają się w dolnej części słupka, tworzącej zalążnię, podczas gdy wyżej rozchylają się, tworząc odrębne szyjki i znamiona.

Wikipedia

# zaldów

Zaldów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Iwaniska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Wieś leżąca w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego wchodziła w XVII wieku w skład kompleksu iwaniskiego dóbr Zbigniewa Ossolińskiego. W 1629 roku właścicielem wsi położonej w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego był Krzysztof Ossoliński.

Wikipedia

# żale

1. książkowo: skargi, narzekanie, lament;
2. w literaturze staropolskiej: utwór liryczny wyrażający ubolewanie z powodu nieszczęścia i narzekania na los, np. Gorzkie żale

SJP.pl

W Polsce

- Żale – część wsi Konstancin w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Góra Świętej Małgorzaty
- Żale – część wsi Bowętów w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Grabów
- Żale – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Grodzisk
- Żale – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Czermin

Wikipedia

# zalec

1. o ilości kogo, czego: zapełnić jakieś miejsce, zająć;
2. spóźnić się z czymś ustalonym na dany termin; zalegnąć

SJP.pl

Zalec (niem. Salza) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Mrągowo. Wieś zlokalizowana jest przy drodze łączącej Mrągowo z Rynem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# zalecać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zalecić)

(1.1) przedstawiać coś jako wskazane

(1.2) wskazywać na zalety czegoś

czasownik zwrotny niedokonany zalecać się (dk. brak)

(2.1) próbować zainteresować sobą drugą osobę

(2.2) przest. wyróżniać się czymś bardzo pozytywnym, przyciągać czymś uwagę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Apteczka nie jest wymagana w samochodzie, ale eksperci zalecają wożenie jej ze sobą.

(1.2) Wędrowny sprzedawca bardzo sugestywnie zalecał swoje towary.

(2.1) Mój kolega zaleca się do każdej napotkanej dziewczyny.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2)

:: czas. zalecić dk.

:: rzecz. zaleta ż., zalecanie n., zalecenie n.

(2.1)

:: rzecz. zalotnica ż., zalotnictwo n., zaloty lm nm., zalotnik mos.

:: przym. zalotny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) polecać, doradzać w czymś, proponować

(1.2) rekomendować, zachwalać

(2.1) podrywać, konkurować, pot. podwalać się, pot. uderzać, posp. rwać; przest. uderzać w konkury

Wiktionary

# zalecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalecać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalecać, zalecić

przym. zalotny

rzecz. zaloty nmos.

przysł. zalotnie

Wiktionary

# zalecanka

lekceważąco: niepraktyczna rada, zalecenie

SJP.pl

# zalecanki

potocznie: zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; umizgi, umizg (dawniej), flirt, konkury, amory, zaloty

SJP.pl

# zalecenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalecić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalecić

Wiktionary

# zalecić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zalecać)

(1.1) doradzić wykonanie czegoś, przedstawić coś jako wskazane

(1.2) wskazać na zalety czegoś, kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekarz mi zalecił picie dużej ilości płynów.

(1.2) Chciałem kupić ten tańszy odtwarzacz, ale sprzedawca tak zalecił mi ten model, że zmieniłem zdanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalecać ndk.

rzecz. zalecenie n., zaleta ż., zalecanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zachwalić, zarekomendować

Wiktionary

# żalęcino

Żalęcino (niem. Sallentin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dolice, położona 8 km na północny zachód od Dolic (siedziby gminy) i 15 km na południowy wschód od Stargardu (siedziby powiatu).

Wikipedia

# zalecki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. wypominki za zmarłych

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zalycki, zolycki.

Wiktionary

# zaleczać

powstrzymywać rozwój choroby

SJP.pl

# zaledwie

partykuła

(1.1) partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno

(1.2) partykuła podkreślająca, że pewien odcinek czasu jest krótki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naharował się i dostał zaledwie stówę.

(1.2) Pracuje tu zaledwie miesiąc i już dostał awans!

(1.2) Petroniusz obudził się zaledwie koło południa i, jak zwykle, zmęczony bardzo.

(2.1) Zaledwie weszli do domu, rozpoczęła się kłótnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛdvʲjɛ, AS: zaledvʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

partyk. ledwo, ledwie

przysł. ledwo, ledwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ledwo, ledwie, tylko, jedynie

(1.2) ledwo, ledwie, tylko, jedynie, dopiero

(2.1) zaledwie…, a już…; dopiero, ledwo, skoro tylko

Wiktionary

# zaledwo

dawniej: zaledwie

SJP.pl

# zalegać

1. wypełniać jakąś przestrzeń lub jakieś miejsce, występując w dużej masie, ilości, liczbie;
2. niepotrzebnie zajmować jakieś miejsce;
3. spóźniać się z wypełnieniem jakiegoś obowiązku;
4. o pracy, opłatach itp.: nie być wykonanym we właściwym czasie;
5. o złożach mineralnych, pokładach czegoś: występować na danym obszarze

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zalec, zalegnąć)

(1.1) zajmować przestrzeń; pokrywać miejsce

(1.2) być niewykonanym, niezapłaconym

(1.3) mieć coś niezałatwionego; spóźniać się ze zrobieniem czegoś; być dłużnym

(1.4) geol. występować na danym terenie w formie złoża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaleganie n., zaległość ż.

czas. zlec, zalec dk., zalegnąć dk.

przym. zaległy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokrywać, wypełniać, zajmować

(1.4) występować

Wiktionary

# zalegalizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. legalizować)

(1.1) praw. uprawomocnić coś lub stwierdzić zgodność czegoś z prawem

(1.2) praw. uczynić coś legalnym na podstawie aktu prawnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chcemy zalegalizować z moim chłopakiem związku. Wolimy żyć w konkubinacie i być wolnymi niż skończyć jak wiele małżeństw, które rozstają się w nienawiści i bólu.

(1.2) Niektórzy z nich (wojujący demokraci) tak bardzo kochają ludzką godność, że są gotowi zalegalizować użycie tortur (które są ostateczną degradacją ludzkiej godności), żeby jej bronić… I czy to samo nie dotyczy także rosnących ostatnio w siłę obrońców Europy przeciwko imigranckiemu zagrożeniu? W swoim zapale do ochrony tradycji judeochrześcijańskiej, ci zeloci są gotowi poświęcić prawdziwe sedno chrześcijaństwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzalɛɡalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: zalegalʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalegalizowanie ż., legalizacja ż., legalizowanie ż., legalista m., legalistka ż., legalizm m., legalność ż., legalka ż.

czas. legalizować ndk., zdelegalizować dk.

przym. legalizacyjny, legalistyczny, legalny

przysł. legalistycznie, legalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uprawomocnić, uprawnić

Wiktionary

# zalegalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznanie czegoś od jakiegoś momentu za legalne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Są ludzie, którzy dążą do zalegalizowania związku, by niejako „posiadać” drugą osobę (…) Robią wszystko, by do tego doprowadzić, a później spoczywają na laurach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzalɛɡalʲizɔˈvãɲɛ, AS: zalegalʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. legalizacja ż., legalizowanie n., legalizm m., legalność ż.

czas. zalegalizować dk., legalizować ndk.

przym. legalny, legalistyczny

przysł. legalnie, legalistycznie

Wiktionary

# zalegitymizować

nadać mocy prawnej czemuś; zlegitymizować

SJP.pl

# zalegiwać

1. o ilości kogo, czego: zapełniać jakieś miejsce, zajmować;
2. spóźniać się z czymś ustalonym na dany termin; zalegać

SJP.pl

# zalęgnięty

zalęgły, zalężony;
1. taki, który się zalęgnął
2. zapłodniony

SJP.pl

# zalegoryzować

rzadko: stworzyć alegorię, posłużyć się alegoriami, użyć alegorii; zmetaforyzować, sparabolizować

SJP.pl

# zaległość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praca, która nie została wykonana w wyznaczonym czasie, a która musi zostać wykonana

(1.2) należne komuś pieniądze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mogę iść dzisiaj z Tobą do kina, muszę nadrobić zaległości w pracy.

(1.2) Mam zaległości w płaceniu czynszu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛɡwɔɕt͡ɕ, AS: zalegu̯ość

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalegać

przym. zaległy

Wiktionary

# zaległy

1. niedokonany we właściwym czasie, pozostały np. do zapłacenia;
2. taki, który zaległ (wypełnił sobą jakąś przestrzeń lub jakieś miejsce)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego nie zrealizowano lub nie opłacono we właściwym czasie

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. rodz. nmos. czasu przesz. trybu oznajm. od wypaść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na czwartek zaplanowano półfinał Srebrnego Kasku w Lublinie, a na piątek zaległy turniej młodzieżowych drużynowych mistrzostw Polski w Rzeszowie.

(1.1) Posiadamy też przychylny nam wyrok częściowy z Rejonowego Sądu Pracy w Gdyni, gdzie nadal toczą się postępowania w sprawie zaległych wynagrodzeń.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaległość ż.

czas. zalec dk., zalegać ndk.

Wiktionary

# zalejski

nazwisko

SJP.pl

# zalęknienie

stan kogoś, kto się przestraszył, jest onieśmielony

SJP.pl

# zalęknięty

taki, który się zaląkł (przestraszył); świadczący o czyimś przestrachu; zalękniony, zalękły

SJP.pl

# zalękniony

taki, który się zaląkł (przestraszył); świadczący o czyimś przestrachu; zalęknięty, zalękły

SJP.pl

# zalękły

taki, który się zaląkł (przestraszył); świadczący o czyimś przestrachu; zalęknięty, zalękniony

SJP.pl

# żaleński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żalna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalno n., żalnianin m., żalnianka ż.

Wiktionary

# zalepiać

zakrywać jakąś powierzchnię, przyklejając coś do niej

SJP.pl

# zalepić

zakryć jakąś powierzchnię, przyklejając coś do niej

SJP.pl

# zalergizować

wywołać alergię; uczulić

SJP.pl

# zalesiać

sadzić na jakimś terenie las

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zalesić)

(1.1) o jakimś obszarze: sadzić na nim las

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niedawno ponownie zalesiano tereny, które przed laty wykarczowano.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛɕät͡ɕ, AS: zaleśäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalesianie n., zalesienie n., las m., lasek m., leśniczy m., leśny mos.

przym. leśny, leśniczy

Wiktionary

# zalesiak

nazwisko

SJP.pl

# zalesianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalesiać.

Wiktionary

Zalesianie – proces wprowadzania lasu na powierzchnie inne niż leśne, na przykład na nieużytki porolne, wydmy, bagna, torfowiska oraz powierzchnie zdegradowane działalnością człowieka (hałdy kopalniane, odkrywki) w celu przywrócenia im naturalnych warunków panujących w kompleksie bioekologicznym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ, AS: zaleśä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. las m.

czas. zalesiać ndk.

Wiktionary

# zalesić

posadzić na jakimś terenie las

SJP.pl

# zalesice

3 miejscowości w Polsce:

- Zalesice – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Sulejów
- Zalesice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Wierzbica
- Zalesice – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Przyrów

Zobacz też: Zalesice-Kolonia

Wikipedia

# zalesie

dawniej:
1. miejsce za lasem;
2. zagajnik

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Nazwa Zalesie jest dziewiątą wg liczności wystąpień nazwą miejscowości w Polsce.

Wg TERYT jest ich 197, w tym 105 podstawowych

## Miejscowości podstawowe

## Integralne części miejscowości

### Części miast

- Zalesie – część miasta Kielce w województwie świętokrzyskim
- Zalesie – część miasta Pruchnik w województwie podkarpackim
- Zalesie – część miasta Rzeszów w województwie podkarpackim
- Zalesie – część miasta Wrocław w województwie dolnośląskim
- Zalesie – osiedle w Rzeszowie

Wikipedia

# zalesienie

posadzić na jakimś terenie las

SJP.pl

Zalesianie – proces wprowadzania lasu na powierzchnie inne niż leśne, na przykład na nieużytki porolne, wydmy, bagna, torfowiska oraz powierzchnie zdegradowane działalnością człowieka (hałdy kopalniane, odkrywki) w celu przywrócenia im naturalnych warunków panujących w kompleksie bioekologicznym.

Wikipedia

# zalesieniowy

przymiotnik od: zalesienie

SJP.pl

# zalesiony

porośnięty lasem

SJP.pl

# zaleski

→ Zalesie

SJP.pl

Miejscowość w Stanach Zjednoczonych:

- Zaleski – wieś w stanie Ohio

Miasto w Rosji

- Peresław Zaleski

Osoby o nazwisku Zaleski:

- August Zaleski (1883–1972) – polski polityk i dyplomata, prezydent RP na uchodźstwie
- Bogusław Zaleski (ur. 1948) – polski dyplomata
- Bolesław Zaleski (1866–1933) – tytularny generał brygady Wojska Polskiego
- Bronisław Zaleski (1819 lub 1820 – 1880) – polski i białoruski działacz społeczny, pisarz, publicysta i malarz amator
- Filip Zaleski (1836–1911) – prawnik, polityk, c.k. namiestnik Królestwa Galicji i Lodomerii
- Jan Zaleski (1868–1932) – polski biochemik
- Jan Zaleski (1926–1981) – polski filolog
- Janusz Zaleski (ur. 1952) – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, Główny Konserwator Przyrody
- Janusz Zaleski (ur. 1955) – polski inżynier, były wojewoda wrocławski
- Józef Bohdan Zaleski (1802-1886) – poeta
- Józef Zaleski (1838-1899) – wojskowy
- Józef Zaleski, właśc. Józef Bolesław Piotrowski (1850–1915) – pisarz
- Karol Zaleski (1856–1941) – polski lekarz miejski w Sanoku, działacz społeczny, przyrodnik, esteta
- Karol Zaleski (1890–1969) – polski profesor, fitopatolog
- Kazimierz Piotr Zaleski (ur. 1928) – polski fizyk mieszkający we Francji, specjalista od spraw energii jądrowej, prezes Polskiego Towarzystwa Historyczno–Literackiego we Francji zarządzającego Biblioteką Polską w Paryżu
- Krzysztof Zaleski (1948–2008) – polski aktor, scenarzysta i reżyser
- Krzysztof Zamenhof-Zaleski (ur. 1925) – polski inżynier i konstruktor, esperantysta
- Marcin Zaleski (1796–1877) – polski malarz
- Marek Zaleski (ur. 1952) – polski krytyk literacki
- Michał Zaleski (ur. 1952) – polski samorządowiec, prezydent Torunia
- Piotr Zaleski (ur. 1961) – kierowca rajdowy i wyścigowy, przedsiębiorca
- Piotr Zaleski – polski gitarzysta, profesor sztuki
- Piotr Falkenhagen-Zaleski (1809–1883) – polski finansista, działacz emigracyjny
- Romain Zaleski (ur. 1933) – francuski finansista polskiego pochodzenia
- Wacław Zaleski (1799–1849) – polski poeta, działacz społeczny, folklorysta, Gubernator Galicji
- Wacław Zaleski (1868–1913)– polityk austro–węgierski, c. k. minister
- Władysław Józef Zaleski (1894–1982) – polski prawnik, działacz państwowy na emigracji
- Władysław Michał Zaleski (1852–1925) – polski duchowny katolicki, arcybiskup, dyplomata watykański, podróżnik i przyrodnik
- Wojciech Zaleski (1906–1961) – polski polityk
- Zbigniew Zaleski (1947–2019) – polski psycholog, polityk, poseł do Parlamentu Europejskiego
- Tadeusz Isakowicz-Zaleski (1956–2024) – polski duchowny katolicki i działacz społeczny
- Zygmunt Lubicz-Zaleski (1882–1967) – polski historyk literatury, krytyk, poeta i publicysta

Wikipedia

#### Patrz:

Zalesie

# zaleśkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zaleśny

nazwisko

SJP.pl

# zaleszański

przymiotnik od: Zaleszany

SJP.pl

# zaleszany

## Miejscowości

w Polsce

- Zaleszany – wieś w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaleszany
- Zaleszany – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Michałowo
- Zaleszany – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Kleszczele

Wikipedia

# zaleszczotek

jadowity stawonóg z gromady pajęczaków, podobny do skorpiona; kleszczotek

SJP.pl

# zaleszczotki

jadowity stawonóg z gromady pajęczaków, podobny do skorpiona; kleszczotek

SJP.pl

Zaleszczotki (Pseudoscorpiones) – rząd drapieżnych pajęczaków, obejmujący zwierzęta bardzo małe (przeważnie od 2 do 8 mm długości), zamieszkujące przede wszystkim strefy tropikalne, ale spotykane też w innych strefach klimatycznych.

Zaleszczotki są najbliżej spokrewnione z solfugami, wraz z którymi tworzą klad Apatellata. W zapisie kopalnym zaleszczotki występują od środkowego dewonu, ok. 390 mln lat (Dracochela gilboa ze Stanów Zjednoczonych). Przedstawiciele kladu nowoczesnych zaleszczotków (grupy koronowej, nazywanej niekiedy Chelonethi) znani są od ok. 100 mln lat.

Wikipedia

# zalęszczyca

zalęszczyca kózkowata - gatunek chrząszcza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. chrząszcz z rodziny zalęszczycowatych, nazwa systematyczna|Oedemeridae|ref=tak.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalęszczycowate nmos.

Wiktionary

# zaleszczycki

→ Zaleszczyki

SJP.pl

#### Patrz:

Zaleszczyki

# zalęszczycowate

o cechach zalęszczycowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

Wikipedia

# zalęszczycowaty

o cechach zalęszczycowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# zaleszczyki

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Zaleszczyki (ukr. Заліщики, Zaliszczyky) – miasto w rejonie czortkowskim, w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie. Historycznie leży na Podolu, blisko granicy z Rusią Czerwoną.

Od 1940 do 17 lipca 2020 miasto było siedzibą rejonu zaleszczyckiego.

Wikipedia

# zaleta

1. pozytywna cecha czyjegoś charakteru; atut, przymiot;
2. pozytywna wartość jakiegoś wyrobu; funkcjonalność, pożytek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatnia cecha charakteru

(1.2) cecha podwyższająca wartość przedmiotu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaletą mojej cioci jest umiejętność gotowania.

(1.2) Ten komputer ma same zalety.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛta, AS: zaleta

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalecić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) atut, plus

(1.1) moc, siła

(1.2) pozytyw

Wiktionary

# zalew

teren sztucznie zalany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niekontrolowany, bardzo duży napływ czego

(1.2) hydrol. zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją

(1.3) sztuczny akwen

(1.4) geol. obszar zalany przez wodę

(1.5) hydrol. przedostawanie się masowej ilości wody na ląd naturalnie lub w sposób sztuczny

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: zalewa

Wiktionary

Zalew – płytki akwen, który od morza lub oceanu oddziela mierzeja lub wyspy. Zalew zazwyczaj zasilany jest wodami rzecznymi, ale w czasie sztormów również przez wodę morską. Zalewy są zaliczane do wód przejściowych między wodami śródlądowymi a morskimi. Bałtyckie zalewy są rodzajem lagun o wodach stojących bezpływowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zalewowy

czas. olać, zalać

rzecz. zalanie n., zalewajka ż., zalewanie n., zalewik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ekspansja, inwazja, ofensywa, natłok

(1.2) zatoka

(1.3) rezerwuar, zbiornik retencyjny

(1.4) rozlewisko

(1.5) powódź, zalewanie

Wiktionary

# zalewa

roztwór wodny cukru, soli kuchennej, octu służący do przetworów ; także wywar ścinający się w galaretę, używany do zalewania potraw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. roztwór do konserwowania produktów spożywczych

(1.2) kulin. roztwór odstawiony do ścięcia się w galaretę

forma czasownika.

(2.1) 3 os. lp. ter. od: zalewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kup mi słoik ogórków w zalewie octowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalewanie n., zalanie n., zalewajka ż.

czas. olać, zalać dk., zalać się dk., zalewać ndk.

przym. zalany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) marynata

Wiktionary

# zalewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zalać)

(1.1) niedokonany od |zalać. (przykrywać coś płynem)

(1.2) niedokonany od |zalać. (lejąc wypełniać coś)

(1.3) przen. niedokonany od |zalać. (pojawiać się w wielkiej ilości)

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) przen. pot. opowiadając, zmyślać coś

czasownik zwrotny niedokonany zalewać się (dk. zalać się)

(3.1) niedokonany od |zalać się. (wylewać coś na siebie)

(3.2) niedokonany od |zalać się. (upijać się)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wtedy nagle przypomniałem sobie, że w zepsutej ubikacji cieknie woda i zalewa podłogę.

(1.3) Każda zwycięska potrzeba wojenna z Turkiem zalewała kresowe ziemie Rzeczypospolitej bogatym łupem, w którym dywany, makaty i złociste opony grały niepoślednią rolę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛvat͡ɕ, AS: zalevać

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. zalać.

Wiktionary

# zalewajka

zupa kartoflana zalewana żurem, śmietaną lub mlekiem; zupa kartoflana z kapustą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zupa kartoflana zalewana żurem oraz śmietaną lub mlekiem

(1.2) kulin. zupa kartoflana z kapustą

Wiktionary

Zalewajka – tradycyjna zupa wiejska, której podstawę stanowią pokrojone w kostkę i ugotowane ziemniaki, zalane (stąd nazwa) przygotowanym osobno czystym żurem z zakwasu chlebowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zalew m., zalewa ż., zalewacz m., zalewisko n., zalewanie n., zalanie n.

czas. olać, zalewać ndk., zalać dk.

przym. zalewowy, zalany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|zalewanka.

Wiktionary

# zalewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lanie n., zalew m., zalewa ż., zalewajka ż., zalewacz m., zalewisko n., zalanie n.

czas. olać, zalewać ndk., zalać dk.

przym. zalewowy, zalany

Wiktionary

# zalewianin

mieszkaniec Zalewa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zalewianka

mieszkanka Zalewa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zalewik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zalew

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zalew, lecz tylko mały zalewik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalew m.

Wiktionary

# zalewisko

1. teren zalany przez wodę;
2. teren podmokły, bagnisty

SJP.pl

# zalewka

Zalewka – metoda korygowania błędów pasowania powstających podczas druku. Jeśli dwa obiekty są drukowane na różnych zespołach maszyny drukarskiej i mają ściśle przylegać do siebie, wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że na skutek błędów w pasowaniu pojawi się między nimi przestrzeń (np. będzie widoczny biały papier, na którym wykonywany jest druk). Aby temu zapobiec obiekty powiększa się o 0,3-1 punkt typograficzny. Powstaje wówczas wspólny obszar, co jest praktycznie niedostrzegalne dla oka.

Wikipedia

# zalewny

podlegający zalewom; zalewowy, zalewany

SJP.pl

# zalewo

roztwór wodny cukru, soli kuchennej, octu służący do przetworów ; także wywar ścinający się w galaretę, używany do zalewania potraw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zalewo (dawniej Zełwałd, niem. Saalfeld i. Ostpreussen) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim (dawniej w powiecie morąskim), położone nad jeziorem Ewingi na Pojezierzu Iławskim, w bliskim sąsiedztwie Puszczy Pruskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zalewo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛvɔ, AS: zalevo

Wiktionary

# zalewowy

przymiotnik od: zalew

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hydrol. dotyczący zalewu

(1.2) hydrol. podlegający zalewaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalew mrz., zalewanie n., zalanie n., zalewajka ż.

czas. olać, zalać dk., zalewać ndk.

Wiktionary

# zalewski

→ Zalewo

SJP.pl

- Zalewski – polskie nazwisko. Według danych z lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je około 36 tysięcy osób.

Osoby noszące nazwisko Zalewski:

- Adam Zalewski (ur. 1951) – polski pisarz
- Albert Zalewski (1933–2008) – polski rzeźbiarz
- Aleksander Zalewski (1854–1906) – polski botanik
- Andrzej Zalewski (ujednoznacznienie)
- Bogdan Zalewski (ujednoznacznienie)
- Edmund Zalewski (1883–1962) – polski polityk, b. minister, działacz spółdzielczy
- Feliks Zalewski (zm. 1966) – polski inżynier górnictwa
- Gerard Zalewski (1932–2011) – polski reżyser filmowy
- Igor Zalewski (ur. 1970) – polski dziennikarz i publicysta
- Janusz Zalewski (ujednoznacznienie)
- Jerzy Zalewski (ur. 1960) – polski reżyser i scenarzysta
- Józef Zalewski (ur. 1956) – polski polityk i działacz samorządowy, burmistrz Piaseczna
- Karol Zalewski (ur. 1993) – polski lekkoatleta, sprinter
- Kazimierz Zalewski (1849–1919) – polski dramatopisarz i publicysta
- Krystian Zalewski (ur. 1989) – polski lekkoatleta
- Krzysztof Zalewski (ujednoznacznienie)
- Ludwik Zalewski (ujednoznacznienie)
- Maciej Zalewski (ujednoznacznienie)
- Marek Zalewski (ujednoznacznienie)
- Marian Zalewski (ur. 1958) – polski polityk
- Michaił Zalewski (1895–1996) – radziecki wojskowy
- Michał Zalewski (ur. 1981) – polski informatyk
- Nicola Zalewski (ur. 2002) – polski piłkarz
- Paweł Zalewski (ujednoznacznienie)
- Przemysław Paul Zalewski (ur. 1956) – polski naukowiec, historyk sztuki
- Ryszard Zalewski (1922–1944) – polski wojskowy, powstaniec warszawski
- Teodor Zalewski (1897–1985) – polski pedagog muzyczny
- Wacław Zalewski (1917–2016) – polski architekt
- Witold Zalewski (1921–2009) – polski pisarz i publicysta
- Władysław Jastrzębiec-Zalewski (1877–????) – polski poeta
- Władysław Zalewski (ujednoznacznienie)
- Włodzimierz Zalewski (ur. 1951) – polski śpiewak operowy
- Zbigniew Zalewski (ujednoznacznienie)

Wikipedia

#### Patrz:

Zalewo

# zaleźć

1. leząc, wspinając się, idąc wolno dotrzeć dokądś;
2. zasunąć się na coś lub pod coś; pokryć coś przemieszczając się

SJP.pl

# zależeć

czasownik nieprzechodni

(1.1) być uwarunkowanym

(1.2) potrzebować, pragnąć

(1.3) zmieniać się wraz ze zmianą innego czynnika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zależy mi na tobie.

(1.3) Ceny zależą od bieżącego kursu euro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛʒɛt͡ɕ, AS: zaležeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zależenie n., zależność

przym. zależny

Wiktionary

# zależenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zależeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzalɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zaležẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zależeć

Wiktionary

# zależnie

przysłówek sposobu

(1.1) w zależności od czegoś lub kogoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zależność ż.

przym. zależny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) w zależności

Wiktionary

# zależność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

(1.2) zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej

Wiktionary

- związek
- więź
- podporządkowanie
- podległość
- niesamodzielność
- prawidłowość
- reguła
- twierdzenie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ, AS: zaležność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zależny

przysł. zależnie

czas. zależeć

rzecz. współzależność

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niesamodzielność

(1.2) prawidłowość, stosunek, korelacja, funkcja

Wiktionary

# zależnościowy

→ zależność

SJP.pl

#### Patrz:

zależność

# zależny

1. wyznaczony, określony przez coś;
2. podporządkowany komuś lub czemuś, pozostający pod czyjąś władzą; niesamodzielny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika

(1.2) występujący pod pewnymi warunkami

(1.3) pod czyjąś władzą lub dużym wpływem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ceny są zależne od bieżącego kursu euro.

(1.1) Zdarzenia są zależne, gdy prawdopodobieństwo zajścia jednego zmienia się przy założeniu zajścia drugiego.

(1.2) Udział w przetargu jest zależny od terminowego złożenia wymaganych dokumentów.

(1.3) Terytorium zależne to obszar znajdujący się w stanie zależności politycznej od jakiegoś państwa.

(1.3) Ona jest finansowo zależna od męża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɛʒnɨ, AS: zaležny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zależność

czas. zależeć

przysł. zależnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) uzależniony

(1.2) uwarunkowany

(1.3) poddany

Wiktionary

# zalężony

zalęgnięty, zalęgły;
1. taki, który się zalągł
2. zapłodniony

SJP.pl

# zali

partykuła używana w zdaniach pytajnych; czy

SJP.pl

partykuła

(1.1) książk. czy, czyż

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzalʲi, AS: zalʹi

Wiktionary

# zaliby

połączenie partykuły "zali" z cząstką "-by"

SJP.pl

# żalić

żalić się - wypowiadać pretensje, skargi; narzekać, skarżyć się, użalać się

SJP.pl

# zalicytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalicytować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalicytować dk.

rzecz. licytacja ż.

przym. licytacyjny

Wiktionary

# zaliczać

1. uznawać coś za wykonane poprawnie;
2. zdawać egzaminy

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) ujmować do pewnego zbioru, zbiorowości

(1.2) uznawać wypełnienie pewnych zobowiązań

(1.3) pot. zdawać egzamin, sprawdzian lub test

(1.4) pot. wykonywać coś

(1.5) pot. odbywać przelotny stosunek seksualny

czasownik zwrotny niedokonany zaliczać się

(2.1) ujmować samego siebie do pewnej grupy, zbiorowości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlʲit͡ʃat͡ɕ, AS: zalʹičać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaliczenie n., zaliczanie n., zaliczka ż., zaliczkowanie n.

czas. zaliczyć, liczyć, zaliczkować

przym. zaliczeniowy, zaliczkowy

przysł. zaliczkowo

Wiktionary

# zaliczalność

→ zaliczalny

SJP.pl

#### Patrz:

zaliczalny

# zaliczalny

spełniający warunki pozwalające na przyłączenie do jakiejś grupy, kategorii itp.

SJP.pl

# zaliczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaliczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzalʲiˈt͡ʃãɲɛ, AS: zalʹičãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaliczać

Wiktionary

# zaliczenie

1. uznać coś za wykonane poprawnie;
2. zdać egzamin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaliczyć.

(1.2) wpis w indeksie potwierdzający że student opanował materiał zajęć

(1.3) egzamin po którym uzyskuje się zaliczenie (1.2)

Wiktionary

Zaliczenie – polski, czarno biały, telewizyjny film krótkometrażowy, utrzymany w tonacji kameralnej z 1968 roku, w reżyserii Krzysztofa Zanussiego, zrealizowany przez Zespół Filmowy „Tor”.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzalʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zalʹičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaliczyć, zaliczać

przym. zaliczeniowy

Wiktionary

# zaliczeniowy

przymiotnik od: zaliczenie

SJP.pl

# zaliczka

kwota pieniężna przyjmowana przez sprzedającego jako wyraz chęci zakupu i zazwyczaj wliczana później w płatność ostateczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności, zwracana w przypadku niewywiązania się z umowy

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈlʲit͡ʃka, AS: zalʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zaliczkowy

przysł. zaliczkowo

czas. zaliczać ndk., zaliczkować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akonto, przest. forszus

Wiktionary

# zaliczkować

wpłacać (wpłacić) lub wypłacać (wypłacić) zaliczkę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wpłacać albo wypłacać zaliczkę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właściciel lokalu przy ulicy Średniej padł ofiarą oszustwa. Zaliczkował sprzęt komputerowy, którego nigdy nie miał otrzymać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaliczka ż.

przym. zaliczkowy

przysł. zaliczkowo

czas. zaliczać ndk.

Wiktionary

# zaliczkowy

przymiotnik od: zaliczka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z zaliczką; będący zaliczką; udzielający zaliczek

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaliczać, zaliczkować

rzecz. zaliczka ż.

Wiktionary

# zaliczyć

1. uznać coś za wykonane poprawnie;
2. zdać egzamin

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaliczać)

(1.1) dokonany od|zaliczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do tej kategorii należy zaliczyć lądolody Antarktydy i Grenlandii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: zalʹičyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaliczenie n.

czas. liczyć ndk., zaliczać

Wiktionary

# żalik

zdrobnienie od: żal

SJP.pl

# żalin

- Żalin – część wsi Tonowo, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski
- Żalin – wieś w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Ruda-Huta
- Żalin – osada leśna w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Ruda-Huta

Wikipedia

# zalinkować

w informatyce: umieścić link, oznaczyć linkiem; zlinkować, podlinkować, dolinkować

SJP.pl

# żalinowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żalinowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalinowo n.

:: fż. żalinowianka ż.

przym. żalinowski

Wiktionary

# żalinowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żalinowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalinowo n.

:: fm. żalinowianin m.

przym. żalinowski

Wiktionary

# żalinowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żalinowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalinowo n., żalinowianin m., żalinowianka ż.

Wiktionary

# zalipianin

mieszkaniec Zalipia

SJP.pl

# zalipianka

mieszkanka Zalipia

SJP.pl

# zalipie

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

- Zalipie – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Platerówka
- Zalipie – wieś w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Olesno
- Zalipie – część wsi Kruszewo w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Żuromin

Wikipedia

# zalipski

→ Zalipie

SJP.pl

#### Patrz:

Zalipie

# zalitawia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. potoczna nazwa węgierskiej części Austro-Węgier;

Wiktionary

Kraje Korony Świętego Stefana (węg. Szent István Koronájának Országai), pot. Zalitawia, Translitawia (węg. Transzlajtánia) – oficjalna nazwa węgierskiej części dualistycznych Austro-Węgier, używana po zawarciu austriacko-węgierskiego porozumienia w 1867 roku. Nazwa wywodzi się od symbolu Królestwa Węgier, korony świętego Stefana według tradycji przesłanej w 1000 roku świętemu Stefanowi, pierwszemu węgierskiemu władcy, przez papieża Sylwestra II (obecnie przechowywanej w Budapeszcie, w budynku parlamentu). Potoczna nazwa Zalitawia (Translitawia) pochodzi od rzeki Litawy, która po części była naturalną granicą między Cesarstwem Austrii a Królestwem Węgier.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Litawa ż.

przym. zalitawski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Kraje Korony Świętego Stefana

Wiktionary

# zalitawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Zalitawią, dotyczący Zalitawii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zalitawia ż.

Wiktionary

# zaliwski

nazwisko

SJP.pl

# zaliż

partykuła "zali" wzmocniona partykułą "-ż"

SJP.pl

# zalizać

1. polizać wielokrotnie i intensywnie;
2. uczesać włosy tak, aby przylegały do skóry; przylizać;
3. liżąc, wygładzić; wylizać

SJP.pl

# zaliżby

"zaliż" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# zalizywać

1. lizać wielokrotnie i intensywnie;
2. czesać włosy tak, aby przylegały do skóry; przylizywać;
3. liżąc, wygładzać; wylizywać

SJP.pl

# zalka

w gwarze studenckiej: zaliczenie przedmiotu

SJP.pl

# żalm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. rel. bibl. psalm

(1.2) stpol. muz. instrument psalterium

(1.3) stpol. psalmista, śpiewający psalmy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chwalcie Gospodna, bo dobry jest żalm.

Wiktionary

# zalman

Zalman – południowokoreańskie przedsiębiorstwo założone w 1999 roku. Firma produkuje podzespoły i akcesoria komputerowe między innymi chłodzeń CPU i VGA, obudów komputerowych, zasilaczy, wentylatorów, monitorów 2D i 3D, głośników, słuchawek, kart dźwiękowych, myszy i klawiatur oraz podstawek pod laptopy.

Wikipedia

# żalnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żalna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalno n.

:: fż. żalnianka ż.

przym. żaleński

Wiktionary

# żalnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żalna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żalno n.

:: fm. żalnianin m.

przym. żaleński

Wiktionary

# żalnica

w czasach pogańskich urna z prochami zmarłego

SJP.pl

# żalnik

po staropolsku: cmentarz

SJP.pl

Żalnik – miejsce pochówku urn z prochami zmarłych; także funkcjonująca nazwa takiej urny (popielnicy).

Określenie żalnik pochodzi od słowa żal i określa miejsce pochówku urn z prochami zmarłych. Dotyczy ono cmentarza dla urn z okresu przedchrześcijańskiego.

Wikipedia

# żalno

Żalno (niem. Sehlen) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Kęsowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (2011) liczyła 945 mieszkańców. Jest największą miejscowością gminy Kęsowo.

Wikipedia

# żalny

dawniej: wyrażający żal; żałobny; żałosny

SJP.pl

# zalodzenie

zamienić w lód, pokryć lodem; zlodzić, zlodowacić

SJP.pl

# zalodzeniowy

→ zalodzenie

SJP.pl

#### Patrz:

zalodzenie

# zalodzić

zamienić w lód, pokryć lodem; zlodzić, zlodowacić

SJP.pl

# zalodzony

pokryty lodem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pokryty lodem

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zalodzić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lód m., lodzik m., zalodzenie n., lodowisko n., lodówka ż., lodziarz m., lodziarnia ż., obladzanie n., oblodzenie n., lodowacenie n., zlodowacenie n., zlodzenie n.

czas. zaladzać ndk., zalodzić dk., obladzać ndk., oblodzić dk., lodowacieć ndk., zlodowacieć dk.

przym. lodowy, lodowaty, lodowcowy, polodowcowy, oblodzony

przysł. lodowo, lodowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oblodzony

Wiktionary

# zalogować

czasownik

(1.1) dokonany od|logować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzalɔˈɡɔvat͡ɕ, AS: zalogovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. logowanie n., zalogowanie n.

Wiktionary

# zalogowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalogować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalogować dk.

Wiktionary

# zalogowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalogowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zalogowywać ndk.

Wiktionary

# zalotka

1. rodzaj ważki z rodziny ważkowatych;
2. przyrząd do modelowania rzęs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;

(1.2) ent. nazwa systematyczna|Leucorrhinia|ref=tak., rodzaj owadów ważkowatych;

Wiktionary

- zalotka – przyrząd kosmetyczny
- zalotki – Leucorrhinia, rodzaj owadów ważkowatych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bardzo mocne zaciskanie zalotki niszczy rzęsy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɔtka, AS: zalotka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zalotny

rzecz. zalotnik, zaloty

czas. zalecać się

przysł. zalotnie

Wiktionary

# zalotnica

kokietka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta kokietująca mężczyzn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaloty nmos.

:: fm. zalotnik m.

przym. zalotny

przysł. zalotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uwodzicielka

Wiktionary

# zalotnie

przysłówek

(1.1) uwodząco, uwodzicielsko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bocian zalotnie wyginał szyję.

(1.1) Misia strzelała do Tomka zalotnie oczami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. współzalotnik mos., zaloty lm nm., zalotnik mos., zalotnica ż., zalecanie n., zalotka ż., zalotność ż.

czas. zalecać się ndk.

przym. zalotny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kokieteryjnie

Wiktionary

# zalotniej

stopień wyższy od przysłówka: zalotnie

SJP.pl

# zalotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zalotny

SJP.pl

# zalotnik

mężczyzna starający się o względy lub rękę kobiety

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. mężczyzna zabiegający o względy kobiety, starający się o jej rękę

(1.2) daw. mężczyzna zalotny, uwodzicielski, starający się podobać kobietom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojciec naliczył już piętnastu zalotników, których Marzena zawsze po czasie odpychała.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaloty lm nm.

:: fż. zalotnica ż.

przym. zalotny

przysł. zalotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) absztyfikant, adorator, konkurent, wielbiciel, iron. przydupnik; gw-pl|Górny Śląsk|zolytnik., białystok. uchażor

(1.2) kokiet, nadskakiwacz, kobieciarz, flirciarz, pot. czaruś, podrywacz

Wiktionary

# zalotniś

zdrobnienie od: zalotnik

SJP.pl

# zalotny

1. starający się przypodobać uwodzicielskim zachowaniem, ubiorem; kokieteryjny, kusicielski, filuterny;
2. świadczący o czyimś uwodzicielskim zachowaniu, ubiorze

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zachęca do zalotów, uwodzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawsze musiała Anna dominować, przyciągać, gromadzić tłum adoratorów. Zalotna, kapryśna dama w błękicie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɔtnɨ, AS: zalotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. współzalotnik mos., zaloty lm nm., zalotnik mos., zalotnica ż., zalecanie n., zalotka ż., zalotność ż.

czas. zalecać się ndk.

przym. zalotnie

przysł. zalotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kokieteryjny, uwodzący; daw. umizgliwy

Wiktionary

# zaloty

przestarzałe: zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; umizgi, umizg (dawniej), flirt, konkury, amory, zalecanki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Końskim nogom, szeptanej powieści, kupieckim zalotom trzeba wierzyć ostrożnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈlɔtɨ, AS: zaloty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. współzalotnik mos., zalecanie n., zalotnik mos., zalotnica ż., zalotka ż.

czas. zalecać się ndk.

przym. zalotowy, zalotny

przysł. zalotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. podryw, podrywanie, zalecanie się; gw-pl|Śląsk Cieszyński|zolyty.

Wiktionary

# żalski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żałego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żałe n., żalanin m., żalanka ż.

Wiktionary

# zalterować

czasownik

(1.1) stpol. zmartwić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaltɛˈrɔvat͡ɕ, AS: zalterovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zalterowanie n.

Wiktionary

# zalterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zalterować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterowanie n.

czas. zalterować dk., alterować ndk.

Wiktionary

# zaludniać

czasownik niedokonany

(1.1) o ludziach: zajmować dany obszar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaludnienie n., ludność ż.

czas. zaludnić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasiedlać

Wiktionary

# zaludnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaludniać)

(1.1) dokonany od|zaludniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈludʲɲit͡ɕ, AS: zaludʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lud m.

czas. zaludniać

Wiktionary

# zaludniony

przymiotnik

(1.1) posiadający ludność

Wiktionary

# zalukać

potocznie: zajrzeć, zaglądnąć

SJP.pl

# żaluzja

ruchoma przesłona okna lub drzwi, zbudowana zazwyczaj z poziomych drewnianych, plastikowych lub metalowych listewek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

(1.2) metalowa krata zabezpieczająca okno lub drzwi sklepu, zwijana na czas jego otwarcia

Wiktionary

Żaluzja – osłona przeciwsłoneczna przesłaniająca wielopłaszczyznowo otwór budowlany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈluzʲja, AS: žaluzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żaluzjowy

Wiktionary

# żaluzjowy

przymiotnik od: żaluzja

SJP.pl

# żaluzyjka

niewielka żaluzja

SJP.pl

# zalycki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. wypominki za zmarłych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zalecki, zolycki.

Wiktionary

# zam.

1. skrót od: zamieszkały;
2. skrót od: zamiast

SJP.pl

skrót

(1.1) = zamieszkały, zamieszkała

(1.2) = zamężna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W minionym tygodniu Pan Bóg powołał z naszej wspólnoty śp. Elżbietę Wysocką, zam. przy ul. Łaskarza 2. Zmarłą polecamy modlitwie parafian.

(1.2) Joanna Pyziak, zam. Chyła, ps. Pyzia (ur. 1925 w Inowrocławiu) […] – sanitariuszka, uczestniczka powstania warszawskiego, mieszkanka Torunia.

Wiktionary

# zama

starożytne miasto w północnej Afryce

SJP.pl

- Zama – miasto w Numidii, miejsce bitwy z r. 202 p.n.e.
- Zama – miasto w Japonii

Wikipedia

# zamach

1. szybki, energiczny ruch, szybkie machnięcie;
2. działanie mające na celu wystąpienie przeciwko komuś lub czemuś, zabójstwo, odebranie komuś majątku, praw itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

(1.2) szybkie machnięcie, energiczny ruch zazwyczaj ręką

Wiktionary

Zamach – działanie przestępcze mające na celu pozbawienie kogoś np. życia, majątku lub praw.

Rodzajem zamachu jest zamach terrorystyczny, który jest jednym z głównych elementów walki stosowanych przez organizacje terrorystyczne dla osiągnięcia w sposób niezgodny z prawem celów politycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ktoś dokonał zamachu na prezydenta.

(1.2) Niezły zamach!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmax, AS: zãmaχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamachowiec m.

czas. machać, zamachać, rozmachać

przym. zmachany, rozmachany, zamaszysty, zamachowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atak, napad

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|szwong.

Wiktionary

# zamachnąć

1. wykonać szybki ruch czymś; machnąć, zamachnąć się;
2. zamachnąć się -
a) wykonać szybki ruch czymś; machnąć, zamachnąć;
b) wziąć udział w zorganizowanej akcji mającej za zadanie zabicie kogoś;
c) zacząć działać w sposób mający na celu umniejszenie statusu czegoś

SJP.pl

# zamachowczyni

kobieta, która dokonała zamachu

SJP.pl

# zamachowiec

człowiek, który dokonał zamachu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. osoba dokonująca zamachu

Wiktionary

Zamachowiec (ang. tytuł The Contractor) – film akcji w reżyserii Josefa Rusnaka. Scenariusz opracowali Joshua Michael Stern i Robert Foster. Ogólnoświatowa premiera odbyła się 10 lipca 2007 roku na platformie DVD.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złapano zamachowca usiłującego zabić prezydenta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmaˈxɔvʲjɛt͡s, AS: zãmaχovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamach m.

:: fż. zamachowczyni ż.

przym. zamachowy

Wiktionary

# zamachowski

nazwisko

SJP.pl

# zamachowy

przymiotnik od: zamach

SJP.pl

# zamaczać

sprawić, sprawiać, że coś staje się mokre (np. przez polanie)

SJP.pl

# zamagurze

nieduży subregion geograficzny na północy Pogórza Spiskiego; Zamagurze Spiskie

SJP.pl

Zamagurze, albo Zamagurze Spiskie (słow. Zamagurie) – niewielki subregion geograficzny w północnej części Pogórza Spiskiego i etnograficzny w północnej części Spisza. Przedzielony jest granicą polsko-słowacką.

Wikipedia

# zamahoń

afrykańska odmiana mahoniu

SJP.pl

# zamailować

[czytaj: zamejlować] potocznie: wysłać e-maila; zae-mailować, zamejlować

SJP.pl

# zamajaczyć

ukazać się niewyraźnie

SJP.pl

# zamakać

nasiąkać wodą, wilgocią; wilgotnieć; moczyć się

SJP.pl

# zamalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamalować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamalować

przym. malarski

rzecz. malarz mos.

Wiktionary

# zamalowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamalowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezamalowywanie n., malarz mos.

czas. zamalowywać ndk.

przym. malarski

Wiktionary

# zamanewrować

1. wykonać manewr, ruch służący zajęciu zaplanowanej pozycji; przemanewrować;
2. zręcznie pokierować jakąś sprawą

SJP.pl

# zamanipulowywać

rzadko:
1. wykonywać czynność manipulacyjną, polegająca na ruchach palców, rąk;
2. wykonywać manewr, ruch, posunięcie

SJP.pl

# zamarkowany

upozorowany

SJP.pl

# zamarnik

owad z rodziny gąsieniczników, którego larwy pasożytują w ciele niektórych chrząszczy

SJP.pl

# zamarski

nazwisko

SJP.pl

Zamarski (cz. Zámrsk, niem. Zamarsk) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Hażlach, w granicach historycznego regionu Śląska Cieszyńskiego, geograficznie zaś na Pogórzu Śląskim. Na obszarze 864,22 ha zamieszkana jest przez 1404 mieszkańców (2018), co daje gęstość zaludnienia równą 162,5 os./km².

Wikipedia

# zamartwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamartwiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamartwiać ndk.

Wiktionary

# zamartwica

ostre zaburzenie oddychania; asfiksja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

Wiktionary

Asfiksja (z gr. ἀσφυξία, ἀ bez, σφύξη tętno), zamartwica – stan niedoboru tlenowego w organizmie. Jeśli nie podejmie się natychmiastowych czynności ratowniczych, prowadzi do szybkiej utraty przytomności i śmierci. Asfiksja to inaczej uduszenie lub anoksemia.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) asfiksja

Wiktionary

# zamarzać

1. doprowadzać kogoś do stanu wycieńczenia lub do śmierci poprzez głodzenie lub złe odżywianie;
2. zabijać za pomocą gorącego powietrza lub pary poczwarki jedwabnika

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. zamarznąć)

(1.1) fiz. przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

(1.2) pokrywać się lodem

czasownik niedokonany (dk. zamorzyć)

(2.1) rzad. morzyć głodem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda zamarza w temperaturze zera stopni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmarzat͡ɕ, AS: zãmarzać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamarzanie n., zamarznięcie n.

czas. pozamarzać, zamarznąć dk., marznąć ndk.

przym. zmarznięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) głodzić

Wiktionary

# zamarzalnia

[czytaj: zamar-zalnia] pomieszczenie umożliwiające zamrażanie artykułów spożywczych i przechowywanie ich w niskiej temperaturze; zamrażarnia, zamrażalnia

SJP.pl

# zamarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamarzać.

Wiktionary

Krystalizacja – proces powstawania fazy krystalicznej z fazy stałej (amorficznej), fazy ciekłej (substancji stopionej lub jej roztworu) lub fazy gazowej. Krystalizacja jest zwykle procesem egzotermicznym. Przeprowadza się ją w celu wyodrębnienia związku chemicznego z roztworu. Mieszaniny jednorodne cieczy (rozpuszczalnik) i ciała stałego (substancja rozpuszczona) mają graniczne stężenie, w którym rozpoczyna się proces krystalizacji.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zamarznięcie n.

czas. zamarzać ndk., zamarznąć dk.

Wiktionary

# zamarznąć

[czytaj: zamar-znąć]
1. zamienić się w lód
2. umrzeć wskutek działania mrozu

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. zamarzać)

(1.1) fiz. przejść ze stanu ciekłego w stan stały

(1.2) pokryć się lodem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda w wiadrze zamarzła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamarzanie n., zamarznięcie n.

czas. pozamarzać, zamarzać ndk., marznąć ndk.

przym. zmarznięty

Wiktionary

# zamarznięty

[czytaj: zamar-znięty] taki, który zamarznął (zamarzł); zamarzły, zamarźnięty

SJP.pl

# zamarzniynty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zamarznięty

Wiktionary

# zamarzły

[czytaj: zamar-zły] taki, który zamarzł (zamarznął); zamarznięty, zamarźnięty

SJP.pl

# zamarły

taki, który zamarł

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zatrzymał się w bezruchu

(1.2) taki, w którym nie ma zwykłego ruchu i nie ma zwykle obecnych tu ludzi

(1.3) taki, który przestał działać we właściwy sobie sposób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mężczyzna opodal trochę siedzący, którego wiek już stary z pod modnego i wykwintnego stroju jeszcze starszym się wydaje, patrzy znudzoném i zamarłém okiem przed siebie, ale nic widzieć się nie zdaje, prócz chyba godzin na złotym zegarku, do którego machinalnie często zagląda.

(1.1) Dopiero po wyjściu z niej dostrzegamy zamarłego w modlitewnej pozie miejscowego staruszka kapucyna.

(1.1) Stoję zamarły w oczekiwaniu na świt, zastanawiając się[,] jaki dźwięk otworzy poranny koncert na łąkach, gdy z lewej strony dobiega mnie głośne chrupanie.

(1.1) Ale to była walka na śmierć i życie, wszyscy zdawali sobie z tego sprawę, oba walczące samce, nieme, zamarłe w oczekiwaniu samice[,] i Tadeusz [radca], postronny obserwator.

(1.2) [...] i wolno poszliśmy przez zamarłe miasto, no, niezupełnie, bo od czasu do czasu mijały nas taksówki i nocne autobusy, ale nie były przepełnione i ulice też wydawały się puste, co najwyżej jakiś pijak zataczał się pod murem [...]

(1.2) Pustawą ulicą nadleciał wiatr i runął między zamarłe stragany.

(1.2) Z tej wystawy zostanie mi w pamięci filmik, na którym w panoramę pustej, zamarłej ulicy wdziera się z gwałtowną regularnością fragment rozkręconej karuzeli.

(1.3) Szli chwilę w milczeniu pod rażący żar słońca, zagłębiając się w gąszcz pełen sczerniałych, zamarłych sosnowych pni.

(1.3) Uda się znaleźć ślady zamarłego drukarstwa tekstylnego i na innych terenach.

(1.3) [...] w latach dziewięćdziesiątych XIV. [14.] wieku [...] krąg krakowskich uczonych wszczął zabiegi u królowej Jadwigi i króla Jagiełły o wznowienie zamarłej uczelni kazimierzowskiej.

(1.3) Bardzo wyrazistym śladem po tych zamiarach są liczne stożki zamarłych niedawno wulkanów w Europie, we francuskiej Owernii czy w niemieckich górach Eifel, zadziwiające swoim młodzieńczym wyglądem.

(1.3) Rozchodzą się jakieś smutne wieści o Lwowie. Jestem straszliwie niespokojna. Chodzę ze ściśniętym zamarłym sercem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieranie n.

czas. zamrzeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieruchomy, zastygły, zakrzepły

(1.2) opustoszały

Wiktionary

# zamaskowany

uniemożliwiający rozpoznanie, np. zamaskowany bandyta

SJP.pl

# zamaszyście

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób energiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wuj (…) był zawsze prosty jak trzcina, elegancki, kroczył marszowym krokiem, witając się z paniami zamaszyście szurał nogami w wyglancowanych na błysk półbutach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamaszystość ż.

przym. zamaszysty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) energicznie

Wiktionary

# zamaszyściej

stopień wyższy od przysłówka: zamaszyście

SJP.pl

# zamaszystszy

stopień wyższy od przymiotnika: zamaszysty

SJP.pl

# zamaszysty

1. poruszający się energicznie;
2. wykonywany bardzo energicznie, z rozmachem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący energicznym

(1.2) wykonywany w sposób energiczny

(1.3) odznaczający się swobodą i wielkością

(1.4) bardzo luźny, nieprzylegający do ciała

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamach mrz., zamachiwanie n., zamachnięcie n., zamaszystość ż.

czas. zamachać dk., zamachiwać ndk.

przysł. zamaszyście, zamaszysto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) energiczny

Wiktionary

# zamatowywać

czynić coś matowym, nieprzezroczystym

SJP.pl

# zamawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamówić)

(1.1) zob. zamówić. (np. usługę)

(1.2) zob. zamówić. (chorobę)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Baba się znała na chorobach i lekach, zamawiała, odczyniała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmavʲjät͡ɕ, AS: zãmavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamówić, mówić

rzecz. zamawianie n., zamówienie n., zamawiacz m.

Wiktionary

# zamawiacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto coś zamawia

(1.2) gwara. znachor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmavʲjat͡ʃ, AS: zãmavʹi ̯ač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamówienie n., zamawianie n., zamówieniówka ż.

:: fż. zamawiaczka ż.

czas. zamawiać ndk., zamówić dk.

przym. zamówieniowy

Wiktionary

# zamawiaczka

→ zamawiacz

SJP.pl

#### Patrz:

zamawiacz

# zamawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: zãmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamawiać ndk., zamówić dk.

rzecz. zamówienie n., zamawiacz m.

przym. zamówieniowy

Wiktionary

# zamazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamazać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamazywanie n., maź ż.

czas. mazać, zamazać dk., zamazywać ndk.

Wiktionary

# zamazany

1. niewyraźny, nieostry;
2. potocznie: zapłakany

SJP.pl

# zamążpójście

zawarcie przez kobietę związku małżeńskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. trad. zawarcie małżeństwa przez kobietę

(1.2) praw. wejście w związek małżeński z mężczyzną

Wiktionary

Małżeństwo – kulturowo uznany związek, co najmniej dwóch osób, najczęściej mężczyzny i kobiety, zwanych małżonkami, który ustanawia prawa i obowiązki między nimi, jak również między nimi i ich dziećmi, a także między nimi i ich powinowatymi. Definicja małżeństwa różni się na całym świecie nie tylko między kulturami i religiami, ale także w całej historii danej kultury i religii, ewoluując w kierunku zarówno poszerzenia, jak i zawężenia tego, kto i co jest nią objęte. Zazwyczaj jednak jest to instytucja, w której stosunki międzyludzkie, przeważnie seksualne, są powszechnie uznawane lub usankcjonowane. W niektórych kulturach małżeństwo jest zalecane lub uważane za obowiązkowe przed podjęciem jakiejkolwiek aktywności seksualnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szar'iat i tradycja legitymizują na przykład wczesne zamążpójście, poligamię czy małżeństwo tymczasowe (tzw. sigheh).

(1.2) Niejeden młody człowiek wyobraża sobie czasem swoje zamążpójście lub ożenek.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. zamęście

Wiktionary

# zamazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamazywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mazać, zamazywać ndk.

rzecz. zamazanie n., maź ż.

Wiktionary

# zambezi

1. rzeka w Afryce;
2. miasto w Zambii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej części Afryki;

Wiktionary

Zambezi (port. Rio Zambeze) – rzeka w południowej części Afryki, przepływająca przez Zambię, Angolę i Mozambik.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W środkowym biegu Zambezi tworzy Wodospady Wiktorii i liczne mniejsze wodospady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãmˈbɛzʲi, AS: zãmbezʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zambezyjski

Wiktionary

# zambezyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zambezi, dotyczący Zambezi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambezi n.

Wiktionary

# zambia

państwo w Afryce (do roku 1964 Rodezja Północna); Republika Zambii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Afryce;

Wiktionary

Zambia, oficjalnie Republika Zambii (ang. Republic of Zambia) – państwo śródlądowe w południowej Afryce. Zajmuje powierzchnię 752 618 km², a zamieszkane jest przez 20 799 116 osób (szac. 2024).

Kraj położony jest w większej części na płaskowyżu wznoszącym się 900–1500 m n.p.m. Krajobraz urozmaicony jest przez pasma górskie, ryfty i doliny rzeczne, zwłaszcza we wschodniej części kraju. Ze względu na wzniesienie terenu, pomimo położenia w strefie międzyzwrotnikowej, klimat Zambii jest względnie łagodny. Znaczną część kraju porasta formacja leśna miombo, a na terenach zalewanych podczas pory deszczowej – formacje trawiaste, w tym dambo. Zambia niemal w całości znajduje się w dorzeczu rzeki Zambezi, od której pochodzi jej nazwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą Zambii jest Lusaka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmbʲja, AS: zãmbʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambijczyk m., Zambijka ż.

przym. zambijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Zambii; daw. Rodezja Północna; reg. śl. Zambja.

Wiktionary

# zambijczyk

obywatel Zambii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obywatel Zambii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zambijczycy w głosowaniu wybierają swojego nowego prezydenta mającego zastąpić Levy'ego Mwanawasę, który zmarł w sierpniu po przebytym udarze mózgu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãmˈbʲijt͡ʃɨk, AS: zãmbʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambia ż.

:: fż. Zambijka ż.

przym. zambijski

Wiktionary

# zambijka

obywatelka Zambii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Zambii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãmˈbʲijka, AS: zãmbʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambia ż.

:: fm. Zambijczyk m.

przym. zambijski

Wiktionary

# zambijski

→ Zambia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

Wiktionary

#### Patrz:

Zambia

#### Wymowa:

IPA: zãmˈbʲijsʲci, AS: zãmbʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambia ż., Zambijczyk m., Zambijka ż.

Wiktionary

# zambo

mieszaniec rasy żółtej i czarnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) antrop. dziecko pochodzące od rodziców rasy czarnej i żółtej;

Wiktionary

Zambo (hiszp. lobo; również pejoratywnie sambo) – określenie osoby pochodzącej od przodków należących do rasy czarnej i innych ras (szczególnie ludności tubylczej, np. Indian).

Słowo to jest prawdopodobnie pochodzenia afrykańskiego, być może od kongijskiego nzambu – „małpa”. W angielskim określenie sambo uznawane jest za równie lub bardziej obraźliwe niż nigger, wskutek czego w Stanach Zjednoczonych wprowadzano przepisy zakazujące używania go w miejscach publicznych (np. w restauracjach).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmbɔ, AS: zãmbo

Wiktionary

# zambrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zambrów (wymowa) – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Jabłonką, siedziba powiatu zambrowskiego. Zambrów leży na historycznym Mazowszu, na trasie Warszawa – Białystok.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmbruf, AS: zãmbruf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zambrowianin m., zambrowianka ż.

przym. zambrowski

Wiktionary

# zambrowianin

mieszkaniec Zambrowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zambrowa

(1.2) osoba pochodząca z Zambrowa, urodzona w Zambrowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambrów m.

:: fż. zambrowianka ż.

przym. zambrowski

Wiktionary

# zambrowianka

mieszkanka Zambrowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zambrowa

(1.2) kobieta pochodząca z Zambrowa, urodzona w Zambrowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zambrów m.

:: fm. zambrowianin m.

przym. zambrowski

Wiktionary

# zambrowski

→ Zambrów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Zambrowa, związany z Zambrowem

Wiktionary

#### Patrz:

Zambrów

#### Powiązane:

rzecz. Zambrów m., zambrowianin m., zambrowianka ż.

Wiktionary

# zambrzyce

Zambrzyce – kolonia wsi Wólka Brzezińska w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Goworowo.

Dawniej folwark.

Wikipedia

# zambrzycki

nazwisko

SJP.pl

Zambrzycki (forma żeńska: Zambrzycka; liczba mnoga: Zambrzyccy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 1603 osoby, według nowszych, internetowych oparty danych liczba jest 1677.

Wikipedia

# zambrzyniec

Zambrzyniec – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka Zembrzyniec położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Kamionnej.

Wikipedia

# zamczysko

1. zgrubienie od: zamek; duży, potężny zamek;
2. teren, na którym niegdyś stał zamek

SJP.pl

- zamczysko – miejsce, w którym znajdują się pozostałości zamku

Wikipedia

# zamech

Zakłady Mechaniczne im. gen. K. Świerczewskiego „Zamech” w Elblągu – przedsiębiorstwo przemysłu ciężkiego funkcjonujące w Elblągu w latach 1948–1990, producent turbin parowych, przekładni zębatych, urządzeń wyposażenia okrętowego, maszyn do obróbki plastycznej metali.

Wikipedia

# zamęcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zamęt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zamęt, lecz tylko mały zamęcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamęt m.

Wiktionary

# zameczeć

o owcy, kozie: wydać głos

SJP.pl

# zameczek

zdrobnienie od: zamek (urządzenie do zamykania)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zamek

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 9, w tym 6 podstawowych

- Zameczek – część miasta Chodecz
- Zameczek – część miasta Wisła
- Zameczek – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Opoczno
- Zameczek – osada w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Opoczno
- Zameczek – osada w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Przytyk
- Zameczek – osada leśna w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Kluczbork
- Zameczek – część wsi Gajewo w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko
- Zameczek – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Biskupiec
- Zameczek – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Ruciane-Nida

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɛt͡ʃɛk, AS: zãmeček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamkowy mos., zamek m., zamkowisko n., zamczysko n., zamkowiszcze n., zamkownik m., zamecznik m.

przym. zamkowy, zameczny

Wiktionary

# zamejlować

potocznie: wysłać e-maila; zamailować, zae-mailować

SJP.pl

# zamek

1. urządzenie do zamykania i otwierania drzwi, walizek, sejfów itp.;
2. suwak, ekler;
3. urządzenie będące elementem broni palnej, służące do zaryglowania komory nabojowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. bud. budynek warowny;

(1.2) techn. mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

(1.3) kraw. zapięcie garderoby, zob. zamek błyskawiczny..

(1.4) wojsk. element składowy broni palnej;

(1.5) sport. w hokeju: zamknięcie przeciwnika w tercji, gdy drużyna atakująca rozgrywa krążek w tercji przeciwnika nie pozwalając mu wyjść poza niebieską linię

(1.6) środ. zakład penitencjarny lub jego wydzielona część o zaostrzonym rygorze

Wiktionary

Zamek – zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, powstały w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny, początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hrabia mieszkał w zamku.

(1.2) Zamek w drzwiach się zaciął.

(1.2) Który klucz pasuje do tego zamka?

(1.3) Wolałabym spódnicę z dyskretniejszym zamkiem.

(1.4) Nie mogłem strzelić, zamek karabinu był zacięty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmɛk, AS: zãmek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamykanie n., zamknięcie n., zamykacz m., pozamykanie n.

:: zdrobn. zameczek m.

:: zgrub. zamczysko n.

czas. zamykać ndk., zamknąć dk., pozamykać dk.

przym. zamkowy, wokółzamkowy, wewnątrzzamkowy, przyzamkowy, zamykany, zamykalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) warownia, twierdza, forteca

(1.2) antaba, kłódka, skobel, zasuwa

(1.3) zamek błyskawiczny, suwak, ekler

Wiktionary

# zameldowany

taki, który się gdzieś zameldował na pobyt stały lub czasowy

SJP.pl

# zameldowywać

1. zapowiadać czyjeś przybycie;
2. zapisywać kogoś do ksiąg ewidencji ludności lub do książki meldunkowej

SJP.pl

# zamelinować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) ukryć się na melinie

(1.2) gwara. więz. schować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. melina ż., meliniara ż., meliniarka ż., meliniarstwo n., meliniarz mos., zamelinowanie n.

przym. meliniarski

przysł. meliniarsko

Wiktionary

# zamenhof

- Ludwik Zamenhof (1859–1917) – polski lekarz okulista żydowskiego pochodzenia, twórca języka esperanto
- Klara Zamenhof (1863–1924) – polska esperantystka żydowskiego pochodzenia, żona Ludwika Zamenhofa.
- Adam Zamenhof (1888–1940) – esperantysta, lekarz okulista i oficer Wojska Polskiego, syn Ludwika Zamenhofa i Klary Zamenhof
- Zofia Zamenhof (1889–1942) – lekarz pediatra i internista, córka Ludwika Zamenhofa i Klary Zamenhof
- Lidia Zamenhof (1904–1942) – tłumaczka i pisarka, propagatorka esperanto, córka Ludwika Zamenhofa i Klary Zamenhof
- (1462) Zamenhof – planetoida
- Występowanie tekstu hasła z wyrażeniem „Zamenhof” w tytule

Wikipedia

# zamerdać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. merdać)

(1.1) o psie pomachać ogonem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Psica zamerdała z radości na widok pana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamerdanie n., merdnięcie n.

czas. merdnąć, merdać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) merdnąć

Wiktionary

# zamerdanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) o psie poruszenie ogonem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aza poprzestała na zamerdaniu ogonem.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. merdać ndk., zamerdać dk.

rzecz. merdnięcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) merdnięcie

Wiktionary

# zamerykanizować

poddać wpływom amerykańskim, rozszerzyć wpływy amerykańskie, nadać czemuś cechy typowo amerykańskie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. amerykanizować)

(1.1) kult. narzucić kulturę amerykańską, przeprowadzić amerykanizację

czasownik zwrotny dokonany zamerykanizować się (ndk. amerykanizować się)

(2.1) kult. stać się Amerykaninem, nabrać cech amerykańskich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Amerykanom nie udało się zamerykanizować mieszkańców wyspy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. amerykanizować ndk.

rzecz. Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., Ameryka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanka ż., amerykanizowanie n., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykanistka ż., ameryk mrz., zamerykanizowanie n., amerykaneczka ż.

przym. amerykanizacyjny, amerykański

Wiktionary

# zamerykanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kult. narzucenie kultury amerykańskiej, przeprowadzenie amerykanizacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile lat zajęło przybyszom zamerykanizowanie społeczności wyspy?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., Ameryka ż., amerykanka ż., amerykanizowanie n., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykanistka ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., amerykanizować ndk.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykanizacyjny, amerykański

Wiktionary

# zamęście

dawniej: zamążpójście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. zamążpójście

Wiktionary

# zamęt

zakłócenie, zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sytuacja zakłócenia porządku

Wiktionary

Zamęt (niem. Sammtmühle) – osada leśna w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Łagów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmɛ̃nt, AS: zãmẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamęcik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, rozgardiasz, zamieszanie; przest. kweres; pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, szurum-burum, urwanie głowy

Wiktionary

# zamętnica

roślina występująca na plażach, wydmach i w borach wydmowych

SJP.pl

Zamętnica (Zannichellia L.) – rodzaj roślin z rodziny rdestnicowatych, czasem wyłączany w monotypową rodzinę zamętnicowatych (Zannichelliaceae), obejmujący 6 gatunków występujących na całym świecie z wyjątkiem Antarktyki. Gatunkiem rodzimym flory Polski jest zamętnica błotna.

Wikipedia

# zamętnicowate

o cechach zamętnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Zamętnicowate (Zannichelliaceae Dumort.) – rodzina roślin wyróżniana w niektórych systemach klasyfikacyjnych. Współcześnie raczej zaliczane tu rośliny włączane są do rodziny rdestnicowatych Potamogetonaceae.

Wikipedia

# zamętnicowaty

o cechach zamętnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zamężna

mający męża

SJP.pl

przymiotnik, rodzaj żeński

(1.1) (o kobiecie) taka, która ma męża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɛ̃w̃ʒna, AS: zãmẽũ̯žna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|wydano.

Wiktionary

# zamężność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tych, którzy są zamężni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zamężny

Wiktionary

# zamężny

mający męża

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający / mająca męża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ, AS: zãmẽũ̯žny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mąż m., niezamężność ż., mężczyzna m., zamężność ż.

przym. męski

przysł. męsko, po męsku

Wiktionary

# zamglenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) meteorol. obniżona widoczność atmosferyczna w zakresie od 1 do 9 km;

Wiktionary

Zamglenie – zawiesina mikroskopijnych kropelek wody lub zwilżonych cząstek higroskopijnych w powietrzu przy powierzchni ziemi, powodująca obniżenie widzialności (czyli odległości widzenia w kierunku poziomym z wysokości 1,8 m) do 10 km. Jeżeli tego rodzaju zawiesina ogranicza widzialność poniżej 1 km, to mówimy o mgle.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nad łąką rozprzestrzeniły się nieregularne zamglenia — jakby półprzeźroczyste chmury białego dymu z niewidocznych ognisk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɡlɛ̃ɲɛ, AS: zãmglẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mgiełka ż., mgła ż., mgławica ż.

przym. zamglony

Wiktionary

# zamgleniec

czerwończyk zamgleniec - motyl z rodziny modraszkowatych

SJP.pl

# zamglony

przymiotnik

(1.1) wypełniony mgłą

(1.2) przysłonięty mgłą

(1.3) widziany niewyraźnie, jak przez mgłę

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zamglić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɡlɔ̃nɨ, AS: zãmglõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mgła ż., zamglenie n.

czas. zamglić

przym. mgielny, mglisty, mgłowy, przeciwmgłowy

przysł. mgliście

Wiktionary

# zamgławić

rozpylić substancję w postaci mgły

SJP.pl

# zamia

roślina z rodziny sagowców; w Polsce hodowana w szklarniach lub jako roślina pokojowa

SJP.pl

Zamia, maczugowiec (Zamia Lehm.) – rodzaj roślin nagonasiennych z rodziny zamiowatych. Obejmuje 79 gatunków. Rośliny te występują na obu kontynentach amerykańskich w strefie międzyzwrotnikowej i w klimacie umiarkowanym ciepłym. Na półkuli północnej sięgają po północny Meksyk oraz Florydę i Georgię w USA, a na południu po Boliwię i Brazylię.

Wikipedia

# zamiąchać

potocznie: zamieszać, zamącić

SJP.pl

# zamian

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tylko w wyrażeniu: w zamian

forma rzeczownika.

(2.1) D. plural|zamiana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiana ż., zamienianie n.

czas. zamieniać ndk., zamienić dk.

Wiktionary

# zamiana

1. zastąpienie kogoś lub czegoś kimś lub czymś innym;
2. przekształcenie się w coś innego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną

(1.2) przejście z jednej postaci w drugą

Wiktionary

- Zamiana (film 1984)
- Zamiana (film 2009)
- Zamiana (film 2011)
- Zamiana (film 2016)

Wikipedia

#### Powiązane:

przysł. zamiennie

rzecz. zamiennik mrz., zamian m.

przym. zamienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymiana, zastąpienie, zmiana

(1.2) konwersja, przejście, przekształcenie, przemiana, przeobrażenie, transformacja, zmiana

Wiktionary

# zamianka

zdrobnienie od: zamiana

SJP.pl

Zamianka (biał. Заменка, Zamienka; ros. Заменка, Zamienka) – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie stołpeckim, w sielsowiecie Litwa, na obrzeżach Puszczy Nalibockiej.

Wikipedia

# zamiar

to, co ktoś planuje zrobić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planowaćanuje

Wiktionary

Zamiar (łac. dolus) – w prawie karnym materialnym element strony podmiotowej przestępstwa; synonim winy umyślnej, tj. świadomego ukierunkowania na osiągnięcie stanu rzeczy określonego w typie czynu zabronionego. W polskim prawie sam zamiar popełnienia przestępstwa nie jest karalny, jednak obecność zamiaru decyduje o uznaniu przestępstwa za umyślne lub nieumyślne (art. 9 k.k.), co może mieć wpływ na wysokość kary.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmʲjar, AS: zãmʹi ̯ar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamierzenie n.

czas. zamierzać ndk.

przym. zamierzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chęć, intencja, zamierzenie, zamysł

Wiktionary

# zamiarowy

→ zamiar

SJP.pl

#### Patrz:

zamiar

# zamiary

to, co ktoś planuje zrobić

SJP.pl

Zamiary – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Kiernozia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# zamiast

przyimek

(1.1) słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

spójnik

(2.1) słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lud jadł ciastka zamiast chleba.

(2.1) Zacznij inwestować zamiast marnować pieniądze na podróże!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmʲjast, AS: zãmʹi ̯ast

Wiktionary

#### Powiązane:

przyim. miast

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. miast, miasto

(2.1) daw. miast, miasto

Wiktionary

# zamiatać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamieść)

(1.1) oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

(1.2) przen. poruszać czymś, dotykając ziemi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjatat͡ɕ, AS: zãmʹi ̯atać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiatanie n., miotła ż., miotełka ż., zmiotka ż., zmiotki nmos., zamiatarka ż., zamiatacz m., zamiataczka ż., miotlarz m.

czas. zmiatać ndk., zmieść dk., wymiatać ndk., wymieść dk., omiatać ndk., omieść dk.

przym. miotłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) omiatać, wymiatać

Wiktionary

# zamiatacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik miejski zajmujący się zamiataniem ulic, targowisk, dworców

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjatat͡ʃ, AS: zãmʹi ̯atač

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamiatać, zamieść

rzecz. zamiataczka ż., zamiatanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyściciel

Wiktionary

# zamiataczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się zamiataniem ulic, targowisk, dworców

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjaˈtat͡ʃka, AS: zãmʹi ̯atačka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamiatać, zamieść

rzecz. zamiatacz m., zamiatanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyścicielka

Wiktionary

# zamiatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamiatać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjaˈtãɲɛ, AS: zãmʹi ̯atãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamiatać, zmiatać

rzecz. miotełka ż., zamiatacz mos., zamiataczka ż.

Wiktionary

# zamiatarka

Zamiatarka – zbudowany na podwoziu samochodu ciężarowego komunalny pojazd specjalny przeznaczony do oczyszczania dróg, ulic, chodników i pasów startowych ze znajdujących się na nich nieczystości (np. pył, liście, drobne odpady komunalne stałe). Zamiatarkami nazywane są również mniejsze konstrukcje od początku zbudowane do tego celu (zamiatarki kompaktowe), przyczepy zamiatające (zamiatarki ciągnione) oraz małe maszyny samojezdne. Pod względem sposobu działania zamiatarki podzielić można na:

- ssące
- elewatorowe

Wikipedia

# zamiauczeć

miauknąć;
1. o kocie: wydać charakterystyczny głos;
2. potocznie: wydać dźwięk podobny do miauknięcia;
3. potocznie o człowieku: powiedzieć coś prosząco, płaczliwie (zwykle w aspekcie niedokonanym - miauczeć)

SJP.pl

# zamieć

śnieżyca, unoszenie tumanów śniegu przez silny wiatr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

(1.2) meteorol. pył podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

(1.3) meteorol. piasek podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr

forma czasownika.

(2.1) rozk. 2. os. lp. ter. od: zamieść

Wiktionary

Meteorologia:

- hydrometeory:
  - zamieć śnieżna
- litometeory:
  - zamieć pyłowa
  - zamieć piaskowa

Literatura:

- Zamieć – powieść autorstwa May Grethe Lerum
- Zamieć – powieść Stefana Żeromskiego
- Zamieć – powieść autorstwa Kena Folletta
- Zamieć (Snow Crash) – powieść autorstwa Neala Stephensona
- Zamieć (Whiteout) – amerykański film z 2009

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śnieżyca, zadymka, zawieja, zawierucha, gwara. chujawica, dujawica

Wiktionary

# zamiechów

Zamiechów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Chłopice.

Paweł Gołąbek h. Gryf wziął Zamiechów w dziale po ojcu i dał początek domom Zamiechowskich i Kaszyckich.

Wieś położona w powiecie przemyskim, była własnością Walentego Ligowskiego, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# zamiedzić

pokryć przedmiot powłoką miedzianą; pomiedziować

SJP.pl

# zamiejscowa

pochodzący, przybyły z innej miejscowości; nietutejszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. mieszkanka innej miejscowości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fm. zamiejscowy

przym. zamiejscowy

Wiktionary

# zamiejscowy

pochodzący, przybyły z innej miejscowości; nietutejszy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) urz. pochodzący z innej miejscowości; nietutejszy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) urz. mieszkaniec innej miejscowości

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Uczelnia nie może zapewnić miejsc w akademiku wszystkim zamiejscowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiejscowa ż.

Wiktionary

# zamieniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamienić)

(1.1) zobacz. zmieniać

(1.2) zobacz. wymieniać

czasownik zwrotny niedokonany zamieniać się (dk. zamienić się)

(2.1) zobacz. zmieniać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To niemożliwe, żeby facet umiejący zamieniać wodę w wino, miał tylko dwunastu kolegów.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wymieniać, zmienić

rzecz. zamienianie n., zamiennik mrz., zamian m.

przysł. zamiennie

przym. zamienny

Wiktionary

# zamienialność

→ zamienialny

SJP.pl

#### Patrz:

zamienialny

# zamienialny

dający się zamienić

SJP.pl

# zamienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamieniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamieniać

rzecz. zamian m.

Wiktionary

# zamienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamieniać)

(1.1) dokonany od|zamieniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zły czarnoksiężnik zamienił księcia w żabę.

(1.1) Zakonnik zamienił parę słów ze Szwajcarem stojącym w Spiżowej Bramie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wymiana ż., zamiennik m., zamian m.

przysł. zamiennie

czas. zmienić

przym. zamienny

Wiktionary

# zamienice

Zamienice (niem. Samitz) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Chojnów.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Wikipedia

# zamienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) toponim, nazwa dwóch wsi w Polsce;

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Zamienie – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Mińsk Mazowiecki
- Zamienie – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Lesznowola

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mieszkam w Zamieniu od urodzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zãmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

# zamiennia

figura stylistyczna powiązana z przenośnią, polegająca na zastąpieniu jakiejś nazwy inną, pozostającą z poprzednią w związku rzeczywistym (np. "czytam Mickiewicza" zamiast "czytam utwory Mickiewicza"); metonimia

SJP.pl

Metonimia (gr. μετωνυμία metōnymía), inaczej zamiennia – zastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej zależności. Celem może być zwiększenie wyrazistości wypowiedzi lub nadanie jej skrótowości.

Wikipedia

# zamiennie

przysłówek

(1.1) użyty zamiast czegoś innego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyjaśnić należy najpierw dwa wyrazy nowożytne: patrologia i patrystyka, często używane zamiennie, mimo że określają inną treść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛ̇̃ɲːɛ, AS: zãmʹi ̯ė̃•ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiana ż., zamiennik m., zamienność ż.

czas. zamieniać, zamienić, pozamieniać

przym. zamienny

Wiktionary

# zamiennik

coś, co zastępuje inną rzecz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz używana w zastępstwie innej, w pełni ją zastępująca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W aptece nie było lekarstwa przepisanego przez lekarza, ale pani magister zaproponowała mi dużo tańszy zamiennik o identycznym składzie chemicznym, co lek oryginalny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛ̇̃ɲːik, AS: zãmʹi ̯ė̃•ńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiana ż.

czas. zamieniać ndk., zamienić dk.

przym. zamienny

przysł. zamiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zastępnik, wymiennik, substytut

Wiktionary

# zamienny

przymiotnik

(1.1) nadający się do zamiany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiana ż., zamiennia ż., zamiennik mrz., zamienność ż.

czas. zamieniać ndk., zamienić dk.

przysł. zamiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymienny

Wiktionary

# zamierać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zamrzeć)

(1.1) tracić życie, żywotność; przestawać funkcjonować

(1.2) stawać się cichszym

(1.3) przestawać się ruszać

(1.4) przestawać być czynnym, obecnym, zauważalnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieranie n.

czas. zamrzeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konać, obumierać, umierać, usychać, więdnąć

(1.2) cichnąć, milknąć

(1.3) nieruchomieć, sztywnieć

(1.4) zanikać

Wiktionary

# zamieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamierać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamarcie n.

czas. zamierać ndk., zamrzeć dk.

przym. zamarły

Wiktionary

# zamierzać

mieć zamiar coś zrobić; planować, zamyślać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamierzyć)

(1.1) planować coś, mieć intencję coś zrobić

czasownik zwrotny niedokonany zamierzyć się (dk. zamierzyć się)

(2.1) przygotowywać się do rzutu bądź uderzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamierzam jutro jechać do Gdańska.

(1.1) Nie zamierzam się z tobą spierać.

(2.1) Uderzył się w rękę, gdy zamierzać się do strzału z procy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛʒat͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ežać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiar m., zamierzenie n., zamierzanie n.

czas. zamierzyć dk.

przym. zamierzony

Wiktionary

# zamierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamierzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjɛˈʒãɲɛ, AS: zãmʹi ̯ežãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamierzyć dk., zamierzać ndk.

rzecz. zamierzenie

przym. zamierzony

Wiktionary

# zamierzchły

bardzo dawny; odległy w czasie; pradawny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. bardzo odległy w czasie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zamierzchłych czasach Polacy słodzili miodem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamierzchłość ż.

przysł. zamierzchle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dawny

Wiktionary

# zamierzenie

zamiar, koncepcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) plan, intencja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zãmʹi ̯ežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamierzyć dk., zamierzać ndk.

rzecz. zamiar mrz., zamierzanie

przym. zamierzony

Wiktionary

# zamierzony

powziąć zamiar zrobienia czegoś; zaplanować, zamyślić

SJP.pl

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) taki, który jest zgodny z zamiarem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiar mrz., zamierzanie n., zamierzenie n.

czas. zamierzać ndk., zamierzyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) celowy, intencjonalny, rozmyślny, umyślny

Wiktionary

# zamierzyć

powziąć zamiar zrobienia czegoś; zaplanować, zamyślić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamierzać)

(1.1) dokonany od|zamierzać.

czasownik zwrotny dokonany zamierzyć się (ndk. zamierzać się)

(2.1) dokonany od|zamierzać się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛʒɨt͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ežyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamierzać

rzecz. zamierzanie n., zamierzenie n.

przym. zamierzony

Wiktionary

# zamieść

miotłą usunąć śmiecie, kurz

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamiatać)

(1.1) dokonany od|zamiatać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dzień poprzedzający to „uroczyste” wydarzenie przeprowadziliśmy gruntowne porządki. Wysprzątaliśmy na błysk sale wykładowe, zamietliśmy chodniki i wreszcie sprzątnęliśmy całą baterię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ėść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamiatacz m., zamiataczka ż., miotła ż., miotełka ż.

Wiktionary

# zamieścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamieszczać)

(1.1) zob. zamieszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieszczanie n., zamieszczenie n.

czas. pomieścić, zamieszczać ndk.

Wiktionary

# zamieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poruszenie jakimś narzędziem w celu połączenia składników

(1.2) zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Całe to zamieszanie było zupełnie niepotrzebne, jak zresztą każde zamieszanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ, AS: zãmʹi ̯ešãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieszki nmos., mieszanka ż., mieszanina ż., mieszanie n., mieszadło n.

czas. mieszać ndk., zamieszać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, rozgardiasz, zamęt; przest. kweres; pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, szurum-burum, urwanie głowy; gw-pl|Śląsk Cieszyński|sumeryja.

Wiktionary

# zamieszczać

czasownik

(1.1) publikować tekst w prasie, drukować, wpisywać informację w prasie, książce, gazecie, liście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamieściłem ten artykuł w poprzednim numerze tygodnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛʃt͡ʃat͡ɕ, AS: zãmʹi ̯eščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieszczanie n., zamieszczenie n.

czas. mieścić ndk., zamieścić dk.

Wiktionary

# zamieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamieszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamieścić, zamieszczać ndk.

Wiktionary

# zamieszka

dawniej: zamieszanie, rozgardiasz, tumult; rozruch

SJP.pl

# zamieszkać

1. zacząć gdzieś mieszkać, osiedlić się gdzieś;
2. przenośnie o zjawiskach, uczuciach, stanach itp.: pojawić się;
3. dawniej: obrać, zająć coś na mieszkanie, np. zamieszkać jaskinię

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zamieszkiwać)

(1.1) wprowadzić się gdzieś, zacząć gdzieś mieszkać

(1.2) o uczuciach, zjawiskach itp.: ukazać się, pojawić się

(1.3) stpol. opuścić, zaniedbać

(1.4) daw. spóźnić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Kiedy ojciec stracił pracę, w domu zamieszkała bieda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛʃkat͡ɕ, AS: zãmʹi ̯eškać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. omieszkać dk., zamieszkiwać ndk., mieszkać ndk.

rzecz. mieszkanie n., zamieszkanie n., zamieszkiwanie n.

przym. zamieszkały, zamieszkany, mieszkaniowy, mieszkalny, niezamieszkany

Wiktionary

# zamieszkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wprowadzenie się gdzieś

(1.2) miejsce, gdzie się mieszka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjɛˈʃkãɲɛ, AS: zãmʹi ̯eškãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamieszkać, zamieszkiwać, mieszkać

rzecz. mieszkanie n., zamieszkiwanie n.

przym. mieszkaniowy, zamieszkały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) adres zamieszkania

Wiktionary

# zamieszkany

1. zacząć gdzieś mieszkać, osiedlić się gdzieś;
2. przenośnie o zjawiskach, uczuciach, stanach itp.: pojawić się;
3. dawniej: obrać, zająć coś na mieszkanie, np. zamieszkać jaskinię

SJP.pl

# zamieszkały

1. zacząć gdzieś mieszkać, osiedlić się gdzieś;
2. przenośnie o zjawiskach, uczuciach, stanach itp.: pojawić się;
3. dawniej: obrać, zająć coś na mieszkanie, np. zamieszkać jaskinię

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który mieszka gdzieś na stałe

(1.2) taki, w którym ktoś mieszka na stałe, zob. zamieszkany.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego matką mogła być tylko Adela Krzywosz zamieszkała na ulicy Stalowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamieszkać dk., zamieszkiwać ndk., mieszkać ndk.

rzecz. zamieszkanie n., mieszkanie n.

Wiktionary

# zamieszki

demonstracje, protesty, starcia uliczne będące wyrazem buntu przeciwko władzy lub istniejącej sytuacji; rozruchy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) demonstracje, uliczne manifestacje i starcia wyrażające bunt przeciwko władzy;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: zamieszka

Wiktionary

Zamieszki – spontaniczne, niezorganizowane, zwykle połączone z aktami przemocy fizycznej wystąpienie określonej grupy społecznej, wywołane poczuciem niezadowolenia z istniejącej sytuacji politycznej, ekonomicznej lub społecznej, skierowane przeciw strukturom sprawującym władzę, na mocy obowiązującego prawa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wypadek samochodowy, jakich wiele na polskich ulicach, wywołuje antycygańskie zamieszki w Mławie. Dlaczego? Bo sprawcą nie był Polak, tylko… Rom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲjɛʃʲci, AS: zãmʹi ̯ešʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieszanie n., daw. zamieszka ż.

Wiktionary

# zamieszkiwać

1. zaczynać gdzieś mieszkać, osiedlać się gdzieś;
2. o ludziach: mieszkać gdzieś;
3. o zwierzętach: mieć gdzieś swoje siedlisko

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamieszkać)

(1.1) niedokonany od|zamieszkać.

(1.2) stpol. ociągać (się), opóźniać, spóźniać (się)

(1.3) przest. zatrzymać, przetrzymać coś

(1.5) stpol. zabawić u kogoś; przetrzymać, zabałamucić kogoś; narazić kogoś na spóźnienie

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) o człowieku: mieszkać gdzieś; o zwierzętach: mieć gdzieś siedlisko, zajmować jakiś teren

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Bóg nigdy wiernym swym nie zamieszkiwał na wspomożenie ich.

(2.1) Lwy zamieszkiwały niegdyś Afrykę, Azję i Europę, a jeśli uznać lwy amerykańskie za podgatunek Panthera leo – to również Amerykę Północną i Południową. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲjɛˈʃʲcivat͡ɕ, AS: zãmʹi ̯ešʹḱivać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamieszkać, mieszkać, przest. zamięszkiwać, gwara. zamieszkować, omieszkać

rzecz. zamieszkanie, mieszkanie, mieszkaniec, mieszkanka

przym. zamieszkały, mieszkaniowy

Wiktionary

# zamieszkiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamieszkiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieszkanie n., mieszkanie n., mieszkaniec m., mieszkanka ż.

:: zdrobn. mieszkanko n.

czas. zamieszkać dk., mieszkać ndk.

Wiktionary

# zamigać

porozumieć się bez słów, stosując ustalone ruchy i układy rąk, dłoni oraz palców, np. zamigać słowo, zamigać zwrot "poproszę kartkę i długopis"

SJP.pl

# zamiganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamigać.

Wiktionary

# zamilczeć

1. przestać mówić, uciszyć się;
2. przestarzałe: przemilczeć coś, nie mówić o czymś, np. zamilczeć prawdę

SJP.pl

# zamilknąć

1. przestać mówić, śmiać się, płakać itp.;
2. przestać być słyszalnym;
3. przestać pisać, publikować lub występować publicznie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zamilkać, milknąć)

(1.1) przestać odzywać się; zaprzestać mówienia; nie wydawać już żadnych dźwięków

(1.2) przestać być słyszalnym

(1.3) pot. przestać wypowiadać się lub pokazywać się publicznie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamilknięcie n., milczenie n.

czas. milczeć, przemilczeć, milknąć

Wiktionary

# zamilkły

1. przestać mówić, śmiać się, płakać itp.;
2. przestać być słyszalnym;
3. przestać pisać, publikować lub występować publicznie

SJP.pl

# zaminiować

pokryć minią - antykorozyjną, czerwoną farbą na bazie tlenku ołowiu; pominiować

SJP.pl

# zaminować

założyć gdzieś ładunki wybuchowe

SJP.pl

# zaminowo

Zaminowo (dawn. Zamianowo) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Dziadkowice.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Dołubowie.

Wikipedia

# zaminowywać

podkładać ładunki wybuchowe; minować

SJP.pl

# zaminusować

1. dać wiele minusów;
2. zachować się w sposób odebrany negatywnie

SJP.pl

# zamiokulkas

zamiokulkas zamiolistny - roślina doniczkowa pochodząca z Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Zamioculcas|ref=tak., monotypowy rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych (nazwa systematyczna|Araceae|ref=tak.);

(1.2) bot. roślina z rodzaju zamiokulkasów (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

# zamiolistny

zamiokulkas zamiolistny - roślina doniczkowa pochodząca z Afryki

SJP.pl

# zamitrężać

dawniej:
1. zatracać, marnować na próżno;
2. doprowadzać do ruiny, zaprzepaszczać coś

SJP.pl

# zamiłowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ, AS: zãmʹiu̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. miłować

rzecz. miłowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pasja, hobby, konik, upodobanie, uwielbienie, powołanie, pęd, żywioł

Wiktionary

# zamknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamykać)

(1.1) sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno

(1.2) zabezpieczyć coś przed otwarciem, np. przez przekręcenie klucza w zamku

(1.3) aresztować

(1.4) skończyć działanie firmy/urzędu

(1.5) znaleźć się na końcu, np. listy, kolejki

(1.6) inform. zakończyć działanie (programu, komputera…)

czasownik zwrotny dokonany zamknąć się (ndk. zamykać się)

(2.1) np. o oknie, drzwiach: zostać zamkniętym (1.1), zatrzasnąć się

(2.2) przen. ukryć swoje uczucia, myśli

czasownik zwrotny dokonany zamknąć się (ndk. brak)

(3.1) pot. posp. przestać mówić, być cicho, uciszyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robercie, zamknij okno, bo jest zimno na dworze.

(1.2) Czy zamknąłeś drzwi na oba zamki, wychodząc z domu?

(1.3) Policjanci zamknęli handlarzy narkotyków.

(1.4) Dziś muzeum zamknięto o 17:00.

(1.5) Listę zakupów zamknęła puszka sardynek.

(2.1) Drzwi zamknęły się z głuchym trzaskiem.

(2.2) Po ostatnim niepowodzeniu zamknął się i nie rozmawia z nikim.

(3.1) Zamknij się wreszcie! Już nie mogę słuchać twojego gadania!

(3.1) Niech on się zamknie, bo mu palnę!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zãmknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamykać ndk.

rzecz. zamknięcie n., zamykanie n., zamek m., zamkowy mos., zamykacz m.

przym. zamknięty, zamkowy

Wiktionary

# zamknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamknąć.

(1.2) urządzenie do zamykania czegoś

(1.3) zamknięte miejsce

(1.4) zamknięcie się: grub. umilknięcie

(1.5) zamknięcie się w: zawarcie treści w określonych ramach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zãmʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamknąć dk., zamykać ndk.

przym. zamknięty

rzecz. zamek mrz.

Wiktionary

# zamknięty

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: zamknąć

przymiotnik

(2.1) ograniczony w przestrzeni

(2.2) bez dostępu, odizolowany

(2.3) nieujawniający swoich odczuć

(2.4) trwający przy swoich poglądach

(2.5) ograniczony do zaproszonych osób

(2.6) o drzwiach, bramie, furtce, oknie, zaworze: blokujący przejście, przepływ

(2.7) o książce, zeszycie, scyzoryku, nożu: złożony

(2.8) o krzywej, łamanej: stanowiący pętlę

(2.9) nieczynny

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Ten wybieg jest zamknięty, więc zwierzęta nie uciekną.

(2.2) Stadion jest zamknięty dla kibiców.

(2.3) Nie bądź taka zamknięta w sobie i powiedz co o tym myślisz.

(2.4) Ależ ty jesteś zamknięty na nowe trendy.

(2.5) To jest impreza zamknięta, nie wejdziesz!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ, AS: zãmʹḱńẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamknięcie

czas. zamknąć/zamykać, zamknąć się

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) nieotwarty

(2.4) niereformowalny

(2.6) gw-pl|Górny Śląsk|zawrzyty.

Wiktionary

# zamkowy

przymiotnik od: zamek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z zamkiem (budowlą)

(1.2) związany z zamkiem (urządzeniem do zamykania)

(1.3) znajdujący się w zamku

(1.4) prowadzący do zamku

(1.5) o mieście: zawierający zamek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. mieszkaniec zamku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.5) Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy / I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy / Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmkɔvɨ, AS: zãmkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamek mrz., zameczek mrz., zamkowisko n., zamczysko n., zamkowiszcze n., zamkownik m., zamecznik m., podzamcze n.

przym. zameczny

przysł. zamkowo

czas. zamykać ndk., zamknąć dk.

Wiktionary

# zamocować

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamocowywać)

(1.1) przyczepić mocno coś do czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamocowanie n., moc ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przytwierdzić

Wiktionary

# zamocowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamocować)

(1.1) mocno przyczepiać coś, zwykle na stałe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamocowywanie n.

Wiktionary

# zamocowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamocowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezamocowywanie n.

czas. zamocowywać ndk.

Wiktionary

# zamoczyć

zwilżyć poprzez umieszczenie w wodzie

SJP.pl

# zamojski

→ Zamość, → Zamojskie (Zamojszczyzna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zamościem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na zamojskim rynku znajduje się piękny, renesansowy ratusz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɔjsʲci, AS: zãmoi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamojskie n., Zamość m., Zamojszczyzna ż., zamościanin m., zamościanka ż.

Wiktionary

# zamojskie

→ Zamość, → Zamojskie (Zamojszczyzna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. region w południowej części województwa lubelskiego, obejmujący okolice Zamościa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobiety w Zamojskiem i Krasnystawskiem nosiły parcianki wcięte w pasie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamojszczyzna ż., Zamość mrz., zamościanin mos., zamościanka ż.

przym. zamojski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zamojszczyzna

Wiktionary

# zamojszczyzna

region zamojski; Zamojskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. region w południowej części województwa lubelskiego, obejmujący okolice Zamościa;

Wiktionary

Zamojszczyzna – region geograficzny w południowo-wschodniej Polsce, w południowej części województwa lubelskiego, w okolicach Zamościa.

Nie jest to region w pełni jednolity pod względem etnicznym, historycznym czy fizjograficznym, ale odnoszący się do okolic Zamościa. Według regionalizacji historycznej Polski Normana Daviesa zajmuje tereny na pograniczu dwóch krain historycznych: większość w obrębie Rusi Czerwonej od wschodu i mniejsza część od zachodu na terenie Małopolski (a ściślej Lubelszczyzny).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Największe dotacje dostanie chyba Zamojszczyzna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmɔjˈʃt͡ʃɨzna, AS: zãmoi ̯ščyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamość mrz., Zamojskie n., zamościanin mos., zamościanka ż.

przym. zamojski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zamojskie

Wiktionary

# zamoknięty

taki, który zamókł; zamokły

SJP.pl

# zamokrzyca

Zamokrzyca (Leersia Sw.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Należy do niego 18 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje wszystkie kontynenty w strefie międzyzwrotnikowej i strefach umiarkowanych obu półkul. Brak tych roślin na terenach pustynnych (np. w południowo-zachodniej i środkowej Azji, w środkowo-południowej Australii) oraz okołobiegunowych. W Europie i w Polsce rośnie jeden gatunek – zamokrzyca ryżowa L. oryzoides. Są to rośliny siedlisk wodnych i bagiennych.

Wikipedia

# zamokły

taki, który zamókł; zamoknięty

SJP.pl

# zamontować

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamontowywać)

(1.1) dokonany od|zamontowywać.

czasownik zwrotny dokonany zamontować się (ndk. zamontowywać się)

(2.1) dokonany od|zamontowywać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. montować, zamontowywać ndk.

rzecz. monter mos., zamontowanie n., zamontowywanie n., montaż mrz., montownia ż.

Wiktionary

# zamora

nazwisko

SJP.pl

Geografia:

- Zamora – miasto w Hiszpanii
- Zamora – miasto w Ekwadorze
- Zamora – kanton w Ekwadorze
- Zamora – miasto w Meksyku
- Zamora – prowincja w Hiszpanii
- Zamora – rzeka w południowym Ekwadorze

Wikipedia

# zamordować

czasownik przechodni dokonany (ndk. mordować)

(1.1) pozbawić kogoś życia, zwłaszcza w okrutny sposób

(1.2) przen. zniweczyć coś, pozbawić się czegoś

czasownik zwrotny dokonany zamordować się (ndk. zamordowywać się)

(2.1) pot. zamęczyć, wyniszczyć siebie pracą ponad siły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój syn został zamordowany przez jego ludzi.

(2.1) Ty się zamordujesz w tej pracy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. morderstwo n., mord m., morderca m., morderczyni ż., mordowanie n., zamordowanie n., wymordowanie n., pomordowanie n.

czas. mordować ndk., wymordować dk., pomordować dk.

przym. morderczy

przysł. morderczo

Wiktionary

# zamordowana

kobieta zamordowana

SJP.pl

# zamordowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okrutne zabicie kogoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mordowanie n., wymordowanie n., morderstwo n., mord m., morderca m., morderczyni ż., pomordowanie n.

czas. pomordować, mordować ndk., zamordować dk., wymordować dk.

przym. morderczy

przysł. morderczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabicie, uśmiercenie; pot. ukatrupienie

Wiktionary

# zamordowany

osoba zamordowana

SJP.pl

# zamordysta

tyran, satrapa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna stosujący rządy silnej ręki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamordyzm mrz.

Wiktionary

# zamordystka

→ zamordysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta stosująca rządy silnej ręki

Wiktionary

#### Patrz:

zamordysta

#### Powiązane:

rzecz. zamordyzm mrz.

Wiktionary

# zamordystyczny

o sposobie sprawowania rządów: bezwzględny, brutalny; absolutystyczny, dyktatorski

SJP.pl

# zamordyzm

potocznie: stosowanie wobec kogoś brutalnego rygoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. rządy silnej ręki i postawa skrajnego rygoryzmu wobec innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamordysta m., zamordystka ż.

przym. zamordystyczny

przysł. zamordystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autokracja, autokratyzm, absolutyzm, despotyzm, despotia, dyktatura, tyrania

Wiktionary

# zamorek

regionalnie: jajo, w którym zamarł zarodek

SJP.pl

# zamorski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

Wiktionary

- Jan W. Zamorski (ur. 1949) - geolog i żeglarz
- Kordian Józef Zamorski (1880-1983) – generał
- Krzysztof Zamorski (historyk) (ur. 1952) – historyk
- Krzysztof Zamorski (muzyk) (ur. 1934) – muzyk
- Zbigniew Zamorski (fl. ca 1925–1932) – tłumacz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zanim Kartagińczycy sięgnęli po zdobycze zamorskie, opanowali zaplecze rolnicze w Afryce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɔrsʲci, AS: zãmorsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. morze n., pomorski mrz.

przym. morski, nadmorski, podmorski, pomorski

Wiktionary

# zamorze

nazwisko

SJP.pl

Zamorze – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Pniewy.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego.

Wikipedia

# zamość

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce, w południowej części województwa lubelskiego;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości i dzielnic w Polsce

Wiktionary

Zamość (łac. Zamoscia) – miasto na prawach powiatu w Polsce w południowej części województwa lubelskiego, siedziba władz powiatu zamojskiego i gminy wiejskiej Zamość. Jest jednym z większych ośrodków kulturalnych, edukacyjnych i turystycznych województwa, a zwłaszcza Zamojszczyzny. Za sprawą unikatowego zespołu architektoniczno-urbanistycznego Starego Miasta bywa nazywany „perłą renesansu”, „miastem arkad” i „Padwą północy”. Pod względem powierzchni plasuje się na 10. miejscu w województwie. W 1992 r. zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powiedziała Dariuszowi o wypadkach w Zamościu i Zielonej Górze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmɔɕt͡ɕ, AS: zãmość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamojskie n., Zamojszczyzna ż., zamościanin m., zamościanka ż., Zamoście n.

przym. zamojski, podzamojski, zamościański

Wiktionary

# zamościanin

mieszkaniec Zamościa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zamościa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamościanin został oszukany przez fałszywego wnuczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmɔɕˈt͡ɕä̃ɲĩn, AS: zãmośćä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamość m., Zamojszczyzna ż.

:: fż. zamościanka ż.

przym. zamojski

Wiktionary

# zamościanka

mieszkanka Zamościa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zamościa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drogie zamościanki! Jeszcze tylko do końca tygodnia zapraszamy panie na bezpłatne badania cytologiczne i mammografię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmɔɕˈt͡ɕãnka, AS: zãmośćãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zamość m., Zamojszczyzna ż.

:: fm. zamościanin m.

przym. zamojski

Wiktionary

# zamotyczać

dawniej: zakopywać motyką

SJP.pl

# zamówić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamawiać)

(1.1) zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.

(1.2) wykonać praktyki magiczne w celu uleczenia kogoś, czegoś lub zdjęcia z kogoś, czegoś uroku; zakląć chorobę lub urok słowami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miałam pustą lodówkę, więc na obiad zamówiłam pizzę przez Internet.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmuvʲit͡ɕ, AS: zãmuvʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamówienie n., zamawianie n., zamawiający m., zamawiacz m.

czas. zamawiać ndk., mówić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) odczynić

Wiktionary

# zamówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamówić.

(1.2) ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

(1.3) to, co zostało zamówione

(1.4) druk, formularz z listą zamówionych towarów lub usług

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zadzwoniłam i poprosiłam o anulowanie zamówienia.

(1.2) Złożymy zamówienie na dwadzieścia ton papieru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zãmuvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamawianie n., zamawiacz m.

czas. zamówić, zamawiać

przym. zamówieniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zlecenie, obstalowanie, dyspozycja, polecenie

Wiktionary

# zamówieniowy

przymiotnik od: zamówienie

SJP.pl

# zamoyski

[czytaj: zamojski] nazwisko, m.in. Andrzej Zamoyski (1800-1874) - działacz polityczny i gospodarczy

SJP.pl

postacie fikcyjne:

- Adam Zamoyski – postać literacka autorstwa Jacka Dukaja

osoby noszące nazwisko Zamoyski:

- Adam Zamoyski (ur. 1949) – historyk
- Andrzej Zamoyski (ujednoznacznienie)
- August Zamoyski (1893-1970) – rzeźbiarz
- Jan Zamoyski (ujednoznacznienie)
- Jerzy Zamoyski (zm. 1621) – biskup
- Konstanty Zamoyski (1846-1923) – ordynat
- Marcin Zamoyski (ur. 1947) – prezydent Zamościa
- Marcin Zamoyski (1637-1689) – podskarbi
- Maurycy Zamoyski (1871-1939) – polityk
- Michał Zamoyski (ujednoznacznienie)
- Paweł Zamoyski (1922-1985) – hrabia
- Stanisław Zamoyski (ujednoznacznienie)
- Stefan Adam Zamoyski (1904-1976) – ziemianin
- Stefan Zamoyski (1837–1899) – naczelnik
- Tomasz Zamoyski (ujednoznacznienie)
- Władysław Zamoyski (ujednoznacznienie)
- Zdzisław Jan Zamoyski (1591-1670) – podstoli

Wikipedia

# zamózgowie

Rdzeń przedłużony (łac. medulla oblongata) – część mózgowia (dokładniej tyłomózgowia), łącząca rdzeń kręgowy z mostem. Ma kształt ściętego stożka. Skupione są w nim ośrodki nerwowe odpowiedzialne za funkcje odruchowe (mimowolne): ośrodek oddechowy, ośrodek ruchowy, ośrodek naczynioruchowy, ośrodek sercowy, ośrodek ssania, ośrodek żucia, ośrodek połykania, a także ośrodki odpowiedzialne za: wymioty, kichanie, kaszel, ziewanie, wydzielanie potu.

Wikipedia

# zamożniej

stopień wyższy od przysłówka: zamożnie

SJP.pl

# zamożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zamożny; bardziej zamożny

SJP.pl

# zamożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posiadanie dużego majątku, życie w dostatku; bogactwo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɔʒnɔɕt͡ɕ, AS: zãmožność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. możny m.

przym. zamożny, możny, zamożysty

przysł. zamożnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) majętność, bogactwo

Wiktionary

# zamożny

dysponujący dużym majątkiem; bogaty, majętny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) dysponujący dużym majątkiem

(1.2) przest. obfitujący w dużą ilość czegoś

(1.3) daw. mający władzę; potężny, możny

w użyciu rzeczownikowym

(2.1) rzad. ktoś, kto jest zamożny (1.1-3)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɔʒnɨ, AS: zãmožny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamożność ż., możny mos.

przym. możny, zamożysty

przysł. zamożnie, możnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bogaty, dobrze sytuowany, dostatni, majętny, zasobny; pot. dziany, nadziany, forsiasty, przy forsie

(1.2) zasobny, obfity

Wiktionary

# zamożysty

przymiotnik

(1.1) daw. zamożny, bogaty, majętny

(1.2) daw. możny, potężny, przemagający

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lud zawsze hołduje bogatym i zamożystym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. możność ż., możny m., zamożenie m., zamożność ż.

przym. możny, zamożny

przysł. zamożnie

Wiktionary

# zampolit

zastępca przywódcy do spraw politycznych w wojsku radzieckim; politruk

SJP.pl

# zamrażać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamrozić)

(1.1) znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia

(1.2) ekon. wstrzymywać realizację, użytkowanie, sprzedaż czegoś

czasownik zwrotny niedokonany zamrażać się (dk. zamrozić się)

(2.1) być zamrażanym (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., zamrażalnia ż., zamrażalnik mrz., zamrażanie n., zamrażarka ż., zamrożenie n., mrożonka ż.

przysł. mroźno

przym. mrozowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłodzić, mrozić

(2.1) chłodzić się, mrozić się

Wiktionary

# zamrażacz

1. sprej do schładzania kontuzjowanej części ciała;
2. preparat chemiczny do zamrażania, używany m.in. w celu luzowania śrub i wyszukiwania usterek w podzespołach

SJP.pl

# zamrażalka

urządzenie elektryczne służące do zamrażania nietrwałych artykułów spożywczych oraz przechowywania ich w ujemnej temperaturze; zamrażarka, zamrażalnik

SJP.pl

# zamrażalnia

pomieszczenie umożliwiające zamrażanie artykułów spożywczych i przechowywanie ich w niskiej temperaturze; zamrażarnia, zamarzalnia

SJP.pl

# zamrażalnictwo

dział chłodnictwa zajmujący się procesami i techniką zamrażania produktów spożywczych

SJP.pl

# zamrażalnik

1. urządzenie elektryczne służące do zamrażania nietrwałych artykułów spożywczych oraz przechowywania ich w ujemnej temperaturze; zamrażalka, zamrażarka;
2. komora w lodówce służąca do szybkiego zamrażania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część lodówki lub samodzielne urządzenie, w którym produkty ulegają zamrożeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamrażać ndk., zamrozić dk.

Wiktionary

# zamrażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamrażać.

Wiktionary

Zamrażanie produktów żywnościowych – jedna z najkorzystniejszych pod względem biologicznym form utrwalania żywności. Pozwala w maksymalnym stopniu zachować odżywcze, dietetyczne i organoleptyczne walory świeżych produktów. Proces ten polega na szybkim doprowadzeniu produktu do temperatury ok. -30 °C, po czym następuje przechowywanie w komorach chłodniczych, w temp. ok. -20 °C. Zamrażaniu poddaje się mięso, ryby, jaja, masło, owoce i warzywa (mrożonki).

Wikipedia

#### Powiązane:

przysł. mroźno

rzecz. mrozik mrz., mrozek mrz., mrożonka ż., zamrażarka ż.

czas. zamrażać

przym. mrozowy

Wiktionary

# zamrażarka

1. urządzenie elektryczne do zamrażania nietrwałych artykułów spożywczych oraz przechowywania ich w ujemnej temperaturze; zamrażalka, zamrażalnik;
2. potocznie: wstrzymanie wszelkich działań w jakiejś sprawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja mama kupiła wczoraj nową zamrażarkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmraˈʒarka, AS: zãmražarka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamrażać

rzecz. zamrażanie

Wiktionary

# zamrażarnia

pomieszczenie umożliwiające zamrażanie artykułów spożywczych i przechowywanie ich w niskiej temperaturze; zamrażalnia, zamarzalnia

SJP.pl

# zamroczenie

Zespół zamroczeniowy (łac. obnubilatio, ang. obtundation, in. zamroczenie, stan pomroczny) – zespół zaburzeń świadomości o nagłym początku, trwający od kilku minut do kilku tygodni, który charakteryzuje ograniczenie kontaktu o różnym nasileniu, brak orientacji autopsychicznej i allopsychicznej, nieprawidłowe i niemożliwe do przewidzenia reakcje oraz emocje.

Wikipedia

# zamroczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamraczać)

(1.1) wywołać stan dezorientacji lub przytłumienia świadomości, np. poprzez silne emocje lub alkohol

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mocne światło zamroczyło mnie na chwilę.

(1.1) Opary chemikaliów zamroczyły wszystkich w laboratorium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmrɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: zãmročyć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. mroczny

rzecz. mrok mrz., zamroczenie n.

Wiktionary

# zamrowiony

taki, który pokrył się wielką liczbą czegoś; zarojony

SJP.pl

# zamróz

osad lodowy

SJP.pl

Zamróz, wietrzenie mrozowe, dezintegracja mrozowa, gelifrakcja, geliwacja, kongelacja – rodzaj wietrzenia fizycznego, polegający na rozsadzaniu lub rozkruszaniu skał w wyniku działania ciśnienia wytworzonego przez wielokrotnie zamarzającą i rozmarzającą wodę znajdującą się w szczelinach, porach skał.

Wikipedia

# zamrożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamrozić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamrażać, zamrozić

rzecz. mrozek mrz., mrozik mrz.

przym. mrozowy

Wiktionary

# zamrozić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zamrażać)

(1.1) obniżyć temperaturę, powodując zamarznięcie czegoś; silnie schłodzić

(1.2) zaprzestać użytkowania

czasownik zwrotny dokonany zamrozić się (ndk. zamrażać się)

(2.1) zostać zamrożonym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamrażalnik mrz., mrozik mrz., mrozek mrz., mróz mrz., zamrożenie n., mrożonka ż.

przysł. mroźno

przym. mrozowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) schłodzić

(1.2) unieruchomić

Wiktionary

# zamrożony

bardzo mocno schłodzony; mrożony

SJP.pl

# zamrzeć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zamierać)

(1.1) dokonany od|zamierać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmʒɛt͡ɕ, AS: zãmžeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamieranie n., zamarcie n.

czas. zamierać ndk.

przym. zamarły

Wiktionary

# zamrzenica

Zamrzenica – (niem. Sommersin) osada leśna w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Lubiewo nad wschodnim brzegiem zbiornika Koronowskiego. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Minikowo.

Od 1950 (także w latach 1975–1998) miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# zamsz

wyprawiona, miękka skóra z delikatnym meszkiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzem. rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

(1.2) włók. tkanina o lekko mechatej powierzchni, produkowana z mieszanki wełny

Wiktionary

Zamsz (z niem. Sämisch) – wyprawiona skóra zwierzęca nieposiadająca części licowej, miękka, ciągliwa, chłonna, o krótkim włóknie koloru naturalnego, żółtokremowego lub sztucznie barwiona.

Skóra może pochodzić z takich zwierząt jak: sarny, łosie, jelenie, owce, renifery lub kozy. Garbowanie zamszu odbywa się metodą tłuszczową. Najczęściej stosuje się go do wyrobu rękawiczek, bandaży, ścierek do szkła optycznego, obuwia lub wierzchniej odzieży. W grupie naturalnych zamszów najpopularniejsza jest ircha, czyli wyprawiona cienka skóra, najczęściej owcza.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zãmʃ, AS: zãmš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zamszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dewetyna, dywetyna

Wiktionary

# zamszak

potocznie: but zamszowy

SJP.pl

# zamszaki

potocznie: but zamszowy

SJP.pl

# zamszopodobny

mający niektóre właściwości zamszu; przypominający zamsz

SJP.pl

# zamszować

poddawać tkaninę obróbce w celu pokrycia jej drobnym meszkiem; flokować

SJP.pl

# zamszowarka

maszyna do pokrywania powierzchni tkanin warstwą ciętych włókien; flokowarka

SJP.pl

# zamszowaty

przypominający zamsz, imitujący zamsz

SJP.pl

# zamszownictwo

1. dział przemysłu skórzanego zajmujący się wyrobem zamszu;
2. handel zamszem

SJP.pl

# zamszowość

1. cecha czegoś wykonanego z zamszu;
2. cecha czegoś o miękkiej powierzchni pokrytej meszkiem;
3. cecha czegoś o łagodnym i delikatnym zapachu

SJP.pl

# zamszowy

1. → zamsz;
2. pokryty meszkiem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z zamszu

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. gładki, miękki, delikatny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Halina przyszła w zamszowej garsonce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamsz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zamtowy.

Wiktionary

# zamszyć

1. obłożyć, pokryć, zatkać coś mchem, watą, trocinami itp.;
2. uczynić coś mechatym, kosmatym;
3. pozwolić zarosnąć mchem; o mchu: zarosnąć coś (np. łąkę)

SJP.pl

# zamszyca

bylina z rodziny toinowatych, o pięcioramiennych kwiatach wydzielających zapach padliny; stapelia, brudnota

SJP.pl

# zamtowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. aksamitny, zamszowy

Wiktionary

# zamtuz

przestarzale: dom publiczny; lupanar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. dom publiczny

Wiktionary

Dom publiczny, dom rozpusty, dom schadzek (wulg. burdel, daw. zamtuz, lupanar) – budynek służący jako miejsce świadczenia płatnych usług seksualnych. Eufemistyczne określenia to salon masażu, agencja towarzyska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Był częstym bywalcem zamtuza.

(1.1) W zamtuzie zaraził się francą.

(1.1) Prostytutki zaciągały przechodzących kleryków do zamtuzów niemal siłą (…)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lupanar, burdel, dom publiczny

Wiktionary

# zamtuzik

zdrobnienie od: zamtuz

SJP.pl

# zamtuzowy

przymiotnik od: zamtuz

SJP.pl

# zamulać

1. pokrywać mułem, czynić mulistym; mulić, zmulać;
2. potocznie: o pokarmach: wywoływać problemy z trawieniem; zmulać;
3. potocznie: omamiać kogoś lub utrudnić zrozumienie czegoś; zmulać;
4. slangowo:
a) przynudzać;
b) być zmęczonym, śpiącym;
5. zamulać się - stawać się zamulonym

SJP.pl

# zamulacz

1. młodzieżowo:
a) osoba zanudzająca otoczenie; nudziarz;
b) pokarm osadzający się w przewodzie pokarmowym i opóźniający trawienie;
c) coś wywołującego otępienie, zmęczenie lub smutek; zmulacz;
2. w górnictwie: osoba zatrudniona przy zamulaniu wyrobisk; zmulacz

SJP.pl

# zamulaczka

→ zamulacz

SJP.pl

#### Patrz:

zamulacz

# zamulić

zmulić;
1. pokryć mułem, uczynić mulistym;
2. potocznie: o pokarmach: wywołać problemy z trawieniem;
3. potocznie: omamić kogoś lub utrudnić zrozumienie czegoś;
4. zamulić się - stać się zamulonym

SJP.pl

# zamulisko

teren zamulony, mulisty

SJP.pl

# zamurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamurować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamurować dk.

rzecz. murarstwo n., murek mrz., mur mrz.

Wiktionary

# zamuła

potocznie:
1. coś nudnego, zamulającego; nudy;
2. powolność, apatyczność; zamułka

SJP.pl

# zamułka

1. piasek zmieszany z wodą służący do wypełniania pustych wyrobisk górniczych;
2. potocznie: powolność, apatyczność; zamuła

SJP.pl

# zamułkowy

przymiotnik od: zamułka

SJP.pl

# zamykać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamknąć)

(1.1) zob. zamknąć. (np. okno)

(1.2) zob. zamknąć. (np. kluczem)

(1.3) zob. zamknąć. (aresztować)

(1.4) zob. zamknąć. (kończyć działanie)

(1.5) zob. zamknąć. (listę, kolejkę)

czasownik zwrotny niedokonany zamykać się (dk. zamknąć się)

(2.1) dosł. zob. zamknąć się. (np. o oknie)

(2.2) przen. zob. zamknąć się. (ukrywać uczucia)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robercie, zamykaj okna, jak wychodzisz z domu.

(1.2) Gdy wychodzę z domu, zawsze zamykam drzwi na trzy zamki, bo boję się włamywaczy.

(1.3) Policjanci zamykają codziennie drobnych pijaczków.

(1.4) Muzeum zamykamy o 17:00.

(1.5) Pochód zamykał mały chłopiec z lizakiem

(1.5) Listę zakupów zamyka pięć puszek sardynek

(2.1) Drzwi zamykały się z trzaskiem przy najmniejszym wietrze.

(2.2) Po każdym niepowodzeniu on się zamyka i nie rozmawia z nikim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈmɨkat͡ɕ, AS: zãmykać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamknąć dk.

rzecz. zamykanie n., zamykacz m., zamknięcie n., zamek m., zamkowy mos.

przym. zamknięty, zamkowy

Wiktionary

# zamykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zamykać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãmɨˈkãɲɛ, AS: zãmykãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zamknąć dk., zamykać ndk.

rzecz. zamek mrz.

Wiktionary

# zamykarka

urządzenie do automatycznego zamykania puszek (konserw)

SJP.pl

# zamyślać

1. mieć zamiar coś zrobić; planować, zamierzać;
2. zamyślać się - pogrążać się w myślach, w zadumie

SJP.pl

# zamyślenie

1. powziąć zamiar zrobienia czegoś; zaplanować, zamierzyć;
2. zamyślić się - pogrążyć się w myślach, w zadumie

SJP.pl

Zamyślenie – wiersz autorstwa Bolesława Leśmiana z 1920 (tom Łąka). Ma charakter programowy, jednak nie w stylu manifestu, czy eseju, ale raczej dzieła poetyckiego traktującego o poezji. Utwór dialoguje z tradycją romantyczną, z jej symboliką i mitologią, w tym kwestią boskości artysty.

Wikipedia

# zamyślić

1. powziąć zamiar zrobienia czegoś; zaplanować, zamierzyć;
2. zamyślić się - pogrążyć się w myślach, w zadumie

SJP.pl

# zamyślin

Wikipedia

# zamyślony

1. pogrążony w myślach;
2. wyrażający zamyślenie, zadumę, np. zamyślone spojrzenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pogrążony w myślach

(1.2) wyrażający zamyślenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamyślenie n.

czas. zamyślić się dk.

Wiktionary

# zamysł

1. pomysł, pierwotna idea; plan;
2. stan zatopienia się w myślach; zaduma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. to, co ktoś zamierza uczynić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãmɨsw̥, AS: zãmysu̯̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zamyślanie n., zamyślenie n.

czas. zamyślać ndk., zamyślić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zamiar, zamierzenie; książk. intencja

Wiktionary

# zan

nazwisko

SJP.pl

forma ściągnięta

(1.1) książk. za niego

Wiktionary

Zan – polskie nazwisko

- Tomasz Zan (1796–1855) – polski poeta
- Tomasz Zan (1902–1989) – żołnierz AK
- Helena z Zanów Stankiewiczowa (1904–1996) – polska działaczka społeczna, autorka wspomnień i wierszy (1904–1996)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zãɲ, AS: zãń

Wiktionary

# zanadrze

1. przestarzale: miejsce pod wierzchnim ubraniem na piersi; pazucha
2. mieć coś w zanadrzu - mieć coś w pogotowiu, co w odpowiedniej chwili można ujawnić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce pod ubraniem na piersi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pazucha

Wiktionary

# zanadto

więcej niżby należało, za bardzo; nadmiernie, nazbyt

SJP.pl

przysłówek

(1.1) więcej lub bardziej niż należałoby, za bardzo, za dużo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co i jak jeść, aby zanadto nie przytyć?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈnatːɔ, AS: zãna•to

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) za bardzo, za dużo, nadmiernie, nazbyt, zbyt, zbytnio

Wiktionary

# zanagramować

przestawić litery lub sylaby w wyrazie w taki sposób, by powstał nowy wyraz; anagramować

SJP.pl

# zanana

w Indiach i Iranie: wydzielona część mieszkania przeznaczona dla kobiet należących do rodziny; zenana

SJP.pl

# zandale

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sandały

Wiktionary

# żandarm

1. funkcjonariusz policji wojskowej;
2. w niektórych krajach, np. we Francji, umundurowany funkcjonariusz policji państwowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

(1.2) funkcjonariusz żandarmerii, francuskiej formacji policyjnej utrzymującej porządek na terenach wiejskich i małych miasteczkach

(1.3) przen. osoba nadmiernie kontrolująca, trzymająca się kurczowo zasad i narzucająca je innym

(1.4) daw. policjant

Wiktionary

- żandarmeria – policja wojskowa
- żandarmeria – w niektórych państwach rodzaj policji działającej na obszarach wiejskich
- żandarmeria – francuska ciężka jazda w XV-XVIII wieku wchodząca w skład gwardii królewskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) …w tej chwili stanowczej na wzgórzu (…) zabłysnął bagnet i pokazał się hełm żandarma.

(1.3) Spóźniłem się do pracy dwie minuty i miałem reprymendę od szefa. Straszny z niego żandarm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒãndarm, AS: žãndarm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żandarmeria ż.

przym. żandarmski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) gw-pl|Śląsk Cieszyński|szandar.

Wiktionary

# żandarmeria

1. policja wojskowa;
2. policja w niektórych krajach, np. we Francji;
3. budynek będący siedzibą tejże policji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) policja wojskowa

(1.2) formacja policyjna we Francji;

(1.3) oddziały policji państwowej pełniące funkcję służby porządkowej i policji politycznej w XIX i na początku XX w.

(1.4) ciężkozbrojna rycerska gwardia we Francji w XV–XVII w.

(1.5) funkcjonariusze tych policji

Wiktionary

- żandarmeria – policja wojskowa
- żandarmeria – w niektórych państwach rodzaj policji działającej na obszarach wiejskich
- żandarmeria – francuska ciężka jazda w XV-XVIII wieku wchodząca w skład gwardii królewskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Głównym zadaniem Żandarmerii Wojskowej jest utrzymywanie dyscypliny w szeregach armii.

(1.5) Ponieważ wszedł na teren jednostki wojskowej bez stosownych dokumentów, aresztowała go żandarmeria.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒãndarˈmɛrʲja, AS: žãndarmerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żandarm mos.

przym. żandarmski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żandarmeria wojskowa, ŻW; daw. Wojskowa Służba Wewnętrzna, WSW; książk. szkarłatne berety

Wiktionary

# żandarmka

→ żandarm

SJP.pl

#### Patrz:

żandarm

# żandarmski

związany z żandarmem - policjantem wojskowym lub policjantem francuskim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub zawodem żandarma, dotyczący żandarma lub żandarmerii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żandarm mrz., żandarmeria ż.

przym. żandarmeryjny

Wiktionary

# żandarowski

nazwisko

SJP.pl

# zandecki

nazwisko

SJP.pl

# zandol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. miner. piaskowiec

Wiktionary

# zandr

bardzo płaski, rozległy stożek napływowy powstały w wyniku działalności wód polodowcowych, zbudowany ze żwirów i piasków; sandr; piaszczysko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. zob. sandr.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãntr̥, AS: zãntr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zandrowy

Wiktionary

# zandrowy

przymiotnik od: zandr (sandr); sandrowy

SJP.pl

# zandżan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Wiktionary

- Zandżan – miasto w Iranie
- Zandżan – ostan w Iranie
- Zandżan – rzeka w Iranie

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zandżański

Wiktionary

# zandżański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zandżanem, dotyczący Zandżanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zandżan mrz.

Wiktionary

# zanęcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanęcać.

Wiktionary

Zanęta – śladowe ilości pokarmu o dużej wartości aromatycznej podawane w łowisko przez wędkarzy, w celu przywabienia i utrzymania w nim ryb. Zanęta ma różny skład i konsystencję, w zależności od poławianego gatunku.

W hodowli ryb zanętą nazywa się pożywienie służące do utrzymania ich w łowisku. Ryby są zwabiane dzięki atraktantom zapachowym. Zanętę stosuje się przed połowem nawet na kilka dni (gdy chodzi o przyzwyczajenie ryb do nieznanej im zanęty) lub podczas połowu dla utrzymania zwabionych ryb w łowisku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. niezanęcanie n., przynęta ż.

czas. zanęcać ndk.

Wiktionary

# żanecia

zdrobnienie od: Żaneta (imię żeńskie); Żanetka

SJP.pl

# żanęcin

Żanęcin – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Wiązowna.

Wieś jest sołectwem w gminie Wiązowna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Wiązownie.

Wikipedia

# żaneciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Żanety lub z nią związany

SJP.pl

# zanegować

zaprzeczyć

SJP.pl

# zanercze

parzysty narząd wydalniczy czynny u dorosłych owodniowców (gadów, ptaków i ssaków); nerka właściwa, nerka ostateczna

SJP.pl

# zanęta

pokarm dla ryb wrzucany do wody w celu zwabienia ich w rejon łowiska; pokarm pozostawiany w celu zwabienia zwierzyny lub ptaków; przynęta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Zanęta – śladowe ilości pokarmu o dużej wartości aromatycznej podawane w łowisko przez wędkarzy, w celu przywabienia i utrzymania w nim ryb. Zanęta ma różny skład i konsystencję, w zależności od poławianego gatunku.

W hodowli ryb zanętą nazywa się pożywienie służące do utrzymania ich w łowisku. Ryby są zwabiane dzięki atraktantom zapachowym. Zanętę stosuje się przed połowem nawet na kilka dni (gdy chodzi o przyzwyczajenie ryb do nieznanej im zanęty) lub podczas połowu dla utrzymania zwabionych ryb w łowisku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Żaneta i pracuję w chorzowskim lunaparku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒãˈnɛta, AS: žãneta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Żanetka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Żanetka

Wiktionary

# żanetka

zdrobnienie od: Żaneta (imię żeńskie); Żanecia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. od: Żaneta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rysiu, proszę, weź Żanetkę na huśtawki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żaneta ż.

Wiktionary

# zanętowy

→ zanęta

SJP.pl

#### Patrz:

zanęta

# żanetta

imię żeńskie

SJP.pl

# zangielszczać

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglicyzować, anglizować

SJP.pl

# zangielszczyć

poddać wpływom angielskim, nadać cechy angielskie; zanglizować

SJP.pl

# zangliczyć

nadać czemuś cechy angielskie

SJP.pl

# zanglizować

poddać wpływom angielskim, nadać cechy angielskie; zangielszczyć

SJP.pl

# zaniebieściały

taki, który zaniebieściał; zaniebieszczały

SJP.pl

# zaniebieścić

rzadko: sprawić, że coś stanie się niebieskie; zaniebieszczyć

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dać się widzieć jako niebieska plama na jakimś tle

(1.2) rzad. zafarbować coś na niebiesko

czasownik zwrotny zaniebieścić się

(2.1) zaniebieścić (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Niezapominajki zaniebieściły się na polanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛˈbʲjɛ̇ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: zãńebʹi ̯ėśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niebieski mos., zaniebieszczanie n., zaniebieszczenie n., niebieskość ż., niebo n.

czas. zaniebieszczać ndk., zaniebieszczyć dk.

przym. niebieski, niebieskawy

przysł. niebiesko

temsłow. niebiesko-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zaniebeszczyć

Wiktionary

# zaniebieszczały

taki, który zaniebieszczał; zaniebieściały

SJP.pl

# zaniebieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaniebieścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛbʲjɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zãńebʹi ̯eščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaniebieścić

przym. niebieski, niebieskawy

rzecz. niebieski mos., niebo n.

temsłow. niebiesko-

Wiktionary

# zaniebieszczyć

rzadko: sprawić, że coś stanie się niebieskie; zaniebieścić

SJP.pl

# zaniechać

zaprzestać czegoś lub zrezygnować z czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaniechiwać)

(1.1) nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zarzucić, porzucić, zostawić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniechanie n.

czas. niechać ndk./dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poniechać, porzucić, zaprzestać, zrezygnować, dać za wygraną

Wiktionary

# zaniechanie

zaprzestać czegoś lub zrezygnować z czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaniechać.

Wiktionary

Czyn – zachowanie się podmiotu prawa, które rodzi skutki prawne, nawet wówczas, gdy do wywołania tych skutków podmiot swym zachowaniem nie zmierzał.

Czyn można popełnić przez świadome działanie (sterowane wolą zachowanie przejawiające się w formie kompleksu ruchów) lub zaniechanie („bezczynność kierunkowa” - powstrzymanie się od działania). Nie należą do czynów w rozumieniu prawniczym zachowania człowieka w stanie wyłączającym świadomość, np. podczas snu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛˈxãɲɛ, AS: zãńeχãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaniechać, niechać

Wiktionary

# zaniechiwać

zaprzestawać, odstępować od czegoś, rezygnować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaniechać)

(1.1) nie podejmować działania lub ulegać rezygnacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniechiwanie n.

czas. zaniechać dk.

Wiktionary

# zanieczyścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zanieczyszczać)

(1.1) dokonany od|zanieczyszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanieczyszczanie n., zanieczyszczenie n.

czas. oczyszczać, zanieczyszczać ndk.

przym. zanieczyszczony

Wiktionary

# zanieczyszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanieczyścić)

(1.1) czynić nieczystym

czasownik zwrotny niedokonany zanieczyszczać się (dk. zanieczyścić się)

(2.1) ulegać zanieczyszczeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanieczyszczanie n., zanieczyszczenie n.

czas. oczyszczać, zanieczyścić

przym. zanieczyszczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brudzić, brukać, kontaminować, plugawić, walać, zabrudzać, zaśmiecać

(2.1) brudzić się, brukać się, zabrudzać się

Wiktionary

# zanieczyszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanieczyszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: zãńečyščãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanieczyszczenie n.

czas. oczyszczać, zanieczyszczać ndk., zanieczyścić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brudzenie

Wiktionary

# zanieczyszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan bycia zanieczyszczonym

(1.2) substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Źródłem zanieczyszczeń wód są duże zakłady przemysłowe i miasta, a ostatnio także rolnictwo, zwłaszcza środki chemiczne i gnojowica przysparzają dużo kłopotów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zãńečyščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanieczyszczanie n.

czas. oczyszczać, zanieczyszczać ndk., zanieczyścić dk.

przym. zanieczyszczony

Wiktionary

# zanieczyszczony

przymiotnik

(1.1) taki, który nie jest czysty

(1.2) taki, który nie jest jednorodny ani przejrzysty

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zanieczyścić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanieczyszczenie n.

czas. zanieczyszczać ndk., zanieczyścić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brudny

(1.2) mętny

(2.1) skażony

Wiktionary

# zaniedbać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaniedbywać)

(1.1) dokonany od|zaniedbywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bycie członkiem współczesnego demos wymaga od obywateli coraz większego przygotowania, tymczasem edukacja obywatelska jest zaniedbana, co powoduje wzrost konformizmu i apatii politycznej z jednej strony, a z drugiej - wzrost podatności na perswazję demagogiczną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈɲɛdbat͡ɕ, AS: zãńedbać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniedbanie n., zaniedbywanie n.

czas. zaniedbywać

przym. zaniedbany

Wiktionary

# zaniedbanie

→ zaniedbany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaniedbać.

(1.2) coś, co powinno być zrobione, a nie zostało zrobione

Wiktionary

#### Patrz:

zaniedbany

#### Przykłady

(1.2) Przepraszam, to zaniedbanie wynikło z mojej winy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛdˈbãɲɛ, AS: zãńedbãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaniedbać, zaniedbywać

ims. zaniedbany

przym. zaniedbany

Wiktionary

# zaniedbany

przymiotnik

(1.1) będący w stanie zaniedbania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Incydent miał miejsce w Szwecji, ale dobrze sobie poradziłem pomimo mojego nieco zaniedbanego szwedzkiego.

(1.1) Ten kościółek jest potwornie zaniedbany już od wielu lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniedbanie n., zaniedbywanie n.

czas. zaniedbać dk., zaniedbywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brudny, niechlujny, nieczysty, nieuporządkowany, opuszczony, zapluty, zapuszczony, zapyziały

Wiktionary

# zaniedbywać

czasownik

(1.1) nie troszczyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie należy zaniedbywać rodziny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲɛdˈbɨvat͡ɕ, AS: zãńedbyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniedbywanie, zaniedbanie

czas. zaniedbać

przym. zaniedbany

Wiktionary

# zaniedbywalny

możliwy do zaniedbania

SJP.pl

# zaniedbywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaniedbywać.

Wiktionary

Zaniedbywanie – forma przemocy wobec innych, w wychowaniu i opiece nad drugim człowiekiem to brak ingerencji w potrzeby fizyczne i psychiczne (np. dziecka). Zaniedbywanie obejmuje celowe lub nieświadome niewykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych i wychowawczych, wobec osoby podlegającej opiece, przez osobę do tego zobowiązaną (np. z racji władzy rodzicielskiej).

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zaniedbać, zaniedbywać ndk.

przym. zaniedbany

Wiktionary

# zanielały

złagodnieć, zeszlachetnieć

SJP.pl

# zanieleć

złagodnieć, zeszlachetnieć

SJP.pl

# zaniemagać

rzadko: tracić siły, omdlewać

SJP.pl

# zaniemawiać

tracić zdolność mówienia, zwykle z emocji

SJP.pl

# zaniemczać

rzadko: zasiedlać Niemcami; zniemczać, germanizować

SJP.pl

# zaniemóc

książkowo: podupaść na zdrowiu, zachorować

SJP.pl

# zaniemówić

stać się niemym (zwykle na jakiś czas), nie móc wydobyć głosu w wyniku nagłego, silnego przeżycia, stresu itp.; oniemieć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) chwilowo stracić zdolność swobodnego mówienia na skutek silnych uczuć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pacjenci szpitala, zwłaszcza ci najmniejsi, zaniemówili z przejęcia, kiedy młodzież wręczała im słodkości i upominki, takie jak np. pluszaki.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mówić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oniemieć

Wiktionary

# zaniemyski

→ Zaniemyśl

SJP.pl

#### Patrz:

Zaniemyśl

# zaniemyśl

miasto w Polsce

SJP.pl

Zaniemyśl (niem. Santomischel) – miasto w Polsce położone w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Zaniemyśl. Siedziba gminy Zaniemyśl. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 432. Od południowego zachodu do miasta przylega Jezioro Raczyńskie.

Wikipedia

# zaniemyślanin

mieszkaniec Zaniemyśla (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zaniemyślanka

mieszkanka Zaniemyśla (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zaniepokojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczucie niepokoju, niepewności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moskwa zaczęła również przejawiać coraz wyraźniejsze zaniepokojenie rosnącą obecnością amerykańską w regionie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niepokój m., niepokojenie n.

czas. niepokoić ndk., zaniepokoić dk.

przysł. niepokojąco

przym. zaniepokojony

Wiktionary

# zaniepokojony

przymiotnik

(1.1) ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) 4 lipca chińskie media podały, że „zaniepokojeni częstymi przypadkami zachorowań wśród pingwinów pracownicy szanghajskiego zoo postanowili uodpornić podopiecznych, karmiąc ich regularnie czosnkiem”.

(1.1) Stany Zjednoczone, ale nie tylko, są zaniepokojone dezinformacją odnośnie do bezpieczeństwa cybernetycznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaniepokojenie n.

czas. zaniepokoić dk., zaniepokajać ndk.

Wiktionary

# zanieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. zanosić)

(1.1) dokonany od|zanosić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czarownik zamknął wieko plecionkaecionki i zaniósł ją na dawne miejsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: zãńėść

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nieść ndk.

rzecz. zaniesienie n.

Wiktionary

# zaniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zaniewidzieć

stracić wzrok, zdolność widzenia; oślepnąć, ociemnieć

SJP.pl

# zaniewski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Zaniewski (ur. 1939) – poeta, prozaik, autor tekstów piosenek
- Iwo Zaniewski (ur. 1956) – polski malarz, fotografik, reżyser
- Jerzy Zaniewski (1891–) – oficer artylerii Wojska Polskiego
- Jerzy Zaniewski (1901–) – oficer kawalerii Wojska Polskiego
- Mariusz Zaniewski (ur. 1977) – polski aktor
- Teodor Leon Zaniewski (1897–1975) – pułkownik saprów
- Zbigniew Zaniewski (ur. 1940) – polski naukowiec, cybernetyk

Wikipedia

# zanihilować

unicestwić, poddać całkowitej destrukcji

SJP.pl

# zanihilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanihilować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezanihilowanie n.

czas. zanihilować dk.

Wiktionary

# zanik

stopniowe zmniejszanie się, zamieranie, zanikanie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zanikanie, zamieranie czegoś

(1.2) proces stopniowego zmniejszania się objętości tkanki, narządu, zdolności organizmu lub części ciała będące rezultatem uszkodzenia nerwów, długotrwałej bezczynności lub niedokrwienia

Wiktionary

Atrofia (stgr. ἀτροφία atrophia), zanik, wiąd – stopniowe zmniejszanie się objętości komórki, tkanki, narządu lub części ciała. Wyróżnia się zanik fizjologiczny i patologiczny.Typy zaników:

- z braku czynności, atrophia ex inactivitate (np. dłuższe unieruchomienie kończyny powoduje zmniejszenie jej średnicy)
- z ucisku, atrophia e compressione (np. w obrębie kości z powodu naczyń)
- z niedożywienia, atrophia ex inanitione (np. tkanka tłuszczowa)
- z odnerwienia, atrophia neurotrophica (np. mięśni, atrophia musculorum)
- hormonalny, atrophia hormonalis (np. brak ACTH powoduje zanik kory nadnerczy, przy obniżonym poziomie estrogenów – zanik endometrium, nabłonka pochwy, sutka u kobiet po menopauzie; drugi przykład jest fizjologią)
- starczy, atrophia senilis (serce, mózg – zachodzi fizjologicznie z wiekiem).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzãɲik, AS: zãńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanikanie n., zaniknięcie n.

czas. zanikać ndk., zaniknąć dk.

przym. zanikowy, zanikły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubywanie, zanikanie, zamieranie, wymieranie, znikanie

(1.2) atrofia

Wiktionary

# zanikać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaniknąć)

(1.1) stawać się niepostrzegalnym

(1.2) przestawać istnieć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanik mrz., zanikanie n., zaniknięcie n.

czas. zaniknąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czeznąć, kurczyć się, maleć, marnieć, niknąć, podupadać, słabnąć, ubywać, umykać, zacierać się, zamazywać się, zatracać się, zmniejszać się

(1.2) ginąć, niknąć, obumierać, przechodzić, przepadać, wymierać, zamierać, zawalić się

Wiktionary

# zanikanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanikać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲiˈkãɲɛ, AS: zãńikãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanik m., zaniknięcie n.

czas. zanikać ndk., zaniknąć dk.

przym. zanikowy, zanikły

Wiktionary

# zaniknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zanikać)

(1.1) dokonany od|zanikać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanik m., zanikanie n., zaniknięcie n.

czas. zanikać

Wiktionary

# zaniknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaniknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãɲicˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zãńiḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanik m., zanikanie n.

czas. zanikać ndk., zaniknąć dk.

przym. zanikowy, zanikły

Wiktionary

# zanikowy

przymiotnik od: zanik

SJP.pl

# zanikły

taki, który zanikł (zaniknął), np. "dawno zanikłe wspomnienia"

SJP.pl

# zanim

spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, że zdarzenie, o którym mowa w zdaniu nadrzędnym, nastąpiło albo nastąpi przed zdarzeniem, o którym mowa w zdaniu podrzędnym (np. Uciekajmy stąd, zanim strażnik się obudzi!); nim

SJP.pl

spójnik

(1.1) przed jakimś wydarzeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanim położysz się spać, odrób pracę domową.

(1.1) Wrócę, zanim zaczniesz za mną tęsknić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzãɲĩm, AS: zãńĩm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nim; gw-pl|Śląsk Cieszyński|kim.

Wiktionary

# zanimalizować

nadać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; zanimizować

SJP.pl

# zanimby

"zanim" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# zanimizować

nadać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; zanimalizować

SJP.pl

# zanimować

animować, zaanimować;
1. pobudzić do działania, do działalności w czymś, zachęcić do czegoś, ożywić;
2. poruszyć kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
3. narysować lub wykonać zdjęcia do filmu rysunkowego;
4. stworzyć ruchome obrazy za pomocą komputera

SJP.pl

# zaniówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Zaniówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Parczew. leży przy drodze wojewódzkiej nr 815.

W 1673 roku właścicielem wsi był starosta mielnicki Jan Kazimierz Gołuchowski. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# zaniszczyć

rzadko: zniszczyć, wyniszczyć

SJP.pl

# zaniżać

zmniejszać coś, obniżać wartość czegoś, co jest dużo cenniejsze; pomniejszać

SJP.pl

# zaniżyć

zmniejszyć coś, obniżyć wartość czegoś, co jest dużo cenniejsze; pomniejszyć

SJP.pl

# zankiel

dawniej: klamra, sprzączka

SJP.pl

# zańków

Zańków – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sławatycze.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Sławatycze. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 91 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Różańcowej w Sławatyczach.

Wikipedia

# żanna

imię żeńskie

SJP.pl

Żanna – imię żeńskie, powstałe najprawdopodobniej pod wpływem rosyjskim, przez fonetyczne zapisanie francuskiej wersji imienia Joanna, czyli Jeanne.

Żanna imieniny obchodzi 4 lutego, 30 maja, 17 sierpnia, 27 grudnia.

Wikipedia

# zanni

komiczny sługa, błazen z włoskiej komedii dell'arte

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Marco Zanni – włoski polityk, europoseł
- Mirko Zanni – włoski sztangista, olimpijczyk
- Reto Zanni – szwajcarski piłkarz

Wikipedia

# żanniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Żanny lub z nią związany

SJP.pl

# żanny

przymiotnik

(1.1) poznań. żytni

Wiktionary

# zanocować

przespać gdzieś noc

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nocować)

(1.1) zostać w jakimś miejscu na nocleg

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocnik mos./mrz., nocka ż., noc ż.

Wiktionary

# zanokcica

w medycynie: ropne zapalenie tkanki podskórnej palca ręki oraz stopy; paronychia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. syst. nazwa systematyczna|Asplenium|L.|ref=tak., rodzaj roślin należących do rodziny zanokcicowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju zanokcica (1.1)

(1.3) med. rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp;

Wiktionary

- Zanokcica – choroba ludzkich paznokci
- Zanokcica (Asplenium) – rodzaj paproci z rodziny zanokcicowatych
- Zanokcica - choroba bydła i owiec

Zobacz też

- Jaskinia Zanokcica

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rodzaj zanokcica obejmuje ok. 70 gatunków paproci.

(1.2) Między głazami rosła mała zanokcica.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. zanokcicowate lm nm., zanokcicowce lm nm.

Wiktionary

# zanokcicowate

rodzina paproci z rzędu paprotkowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Aspleniaceae|Newman|ref=tak., rodzina paproci z rzędu paprotkowców;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zanokcica ż., zanokcicowce lm nm.

Wiktionary

# zanokcicowaty

skosatka zanokcicowata - gatunek mszaków z rzędu meszkowców

SJP.pl

# zanokcicowce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Aspleniaceae|Newman|ref=tak., rząd paproci z gromady paprotników;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanokcicowce zalicza się do paprotników.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanokcica ż., zanokcicowate lm nm.

Wiktionary

# zanonimizować

przekształcić informacje w celu ukrycia tożsamości i uniemożliwienia identyfikacji danej osoby

SJP.pl

# zanosić

czasownik

(1.1) przemieszczać coś

czasownik zwrotny zanosić się

(2.1) szykować się

(2.2) być czegoś pełnym

(2.3) pot. tracić oddech

(2.4) wydawać gwałtowne i głośne dźwięki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdzie to zanosisz!?

(2.1) Zanosi się na burzę.

(2.2) On zanosi się od płaczu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈnɔɕit͡ɕ, AS: zãnośić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przenosić, wznosić

rzecz. zanoszenie n., zaniesienie n.

Wiktionary

# zanoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanosić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zanosić, wznosić

rzecz. zaniesienie n.

Wiktionary

# zanotować

czasownik przechodni dokonany (ndk. notować)

(1.1) dokonany od|notować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanotowanie n., notatka ż., notka ż., notatnik mrz.

czas. notować

Wiktionary

# zanotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanotować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãnɔtɔˈvãɲɛ, AS: zãnotovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zanotować dk.

rzecz. notatnik mrz., notatka ż., notka ż.

Wiktionary

# zanotowywać

zapisywać coś dla pamięci; notować

SJP.pl

# żanr

genre;
1. styl gry, twórczości charakterystyczny dla artysty;
2. gatunek twórczości literackiej, muzycznej lub plastycznej o specyficznych cechach;
3. rzeźba lub malarstwo rodzajowe przedstawiające sceny z życia codziennego

SJP.pl

# zantagonizować

doprowadzić osoby lub grupy osób do wzajemnej wrogości; skonfliktować, skłócić, poróżnić

SJP.pl

# zanudzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanudzić)

(1.1) powodować nudę, nudzić

czasownik zwrotny niedokonany zanudzać się (dk. zanudzić się)

(2.1) odczuwać nudę, nudzić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestali rozmawiać z sąsiadami, w szkole zaczęli nosić się z pańska, kioskarzy i tramwajarzy zanudzali informowaniem o swych genialnych dzieciach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈnud͡zat͡ɕ, AS: zãnuʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nuda ż., nudziarz m., zanudzanie n., nudności nmos.

czas. nudzić ndk., przynudzać ndk.

przym. nudny, nudnawy

przysł. nudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nudzić, męczyć

Wiktionary

# zanudzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanudzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãnuˈd͡zãɲɛ, AS: zãnuʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zanudzać

przysł. nudno

rzecz. nudziarz m.

Wiktionary

# zanulować

rzadko: unieważnić, anulować

SJP.pl

# zanurkować

1. całkowicie zanurzyć się w wodzie;
2. wejść w głąb czegoś;
3. o samolocie: polecieć po stromym torze w stronę ziemi;
4. środowiskowo: upaść teatralnie w celu wymuszenia faulu

SJP.pl

# zanurkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanurkować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãnurkɔˈvãɲɛ, AS: zãnurkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zanurkować dk., nurkować ndk.

rzecz. nurzanie n., nurek, nur, nurkowanie

przym. nurkowy

Wiktionary

# zanurzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanurzyć)

(1.1) zagłębiać coś w czymś ciekłym, sypkim lub miękkim

(1.2) wkładać coś w głąb czegoś

czasownik zwrotny niedokonany zanurzać się (dk. zanurzyć się)

(2.1) wchodzić do jakiejś cieczy, zwykle wody

(2.2) zostać przynajmniej częściowo zatopionym

(2.3) przen. wchodzić do czegoś lub sprawiać takie wrażenie

(2.4) przen. pogrążać się w czymś niematerialnym, ulegać czemuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopiec, płynąc kajakiem, co chwilę zanurzał rękę w wodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈnuʒat͡ɕ, AS: zãnužać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zanurzanie n., zanurzenie n., nurzanie n.

przym. nurkowy

czas. zanurzyć

Wiktionary

# zanurzalny

dający się zanurzyć

SJP.pl

# zanurzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanurzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzãnuˈʒãɲɛ, AS: zãnužãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurzanie n., zanurzenie dk.

czas. zanurzyć dk., zanurzać ndk.

przym. nurkowy

Wiktionary

# zanurzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zanurzyć.

(1.2) mors. o łodzi podwodnej: stan znajdowania się pod wodą

(1.3) mors. odległość między najgłębiej znajdującą się pod wodą częścią statku a powierzchnią wody

Wiktionary

Zanurzenie – na statku wodnym jest to odległość pionowa mierzona na owrężu pomiędzy letnią wodnicą ładunkową a górną powierzchnią stępki płaskiej lub punktem zetknięcia się wewnętrznej powierzchni poszycia poszycia ze stępką belkową.

Zanurzenie jednostek pływających z wyznaczoną drzewną wolną burtą mierzy się na burcie do letniej drzewnej linii ładunkowej.

Zanurzenie oznacza się literą T.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzãnuˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zãnužẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurzanie n., zanurzanie n. ndk.

czas. zanurzyć dk., zanurzać ndk.

przym. nurkowy

Wiktionary

# zanurzeniowo

→ zanurzeniowy

SJP.pl

#### Patrz:

zanurzeniowy

# zanurzeniowy

przymiotnik od: zanurzenie

SJP.pl

# zanurzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zanurzać)

(1.1) dokonany od|zanurzać.

czasownik zwrotny dokonany zanurzyć się (ndk. zanurzać się)

(2.1) dokonany od|zanurzać się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãˈnuʒɨt͡ɕ, AS: zãnužyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zanurzać ndk.

rzecz. nurzanie n., zanurzenie n. dk., zanurzanie n. ndk.

przym. nurkowy

Wiktionary

# zanussi

[czytaj: zanus-i] nazwisko

SJP.pl

# zanzibar

1. wyspa koralowa na Oceanie Indyjskim;
2. miasto w Tanzanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;

(1.2) geogr. adm. miasto w Tanzanii, położone na wyspie Zanzibar (1.1);

Wiktionary

Zanzibar może odnosić się do:

- Zanzibar – wyspa na Oceanie Indyjskim
- Zanzibar – archipelag na Oceanie Indyjskim
- Zanzibar – miasto w Tanzanii, na wyspie Zanzibar
- Sułtanat Zanzibaru – historyczne państwo istniejące w latach 1856–1964 w Afryce Wschodniej
- Zanzibar – autonomiczna część Tanzanii
- Zanzibar – węgierski zespół muzyczny

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Zanzibarczyk mos., zanzibarczyk mos., Zanzibarka ż., zanzibarka ż.

przym. zanzibarski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Zanzibar

* białoruski: (1.1) Занзібар m.

* ido: (1.1) Zanzibar

* kataloński: (1.1) Zanzíbar

* niemiecki: (1.1) Sansibar n.

* rosyjski: (1.1) Занзибар m.

* słowacki: (1.2) Zanzibar m.

* ukraiński: (1.1) Занзібар m.

źródła.

== Zanzibar (język angielski.) ==

thumb|Zanzibar (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Zanzibar.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Zanzibar

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zãw̃ˈzʲibar, AS: zãũ̯zʹibar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zanzibarczyk mos., zanzibarczyk mos., Zanzibarka ż., zanzibarka ż.

przym. zanzibarski

Wiktionary

# zanzibarczyk

mieszkaniec Zanzibaru (miasta w Tanzanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec wyspy Zanzibar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zanzibar mrz., zanzibarczyk mos., zanzibarka ż.

:: fż. Zanzibarka ż.

przym. zanzibarski

Wiktionary

# zanzibarka

mieszkanka Zanzibaru (miasta w Tanzanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka wyspy Zanzibar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zanzibar mrz., zanzibarczyk mos., zanzibarka ż.

:: fm. Zanzibarczyk mos.

przym. zanzibarski

Wiktionary

# zanzibarski

→ Zanzibar

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zanzibarem, dotyczący Zanzibaru, pochodzący z Zanzibaru

Wiktionary

#### Patrz:

Zanzibar

#### Powiązane:

rzecz. Zanzibar mrz., Zanzibarczyk mos., Zanzibarka ż.

Wiktionary

# zaoblać

rzadko: czynić obłym; zaokrąglać

SJP.pl

# zaoblić

rzadko: uczynić obłym; zaokrąglić

SJP.pl

# zaobrączkowywać

środowiskowo: nakładać kajdanki na aresztanta

SJP.pl

# zaobserwować

czasownik przechodni dokonany (ndk. obserwować)

(1.1) dokonany od|obserwować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obserwować ndk.

rzecz. obserwacja ż., obserwator mos., obserwatorium n., obserwatorka ż., obserwowanie n., zaobserwowanie n.

przym. obserwacyjny, obserwowalny

Wiktionary

# zaoceaniczny

przymiotnik

(1.1) taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za oceanem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze swego zaoceanicznego miejsca pobytu Wittlin pisał 30 grudnia 1959 roku: „Straszną rzeczą jest dla pisarza starzeć się w obcym świecie i to w dodatku w Nowym Jorku, będącym chyba ostateczną antypodą Asyżu i wszystkiego, co asyskie”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. oceaniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) transoceaniczny

Wiktionary

# zaoctować

zamienić w ocet

SJP.pl

# zaoczać

dawniej: dostrzegać, spostrzegać

SJP.pl

# zaoczna

1. dziejący się pod nieobecność osoby zainteresowanej;
2. dotyczący systemu studiowania zorganizowanego w ten sposób, że uczniowie pracują w większości samodzielnie, spotykają się na wyznaczonych nielicznych spotkaniach i zdają egzaminy;
3. potocznie: studiujący lub uczący się w szkołach działających w takim systemie

SJP.pl

# zaoczniak

potocznie: uczestnik kursu zaocznego, szkoły zaocznej

SJP.pl

# zaocznie

przysłówek

(1.1) urz. w czasie nieobecności osoby zainteresowanej

(1.2) w systemie zaocznym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɔt͡ʃʲɲɛ, AS: zaočʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zaoczny

rzecz. oko n., oczęta nmos.

Wiktionary

# zaoczny

1. dziejący się pod nieobecność osoby zainteresowanej;
2. dotyczący systemu studiowania zorganizowanego w ten sposób, że uczniowie pracują w większości samodzielnie, spotykają się na wyznaczonych nielicznych spotkaniach i zdają egzaminy;
3. potocznie: studiujący lub uczący się w szkołach działających w takim systemie

SJP.pl

# zaodrzanin

dawniej: osoba mieszkająca za Odrą

SJP.pl

# zaodrze

część Opola po zachodniej stronie Odry

SJP.pl

Zaodrze (niem. Odervorstadt) – część Opola znajdująca się po zachodniej stronie Odry; zwyczajowo podzielone na Zaodrze „bliższe” (między Odrą a kanałem Ulgi – w granicach miasta przed 1899 rokiem) oraz Zaodrze „dalsze” umiejscawiane na zachód od wspomnianego kanału.

Wikipedia

# zaodwłok

tylna część odwłoku u pajęczaków

SJP.pl

# zaoferować

złożyć ofertę, zaproponować kupno

SJP.pl

# zaoferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaoferować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. oferować, zaoferować dk.

rzecz. oferent, oferta ż.

Wiktionary

# zaofertować

złożyć oferty w postępowaniach przetargowych

SJP.pl

# zaogniać

1. silnie rozgrzewać, rumienić, czerwienić;
2. wywoływać stan zapalny, jątrzyć;
3. o konflikcie, napiętej sytuacji: wzmagać, eskalować;
4. dawniej: roznamiętniać kogoś, podniecać;
5. zaogniać się:
a) silnie rozgrzewać się, czerwienieć się;
b) jątrzyć się, przechodzić w stan zapalny;
c) o konflikcie, napiętej sytuacji: wzmagać, zaostrzać się;
d) przestarzałe: zajmować się ogniem, zapalać

SJP.pl

# zaognianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaogniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaogniać ndk.

Wiktionary

# zaognić

1. silnie rozgrzać, zarumienić, zaczerwienić;
2. wywołać stan zapalny, rozjątrzyć;
3. zaostrzyć, eskalować konflikt;
4. dawniej: roznamiętnić kogoś, podniecić;
5. zaognić się:
a) silnie rozgrzać się, zaczerwienić się;
b) jątrzyć się, przejść w stan zapalny;
c) wzmóc, zaostrzyć się (o konflikcie);
d) przestarzałe: zająć się ogniem, zapalić

SJP.pl

# zaogniony

1. silnie rozgrzać, zarumienić, zaczerwienić;
2. wywołać stan zapalny, rozjątrzyć;
3. zaostrzyć, eskalować konflikt;
4. dawniej: roznamiętnić kogoś, podniecić;
5. zaognić się:
a) silnie rozgrzać się, zaczerwienić się;
b) jątrzyć się, przejść w stan zapalny;
c) wzmóc, zaostrzyć się (o konflikcie);
d) przestarzałe: zająć się ogniem, zapalić

SJP.pl

# zaogrodzie

obszar za ogrodem

SJP.pl

## Integralne części wsi w Polsce

Wg TERYT jest ich 6

- Zaogrodzie – część wsi Krzywowólka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Sławatycze
- Zaogrodzie – część wsi Międzyleś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Tuczna
- Zaogrodzie – część wsi Tuczna w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Tuczna
- Zaogrodzie – część wsi Wola Gręboszowska w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Gręboszów
- Zaogrodzie – część wsi Łobzów w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
- Zaogrodzie – część wsi Czyżów w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica

Wikipedia

# zaokrąglać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) mat. zmniejszyć liczbę miejsc dziesiętnych

(1.2) czynić coś okrągłym lub okrąglejszym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaokrąglanie n., zaokrąglenie n., okrąg m., Okrąglak mrz., okrąglak mzw./mrz.

czas. zaokrąglić dk.

przym. zaokrąglony

Wiktionary

# zaokrąglanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaokrąglać.

Wiktionary

Zaokrąglanie – w zapisie pozycyjnym danej liczby zastąpienie zerami pewnej liczby końcowych cyfr znaczących, tj. niezerowych.

Zaokrąglanie liczb polega na:

1. ustaleniu dokładności zaokrąglenia, tj. na wskazaniu cyfry, względem której określane jest zaokrąglenie;
2. zastąpieniu zerami wszystkich cyfr na prawo od wskazanej cyfry;
3. zwiększeniu wskazanej cyfry o jeden, jeśli sąsiednia z prawej cyfra przed wyzerowaniem była większa lub równa 5. Jeżeli w dodawaniu wystąpi przeniesienie, trzeba je uwzględnić.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zaokrąglać ndk.

rzecz. okrąglak mrz., Okrąglak mrz.

przym. okrągły, zaokrąglony

Wiktionary

# zaokrąglenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaokrąglić.

(1.2) to, co jest zaokrąglone, okrągłość, owalność

(1.3) liczba, do której zaokrąglono jakąś wartość

Wiktionary

Zaokrąglanie – w zapisie pozycyjnym danej liczby zastąpienie zerami pewnej liczby końcowych cyfr znaczących, tj. niezerowych.

Zaokrąglanie liczb polega na:

1. ustaleniu dokładności zaokrąglenia, tj. na wskazaniu cyfry, względem której określane jest zaokrąglenie;
2. zastąpieniu zerami wszystkich cyfr na prawo od wskazanej cyfry;
3. zwiększeniu wskazanej cyfry o jeden, jeśli sąsiednia z prawej cyfra przed wyzerowaniem była większa lub równa 5. Jeżeli w dodawaniu wystąpi przeniesienie, trzeba je uwzględnić.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɔkrɔ̃ŋɡˈlɛ̃ɲɛ, AS: zaokrõŋglẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaokrąglić dk., zaokrąglać ndk.

przym. okrągły, zaokrąglony

rzecz. Okrąglak mrz., okrąglak mrz.

Wiktionary

# zaokrąglić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaokrąglać)

(1.1) dokonany od|zaokrąglać.

czasownik zwrotny dokonany zaokrąglić się (ndk. zaokrąglać się)

(2.1) dokonany od|zaokrąglać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaokrąglenie n., Okrąglak mrz., okrąglak mrz.

przym. zaokrąglony, okrągły

czas. zaokrąglać

Wiktionary

# zaokrąglony

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) o kształcie okrągłym lub zbliżonym do niego

(1.2) jęz. wymawiany z wargami ułożonymi w kształt koła

(1.3) mat. o zmniejszonej liczbie miejsc dziesiętnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mleczaj rydz, jadany w całej Europie, ma zaokrąglony kapelusz, który jest dość lepki w wilgotnych warunkach.

(1.2) W tej nazwie greckie „ου” występuje chyba na miejscu dawnego słowiańskiego „i” (potem „ь”), które widocznie obcy zapisywacz (Grek?) usłyszał jako samogłoskę zaokrągloną […].

(1.3) W zestawieniu statystycznym podano tylko zaokrąglone wartości, a ja chciałabym wiedzieć dokładnie!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaokrąglanie n., zaokrąglenie n.

czas. zaokrąglać, zaokrąglić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kształtny, okrągły, owalny, pełny

(1.2) okrągły

Wiktionary

# zaokrętować

1. zaangażować kogoś jako członka załogi statku;
2. przyjąć kogoś na statek jako pasażera;
3. potocznie: wejść na pokład statku jako członek załogi lub pasażer; zaokrętować się

SJP.pl

# zaokrętowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaokrętować.

Wiktionary

Zaokrętowanie – włączenie osób przybyłych na okręt lub statek (jednostkę pływającą) w stan załogi lub pasażerów wraz z ich zakwaterowaniem, zaprowiantowaniem, ewentualnie przydzieleniem im funkcji, środków ratunkowych itp.

Zaokrętowaniem nazywa się też wpisanie marynarza na listę załogi statku lub okrętu, lub przeniesienie marynarza z oddziału lądowego na okręt.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. okręt m., okrętowanie n., okrętnik m.

czas. zaokrętować dk., okrętować ndk.

przym. okrętowy

Wiktionary

# zaokrętowywać

okrętować;
1. angażować kogoś jako członka załogi statku;
2. przyjmować kogoś na statek jako pasażera;
3. potocznie: wchodzić na pokład statku jako członek załogi lub pasażer; zaokrętowywać się, okrętować się

SJP.pl

# zaoleić

zanieczyścić olejem, oleistą substancją

SJP.pl

# zaolejać

zanieczyszczać olejem, oleistą substancją

SJP.pl

# zaolejować

naolejować, poolejować;
1. nasycić materiał olejem w celach konserwacyjnych;
2. nałożyć olej na włosy w celach pielęgnacyjnych

SJP.pl

# zaoliwiać

1. zabrudzać oliwą;
2. zaoliwiać się - zabrudzać się oliwą

SJP.pl

# zaoliwić

zabrudzić oliwą

SJP.pl

# zaolziaczka

mieszkanka Zaolzia (części Śląska Cieszyńskiego); Zaolzianka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zaolzia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konkurs na najlepszy ser domowej roboty wygrała Zaolziaczka z Jabłonkowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaolzie n.

:: fm. Zaolziak m.

przym. zaolziański

Wiktionary

# zaolziak

mieszkaniec Zaolzia (części Śląska Cieszyńskiego); Zaolzianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zaolzia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najmłodszy z Zaolziaków przeczyta opowiadanie Gustawa Morcinka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaolzie n.

:: fż. Zaolziaczka ż.

przym. zaolziański

Wiktionary

# zaolzianin

mieszkaniec Zaolzia (części Śląska Cieszyńskiego); Zaolziak

SJP.pl

# zaolzianka

mieszkanka Zaolzia (części Śląska Cieszyńskiego); Zaolziaczka

SJP.pl

# zaolziański

→ Zaolzie (część Śląska Cieszyńskiego)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zaolziem, dotyczący Zaolzia, pochodzący z Zaolzia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znaleźliśmy te fotografie w jednym z zaolziańskich wydawnictw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaolzie n., Zaolzianin m., Zaolziak m., Zaolziaczka ż.

Wiktionary

# zaolzie

część Śląska Cieszyńskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region położony na zachód od Olzy;

Wiktionary

Zaolzie (niem. Olsa-Gebiet, gw. Zaolzi, cz. Záolží, Záolší) – używana głównie w Polsce i przez polską mniejszość w Czechach potoczna nazwa tej części dawnego Księstwa Cieszyńskiego (inaczej Śląska Cieszyńskiego), która była według lokalnego porozumienia polskiej i czeskiej rad narodowych z dnia 5 listopada 1918 pod tymczasową kontrolą polskiej administracji, a na Konferencji w Spa w 1920, po arbitralnym podziale regionu między Polskę i Czechosłowację, została przez mocarstwa przyznana Czechosłowacji (dziś Czechy). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy, stanowiącej od 1920 w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechosłowacją. Od północy i wschodu obszar Zaolzia ograniczany jest granicą polsko-czeską wzdłuż granic obecnych powiatów wodzisławskiego i cieszyńskiego. Od zachodu za granicę uważa się historyczną granicę językową, od południa granicą czesko-słowacką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Teraz mieszkańcy Zaolzia często zaglądają do Cieszyna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Olza ż., Zaolziak mos., Zaolziaczka ż.

przym. zaolziański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Śląsk Zaolziański, ziemia czeskocieszyńska

Wiktionary

# zaondulować

ułożyć włosy w loki lub fale; zondulować, wyondulować

SJP.pl

# zaopatrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaopatrzyć)

(1.1) stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy

(1.2) wyposażać w coś

(1.3) dodawać ozdobniki do tekstu lub melodii

czasownik zwrotny niedokonany zaopatrywać się (dk. zaopatrzyć się)

(2.1) gromadzić potrzebne rzeczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɔpaˈtrɨvat͡ɕ, AS: zaopatryvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrywanie n., zaopatrzenie n., zaopatrzeniowiec m.

czas. zaopatrzyć dk.

Wiktionary

# zaopatrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stałe dostarczanie komuś potrzebnych mu rzeczy

(1.2) wyposażanie w odpowiednie urządzenia, instalacje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɔpatrɨˈvãɲɛ, AS: zaopatryvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrzenie n., zaopatrzeniowiec m.

czas. zaopatrywać ndk., zaopatrzyć dk.

przym. zaopatrzeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wyposażanie

Wiktionary

# zaopatrzenie

1. dostarczyć coś niezbędnego, potrzebnego
2. wyposażyć w odpowiednie urządzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy

(1.2) środki lub towary konieczne do działania jednostki organizacyjnej (np. do produkcji, sprzedaży)

(1.3) dział jednostki organizacyjnej realizujący zaopatrzenie (1.1)

Wiktionary

Zaopatrzenie – wszystkie środki materiałowo-techniczne wykorzystywane do wyposażenia, wsparcia i utrzymania wojska.

Z tym pojęciem wiąże się także termin:

- zaopatrzenie zasadnicze (ładunek zasadniczy) – produkty, istotne z punktu widzenia dalszego prowadzenia wojny w okresie przetrwania lub do zapewnienia przetrwania narodu w tym okresie, i które powinny być rozładowane tak szybko jak pozwalają na to okoliczności. Obejmują pożywienie, produkty rafinacji ropy, oleje, smary i zaopatrzenie medyczne.
- punkt zaopatrywania – jest to każdy punkt, w którym wydawane są poszczególne środki materiałowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) On jest odpowiedzialny za zaopatrzenie w materiały.

(1.2) Zaopatrzenie było skandaliczne, w sklepach brakowało nawet podstawowych artykułów.

(1.3) Budynek pełnił rolę ośrodka zaopatrzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ, AS: zaopaṭšẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrywanie n., zaopatrzeniowiec m.

czas. zaopatrzyć dk., zaopatrywać ndk.

przym. zaopatrzony, zaopatrzeniowy

ims. zaopatrzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dostawa, aprowizacja

(1.3) intendentura

Wiktionary

# zaopatrzeniowiec

pracownik działu zaopatrzenia przedsiębiorstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się zaopatrzeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pracował jako zaopatrzeniowiec na budowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrywanie n., zaopatrzenie n.

czas. zaopatrywać ndk., zaopatrzyć dk.

Wiktionary

# zaopatrzeniowy

przymiotnik od: zaopatrzenie

SJP.pl

# zaopatrzony

imiesłów

(1.1) taki, który otrzymał zaopatrzenie, wyposażenie; dostał potrzebne środki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɔpaˈṭʃɔ̃nɨ, AS: zaopaṭšõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrzenie

czas. zaopatrzyć

Wiktionary

# zaopatrzyć

1. dostarczyć coś niezbędnego, potrzebnego
2. wyposażyć w odpowiednie urządzenia

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zaopatrywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myślicie pewnie, że zaopatrzyłem się w korkowy kask tropikalny?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaopatrzenie n., zaopatrywanie n., zaopatrzeniowiec m.

czas. zaopatrywać ndk.

ims. zaopatrzony

Wiktionary

# zaopiekowany

potocznie: taki, którym się zaopiekowano

SJP.pl

# zaoponować

nie zgodzić się

SJP.pl

# zaorać

orząc, przewrócić warstwy ziemi na drugą stronę

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. orać)

(1.1) dokonany od|orać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɔrat͡ɕ, AS: zaorać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samozaoranie n., zaoranie n., oracz mos., orka

czas. orać

przym. orny

Wiktionary

# zaoranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaorać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samozaoranie n., zaorka ż., zaorek m., zaorywanie n.

czas. zaorać dk., zaorywać ndk.

przym. orny

Wiktionary

# zaorany

orząc, przewrócić warstwy ziemi na drugą stronę

SJP.pl

# zaorka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zaoranie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaoranie n.

Wiktionary

# zaorski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Zaorski:

- Andrzej Zaorski
- Jan Zaorski
- Janusz Zaorski
- Remigiusz Zaorski
- Ryszard Zaorski
- Tadeusz Zaorski (1917–1993)
- Tadeusz Zaorski (chmielarz)
- Zenon Zaorski

Wikipedia

# zaorywać

orząc, przewracać warstwy ziemi na drugą stronę

SJP.pl

# zaosie

wieś w Polsce

SJP.pl

Zaosie – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Ujazd.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# zaostrów

Zaostrów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Słupia Konecka.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Michała Archanioła w Pilczycy.

Wikipedia

# zaostrzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaostrzyć)

(1.1) czynić ostrym, spiczastym, kłującym

(1.2) czynić wyrazistym

(1.3) w stosunku do przepisów, reguł, sankcji: czynić mniej liberalnymi, bardziej ograniczającymi lub grożącymi wyższymi karami

(1.4) w stosunku do sytuacji, konfliktu, polemiki: wzmacniać ich intensywność

czasownik zwrotny niedokonany zaostrzać się (dk. zaostrzyć się)

(2.1) o sytuacji, konflikcie, polemice: wzmacniać intensywność, eskalować

(2.2) o zmysłach: poprawiać swoją czułość

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaostrzyć, ostrzyć

rzecz. ostrość ż.

Wiktionary

# zaostrzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaostrzać)

(1.1) dokonany od|zaostrzać.

czasownik zwrotny dokonany zaostrzyć się (ndk. zaostrzać się)

(2.1) dokonany od|zaostrzać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaostrzać, ostrzyć

rzecz. zaostrzanie n., zaostrzenie n., ostrość ż.

Wiktionary

# zaoszczędzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaoszczędzić)

(1.1) ekon. odkładać jakąś ilość czegoś, gospodarując w sposób rozsądny

(1.2) nie narażać kogoś na coś przykrego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaoszczędzanie n.

czas. oszczędzać

przym. oszczędnościowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbierać

(1.2) ochraniać, oszczędzać

Wiktionary

# zaoszczędzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaoszczędzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. oszczędzać, zaoszczędzać ndk.

Wiktionary

# zaoszczędzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaoszczędzać)

(1.1) dokonany od|zaoszczędzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. oszczędnie

rzecz. oszczędności nmos., oszczędność ż., oszczędzanie n.

przym. oszczędny, oszczędnościowy

czas. oszczędzać, oszczędzić

Wiktionary

# zaowocować

czasownik dokonany (ndk. owocować)

(1.1) wydać, zrodzić owoce

(1.2) przen. przynieść wymierne efekty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˌɔvɔt͡sɔˈvat͡ɕ, AS: zaovocovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. owocarka ż., owoc m., owocek m., owocnik m., owocówka ż., owocowość ż., owocność ż., owocowanie n., zaowocowanie n.

czas. owocować ndk.

przym. owocowy, owocny

przysł. owocowo, owocnie

Wiktionary

# zaowocowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaowocować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaowocować dk.

rzecz. owoc mrz., owocarka ż.

przym. owocny, owocowy

Wiktionary

# żąp

dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząp, rząpie, rząpik, żomp

SJP.pl

# zapacać

powodować przesiąkanie (ubrania) potem

SJP.pl

# zapach

1. bodziec odbierany przez zmysł węchu
2. przyjemna woń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) węchowe wrażenie zmysłowe;

(1.2) substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1)

(1.3) olejek eteryczny dodawany do ciast

(1.4) fiz. jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom;

Wiktionary

Zapach (łac. olfactus, ang. odor lub odour, smell, fr. odeur, niem. Geruch) – w najogólniejszym sensie:

- cecha związków chemicznych lub ich mieszanin (odorantów), polegająca na zdolności do pobudzania narządu węchu, czyli odgrywania roli bodźców wywołujących wrażenia (mówimy np. „Aminy mają zapach rybi”),
- wrażenie węchowe, odbierane w wyniku działania chemicznego bodźca (mówimy np. „Czuję jakiś ładny zapach”).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od strony obory unosił się niemiły zapach krów.

(1.2) Nasza firma wprowadzi ten zapach na rynek jeszcze w tym roku.

(1.3) Nie wyszło mi to ciasto… Zapomniałam dodać zapachu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapax, AS: zapaχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pachnidło n.

:: zdrobn. zapaszek m.

czas. pachnieć

przym. zapachowy

przysł. zapachowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) woń

Wiktionary

# zapachowiec

pracownik działu fabryki perfum, w którym komponuje się zapachy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kompozytor zapachów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapach m.

czas. zapachnieć dk., zapachnąć dk.

przym. zapachowy

Wiktionary

# zapachowy

→ zapach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zapachu, posiadający (ładny) zapach

Wiktionary

#### Patrz:

zapach

#### Powiązane:

rzecz. zapach m., zapaszek m., zapachowiec mos.

czas. pachnieć ndk., zapachnieć dk.

Wiktionary

# zapaciać

potocznie:
1. zabrudzić czymś mokrym, mazistym; zababrać, zaciapać, zapaćkać, zapaprać;
2. zatkać otwór czymś mazistym; zaciapać, zapaćkać;
3. żartobliwie: zapłacić;
4. zapaciać się - zabrudzić się czymś mokrym, mazistym

SJP.pl

# zapaczkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapaczkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. paczka ż., paczkowanie n.

Wiktionary

# zapad

w gwarze myśliwskiej przylot głuszca na tokowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zapaść

(1.2) przest. upadek

(1.3) przest. zapadlina, zapadlisko

(1.4) daw. zachód (moment zniknięcia za horyzontem)

(1.5) daw. geogr. zachód (kierunek)

(1.6) daw. zapadnięcie, zapadanie

Wiktionary

Zapad – skała na wschodnich obrzeżach wsi Podzamcze w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Ogrodzieniec. Znajduje się na Wyżynie Ryczowskiej, będącej częścią Wyżyny Częstochowskiej wchodzącej w skład Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Skały na tej wyżynie zbudowane są z późnojurajskich wapieni.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzapat, AS: zapat

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapadni

rzecz. zapadnia ż.

Wiktionary

# zapadać

o śniegu: padając, zasypać coś

SJP.pl

czasownik (dk. zapaść)

(1.1) osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.

(1.2) wpadać w chorobę, stracić zdrowie

(1.3) o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się

(1.4) zbliżać się (w czasie); nadchodzić, następować, nastąpić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpadat͡ɕ, AS: zapadać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapadnia ż., zapadka ż., zapadanie n., zapadlisko n., zapaść ż.

czas. zapaść

przym. zapadkowy

Wiktionary

# zapadalność

liczba chorych na określoną chorobę; zachorowalność, chorobowość

SJP.pl

Zapadalność, potocznie zachorowalność – liczba nowo zarejestrowanych przypadków danej choroby w przedziale czasu (zwykle roku) na sto tysięcy osób badanej populacji.

Jeśli zapadalność i chorobowość utrzymują się na stałym poziomie, występuje zależność:chorobowość = zapadalność × średni czas trwania choroby.

Wikipedia

# zapadalny

taki, który należy uregulować w określonym terminie

SJP.pl

# zapadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈdãɲɛ, AS: zapadãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapadać, zapaść

rzecz. zapadnia ż., zapadlisko n., zapadka ż., zapaść ż.

przym. zapadkowy

Wiktionary

# zapadka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapadlisko n., padnięcie n., zapadnia ż., zapadanie n., zapadnięcie n., padanie n., wypadanie n., wypadnięcie n., zapaść ż.

czas. zapadać ndk., zapaść dk., padanie n., padnięcie n., wypadanie n., wypadnięcie n.

przym. zapadkowy, zapadniowy, zapaściowy, padnięty

Wiktionary

# zapadkowy

przymiotnik od: zapadka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zapadką, dotyczący zapadki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. padnięcie n., zapadlisko n., zapadka ż., zapadnia ż., zapadanie n., zapadnięcie n., padanie n., wypadanie n., wypadnięcie n., zapaść ż.

czas. zapadać ndk., zapaść dk., padanie n., padnięcie n., wypadanie n., wypadnięcie n.

przym. zapadniowy, zapaściowy, padnięty

Wiktionary

# zapadlina

teren zapadnięty; zapadlisko

SJP.pl

# zapadlinowy

przymiotnik od: zapadlina

SJP.pl

# zapadlisko

teren zapadnięty; zapadlina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zagłębienie w gruncie, które powstało wskutek zapadnięcia się niższych warstw;

Wiktionary

Zapadlisko – fragment skorupy ziemskiej obniżony wzdłuż uskoków. Zapadliska powstają często na przedpolu gór o budowie płaszczowinowej. Wyróżnia się zapadliska przedgórskie (np. Zapadlisko przedkarpackie) lub na obszarze orogenu zapadlisko śródgórskie (np. Zapadlisko Saary, Zapadlisko Zakarpackie).

Nieciągłe deformacje powierzchni ziemi określane jako zapadliska mogą wynikać również z prowadzonych robót górniczych i przybierać formy zbliżone do kraterów czy lejów krasowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈdlʲiskɔ, AS: zapadlʹisko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapadnięcie n., zapadanie n., zapadka ż., zapadalność ż., zapaść ż.

czas. zapaść, zapadać, paść, padać

przym. zapadliskowy, zapadkowy

Wiktionary

# zapadliskowy

przymiotnik od: zapadlisko

SJP.pl

# zapadni

przymiotnik

(1.1) daw. zachodni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapad m.

Wiktionary

# zapadnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mechanicznie opuszczana lub podnoszona część podłoża

(1.2) rzad. zapadlina, zagłębienie terenu

(1.3) przest. pułapka, zasadzka

Wiktionary

- zapadnia – rodzaj pułapki w fortyfikacjach
- zapadnia sceniczna – urządzenie sceniczne w teatrze

Na Ukrainie

- Zapadnia – wieś na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, w rejonie brusiłowskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kara główna staje się technicznym zabiegiem, w którym biorą udział bezosobowe maszyny – gilotyna i szubienica z mechaniczną zapadnią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapadka ż., zapad m., zapadalność ż., zapadanie n., zapadnięcie n., zapaść ż.

czas. zapadać ndk., zapaść dk.

przym. zapadkowy

Wiktionary

# zapadnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapaść.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapaść

rzecz. zapadnia ż., zapadka ż., zapadlisko n., zapaść ż.

przym. zapadkowy

Wiktionary

# zapadnięty

zapadły;
1. taki, który osunął się w głąb czegoś;
2. o miejscu na ciele: wklęśnięty, najczęściej na skutek starości lub choroby

SJP.pl

# zapadniowy

przymiotnik od: zapadnia

SJP.pl

# zapadowy

przymiotnik od: zapad

SJP.pl

# zapadły

1. oddalony od ludzi, cywilizacji;
2. taki, który osunął się w głąb czegoś; zapadnięty;
3. o miejscu na ciele: wklęśnięty, najczęściej na skutek starości lub choroby; zapadnięty

SJP.pl

# zapajęczony

1. pokryty pajęczynami
2. pełen pająków
3. gwarowo: zagrodzony gęstym, plecionym płotem

SJP.pl

# zapakować

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapakowywać)

(1.1) włożyć w opakowanie w celu podarku lub zabezpieczenia

(1.2) włożyć w pakunek (np. w torbę, skrzynię) celem podróży czy przemieszczenia

(1.3) pot. umieścić siłą

czasownik zwrotny dokonany zapakować się (ndk. zapakowywać się)

(2.1) włożyć swoje rzeczy w pakunek do podróży, transportu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapakowanie n., paczkowanie n., pakowacz mos., paker mos./mrz.

czas. rozpakowywać, pakować, zapakowywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spakować

(1.2) spakować

(2.1) spakować się

Wiktionary

# zapakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapakować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pakowacz mos., paczka ż., zapakowywanie n., pakowanie n., paczkowanie n.

czas. zapakować dk., zapakowywać ndk., pakować ndk.

Wiktionary

# zapakowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapakować)

(1.1) wkładać w opakowanie w celu podarowania komuś lub dla zabezpieczenia

(1.2) wkładać w pakunek (np. w walizkę, kufer) celem podróży albo transportu

(1.3) pot. umieszczać siłą

czasownik zwrotny niedokonany zapakowywać się (dk. zapakować się)

(2.1) wkładać swoje rzeczy w pakunek do podróży, zabrania gdzieś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapakować

rzecz. zapakowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pakować

(1.2) pakować

(2.1) pakować się

Wiktionary

# zapalać

powodować zapłon

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapalić)

(1.1) zob. zapalić. (ogień)

(1.2) zob. zapalić. (światło)

(1.3) zob. zapalić. (silnik, radio)

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapalić)

(2.1) pot. o silniku zob. zapalić.

czasownik zwrotny niedokonany zapalać się (dk. zapalić się)

(3.1) zob. zapalić się. (płomieniem)

(3.2) zob. zapalić się. (o świetle)

(3.3) książk. zob. zapalić się. (do jakiegoś przedsięwzięcia)

(3.4) książk. zob. zapalić się. (o uczuciu)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po kolacji zaczęliśmy zapalać ognisko.

(1.2) Idąc do łazienki, zapalał światło we wszystkich pomieszczeniach po drodze.

(3.1) Zużył całą paczkę zapałek, a ognisko wciąż się nie zapalało.

(3.2) Codziennie punktualnie o dwudziestej zapalały się latarnie uliczne.

(3.3) Bardzo się zapalał do każdego nowego pomysłu wspólnika.

(3.4) Gdy go widział, zawsze zapalał się w nim wielki gniew.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpalat͡ɕ, AS: zapalać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. palenie n., zapałka ż., zapalniczka ż., zapalnik mrz., zapalenie n., zapalanie n., zapaleniec mos., zapał mrz.

przym. zapalny, palny

przysł. zapalnie

czas. odpalić, palić ndk., rozpalać ndk., zapalić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpalać, podpalać

(1.2) włączać, zaświecać

(1.3) włączać, uruchamiać

(2.1) pot. zaskakiwać

(3.1) rozpalać się

(3.2) rozbłyskiwać, włączać się, zaświecać się

(3.3) zachęcać się

Wiktionary

# zapalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapalać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy zapalaniu papierosa zawsze drżały mu ręce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈlãɲɛ, AS: zapalãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. palić, ndk. zapalać, dk. zapalić

rzecz. zapalenie n., zapalniczka ż., zapał mrz., zapałka ż.

Wiktionary

# zapalarka

Zapalniczka – mały przenośny przedmiot służący do wytwarzania ognia, najczęściej w celu zapalenia papierosa lub cygara. Składa się z korpusu (zazwyczaj metalowego lub plastikowego) wypełnionego palną substancją, oraz mechanizmu zapalającego i „wydmuchującego” płomień. Zapalniczki w przeciwieństwie do zapałek, przeznaczone są do wielokrotnego użytku. Wyjątkiem jest tzw. wieczna zapałka, która łączy cechy obu przedmiotów.

Wikipedia

# zapalczywiec

osoba porywcza, popędliwa, łatwo wybuchająca gniewem; popędliwiec

SJP.pl

# zapalczywiej

stopień wyższy od przysłówka: zapalczywie

SJP.pl

# zapalczywość

gorliwość; żarliwość; skłonność do unoszenia się gniewem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto jest zapalczywy

Wiktionary

# zapalczywszy

stopień wyższy od przymiotnika: zapalczywy

SJP.pl

# zapalczywy

łatwo wybuchający gniewem; porywczy, popędliwy, temperamentny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. łatwo unoszący się gniewem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapalczywość ż.

przysł. zapalczywie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) popędliwy, porywczy, gwałtowny

Wiktionary

# zapalenie

spowodować zapłon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

(1.2) odczasownikowy od|zapalić.; sprawienie, że coś płonie, coś jest pochłaniane przez ogień

Wiktionary

Zapalenie, stan zapalny, reakcja zapalna, proces zapalny, odczyn zapalny (łac. inflammatio) – uporządkowany proces rozwijający się w tkance unaczynionej pod wpływem czynnika uszkadzającego. Zapalenie może być spowodowane czynnikami: chemicznymi, fizycznymi, biologicznymi (zakażenie drobnoustrojami chorobotwórczymi) - ogólnie czynnikami egzogennymi lub endogennymi. Celem zapalenia jest obrona organizmu. Proces zapalny powinien więc doprowadzić do usunięcia czynnika chorobotwórczego i pozwolić na powrót tkanki do stanu fizjologicznego. U większości osób starszych, jednakże, przejście zapalenia w stan chroniczny może stać się jednym z czynników zagrożenia większą umieralnością.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapalenie spojówek objawia się m.in. światłowstrętem, swędzeniem i pieczeniem oczu.

(1.2) Uderzenie piorunu spowodowało zapalenie kabli elektrycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ, AS: zapalẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. palenie, podpalenie, zapałka, zapalniczka, zapalanie

czas. palić (zapalić), wypalać, zapalać

przym. zapalny, palny

Wiktionary

# zapaleniec

książkowo: osoba ożywiona jakąś ideą, pełna zapału do działania; entuzjasta, zagorzalec, pasjonat, miłośnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. ktoś, kto z zapałem oddaje się jakiemuś hobby, zajęciu czy działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Andrzej jest komputerowym zapaleńcem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈlɛ̃ɲɛt͡s, AS: zapalẽńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapał m., zapałka ż., zapłon m., zapalnik m., zapalniczka ż.

czas. odpalić, palić, zapalić dk., zapalać ndk.

przym. zapalony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) entuzjasta, fiksat, fan

Wiktionary

# zapaleńszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: zapalony (namiętny, zagorzały)

SJP.pl

# zapalić

spowodować zapłon

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapalać)

(1.1) wzniecić ogień

(1.2) sprawić, że coś zaczyna się świecić, zaczyna dawać światło

(1.3) pot. uruchomić, np. silnik samochodu, radio, telewizor

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zapalać)

(2.1) pot. o silniku zacząć pracować

czasownik zwrotny dokonany zapalić się (ndk. zapalać się)

(3.1) zacząć się palić, zająć się płomieniem

(3.2) zacząć się świecić

(3.3) książk. nabrać chęci, zapału do jakiegoś przedsięwzięcia

(3.4) książk. o uczuciu opanować kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po kolacji poszliśmy zapalić ognisko.

(1.2) Idąc do łazienki zapalił światło w przedpokoju.

(1.3) Mój samochód to stary grat, dwa dni stał na mrozie i już nie mogę zapalić silnika.

(2.1) Mój samochód to stary grat, dwa dni stał na mrozie i już silnik nie chce zapalić.

(3.1) Przy trzeciej zapałce ognisko wreszcie się zapaliło.

(3.3) Bardzo zapalił się do najnowszego pomysłu wspólnika.

(3.4) Nagle zapalił się w nim wielki gniew.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpalʲit͡ɕ, AS: zapalʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. palenie n., zapałka ż., zapalniczka ż., zapalnik mrz., zapalenie n., zapalanie n., zapaleniec mos., zapał mrz.

przym. zapalny, palny

przysł. zapalnie

czas. odpalić, palić ndk., rozpalać ndk., zapalać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpalić, podpalić

(1.2) włączyć, zaświecić

(1.3) włączyć, uruchomić

(2.1) pot. zaskoczyć

(3.1) rozpalić się

(3.2) rozbłysnąć, włączyć się, zaświecić się

(3.3) zachęcić się

(3.4) zagotować się

Wiktionary

# zapaliczka

roślina z rodziny baldaszkowatych, występująca w rejonie śródziemnomorskim i środkowej Azji; roślina lecznicza i ozdobna

SJP.pl

Zapaliczka (Ferula) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje ponad 200 gatunków. Najwięcej z nich występuje w południowo-zachodniej i centralnej Azji, ale przedstawiciele rodzaju rosną na rozległym obszarze od basenu Morza Śródziemnego wraz z północną Afryką i południową Europą, po Chiny. Zasiedlają zwykle obszary suche, miejsca nasłonecznione, zbiorowiska trawiaste i stoki wzgórz. Kwiaty zapylane są głównie przez muchówki.

Wikipedia

# zapalniczka

kieszonkowy przyrząd do krzesania ognia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

Wiktionary

Zapalniczka – mały przenośny przedmiot służący do wytwarzania ognia, najczęściej w celu zapalenia papierosa lub cygara. Składa się z korpusu (zazwyczaj metalowego lub plastikowego) wypełnionego palną substancją, oraz mechanizmu zapalającego i „wydmuchującego” płomień. Zapalniczki w przeciwieństwie do zapałek, przeznaczone są do wielokrotnego użytku. Wyjątkiem jest tzw. wieczna zapałka, która łączy cechy obu przedmiotów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ciemności prztyknęła zapalniczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapalʲˈɲit͡ʃka, AS: zapalʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapalenie n., zapalanie n., zapalnik m., zapalarka ż., zapłon m., zapaleniec m.

czas. odpalić, rozpalać, palić dk., zapalać ndk., zapalić dk.

przym. palny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|fojercojg, fojercok.; środ. uczn. żarmaszyna

Wiktionary

# zapalniej

stopień wyższy od przysłówka: zapalnie

SJP.pl

# zapalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zapalny

SJP.pl

# zapalnik

urządzenie powodujące detonację ładunku materiału wybuchowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. wojsk. urządzenie do odpalania ładunku wybuchowego

Wiktionary

Zapalnik – urządzenie zapalające lub powodujące wybuch materiału wybuchowego. Dzięki niemu fala detonacyjna przechodzi na główny materiał wybuchowy, który sam trudno detonuje.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. palić, zapalać, zapalić

rzecz. zapałka ż., zapał mrz., zapaleniec mos., zapalniczka ż.

przym. zapalny, zapalnikowy

Wiktionary

# zapalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zapalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapał m.

przym. zapalny

przysł. zapalnie

czas. palić

Wiktionary

# zapalny

przymiotnik

(1.1) o właściwościach zapalających

(1.2) med. dotyczący zapalenia

(1.3) stanowiący zarzewie konfliktu lub mogący nim się stać

(1.4) skłonny do nieobliczalnych zachowań

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) W komorze przedniej stwierdza się obecność komórek zapalnych oraz wysięku mogącego przybrać formę ropostka […].

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. palić, zapalać, zapalić

rzecz. zapalnik mrz., zapalność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łatwo palny, łatwopalny

(1.3) konfliktogenny

(1.4) gwałtowny, nieobliczalny, niezrównoważony, temperamentny, wybuchowy

Wiktionary

# zapalony

spowodować zapłon

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonujący coś z zapałem

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy bierny od czas. zapalić (włączyć światło)

(2.2) ims. przymiotnikowy bierny od czas. zapalić (wzniecić płomień)

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. palić, rozpalać, odpalić

przym. palny

rzecz. zapaleniec mos., zapał mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) entuzjastyczny, gorliwy, oddany, zaciekły, zagorzały, zażarty

Wiktionary

# zapalski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Kazimierz Zapalski – polski wojskowy
- Mikołaj Zapalski – polski paleontolog

Wikipedia

# zapamiętać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapamiętywać)

(1.1) dokonany od|zapamiętywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dobrze zapamiętałem sobie jego twarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapãˈmʲjɛ̃ntat͡ɕ, AS: zapãmʹi ̯ẽntać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapamiętywać, pamiętać

rzecz. zapamiętanie n., pamiątka ż., pamięć ż., pamięciówka ż., pamiętnik mrz.

Wiktionary

# zapamiętale

przysłówek

(1.1) w sposób zapamiętały

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapamiętałość ż.

przym. zapamiętały

Wiktionary

# zapamiętalej

stopień wyższy od przysłówka: zapamiętale

SJP.pl

# zapamiętalszy

stopień wyższy od przymiotnika: zapamiętały

SJP.pl

# zapamiętanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapamiętać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapamiętywać, zapamiętać dk.

rzecz. pamiątka ż., pamięciówka ż.

Wiktionary

# zapamiętliwy

dawniej: zapamiętały, zawzięty, zajadły

SJP.pl

# zapamiętywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapamiętać)

(1.1) utrwalać coś w pamięci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvat͡ɕ, AS: zapãmʹi ̯ẽntyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapamiętać, pamiętać, popamiętać, opamiętać

rzecz. zapamiętanie n., zapamiętywanie n., pamięć ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pamiętać

Wiktionary

# zapamiętywalność

stopień łatwości zapamiętania czegoś

SJP.pl

# zapamiętywalny

dający się zapamiętać

SJP.pl

# zapamiętywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapamiętywać.

Wiktionary

Zapamiętywanie – jest to czynność i pierwsza faza procesu pamięciowego tzw. faza nabywania określonej formy zachowania lub przyswojenia tego, co na daną jednostkę oddziałuje. Zapamiętywanie może mieć postać jednego aktu spostrzeżeniowego lub być złożoną aktywnością.

Zobacz też: kodowanie (psychologia), przechowywanie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapãmʲjɛ̃ntɨˈvãɲɛ, AS: zapãmʹi ̯ẽntyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapamiętywać

Wiktionary

# zapanować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. panować, zapanowywać)

(1.1) zdołać kontrolować, podporządkować swojej woli

(1.2) zacząć rządzić jakimś terytorium

(1.3) nastąpić w określonym czasie lub przestrzeni

(1.4) zdobyć przewagę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapanowanie n.

czas. opanować, panować

przym. pański, Pański

Wiktionary

# zapanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapanować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapanować dk.

przym. Pański

Wiktionary

# zapaplać

czasownik

(1.1) zagadać

Wiktionary

# zaparafować

1. podpisać się parafą (parafką);
2. podpisać uzgodniony tekst dokumentu;
3. zabezpieczyć dokumenty poprzez numerację stron i przeciągnięcie przez nie sznurka, którego końce pieczętuje się

SJP.pl

# zaparcie

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. utrudniona lub nieczęsta defekacja;

Wiktionary

Zaparcie (potocznie: zatwardzenie, obstrukcja) – utrudniona lub nieczęsta (rzadziej niż 2 razy na tydzień) defekacja. W skrajnych przypadkach może być śmiertelne. Zaparcie ciężkie to mniej niż 2 wypróżnienia na miesiąc. Zaparcie może być definiowane jako zmiana rytmu wypróżnień lub oddawanie stolca z większym trudem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spożywanie zalecanej ilości błonnika zmniejsza ryzyko powstania przewlekłych zaparć, uchyłkowatości jelit, raka jelita grubego i hemoroidów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzaniec m., parcie n., zaprzenie n.

czas. zapierać ndk., zaprzeć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatwardzenie, obstrukcja

Wiktionary

# zaparkować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) zob. parkować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rowerzyści na ścieżce rowerowej głośno narzekali na nieprawidłowo zaparkowane pojazdy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaparˈkɔvat͡ɕ, AS: zaparkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. parkowanie n., zaparkowanie n.

Wiktionary

# zaparkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zatrzymanie pojazdu na postoju, parkingu lub w innym przeznaczonym do tego miejscu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. parkowanie n.

czas. zaparkować dk., parkować ndk.

Wiktionary

# zaparowywać

pokrywać się parą wodną; parować, parować się, zaparowywać się

SJP.pl

# zaparskiwać

zagłuszać parskaniem

SJP.pl

# zapart

nazwisko

SJP.pl

# zaparty

potocznie: taki, który nie chce ustąpić

SJP.pl

# zaparzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaparzyć)

(1.1) traktować coś wrzątkiem, np. przygotowując napar

czasownik zwrotny niedokonany zaparzać się (dk. zaparzyć się)

(2.1) być traktowanym wrzątkiem

(2.2) być traktowanym ciepłem i wilgocią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rankiem, po przebudzeniu, zawsze zaparzam dla nas dzbanek kawy.

(2.1) W kamionkowym czajniczku herbata zaparza się lepiej.

(2.2) Podczas upału rośliny pod inspektem często się zaparzają i więdną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpaʒat͡ɕ, AS: zapažać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. para ż., zaparzaczka ż., zaparzacz mrz., zaparzanie n., zaparzenie n., parzenie n.

czas. zaparzyć dk., parzyć ndk.

przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

# zaparzacz

1. urządzenie kuchenne do przyrządzania kawy lub herbaty; ekspres;
2. pojemniczek z dziurkami do parzenia i filtrowania herbaty lub ziół; zaparzaczka

SJP.pl

Zaparzacz, zaparzacz tłokowy – niewielkie, proste urządzenie kuchenne bez źródła zasilania, służące do zaparzania kawy. Ma formę naczynia (najczęściej szklanego), do którego wsypuje się grubiej zmieloną kawę, wlewa się zagotowaną oddzielnie wodę i zamyka naczynie pokrywką z przymocowanym tłokiem z sitkiem. Do naczynia jest zainstalowany uchwyt, dodatkowo chroniący dłoń przed wysoką temperaturą. Zaparzacz może być również używany do zaparzania herbaty.

Wikipedia

# zaparzaczka

1. pojemniczek z dziurkami do parzenia i filtrowania herbaty lub ziół; zaparzacz;
2. wilgotny kawałek płótna, przez który prasuje się tkaninę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyrząd do zaparzania herbaty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈʒat͡ʃka, AS: zapažačka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaparzać, parzyć

przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

# zaparzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaparzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈʒãɲɛ, AS: zapažãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaparzać, parzyć

przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

# zaparzarka

przyrząd do parzenia kawy i herbaty; zaparzacz

SJP.pl

# zaparzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaparzać)

(1.1) dokonany od|zaparzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpaʒɨt͡ɕ, AS: zapažyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. parzyć, zaparzać

przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

# zapas

1. pewna ilość czegoś przechowywana do czasu, gdy będzie potrzebna; rezerwa;
2. dużo czegoś, więcej, niż potrzeba w danej chwili, np. zapas sił; nadmiar;
3. element wymienny zastępujący zużyty odpowiednik;
4. szeroki obrębek u dołu lub pasek materiału w szwach ubrania pozwalający na jego powiększenie; zakład

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naddatek ponad niezbędną ilość

(1.2) coś zgromadzonego na później

(1.3) pot. mot. koło zapasowe

(1.4) lm. zapasy sport. walka wręcz przez stosowanie chwytów

Wiktionary

Zapasy – rzeczowe składniki aktywów obrotowych, do których zalicza się: materiały – surowce, materiały podstawowe i pomocnicze, półfabrykaty obcej produkcji, opakowania, części zamienne i odpady; produkty gotowe – wyroby gotowe, wykonane usługi, zakończone roboty, w tym także budowlano-montażowe, prace naukowo-badawcze, prace projektowe, geodezyjno-kartograficzne itp.; półprodukty i produkty w toku – produkcję niezakończoną, tj. produkcję (usługi, w tym roboty budowlane) w toku oraz półfabrykaty (półprodukty) własnej produkcji; towary – rzeczowe składniki majątku obrotowego nabyte w celu odsprzedaży w niezmienionej postaci; zaliczki na poczet dostaw zapasów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzapas, AS: zapas

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-3)

rzecz. zapasówka ż., zdrobn. zapasik m.

przym. zapasowy

przysł. zapasowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rezerwa, zasób

(1.3) koło zapasowe, pot. zapasówka

Wiktionary

# zapasać

1. zawiązać sobie coś w pasie; przypasać;
2. włożyć na kogoś pas, obwiązać kogoś w pasie; opasać; przepasać

SJP.pl

# zapaść

1. zagłębić się w czymś miękkim (np. w fotelu);
2. wklęsnąć;
3. opaść, spaść;
4. ukryć się;
5. zachorować;
6. nadejść, nastąpić;
7. pozostawić silne wrażenie;
8. zapaść się - osunąć się lub stać się wklęsłym;
9. zapaść się - zagłębić się w czymś miękkim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi

(1.2) bardzo zły stan czegoś, znacznie obniżenie wydolności czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zapadać)

(2.1) dokonany od|zapadać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapasać)

(3.1) dokonany od|zapasać.

Wiktionary

Zapaść. Reportaże z mniejszych miast – zbiór reportaży Marka Szymaniaka wydany w 2021 roku, poruszający problemy zapaści społecznej i ekonomicznej średnich i małych miast Polski. Książka nominowana została w konkursie Grand Press na reporterską książkę roku (2021) oraz do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego (2021).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Włoska służba zdrowia jest już na granicy zapaści.

(2.1) Pytanie było tak niezręczne, że w pokoju nagle zapadła zupełna cisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapaɕt͡ɕ, AS: zapaść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapadlisko n., zapadanie n., zapadnięcie n., zapadka ż., zapasienie n., zapadnia ż.

czas. zapadać ndk.

przym. zapadkowy

Wiktionary

# zapaseczka

zdrobnienie od: zapaska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: zapaska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈsɛt͡ʃka, AS: zapasečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapaska

Wiktionary

# zapasienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapaść.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapaść

rzecz. zapaść ż.

Wiktionary

# zapasiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Józef Zapasiewicz – polski urzędnik
- Zbigniew Zapasiewicz – polski działacz społeczny, ojciec Zbigniewa
- Zbigniew Zapasiewicz – polski aktor, reżyser i pedagog

Wikipedia

# zapasik

zdrobnienie od: zapas

SJP.pl

# zapaska

wiejski fartuch z wełny, dawniej zastępujący spódnicę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. wiejski fartuch kobiecy, zakładany na spódnicę

Wiktionary

- zapaska (ubiór)
- Zapaska – ukraiński duet

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. zapaseczka ż.

Wiktionary

# zapaski

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. zapasy

Wiktionary

# zapaskudzać

potocznie: zanieczyszczać, zabrudzać; zasyfiać, zaświniać, zapaprywać

SJP.pl

# zapaskudzić

potocznie: zanieczyścić, zabrudzić; popaskudzić

SJP.pl

# zapaśnictwo

dyscyplina sportu

SJP.pl

# zapaśniczka

→ zapaśnik

SJP.pl

#### Patrz:

zapaśnik

# zapaśniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: zapaśny

SJP.pl

# zapaśnik

sportowiec uprawiający zapasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl)

Wiktionary

- Zapaśnik – sportowiec uprawiający zapasy
- Zapaśnik (ang. The Wrestler) – amerykański film z 2008 roku

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈpaɕɲik, AS: zapaśńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapasy nmos., zapaśnictwo n.

:: forma żeńska zapaśniczka ż.

przym. zapaśniczy

Wiktionary

# zapaśny

dawniej:
1. zapasowy;
2. przenośnie: bogaty w wiedzę, pomysły itp.

SJP.pl

# zapasochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co intensywnie zużywa zapasy

Wiktionary

# zapasówka

potocznie: zapasowe koło w samochodzie

SJP.pl

# zapasowy

przymiotnik od: zapas

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stanowiący zapas (na wszelki wypadek)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapas mrz.

:: zdrobn. zapasik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rezerwowy

Wiktionary

# zapasteryzować

zniszczyć bakterie i inne drobnoustroje w produktach spożywczych i farmaceutycznych, podgrzewając taki produkt do określonej temperatury; spasteryzować

SJP.pl

# zapastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapastować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapastować dk.

Wiktionary

# zapastowywać

obsmarowywać, nacierać coś pastą

SJP.pl

# zapasy

sport walki, którego celem jest położenie przeciwnika na łopatki; mogą być w stylu klasycznym lub wolnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) sport. konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zapas

Wiktionary

Zapasy – sport walki, polegający na fizycznym zmaganiu dwóch zawodników – walka odbywa się wręcz przez stosowanie chwytów i rzutów.

Początki tego sportu sięgają czasów starożytnych, kiedy to zmagania zapaśników były jedną z konkurencji igrzysk olimpijskich organizowanych w antycznej Grecji. Były to pierwsze zmagania o charakterze sportowym. Zapasy jako forma bezkrwawego współzawodnictwa znane są z okresów poprzedzających epokę hellenistyczną. W Japonii odpowiednikiem zapasów są zawody sumo. Walka w zapasach trwa dwie rundy po 2 lub 3 min. z przerwą 30 sek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈpasɨ, AS: zapasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapaśnik m., zapaśniczka ż., zapaśnictwo n.

przym. zapaśniczy

Wiktionary

# zapasywać

wkładać za pas

SJP.pl

# zapaszek

1. zdrobnienie od: zapach;
2. słaby, lekko wyczuwalny zapach, zwykle nieprzyjemny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zapach

(1.2) słaby, zwykle nieprzyjemny, zapach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapach m.

przym. zapachowy

Wiktionary

# zapata

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Zapata – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Zapata

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Zapata (ang. Zapata County) – w stanie Teksas

Osoby:

- Alonso Zapata (ur. 1958) – kolumbijski szachista
- Duván Zapata (ur. 1991) – kolumbijski piłkarz
- Cristián Zapata (ur. 1986) – kolumbijski piłkarz
- Emiliano Zapata (1879-1919) – meksykański rewolucjonista
- Franky Zapata (ur. 1978) – francuski konstruktor, wynalazca Flyboard Air, na którym 4 sierpnia 2019 przeleciał nad kanałem La Manche
- Róbinson Zapata (ur. 1981) – kolumbijski piłkarz

Wikipedia

# zapatero

nazwisko obce

SJP.pl

Wikipedia

# zapatrywać

zapatrywać się - mieć pewien stosunek do czegoś

SJP.pl

# zapatrywanie

zapatrywać się - mieć pewien stosunek do czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapatrywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapatrywać ndk.

Wiktionary

# zapatrzać

rzadko: zapatrzać się - długo przyglądać się komuś lub czemuś; zapatrywać się

SJP.pl

# zapatrzeć

zapatrzyć się; zapatrzeć się:
1. utkwić w czymś, w kimś wzrok;
2. wziąć z kogoś lub czegoś wzór;
3. o kobiecie ciężarnej: patrząc na kogoś lub na coś, ulec silnym emocjom, które odbiją się na wyglądzie lub charakterze dziecka (zgodnie z przesądem)

SJP.pl

# zapatrzony

taki, który się zapatrzył, przypatrujący się czemuś lub komuś uważnie

SJP.pl

# zapatrzyć

zapatrzeć się; zapatrzyć się:
1. utkwić w czymś, w kimś wzrok;
2. wziąć z kogoś lub czegoś wzór;
3. o kobiecie ciężarnej: patrząc na kogoś lub na coś, ulec silnym emocjom, które odbiją się na wyglądzie lub charakterze dziecka (zgodnie z przesądem)

SJP.pl

# zapatulić

potocznie: zakryć, zawinąć dla ochrony przed zimnem, deszczem itp.

SJP.pl

# zapatysta

współtowarzysz, zwolennik Emiliano Zapaty, przywódcy Rewolucji Meksykańskiej

SJP.pl

# zapauzować

zrobić pauzę, przerwę; spauzować

SJP.pl

# zapał

werwa; animusz; chęć do zrobienia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

Wiktionary

Zapał (otwór zapałowy) – w dawnej odprzodowej ręcznej broni palnej oraz artyleryjskiej niewielki otwór w tylnej części lufy, łączący panewkę z ładunkiem miotającym umieszczonym w przewodzie lufy.

Umożliwiał doprowadzenie ognia za pomocą lontu (albo miałkiego prochu) do ładunku w dennej części lufy.W chwili wystrzału ogień powstający na panewce przenoszony był przez zapał do wnętrza lufy, powodując zapłon ładunku miotającego (prochu) i wystrzelenie pocisku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pracował bez zapału i motywacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapaw, AS: zapau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapaleniec m., zapalnik m., zapalność ż., zapałka ż., zapalarka ż., zapalanie n., zapalenie n.

czas. odpalić, palić, zapalać ndk., zapalić dk.

przym. zapalony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) entuzjazm, ferwor, pasja

Wiktionary

# zapała

nazwisko

SJP.pl

Zapała (639 m) – wzniesienie w Paśmie Jaworzyny w Beskidzie Sądeckim. Wznosi się nad rzeką Poprad i nad miejscowościami Andrzejówka i Milik (jej grzbietem przebiega granica pomiędzy tymi miejscowościami). Zapała stanowi zakończenie bocznego grzbietu odchodzącego od Trzech Kopców (687 m) na południowy wschód poprzez Stawiska (759 m), Skałę (769 m), Prehybę (673 m) i Piotrusinę (645 m). Jest najdalej na południe wysuniętym wzniesieniem całego Pasma Jaworzyny. Poprad zatacza wokół niej obszerny łuk. Pomiędzy nim a stokami Zapały poprowadzono drogę wojewódzką nr 971. Jest to widokowe i ciasne miejsce; z jednej strony stromo pocięte skały Zapały, w niektórych miejscach zabezpieczone murami oporowymi od osuwających się skał, z drugiej strony burzliwy Poprad uderzający o betonowe wały, na których wykonano tę drogę. Wschodnie stoki Zapały opadają do głębokiej doliny potoku Milik, zachodnie do doliny niewielkiego potoku płynącego przez Andrzejówkę.

Wikipedia

# zapałczanka

drewno przeznaczone do wyrobu zapałek i pudełek na zapałki

SJP.pl

Zapałczanka – sortyment drewna nadający się do skrawania obwodowego, przeznaczony na patyczki i pudełka zapałczane. Najczęściej jest to drewno świerkowe, osikowe, topolowe, olchowe, brzozowe, bukowe, w postaci dłużyc, kłód lub wyrzynków.

Wikipedia

# zapałczany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zapałkami, dotyczący zapałek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapałeczka ż., zapałka ż.

przym. zapałkowy

Wiktionary

# zapałczarka

kobieta pracująca w fabryce zapałek

SJP.pl

# zapałczarnia

fabryka zapałek

SJP.pl

# zapałczarz

robotnik pracujący w fabryce zapałek

SJP.pl

# zapałeczka

zdrobnienie od: zapałka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: zapałka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapaˈwɛt͡ʃka, AS: zapau̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapałka ż.

przym. zapałczany, zapałkowy

Wiktionary

# zapałka

patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

(1.2) środ. harc. pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem

(1.3) środ. harc. poziomy element stelaża łóżka polowego, tzw. kanadyjki, mający formę drewnianej lub metalowej rurki (czasem zakończonej plastikowym łebkiem) i służący do rozpierania materiału z obu stron;

Wiktionary

Zapałka – służący do rozpalania ognia, specjalnie w tym celu przygotowany patyczek z drewna (rzadziej – pasków tektury), dodatkowo nasączony w całości lub części substancją ułatwiającą spalanie i na jednym końcu pokryty masą ulegającą zapłonowi wskutek tarcia; końcówka taka nazywana jest główką (lub łebkiem) zapałki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie baw się zapałkami, bo się poparzysz.

(1.1) Dopiero trzecią zapałką rozpaliłem ognisko.

(1.1) Poszła do sklepu po pudełko zapałek.

(1.2) Namiot naszego zastępu wyglądałby całkiem porządnie, gdyby nie brak kilku zapałek.

(1.3) Bez zapałek moja kanadyjka jest bardzo niewygodna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpawka, AS: zapau̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapalenie n., zapaleniec m., zapalarka ż., zapalanie n., rozpalanie n., rozpalenie n., palenie n., paliwo n., zapalnik m., zapał m.

:: zdrobn. zapałeczka ż.

czas. rozpalać ndk., rozpalić dk., zapalać ndk., zapalić dk., palić ndk.

przym. zapałczany, zapałkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztrachecla.

Wiktionary

# zapałki

patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu

SJP.pl

Zapałka – służący do rozpalania ognia, specjalnie w tym celu przygotowany patyczek z drewna (rzadziej – pasków tektury), dodatkowo nasączony w całości lub części substancją ułatwiającą spalanie i na jednym końcu pokryty masą ulegającą zapłonowi wskutek tarcia; końcówka taka nazywana jest główką (lub łebkiem) zapałki.

Wikipedia

# zapałkowy

→ zapałka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zapałkami, dotyczący zapałek

Wiktionary

#### Patrz:

zapałka

#### Powiązane:

rzecz. zapałka ż., zapałczarnia ż., zapałczarz mos., zapałczanka ż., zapałeczka ż.

przym. zapałczany, zapałczarski

Wiktionary

# zapałowa

→ zapał

SJP.pl

#### Patrz:

zapał

# zapałowski

nazwisko

SJP.pl

# zapałowy

→ zapał

SJP.pl

#### Patrz:

zapał

# zapchajdziura

potocznie: kobieta lub rzecz zastępująca kogoś lub coś; także o mężczyźnie z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym; zatkajdziura

SJP.pl

# zapchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapchać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapychanie n., zapychacz m.

czas. zapchać dk., zapychać ndk.

Wiktionary

# zapchany

taki, który się zapchał; przepełniony

SJP.pl

# zapchlić

spowodować, że gdzieś pojawią się pchły

SJP.pl

# zapchlony

1. taki, w którym lub na którym jest dużo pcheł;
2. potocznie: nędzny, marny, lichy, kiepski

SJP.pl

# zapęd

1. rozpęd, rozmach;
2. uniesienie, poryw

SJP.pl

# zapędowo

Zapędowo – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wieś borowiacka, na obszarze Tucholskiego Parku Krajobrazowego, stanowi sołectwo gminy Czersk.

Wikipedia

# zapędy

1. skłonności do czegoś;
2. pragnienie osiągnięcia czegoś w jakiejś dziedzinie; ambicje, zamiary;
3. nieprzyjazne zamiary w stosunku do kogoś; zakusy

SJP.pl

# zapędzać

popędzając, zmuszać kogoś do pójścia lub wejścia gdzieś

SJP.pl

# zapędzić

popędzając, zmusić kogoś do pójścia lub wejścia gdzieś

SJP.pl

# zapędzony

popędzając, zmusić kogoś do pójścia lub wejścia gdzieś

SJP.pl

# zapeklować

utrwalić mięso w roztworze soli z saletrą i przyprawami

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. peklować)

(1.1) kulin. zakonserwować mięso w roztworze solankowo-saletrowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Może jutro zdążę zapeklować te nóżki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowanie n., zapeklowanie n., peklowina ż., peklówka ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

# zapeklowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. zakonserwowanie mięsa w roztworze solankowo-saletrowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile zajmie ci zapeklowanie tej wołowiny?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklówka ż., peklowanie n., peklowina ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

# zaperlić

1. zasypać, zapełnić perłami;
2. zaperlić się:
a) pokryć się perłami;
b) zajaśnieć, zabłyszczeć jak perły

SJP.pl

# zaperzać

zaperzać się - potocznie:
1. unosić się gniewem, wpadać w złość; zacietrzewiać się;
2. pokrywać się perzem

SJP.pl

# zaperzenie

zaperzyć się - potocznie:
1. unieść się gniewem, wpaść w złość; zacietrzewić się;
2. pokryć się perzem

SJP.pl

# zaperzony

potocznie:
1. taki, który się zaperzył; zacietrzewiony;
2. pokryty perzem

SJP.pl

# zaperzyć

zaperzyć się - potocznie:
1. unieść się gniewem, wpaść w złość; zacietrzewić się;
2. pokryć się perzem

SJP.pl

# zapeszać

ściągać na kogoś pecha

SJP.pl

# zapewne

1. prawdopodobnie, może;
2. niewątpliwie, naturalnie

SJP.pl

partykuła

(1.1) książk. partykuła sygnalizująca, że stwierdzenie jest domysłem mówiącego

(1.2) książk. użyta samodzielnie sygnalizuje, że mówiący chce wnieść pewne zastrzeżenia do danego stwierdzenia, choć w zasadzie się z nim zgadza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapewne dobrze wiesz, że to nieprawda.

(1.1) Zbliżył się do drzwi, zrobił nagły, zapewne pożegnalny piruet i znikł we drzwiach raz na zawsze

(1.2) Zapewne jest w tym trochę racji, ale…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɛvnɛ, AS: zapevne

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pewnie

wykrz. pewnie

czas. zapewnić dk., zapewniać ndk.

partyk. pewnie, zapewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. isto.

(1.2) reg. śl. isto.

Wiktionary

# zapewniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapewnić)

(1.1) oświadczać komuś, że coś jest lub będzie na pewno

(1.2) powodować, że coś będzie się stawać lub sprawiać, że ktoś będzie coś uzyskiwał

czasownik zwrotny niedokonany zapewniać się

(2.1) przest. doświadczać prawdziwości, zaistnienia czegoś, np. oglądając to

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapewniam was, że tym razem mówię prawdę!

(1.2) Rodzice zapewniają byt swoim dzieciom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɛvʲɲät͡ɕ, AS: zapevʹńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapewnienie n., zapewnianie n., pewność ż., pewniak m., pewniczka ż., pewnik m.

czas. zapewnić dk.

partyk. zapewne, zapewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaręczać

(1.2) gwarantować

(2.1) przekonywać się

Wiktionary

# zapewniający

→ zapewniać

SJP.pl

#### Patrz:

zapewniać

# zapewnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapewniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɛvʲˈɲä̃ɲɛ, AS: zapevʹńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapewniać, zapewnić

rzecz. zapewnienie n.

partyk. zapewnie

Wiktionary

# zapewnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapewniać)

(1.1) dokonany od|zapewniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzienna racja pokarmowa określa jakie produkty i w jakiej ilości należy uwzględnić w całodziennym żywieniu człowieka, aby zapewnić organizmowi wszystkie niezbędne składniki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɛvʲɲit͡ɕ, AS: zapevʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapewnianie n., zapewnienie n.

czas. zapewniać ndk.

partyk. zapewne, zapewnie

Wiktionary

# zapewnie

partykuła

(1.1) rzad. zob. zapewne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapewnianie n., zapewnienie n., pewność ż., pewniak m.

przym. pewny, pewien

czas. zapewniać ndk., zapewnić dk.

partyk. pewnie, zapewne

przysł. pewnie

wykrz. pewnie

zaim. pewien

Wiktionary

# zapewnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapewnić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Panie marszałku, szanuję pana zapewnienie, że wszystkich pan traktuje równo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapewnianie n.

czas. zapewniać, zapewnić

partyk. zapewnie

Wiktionary

# zapełniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapełnić)

(1.1) sprawiać, że coś staje się pełne

(1.2) pozbywać się jakiegoś braku

czasownik zwrotny niedokonany zapełniać się (dk. zapełnić się)

(2.1) stawać się pełnym czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wynalazków, które zapełniają szafy urzędów patentowych jest znacznie więcej.

(1.2) Pewna mieszkanka Mińska skarżyła mi się, że na jej osiedlu sklep jest położony zbyt daleko. Dziwne, że nie znalazł się nikt, kto by zrozumiał, że zapełniając tę lukę na rynku, może nieźle zarobić.

(2.1) W każdą środę i sobotę droga z Jabłonki do Chyżnego zapełnia się setkami samochodów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapełniacz m., zapełnianie n.

czas. pozapełniać dk., zapełnić dk.

Wiktionary

# zapełniacz

coś mało wartościowego, mającego na celu wyłącznie wypełnienie jakiejś luki

SJP.pl

# zapełnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapełniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɛwʲˈɲä̃ɲɛ, AS: zapeu̯ʹńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapełniać ndk., zapełnić dk.

rzecz. zapełnienie n.

Wiktionary

# zapełzły

taki, który gdzieś zapełzł

SJP.pl

# zapiać

1. wydać dźwięk charakterystyczny dla koguta;
2. potocznie:
a) zachwycić się czymś, bardzo się ucieszyć;
b) powiedzieć coś cienkim, ostrym głosem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapinać)

(1.1) dokonany od|zapinać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miała tę samą sukienkę, w której rozpoznał teraz męską koszulę, zbyt dużą i niedbale zapiętą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: zapʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapinka ż., zapinanie, zapięcie

czas. upinać

Wiktionary

# zapian

niskie drzewo zwane mydlanym drzewem; mydleniec

SJP.pl

# zapianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wydanie głosu przez koguta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianie

czas. piać ndk., zapiać dk.

Wiktionary

# zapiaszczać

pokrywać, zabrudzać piaskiem

SJP.pl

# zapiaszczyć

pokryć, zabrudzić piaskiem

SJP.pl

# zapiątek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. zob. weekend.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapiątkowy

Wiktionary

# zapić

1. napić się alkoholu w celu zapomnienia o problemach, zmartwieniach;
2. wypić coś po zjedzeniu czegoś;
3. potocznie: upić się

SJP.pl

# zapiec

1. piekąc zarumienić coś z wierzchu;
2. wywołać piekący ból;
3. połączyć przy udziale wysokiej temperatury

SJP.pl

# zapiecek

miejsce, legowisko za piecem lub na piecu w dawnych wiejskich izbach

SJP.pl

- Miejsce za piecem lub na piecu w dawnej wiejskiej izbie, zimą wykorzystywane do spania
- Ulica Zapiecek w Warszawie
- Galeria „Zapiecek” – galeria sztuki w Warszawie
- Nazwa wsi, z której pochodzą bliźniacy w książce Kornela Makuszyńskiego O dwóch takich, co ukradli księżyc. Na kanwach książki powstał film pod tym samym tytułem.
- Nazwa osiedla mieszkaniowego w Tomaszowie Mazowieckim
- Nazwa osiedla mieszkaniowego we Włocławku

Wikipedia

# zapięcie

złączyć dwie części (zazwyczaj ubrania) guzikiem, haftką, zatrzaskiem itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) element umożliwiający powtarzalne łączenie i rozłączanie części większej całości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze zapięcia podobne do dzisiejszego zamka błyskawicznego wynaleziono w połowie XIX wieku.

(1.1) Kolega niestety nie powstrzymał swojego popędu i rozwalił mi zapięcie od biustonosza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zapʹi ̯ė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapinka ż., zapinanie n.

czas. zapiąć dk., zapinać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zamek, zapinka, spinka

Wiktionary

# zapiecki

miejsce, legowisko za piecem lub na piecu w dawnych wiejskich izbach

SJP.pl

Zapiecki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Pomiechówek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Wikipedia

# zapieczętować

czasownik przechodni dokonany (ndk. pieczętować)

(1.1) dokonany od|pieczętować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: zapʹi ̯ečẽntovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapieczętowanie n., pieczętowanie n., pieczątka ż.

Wiktionary

# zapieczętowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapieczętować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛt͡ʃɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: zapʹi ̯ečẽntovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieczętować

rzecz. pieczętowanie n.

Wiktionary

# zapieczętowywać

zamykać coś, opatrując pieczęcią

SJP.pl

# zapiekać

czasownik niedokonany (dk. zapiec)

(1.1) piec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co powie mama na ananasa z pieczarkami zapiekanymi w batatach?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapiekanka ż., zapiekanie n., zapieczenie n., piec mrz., pieczeń ż.

czas. piec

przym. piekarski

Wiktionary

# zapiekaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: zapiekanka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapiekanka ż., piec mrz.

czas. piec

Wiktionary

# zapiekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapiekać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapieczenie n., zapiekanka n., piec mrz.

czas. piec, zapiekać ndk., zapiec dk.

przym. piekarski

Wiktionary

# zapiekanka

1. potrawa z różnych składników zapiekanych razem w piekarniku;
2. bułka z dodatkami zapiekana i podawana z sosem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;

(1.2) kulin. polski fast food z połówki bułki zapiekanej z dodatkami i żółtym serem, podawany z sosami;

Wiktionary

Zapiekanka – w podstawowym znaczeniu jest to rodzaj jednogarnkowej potrawy – mieszaniny różnych produktów (makaronów, mięsa, jarzyn, serów) zapiekanych razem w piekarniku, często z dodatkiem sosów.

Zapiekankami są m.in. takie potrawy jak:

- włoska lasagne ze specjalnego makaronu i mięsa
- grecka musaka z makaronu, mięsa i bakłażanów
- żydowski kugel z ziemniaków lub warzyw, lub makaronu (zarówno na słono i na słodko)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziś na obiad będzie zapiekanka z makaronem i szpinakiem.

(1.2) Asia kupiła zapiekankę z pieczarkami w budce z jedzeniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛˈkãnka, AS: zapʹi ̯ekãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pieczeń ż., zapiekanie n., zapieczenie n., zapiecek m., piekarnik m.

:: zdrobn. zapiekaneczka ż.

czas. zapiekać ndk., zapiec dk., piec ndk.

przym. zapiekankowy

Wiktionary

# zapiekankarnia

punkt gastronomiczny, w którym sprzedaje się zapiekanki

SJP.pl

# zapiekankowy

przymiotnik od: zapiekanka

SJP.pl

# zapiekany

taki, który przyrządzono przez zapiekanie

SJP.pl

# zapieklać

zapieklać się - zapamiętywać się w gniewie, uniesieniu; zaperzać się, zacietrzewiać się

SJP.pl

# zapieklony

taki, który się zapieklił

SJP.pl

# zapieksa

potocznie: zapiekanka

SJP.pl

# zapiekły

1. piekąc zarumienić coś z wierzchu;
2. wywołać piekący ból;
3. połączyć przy udziale wysokiej temperatury

SJP.pl

# zapieniać

spieniać;
1. czynić coś pieniącym się;
2. pokrywać po wierzchu pianą;
3. potocznie: złościć; wkurzać, wnerwiać, wpieniać;
4. zapieniać się -
a) pokrywać się pianą;
b) potocznie: złościć się; pienić się, wpieniać się

SJP.pl

# zapieniony

1. pokryty pianą;
2. potocznie: taki, który wpadł w gniew, rozzłościł się

SJP.pl

# zapieprz

potocznie: długa, ciężka praca; zapierdziel, zapiernicz, zapierdol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. posp. ciężka praca, także jej nadmiar

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʲjɛpʃ, AS: zapʹi ̯epš

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieprzać ndk., zapieprzyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) harówka, harówa, katorga, krwawica, zachrzan

Wiktionary

# zapieprzać

wulgaryzm, zwykle w znaczeniach:
a) biec bardzo szybko
b) kraść

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wulg. pot. intensywnie, dużo pracować, harować

(1.2) wulg. pot. poruszać się bardzo szybko (np. jechać, biec), także upływać bardzo szybko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲjɛpʃat͡ɕ, AS: zapʹi ̯epšać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieprzyć dk., pieprzyć

rzecz. zapieprzanie n., zapieprz

przym. pieprznięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. zapierdzielać, pot. zasuwać, pot. zapylać

(1.2) wulg. zapierdzielać, pot. zasuwać, pot. zapylać

Wiktionary

# zapieprzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapieprzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieprzać ndk.

Wiktionary

# zapieprzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapieprzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieprzyć

Wiktionary

# zapieprzyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wulg. ukraść

(1.2) wulg. uderzyć kogoś, uderzyć w coś

(1.3) wulg. zabić kogoś

(1.4) wulg. źle coś wykonać, nie wykonać czegoś

czasownik zwrotny zapieprzyć się

(2.1) wulg. mocno się upić

(2.2) wulg. odurzyć się narkotykami do nieprzytomności

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ, AS: zapʹi ̯epšyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapieprzać ndk., pieprzyć

rzecz. zapieprz ż., zapieprzenie n.

przym. pieprznięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. zarąbać, wulg. zajebać

(1.2) pot. zarąbać, pot. przywalić, wulg. zajebać

(1.3) pot. zarąbać, wulg. zajebać

(1.4) pot. zawalić

Wiktionary

# zapieraczka

Zapieraczka – jedna z technik wspinaczkowych. We wspinaczce skalnej jest to sposób pokonywania formacji skalnych typu komin i szczelina, czyli takich, które mają dwie równoległe, pionowe ściany. Zapieraczkę często wykorzystuje się także w jaskiniach przy pokonywaniu kominów, studni i szczelin.

Wikipedia

# zapieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapierać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezapieranie n., pranie n.

czas. zapierać ndk.

Wiktionary

# zapierdalać

zapieprzać; wulgaryzm, zwykle w znaczeniach:
a) robić coś bardzo szybko;
b) ciężko pracować;
c) kraść

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapierdolić)

(1.1) wulg. kraść

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapierdolić)

(2.1) wulg. bić, uderzać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(3.1) wulg. ciężko pracować

(3.2) wulg. szybko się przemieszczać

(3.3) wulg. śmierdzieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiś sukinsyn zapierdolił mojej starej torebkę w autobusie!

(3.1) Nie dość, że zapierdalam w tej robocie po 12 godzin dziennie, to jeszcze muszę przyjść w niedzielę!

(3.2) Ale Henio zapierdala motocyklem po lesie!

(3.3) Ale ten nowy zapierdala starą rybą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛrˈdalat͡ɕ, AS: zapʹi ̯erdalać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. opierdol mrz., pierdolec mrz., pierdoleniec mos., pierdoła ż., pierdółka ż., pierdółeczka ż., pierdolnik mrz., pierduśnik mrz., popierdoleniec mos., pierdolenie n., pierdolnięcie n., dopierdalanie n., napierdalanie n., odpierdolenie n., odpierdalanie n., opierdolenie n., opierdalanie n., podpierdolenie n., podpierdalanie n., popierdolenie n., popierdalanie n., przepierdolenie n., przepierdalanie n., przypierdolenie n., przypierdalanie n., rozpierdolenie n., rozpierdalanie n., spierdolenie n., spierdalanie n., upierdolenie n., upierdalanie n., wpierdolenie n., wpierdalanie n., wypierdolenie n., wypierdalanie n., zapierdolenie n., zapierdalanie n., wpierdol mrz., pierdu-pierdu n., pierd mrz.

czas. pierdolić ndk., pierdolnąć dk., dopierdalać ndk., napierdalać ndk., odpierdolić dk., odpierdalać ndk., opierdolić dk., opierdalać ndk., podpierdolić dk., podpierdalać ndk., popierdolić dk., popierdalać ndk., porozpierdalać dk., przepierdolić dk., przepierdalać ndk., przypierdolić dk., przypierdalać ndk., rozpierdolić dk., rozpierdalać ndk., spierdolić dk., spierdalać ndk., upierdolić dk., upierdalać ndk., wpierdolić dk., wpierdalać ndk., wypierdolić dk., wypierdalać ndk., zapierdolić dk.

przym. pierdolony, dopierdolony, napierdolony, opierdolony, opierdalany, pierdolnięty, podpierdolony, popierdolony, przepierdolony, przypierdolony, rozpierdolony, spierdolony, upierdolony, wypierdolony, zapierdolony

wykrz. pierdut, pierdu-pierdu, wypierdalać

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1-2) zapierdzielać, zapieprzać

Wiktionary

# zapierdalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapierdalać.

(1.2) wulg. wykonywanie ciężkiej pracy

(1.3) wulg. uderzanie, bicie, zabijanie kogoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛrdaˈlãɲɛ, AS: zapʹi ̯erdalãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapierdolenie n., zapierdol m.

czas. pierdolić, zapierdalać ndk., zapierdolić dk.

Wiktionary

# zapierdol

wulgarnie: długa, ciężka praca; zapierdziel, zapiernicz, zapieprz

SJP.pl

# zapierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapierdolić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: zapʹi ̯erdolẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapierdalanie n., zapierdol m.

czas. pierdolić, zapierdalać ndk., zapierdolić dk.

Wiktionary

# zapierdolić

zajebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. ukraść;
2. zabić;
3. zapierdolić się - upić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) wulg. ukraść

(1.2) wulg. zabić

(1.3) wulg. uderzyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O, kurwa, jakiś chuj zapierdolił mi portfel!

(1.2) Jak znajdę tego skurwiela, co ukradł mi portfel, to normalnie go zapierdolę.

(1.3) Zapierdoliłem mu w mordę z całej siły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲjɛrˈdɔlʲit͡ɕ, AS: zapʹi ̯erdolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapierdolenie n., zapierdalanie n., zapierdol m.

czas. spierdolić, napierdalać, pierdolić, zapierdalać ndk.

przym. upierdolony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakosić, zachrzanić wulg. zajebać, podpierdolić

(1.2-3) zajebać

Wiktionary

# zapierdziel

nieco wulgarnie: długa, ciężka praca; zapiernicz, zapieprz, zapierdol

SJP.pl

# zapiernicz

potocznie: długa, ciężka praca; zapierdziel, zapieprz, zapierdol

SJP.pl

# zapierniczać

wulgaryzm, zwykle w znaczeniach:
a) biec bardzo szybko
b) kraść

SJP.pl

# zapieścić

potocznie: zamęczyć pieszczotami

SJP.pl

# zapieszczać

potocznie: zamęczać pieszczotami

SJP.pl

# zapiętek

1. specjalna wkładka wypełniająca wolne miejsce w zbyt dużym bucie;
2. tylna część buta nad obcasem; zapiętek

SJP.pl

# zapiętka

1. specjalna wkładka wypełniająca wolne miejsce w zbyt dużym bucie;
2. tylna część buta nad obcasem; zapiętek

SJP.pl

# zapięty

złączyć dwie części (zazwyczaj ubrania) guzikiem, haftką, zatrzaskiem itp.

SJP.pl

# zapigmentować

potocznie: dodać pigmentu włosom lub ustom

SJP.pl

# zapijać

1. pić czegoś dużo, bez umiaru;
2. pić wolno, raczyć się napojem; popijać, pociągać;
3. dawniej: pić alkohol od czasu do czasu, upijać się czasami

SJP.pl

# zapijaczać

zapijaczać się - upijać się do nieprzytomności; rozpijać się

SJP.pl

# zapijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapijać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapijać ndk.

Wiktionary

# zapikać

piknąć; potocznie:
1. o sercu: uderzyć;
2. wydać krótki, słaby, urywany głos; pisnąć

SJP.pl

# zapikować

1. skierować samolot pionowo w dół; rozpocząć lot nurkowy; spikować;
2. rozsadzić, przesadzić młode rośliny; przepikować

SJP.pl

# zapikselizować

zniekształcić obraz cyfrowy lub obraz wideo, ukazując poszczególne piksele, zwykle w celu uniemożliwienia rozpoznania określonych szczegółów; spikselizować, spikselować, zapikselować, wypikselować, wypikselizować

SJP.pl

# zapikselować

zniekształcić obraz cyfrowy lub obraz wideo, ukazując poszczególne piksele, zwykle w celu uniemożliwienia rozpoznania określonych szczegółów; spikselizować, spikselować, zapikselizować, wypikselować, wypikselizować

SJP.pl

# zapinać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapiąć)

(1.1) łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

(1.2) grub. o mężczyźnie: odbywać z kimś aktywny stosunek seksualny

czasownik zwrotny niedokonany zapinać się (dk. zapiąć się)

(2.1) łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. – na własnym ubraniu

(2.2) mieć zdolność łączenia się dwoma brzegami przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Chcę taki czerwony sweter, który zapina się na zamek błyskawiczny, a nie na guziki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲĩnat͡ɕ, AS: zapʹĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapinanie n., zapięcie n., zapinka ż., upinanie n., upięcie n., spinanie n., spięcie n., dopięcie n., dopinanie n.

czas. upinać ndk., upiąć dk., spinać ndk., spiąć dk., dopinać ndk., dopiąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) posuwać, pieprzyć, walić

Wiktionary

# zapinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲĩˈnãɲɛ, AS: zapʹĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapinać, zapiąć

rzecz. zapinka ż., zapięcie n.

Wiktionary

# zapineczka

zdrobnienie od: zapinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: zapinka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲĩˈnɛt͡ʃka, AS: zapʹĩnečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapinka ż.

Wiktionary

# zapingować

środowiskowo: ustalić adres IP danego urządzenia; spingować

SJP.pl

# zapinka

urządzenie do zapinania czegoś; spinka; zapięcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedmiot służący do zapinania czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲĩnka, AS: zapʹĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapinanie n., zapięcie n.

:: zdrobn. zapineczka

czas. upinać, zapinać ndk., zapiąć dk.

Wiktionary

# zapis

1. zapisanie lub zarejestrowanie czegoś;
2. to, co zostało zapisane lub zarejestrowane;
3. umieszczenie kogoś na liście uczestników lub członków czegoś;
4. rozporządzenie w testamencie wydane przez spadkodawcę;
5. to, co zostało przeznaczone komuś w testamencie;
6. rozporządzenie prawne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zapisanie, rejestracja czegoś

(1.2) trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania

(1.3) sposób zapisywania

(1.4) praw. rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku

(1.5) praw. punkt umowy, ustawy, rozporządzenia

(1.6) zapisy: okres czasu, kiedy można zapisać się na pewną listę

Wiktionary

- synonim rejestracji, np.:
  - zapis dźwiękowy, nagranie dźwiękowe
  - zapis graficzny
- zapis – rodzaj rozporządzenia testamentowego
- Zapis – pismo literackie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszego zapisu dźwięku dokonał w 1877 r. Amerykanin Thomas Alva Edison.

(1.2) Ten zapis jest bardzo kiepskiej jakości.

(1.3) Zapis matematyczny jest bardziej ścisły niż słowa.

(1.4) Zapisobiorcy po śmierci spadkodawcy przysługuje roszczenie o wydanie rzeczy na podstawie zapisu testamentowego.

(1.5) Niezgodny z prawem jest zapis, który stanowi, że cena lokalu nie zawiera VAT.

(1.6) Jutro startują zapisy do przedszkola – pamiętaj, żeby pójść i zapisać naszą małą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʲis, AS: zapʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapisywacz mos./mrz., zapisek m., zapisywanie n., zapisobiorca m., zapisanie n., pisanina ż.

czas. zapisać, zapisywać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) notacja

(1.4) punkt testamentu

(1.5) punkt umowy, artykuł ustawy, paragraf

Wiktionary

# zapisać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapisywać)

(1.1) dokonany od|zapisywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲisat͡ɕ, AS: zapʹisać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapisywacz mos./mrz., zapis mrz., zapisanie n., pismo n., zapisek mrz., pisarz mos., pisanina ż.

czas. pisać

Wiktionary

# zapisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapisać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲiˈsãɲɛ, AS: zapʹisãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapisać dk., zapisywać ndk.

rzecz. pisanina ż., zapis, zapiski, zapisywanie

Wiktionary

# zapisek

notatka, zapisek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drobna notatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʲisɛk, AS: zapʹisek

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapisać dk., zapisywać ndk.

rzecz. zapisywacz mos./mrz., zapisywanie n., zapis mrz., pisarz mos., pisanina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adnotacja

Wiktionary

# zapiska

notatka, zapisek

SJP.pl

# zapisobierca

dawniej: zapisobiorca, legatariusz

SJP.pl

# zapisobiorczyni

→ zapisobiorca

SJP.pl

#### Patrz:

zapisobiorca

# zapisodawczyni

→ zapisodawca

SJP.pl

#### Patrz:

zapisodawca

# zapisowy

przymiotnik od: zapis

SJP.pl

# zapisywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapisać)

(1.1) trwale coś pisać, notować, zwykle krótką informację

(1.2) inform. zachowywać dane w pamięci

(1.3) wypełniać coś pismem, literami

(1.4) oddawać coś komuś w spadku tworząc testament

(1.5) o lekarzu: wskazywać komuś leki tworząc receptę

(1.6) włączać kogoś na listę uczestników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy zapisałeś godziny odjazdów pociągów?

(1.2) Zapomniałem zapisać dokumentu przed wyłączeniem komputera!

(1.3) Profesor miał brzydki zwyczaj i zapisywał marginesy książek.

(1.4) Ojciec zapisał mojej siostrze cały majątek, a mnie nie dał ani grosza!

(1.5) Ten głupi konował zapisał mi aspirynę na bolące nogi!

(1.6) Wczoraj zapisaliśmy się na wycieczkę do Grecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲiˈsɨvat͡ɕ, AS: zapʹisyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapisywacz mos./mrz., pisanina ż., pisarz mos., zapisek mrz., zapisywanie, zapisanie, zapis, zapiski, pismo

czas. zapisywać się, zapisać się, pisać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) notować, pisać

(1.2) nagrywać

(1.3) zapełniać

(1.4) przekazywać, cedować

(1.5) przepisywać

(1.6) wpisywać

Wiktionary

# zapisywacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto zapisuje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. element zapisujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej nazwie greckie „ου” występuje chyba na miejscu dawnego słowiańskiego „i” (potem „ь”), które widocznie obcy zapisywacz (Grek?) usłyszał jako samogłoskę zaokrągloną […].

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapisać dk., zapisywać ndk.

rzecz. zapis m., zapisek m., pisanina ż.

Wiktionary

# zapisywaczka

→ zapisywacz; rejestratorka

SJP.pl

# zapisywalny

dający się zapisać

SJP.pl

# zapisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapisywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʲisɨˈvãɲɛ, AS: zapʹisyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapisywać

rzecz. zapis mrz., zapisanie n., zapisek mrz., pisanina ż.

Wiktionary

# zapitalać

zasuwać, zapierniczać, zapieprzać, zapierdzielać; potocznie:
1. robić coś bardzo szybko;
2. ciężko pracować

SJP.pl

# zapitka

potocznie: napój do popijania alkoholu; popitka, zapojka

SJP.pl

# zapitolić

potocznie: ukraść; zajumać, zwędzić, zakosić, zwinąć

SJP.pl

# zapity

potocznie:
1. upojony alkoholem, pijany; upity, spity;
2. charakterystyczny dla pijaka, np. zapity głos, zapita morda; pijacki

SJP.pl

# zapiziany

przymiotnik

(1.1) kresy. zaniedbany, chorowity

Wiktionary

# zaplamiać

robić na czymś plamy, pokrywać plamami; plamić

SJP.pl

# zaplamić

zrobić plamy na czymś; poplamić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. plamić)

(1.1) dokonany odamić.

czasownik zwrotny dokonany zaplamić się (ndk. plamić się)

(2.1) dokonany odamić się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. plamienie n.

czas. odplamiać

przym. plamisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poplamić

(2.1) poplamić się

Wiktionary

# zaplanować

ułożyć plan, opracować projekt czegoś; obmyślić, uplanować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. planować)

(1.1) poczynić plan, postanowić w jakich warunkach coś wykonać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. plan mrz., planista mos.

czas. planować

przym. planowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaaranżować

Wiktionary

# zaplanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaplanować.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. planowy

Wiktionary

# zaplecze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pomieszczenie pomocnicze

(1.2) pomocniczy zespół osób lub środków

Wiktionary

- zaplecze – pomieszczenie lub teren
- zaplecze – element grzbietowej strony ciała sześcionogów

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) pomieszczenie gospodarcze

(1.2) baza

Wiktionary

# zaplecznik

część zbroi rycerskiej

SJP.pl

# zaplemnić

złożyć plemniki w pobliżu komórek jajowych

SJP.pl

# zapluć

1. napluć obficie, pokryć coś plwociną lub napluć na coś w wielu miejscach;
2. zapluć się - zaślinić się mówiąc nerwowo lub szybko, zaślinić się ze złości

SJP.pl

# zaplusować

potocznie: zaimponować, przypodobać się komuś

SJP.pl

# zapluty

1. napluć obficie, pokryć coś plwociną lub napluć na coś w wielu miejscach;
2. zapluć się - zaślinić się mówiąc nerwowo lub szybko, zaślinić się ze złości

SJP.pl

# zapobiec

podjąć w porę działanie, które usunie zagrożenie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zapobiegać)

(1.1) dokonany od|zapobiegać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie było jednak wyboru, jeśli dalszemu rozlewowi krwi chcieli zapobiec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɔbʲjɛt͡s, AS: zapobʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobiegliwość ż., zapobieganie ndk., zapobiegnięcie dk., zapobieżenie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiegać ndk., zapobiegnąć dk.

przysł. zapobiegawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobiegnąć

Wiktionary

# zapobiegać

czasownik nieprzechodni

(1.1) nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ, AS: zapobʹi ̯egać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobiegliwość ż., zapobieganie ndk., zapobiegnięcie dk., zapobieżenie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiec dk., zapobiegnąć dk.

przysł. zapobiegawczo

Wiktionary

# zapobieganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapobiegać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przerwy śródlekcyjne to takie treści i sposoby działania nauczycieli, które zmierzają do zapobiegania zmęczeniu i znużeniu uczniów w trakcie trwania lekcji…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ, AS: zapobʹi ̯egãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobiegliwość ż., zapobiegnięcie dk., zapobieżenie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiegać ndk., zapobiec dk., zapobiegnąć dk.

przysł. zapobiegawczo

Wiktionary

# zapobiegawczo

przysłówek sposobu

(1.1) chcąc zapobiec czemuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie n., zapobiegliwość ż., zapobieżenie n.

czas. zapobiec dk., zapobiegać ndk.

przym. zapobiegawczy

przysł. zapobiegliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prewencyjnie, profilaktycznie

Wiktionary

# zapobiegawczy

przymiotnik

(1.1) przeznaczony do zapobiegania czemuś niekorzystnemu

(1.2) med. służący do zapobiegania chorobom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie n., zapobieżenie n., zapobiegnięcie n.

czas. zapobiec dk., zapobiegać ndk., zapobiegnąć dk.

przym. zapobiegliwy, zapobiegły

przysł. zapobiegawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prewencyjny, zaradczy

(1.2) profilaktyczny

Wiktionary

# zapobiegliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zapobiegliwie

SJP.pl

# zapobiegliwość

→ zapobiegliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest zapobiegliwy

Wiktionary

#### Patrz:

zapobiegliwy

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie n.

czas. zapobiegać ndk., zapobiec dk.

przym. zapobiegliwy

przysł. zapobiegliwie, zapobiegawczo

Wiktionary

# zapobiegliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: zapobiegliwy

SJP.pl

# zapobiegliwy

1. taki, który stara się zapobiegać przyszłym problemom, troszczy się o przewidywane potrzeby i przygotowuje się do ich zaspokojenia; przewidujący, przezorny;
2. świadczący o takich cechach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) cechujący się przezornością, zdolnością przewidywania i zapobiegania niekorzystnym sytuacjom

(1.2) świadczący o przezorności

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapobiegnąć, zapobiec, zapobiegać ndk.

rzecz. zapobieżenie n., zapobiegnięcie n., zapobieganie n., zapobiegliwość ż.

przym. zapobiegawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dalekowzroczny, przewidujący, przezorny, troskliwy

Wiktionary

# zapobiegnąć

nie dopuścić do czegoś; zapobiec

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zapobiegać)

(1.1) dokonany od|zapobiegać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈbʲjɛɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zapobʹi ̯egnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie ndk., zapobiegnięcie dk., zapobieżenie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiegać ndk., zapobiec dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobiec

Wiktionary

# zapobiegnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapobiegnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔbʲjɛ̇ɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zapobʹi ̯ėǵńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie ndk., zapobieżenie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiegać ndk., zapobiec dk., zapobiegnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobieżenie

Wiktionary

# zapobieżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapobiec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔbʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zapobʹi ̯ežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapobieganie ndk., zapobiegnięcie dk.

przym. zapobiegawczy, zapobiegliwy

czas. zapobiegać ndk., zapobiec dk., zapobiegnąć dk.

przysł. zapobiegawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobiegnięcie

Wiktionary

# zapocony

pokryty wilgocią, potem

SJP.pl

# zapoczątkować

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapoczątkowywać)

(1.1) dać czemuś początek, zainicjować

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapoczątkowywać ndk.

rzecz. początkujący m., początek m., zapoczątkowanie n.

przym. początkujący

przysł. początkowo

Wiktionary

# zapoczątkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapoczątkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapoczątkować dk.

Wiktionary

# zapoczątkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapoczątkowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapoczątkowywać ndk.

Wiktionary

# zapoczwarzać

zapoczwarzać się - o owadach: zamieniać się w poczwarkę; przepoczwarzać się

SJP.pl

# zapodać

potocznie:
1. zaproponować, przedstawić;
2. donieść na kogoś;
3. wykonać solo utwór muzyczny lub jego część

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapodawać)

(1.1) pot. zaproponować

(1.2) pot. donieść na jakąś osobę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapodaj, pan, szluga, kochaniutki.

(1.2) Jego własna kobieta na niego zapodała, wredne babsko...

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapodanie n.

Wiktionary

# zapodanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. zaproponowanie czegoś

(1.2) urz. oświadczenie, doniesienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wysiliłeś się nawet na zapodanie kielicha gościowi?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapodawanie n.

czas. zapodać dk., zapodawać ndk.

Wiktionary

# zapodawać

potocznie:
1. proponować, przedstawiać;
2. donosić na kogoś;
3. wykonywać solo utwór muzyczny lub jego część

SJP.pl

# zapodzianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapodziać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podzianie n., podziewanie n., zapodziewanie n.

czas. zapodziać dk., podziewać ndk., zapodziewać ndk., podziać dk.

Wiktionary

# zapodziewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapodziewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapodzianie n., podzianie n.

czas. zapodziewać ndk., zapodziać dk., podziać dk.

Wiktionary

# zapogować

młodzieżowo: zatańczyć pogo - taniec punków

SJP.pl

# zapojka

regionalnie: napój do popijania alkoholu; popitka, zapitka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. napój do popijania alkoholu

Wiktionary

# zapolarny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się za kręgiem polarnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tym razem los mnie rzucił hen na północ, w zapolarny dziki kraj Workuta.

Wiktionary

# zapole

1. regionalnie: miejsce na zboże w stodole; sąsiek, zasiek;
2. regionalnie: miejsce w spichrzu do przechowywania ziaren i nasion

SJP.pl

Polsce

- Zapole – część wsi Żeszczynka w woj. lubelskim, w pow. bielskim, w gminie Sosnówka
- Zapole – kolonia w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Nowa Brzeźnica
- Zapole – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brzeźnio
- Zapole – część wsi Bolesław w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Bolesław
- Zapole – część wsi Zasadne w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Kamienica
- Zapole – część wsi Swoszowa w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Szerzyny
- Zapole – część wsi Jodłówka-Wałki w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Tarnów
- Zapole – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Grodzisk Mazowiecki
- Zapole – część wsi Studnie w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Głowaczów
- Zapole – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Tłuszcz
- Zapole – przysiółek wsi Cmolas w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Cmolas
- Zapole – część wsi Wilcza Wola, w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Dzikowiec
- Zapole – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
- Zapole – część wsi Wola Chorzelowska w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Mielec
- Zapole – przysiółek wsi Izbiska w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Wadowice Górne
- Zapole – część wsi Broniszów w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie
- Zapole – część wsi Glinik w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie
- Zapole – część wsi Przewrotne w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Głogów Małopolski
- Zapole – przysiółek wsi Wysoka Głogowska w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Głogów Małopolski
- Zapole – część wsi Bratkowice w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Świlcza
- Zapole – część wsi Leman w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Turośl
- Zapole – część wsi Zaborowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Mniów
- Zapole – część wsi Wola Wąkopna w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Raków
- Zapole – przysiółek wsi Paprotno w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Karnice

Wikipedia

# zapolice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Zapolice – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb
- Zapolice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zapolice
- Zapolice – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Trzebiatów

Wikipedia

# zapolicki

przymiotnik od: Zapolice

SJP.pl

# zapolowa

→ zapolowy

SJP.pl

#### Patrz:

zapolowy

# zapolować

1. wziąć udział w polowaniu;
2. w łowiectwie: zamęczyć podczas polowania; zagonić, wycieńczyć;
3. potocznie: postarać się zdobyć czyjeś względy lub coś trudnego od osiągnięcia

SJP.pl

# zapolowy

baseballista grający na zapolu (części boiska najbardziej oddalonej od bazy domowej)

SJP.pl

Zapolowy (ang. outfielder, w skrócie OF) – w baseballu zawodnik drużyny broniącej, który gra na zapolu, części boiska najbardziej oddalonej od bazy domowej.

W meczu występuje zawsze trzech zapolowych:

- lewozapolowy (ang. left fielder, w skrócie LF) – grający na lewej stronie zapola
- środkowozapolowy (ang. center fielder, w skrócie CF) – grający na środku zapola
- prawozapolowy (ang. right fielder, w skrócie RF) – grający na prawej stronie zapola

Wikipedia

# zapolski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Abraham Zapolski – polski urzędnik
- Dominik Zapolski – polski malarz
- Jan Zapolski – katolicki duchowny
- Kazimierz Aleksander Zapolski – polski urzędnik
- Stanisław Zapolski – polski urzędnik
- Zygmunt Zapolski – polski urzędnik

Inne:

- Jam Zapolski – miasteczko w obwodzie pskowskim Rosji

Wikipedia

# zapominać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapomnieć)

(1.1) tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś

(1.2) gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

czasownik zwrotny niedokonany zapominać się (dk. zapomnieć się)

(2.1) przekraczać pewne granice, przyjęte normy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie zapomina się łatwo swojej pierwszej miłości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ, AS: zapõmʹĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezapominajka ż., zapominalstwo n., zapominalski m., zapominka ż., zapominanie n., zapomnienie n.

czas. przypominać ndk., zapomnieć dk., zapomnieć się dk.

przym. zapominalski, zapomniany

Wiktionary

# zapominalska

potocznie: kobieta, która często o czymś zapomina

SJP.pl

# zapominalski

potocznie: osoba, która często o czymś zapomina

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) mężczyzna lub chłopiec łatwo zapominający coś przez roztargnienie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapominalstwo n., zapominanie n., zapomnienie n.

:: fż. zapominalska ż.

czas. zapominać ndk., zapomnieć dk.

przym. zapomniany

Wiktionary

# zapominalskość

→ zapominalski

SJP.pl

#### Patrz:

zapominalski

# zapominanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapominać.

Wiktionary

Zapominanie – utrata zdolności do przypominania sobie, rozpoznawania lub reprodukowania tego, co poprzednio zostało zapamiętane.

Zapominanie doczekało się kilku teorii, które mają wyjaśnić jego naturę.

Zaznaczyć należy, że pod pojęciem zapominania kryje się kilka odmiennych procesów pamięciowych, które prowadzą do utraty możliwości wydobycia informacji. Jest tak z kilku powodów:

- Ludzka pamięć składa się z wielu systemów, które zapamiętują, przechowują i odtwarzają dane w odmienny sposób. Oznacza to, że także utrata danych pamięciowych (zapominanie) przyjmuje odmienne formy w określonych systemach pamięciowych.
- Różne procesy neurologiczne są odpowiedzialne za przechowywanie danych przez mózg (zobacz przechowywanie informacji), w związku z tym utrata danych pamięciowych może mieć różne podłoże neurologiczne.
- „Zapominanie” to pojęcie wieloznaczne. Można przez to rozumieć: utratę (wymazanie) informacji z pamięci; niemożność przypomnienia sobie informacji (które jednak ma się „na końcu języka”); zamianę pierwotnie pamiętanej informacji lub modyfikowanie jej. Za każde z tych zjawisk odpowiedzialne są inne procesy pamięciowe.
- Pamięć polega na przechowywaniu danych percepcyjnych (dźwięki, obrazy, doznania kinestetyczne i in.) ale także informacji abstrakcyjnych, wiedzy jak wykonywać pewne czynności (np chodzić, prowadzić samochód, śpiewać itp.) i innych. Zapominanie może oznaczać różne procesy w zależności od tego, jakiego typu informacji dotyczy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔ̃mʲĩˈnãɲɛ, AS: zapõmʹĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapominalstwo n., zapominalski m., zapomnienie n., niezapominajka ż.

czas. zapominać ndk., zapomnieć dk.

przym. zapominalski, zapomniany

Wiktionary

# zapomniany

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, o którym nikt już nie pamięta i o którego nikt nie dba

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika zapomnieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiele zapomnianych lub mniej znanych kryminalnych historii rozegrało się na wrzeszczańskich ulicach i we wrzeszczańskich domach w pierwszej połowie XX wieku.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapomnieć dk., zapominać ndk.

rzecz. zapominalski mos., zapomnienie n., zapominanie n., niezapominajka ż.

przym. zapominalski

Wiktionary

# zapomnieć

1. przestać pamiętać o kimś lub o czymś;
2. nie wziąć czegoś przez nieuwagę;
3. nie zrobić czegoś w odpowiednim momencie;
4. stracić po pewnym czasie jakąś umiejętność;
5. przestać troszczyć się o kogoś lub coś albo interesować się kimś lub czymś;
6. zapomnieć się - stracić panowanie nad sobą; zachować się nieodpowiednio

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapominać)

(1.1) dokonany od|zapominać.

czasownik zwrotny dokonany zapomnieć się (ndk. zapominać się)

(2.1) dokonany od|zapominać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę mi wybaczyć, ale zapomniałem, jak pan ma na imię.

(1.1) Zapomniałem parasola i oczywiście zaczął padać deszcz.

(2.1) Znany piłkarz w trakcie ostrej telewizyjnej dyskusji zapomniał się i sklął jednego z gości.

(2.1) Niestety zapomniałaś się w tej grze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: zapõmʹńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapominalski m., zapominanie n., zapomnienie n., niezapominajka ż.

czas. przypomnieć dk., zapominać ndk., zapominać się ndk.

przym. zapomniany, zapominalski

Wiktionary

# zapomnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapomnieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zapõmʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapominalski m., zapominanie n., niezapominajka ż.

czas. zapominać ndk., zapomnieć dk.

przym. zapominalski, zapomniany

Wiktionary

# zapomoga

1. pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej; wsparcie, zasiłek;
2. potocznie: bardzo niska pensja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej

Wiktionary

Zapomoga − doraźna, bezzwrotna pomoc finansowa udzielana osobom fizycznym zwykle w związku ze zdarzeniem losowym.

Zapomogi mogą być udzielane przez zakłady pracy (z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych), organizacje charytatywne czy też organizacje samopomocowe (ze składek członków).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔ̃ˈmɔɡa, AS: zapõmoga

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapomogowy

rzecz. zapomożenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wsparcie, zasiłek

Wiktionary

# zapomogowy

przymiotnik od: zapomoga

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zapomogi, związany z zapomogą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔ̃mɔˈɡɔvɨ, AS: zapõmogovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapomoga ż., zapomożenie n., pomaganie n.

Wiktionary

# zapona

dawniej:
1. ozdobne zapięcie, klamra, fibula;
2. zasłona, kotara

SJP.pl

Zapona – ozdobna zapinka w postaci broszy, agrafy, klamry, haftki lub guza, służąca do spinania płaszczy, opończy, kap, futer, niekiedy drobniejszych elementów odzieży (np. pasów); używana też jako element dekoracyjny, np. jako pektorał lub do zdobienia kołpaków.

Wikipedia

# zapora

przeszkoda uniemożliwiająca przejście na drugą stronę; blokada; bariera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni

(1.2) stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody;

(1.3) wojsk. zespół środków służących do powstrzymania ruchu wojsk nieprzyjaciela

Wiktionary

- Zapory wojskowe:
  - zapora inżynieryjna – zespół środków i budowli służących do powstrzymania ruchu wojsk nieprzyjaciela
  - zapora balonowa – zespół balonów osłaniających cel przed wrogimi samolotami
  - zapora graniczna – oddział służący do zatrzymywania ściganych osób

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Drzewa na pastwisku to również naturalna zapora przeciwwietrzna i schronienie dla zwierząt w czasie niesprzyjającej pogody.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: zaˈpɔra, AS: zapora

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. parcie n., opór m.

  czas. przeć, zapierać się, zaprzeć się

  przym. zaporowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) przeszkoda, bariera

  (1.2) tama

  Wiktionary

# zaporoski

1. → Zaporoże;
2. obwód zaporoski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Zaporoża, związany z Zaporożem, pochodzący z Zaporoża (krainy)

(1.2) dotyczący Zaporoża, związany z Zaporożem, pochodzący z Zaporoża (miasta)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jako sprzymierzeńcy w walkach z Turkami występowali Kozacy zaporoscy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈrɔsʲci, AS: zaporosʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaporoże n., Zaporożec mos., zaporożanin mos., zaporożanka ż., Zaporoszczyzna ż.

Wiktionary

# zaporowski

nazwisko

SJP.pl

# zaporowy

przymiotnik od: zapora

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) powstały na skutek zlokalizowania zapory

(1.2) stanowiący zaporę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapora ż.

Wiktionary

# zaporożanin

mieszkaniec Zaporoża (miasta na Ukrainie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zaporoża; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaporoże n., Zaporożec mos.

:: fż. zaporożanka ż.

przym. zaporoski

Wiktionary

# zaporożanka

mieszkanka Zaporoża (miasta na Ukrainie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zaporoża; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaporoże n., Zaporożec mos.

:: fm. zaporożanin mos.

przym. zaporoski

Wiktionary

# zaporoże

1. obszar nad dolnym Dnieprem, na którym Kozacy zakładali swoje obozy; Dzikie Pola, Sicz;
2. miasto na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. obszar nad dolnym Dnieprem, na południowo-wschodnich krańcach Rzeczpospolitej, obecnie w granicach Ukrainy;

(1.2) geogr. miasto nad Dnieprem w południowo-wschodniej części Ukrainy;

Wiktionary

- Zaporoże – kraina historyczna
- Zaporoże – miasto, stolica obwodu zaporoskiego
- Zaporoże – współczesny obwód zaporoski na Ukrainie
- Zaporoże – okręt podwodny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiedziałeś, że albertyni mają placówkaacówkę na Zaporożu?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈrɔʒɛ, AS: zaporože

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaporożec m., zaporożanin mos., zaporożanka ż., zaporożec m., Zaporoszczyzna ż.

przym. zaporoski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Dzikie Pola

Wiktionary

# zaporożec

samochód marki Zaporożec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zaporoża, obszaru nad dolnym Dnieprem

Wiktionary

ZAZ Zaporożec (ukr. Запорожець) – modele samochodów budowanych od roku 1960 w fabryce ZAZ w Ukraińskiej SRR. Różne jego typy produkowane były aż do roku 1994. Słowo Zaporożec oznacza Kozaka z Siczy Zaporoskiej lub mieszkańca Zaporoża.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈrɔʒɛt͡s, AS: zaporožec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaporoże n., zaporożanin m., zaporożanka ż., zaporożec m.

przym. zaporoski

Wiktionary

# zapostować

potocznie: opublikować post w internecie

SJP.pl

# zapostulować

wysunąć postulat, zaproponować coś

SJP.pl

# zapotecki

→ Zapotek; zapotekijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zapotekami, dotyczący Zapoteków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język zapotecki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zapotek mos.. Zapotekijczyk mos., Zapotekijka ż.

przym. zapotekijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapotekijski

Wiktionary

# zapotek

członek ludu indiańskiego; Zapotekijczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel indiańskiego ludu meksykańskiego żyjącego w środkowej i wschodniej części stanu Oaxaca

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapotecki, zapotekijski

rzecz. zapotecki mrz.

Wiktionary

# zapotekijczyk

członek ludu indiańskiego; Zapotek

SJP.pl

# zapotekijka

członkini ludu indiańskiego

SJP.pl

# zapotekijski

→ Zapotek; zapotecki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zapotekami, dotyczący Zapoteków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapotecki mrz., Zapotek mos.. Zapotekijczyk mos., Zapotekijka ż.

przym. zapotecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapotecki

Wiktionary

# zapotekowie

lud indiański w Meksyku zamieszkujący środkowo-wschodnią część obecnego stanu Oaxaca

SJP.pl

Zapotekowie – grupa rdzennych mieszkańców Meksyku, zamieszkujących środkowo-wschodnią część obecnego stanu Oaxaca.

Obecnie ich populacja liczy około 400 tys., większość posługuje się językiem hiszpańskim, w użyciu jest też silnie rozdrobniony dialektalnie język zapotecki z rodziny oto-mangueskiej.

Wikipedia

# zapotrzebować

urzędowo, środowiskowo: zamówić, wydać polecenie dostarczenia sobie czegoś

SJP.pl

# zapotrzebowanie

urzędowo, środowiskowo: zamówić, wydać polecenie dostarczenia sobie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapotrzebować.

(1.2) druk, dokument z wyszczególnionymi potrzebami, np. w zakresie zakupów

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trzeba, zapotrzebować dk.

Wiktionary

# zapotrzebowywać

dawniej:
1. potrzebując, zlecać dostarczenie sobie czegoś, wyrażać chęć kupna czegoś;
2. odczuwać potrzebę czegoś

SJP.pl

# zapowiadać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapowiedzieć)

(1.1) dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Eleganckie ekwipaże, roztrącając beztrosko ludzką ciżbę, zapowiadały rychły koniec świetlistego festynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈvʲjadat͡ɕ, AS: zapovʹi ̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapowiadanie ndk. n., zapowiedzenie dk. n., zapowiedź ż.

czas. powiedzieć, zapowiedzieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wróżyć

Wiktionary

# zapowiadaczka

redaktorka zapowiadająca coś; spikerka, prezenterka

SJP.pl

# zapowiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapowiadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: zapovʹi ̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapowiadać, zapowiedzieć, powiedzieć

Wiktionary

# zapowiednik

1. w językoznawstwie: wyraz wprowadzający zdanie podrzędnie złożone;
2. w Rosji i krajach byłego ZSRR: teren pod ochroną ze względu na cechy przyrodnicze, gatunki zwierząt lub roślin;
3. dawniej: zapowiedź

SJP.pl

- Zapowiednik – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Zapowiednik – osada w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Skarszewy
- Zapowiednik – część miasta Łukowa
- Zapowiednik – jezioro w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Włoszakowice, leżące na terenie Pojezierza Sławskiego
- zapowiednik – forma ochrony przyrody w krajach byłego ZSRR

Wikipedia

# zapowiedź

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść

(1.2) oznaka czegoś zbliżającego się

(1.3) krótki, wstępny utwór

Wiktionary

Zapowiedź – amerykańsko-brytyjski dreszczowiec fantastyczno-naukowy z 2009 w reżyserii Alexa Proyasa. Film kręcono w Melbourne w Australii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To była zapowiedź niekończących się przygód i perypetii ze zwierzętami i dzieciakami z nowo odkrytej planetaanety.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: zapovʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapowiadać, zapowiedzieć, powiedzieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) denuncjacja, ogłoszenie, obwieszczenie, zawiadomienie, anons, proroctwo, prognoza,przepowiednia

(1.2) przejaw, oznaka, sygnał, zwiastun, wyznacznik, wróżba, znak, objaw, symptom, prognostyk, zadatek, prekursor, przedświt, herold, podmuch

(1.3) preludium, wstęp, szkic, zarys, zwiastun

Wiktionary

# zapowiedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapowiedzieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: zapovʹi ̯eʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapowiedzieć, zapowiadać, powiedzieć

Wiktionary

# zapowiedzi

Zapowiedzi – publiczne ogłoszenie przez proboszcza parafii, zamiaru wstąpienia w związek małżeński danych członków wspólnoty wiernych. Zapowiedzi stanowią jeden z elementów tak zwanego dochodzenia przedślubnego.

Wikipedia

# zapowiedzieć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapowiadać)

(1.1) zob. zapowiadać.

czasownik zwrotny

(2.1) zob. zapowiadać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama zrobiła dzieciom awanturę i zapowiedziała częste inspekcje.

(2.1) Na wieczór zapowiedział się gość z filmami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ, AS: zapovʹi ̯ėʒ́ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapowiadanie ndk. n., zapowiedzenie dk. n., zapowiedź ż.

czas. powiedzieć, zapowiadać ndk.

Wiktionary

# zapowietrzeniec

dawniej: człowiek zapowietrzony (zarażony); morowiec

SJP.pl

# zapowietrzona

archaicznie: kobieta chora zakaźnie

SJP.pl

# zapowietrzony

archaicznie: człowiek chory zakaźnie

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zapowietrzyć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. osoba chora zakaźnie

przymiotnik

(3.1) gwara. obraź. rodzaj wyzwiska

Wiktionary

#### Przykłady

(3.1) (…) Zarno wszyćko dokumentnie rzeknę, z czego się pokaże la prześwietnego sądu i la zgromadzonego narodu, co jestem niewinowaty a Dominikowa cygan jest baba, pleciuch i ozornica zapowietrzona!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapowietrzenie n.

czas. zapowietrzyć dk., zapowietrzać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) przeklęty

Wiktionary

# zapoż.

skrót od: zapożyczony

SJP.pl

# zapoznany

taki, o którym nie pamięta się należycie, dostatecznie; niedoceniony

SJP.pl

# zapoznawać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapoznać)

(1.1) przekazywać komuś informacje na pewien temat

(1.2) przekazywać komuś imię, nazwisko lub inne informacje o kimś innym, sprawiając, że te osoby zawierają znajomość

czasownik zwrotny niedokonany zapoznawać się (dk. zapoznać się)

(2.1) zdobywać komuś informacje na pewien temat

(2.2) zawierać z kimś znajomość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oprócz życia rodzinnego, towarzyskiego, wystawa zapoznaje nas z życiem zawodowym Józefa Fedorowicza.

(1.2) Lussinge, człowiek najbardziej przezorny jakiego znałem, chcąc sobie zapewnić towarzysza przechadzki na rano, bardzo niechętnie zapoznawał mnie ze swymi znajomymi.

(2.2) Dopiero niedawno, podczas pobytu w Spale, zapoznawałam się z czterema nowymi koleżankami.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rozpoznawać, zapoznać dk.

rzecz. zapoznawanie n., znawstwo n.

Wiktionary

# zapoznawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proces wprowadzania kogoś w nową sytuację, zagadnienie lub środowisko, polegający na przekazywaniu informacji; może się także odnosić do kontaktów interpersonalnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co roku na początku semestru odbywa się zapoznawanie studentów z kampusem.

(1.1) Program nauczania w pierwszej klasie skupia się na zapoznawaniu dzieci z alfabetem.

(1.1) Reksio jest przyjacielskim psem, nie mającym problemów z zapoznawaniem nowych osób.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapoznawać ndk.

rzecz. znawstwo n.

Wiktionary

# zapoznawczy

służący do poznania się i połączony z zabawą lub pracą

SJP.pl

# zapozować

przybrać odpowiednią postawę i posłużyć jako model fotografowi, malarzowi itp.

SJP.pl

# zapożyczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

Wiktionary

Zapożyczenie językowe, inaczej pożyczka, wyraz obcy – element językowy zaczerpnięty z języka obcego, który zadomowił się w mniejszym lub większym stopniu w danym języku. Pojęcia tego używa się w opozycji do słownictwa rodzimego. Mianem pożyczek określa się wszystkie obce w strukturze danego języka wyrazy, zwroty, typy derywatów, formy fleksyjne, konstrukcje składniowe, związki frazeologiczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɔʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zapožyčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapożyczanie n., pożyczka ż.

czas. zapożyczać ndk., zapożyczyć dk.

przym. pożyczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) barbaryzm, pożyczka, wyraz obcy, kalka

Wiktionary

# zapożyczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapożyczać)

(1.1) dokonany od|zapożyczać.

czasownik zwrotny dokonany zapożyczyć się (ndk. zapożyczać się)

(2.1) dokonany od|zapożyczać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapożyczać ndk.

rzecz. zapożyczanie n., zapożyczenie n., pożyczka ż.

przym. zapożyczony

Wiktionary

# zapper

osoba bezustannie przełączająca kanały telewizyjne

SJP.pl

# zapping

1. ciągłe zmienianie kanałów telewizyjnych pilotem;
2. rzadko: przerwanie nagrywania filmu w magnetowidzie na czas emisji reklam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bezcelowe, szybkie przełączanie kanałów telewizyjnych za pomocą pilota

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A czy wiesz, że zappingowi ulegają prawie wyłącznie faceci?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʲĩŋk, AS: zapʹĩŋk

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|zapping.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zapping

* hiszpański: (1.1) zapeo m.

* nowogrecki: (1.1) ζάπινγκ n.

źródła.

== zapping (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zapping

forma czasownika|en.

(2.1) present participle|zap.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zappować

bezmyślnie przełączać kanały telewizyjne pilotem

SJP.pl

# zaprać

prowizorycznie uprać tylko zabrudzoną część tkaniny lub dzianiny w celu uniknięcia utrwalenia się plamy

SJP.pl

# zapracowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) ciągle zajęty pracą

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zapracować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracowniczka ż., pracowanie n., praca ż., pracowitość ż., pracownia ż., pracownica ż., pracownik mos., spracowany mos., dopracowywanie n., dopracowanie n., nadpracowanie n., napracowanie n., opracowywanie n., opracowanie, popracowanie n., przepracowywanie n., przepracowanie n., rozpracowywanie n., rozpracowanie n., spracowanie n., wypracowywanie n., wypracowanie n., zapracowywanie n., zapracowanie n.

czas. pracować, dopracowywać ndk., dopracować dk., nadpracować dk., napracować się dk., opracowywać ndk., opracować dk., popracować dk., przepracowywać ndk., przepracować dk., rozpracowywać ndk., rozpracować dk., spracować dk., wypracowywać ndk., wypracować dk., zapracowywać ndk., zapracować dk.

przym. pracowity, pracowniczy, przepracowany, spracowany

Wiktionary

# zapracowywać

1. zdobywać, osiągać coś pracą; zarobić;
2. zapracowywać się - przemęczać się nadmierną pracą

SJP.pl

# zapraska

zagięcie na ubraniu, powstałe przez założenie materiału i zaprasowanie go lub częściowe zaszycie; fałda (fałd), plisa, zakładka, pliska

SJP.pl

# zaprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaprasowywać)

(1.1) prasując utrwalić, usztywnić fałdy, kant w spodniach, zgięcia w złożonym materiale itp.

(1.2) rzad. prasując wygładzić fałdy, zmarszczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# zaprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) usztywnienie fałd, kantów w spodniach, zgięć w złożonym materiale itp. w wyniku prasowania

(1.2) rzad. wygładzenie fałd, zmarszczek w wyniku prasowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# zaprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprasować)

(1.1) niedokonany od|zaprasować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# zaprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) usztywnianie fałd, kantów w spodniach, zgięć w złożonym materiale itp. w wyniku prasowania

(1.2) rzad. wygładzanie fałd, zmarszczek w wyniku prasowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# zapraszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprosić)

(1.1) proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

(1.2) zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapraszam do mojego mieszkania. Zobaczycie jak się urządziłem.

(1.2) Mój chłopak zaprasza mnie do kina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpraʃat͡ɕ, AS: zaprašać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. doproszenie n., dopraszanie n., zapraszanie n., zaproszenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) namawiać

Wiktionary

# zapraszający

zachęcający do wejścia dokądś lub zajęcia jakiegoś miejsca

SJP.pl

# zapraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapraszać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaproszenie n., zaprosiny nmos., dopraszanie n., doproszenie n.

czas. zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary

# zaprawa

1. spoiwo używane do łączenia elementów muru lub do tynkowania;
2. działanie wdrażające kogoś do czegoś;
3. coś, czym zaprawia się potrawy dla dodania smaku lub zapachu; zaprawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

(1.2) czynności przygotowujące do czegoś, przygotowanie do czegoś

(1.6) plast. substancja stosowana jako podkład pod farbę, lakier, politurę itp.

Wiktionary

- zaprawa – spoiwo do murowania i do tynkowania
- zaprawa nasienna – środek chemiczny stosowany w rolnictwie i ogrodnictwie
- Jan Zaprawa − polski wojskowy

Zobacz też

- bejca

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.2) przygotowywanie / przygotowanie, wdrażanie / wdrożenie

(1.3) wprawa

(1.6) bejca, grunt

Wiktionary

# zaprawdę

przestarzałe: partykuła podkreślająca prawdziwość komunikowanego w zdaniu sądu, odnosząca się do treści całego zdania, zwykle je otwierająca; naprawdę, rzeczywiście, istotnie, doprawdy

SJP.pl

partykuła

(1.1) podn. …podkreślająca prawdziwość przedstawianego w zdaniu sądu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpravdɛ, AS: zapravde

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawda

partyk. naprawdę

wykrz. prawda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naprawdę, rzeczywiście, doprawdy

Wiktionary

# zaprawić

wdrożyć kogoś do czegoś

SJP.pl

# zaprawiony

wdrożyć kogoś do czegoś

SJP.pl

# zaprawka

1. zdrobnienie od: zaprawa;
2. coś, czym zaprawia się potrawy dla dodania smaku lub zapachu; zaprawa

SJP.pl

# zaprawkowy

→ zaprawka

SJP.pl

#### Patrz:

zaprawka

# zaprawowy

przymiotnik od: zaprawa

SJP.pl

# zaprezentować

czasownik przechodni dokonany (ndk. prezentować)

(1.1) dokonany od|prezentować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wystawie zaprezentowano wiele zaskakujących zastosowań wyrobów bednarskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezent mrz., zaprezentowanie n., prezentacja ż., prezenter mos.

Wiktionary

# zaprezentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprezentować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaprezentować dk.

rzecz. prezent mrz., prezentacja ż., prezenter mos.

Wiktionary

# zapro

młodzieżowo: zaproszenie

SJP.pl

# zaprogramowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprogramować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. programować, zaprogramować dk.

rzecz. program mrz., programista mos.

przym. programowalny, programowy

Wiktionary

# zaprojektować

czasownik przechodni dokonany (ndk. projektować)

(1.1) dokonany od|projektować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. projektować ndk.

rzecz. projekcja ż., projekt mrz., projektant mos., projektantka ż., projektor mrz., projektowanie n., zaprojektowanie n.

Wiktionary

# zaprojektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprojektować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. projektować, zaprojektować dk.

rzecz. projektant mos.

Wiktionary

# zaproklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaproklamować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaproklamować dk.

Wiktionary

# zaproksymować

w matematyce: przybliżyć wartość, zaokrąglić

SJP.pl

# zaproponować

czasownik przechodni dokonany (ndk. proponować)

(1.1) dokonany od|proponować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: zapropõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. proponować

rzecz. propozycja ż., zaproponowanie n., proponowanie n.

Wiktionary

# zaproponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) złożenie propozycji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proponowanie n., propozycja ż.

czas. zaproponować dk., proponować ndk.

Wiktionary

# zaprorokować

przepowiedzieć coś; wyprorokować

SJP.pl

# zaprosić

zapłodnić samicę świni lub dzika

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapraszać)

(1.1) dokonany od|zapraszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈprɔɕit͡ɕ, AS: zaprośić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaproszenie n., zapraszanie n., dopraszanie n., doproszenie n.

Wiktionary

# zaprosiny

dawniej: zaproszenie

SJP.pl

# zaproszenie

zapłodnić samicę świni lub dzika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

(1.2) kartka papieru wyrażająca taką informację

Wiktionary

- Zaproszenie – program telewizyjny
- Zaproszenie – album Kasi Klich
- Zaproszenie (L'Invitation) – szwajcarsko-francuski film z 1973
- Zaproszenie – polski film z 1986
- Zaproszenie (The Invitation) – amerykański film z 2015

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: zaprošẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapraszanie n., zaprosiny nmos., dopraszanie n., doproszenie n.

czas. zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary

# zaproszeńko

zdrobnienie od: zaproszenie; zaproszonko

SJP.pl

# zaproszonko

zdrobnienie od: zaproszenie; zaproszeńko

SJP.pl

# zaproszony

osoba zaproszona

SJP.pl

# zaprószyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaprószać)

(1.1) o pyle, kurzu: pokryć coś cienką warstwą zanieczyszczenia, dostać się gdzieś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedynie zaprószone popiołem, wielkie i potężne rogi przypominały chwałę żywego zwierzęcia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. naprószenie n., oprószanie n., oprószenie n., poprószanie n., poprószenie n., prószenie n., przeprószanie n., przeprószenie n., przyprószanie n., przyprószenie n., rozprószanie n., rozprószenie n., sprószanie n., sprószenie n., zaprószanie n., zaprószenie n.

czas. naprószyć dk., oprószać ndk., oprószyć dk., poprószać ndk., poprószyć dk., prószyć ndk., przeprószać ndk., przeprószyć dk., przyprószać ndk., przyprószyć dk., rozprószać ndk., rozprószyć dk., sprószać ndk., sprószyć dk., zaprószać ndk.

przym. zaprószony

Wiktionary

# zaprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprowadzić)

(1.1) prowadzić do określonego miejsca

(1.2) podpowiadać drogę

(1.3) o pewnej sytuacji lub postępowaniu: stawać się przyczyną czegoś

(1.4) doprowadzać do określonego stanu

(1.5) zakładać, urządzać, instalować coś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeprowadzać, zaprowadzić dk., prowadzić dk., prowadzać ndk., wyprowadzić dk., wyprowadzać ndk., wprowadzać ndk., wprowadzać dk.

rzecz. zaprowadzanie n., zaprowadzenie n., prowadzenie n., prowadzanie n., wyprowadzenie n., wyprowadzanie n., wprowadzanie n., wprowadzenie n., uprowadzanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-4) prowadzić

(1.5) wprowadzać

Wiktionary

# zaprowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprowadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprowadzenie n., prowadzenie n., prowadzanie n., prowadnica ż., prowadnik m., uprowadzanie n., uprowadzenie n.

czas. zaprowadzać ndk., zaprowadzić dk., prowadzić ndk., prowadzać ndk., uprowadzać ndk., uprowadzić dk.

Wiktionary

# zaprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaprowadzać)

(1.1) dokonany od|zaprowadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uprowadzanie n., zaprowadzanie n.

czas. zaprowadzać

Wiktionary

# zaprowiantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zaopatrzenie w żywność, prowiant

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowiantowanie n., prowiant m., prowiantura ż.

czas. prowiantować, zaprowiantować dk.

przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

# zaprowidować

dawniej: zaopatrzyć w artykuły pierwszej potrzeby, zwłaszcza w żywność; zaaprowidować

SJP.pl

# zaproże

dawniej: miejsce za progiem lub koło progu

SJP.pl

# zapruć

zapruć się - potocznie: upić się

SJP.pl

# zapruty

pospolicie: pijany, rzadziej będący pod niedużym wpływem alkoholu

SJP.pl

# zaprząc

zaprzęgnąć;
1. przypiąć zwierzę pociągowe do wozu, kieratu, pługa itp.;
2. potocznie: zmusić do ciężkiej pracy, nauki itp.;
3. zaprząc się - przypiąć samego siebie do pługa, wozu itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaprzęgać)

(1.1) przywiązać zwierzę pociągowe do pojazdu za pomocą uprzęży

(1.2) pot. zmusić do ciężkiej pracy

czasownik zwrotny zaprząc się

(2.1) przypiąć siebie do pojazdu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kargulowi przyszło zaprząc do wozu dwie pozostałe krowy.

(1.1) Konie zaprzęgli do sieci i powoli a z wielkim wysiłkiem wyciągnęli szczupaka na wyspę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʃɔ̃nt͡s, AS: zapšõnc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzęg mrz., zaprzęgowy mos., zaprząg mrz.

przym. zaprzęgowy

Wiktionary

#### Synonimy:

zaprzęgnąć

Wiktionary

# zaprząg

zaprzęg;
1. kierowany przez woźnicę pojazd razem ze zwierzęciem pociągowym przywiązanym uprzężą, np. koniem;
2. zwierzęta przywiązane uprzężą do pojazdu;
3. zespół połączonych ze sobą pasów zakładanych na konia; uprząż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. zaprzęg.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z góry, po wertepach drogi, po wybojach i kamieniach ostrożnie zjeżdżał zaprząg solidny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzęg m., zaprzęgowy mos.

czas. zaprząc dk., zaprzęgać ndk.

przym. zaprzęgowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. zaprzęg

Wiktionary

# zaprzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaprzać dk.

Wiktionary

# zaprzaniec

dawniej:
1. ten, kto się zaparł, sprzeniewierzył się czemuś; odszczepieniec, odstępca;
2. osoba, która dopuściła się zdrady

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktoś, kto dopuścił się zdrady, zwykle jakiejś idei

Wiktionary

Renegat (również zaprzaniec) – porzucający swoje przekonania, zdradzający dawnych sojuszników.

Określenie pochodzi od łacińskiego czasownika renegare, oznaczającego „zaprzeczyć”, „odrzucić”, „wyprzeć się” lub „wyrzec się”.

W wielu słownikach „renegat” określany jest również jako przeniewierca, odstępca, zdrajca, odszczepieniec.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʃãɲɛt͡s, AS: zapšãńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzaństwo n., zaparcie n.

czas. zaprzeć dk., zapierać ndk.

przym. zaprzańczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrajca

Wiktionary

# zaprzaństwo

wyparcie się czegoś, zapieranie się, odszczepieństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. pejor. wyparcie się swojej ojczyzny, religii, rodziny itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbawiciel wtedy radził mu czuwać i modlić się, by nie uległ pokusie. Lecz Piotr czuł się od niej bezpieczny i właśnie dlatego popełnił tak okropny i obrzydliwy grzech zaprzaństwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʃãj̃stfɔ, AS: zapšãĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzaniec m.

czas. zaprzeć, zaprzeć się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odstępstwo

Wiktionary

# zaprzałek

roślina zielna z rodziny marzanowatych; przytulia, przytulinka

SJP.pl

# zaprzały

taki, który zaprzał (uległ częściowemu rozkładowi wskutek działania ciepła i wilgoci); zatęchły, stęchły

SJP.pl

# zaprzeć

rzadko: zgnić, zmurszeć, zbutwieć

SJP.pl

# zaprzeczać

czasownik

(1.1) kwestionować prawdziwość

(1.2) być z czymś sprzecznym

(1.3) nie uznawać czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpʃɛt͡ʃat͡ɕ, AS: zapšečać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzeczenie n., zaprzeczanie n., przeczenie n.

czas. zaprzeczyć dk., przeczyć ndk.

przym. zaprzeczalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1,3) odrzucać, negować

Wiktionary

# zaprzeczający

→ zaprzeczać

SJP.pl

#### Patrz:

zaprzeczać

# zaprzeczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zaprzeczalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zaprzeczalny

Wiktionary

# zaprzeczalny

dający się zaprzeczyć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) możliwy do zaprzeczenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzeczalność ż.

czas. zaprzeczać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sporny, wątpliwy

Wiktionary

# zaprzeczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprzeczać.

Wiktionary

Zaprzeczenie – nieświadomy mechanizm obronny w psychologii i psychoanalizie. Klasyfikowany jako niedojrzały lub prymitywny mechanizm obronny.

Zaprzeczanie to fałszowanie obrazu teraźniejszości poprzez nieprzyjmowanie do wiadomości realnych faktów, w celu odsunięcia negatywnych myśli i uczuć, które mogłyby się z tym wiązać. Spostrzeganie rzeczywistości zachodzi z unikaniem uświadomienia sobie jej przykrych aspektów.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zaprzeczać ndk.

rzecz. zaprzeczenie n.

Wiktionary

# zaprzeczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprzeczyć.

(1.2) wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

(1.3) przeciwieństwo

Wiktionary

Zaprzeczenie – nieświadomy mechanizm obronny w psychologii i psychoanalizie. Klasyfikowany jako niedojrzały lub prymitywny mechanizm obronny.

Zaprzeczanie to fałszowanie obrazu teraźniejszości poprzez nieprzyjmowanie do wiadomości realnych faktów, w celu odsunięcia negatywnych myśli i uczuć, które mogłyby się z tym wiązać. Spostrzeganie rzeczywistości zachodzi z unikaniem uświadomienia sobie jej przykrych aspektów.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przeczyć, zaprzeczać ndk., zaprzeczyć dk.

rzecz. zaprzeczanie n., przeczenie n.

zaim. przecz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) negacja

Wiktionary

# zaprzeczyć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zaprzeczać, przeczyć)

(1.1) uznać za nieprawdziwe

(1.2) pozostać w sprzeczności

Wiktionary

#### Powiązane:

zaim. przecz

czas. przeczyć, zaprzeczać

rzecz. zaprzeczenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakwestionować, zanegować

Wiktionary

# zaprzedać

1. zdradzić dla własnych korzyści; sprzedać;
2. wyrzec się swoich przekonań, ideałów dla korzyści materialnych lub osiągnięcia danego celu;
3. zaprzedać się:
a) podporządkować się komuś lub czemuś w zamian za korzyści;
b) oddać się całkowicie moralnie wątpliwej działalności, idei itp.

SJP.pl

# zaprzedawać

1. zdradzać dla własnych korzyści; sprzedawać;
2. wyrzekać się swoich przekonań, ideałów dla korzyści materialnych lub osiągnięcia danego celu;
3. zaprzedawać się:
a) podporządkowywać się komuś lub czemuś w zamian za korzyści;
b) oddawać się całkowicie moralnie wątpliwej działalności, idei itp.

SJP.pl

# zaprzęg

zaprząg;
1. kierowany przez woźnicę pojazd razem ze zwierzęciem pociągowym przywiązanym uprzężą, np. koniem;
2. zwierzęta przywiązane uprzężą do pojazdu;
3. zespół połączonych ze sobą pasów zakładanych na konia; uprząż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwierzęta pociągowe ciągnące pojazd

(1.2) mot. pojazd zaprzężony w konie lub inne zwierzęta pociągowe;

(1.3) uprząż lub pojazd razem z uprzężą

Wiktionary

Pojazd zaprzęgowy (zaprzęg, wóz) – środek transportu, pojazd poruszający się na kołach (dwóch lub czterech) lub płozach (sanie) przy wykorzystywaniu siły zwierzęcia pociągowego (najczęściej konia), rzadziej człowieka (riksza).

Główne części składowe pojazdu to podwozie z kołami lub płozami stanowiące jego ostoje oraz nadwozie. Zaprzęgiem wykorzystującym siłę zwierzęcia kieruje przeważnie, siedząc na tzw. koźle, powożący (woźnica, dorożkarz).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Psie zaprzęgi używane były od wieków przez Indian. Biali docenili je dopiero w 1896 roku, gdy w Klondike odkryto złoto i zapanowała słynna „gorączka”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapʃɛ̃ŋk, AS: zapšẽŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzęganie n., zaprzęgnięcie n., zaprzęgowy mos., zaprzęga ż., zaprząg mrz.

czas. zaprzęgać ndk., zaprząc dk.

przym. zaprzęgowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. zaprząg

Wiktionary

# zaprzęgać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprząc, zaprzęgnąć)

(1.1) przywiązywać uprzężą w celu przewiezienia kogoś lub wykonania pracy na roli

(1.2) pot. zmuszać kogoś do wykonywania niełatwej albo ciężkiej pracy

czasownik zwrotny niedokonany zaprzęgać się (dk. zaprząc się, zaprzęgnąć się)

(2.1) zaprzęgać samego siebie

(2.2) zaprzęgać siebie nawzajem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzęg mrz., zaprzęganie n., zaprząg mrz., zaprzęgowy mos.

przym. zaprzęgowy

Wiktionary

# zaprzęgnąć

zaprząc;
1. przypiąć zwierzę pociągowe do wozu, kieratu, pługa itp.;
2. potocznie: zmusić do ciężkiej pracy, nauki itp.;
3. zaprząc się - przypiąć samego siebie do pługa, wozu itp.

SJP.pl

# zaprzęgnięty

zaprząc;
1. przypiąć zwierzę pociągowe do wozu, kieratu, pługa itp.;
2. potocznie: zmusić do ciężkiej pracy, nauki itp.;
3. zaprząc się - przypiąć samego siebie do pługa, wozu itp.

SJP.pl

# zaprzęgowy

→ zaprzęg

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zootechn. zdatny do zaprzęgu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) zootechn. osoba odpowiadająca za zaprzęgi i konie cugowe

Wiktionary

#### Patrz:

zaprzęg

#### Przykłady

(1.1) Wojsko skonfiskowało dwa ostatnie konie zaprzęgowe, które mieliśmy.

(2.1) Dziadek mój był zatrudniony jako zaprzęgowy w dobrach książęcych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzęg m., zaprzęga ż., zaprzęganie n., zaprzęgnięcie n., zaprząg mrz.

czas. zaprzęgać ndk., zaprzęgnąć dk., zaprząc dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cugowy

Wiktionary

# zaprzepaścić

1. doprowadzić do zguby, utraty lub zmarnowania czegoś, np. szans, dorobku; zmarnować, zniszczyć, roztrwonić;
2. zaprzepaścić się:
a) zostać zaprzepaszczonym;
b) zaginąć, zagubić się, przepaść

SJP.pl

# zaprzepaszczać

1. prowadzić do zguby, utraty lub zmarnowania czegoś, np. szans, dorobku; marnować, niszczyć, trwonić;
2. zaprzepaszczać się:
a) być zaprzepaszczanym, gubionym, trwonionym;
b) ginąć, gubić się, przepadać

SJP.pl

# zaprzestać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaprzestawać)

(1.1) przestać coś robić; przerwać jakąś czynność, zaniechać czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przestać dk., przestawać ndk., zaprzestawać ndk.

rzecz. zaprzestanie n., zaprzestawanie n.

Wiktionary

# zaprzestanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przerwanie czynności przed jej zakończeniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzestawanie n.

czas. postawić, zaprzestać dk., zaprzestawać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaniechanie

Wiktionary

# zaprzestawać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprzestać)

(1.1) niedokonany od|zaprzestać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przestawać, zaprzestać

rzecz. zaprzestanie n., zaprzestawanie n.

Wiktionary

# zaprzestawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przerywanie czynności przed jej zakończeniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzestanie dk.

czas. postawić, zaprzestawać ndk., zaprzestać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaniechanie

Wiktionary

# zaprzodkowywać

ustawiać armatę na przodku; procować

SJP.pl

# zaprzychodować

zaksięgować

SJP.pl

# zaprzysiąc

1. złożyć przysięgę;
2. odebrać od kogoś przysięgę;
3. przyrzec coś solennie sobie lub komuś

SJP.pl

# zaprzysięganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprzysięgać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaprzysięganie n., przysięgły mos.

czas. zaprzysięgać ndk.

przym. przysięgły

Wiktionary

# zaprzysięgły

zagorzały; niezmienny, niezłomny (np. zaprzysięgły wróg komunizmu)

SJP.pl

# zaprzysiężanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaprzysiężać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaprzysiężanie n.

czas. zaprzysiężać ndk.

Wiktionary

# zaprzysiężenie

przysięga, ślubowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ceremonia składania przysięgi

(1.2) odczasownikowy od|zaprzysięgać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapʃɨɕɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zapšyśẽũ̯žẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przysięga ż., przysięgły m., przysięgła ż., przysięganie n., zaprzysięganie n., zaprzysięgnięcie n., przysięgnięcie n.

czas. zaprzysiąc (się) dk., zaprzysięgnąć (się) dk., zaprzysięgać (się) ndk., przysiąc dk., przysięgnąć (się) dk., przysięgać (się) ndk.

przym. zaprzysięgły, przysięgły

Wiktionary

# zaprzyszły

czas zaprzyszły - czas wyrażający czynność przyszłą, która nastąpi przed inną czynnością przyszłą lub przed określonym czasem w przyszłości

SJP.pl

# zaptaszkować

potocznie: zaznaczyć za pomocą znaczka w kształcie litery v; odhaczyć, odfajkować, odptaszkować

SJP.pl

# zapuchnięty

taki, który zapuchł; zapuchły; spuchnięty

SJP.pl

# zapuchły

taki, który zapuchł; zapuchnięty; spuchnięty

SJP.pl

# zapudrować

pokryć pudrem; upudrować, napudrować, popudrować

SJP.pl

# zapudrowywać

pokrywać pudrem; napudrowywać, pudrować

SJP.pl

# zapudłować

potocznie: zamknąć w areszcie lub więzieniu

SJP.pl

# zapudłowywać

potocznie: zamykać w areszcie lub więzieniu

SJP.pl

# zapukać

czasownik nieprzechodni

(1.1) puknąć w coś kilka razy, by zwrócić czyjąś uwagę, zwykle do drzwi

(1.2) pot. zwrócić się do kogoś w jakiejś sprawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Późnym popołudniem stanął przed drzwiami mieszkania i mocno zapukał, w charakterystyczny sposób - jakby wystukiwał alfabet Morse'a.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpukat͡ɕ, AS: zapukać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapukanie n.

Wiktionary

# zapukanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapukać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapuˈkãɲɛ, AS: zapukãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapukać

Wiktionary

# zapunktowywać

w malarstwie: uzupełniać zniszczone części obrazu, pokrywając je farbą

SJP.pl

# zapuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapuszczać)

(1.1) dokonany od|zapuszczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcę sobie zmienić fryzurę i zapuścić brodę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: zapuśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapuszczać, puszczać

Wiktionary

# zapust

młode drzewa rosnące dziko na terenie dawnego lasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) leśn. młody zagajnik rosnący na miejscu ściętego drzewostanu

(1.2) dziś tylko w lm. zob. zapusty.

Wiktionary

W Polsce

- Zapust – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
- Zapust – część wsi Korczowa, w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Radymno
- Zapust – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Ostroróg

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zimą przejazdki, brygad parady, • W zapust kuliki, miłe szlichtady • Czoło zakwaszą.

(1.2) […] Tam w późne dosiewki ślij swata z pierścieniem, • A w zapust wyprawiaj wesele!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzapust, AS: zapust

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapustnica ż., zapusty nmos., zapustnik m., zapustowanie n.

czas. zapustować

przym. zapustowy, zapustny

Wiktionary

# zapustnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. kobieta bawiąca się w zapusty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapusty, zapustnik, zapust, zapustowanie

czas. zapustować

przym. zapustowy, zapustny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. zapustniczka

Wiktionary

# zapustniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. zob. zapustnica.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapustnica

Wiktionary

# zapustnik

zapust; dawniej:
1. osoba obchodząca zapusty, chodząca w przebraniu po domach;
2. osoba lubiąca się dobrze bawić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktoś, kto przebrany chodzi po domach w zapusty

(1.2) przest. przen. człowiek lubiący dobre życie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpustʲɲik, AS: zapustʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapustnica ż., zapusty nmos., zapust m., zapustowanie n.

czas. zapustować

przym. zapustowy, zapustny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapust, mięsopustnik

(1.2) sybaryta

Wiktionary

# zapustny

→ zapusty; zapustowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. związany z zapustami

(1.2) przen. wesoły, biesiadny, gotowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczynały się te kuligi zwyczajnie w przedostatni tydzień zapustny i trwały do Wstępnej Środy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpustnɨ, AS: zapustny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapustowy

rzecz. zapustnica ż., zapusty, zapustnik, zapust, zapustowanie

czas. zapustować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostatkowy, zapustowy, mięsopustny

Wiktionary

# zapustować

czasownik

(1.1) daw. bawić się w zapusty, karnawałować

(1.2) przest. hulać, biesiadować

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) rzad. mięsopustować, karnawałować

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zapustnica ż., zapustowanie, zapusty, zapustnik, zapust

przym. zapustowy, zapustny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|karnawałować.

źródła.

== zapustować (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapustnyć)

(1.1) pustoszeć

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapuˈstɔvat͡ɕ, AS: zapustovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapustnica ż., zapustowanie, zapusty, zapustnik, zapust

przym. zapustowy, zapustny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. mięsopustować, karnawałować

Wiktionary

# zapustowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapustować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapustować ndk.

rzecz. zapust m., zapustnica ż., zapustnik m., zapusty nmos.

przym. zapustny, zapustowy

Wiktionary

# zapustowy

→ zapusty; zapustny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. zob. zapustny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapuˈstɔvɨ, AS: zapustovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapustny

rzecz. zapustnica ż., zapusty, zapustnik, zapust, zapustowanie

czas. zapustować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostatkowy, zapustny, mięsopustny

Wiktionary

# zapusty

1. ostatnie dni karnawału (okresu od święta Trzech Króli do Środy Popielcowej); ostatki, mięsopusty, mięsopust, kusaki, kuse dni;
2. zabawy związane z obchodzeniem tego karnawału;
3. wtorek przed Środą Popielcową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. ostatnie dni karnawału; zwyczaje ludowe związane z obchodzeniem tych dni, zabawa organizowana w tym okresie;

(1.2) reg. ostatnie dni przed adwentem

(1.3) reg. zob. zapusty weselne.

Wiktionary

Ostatki, zapusty (lud. mięsopust, śląs. kozelek, odpowiednik prawosławnej maslenicy) – ostatnie dni karnawału zaczynające się w tłusty czwartek, a kończące się zawsze we wtorek, zwany w Polsce „śledzikiem” (w Wielkopolsce jest to tzw. „podkoziołek”). Następny dzień – Środa Popielcowa – oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc. Obydwa święta są świętami ruchomymi. W ostatki urządza się ostatnie huczne zabawy, bale przed nadchodzącym okresem wstrzemięźliwości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oto zapusty, dalej kulikiem, • Każdy wesoły, a każdy zbrojny, • Jedzie na wojnę jak gdyby z wojny, • Z szczękiem pałaszy, śmiechem i krzykiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpustɨ, AS: zapusty

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zapustowy, zapustny

rzecz. przyzapuście n., zapustnica ż., zapustnik, zapust, zapustowanie

czas. zapustować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostatki, mięsopust; reg. zimne zapusty, stpol. zaposty, daw. zapust, reg. śl. duchy.

(1.3) pustotka

Wiktionary

# zapuszczać

czasownik niedokonany

(1.1) fryz. nie obcinać, nie strzyc owłosienia

(1.2) pot. pejor. nie myć, nie czyścić, nie sprzątać

(1.3) wprowadzać coś do wnętrza czegoś

(1.4) pot. zasłaniać rozwijając lub opuszczając coś w dół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilka razy zapuszczała długie włosy, ale doszła do wniosku, że jednak lepiej jej w krótkich.

(1.2) Tak zapuścił kantorek, że nie można do niego w ogóle wejść.

(1.3) Krople te należy zapuszczać do oczu trzy razy dziennie.

(1.4) Wieczorem matka zapuszczała zawsze żaluzje, zanim zapaliła światło.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpuʃt͡ʃat͡ɕ, AS: zapuščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapuszczanie n.

czas. zapuścić dk., puszczać ndk.

ims. zapuszczany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wpuszczać

(1.4) opuszczać

Wiktionary

# zapuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapuszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. puszczać, zapuszczać ndk.

Wiktionary

# zapuszczony

zaniedbany, źle utrzymany; nieporządny, niechlujny

SJP.pl

# zapuszkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapuszkować.

(1.2) pot. osadzenie kogoś w więzieniu lub zatrzymanie w areszcie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pucha ż., puszkowanie n., puszka ż., puszeczka ż., puszkownica ż., puszkarka ż.

czas. puszkować ndk., zapuszkować dk.

Wiktionary

# zapuszkowywać

umieszczać w puszcze i zamykać hermetycznie

SJP.pl

# zapychacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pokarm jedzony dla zabicia głodu, dający uczucia sytości na dłużej, często, choć nie zawsze, o niskiej wartości odżywczej

(1.2) pot. kosmet. składnik kosmetyku o właściwościach zatykających, zapychających pory skóry

(1.3) pot. kosmet. kosmetyk zatykający pory skóry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Owsianka to zdrowy zapychacz: jedząc ją, można dłużej wytrzymać do kolejnego posiłku.

(1.1) (…) nawet chleb pszenny (który zwykle się podaje w przedszkolach) może bardziej zaszkodzić niż pomóc, bo działa jako zwykły zapychacz – ani tam witamin, ani błonnika ani nic poza węglowodanami.

(1.3) Jeśli już padliśmy ofiarą zapychacza, możemy sięgnąć po maseczkę z aspiryny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɨxat͡ʃ, AS: zapyχač

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapychać ndk., zapchać dk.

rzecz. zapchanie n., zapychanie n.

Wiktionary

# zapychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapchanie n., zapychacz m.

czas. zapychać ndk., zapchać dk.

przym. na zapych

Wiktionary

# zapylak

rodzaj ptaków z podrodziny kolibrów

SJP.pl

# zapylanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. proces przenoszenia pyłku z pręcików na znamię słupka;

(1.2) zanieczyszczanie pyłem

Wiktionary

Zapylenie – proces dokonujący się w kwiatach roślin nasiennych, polegający na przeniesieniu pyłku i jego rozwoju zakończonym zapłodnieniem komórki jajowej. W przypadku nagonasiennych pyłek przenoszony jest bezpośrednio na zalążek, u okrytonasiennych – na znamię słupka. Zapłodnienie poprzedzone jest rozluźnieniem kontaktu między komórkami tkanki stygmatoidalnej budującej znamię kwiatu oraz rozwojem pyłku, z którego wyrasta łagiewka pyłkowa przenosząca komórki plemnikowe do woreczka zalążkowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pylność ż., pylnik mrz., pył mrz., pyłek mrz.

czas. pylić, zapylać ndk., zapylić dk.

Wiktionary

# zapylcowate

rodzina roślin jednoliściennych licząca około 2000 gatunków, głównie z wilgotnych lasów Ameryki Południowej i Północnej; ananasowate, bromeliowate

SJP.pl

Bromeliowate, ananasowate, zapylcowate (Bromeliaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Należy tu około 1,7 tys. gatunków skupionych w 55–57 rodzajów. Niemal wszystkie, z jednym tylko wyjątkiem (Pitcairnia feliciana – endemit wyżyny Futa Dżalon w Gwinei w zachodniej Afryce), występują w Ameryce Południowej i Północnej, głównie w strefie tropikalnej. Najdalej na północy bromeliowate sięgają do Wirginii i Teksasu, najdalej na południu rosną w środkowej Argentynie i Chile.

Wikipedia

# zapylcowaty

o cechach zapylcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zapylcowiec

przedstawiciel rzędu roślin jednoliściennych; bromeliowiec, ananasowiec

SJP.pl

# zapylec

zapylec magdaleński - gatunek rośliny jednoliściennej z rodziny bromeliowatych

SJP.pl

# zapylenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. przeniesienie pyłku na znamię słupka

(1.2) zanieczyszczenie gazu cząsteczkami ciała stałego

Wiktionary

Zapylenie – proces dokonujący się w kwiatach roślin nasiennych, polegający na przeniesieniu pyłku i jego rozwoju zakończonym zapłodnieniem komórki jajowej. W przypadku nagonasiennych pyłek przenoszony jest bezpośrednio na zalążek, u okrytonasiennych – na znamię słupka. Zapłodnienie poprzedzone jest rozluźnieniem kontaktu między komórkami tkanki stygmatoidalnej budującej znamię kwiatu oraz rozwojem pyłku, z którego wyrasta łagiewka pyłkowa przenosząca komórki plemnikowe do woreczka zalążkowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pylnik mrz.

czas. pylić

Wiktionary

# zapyskować

potocznie: odezwać się do kogoś niegrzecznie, zuchwale

SJP.pl

# zapytać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapytywać)

(1.1) zadać pytanie

czasownik zwrotny dokonany zapytać się (ndk. zapytywać się)

(2.1) zadać pytanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpɨtat͡ɕ, AS: zapytać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pytanie n., zapytanie n., pytajnik m.

czas. pytać ndk., spytać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spytać

Wiktionary

# zapytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. oficjalna wypowiedź zawierająca pytanie

(1.2) inform. fraza powodująca wygenerowanie raportu z bazy danych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapɨˈtãɲɛ, AS: zapytãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapytać dk., zapytywać ndk.

rzecz. pytanie n., pytajnik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|spytani.

Wiktionary

# zapytywać

zadawać pytania, pytać

SJP.pl

# zapyziały

potocznie: niechlujny, zaniedbany, zapuszczony

SJP.pl

# zapł.

skrót od: zapłacono, zapłacony

SJP.pl

# zapłacić

czasownik przechodni dokonany (ndk. płacić)

(1.1) dokonany od|płacić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: zapu̯aćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. płacenie n., płatnik mos./mrz.

czas. płacić ndk.

Wiktionary

# zapładniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapłodnić)

(1.1) powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka

(1.2) dawać natchnienie, inspirować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej zagrodzie byk zapładniał krowy sprowadzane z okolicznych wiosek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpwadʲɲät͡ɕ, AS: zapu̯adʹńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapłodnienie n., zapładnianie n., płodność ż., rozpłodnik m., płodzenie n.

czas. zapłodnić dk., płodzić ndk.

przym. zapłodniony, płodny

przysł. płodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokrywać

Wiktionary

# zapładniacz

potocznie: ten, kto zapładnia

SJP.pl

# zapładnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zapładniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapwadʲˈɲä̃ɲɛ, AS: zapu̯adʹńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapładniać

rzecz. zapłodnienie n.

Wiktionary

# zapłakany

przymiotnik jakościowy

(1.1) o człowieku: ze śladami płaczu na twarzy

(1.2) noszący ślady płaczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) ojciec do swej Basi mówi zapłakany (…)

(1.1) Obudziła się zapłakana i zmęczona śmiertelnie

(1.2) A potem umywszy zapłakane oczy wróciła do swoich uczennic i odrabiała z nimi lekcje, usiłując śmiać się, ażeby niewczesnym smutkiem nie zatruć ich dziecięcej wesołości…

(1.2) Dziewczyna przysiadła na ławeczce i ukrywszy rozczerwienioną, zapłakaną twarz w rękach, na próżno starała się powstrzymać spazmatyczne łkanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapwaˈkãnɨ, AS: zapu̯akãny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozszlochany, rozmazany; gw-pl|Górny Śląsk|uślimtany.

(1.2) załzawiony

Wiktionary

# zapłata

1. zapłacenie należnych pieniędzy;
2. należność za coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapłacenie należnych pieniędzy

(1.2) należność za coś

(1.3) odpłacenie się

Wiktionary

Pieniądz – towar uznany w wyniku ogólnej zgody społecznej za środek wymiany gospodarczej, w którym są wyrażone ceny i wartości wszystkich innych towarów. Jako waluta, krąży anonimowo od osoby do osoby i pomiędzy krajami, ułatwiając wymianę handlową. Innymi słowy jest to materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę. Jest prawnie określonym środkiem płatniczym, który może wyrażać, przechowywać i przekazywać wartość ściśle związaną z realnym produktem społecznym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈpwata, AS: zapu̯ata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dopłata ż.

Wiktionary

# zapłocie

## Miejscowości i ich części w Polsce

### Miejscowości podstawowe

- Zapłocie – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Dobra

Wikipedia

# zapłodnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zapładniać)

(1.1) dokonany od|zapładniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈpwɔdʲɲit͡ɕ, AS: zapu̯odʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zapładniać

rzecz. zapłodnienie n.

Wiktionary

# zapłodnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biol. dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

(1.2) odczasownikowy od|zapłodnić.

Wiktionary

Zapłodnienie, fertylizacja (łac. fertilisatio) – połączenie się komórek rozrodczych (gamet), w wyniku czego powstaje nowa komórka – nazywana zygotą. Sam proces połączenia gamet określany jest również terminem syngamia. W przypadku, gdy w procesie uczestniczą niezróżnicowane komórki rozrodcze proces taki określa się mianem izogamii, a w przypadku ich zróżnicowania – anizogamią. W trakcie zapłodnienia dochodzi do połączenia zawartości komórek rozrodczych, zwykle obejmujący zachodzący równocześnie proces zlania się jąder komórkowych (kariogamia) i cytoplazmy (plazmogamia). Wyjątkiem są grzyby wyższe, u których kariogamia jest odsunięta w czasie i powstające w wyniku zapłodnienia komórki potomne tworzą dikarion. Łączące się w procesie zapłodnienia gamety pochodzić mogą z tego samego organizmu (samozapłodnienie) lub z różnych organizmów. Organizmy potomne powstawać mogą z gamet niezapłodnionych co określane jest mianem apomiksji, u zwierząt reprezentowanej przez dzieworództwo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Są kobiety, które w godzinę po zapłodnieniu, zlepek komórek traktują jako swoje najprawdziwsze na świecie dziecko, a są też takie, dla których to tylko zlepek, przez jeszcze długie tygodnie. Do których kobiet Ty się zaliczasz?

(1.1) W czasie całego cyklu miesięcznego, tylko w ciągu 36 godzin (tyle trwa faza owulacyjna) może dojść do zapłodnienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zapu̯odʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapładnianie n.

czas. zapłodnić dk., zapładniać ndk.

Wiktionary

# zapłodnieniowy

przymiotnik od: zapłodnienie

SJP.pl

# zapłon

początek procesu spalania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. rozpoczęcie procesu spalania;

(1.2) fiz. mot. układ umożliwiający zapłon (1.1)

Wiktionary

Zapłon – w ogólnym znaczeniu jest to proces chemiczny, w którym energia termiczna produkowana przez daną reakcję chemiczną jest wystarczająca do podtrzymywania tej reakcji.

Zapłon ma wiele znaczeń używanych w różnych dziedzinach nauki i techniki:

- w chemii – rozpoczęcie procesu spalania
- w tokamaku – moment przemiany gazu w gorącą plazmę
- w astrofizyce – moment rozpoczęcia reakcji termojądrowych, często prowadzących do eksplozji (gwiazdy nowe i supernowe)
- w energoelektronice i elektronice - moment załączenia stanu przewodzenia w tyrystorze
- w lampach wyładowczych – zainicjowanie wyładowania elektrycznego w lampie
- w silniku spalinowym – rozpoczęcie procesu spalania mieszanki paliwowo-powietrznej lub też (w mowie potocznej) cały system (tzw. układ zapłonowy) sterujący zapłonem mieszanki (poprzez regulowanie momentu wtrysku paliwa lub podania napięcia na świece zapłonowe)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zapłonnik m., zapłonka ż., zapaleniec mos., zapalniczka ż.

czas. zapłonąć dk.

przym. zapłonowy

Wiktionary

# zapłoniony

książkowo: taki, który się zapłonił; zarumieniony

SJP.pl

# zapłonka

roślina z rodziny szorstkolistnych

SJP.pl

Wikipedia

# zapłonnik

- zapłonnik – element elektroniczny mający za zadanie wytworzyć wysokie napięcie poprzez skokowe przerywanie obwodu dławika.
- zapłonnik – urządzenie mające spowodować zapłon ładunku miotającego lub napędowego

Wikipedia

# zapłonnikowy

przymiotnik od: zapłonnik

SJP.pl

# zapłonowy

przymiotnik od: zapłon

SJP.pl

# zapłotki

potocznie: miejsce za płotem lub między płotami

SJP.pl

# zapłynąć

1. dopłynąć gdzieś daleko;
2. płynąc, zablokować trasę;
3. wypełnić się płynem na powierzchni;
4. środowiskowo: płynąc, wypełnić szczeliny

SJP.pl

# zapływać

1. dopływać gdzieś daleko;
2. płynąc, blokować trasę;
3. wypełniać się płynem na powierzchni; napływać;
4. środowiskowo: płynąc, wypełniać szczeliny

SJP.pl

# żar

1. rozżarzony węgiel, rozżarzone zwęglone drewno; rzadko: jakaś substancja rozpalona do czerwoności;
2. wysoka temperatura otoczenia; gorąco, upał;
3. gwałtowność, żarliwość uczuć; zapał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

(1.2) bardzo wysoka temperatura

(1.3) gorące powietrze

(1.4) przen. silne emocje, gwałtowne uczucia

Wiktionary

Miejscowości

- Żar – miejscowość u stóp Tatr słowackich
- Żar – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Kluki
- Żar – osiedle we Wrocławiu. Część dawnej dzielnicy Fabryczna
- Żar – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedynym źródłem ciepła w starożytnych mieszkaniach był gorący żar w specjalnych misach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒar, AS: žar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarliwość ż., żarówka ż., żarnik m.

czas. żarzyć się, rozżarzyć, rozżarzać

przym. żarliwy

przysł. żarliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gorąco, spiekota, skwar, ukrop, upał

Wiktionary

# żar-ptak

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mit. ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem

Wiktionary

# zara

marka sklepów odzieżowych

SJP.pl

- Zara – sieć sklepów odzieżowych
- Zara – plemię
- Zara – rosyjska piosenkarka
- Zara – typ krążowników
- Zara – imię żeńskie

Wikipedia

# zarąbać

potocznie: zabić kogoś lub coś siekierą

SJP.pl

# zarąbanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarąbać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Poręba ż., rąbanie n., porąbanie n., poręba ż., rębacz m., rębajło m.

czas. zarąbać dk., rąbać ndk., porąbać dk.

Wiktionary

# zarabiać

1. otrzymywać zapłatę za wykonaną pracę;
2. osiągać zyski;
3. zagniatać ciasto;
4. potocznie: otrzymywać ciosy, kary, wyroki itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarobić)

(1.1) dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

(1.2) pracować zarobkowo

(1.3) pot. zasługiwać na coś swoim postępowaniem, dostawać to, co się komuś należy

(1.4) pot. naprawiać uszkodzenie w dzianinie, zwykle w pończosze

(1.5) łączyć ze sobą składniki czegoś, zwykle ciasta, i zagniatać je

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jako pomocnik zarabiałem 1200 złotych na miesiąc, teraz dostaję trochę więcej.

(1.1) Nie mam zamiaru tracić na to moich ciężko zarobionych pieniędzy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrabʲjät͡ɕ, AS: zarabʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarobek, zarabianie ndk., zarobienie dk.

czas. zarobić dk., robić

przym. zarobkowy, zarobiony

przysł. zarobkowo

ims. zarobiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brać, kasować, dostawać

(1.2) pracować

(1.5) rozrabiać

Wiktionary

# zarabialnia

dział fabryki nawozów sztucznych, w którym miesza się i przerabia składniki nawozów

SJP.pl

# zarabianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarabiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaraˈbʲjä̃ɲɛ, AS: zarabʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarabiać ndk.

przysł. zarobkowo

Wiktionary

# zarabie

1. dzielnica Myślenic (miasto powiatowe w województwie małopolskim), położona na prawym brzegu Raby;
2. część Gdowa (wieś w powiecie wielickim, województwie małopolskim), położona za Rabą;
3. część Dobczyc (miasto w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim)

SJP.pl

## Integralne części miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 11

- Zarabie − część miasta Dobczyce
- Zarabie − część miasta Mszana Dolna
- Zarabie − część miasta Myślenice
- Zarabie – część wsi Kasinka Mała w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Mszana Dolna
- Zarabie – część wsi Niezdów w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Dobczyce
- Zarabie – część wsi Osieczany w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Myślenice
- Zarabie – część wsi Stróża w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Pcim
- Zarabie – część wsi Gdów w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Zarabie – część wsi Książnice w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Zarabie – część wsi Nieznanowice w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Zarabie – część wsi Winiary w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów

Wikipedia

# zarąbisty

w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; wyrąbisty, wyczepisty, zaczepisty, zajefajny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) slang. młodz. eufem. zajebisty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rodzice kupili mi na gwiazdkę zarąbisty telefon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔ̃mˈbʲistɨ, AS: zarõmbʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zarąbiście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zajefajny

Wiktionary

# zarabować

zarabować się - zawalić się (o stropie w kopalni)

SJP.pl

# zarabowisko

miejsce w kopalni, gdzie zarabowały się (oberwały się, zawaliły się) stropy

SJP.pl

# zarąbywać

zabijać siekierą, bronią sieczną; szlachtować

SJP.pl

# zarachować

obliczyć

SJP.pl

# zarachowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarachować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarachować dk.

rzecz. rachunek mrz.

Wiktionary

# zaradkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zaradniej

stopień wyższy od przysłówka: zaradnie

SJP.pl

# zaradniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zaradny

SJP.pl

# zaradność

umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach; obrotność, przedsiębiorczość, przemyślność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest zaradny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W swoich dobrach wykazała się zaradnością i gospodarnością, przyczyniając się do ich rozwoju.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaradzanie n., zaradzenie n.

czas. zaradzać ndk., zaradzić dk.

przym. zaradny

przysł. zaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmyślność, zręczność

Wiktionary

# zaradny

dobrze radzący sobie w różnych sytuacjach; przedsiębiorczy, obrotny, przemyślny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) umiejący radzić sobie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaradność ż.

przysł. zaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedsiębiorczy, obrotny, operatywny, oblatany, życiowy

Wiktionary

# zarafszan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Wiktionary

Zarafszan (w górnym biegu – „Matcza”; tadż. Зарафшон, uzb. Zarafshon) – rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie w Azji Środkowej. Długość – 877 km, powierzchnia zlewni – 17,7 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia Magianu – 162 m³/s. Reżim śniegowo-lodowcowy z maksimum w lipcu (do 464 m³/s) i minimum w styczniu (do 38 m³/s). Trzecia co do wielkości rzeka Azji Środkowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zarafszański

Wiktionary

# zarafszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zarafszanem, dotyczący Zarafszanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zarafszan mrz.

Wiktionary

# zaragoza

miasto w Hiszpanii; Saragossa

SJP.pl

## Geografia

### Filipiny

- Zaragoza – nazwa gminy w prowincji Nueva Ecija

### Gwatemala

- Zaragoza – miejscowość i siedziba gminy w departamencie Chimaltenango

Wikipedia

# zarajec

Zarajec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie janowskim, w gminie Modliborzyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 247 mieszkańców i była dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Modliborzyce.

Wikipedia

# zaranek

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. poranek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I nazwał Bóg światłość dniem a ciemność nazwał nocą; i stał się wieczór, i stał się zaranek, dzień pierwszy.

Wiktionary

# zaraniarski

przymiotnik

(1.1) hist. charakterystyczny dla zaraniarza, odnoszący się do niego

Wiktionary

# zaranie

chwila wschodu słońca, świt; wczesny ranek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. świt, wczesny ranek

(1.2) przen. początek, pierwszy okres czegoś

Wiktionary

Zaranie – tygodnik ludowy, poświęcony tematyce popularnonaukowej, politycznej i gospodarczej, wydawany w latach 1907–1915.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Każda z tych dzielnic ma już obecnie, u swego zarania, po kilkanaście tysięcy mieszkańców z hakiem, tak więc z usług przeładunkowych Dworca Południowego korzysta dziennie populacja rzędu Radomia, Kielc, Białegostoku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zaranny

Wiktionary

# żaranin

mieszkaniec Żar (miasta w Polsce); żarzanin

SJP.pl

# żaranka

mieszkanka Żar (miasta w Polsce); żarzanka

SJP.pl

# zarankiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zaranny

dziejący się wczesnym rankiem, o świcie; poranny; ranny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. poranny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaranie n.

Wiktionary

# zarapować

zaśpiewać w stylu rap

SJP.pl

# żararaka

wąż z podrodziny grzechotników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. gad z podrodziny grzechotników

Wiktionary

Żararaka pospolita, żararaka (Bothrops jararaca) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych (Viperidae) i podrodziny grzechotników (Crotalinae). Jest jednym z najbardziej niebezpiecznych węży Ameryki Południowej.

Stosunkowo duży wąż – dorastający maksymalnie do 160 cm długości, chociaż przeciętne rozmiary są znacznie mniejsze. Ubarwiony szarawo, zielonawo lub niemal całkowicie czarno. W tylnej części ciała znajduje się nieregularny rysunek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W przeciwieństwie do jaj większości węży, które są otoczone pergaminową osłonką, zarodki żararaki otacza cienka, przezroczysta błona.

Wiktionary

# zarastać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarosnąć)

(1.1) (o roślinności) pokrywać coś rozrastając się

(1.2) (o zaroście, owłosieniu) pokrywać jakąś część ciała

czasownik zwrotny zarastać się

(2.1) med. goić się, pokrywając się tkanką

(2.2) pokrywać się czymś, co rośnie lub nawarstwia się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Delikatny meszek zarastał jego policzki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrastat͡ɕ, AS: zarastać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarośle n., zarost m., zarastanie n., zarośnięcie n., zarośla nmos., rośl ż.

czas. zarosnąć dk., rosnąć ndk.

przym. zaroślowy, zarostowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) zabliźniać się

Wiktionary

# zarastanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarastać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaraˈstãɲɛ, AS: zarastãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarastać

rzecz. zarośla nmos., zarost m., rośl ż.

Wiktionary

# zaraszów

Zaraszów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Bychawa.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie lubelskim.

Wieś stanowi sołectwo gminy Bychawa. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 233 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela i św. Franciszka z Asyżu w Bychawie.

Wikipedia

# zaratustra

prorok perski z VII/VI w. p.n.e.; Zaratusztra; Zoroaster

SJP.pl

Wikipedia

# zaratustrianin

wyznawca zaratustrianizmu (zaratusztrianizmu); zaratusztrianin

SJP.pl

# zaratustrianizm

staroperska religia oparta na mazdaizmie, głosząca ustawiczną walkę dobra i zła jako podstawę istnienia świata; zaratustryzm; zaratusztrianizm; zoroastryzm

SJP.pl

Zaratusztrianizm (zaratustryzm, zoroastryzm, zoroastrianizm, awest. Daēnā Vañuhi; pers. آيين زرتشتی Âjin-e Zaratoszt-i) – religia irańska wywodząca się od Zaratusztry, powstała pomiędzy 1500 a 500 rokiem p.n.e. Liczba wyznawców wynosi 110-120 tys. (2012).

Wikipedia

# zaratustrianka

→ zaratustrianin; zaratusztrianka

SJP.pl

# zaratustryzm

staroperska religia oparta na mazdaizmie, głosząca ustawiczną walkę dobra i zła jako podstawę istnienia świata; zoroastryzm; zaratustrianizm; zaratusztrianizm

SJP.pl

# zaratusztra

prorok perski z VII/VI w. p.n.e.; Zaratustra; Zoroaster

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. rel. twórca zaratusztrianizmu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaraˈtuʃtra, AS: zaratuštra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaratusztrianizm, zaratusztrianin, zaratusztrianka

przym. zaratusztriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zaratustra, Zoroaster

Wiktionary

# zaratusztrianin

wyznawca zaratusztrianizmu; zaratustrianin

SJP.pl

# zaratusztrianizm

staroperska religia oparta na mazdaizmie, głosząca ustawiczną walkę dobra i zła jako podstawę istnienia świata; zaratustryzm; zaratustrianizm; zoroastryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jedna z religii monoteistycznych;

Wiktionary

Zaratusztrianizm (zaratustryzm, zoroastryzm, zoroastrianizm, awest. Daēnā Vañuhi; pers. آيين زرتشتی Âjin-e Zaratoszt-i) – religia irańska wywodząca się od Zaratusztry, powstała pomiędzy 1500 a 500 rokiem p.n.e. Liczba wyznawców wynosi 110-120 tys. (2012).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W etyce zaratusztrianizmu nie występuje pojęcie grzechu, ale zastępuje je pojęcie „zbrukania”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥, AS: zaratuštrʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zaratusztra m., zaratusztrianin m., zaratusztrianka ż.

przym. zaratusztriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaratustrianizm, zaratustryzm, zoroastryzm

Wiktionary

# zaratusztrianka

→ zaratusztrianin; zaratustrianka

SJP.pl

# zaratusztriański

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z zaratusztrianizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] znaczna część twórczości średnioperskiej to zaratusztriańska literatura religijna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaratusztrianizm m., Zaratusztra m., zaratusztrianin m., zaratusztrianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zoroastrycki, zoroastryjski

Wiktionary

# zaratyt

minerał barwy szmaragdowozielonej, uwodniony węglan niklu występujący w serpentynitach; spotykany na Wyspach Szetlandzkich

SJP.pl

Zaratyt – minerał, po raz pierwszy znaleziony w Galicji w Hiszpanii w 1851 i nazwany na cześć hiszpańskiego dyplomaty i dramaturga Antonio Gil y Zárate (1793–1861). Występuje w skałach serpentynowych.

Wikipedia

# zaraz

1. w tej chwili; natychmiast;
2. nie zwlekając, nie odkładając na później;
3. tuż po czymś;
4. potocznie: za chwilę; niedaleko od czegoś

SJP.pl

partykuła

(1.1) w krótkim czasie

(1.2) bardzo blisko

przysłówek

(2.1) zarazem

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: zaraza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczekaj jeszcze chwilę, zaraz przyjdę ci pomóc.

(1.2) Szkoła znajduje się zaraz obok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaras, AS: zaras

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. raz m.

liczgł. raz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niebawem, wkrótce, rychło, w niedługim czasie, za moment, niedługo, niezwłocznie, szybko, natychmiast, od razu, z miejsca, pot. z marszu, od ręki, wnet; gw-pl|Górny Śląsk|zarozki.

(1.2) blisko, niedaleko, w pobliżu

Wiktionary

# zaraza

1. choroba zakaźna występująca masowo; epidemia, mór;
2. przenośnie: drań, szuja;
3. przenośnie: zepsucie, demoralizacja;
4. roślina pasożytnicza o łuskowatych liściach, wyrastająca na korzeniach i łodygach różnych roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) masowa choroba zakaźna; epidemia

(1.2) niebezpieczne zjawisko, trudne do zwalczenia

(1.3) pot. rodzaj wyzwiska

Wiktionary

Masowe występowanie zachorowań:

- epidemia
- epizootia

Rośliny:

- zaraza (Orobanche) – rodzaj obejmujący ok. 150 gatunków roślin pasożytniczych

Miejscowości:

- Zaraza – miasto w Wenezueli

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈraza, AS: zaraza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaraźliwość ż., zarażanie n., zarażenie n., zarazek mrz., raz mrz.

przym. zaraźliwy

przysł. zaraźliwie

czas. zarażać ndk., zarazić dk.

licz. raz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) epidemia, mór, plaga

Wiktionary

# zarażać

1. powodować przedostanie się do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych;
2. wpływać na kogoś tak, że przejmie nasze poglądy, zachowania lub zainteresowania

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarazić)

(1.1) powodować przenoszenie drobnoustrojów chorobowych

(1.2) przen. przekonywać do czegoś, zwłaszcza do jakiejś pasji, idei

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Swoją pasją zarażam kolegów - efekt jest taki, że właśnie założyliśmy pod Giewontem Klub Żeglarski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaraza ż., zarazek m., zarażanie n., zarażenie n., zaraźliwość ż.

czas. zarazić dk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infekować

Wiktionary

# zarażalność

podatność na zarażenie; zakażalność

SJP.pl

# zarażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przenoszenie drobnoustrojów chorobowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaraza ż., zarazek m., zaraźliwość ż., zarażenie n.

czas. zarażać ndk., zarazić dk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakażanie, infekowanie

Wiktionary

# zarazek

drobnoustrój (wirus, bakteria lub pierwotniak) powodujący zakażenie; mikrob

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) biol. med. mikroorganizm powodujący zakażenie

Wiktionary

Patogen, czynnik chorobotwórczy – ciało obce, twór biologiczny lub mikroorganizm wywołujący chorobę u danego organizmu. Wyróżnia się następujące typy patogenów:

- ożywione (bakterie, grzyby, pasożyty, protisty),
- nieożywione (wirusy, priony),
  - chemiczne (substancje żrące, toksyczne),
    - niedobory pokarmowe,
  - fizyczne (światło lasera, promieniowanie jonizujące, silne pole magnetyczne, mechaniczne).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zaraza ż., zaraźliwość ż., zarażanie n., zarażenie n.

czas. zarażać ndk., zarazić dk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czynnik infekcyjny, czynnik zakaźny, drobnoustrój chorobotwórczy

Wiktionary

# zarazem

jednocześnie

SJP.pl

partykuła

(1.1) partykuła informująca o współwystępowaniu dwóch cech dotyczących tej samej rzeczy lub osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tygrys na wolności jest piękny i zarazem straszny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrazɛ̃m, AS: zarazẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. raz m.

liczgł. raz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jednocześnie, równocześnie

Wiktionary

# zarażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarazić.

Wiktionary

Zarażenie (łac. contaminatio, z łac. contaminare „być w kontakcie”, z łac. con-, com- „naprzeciw, razem” + łac. tangere „dotykać”) – przeniesienie biologicznego czynnika zaraźliwego (łac. contagion) od nosiciela (człowieka lub zwierzęcia) na wrażliwą na taki czynnik osobę lub zwierzę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaraˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zaražẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaraza ż., zarazek m., zaraźliwość ż., zarażanie n.

czas. zarażać ndk., zarazić dk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakażenie

Wiktionary

# zarazić

1. spowodować przedostanie się do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych;
2. wpłynąć na kogoś tak, że przejmie nasze poglądy, zachowania lub zainteresowania

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zarażać)

(1.1) przenieść na kogoś chorobę

(1.2) przen. rozprzestrzenić pewną swoją cechę lub pomysł

czasownik zwrotny dokonany zarazić się (ndk. zarażać się)

(2.1) przejąć od kogoś chorobę

(2.2) przen. przejąć od kogoś jakąś cechę lub pomysł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A kto wie, czy pani Latter nie gniewa się i za to, że ona całowała Zosię Piasecką i mogła zarazić całą pensję jakąś niezdecydowaną chorobą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈraʑit͡ɕ, AS: zaraźić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarazek m., zaraza ż., zaraźliwość ż., zarażanie n., zarażenie n.

czas. zarażać ndk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakazić, zainfekować; pot. złapać

Wiktionary

# zarazkofob

osoba przejawiająca chorobliwy lęk przed brudem, zarazkami; germofob, mizofob

SJP.pl

# zarazkowy

→ zarazek

SJP.pl

#### Patrz:

zarazek

# zaraźliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zaraźliwie

SJP.pl

# zaraźliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zaraźliwe

Wiktionary

Zaraźliwość – zdolność przeniesienia się patogenu z rezerwuaru na nowego gospodarza.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zaraza ż., zarazek m., zarażanie n., zarażenie n.

czas. zarażać ndk., zarazić dk.

przym. zaraźliwy, zaraźny

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakaźność, infekcyjność, septyczność

Wiktionary

# zaraźliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: zaraźliwy

SJP.pl

# zaraźliwy

1. taki, którym można się zarazić;
2. łatwo udzielający się innym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. wet. łatwo szerzący się między organizmami

(1.2) przen. łatwo udzielający się innym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaraźliwość ż., zarażanie n., zarażenie n., zaraza ż., zarazek mzw./mrz.

czas. zarazić dk., zarażać ndk.

przysł. zaraźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakaźny

(1.2) czepliwy

Wiktionary

# zarażony

1. spowodować przedostanie się do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych;
2. wpłynąć na kogoś tak, że przejmie nasze poglądy, zachowania lub zainteresowania

SJP.pl

# zarazowate

rodzina pasożytniczych roślin dwuliściennych z rzędu trędnikowców

SJP.pl

Zarazowate (Orobanchaceae Vent.) – rodzina roślin należących do rzędu jasnotowców (Lamiales). Do rodziny zarazowatych należy blisko 100 rodzajów roślin (we florze Polski jest 9) i 2,3 tysiące gatunków. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych wiele z nich zaliczano do rodziny trędownikowatych Scrophulariaceae sensu lato. Wyodrębnione zostały jako rodzina zarazowatych w wyniku badań filogenetycznych – okazało się, że tworzą odrębny klad, w dodatku bliżej spokrewniony m.in. z jasnotowatymi (Lamiaceae) niż z trędownikowatymi. Zarazowate są rodziną kosmopolityczną – występują na całym świecie. Centra największego ich zróżnicowania to obszar śródziemnomorski, Himalaje, południowa Afryka i zachodnia część Ameryki Północnej.

Wikipedia

# zarazowaty

o cechach zarazowatych

SJP.pl

# żarcie

1. potocznie: jedzenie dla zwierząt;
2. pospolicie: jedzenie, posiłek dla ludzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żreć.

(1.2) pokarm dla zwierząt

(1.3) posp. jedzenie dla człowieka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarʲt͡ɕɛ, AS: žarʹće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żerca mos., żer m., żerowisko n., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., zżarcie n., żarłoczność ż.

czas. pożreć, żreć ndk., zeżreć dk.

przym. żarłoczny, żarłocki

przysł. żarłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) żarło

Wiktionary

# żarcik

zdrobnienie od: żart

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: żart

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wychylała jeden puchar po drugim, jak wódkę a nie wino, łapczywie pożerała łakocie, sypała żarcikami, miłymi słówkami, a przede wszystkim śmiała się, śmiała się z całego serca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żartobliwość ż., żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

czas. żartować ndk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

# żarczanin

mieszkaniec Żarek (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żarek

(1.2) mieszkaniec Żarek-Letniska

(1.3) mieszkaniec Żarek Wielkich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarki nmos.

:: fż. żarczanka ż.

przym. żarecki

Wiktionary

# żarczanka

mieszkanka Żarek (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żarek

(1.2) mieszkanka Żarek-Letniska

(1.3) mieszkanka Żarek Wielkich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarki nmos.

:: fm. żarczanin m.

przym. żarecki

Wiktionary

# żarczycki

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żarczyc Dużych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarczyczanin m., żarczyczanka ż.

Wiktionary

# żarczyczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żarczyc Dużych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. żarczyczanka ż.

przym. żarczycki

Wiktionary

# żarczyczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żarczyc Dużych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. żarczyczanin m.

przym. żarczycki

Wiktionary

# żarczyn

2 miejscowości w Polsce:

- Żarczyn – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Kcynia
- Żarczyn – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Widuchowa

Wikipedia

# żarczyński

nazwisko

SJP.pl

# żardenicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żardenik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żardeniki nmos., żardeniczanin m., żardeniczanka ż.

Wiktionary

# żardeniczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żardenik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żardeniki nmos.

:: fż. żardeniczanka ż.

przym. żardenicki

Wiktionary

# żardeniczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żardenik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żardeniki nmos.

:: fm. żardeniczanin m.

przym. żardenicki

Wiktionary

# żardeniki

2 miejscowości w Polsce:

- Żardeniki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Jeziorany
- Żardeniki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Świątki

Wikipedia

# żardiniera

stojąca półka lub rodzaj stoliczka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe; żardyniera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe

Wiktionary

Żardiniera (fr. jardinière) – półka lub wydłużony stolik z zagłębionym blatem przeznaczone na rośliny doniczkowe, popularna we Francji od 2. połowy XVIII wieku do połowy XX wieku.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) żardyniera

Wiktionary

# żardinierka

mała żardiniera (żardyniera); żardynierka

SJP.pl

# żardyniera

stojąca półka lub rodzaj stoliczka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe; żardiniera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zob. żardiniera.

Wiktionary

# żardynierka

mała żardyniera (żardiniera); żardinierka

SJP.pl

# zardzewiały

1. pokryty lub przeżarty rdzą;
2. przenośnie: zastały, niesprawny wskutek braku ruchu, ćwiczeń

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zniszczony przez rdzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdejmiemy zardzewiałego koguta z wieży kościoła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rdza ż., zardzewienie n.

czas. rdzewieć ndk., zardzewieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zarościały, zaruściały.

Wiktionary

# zareagować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. reagować)

(1.1) odpowiedzieć na bodziec lub sytuację

(1.2) biol. ulec przemianie na skutek bodźca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komisja rewizyjna zareagowała prawidłowo, oni nie złamali prawa.

(1.2) Zgodnie z oczekiwaniami, roślina zareagowała zwiotczeniem liści.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zareagowanie n.

czas. reagować ndk.

Wiktionary

# zareagowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zareagować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zareagować dk.

Wiktionary

# zareba

afrykańska zagroda z pali chroniąca przed napaścią dzikich zwierząt; zariba, zeriba, zereba

SJP.pl

# zarębice

Zarębice – wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Przyrów.

Wikipedia

# zarębiec

Zarębiec (niem. Kleisack) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Wikipedia

# zarębin

wieś w Polsce

SJP.pl

Zarębin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Czerwińsk nad Wisłą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# zarębina

nazwisko odmężowskie

SJP.pl

# zarębowo

Zarębowo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Zakrzewo.

Wikipedia

# zarębski

przymiotnik od: Zaręba, Zarębki, Zaręby, Zaręby Kościelne, Zaręby Leśne

SJP.pl

Zarębski:

- Andrzej Zarębski
- Jan Zarębski
- Jarosław Zarębski
- Juliusz Zarębski
- Krzysztof Zarębski
- Maciej Zarębski
- Zbigniew Zarębski

- Ewa Zarębska
- Marta Zarębska
- Renata Zarębska

Wikipedia

# zarechotać

czasownik dokonany

(1.1) o żabie: wydać gardłowy dźwięk

(1.2) zaśmiać się chrapliwie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarechotanie n., rechotanie n.

czas. rechotać ndk.

Wiktionary

# zarechotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarechotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarechotać

Wiktionary

# żarecki

→ Żarki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żarek

(1.2) dotyczący Żarek-Letniska

(1.3) dotyczący Żarek Wielkich

Wiktionary

#### Patrz:

Żarki

#### Powiązane:

rzecz. Żarki nmos., żarczanin m., żarczanka ż.

Wiktionary

# zarecytować

wygłosić z pamięci utwór literacki; wyrecytować

SJP.pl

# zaręczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaręczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaręczać ndk.

przym. zaręczynowy

Wiktionary

# zaręczynowy

przymiotnik od: zaręczyny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zaręczynami, dotyczący zaręczyn

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem mej dziewczynie pierścionek zaręczynowy z brylantem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rączęta nmos., zaręczyny nmos., ręka ż., zaręczenie n., zaręczanie n.

czas. zaręczać ndk., zaręczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zrękowinowy

Wiktionary

# zaręczyny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Planujesz zaręczyny w święta Bożego Narodzenia?

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaręczyć się dk., zaręczać się ndk.

przym. zaręczynowy, zaręczony

rzecz. rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zrękowiny, gwara. okliszczyny

Wiktionary

# zarejestrować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rejestrować)

(1.1) umieścić na liście, wciągnąć do rejestru

(1.2) techn. utrwalić w pamięci urządzenia

(1.3) pot. zauważyć

czasownik zwrotny dokonany zarejestrować się (ndk. rejestrować się)

(2.1) umieścić siebie na liście, wciągnąć siebie do rejestru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli żyjesz z partnerem w stałym i stabilnym związku, w całej UE przysługują Wam określone prawa, nawet jeśli związek ten nie został zarejestrowany w żadnym urzędzie.

(2.1) Nie masz konta? Zarejestruj się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarejestrowanie n., rejestrowanie n., rejestracja ż., rejestr m., rejestrator mrz./mos.

czas. rejestrować ndk., wyrejestrować dk.

przym. rejestracyjny

Wiktionary

# zarejestrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarejestrować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rejestr m., rejestracja ż., rejestrator m., rejestratorka ż., wyrejestrowywanie n., wyrejestrowanie n., rejestrowanie n.

czas. rejestrować ndk., zarejestrować dk., wyrejestrowywać ndk., wyrejestrować dk.

przym. rejestrowy

Wiktionary

# zarejestrowywać

rejestrować;
1. wpisywać do rejestru;
2. utrwalać za pomocą aparatu, kamery itp.;
3. przedstawiać zgodnie z rzeczywistością;
4. zarejestrowywać się - wpisywać się do rejestru

SJP.pl

# żarek

1. żarek rubinowy - gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych;
2. czerwończyk żarek - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

SJP.pl

- żarek – gatunek ptaka
- Żarek – szczyt w Beskidzie Śląskim, we wsi Cisiec
- Żarek – szczyt w słowackich Tatrach Zachodnich
- Żarek – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Barczewo
- Żarek – zlikwidowana wieś w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Męcinka

Wikipedia

# zarękawek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. ochraniacz na rękaw od dłoni do łokcia stosowany przez urzędników

(1.2) przest. mufka

(1.3) daw. rodzaj mankietu koszuli ozdobnie wykładanego na rękaw ubrania

Wiktionary

# zarekomendować

polecić kogoś lub coś komuś

SJP.pl

# zarekomendowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarekomendować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarekomendować dk.

Wiktionary

# zarekwirować

zabrać coś komuś z nakazu władz

SJP.pl

# zaremba

nazwisko

SJP.pl

Zaremba – polskie nazwisko, w Polsce nosi je ok. 11 tys. osób. Tradycyjna forma dla żony Zaremby to Zarembina, a córki Zarembianka.

Wikipedia

# zarembski

nazwisko

SJP.pl

# zareplikować

odpowiedzieć komuś na zarzuty celnie i szybko; zaripostować

SJP.pl

# zaretuszować

zamaskować wady retuszem; zretuszować, wyretuszować

SJP.pl

# zarezerwować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|rezerwować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rezerwować ndk.

rzecz. rezerwowy mos., rezerwacja ż., rezerwowanie n., zarezerwowanie n.

przym. rezerwowy

Wiktionary

# zarezerwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarezerwować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarezerwować dk.

Wiktionary

# żarełko

zdrobnienie od: żarło

SJP.pl

# żarg.

skrót od: żargon, żargonowy

SJP.pl

skrót w funkcji rzeczownika

(1.1) = kult. żargon

skrót w funkcji przymiotnika

(2.1) = żargonowy

skrót w funkcji przysłówka

(3.1) = żargonowo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz., żargonowość ż.

przym. żargonowy

przysł. żargonowo

Wiktionary

# żargon

w językoznawstwie: język jakiejś grupy społecznej (środowiskowej, zawodowej, ale nie terytorialnej), różniący się od języka ogólnego (narodowego) zasobem słów, wyrażeń i wymową; slang, argot, gwara, wiech, język specjalistyczny (środowiskowy, zawodowy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. kult. zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

(1.2) jęz. kult. specyficzne nazewnictwo powiązane z pewnym obszarem działalności (np. dyscypliną naukową), trudno zrozumiałe dla osób z zewnątrz, niekiedy przeciwstawiane terminologii oficjalnej;

(1.3) przest. jęz. jidysz

Wiktionary

Żargon (od fr. jargon) – środowiskowa odmiana języka właściwa dla danej grupy społecznej lub zawodowej. W wąskim znaczeniu żargon to specyficzne nazewnictwo związane z pewnym obszarem działalności (np. dyscypliną naukową), trudno zrozumiałe dla osób z zewnątrz. W niektórych ujęciach żargon jest przeciwstawiany terminologii oficjalnej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarɡɔ̃n, AS: žargõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargonowość ż.

przym. żargonowy

przysł. żargonowo

skr. żarg.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang, argot

Wiktionary

# żargonizm

wyraz lub wyrażenie typowe dla żargonu, czyli środowiskowej odmiany języka wykształconej przez jakąś grupę społeczną dla podkreślenia własnej odrębności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zaczerpnięte z żargonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargon mrz., żargonowość ż.

przym. żargonowy

przysł. żargonowo

skr. żarg.

Wiktionary

# żargonowo

przysłówek sposobu

(1.1) jęz. z naleciałościami środowiskowymi w mowie i pisaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz., żargonowość ż.

przym. żargonowy

skr. żarg.

Wiktionary

# żargonowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. środowiskowe naleciałości w mowie i pisaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Należy także wystrzegać się nadmiernej żargonowości specjalistycznej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz.

przym. żargonowy

przysł. żargonowo

skr. żarg.

Wiktionary

# żargonowy

przymiotnik od: żargon

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ, AS: žargõnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żargonowość ż., żargonizm mrz., żargon

skr. żarg.

przysł. żargonowo

Wiktionary

# zariba

afrykańska zagroda z pali chroniąca przed napaścią dzikich zwierząt; zareba, zeriba, zereba

SJP.pl

# zaripostować

zripostować;
1. odpowiedzieć komuś na zarzuty celnie i szybko; zareplikować;
2. w szermierce: zadać cięcie lub pchnięcie bezpośrednio po udanej własnej zasłonie

SJP.pl

# żarki

1. żarek rubinowy - gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych;
2. czerwończyk żarek - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Żarki – miasto w Polsce położone w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Żarki.

W 1595 roku miasto położone w powiecie lelowskim województwa krakowskiego było własnością Aleksandra Myszkowskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wynikiem uczestnictwa mieszkańców w powstaniu listopadowym i styczniowym były represje nałożone przez zaborców i pozbawienie Żarek praw miejskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarʲci, AS: žarʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarczanin m., żarczanka ż.

przym. żarecki

Wiktionary

# żarklin

rodzaj drzew z rodziny bobowatych; Hymenaea

SJP.pl

# żarkowo

Żarkowo (kaszb. Żôrkòwò lub też Żarkòwò, niem. Sorkow) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# żarlinek

gatunek chrząszcza z rodziny kusakowatych

SJP.pl

# żarliwie

przysłówek

(1.1) z wielkim zapałem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żar m., żarliwość ż.

przym. żarliwy

czas. rozżarzać

Wiktionary

# żarliwiec

człowiek żarliwy, oddający się czemuś z wielkim zapałem; zapaleniec

SJP.pl

# żarliwiej

stopień wyższy od przysłówka: żarliwie

SJP.pl

# żarliwość

ogromny zapał; entuzjazm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest żarliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒarˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: žarlʹivość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żarliwy

przysł. żarliwie

rzecz. żar m.

czas. rozżarzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gorliwość, zelotyzm, fanatyzm, namiętność

Wiktionary

# żarliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: żarliwy; bardziej żarliwy

SJP.pl

# żarliwy

1. odznaczający się gorliwością, zapałem, poświęcający się czemuś z całym przekonaniem, z oddaniem;
2. świadczący o czyimś zapale, gorliwości

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) cechujący się dużym zapałem, oddaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wasza Eminencja sam raczyłeś opowiadać, że konterfekt Madonny Gregoriańskiej jest owocem żarliwej modlitwy.

(1.1) Nie należy być ani nadto ufnym, ani zbyt banalnym, ani zbyt żarliwym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒarˈlʲivɨ, AS: žarlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarliwość ż., żar mrz.

przysł. żarliwie

czas. rozżarzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gorliwy, mocny, oddany, entuzjastyczny, gorący, namiętny, płomienny, zapalony, zaciekły, fanatyczny, zagorzały

Wiktionary

# żarmaszyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. uczn. zapalniczka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒarmaˈʃɨ̃na, AS: žarmašỹna

Wiktionary

# żarna

1. dawne prymitywne urządzenie do ręcznego mielenia zboża składające się z dwóch płaskich kamieni mających kształt koła; żarno;
2. przenośnie: następowanie po sobie jakichś zmian

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. etn. urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; Gloger.

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: żarny

Wiktionary

Żarna – urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarna, AS: žarna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żarnowy

Wiktionary

# żarnecki

nazwisko

SJP.pl

# żarnik

1. część promiennika służąca do wysyłania promieniowania cieplnego;
2. element żarówki wykonany z drutu lub włókna węglowego doprowadzany do żarzenia się wskutek przepływu prądu elektrycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. drucik w żarówce emitujący światło

Wiktionary

Żarnik (włókno żarowe) – cienki drut z wolframu (metal o wysokiej temperaturze topnienia) znajdujący się w bańce żarówki.

W wyniku przepływu przezeń prądu elektrycznego żarnik rozgrzewa się, co powoduje emisję światła (żarzy się – stąd jego nazwa). Żarnik jest połączony ze stopką żarówki i gwintem za pośrednictwem grubych drutów, stanowiących jego podparcie i dostarczających do niego prąd. W miarę potrzeby bywa też dodatkowo podparty cienkimi drucikami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podane temperatury pracy żarnika odnoszą się do standardowych lamp, dla których przewidziano średni czas pracy 1000 godzin.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żar mrz., żarówka ż.

przym. żarowy

Wiktionary

# żarnikowy

przymiotnik od: żarnik

SJP.pl

# żarno

dawne prymitywne urządzenie do ręcznego mielenia zboża składające się z dwóch płaskich kamieni mających kształt koła; żarna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kamień młyński

Wiktionary

Żarna – urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego.

Wikipedia

# żarnów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Żarnów – miasto w Polsce położone w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Żarnów oraz rzymskokatolickiej parafii św. Mikołaja w Żarnowie. Przez Żarnów przebiega droga krajowa nr 74 oraz dwie drogi wojewódzkie: nr 726 i nr 746.

Wikipedia

# żarnowczanin

mieszkaniec Żarnowca (wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żarnówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnówka ż.

:: fż. żarnówczanka ż.

przym. żarnówecki

Wiktionary

# żarnowczanka

mieszkanka Żarnowca (wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żarnówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnówka ż.

:: fm. żarnówczanin m.

przym. żarnówecki

Wiktionary

# żarnówecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żarnówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnówka ż., żarnówczanin m., żarnówczanka ż.

Wiktionary

# żarnowianin

mieszkaniec Żarnowa (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Żarnów

(1.2) mieszkaniec miejscowości Żarnowo

(1.3) mieszkaniec miejscowości Żarnowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż.

:: fż. żarnowianka ż.

przym. żarnowski

Wiktionary

# żarnowianka

mieszkanka Żarnowa (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Żarnów

(1.2) mieszkanka miejscowości Żarnowo

(1.3) mieszkanka miejscowości Żarnowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż.

:: fm. żarnowianin m.

przym. żarnowski

Wiktionary

# żarnowiec

roślina z rodziny bobowatych

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Żarnowiec – część wsi Jerzmanowice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
- Żarnowiec – wieś w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Jedlicze
- Żarnowiec – wieś w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa
- Żarnowiec – część wsi Brenna w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Brenna
- Żarnowiec – wieś w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Żarnowiec
- Żarnowiec – część wsi Szczytniki w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
- Żarnowiec – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo

Wikipedia

# żarnowiecki

przymiotnik od: Żarnowiec

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żarnowca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarnowiec m., żarnowczanin m., żarnowczanka ż.

Wiktionary

# żarnówka

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jesr ich 5, w tym 3 podstawowe

- Żarnówka – część wsi Żegocina w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Żegocina
- Żarnówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Maków Podhalański
- Żarnówka – część wsi Nowa Otocznia w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wiśniewo
- Żarnówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Grębków
- Żarnówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Lubowidz

Wikipedia

# żarnowo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 4

- Żarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Grudusk
- Żarnowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Stepnica
- Żarnowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Lipiany
- Żarnowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Grzmiąca

Wikipedia

# żarnowski

przymiotnik od: Żarnów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący miejscowości Żarnów

(1.2) dotyczący miejscowości Żarnowo

(1.3) dotyczący miejscowości Żarnowa

Wiktionary

- Jan Nepomucen Żarnowski – działacz państwowy, prezes NIK
- Janusz Żarnowski – historyk, członek PZPR
- Ludwik Żarnowski – metalurg, profesor

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż., żarnowianin m., żarnowianka ż.

Wiktionary

# żarnowy

przymiotnik od: żarna (np. młyn żarnowy, śrutownik żarnowy)

SJP.pl

# żarny

dawniej: pełen żaru, gorący, upalny

SJP.pl

# zarób

zarób spoiwa budowlanego - ilość spoiwa budowlanego przygotowana jednorazowo

SJP.pl

# zarobaczać

zakażać pasożytami

SJP.pl

# zarobaczony

zakazić pasożytami

SJP.pl

# zarobaczyć

zakazić pasożytami

SJP.pl

# zarobas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś, kto jest zarobiony

(1.2) pot. ktoś, kto dużo zarabia, dla kogo najważniejsze jest zarabianie

(1.3) pot. pogard. sponsor, mężczyzna mający utrzymankę (sponsorówkę)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔbas, AS: zarobas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarobek m.

ims. zarobiony

przym. zarobiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pracuś

(1.2) dorobkiewicz

Wiktionary

# zarobek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wynagrodzenie za wykonaną pracę

(1.2) zysk z operacji finansowej lub handlowej

(1.3) możliwość zarobienia pieniędzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Aby mieć jakiekolwiek zarobki, musisz iść do pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔbɛk, AS: zarobek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarobas m.

czas. zarabiać ndk., zarobić dk.

przym. zarobiony, zarobkowy

przysł. zarobkowo

ims. zarobiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wynagrodzenie

Wiktionary

# zarobić

1. otrzymać zapłatę za wykonaną pracę;
2. osiągnąć zysk;
3. potocznie: otrzymać cios, karę, wyrok itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zarabiać)

(1.1) dokonany od|zarabiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔbʲit͡ɕ, AS: zarobʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarabiać, robić

rzecz. zarobek m.

przym. roboczy, zarobiony

ims. zarobiony

przysł. zarobkowo

Wiktionary

# zarobiony

1. otrzymać zapłatę za wykonaną pracę;
2. osiągnąć zysk;
3. potocznie: otrzymać cios, karę, wyrok itp.

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zarobić

przymiotnik

(2.1) pot. mający mnóstwo pracy do wykonania

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Nic! Żadnej roboty nie wezmę! Nie wiem, nie znam się, nie orientuję się, zarobiony jestem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔˈbʲjɔ̃nɨ, AS: zarobʹi ̯õny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarobas m., zarobek m.

czas. zarobić dk., zarabiać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) zapracowany, obłożony pracą, pot. zawalony pracą, pot. zawalony robotą

Wiktionary

# zarobkiewicz

osoba poszukujaca okazji do zarobkowania

SJP.pl

# zarobkowo

przysłówek

(1.1) w sposób dotyczący zarabiania lub zarobków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarabianie n., zarobek m., zarobkowość ż.

czas. zarabiać ndk., zarobić dk.

przym. zarobkowy

Wiktionary

# zarobkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zarobkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zarobkowy

przysł. zarobkowo

Wiktionary

# zarobkowy

przymiotnik od: zarobek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od zarobek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wobec takich perspektyw zarobkowych - nawet wysokie kary nie działały odstraszająco.

(1.1) Tak jak - przy pewnym statusie zawodowym i zarobkowym - nie wypada już mieć mieszkania bez lodówki, telewizora, magnetofonu i automatycznych urządzeń kuchennych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔpˈkɔvɨ, AS: zaropkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarabiać

rzecz. zarobek m., zarobkowość ż.

przysł. zarobkowo

Wiktionary

# zarobowy

→ zarób

SJP.pl

#### Patrz:

zarób

# zaród

dawniej tyle co: zarodek

SJP.pl

# zarodek

1. nowy organizm ludzki lub zwierzęcy rozwijający się po zapłodnieniu w organizmie matki lub w jaju; embrion
2. u roślin nasiennych: część nasienia będąca zawiązką młodej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm powstały z podziałów zygoty

(1.2) bot. zawiązek rośliny rozwijający się w nasieniu

(1.3) przen. początkowy etap lub stadium

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na tej rycinie widzimy kolejny tydzień rozwoju zarodka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔdɛk, AS: zarodek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zarodkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) embrion, płód

(1.2) zalążek

(1.3) zalążek, początek

Wiktionary

# zarodkowy

przymiotnik od: zarodek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z zarodkiem, dotyczący zarodka

(1.2) przen. początkowy, w zalążku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarodek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) embrionalny

Wiktionary

# zarodnia

organ niektórych roślin i grzybów, w którym wytwarzane są zarodniki służące do rozmnażania bezpłciowego; sporangium

SJP.pl

Wikipedia

# zarodnik

komórka rozrodcza niektórych roślin i grzybów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;

Wiktionary

Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki powstałej podczas rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik”, jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też używane były (i nadal są) zarówno do określania komórek powstałych podczas rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego. Rozwój zarodników powstających w wyniku rozmnażania bezpłciowego nie jest poprzedzony zapłodnieniem i odtwarzają one pod względem genetycznym taki sam organizm jak rodzicielski. U roślin i grzybów cechujących się przemianą pokoleń proces powstawania zarodników związany jest jednak z rozmnażaniem płciowym i przed ich utworzeniem następuje podział mejotyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sromotnik smrodliwy rozprzestrzenia swoje zarodniki za pośrednictwem much, przyciąganych przez jego cuchnącą i oślizgłą zieloną warstwę zarodnikową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔdʲɲik, AS: zarodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarodnia ż.

przym. zarodnikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spora

Wiktionary

# zarodnikonośny

wytwarzający zarodniki

SJP.pl

# zarodnikowce

typ pasożytniczych pierwotniaków; sporowce

SJP.pl

Apikompleksy (Apicomplexa, sporowce, Sporozoa) – organizmy wyłącznie pasożytnicze, wyróżniające się obecnością tzw. kompleksu apikalnego ułatwiającego im wnikanie do komórek żywiciela. Obecnie zaliczane są do supergrupy Chromalveolata, razem z żółto-brunatnymi glonami i grzybopodobnymi lęgniowcami oraz orzęskami.

Wikipedia

# zarodnikowcowy

przymiotnik od: zarodnikowiec

SJP.pl

# zarodnikowiec

przedstawiciel typu pasożytniczych pierwotniaków; sporowiec

SJP.pl

# zarodnikowy

przymiotnik od: zarodnik

SJP.pl

# zarodnionośny

taki, na którym umieszczone są zarodnie

SJP.pl

# zarodniowy

1. przymiotnik od: zarodnia, zarodnik;
2. liść zarodniowy - liść paprotników, na którym tworzą się organy rozmnażania, w których powstają haploidalne zarodniki; liść zarodnionośny, sporofil

SJP.pl

# zarodowy

przymiotnik od: zaród

SJP.pl

# zaródź

dawniej: zaczątek, zalążek czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. mikrobiol. protoplazma

(1.2) przest. przen. zalążek, początek czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Przecie i świat został stworzony z chaosu, z nieukształtowanych zarodzi bytu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarodzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zaczątek, zalążek, początek, zarodek, zaród

Wiktionary

# zarodziec

pierwotniak z rzędu krwinkowców, pasożytujący w czerwonych ciałkach krwi; plazmodium; cenocyt

SJP.pl

Zarodziec (Plasmodium) – rodzaj jednokomórkowych pierwotniaków, pasożytów wewnątrzkomórkowych wywołujących malarię u gadów, ptaków i ssaków (w tym ludzi). Wszystkie gatunki są przenoszone przez komary.

Inwazyjna postać zarodźca (sporozoit) rozpoczyna cykl życiowy w śliniankach komara. Gdy komar ugryzie żywiciela zarodźca (np. człowieka), sporozoit przedostaje się do jego układu krwionośnego. Następnie wędruje do wątroby i śledziony, gdzie rozmnaża się bezpłciowo, tworząc kryptozoity, które dostają się do erytrocytów. Tam namnażają się i rosną, aż erytrocyt się rozerwie. Uwolnione w ten sposób merozoity atakują kolejne krwinki. Temu etapowi malarii towarzyszy gorączka i dreszcze. Z części merozoitów tworzą się gametocyty, które po ugryzieniu żywiciela przez komara przedostają się do przewodu pokarmowego tego ostatniego. Tam gametocyty przekształcają się w gamety i następuje rozmnażanie płciowe. Powstałe zygoty przenikają przez ścianę jelita i tworzą sporozoity, które przedostają się do ślinianek komara.

Wikipedia

# zarodziowe

podtyp pierwotniaków (Sarcodina), obejmujący korzenionóżki i promienionóżki; sarkodowe

SJP.pl

Zarodziowce (zarodziowe, pełzaki, sarkodowe, Sarcodina) - grupa jednokomórkowych protistów zwierzęcych wyróżniona na podstawie kilku wspólnych cech morfologicznych, a zwłaszcza nibynóżek oraz braku pellikuli przynajmniej w pewnym okresie cyklu życiowego.

Wikipedia

# zarodziowy

o cechach zarodziowych (sarkodowych)

SJP.pl

# zarogów

Zarogów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Miechów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego. Integralne części miejscowości: Helenów-Januszyn, Kopanina, Laskowiec, Piotrowice, Zagaje Zarogowskie.

Wikipedia

# zaroić

zaroić się - pojawić się gdzieś w dużej liczbie

SJP.pl

# zarojony

taki, który się zaroił

SJP.pl

# zaromatyzować

nadać czemuś (zwłaszcza produktom spożywczym) odpowiedni zapach, dodać odpowiednie aromatyczne substancje zapachowe

SJP.pl

# żaromierz

dawniej: przyrząd do mierzenia wysokich temperatur; pyrometr, ogniomierz

SJP.pl

# żaroodporność

odporność na wysokie temperatury

SJP.pl

Wikipedia

# żaroodporny

odporny na działanie wysokich temperatur; ogniotrwały, ognioodporny, przeciwogniowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) odporny na działanie wysokich temperatur; wykonany z materiału odpornego na działanie wysokich temperatur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tworzywa żaroodporne są na ogół znacznie droższe niż te zwyczajne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żaroodporność ż.

Wiktionary

# zaropić

zaropić się - pokryć się lub napełnić ropą; zaropieć

SJP.pl

# zaróść

zarosnąć

SJP.pl

# zarościały

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zardzewiały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zaruściały.

Wiktionary

# zarościk

zdrobnienie od: zarost

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zarost

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zarost, lecz tylko mały zarościk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarost m.

Wiktionary

# zarosić

pokryć rosą

SJP.pl

# zarośla

dawniej: zarośla - gęste skupisko roślin; zarośl, zaroślina, zarostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gęste skupisko krzewów

Wiktionary

- zarośla – typ formacji roślinnej

Miejscowości i ich części w Polsce

- Zarośla – osada wsi Okoniny Nadjeziorne, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Śliwice
- Zarośla – część wsi Sierosławice w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Końskie
- Zarośla – część wsi Dąbrowa w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przestraszony zając ukrył się w zaroślach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈrɔɕla, AS: zarośla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarost m., zarośle n.

przym. zaroślowy

czas. zarosnąć dk., zarastać ndk.

rzecz. zarośnięcie dk., zarastanie ndk.

Wiktionary

# zaroślak

rodzaj ptaków z rodziny pasówek

SJP.pl

Miejscowości w Polsce i ich części

- Zaroślak – część wsi Kijewo Królewskie, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Królewo Królewskie
- Zaroślak – część miasta, osiedle Gdańska
- Zaroślak – osada leśna w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Ruciane-Nida

Wikipedia

# zaroślarka

1. rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek;
2. zaroślarka pospolita - europejski gatunek ślimaka

SJP.pl

Zaroślarka (Paraxerus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Wikipedia

# zarośle

dawniej: zarośla - gęste skupisko roślin; zarośl, zaroślina, zarostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. skupisko krzewów lub bylin

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Zarośle – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bobrowo
- Zarośle – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Zbiczno.
- Zarośle – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Rogóźno
- Zarośle – osada wsi Brzozowe Błota, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Śliwice
- Zarośle – część wsi Dokudów Drugi w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Biała Podlaska
- Zarośle – część wsi Majaczewice w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Burzenin
- Zarośle – część wsi Żarki w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Libiąż
- Zarośle – część wsi Śródborze w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Glinojeck
- Zarośle – część wsi Ostrybór w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Wilga
- Zarośle – część wsi Łaziska w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Ciepielów
- Zarośle – część wsi Ławy w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
- Zarośle – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Dziemiany
- Zarośle – przysiółek wsi Korzecko w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Chęciny
- Zarośle – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Stawiguda

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zając kicnął i zniknął w zaroślu paproci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rośl ż., zarost mrz., zarośla lm. nmos.

przym. zaroślowy

czas. zarastać

Wiktionary

# zaroślówka

ptak z rodziny trzciniaków, w Polsce ptak lęgowy

SJP.pl

Zaroślówka, trzciniak zaroślowy (Acrocephalus dumetorum) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Monotypowy. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

# zaroślowy

przymiotnik od: zarośle

SJP.pl

# zarośnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)

Wiktionary

Atrezja, zarośnięcie (łac. atresia, z gr. ατρετος = bez otworu) – termin medyczny oznaczający najczęściej wrodzony brak otworu np. w zastawce trójdzielnej lub światła narządu rurowatego (np. odbytu, przełyku, pochwy) albo wtórny brak światła, który może być spowodowany przebytym procesem zapalnym.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zarastać

rzecz. zarost mrz., zarośla nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atrezja

Wiktionary

# zarośnięty

1. niepielęgnowany, pokryty chwastami; zarosły;
2. taki, który ma twarz pokrytą zarostem;
3. rzadko: zabliźniony

SJP.pl

# zarost

owłosienie, najczęściej kojarzone z występowaniem na twarzy jako broda, wąsy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) owłosienie w dolnej części twarzy

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę ogolić zarost, bo wyglądam już jak menel.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzarɔst, AS: zarost

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarośle n., zarastanie n., zarośnięcie n., pozarastanie n., zarościk mrz., zarośla nmos.

czas. zarastać ndk., zarosnąć dk., pozarastać dk.

Wiktionary

# zarostowy

→ zarost

SJP.pl

#### Patrz:

zarost

# zarosły

niepielęgnowany, pokryty chwastami; zarośnięty

SJP.pl

# żarota

dawniej: zażartość, żarliwość

SJP.pl

# żarów

1. rozżarzony węgiel, rozżarzone zwęglone drewno; rzadko: jakaś substancja rozpalona do czerwoności;
2. wysoka temperatura otoczenia; gorąco, upał;
3. gwałtowność, żarliwość uczuć; zapał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Żarów (niem. Saarau) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żarów.

Do 1954 roku Żarów był wsią i siedzibą gminy Żarów, w tymże roku zniesiono gminę i utworzono gromady Żarów obejmującą wieś i Żarów, nie obejmującą wieś. Następnie pierwszą gromadę przekształcono w miasto.W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒaruf, AS: žaruf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żarowski

rzecz. żarowianin mos., żarowianka ż.

Wiktionary

# żarówa

1. zgrubienie od: żarówka;
2. intensywny, jaskrawy kolor a także przedmiot lub ubranie w tym kolorze;
3. wyjątkowy upał, skwar;
4. łysa głowa; pała

SJP.pl

# żaróweczka

zdrobnienie od: żarówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: żarówka

(1.2) pot. mała żarówka, np. do latarki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒaruˈvɛt͡ʃka, AS: žaruvečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarówka ż.

przym. żarówkowy

Wiktionary

# żarowianin

mieszkaniec Żarowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żarowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarów m.

:: fż. żarowianka ż.

przym. żarowski

Wiktionary

# żarowianka

mieszkanka Żarowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żarowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żarów m.

:: fm. żarowianin m.

przym. żarowski

Wiktionary

# żarówiasty

potocznie: jaskrawy, żarzący się

SJP.pl

# żarówka

hermetycznie zamknięta szklana bańka, kulistego kształtu, w której umieszczony jest drucik rozżarzający się pod wpływem prądu elektrycznego i dający światło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

(1.2) pot. elektryczne źródło światła, które przypomina żarówkę (1.1), bez względu na element świecący.

(1.3) slang. tuleja z butelki służąca do palenia marihuany

Wiktionary

Żarówka, lampa żarowa – elektryczne źródło światła, w którym ciałem świecącym jest silnie rozgrzane przepływem prądu włókno wykonane z trudno topliwego materiału (pierwotnie grafit, obecnie wolfram). Drut wolframowy jest umieszczony w szklanej bańce wypełnionej mieszaniną gazów szlachetnych (np. argon z 10-procentową domieszką azotu) lub próżnią. Włókno osiąga temperaturę 2500–3000 K. Pierwsze lampy żarowe konstruowano w połowie XIX w.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1-2) Podczas wymieniania przepalonej żarówki woźna spadła z drabiny.

(1.1-2) Patrz, żarówka w lampie nie świeci!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈrufka, AS: žarufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żar mrz., żarnik mrz.

:: zdrobn. żaróweczka ż.

przym. żarówkowy, żarówiasty

Wiktionary

# żarówkowy

przymiotnik od: żarówka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żarówką, dotyczący żarówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żaróweczka ż., żarówka ż.

Wiktionary

# zarównać

przestarzale: usunąć nierówności; wyrównać

SJP.pl

# zarówno

składnik spójnika złożonego

(1.1) …oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajmuję się tłumaczeniem zarówno tekstów naukowych, jak i utworów literackich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈruvnɔ, AS: zaruvno

Wiktionary

# zarównywać

przestarzale: usuwać nierówności; wyrównywać

SJP.pl

# żarowo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Żarowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Przedecz
- Żarowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Stargard

## Zobacz też

- Żarów

Wikipedia

# żarowski

→ Żarów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żarowa

Wiktionary

Żarowski – polski herb szlachecki z nobilitacji. Według Szymona Konarskiego być może odmiana herbu Leliwa.

Wikipedia

#### Patrz:

Żarów

#### Powiązane:

rzecz. Żarów m., żarowianin m., żarowianka ż.

Wiktionary

# żarowy

przymiotnik od: żar

SJP.pl

# żarowytrzymałość

zdolność metali i stopów do przenoszenia obciążeń w wysokiej temperaturze, połączona z odpornością na zmiany temperatury

SJP.pl

Żarowytrzymałość - odporność stopu na odkształcenia, zdolność metali i stopów do przenoszenia krótko- lub długotrwałych obciążeń (stałych lub zmiennych) w wysokiej temperaturze, połączona z odpornością na wielokrotne zmiany temperatury i niekiedy z żaroodpornością.

Wikipedia

# zaroz

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. natychmiast, zaraz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zarozki.

Wiktionary

# zaróżawiać

nadawać czemuś różową barwę, czynić różowym; różowić, zaróżowiać

SJP.pl

# zarozki

przysłówek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zaraz, w tej chwili

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zarozki ida do sklepu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zaroz.

Wiktionary

# zaróżowiać

nadawać czemuś różową barwę, czynić różowym; różowić, zaróżawiać

SJP.pl

# zaróżowiały

taki, który stał się różowym; zróżowiały, poróżowiały

SJP.pl

# zaróżowić

zróżowić;
1. nadać czemuś różową barwę, uczynić różowym;
2. zaróżowić się - stać się różowym; zróżowieć, poróżowieć

SJP.pl

# zaróżowieć

stać się różowym; zróżowieć, zróżowić się, zaróżowić się, poróżowieć

SJP.pl

# zaróżowienie

stać się różowym; zróżowieć, zróżowić się, zaróżowić się, poróżowieć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce bardziej różowe niż jego otoczenie

(1.2) odczasownikowy od|zaróżowieć. (się)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na skórze pojawiło się zaróżowienie.

(1.2) Delikatne zaróżowienie się jej policzków mogło oznaczać tylko jedno…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaruʒɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zaružovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. róż mrz.

przysł. różowo

przym. różowy

Wiktionary

# zaróżowiony

taki, który ma różowy kolor

SJP.pl

# zarozumialczy

→ zarozumialec

SJP.pl

#### Patrz:

zarozumialec

# zarozumiale

przysłówek

(1.1) książk. w sposób zarozumiały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego opowieści o posiadanych umiejętnościach brzmiały wyjątkowo zarozumiale.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔzũˈmʲjalɛ, AS: zarozũmʹi ̯ale

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zarozumiały

rzecz. zarozumiałość, zarozumialstwo, zarozumialec

Wiktionary

# zarozumialec

1. osoba mająca zbyt wysokie mniemanie o sobie, przechwalająca się swoimi zaletami i dokonaniami; megaloman, samochwała;
2. świadczący o takiej postawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. obraź. człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarozumialstwo n., zarozumiałość ż.

przym. zarozumiały

przysł. zarozumiale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. megaloman, panek; pot. bubek, buc, jaśniepan, pępek świata, purchawka, pyszałek, ważniak; przest. zadufek

Wiktionary

# zarozumialej

stopień wyższy od przysłówka: zarozumiale

SJP.pl

# zarozumialski

zarozumiały, bufoniasty, nadęty, pyszny;
1. nadmiernie pewny siebie i uważający się za lepszego od innych;
2. świadczący o takiej postawie, np. zarozumialski ton

SJP.pl

# zarozumialstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. bycie zarozumiałym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔzũˈmʲjalstfɔ, AS: zarozũmʹi ̯alstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarozumiałość ż., zarozumialec m.

przym. zarozumiały

przysł. zarozumiale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chełpliwość, zadufanie

Wiktionary

# zarozumialszy

stopień wyższy od przymiotnika: zarozumiały; bardziej zarozumiały

SJP.pl

# zarozumiałość

zadufanie w sobie; zuchwałość; nadmierne wychwalanie swojej osoby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zarozumiałość to bardzo uciążliwa wada charakteru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕt͡ɕ, AS: zarozũmʹi ̯au̯ość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarozumialec m., zarozumialstwo n.

przym. zarozumiały

przysł. zarozumiale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pycha, nieskromność, przemądrzałość

Wiktionary

# zarozumiały

nadmiernie wychwalający swoją osobę; zadufany w sobie; zuchwały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

(1.2) świadczący o wysokim mniemaniu o sobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co za zarozumiały chłopak! Nauczyciela chce poprawiać.

(1.2) Gdy ona zaczęła z dużym wysiłkiem o czymś mu mówić, spojrzał na nią z zarozumiałą miną i zaczął jej śmiać się w twarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɔzũˈmʲjawɨ, AS: zarozũmʹi ̯au̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarozumialstwo n., zarozumialec m., zarozumiałość ż.

przysł. zarozumiale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bufoński, megalomański, nieskromny, nadęty, pyszny, pyszałkowaty, dufny, zadufany

Wiktionary

# zarski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żar (w Krakowskiem, Zamojskiem, Zielonogórskiem)

(1.2) dotyczący Żarów (w Piotrkowskiem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarsʲci, AS: žarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żary nmos., żarzanin m., żarzanka ż.

Wiktionary

# zarszyn

Zarszyn – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, nad potokiem Pielnica. Siedziba gminy Zarszyn. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1395 rokiem, zdegradowany około 1880 roku. Od 1340 do 1772 miejscowość leżała w województwie ruskim w ziemi sanockiej. Od 1772 do 1852 należała do cyrkułu leskiego a następnie sanockiego. Od 1867 powiat sanocki, gmina Sanok w Galicji. Od 1920 roku należała do województwa lwowskiego. Od października 1939 do roku sierpnia 1944 wieś była siedzibą urzędu gminy w powiecie sanockim.

Wikipedia

# zarszyński

→ Zarszyn

SJP.pl

#### Patrz:

Zarszyn

# żart

figiel, kawał, dowcip

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

Wiktionary

- żart – krótka forma humorystyczna
- Żart – powieść Milana Kundery
- Żart – rosyjski film Andrieja Kudinenki

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒart, AS: žart

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n.

:: zdrobn. żarcik mrz.

czas. żartować ndk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dowcip, kawał, figiel

Wiktionary

# żart.

skrót od: żartobliwy, żartobliwie (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = żartobliwy, żartobliwie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒart, AS: žart

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żartobliwy, żartobliwie

Wiktionary

# żartem

figiel, kawał, dowcip

SJP.pl

# żartki

dawniej, dziś regionalnie: pełen energii, wigoru; żywy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przest. szybki, energiczny, pełen życia i wigoru

(1.2) przest. bystry

(1.3) przest. porywczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒartʲci, AS: žartʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. żartko

Wiktionary

# żartko

→ żartki

SJP.pl

#### Patrz:

żartki

# żartobliwie

przysłówek

(1.1) humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O przygodach i flirtach opowiadał przecież żartobliwie, z ironią, kpiną, cynizmem, przechwalając się przed siostrą i ojcem swymi podbojami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ, AS: žartoblʹivʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przym. żartobliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabawnie, skr. żart.

Wiktionary

# żartobliwiej

stopień wyższy od przysłówka: żartobliwie

SJP.pl

# żartobliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest żartobliwe; cecha tego, kto jest żartobliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żarcik m., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

# żartobliwy

wesoły, śmieszny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) często żartujący

(1.2) mający znamiona żartu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwykle wesoły, żartobliwy, serdeczny ze mną nawet do przesady, Campilli był dzisiaj wyraźnie nieswój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈblʲivɨ, AS: žartoblʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przysł. żartobliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) skrót żart.

Wiktionary

# żartować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zażartować)

(1.1) mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒarˈtɔvat͡ɕ, AS: žartovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żarcik m., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n., żartobliwość ż.

przysł. żartobliwie

przym. żartobliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) droczyć się, dowcipkować

Wiktionary

# żartowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mówienie żartów, wypowiadanie się w sposób żartobliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈvãɲɛ, AS: žartovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażartowanie n., żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś m., żartownisia ż.

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

# żartowniś

mężczyzna lubiący dowcipkować, robić żarty, kawały; dowcipniś, kawalarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś lubiący żartować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nastoletni żartowniś, który zadzwonił na policję z informacją o bombie w szkole, został zatrzymany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒarˈtɔvʲɲiɕ, AS: žartovʹńiś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart mrz., żarcik m., żartobliwość ż., żartowanie n., zażartowanie n.

:: fż. żartownisia ż.,

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dowcipas, dowcipniś, figlarz, filut, kawalarz, sowizdrzał, wesołek, zbytnik, zgrywus, jajcarz, jajarz

Wiktionary

# żartownisia

kobieta lubiąca dowcipkować, robić żarty, kawały; dowcipnisia, kawalarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: żartowniś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale z ciebie żartownisia, dawno się tak nie uśmialiśmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒartɔvʲˈɲiɕa, AS: žartovʹńiśa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowanie n., zażartowanie n.

:: fm. żartowniś m.

czas. żartować ndk., zażartować dk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

# żarty

potocznie: jedzący ponad miarę, żarłoczny

SJP.pl

Żarty (ros. Шутки) – radziecki krótkometrażowy film animowany z 1963 roku w reżyserii Lwa Atamanowa. Przedstawia dwie bajki Władimira Sutiejewa Kogucik i kaczorek (znana pod alternatywnym tytułem Kurczaczek i kaczorek) oraz O trzech kotkach.

Wikipedia

# zaruba

nazwisko

SJP.pl

# zarubiniecki

kultura zarubiniecka - kultura archeologiczna okresu lateńskiego i okresu wpływów rzymskich

SJP.pl

# zaruchać

wulgarnie: odbyć stosunek płciowy

SJP.pl

# zarudziały

taki, który zarudział

SJP.pl

# zarurować

zamontować rury

SJP.pl

# zarurowanie

zamontować rury

SJP.pl

# zaruściały

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zardzewiały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zarościały.

Wiktionary

# zaruski

nazwisko

SJP.pl

- Mariusz Zaruski – polski oficer, taternik, pionier żeglarstwa
- STS Generał Zaruski – polski żaglowiec

Wikipedia

# zaruszać

rzadko: kilkakrotnie poruszyć, pokołysać czymś, wprawić w ruch

SJP.pl

# zarwać

1. nie przespać nocy;
2. zaniechać czynności, zaniedbać obowiązek;
3. spaść niespodziewanie; urwać się;
4. zaboleć mocno i krótko;
5. poderwać kogoś

SJP.pl

# zarwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarwać dk.

Wiktionary

# zarwański

w wyrażeniu: zarwańska ulica - miejsce pełne zamieszania, zamętu

SJP.pl

# żary

1. rozżarzony węgiel, rozżarzone zwęglone drewno; rzadko: jakaś substancja rozpalona do czerwoności;
2. wysoka temperatura otoczenia; gorąco, upał;
3. gwałtowność, żarliwość uczuć; zapał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Żary (łac. Sara, Sarove; niem. Sorau; dolnołuż. Žarow) – miasto, będące jednocześnie gminą miejską i siedzibą gminy wiejskiej Żary, zlokalizowane w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim, na południowym skraju Wału Trzebnickiego; siedziba powiatu żarskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żary są największym miastem w polskiej części Łużyc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarɨ, AS: žary

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarzanin mos., żarzanka ż.

przym. żarski

Wiktionary

# zarybek

narybek

SJP.pl

Narybek, zarybek – młode, małe ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu. W rozwoju narybku wyróżniane są dwa stadia: letnie (lipcówka) i wiosenne. W pierwszym stadium – od ukończenia stadium larwalnego do połowy pierwszego sezonu wegetacyjnego – narybek ma całkiem inny wygląd niż dorosłe ryby. Nie można rozróżnić płci u tak młodych ryb. W drugim stadium ryby stają się w pełni ukształtowane.

Wikipedia

# zarybianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarybiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarybiać

przym. rybacki, zarybieniowy

rzecz. narybek mrz.

Wiktionary

# zarybieniowy

przymiotnik od: zarybienie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zarybianiem, dotyczący zarybiania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarybianie n.

Wiktionary

# zaryć

zagłębić się w śniegu lub ziemi

SJP.pl

# zarychta

nazwisko

SJP.pl

# zarycki

przymiotnik od: Zarycz (rzeka)

SJP.pl

# zarymować

powiedzieć coś rymowanego

SJP.pl

# zarymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarymować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarymować dk.

Wiktionary

# żaryn

nazwisko

SJP.pl

# zarypać

potocznie:
1. zabić, zamordować;
2. ukraść

SJP.pl

# zarys

niezbyt wyraźny kształt czegoś lub postaci a także linia wyznaczająca ten kształt; plan lub projekt w fazie początkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogólny kształt jakiegoś obiektu

(1.2) podstawy jakiegoś pomysłu lub zagadnienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cmentarz jakby się napełniał cieniami… tłumem widm… gąszczem mrocznych zarysów… gędźbą rozjęczonych a cichych głosów… […]

(1.2) Ten krótki zarys przeszłości średniowiecznej Polski, będący częścią wspólnej historii Polski, Białorusi, Litwy i Ukrainy, obejmuje bardzo ważny okres — prawie połowę tysiącletniej historii, kiedy to położono solidne fundamenty polskiego społeczeństwa, państwa i kultury w ramach zachodnioeuropejskiej, chrześcijańskiej przestrzeni cywilizacyjnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzarɨs, AS: zarys

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarysowanie n., zarysik mrz., rys mrz.

czas. zarysować, narysować, przerysować, rysować

przym. zarysowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sylwetka, kontur

(1.2) szkic, rysunek

Wiktionary

# zarysik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zarys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zarys, lecz tylko mały zarysik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarys m.

Wiktionary

# zarysować

czasownik przechodni dokonany (ndk. rysować)

(1.1) dokonany od|rysować.

(1.2) uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɨˈsɔvat͡ɕ, AS: zarysovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysownica ż., rysa ż., zarysowanie n., rysowniczka, rysownik, rysunek, zarys

czas. rysować ndk.

Wiktionary

# zarysowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarysować.

(1.2) miejsce, w którym widoczne są rysy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɨsɔˈvãɲɛ, AS: zarysovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarysować, rysować

rzecz. rysa ż., zarys mrz.

Wiktionary

# zarysowany

mający jakiś zarys, kształt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający określony (wyraźny, ostry, łagodny) zarys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdzieś z boku takie właśnie, krzywe wierzby dobiegały do ostro zarysowanej krawędzi drugiego lasu, jakby z biegu wpadając w ogromne morze wysokopiennych drzew.

(1.1) Od konsekwentnej pracy zmierzającej do ich realizowania, od konkretnych sukcesów praktycznych, od wypełnienia zarysowanych ram organizacyjnych konkretnymi osiągnięciami artystycznymi zależeć będzie wiele.

(1.1) Był duży, silny, barczysty. Miał jasne włosy i szare oczy, mocno zarysowaną szczękę.

(1.1) Nos orli, brwi zarysowane śmiało, wspaniale sklepione czoło i bujne włosy, tworzyły całość piękną i pociągającą.

(1.1) Zielono-złoty odblask liści nadawał dziwną miękość jéj niewieścim, łagodnie zarysowanym kształtom.

(1.1) Wysunął naprzód mocno zarysowaną szczękę, patrzył trochę nade mną, kiedy zapalał papierosa, wyczułem w nim pewne napięcie.

(1.1) Spod pięknie zarysowanych brwi czarne oczy patrzyły śmiało, z nutką zadumy czy rozmarzenia, znamionując naturę otwartą, bezpośrednią, nieco marzycielską.

(1.1) Badacze struktur zauważyli bowiem charakterystyczne gwiazdy o ostro zarysowanych kształtach w strukturze mikro badanych przekrojów stopów kobaltu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rysować

rzecz. zarys mrz.

Wiktionary

# zarysowy

→ zarys

SJP.pl

#### Patrz:

zarys

# zarysy

niezbyt wyraźny kształt czegoś lub postaci a także linia wyznaczająca ten kształt; plan lub projekt w fazie początkowej

SJP.pl

# zaryszyn

Zaryszyn – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Książ Wielki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

13 grudnia 1944 Niemcy spacyfikowali wieś. Zamordowali 13 osób a 40 wywieźli do obozu pracy w Jędrzejowie. Spalili 11 zabudowań.

Wikipedia

# zarytmetyzować

przedstawić w postaci arytmetycznej

SJP.pl

# zarywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarywać ndk.

Wiktionary

# zaryzykować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. ryzykować)

(1.1) dokonany od|ryzykować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Można zaryzykować twierdzenie, że myślenie matematyczne towarzyszyło artystom renesansu w ich zamiłowaniu do klasycznej proporcji, symetrii, harmonii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɨzɨˈkɔvat͡ɕ, AS: zaryzykovać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ryzykowny

rzecz. zaryzykowanie n., ryzyko n., ryzykowność ż.

czas. ryzykować

przysł. ryzykownie

Wiktionary

# zaryzykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaryzykować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzarɨzɨkɔˈvãɲɛ, AS: zaryzykovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzyko n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowność ż., ryzykowanie n.

czas. zaryzykować dk., ryzykować ndk.

przym. ryzykowny

przysł. ryzykownie

Wiktionary

# zarz.

skrót od:
1. zarząd;
2. zarządzenie

SJP.pl

# zarząd

1. jednostka organizacyjna kierująca działalnością innych;
2. zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością jednostki organizacyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nadrzędna jednostka organizacyjna kierująca działalnością innych

(1.2) zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością instytucji

(1.3) pot. osoba lub osoby na najwyższych stanowiskach w instytucji

(1.4) zarządzanie czymś

Wiktionary

Zarząd – jednostka organizacyjna kierująca działalnością innych podporządkowanych jej organizacji lub jednostek organizacyjnych. Zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością jednostki organizacyjnej lub jednostek organizacyjnych np. zarząd spółki kapitałowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zarząd Dróg Miejskich prowadzi prace dokładnie na moich trasach.

(1.2) Zarząd firmy postanowił zatrudnić więcej pracowników.

(1.4) Ta spółka jest teraz pod zarządem prywatnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaʒɔ̃nt, AS: zažõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarządca m., zarządczyni ż., zarządzanie n., zarządzenie n.

przym. zarządczy, zarządowy

czas. zarządzać, zarządzić, rządzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) dyrekcja, kierownictwo, pot. naczalstwo, pot. szefostwo, pot. wierchuszka, zwierzchnictwo

Wiktionary

# zarządca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zarządzająca czymś

Wiktionary

- zarządca (prawo handlowe) – zarządca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego ustanowiony przez sąd
- zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwem osoby fizycznej
- zarządca nieruchomości
- zarządca infrastruktury kolejowej
- zarządca informacji osobistej
- zarządca pakietów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lepiej zawsze wieszać psy na administracji niż zostać zarządcą i wobec sąsiadów odpowiadać za wszystko, od wywozu śmieci począwszy, a na remoncie generalnym skończywszy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarząd mrz., zarządzanie n., zarządzenie n.

:: fż. zarządczyni ż.

czas. zarządzać ndk., zarządzić dk.

przym. zarządczy, zarządowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) administrator

Wiktionary

# zarządczyni

kobieta zarządzająca czymś; administratorka

SJP.pl

# zarządowy

przymiotnik od: zarząd

SJP.pl

# zarządzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarządzić)

(1.1) wydawać polecenia, rozkazywać

(1.2) kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyrektor zarządził zwolnienie doświadczonych pracowników.

(1.2) W naszym małżeństwie to żona zarządza pieniędzmi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒɔ̃nd͡zat͡ɕ, AS: zažõnʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarząd m., zarządca m., zarządczyni ż., zarządzanie n., zarządzenie n., rząd m.

przym. zarządczy, zarządowy

czas. rządzić, zarządzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dowodzić, zlecać, pot. dyrektorzyć, dysponować, nakazywać, rozkazywać, rozporządzać

(1.2) gospodarować, zawiadywać, nadzorować, kierować, menedżerować, menadżerować

Wiktionary

# zarządzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wydawanie poleceń, nakazywanie czegoś

(1.2) sprawowanie nad czymś zarządu

Wiktionary

Zarządzanie – ogólny zakres działań, procesów i decyzji, których zastosowanie w odniesieniu do zasobów, osób, kapitału lub organizacji ma zapewnić warunki do efektywnego ich funkcjonowania prowadzącego do osiągnięcia postawionych celów.

Od początku XX wieku, odkąd zarządzanie próbowano oprzeć na naukowych podstawach, aż do lat 60. XX wieku zarządzanie pojmowane było jako działanie kierownicze, obejmujące następujące sekwencje postępowania: planowanie, organizowanie, decydowanie, motywowanie i kontrolowanie, nazywane klasycznymi funkcjami zarządzania.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʒɔ̃nˈd͡zãɲɛ, AS: zažõnʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarządzenie n., zarząd mrz., zarządca m.

czas. zarządzać ndk., zarządzić dk.

przym. zarządczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) administrowanie, gospodarowanie, menedżerowanie

Wiktionary

# zarządzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. akt normatywny, niestanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie ustaw przez organ jednoosobowy;

(1.2) polecenie wydane przez zwierzchnika lub instytucję nadrzędną

(1.3) zainicjowanie czegoś

Wiktionary

Zarządzenie – akt normatywny albo stosowania prawa wydany przez jednoosobowy organ władzy wykonawczej albo sądowniczej, np. prezydenta RP, prezesa Rady Ministrów, ministra, czy kierownika urzędu centralnego albo sędziego na podstawie ustawy. Zarządzenie nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa ani nie jest podstawą decyzji wobec ogółu, osób prawnych oraz innych podmiotów. Ma charakter najczęściej wewnętrzny i obowiązuje tylko jednostki organizacyjne podległe organowi, który je wydaje albo osoby, których dotyczy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Burmistrz jako organ jednoosobowy wydaje zarządzenia, natomiast rada gminy jest organem kolektywnym i akty przez nią stanowione nazywa się uchwałami.

(1.2) W naszej firmie obowiązuje niepisane zarządzenie prezesa, żeby z dziennikarzami nie rozmawiać.

(1.3) Jeżeli audytor wewnętrzny podejrzewa nieprawidłowości w danej komórce organizacyjnej, zarządowi nie pozostaje nic, tylko zarządzenie kontroli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: zažõnʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarządzanie n., zarząd mrz., zarządca mos.

czas. zarządzić dk., zarządzać ndk.

przym. zarządczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dyspozycja, dyrektywa, nakaz, rozkaz, polecenie, wytyczna

Wiktionary

# zarządzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zarządzać)

(1.1) dokonany od|zarządzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: zažõńʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rządzić, zarządzać

rzecz. zarządca mos., zarządzenie n., zarządzanie n., zarząd mrz., rząd

Wiktionary

# żarzanin

mieszkaniec Żar (miasta w Polsce); żaranin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żar (w Krakowskiem, Zamojskiem, Zielonogórskiem)

(1.2) mieszkaniec Żarów (w Piotrkowskiem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈʒãɲĩn, AS: žažãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żary nmos.

:: fż. żarzanka ż.

przym. żarski

Wiktionary

# żarzanka

mieszkanka Żar (miasta w Polsce); żaranka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żar (w Krakowskiem, Zamojskiem, Zielonogórskiem)

(1.2) mieszkanka Żarów (w Piotrkowskiem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈʒãŋka, AS: žažãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żary nmos.

:: fm. żarzanin m.

przym. żarski

Wiktionary

# zarzec

zarzeknąć się; zarzec się -
1. zapewnić, zaręczyć;
2. wyprzeć się, wyrzec się czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. rżeć)

(1.1) o koniu wydać dźwięk rżenia

(1.2) przen. parsknąć dzikim śmiechem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niedźwiednik pochwalił Boga, zapiał potem kiej kokot, zabeczał jak baran, zarżał niby ogier rozgrzany […].

(1.2) Jeszcze raz zarżyj, a będziesz się miał z pyszna, szczeniaku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rżenie n., zarżenie n.

czas. rżeć ndk.

Wiktionary

# zarzęcin

- Zarzęcin – wieś w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Mniszków
- Zarzęcin – kolonia w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Mniszków
- Zarzęcin – osada leśna w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Mniszków

Wikipedia

# zarzecki

→ Zarzecze, → Zarzeka

SJP.pl

Zarzecki (żeńska forma Zarzecka; liczba mnoga: Zarzeccy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 2853 osób.

Wikipedia

#### Patrz:

Zarzecze, → Zarzeka

# zarzeczanin

mieszkaniec Zarzecza lub Zarzeki

SJP.pl

# zarzeczanka

mieszkanka Zarzecza lub Zarzeki

SJP.pl

Zarzeczanka, Balla Kościelna (biał. Зарачанка, Zaraczanka; ros. Заречанка, Zarieczanka) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Sopoćkinie.

Wikipedia

# zarzecze

obszar za rzeką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości, części miast i wsi w Polsce, na Litwie, Białorusi i Ukrainie;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 101, w tym 18 podstawowych

## Inne

- Zarzecze – część miasta Sochaczewa (dawniej Chodakowa)
- Zarzecze – była osada leśna w województwie lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
- Zarzecze – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim
- Zarzecze – przystanek kolejowy w Zarzeczu, w województwie małopolskim
- Zarzecze – przystanek kolejowy w Zarzeczu w powiecie bełchatowskim, w województwie łódzkim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Warunki klimatyczne Zarzecza są zbliżone do klimatu dla całych Katowic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeka ż., zarzeczanin mos., zarzeczanka ż., zarzecze n.

przym. zarzecki, zarzeczny

Wiktionary

# zarzeczny

znajdujący się za rzeką

SJP.pl

# zarzeka

1. wieś w Polsce;
2. wieś na Ukrainie

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 9, w tym 2 podstawowe

- Zarzeka – część wsi Nowa Ruda w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Serokomla
- Zarzeka – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Wąwolnica
- Zarzeka – część wsi Kaczórki w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminy Krasnobród
- Zarzeka – część wsi Boczów w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
- Zarzeka – część wsi Komorów w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Majdan Królewski
- Zarzeka – część wsi Kulno w woj. podkarpackim, w pow. leżajskim, w gminie Kuryłówka
- Zarzeka – część wsi Słupie w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Bakałarzewo
- Zarzeka – osada w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Baćkowice

Wikipedia

# zarzeknąć

zarzec się; zarzeknąć się -
1. zapewnić, zaręczyć;
2. wyprzeć się, wyrzec się czegoś

SJP.pl

# żarzelnia

1. pomieszczenie do wyżarzania wyrobów metalowych; wyżarzalnia;
2. dawniej: przenośny piecyk; żarzelnik, fajerka

SJP.pl

# żarzelnik

dawniej: przenośny piecyk; żarzelnia, fajerka

SJP.pl

# zarżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żarzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żarzyć ndk.

Wiktionary

# żarzeniowy

przymiotnik od: żarzenie

SJP.pl

# zarzetecki

→ Zarzetka

SJP.pl

#### Patrz:

Zarzetka

# zarzetka

wieś w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim

SJP.pl

Zarzetka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Sadowne. Ma status sołectwa.

Wieś położona jest w zachodniej części gminy Sadowne. Rozciąga się wzdłuż rzeki Bojewki na długości 2,5 km. Nazwa wsi pojawiła się po raz pierwszy w 1836. Wcześniej osada ta stanowiła część Rażen jako Rażny-Zarzetka. W dawnych czasach występowały tu nieprzebyte lasy, zarośla i jeziora. W latach 1958–59 w Zarzetce przeprowadzono meliorację gruntów, co stworzyło korzystne warunki do rozwoju rolnictwa. Tam gdzie dawniej występowały mokradła powstały uprawne pola. W 1961 gromadę Zarzetka włączono do gromady Sadowne, a wieś zelektryfikowano. W 1974 uruchomiono linię autobusową Łochów-Zarzetka, a w 1975 przedłużono ją do Sadownego.

Wikipedia

# zarzewie

1. początek, źródło, zarodek czegoś;
2. miejsce, w którym coś zaczyna się palić lub tlić;
3. dawniej: żarzące się węgle, żar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce, w którym coś się zaczyna tlić lub palić

(1.2) przen. początek lub źródło czegoś

(1.3) przen. czerwony odblask lub poświata

(1.4) daw. książk. żarzące się węgle używane do rozniecania ognia

Wiktionary

Organizacja Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” (w skrócie Zarzewie) – organizacja niepodległościowa działająca w latach 1909–1920.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapitan wskazał pasażerom miejsce na planie, w którym powstało nowe zarzewie pożaru.

(1.2) Tym samym scena polityczna porządkuje się, ale w takiej polaryzacji tkwi zarazem zarzewie konfliktu.

Wiktionary

# zarzezać

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) przest. zarżnąć, zabić nożem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk.

Wiktionary

# zarzezanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. zarżnięcie, zabicie nożem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

# zarzęzić

wydać charczący odgłos; zacharczeć

SJP.pl

# zarzucać

czasownik

(1.1) rzucając zaczepić o coś

(1.2) rzucając zawiesić coś

(1.3) o połowie ryb siecią lub wędką: wrzucać do wody

(1.4) rzucić coś niedbale, byle gdzie i nie móc tego później znaleźć

(1.5) posądzać

(1.6) założyć ubranie na ramiona, nie wkładając rąk w rękawy

(1.7) o pojeździe: ześlizgnąć się tylnymi kołami w bok

(1.8) przestać zajmować się czymś

(1.9) przykryć coś czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒut͡sat͡ɕ, AS: zažucać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarzut m., zarzucanie n.

Wiktionary

# zarzucajka

zupa jarzynowa z kiszoną kapustą; zarzutka

SJP.pl

Fitka (bieda, fiutka, dziod, pitucha) – prosta zupa jarzynowa, wywar jarzynowy, gotowany bez mięsa na bazie ziemniaków, marchwi, pietruszki lub pasternaku, selera. Pierwotnie w jej skład wchodziły jarzyny i woda, obecnie spotyka się fitkę okraszoną przesmażoną słoniną. Do fitki można również dodać ugotowaną osobno kiszoną kapustę. Charakterystyczna dla Zagłębia Dąbrowskiego, ale znana również na pograniczu Małopolski i Górnego Śląska.

Wikipedia

# zarzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarzucać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarzucać ndk.

rzecz. zarzut mrz.

Wiktionary

# zarzucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zarzucać)

(1.1) dokonany od|zarzucać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mogłem jej zarzucić niedopełniania obowiązków służbowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: zažućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarzut m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|zaniechać.

Wiktionary

# zarzucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zarzut

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zarzut, lecz tylko śmieszny zarzucik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarzut m.

Wiktionary

# zarzuela

[czytaj: sarsuela] hiszpański utwór sceniczny, łączący recytację ze śpiewem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. liter. tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;

Wiktionary

Zarzuela (wymowa według IPA: [θaɾ'θwela] w Hiszpanii, [saɾ'swela] w państwach hiszpańskojęzycznych Ameryki Łacińskiej) – forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, w której występują naprzemiennie sceny mówione i śpiewane, w okresie późniejszym zawierająca także taniec; rodzaj musicalu. Nazwa wywodzi się prawdopodobnie od nazwy domku myśliwskiego zwanego Palacio Real de la Zarzuela (hiszp. Zarzas – miejsce porośnięte jeżynami), znajdującego się niedaleko Madrytu, gdzie w XVII wieku po raz pierwszy przedstawiono ten rodzaj sztuki hiszpańskiemu dworowi królewskiemu (tzw. Fiestas de Zarzuela).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) musical

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|zarzuela.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zarzuela

* esperanto: (1.1) zarzuelo

* francuski: (1.1) zarzuela ż.

* hiszpański: (1.1) zarzuela ż.

* kataloński: (1.1) sarsuela ż.

* niemiecki: (1.1) Zarzuela ż.

* nowogrecki: (1.1) θαρθουέλα ż.

* ukraiński: (1.1) сарсуела ż.

źródła.

== zarzuela (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. liter. zarzuela

odmiana.

(1.1) lp. zarzuela; lm. zarzuelas

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) musical

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|zarzuela.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zarzuela

* esperanto: (1.1) zarzuelo

* francuski: (1.1) zarzuela ż.

* hiszpański: (1.1) zarzuela ż.

* kataloński: (1.1) sarsuela ż.

* niemiecki: (1.1) Zarzuela ż.

* nowogrecki: (1.1) θαρθουέλα ż.

* ukraiński: (1.1) сарсуела ż.

źródła.

== zarzuela (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. liter. zarzuela

odmiana.

(1.1) lp. zarzuela; lm. zarzuelas

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zarzut

oskarżenie, wskazanie nagannego czynu lub wady

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

(1.2) praw. część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa

Wiktionary

Zarzut – w prawie i postępowaniu cywilnym oraz karnym nazwa kilku odmiennych instytucji procesowych:

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Twoje zarzuty mnie dotknęły.

(1.2) Oskarżonemu postawiono wiele zarzutów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaʒut, AS: zažut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarzucanie n., zarzucenie n., zarzucik mrz., rzut mrz.

czas. zarzucać ndk., zarzucić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymówka

Wiktionary

# zarzutka

1. zupa jarzynowa z kapustą kiszoną, zarzucajka;
2. dawniej: peleryna narzucana na ramiona, narzutka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. prowokacyjny wpis na forum publicznym

Wiktionary

Fitka (bieda, fiutka, dziod, pitucha) – prosta zupa jarzynowa, wywar jarzynowy, gotowany bez mięsa na bazie ziemniaków, marchwi, pietruszki lub pasternaku, selera. Pierwotnie w jej skład wchodziły jarzyny i woda, obecnie spotyka się fitkę okraszoną przesmażoną słoniną. Do fitki można również dodać ugotowaną osobno kiszoną kapustę. Charakterystyczna dla Zagłębia Dąbrowskiego, ale znana również na pograniczu Małopolski i Górnego Śląska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dałem się nabrać na zarzutkę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bait

Wiktionary

# żarzyć

1. rozpalać coś, zwykle metal, do czerwoności;
2. żarzyć się:
a) palić się słabo, bez płomienia; tlić się;
b) odbijać się od tła jaskrawą, czerwoną barwą;
c) zwykle o metalu: rozpalać się do czerwoności

SJP.pl

# zarzycki

nazwisko

SJP.pl

- Zarzycki – herb szlachecki

Osoby o nazwisku „Zarzycki”:

- Aleksander Zarzycki – polski pianista, kompozytor, dyrygent i pedagog
- Eugeniusz Zarzycki – polski kierowca rajdowy
- Eugeniusz Zarzycki – działacz państwowy, inżynier i dyplomata, wiceminister
- Ferdynand Zarzycki – polski generał, minister i senator
- Florian Zarzycki – polski partyzant
- Ireneusz Zarzycki – polski polityk, działacz związkowy, senator
- Jan Zarzycki - profesor nauk technicznych
- Jan Piotr Zarzycki - profesor medycyny, histolog
- Janusz Zarzycki – polski architekt, wojskowy i polityk
- Jan Miłosz Zarzycki – polski dyrygent
- Jerzy Zarzycki – polski reżyser
- Kazimierz Zarzycki – polski polityk, przedsiębiorca, dziennikarz, poseł na Sejm
- Leszek Zarzycki – polski szopkarz
- Marian Zarzycki (ujednoznacznienie)
- Paweł Zarzycki – harcmistrz
- Ryszard Zarzycki – polski harcerz i wojskowy
- Stanisław Zarzycki – polski inżynier leśnictwa
- Władysław Zarzycki ps. „Rojan”, „Radek” – podpułkownik Wojska Polskiego
- Włodzimierz Stefan Zarzycki – polski polityk, poseł na Sejm
- Wojciech Szczęsny Zarzycki – polski polityk, rolnik i samorządowiec, poseł na Sejm
- Zbigniew Zarzycki – polski siatkarz i trener siatkarski, olimpijczyk
- Zdzisław Zarzycki – polski prawnik, historyk prawa i specjalista prawa wyznaniowego

Wikipedia

# zarzyczka

żarzyczka;
1. rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
2. zarzyczka górska - gatunek byliny z rodziny pierwiosnkowatych, w Polsce pod ochroną

SJP.pl

Zarzyczka, kortuza (Cortusa L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pierwiosnkowatych, wyróżniany zwłaszcza w dawniejszych (do końca XX wieku) ujęciach systematycznych. Takson ten na przełomie XX i XXI wieku został włączony do rodzaju pierwiosnek Primula ponieważ badania molekularne wykazały, że tradycyjnie wyróżniany rodzaj Cortusa jest zagnieżdżony w Primula.

Wikipedia

# zarzygać

potocznie: zabrudzić wymiocinami; zachlustać

SJP.pl

# zarzyganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarzygać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarzygać dk.

Wiktionary

# zarzygiwać

potocznie:
1. zabrudzić wymiocinami;
2. naprzykrzać się czymś;
3. zarzygiwać się -
a) brudzić się wymiocinami;
b) brudzić siebie nawzajem wymiocinami;
c) długo i intensywnie wymiotować;
d) zamęczać samego siebie swoją negatywną postawą

SJP.pl

# zarzygiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarzygiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zarzygiwać ndk.

Wiktionary

# żarzyn

Zarzyń (do 31 grudnia 2016 Żarzyn) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Sulęcin.

Wieś duchowna Żarzyn, własność komandorii joannitów w Łagowie pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wikipedia

# zarzynać

zabijać coś z użyciem ostrego narzędzia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarżnąć, zarznąć)

(1.1) zabijać ostrym narzędziem

(1.2) pot. niszczyć poprzez nieprawidłowe użytkowanie lub wykonanie

(1.3) pot. doprowadzać kogoś do kłopotów finansowych

czasownik zwrotny niedokonany zarzynać się (dk. zarżnąć się, zarznąć się)

(2.1) kaleczyć się ostrym przedmiotem

(2.2) pot. doprowadzać się do wyczerpania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zarzynanie n., dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

czas. dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szlachtować, bić, rżnąć, tłuc, ubijać, wypruwać flaki

(1.2) kłaść, poniewierać, uszkadzać

(1.3) rujnować

(2.2) wypruwać flaki z siebie

Wiktionary

# zarzynadło

potocznie: nóż służący do zarzynania zwierząt

SJP.pl

# zarzynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zarzynać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerżnąć, przerzynać, dorżnąć, zarzynać ndk.

rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary

# żarłacz

ogólna nazwa każdej ryby należącej do żarłaczy, grupy drapieżnych ryb morskich z rzędu rekinów; także część nazwy ryb należących do tej grupy, m.in. żarłacz ludojad, żarłacz błękitny, żarłacz tygrysi

SJP.pl

# żarłaczokształtne

rząd drapieżnych ryb morskich z podgromady spodoustych, obejmujący ponad 260 gatunków

SJP.pl

Żarłaczokształtne (Carcharhiniformes) – rząd drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych (Chondrichthyes), znacznie zróżnicowanych morfologicznie. Zamieszkują ciepłe wody morskie i oceaniczne. Do żarłaczokształtnych zalicza się ponad 260 gatunków opisanych naukowo. Niektóre gatunki są niebezpieczne dla człowieka. W zapisie kopalnym są znane od późnej jury.

Wikipedia

# żarłaczokształtny

o cechach żarłaczokształtnych (rząd ryb)

SJP.pl

# żarłaczowate

rodzina drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych

SJP.pl

Żarłaczowate (Carcharhinidae) – rodzina dużych, drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych (rekinów) zaliczana do rzędu żarłaczokształtnych (Carcharhiniformes). Niektóre gatunki są niebezpieczne dla człowieka.

Wikipedia

# żarłaczowaty

o cechach żarłaczowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# żarło

potocznie: pogardliwe określenie pożywienia

SJP.pl

# żarłoczka

→ żarłok; łakomczucha

SJP.pl

# żarłocznie

przysłówek

(1.1) w sposób żarłoczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarłoczność ż., żarłok m., żarcie n.

przym. żarłoczny

czas. zeżreć, żreć

Wiktionary

# żarłoczniej

stopień wyższy od przysłówka: żarłocznie

SJP.pl

# żarłoczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żarłoczny

SJP.pl

# żarłoczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żarłacz m., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarcie n., zżarcie n.

czas. żreć ndk., zeżreć dk.

przym. żarłoczny, żarłocki

przysł. żarłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łakomstwo, łapczywość

Wiktionary

# żarłoczny

odznaczający się ogromnym apetytem; objadający się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się ogromnym apetytem

(1.2) przen. intensywny, wyrażający pożądanie, pragnienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒarˈwɔt͡ʃnɨ, AS: žaru̯očny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer mrz., żerowisko n., żarłoczność ż., żarłok mos., żarłocznik mos., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz mzw., żarcie n., żerowanie n., zżarcie n., zżeranie n.

czas. żreć ndk., zeżreć dk., zżerać ndk.

przym. żarłocki

przysł. żarłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łakomy, łapczywy, łasy; rzad. żarłocki

Wiktionary

# żarłok

osoba objadająca się, jedząca dużo i łapczywie; obżartuch, obżarciuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. osoba, która je dużo i często łapczywie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem okropnym żarłokiem, mógłbym cały dzień coś wcinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒarwɔk, AS: žaru̯ok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer m., żerowisko n., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., żarcie n., zżarcie n., żarłoczność ż.

czas. żreć ndk., zeżreć dk.

przym. żarłoczny, żarłocki

przysł. żarłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łakomczuch, obżartuch; rzad. żarłocznik; reg. śl. żyrok.

Wiktionary

# zaś

spójnik

SJP.pl

spójnik

(1.1) natomiast

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. znowu

(1.3) gw-pl|Poznań. potem, następnie, później

(1.4) gw-pl|Poznań. wzmocnienie spójników i przysłówków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W niektórych grach chodzi o to, żeby wziąć jak najwięcej lew, w innych zaś – jak najmniej.

(1.2) Zaś był ujek u nos. → Znowu był wujek u nas.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaɕ, AS: zaś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) a

Wiktionary

# zasada

1. reguła
2. związek chemiczny barwiący papierek lakmusowy na niebiesko, o charakterystycznej grupie wodorotlenowej OH

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reguła rządząca czymś

(1.2) chem. związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;

Wiktionary

- zasada w chemii
- zasada w fizyce
- arché – zasada (prazasada) w filozofii przedsokratejskiej
- reguła
- zasada językowa
- zasada nieoznaczoności
- zasada Pareta
- zasada pomocniczości
- zasada antropiczna
- zasada trzech jedności
- zasada zachowania energii
- zasada proporcjonalności
- zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego
- zasada komplementarności (genetyka)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W koszykówce obowiązują zasady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsada, AS: zasada

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. zasadniczy, zasadny

(1.2) zasadowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reguła, prawidło, norma, przepis

Wiktionary

# zasadniczo

przysłówek

(1.1) całkiem, zupełnie, zgoła

(1.2) właściwie, na ogół

(1.3) pot. opierając się na zasadzie bezkompromisowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Założenie kancelarii doradcy prawnego nie różni się zasadniczo od rejestracji firmy działającej w innej branży.

(1.3) Gdy zaś (…) zaczął wykazywać ochotę do ustępstw, teść postawił sprawę zasadniczo (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zasadniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) całkiem, całkowicie, zupełnie, zgoła, z gruntu

(1.2) właściwie, na ogół

(1.3) pryncypialnie

Wiktionary

# zasadniczy

przymiotnik

(1.1) podstawowy, najważniejszy

(1.2) taki, który kieruje się zasadami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasadʲˈɲit͡ʃɨ, AS: zasadʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasada ż., zasadniczość ż.

przysł. zasadniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstawowy

(1.2) pryncypialny

Wiktionary

# zasadniej

stopień wyższy od przysłówka: zasadnie

SJP.pl

# zasadniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zasadny; bardziej zasadny

SJP.pl

# zasadność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zasadne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zasadny

przysł. zasadnie

Wiktionary

# zasadny

1. mający podstawę, uzasadnienie; umotywowany, uzasadniony;
2. dawniej:
a) umiejący coś uzasadnić, potrafiący umotywować;
b) będący zasadniczą, podstawową częścią czegoś

SJP.pl

# zasadolubny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża o odczynie zasadowym

Wiktionary

# zasadotwórczy

tworzący związek chemiczny o charakterze zasadowym

SJP.pl

# zasadowica

zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie człowieka, podwyższony poziom zasad we krwi, stan odwrotny do kwasicy; alkaloza

SJP.pl

Zasadowica, alkaloza (łac. alcalosis) – zakłócenie równowagi kwasowo-zasadowej, stan podwyższonego pH osocza krwi wywołany zmniejszeniem w nim stężenia jonów wodorowych lub zwiększeniem stężenia zasad.

Wyróżnia się dwa typy zasadowicy:

- Zasadowica metaboliczna – podwyższenie pH osocza następuje wskutek wzrostu stężenia jonów wodorowęglanowych (HCO3−), przy jednoczesnej utracie jonów wodorowych oraz potasu. Powstaje wskutek znacznej utraty kwaśnego soku żołądkowego (podczas długotrwałych wymiotów lub biegunek), stosowania leków alkalizujących (np. w chorobie wrzodowej), a także w przebiegu niektórych chorób hormonalnych (np. zespołu Conna).
- Zasadowica oddechowa – podwyższenie pH osocza następuje wskutek spadku stężenia dwutlenku węgla. Powstaje wskutek hiperwentylacji, a także w stanach pobudzenia ośrodka oddechowego (np. podczas gorączki, śpiączki wątrobowej, czy zatrucia salicylanami). Jej objawiami są: parestezje, napady tężyczki oraz ogólne osłabienie.

Wikipedia

# zasadowość

posiadanie właściwości zasady; alkaliczność

SJP.pl

Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowościroztworów wodnych związków chemicznych.Skala ta jest oparta na aktywności jonów wodorowych H+ w roztworach wodnych.

Formalnie pH definiuje się jako:

  pH = –log10[a(H+)]

Wikipedia

# zasadowy

przymiotnik od: zasada

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. mający właściwości zasady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedstawiona wyżej technologia, nazywana zasadową, ze względu na zasadowy charakter używanego w niej wapna, umożliwia wytop stali o dowolnym składzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasaˈdɔvɨ, AS: zasadovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasada ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alkaliczny

Wiktionary

# zasadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezasadzanie n., zasadzka ż.

czas. zasadzić, zasadzać ndk.

Wiktionary

# zasadźca

w średniowieczu: osoba, która z ramienia feudała zajmowała się organizacją nowego miasta albo wsi na jego ziemiach, w tym werbunkiem osadników

SJP.pl

Zasadźca, lokator (łac. locator, 1180 Schultetus, 1249 Sculte) – w średniowiecznej Polsce (XII i XIII wiek) osoba, która w imieniu właściciela ziemi i na podstawie uzyskanego od niego przywileju lokacyjnego na prawie niemieckim zajmowała się organizacją prac mierniczych w obrębie zakładanej lub relokowanej wsi lub miasta, tworzeniem miejsc do prowadzenia handlu (jatek i kramów), oraz sprowadzaniem potrzebnych fachowców de diversis climatibus i osiedlaniem ich na terenie objętym lokacją. Dla wsi najważniejsi byli młynarz, kowal, specjalista od osuszania gruntów, dla miast rzemieślnicy różnych specjalności i kupcy.

Wikipedia

# zasadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zasadzać)

(1.1) dokonany od|zasadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadownik mos./mrz., sadzonka ż., sadzoneczka ż., zasadzanie n., sadzenie n., sadzarka ż.

czas. sadzić

Wiktionary

# zasadziński

nazwisko

SJP.pl

# zasadzka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

Wiktionary

Zasadzka – wykonanie zaskakującego uderzenia na będące w ruchu lub celowo zatrzymane siły i środki przeciwnika.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈsat͡ska, AS: zasacka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasadzanie n., zasadzenie n., zasadźca m., zasiadka ż.

czas. zasadzać się ndk., zasadzić się dk.

przym. zasadzkowy

Wiktionary

# zasadzki

nazwisko

SJP.pl

# zasadzkowy

→ zasadzka

SJP.pl

#### Patrz:

zasadzka

# zasapywać

zasapywać się - zaczynać gwałtownie i z trudem oddychać wskutek zmęczenia

SJP.pl

# zaśby

po staropolsku: gdzież tam

SJP.pl

# zascenie

kulisy teatru, miejsce za sceną teatralną

SJP.pl

# zaschnięty

taki, który zaschnął; zaschły

SJP.pl

# zaschły

taki, który zasechł; zaschnięty

SJP.pl

# zaścianek

1. miejscowość lub środowisko zacofane pod pewnym względem; partykularz, prowincja, zapadły kąt;
2. w dawnej Polsce: wieś, osada zamieszkana przez drobną szlachtę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wieś zamieszkana przez drobną szlachtę utrzymującą się z uprawy roli;

(1.2) hist. społeczność rolniczej osady szlacheckiej

(1.3) pejor. środowisko ludzi przeciwnych postępowi

(1.4) daw. prowizoryczny karcer w kącie pomieszczenia

Wiktionary

Zaścianek – wieś lub część wsi zamieszkana przez ubogą szlachtę, nieposiadającą chłopów i własnoręcznie uprawiającą swoją ziemię.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie sami tu, Panowie Dobrzyńscy, jesteście, / Z różnych innych zaścianków jest tu nas ze dwieście; / Wszyscy więc radźmy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaściankowicz mos., zaściankowość ż.

przym. zaściankowy

przysł. zaściankowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) prowincja

Wiktionary

# zaściankowość

ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; prowincjonalizm, parafiańszczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest zaściankowy; cecha tego, co jest zaściankowe, zacofane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myślę, że klikowość i prywata, zaściankowość i klerykalizm, tromtadracja i „bogoojczyźnianość" jednych i drugich nie były jedynymi rozczarowaniami, jakie zraziły go do politycznej działalności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaścianek m.

przym. zaściankowy

przysł. zaściankowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowincjonalność, prowincjonalizm, parafiańszczyzna, parafiaństwo

Wiktionary

# zaściankowski

przymiotnik od: Zaścianek (osada i kolonia w Polsce)

SJP.pl

# zaściankowy

1. znajdujący się w zaścianku szlacheckim, pochodzący z zaścianka;
2. przenośnie: niemający szerszych horyzontów myślowych; zacofany, prowincjonalny, partykularny;
3. szlachta zaściankowa - drobna szlachta zamieszkała na wsi (w zaścianku), która samodzielnie uprawiała swoją ziemię (w przeciwieństwie do bogatej szlachty)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z zaściankiem, dotyczący zaścianka

przymiotnik jakościowy

(2.1) przypisywany dawnej szlachcie z zaścianka – charakteryzujący się zacofaniem, brakiem szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kalinowski podtrzymywał walkę aż do zimy, znajdując oparcie w ludzie i szlachcie zaściankowej oraz w kilku wytrwałych dowódcach.

(2.1) …Papież jest strasznie polski, a to w rozumieniu opiniotwórczych kręgów światowych metropolii znaczy po prostu zaściankowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaścianek m., zaściankowość ż.

przysł. zaściankowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drobnoszlachecki, zagrodowy

(2.1) prowincjonalny, parafiański, zacofany

Wiktionary

# zaścienny

zamontowany za ścianą lub w ścianie

SJP.pl

# zasennikowate

o cechach zasennikowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# zasennikowaty

o cechach zasennikowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zasennikowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych z kladu różowych

SJP.pl

# zasępiać

1. wprowadzać w ponury, smutny nastrój;
2. zasępiać się - stawać się ponurym, smutnym

SJP.pl

# zasępić

1. wprowadzić w ponury, smutny nastrój;
2. zasępić się - stać się ponurym, smutnym

SJP.pl

# zasępiec

Zasępiec – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wikipedia

# zasępienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) smutek, zmartwienie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sęp mzw./mos.

Wiktionary

# zasępiony

1. wprowadzić w ponury, smutny nastrój;
2. zasępić się - stać się ponurym, smutnym

SJP.pl

# zaserwować

wybić rakietą lub ręką piłkę zza linii boiska na pole przeciwnika

SJP.pl

# zasiać

1. rzucić nasiona w glebę;
2. wywołać coś, np. niepokój

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|siać. (rzucać nasiona w glebę)

(1.2) przen. spowodować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej części ogrodu zasieję stokrotki.

(1.2) List od Józefa zasiał w mej duszy niepokój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaɕät͡ɕ, AS: zaśäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasianie n., zasiew m., siew m., siewca m., siemię n., siewnik mrz., sianie n.

czas. siać ndk., przesiewać ndk., przesiać dk., zasiewać ndk.

przym. zasiewowy, siewny

Wiktionary

# zasiadać

zajmować gdzieś miejsce

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zasiąść)

(1.1) siadać gdzieś na dłużej; zajmować miejsce

(1.2) siadając, zaczynać coś robić

(1.3) piastować urząd; obejmować funkcję; zajmować stanowisko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiadanie n., siad mrz., zasiadka ż.

wykrz. siad

czas. siadać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sadowić się, siadać

(1.2) brać się, zabierać się

Wiktionary

# zasiadający

zajmować gdzieś miejsce

SJP.pl

# zasiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasiadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezasiadanie n., siad mrz., zasiadka ż.

czas. siadać, zasiadać ndk.

wykrz. siad

Wiktionary

# zasiadany

taki, w którym uczestnicy przyjęcia obsługiwani są przy stolikach przez kelnerów, np. kolacja zasiadana, bankiet zasiadany

SJP.pl

# zasiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łow. czaty, zasadzka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiadanie n., siedzenie n., siedzisko n., zasadzka ż.

czas. siadać ndk., zasiadać ndk., siąść dk., zasiąść dk.

przym. zasiedziały

Wiktionary

# zasiadywać

1. brać udział w pracach komisji lub innego organu; zasiadać;
2. nabywać prawo własności nieruchomości na podstawie posiadania jej przez czas określony przepisami;
3. dawniej:
a) zgniatać przez siedzenie, powodować cierpnięcie wskutek siedzenia;
b) obradować

SJP.pl

# zasiadły

zająć gdzieś miejsce

SJP.pl

# zasiąg

rzadziej: zasięg

SJP.pl

# zasianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕä̃ɲɛ, AS: zaśä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasiać

rzecz. siewnik mrz., siemię n., siewca mos.

Wiktionary

# zasiąść

zająć gdzieś miejsce

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zasiadać)

(1.1) usiąść wygodnie, na dłużej

(1.2) usiadłszy, zacząć coś wykonywać

(1.3) wziąć udział w pracach jakiegoś gremium; stać się uczestnikiem zgromadzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiadka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) usadowić się

(1.3) przystąpić

Wiktionary

# zasie

dawniej: natomiast; zasię

SJP.pl

# zasiec

zabić poprzez uderzanie i cięcie zamaszystymi ruchami (np. szablą, batem)

SJP.pl

# zasiedlać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasiedlić)

(1.1) zajmować dany obszar, określone siedlisko

(1.2) zajmować miejsce mieszkalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiedlanie n., zasiedlenie n.

czas. osiedlać, osiedlić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kolonizować, osiadać, zaludniać

(1.2) wprowadzać się, zamieszkiwać

Wiktionary

# zasiedlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasiedlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiedlenie n., zasiedliny nmos.

czas. osiedlić, osiedlać, zasiedlać ndk., zasiedlić dk.

przym. zasiedleniowy

Wiktionary

# zasiedleniowy

przymiotnik od: zasiedlenie

SJP.pl

# zasiedlić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zasiedlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiedlanie n., zasiedlenie n.

czas. osiedlać, osiedlić

Wiktionary

# zasiedliny

potocznie:
1. wprowadzenie się do nowego mieszkania;
2. przyjęcie organizowane z tej okazji; parapetówka, parapetówa

SJP.pl

# zasiedzenie

zasiedzieć się - potocznie:
1. spędzić gdzieś więcej czasu, niż było to zaplanowane, np. zasiedzieć się u przyjaciół; zabawić;
2. przyzwyczaić się do jakiegoś miejsca przez stałe w nim przebywanie, np. zasiedzieć się na pustyni; osiąść;
3. spędzić nad czymś długi czas, poświęcić jakiejś czynności dużo czasu, np. zasiedzieć się nad książkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

Wiktionary

Zasiedzenie (łac. usucapio) – sposób nabycia określonego prawa wskutek upływu czasu, jedna z instytucji dawności. Funkcją zasiedzenia jest uzgodnienie stanu prawnego i stanu posiadania, instytucją prawną, która może działać przeciwstawnie do zasiedzenia, jest tzw. rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Swoistym odstępstwem prawnym są obydwa te uregulowania.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zasiadacz m., zasiadywanie n.

czas. siedzieć, zasiadywać ndk., zasiedzieć dk.

przym. zasiedziały

Wiktionary

# zasiedzialszy

stopień wyższy od przymiotnika: zasiedziały; bardziej zasiedziały

SJP.pl

# zasiedziałość

rzadko: przebywanie w jakimś miejscu od bardzo dawna

SJP.pl

# zasiedziały

1. taki, który mieszka w jakimś miejscu od dłuższego czasu; zadomowiony, osiadły;
2. taki, który zasiedział się w jakimś miejscu

SJP.pl

# zasiedzieć

zasiedzieć się - potocznie:
1. spędzić gdzieś więcej czasu, niż było to zaplanowane, np. zasiedzieć się u przyjaciół; zabawić;
2. przyzwyczaić się do jakiegoś miejsca przez stałe w nim przebywanie, np. zasiedzieć się na pustyni; osiąść;
3. spędzić nad czymś długi czas, poświęcić jakiejś czynności dużo czasu, np. zasiedzieć się nad książkami

SJP.pl

# zasięg

obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

(1.2) odległość na jaką może dotrzeć pojazd lub pocisk

Wiktionary

Zasięg – obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu.

- Zasięg (biogeografia)
- Zasięg pojazdu
- Zasięg broni
- Zasięg (programowanie)
- Zasięg (telekomunikacja)
- Zasięg (fizyka)
- Zasięg nominalny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pozostań w zasięgu mojego głosu.

(1.2) Mały zasięg samochodów elektrycznych zniechęca wielu ewentualnych nabywców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaɕɛ̃ŋk, AS: zaśẽŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sięgać

Wiktionary

# zasięgnąć

poprosić kogoś o radę, informację lub opinię

SJP.pl

# zasięgowy

przymiotnik od: zasięg

SJP.pl

# zasiek

zasieka;
1. miejsce na zboże w stodole; sąsiek, zapole;
2. wydzielone miejsce do przechowywania różnych rzeczy;
3. przeszkoda ze ściętych drzew, gałęzi krzewów;
4. ogrodzenie z drutu kolczastego;
5. w sporcie: pozycja obronna polegająca na umieszczeniu w jednym miejscu wielu zawodników;
6. potocznie: wszystkie trudności ograniczające realizację jakiegoś zadania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaɕɛk, AS: zaśek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasieki, Zasieki nmos.

przym. zasiecki, zasiekowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasieki, zasiecz

Wiktionary

# zasieka

zasiek;
1. miejsce na zboże w stodole; sąsiek, zapole;
2. wydzielone miejsce do przechowywania różnych rzeczy;
3. przeszkoda ze ściętych drzew, gałęzi krzewów;
4. ogrodzenie z drutu kolczastego;
5. w sporcie: pozycja obronna polegająca na umieszczeniu w jednym miejscu wielu zawodników;
6. potocznie: wszystkie trudności ograniczające realizację jakiegoś zadania

SJP.pl

# zasieki

rodzaj wojskowej zapory z drutu kolczastego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wojsk. zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne;

Wiktionary

Zasieki (starop. zasiek, zasiecz) – potocznie doraźna przeszkoda na przedpolu wykonywana w celu utrudnienia podejścia do linii obronnej, zwykle przeciwpiechotna.

Dawniej wykonywane z pni drzew w miejscach, których nie dało się ufortyfikować wałami ziemnymi. Ścięte drzewa, wraz z konarami i gałęziami tworzyły zaporę niedostępną dla konnicy. Zasieki tego typu stosowane były już w średniowieczu (zob. Przesieka Śląska) zarówno do spowalniania taborów nieprzyjaciela, jak i do blokowania ucieczki sił wroga w okrążeniu. Ostatni raz tego typu zasieki stosowali Kurpie w czasie potopu szwedzkiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕɛ̇ci, AS: zaśėḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiek m., Zasieki nmos.

przym. zasiecki, zasiekowy, osiecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasiek, zasiecz

Wiktionary

# zasiew

1. zasianie czegoś; siew;
2. obsiane pole

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. czynność zasiania ziarna

(1.2) roln. zasiane ziarna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zaiste, jak ziemia wydaje swe plony, / jak ogród rozplenia swe zasiewy, / tak Pan Bóg sprawi, że się rozpleni sprawiedliwość / i chwała wobec wszystkich narodów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. siewca mos.

czas. siać ndk., zasiać dk., zasiewać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obsiew, posiew, siew, wysiew

(1.2) posiew

Wiktionary

# zasiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasiewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezasiewanie n., siewca mos.

czas. zasiewać ndk.

Wiktionary

# zasikać

potocznie: zamoczyć lub zalać moczem; zasiusiać, zaszczać

SJP.pl

# zasikiwać

potocznie:
1. oblewać coś moczem;
2. zasikiwać się - oblewać się moczem

SJP.pl

# zasilać

czasownik

(1.1) dostarczać coś niezbędnego, uzupełniać braki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕilat͡ɕ, AS: zaśilać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiłek mrz., zasilanie, zasilacz

czas. zasilić

Wiktionary

# zasilacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

Wiktionary

Zasilacz – urządzenie służące do dopasowania dostępnego napięcia do wymagań zasilanego urządzenia. Ze względu na sposób zmiany wielkości napięcia wyróżnić można:

- zasilacze liniowe, w których elementem dopasowującym jest transformator
- zasilacze impulsowe dopasowujące napięcie przy użyciu różnego rodzaju układów elektronicznych (przekształtników napięcia)
- zasilacze beztransformatorowe, nieposiadające galwanicznej izolacji od sieci zasilającej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕilat͡ʃ, AS: zaśilač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasiłek mrz., zasilanie n. ndk., zasilenie n. dk.

czas. zasilać ndk., zasilić dk.

przym. zasilaczowy

Wiktionary

# zasilaczowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zasilaczem, dotyczący zasilacza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasilacz m.

Wiktionary

# zasilanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasilać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasilać ndk.

rzecz. zasilacz mrz.

Wiktionary

# zasilić

uzupełnić braki, zaopatrzyć

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) dostarczyć czegoś niezbędnego

(1.2) reg-pl|Kresy. nawlec nitkę na igłę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasiliłam konto telefoniczne i znowu mogę dzwonić.

(1.2) Zasil mi nitkę, bo źle widzę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasilacz m., zasilenie n., zasiłek mrz.

czas. zasilać ndk.

Wiktionary

# zasilnia

pomieszczenie w kopalni z urządzeniami do transportu i zbiornikami na węgiel, który ma być transportowany

SJP.pl

# zasinić

uczynić sinym, pomalować na sino; posinić

SJP.pl

# zasinienie

uczynić sinym, pomalować na sino; posinić

SJP.pl

# zasiony

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. roln. zasiany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zasioty.

Wiktionary

# zasioty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. roln. zasiany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zasiony.

Wiktionary

# zasiusiać

potocznie: zamoczyć lub zalać moczem; zasikać, zaszczać

SJP.pl

# zasiłek

1. świadczenie pieniężne przyznawane z ubezpieczenia społecznego, np. w razie choroby, utraty pracy lub śmierci kogoś z rodziny;
2. pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej; wsparcie, zapomoga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) świadczenie pieniężne przyznawane osobom w trudnej lub szczególnej sytuacji materialnej

Wiktionary

Zasiłek – świadczenie pieniężne lub materialne wypłacane przez instytucje państwa i organizacje non-profit ich beneficjentom. W Polsce istnieje kilka rodzajów zasiłków, a głównymi instytucjami dystrybuującymi je są gminy za pomocą ośrodków pomocy społecznej oraz ZUS.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zasilacz mrz.

czas. zasilać, zasilić

przym. zasiłkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) datek, dodatek, świadczenie, zapomoga

Wiktionary

# zasiłkobiorca

osoba otrzymująca zasiłek

SJP.pl

# zasiłkowicz

osoba pobierająca zasiłek

SJP.pl

# zasiłkowiczka

kobieta pobierająca zasiłek

SJP.pl

# zasiłkowy

przymiotnik od: zasiłek

SJP.pl

# zaskakiwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaskoczyć)

(1.1) atakować znienacka

(1.2) występować nieoczekiwanie

(1.3) sprawiać niespodziankę

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaskoczyć)

(2.1) techn. zaczynać prawidłowo działać

(2.2) pot. zaczynać rozumieć

czasownik zwrotny zaskakiwać się

(3.1) powodować zaskoczenie względem siebie nawzajem

(3.2) wywoływać zdziwienie własnym postępowaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskakiwanie n., zaskoczenie n.

przym. zaskakujący, zaskoczony

przysł. zaskakująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napadać, oszałamiać, przyłapywać, szokować, wprawiać w zakłopotanie, zbijać z tropu

(1.2) oszałamiać, zadziwiać

(1.3) zdumiewać

(2.1) odblokowywać się, załapywać

(2.2) kumać, łapać, obczajać, rozumieć, załapywać

Wiktionary

# zaskakiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaskakiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaskakiwanie n., zaskoczenie n.

czas. zaskakiwać ndk.

przym. zaskoczony

Wiktionary

# zaskakujący

niespodziewany, budzący zdziwienie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywołujący zaskoczenie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaskakiwać ndk., zaskoczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciekawy, frapujący, interesujący, niespodziewany, zdumiewający

Wiktionary

# zaskamleć

zaskamlać, zaskamłać, zaskomleć, zaskomlić;
1. o psie: zapiszczeć żałośnie;
2. odezwać się jękliwym głosem

SJP.pl

# zaskarżalny

spełniający warunki pozwalające na rozpatrzenie w sądzie

SJP.pl

# zaskarżyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaskarżać)

(1.1) wystąpić do sądu ze skargą na kogoś lub coś

(1.2) odwołać się do urzędu wyższej instancji od decyzji sądu lub innych władz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krewni zmarłego zamierzają jednak zaskarżyć do sądu brytyjskie Ministerstwo Obrony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skarga ż., skarżenie n., zaskarżenie n.

czas. uskarżać się, skarżyć ndk., oskarżyć dk., oskarżać ndk., poskarżyć dk.

Wiktionary

# zasklep

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. posiadające sufit pomieszczenie niemieszkalne usytuowane częściowo w ziemi (np. piwnica)

(1.2) ent. powłoka osłonna larw niektórych owadów

(1.3) pszcz. woskowe wieczko na komórce pszczelego plasterastra;

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: zasklepić

Wiktionary

Zasklep – wieczko komórki plastra wytwarzane przez robotnice pszczele na komórkach z miodem lub czerwiem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zasklepianie n., zasklepienie n., zasklepina ż.

czas. zasklepiać ndk., zasklepić dk.

przym. zasklepiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wieczko

Wiktionary

# zasklepiać

1. wznosić nad czymś sklepienie;
2. o ranie: zagajać się

SJP.pl

# zasklepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasklepiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasklepienie n., zasklep mrz., sklepienie n.

czas. zasklepiać ndk., zasklepić dk.

przym. zasklepiony

Wiktionary

# zasklepiały

1. wznosić nad czymś sklepienie;
2. o ranie: zagajać się

SJP.pl

# zasklepić

1. wznieść nad czymś sklepienie;
2. o ranie: zagoić się

SJP.pl

# zasklepiony

1. wznieść nad czymś sklepienie;
2. o ranie: zagoić się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pszcz. zamknięty w komórkach plasterastra woskowym wieczkiem (czerw)

(1.2) pszcz. zamknięty w komórkach plasterastra woskowym wieczkiem (czerw, miód)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasklepianie n., zasklepienie n., zasklep n.

czas. zasklepiać, zasklepić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zamknięty

(1.2) poszyty

Wiktionary

# zaskoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaskoczyć.

(1.2) zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

(1.3) mech. moment rozruchu silnika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaskoczenie mamy prezentem nie było zbyt trudne.

(1.2) Zaskoczenie mamy było ogromne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaskɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zaskočẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskakiwanie n.

czas. zaskoczyć dk., zaskakiwać ndk.

ims. zaskoczony

przym. zaskoczony

Wiktionary

# zaskoczony

zdumiony, zdziwiony;
1. taki, który się czemuś dziwi;
2. wyrażający zdziwienie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który nie spodziewał się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskakiwanie n., zaskoczenie n.

czas. zaskakiwać ndk., zaskoczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwiony, zdziwiony

Wiktionary

# zaskoczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaskakiwać)

(1.1) dokonany od|zaskakiwać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kundel milczał, jakby zaskoczony i zmieszany zupełnie po ludzku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈskɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: zaskočyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskoczenie n.

przym. zaskakujący, zaskoczony

Wiktionary

# zaskoczyn

- Zaskoczyn (SIMC 0176354) – osada w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie
- Zaskoczyn (SIMC 0176360) – osada w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie

Wikipedia

# zaskok

1. zaskoczenie;
2. postępowanie niezgodne z normą; wybryk, wyskok;
3. w łowiectwie: ślad skoków kluczącego zająca

SJP.pl

# zaskórniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zaskórniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskórniak m.

Wiktionary

# zaskórniak

niewielka suma pieniędzy odłożona w tajemnicy przed kimś na szczególne wydatki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mam pieniędzy, wydałem ostatnie zaskórniaki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈskurʲɲak, AS: zaskurʹńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skóra ż., skórowaczka ż.

:: zdrobn. zaskórniaczek m.

przym. zaskórny, skórzany, skórny, skórzasty

Wiktionary

# zaskórnie

→ zaskórny

SJP.pl

#### Patrz:

zaskórny

# zaskórnik

gromadząca się w porach ciemna grudka utworzona z wydzieliny gruczołów łojowych i obumarłych komórek naskórka; wągier; wągr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. med. kosmet. utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

Wiktionary

Zaskórnik (łac. comedo), zwany potocznie wągrem – zmiana skórna, wykwit pierwotny charakterystyczny dla trądziku młodzieńczego.

Wykwity tego typu powstają w okolicach łojotokowych, typowo na twarzy, klatce piersiowej i plecach. Bezpośrednią przyczyną powstania jest zastój łoju i rogowacenie ujść mieszków włosowych.

Mogą być też efektem stosowania niektórych kosmetyków, takich jak ciężkie kremy, podkłady czy pudry.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈskurʲɲik, AS: zaskurʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zaskórnikowy, skórzasty

rzecz. skórowaczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wągier, wągr

Wiktionary

# zaskórnikowy

przymiotnik

(1.1) związany z zaskórnikami, mający zaskórniki, mający skłonność do powstawania zaskórników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tonik z octu jabłkowego posiada właściwości rozjaśniające i zwężające pory - zatem świetnie spisuje się w pielęgnacji cery zaskórnikowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaskurʲɲiˈkɔvɨ, AS: zaskurʹńikovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskórnik m.

przym. skórzasty

Wiktionary

# zaskórski

nazwisko

SJP.pl

# zaskrobać

skrobnąć w coś

SJP.pl

# zaskrońcowate

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. herp. nazwa systematyczna|Natricidae|Bonaparte|ref=tak., podrodzina węży z rodziny połozowatych;

Wiktionary

Zaskrońcowate (Natricinae) – podrodzina węży z rodziny połozowatych (Colubridae). Żyją na wszystkich kontynentach oprócz Australii i Antarktydy. Osiągają od 50 do 200 cm długości. Uzębienie typu opisthoglypha. Głowa pokryta dużymi tarczkami, łuski zwykle z wyraźnym kilem. W Polsce występuje zaskroniec zwyczajny i stwierdzony po raz pierwszy w 2009 roku zaskroniec rybołów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Większość zaskrońcowatych jest niejadowita.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskroniec mzw.

Wiktionary

# zaskroniec

niejadowity wąż o szarym ubarwieniu z żółtymi plamami za skroniami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

Wiktionary

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Zaskrońce występują w całej Europie (oprócz Szkocji, Irlandii, północnej części Skandynawii i Krety).

Samica jest większa od samca i osiąga średnio długość do 1,5 m, a samiec do 1 m; odnotowywano osobniki dłuższe. Żywią się płazami, rybami albo małymi gryzoniami, które połykają bez uprzedniego uśmiercania. Atakują tylko poruszające się zwierzęta. W niewoli zaskrońce żyją do 15 lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Winne były zwierzęta, i duże i małe, kojot, tapir, szlachar, zaskroniec i gągół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈskrɔ̃ɲɛt͡s, AS: zaskrõńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaskrońcowate nmos.

Wiktionary

# zaskrudlić

dawniej: zabronować - uprawić ziemię przy użyciu brony, zwykle w celu jej spulchnienia, oczyszczenia z chwastów i przykrycia nasion

SJP.pl

# zaskłotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. odczasownikowy od|zaskłotować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skłot m., squat m., squatter m., squatterka ż., squatters m., squatting m., skłotowanie n.

czas. skłotować ndk., zaskłotować dk.

przym. skłotowy, squatowy

Wiktionary

# zaślaz

roślina zielna lub krzew z rodziny ślazowatych; klonik, abutilon

SJP.pl

Zaślaz, klonik (Abutilon Mill.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Obejmuje ok. 120, 150, 177 gatunków. Rośliny te występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, z dużym zróżnicowaniem w Australii (48 gatunków). W Europie rośnie tylko jeden gatunek – zaślaz pospolity A. theophrasti, w Polsce jako antropofit lokalnie zadomowiony. Rośliny te rosną w różnych siedliskach od lasów po otwarte miejsca skaliste.

Wikipedia

# zaślepiać

1. o silnym uczuciu: sprawiać, aby ktoś stawał się niezdolny do racjonalnego rozumowania;
2. zatykać czymś otwór

SJP.pl

# zaślepić

1. o silnym uczuciu: sprawić, aby ktoś stał się niezdolny do racjonalnego rozumowania;
2. zatkać czymś otwór

SJP.pl

# zaślepienie

1. o silnym uczuciu: sprawić, aby ktoś stał się niezdolny do racjonalnego rozumowania;
2. zatkać czymś otwór

SJP.pl

# zaślepiony

1. o silnym uczuciu: sprawić, aby ktoś stał się niezdolny do racjonalnego rozumowania;
2. zatkać czymś otwór

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zaślepić

przymiotnik

(2.1) książk. bezkrytyczny wobec czyichś wad, niedostrzegający ewidentnych faktów

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Rodzice byli tak zaślepieni, że nie dostrzegali egoizmu swojej pociechy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɕlɛˈpʲjɔ̃nɨ, AS: zaślepʹi ̯õny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaślepienie n., ślepy mos., ślepięta nmos.

czas. zaślepić dk.

przym. ślepy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) ogłupiały

Wiktionary

# zaślepka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielki przedmiot służący do zakrywania otworu lub maskowania przestrzeni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ślepięta nmos., ślepy mos.

przym. ślepy

Wiktionary

# zaślimaczać

dawniej:
1. zamaczać, zamazywać czymś oślizłym;
2. zaślimaczać się:
a) okrywać się śluzem lub czymś lepkim;
b) ukrywać się, zamykać się gdzieś

SJP.pl

# zaśliniać

1. mocno brudzić śliną; uśliniać;
2. zaśliniać się - potocznie: zbyt otwarcie okazywać ochotę na coś; ślinić się, ośliniać się, obśliniać się

SJP.pl

# zaślinić

1. mocno pobrudzić śliną; naślinić, uślinić;
2. zaślinić się -
a) mocno pobrudzić się własną śliną; uślinić się;
b) potocznie: zbyt otwarcie okazać ochotę na coś; naślinić się, poślinić się, oślinić się, obślinić się

SJP.pl

# zaśliniony

1. mocno pobrudzić śliną; naślinić, uślinić;
2. zaślinić się -
a) mocno pobrudzić się własną śliną; uślinić się;
b) potocznie: zbyt otwarcie okazać ochotę na coś; naślinić się, poślinić się, oślinić się, obślinić się

SJP.pl

# zaślubiać

czasownik niedokonany

(1.1) brać z kimś ślub

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ślub m., ślubowanie n.

czas. ślubować ndk.

Wiktionary

# zasmagać

zabić, uderzając batem, biczem, rzemieniem itp.

SJP.pl

# zasmakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasmakować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasmakɔˈvãɲɛ, AS: zasmakovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasmakować

rzecz. smakowanie n., smakosz m., smak m.

Wiktionary

# zasmarkany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od zasmarkać

przymiotnik relacyjny

(2.1) z widocznymi oznakami zakatarzenia

(2.2) pot. o dziecku: wzbudzający dezaprobatę

(2.3) posp. o pogodzie, interesie: nie mający dobrych cech

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) W sieni stał zasmarkany maluch i pociągał nosem.

(2.2) Jakieś zasmarkane bachory znowu rozwaliły furtkę.

(2.3) Przez tę zasmarkaną pogodę musieliśmy odłożyć przechadzkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. smark mos./mrz., smarkacz mos., smarkanie n., smarkateria ż., smarkul mos., smarkula ż.

czas. smarkać ndk., zasmarkać dk., zasmarkać się dk.

Wiktionary

# zasmażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasmażać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasmażka ż., smażenie n.

czas. smażyć, zasmażać ndk.

Wiktionary

# zasmażka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;

Wiktionary

Zasmażka – baza sosów bądź zagęszczacz zup. Powstaje przez zasmażenie mąki z tłuszczem (najczęściej masłem), rozprowadzenie zimną wodą, wywarem lub śmietaną i zagotowanie przy równoczesnym mieszaniu. Zagotowaną zasmażkę rozprowadza się niewielką ilością gorącej zupy bądź innego wywaru i łączy z całością. Zasmażka zagęszcza potrawę i nadaje jej ciemniejszą barwę (zależnie od rodzaju zasmażki). Niekiedy mąkę najpierw przypieka się na suchej patelni, a dopiero później dodaje się tłuszcz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kuchni polskiej do zagęszczania sosów gorących używano najczęściej zasmażki, czyli mąki usmażonej na maśle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsmaʃka, AS: zasmaška

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasmażać ndk., zasmażyć dk., smażyć ndk.

rzecz. zasmażanie n., zasmażenie n., smażenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaprażka

Wiktionary

# zaśmiardnąć

o produktach spożywczych: zacząć śmierdzieć, stać się śmierdzącym wskutek popsucia; zaśmierdnąć, stęchnąć

SJP.pl

# zaśmiardły

taki, który zacząć śmierdzieć, stał się śmierdzący wskutek popsucia; zaśmierdły, zaśmierdnięty, stęchły

SJP.pl

# zaśmierdnąć

o produktach spożywczych: zacząć śmierdzieć, stać się śmierdzącym wskutek popsucia; zaśmiardnąć, stęchnąć

SJP.pl

# zaśmierdziały

taki, który zaśmierdział (się)

SJP.pl

# zaśmierdzieć

1. wydzielić przykry zapach;
2. o przykrym zapachu: zacząć być odczuwanym;
3. zacząć wydawać się niezgodnym z prawem lub nieuczciwym, np. zaśmierdzieć kratami;
4. zaśmierdzieć się:
a) zacząć wydawać przykry zapach wskutek zepsucia lub rozkładu;
b) nabrać przykrego dla człowieka zapachu

SJP.pl

# zaśmierdły

taki, który zacząć śmierdzieć, stał się śmierdzący wskutek popsucia; zaśmiardły, zaśmierdnięty, stęchły

SJP.pl

# zasmółka

miejsce zacięcia a drzewie przesycone żywicą

SJP.pl

# zasmołować

posmarować lub nasycić smołą; nasmołować, osmołować, wysmołować

SJP.pl

# zasmołowywać

pokrywać lub uszczelniać coś smołą

SJP.pl

# zasmucać

czasownik

(1.1) sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chcąc go zasmucać, kiwałem głową potakująco, zachowując przemyślenia i wnioski dla siebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsmut͡sat͡ɕ, AS: zasmucać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. smucić, zasmucić dk.

rzecz. zasmucanie n., smutek mrz., smuteczek mrz.

przym. smutny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przygnębiać, martwić

Wiktionary

# zasmucający

→ zasmucać

SJP.pl

#### Patrz:

zasmucać

# zasmucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasmucać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasmucać ndk.

rzecz. smutek mrz.

przym. smutny

Wiktionary

# zasmucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zasmucać)

(1.1) wzbudzić w kimś smutek

czasownik zwrotny dokonany zasmucić się (ndk. zasmucać się)

(2.1) dokonany od|zasmucać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasmucenie n., smutek mrz., smuteczek mrz.

czas. smucić, zasmucać ndk.

przym. smutny

Wiktionary

# zasmyczyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zaciągnąć, zawlec

Wiktionary

# zasnąć

pogrążyć się we śnie; usnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zasypiać)

(1.1) przejść w stan snu, spania; zacząć spać

(1.2) eufem. peryfr. podn. umrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmęczony kierowca zasnął za kierownicą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzasnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zasnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaśnięcie n.

czas. zaspać, spać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogrążyć się we śnie; pot. uderzyć w kimono

Wiktionary

# zaśniad

zaśniad groniasty - rozrost i zwyrodnienie kosmków łożyska, powstający w pierwszych miesiącach ciąży w następstwie obumarcia płodu

SJP.pl

Zaśniad groniasty (łac. mola hydatidosa, hydatis – kropla wody) – niezłośliwa postać ciążowej choroby trofoblastycznej. Zaśniad groniasty powstaje w wyniku nieprawidłowego zapłodnienia komórki jajowej, która implantuje się i proliferuje w macicy. Wyróżnia się zaśniad groniasty całkowity i częściowy. W rzadkich przypadkach może rozwijać się jednocześnie zaśniad i normalny, żywy płód. W takiej sytuacji, przy zapewnieniu odpowiedniego nadzoru, często możliwe jest usunięcie zaśniadu i urodzenie dziecka.

Wikipedia

# zaśniadowy

→ zaśniad

SJP.pl

#### Patrz:

zaśniad

# zaśniecać

1. zarażać (zboże) śniecią;
2. zaśniecać się - o zbożu: zastawać zaatakowanym przez śnieć

SJP.pl

# zaśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zaśńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasnąć, zaspać

Wiktionary

# zaśniedzać

powodować powstawanie śniedzi

SJP.pl

# zaśniedziały

1. pokryty śniedzią;
2. skostniały, zacofany, np. zaśniedziałe idee

SJP.pl

# zaśnieżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaśnieżać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaśnieżać, zaśnieżyć

Wiktionary

# zaśnieżony

pokryty śniegiem

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zaśnieżyć

przymiotnik

(2.1) taki, który został pokryty śniegiem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaɕɲɛˈʒɔ̃nɨ, AS: zaśńežõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. śnieg m., śnieżek m., śnieżka ż., Śnieżka ż., śnieżynka ż., zaśnieżenie n., naśnieżenie n., naśnieżanie n.

czas. śnieżyć, zaśnieżyć, zaśnieżać, naśnieżyć, naśnieżać, ośnieżyć

przym. śniegowy, śnieżny

przysł. śnieżnie

Wiktionary

# zaśnieżyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zaśnieżać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. śnieżnik mzw./mrz., śnieżka ż., Śnieżnik mrz., zaśnieżanie n., zaśnieżenie n., śnieżyca ż., śnieg m., śnieżek m., śnieżynka, Śnieżka ż., śnieżki nmos., ośnieżenie n.

czas. śnieżyć ndk., ośnieżyć dk., zaśnieżać ndk.

przym. śnieżny, zaśnieżony

ims. zaśnieżony

Wiktionary

# zasnówka

rodzaj pajęczynowatej osłony u niektórych grzybów kapeluszowych

SJP.pl

Zasnówka (łac. cortina) – pajęczynowate pozostałości osłony częściowej (velum partiale) na dojrzałych owocnikach niektórych grzybów kapeluszowych. Zasnówka występuje np. u zasłonaków (Cortinarius), strzępiaków (Inocybe) i ma postać delikatnych niteczek, dość łatwo znikających. Zasnówki mogą być cienkie i pajęcze, składające się z kilku pajęczych nici – lub mogą być grubsze i bardziej gęste, czasami tak grube i gęste, że mogą być podobne do pierścienia. Czasami zasnówka może być bardzo trudna do zobaczenia. Morfologia i kolor zasnówki jest ważny przy rozróżnianiu gatunków.

Wikipedia

# zasnuć

przesłonić coś, okryć, powlec dymem, mgłą itp.

SJP.pl

# zasnuja

zasnuja świerkowa; osnujka świerkowa - błonkówka z rodziny niesnujowatych, której larwy żyją w oprzędach na świerku i żywią się igłami; groźny szkodnik

SJP.pl

# zasób

1. pewna ilość czegoś nagromadzona w celu wykorzystania w przyszłości; zapas, rezerwa, zasoby;
2. posiadane doświadczenie, wiedza, umiejętności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pewien zbiór rzeczy nagromadzonych w celu wykorzystania w przyszłości

(1.2) posiadane doświadczenie, wiedza, umiejętności

(1.3) inform. obiekt lub inne dobro do którego proces może mieć przez pewien czas wyłączny dostęp

Wiktionary

- Zasoby naturalne
- Zasoby (psychologia)
- Zasoby przyrody
  - Zasoby wodne
- Zasoby (zarządzanie)
- Wspólne zasoby
- Zasoby programu
- Zasób (ekonomia)
- Zasoby ludzkie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zasoby finansowe firmy nie pozwalają na taką inwestycję.

(1.2) Mój kolega ma bardzo ubogi zasób słownictwa.

(1.3) Oczekiwanie na inny zasób podczas utrzymywania otwartego własnego zasobu może prowadzić do zakleszczenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzasup, AS: zasup

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasobność ż., zasoby nmos., zasobnik

przym. zasobny

przysł. zasobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapas, rezerwa

(1.2) bagaż, asortyment

Wiktionary

# zasobnia

Bunkier (zasobnia) – na dawnych parowcach: położone blisko kotłowni pomieszczenie na węgiel używany do palenia pod kotłami okrętowymi. Węgiel z bunkra zsypywał się do kotłowni przez małe otwory początkowo pod własnym ciężarem, a następnie był przerzucany przez trymera przed palenisko. Węgiel do paleniska wrzucał palacz.

Wikipedia

# zasobniczek

zdrobnienie od: zasobnik

SJP.pl

# zasobnie

przysłówek

(1.1) w sposób zasobny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasobność ż., zasób

przym. zasobny

Wiktionary

# zasobniej

stopień wyższy od przysłówka: zasobnie

SJP.pl

# zasobniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zasobny; bardziej zasobny

SJP.pl

# zasobnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pojemnik, zbiornik

Wiktionary

Zasobnik – pojęcie używane w wielu dziedzinach techniki. Najczęściej pojemnik służący do czasowego przechowywania rzeczy, cieczy czy gazów. W zależności od potrzeb jednorazowy lub wielokrotnego użytku. Wykonywany najczęściej z metalu, tworzyw sztucznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zasobniku na dnie chlupotało trochę rdzawej wody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsɔbʲɲik, AS: zasobʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. zasób.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojemnik, zbiornik

Wiktionary

# zasobnikowy

przymiotnik od: zasobnik

SJP.pl

# zasobność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obfitość czegoś, dobre zaopatrzenie w coś

(1.2) książk. wielka ilość lub liczba czegoś, różnorodność czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasób m.

przym. zasobny

przysł. zasobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bogactwo, obfitość, dostatek

Wiktionary

# zasobny

1. mający wiele czegoś;
2. bogaty, zamożny, dostatni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chcąc jednak psuć sobie opinii i być takim sobie złodziejem-nędzarzem, jakich są setki, udawałem zasobnego.

(1.1) Do świeżej rany nieraz byłem wzywany, zwłaszcza w okolicy mało w medyków i balwierzy zasobnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasobność ż., zasób m., zasoby lm.

przysł. zasobnie

Wiktionary

# zasobochłonność

→ zasobochłonny

SJP.pl

#### Patrz:

zasobochłonny

# zasobochłonny

zużywający duże ilości surowców

SJP.pl

# zasobowy

przymiotnik od: zasób

SJP.pl

# zasobożerność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zasobożerne; cecha tych, którzy są zasobożerni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na uwagę zasługuje mechanizm zarządzania rozszerzeniami taki sam, jak w Firefoksie, dzięki czemu Songbird łatwo można uzupełnić o różne dodatki. Zniechęcić do aplikacji może jej zasobożerność.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zasobożerny

przysł. zasobożernie

Wiktionary

# zasobożerny

przymiotnik

(1.1) wymagający znacznej ilości zasobów do prawidłowego funkcjonowania, zwłaszcza w kontekście informatycznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam na myśli nie tylko pracę w typowych aplikacjach biurowych, ale też tak "zasobożerne" zadania, jak np. kompresja strumienia wideo do formatu DivX czy grafika 3D.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasobożerność

przysł. zasobożernie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymagający, o dużych wymaganiach, środ. ciężki

Wiktionary

# zasoby

1. pewna ilość czegoś nagromadzona w celu wykorzystania w przyszłości; zapas, rezerwa, zasoby;
2. posiadane doświadczenie, wiedza, umiejętności

SJP.pl

- Zasoby naturalne
- Zasoby (psychologia)
- Zasoby przyrody
  - Zasoby wodne
- Zasoby (zarządzanie)
- Wspólne zasoby
- Zasoby programu
- Zasób (ekonomia)
- Zasoby ludzkie

Wikipedia

# zasolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hydrol. ilość soli (w procentach) w danym zbiorniku wodnym,

Wiktionary

Zasolenie wód jest miarą zawartości soli w wodzie. Jest to łączna masa substancji rozpuszczonych z pominięciem gazów, koloidów, zawiesiny i materii organicznej. Zwykle podawane jest w promilach (‰).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Bałtyku zasolenie wynosi około siedem i osiem dziesiątych promila.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesalać, solić, zasolić dk., przesolić dk., nasolić dk.

przym. zasolony, przesolony, solny, solankowy

rzecz. sól ż., solniczka ż., solanka ż.

Wiktionary

# zasolić

czasownik dokonany

(1.1) dodać zbyt dużo soli, przesolić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu zasoliłaś mi mój obiad, nie wolno używać tyle soli w jednym daniu!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasolenie n., przesolenie n., sól ż.

czas. przesolić dk., przesalać ndk., zasalać ndk., solić dk.

przym. zasolony, przesolony, solny

przysł. słono

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesolić

Wiktionary

# zasolony

przymiotnik

(1.1) nazwa czegoś zbyt słonego, przesolonego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja zupa jarzynowa jest zasolona. Chyba wsypałeś tam miskę soli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. solniczka ż., n. zasolenie

czas. zasolić, przesolić

przym. przesolony

Wiktionary

# zasów

Zasów (do 14 lutego 1968 Zassów) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Żyraków.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Stanisława Biskupa Męczennika należącej do dekanatu Radomyśl Wielki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

W 1857 r. urodził się w Zasowie Teodor Marian Talowski – architekt polski przełomu XIX i XX w.

Wikipedia

# zasowski

nazwisko

SJP.pl

# zasp

pryzma śniegu

SJP.pl

# zaspa

pryzma śniegu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

Wiktionary

Zaspa (kaszb. Zaspa, niem. Saspe) – część Gdańska, położona w północnym rejonie miasta, pomiędzy Wrzeszczem, Przymorzem a Brzeźnem.

Wieś Opactwa Cystersów w Oliwie w województwie pomorskim w II połowie XVI wieku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzaspa, AS: zaspa

Wiktionary

# zaspać

1. nie obudzić się w porę;
2. zaniedbać coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zasypiać)

(1.1) obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas

(1.2) przen. przegapić coś; nie zająć się czymś na czas, w odpowiednim momencie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu zaspałem do szkoły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaspat͡ɕ, AS: zaspać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaspanie n., zasypianie n., spanie n., sypianie n., zaśnięcie n., przesypianie n., śpiący mos.

czas. spać ndk., sypiać ndk., zasypiać ndk., zasnąć dk., przesypiać ndk., przespać dk.

przym. śpiący, zaspany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przespać, przegapić, przeoczyć

Wiktionary

# zaspakajać

zaspokajać;
1. sprawiać, by ktoś poczuł się zadowolony, spełniać wymagania, dawać to, czego pragnie druga osoba;
2. zaspakajać się -
a) zadowalać się czymś;
b) doprowadzać się do orgazmu; onanizować się, masturbować się

SJP.pl

# zaspamować

wysłać niepożądane informacje za pośrednictwem poczty elektronicznej

SJP.pl

# zaspanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaspać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poranne zaspanie okazało się korzystne - metro i tak nie kursowało z powodu zalania deszczem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈspãɲɛ, AS: zaspãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasypianie n.

czas. zaspać dk., zasypiać ndk.

Wiktionary

# zaspany

rozespany;
1. nie do końca rozbudzony ze snu;
2. świadczący o czyimś niezupełnym rozbudzeniu ze snu

SJP.pl

# zaśpiew

1. śpiewna intonacja w mowie
2. początek melodii, pieśni
3. zaśpiewanie, śpiew

SJP.pl

# zaśpiewać

czasownik przechodni dokonany (ndk. śpiewać)

(1.1) dokonany od|śpiewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. śpiewać ndk.

rzecz. śpiew mrz., śpiewaczka ż., śpiewak mos., śpiewanie n., zaśpiewanie n., śpiewnik mrz., śpiewność ż., zaśpiewacz mos., śpiewactwo n.

przym. śpiewny, śpiewaczy

przysł. śpiewnie

Wiktionary

# zaśpiewacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rzad. ten, co zaśpiewuje, zaśpiewał lub zaczyna śpiewać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. śpiew m., zaśpiew m.

czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk., zaśpiewywać ndk.

Wiktionary

# zaspoilerować

[czytaj: zaspojlerować] zdradzić element fabuły książki, filmu, serialu itp.; zaspoilerować, zaspojlować, zaspoilować

SJP.pl

# zaspoilować

[czytaj: zaspojlować] zdradzić element fabuły książki, filmu, serialu itp.; zaspojlerować, zaspoilerować, zaspojlować

SJP.pl

# zaspojlerować

zdradzić element fabuły książki, filmu, serialu itp.; zaspoilerować, zaspojlować, zaspoilować

SJP.pl

# zaspojlować

zdradzić element fabuły książki, filmu, serialu itp.; zaspojlerować, zaspoilerować, zaspoilować

SJP.pl

# zaspokajać

zaspakajać;
1. sprawiać, by ktoś poczuł się zadowolony, spełniać wymagania, dawać to, czego pragnie druga osoba;
2. zaspokajać się -
a) zadowalać się czymś;
b) doprowadzać się do orgazmu; onanizować się, masturbować się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaspokoić)

(1.1) niedokonany od|zaspokoić.

czasownik zwrotny niedokonany zaspokajać się (dk. zaspokoić się)

(2.1) niedokonany od|zaspokoić się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czekolada zaspokaja głód, ale co najważniejsze, daje dużo energii.

(2.1) Cierpienia przez nich zadawane, nie samem tylko wołaniem o pomstę do Boga zaspokajać się winny; oni nie znają prawdziwego Boga, szydzą z Niego, nie obawiają się Jego sprawiedliwości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaspɔˈkajät͡ɕ, AS: zaspokai ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spokojny, pokój mrz., spokój m., spokojność ż., spokojnik m., spokojnica ż., uspokojenie n., uspokajanie n., uspokajacz m., uspokoiciel m., uspokoicielka ż., zaspokojenie n., zaspokajanie n., zaspokajacz m.

czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokoić dk.

przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno

przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco

wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko

partyk. spoko, spoczko

ims. uspokojony, uspokajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadowalać, nasycać, dogodzać, uciszać, uspokajać, łagodzić, wyciszać, załatwiać, kończyć, robić, regulować, spłacać, naprawiać

(2.1) uciszać się, uspokajać się, wyciszać się, spłacać się

Wiktionary

# zaspokajacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. coś, co zaspokaja

(1.2) pot. masturbator, urządzenie/zabawka do masturbowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powyższe przekąski sprawdzą się nie tylko jako zaspokajacze głodu w domu i w pracy, lecz również jako przystawki serwowane na przyjęciach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spokojny, spokój m., spokojność ż., spokojnik m., spokojnica ż., uspokojenie n., uspokajanie n., uspokajacz m., uspokoiciel m., uspokoicielka ż., zaspokojenie n., zaspokajanie n.

czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokoić dk., zaspokajać ndk.

przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno

przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco

wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko

partyk. spoko, spoczko

ims. uspokojony, uspokajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) masturbator, wibrator, pulsator

Wiktionary

# zaspokajalny

dający się zaspokoić

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który można zaspokoić

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. spoczko, spoko, spokojnie

partyk. spoczko, spoko

czas. spokoić, zaspokoić, zaspokajać

rzecz. uspokajacz mos./mrz., uspokoiciel mos., spokojność ż., uspokojenie n., uspokoicielka ż., zaspokojenie n., spokój mrz., spokojnik mos., spokojnica ż.

przysł. spokojniusieńko, spokojnie, spokojno

przym. spokojniusieńki, spokojno, spokojniuteńki, spokojniuchny

ims. uspokojony

Wiktionary

# zaspokajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaspokajać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaspɔkaˈjä̃ɲɛ, AS: zaspokai ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spokojny, spokój m., spokojność ż., spokojnik m., spokojnica ż., uspokojenie n., uspokajanie n., uspokajacz m., uspokoiciel m., uspokoicielka ż., zaspokojenie n., zaspokajacz m.

czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokoić dk., zaspokajać ndk.

przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno

przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco

wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko

partyk. spoko, spoczko

ims. uspokojony, uspokajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spełnianie

Wiktionary

# zaspokoić

1. sprawić, by ktoś poczuł się zadowolony, spełnić wymagania, dać to, czego pragnie druga osoba;
2. zaspokoić się -
a) zadowolić się czymś;
b) doprowadzić się do orgazmu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaspokajać)

(1.1) zadowolić kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie

(1.2) daw. praw. spłacić, uregulować dług

(1.3) daw. przywrócić spokój, uspokoić, uwolnić od niepokoju

czasownik zwrotny dokonany zaspokoić się (ndk. zaspokajać się)

(2.1) daw. uspokoić się, pozbyć się niepokoju

(2.2) daw. zostać uśmierzonym, uspokojonym

(2.3) praw. spłacić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas gdy Francja i Wielka Brytania wciąż polegają na energii jądrowej, Niemcy wyłączają kolejne elektrownie atomowe i chcą zaspokoić swoje zapotrzebowanie na energię dzięki źródłom odnawialnym.

(2.3) Określenie sposobu zaspokojenia się wierzyciela z przewłaszczonej rzeczy oraz warunki dokonania tej czynności nie należą do przedmiotowo istotnych elementów umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaspɔˈkɔjit͡ɕ, AS: zaspokoi ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spokojny, pokój mrz., spokój m., spokojność ż., spokojnik m., spokojnica ż., uspokojenie n., uspokajanie n., uspokajacz m., uspokoiciel m., uspokoicielka ż., zaspokojenie n., zaspokajanie n., zaspokajacz m.

czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokajać ndk.

przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno

przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco

wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko

partyk. spoko, spoczko

ims. uspokojony, uspokajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadowolić, nasycić, dogodzić, ulżyć

(1.3) uciszyć, uspokoić, złagodzić, wyciszyć

(1.2) uregulować, spłacić, naprawić

(1.4) załatwić, dokończyć, zrobić

(2.1) uciszyć się, uspokoić się, wyciszyć się

(2.3) spłacić się

Wiktionary

# zaspokojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaspokoić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli nie uda im się znaleźć nikogo takiego, starosta wyda informację o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych twojej firmy na lokalnym rynku pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: zaspokoi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spokojny, spokój m., spokojność ż., spokojnik m., spokojnica ż., uspokojenie n., uspokajanie n., uspokajacz m., uspokoiciel m., uspokoicielka ż., zaspokajanie n., zaspokajacz m.

czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokoić dk., zaspokajać ndk.

przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno

przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco

wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko

partyk. spoko, spoczko

ims. uspokojony, uspokajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spełnienie

Wiktionary

# zasponsorować

1. sfinansować coś z własnych środków, często w zamian za zareklamowanie własnej działalności;
2. potocznie:
a) pomóc komuś finansowo;
b) wziąć utrzymankę lub utrzymanka

SJP.pl

# zasponsorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasponsorować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasponsorować dk.

Wiktionary

# zasrać

wulgarnie: oddając kał, zabrudzić coś; obesrać, zafajdać

SJP.pl

# zasraniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. pogard. o chłopcu lub o młodym mężczyźnie budzącym w kimś silną niechęć

(1.2) wulg. pogard. o mężczyźnie lub do mężczyzny bez względu na wiek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasraniec, czyli gówniarz, to według mojej prywatnej definicji człowiek, który domaga się przywilejów wieku dorosłego lub piastowanej funkcji, lecz nie chce się podporządkować obowiązkom z tego wynikającym.

(1.2) Nie tłumacz się, zasrańcu!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasrać, zasrywać, srać

przym. zasrany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. gówniarz; posp. gnojek, szczyl, zafajdaniec; pot. pętak, smarkacz

(1.2) posp. zafajdaniec; pot. popapraniec

Wiktionary

# zasrany

usrany; wulgarnie:
1. ubrudzony własnymi odchodami;
2. nic niewart; kiepski, nędzny, marny;
3. budzący niechęć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. wulg. ubrudzony własnymi odchodami

(1.2) pot. wulg. o czymś wzbudzającym irytację, gniew, niechęć, pogardę

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zasrać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Położyłem gdzieś klucze i teraz nie mogę ich znaleźć. Gdzie są te zasrane klucze?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsrãnɨ, AS: zasrãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sranie n., zasraniec m.

czas. srać, zasrać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) cholerny, pieprzony

Wiktionary

# zasromać

dawniej:
1. zawstydzić;
2. zasromać się - zawstydzić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) przest. zawstydzić

czasownik zwrotny dokonany zasromać się

(2.1) przest. zawstydzić się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsrɔ̃mat͡ɕ, AS: zasrõmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. srom m., zasromanie n.

czas. sromać ndk.

przym. sromotny

Wiktionary

# zasromanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasromać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasromać dk.

przym. sromotny

Wiktionary

# zaśrubowy

w żeglarstwie: znajdujący się za śrubą (elementem napędowym statku)

SJP.pl

# zasrywać

wulgarnie: oddając kał, zabrudzać coś

SJP.pl

# zassać

wchłonąć, wciągnąć coś wskutek zmiany ciśnienia

SJP.pl

# zastać

1. przybywszy dokądś, znaleźć tam kogoś lub coś;
2. znaleźć kogoś lub coś w jakiejś sytuacji;
3. o zdarzeniu, zjawisku: nastąpić w niespodziewanym, nieodpowiednim momencie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zastawać)

(1.1) dokonany od|zastawać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po powrocie z urlopu zastałem w pracy okropny kogel-mogel.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastanie n., zastój mrz., zastoina ż.

czas. postawić, zastawać ndk.

Wiktionary

# zastanawiać

czasownik przechodni

(1.1) skłaniać do refleksji

czasownik zwrotny zastanawiać się

(2.1) myśleć, rozważać coś w myślach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zastanawia mnie jego zachowanie.

(2.1) Bardzo długo się zastanawiał nad wyjazdem do Gdańska, ale w końcu zrezygnował.

(2.1) Pewnie zastanawiasz się skąd brałam tych wszystkich nowych pracowników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastãˈnavʲjät͡ɕ, AS: zastãnavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastanawianie ndk., zastanowienie dk.

czas. dk. zastanowić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intrygować

(2.1) myśleć, rozważać

Wiktionary

# zastanawiająco

przysłówek

(1.1) dając do myślenia

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zastanawiający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezwykle

Wiktionary

# zastanawiający

zwracający uwagę, dający do myślenia; intrygujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dający do myślenia

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zastanawiająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezwykły

Wiktionary

# zastanawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastanawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastãnaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: zastãnavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastanowienie dk.

czas. zastanawiać ndk., zastanowić dk.

Wiktionary

# zastanowić

czasownik

(1.1) dokonany od|zastanawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastãˈnɔvʲit͡ɕ, AS: zastãnovʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastanowienie dk., zastanawianie ndk.

czas. zastanawiać

Wiktionary

# zastanowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastanowić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zastãnovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastanawianie ndk.

czas. zastanawiać ndk., zastanowić dk.

Wiktionary

# zastany

taki, który istniał wcześniej, który się zastało

SJP.pl

# zastąpić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zastępować)

(1.1) dokonany od|zastępować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈstɔ̃mpʲit͡ɕ, AS: zastõmpʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastępować

rzecz. zastępczyni ż., zastąpienie n., zastępca mos., zastępstwo n., zastępczość ż.

przym. zastępczy

przysł. zastępczo

Wiktionary

# zastąpienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonanie obowiązków za kogoś

(1.2) wykorzystanie czegoś zamiast innej rzeczy

(1.3) umiejscowienie czegoś w zamian tam, gdzie znajdowało się coś innego

(1.4) stanięcie jako przeszkoda

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastąpić, zastępować

rzecz. zastępowanie n., zastępca mos., zastępczość ż.

przym. zastępczy

Wiktionary

# zastava

marka serbskich samochodów; Zastawa

SJP.pl

Zastava Automobili AD (serb. Застава аутомобили АД, wcześniej Zavodi Crvena Zastava – z serbskiego Zakłady Czerwony Sztandar) – były serbski (wcześniej jugosłowiański) producent pojazdów i broni z siedzibą w mieście Kragujevac. Prócz samochodów przedsiębiorstwo produkowało m.in. karabiny oparte na modelu SKS.

Wikipedia

# zastaw

1. przedmiot stanowiący zabezpieczenie spłaty długu;
2. zastawienie czegoś;
3. czasowe posiadanie przez wierzyciela czegoś pozostawionego jako zabezpieczenie długu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. rzecz, pieniądz stanowiąca zabezpieczenie spłaty długu

(1.2) ekon. czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: zastawa

forma czasownika.

(3.1) rozk. od: zastawić

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. stawianie n., stawienie n., zastawienie n., zastawca m., zastawa ż., zastawka ż., zastawianie n., zastawienie n.

:: zdrobn. zastawik m.

czas. zastawić dk., zastawiać ndk., stawiać ndk., stawić dk.

przym. zastawny

Wiktionary

# zastawa

1. komplet naczyń stołowych oraz sztućców;
2. dawniej: tama, zapora, bariera;
3. najbliższa rękojeści część głowni broni białej;
4. samochód marki Zastawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. komplet naczyń stołowych i sztućców

(1.2) etn. ludowy zwyczaj zagradzania drogi panu młodemu i żądania od niego alkoholu i ciasta

(1.3) mot. pojazd marki Zastava;

Wiktionary

Zastawa (niem. Muttriner Mühle) – osada w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo, ok. 2 km na zachód od Motarzyna.

W latach 1975–1998 osada należała do województwa koszalińskiego.

Według danych UM na dzień 31 grudnia 2014 roku osada miała 2 mieszkańców. Osada wchodzi w skład sołectwa Motarzyn. Najmniejsza miejscowość gminy.

W osadzie znajduje się gospodarstwo agroturystyczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈstava, AS: zastava

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. stawiać, zastawić dk., zastawiać ndk.

rzecz. zastaw mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) brama

Wiktionary

# zastawać

1. przybywając dokądś, znajdywać tam kogoś lub coś;
2. znajdywać kogoś lub coś w jakiejś sytuacji;
3. o zdarzeniu, zjawisku: następować w niespodziewanym, nieodpowiednim momencie;
4. zastawać się - o stawach lub mięśniach: sztywnieć wskutek braku ruchu

SJP.pl

# zastawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zastawić)

(1.1) pokrywać jakieś miejsce, stawiając tam dużo rzeczy

(1.2) uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś

(1.3) urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.

(1.4) przekazywać w zastaw

czasownik zwrotny niedokonany zastawiać się (dk. zastawić się)

(2.1) umieszczać przed sobą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastaw mrz., zastawa ż., zastawianie n., zastawienie n., postawienie n., stawianie n.

czas. postawić, stawiać, zastawić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapełniać

(1.2) barykadować, blokować, nie dopuszczać, przesłaniać, tarasować

(1.3) rozstawiać, ustawiać, zarzucać

(2.1) barykadować się, blokować się, przesłaniać się, tarasować się

Wiktionary

# zastawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastawiać.

Wiktionary

Zastawianie, także brama weselna to zwyczaj towarzyszący zaślubinom, polegający na tym, iż młodzi są zatrzymywani, w drodze z kościoła na salę weselną, gdzie ma odbyć się ich wesele. Osoby zastawiające świadek powinien przekupić, aby młodzi mogli iść dalej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzastaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: zastavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastawiać ndk., zastawić dk., stawiać ndk., postawić dk.

rzecz. zastaw mrz., stawianie, postawienie, zastawienie

Wiktionary

# zastawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zastawiać)

(1.1) dokonany od|zastawiać.

czasownik zwrotny dokonany zastawić się (ndk. zastawiać się)

(2.1) dokonany od|zastawiać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastaw mrz., zastawa ż., zastawianie n., zastawienie n., postawienie n., stawianie n.

czas. postawić, zastawiać ndk.

Wiktionary

# zastawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zastavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastawić dk., zastawiać ndk., stawiać ndk., postawić dk.

rzecz. zastaw mrz., stawianie, postawienie, zastawianie

Wiktionary

# zastawka

1. to, co zagradza dostęp do czegoś, dzieli coś; ruchoma przegroda;
2. błoniasta fałda w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

(1.2) techn. melior. urządzenie do regulacji ilości, poziomu wody

Wiktionary

Zastawka:

- w medycynie:
  - zastawki – błoniaste fałdy warunkujące kierunek przepływu krwi
  - zastawki serca:
    - zastawka dwudzielna – zastawka w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z lewej komory do lewego przedsionka
    - zastawka trójdzielna – zastawka w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z prawej komory do prawego przedsionka
    - zastawka aorty – zastawka w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z aorty do lewej komory
    - zastawka pnia płucnego – zastawka w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z tętnicy płucnej do prawej komory

    Wikipedia

    #### Przykłady

    składnia.

    kolokacje.

    (1.1) zastawka serca

    (1.2) zastawka nożycowa / zastawka przelewowa

    synonimy.

    antonimy.

    hiperonimy.

    hiponimy.

    holonimy.

    meronimy.

    pokrewne.

    przym. zastawkowy

    rzecz. zastaw mrz.

    frazeologia.

    etymologia.

    uwagi.

    tłumaczenia.

    * angielski: (1.1) valve

    * francuski: (1.1) valvule ż.

    * hiszpański: (1.1) válvula ż.; (1.2) compuerta ż., válvula ż.

    * kaszubski: (1.1) zastawka ż.

    * niemiecki: (1.1) Klappe ż.

    źródła.

    == zastawka (język kaszubski.) ==

    wymowa.

    znaczenia.

    rzeczownik, rodzaj żeński

    (1.1) anat. zastawka

    odmiana.

    przykłady.

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    przym. zastawkowy

    rzecz. zastaw mrz.

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    antonimy.

    hiperonimy.

    hiponimy.

    holonimy.

    meronimy.

    pokrewne.

    przym. zastawkowy

    rzecz. zastaw mrz.

    frazeologia.

    etymologia.

    uwagi.

    tłumaczenia.

    * angielski: (1.1) valve

    * francuski: (1.1) valvule ż.

    * hiszpański: (1.1) válvula ż.; (1.2) compuerta ż., válvula ż.

    * kaszubski: (1.1) zastawka ż.

    * niemiecki: (1.1) Klappe ż.

    źródła.

    == zastawka (język kaszubski.) ==

    wymowa.

    znaczenia.

    rzeczownik, rodzaj żeński

    (1.1) anat. zastawka

    odmiana.

    przykłady.

    składnia.

    kolokacje.

    synonimy.

    Wiktionary

# zastawkowy

przymiotnik od: zastawka

SJP.pl

# zastawniczka

→ zastawnik

SJP.pl

#### Patrz:

zastawnik

# zastawniczy

przestarzale: dotyczący zastawu - posiadania rzeczy; zastawowy

SJP.pl

# zastawnik

osoba otrzymująca coś w zastaw

SJP.pl

## Biografie osób o nazwisku Zastawnik

- Mikołaj Zastawnik (ur. 1966) – polski futsalista
- Tadeusz Zastawnik (1922–2012) – polski inżynier, ekonomista i menedżer

## Zobacz też

- Zastaw – ograniczone prawo rzeczowe, ustanawiane w celu zabezpieczenia wierzytelności

Wikipedia

# zastawno

Zastawno (niem. Schönberg) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Młynary.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą gromady Zastawno, po jej zniesieniu w gromadzie Młynary. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.w Zastawnie istnieje Ośrodek Jeździecki oraz Klub jeździecki.

Wikipedia

# zastawny

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Zastawny – polski agronom, nauczyciel i polityk, profesor nauk rolniczych.
- Władysław Zastawny – polski ekonomista, nauczyciel akademicki
- Wołodymyr Zastawny – ukraiński piłkarz

Wikipedia

# zastawowy

1. → zastawa;
2. → zastaw; zastawniczy

SJP.pl

# zastały

1. taki, który zakisł lub zatęchł na skutek pozostania w bezruchu;
2. znieruchomiały, zesztywniały;
3. nieunowocześniony, niezmodernizowany, niezaktualizowany; skostniały

SJP.pl

# zastębnowywać

przeszywać tkaninę ściegiem tworzącym nieprzerwaną linię

SJP.pl

# zastęp

najmniejsza część drużyny harcerskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) harc. kilkuosobowa grupa harcerska kierowana przez zastępowego, stanowiąca część drużyny i zwykle wykonująca wspólnie zadania;

(1.2) pododdział straży pożarnej;

(1.3) jeźdz. grupa jeźdźców na koniach

(1.4) książk. grupa osób, która ma wspólne zadanie, jest w podobnej sytuacji, albo ma podobne zapatrywania

(1.5) rel. grupa osób nadprzyrodzonych

Wiktionary

Zastęp – podstawowa jednostka organizacyjna drużyny harcerskiej. Przyjmuje się, że zastęp (w strukturach ZHP) powinien liczyć od 5 do 8 członków. Zastęp prowadzi zastępowy przy pomocy podzastępowego. Chłopcy i dziewczęta skupieni są w osobnych zastępach (wyjątek - tylko w koedukacyjnych drużynach ZHP - stanowi Zastęp Zastępowych, w którego skład wchodzą zarówno zastępowi i zastępowe).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co roku członkowie naszego zastępu pomagają w dekorowaniu harcówki.

(1.2) Zwyczajowo w zastępie pożarniczym jest do sześciu ratowników wraz z dowódcą.

(1.3) Przez bramę miejską wjechał zastęp książęcych najemników na koniach.

(1.4) Faraon nie usłucha was, toteż wyciągnę rękę moją nad Egiptem i wywiodę z Egiptu moje zastępy, mój lud, synów Izraela z pośrodka nich, wśród wielkich kar.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzastɛ̃mp, AS: zastẽmp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępowy mos., zastępowa ż., podzastępowy mos., podzastępowa ż.

przym. zastępowy

przysł. zastępowo

Wiktionary

# zastępca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy dyrektor jest na urlopie, urzęduje jego zastępca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈstɛ̃mpt͡sa, AS: zastẽmpca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępstwo n., zastępczość ż., zastępowanie n., zastąpienie n.

:: fż. zastępczyni ż.

czas. zastępować ndk., zastąpić dk.

przym. zastępczy

przysł. zastępczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wice-; pot. wice; skr. z-ca

Wiktionary

# zastępczo

przysłówek

(1.1) w sposób zastępczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tę odżywkę może pani stosować zastępczo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępca mos., zastępczość ż., zastępczyni ż., zastępstwo n.

czas. zastąpić dk., zastępować ndk.

przym. zastępczy

Wiktionary

# zastępczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zastępcze; cecha tych, którzy są zastępczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępca m., zastępczyni ż., zastąpienie n., zastępowanie n.

czas. zastępować ndk., zastąpić dk.

przym. zastępczy

przysł. zastępczo

Wiktionary

# zastępczy

przymiotnik

(1.1) taki, który zastępuje coś albo kogoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈstɛ̃mpt͡ʃɨ, AS: zastẽmpčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępca m., zastępczyni ż., zastępstwo n., zastąpienie n., zastępowanie n., zastępczość ż.

czas. zastępować, zastąpić

przysł. zastępczo

Wiktionary

# zastępczyni

kobieta zastępująca kogoś, występująca w czyimś imieniu, pełniąca jakąś funkcję w czyimś zastępstwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zastępująca kogoś w obowiązkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następnie zabrała głos zastępczyni dyrektora ośrodka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępczość ż., zastępstwo n.

:: fm. zastępca mos.

czas. zastąpić dk., zastępować ndk.

przym. zastępczy

przysł. zastępczo

Wiktionary

# zastępnik

rzadko: to, co zastępuje coś; zamiennik, substytut

SJP.pl

# zastępowa

kierowniczka zastępu harcerskiego

SJP.pl

# zastępować

czasownik przechodni

(1.1) pełnić cudzą rolę zamiast tej osoby lub rzeczy

(1.2) zamieniać coś na coś

(1.3) przest. stawać przed kimś i zatrzymywać go

czasownik zwrotny zastępować się

(2.1) pełnić nawzajem swoje funkcje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastɛ̃mˈpɔvat͡ɕ, AS: zastẽmpovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastępczość ż., zastępowanie ndk., zastąpienie dk., zastępca, zastępczyni, zastępowalność, zastępnik, zastępstwo

czas. stąpać, zastąpić dk.

przym. zastępczy, zastępowalny

przysł. zastępczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełnić funkcję w zastępstwie, pełnić obowiązki, substytuować, wyręczać

(1.2) podmieniać, wymieniać, zamieniać

Wiktionary

# zastępowalność

możliwość zastąpienia kogoś lub czegoś

SJP.pl

# zastępowalny

dający się zastąpić

SJP.pl

# zastępowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastępować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastɛ̃mpɔˈvãɲɛ, AS: zastẽmpovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastępować

rzecz. zastępczość ż., zastępca mos., zastąpienie, zastępstwo

przym. zastępczy

Wiktionary

# zastępowy

przymiotnik od: zastęp

SJP.pl

Zastęp – podstawowa jednostka organizacyjna drużyny harcerskiej. Przyjmuje się, że zastęp (w strukturach ZHP) powinien liczyć od 5 do 8 członków. Zastęp prowadzi zastępowy przy pomocy podzastępowego. Chłopcy i dziewczęta skupieni są w osobnych zastępach (wyjątek - tylko w koedukacyjnych drużynach ZHP - stanowi Zastęp Zastępowych, w którego skład wchodzą zarówno zastępowi i zastępowe).

Wikipedia

# zastępstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wypełnianie obowiązków za kogoś, w czyimś imieniu

(1.2) obowiązki wykonywane za kogoś

Wiktionary

Zastępstwo (ang. The Substitute) – amerykański telewizyjny dreszczowy film dramatyczny z 1993 roku w reżyserii Martina Donovana.

W 1995 roku podczas 14. edycji CableACE Award Gerald Gouriet był nominowany do nagrody CableACE w kategorii Original Score.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zastępca mos., zastępczyni ż., zastępowanie n.

czas. zastąpić dk., zastępować ndk.

przym. zastępczy

przysł. zastępczo

Wiktionary

# zastodole

Zastodole (biał. Застадолле, Zastadolle; ros. Застодолье, Zastodolje) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, w sielsowiecie Cyryn.

Wikipedia

# zastoina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. utrudniony odpływ krwi z narządu lub żyły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastój mrz., zastoinowość ż.

czas. zastać dk., zastawać ndk.

przym. zastały, zastoinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zastój

Wiktionary

# zastoinowy

przymiotnik od: zastoina

SJP.pl

# zastoisko

1. jezioro utworzone z zatamowanych wód płynących w kierunku przeciwnym do lodowca;
2. masy zimnego powietrza zatrzymujące się z powodu własnego ciężaru w dolinach i kotlinach

SJP.pl

Zastoisko, jezioro zastoiskowe – rodzaj jeziora lodowcowego utworzonego na przedpolu lodowca w wyniku zatamowania naturalnego odpływu wód lodowcowych przez jęzor lub czoło lodowca.

Wikipedia

# zastoiskowy

przymiotnik od: zastoisko

SJP.pl

# zastój

1. przerwa w jakiejś czynności; brak aktywności; stagnacja;
2. utrudniony przepływ krwi żyłami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) długotrwały brak postępu

(1.2) med. upośledzony odpływ płynu ustrojowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastoina ż.

czas. zastać dk.; zastawać ndk.

przym. zastały, zastoinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) immobilizm, marazm, posucha, stagnacja

(1.2) zastoina

Wiktionary

# zastojowy

przymiotnik od: zastój

SJP.pl

# zastosować

czasownik dokonany

(1.1) użyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Istotne novum w stosunku do poprzedniej struktury, niezależnie od zastosowanego nazewnictwa, polegało na utworzeniu osobnego Departamentu Konsularnego.

(1.1) To niezwykle oryginalne rozwiązanie zastosował tu Zug, by nadać całości budowli wrażenie lekkości oraz by kopuła mogła być widoczna także od strony wjazdu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastosowanie n., stosowanie n., dostosowanie n.

czas. stosować

przym. stosowany

Wiktionary

# zastosowalny

dający się zastosować, możliwy do zastosowania

SJP.pl

# zastosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) użycie czegoś w jakimś celu, w jakiś sposób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nieważne jest wykucie się na pamięć wzorów, ale ich zastosowanie w praktyce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzastɔsɔˈvãɲɛ, AS: zastosovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stosowanie n., dostosowanie n.

czas. zastosować dk., stosować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) użycie

Wiktionary

# zastów

Zastów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. 1 stycznia 2013 r. fragment wsi Zastów o powierzchni 4,63 ha został włączony do Krakowa.

Na obrzeżach wsi znajduje się stacja kolejowa Zastów.

Wikipedia

# zastrachać

potocznie: zastrachać się - przestraszyć się, przerazić się; zestrachać się

SJP.pl

# zastrachanie

potocznie: zastrachać się - przestraszyć się, przerazić się; zestrachać się

SJP.pl

# zastrajkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wzięcie udziału w strajku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strajkowanie n., strajk m.

czas. zastrajkować dk., strajkować ndk.

przym. strajkowy

Wiktionary

# zastraszać

czasownik przechodni

(1.1) próbować wzbudzić strach i poczucie zagrożenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strach m.

czas. straszyć

Wiktionary

# zastraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastraszać.

Wiktionary

Zastraszanie, grożenie – informowanie kogoś o zamiarze lub możliwości podjęcia lub zaniechania działań, na skutek czego zastraszana osoba znajdzie się w sytuacji przez nią niepożądanej. Zastraszanie z reguły jest społecznie potępiane, ale są wyjątki. Na przykład, kiedy po zmroku idziemy pustą ulicą pewnym krokiem i robiąc groźną minę, to jest mniej prawdopodobne, że staniemy się ofiarą rozboju.Zastraszanie często przybiera formę niejawną, poprzez:

- techniki autoprezentacji np. robienie groźnych min, zaciskanie pięści
- pozornie niewinne chwalenie się np. znajomościami z przełożonym w zakładzie pracy, władzą, policją, światem przestępczym
- opowiadaniem, że się kogoś pobiło, zwłaszcza z błahego powodu, np. niewielką zniewagę
- deklarowaniem posiadania broni, czy znajomością sztuk walki np. karate.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. strach mrz./mzw., straszak m.

Wiktionary

# zastraszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastraszyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strach mrz./mzw.

Wiktionary

# zastraszony

pełen obaw, lęku; zastrachany, zalękniony

SJP.pl

# zastróżny

nazwisko

SJP.pl

# zastrugaczka

regionalnie: temperówka; zastrugiwaczka, ostrzałka, strugaczka, podstrugiwaczka, strugawka, ostrzynka, strugarka

SJP.pl

Temperówka – niewielki przyrząd służący do temperowania (ostrzenia) przyrządów kreślarskich, np. ołówków, kredek. Temperówki ręczne najczęściej mają niewielkie ostrze umieszczone w uchwycie ze stożkowym otworem. Włożenie ołówka do tego otworu i obracanie go w nim powoduje skrawanie cienkiego wióra z drewnianej oprawy ołówka z jednoczesnym kształtowaniem – ostrzeniem – jego grafitowego rdzenia. Istnieją także temperówki, w których ołówek obracany jest przy pomocy specjalnej przekładni napędzanej ręczną korbką lub niewielkim silniczkiem elektrycznym.

Wikipedia

# zastrugiwaczka

potocznie: narzędzie do ostrzenia ołówków i kredek; zastrugaczka, temperówka, ostrzałka, strugaczka, podstrugiwaczka, strugawka, ostrzynka, strugarka

SJP.pl

# zastrużka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Częstochowa. temperówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pożycz zastrużkę, ołówek mi się złamał.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastrugać

Wiktionary

# zastrychować

dawniej: wyrównać, wygładzić strychem, strychulcem

SJP.pl

# zastrychowywać

dawniej: wyrównywać, wygładzać strychem, strychulcem

SJP.pl

# zastrzalin

drzewo lub krzew z podokarpowatych

SJP.pl

Zastrzalin, podokarp (Podocarpus Persoon) – rodzaj drzew i krzewów z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae), najbardziej zróżnicowany gatunkowo rodzaj w tej rodzinie. Obejmuje co najmniej 108 gatunków. Występują one w południowej Afryce, południowo-wschodniej Azji (po Japonię na północy), w Australii i Nowej Zelandii, w Ameryce Południowej i Środkowej po Antyle i południowy Meksyk na północy. W wielu obszarach drzewa te odgrywają istotną rolę w lasach, np. w górach afrykańskich i azjatyckich. Najczęściej rosną w lasach wilgotnych.

Wikipedia

# zastrzalinowate

o cechach zastrzalinowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Zastrzalinowate (Podocarpaceae) – rodzina drzew nagonasiennych występujących przeważnie na półkuli południowej, z największym zróżnicowaniem na obszarze od Nowej Zelandii po południowo-wschodnią Azję. W obrębie rodziny wyróżnia się od 17 do 20 rodzajów z ok. 150–173 gatunkami. Do rodziny należą wiecznie zielone drzewa i krzewy o liściach szpilkowych, ale też i z blaszką płaską, równowąską lub lancetowatą. Wiele gatunków odgrywa istotną rolę gospodarczą – jako źródło drewna. Gatunki krzewiaste występują często w górach tworząc formacje zaroślowe. Wszystkie części tych roślin są trujące dla ludzi i nawet silna ekspozycja na ich pyłek może powodować zatrucie o symptomach przypominających efekty uboczne chemioterapii. Wyjątkiem jest jadalny olej pozyskiwany z nasion Nageia nagi.

Wikipedia

# zastrzalinowaty

o cechach zastrzalinowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zastrzał

1. zapalenie ropne tkanki palców ręki, powstałe wskutek ukłucia ostrym, zanieczyszczonym przedmiotem;
2. ukośny element konstrukcyjny wzmacniający pionową belkę, np. w kopalniach

SJP.pl

- Ukośny element konstrukcyjny, mogący przenosić siły ściskające lub rozciągające:
  - Zastrzał (architektura) – drewniana belka w konstrukcjach szkieletowych,
  - Zastrzał (lotnictwo) – element konstrukcyjny samolotu,
- Zastrzał (medycyna) – zapalenie ropne dłoniowej części ręki.

Wikipedia

# zastrzec

czasownik przechodni dokonany (ndk. zastrzegać)

(1.1) dokonany od|zastrzegać.

czasownik zwrotny dokonany zastrzec się (ndk. zastrzegać się)

(2.1) dokonany od|zastrzegać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podobne problemy adaptacyjne przeżywały kobiety, które wykonywały zawody zastrzeżone dotąd dla mężczyzn, jak elektromonter, suwnicowy czy chirurg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzasṭʃɛt͡s, AS: zasṭšec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastrzeżenie n.

Wiktionary

# zastrzegać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zastrzec)

(1.1) formułować warunki ograniczające co, wymawiać, zawarowywać sobie co

czasownik zwrotny niedokonany zastrzegać się (dk. zastrzec się)

(2.1) z góry sobie co zastrzegać (1.1), wypowiadać się przeciw czemu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastrzeganie n., zastrzeżenie n.

Wiktionary

# zastrzeganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastrzegać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastrzegać ndk.

rzecz. zastrzeżenie n.

Wiktionary

# zastrzęgnąć

czasownik

(1.1) daw. ugrzęznąć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsṭʃɛ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zasṭšẽŋgnõńć

Wiktionary

# zastrzelenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastrzelić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastrzelić

przym. strzelecki

rzecz. strzelanina ż.

Wiktionary

# zastrzelić

1. zabić kogoś, coś strzałem
2. pot. wprawić kogoś w zdumienie, zaskoczyć kogoś czymś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) strzelając, pozbawić życia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wywlekły Kacperczaka z chałupy i zastrzeliły pod krochmalnią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strzał mrz., zastrzelenie n., strzelanina ż.

czas. strzelać

przym. strzelecki

Wiktionary

# zastrzeżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zastrzec.

(1.2) krytyczna uwaga

Wiktionary

- termin prawniczy, dodatkowe postanowienie, warunek od którego zależy dotrzymanie umowy
  - Zastrzeżenie (prawo międzynarodowe)
  - Zastrzeżenie własności
  - Dodatkowe zastrzeżenie umowne
  - Zastrzeżenia patentowe
- krytyczna uwaga lub wyrażenie wątpliwości dotyczące szczegółu propozycji, pomimo ogólnej pozytywnej oceny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zasṭšežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zastrzec dk., zastrzegać ndk.

rzecz. zastrzeganie n.

przym. zastrzeżony

Wiktionary

# zastrzyk

1. wstrzyknięcie określonej dawki leku przy pomocy strzykawki; iniekcja;
2. wstrzykiwana dawka leku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

(1.2) med. pot. pojedyncza wstrzykiwana dawka leku

(1.3) przen. coś, co może poprawić czyjąś kondycję albo stan czegoś

Wiktionary

Zastrzyk, iniekcja (łac. iniectio) – wprowadzenie roztworu (najczęściej leku) do tkanki za pomocą strzykawki z igłą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Gmina czeka na zastrzyk gotówki ze stolicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzasṭʃɨk, AS: zasṭšyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strzykawka ż.

czas. wstrzykiwać ndk., strzykać ndk.

przym. zastrzykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iniekcja

Wiktionary

# zastrzykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zastrzykiem, dotyczący zastrzyków; wykonywany przez zastrzyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zastrzyk mrz., strzykawka ż.

przym. strzykać ndk., wstrzykiwać ndk., wstrzyknąć dk.

czas. wstrzyknąć, wstrzykiwać

Wiktionary

# zastudzony

zastygły, zakrzepły, wystudzony

SJP.pl

# zastygnięty

potocznie: taki, który zmienił swoją konsystencję na stałą; skrzepły, zastygły

SJP.pl

# zastygły

potocznie:
1. znieruchomiały;
2. taki, który zmienił swoją konsystencję na stałą; skrzepły, zastygnięty

SJP.pl

# zastymulować

1. pobudzić działanie bodźców zewnętrznych na organizm żywy;
2. pobudzić do jakiegoś działania, do wzmożonej aktywności; zachęcić

SJP.pl

# zasubować

środowiskowo: zasubskrybować kanał w serwisie internetowym; subnąć

SJP.pl

# zasubskrybować

subskrybować;
1. urzędowo: zobowiązać się do kupna czegoś, np. akcji, publikacji;
2. w informatyce: skorzystać z subskrypcji - usługi pozwalającej na regularne otrzymywanie określonych informacji

SJP.pl

# zasuć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zasypać

Wiktionary

# zasugerować

podsunąć komuś jakiś pomysł; zaproponować coś, podpowiedzieć

SJP.pl

# zasumować

książkowo: zasumować się - zmartwić się

SJP.pl

# zasuspendować

zawiesić kogoś w pełnieniu obowiązków

SJP.pl

# zasuszony

pomarszczony, wychudzony, suchy

SJP.pl

# zasutowo

Zasutowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Nekla.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Przez miejscowość przebiega Szlak Osadnictwa Olęderskiego w Gminie Nekla.

Wikipedia

# zasuw

zasuwanie; zasunięcie

SJP.pl

# zasuwa

1. zamknięcie zasuwane;
2. urządzenie w maszynach służące do automatycznego zamykania, regulowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu

(1.2) techn. urządzenie służące do regulacji przepływu cieczy i gazów

Wiktionary

w fizyce i budownictwie:

- zasuwa (hydrotechnika)
- śluza wodna
- drzwi wodoszczelne
- zasuwa (okucie)

- Zawór suwakowy - potocznie zwany zasuwą

w architekturze:

- zasuwa ołtarza

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) rygiel

(1.2) zawór zasuwowy

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zasuwanie n.

:: zdrobn. zasuwka ż.

czas. zasuwać ndk.

przym. zasuwalny, zasuwowy

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|zasuwać.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) bar, bolt, latch; (1.2) gate valve, valve

* francuski: (1.1) verrou m.

* górnołużycki: (1.1) zasuwa ż., zasuwak m.

* hiszpański: (1.1) pasador m., pestillo m.; (1.2) puerta ż., registro m.

* kaszubski: (1.1) zôsuwa ż.

* niemiecki: (1.1) Riegel m.

* nowogrecki: (1.1) σύρτης m.

* rosyjski: (1.1) засов m., защёлка ż.

* rumuński: (1.1) zăvor n.

* włoski: (1.1) catenaccio m., chiavaccio m., chiavistello m., paletto m.

źródła.

== zasuwa (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. zasuwa, zasuwka, rygiel

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasuwanie n.

:: zdrobn. zasuwka ż.

czas. zasuwać ndk.

przym. zasuwalny, zasuwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rygiel

(1.2) zawór zasuwowy

Wiktionary

# zasuwać

1. zakrywać, zasłaniać coś;
2. zamykać coś za pomocą zasuwki;
3. potocznie: szybko iść, jechać; ciężko pracować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasunąć)

(1.1) rozpościerać coś lub przesuwać, aby coś zamknąć lub zakryć

(1.2) przesuwając, umieszczać coś w głębi, wewnątrz czegoś

(1.3) łączyć dwie części zamka błyskawicznego

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) pot. poruszać się szybko

(2.2) pot. robić coś, pracować szybko

czasownik zwrotny niedokonany zasuwać się (dk. zasunąć się)

(3.1) być zasuwanym (1.1-3)

(3.2) mieć zdolność do bycia zasuwanym (1.1-3)

(3.3) zapinać swoją garderobę, śpiwór, namiot na zamek błyskawiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) — Cześć — powiedział obojętnie chłopak, zasuwając zamek płóciennej kurtki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsuvat͡ɕ, AS: zasuvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasuwka ż., zasuwa ż., suwak m., suwaczek m., wsuwka ż., zasuwanie n., zasunięcie n., suwanie n., sunięcie n., suwnica ż., suwnicowy m., wsuwanie n., wsunięcie n., wysuwanie n., wysunięcie n., suw m., przesuwanie n., przesunięcie n., obsuw m., obsuwanie n., obsunięcie n., rozsuwanie n., rozsunięcie n.

czas. zasunąć dk., sunąć ndk., suwać ndk., wsunąć dk., wsuwać ndk., wysuwać ndk., wysunąć dk., przesuwać ndk., przesunąć dk., obsuwać ndk., obsunąć dk., rozsuwać ndk., rozsunąć dk.

przym. zasuwowy, zasuwkowy, suwnicowy, zasuwalny, suwakowy, przesuwalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakrywać

(1.2) wsuwać

(1.3) zapinać, spinać

(2.1) pędzić, spieszyć, biec; pot. zaiwaniać; grub. zapieprzać; wulg. zapierdalać, popierdalać

(2.2) spieszyć; pot. zaiwaniać; grub. zapieprzać; wulg. zapierdalać, popierdalać

Wiktionary

# zasuwak

potocznie: zamek błyskawiczny; suwak, ekler

SJP.pl

# zasuwalny

dający się zasunąć

SJP.pl

# zasuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasuwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasuˈvãɲɛ, AS: zasuvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasuwać

rzecz. zasuwka ż., zasuwa ż., suw mrz.

Wiktionary

# zasuwka

1. zamek zbudowany z ruchomej sztabki wsuwanej do otworu;
2. sztabka w zamku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: zasuwa

(1.2) prosty zamek do drzwi w formie przesuwanej sztabki lub pręta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsufka, AS: zasufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasuwanie n., zasuwa ż.

czas. zasuwać ndk., suwać ndk.

przym. zasuwkowy, zasuwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rygiel

Wiktionary

# zasuwkowy

przymiotnik od: zasuwka

SJP.pl

# zasuwnica

Zasuwnica – element napędowy okucia okiennego lub drzwiowego. Dzięki kołu zębatemu w klamce przesuwa dwa pręty jednocześnie w górę i w dół, powodując otwarcie lub uchylenie okna. Zasuwnice mogą znajdować się na zewnątrz skrzydła, przez co są widoczne, albo są ukryte poprzez wsunięcie w listwę przymykową, ramę skrzydła bądź od strony czoła skrzydła.

Wikipedia

# zasuwowy

przymiotnik od: zasuwa

SJP.pl

# zaświadczać

czasownik niedokonany

(1.1) potwierdzać coś oficjalnie

(1.2) dawać dowód czegoś; być dowodem czegoś, stawać się świadectwem czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zeznała: Jako matka zaświadczam, że mój syn Jerzy zachowywał cnotę czystości i jako młody chłopiec, a później w kapłaństwie.

(1.2) Prowadzenie szczęśliwego i barwnego życia staje się czymś w rodzaju etycznego obowiązku, a liczne zdjęcia wrzucane na Facebooka mają zaświadczać, jak świetnie nam to idzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaświadczyć dk.

rzecz. zaświadczenie n., zaświadczanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wykazywać

Wiktionary

# zaświadczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaświadczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaświadczać ndk.

rzecz. zaświadczenie n.

Wiktionary

# zaświadczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokument potwierdzający coś

(1.2) odczasownikowy od|zaświadczyć.

Wiktionary

Zaświadczenie – dokument potwierdzający określony fakt lub stan.

- zaświadczenie urzędowe
  - zaświadczenie wydane na podstawie przepisów szczególnych
    - zaświadczenie o samodzielności lokalu
    - Zaświadczenia dotyczące gospodarstwa rolnego:
      - wielkości gospodarstwa rolnego,
      - wielkości dochodu z gospodarstwa rolnego,
      - niezalegania w podatku rolnym

      Wikipedia

      #### Wymowa:

      IPA: ˌzaɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zaśfʹi ̯aṭčẽńe

      Wiktionary

      #### Powiązane:

      czas. zaświadczać ndk., zaświadczyć dk.

      rzecz. zaświadczanie ndk.

      Wiktionary

      #### Synonimy:

      (1.1) poświadczenie, świadectwo, certyfikat

      Wiktionary

# zaświadczonko

zdrobnienie od: zaświadczenie

SJP.pl

# zaświat

dawniej: zaświaty (świat pozagrobowy, nadprzyrodzony)

SJP.pl

# zaświatowy

przymiotnik od: zaświat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z zaświatami, charakterystyczny dla zaświatów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaświaty

Wiktionary

# zaświaty

świat pozagrobowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rel. miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli

Wiktionary

Zaświaty – w wierzeniach religijnych oznacza świat (lub światy) istniejący poza przestrzenią dostępną bezpośredniej percepcji wyznaczony najczęściej poprzez konkretny model kosmosu dla różnych ludów lub obszarów świata.

Zaświaty mają charakter wieczny niezniszczalny (Raj) i zniszczalny (boskie lata w mitologii indyjskiej). Krainy zaświatów mają swoje granice przestrzenne i można je opisać i nadać konkretne cechy. Ich opis często jest symboliczny jednakże bogaty w szczegóły topograficzne lub w opisy funkcjonalności krainy. Zaświaty o cechach wzorowanych na realnych obszarach geograficznych określane są jako krainy mityczne (np. miasta, ogrody, osady). Zaświaty, gdzie w opisie kładzie się nacisk na funkcjonalność krainy, są pojmowane jako stan a nie jako miejsce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U plemięemion rolniczych mieszkających na wschód od Missisipi zaświaty wyobrażane były jako kraina, w której wiecznie uprawia się kukurydzę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈɕfʲjatɨ, AS: zaśfʹi ̯aty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaświat mrz., zaświatowość ż., zaświatność ż.

przym. zaświatowy, zaświatny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. zaświat, świat pozagrobowy; mit. przen. kraina cieni, kraina wiecznych łowów

Wiktionary

# zaświdrować

spowodować nieprzyjemne doznanie fizyczne

SJP.pl

# zaświecenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaświecić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. świecidełko n., świeca ż.

czas. zaświecić

przym. świetlny

Wiktionary

# zaświecić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaświecać)

(1.1) sprawić, że coś zacznie świecić lub palić się

(1.2) włączyć oświetlenie

(1.3) zacząć świecić

(1.4) błysnąć, rozświetlić się

czasownik zwrotny dokonany zaświecić się (ndk. świecić się)

(2.1) zacząć świecić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lucjuszu, zaświeć świece.

(1.2) Chyba zaświecę kinkiety, bo już robi się ciemnawo.

(1.3) O, gwiazdo betlejemska, zaświeć na mym niebie.

(1.4) Meteor na nieboskłonie zaświecił jasnym blaskiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaświecenie n., światło n., świecidełko n., świetlik mzw./mrz.

przym. światły, świetlany

czas. świecić

Wiktionary

# zaświetlać

nadmiernie naświetlać kliszę lub taśmę filmową; prześwietlać

SJP.pl

# zaświnić

potocznie: zabrudzić lub zrobić bałagan; zasyfić

SJP.pl

# zaświtać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. świtać)

(1.1) dokonany od|świtać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. świt mrz., świtanie n.

czas. świtać

Wiktionary

# zasyfiać

potocznie: zanieczyszczać, zabrudzać czymś; usyfiać, zapaprywać, zaświniać

SJP.pl

# zasyfianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasyfiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. syfić, zasyfiać ndk., zasyfić dk.

rzecz. syfienie n., syf m., zasyfienie n., syfiarz m., syfiara ż.

przym. syfiarski, syfny

Wiktionary

# zasyfiały

zasyfiony, osyfiony, osyfiały, obsyfiony, obsyfiały; potocznie:
1. bardzo brudny, zanieczyszczony;
2. pokryty pryszczami

SJP.pl

# zasyfić

potocznie: zanieczyścić, zabrudzić (ubrudzić) czymś; zafajdać (ufajdać), zababrać (ubabrać), zapaprać (upaprać), zaświnić (uświnić)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. syfić, zasyfiać)

(1.1) pot. zanieczyścić

(1.2) pot. wprowadzić gdzieś niepożądane elementy

czasownik zwrotny dokonany zasyfić się (ndk. syfić się, zasyfiać się)

(2.1) pot. zanieczyścić się

(2.2) pot. przestać funkcjonować z powodu wprowadzenia niepożądanych elementów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kto znowu zasyfił cały klozet?

(1.1) To na pewno Leonard zasyfił olejem szoferkę.

(1.2) Uważaj, żebyś nie zasyfił sobie bazy danych.

(2.1) Najwyraźniej zasyfiło się szybciej niż ostatnio.

(2.2) Mój komputer zasyfił się i przestał chodzić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. syfek mrz., syf mrz., syfienie n., nasyfienie n., osyfienie n., syfiarz mos., syfiara ż., zasyfianie n., zasyfienie n.

czas. nasyfić dk., syfić ndk., osyfić dk., zasyfiać ndk.

przym. syfiasty, syfny, syfiarski

przysł. syfiaście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabrudzić, zaświnić; wulg. upieprzyć

(2.1) zaświnić się

Wiktionary

# zasygnalizować

1. poinformować o czymś za pomocą sygnału;
2. poruszyć krótko i ogólnikowo jakiś problem

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|sygnalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasygnalizowanie n., sygnalizacja ż., sygnalizator mos./mrz.

przym. sygnalizacyjny

Wiktionary

# zasymilować

1. dokonać asymilacji czegoś lub kogoś; wchłonąć w siebie, zlać w jedno;
2. zasymilować się - ulec procesowi asymilacji; ulec wchłonięciu przez jakąś społeczność

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. asymilować)

(1.1) przystosować do otoczenia

(1.2) pobrać z otoczenia

czasownik zwrotny niedokonany zasymilować się (ndk. asymilować się)

(2.1) przystosować się do otoczenia

Wiktionary

# zasymilowany

1. dokonać asymilacji czegoś lub kogoś; wchłonąć w siebie, zlać w jedno;
2. zasymilować się - ulec procesowi asymilacji; ulec wchłonięciu przez jakąś społeczność

SJP.pl

# zasymulować

dokonać symulacji czegoś

SJP.pl

# zasyp

ogół okruchów skalnych usypanych na dnie otworu w przypadku, gdy na jego spodzie nie ma przyrządu wiertniczego

SJP.pl

# zasypać

1. sypaniem zapełnić;
2. sypiąc zakryć;
3. pogrzebać kogo;
4. obrzucić, obsypać;
5. sypiąc podać;
6. zaprawić potrawę;
7. zdradzić

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zasypywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasypanie n., zasypywanie n.

czas. zasypywać ndk.

Wiktionary

# zasypiać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zasnąć)

(1.1) zob. zasnąć.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaspać)

(2.1) daw. przen. przegapiać, nie zajmować się czymś w odpowiednim ku temu momencie, czasie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Halina lubi zasypiać przy dźwiękach radia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈsɨpʲjät͡ɕ, AS: zasypʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. spać ndk., zaspać

rzecz. zasypianie n., śpiący mos., zaspanie n.

przym. śpiący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogrążać się we śnie

(2.1) przesypiać, przegapiać, przeoczać

Wiktionary

# zasypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasypiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasɨˈpʲjä̃ɲɛ, AS: zasypʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaspanie n.

czas. zasypiać ndk., zaspać dk.

Wiktionary

# zasypianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) piosenka do zasypiania

(1.2) lalka, pluszak do przytulenia przy zasypianiu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kołysanka

Wiktionary

# zasypka

lek w proszku stosowany na powierzchnię skóry w stanach zapalnych; puder

SJP.pl

# zasypnica

urządzenie do napełniania od góry komór pieców koksowych węglem

SJP.pl

# zasypowy

przymiotnik od: zasyp

SJP.pl

# zasypywać

czasownik

(1.1) przykrywać coś sypkim materiałem, np. ziemią, piaskiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Któregoś dnia, gdy śnieg zasypywał Jokohamę, zaprosiłem ją na kolację po dziesięciu godzinach przy taśmie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzasɨˈpɨvat͡ɕ, AS: zasypyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasypywanie n., zasypka ż., sypkość ż., sypanie n.

czas. zasypać, sypać, obsypać, obsypywać, usypać, usypywać, nasypać

przym. sypki

Wiktionary

# zasypywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasypywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasypka ż.

czas. zasypać, zasypywać ndk.

Wiktionary

# zasysanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasysać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasysać ndk.

Wiktionary

# zasyłać

przekazywać, dostarczać coś komuś, np. zasyłać pozdrowienia

SJP.pl

# zaszachować

1. w grze w szachy: dać szacha;
2. przenośnie: postawić kogoś w trudnym położeniu, zmuszając go do ustępstw i uniemożliwiając mu swobodne działanie

SJP.pl

# zaszachrowywać

potocznie: oszukiwać, wykorzystując czyjąś nieuwagę

SJP.pl

# zaszalały

taki, który zaszalał

SJP.pl

# zaszamotywać

mocno potrząsać kimś lub czymś

SJP.pl

# zaszanować

potocznie:
1. okazać komuś szacunek; uszanować;
2. używając, zachować w dobrym stanie

SJP.pl

# zaszantażować

czasownik przechodni dokonany (ndk. szantażować)

(1.1) dokonany od|szantażować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʃãntaˈʒɔvat͡ɕ, AS: zašãntažovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszantażowanie n., szantaż mrz., szantażowanie n., szantażyk mrz., szantażysta mos., szantażystka ż.

czas. szantażować ndk.

Wiktionary

# zaszantażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszantażować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʃãntaʒɔˈvãɲɛ, AS: zašãntažovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaszantażowanie n., szantażowanie n., szantaż m., szantażysta m., szantażystka ż.

czas. zaszantażować ndk., szantażować dk.

Wiktionary

# zaszargiwać

rzadko: mocno zabrudzać; zachlapywać

SJP.pl

# zaszarżować

1. gwałtownie zaatakować;
2. zaryzykować, narażając się na stratę lub niebezpieczeństwo

SJP.pl

# zaszarżowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszarżować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaszarżować dk.

Wiktionary

# zaszczać

wulgarnie: zamoczyć lub zalać moczem; zasikać, zasiusiać

SJP.pl

# zaszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szczać

Wiktionary

# zaszczekać

szczeknąć;
1. o psie, lisie, szakalu: wydać krótki, urywany odgłos;
2. wydać głośne dźwięki przypominające szczekanie psów

SJP.pl

# zaszczepiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaszczepić)

(1.1) med. wprowadzać do organizmu szczepionkę

(1.2) ogrod. osadzać drzewa szlachetnymi pędami lub pączkami

(1.3) przen. propagować nowe idee, wprowadzać nowe prądy

(1.4) daw. zamykać drzwi na zaszczepkę

czasownik zwrotny niedokonany zaszczepiać się (dk. zaszczepić się)

(2.1) med. poddawać się szczepieniu

(2.2) daw. zamykać się na zaszczepkę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po przerwie zaszczepiano uczniów klas trzecich i czwartych.

(1.2) Michał zaszczepia grusze w sadzie.

(1.3) Idee harcerstwa zaszczepiała w młodych pani Genowefa, przedwojenna harcerka.

(2.1) Czy pani mąż zaszczepiał się już kiedykolwiek przeciwko tężcowi?

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. zaszczepianie n.

:: czas. zaszczepić dk.

(1.4)

:: rzecz. zaszczepka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczepić

(1.2) szczepić

Wiktionary

# zaszczepić

podać szczepionkę

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. szczepić, zaszczepiać)

(1.1) med. wet. podać do organizmu szczepionkę

(1.2) ogrod. podnieść wartość hodowanej rośliny poprzez łączenie jej z odmianą szlachetną

(1.3) przen. rozwinąć w kimś zainteresowanie czymś czy pewne cechy

czasownik zwrotny dokonany zaszczepić się (ndk. szczepić się, zaszczepiać się)

(2.1) med. poddać się szczepieniu; zostać zaszczepionym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. antyszczep mzw., szczep mrz., zaszczepienie n., szczepienie n., szczepionka ż.

przym. szczepienny, szczepionkowy

czas. szczepić, wyszczepić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) uszlachetnić

Wiktionary

# zaszczepka

1. regionalnie: haczyk do zamykania drzwi lub okien od wewnątrz;
2. rzadko: szczepione drzewko lub krzew; szczep

SJP.pl

Wikipedia

# zaszczucie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) łow. zmęczenie zwierzęcia łownego, by dało się złapać, poprzez szczucie psami

(1.2) przen. doprowadzenie kogoś do załamania psychicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Celem intensywnego i nagminnego hejtu jest zaszczucie jednostki oraz próba zdyskredytowania i wyeliminowania osoby z życia publicznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szczucie n., szczujnia ż., zaszczuwanie n.

czas. szczuć ndk., zaszczuć dk.

Wiktionary

# zaszczurzać

dopuszczać do rozmnożenia się gdzieś szczurów

SJP.pl

# zaszczurzyć

dopuścić do rozmnożenia się gdzieś szczurów

SJP.pl

# zaszczuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszczuwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaszczuwanie n., zaszczucie n.

czas. zaszczuwać ndk.

Wiktionary

# zaszczycanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszczycać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezaszczycanie n.

czas. zaszczycać ndk.

Wiktionary

# zaszczycić

sprawić komuś zaszczyt wyróżniając go w jakiś sposób

SJP.pl

# zaszczycik

zdrobnienie od: zaszczyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zaszczyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie zaszczyt, lecz tylko mały zaszczycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszczyt m., zaszczyty nmos.

Wiktionary

# zaszczyt

coś z czego można być dumnym; wyróżnienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaʃt͡ʃɨt, AS: zaščyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszczycenie n., zaszczycenie n., zaszczycik mrz., zaszczyty nmos.

czas. zaszczycać ndk., zaszczycić dk.

przym. zaszczytny, szczytny

przysł. zaszczytnie

Wiktionary

# zaszczytciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. obrońca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʃt͡ʃɨtʲt͡ɕɛl, AS: zaščytʹćel

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szczycić, zaszczycić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaszczyciciel, zaszczytca

Wiktionary

# zaszczytniej

stopień wyższy od przysłówka: zaszczytnie

SJP.pl

# zaszczytniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zaszczytny

SJP.pl

# zaszczytność

cecha czegoś będącego dużym wyróżnieniem i przynoszącego chlubę

SJP.pl

# zaszczytny

przynoszący chlubę; szczytny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który daje zaszczyt, stanowi wyróżnienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wybór padł na królów niemieckich, którzy – począwszy od Ottona I – odbierali w Rzymie zaszczytny tytuł cesarski.

(1.1) Nie chcemy szukać przez tę rewolucję dla siebie rang ani odznaczeń czy zaszczytnych wyniesień… ani nagród w żadnej postaci!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʃt͡ʃɨtnɨ, AS: zaščytny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszczyty nmos., zaszczyt

czas. zaszczycić

przysł. zaszczytnie

przym. szczytny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwalebny, chlubny

Wiktionary

# zaszczytowo

Zaszczytowo (poszczególne części: niem. Saratoga, Anapolis, Havannah, Savannah) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Krzeszyce.

Wikipedia

# zaszczyty

coś z czego można być dumnym; wyróżnienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wysokie stanowiska zawodowe, odznaczenia, honory wraz ze związanymi z nimi przywilejami

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zaszczyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszczyt m., zaszczycenie n., zaszczycenie n., zaszczycik mrz.

czas. zaszczycać ndk., zaszczycić dk.

przym. zaszczytny

przysł. zaszczytnie

Wiktionary

# zaszczywać

wulgarnie: zamaczać lub zalewać coś moczem

SJP.pl

# zaszemrać

1. wydać cichy, jednostajny dźwięk;
2. mówić cicho i niewyraźnie;
3. cicho wyrazić swoje niezadowolenie

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) wydać szemrzący dźwięk, dokonany od|szemrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szemrać ndk.

rzecz. szemranie n., szemr m., szmer m., zaszemranie n.

przym. szemrany

Wiktionary

# zaszemranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszemrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaszemrać dk.

Wiktionary

# zaszeregowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszeregować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szereg mrz.

zaim. szereg

Wiktionary

# zaszewka

fałdka w ubraniu dopasowująca je do figury

SJP.pl

Zaszewki to fałdy wszyte w materiał, aby nadać wypukły lub wklęsły kształt odzieży, szczególnie w okolicy kobiecego biustu. Są one często stosowane we wszelkiego rodzaju ubraniach w celu dopasowania ich do ciała użytkownika lub w celu uzyskania innowacyjnego kształtu. Jeśli materiał może być uznany za płaski, to zaszewka powoduje usunięcie kawałka w kształcie klina i pociągnięcie krawędzi tego klina razem, aby utworzyć płytki stożek. Efekt ten można dość łatwo zaobserwować na papierze, ściągając razem krawędzie zaszewki, tak jakby były zszyte. Ponieważ tkanina jest na ogół bardziej elastyczna niż papier, tkanina przesunie się wokół wierzchołka stożka i utworzy bardziej miękki, ale nadal zakrzywiony kształt.

Wikipedia

# zaszkodzić

zadziałać na czyjąś niekorzyść, źle wpłynąć na kogoś lub coś, narazić na szkodę

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. szkodzić)

(1.1) spowodować szkodę; okazać się szkodliwym; pogorszyć stan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkodliwość ż., zaszkodzenie n., szkoda ż.

przysł. szkoda, szkodliwie

czas. szkoda

Wiktionary

# zaszków

## Miejscowości w Polsce

- Zaszków – osada w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Kotla
- Zaszków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Nur

Wikipedia

# żaszkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Żaszkowem, dotyczący Żaszkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żaszków mrz.

Wiktionary

# zaszlachtować

zabić, zarżnąć

SJP.pl

# zaszlachtowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszlachtować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szlachtować, zaszlachtować dk.

Wiktionary

# zaszlifowywać

rzadko: szlifując, nadawać czemuś określony kształt; zaostrzać, wygładzać

SJP.pl

# zaszlochany

taki, na którym widać ślady szlochania; zapłakany

SJP.pl

# zaszmelcowywać

potocznie: mocno zabrudzać, czynić błyszczącym od tłustych plam

SJP.pl

# zaszokować

wywołać zdumienie, zniesmaczenie

SJP.pl

# zaszorować

szorując, zatrzeć

SJP.pl

# zaszorowywać

szorując, zacierać

SJP.pl

# zaszpanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszpanować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaszpanować dk.

Wiktionary

# zaszprycować

potocznie: podać wiele leków lub używek

SJP.pl

# zaszronić

pokryć szronem; oszronić

SJP.pl

# zasztauować

rozmieścić towar w ładowniach statku w sposób zapewniający stateczność statku oraz właściwe przechowywanie ładunku

SJP.pl

# zasztyletować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zabić kogoś sztyletem lub nożem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztylet m., sztyletowanie n.

:: zdrobn. sztylecik m.

czas. sztyletować ndk.

przym. sztyletowy, sztyletowaty

Wiktionary

# zaszufladkować

zaklasyfikować w sposób powierzchowny

SJP.pl

# zaszufladkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszufladkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaszufladkować dk.

rzecz. szufladka ż., szuflada ż.

Wiktionary

# zaszumiać

powodować powstanie szumu na zdjęciach lub plikach dźwiękowych

SJP.pl

# zaszumić

spowodować powstanie szumu na zdjęciach lub plikach dźwiękowych

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaszumiać)

(1.1) inform. spowodować powstanie szumu na zdjęciach lub nagraniach audio i wideo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odszumianie n., odszumienie n., odszumowanie n., odszumowywanie n., poszum mrz., poszumienie n., przeszumienie n., rozszumienie n., szum mrz., szumienie n., szumowanie n., szumowina ż., szumowiny nmos., szumność ż., szumówka ż., szumy nmos., wyszumienie n., zaszumianie n., zaszumienie n.

czas. odszumiać ndk., odszumić dk., odszumować dk., odszumowywać ndk., poszumieć dk., przeszumieć dk., rozszumieć dk., szumieć ndk., szumować ndk., wyszumieć dk., zaszumiać ndk., zaszumieć dk.

przym. odszumiony, rozszumiały, szumny, szumowy, zaszumiony

Wiktionary

# zaszwankować

zepsuć się, zacząć źle funkcjonować

SJP.pl

# zaszwargotać

czasownik dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. powiedzieć coś niezrozumiale w obcym języku, zwłaszcza niemieckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwargot mrz., szwargotanie n., zaszwargotanie n.

czas. szwargotać ndk.

Wiktionary

# zaszwargotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. powiedzenie czegoś niezrozumiale w obcym języku, zwłaszcza niemieckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwargot mrz., szwargotanie n.

czas. szwargotać ndk., zaszwargotać dk.

Wiktionary

# zaszyć

1. naprawić przerwaną tkaninę poprzez zszycie;
2. połączyć za pomocą nici chirurgicznej brzegi przeciętej skóry;
3. szyjąc, naszywając pokryć czymś całą powierzchnię czegoś;
4. zaszyć się - ukryć się w niedostępnym miejscu

SJP.pl

# zaszydełkować

1. połączyć brzegi dzianiny przy pomocy szydełka;
2. pokryć coś dzianiną wytworzoną przy pomocy szydełka; obszydełkować;
3. środowiskowo: przy pomocy szydełka fryzjerskiego wykończyć końcówki dredów w taki sposób, by nie wystawały z nich włosy;
4. potocznie: zaszydełkować się - spędzić zbyt wiele czasu na wytwarzaniu ubrań przy pomocy szydełka

SJP.pl

# zaszydełkowywać

1. łączyć brzegi dzianiny przy pomocy szydełka;
2. pokrywać coś dzianiną wytworzoną przy pomocy szydełka; obszydełkowywać;
3. środowiskowo: przy pomocy szydełka fryzjerskiego wykańczać końcówki dredów w taki sposób, by nie wystawały z nich włosy;
4. potocznie: zaszydełkowywać się - spędzać zbyt wiele czasu na wytwarzaniu ubrań przy pomocy szydełka

SJP.pl

# zaszydzić

złośliwie zażartować z kogoś; zadrwić, zakpić

SJP.pl

# zaszyfrować

zapisać coś za pomocą szyfru; przekazać wiadomość, posłużywszy się szyfrem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. szyfrować, zaszyfrowywać)

(1.1) wyrazić szyfrem

(1.2) książk. wyrazić nie wprost

czasownik zwrotny dokonany zaszyfrować się (ndk. szyfrować się, zaszyfrowywać się)

(2.1) zostać zaszyfrowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfrowanie n., zaszyfrowanie n., szyfr mrz., szyfrant mos., szyfrantka ż.

czas. szyfrować, zaszyfrowywać ndk.

Wiktionary

# zaszyfrowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaszyfrować)

(1.1) przekazywać lub zapisywać szyfrem

(1.2) książk. wyrażać nie wprost

czasownik zwrotny niedokonany zaszyfrowywać się (dk. zaszyfrować się)

(2.1) być zaszyfrowywanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaszyfrowywanie n.

czas. zaszyfrować dk.

Wiktionary

# zaszyty

1. naprawić przerwaną tkaninę poprzez zszycie;
2. połączyć za pomocą nici chirurgicznej brzegi przeciętej skóry;
3. szyjąc, naszywając pokryć czymś całą powierzchnię czegoś;
4. zaszyć się - ukryć się w niedostępnym miejscu

SJP.pl

# zaszywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaszywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szyć, zaszywać ndk.

Wiktionary

# zaszłość

1. przeszłe zdarzenie, rzecz mająca miejsce w przeszłości i rzutująca na teraźniejszość;
2. zdarzenie księgowe, zapis w księgach handlowych

SJP.pl

# zaszły

miniony, dawny, niegdysiejszy

SJP.pl

# zasłabnięcie

Omdlenie (łac. syncope) – krótkotrwała utrata przytomności wywołana przejściowym globalnym zmniejszeniem perfuzji mózgowej. Charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów aż do zupełnej utraty przytomności, krótkim czasem trwania oraz samoistnym i pełnym odzyskaniem przytomności.

Wikipedia

# zasłać

1. ścieląc rozłożyć coś na czymś;
2. pokryć coś czymś całkowicie, ułożyć coś na czymś w dużej ilości

SJP.pl

# zasładzać

przestarzale:
1. zaprawiać, napełniać czymś słodkim;
2. przenośnie: umilać, osładzać

SJP.pl

# zasłaniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasłonić)

(1.1) czynić niewidocznym, ograniczając pole widzenia

czasownik zwrotny niedokonany zasłaniać się (dk. zasłonić się)

(2.1) czynić siebie częściowo lub całkowicie niewidocznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopcy parsknęli śmiechem, zasłaniając sobie usta kułakami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈswãɲät͡ɕ, AS: zasu̯ãńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przysłona ż., zasłanianie n., zasłona ż., zasłonięcie n., zasłonienie n.

czas. zasłonić

Wiktionary

# zasłanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasłaniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswãˈɲä̃ɲɛ, AS: zasu̯ãńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasłona ż., zasłonka ż., zasłonięcie n., przysłona ż., zasłonienie n., przysłonienie n., przysłonięcie n.

czas. zasłaniać ndk., zasłonić dk., przysłaniać ndk., przysłonić dk.

przym. zasłonowy

Wiktionary

# zasławski

→ Zasław

SJP.pl

#### Patrz:

Zasław

# zasłodzić

przestarzale:
1. zaprawić, napełnić czymś słodkim;
2. przenośnie: umilić, osłodzić

SJP.pl

# zasłona

1. kotara;
2. zakrycie czegoś;
3. działanie obronne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

(1.2) sport. ustawienie się zawodnika drużyny atakującej w celu odgrodzenia drogi obrońcy do zawodnika z piłką;

Wiktionary

- zasłona – tkanina wieszana m.in. przy oknach.
- zasłona – sposób ustawienia zawodnika w koszykówce.
- zasłona – część konstrukcyjna hełmu chroniąca twarz.
- Zasłona – powieść Milana Kundery.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W swoim pokoju mam bawełniane zasłony.

(1.1) Zofia uszyła zasłony z czerwonego materiału w białe kropki.

(1.1) Przez grube zasłony słabo prześwituje słońce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈswɔ̃na, AS: zasu̯õna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przysłona ż., zasłanianie n., zasłonięcie n.

:: zdrobn. zasłonka ż.

czas. zasłaniać ndk., zasłonić dk.

przym. zasłonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. forhang.

Wiktionary

# zasłonak

grzyb kapeluszowy z rodziny bedłkowatych; flegmiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikol. nazwa systematyczna|Cortinarius|ref=tak., najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych

Wiktionary

Cortinarius (Pers.) Gray) (zasłonak) – rodzaj grzybów z rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae). Do 2017 r. na terenie Polski opisano występowanie 251 gatunków (przy uwzględnieniu tylko gatunków pewnych, zweryfikowanych przez Index Fungorum). Nie jest to jednak liczba ostateczna. Liczba występujących w Polsce gatunków zmienia się zarówno w wyniku znajdywania nowych, dotąd nie znanych w Polsce gatunków, jak i w wyniku zmian w nazewnictwie gatunków dokonywanych przez Index Fungorum. Dwie monografie o zasłonakach napisał Andrzej Nespiak w 1975 i 1981 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedstawicielem grzybów mikoryzowych i saprotrofów jest zasłonak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈswɔ̃nak, AS: zasu̯õnak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasłonkowate nmos.

Wiktionary

# zasłonakowate

rodzina grzybów z rzędu pieczarkowców

SJP.pl

Zasłonakowate (Cortinariaceae R. Heim ex Pouzar) – rodzina grzybów znajdująca się w rzędzie pieczarkowców (Agaricales).

Wikipedia

# zasłonakowaty

o cechach zasłonakowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# zasłonić

1. okryć czymś; zakryć czymś;
2. uczynić coś niewidocznym;
3. ochronić, obronić kogoś lub coś, szczególnie w walce

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zasłaniać)

(1.1) dokonany od|zasłaniać.

czasownik zwrotny dokonany zasłonić się (ndk. zasłaniać się)

(2.1) dokonany od|zasłaniać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasłanianie n., zasłona ż., zasłonięcie n., przysłona ż., zasłonienie n.

czas. zasłaniać ndk.

przym. zasłoniony

Wiktionary

# zasłonięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasłonić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zasu̯õńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasłonić dk., zasłaniać ndk., przysłaniać ndk., przysłonić dk.

rzecz. zasłona ż., zasłonka ż., zasłanianie n., zasłonienie n.

Wiktionary

# zasłonienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasłonić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasłona ż., zasłonka ż., zasłonięcie n., przysłona ż., zasłanianie n., przysłonienie n., przysłonięcie n.

czas. zasłaniać ndk., zasłonić dk., przysłaniać ndk., przysłonić dk.

przym. zasłonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasłonięcie

Wiktionary

# zasłonka

zdrobnienie od: zasłona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od zasłona

(1.2) krótka lub mała zasłona

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przysłona ż., zasłonięcie n., zasłonienie n., zasłanianie n., zasłona ż.

Wiktionary

# zasłonowy

przymiotnik od: zasłona

SJP.pl

# zasłuchać

zasłuchać się - pogrążyć się w słuchaniu

SJP.pl

# zasłuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasłuchać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezasłuchanie n.

czas. zasłuchać dk.

Wiktionary

# zasłuchiwać

zasłuchiwać się - pogrążać się w słuchaniu

SJP.pl

# zasługa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

Wiktionary

Zasługi − w buddyzmie wszelkie czyny tworzące dobrą karmę. Osoby czyniące dobro w oczekiwaniu nagrody znajdują się w obrębie tzw. pola zasług. Dobry buddysta powinien wykroczyć poza to pole i czynić dobro z powodu współczucia a nie dla nagrody. W ten sposób może wyzwolić się z kręgu sansary i osiągnąć nirwanę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zasługą pani Dąbrowskiej było powstanie fundacji na rzecz najuboższych w naszej gminie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈswuɡa, AS: zasu̯uga

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasługiwać

przym. zasłużony

rzecz. zasłużenie n.

przysł. zasłużenie

Wiktionary

# zasługiwać

1. stawać się godnym czegoś, swoimi cechami, postępowaniem itp. zdobywać sobie prawo do czegoś;
2. zasługiwać się - zyskiwać szacunek, uznanie tym, co się zrobiło

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zasłużyć)

(1.1) być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adam twierdzi, że zasługuje na wyższą ocenę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswuˈɟivat͡ɕ, AS: zasu̯uǵivać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zasłużony

przysł. zasłużenie

rzecz. zasługa ż., zasłużenie n., zasługiwanie n.

czas. służyć, zasłużyć dk.

Wiktionary

# zasługiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasługiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswuɟiˈvãɲɛ, AS: zasu̯uǵivãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasługiwać

Wiktionary

# zasłużenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zasłużyć.

przysłówek

(2.1) zgodnie z czyimiś zasługami, słusznie, tak, jak się komuś należy

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Całkiem zasłużenie przyznano nam pierwsze miejsce.

(2.1) Został zasłużenie ukarany za swe niecne czyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswuˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zasu̯užẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasługa

czas. zasłużyć, zasługiwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) słusznie, sprawiedliwie

Wiktionary

# zasłużeniej

stopień wyższy od przysłówka: zasłużenie

SJP.pl

# zasłużeńszy

stopień wyższy od przymiotnika: zasłużony

SJP.pl

# zasłużona

kobieta zasłużona

SJP.pl

# zasłużony

osoba zasłużona

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. obdarzany szacunkiem i uznaniem ze względu na swe dokonania czy zasługi

(1.2) książk. taki, na który ktoś zasłużył, zapracował sobie; należący się komuś lub czemuś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) książk. osoba zasłużona (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prezydent RP może nadać obywatelstwo polskie cudzoziemcom zasłużonym dla Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaswuˈʒɔ̃nɨ, AS: zasu̯užõny

Wiktionary

#### Powiązane:

(2.1) forma żeńska zasłużona

rzecz. zasługa ż., zasługiwanie n., zasłużenie n.

przysł. zasłużenie

czas. zasłużyć dk., zasługiwać ndk.

Wiktionary

# zasłużyć

1. stać się godnym czegoś, swoimi cechami, postępowaniem itp. zdobyć sobie prawo do czegoś;
2. zasłużyć się - zyskać szacunek, uznanie tym, co się zrobiło

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zasługiwać)

(1.1) dokonany od|zasługiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈswuʒɨt͡ɕ, AS: zasu̯užyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasługiwać, służyć

rzecz. zasłużenie n., sługa mos., zasłużony

przym. zasłużony

przysł. zasłużenie

Wiktionary

# zasłynąć

okryć się chwałą; zabłysnąć

SJP.pl

# zat.

skrót

(1.1) = geogr. zatoka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatoka

Wiktionary

# zatabaczać

dawniej: posypywać tabaką

SJP.pl

# zatabaczony

wyglądający niechlujnie, zaniedbany; staromodny, zacofany

SJP.pl

# zatachiwać

potocznie: z trudem zanosić lub zaciągać coś gdzieś; zataskiwać

SJP.pl

# zataczać

czasownik niedokonany

(1.1) tocząc, przesunąć coś okrągłego, walcowatego lub mającego koła

(1.2) zakreślić kolistą linię lub przesunąć się po kolistej linii

(1.3) o drodze, rzece itp.: przybierać w miejscu skrętu kształt kół, łuku lub półkola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatoka ż., zatoczka ż.

czas. zatoczyć dk.

Wiktionary

# zataczarka

Zataczarka – tokarka przeznaczona do zataczania ostrzy narzędzi wieloostrzowych, głównie frezów.

Rozróżnia się zataczarki uproszczone, służące tylko do zataczania frezów krążkowych (są to obrabiarki bez posuwu wzdłużnego suportu narzędziowego) oraz zataczarki uniwersalne (z posuwem wzdłużnym), przystosowane do zataczania frezów ślimakowych, a ponadto do toczenia przedmiotów o przekroju niekołowym oraz gwintów.

Wikipedia

# zataić

ukryć informację, nie ujawnić wbrew obowiązkowi

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zatajać)

(1.1) utrzymać coś w tajemnicy, nie wyjawić czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ula, która przedtem postanawiała zataić wieczorne spotkanie z Zenkiem, mówi cicho: - Zenek ukradł dlatego, że był głodny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtajit͡ɕ, AS: zatai ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica ż., zatajanie n., zatajenie n., tajność ż.

czas. taić ndk., zatajać ndk.

Wiktionary

# zatajać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zataić)

(1.1) niedokonany od|zataić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niczego nie zatajał, wręcz przeciwnie: zachęcał ludzi, których znał, do szczerych wypowiedzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: za'tajat͡ɕ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica ż., zatajanie n., zatajenie n., tajność ż.

czas. taić ndk., zataić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) taić, ukrywać, kryć

Wiktionary

# zatajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatajać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatajenie n.

czas. taić ndk., zatajać ndk., zataić dk.

Wiktionary

# zatajony

ukryć informację, nie ujawnić wbrew obowiązkowi

SJP.pl

# zatalkować

pokryć coś w całości białym pudrem (talkiem); wytalkować

SJP.pl

# zatamowywać

tamować; rzadko:
1. uniemożliwiać odbywanie się ruchu na jakimś terenie lub zapobiegać przesuwaniu się czegoś;
2. powstrzymywać lub opóźniać czyjeś reakcje fizjologiczne lub rozwój czegoś

SJP.pl

# zatańcować

dawniej:
1. wykonać taniec; zatańczyć;
2. poruszyć się chwiejnym ruchem; zatańczyć;
3. zmęczyć kogoś tańcem;
4. zagłuszyć tańcem;
5. zatańcować się - zmęczyć się tańczeniem

SJP.pl

# zatańcowywać

zatańcowywać się - zamęczać się tańczeniem

SJP.pl

# zatańczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. tańczyć)

(1.1) choreogr. wykonać taniec

(1.2) poruszyć się szybko i bezwładnie

czasownik zwrotny dokonany zatańczyć się

(2.1) zapomnieć w tańcu o obowiązkach

(2.2) doprowadzić się do śmierci poprzez taniec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Celino, zatańczysz ze mną?

(1.2) Niewyraźne cienie z abażuru zatańczyły na ścianie.

(2.1) Kopciuszek zatańczył się z księciem, zapominając o bożym świecie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taniec mrz., tancerka ż., tancerz mos.,tańczenie n., zatańczenie n.

czas. tańczyć ndk.

przym. taneczny

przysł. tanecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. zatańcować

(1.2) przest. zatańcować

(2.2) przest. zatańcować się

Wiktionary

# zatankowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatankować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatankować ndk.

rzecz. tank mrz.

Wiktionary

# zatapiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatopić)

(1.1) umieszczać coś w cieczy, pozwalając aby zanurzyło się całkowicie

(1.2) wypełniać cieczą pomieszczenie

czasownik zwrotny zatapiać się (dk. zatopić się)

(2.1) zanurzać się zupełnie w cieczy

(2.2) pogrążać się w czym całkowicie; oddawać się bez reszty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtapʲjät͡ɕ, AS: zatapʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatapianie n., zatopienie n., zatapiacz m., zatapiaczka ż., zatapialnia ż., zatop m., topienie n., topielec m., topielica ż., zatapialność ż.

czas. zatopić, topić, utopić, podtopić, podtapiać

przym. zatapialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) topić

(2.1) topić się

Wiktionary

# zatapialnia

zbiornik wodny, w którym zatapia się beczki z kwaszonymi ogórkami

SJP.pl

# zatapialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zatapialne; cecha tych, którzy są zatapialni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatapiacz m., zatapiaczka ż., zatapialnia ż., zatop m., zatapianie n., zatopienie n., topienie n.

czas. zatapiać ndk., topić ndk., zatopić dk.

przym. zatapialny, niezatapialny

Wiktionary

# zatapialny

1. taki, który łatwo zatopić;
2. pokrywany całkowicie wodą

SJP.pl

# zatapianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatapiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatopienie n., topielica ż., topielec mos./mzw.

czas. zatapiać ndk., zatopić dk.

Wiktionary

# zatar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. arabska mieszanka przyprawowa na bazie zmielonego sumaka, sezamu oraz tymianku, majeranku i oregano

Wiktionary

Zatar – mieszanka przyprawowa pochodząca z Libanu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mówi się, że Jeruzalem pachnie zatarem. To niezastąpiony dodatek do warzyw, sałatek, ryb, mięs, kasz i pieczywa, słowem – do wszystkiego.

Wiktionary

# zatarasować

zablokować przejście lub przejazd w danym miejscu

SJP.pl

# zatarasowywać

blokować przejście lub przejazd w danym miejscu; tarasować

SJP.pl

# zatarcie

uszkodzenie powierzchni współpracujących elementów maszyny

SJP.pl

# zatarg

konflikt, sprzeczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spór, sprzeczka

Wiktionary

# zataskiwać

potocznie: z trudem zanosić lub zaciągać coś gdzieś; zatachiwać

SJP.pl

# zataśmować

1. zakleić lub owinąć taśmą; otaśmować;
2. rozciągnąć taśmę wokół jakiegoś miejsca, ograniczając do niego dostęp

SJP.pl

# zatchnąć

1. przestarzałe: zatamować oddech, zadławić;
2. zatchnąć się - zadyszeć się, zasapać się

SJP.pl

# zatęchlakowate

rodzina chrząszczy obejmująca 115 gatunków

SJP.pl

# zatęchlakowaty

o cechach zatęchlakowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# zatęchnięty

taki, który zatęchł; zatęchły

SJP.pl

# zatęchły

wydzielający zapach wilgoci, pleśni

SJP.pl

# żatecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czeskiego miasta Žatec, związany z Žatcem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tradycja i sława żateckiego chmielu i browarnictwa towarzyszy temu obszarowi już od XIII wieku.

Wiktionary

# zatega

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. roln. techn. brona siewna

Wiktionary

# zateizować

1. rozpropagować pogląd o nieistnieniu Boga (ateizm), uczynić kogoś niewierzącym w Boga;
2. zateizować się - stać się niewierzącym w Boga

SJP.pl

# zateizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zateizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zateizować dk.

rzecz. ateusz mos.

Wiktionary

# zatelefonować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. telefonować)

(1.1) dokonany od|telefonować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natychmiast zatelefonował na policję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: zatelefõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. telefon m., telefonia ż., telefonista m., telefonistka ż., telefonowanie n., zatelefonowanie n.

czas. telefonować ndk., odtelefonować dk.

przym. telefoniczny

przysł. telefonicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadzwonić

Wiktionary

# zatelefonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatelefonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatɛlɛfɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: zatelefõnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatelefonować dk., telefonować ndk.

przysł. telefonicznie

Wiktionary

# zatelegrafować

wysłać depeszę, telegram, zawiadomić kogoś o czymś telegraficznie; zadepeszować

SJP.pl

# zatem

książkowo: spójnik przyłączający zdanie albo wyrażenie mu równoważne, przedstawiające skutek tego, o czym wcześniej była mowa albo wniosek wynikający z treści poprzedniego zdania (np. Nie dostarczono wszystkich materiałów, zatem musieliśmy skierować sprawę do sądu.); a zatem, więc

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.

(1.2) książk. w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim

partykuła

(2.1) książk. w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteś chory, zatem nigdzie nie pojedziesz.

(1.1) Wtedy przyjąwszy mnie Pelej wojownik do zamku swojego, z wszelkiem staraniem wychował i twoim być druhem rozkazał. Zatem i kości nasze niech leżą w dzbanie tym samym. (Homer: Iliada, Pieśń XXIII)

(1.2) Spotkanie jest w środę, a zatem jutro.

(2.1) – Mamy do ciebie sprawę. – A zatem usiądźmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzatɛ̃m, AS: zatẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) a zatem, więc, a więc, toteż

(1.2) czyli, to znaczy, innymi słowy, a więc

(2.1) więc, a więc

Wiktionary

# zatemby

spójnik "zatem" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# zatemperować

zaostrzyć koniec ołówka, kredki lub innego przedmiotu; natemperować

SJP.pl

# zatępić

dawniej: stępić

SJP.pl

# zatęsknić

zacząć odczuwać tęsknotę

SJP.pl

czasownik

(1.1) poczuć tęsknotę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zatęskniłem do niej bardzo, nie mogłem już sam siebie oszukiwać, więc starałem się, aby mnie inni łudzili.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. tęsknie, tęskno

rzecz. tęsknica ż., tęsknienie n., tęsknota ż., tęsknotka ż., utęsknienie n.

czas. tęsknić

przym. tęskny

Wiktionary

# zatęskniony

taki, który się zatęsknił (bardzo się stęsknił)

SJP.pl

# zatętniały

dawniej: zatętnić

SJP.pl

# zatętnieć

dawniej: zatętnić

SJP.pl

# zatkać

zamknąć dostęp, przepływ

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zatykać)

(1.1) dokonany od|zatykać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rabin nabił karabin cebulą zatkał i kozę zabił.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzatkat͡ɕ, AS: zatkać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatkanie n., zatyczka

czas. zatykać

Wiktionary

# zatkajdziura

potocznie: mężczyzna zastępujący kogoś lub coś; zapchajdziura

SJP.pl

# zatkalik

chrząszcz; wyrynnik

SJP.pl

# zatkalikowate

podrodzina chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych; wyrynnikowate

SJP.pl

# zatkalikowaty

o cechach zatkalikowatych (podrodzina chrząszczy)

SJP.pl

# zatkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatkać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtkãɲɛ, AS: zatkãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatkać, zatykać

rzecz. zatyczka ż.

Wiktionary

# zatlić

1. zacząć się słabo palić;
2. zaistnieć

SJP.pl

# zatlony

taki, który się zatlił (zaczął się słabo palić)

SJP.pl

# zatocze

dawniej: zakole; łuk

SJP.pl

Zatocze – kolonia wsi Wołowiec w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Nowogard.

W latach 1975–1998 kolonia administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# zatoczek

przedstawiciel ślimaków z rodziny zatoczków, żyjący w wodach słodkich o bujnej roślinności

SJP.pl

Zatoczkowate (Planorbidae) – rodzina ślimaków płucodysznych z rzędu nasadoocznych (Basommatophora) obejmująca gatunki o zróżnicowanym kształcie i wielkości muszli (dyskowate, jajowato-stożkowate i czapeczkowate), drobnym ciele, nitkowatych czułkach i oczach położonych u ich nasady. Ślimaki te zamieszkują płytkie zbiorniki wody słodkiej. Spotykane w akwariach, gdzie są niechciane ze względu na szybkie rozmnażanie i przybieranie rozmiaru plagi.. Są żywicielami pośrednimi różnych gatunków przywr.

Wikipedia

# zatoczka

mała zatoka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała zatoka

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: zatoczek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Toteż kiedy Shaler i Cleveland znaleźli się w Zatoce Kalifornijskiej i odkryli nową, nie mającą jeszcze nazwy zatoczkę, nazwali ją imieniem swego przyjaciela. Nazwa ta utrzymała się dotychczas.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatoka ż., zatoczek m.

czas. zatoczyć dk., zataczać ndk.

przysł. zatokowo

przym. zatokowy

Wiktionary

# zatoczkowate

rodzina ślimaków płucodysznych z rzędu nasadoocznych

SJP.pl

Zatoczkowate (Planorbidae) – rodzina ślimaków płucodysznych z rzędu nasadoocznych (Basommatophora) obejmująca gatunki o zróżnicowanym kształcie i wielkości muszli (dyskowate, jajowato-stożkowate i czapeczkowate), drobnym ciele, nitkowatych czułkach i oczach położonych u ich nasady. Ślimaki te zamieszkują płytkie zbiorniki wody słodkiej. Spotykane w akwariach, gdzie są niechciane ze względu na szybkie rozmnażanie i przybieranie rozmiaru plagi.. Są żywicielami pośrednimi różnych gatunków przywr.

Wikipedia

# zatoczkowaty

o cechach zatoczkowatych (rodzina ślimaków)

SJP.pl

# zatoczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zataczać)

(1.1) zob. zataczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Postanowił zatoczyć wielki krąg i minąwszy z daleka Bejgołę dojść w te strony, gdzie spało miasteczko na wielkim trakcie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zataczać

rzecz. zatoczka ż.

Wiktionary

# zatoka

część oceanu, morza lub jeziora wcinająca się w ląd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

(1.2) anat. przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

(1.3) rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania

(1.4) techn. kieszeń w obudowie do zamontowania określonego podzespołu

(1.5) daw. zakole rzeki

Wiktionary

- zatoka – część brzegu zbiornika wodnego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacht wpłynął do zatoki.

(1.2) Wiele osób ma chore zatoki.

(1.3) Autobus zatrzymał się w zatoce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtɔka, AS: zatoka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zatoka ż.

:: zdrobn. zatoczka ż.

przym. zatokowy, przedzatokowy

czas. zataczać

przysł. zatokowo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Zatoka ż.

:: zdrobn. zatoczka ż.

przym. zatokowy, przedzatokowy

czas. zataczać

przysł. zatokowo

frazeologia.

etymologia.

kalka z etym|łac|sinus.

uwagi.

tłumaczenia.

* aleucki: (1.1) uddaq, uda-x̂

* angielski: (1.1) gulf, bay, creek, bight, cove, sound, inlet; (1.2) sinus; (1.3) lay-by, waiting bay, pull-off

* arabski: (1.1) خليج m. (ḫalīǧ)

* baskijski: (1.1) golko, badia

* białoruski: (1.1) заліў m.; (1.2) пазуха ż.

* bułgarski: (1.1) залив m.; (1.2) синус m.; (1.3) отбивка ż.

* chorwacki: (1.1) zaljev m.

* duński: (1.1) bugt w.; (1.2) bihule w.

* esperanto: (1.1) golfo; (1.2) sinuso; (1.3) apudvojo, ĉevojo

* farerski: (1.1) vík ż.

* fidżyjski: (1.1) toba

* fiński: (1.1) lahti

* francuski: (1.1) golfe m., baie ż.; (1.2) sinus m.; (1.3) aire ż. (de repos)

* gudźarati: (1.1) અખાત m. (akhāta)

* hiszpański: (1.1) golfo m., bahía, ensenada ż.; (1.2) seno m.

* interlingua: (1.1) baia, golfo

* inuktitut: (1.1) ᐊᑯᖅ

* islandzki: (1.1) flói m., vík ż., vogur m., fjörður m.

* karaimski: (1.1) тиль

* kaszubski: (1.1) łãka ż., zatoka ż.

* kataloński: (1.1) badia ż.

* łaciński: (1.1) baia ż., sinus m.

* niemiecki: (1.1) Bucht ż.; (1.2) Nasenhöhle ż.

* norweski (bokmål): (1.2) bihule

* nowogrecki: (1.1) κόλπος m.; (1.2) κόλπος m.

* rosyjski: (1.1) залив m.; (1.2) пазуха ż.; (1.3) карман m.; (1.4) шасси n., корзина ż., штаны m.

* sanskryt: (1.1) कुक्षि m., क्षयण m.

* slovio: (1.1) zaliv (залив)

* szwedzki: (1.1) golf w., vik w., bukt w.

* ukraiński: (1.1) затока ż.; (1.2) пазуха ż.

* wenedyk: (1.1) baja ż.

* węgierski: (1.1) öböl

* włoski: (1.1) baia ż., golfo m.; (1.2) sino m.; (1.3) piazzola ż., piazzuola ż. (di sosta)

źródła.

== zatoka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hydrol. zatoka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) Zatoka Gduńskô

synonimy.

Wiktionary

# zatokowaty

1. przypominający kształtem zatokę;
2. piestrzyca zatokowata - gatunek grzyba z rodziny piestrzycowatych

SJP.pl

# zatokowo

przysłówek

(1.1) bot. z wycięciami w kształcie zakoli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brzegi liścia z gruczołami są zatokowo piłkowane.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatoczka ż., zatoka ż.

przym. zatokowy

Wiktionary

# zatokowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z zatoką, dotyczący zatoki

(1.2) geogr. związany z Zatoką Perską

(1.3) hist. polit. związany z wojną w Zatoce Perskiej

(1.4) anat. med. związany z zatokami w organach wewnętrznych

(1.5) paleont. związany z linią zetknięcia się przegrody ze skorupą u amonitów

(1.6) bot. związany z formą zagłębienia w strukturze łodygi lub liścia

(1.7) mot. związany z zatoką autobusową lub parkingową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektóre źródła twierdzą, że Prąd Zatokowy ma początek w Zatoce Meksykańskiej.

(1.3) Takim właśnie atakiem był w okresie Wojny Zatokowej zorganizowany szturm holenderskich hackerów….

(1.6) Dorosłe chrząszcze po przezimowaniu przyczyniają się do powstawania żeru zatokowego, charakterystycznych zakoli na brzegach blaszek liścia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatoczka ż., zatoka ż.

przym. przedzatokowy

przysł. zatokowo

Wiktionary

# zatonąć

czasownik nieprzechodni

(1.1) dokonany od|tonąć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pirackie szalupy zatonęły w kilka chwil.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatonięcie n., toniec mzw.

czas. tonąć

Wiktionary

# zatonięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatonąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tonąć ndk., zatonąć dk.

rzecz. tonięcie n.

Wiktionary

# zatonięty

rzadko: taki, który zatonął

SJP.pl

# zatoński

nazwisko

SJP.pl

Zatoński

- Jerzy Zatoński
- Witold Zatoński

Zatonski, ukr. Затонський (Zatonskyj)

- Alexander Zatonski
- Dmitrij Zatonski
- Dmytro Zatonski
- Wołodymyr Zatonski

Wikipedia

# zatopek

nazwisko

SJP.pl

# zatopić

czasownik przechodni dokonany (ndk. topić, zatapiać)

(1.1) spowodować, że coś przykryje woda

czasownik zwrotny zatopić się

(2.1) dokonany od|zatapiać się. (albo topić się)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niemcy zatopili już dwa torpedowce amerykańskie (dzisiaj jest w gazetach, że wczoraj utopili trzeci).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtɔpʲit͡ɕ, AS: zatopʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatopienie n., zatapianie n., topielica ż., topielec mos./mzw.

czas. zatapiać ndk.

Wiktionary

# zatopienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatopić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatɔˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zatopʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatapianie n., topielica ż., topielec mos./mzw.

czas. zatopić dk., zatapiać ndk.

Wiktionary

# zatopolice

Zatopolice – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Zakrzew. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Do wsi można dojechać autobusem gminnym 101.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Cerekwi.

Wikipedia

# zatopowy

przymiotnik od: zatop

SJP.pl

# zator

1. przeszkoda zatrzymująca normalny bieg wody;
2. nagromadzenie spraw przeszkadzających w normlanym funkcjonowaniu;
3. zamknięcie naczynia krwionośnego przez obce ciało, zakrzep

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie małopolskim;

Wiktionary

- zator:

1. nagromadzenie czegoś w jednym miejscu przeszkadzające w ruchu lub przepływie wody
2. zator naczyniowy – chorobliwe zjawisko zamknięcia naczynia krwionośnego przez materiał zakrzepowy, fragment tkanki itp. mogące prowadzić do zawału związanej z tym naczyniem tkanki organizmu
3. nagromadzenie się jakichś spraw lub zajęć utrudniające normalne funkcjonowanie lub przebieg czegoś

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzatɔr, AS: zator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatorzanin m., zatorzanka ż.

przym. zatorski

Wiktionary

# zatorowość

zatorowość płucna - pełne lub częściowe zamknięcie tętnicy płucnej lub jej odgałęzień przez skrzepliny

SJP.pl

# zatorowy

przymiotnik od: zator

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zatorem, dotyczący zatoru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zator mrz.

Wiktionary

# zatorski

od miejscowości: Zator

SJP.pl

# zatory

1. przeszkoda zatrzymująca normalny bieg wody;
2. nagromadzenie spraw przeszkadzających w normlanym funkcjonowaniu;
3. zamknięcie naczynia krwionośnego przez obce ciało, zakrzep

SJP.pl

Zatory – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Zatory. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Narwią.

Wieś szlachecka położona w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego, była własnością Stanisława Mińskiego.

Wikipedia

# zatorzanin

mieszkaniec Zatora

SJP.pl

# zatorzanka

mieszkanka Zatora

SJP.pl

# zatorze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) toponim; nazwa kilkunastu dzielnic i osiedli polskich miast

Wiktionary

## Części miast w Polsce

- Zatorze – dzielnica Elbląga
- Zatorze – osiedle Ełku
- Zatorze – dzielnica Gliwic
- Zatorze – osiedle Konina
- Zatorze – osiedle Kwidzyna
- Zatorze – dzielnica Leszna
- Zatorze – dzielnica Nowej Soli
- Zatorze – dzielnica Olecka
- Zatorze – dzielnica Olsztyna
- Zatorze – dzielnica Płotów
- Zatorze – dzielnica Poznania
- Zatorze – dzielnica Sanoka
- Zatorze – dzielnica Słupska
- Zatorze – dzielnica Sulechowa
- Zatorze – osiedle Szamotuł
- Zatorze – osiedle Tczewa
- Zatorze – dzielnica Żar

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Zatorzu mają powstać kolejne bloki.

Wiktionary

# zatowarować

potocznie: zaopatrzyć sklep w towar

SJP.pl

# zatowarowywać

zaopatrywać sklepy w towary

SJP.pl

# zatrat

zranienie górnej krawędzi kopyta u konia

SJP.pl

Zatrat – rana w okolicy korony kopyta konia, powstała na skutek np. ścigania się konia (następowanie tylnymi kończynami na piętki przednich) strychowania, najczęściej jednak wskutek skaleczenia jej źle umocowaną podkową drugiej kończyny z ostrymi hacelami. Zaniedbanie zatratu może spowodować poważną chorobę kopyta.

Wikipedia

# zatrata

1. zagłada, całkowite zniszczenie czegoś;
2. zanik czegoś

SJP.pl

# zatratowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatratować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatratować dk.

Wiktionary

# zatratowywać

tratując, zabijać kogoś; rozjeżdżać

SJP.pl

# zatrawiec

zatrawiec brązowawy - gatunek chrząszcza z rodziny poświętnikowatych

SJP.pl

# zatrop

w łowiectwie: miejsce w pobliżu tropu zwierzęcia

SJP.pl

# zatroskać

zatroskać się:
1. odczuć lub okazać troskę, niepokój;
2. zacząć myśleć o kimś lub o czymś z troską

SJP.pl

# zatroskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatroskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troska ż., troskanie n., troszczenie n., zatroszczenie n.

czas. zatroskać dk., troskać ndk., troszczyć ndk., zatroszczyć dk.

przym. zatroskany

Wiktionary

# zatroskany

przymiotnik

(1.1) przejęty troską o kogoś lub coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józia była zatroskana o jego zdrowie.

(1.1) Niczego nie wytłumaczyli zatroskanym rodzicom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatroskanie n., zatroszczenie n., troska ż.

czas. zatroszczyć się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaniepokojony, zmartwiony, smutny

Wiktionary

# zatruć

1. dodać do czegoś trucizny;
2. zanieczyścić środowisko, przyrodę itp.;
3. zaszkodzić organizmowi, spowodować jakąś chorobę;
4. przenośnie: wprowadzić niepokój, utrudnić coś;
5. zatruć się - wchłonąć, spożyć coś trującego

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dodać substancje toksyczną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., zatruwanie n., trutka ż., zatrucie n., trucizna ż.

czas. wytruwać, zatruwać ndk.

przym. zatruty, trujący

Wiktionary

# zatrucie

1. dodać do czegoś trucizny;
2. zanieczyścić środowisko, przyrodę itp.;
3. zaszkodzić organizmowi, spowodować jakąś chorobę;
4. przenośnie: wprowadzić niepokój, utrudnić coś;
5. zatruć się - wchłonąć, spożyć coś trującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. toksykol. stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

Wiktionary

Zatrucie – zespół objawów chorobowych wywołanych działaniem na organizm substancji trującej podanej w szkodliwej dla niego dawce. Substancje szkodliwe mogą być połknięte, wdychane, wstrzyknięte lub mogą wchłonąć się przez skórę. Każda substancja może być trująca, jeśli zażyje się jej zbyt dużo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy spotkałeś przypadek zatrucia gąską zielonką?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trucizna ż., zatruwanie n.

czas. zatruwać ndk., zatruć dk.

przym. trujący, zatruty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intoksykacja, toksykoza

Wiktionary

# zatrudniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatrudnić)

(1.1) dawać komuś pracę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rosnąc w siły, w znaczenie społeczne, musi burżuazja zatrudniać coraz większą ilość proletariuszy, musi odrywać chłopa od ziemi, rzemieślnika od warsztatu i zamieniać ich w proletariuszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtrudʲɲät͡ɕ, AS: zatrudʹńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatrudnienie n., zatrudnianie n.

czas. zatrudnić

Wiktionary

# zatrudnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrudniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatrudʲˈɲä̃ɲɛ, AS: zatrudʹńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrudnić, zatrudniać ndk.

Wiktionary

# zatrudnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zatrudniać)

(1.1) dokonany od|zatrudniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtrudʲɲit͡ɕ, AS: zatrudʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatrudnienie n., zatrudnianie n.

czas. zatrudniać ndk., trudnić się ndk.

Wiktionary

# zatrudnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrudnić.

(1.2) liczba zatrudnionych

(1.3) bycie pracownikiem, pozostawanie w stosunku pracy

Wiktionary

Zatrudnienie (praca w sensie prawnym) – odpłatne zaangażowanie pracy ludzkiej w działalność produkcyjną lub usługową podmiotu gospodarczego na podstawie umowy między dwiema stronami, pierwszą będącą pracodawcą i drugą zwaną pracownikiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zatrudnienie dobrego pracownika to nie lada sztuka.

(1.2) Zatrudnienie w przemyśle wzrosło o 2% w ujęciu rocznym.

(1.3) Wkrótce kończy się okres pańskiego zatrudnienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zatrudʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrudnić dk., zatrudniać ndk., trudnić się ndk.

przym. zatrudnieniowy

Wiktionary

# zatrudnieniowy

przymiotnik od: zatrudnienie

SJP.pl

# zatrudniona

kobieta, która wykonuje określoną pracę zawodową

SJP.pl

# zatrudniony

taki, który gdzieś pracuje, wykonuje płatne zajęcie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający zatrudnienie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek posiadający zatrudnienie

forma czasownika.

(3.1) ims. przym. bierny od zatrudnić

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Jeśli nie dojdzie do porozumienia, współdecydowanie zatrudnionych zostanie zapewnione na mocy ustawy.

(3.1) Według urzędników, zmiany nie wpłyną na liczbę zatrudnionych nauczycieli i na wysokość ich pensji.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pracownik

Wiktionary

# zatruwać

czasownik niedokonany

(1.1) dodawać substancje toksyczną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., zatruwanie n., zatrucie n., trutka ż.

czas. wytruwać, zatruć dk.

przym. zatruty

Wiktionary

# zatruwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatruwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatruˈvãɲɛ, AS: zatruvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatruwać, zatruć

rzecz. trujak mzw., zatrucie

Wiktionary

# zatrważać

1. wywoływać w kimś lęk;
2. zatrważać się - czuć trwogę

SJP.pl

# zatrważający

taki, który niesie trwogę, powoduje lęk, niepokój, tworzy poczucie zagrożenia; przerażający, okropny, straszny

SJP.pl

# zatrwian

roślina ozdobna z rodziny zawciągowatych

SJP.pl

Zatrwian (Limonium Mill.) – rodzaj roślin kwiatowych z rodziny ołownicowatych. Wyodrębnia się tu ok. 350 do ponad 600 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje rozległe obszary, głównie w strefach umiarkowanych obu półkul. Większość gatunków występuje w pasie od Wysp Kanaryjskich przez śródziemnomorski rejon Europy i Afryki do wschodniej Azji (Japonia, Tajwan). Nieliczne gatunki rosną w Ameryce Północnej i Południowej, południowej Afryce i Australii. Wiele gatunków jest odpornych na zasolenie gleb, toteż porastają solniska, przybrzeża słonych jezior i mórz. Przeważnie też dobrze tolerują suchy klimat i słabe gleby, w tym górskie. Są owadopylne.

Wikipedia

# zatrwożony

1. wywołać strach, wzbudzić niepokój, grozę; przerazić, przestraszyć;
2. zatrwożyć się:
a) odczuć strach; przerazić się, przestraszyć się;
b) zacząć bać się o kogoś lub o coś; zaniepokoić się

SJP.pl

# zatrwożyć

1. wywołać strach, wzbudzić niepokój, grozę; przerazić, przestraszyć;
2. zatrwożyć się:
a) odczuć strach; przerazić się, przestraszyć się;
b) zacząć bać się o kogoś lub o coś; zaniepokoić się

SJP.pl

# zatrybiać

załapywać; potocznie:
1. zaczynać sprawnie funkcjonować;
2. zaczynać rozumieć

SJP.pl

# zatrybić

załapać; potocznie:
1. zacząć sprawnie funkcjonować, zadziałać jak należy;
2. zacząć rozumieć; zajarzyć

SJP.pl

# zatrząsać

1. silnie, gwałtownie poruszać czymś; wstrząsać;
2. powodować drżenie ciała;
3. wywoływać silne emocje; wstrząsać;
4. dominować nad czymś

SJP.pl

# zatrząść

czasownik przechodni dokonany (ndk. trząść)

(1.1) dokonany od|trząść.

czasownik zwrotny dokonany zatrząść się (ndk. trząść się)

(2.1) dokonany od|trząść się.

Wiktionary

# zatrzask

1. guzik złożony z dwóch części wchodzących jedna w drugą; zatrzaska;
2. zamek sprężynowy u drzwi lub okien, który sam się zatrzaskuje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kraw. zapięcie ubrania, składające się z dwóch części wchodzących jedna w drugą

(1.2) techn. automatyczne zamknięcie drzwi; zamek sprężynowy lub magnetyczny działający na zasadzie zapadki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzask mrz.

przym. trzaśnięty

czas. zatrzaskiwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. zatrzaska

Wiktionary

# zatrzaska

gwarowo: zatrzask - guzik złożony z dwóch części wchodzących jedna w drugą

SJP.pl

# zatrzaskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrzaskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrzaskać dk.

Wiktionary

# zatrzaskiwać

zamykać coś gwałtownie (z trzaskiem)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatrzasnąć)

(1.1) zamykać gwałtownie i głośno

(1.2) zamykać coś w taki sposób, że nie da się tego otworzyć klamką lub nie można się przez to wydostać

czasownik zwrotny niedokonany zatrzaskiwać się (dk. zatrzasnąć się)

(2.1) zamykać się gwałtownie i głośno

(2.2) zamykać się w taki sposób, że nie można zostać otwartym klamką lub nie można się skądś wydostać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak powszechnego zaufania i poparcia nigdy nie doczekał się Piłsudski, przed którym demonstracyjnie zatrzaskiwali okiennice swoich domostw mieszkańcy Kielc.

(1.2) Napastnicy schowali się na klatce, zatrzaskując za sobą drzwi.

(2.2) A co jeśli pomylisz drzwi i zamiast do łazienki wyjdziesz na korytarz, przy okazji zatrzaskując się na nim bez klucza?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatrzask m.

czas. zatrzaskać dk./ndk., zatrzasnąć dk.

Wiktionary

# zatrzaskiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrzaskiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrzaskiwać ndk.

Wiktionary

# zatrzaskowy

przymiotnik od: zatrzask

SJP.pl

# zatrzasnąć

zamknąć coś gwałtownie (z trzaskiem)

SJP.pl

# zatrzaśnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. karabińczyk.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Strażak zgubił zatrzaśnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈṭʃaɕɲik, AS: zaṭšaśńik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaczep

Wiktionary

# zatrzeć

1. zatuszować coś;
2. pocierając coś, sprawić, by stało się to niewidoczne lub zamazane

SJP.pl

# zatrzepka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez rozprowadzenie mąki z zimną wodą, wlewany powoli do gotującej się potrawy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na koniec zrobić zatrzepkę z łyżki mąki i wody, zalać. (z Internetu)

(1.1) Zatrzepka w zupie musi być, inaczej będzie to pomidorowy rosół, a nie zupa pomidorowa. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈṭʃɛpka, AS: zaṭšepka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrzepać dk.

Wiktionary

# zatrzepotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrzepotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepot m., trzepotanie n., trzepacz mos./mrz.

czas. zatrzepotać dk., trzepotać ndk.

Wiktionary

# zatrzepywać

dawniej: mocno trzepiąc, zaprawiać czymś potrawę

SJP.pl

# zatrzęsienie

potocznie: bardzo dużo, wiele; mnóstwo, mrowie, chmara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przen. pot. nadmiar, ogromna ilość czegoś, mnóstwo

(1.2) odczasownikowy od|zatrząść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ, AS: zaṭšẽũ̯śė̃ńe

Wiktionary

# zatrzymać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zatrzymywać)

(1.1) zob. zatrzymywać.

czasownik zwrotny dokonany zatrzymać się (ndk. zatrzymywać się)

(2.1) zob. zatrzymywać się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈṭʃɨ̃mat͡ɕ, AS: zaṭšỹmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatrzymanie n., zatrzymywanie n.

czas. trzymać

Wiktionary

# zatrzymana

kobieta pozbawiona wolności na określony czas

SJP.pl

# zatrzymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrzymać.

(1.2) pozbawienie kogoś wolności

Wiktionary

- zatrzymanie – zatrzymanie w prawie karnym procesowym, środek przymusu
- zatrzymanie – zatrzymanie w terminologii brydżowej
- zatrzymanie pojazdu – pojęcie w ruchu drogowym
- nagłe zatrzymanie krążenia – termin kardiologiczny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzaṭʃɨ̃ˈmãɲɛ, AS: zaṭšỹmãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrzymać, zatrzymywać, trzymać

Wiktionary

# zatrzymany

człowiek pozbawiony wolności na pewien czas określony prawem

SJP.pl

# zatrzymywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatrzymać)

(1.1) unieruchamiać coś

(1.2) przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś

(1.3) zachować coś dla siebie

(1.4) aresztować

czasownik zwrotny niedokonany zatrzymywać się (dk. zatrzymać się)

(2.1) stawać w miejscu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Bonifacy zatrzymał wykonywanie programu komputerowego.

(1.3) Czy ten długopis nie będzie ci już potrzebny? Nie, zatrzymaj go (sobie)!

(1.4) Zatrzymywano go kilkakrotnie, ale nigdy nie postawiono mu konkretnych zarzutów.

(2.1) Samochód zatrzymywał się co chwilę w powoli przesuwającym się korku.

(2.1) Samochód w ostatniej chwili zatrzymał się przed przejściem dla pieszych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ, AS: zaṭšỹmyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatrzymywanie n., zatrzymanie n.

czas. trzymać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unieruchamiać, stopować

(1.2) wyłączać

(1.3) zarezerwować, odłożyć

(1.4) pojmać

Wiktionary

# zatrzymywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatrzymywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaṭʃɨ̃mɨˈvãɲɛ, AS: zaṭšỹmyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatrzymywać, zatrzymać, trzymać

Wiktionary

# zatulić

1. okryć, owinąć; opatulić;
2. rzadko:
a) tuląc, obdarzyć czułością;
b) stulić, wtulić

SJP.pl

# zatupać

1. tupnąć kilka razy;
2. potocznie: spowodować jakimś działaniem utratę istotnego znaczenia, np. zatupać problem

SJP.pl

# zatupywać

1. tupać kilka razy;
2. potocznie: powodować jakimś działaniem utratę istotnego znaczenia, np. zatupywać problem

SJP.pl

# zatwar

tropikalne drzewo z rodziny zatwarowatych

SJP.pl

# zatwardzać

czynić coś twardym; utwardzać

SJP.pl

# zatwardzająco

w sposób powodujący zatwardzenie

SJP.pl

# zatwardzenie

uczynić twardym; utwardzić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. med. utrudnione oddawanie stolca

Wiktionary

Zaparcie (potocznie: zatwardzenie, obstrukcja) – utrudniona lub nieczęsta (rzadziej niż 2 razy na tydzień) defekacja. W skrajnych przypadkach może być śmiertelne. Zaparcie ciężkie to mniej niż 2 wypróżnienia na miesiąc. Zaparcie może być definiowane jako zmiana rytmu wypróżnień lub oddawanie stolca z większym trudem.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zatwardziały, twardy

czas. twardnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obstrukcja, zaparcie

Wiktionary

# zatwardzialec

rzadko: człowiek zawzięty, uparty, nieustępliwy

SJP.pl

# zatwardzialej

stopień wyższy od przysłówka: zatwardziale

SJP.pl

# zatwardzialszy

stopień wyższy od przymiotnika: zatwardziały

SJP.pl

# zatwardziały

1. twardo obstający przy swoich poglądach, trwający w swoich przyzwyczajeniach, nałogach itp.; nieustępliwy, nieugięty, niereformowalny;
2. świadczący o takiej postawie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pozostający uparcie przy swoich przekonaniach czy przyzwyczajeniach; świadczący o takiej postawie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatwardzenie n., zatwardziałość ż.

przysł. zatwardziale

czas. twardnieć

przym. twardy

Wiktionary

# zatwardzić

uczynić twardym; utwardzić

SJP.pl

# zatwarnica

Zatwarnica (ukr. Затварниця, Zatwarnycia) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Lutowiska. Leży w dolinie potoku Głębokiego w pobliżu jego ujścia do Sanu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego..

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Michała Archanioła w Dwerniku. We wsi jest kościół filialny pw. Dobrego Pasterza.

Wikipedia

# zatwarowate

rodzina tropikalnych roślin dwuliściennych z rzędu ślazowców, do której należą m.in. kakaowiec i kola; orzesznikowate

SJP.pl

Wikipedia

# zatwarowaty

o cechach zatwarowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zatweetować

[czytaj: zatłitować] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze (internetowym serwisie społecznościowym); ćwierknąć, tweetnąć

SJP.pl

# zatwierdzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatwierdzić)

(1.1) uznawać za obowiązujące

(1.2) zgadzać się oficjalnie na coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatwierdzacz mos., zatwierdzający mos., zatwierdzanie n., zatwierdzenie n.

czas. zatwierdzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legalizować, sankcjonować, uprawomocniać

(1.2) akceptować

Wiktionary

# zatwierdzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatwierdzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezatwierdzanie n., zatwierdzenie n.

czas. zatwierdzać ndk.

Wiktionary

# zatwierdzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznanie za obowiązujące; nadanie mocy prawnej

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatwierdzić, zatwierdzać

rzecz. zatwierdzanie n.

Wiktionary

# zatwierdzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zatwierdzać)

(1.1) dokonany od|zatwierdzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ, AS: zatfʹi ̯erʹʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatwierdzenie n.

czas. zatwierdzać

Wiktionary

# zatwitować

[czytaj: zatłitować] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze; ćwierknąć, tweetnąć, twittnąć, twitnąć, zatweetować, zatwittować

SJP.pl

# zatwittować

[czytaj: zatłitować] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze; ćwierknąć, tweetnąć, twittnąć, twitnąć, zatweetować, zatwitować

SJP.pl

# zatwór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pszcz. jednolity kawałek deski, płyt pilśniowej lub MDF, pozwalający oddzielić część ula od jego reszty lub stanowiący wylotek ula albo barci

Wiktionary

# zatybrze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. historyczna część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru;

Wiktionary

Zatybrze (wł. Trastevere) – rione, jedno z dwudziestu dwóch rioni Rzymu, tradycyjnych jednostek podziału administracyjnego miasta, dotyczącego części wewnątrz murów aureliańskich (z niewielkimi wyjątkami). Stanowi część gminy Municipio Roma I. Zatybrze to część Rzymu położona na prawym, zachodnim, brzegu Tybru. W czasach starożytnych była zamieszkiwana przez najuboższych. W 64 roku, za czasów Nerona, Zatybrze nie zostało zniszczone w czasie Wielkiego Pożaru Rzymu, ponieważ było oddzielone rzeką od głównej części miasta. Uznawane jest za najstarszą część Rzymu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zatybrski, zatybrzański

Wiktionary

# zatyczka

przedmiot, którym zatyka się jakiś otwór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedmiot, którym zatyka się jakiś otwór

(1.2) przedmiot, który zatyka się na jakiś trzpień

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtɨt͡ʃka, AS: zatyčka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatykanie n., zatkanie n.

czas. zatykać ndk., zatkać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) por|korek.

(1.2) por|nakładka.

Wiktionary

# zatyczkowy

przymiotnik od: zatyczka

SJP.pl

# zatykać

1. zapychać jakiś otwór, dziurę
2. umieszczać, umocowywać coś gdzieś
3. zatykać się - stawać się zatkanym, zapchanym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatkać)

(1.1) wkładać coś w otwór, zamykając go

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatknąć)

(2.1) umieszczać coś w jakimś miejscu (np. na słupie, na dachu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈtɨkat͡ɕ, AS: zatykać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatykanie n., zatkanie n., zatyczka ż., zatykacz m.

czas. zatkać, przytykać ndk., przytkać dk.

Wiktionary

# zatykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatykać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatɨˈkãɲɛ, AS: zatykãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatykać

rzecz. zatyczka ż.

Wiktionary

# zatykarka

maszyna do zatykania otworu spustowego wielkiego pieca

SJP.pl

# zatynkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatynkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatynkować dk.

rzecz. tynk mrz., tynkarz mos.

Wiktionary

# zatyrać

potocznie: zatyrać się - bardzo się zmęczyć, utrudzić się czymś; natyrać się, utyrać się, natrudzić się, spracować się

SJP.pl

# zatyrany

potocznie: bardzo zmęczony, wyczerpany wykonywaniem ciężkiej pracy; wykończony, utyrany, styrany, sterany, spracowany

SJP.pl

# zatytułować

czasownik dokonany

(1.1) nadać tytuł utworowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzatɨtuˈwɔvat͡ɕ, AS: zatytuu̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytuł m., zatytułowanie n., tytulatura ż.

czas. tytułować

przym. utytułowany

Wiktionary

# zatytułowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zatytułować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zatytułować dk.

Wiktionary

# zatyłki

tereny na tyłach posesji lub budynków

SJP.pl

# zatłuc

zabić tłukąc, bijąc

SJP.pl

# zatłukiwać

1. zabijać silnymi uderzeniami; utłukiwać;
2. zatłukiwać się - zabijać się wzajemnie w czasie walki

SJP.pl

# zatłuszczony

poplamiony tłuszczem

SJP.pl

# zauchensee

Altenmarkt im Pongau – gmina targowa w Austrii, położona w kraju związkowym Salzburg, w powiecie St. Johann im Pongau, na granicy Alp Salzburskich i pasma Radstädter Tauern. Jest znaną bazą narciarską i ośrodek sportowy. Leży około 65 km na południowy wschód od Salzburga. Liczy 3897 mieszkańców (1 stycznia 2015) na obszarze 48,63 km².

Wikipedia

# zaudytować

przeprowadzić audyt

SJP.pl

# zaufać

obdarzyć kogoś zaufaniem, powierzać mu swoje sekrety

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) powierzyć swoje sprawy osobie lub instytucji, której się ufa

(1.2) uznać, że czyjeś słowa, informacje itp. są prawdziwe

(1.3) uznać, że ktoś posiada jakieś umiejętności i potrafi je odpowiednio wykorzystać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po tym, jak mnie oszukałeś, nie potrafię ci już zaufać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwufat͡ɕ, AS: zau̯ufać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufanie n., ufność ż., dufanie n., zaufanie n., zaufany mos.

czas. ufać ndk., dufać ndk.

przym. ufny, zaufany

Wiktionary

# zaufana

kobieta zaufana

SJP.pl

# zaufanie

całkowite zawierzenie komuś, wiara w kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeświadczenie, że można komuś ufać

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bezgranicznym zaufaniem darzę tylko moją rodzinę.

(1.1) Mieli do niego zaufanie, bo był uczciwy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawuˈfãɲɛ, AS: zau̯ufãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufanie n., ufność ż., zaufaniec m., zaufany mos.

czas. zaufać dk., ufać ndk.

przym. ufny, zaufany

przysł. ufnie

ims. zaufany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ufność

Wiktionary

# zaufańszy

stopień wyższy od przymiotnika: zaufany

SJP.pl

# zaufany

taki, na którym można polegać; pewny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) godny zaufania, cieszący się czyimś zaufaniem, pewny

(1.2) przest. taki, który ufa komuś, czemuś; pokładający w kimś, czymś ufność, nadzieję; ufny, ufający

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek zaufany (1.1); powiernik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufanie n., ufność ż., dufanie n., zaufanie n.

czas. ufać ndk., dufać ndk., zaufać dk.

przym. ufny

Wiktionary

# zaum

język rosyjskiej poezji futurystycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. jęz. eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zaumizm m., zaumista m., zaumistka ż.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym2|ros|заумь|зáумь. < etym|ros|за-|ум. → za-, poza- + rozum, umysł, intelekt

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Zaum

* francuski: (1.1) zaoum m.

* rosyjski: (1.1) зáумь m.

* ukraiński: (1.1) заум m.

źródła.

== zaum (język wilamowski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) brzeg, obwódka, obrąbek, rąbek

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaumizm m., zaumista m., zaumistka ż.

Wiktionary

# zauraczać

urzekać;
1. wzbudzać w kimś zachwyt, podziw; oczarowywać;
2. rzucać na kogoś lub coś urok

SJP.pl

# zaurale

kraina w zachodnioazjatyckiej części Rosji

SJP.pl

# zauralski

przymiotnik

(1.1) geogr. położony za Uralem (względem Europy)

Wiktionary

# zauroczenie

fascynacja kimś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fascynacja kimś lub czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zauroczyć dk.

Wiktionary

# zauroczyć

1. ująć swoim urokiem, wzbudzić zachwyt; oczarować, urzec;
2. rzucić na kogoś lub coś urok; zaczarować, zamówić;
3. przedwczesnym mówieniem o czymś spowodować, że coś się nie uda; zapeszyć;
4. zauroczyć się - ulec czyjemuś urokowi, zostać oczarowanym

SJP.pl

# zaurolof

rodzaj dużego dinozaura kaczodziobego z rodziny hadrozaurów

SJP.pl

Zaurolof (Saurolophus, "jaszczurzy grzebień") – rodzaj dużego dinozaura kaczodziobego żyjącego w późnej kredzie, około 70 milionów lat temu, w Ameryce Północnej (dzisiejsza Kanada i Stany Zjednoczone) oraz Azji (Mongolia). Jeden z kilku rodzajów dinozaurów znanych z różnych kontynentów. Cechował się spiczastym grzebieniem sterczącym z góry i tyłu głowy. Zwierzę żywiło się roślinami, poruszało się na dwóch lub czterech kończynach.

Wikipedia

# zauropelta

rodzaj dinozaura pancernego z rodziny nodozaurów; peltozaur

SJP.pl

Zauropelta (Sauropelta) (łac. jaszczurza tarcza) – rodzaj dinozaura pancernego żyjącego we wczesnym okresie kredowym w Ameryce Północnej. Wyróżnia się tylko jeden gatunek S. edwardsorum, aczkolwiek nie wyklucza istnienia innych. Pod względem anatomii zauropelta należy do najlepiej poznanych nodozaurów. Jej szczątki odnaleziono w stanach Wyoming, Montana, a prawdopodobnie także w Utah. Jest ona także najwcześniejszym rodzajem swej rodziny, albowiem jej pozostałości pochodzące w większości z formacji Cloverly datowane są na około 115 do 110 milionów lat.

Wikipedia

# zauropod

roślinożerny dinozaur żyjący ok. 65 mln lat temu; największe zwierzę lądowe, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi

SJP.pl

Zauropody (Sauropoda) – infrarząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia). Należały do niego największe zwierzęta lądowe, jakie kiedykolwiek stąpały po ziemi. Wszystkie były roślinożerne. Odkryto, że ostatnie z zauropodów, żyjące około 65 mln lat temu na terenie dzisiejszych Indii, mogły żywić się także trawami, na co wskazują przeprowadzone przez Caroline Stromberg i współpracowników badania skamieniałych odchodów znalezionych w Indiach. Wcześniej uważano, że trawy pojawiły się długo po wymarciu dinozaurów (w oligocenie).

Wikipedia

# zauropodomorf

przedstawiciel podrzędu roślinożernych dinozaurów z rzędu gadziomiednicznych

SJP.pl

# zauropodomorfy

przedstawiciel podrzędu roślinożernych dinozaurów z rzędu gadziomiednicznych

SJP.pl

Zauropodomorfy (Sauropodomorpha) – grupa długoszyjnych, roślinożernych dinozaurów z rzędu gadziomiednicznych wśród których były największe zwierzęta, jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi.

Wikipedia

# zauroposejdon

olbrzymi zauropod żyjący we wczesnej kredzie na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej

SJP.pl

Zauroposejdon (Sauroposeidon) – rodzaj olbrzymiego zauropoda z grupy Titanosauriformes żyjącego we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Został opisany w 2000 roku przez Mathew Wedela i współpracowników w oparciu o cztery kręgi szyjne (OMNH 53062) odkryte w datowanych na apt-alb osadach formacji Antlers w Atoka County na południu stanu Oklahoma.

Wikipedia

# zauropsyd

przedstawiciel jednej z głównych gromad kręgowców

SJP.pl

Zauropsydy (Sauropsida) – jeden z dwóch głównych kladów owodniowców (obok synapsydów), który rozdzielił się na dwie główne linie ewolucyjne: anapsydy, charakteryzujące się czaszką pozbawioną otworów skroniowych, oraz diapsydy, w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk.

Wikipedia

# zauropsydy

przedstawiciel jednej z głównych gromad kręgowców

SJP.pl

Zauropsydy (Sauropsida) – jeden z dwóch głównych kladów owodniowców (obok synapsydów), który rozdzielił się na dwie główne linie ewolucyjne: anapsydy, charakteryzujące się czaszką pozbawioną otworów skroniowych, oraz diapsydy, w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk.

Wikipedia

# zauropteryg

przedstawiciel nadrzędu wymarłych gadów morskich

SJP.pl

# zauropterygi

nadrząd wymarłych gadów morskich

SJP.pl

Zauropterygi, płetwojaszczury (Sauropterygia) – nadrząd wymarłych gadów morskich, do których zaliczamy: plezjozaury, notozaury i być może plakodonty (klasyfikacja jest niepewna). Przedstawiciele grupy Sauropterygia mieli opływowe ciała, cztery kończyny przekształcone w odnóża pływne. Były dobrze przystosowane do życia w wodzie. Żyły podczas ery mezozoicznej.

Rzędy

- Plakodonty (Placodontia)
- Notozaury (Nothosauroidea)
- Plezjozaury (Plesiosauria)

Wikipedia

# zaurornitoid

rodzaj dinozaura z rodziny troodonów

SJP.pl

Zaurornitoid (Saurornithoides) – dinozaur z rodziny troodonów.

Wikipedia

# zaurornitolest

rodzaj dinozaurów z rodziny dromeozaurów

SJP.pl

Zaurornitolest (Saurornitholestes) – rodzaj ptakopodobnych dinozaurów z rodziny dromeozaurów.

Wikipedia

# zausznica

1. dawniej: ozdoba noszona na uchu;
2. dawniej: kobieta zaufana; powierniczka, przyjaciółka

SJP.pl

# zausznictwo

bycie czyimś zausznikiem

SJP.pl

# zauszniczek

zdrobnienie od: zausznica

SJP.pl

# zauszniczka

zdrobnienie od: zausznica

SJP.pl

# zausznie

→ zauszny

SJP.pl

#### Patrz:

zauszny

# zausznik

człowiek zaufany; powiernik, przyjaciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. powiernik, potajemnie dostarczający różnych informacji

(1.2) pot. dawny przyjaciel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) opt. część okularów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) zool. perkoz zausznik, gatunek ptaka wędrownego z rodziny perkozów;

Wiktionary

Perkoz zausznik, zausznik (Podiceps nigricollis) – gatunek średniej wielkości, przeważnie wędrownego ptaka wodnego z rodziny perkozów (Podicipedidae), zamieszkującego Europę poza skrajami północnymi i zachodnimi (od połowy XIX wieku stopniowo rozszerza swój zasięg w tym kierunku), zachodnią część Ameryki Północnej od Kanady do Gwatemali, północną, wschodnią i południową Afrykę oraz środkową, południową i wschodnią Azję wraz z Bliskim Wschodem. Przeloty marzec – kwiecień i sierpień – listopad. Południowe populacje osiadłe.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ucho n., uszatka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powiernik, szpieg

(1.2) druh, kamrat, kum

(3.1) perkoz zausznik

Wiktionary

# zauszny

1. będący za uchem, zakładany za uszy;
2. dawniej: mówiony w tajemnicy, do ucha

SJP.pl

# zautoryzować

autoryzować;
1. zatwierdzić, zezwolić;
2. zezwolić przedsiębiorstwu na posługiwanie się określoną marką, dawać swoje pełnomocnictwo;
3. zezwolić na wydanie, przekład swojego dzieła

SJP.pl

# zauważać

1. dostrzegać coś, uświadamiać sobie
2. czynić pewne uwagi, twierdzić coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zauważyć)

(1.1) niedokonany od|zauważyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawuˈvaʒat͡ɕ, AS: zau̯uvažać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uwaga ż., zauważanie n.

czas. zauważyć, uważać

przym. uważny, zauważalny, niezauważalny

przysł. uważnie, zauważalnie, niezauważalnie

wykrz. uwaga

Wiktionary

# zauważalnie

przysłówek

(1.1) w sposób zauważalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zauważanie n., zauważanie n.

czas. zauważać ndk., zauważyć dk.

przym. zauważalny

Wiktionary

# zauważalność

cecha tego, co da się zauważyć

SJP.pl

# zauważalny

dający się zauważyć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dający się zauważyć

(1.2) przen. znaczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U zwierząt zauważalne są bowiem związki monogamiczne (gibony), jak i poligamiczne (goryle).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zauważenie n.

czas. zauważyć dk., zauważać dk.

przysł. zauważalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dostrzegalny, obserwowalny, widoczny

(1.2) znaczny

Wiktionary

# zauważanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| zauważać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawuvaˈʒãɲɛ, AS: zau̯uvažãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zauważać, zauważyć

rzecz. uwaga ż.

wykrz. uwaga

przysł. zauważalnie

Wiktionary

# zauważenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zauważyć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wrogowie posiadali zaawansowaną sztuczną inteligencję – w przypadku zauważenia postaci gracza nie tylko strzelali w jego stronę, ale też wzywali posiłki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawvaˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zau̯važẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zauważyć

rzecz. uwaga ż.

wykrz. uwaga

przym. zauważalny

Wiktionary

# zauważyć

1. zwrócić na coś uwagę;
2. zrobić uwagę na jakiś temat

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zauważać)

(1.1) dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku

(1.2) zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zauważyłeś bliznę na jej ramieniu?

(1.2) Jak słusznie zauważył mój przedmówca, problem zapewnienia bezpieczeństwa na stadionach jest znacznie bardziej skomplikowany.

(1.2) Do końca XX wieku uznawano tylko 1 gatunek omawianego rodzaju, choć wcześniej zauważono różnice w rozmiarach i ubarwieniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawuˈvaʒɨt͡ɕ, AS: zau̯uvažyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uwaga ż., zauważanie n., zauważenie n.

przym. uważny, zauważalny, niezauważalny

czas. uważać ndk., zauważać

wykrz. uwaga

przysł. zauważalnie, niezauważalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spostrzec

Wiktionary

# zaułek

niedługa, wąska uliczka, umieszczona zwykle między budynkami, niemająca wylotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwuwɛk, AS: zau̯uu̯ek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kącik, zakamarek, zakątek

Wiktionary

# zaułkowy

przymiotnik od: zaułek

SJP.pl

# zaw.

skrót od:
1. zawodowy;
2. zawodnik

SJP.pl

# zawacki

nazwisko

SJP.pl

# zawada

rzecz niepotrzebna, stojąca na drodze, zawadzająca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. osoba, rzecz lub sytuacja, która przeszkadza w czymś, utrudnia wykonanie czegoś

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 66, w tym 39 podstawowych

- Zawada – część miasta Czaplinek
- Zawada – część miasta Elbląg
- Zawada – część miasta Jaworzno
- Zawada – część miasta Nowy Sącz
- Zawada – część miasta Orzesze
- Zawada – część miasta Wodzisław Śląski
- Zawada – część miasta Zielona Góra

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zawadzanie n.

czas. zawadzać ndk., wadzić ndk.

Wiktionary

# zawadczanin

mieszkaniec Zawadzkiego (miasta w Polsce); zawadzczanin

SJP.pl

# zawadczanka

mieszkanka Zawadzkiego (miasta w Polsce); zawadzczanka

SJP.pl

# zawadiacki

właściwy zawadiace, buńczuczny, czupurny, zuchowaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający tendencję do awanturowania się, wybuchowości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Śmiało, stary przyjacielu! — wyraził jego zawadiacki, dźwięczny jak dzwonek głos.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadiak mos., zawadiaka mos., zawadiackość ż., zawadiactwo n.

czas. zawadiaczyć ndk.

przysł. zawadiacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwacki

Wiktionary

# zawadiacko

przysłówek

(1.1) w sposób zawadiacki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naszeptały coś na ucho śmiałkom i ci wyrywali się ku miastu zawadiacko, wbrew rozwadze, wbrew starej prawdzie i dlatego wbrew woli ogółu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadiackość ż., zawadiactwo n., zawadiaczenie n., zawadiak mos., zawadiaka mos.

czas. zawadiaczyć ndk.

przym. zawadiacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awanturniczo

Wiktionary

# zawadiackość

skłonność do wywoływania awantur; buńczuczność, czupurność, zaczepność, zuchowatość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest zawadiackie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadiak mos., zawadiaka mos., zawadiactwo n.

czas. zawadiaczyć ndk.

przym. zawadiacki

przysł. zawadiacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwackość

Wiktionary

# zawadiak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba skłonna do awanturowania się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Istny zawadiaka ze stepów Zaporoża, któremu lepiej nie wchodzić w paradę, dorodny syn jakiegoś dziadźki atamana, na wiernej służbie u carycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadiaka mos., zawadiackość ż., zawadiactwo n.

czas. zawadiaczyć ndk.

przym. zawadiacki

przysł. zawadiacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawadiaka, awanturnik, bałaguła, choleryk, furiat, gwałtownik, hałaburda, kogut, piekielnik, zabijaka

Wiktionary

# zawadiaka

mężczyzna chętnie wszczynający bójki i awantury; zabijaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba skłonna do awantur, potyczek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byli to ludzie nieustraszeni, zawadiacy, zuchwalcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavaˈdʲjaka, AS: zavadʹi ̯aka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadiak mos., zawadiackość ż., zawadiactwo n.

czas. zawadiaczyć ndk.

przym. zawadiacki

przysł. zawadiacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awanturnik, bałaguła, choleryk, furiat, gwałtownik, hałaburda, kogut, piekielnik, zabijaka; daw. zawadiak

Wiktionary

# zawadka

nazwisko

SJP.pl

W Polsce

- Zawadka – część miasta Nowy Sącz
- Zawadka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Malczyce
- Zawadka – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Księżpol
- Zawadka – wieś w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Tymbark
- Zawadka – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Zawadka – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Tokarnia
- Zawadka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Łososina Dolna
- Zawadka – część wsi Bydlin w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Klucze
- Zawadka – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wadowice
- Zawadka – kolonia w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Pilawa
- Zawadka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne
- Zawadka – część wsi Bykowce w woj. podkarpackim, w pow. sanockim, w gminie Sanok
- Zawadka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Strzyżów
- Zawadka – przysiółek wsi Góra w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Miedźna
- Zawadka – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
- Zawadka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Koło
- Zawadka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Olszówka

Wikipedia

# zawadówka

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. górny bieg Lubaczówki, rzeki o źródłach na Ukrainie a uchodzącej w Polsce do Sanu;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Zawadówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
- Zawadówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec
- Zawadówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Urszulin
- Zawadówka – dawna część wsi Dąbrowica w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
- Zawadówka – przysiółek wsi Toporzysko w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Jordanów
- Zawadówka – kolonia wsi Smerdyna w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Staszów

Wikipedia

# zawadowski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Zawadowski (1922–1943) – podharcmistrz
- Jan Wacław Zawadowski (1891–1982) – malarz
- Leon Zawadowski (1914–2018) – językoznawca, teoretyk języka
- Marek Zawadowski (1960–2024) – matematyk
- Witold Zawadowski (1888–1980) – radiolog
- Zygmunt Zawadowski (1899–1978) – dyplomata

Wikipedia

# zawady

rzecz niepotrzebna, stojąca na drodze, zawadzająca

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 53, w tym 40 podstawowych

- Zawady – część miasta Białystok
- Zawady – część miasta Garwolin
- Zawady – część miasta Iłża
- Zawady – część miasta Poznań
- Zawady – część miasta Syców
- Zawady – część miasta Warszawa

Wikipedia

# zawadzać

1. przeszkadzać, utrudniać swobodę ruchów, stawać na drodze
2. pot. wstępować gdzieś po drodze
3. zaczepiać o coś, potrącać coś
4. wspominać o czymś mimochodem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zawadzić)

(1.1) przemieszczając się, trącać coś, zahaczać o coś

(1.2) utrudniać przemieszczanie się

(1.3) stanowić ciężar dla kogoś; przysparzać kłopotu

(1.4) wstępować gdzieś przy okazji

(1.5) wspominać przy okazji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawadzanie n., zawada ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) potykać się, zaczepiać, zahaczać

(1.2) przeszkadzać

(1.3) obciążać, przeszkadzać, wadzić

(1.4) wpadać, wstępować

(1.5) napomykać

Wiktionary

# zawadzczanin

mieszkaniec Zawadzkiego (miasta w Polsce); zawadczanin

SJP.pl

# zawadzczanka

mieszkanka Zawadzkiego (miasta w Polsce); zawadczanka

SJP.pl

# zawadzić

1. przeszkodzić, utrudnić swobodę ruchów, stanąć na drodze
2. pot. wstąpić gdzieś po drodze
3. zaczepić o coś, potrącić coś
4. wspomnieć o czymś mimochodem

SJP.pl

# zawadzik

pożyteczny pluskwiak z rodziny tarczówek, atakujący larwy lub poczwarki motyli, błonkówek i chrząszczy

SJP.pl

# zawadziński

nazwisko

SJP.pl

# zawadzki

przymiotnik od: Zawada, Zawady, Zawadzkie

SJP.pl

Zawadzki (forma żeńska: Zawadzka; liczba mnoga: Zawadzcy) – polskie nazwisko. Pochodzi od staropolskiego zawada, przeszkoda w terenie, przedmiot lub człowiek, który przeszkadza, zawadza. Pod koniec XX wieku w Polsce nosiło je 37,6 tys. osób.

Wikipedia

# zawadzkie

przymiotnik od: Zawada, Zawady, Zawadzkie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zawadzkie (niem. Zawadzki) – miasto na Górnym Śląsku, w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zawadzkie. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 6358 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvat͡sʲcɛ, AS: zavacʹḱe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawadzki

Wiktionary

# zawahać

zawahać się - stracić pewność przed podjęciem decyzji

SJP.pl

# zawakowany

o posadzie, urzędzie, stanowisku: taki, który stał się wolny, niezajęty

SJP.pl

# zawalać

potocznie:
1. zajmować jakąś przestrzeń czymś wielkim, masą czegoś;
2. przenośnie: o czymś ciężkim, masie czegoś: zajmować jakąś przestrzeń;
3. tarasować;
4. dawać komuś bardzo dużo do pracy;
5. nie dotrzymywać terminu, nie wykonywać czegoś dobrze;
6. przenośnie: zapełniać jakąś przestrzeń dużą liczbą czegoś

SJP.pl

# zawalanka

potocznie: niedotrzymywanie terminu

SJP.pl

# zawalaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. niezdarny

Wiktionary

# zawalcowywać

zrównywać walcem

SJP.pl

# zawalczyć

pot. podjąć jakieś wyzwanie, walkę, nie poddać się bez walki, postarać się o osiągnięcie czegoś

SJP.pl

# zawale

część doliny rzecznej odcięta od rzeki wałami przeciwpowodziowymi

SJP.pl

## Polska

- Zawale – historyczna część miasta Tarnów
- Zawale – przysiółek wsi Wołowice w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Czernichów
- Zawale (Pogórze Rożnowskie)
- Zawale Niegosławskie

## Ukraina

- Zawale – część miasta Luboml, dawniej wieś
- Zawale (rejon kamieniecki)
- Zawale (obwód iwanofrankiwski)
- Zawale (obwód tarnopolski)

Wikipedia

# zawalić

potocznie:
1. zająć jakąś przestrzeń czymś wielkim, masą czegoś;
2. przenośnie: o czymś ciężkim, masie czegoś: zająć jakąś przestrzeń;
3. dać komuś bardzo dużo do pracy;
4. nie dotrzymać terminu, nie wykonać czegoś dobrze;
5. przenośnie: zapełnić jakąś przestrzeń dużą liczbą czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zawalać., zająć jakąś przestrzeń czymś |wielkim, masą czegoś

(1.2) przen. (o czymś ciężkim, masie czegoś) zająć jakąś przestrzeń

(1.3) pot. dać komuś bardzo dużo do pracy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawalanie n., zawalenie n., zawał mrz.

czas. zawalać ndk.

Wiktionary

# zawalidroga

(r. żeński)
1. coś, co utrudnia swobodne poruszanie; przeszkoda
2. pot. kobieta, przeszkadzająca innym, będąca ciężarem; także o mężczyźnie z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeszkoda na drodze; coś, co utrudnia swobodne poruszanie się

(1.2) osoba przeszkadzająca innym

Wiktionary

- Zawalidroga (skała)
- Zawalidroga (szczyt)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieliczne pojazdy poruszały się raczej sennie i jedynie tiry, przemierzające kraj nocami, były pewnego rodzaju zawalidrogą.

Wiktionary

# zawalik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zawał

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawał m.

Wiktionary

# zawalisko

1. teren, na którym się coś zawaliło; sterta tego, co runęło; rumowisko;
2. w górnictwie: wyrobisko zapełnione oderwanymi od stropu bryłami;
3. potocznie: coś, co przeszkadza, niepotrzebnie zajmuje miejsce

SJP.pl

# zawalisty

1. młodzieżowo: świetny, niesamowity, znakomity; odjazdowy, odlotowy, zarąbisty, masakryczny;
2. dawniej:
a) zajmujący sobą zbyt wiele miejsca;
b) rozpadający się na kawałki, walący się

SJP.pl

# zawalski

nazwisko

SJP.pl

- Bartłomiej Zawalski
- Mateusz Zawalski

Wikipedia

# zawarcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawrzeć.

Wiktionary

Zawarcie – dzielnica Gorzowa Wielkopolskiego, położona w jego południowej części, przy drodze krajowej nr 3 Świnoujście - Jakuszyce. Jest to dzielnica niegdyś głównie przemysłowa, obecnie zmienia swe funkcje i staje się dzielnicą usługowo-mieszkaniową.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvarʲt͡ɕɛ, AS: zavarʹće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawrzeć, zawierać

rzecz. zawieranie

przym. zawarty

Wiktionary

# zawarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawarować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawarować dk.

Wiktionary

# zawartka

nazwisko

SJP.pl

# zawartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) to, co się w czymś znajduje

(1.2) ilość jakiegoś składnika w czymś

(1.3) treść książki, artykułu itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawartość tej skrzyni bardzo mnie intrygowała.

(1.2) Oto woda o niskiej zawartości sodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvartɔɕt͡ɕ, AS: zavartość

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawierać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojemność, wnętrze

(1.2) procent, odsetek, ilość, stężenie, promil

(1.3) treść, przedmiot, problematyka, tematyka, fabuła

Wiktionary

# zawarty

będący elementem, składnikiem czegoś, znajdujący się w obrębie, w granicach czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się w czym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawarcie n., zawieranie n.

czas. zawierać ndk., zawrzeć dk.

Wiktionary

# zawał

1. martwica części mięśnia sercowego wskutek zakrzepów w tętnicy doprowadzającej krew;
2. zawalenie się stropu, odłamków skał ze stropu; zawalisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;

(1.2) geol. górn. zawalenie się stropu sztolni lub jaskini

Wiktionary

Zawał (łac. infarctus, ang. infarct) – ogólne pojęcie patomorfologiczne oznaczające rodzaj martwicy spowodowanej skrajnym ograniczeniem perfuzji (przepływu) krwi przez obszar tkankowy danego narządu. Obszar martwicy powstałej w wyniku zawału może mieć charakter martwicy skrzepowej (necrosis coagulativa, necrosis denaturativa) lub rozpływnej (necrosis colliquativa).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzavaw, AS: zavau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawalisko n., zawałowiec m., zawalik mrz.

czas. zawalić dk.

przym. zawałowy, podzawałowy, pozawałowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infarkt

(1.2) tąpnięcie

Wiktionary

# zawała

1. dawniej: zawał, zawalenie się, runięcie;
2. zapora wojskowa zbudowana z pali drewna zwalonych wierzchołkami w kierunku nieprzyjaciela wzmocnionych drutem kolczastym i minami

SJP.pl

Zawała – zapora przeciwpancerna budowana z drzew o średnicy ponad 25 cm, ściętych na wysokości 60–150 cm, zwalonych na krzyż i oplecionych drutem kolczastym, wzmocniona minami i fugasami.

Wikipedia

# zawałoka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. przybłęda

Wiktionary

# zawałowiec

człowiek po zawale serca

SJP.pl

# zawałowy

przymiotnik od: zawał

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zawałem, dotyczący zawału

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawał m.

Wiktionary

# zawciąg

bylina lub krzew z rodziny ołownicowatych (zawciągowatych)

SJP.pl

Wikipedia

# zawciągowate

rodzina roślin okrytonasiennych z rzędu goździkowców; ołownicowate

SJP.pl

Ołownicowate, zawciągowate (Plumbaginaceae Juss.) – rodzina roślin okrytonasiennych z grupy dwuliściennych właściwych. Należy do niej 21–29 rodzajów z około 725–830 gatunkami. Duże różnice w ujęciu taksonomicznym zaliczanych tu roślin wynikają z problemów jakie stwarza duży udział taksonów powstających w wyniku apomiksji i poliploidii (zwłaszcza w grupie szeroko ujmowanego rodzaju Limonium). Są szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, szczególnie licznie występują w obszarze śródziemnomorskim oraz w Azji. Do rodzimej flory Polski należy tylko zawciąg pospolity (Armeria maritima), poza tym uprawiane są rośliny z rodzaju zatrwian (Limonium) i ołownik (Plumbago).

Wikipedia

# zawciągowaty

o cechach zawciągowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# zawciągowiec

rodzaj roślin z rodziny ołownicowatych

SJP.pl

Zawciągowiec (Ceratostigma) – rodzaj roślin z rodziny ołownicowatych (Plumbaginaceae). Obejmuje 8 gatunków występujących głównie w Himalajach i zachodnich Chinach, poza tym jeden gatunek (C. abyssinicum), którego zasięg obejmuje wschodnią Afrykę od Etiopii po Kenię. Są to krzewy z błękitnymi kwiatami rosnące na suchych i kamienistych stokach dolin. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne – wymagają możliwie słonecznych stanowisk i ochrony przed mrozami.

Wikipedia

# zawczasu

1. już wcześniej, przed czasem
2. naprzód, z góry

SJP.pl

przysłówek czasu

(1.1) z wyprzedzeniem, tak, aby zdążyć

(1.2) pot. za wcześnie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawczesny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naprzód, wcześniej, z góry

Wiktionary

# zawczoraj

dawniej: przedwczoraj, onegdaj

SJP.pl

# zawdy

dawniej, dziś gwarowo: zawsze; zawżdy

SJP.pl

# zawdzięczać

czasownik nieprzechodni

(1.1) być wdzięcznym komuś lub czemuś za coś, co się otrzymało, czego się doświadczyło

(1.2) powstać, rozwinąć się dzięki komuś lub czemuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wychodzi na to, że znów ci zawdzięczam życie.

(1.2) Drogę, która w te miejsca prowadzi, mniszkom należy zawdzięczyć [...]

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wdzięczyć

Wiktionary

# zawdzięczenie

dawniej: wdzięczność; dziś tylko w zwrocie: mieć coś komuś do zawdzięczenia - zawdzięczać coś komuś

SJP.pl

# zawdzięczyć

1. stać się wdzięcznym za coś, co się otrzymało, czego się doświadczyło;
2. dawniej: odwzajemnić się czymś, wynagrodzić; wywdzięczyć się

SJP.pl

# zaweckowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaweckować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaweckować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawekowanie

Wiktionary

# zawędrować

czasownik dokonany

(1.1) wędrując dotrzeć gdzieś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdzie nie zawędrujemy, będziemy razem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wędrowniczek mos., wędrownik mos.

przym. wędrowniczy

Wiktionary

# zawędrowywać

wędrując, docierać gdzieś

SJP.pl

# zawekować

zakonserwować produkty żywnościowe w wekach

SJP.pl

# zawekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawekować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawekować dk.

Wiktionary

# zawerniksowywać

pokrywać, powlekać werniksem, np. obraz olejny

SJP.pl

# zawęszać

dawniej: wyczuwać coś węchem; wywęszać

SJP.pl

# zawęszyć

1. złapać trop, rozpoznać węchem;
2. zawęszyć się - zapamiętywać się w węszeniu

SJP.pl

# zawetować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zgłosić weto, formalny sprzeciw zawieszający lub uniemożliwiający wejście w życie aktu prawnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. weto n., zawetowanie n.

czas. wetować ndk.

Wiktionary

# zawetowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawetować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawetować dk.

rzecz. weto n.

Wiktionary

# zawężający

→ zawężać

SJP.pl

#### Patrz:

zawężać

# zawezwać

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) służbowo wezwać kogoś gdzieś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawezwał członków Komisji Rządzącej do Drezna i sam podyktował im główne punkty nowej konstytucji.

(1.1) Papierosy i artykuły spożywcze przywiozła mi nazajutrz zdenerwowana do nieprzytomności Janka, którą zawezwałam na pomoc przez telefon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvɛzvat͡ɕ, AS: zavezvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wezwa ż., wezwanie n., zawezwanie n.

czas. wezwać dk., wzywać ndk.

Wiktionary

# zawiać

o wietrze: zacząć wiać

SJP.pl

# zawiadamiać

oficjalnie: przekazywać informację, wiadomość

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zawiadomić)

(1.1) przekazywać komuś wiadomość lub informację o czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjaˈdãmʲjät͡ɕ, AS: zavʹi ̯adãmʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiadomienie n., zawiadamianie n., powiadamianie n., powiadomienie n.

czas. zawiadomić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) informować, powiadamiać

Wiktionary

# zawiadamianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawiadamiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiadomienie n., powiadamianie n., powiadomienie n.

czas. zawiadamiać ndk., zawiadomić dk.

Wiktionary

# zawiadomić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawiadamiać)

(1.1) przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawiadom ordynansa pana porucznika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiadomienie n., zawiadamianie n., powiadamianie n., powiadomienie n.

czas. zawiadamiać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) donieść, powiadomić, poinformować, zgłosić; gw-pl|Śląsk Cieszyński|skozać.

Wiktionary

# zawiadomienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawiadomić.

(1.2) wypowiedź pisemna zawiadamiająca (pismo, list);

(1.3) jęz. wypowiedzenie nieczasownikowe, do którego nie można wprowadzić czasownika w forma osobowej

Wiktionary

- zawiadomienie – wypowiedzenie, w którego obręb nie można wprowadzić orzeczenia
- zawiadomienie – forma wypowiedzi

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zavʹi ̯adõmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawiadomić dk., zawiadamiać ndk.

rzecz. zawiadamianie n., powiadamianie n., powiadomienie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) powiadomienie

Wiktionary

# zawiadować

dawniej: zawiadywać

SJP.pl

# zawiadowca

Zawiadowca – stanowisko kierownicze z zakresu logistyki, przede wszystkim na kolei (zawiadowca stacji).

W spółce PKP Polskie Linie Kolejowe zawiadowca podlega bezpośrednio naczelnikowi Sekcji Eksploatacji. Zadaniem zawiadowcy na przydzielonym obszarze jest organizowanie i nadzorowanie pracy podległych zespołów pracowniczych, jak również monitorowanie i koordynowanie działań:

- związanych z inżynierią ruchu (zawiadowca ds. inżynierii ruchu),
- związanych z automatyką (zawiadowca ds. automatyki),
- drogowo-budowlanych (zawiadowca ds. drogowo-budowlanych).

Wikipedia

# zawiadowczy

→ zawiadowca

SJP.pl

#### Patrz:

zawiadowca

# zawiadowczyni

→ zawiadowca

SJP.pl

#### Patrz:

zawiadowca

# zawiadywać

oficjalnie: zarządzać czymś, administrować czymś

SJP.pl

# zawiadywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawiadywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawiadywać ndk.

Wiktionary

# zawiany

lekko pijany

SJP.pl

# zawias

okucie do mocowania drzwi, okien lub różnego rodzaju pokryw, umożliwiające ruch, składające się zazwyczaj z dwóch członów połączonych przegubowo, z których jeden jest przytwierdzony do skrzydła (okna, drzwi), drugi do ościeżnicy lub bezpośrednio do wewnętrznej powierzchni otworu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

(1.2) pot. ruchome połączenie kości

Wiktionary

Zawias – okucie umożliwiające ruch, składające się zazwyczaj z dwóch członów połączonych przegubowo, z których jeden jest przytwierdzony do skrzydła (okna, drzwi), drugi do ościeżnicy lub bezpośrednio do wewnętrznej powierzchni otworu drzwiowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj Rysiek wyrwał jeden z zawiasów u drzwi wejściowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiasa ż., zawiaska ż., zawiasy nmos.

:: zdrobn. zawiasek mrz.

przym. zawiasowy

przysł. zawiasowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawiasa; gw-pl|Górny Śląsk|bant, haszpa, zowiasa.

(1.2) staw

Wiktionary

# zawiasa

1. część pnia, której się nie przecina podczas ścinania drzewa; niedopił;
2. dawniej, dziś regionalnie: zawias

SJP.pl

Zawiasa – nieprzepiłowana część pnia, pas drewna pomiędzy rzazem podcinającym i ścinającym. Jej prawidłowa szerokość powinna wynosić około 1/10 średnicy pnia w miejscu cięcia.

Wikipedia

# zawiasek

zdrobnienie od: zawias

SJP.pl

# zawiaska

zdrobnienie od: zawias

SJP.pl

# zawiasowce

1. rząd wymarłych ryb pancernych;
2. gromada ramienionogów

SJP.pl

- zawiasowce – grupa ryb pancernych
- zawiasowce – gromada ramienionogów

Wikipedia

# zawiasowiec

1. przedstawiciel rzędu wymarłych ryb pancernych;
2. przedstawiciel gromady ramienionogów

SJP.pl

# zawiasowy

przymiotnik od: zawias

SJP.pl

# zawiasy

1. część pnia, której się nie przecina podczas ścinania drzewa; niedopił;
2. dawniej, dziś regionalnie: zawias

SJP.pl

Zawiesy, Zawiasy – pas wapiennych, urwistych skał w północnych stokach Pieninek.

Wikipedia

# zawiązać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawiązywać)

(1.1) zrobić węzeł, pętlę, kokardę

(1.2) złączyć końce nici, sznura, tasiemki itp., wiążąc je

czasownik zwrotny dokonany zawiązać się (ndk. zawiązywać się)

(2.1) zostać zapoczątkowanym

(2.2) bot. powstać jako zawiązek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mock ubrał się w pośpiechu i zawiązał na szyi bordowy krawat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ, AS: zavʹi ̯õũ̯zać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiązanie n., zawiązywanie n.

czas. zawiązywać

Wiktionary

# zawiązanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawiązać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ, AS: zavʹi ̯õũ̯zãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawiązywać, zawiązać dk., wiązać ndk., odwiązać dk., wywiązać dk.

Wiktionary

# zawiązek

1. część organizmu żywego w bardzo wczesnym stadium rozwoju; zalążek;
2. dawniej: coś do zawiązywania, tasiemka, wstążka; zawiązka

SJP.pl

Zawiązek, łac. primordium – w biologii część organizmu będąca we wczesnej fazie rozwoju. Zwykle kilka komórek z których rozwinie się narząd. Termin pojawia się w różnych dziedzinach biologii (np. zawiązki zębów, zawiązki owocników grzybów), jednak najczęściej stosowany jest w botanice jako określenie pierwszej fazy rozwojowej organów roślin takich zawiązki liści, owoców, korzeni, kwiatów, pędu.

Wikipedia

# zawiązka

1. gwarowo: tobołek, zawiniątko;
2. dawniej: zaczątek;
3. dawniej: coś do zawiązywania, tasiemka, wstążka albo supeł, węzeł

SJP.pl

# zawiązywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zawiązać)

(1.1) wiążąc, łączyć końce czego w węzeł, kokardę, pętlę

(1.2) powodować powstanie czegoś

(1.3) bot. tworzyć zawiązek kwiatu, liścia, owocu

czasownik zwrotny niedokonany zawiązywać się (dk. zawiązać się)

(2.1) tworzyć się samorzutnie lub być organizowanym

(2.2) bot. powstawać jako zawiązek kwiatów, liści, owoców

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiązanie n., zawiązek mrz., zawiązywanie n.

czas. zawiązać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiązać

(1.2) inicjować, organizować, rozpoczynać, tworzyć, zaczynać, zakładać

(2.1) organizować się, powstawać, rozpoczynać się, tworzyć się

Wiktionary

# zawibrować

1. zadrgać bardzo szybko;
2. o głosie lub dźwięku: rytmicznie zmienić się i zabrzmieć raz wyżej, raz niżej

SJP.pl

# zawichojski

→ Zawichost

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Zawichostu, związany z Zawichostem

Wiktionary

#### Patrz:

Zawichost

#### Powiązane:

rzecz. Zawichost m., zawichościanin m., zawichościanka ż.

Wiktionary

# zawichościanin

mieszkaniec Zawichostu (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zawichościanka

mieszkanka Zawichostu (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zawichost

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie świętokrzyskim;

Wiktionary

Zawichost – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zawichost. Położone jest w Małopolsce, na ziemi sandomierskiej, na skraju Małopolskiego Przełomu Wisły. Prawa miejskie posiada co najmniej od 1255. Według danych z 1 stycznia 2018 Zawichost liczył 1793 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲixɔst, AS: zavʹiχost

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawichościanin m., zawichościanka ż.

przym. zawichojski

Wiktionary

# zawicki

nazwisko

SJP.pl

# zawideofonować

zadzwonić za pomocą wideofonu

SJP.pl

# zawidów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zawidów ( górnołuż. Židźin, niem. Seidenberg) – miasto na Łużycach Górnych, w województwie dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim.

W latach 1945–1954 siedziba wiejskiej gminy Zawidów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego. Obecnie miasto stanowi samodzielną gminę miejską Zawidów.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 3807 mieszkańców (648. miejsce w kraju).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲiduf, AS: zavʹiduf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawidowski

Wiktionary

# zawidowianin

mieszkaniec Zawidowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zawidowianka

mieszkanka Zawidowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zawidowski

→ Zawidów

SJP.pl

#### Patrz:

Zawidów

# zawidz

gmina wiejska w Polsce

SJP.pl

Zawidz Kościelny lub Zawidz – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Zawidz. Ma status sołectwa.

Wikipedia

# zawidzianin

1. mieszkaniec Zawidza Kościelnego (wsi w Polsce);
2. mieszkaniec Zawidza Małego (wsi w Polsce);
3. mieszkaniec Zawidza (gminy wiejskiej w Polsce)

SJP.pl

# zawidzianka

1. mieszkanka Zawidza Kościelnego (wsi w Polsce);
2. mieszkanka Zawidza Małego (wsi w Polsce);
3. mieszkanka Zawidza (gminy wiejskiej w Polsce)

SJP.pl

# zawidzieć

czasownik niedokonany

(1.1) daw. zazdrościć komuś

(1.2) daw. nienawidzić kogoś, czegoś

czasownik zwrotny dokonany zawidzieć się

(2.1) daw. przywidzieć się

(2.2) daw. spodobać się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiść ż.

Wiktionary

# zawidzki

→ Zawidz

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Zawidzki – polski fizykochemik
- Marian Zawidzki – polski oficer, urzędnik i dziennikarz
- Stefan Zawidzki – polski harcerz

Wikipedia

#### Patrz:

Zawidz

# zawiecha

zwiecha; potocznie:
1. chwilowy brak uwagi, odpłynięcie myślami;
2. zawieszenie się oprogramowania komputerowego

SJP.pl

# zawiedziony

1. taki, który doznał zawodu, rozczarowania; rozczarowany, rozgoryczony;
2. właściwy takiej osobie, np. zawiedziona mina

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, którego życzenia, nadzieje, oczekiwania nie spełniły się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawód

czas. zawodzić dk., zawieść ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozczarowany

Wiktionary

# zawieja

padający gęsto śnieg połączony z silnym wiatrem; śnieżyca; zamieć; zadymka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. zjawisko hydrometeorologiczne, polegające na połączeniu opadów śniegu z silnym wiatrem;

Wiktionary

Zawieja śnieżna – opad śniegu z towarzyszącym mu silnym wiatrem.

Podczas zawiei śnieg praktycznie nie opada na ziemię a jest niesiony przez wiatr.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛ̇ja, AS: zavʹi ̯ėi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadymka, zamieć, zawierucha, gwara. dujawica, białystok. wiuga

Wiktionary

# zawieprzyce

Zawieprzyce – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łęczyńskim, w gminie Spiczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa lubelskiego.

We wsi na skarpie nad rzeką Wieprz znajdują się ruiny zamku wraz z zachowaną kaplicą.

Wikipedia

# zawierać

1. doprowadzać coś do skutku;
2. zamieszczać w czymś;
3. przedstawiać jakieś treści w wypowiedzi, książce, filmie itp.;
4. zawierać się -
a) być składnikiem czegoś lub znajdować się w obrębie czegoś;
b) o jakiejś idei, treści, myśli: być wyrażonym w wypowiedzi, książce, filmie itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

(1.2) utworzyć, zawiązać jakieś porozumienie

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. zamykać

(1.4) daw. gw-pl|Kraków. przymykać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kontener zawierał partię przemycanych narkotyków.

(1.2) Po 20 (= dwudziestu) latach wojny strony zawarły pokój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛrat͡ɕ, AS: zavʹi ̯erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawieranie n., zawarcie n., zawartość ż.

przym. zawarty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) składać się, obejmować

(1.2) zawiązać, podpisać, ratyfikować

Wiktionary

# zawieralność

środowiskowo: liczba zawieranych małżeństw w ciągu roku w stosunku do liczby ludności

SJP.pl

# zawieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawierać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy w tym kraju możliwe jest zawieranie małżeństw przez pary homoseksualne?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjɛˈrãɲɛ, AS: zavʹi ̯erãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawierać ndk., zawrzeć dk.

rzecz. zawarcie

przym. zawarty

Wiktionary

# zawieratka

roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach w kształcie kielicha

SJP.pl

# zawiercianin

mieszkaniec Zawiercia (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zawiercia

(1.2) osoba pochodząca z Zawiercia, urodzona w Zawierciu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawiercianom nie udało się pokonać kielczan.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zawiercie n.

:: fż. zawiercianka ż.

przym. zawierciański, zawiercki

Wiktionary

# zawiercianka

mieszkanka Zawiercia (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zawiercia

(1.2) kobieta pochodząca z Zawiercia, urodzona w Zawierciu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kaliszanki pokonały zawiercianki 3:0.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zawiercie n.

:: fm. zawiercianin mos.

przym. zawierciański, zawiercki

Wiktionary

# zawierciański

→ Zawiercie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Zawiercia, związany z Zawierciem

Wiktionary

#### Patrz:

Zawiercie

#### Przykłady

(1.1) Miasto Zawiercie jest siedzibą powiatu zawierciańskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zawiercie n., zawiercianin mos., zawiercianka ż.

przym. zawiercki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. zawiercki

Wiktionary

# zawiercie

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Wiktionary

Zawiercie – miasto w Polsce położone w województwie śląskim, siedziba powiatu zawierciańskiego.

Zawiercie położone jest w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej u źródeł Warty (które znajduje się w dzielnicy Kromołów) oraz Czarnej Przemszy (w dzielnicy Bzów). Rzeki płyną początkowo jedną doliną, a następnie, rozdzielone przez Kuestę Jurajską, zamieniają się w dopływy odpowiednio Odry i Wisły. Miasto leży zatem w dorzeczu dwóch głównych rzek Polski jednocześnie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Drugi dzień Dni Zawiercia upłynął w koncertowej, imprezowej atmosferze.

(1.1) W okresie międzywojennym w publicystyce pojawia się nazwa „Zawiercie – miasto wymarłe” lub „miasto bezrobotnych”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛrʲt͡ɕɛ, AS: zavʹi ̯erʹće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiercianin mos., zawiercianka ż.

przym. zawierciański, zawiercki

Wiktionary

# zawiercki

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. odnoszący się do Zawiercia, związany z Zawierciem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zawiercie n., zawiercianin m., zawiercianka ż.

przym. zawierciański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. zawierciański

Wiktionary

# zawierne

przysłówek

(1.1) stpol. prawdziwie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛrnɛ, AS: zavʹi ̯erne

Wiktionary

# zawierucha

1. silny wicher, zwykle połączony z opadami śniegu; zawieja; śnieżyca;
2. przenośnie: wojna, rozruchy, zamieszki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. gwałtowny i porywisty wiatr

(1.2) przen. burzliwe wydarzenie polityczne czy historyczne

(1.3) przen. trudna, skomplikowana sytuacja pełna zawirowań

(1.4) przen. coś unoszącego się w dużej ilości w sposób bezładny

(1.5) daw. człowiek porywczy

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Bogusław Zawierucha − rzymskokatolicki ksiądz, honorowy obywatel miasta Skierniewic
- Danuta Szmit-Zawierucha − polska pisarka, varsavianistka, dziennikarka
- Rafał Zawierucha − polski aktor teatralny i filmowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas zawieruchy trudno było cokolwiek zobaczyć.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wstrząs dziejowy

(1.3) kontrowersja, rwetes, zamęt, zamieszanie

(1.5) zawadiaka

Wiktionary

# zawieruszać

1. potocznie: gubić, zapodziewać;
2. zawieruszać się - ginąć w sposób niezauważony

SJP.pl

# zawieruszyć

1. potocznie: zagubić, zapodziać;
2. zawieruszyć się - zginąć w sposób niezauważony

SJP.pl

# zawierzyć

1. zaufać komuś;
2. powierzyć, pożyczyć coś komuś

SJP.pl

# zawieść

1. nie spełnić czyichś oczekiwań, nie dotrzymać obietnicy; rozczarować;
2. prowadząc, przybyć do jakiegoś miejsca; zaprowadzić;
3. posłużyć jako droga, dojście dokądś; zaprowadzić;
4. okazać się niezgodnym z oczekiwaniami;
5. stać się przyczyną jakiegoś działania, stanu; zaprowadzić;
6. zawieść się - doznać przykrego uczucia wywołanego niespełnionymi marzeniami, planami

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawodzić)

(1.1) dokonany od|zawodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: zavʹi ̯ėść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiedzenie n., zawód m., zawodzenie n., wiedzenie n., wodzenie n., zawodność ż., niezawodność ż.

czas. zawodzić ndk., wieść ndk., wodzić dk.

przym. zawodny, niezawodny, zawiedziony

przysł. zawodnie, niezawodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprawić zawód, rozczarować

Wiktionary

# zawiesić

1. umieścić coś gdzieś (wieszając);
2. zająć, zasłonić jakąś powierzchnię (wieszając coś);
3. wstrzymać coś na jakiś czas;
4. pozbawić kogoś praw na jakiś czas

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) powiesić coś wysoko

(1.2) przerwać na jakiś czas wykonywanie danej czynności

(1.3) przerwać na jakiś czas formalne spotkanie

(1.4) formalnie pozbawić na jakiś czas prawa wykonywania zawodu lub sprawowania funkcji

(1.5) telekom. przerwać na chwilę połączenie telefoniczne

(1.6) praw. przerwać na jakiś czas wykonywanie działalności gospodarczej w danej formie prawnej

(1.7) praw. wstrzymać na jakiś czas wykonywanie danej czynności lub danego postanowienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama wczoraj zawiesiła czyste firanki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiesie n., zawieszanie n., zawieszenie n., zawiesina ż.

czas. ndk. zawieszać

czas. powiesić, wisieć, wieszać, zawisać

Wiktionary

# zawiesie

urządzenie do zawieszania, obwiązywania lub podtrzymywania podnoszonego ładunku, będące wyposażeniem żurawia, cięgnika lub suwnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) górn. techn. uchwyt w dźwigni podnoszącej ciężary

Wiktionary

Zawiesie – urządzenie będące wyposażeniem urządzenia dźwigowego żurawia, cięgnika lub suwnicy służące do zawieszania, obwiązywania lub podtrzymywania podnoszonego ładunku. W większości przypadków zawiesie nie jest integralnym elementem dźwignicy a jest jedynie zawieszane na haku zblocza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiem, czy zawiesie wytrzyma tak duże obciążenie?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiesina ż.

czas. zawiesić dk.

przym. zawiesinowy

Wiktionary

# zawiesina

ciecz lub gaz z zawieszonymi cząstkami ciała stałego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;

Wiktionary

Zawiesina – układ niejednorodny, zwykle dwufazowy, w postaci cząstek jednego ciała rozproszonych (faza rozproszona) w drugim ciele (faza rozpraszająca), np. cząstek ciała stałego w gazie lub cząstek cieczy w cieczy. Jeżeli cząstki te są dostatecznie małe, mowa jest o układzie koloidalnym. Jeżeli gęstość fazy rozproszonej w zawiesinach jest większa niż gęstość fazy rozpraszającej, to rozproszone cząstki fazy stałej mają tendencję do sedymentacji (opadania).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zawiesie n., zawieszenie n., zawieszanie n., wieszanie n., wiszenie n., wieszak m., wieszaczek m., zawieszka ż., wisielec m.

czas. zawieszać ndk., zawiesić dk., wieszać ndk., wisieć dk.

przym. zawiesinowy, wisielczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. suspensja

Wiktionary

# zawiesinowy

przymiotnik od: zawiesina

SJP.pl

# zawiesistszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawiesisty; bardziej zawiesisty

SJP.pl

# zawiesisty

1. o płynie, np. sosie, zupie: gęsty, treściwy;
2. dawniej: zwisający, obwisły

SJP.pl

# zawieszać

1. umieszczać coś gdzieś (wieszając)
2. zajmować, zasłaniać jakąś powierzchnię (wieszając coś)
3. wstrzymywać coś na jakiś czas; pozbawiać kogoś praw na jakiś czas

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej

(1.2) wstrzymać, zatrzymać jakieś działanie, by później do niego wrócić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawieś kurtkę na wieszaku w przedpokoju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛʃat͡ɕ, AS: zavʹi ̯ešać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiesina ż., zawieszanie n., zawieszenie

czas. powiesić, zawisać, zawiesić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieszać, powiesić

Wiktionary

# zawieszalność

w prawie: możliwość bycia zawieszonym, wstrzymanym na pewien czas

SJP.pl

# zawieszalny

dający się zawiesić

SJP.pl

# zawieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawieszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjɛˈʃãɲɛ, AS: zavʹi ̯ešãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawieszać, zawisać, zawiesić

rzecz. zawieszenie n., zawiesina ż.

Wiktionary

# zawieszenie

1. umieścić coś gdzieś (wieszając);
2. zająć, zasłonić jakąś powierzchnię (wieszając coś);
3. wstrzymać coś na jakiś czas;
4. pozbawić kogoś praw na jakiś czas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawiesić.

(1.2) mot. układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;

(1.3) inform. stan programu, systemu lub komputera w którym nie reaguje on na sygnały zewnętrzne

(1.4) zool. faza ruchu zwierzęcia, w której żadna z nóg nie dotyka podłoża;

Wiktionary

- zawieszenie pojazdu – podzespół łączący koła z resztą pojazdu
- zawieszenie – faza ruchu konia
- zawieszenie – konstrukcja w topologii
- warunkowe zawieszenie wykonania kary – orzeczenie kary z warunkowym zaniechaniem jej wykonania
- zawieszenie broni – wstrzymanie działań wojennych
- zawieszenie – na określony czas lub do zakończenia procedury dyscyplinarnej/wyjaśniającej wstrzymanie praw i/lub obowiązków np. zawieszenie w prawach ucznia/studenta, zawieszenie członkostwa np. w stowarzyszeniu, partii politycznej, korporacji zawodowej, zawieszenie prawa wykonywania zawodu, zawieszenie licencji, koncesji itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Przyczyną wypadku było zawieszenie się komputerów w dyspozytorni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: zavʹi ̯ešẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawieszanie n., zawiesina ż.

czas. zawieszać, zawisać, zawiesić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) zawieszenie się

(1.4) zawis

Wiktionary

# zawieszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. element konstrukcyjny, na którym zawieszony jest kolejny element zamocowany przegubowo

(1.2) typogr. jednoliterowy wyraz na końcu linii tekstu; błąd łamania publikacji

(1.3) jubil. zob. wisiorek.

Wiktionary

- zawieszka – część samczych narządów genitalnych u motyli
- zawieszka – część odznaczenia
- Zawieszka – turnia w polskich Tatrach Zachodnich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Najbardziej rażące i łatwe do zauważenia są zawieszki w tekstach reklamowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛʃka, AS: zavʹi ̯eška

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. powiesić, zawisać, wieszać

rzecz. zawiesina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wiszący spójnik

Wiktionary

# zawietrzać

dawniej o zwierzętach: wyczuwać zapach przyniesiony przez wiatr

SJP.pl

# zawietrzna

strona statku lub łodzi niewystawiona na wiatr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mors. żegl. burta przeciwna do tej, na którą wieje wiatr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od zawietrznej powoli zbliżała się barkentyna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛṭʃna, AS: zavʹi ̯eṭšna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawietrzny

Wiktionary

# zawietrzność

Zawietrzność – zjawisko występujące na statkach z napędem żaglowym, polegające na dążeniu jednostki do skręcania w kierunku przeciwnym do kierunku, z którego wieje wiatr (odpadania), mimo neutralnego położenia steru. Zachowanie takie jest spowodowane brakiem zrównoważenia żaglowego, co może być stałą cechą jednostki, lub skutkiem celowego działania.

Wikipedia

# zawietrzny

przymiotnik

(1.1) geogr. / mors. żegl. znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ekspozycja stoku ma spory wpływ na sumę opadów atmosferycznych. Stoki dowietrzne charakteryzują się częstszym występowaniem opadów aniżeli zawietrzne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲjɛṭʃnɨ, AS: zavʹi ̯eṭšny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawietrzna ż., wiatr m.

przym. zawietrzna

Wiktionary

# zawiewać

o zapachu, chłodzie itp.: docierać dokądś z powiewem wiatru

SJP.pl

# zawieyski

[czytaj: zawiejski] nazwisko

SJP.pl

# zawieźć

wioząc, dostarczyć kogoś lub coś do jakiegoś miejsca

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawozić)

(1.1) przywieźć coś lub kogoś w jakieś miejsce

(1.2) daw. zarzucić czymś, co przywieziono w dużych ilościach

czasownik zwrotny dokonany zawieźć się (ndk. zawozić się)

(2.1) przywieźć siebie w jakieś miejsce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja przyjaciółka zawiozła mnie do domu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: zavʹi ̯ėść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wózek m.

czas. wieźć ndk., zawozić dk.

Wiktionary

# zawija

w islamie budynek będący siedzibą muzułmańskiego bractwa religijnego; tekke

SJP.pl

Chanaka (pers. ‏خانقاه‎, ḵānaqāh, zawija, arab. ‏خانقاه‎ kąt, tur. tekke) – rodzaj klasztoru; budynek lub zespół budynków stanowiących siedzibę zakonu sufickiego. W skład zespołu wchodziły świątynia (meczet), szkoła (medresa), pomieszczenia dla członków bractwa oraz pielgrzymów; często pojawiało się tam także mauzoleum założyciela szkoły lub innego, wybitnego "świętego męża".

Wikipedia

# zawijać

okręcać coś wokół czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zawinąć)

(1.1) otaczać ze wszystkich stron

(1.2) zaginać brzegi lub koniec czegoś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zawinąć)

(2.1) wpływać do portu

czasownik zwrotny niedokonany zawijać się (dk. zawinąć się)

(3.1) okrywać siebie ze wszystkich stron

(3.2) zaginać się nieco lub owijać się wokół czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawijanie n., zawijas mrz., zawiniątko n., zawiłość ż.

czas. zawinąć

przym. zawiły

przysł. zawile

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okręcać, okrywać, opakowywać, osłaniać, otulać, owijać, zapakowywać, zasłaniać

(1.2) podwijać, zwijać

(2.1) przypływać, wpływać

(3.1) okręcać się, okrywać się, opatulać się, osłaniać się, otaczać się, otulać się, zasłaniać się

Wiktionary

# zawijacz

1. osoba zajmująca się zawijaniem (pakowaniem) czegoś;
2. urządzenie do zawijania czegoś; zawijaczka, zawijarka, zwijarka;
3. potocznie: coś, w co się zawija kogoś lub coś; otulacz

SJP.pl

# zawijak

1. urządzenie do zawijania i usztywniania krawędzi okrągłych przedmiotów;
2. zawijak żółtawy - gatunek niewielkiego pająka z rodziny omatnikowatych;
3. dawniej: rodzaj sylogizmu

SJP.pl

# zawijalnia

dział fabryki, gdzie produkowane wyroby są zawijane w opakowania firmowe

SJP.pl

# zawijaniec

ciasto nadziewane składnikiem uformowanym w kształcie spirali

SJP.pl

# zawijas

wygięta linia; wykrętas; wywijas; zakrętas;

SJP.pl

# zawijasek

zdrobnienie od: zawijas

SJP.pl

# zawijka

1. wyrostek na liściu paproci, zakrywający zarodnie;
2. chusta okrywająca głowę i szyję, noszona przez kobiety w dawnej Polsce zamiast czepca; podwika

SJP.pl

Zawijka, induzjum (łac. indusium) – wyrostek skórki spodniej strony liścia paproci, przykrywający kupki zarodni (skupienie zarodni). Zawijka może mieć kształt łuski przytwierdzonej bocznie lub promienistej, przymocowanej środkiem do liścia. Zawijka może być dwuwargowa – kiedy dwustronnie osłania kupkę, lub mieć postać wypukłej klapki.Istnieje także szereg postaci pośrednich oraz paprocie niewykształcające zawijki (np. rodzina długoszowatych (Osmundaceae). W miarę dojrzewania zarodników zawijka usycha.

Wikipedia

# zawiklać

obsadzać odsypiska i przymuliska sadzonkami wiklinowymi

SJP.pl

# zawiklić

obsadzić odsypiska i przymuliska sadzonkami wiklinowymi

SJP.pl

# zawilcowy

→ zawilec

SJP.pl

#### Patrz:

zawilec

# zawilczaneczka

wąsateczka zawilczaneczka - gatunek motyla z rodziny wąsikowatych

SJP.pl

# zawile

przysłówek

(1.1) w sposób zawiły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiłość ż.

przym. zawiły

czas. zawijać

Wiktionary

# zawilec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Anemone|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju zawilców (1.1)

(1.3) pot. kwiat rośliny z rodzaju zawilców (1.1)

Wiktionary

Zawilec (Anemone L.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Jego klasyfikacja jest problematyczna i w zależności od ujęcia obejmuje ok. 64 gatunki lub ok. 150 gatunków. Niezależnie od ujęcia systematycznego rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony niemal na całym świecie, głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego półkuli północnej, w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach górskich. Rośliny te zasiedlają różne siedliska – lasy, zarośla, łąki górskie i suche murawy. W wąskim ujęciu systematycznym rodzaj ten nie ma przedstawicieli we florze Polski (poza uprawianym zawilcem wieńcowym). W szerszym, tradycyjnym, obejmuje cztery gatunki dziko rosnące w Polsce: zawilec gajowy A. nemorosa, narcyzowy A. narcissiflora, wielkokwiatowy A. sylvestris i żółty A. ranunculoides.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲilɛt͡s, AS: zavʹilec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wilec m.

przym. zawilcowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) anemon

(1.2) lud. kozie bobki

Wiktionary

# zawilej

stopień wyższy od przysłówka: zawile

SJP.pl

# zawilgacać

czynić wilgotnym, nasycać wilgocią; nawilżać, nawilgacać, wilżyć, zwilżać, uwilgotniać

SJP.pl

# zawilgnąć

nasiąknąć wilgocią

SJP.pl

# zawilgocić

uczynić wilgotnym, nasycić wilgocią; nawilżyć, zwilżyć, nawilgocić, nawilgotnić, uwilgotnić

SJP.pl

# zawilgły

przesiąknięty wilgocią

SJP.pl

# zawiliński

nazwisko

SJP.pl

# zawilski

nazwisko

SJP.pl

# zawilszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawiły

SJP.pl

# zawinąć

okręcić coś wokół czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawijać)

(1.1) zob. zawijać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawinięcie n., zawijanie n., zawiniątko n.

czas. zawijać

Wiktionary

# zawiniać

rzadko: popełniać przewinienie, stawać się winnym czegoś

SJP.pl

# zawiniątko

mały pakunek, coś zwiniętego; tobołek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopiec położył oba zawiniątka pod choinką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawinięcie n.

czas. zawijać ndk., zawinąć dk., zawinąć się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pakunek, tobołek, węzełek

Wiktionary

# zawinięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawinąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawinąć

rzecz. zawiniątko n.

Wiktionary

# zawinięty

okręcić coś wokół czegoś

SJP.pl

# zawinkulować

zabezpieczyć należności banku na towarze będącym w drodze

SJP.pl

# zawinszować

wyrazić swoje życzenie, żądanie; zażyczyć sobie, zażądać, zapragnąć * występuje wyłącznie w połączeniu "zawinszować sobie"

SJP.pl

# zawirować

obrócić się wiele razy wokół własnej osi bardzo szybko; zakręcić się

SJP.pl

# zawirowanie

obrócić się wiele razy wokół własnej osi bardzo szybko; zakręcić się

SJP.pl

Turbulencja, przepływ burzliwy – w mechanice ośrodków ciągłych, reologii i aerodynamice – określenie bardzo skomplikowanego, nielaminarnego ruchu płynów. Ogólniej termin ten oznacza złożone zachowanie dowolnego układu fizycznego, czasem zachowanie chaotyczne. Ruch turbulentny płynu przejawia się w występowaniu wirów i innych struktur koherentnych, zjawisku oderwania strugi, zjawisku mieszania. Dziedzinami nauki, które analizują zjawiska związane z turbulencją, są: hydrodynamika, aerodynamika i reologia. Model matematyczny turbulencji próbuje się tworzyć na bazie teorii układów dynamicznych i teorii chaosu.

Wikipedia

# zawirusować

1. zakazić wirusami;
2. potocznie: zainfekować wirusami komputerowymi

SJP.pl

# zawirusowywać

1. zakażać wirusami;
2. infekować wirusami komputerowymi

SJP.pl

# zawis

czas, gdy śmigłowiec znajdujący się w powietrzu, mimo pracującego silnika, nie zmienia wysokości lotu ani nie pokonuje żadnego dystansu (zawisa w powietrzu)

SJP.pl

Zawis – stan lotu, w którym śmigłowiec utrzymuje się nad powierzchnią ziemi, nie wykonując ruchu względem tego podłoża.

Śmigłowce wykonują zawis między innymi w celu rozpoznania składowych wiatru, a także podczas operacji wymagających utrzymania stabilnej pozycji, takich jak podnoszenie ładunku czy podchodzenie do lądowania.

Wikipedia

# zawisać

czasownik

(1.1) zatrzymać się w powietrzu podczas lotu

(1.2) być zawieszonym na pewnej wysokości

(1.3) zaczepiać się o coś i pozostawać w pozycji wiszącej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲisat͡ɕ, AS: zavʹisać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawis m., zwis m., zawieszenie n., zawieszanie n., zawieszka ż., zawisak m., zawisakowate nmos., zawisanie n.

czas. zawisnąć, zwisać, zwisnąć, zawiesić, zawieszać

przym. zawisakowy, zawisakowaty

Wiktionary

# zawisak

duży motyl nocny z rodziny zawisakowatych; zmrocznik, zmrocznikowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. motyl należący do rodziny zawisakowatych (nazwa systematyczna|Sphingidae|ref=tak.), przypominający kolibra;

Wiktionary

Zawisakowate, zawisaki, sfinksy (Sphingidae) – rodzina motyli. Na świecie żyje około 1200 gatunków, w Europie 33, a w Polsce zanotowano 20 gatunków. Rozprzestrzenione głównie w tropikach.

Zawisakowate w przeważającej większości są motylami nocnymi, tylko nieliczne gatunki latają w ciągu dnia. Rodzina ta charakteryzuje się masywną budową ciała o doskonałych warunkach aerodynamicznych. Należą do najszybciej latających motyli i w ogóle owadów. Nawet na długich dystansach mogą osiągać prędkość do 50 km/h, a nawet 65 km/h, wykorzystując maksymalnie siłę nośną wiatrów, natomiast w porze bezwietrznej ich przemieszczanie się ma ograniczony charakter.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲisak, AS: zavʹisak

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawisać, wieszać

Wiktionary

# zawisakowate

rodzina motyli; zmierzchnikowate, fertaki

SJP.pl

Zawisakowate, zawisaki, sfinksy (Sphingidae) – rodzina motyli. Na świecie żyje około 1200 gatunków, w Europie 33, a w Polsce zanotowano 20 gatunków. Rozprzestrzenione głównie w tropikach.

Zawisakowate w przeważającej większości są motylami nocnymi, tylko nieliczne gatunki latają w ciągu dnia. Rodzina ta charakteryzuje się masywną budową ciała o doskonałych warunkach aerodynamicznych. Należą do najszybciej latających motyli i w ogóle owadów. Nawet na długich dystansach mogą osiągać prędkość do 50 km/h, a nawet 65 km/h, wykorzystując maksymalnie siłę nośną wiatrów, natomiast w porze bezwietrznej ich przemieszczanie się ma ograniczony charakter.

Wikipedia

# zawisakowaty

o cechach zawisakowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

# zawisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawisać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawisać ndk.

Wiktionary

# zawiść

uczucie znacznie silniejsze niż zazdrość, wrogość do osoby, której czegoś zazdrościmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

(1.2) stpol. nienawiść

Wiktionary

- zawiść – pojęcie w psychologii
- Zawiść – dzielnica miasta Orzesze
- Zawiść – dzielnica miasta Tychy
- Zawiść – wieś w województwie opolskim
- Zawiść – film
- Zawiść – dawna kolonia na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Słoboda.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzavʲiɕt͡ɕ, AS: zavʹiść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawistnik m., zawistnica ż., zawistność ż.

przym. zawistny

przysł. zawistnie

czas. zawidzieć ndk., zawiścić ndk.

Wiktionary

# zawiścić

czasownik niedokonany

(1.1) stpol. zazdrościć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiść ż.

Wiktionary

# zawiślak

nazwisko

SJP.pl

Zawiślak – nazwisko używane w Polsce.

Na początku lat 90. XX wieku nosiło je w Polsce 4350 pełnoletnich osób. Najwięcej w dawnym woj. warszawskim (532 osoby), zamojskim (510 osób) i lubelskim (471 osób).

Wikipedia

# zawiśliński

nazwisko

SJP.pl

# zawistnie

przysłówek

(1.1) w sposób zawistny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲistʲɲɛ, AS: zavʹistʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiść ż., zawistność ż.

przym. zawistny

Wiktionary

# zawistniej

stopień wyższy od przysłówka: zawistnie

SJP.pl

# zawistniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawistny; bardziej zawistny

SJP.pl

# zawistnik

osoba zawistna

SJP.pl

# zawistność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zawistne; cecha tych, którzy są zawistni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiść ż., zawistnik m., zawistnica ż.

przym. zawistny

przysł. zawistnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zazdrosność

Wiktionary

# zawistny

książkowo:
1. czujący silną niechęć, nienawiść do kogoś z powodu jego sukcesów, powodzenia, kierujący się tym uczuciem; pełen zawiści, bardzo zazdrosny;
2. będący wyrazem tego uczucia, np. zawistne spojrzenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pełen zawiści, odczuwający zawiść; także. świadczący o zawiści

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Owszem, nasze oczy ludzkie są zawistne i lubimy, by winowajca został przykładnie ukarany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲistnɨ, AS: zavʹistny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiść ż., zawistnik m., zawistnica ż., zawistność ż.

przysł. zawistnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zazdrosny

Wiktionary

# zawistowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Zawistowski – polski historyk, nauczyciel akademicki
- Antoni Zawistowski – rzymskokatolicki duchowny, męczennik
- Czesław Zawistowski – polski oficer
- Dariusz Zawistowski – polski sędzia
- Leon Zawistowski – polski oficer
- Lucjan Zawistowski – polski prawnik
- Mateusz Zawistowski – polski raper, pseudonim artystyczny Żabson
- Paweł Zawistowski – polski piłkarz
- Tadeusz Zawistowski – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy łomżyński
- Władysław Zawistowski – polski krytyk teatralny i teatrolog
- Władysław Zawistowski – polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i teatralny, tłumacz, wydawca

Wikipedia

# zawistowszczyzna

wieś w Polsce

SJP.pl

Zawistowszczyzna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sokółce.

Wikipedia

# zawisza

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Zawisza – imię
- Zawisza – nazwisko
- Zawisza Czarny – jacht Związku Harcerstwa Polskiego
- Zawisza Czarny – dramat Juliusza Słowackiego
- Zawisza – najmłodsza grupa harcerzy Szarych Szeregów
- Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego Zawisza – organizacja harcerska
- Zawisza Sulechów – klub sportowy z Sulechowa
- Zawisza Bydgoszcz – wielosekcyjny bydgoski klub sportowy
  - Zawisza Bydgoszcz – klub piłkarski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przysłał nas pan Zawisza w darze młodemu rycerzowi, abyśmy niewolnikami jego byli.

(1.1) Dwa o Zawiszy miał naród polski przysłowia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲiʃa, AS: zavʹiša

Wiktionary

# zawiszyce

Zawiszyce (niem. Sabschütz)– wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Głubczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Wikipedia

# zawiszyn

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Zawiszyn – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Rojewo
- Zawiszyn – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Jadów
- Zawiszyn – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. gołdapskim, w gminie Dubeninki

Wikipedia

# zawisłość

podległość komuś, zależność od kogoś lub czegoś

SJP.pl

# zawisły

podlegający komuś lub czemuś

SJP.pl

# zawitać

przybyć dokądś

SJP.pl

# zawitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawitać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawitać dk.

Wiktionary

# zawitkowski

nazwisko

SJP.pl

# zawity

termin zawity - termin ostateczny dla wykonania pewnych czynności prawnych; termin prekluzyjny, prekluzja

SJP.pl

# zawizować

opatrzyć (paszport) wizą; wizować

SJP.pl

# zawiła

1. kręty, zygzakowaty, wijący się;
2. trudny do zrozumienia, skomplikowany

SJP.pl

# zawiłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zawiłe

(1.2) zawiła rzecz, sprawa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawiły

przysł. zawile, zawiło

czas. zawijać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złożoność

(1.2) meandry

Wiktionary

# zawiły

1. kręty, zygzakowaty, wijący się;
2. trudny do zrozumienia, skomplikowany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kręty

(1.2) trudny do zrozumienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawiła droga prowadzi nas systematycznie do gór.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲiwɨ, AS: zavʹiu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiłość

przysł. zawile

czas. zawijać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zygzakowaty, wijący się

(1.2) niejasny, skomplikowany, zagmatwany

Wiktionary

# zawkrze

kraina historyczna Polski na północno-zachodnim Mazowszu; ziemia zawkrzeńska

SJP.pl

Zawkrze (ziemia zawkrzeńska) – niewielka kraina historyczna Polski na terenie północno-zachodniego Mazowsza w widłach Łydynii i Wkry. Funkcjonowała jako odrębna jednostka administracyjna od 2. połowy XIV wieku do rozbiorów. Jej historyczną stolicą jest Szreńsk.

Wikipedia

# zawkrzeński

→ Zawkrze

SJP.pl

#### Patrz:

Zawkrze

# zawlec

1. wlokąc, przemieścić coś lub kogoś dokądś;
2. zaprowadzić kogoś dokądś wbrew jego woli;
3. o chmurach: pokryć coś cienką warstwą;
4. zawlec się - przemieścić się z dużym trudem

SJP.pl

# zawleczka

element z drutu, służący do przetknięcia przez śrubę, nakrętkę lub sworzeń w celu zabezpieczenia przed odkręceniem lub wypadnięciem

SJP.pl

Zawleczka, szplint – element wykonany z drutu o półokrągłym przekroju, w miejscu zgięcia posiadający uszko. Zabezpiecza przed zsuwaniem, lub przemieszczaniem się elementów umieszczonych na wałkach, osiach, trzpieniach lub innych elementach maszyn. Przewlekany jest przez otwór wywiercony w elemencie a jej wolne i wystające końce są odginane w przeciwne strony. Zawleczki stosuje się tylko wówczas, gdy element zabezpieczany nie jest obciążony siłą osiową, lub gdy ta siła jest niewielka. W takich przypadkach zawsze powinno się stosować zawleczkę z podkładką.

Wikipedia

# zawleczkowy

przymiotnik od: zawleczka

SJP.pl

# zawnioskować

czasownik przechodni dokonany (ndk. wnioskować)

(1.1) dokonany od|wnioskować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wnioskować

Wiktionary

# zawoalować

1. zakryć twarz woalem;
2. ukryć prawdę, przedstawić coś nie wprost

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) książk. zakryć coś (zwłaszcza twarz lub dekolt) woalem

(1.2) książk. przen. przedstawić coś nie wprost, nadać czemuś aluzyjny charakter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakaś zawoalowana dama pachnąca fiołkami pyta o ciebie.

(1.1) W ten nieco zawoalowany sposób zobowiązywała podwładnych do wykonania zadania w ustalonym przez siebie terminie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. woal m., woalka ż.

czas. woalować ndk.

Wiktionary

# zawód

1. zajęcie, którego ktoś się wyuczył, wykonywane w celach zarobkowych;
2. niespełnienie się czyichś marzeń, planów;
3. uczucie doznane z tego powodu; rozczarowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

(1.2) niemiłe uczucie, gdy ktoś / coś nie spełniło naszych oczekiwań

(1.3) lm. zob. zawody.

Wiktionary

Zawód – zbiór zadań (zespół czynności) wyodrębnionych w wyniku społecznego podziału pracy, będących świadczeniami na rzecz innych osób, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami przez poszczególne osoby i wymagających odpowiednich kwalifikacji (wiedzy i umiejętności), zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu stanowi źródło dochodów. Szczególnym rodzajem zawodu jest profesja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej rubryce mam wpisać zawód wyuczony czy wykonywany?

(1.2) Swoim odejściem sprawiłeś mi zawód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavut, AS: zavut

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. zawody nmos., zawodnik m., zawodniczka ż., zawodowiec m., zawodowstwo n., zawodówka ż.

przym. zawodowy, zawodniczy

przysł. zawodowo, zawodniczo

(1.2)

czas. zawodzić, zawieść

przym. zawiedziony, zawodny

przysł. zawodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) praca, profesja

(1.2) rozczarowanie

Wiktionary

# zawodnica

zawodnica świerkowa, zawodnica modrzewiowa - gatunki błonkówki z rodziny pilarzowatych

SJP.pl

# zawodniczka

→ zawodnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczestniczka zawodów

Wiktionary

#### Patrz:

zawodnik

#### Przykłady

(1.1) Zawodniczka świetnie się spisała i zdobyła pierwsze miejsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavɔdʲˈɲit͡ʃka, AS: zavodʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawody nmos.

:: fm. zawodnik m.

przym. zawodniczy

przysł. zawodniczo

Wiktionary

# zawodnie

przysłówek

(1.1) w sposób zawodny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawód mrz., zawodność ż.

czas. zawieść dk., zawodzić ndk.

przym. zawodny

Wiktionary

# zawodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika zawodny; bardziej zawodny

SJP.pl

# zawodnik

osoba biorąca udział w zawodach sportowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. uczestnik zawodów

(1.2) sport. uczestnik gry zespołowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten zawodnik jest szybki i dobrze wyszkolony.

(1.1) Wśród zawodników wyróżniał się numer czwarty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvɔdʲɲik, AS: zavodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawody lm.

:: fż. zawodniczka ż.

przym. zawodniczy

przysł. zawodniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) gracz

Wiktionary

# zawodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zawodne; cecha tych, którzy są zawodni

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawodzić ndk., zawieść dk.

przym. zawodny

przysł. zawodnie

Wiktionary

# zawodny

taki, na którym nie można polegać, mogący zawieść; niepewny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o człowieku taki, za którego nie jest się pewnym

(1.2) o rzeczy, mechanizmie taki, który może nie zadziałać, mieć awarię

(1.3) o marzeniach, planach taki, który może się nie ziścić

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Janusz Zawodny – polski politolog i historyk, wojskowy
- Roman Zawodny – polski fizyk

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) I człowiek może okazać się zawodnym w określonych okolicznościach.

(1.2) Sprowadzone z Niemiec aparaty były zawodne.

(1.3) Nieśmiałe są myśli śmiertelników / i przewidywania nasze zawodne, / bo śmiertelne ciało przygniata duszę / i ziemski przybytek obciąża lotny umysł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawodność ż., zawód mrz.

przysł. zawodnie

czas. zawieść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepewny

(1.2) awaryjny

(1.3) niepewny

Wiktionary

# zawodówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lekcew. lub żart. zawodówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do której zawodówy chodziłaś?

(1.1) Kamil ukończył zawodówę na Brynowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawód mrz., zawodówka ż.

przym. zawodowy

przysł. zawodowo

Wiktionary

# zawodowiec

1. osoba pracująca zawodowo;
2. osoba uprawiająca jakąś dziedzinę zawodowo (nie jako amator)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się czymś zawodowo

Wiktionary

- Zawodowiec (Il mercenario) – hiszpańsko-włoski film z 1968 roku w reżyserii Sergio Corbucciego
- Zawodowiec (Le Professionnel) – francuski film z 1981 roku w reżyserii Georges'a Lautnera
- Zawodowiec (Profesionalac) – serbski film z 2003 roku w reżyserii Dušana Kovačevicia
- Zawodowiec (Playing for Pizza) – powieść Johna Grishama wydana w 2007 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Codziennie gracie w tenisa, nie widząc żadnej poprawy, aż nagle zaczynacie wygrywać z zawodowcami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawodowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fachowiec, profesjonalista, profesjonał, specjalista, wyczynowiec

Wiktionary

# zawodówka

potocznie: szkoła zawodowa (średnia lub zasadnicza)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szkoła zawodowa

Wiktionary

Branżowa szkoła I lub II stopnia (dawniej jako zasadnicza szkoła zawodowa, w skrócie ZSZ, zawodówka, później jako branżówka i do tego wielobranżowa szkoła zawodowa) – placówka edukacyjna, stworzona na podbudowie programowej szkoły podstawowej, realizująca program nauczania w zakresie kształcenia ogólnego oraz zawodowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najpierw skończyłem zawodówkę, dopiero potem poszedłem do technikum.

(1.1) Pewnie nie masz nawet zawodówki, tylko jesteś po ohapie, że piszesz takie rzeczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavɔˈdufka, AS: zavodufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawód mrz.

:: zgrub. zawodówa ż.

przym. zawodowy

przysł. zawodowo

Wiktionary

# zawodowo

przysłówek

(1.1) uprawiając lub wykonując coś jako zawód, zajmując się czymś z zawodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawodówa ż., zawód m., zawodówka ż., zawodowość ż.

przym. zawodowy

Wiktionary

# zawodowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zawodowe; cecha tych, którzy są zawodowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawodowy

przysł. zawodowo

Wiktionary

# zawodowstwo

zajmowanie się określoną czynnością lub dziedziną w sposób profesjonalny, najczęściej jako sposób na życie

SJP.pl

# zawodowy

przymiotnik od: zawód

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zawodem, pracą

(1.2) taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy pracownicy mają możliwość uczestnictwa w szkoleniu zawodowym.

(1.1) Przybyłemu oficerowi życzymy powodzenia na nowym stanowisku służbowym oraz spełnienia dalszych planów zawodowych i osobistych.

(1.2) Klaudiusz jest zawodowym konferansjerem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavɔˈdɔvɨ, AS: zavodovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawodówa ż., zawód m., zawodowstwo n., zawodowiec m., zawodówka ż., zawodowość ż.

przysł. zawodowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) profesjonalny, wykwalifikowany

Wiktionary

# zawodoznawca

specjalista badający właściwości i warunki wykonywania zawodów, problemy wyboru zawodu i przydatności zawodowej oraz klasyfikację i statystykę zawodową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. specjalista zajmujący się analizą zawodów, ich charakterystyką, historią oraz doradztwem zawodowym

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawodoznawczy

rzecz. zawodoznawstwo n.

:: fż. zawodoznawczyni ż.

Wiktionary

# zawodoznawczy

związany z dziedziną socjologii pracy badającą właściwości i warunki wykonywania zawodów, problemy wyboru zawodu i przydatności zawodowej oraz klasyfikację i statystykę zawodową

SJP.pl

# zawodoznawstwo

dziedzina socjologii pracy badająca właściwości i warunki wykonywania zawodów, problemy wyboru zawodu i przydatności zawodowej oraz klasyfikację i statystykę zawodową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nauk. interdyscyplinarny obszar wiedzy zajmujący się m.in. klasyfikacją zawodów, ich znaczeniem w ujęciu społecznym i historycznym oraz kwestią wyboru zawodu przez pracownika;

Wiktionary

Zawodoznawstwo (inaczej wiedza o zawodach) – jedno z podstawowych pojęć pedagogiki pracy, jest też dziedziną socjologii pracy.

Przedmiotem badań zawodoznawstwa są:

- podział pracy (historyczny i aktualny)
- pojęcie zawodu, jego ewolucja w ciągu wieków
- opis poszczególnych zawodów
  - charakterystyka zawodów
- kwalifikacje zawodowe
  - standardy kwalifikacji zawodowych
- kompetencje zawodowe
- klasyfikacje zawodów (historyczne i aktualne)
- proces rozwoju zawodów
- proces zanikania zawodów
- dokumentacja pracy
- stanowisko i warunki pracy w poszczególnych zawodach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lekcje zawodoznawstwa dla trzecioklasistów mają im uświadomić, jakie czynniki są ważne w podejmowaniu decyzji o przyszłym życiu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawodoznawca m.

przym. zawodoznawczy

Wiktionary

# zawody

1. impreza sportowa podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą;
2. rywalizacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od zawód

Wiktionary

- zawód (praca)
- Konkurencja (sport)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wnuk byłego premiera wygrał zawody.

(1.1) Szesnastoletni Bułgar zajął trzecie miejsce w międzynarodowych zawodach narciarstwa alpejskiego.

(2.1) Większość była cieślami, choć zdarzały się także inne zawody.

(2.1) Niektórzy wykonują dwa lub więcej zawodów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvɔdɨ, AS: zavody

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawodnik m., zawodniczka ż.

przym. zawodniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) meeting, współzawodnictwo, konkurs, turniej, poet. zmagania, walka, rozgrywka, pojedynek, spotkanie sportowe, mistrzostwa, olimpiada, rywalizacja

Wiktionary

# zawodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawodzić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawodzić, zawieść

rzecz. zawiedzenie n.

Wiktionary

# zawodzić

czasownik

(1.1) wzbudzać lub wydawać przeciągłe dźwięki zwykle śpiewem lub wyjąc

(1.2) robić rzeczy, które nie są oczekiwane, nie działać sprawnie, nie spełniać się

(1.3) prowadzić gdzieś do celu np. drogą, postępowaniem, pomagając

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Męska muzyka (…) raczej rzadko zawodzi w sensie wzdycha i łka. Patos jej szkodzi i osłabia łza. (W. Waglewski: Męska muzyka)

(1.2) Męska muzyka (…) raczej rzadko zawodzi w sensie można ufać jej. Nie powinna przysłodzić i pociechy mało w niej. (W. Waglewski: Męska muzyka)

(1.3) Zawiodłam go przed ołtarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvɔd͡ʑit͡ɕ, AS: zavoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawiedzenie n., niezawodność ż., zawodność ż., zawodzenie, zawód

czas. wodzić, zawieść ndk.

przym. zawiedziony

przysł. zawodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lamentować

(1.2) rozczarowywać

Wiktionary

# zawój

nakrycie głowy z udrapowanego materiału, wzorowane na wschodnich turbanach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. turban

Wiktionary

Zawój – nieistniejąca obecnie wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna w Bieszczadach. Leży na lewym brzegu rzeki Wetlinki, u stóp wzniesienia Pereszliba.

Lokowana na prawie wołoskim w dobrach Balów z Hoczwi. Najstarsza wzmianka o wsi pochodzi z 1552, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego. Podczas najazdu szwedzkiego prawie całkowicie zniszczona (ocalał 1 dom). Odradzała się powoli. W 1848 roku w wyniku uwłaszczenia chłopów ziemia i budynki stały się własnością rolników mieszkających w Zawoju. W połowie XIX wieku właścicielką posiadłości tabularnej w Zawoju była Sabina Krajewska. W 1899 rozparcelowana posiadłość dworska (401 ha. powierzchni) należała do Hrycia Solana. Jako jedyna wieś w Bieszczadach stanowiła własność gromady włościańskiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzavuj, AS: zavui ̯

Wiktionary

# zawoja

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. wieś w południowej Polsce, położona na południu kraju przy granicy ze Słowacją w województwie małopolskim, w powiecie suskim;

Wiktionary

Zawoja – najdłuższa wieś w Polsce. Położona jest w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja, na południu kraju przy granicy ze Słowacją. Jest siedzibą gminy, Babiogórskiego Parku Narodowego i jedną z głównych osad Górali Babiogórców.

Miejscowość letniskowa i turystyczna będąca punktem wypadowym na Babią Górę, pasmo Policy i Jałowca.

Wikipedia

# zawojanin

mieszkaniec Zawoi (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zawojanka

mieszkanka Zawoi (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zawojka

chusta zarzucona luźno na włosy i ujęta w siatkę, noszona na głowie przez kobiety zamężne w VX wieku; podwika

SJP.pl

# zawójkowate

rodzina słodkowodnych ślimaków skrzelodysznych

SJP.pl

Zawójkowate (Valvatidae) – szeroko rozprzestrzeniona rodzina obejmująca drobne, słodkowodne ślimaki skrzelodyszne. Liczy około 70 gatunków. W Polsce w różnych typach wód śródlądowych występują przedstawiciele czterech gatunków należących do tej rodziny.

Wikipedia

# zawojowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawojować.

Wiktionary

Zawojowanie (łac. debellatio „zawojowanie”, od bellum „wojna”) – całkowite zajęcie terytorium państwa i przejęcie kontroli nad nim w drodze zbrojnej; pozbawienie dotychczasowego suwerena władzy zwierzchniej.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zawojować dk.

przym. wojowniczy

rzecz. wojownik mos., wojak mzw./mos.

Wiktionary

# zawojski

→ Zawoja

SJP.pl

#### Patrz:

Zawoja

# zawonia

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Zawonia – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Zawonia
- Zawonia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Chlewiska

## Inne

- Zawonia – gmina wiejska

Wikipedia

# zawoński

→ Zawonia (wieś w Polsce)

SJP.pl

# zawór

mechanizm regulujący przepływ czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do zamykania otworów;

Wiktionary

Zawór – urządzenie do zamykania otworów, wylotów, do regulowania przepływu płynów (cieczy lub gazów) przez przewody, jak i zapobieganiu ich cofania. Również do regulacji ciśnienia, jak i kontrolowanego uwalniania ciśnienia.

Rozróżniamy dwa główne rodzaje zaworów: kulowy i tłokowy.

- w zaworze kulowym znajduje się obrotowa kula z przelotem – przekręcenie kurka powoduje otwarcie lub zamknięcie zaworu przez zmianę ustawienia osi przelotu względem korpusu
- w zaworze tłokowym kręcenie kurkiem powoduje wsuwanie i wysuwanie tłoka zamykającego przepływ.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba koniecznie zamknąć ten zawór!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavur, AS: zavur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. zaworek m.

przym. zaworowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kurek, wentyl

Wiktionary

# zawora

przestarzale: rygiel; zasuwa

SJP.pl

# zaworek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: zawór

(1.2) mały zawór

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Taki zaworek pasuje do różnych wężyków akwarystycznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawór mrz.

przym. zaworowy

Wiktionary

# zaworkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaworkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. workowanie n.

czas. zaworkować dk., workować ndk.

Wiktionary

# zaworkowy

→ zaworek

SJP.pl

#### Patrz:

zaworek

# zaworowy

przymiotnik od: zawór

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zaworem, dotyczący zaworu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawór mrz., zaworek mrz.

Wiktionary

# zaworski

nazwisko

SJP.pl

# zawoskować

pokryć woskiem

SJP.pl

# zawoskowywać

pokrywać, smarować woskiem

SJP.pl

# zawozić

wioząc, dostarczać kogoś lub coś do jakiegoś miejsca

SJP.pl

# zawoźny

kotwica zawoźna - kotwica pomocnicza, sześciokrotnie lżejsza od kotwicy postojowej, którą wyrzuca się ze statku w celu wykonania manewru bez pomocy maszyn; werp

SJP.pl

# zawołać

czasownik przechodni dokonany (ndk. wołać)

(1.1) dokonany od|wołać.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawołany

rzecz. zawołanie n.

Wiktionary

# zawołanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okrzyk wzywający lub zwracający uwagę

(1.2) hasło lub myśl przewodnia

(1.3) hist. okrzyk bojowy lub dewiza herbowa

(1.4) formuła powitania lub pożegnania

(1.5) głos zwierząt

(1.6) przest. pseudonim, imię, przydomek

(1.7) przest. rozgłos lub reputacja

Wiktionary

Zawołanie, inaczej proklama (łac. proclamatio, od clamare – krzyczeć) – werbalny element polskiego herbu szlacheckiego, jedna z cech charakterystycznych polskiej heraldyki.

Wywodzi się jeszcze z czasów organizacji plemienno-rodowych i stanowiło prawdopodobnie rodzaj hasła identyfikującego członków rodu, stosowanego w systemie mobilizacji oddziałów zbrojnych oraz w bitwie. Hasłem pomocy zwoływano rodowców do bitwy (wici).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. wołacz mrz., wołanie n.

czas. wołać, zawołać

Wiktionary

# zawołańszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawołany (doskonały, wytrawny, namiętny)

SJP.pl

# zawołany

zajmujący się czymś z talentem i zapałem; doskonały, wytrawny, zapalony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. zajmujący się czym z talentem i zapałem

(1.2) daw. głośny, sławny, znany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drugi, Leon, ogromnie zdolny, zawołany, i fachowy gospodarz, dobroczyńca i przyjaciel ludu, był już od młodych lat towarzyszem wielu robót i poczynań ojcowskich, zwłaszcza w sprawach ruskich.

(1.1) Znać było jednak, że to żołnierze zawołani: miny rzęsiste i harde, prawe ręce wparte w boki, głowy podniesione.

(1.1) On jest jeden z najzawołańszych ptaszników. Niechże mu Pan pokaże swój zbiór ptaków; poradzi nawet, jeżeli któremu co brakuje — przekłuć umie, gdy tam co trzeba.

(1.1) Zawołanym tancerzem był mąż praczki, późniejszej naszej ukochanej gosposi, Wróblewski, starszy już człowiek z sumiastym białym wąsem. Tańczył, jak to się mówi, do upadłego, a tak zgrabnie; teraz na wsi nikt tak nie potrafi.

(1.1) Niektórzy z zawołanych hazardzistów karcianych przeszli nawet do historii. W końcu XVIII wieku głośno było o kanoniku przemyskim [Michale] Romanie Sierakowskim [herbu Dołęga].

(1.2) W tej zawołanej ziemiańskiej stolicy / Wielebne głupstwo od wieków siedziało: / Pod starożytnym schronieniem świątnicy / Prawych czcicielów swoich utuczało.

(1.2) Sokrates, zawołany Mędrzec na Ateny / Nigdy słowom nie dawał bez dowodów ceny.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawołać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapalony, doskonały, wyborny, znakomity

Wiktionary

# zawołżański

→ Zawołże

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zawołżem, dotyczący Zawołża

Wiktionary

#### Patrz:

Zawołże

#### Powiązane:

rzecz. Zawołże n., Wołga ż.

Wiktionary

# zawołże

obszar w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

- Zawołże – region w Rosji europejskiej
- Zawołże – miasto w obwodzie niżnonowogrodzkim Rosji europejskiej
- Zawołże – wieś w obwodzie jarosławskim Rosji europejskiej
- Zawołże – wieś w obwodzie samarskim Rosji europejskiej
- Zawołże – dawna nazwa miasta Zawołżsk w obwodzie iwanowskim Rosji europejskiej

Wikipedia

# zawracać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zawrócić)

(1.1) zmieniać kierunek swojego ruchu na przeciwny

(1.2) zmieniać kierunek ruchu czegoś lub kogoś na przeciwny

(1.3) nie wpuszczać i odsyłać z powrotem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na ulicy jednokierunkowej nie wolno zawracać.

(1.3) Potencjalni azylanci z tego kraju są zwykle zawracani na granicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawrót mrz., zawracanie n., zawrócenie n.

czas. zawrócić, wracać ndk., wrócić dk.

przym. zawrotny

Wiktionary

# zawracanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawracać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawrócenie n., zawrót m., zawrotność ż., zawrotnica ż.

czas. zawracać ndk., zawrócić dk.

przym. zawrotowy, zawrotny

przysł. zawrotnie

Wiktionary

# zawrat

przełęcz w Tatrach

SJP.pl

Zawrat (niem. Riegelscharte, słow. Závrat, węg. Zavrat) – położona na wysokości 2159 m wąska przełęcz w długiej wschodniej grani Świnicy w Tatrach Wysokich, oddzielająca Zawratową Turnię (2247 m) od Małego Koziego Wierchu (2226 m). Jest jednym z dwóch skrajnych punktów szlaku Orlej Perci (zachodnim).

Wikipedia

# zawrócenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawrócić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawracanie n., zawrót m., zawrotność ż., zawrotnica ż.

czas. zawracać ndk., zawrócić dk.

przym. zawrotowy, zawrotny

przysł. zawrotnie

Wiktionary

# zawrócić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawracać)

(1.1) dokonany od|zawracać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawracanie n., zawrócenie n., zawrót m.

czas. zawracać ndk.

przym. zawrotny

Wiktionary

# zawrót

1. zmiana kierunku ruchu na przeciwny; zawrócenie;
2. skręt drogi, rzeki itp.;
3. obrót, wir, wirowanie

SJP.pl

Zawrót, zawrót Immelmanna, immelmann, immelman, imelman półpętla z obrotem – figura pilotażu mająca na celu szybką zmianę wysokości i kierunku lotu. Nazwa jej pochodzi od nazwiska niemieckiego pilota myśliwskiego z I wojny światowej, myśliwskiego asa, Maksa Immelmanna, który pierwszy tę figurę wykonał w 1916 roku.

Wikipedia

# zawrotka

potocznie:
1. miejsce umożliwiające zawracanie pojazdów;
2. manewr zawracania; zwrotka

SJP.pl

# zawrotniej

stopień wyższy od przysłówka: zawrotnie

SJP.pl

# zawrotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawrotny

SJP.pl

# zawrotny

przymiotnik

(1.1) oszałamiający, godny podziwu lub niezwykły, nieprzeciętny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W latach 60. nagroda sięgała 1 mln zł, co było wówczas sumą zawrotną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvrɔtnɨ, AS: zavrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawrót m., zawrotność ż., zawrotnica ż., zawracanie n., zawrócenie m.

czas. zawracać ndk., zawrócić dk.

przym. zawrotowy

przysł. zawrotnie

Wiktionary

# zawrzeć

1. doprowadzić coś do skutku;
2. umieścić w czymś;
3. przedstawić jakieś treści w wypowiedzi, książce, filmie itp.

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. wrzeć)

(1.1) fiz. kulin. o momencie wejścia w stan wrzenia (o substancji w stanie płynnym)

(1.2) przen. o momencie wejścia w stan bardzo mocnego wzburzenia emocjonalnego

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawierać)

(2.1) dokonany od|zawierać.

(2.2) przest. zamknąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda w garnku zawrzała i zaczęłam wrzucać do niej kluski.

(1.2) Komandor zawrzał gniewem i dobył szpady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavʒɛt͡ɕ, AS: zavžeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawarcie n., zawieranie n.

czas. wrzeć

przym. zawarty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zagotować się

Wiktionary

# zawrzyk

dawniej: żelazny pręt z obracającą się rączką do zamykania okna; bagnetsztanga, zawrotnica

SJP.pl

# zawrzyty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zamknięty

Wiktionary

# zawściekać

dawniej: zawściekać się - zapamiętywać się w gniewie

SJP.pl

# zawstydzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zawstydzić)

(1.1) sprawiać, że ktoś czuje zawstydzenie, wstyd, zakłopotanie

czasownik zwrotny niedokonany zawstydzać się (dk. zawstydzić się)

(2.1) odczuwać zawstydzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Specjalnie nie zamieszczamy takich listów, aby kogoś nie zawstydzać, bo są to sprawy bardzo delikatne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈfstɨd͡zat͡ɕ, AS: zafstyʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawstydzanie n., zawstydzenie, wstyd

czas. wstydzić się, zawstydzić

ims. zawstydzony

przym. zawstydzony

Wiktionary

# zawstydzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawstydzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawstydzać ndk.

Wiktionary

# zawstydzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczucie wstydu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak brat Masseo powiedział świętemu Franciszkowi, niby w żartach, że świat za nim chodzi, i jak święty Franciszek odpowiedział, że tak jest istotnie, ku zawstydzeniu świata i z łaski Boga.

(1.1) Nieskromna nastolatka nie okazała żadnych oznak zawstydzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wstydzenie n., wstyd m., wstydliwość ż.

czas. zawstydzać ndk., wstydzić się dk., zawstydzić dk.

ims. zawstydzony

przym. zawstydzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstyd, skrępowanie, zmieszanie, zażenowanie, żenada

Wiktionary

# zawstydzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zawstydzać)

(1.1) dokonany od|zawstydzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈfstɨd͡ʑit͡ɕ, AS: zafstyʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawstydzenie n.

czas. zawstydzać ndk., wstydzić się ndk.

przym. bezwstydny, zawstydzony

Wiktionary

# zawstydzony

taki, który odczuł wstyd; zażenowany, zakłopotany, onieśmielony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odczuwający zawstydzenie, wstyd

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zawstydzić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Była pierwsza w południe, kiedy pan Ignacy zbliżał się do sklepu, zawstydzony i niespokojny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzafstɨˈd͡zɔ̃nɨ, AS: zafstyʒõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wstyd m., zawstydzenie n.

czas. zawstydzać ndk., zawstydzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrępowany, onieśmielony

Wiktionary

# zawsze

w ciągu całego czasu, który się ogarnia myślą; wciąż, stale, na okrągło, nieustannie, ciągle

SJP.pl

zaimek przysłowny upowszechniający

(1.1) w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

partykuła

(2.1) mimo wszystko, jednak, tak czy owak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawsze niech będzie słońce, zawsze niech będzie niebo, zawsze niech będzie mama, zawsze niech będę ja!

(2.1) — Ile ci zapłacili? / — 100 zł. / — Zawsze coś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzafʃɛ, AS: zafše

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. zawżdy, reg. śl. dycki., reg. śl. wdycki.; ciągle, za każdym razem

Wiktionary

# zawszela

skorupiak z rzędu obunogów pasożytujący na skórze waleni, głównie wielorybów; wesz wielorybia

SJP.pl

Zawszela (Cyamus) – rodzaj stawonogów zaliczany do obunogów z rodziny Cyamidae.

Wikipedia

# zawtórować

zagrać albo zaśpiewać do wtóru

SJP.pl

# zawtórzać

dawniej: przytakiwać, przyświadczać

SJP.pl

# zawyć

1. potocznie: głośno, przeciągle, przeraźliwie zakrzyczeć, zapłakać;
2. o psie, wilku i innych zwierzętach z rodziny psów: odezwać się wyciem;
3. wydać przeciągły, niski dźwięk; zahuczeć

SJP.pl

# zawyrokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawyrokować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawyrokować dk.

Wiktionary

# zawyżać

ustanawiać coś na zbyt wysokim poziomie

SJP.pl

# zawyżyć

ustanowić coś na zbyt wysokim poziomie

SJP.pl

czasownik

(1.1) przedstawić wartość jako większą, niż jest faktycznie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawyżenie n., wyż mrz., wysokość ż., wysokościowiec mrz.

przym. wysoki

Wiktionary

# zawżdy

dawniej, dziś gwarowo: zawsze; zawdy

SJP.pl

zaimek

(1.1) daw. zawsze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi // Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzavʒdɨ, AS: zavždy

Wiktionary

# zawziąć

1. dawniej: powziąć, podjąć;
2. zawziąć się - uprzeć się przy czymś

SJP.pl

# zawzięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. odczasownikowy od|zawziąć.

przysłówek

(2.1) z zawziętością

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Kret pracował zawzięcie przez cały ranek, robił wiosenne porządki w swoim mieszkaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawziętość ż.

przym. zawziąć dk.

przym. zawzięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) nieustępliwie, uparcie, uporczywie, wytrwale, z uporem, zaciekle, zajadle

Wiktionary

# zawzięciej

stopień wyższy od przysłówka: zawzięcie

SJP.pl

# zawziętość

1. oddanie się czemuś z wielkim zapałem;
2. uparte trwanie przy swoich poglądach, uczuciach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi

(1.2) skłonność do oddawania się jakimś zajęciom z wielkim zapałem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego wadą była niespotykana zawziętość, nikt nie był w stanie przemówić mu do rozsądku.

(1.2) Z wielką zawziętością zabrał się za naukę angielskiego i po roku już świetnie się porozumiewał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕt͡ɕ, AS: zavʹźẽntość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zawzięty

przysł. zawzięcie

czas. zawziąć się

rzecz. zawzięcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieustępliwość, zaciętość, zażartość, zacietrzewienie

(1.2) wytrwałość

Wiktionary

# zawziętszy

stopień wyższy od przymiotnika: zawzięty

SJP.pl

# zawzięty

1. oddający się czemuś z zapałem;
2. uparcie trwający przy swoich decyzjach, uczuciach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi

(1.2) skłonny do oddawania się jakimś zajęciom całym sobą

(1.3) o sytuacjach, czynnościach: taki, który jest obiektem czyjejś pasji, zaciętości, którego ktoś nie chce poniechać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Starsza pani była zawziętą przeciwniczką zmian, nie chciała ani telewizora, ani telefonu, ani nawet nie pozwoliła na wyremontowanie łazienki.

(1.2) Mirek był zawziętym bibliofilem, czytał godzinami, znał wszystkie antykwariaty w mieście.

(1.3) Kargul z Pawlakiem prowadzili zawzięty spór o miedzę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvʲʑɛ̃ntɨ, AS: zavʹźẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zawziętość ż., zawzięcie n.

czas. zawziąć się

przysł. zawzięcie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieustępliwy, zacięty, zażarty, zacietrzewiony

(1.2) wytrwały, zapalony

(1.3) zaciekły, zażarty, zacięty

Wiktionary

# zawzinać

zawzinać się (rzadkie): upierać się przy czymś

SJP.pl

# zawładnąć

1. objąć władzę nad czymś; zostać władcą czegoś; zdobyć, opanować coś;
2. korzystać z miejsca lub rzeczy i nie udostępniać ich nikomu innemu

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) przejąć władzę, objąć władzę nad czymś

(1.2) zupełnie kogoś opanować, ogarnąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Izraelici, ukryci w zasadzce, błyskawicznie zawładnęli pozbawioną obrony warownią, szerząc w niej śmierć i spustoszenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈvwadnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zavu̯adnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. władztwo n., władza ż., władanie n., władca m., zawładnięcie n., władze nmos.

przym. władczy

czas. władać

Wiktionary

# zawładnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zawładnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzavwadʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zavu̯adʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zawładnąć dk., władać ndk.

rzecz. władanie n., władze nmos.

przym. władczy

Wiktionary

# zawładywać

1. zdobywać, opanowywać coś;
2. podporządkowywać sobie kogoś

SJP.pl

# zawłocki

nazwisko

SJP.pl

# zawłóczyć

dawniej: przeciągać coś przez otwór, np. zawłóczyć nitkę; zawlekać

SJP.pl

# zawłoka

dawniej:
1. zasłona, powłoka;
2. włos lub pasek tkaniny wprowadzony pod skórę w celu odprowadzenie krwi lub wywołania ropienia

SJP.pl

# zawłotnia

jednokomórkowy glon należący do rodziny zawłotniowatych, występujący w wodach słodkich, wilgotnych glebach, na śniegu i lodzie w wysokich górach; jednokomórkowa zielenica; chlamidomonas

SJP.pl

Zawłotnia (Chlamydomonas) - rodzaj glonów (zielenic) należący do rodziny zawłotniowatych. Występuje w wodach słodkich, wilgotnych glebach, na śniegu i lodzie w wysokich górach.

Wikipedia

# zawłotniowiec

przedstawiciel rzędu zielenic właściwych

SJP.pl

# zaza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) etn. odrębny naród pochodzenia indoeuropejskiego zamieszkujący Turcję;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zazaki m.

Wiktionary

# zażądać

czasownik przechodni dokonany (ndk. żądać)

(1.1) dokonany od|żądać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒɔ̃ndat͡ɕ, AS: zažõndać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażądanie n.

Wiktionary

# zażądanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zażądać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zażądać dk.

Wiktionary

# zazaki

język narodu Zaza używany we wschodniej Anatolii, w dorzeczu Eufratu i Tygrysu

SJP.pl

Język zazaki – język ludu Zaza używany we wschodniej Anatolii, w dorzeczu Eufratu i Tygrysu. Należy on do północno-zachodniej grupy języków irańskich. Najbliżej spokrewniony jest z językiem gorani. Nie można dokładnie określić liczby jego użytkowników – w zależności od źródła ich liczbę szacuje się od 1,5 do nawet 3 milionów.

Wikipedia

# zażalać

w prawie: zażalać (się) - wnosić zażalenie w stosunku do decyzji organu wymiaru sprawiedliwości

SJP.pl

# zażalenie

1. w prawie: zażalić (się) - wnieść zażalenie w stosunku do decyzji organu wymiaru sprawiedliwości;
2. dawniej: rozżalić - wywołać uczucie żalu, smutku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oficjalna skarga

(1.2) praw. odwołanie się od postanowienia sądu pierwszej instancji lub prokuratora

Wiktionary

Zażalenie – jednolita nazwa środków odwoławczych od orzeczeń wpadkowych (tzn. nierozstrzygających co do istoty sprawy) stosowanych w różnych postępowaniach (sądowych i pozasądowych).

Instytucja zażalenia jest znana wszystkim systemom prawnym rodziny prawa kontynentalnego, zaś system common law przewiduje środki o podobnej naturze. Dalsze uwagi są oparte na prawie polskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żal mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reklamacja

Wiktionary

# zażaleniowy

→ zażalenie

SJP.pl

#### Patrz:

zażalenie

# zażaleńko

zdrobnienie od: zażalenie; zażalonko

SJP.pl

# zażalić

1. w prawie: zażalić (się) - wnieść zażalenie w stosunku do decyzji organu wymiaru sprawiedliwości;
2. dawniej: rozżalić - wywołać uczucie żalu, smutku

SJP.pl

# zażalonko

zdrobnienie od: zażalenie; zażaleńko

SJP.pl

# zażarcie

przyslowek

(1.1) z wielką zaciętością

Wiktionary

# zażarciej

stopień wyższy od przysłówka: zażarcie

SJP.pl

# zażartka

owad z rzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, żyjący głównie w strefie tropikalnej i subtropikalnej

SJP.pl

# zażartkowate

rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych

SJP.pl

Zażartkowate (Nabidae) – rodzina pluskwiaków z podrzędu różnoskrzydłych. Obejmuje około 500 opisanych gatunków. Rozprzestrzeniona jest kosmopolitycznie. Przedstawiciele są głównie drapieżnikami, zwykle generalistycznymi. Dość licznie występują w agrocenozach, odgrywając pożyteczną rolę w zwalczaniu szkodników. W zapisie kopalnym znane są od jury.

Wikipedia

# zażartkowaty

o cechach zażartkowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# zażartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto jest zażarty

Wiktionary

# zażartować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. żartować)

(1.1) dokonany od|żartować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Jak się masz, ostatni partyzancie Zakopanego! - zażartował - Aleś się wymigał od historii!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʒarˈtɔvat͡ɕ, AS: zažartovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażartowanie n., żartowniś mos., żartowanie n., żartownisia ż., żartobliwość ż.

przysł. żartobliwie

przym. żartobliwy

Wiktionary

# zażartowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powiedzenie żartu, wypowiedzenie się w sposób żartobliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaʒartɔˈvãɲɛ, AS: zažartovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żartowanie n., żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś m., żartownisia ż.

czas. zażartować dk., żartować ndk.

przym. żartobliwy

przysł. żartobliwie

Wiktionary

# zażartszy

stopień wyższy od przymiotnika: zażarty

SJP.pl

# zażarty

1. twardo obstający przy czymś; nieprzejednany, zajadły;
2. o walce, kłótni itp.: zaciekle prowadzony; gwałtowny, zawzięty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nieskory do ustępstw i całą mocą atakujący i broniący swego

(1.2) prowadzony z wielką zaciętością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Akcja filmu rozgrywa się w południowym Bostonie, gdzie policja stanowa toczy zażartą walkę z przestępczością zorganizowaną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażartość ż.

przysł. zażarcie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciekły, zajadły, zapamiętały, zawzięty

(1.2) gorący, uporczywy, zaciekły

Wiktionary

# zazbrajać

wtapiać metalowe pręty, druty do betonu lub szkła w celu wzmocnienia wyrobów wykonanych z tych materiałów

SJP.pl

# zazbroić

1. wtopić metalowe pręty, druty do betonu, szkła w celu wzmocnienia wyrobów z tych materiałów;
2. ułożyć zbrojenie

SJP.pl

# zazdromin

Zazdromin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Koneck.

Wikipedia

# zazdrość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona

(1.2) podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

Wiktionary

Zazdrość – uczucie pojawiające się w sytuacji frustracji, gdy znany jest obiekt zaspokajający potrzebę i osoba posiadająca ten obiekt. Uważana zazwyczaj za uczucie negatywne, choć w łagodnej formie może być np. bodźcem do pozytywnej konkurencji i realizacji własnych aspiracji.

Chorobliwa zazdrość wiąże się z brakiem zaufania, chęcią kontroli i nadzorowania drugiej osoby oraz agresją.

W chrześcijaństwie jest jednym z siedmiu grzechów głównych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Codziennie Bogdan z zazdrością patrzy na nowy samochód sąsiada.

(1.2) Monikę gnębiła zazdrość o swojego męża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzazdrɔɕt͡ɕ, AS: zazdrość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrośnik mos., zazdrośnica ż., zazdrostka ż., pozazdroszczenie n., zazdroszczenie n.

czas. pozazdrościć dk., zazdrościć ndk.

przym. zazdrosny

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawiść; książk. zielonooki potwór

Wiktionary

# zazdrościć

czasownik przechodni niedokonany (dk. pozazdrościć)

(1.1) odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrość ż., zazdroszczenie n., zazdrośnik mos., zazdrostka ż., zazdrośnica ż.

przym. zazdrosny

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. zajrzeć; gw-pl|Górny Śląsk|zowiścić.

Wiktionary

# zazdrośnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. forma żeńska od: zazdrośnik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzazdrɔɕˈɲit͡sa, AS: zazdrośńica

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zazdrosny

rzecz. zazdrość ż., zazdrośnik m., zazdrostka ż., zazdroszczenie n.

czas. zazdrościć

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

# zazdrośnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób zazdrosny; odczuwając zazdrość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrość ż., zazdrośnik mos., zazdrośnica ż., zazdrostka ż., pozazdroszczenie n., zazdroszczenie n.

czas. pozazdrościć dk., zazdrościć ndk.

przym. zazdrosny

Wiktionary

# zazdrośniej

stopień wyższy od przysłówka: zazdrośnie

SJP.pl

# zazdrośniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zazdrosny; bardziej zazdrosny

SJP.pl

# zazdrośnik

osoba często odczuwająca zazdrość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zazdrosny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zazˈdrɔɕɲik, AS: zazdrośńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrośnica ż., zazdrość ż., zazdrostka ż., zazdroszczenie n.

czas. zazdrościć

:: fż. zazdrośnica

przym. zazdrosny

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

# zazdrosny

przymiotnik

(1.1) odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność

(1.2) taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zazˈdrɔsnɨ, AS: zazdrosny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrość ż., zazdrośnik m., zazdrośnica ż., zazdrostka ż., zazdroszczenie n.

czas. zazdrościć

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawistny; gw-pl|Górny Śląsk|zowistny.

Wiktionary

# zazdrostka

mała firanka sięgająca zwykle do połowy szyby; dyskretka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od zazdrość

(1.2) pot. krótka firanka zasłaniająca połowę lub mniejszą część (zwykle dolną) okna lub oszklonych drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zazˈdrɔstka, AS: zazdrostka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zazdrosny

rzecz. zazdrość ż., zazdrośnik m., zazdrośnica ż., zazdroszczenie n.

czas. zazdrościć

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dyskretka

Wiktionary

# zazdroszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zazdrościć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To ich nęci, to z ludzi wolnych służalcami czyni, nie brak tego, co niezbędne, jak powiadają, o nie! Jeno pragnienie rzeczy zbędnych, zazdroszczenie przepychu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazdrość ż., zazdrośnik m., zazdrostka ż., zazdrośnica ż.

czas. zazdrościć ndk.

przym. zazdrosny

przysł. zazdrośnie

Wiktionary

# zazębianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zazębiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ząb m., ząbek m., uzębienie n.

czas. zazębiać się, zazębiać ndk.

przym. zębowy

Wiktionary

# zażec

przestarzale: spowodować zapalenie się czegoś; podpalić, zapalić; zażegnąć

SJP.pl

# zażegnać

1. zapobiec czemuś złemu, nie dopuścić do czegoś niepożądanego;
2. załagodzić czyjeś złe nastawienie, wrogość, gniew; przejednać;
3. dawniej, w wierzeniach ludowych: zapobiec działaniu złych mocy, odczynić urok;
4. zażegnać się - przyrzec poprawę, obiecać, że nie będzie się czegoś robić

SJP.pl

# zażegnywać

1. zapobiegać czemuś złemu, nie dopuszczać do czegoś niepożądanego;
2. łagodzić czyjeś złe nastawienie, wrogość, gniew; przejednywać;
3. dawniej, w wierzeniach ludowych: zapobiegać działaniu złych mocy, odczyniać urok;
4. zażegnywać się - przyrzekać poprawę, obiecywać, że nie będzie się czegoś robić

SJP.pl

# zazen

medytacja w pozycji siedzącej, praktykowana przez zwolenników buddyzmu zen

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) podstawowa forma medytacji w buddyzmie zen;

Wiktionary

Zazen (jap. 座禅 medytacja zen na siedząco; chiń. upr. 坐禅, chiń. trad. 坐禪, zuòchán, kor. 좌선 chaosŏn, wiet. tọa thiền) – forma medytacji podstawowa w buddyzmie zen, wykonywana na siedząco, z nogami skrzyżowanymi. Głównym elementem zazen jest siedzenie w poprawnej pozycji, oddychanie i brak przywiązania do myślenia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzazɛ̃n, AS: zazẽn

Wiktionary

# zażenowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poczucie zakłopotania i wstydu

Wiktionary

Zażenowanie – rodzaj silnej emocji podobnej do wstydu z tą różnicą, że odczuwana jest w momencie niestosownego zachowania lub wypowiedzenia niestosownych słów przez drugą osobę, najczęściej przez kogoś, po kim takiego zachowania nie należałoby się spodziewać, choć nie jest to konieczne. Np. niestosowny w danych okolicznościach ubiór, wypowiadanie się na tematy, których w danym momencie należy unikać, złe przyjęcie dowcipu.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. żenować, zażenować dk.

przym. zażenowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) onieśmielenie, wstyd, zakłopotanie, zawstydzenie, zmieszanie

Wiktionary

# zażenowany

taki, który odczuł wstyd; onieśmielony, zakłopotany, zawstydzony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który odczuł zażenowanie

(1.2) będący wyrazem zażenowania

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zażenować

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żenować ndk., zażenować dk.

rzecz. żenada ż., zażenowanie n.

przym. żenujący

Wiktionary

# zażerać

jeść łapczywie, z apetytem; zajadać; pożerać

SJP.pl

# zażeranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zażerać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zażerać ndk.

Wiktionary

# zaźgać

zabić, uderzając, godząc w kogoś czymś ostrym, kłującym, zakłuć; zadźgać; zażgać

SJP.pl

# zaziębić

1. poddać coś działaniu niskiej temperatury; nadmiernie oziębić;
2. zaziębić się - zachorować z powodu przemarznięcia; zziębnąć

SJP.pl

# zaziębienie

1. poddać coś działaniu niskiej temperatury; nadmiernie oziębić;
2. zaziębić się - zachorować z powodu przemarznięcia; zziębnąć

SJP.pl

# zaziębiony

1. poddać coś działaniu niskiej temperatury; nadmiernie oziębić;
2. zaziębić się - zachorować z powodu przemarznięcia; zziębnąć

SJP.pl

# zazielenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zazielenić.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zielono

rzecz. Zielonka ż./mos.

Wiktionary

# zaziemski

dawniej: pozaziemski, pozaświatowy, nadprzyrodzony

SJP.pl

# zazierka

roślina ozdobna z rodziny wielosiłowatych

SJP.pl

# zaznać

doznać, doświadczyć, odczuć, przeżyć

SJP.pl

# zaznaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaznaczyć)

(1.1) wskazywać coś poprzez wykonanie znaku

(1.2) czynić wyraźniejszym

czasownik zwrotny niedokonany zaznaczać się (dk. zaznaczyć się)

(2.1) stawać się wyraźnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaznaczanie n., zaznaczenie n., znaczek mrz., znak mrz., znakownik mrz.

czas. zaznaczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naznaczać, oznaczać, znaczyć, znakować

(1.2) akcentować, podkreślać, uwydatniać

(2.1) odznaczać się, rysować się, uwidaczniać się, uwydatniać się, występować

Wiktionary

# zaznaczacz

przedmiot do zaznaczania miejsca w tekście

SJP.pl

# zaznaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaznaczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaznaˈt͡ʃãɲɛ, AS: zaznačãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaznaczać ndk., zaznaczyć dk.

rzecz. zaznaczenie n.

Wiktionary

# zaznaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaznaczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzaznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zaznačẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaznaczyć dk., zaznaczać ndk.

rzecz. zaznaczanie n.

Wiktionary

# zaznaczyć

1. wskazać coś;
2. zrobić na czymś znak;
3. podkreślić coś, stwierdzić z naciskiem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaznaczać)

(1.1) dokonany od|zaznaczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na planie nie zaznaczono, jaką drogą można dojść do zamku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈznat͡ʃɨt͡ɕ, AS: zaznačyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaznaczenie n., znak m., znaczek m., znakownik m., odznaka ż., zaznaczanie n.

przym. znaczący

czas. zaznaczać

Wiktionary

# zaznajamianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zaznajamiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaznajomić, zaznajamiać ndk.

rzecz. zaznajomienie n.

Wiktionary

# zaznajomić

poinformować, przekazać wiedzę, uświadomić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zaznajamiać)

(1.1) przekazać wiedzę o czymś

(1.2) skłonić do zawarcia znajomości z kimś

czasownik zwrotny dokonany zaznajomić się (ndk. zaznajamiać się)

(2.1) uzyskać wiedzę o czymś

(2.2) zawrzeć znajomość z kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Ponieważ jedną z osób, która otrzymywała ziemie była osoba niewidoma, ustanowiono dla niej plenipotenta. On zaznajomił się z dokumentem i przedstawił jego treść.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. znajomy m., znajoma ż., znajomość ż., zaznajamianie n., zaznajomienie n.

czas. znać ndk., poznać dk., poznawać ndk., zaznajamiać ndk.

przym. znajomy

przysł. znajomie, znajomo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapoznać

(1.2) zapoznać

(2.1) zapoznać się

(2.2) zapoznać się

Wiktionary

# zaźrebiać

o koniu: zapładniać klacz

SJP.pl

# zaźrebić

1. o koniu: zapłodnić;
2. zaźrebić się - o klaczy: urodzić, wydać potomstwo; oźrebić się, wyźrebić się

SJP.pl

# zażreć

dawniej: zeżreć

SJP.pl

# zazrok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziwak

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. demon

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. potwór

Wiktionary

# zazula

regionalnie:
1. kukułka; zozula, gżegżółka;
2. biedronka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kresy. kukułka

Wiktionary

Kukułka (zwyczajna), kukułka pospolita – nazwy ludowe: gżegżółka, reg. zazula lub zozula (Cuculus canorus) – gatunek średniego ptaka wędrownego z podrodziny kukułek (Cuculinae) w rodzinie kukułkowatych (Cuculidae). Jedyny w Europie Środkowej pasożyt lęgowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedna leci, jak skowronek, • Nad zagon miły, • Druga płacze, jak zazula, • Gdzieś u mogiły!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. zazuleczka ż., zazuleńka ż., zazulka ż., zozuleńka ż., zozulka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gżegżółka, kukułka, zozula

Wiktionary

# zazuleńka

zdrobnienie od: zazulka

SJP.pl

# zazulka

zdrobnienie od: zazula (regionalnie: kukułka)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. zazula

(1.2) przest. biedronka

Wiktionary

Zieziulka – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Mieżany.

Inna nazwa miejscowości to Zazulka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zaˈzulka, AS: zazulka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zazuleczka, zazuleńka, zazula, zozuleńka, zozulka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zazuleczka, zazuleńka, kukułeczka

(1.2) biedronka, boża krówka

Wiktionary

# zazw.

skrót od: zazwyczaj

SJP.pl

# zazwyczaj

przysłówek

(1.1) w większości przypadków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O tej porze zazwyczaj jadam obiad.

(1.1) Środkowy palec jest zazwyczaj najdłuższym palcem u ręki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈzvɨt͡ʃaj, AS: zazvyčai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zwyczaj m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) z reguły, zwykle, generalnie

Wiktionary

# zażyć

1. zjeść coś lub wypić; spożyć;
2. doświadczyć, zaznać czegoś, skorzystać z czegoś;
3. postąpić, obejść się z kimś w jakiś sposób

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zażywać)

(1.1) wprowadzić do organizmu lek, narkotyk, truciznę itp.

(1.2) zaskoczyć kogoś i zdobyć nad nim przewagę

(1.3) doświadczyć, zaznać czegoś przyjemnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażywanie n., zażycie n.

czas. zażywać ndk.

przym. zażywny

przysł. zażywnie

Wiktionary

# zażycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zażyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażywanie n., zażyłość ż.

czas. zażyć dk., zażywać ndk.

przym. zażywny

Wiktionary

# zażyczyć

wyrazić swoje życzenie, żądanie; zażyczyć sobie, zażądać, zapragnąć * występuje wyłącznie w połączeniu "zażyczyć sobie"

SJP.pl

# zażydzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zażydzić)

(1.1) dopuszczać do nasycenia elementem żydowskim

czasownik zwrotny niedokonany zażydzać się (dk. zażydzić się)

(2.1) stawać się zdominowanym przez Żydów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażydzenie n., zażydzanie n., zżydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydowszczyzna ż., żydzenie n.

czas. pożydzić dk., zażydzić dk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zżydzieć dk.

Wiktionary

# zażydzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) doprowadzanie do zdominowania przez element żydowski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żydowski mrz., zażydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydek mos., żydowskość ż., żydóweczka ż., Żydóweczka ż., żydówka ż., Żydówka ż., żydzenie n., Żydziak mos., Żydziątko n., Żydzię n., Żydzina mos., Żydzisko n.

czas. pożydzić dk., zażydzać ndk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

przym. żydowski

przysł. żydowsko

Wiktionary

# zażydzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) opanowanie środowiska przez element żydowski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żydowski mrz., żydowszczyzna ż., zażydzanie n., żyd mos., Żyd mos., żydek mos., żydowskość ż., żydóweczka ż., Żydóweczka ż., żydówka ż., Żydówka ż., żydzenie n., Żydziak mos., Żydziątko n., Żydzię n., Żydzina mos., Żydzisko n.

czas. pożydzić dk., zażydzać ndk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

przym. żydowski

przysł. żydowsko

Wiktionary

# zażydzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zażydzać)

(1.1) pogard. umożliwić opanowanie środowiska przez Żydów

czasownik zwrotny dokonany zażydzić się (ndk. zażydzać się)

(2.1) pogard. stać się zdominowanym przez Żydów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pożydzenie n., żydówka ż., zażydzenie n., zażydzanie n., zżydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydowszczyzna ż., żydzenie n.

czas. pożydzić dk., zażydzać ndk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zżydzieć dk.

Wiktionary

# zażyle

przysłówek

(1.1) w sposób zażyły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażyłość ż.

przym. zażyły

Wiktionary

# zażylej

stopień wyższy od przysłówka: zażyle

SJP.pl

# zażylszy

stopień wyższy od przymiotnika: zażyły

SJP.pl

# zażynki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) etn. zwyczaj ludowy związany z początkiem żniw;

Wiktionary

Zażynki – słowiański ludowy obyczaj związany z początkiem żniw.

Żniwa rozpoczynały się, kiedy ziarno było odpowiednio twarde, a słoma miała właściwy odcień. Głos przepiórki wyznaczał czas rozpoczęcia zbiorów, czyli zażynków. Ścięcie pierwszych kłosów odbywało się zawsze w dzień poświęcony Matce Boskiej – sobotę lub środę, nigdy natomiast w uważane za pechowe pozostałe dni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zażynki to obrzęd uroczystego ścięcia pierwszych, dojrzałych kłosów zboża.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dożynki

Wiktionary

# zażyrować

poręczyć zapłatę sumy wekslowej; podżyrować

SJP.pl

# zażywać

inaczej spożywać, np. zażywać leki

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zażyć)

(1.1) przyjmować jakąś substancję

(1.2) korzystać z czegoś przyjemnego

(1.3) pot. zaskakiwać kogoś śmiałym działaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażycie n., zażywanie n.

przym. zażywny

czas. zażyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brać, łykać, połykać, przyjmować

(1.2) doświadczać, doznawać, mieć, zaznawać

Wiktionary

# zażywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przyjmowanie leku, narkotyku lub trucizny

(1.2) korzystanie z czegoś przyjemnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażycie n.

czas. zażywać, zażyć

przym. zażywny

Wiktionary

# zażywiczać

rzadko: zabrudzać, przesycać żywicą

SJP.pl

# zażywka

potocznie: zaskakujące stwierdzenie

SJP.pl

# zażywniej

stopień wyższy od przysłówka: zażywnie

SJP.pl

# zażywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zażywny

SJP.pl

# zażywny

korpulentny, tęgi, otyły

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) tęgi i energicznie poruszający się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proboszcz okazał się zażywnym sześćdziesięciolatkiem o dobrodusznej twarzy z podwójnym podbródkiem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈʒɨvnɨ, AS: zažyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażywność ż., zażywanie n., zażycie n.

czas. zażywać ndk., zażyć dk.

przysł. zażywnie

Wiktionary

# zażyłość

bliskie stosunki łączące dobrych znajomych lub przyjaciół; komitywa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bardzo bliskie relacje międzyludzkie

(1.2) przen. bardzo bliski stosunek z jakąś rzeczą czy dobrem

Wiktionary

Zażyłość (także: poufałość, komitywa, bliskość, intymność, konfidencjalność) – zwykle pozytywne relacje międzyludzkie, charakteryzujące się ciepłym i życzliwym wzajemnym odnoszeniem się do siebie, zaufaniem i skłonnością do wzajemnych zwierzeń. W warstwie językowej typowe jest używanie języka potocznego, zdrobnień, wyrażeń pieszczotliwych, czasem także wulgaryzmów i slangu. Przy dużej zażyłości dochodzi także do przekroczenia bariery fizycznej, a wtedy emocje mogą być wyrażane przez obejmowanie, poklepywanie, przytulanie, chwytanie za ręce i ramiona, głaskanie, całowanie itp. Zażyłość powstaje między osobami, które się dobrze znają, a zwłaszcza członkami rodziny lub członkami grupy pozostającej w częstych kontaktach towarzyskich, np. w grupie przyjaciół, dobrych znajomych lub bliskich sąsiadów, prawie zawsze towarzyszy odwzajemnionej miłości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjaciele żyli ze sobą w wielkiej zażyłości.

(1.2) Wit ucieka z miasta i wchodzi w zażyłość z naturą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażycie n.

przym. zażyły

przysł. zażyle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bliskość, intymność, więź

(1.2) bliskość, intymność, więź

Wiktionary

# zażyły

1. o stosunkach, znajomości itp.: bliski, przyjacielski, poufały;
2. o człowieku: taki, którego łączy z kimś bliska znajomość, przyjacielskie stosunki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nacechowany bliskością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zażyłość ż.

przysł. zażyle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bliski, poufały, przyjacielski, serdeczny, ścisły, zżyty

Wiktionary

# zażżyć

czasownik

(1.1) stpol. zapalić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzaʒːɨt͡ɕ, AS: za•žyć

Wiktionary

# zazłocić

ozłocić, zezłocić;
1. nadać czemuś złoty kolor; pozłocić;
2. zazłocić się - pokryć się złotym kolorem

SJP.pl

# zał.

skrót od: załącznik (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# załachowo

Załachowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Łabiszyn.

Wikipedia

# załączać

1. dołączać, dodawać;
2. włączać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. załączyć)

(1.1) dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W mailu załączam także swoje CV.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przyłączyć

rzecz. załącznik mrz.

Wiktionary

# załącznik

dokument dołączony do innego dokumentu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum

(1.2) plik dołączony do wiadomości e-mail

(1.3) żart. eufem. łapówka

Wiktionary

Załącznik (ang. making switch) – łącznik elektryczny przeznaczony do załączania i krótkotrwałego przewodzenia określonych prądów lecz nie przeznaczony do wyłączania prądu.

Przykładem załącznika jest zwiernik.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) WSI nie przekazały też tej informacji sejmowej Komisji ds. Orlenu, a pismo do Premiera pozbawione było głównych załączników informacyjnych. (Raport o działaniach żołnierzy i pracowników WSI)

(1.2) W załączniku przesłałam ci dokument, który powinieneś przeczytać.

(1.3) Jeśli chcesz, żeby pozytywnie rozpatrzył twoją sprawę, to musisz iść do niego z załącznikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik, AS: zau̯õṇčʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załączanie n., załączenie n.

czas. załączać ndk., załączyć dk.

przym. załącznikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aneks, alegat

Wiktionary

# załącznikowy

przymiotnik od: załącznik

SJP.pl

# załączyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. załączać)

(1.1) dokonany od|załączać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: zau̯õṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przyłączyć

rzecz. załącznik mrz.

Wiktionary

# załadować

czasownik przechodni dokonany (ndk. załadowywać)

(1.1) dokonany od|załadowywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zastanawiałem się, jak załadować cały ten kram z powrotem w podarte torby, gdy Pożeracz Chmur wpadł w nagłe podniecenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawaˈdɔvat͡ɕ, AS: zau̯adovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ładować, załadowywać

rzecz. ładownia ż., ładownica ż., wyładunek mrz., załadunek m., załadowanie n., ładunek mrz., ładowarka ż., ładowność ż.

Wiktionary

# załadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|załadować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załadowywać, ładować, załadować dk.

rzecz. wyładunek mrz., załadunek mrz., ładunek mrz., ładowność ż.

Wiktionary

# załadowany

o broni z dołączonym magazynkiem z nabojami: gotowy do strzału

SJP.pl

# załadownia

miejsce na stacji kolejowej, w porcie, kopalni itp. przeznaczone do załadowywania towarów

SJP.pl

# załadowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. załadować)

(1.1) umieszczać ładunek w środku transportu lub magazynie

(1.2) umieszczać pocisk w broni palnej

czasownik zwrotny niedokonany załadowywać się (dk. załadować się)

(2.1) pot. wsiadać do pojazdu

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załadować dk., ładować ndk., wyładowywać ndk., wyładować dk.

rzecz. ładownica ż., ładunek mrz., załadowywanie n., załadowanie n., ładowanie n., wyładowywanie n., wyładowanie n., wyładunek mrz., ładownia ż.

przym. ładunkowy

Wiktionary

# załadunek

ładowanie towaru na środek transportu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) proces ładowania czegoś czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawaˈdũnɛk, AS: zau̯adũnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załadowanie n., ładowanie n., ładowarka ż., ładownia ż., ładownica ż., ładowność ż.

czas. załadować dk., ładować ndk.

przym. załadunkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ładowanie

Wiktionary

# załadunkowy

przymiotnik od: załadunek

SJP.pl

# załakowo

Wikipedia

# załam

miejsce załamania, zagięcia czegoś; zagięcie; załom

SJP.pl

# załamać

czasownik przechodni dokonany (ndk. załamywać)

(1.1) dokonany od|załamywać.

(1.2) sprawić, że ktoś jest przygnębiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Niektórzy ludzie potrafią człowieka załamać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwãmat͡ɕ, AS: zau̯ãmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załom mrz., załamka ż., załamanie

przym. załamany

Wiktionary

# załamanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce, w którym coś jest zgięte, przełamane lub ma wgłębienie

(1.2) osłabienie lub całkowita utrata odporności psychicznej; stan silnego smutku, depresji

(1.3) odczasownikowy od|załamać.

Wiktionary

- załamanie w fizyce
- załamanie w psychologii
- Załamanie – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Hermanowicze.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzawãˈmãɲɛ, AS: zau̯ãmãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załamać (się)

rzecz. załamka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wgłębienie, załom

(1.2) depresja

Wiktionary

# załamany

1. zagięty;
2. uszkodzony, wgnieciony, pęknięty;
3. zrozpaczony, będący w stanie depresji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przygnębiony, będący w stanie załamania psychicznego, emocjonalnego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawãˈmãnɨ, AS: zau̯ãmãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załamanie n., załamka ż.

czas. załamać dk., załamywać ndk.

Wiktionary

# załamek

potocznie:
1. przygnębienie, zły nastrój, chandra; dół, dołek;
2. przygnębiająca sytuacja

SJP.pl

# załamka

potocznie:
1. przygnębienie, zły nastrój, chandra; dół, dołek;
2. przygnębiająca sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przygnębienie, zły humor, lekkie załamanie psychiczne; także. przygnębiająca sytuacja

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od załamek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Załamka. Agnieszka siada na śniegu. Bardzo mi jej szkoda. Martwię się o ciążę. No i ta odpowiedzialność. – Zjedzmy czekoladę i wracajmy – proponuję. A ona milczy i rękawiczkami głaszcze śnieg. Mam wrażenie, że jest bliska płaczu.

(2.1) W przypadkach wolniejszej akcji serca zaznaczała się wybitna niemiarowość oddechowa. Czas trwania odstępów i załamków był krótki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załamek m., załamanie n., złamanie n.

czas. załamać ndk., złamać dk.

przym. załamany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) smętek, dół, dołek

Wiktionary

# załamywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|załamywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezałamywanie n.

czas. załamywać ndk.

Wiktionary

# załapywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|załapywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załapywać ndk.

Wiktionary

# załatać

czasownik przechodni dokonany (ndk. łatać)

(1.1) dokonany od|łatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łata ż.

Wiktionary

# załatwiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. załatwić)

(1.1) podejmować różne działania w celu doprowadzenia czegoś do skutku

(1.2) obsługiwać kogoś

(1.3) pot. pozbawiać możliwości działania lub unicestwiać; wyrządzać komuś krzywdę

czasownik zwrotny niedokonany (dk. załatwić się)

(2.1) pot. oddawać mocz lub stolec

(2.2) pot. radzić sobie z czym, robić coś

(2.3) pot. rozprawiać się z kimś nawzajem

(2.4) pot. znajdować się w niekorzystnej sytuacji z własnej winy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załatwić dk.

rzecz. załatwianie n., załatwienie n.

wykrz. załatwione

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) finalizować, kombinować, uwijać się, zmagać się

(1.2) obsługiwać

(1.3) niszczyć, wykańczać, zabijać, pokazywać, gdzie raki zimują

(2.1) załatwiać naturalną potrzebę, załatwiać potrzebą fizjologiczną, załatwiać interes

Wiktionary

# załatwiactwo

potocznie: nadużywanie zajmowanego stanowiska przyjmujące różne formy, np. nepotyzm, kumoterstwo, poplecznictwo itd.

SJP.pl

# załatwiacz

ktoś, kto coś załatwia

SJP.pl

# załatwianka

potocznie: załatwianie czegoś, starania, zabiegi

SJP.pl

# załatwić

czasownik

(1.1) pot. zrobić coś, dokonać

(1.2) pot. zniszczyć

(1.3) pot. kupić, znaleźć coś, sprawić

(1.4) pot. zamordować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Załatwiłam jego żonie promocję w Dzień dobry TVN i jest mi to winien.

(1.3) Załatwiłem sobie nowe buty.

(1.3) Załatwiłem ci robotę w sklepie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwatfʲit͡ɕ, AS: zau̯atfʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załatwienie n.

czas. załatwiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprawić, spowodować

(1.4) sprzątnąć

Wiktionary

# załatwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|załatwić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. załatwiać, załatwić dk.

Wiktionary

# załawiać

dawniej w łowiectwie: urządzać połów

SJP.pl

# załebek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. bijatyka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwɛbɛk, AS: zau̯ebek

Wiktionary

# załęcki

nazwisko

SJP.pl

# załęski

przymiotnik od: Załęże

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Załęża, związany z Załężem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młodzieżowy Dom Kultury znajduje się przy Parku Załęskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Załęże n., załężanin mos., załężanka ż.

przym. podzałęski

Wiktionary

# załężanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Załęża

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niejeden załężanin nigdy nawet nie włożył nogi do Rawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Załęże n.

:: fż. załężanka ż.

przym. załęski, podzałęski

Wiktionary

# załężanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Załęża

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Załężanki, panewniczanki, wszystkie one katowiczanki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Załęże n.

:: fm. załężanin m.

przym. załęski, podzałęski

Wiktionary

# załęże

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. nazwa dzielnicy kilku polskich miast

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku polskich wsi

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Załęże – część miasta Katowic
- Załęże – część miasta Krosna
- Załęże – część miasta Rzeszowa
- Załęże – część wsi Korczyna w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Korczyna
- Załęże – część wsi Nieszkowice Małe w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Bochnia
- Załęże – część wsi Uszew w woj. małopolskim, w pow. brzeskim, w gminie Gnojnik
- Załęże − zniesiona nazwa osady leśnej w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Koniecpol
- Załęże – osiedle w Rzeszowie
- Załęże – przysiółek wsi Stany w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Bojanów
- Załęże − wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
- Załęże − wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
- Załęże − wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Osiek Jasielski
- Załęże − wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Koczała
- Załęże − wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Przodkowo
- Załęże − wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Koniecpol
- Załęże − wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jadąc tramwajem przez Załęże, mijamy piękny neogotycki kościół pod wezwaniem św. Józefa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załężanin mos., załężanka ż.

przym. załęski, podzałęski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Zołynże.

Wiktionary

# załgać

łżąc przeinaczyć coś; zakłamać

SJP.pl

# załgany

nieszczery, obłudny, fałszywy; zakłamany

SJP.pl

# załkać

zapłakać w wielkim smutku; zaszlochać

SJP.pl

# żałoba

1. uczucie smutku, osamotnienia po śmierci kogoś bliskiego;
2. okres po śmierci kogoś bliskiego;
3. określony zwyczajowo strój noszony jako oznaka żalu po śmierci kogoś bliskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

(1.2) okres po śmierci bliskiej osoby, w którym zwyczajowo nosi się odpowiedni strój oraz nie uczestniczy w zabawach towarzyskich

(1.5) stpol. skarga, zażalenie, oskarżenie

Wiktionary

Żałoba – tradycyjne uzewnętrznione odzwierciedlenie stanu wewnętrznego jednostki, państwa, kultury, społeczności w reakcji na śmierć osoby ważnej w danym środowisku (rodzina, kraj, miasteczko, plemię). Żałoba a przeżywanie straty to dwa różne pojęcia, gdyż przeżywanie straty zachodzi wewnątrz. Jest to reakcja całego naszego „ja” na stratę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Nie poszłam na wesele, bo byłam w żałobie.

(1.3) Po śmierci męża przez rok nosiła żałobę.

(1.5) Mimo parokrotnie składanej żałoby, błagania jego nigdy nie doszły do wojewody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔba, AS: žau̯oba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żałobność ż., żal, żałobnik m.

przym. żałobny, żałosny

przysł. żałobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) krepa

Wiktionary

# żałobnica

1. kobieta uczestnicząca w uroczystościach żałobnych i pogrzebie;
2. papuga australijska z podrodziny kakadu

SJP.pl

- żałobnica (Hemipenthes) – rodzaj muchówek z rodziny bujankowatych
- żałobnica – człon rodzajowy polskich nazw gatunkowych ptaków z rodziny kakaduowatych, zwłaszcza z podrodziny żałobnic:
  - żałobnica białosterna (Zanda baudinii)
  - żałobnica brunatna (Calyptorhynchus lathami)
  - żałobnica eukaliptusowa (Zanda latirostris)
  - żałobnica palmowa (Probosciger aterrimus)
  - żałobnica rudosterna (Calyptorhynchus banksii)
  - żałobnica żółtosterna (Zanda funerea)

  Wikipedia

# żałobniczka

1. uczestniczka pogrzebu, uroczystości żałobnych;
2. słodkowodna ryba akwariowa z rodziny kąsaczowatych; czarna tetra

SJP.pl

Żałobniczka zwyczajna, żałobniczka czarna , żałobniczka, czarna tetra (Gymnocorymbus ternetzi) – gatunek słodkowodnej ryby kąsaczokształtnej z rodziny kąsaczowatych (Characidae). Bywa hodowana w akwariach.

Wikipedia

# żałobniej

stopień wyższy od przysłówka: żałobnie

SJP.pl

# żałobnik

1. osoba w żałobie;
2. uczestnik pogrzebu, uroczystości żałobnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczestnik pogrzebu

(1.2) zaw. pracownik zakładu pogrzebowego

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. ptak z podrodziny żałobników (nazwa systematyczna|Tachyphoninae|Bonaparte|ref=tak.)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żałoba ż., żal mrz., żałobnica ż., żałobnice lm nm., żałobniczka ż., żałobniki lm nm., żałobność ż.

przym. żałobny

wykrz. żal

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. pogrzebnik.

Wiktionary

# żałobność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest żałobne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żałoba ż., żałobnik m., żałobniczka ż.

przym. żałobny

przysł. żałobnie

Wiktionary

# żałobny

związany z żałobą, np. strój

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający żal po śmierci bliskiej osoby

(1.2) związany z uroczystościami pogrzebowymi, z oddawaniem czci zmarłemu

(1.3) będący oznaką żałoby

(1.4) przen. posępny, pełen smutku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Orkiestra zagrała marsz żałobny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔbnɨ, AS: žau̯obny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. żałobnie

rzecz. żałoba ż., żałobnik m., żal m., żałobność ż.

przym. żałosny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) funeralny, elegijny

(1.2) funeralny, pogrzebowy

(1.4) cmentarny, grobowy, karawaniarski, pogrzebowy, elegijny

Wiktionary

# załoga

1. grupa ludzi obsługująca samolot, statek, pociąg itp.;
2. ogół pracowników zakładu produkcyjnego, handlowego itp.

SJP.pl

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd

(1.2) ogół pracowników zakładu, instytucji, firmy itp.

(1.3) daw. zabezpieczenie w postaci rękojmi, poręczenia

(1.4) daw. pomoc dziedzica udzielana chłopom, zwrotna w postaci pańszczyzny lub innych świadczeń

(1.5) daw. przeszkoda, zawada

Wiktionary

- załoga – w żegludze
- załoga – w wojsku
- załoga – w dawnym prawie polskim
- załoga – inwentarz przekazywany chłopu lassycie przy pierwszym osadzeniu na roli
- Załoga – robotnicza organizacja konspiracyjna o charakterze narodowym
- Załoga – film polski z 1951 roku
- Załoga – pismo konspiracyjne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatniej misji cała załoga tego bombowca zginęła.

(1.2) Takie działania dyrekcji natychmiast zaalarmowały załogę.

(1.3) … Ale jaką nam dacie załogę i pewność, że dochowacie miru, gdy my go wam przyrzeczemy?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwɔɡa, AS: zau̯oga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załogant m., załogantka ż.

przym. załogowy

przysł. załogowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drużyna, ekipa, skład

(1.1) kadra, personel, obsada, pracownicy

(1.3) gwarancja, zapewnienie

(1.5) zapora, zator, utrudnienie

Wiktionary

# załogant

członek załogi łodzi, statku, samolotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) żegl. członek załogi jachtu, statku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załoga ż.

:: fż. załogantka ż.

przym. załogowy

przysł. załogowo

Wiktionary

# załogantka

→ załogant

SJP.pl

#### Patrz:

załogant

# załogowiec

środek transportu wymagający obecności załogi

SJP.pl

# załogowy

przymiotnik od: załoga

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z załogą, dotyczący załogi

(1.2) lotn. astronaut. taki, który ma załogę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wszystkie loty załogowe startują z kosmodromu Bajkonur, który Rosja wynajmuje od Kazachstanu za sumę 115 mln dolarów rocznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. załoga ż., załogant mos., załogantka ż.

Wiktionary

# załoić

dawniej: powlec, pokryć łojem

SJP.pl

# załojony

powleczony, zabrudzony łojem

SJP.pl

# załom

obszar, który się załamał, miejsce załamania się czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce załamania lub zagięcia czegoś

(1.2) linia, wzdłuż której następuje wyraźna zmiana

Wiktionary

## Polska

- Załom – część Szczecina
- Szczecin Załom – przystanek kolejowy
- Załom – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów
- Załom – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa
- Jaskinia Załom – dawna nazwa Jaskini na Ścianie
- załom – formy terenu oddzielające od siebie sąsiadujące ze sobą terasy rzeczne

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. załamać

rzecz. załam m., załamanie n., załomek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uskok, załam

Wiktionary

# załomowy

przymiotnik od: załom

SJP.pl

# żałość

wielki smutek, ogromny żal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczucie dojmującego smutku, żalu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żałosny

przysł. żałośnie

rzecz. żal mrz.

Wiktionary

# żałościwiej

stopień wyższy od przysłówka: żałościwie

SJP.pl

# żałościwszy

stopień wyższy od przymiotnika: żałościwy

SJP.pl

# żałościwy

dawniej: żałosny

SJP.pl

# żałośliwiej

stopień wyższy od przysłówka: żałośliwie

SJP.pl

# żałośliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: żałośliwy

SJP.pl

# żałośliwy

1. wyrażający żal;
2. wzbudzający politowanie;
3. wywołujący niechęć, niesmak

SJP.pl

# żałosne

forma przymiotnika.

(1.1) M., B., W. n. lp.; M., B., W. nmos. lm. od: żałosny

wykrzyknik

(2.1) pot. iron. gdy chcemy zaakcentować błahość lub niedorzeczność czyichś dylematów

(2.2) pot. iron. gdy chcemy zadrwić z czyjejś wypowiedzi (nawet, gdy ta wypowiedź nie wyraża czyichś dylematów)

Wiktionary

# żałośnie

przysłówek

(1.1) w sposób żałosny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔɕɲɛ, AS: žau̯ośńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żałosny

rzecz. żałość, żałosność

Wiktionary

# żałośniej

stopień wyższy od przysłówka: żałośnie

SJP.pl

# żałośniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żałosny

SJP.pl

# żałosność

uczucie politowania, litości lub zażenowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest żałosne; cecha tych, którzy są żałośni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żałosny

przysł. żałośnie

Wiktionary

# żałosny

1. wyrażający żal;
2. wzbudzający politowanie;
3. wywołujący niechęć, niesmak

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) wzbudzający politowanie lub pogardę

(1.2) wyrażający żal, smutek

(1.3) przykry, budzący niechęć, niesmak, odrazę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To przedstawienie było żałosne, w ogóle mi się nie podobało.

(1.2) Raz po raz z izby dolatywało jej żałosne westchnienie.

(1.3) Obudził ją żałosny dźwięk wiertarki.

(1.3) Widok zniszczonych po powodzi domów był niezwykle żałosny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔsnɨ, AS: žau̯osny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żałosność ż., żal mrz., żalnica ż., żalnik mrz., żale nmos., żałoba ż., żałość ż.

przym. półżałosny, żałośliwy, rozżalony, żałobny

przysł. żałośnie

wykrz. żal

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) beznadziejny, chałowy, denny, do bani, do chrzanu, do kitu, do luftu, do niczego, dziadowski, kiepski, kijowy, kulawy, lichy, lipny, marny, mierny, mizerny, nędzny, niedobry, nieklawy, nijaki, niżej wszelkiej krytyki, obciachowy, od siedmiu boleści, okropny, pod zdechłym psem, podły, poniżej wszelkiej krytyki, słaby, syfiasty, tragiczny, zakichany, zasmarkany

(1.2) boleściwy, chmurny, grobowy, karawaniarski, melancholijny, nieszczęśliwy, niewesoły, osępiały, pełen boleści, pełen smutku, pełen żałości, pochmurny, pogrzebowy, ponury, posępny, posmutniały, przygnębiony, rozpaczliwy, smętny, smutny, sposępniały, tęskny, zachmurzony, zasępiony, zasmucony, zgorzkniały, żałobny, żałośliwy

(1.3) boleściwy, czarny, elegijny, gorzki, grobowy, hiobowy, karawaniarski, łzawy, melancholijny, minorowy, mroczny, pesymistyczny, pogrzebowy, posępny, przygnębiający, przykry, tęskny, werterowski, żałobny, żałośliwy

Wiktionary

# żałować

1. odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym;
2. ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad;
3. okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł;
4. skąpić, niechętnie wydawać na coś lub dawać komuś pieniądze

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym

(1.2) ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔvat͡ɕ, AS: žau̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żałowanie n., żal m.

czas. pożałować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) boleć, ubolewać, utyskiwać

(1.2) pluć sobie w brodę, mieć wyrzuty sumienia, odczuwać skruchę, gw-pl|Śląsk Cieszyński|banować.

(1.3) litować się, współczuć, gw-pl|Śląsk Cieszyński|lutować, żalać.

(1.4) skąpić, sknerzyć, szczędzić

Wiktionary

# żałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żałować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒawɔˈvãɲɛ, AS: žau̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żałować

Wiktionary

# załowić

potocznie w łowiectwie: urządzić połów

SJP.pl

# założenia

ogólny, wstępny plan czegoś

SJP.pl

# założenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|założyć.

(1.2) teza stanowiąca punkt wyjścia do dalszych rozważań i dalszego toku rozumowania

(1.3) archit. kompozycja, układ różnych obiektów w planowanieanowaniu przestrzennym

(1.4) pot. podwinięta, podgięta część czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzawɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zau̯ožẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. założyć, zakładać

rzecz. zakład mrz., ndk., założenia nmos., założeniowość ż., założyciel m., założycielka ż.

przym. założycielski

Wiktionary

# założyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zakładać)

(1.1) włożyć ubranie/okulary

(1.2) położyć coś na czymś

(1.3) twierdzić, że coś się stanie; prorokować, dywagować o przyszłości

(1.4) uznawać, że coś jest czymś innym; przyjmować coś za coś

(1.5) zapłacić za kogoś i oczekiwać od niego zwrotu pieniędzy

(1.6) stworzyć szkołę, klub, partię polityczną; ufundować; zapoczątkować działalność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stasiu, załóż czapkę, jest zimno.

(1.3) Zakładam, że jutro na kolokwium studenci pojawią się w większym gronie.

(1.4) Załóżmy, że to jest mój dom – powiedział Stefan wskazując na pudełko zapałek - musisz przejść tędy – okrążył pudełko palcem.

(1.6) Chciałbym założyć firmę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zaˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: zau̯ožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łoże n., założenie n., założyciel m., założycielka ż., zakład mrz.

czas. zakładać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyodziać, przywdziać, ubrać, wdziać, włożyć

(1.2) zarzucić

(1.3) przewidzieć

(1.4) przyjąć, ustanowić

(1.5) ufundować

(1.6) ufundować, ustanowić, zaplanować, zaprojektować

Wiktionary

# założyciel

osoba, która dała początek czemuś, stworzyła coś; fundator; inicjator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właśnie obejrzeliśmy film o założycielu naszego zakonu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. założenie n., zakładanie n.

:: fż. założycielka ż.

czas. założyć dk., zakładać ndk.

przym. założycielski

Wiktionary

# założycielka

kobieta, która dała początek czemuś, stworzyła coś; fundatorka; inicjatorka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właśnie obejrzeliśmy film o założycielce naszego instytutu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. założyć dk., zakładać ndk.

rzecz. założenie n., zakładanie n.

:: fm. założyciel m.

przym. założycielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) twórczyni

Wiktionary

# założycielski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z założycielem lub założycielami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. założyciel mos., założycielka ż., założenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fundatorski

Wiktionary

# załucki

nazwisko

SJP.pl

# żaługa

żaługa żółtoskrzydła - gatunek błonkówki z rodziny trzpiennikowatych

SJP.pl

# żałujący

1. odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym;
2. ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad;
3. okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł;
4. skąpić, niechętnie wydawać na coś lub dawać komuś pieniądze

SJP.pl

#### Patrz:

żałować

# załupek

schorzenie najczęściej nabyte, występujące u mężczyzn, polegające na niemożności sprowadzenia napletka z powrotem na żołądź prącia; parafimoza

SJP.pl

Załupek (łac. paraphimosis) – schorzenie nabyte, występujące u mężczyzn. Polega na niemożności sprowadzenia napletka z powrotem na żołądź prącia. Odciągnięty napletek znajduje się w okolicy rowka zażołędnego i jest zbyt wąski, aby żołądź mogła się przez niego przecisnąć.

Wikipedia

# załupić

dawniej: łupiąc, zerwać

SJP.pl

# załusecki

przymiotnik od: Załuski; załuski

SJP.pl

# załusin

Załusin – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Bedlno.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# załuska

1. przymiotnik od: Załuski; załusecki;
2. przymiotnik od: Załuż

SJP.pl

# załuski

1. przymiotnik od: Załuski; załusecki;
2. przymiotnik od: Załuż

SJP.pl

## Lokalizacje

- Załuski – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów
- Załuski – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin
- Załuski – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Załuski
- Załuski – wieś w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Załuski – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Nidzica
- Załuski – osiedle w Warszawie
- Załuski – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim

Wikipedia

# załusków

nazwisko

SJP.pl

Załusków – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Iłów. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

We wsi park podworski z połowy XIX wieku.

Wikipedia

# załzawiać

1. powodować, że oczy zachodzą łzami;
2. załzawiać się - o oczach: zachodzić łzami

SJP.pl

# załzawiały

1. powodować, że oczy zachodzą łzami;
2. załzawiać się - o oczach: zachodzić łzami

SJP.pl

# załzawieć

przestarzale o oczach: zajść łzami; załzawić się

SJP.pl

# zb

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = inform. zettabit;

Wiktionary

Zettabit – jednostka informacji, w skrócie Zb lub Zbit.

1 Zbit = 1021 = 1 000 000 000 000 000 000 000bitów.

Przykładowe przeliczenia na inne jednostki:

  1 Zb = 1000 Eb
  1000 Zb = 1 Yb

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Zbit

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Zb (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) = inform. zettabit

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Zb (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) = inform. zettabit

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zbit

Wiktionary

# zb.

skrót, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = zbiór

Wiktionary

# zbabrać

potocznie:
1. ubrudzić, zanieczyścić; zababrać, upaćkać;
2. zrobić coś źle, niestarannie; spaprać, spartaczyć;
3. zbabrać się - ubrudzić się; zababrać się, upaćkać się

SJP.pl

# zbaczać

czasownik niedokonany

(1.1) schodzić z obranego kursu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bok mrz., zbaczanie n., zbocze n., zboczenie n., zboczeniec mos., zboczoność ż.

czas. zboczyć dk.

przym. zboczony, boczny

przysł. bocznie

Wiktionary

# zbadać

sprawdzenie stanu fizycznego osoby w celu wykrycia, zdiagnozowania choroby

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. badać)

(1.1) dokonany od|badać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Została zbadana przez słynnego psychiatrę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbadat͡ɕ, AS: zbadać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbadanie n., badaczka ż., badacz m., badanie n., badany mos.

przym. badawczy

Wiktionary

# zbadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbadać

rzecz. badacz mos., badaczka ż., badanie n.

przym. badawczy

Wiktionary

# zbagatelizować

uznać coś za nieistotne, za drobnostkę, bagatelę; zlekceważyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. bagatelizować)

(1.1) dokonany od|bagatelizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbagatelizowanie n.

Wiktionary

# zbajdurzyć

czasownik dokonany

(1.1) dk. bajdurzyć

(1.2) oszukać, okłamać kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chyba nie powiesz, że to prawdziwa historia, na pewno ją zbajdurzyłeś!

(1.2) —Nie kręć pani palcem po czole, bo ja rozumu nie straciła. A publikę trzeba znać. Nikogo łatwiej nie zbajdurzy, jak taką bydgoską paniusie. Pokaże ji się jajko w papirku, powi, że to zagraniczny towar, to ona zaraz na niego poleci. Naturalnie taka tylko, która ma pieniochy. Bo z dziadówami nie gadam.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdziara ż., bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdziurzyć ndk., bajdurzyć ndk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

# zbajtlować

potocznie: mówiąc wprowadzić kogoś w błąd, otumanić; zabajtlować

SJP.pl

# zbalansować

doprowadzić do stanu równowagi, wyrównać działanie jakiejś siły, utrzymać w równowadze; zrównoważyć, wyważyć

SJP.pl

# zbalansowany

doprowadzić do stanu równowagi, wyrównać działanie jakiejś siły, utrzymać w równowadze; zrównoważyć, wyważyć

SJP.pl

# zbamoncić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogłupić

Wiktionary

# zbanalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbanalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbanalizować dk.

rzecz. banalizowanie n., banalność ż.

Wiktionary

# zbańczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbańczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbańczyć

Wiktionary

# zbańczyć

potocznie: zbankrutować

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. zbankrutować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: zbãĩ ̯ṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbańczenie n.

Wiktionary

# zbankrutować

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. bankrutować)

(1.1) dokonany od|bankrutować.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zbankrutowany

rzecz. bankructwo n., bankrut mos., bankrutowanie n., bankrutka ż.

czas. bankrutować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) splajtować

Wiktionary

# zbanować

zablokować dostęp do usługi w Internecie

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. banować)

(1.1) środ. inform. zastosować wobec kogoś bana

(1.2) środ. inform. zakazać publikacji określonego rodzaju treści

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbanował go, bo groził innym użytkownikom.

(1.2) Administratorzy zdecydowali się zbanować przeklinanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ban, banowanie, zbanowanie, shadowban, shadowbanning

czas. banować, odbanować, odbanowywać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zablokować

(1.2) zakazać, zabronić

Wiktionary

# zbaraniały

zgłupieć, stracić trzeźwość umysłu, być w stanie szoku

SJP.pl

# zbaranieć

zgłupieć, stracić trzeźwość umysłu, być w stanie szoku

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. zgłupieć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baran, baranek, zbaranienie

przym. barani

Wiktionary

# zbaraski

→ Zbaraż (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

Zbaraski – polski herb książęcy o niewiadomych barwach. Herb własny rodziny Zbaraskich.

Wikipedia

# zbaraż

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Wikipedia

# zbarażczyk

żołnierz biorący udział w obronie Zbaraża przed Kozakami i Tatarami w dniach od 10 lipca do 22 sierpnia 1649 roku

SJP.pl

# zbarbaryzować

1. pozbawić cech typowych dla wysoko rozwiniętej cywilizacji i kultury; zdziczyć;
2. wprowadzić barbaryzmy do języka

SJP.pl

# zbarzewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Zbarzewo (niem. do 1918 Bargen) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Włoszakowice.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.

We wsi znajduje się zniszczony pałac z 1902. Zachował się też kościół z 1470 fundacji rycerskiego rodu von Rottenburgów, restaurowany w II poł. XVII w. Wewnątrz znajdują się późnogotycka rzeźba św. Anny, ołtarz barokowy z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W drewnianej dzwonnicy znajdują się dwa stare dzwony: gotycki z 1457 i drugi z przełomu XVI/XVII w. Na murach zewnętrznych znajduje się jedna płyta nagrobna. Kościół otoczony jest cmentarzem.

Wikipedia

# zbastować

zaprzestać robienia lub mówienia czegoś

SJP.pl

# zbąszyń

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zbąszyń (przed wojną Zbąszyn, od 1793 niem. Bentschen) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zbąszyń. Miasto położone jest w zachodniej Polsce, nad Jeziorem Błędno i nad rzeką Obrą. Ośrodek wypoczynkowy i sportów wodnych, Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej i Regionu Kozła mieszczące się na Rynku gromadzi zabytki związane z historią Zbąszynia i okolic, a także z etnografią i kulturą ludową. W mieście znajdują się zakłady przemysłu odzieżowego i meblowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɔ̃w̃ʃɨ̃ɲ, AS: zbõũ̯šỹń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbąszynianin m., zbąszynianka ż.

przym. zbąszyński

Wiktionary

# zbąszynczanin

mieszkaniec Zbąszynka (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zbąszynczanka

mieszkanka Zbąszynka (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zbąszynka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbąszynczanka z olsztynczanką pojechały do szczecinczanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbɔ̃w̃ʃɨ̃n͇ˈt͡ʃãŋka, AS: zbõũ̯šỹṇčãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbąszynek m.

:: fm. zbąszynczanin m.

przym. zbąszynecki

Wiktionary

# zbąszynecki

→ Zbąszynek

SJP.pl

#### Patrz:

Zbąszynek

# zbąszynek

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zbąszynek (do 1945 niem. Neu Bentschen) – miasto w województwie lubuskim, tuż przy granicy z województwem wielkopolskim, w powiecie świebodzińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zbąszynek. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego. Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 5032 mieszkańców. Zbąszynek leży na obszarze stanowiącym część historycznej Wielkopolski.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zbɔ̃w̃ˈʃɨ̃nɛk, AS: zbõũ̯šỹnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbąszynczanin m., zbąszynczanka ż.

przym. zbąszynecki

Wiktionary

# zbąszynianin

mieszkaniec Zbąszynia (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zbąszynianka

mieszkanka Zbąszynia (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zbąszynia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbąszynianka z olsztynianką odwiedziły szczeciniankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbɔ̃w̃ʃɨ̃ˈɲãnka, AS: zbõũ̯šỹńãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbąszyń, zbąszynianin

przym. zbąszyński

Wiktionary

# zbąszyński

→ Zbąszyń

SJP.pl

#### Patrz:

Zbąszyń

# zbawca

potocznie: osoba, która wybawiła kogoś lub coś od czegoś złego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zacheusz zaprosił Zbawcę do swego domu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawca m., Zbawiciel mos.

czas. zbawić dk., zbawiać ndk.

przym. zbawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zbawiciel, Mesjasz, Chrystus, Jezus Chrystus, Pan Jezus

Wiktionary

# zbawczy

przynoszący zbawienie, ratunek; zbawienny, pożyteczny, skuteczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. dający zbawienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W miarę jak człowiek bierze swój krzyż, łącząc się duchowo z Krzyżem Chrystusa, odsłania się przed nim zbawczy sens cierpienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawienie n., zbawianie n., zbawca mos., zbawczyni ż., zbawiciel mos., zbawicielka ż., Zbawca mos., Zbawiciel mos.

czas. zbawić dk.

przym. zbawienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbawienny, dobroczynny, pomyślny, korzystny

Wiktionary

# zbawczyni

kobieta, która zbawiła kogoś, uratowała kogoś od czegoś

SJP.pl

# zbawiać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wyciągać kogoś z opresji, uratować

(1.2) rel. odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) My zaś nie należymy do odstępców, którzy idą na zatracenie, ale do wiernych, którzy zbawiają swą duszę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawienie n., zbawiciel m., Zbawiciel m., zbawca mos., zbawianie n., Zbawca mos.

czas. zbawić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uratować, wybawiać

(1.2) odkupić, wykupić

Wiktionary

# zbawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbawiać

rzecz. zbawca mos., zbawiciel mos.

przym. zbawienny, zbawczy

Wiktionary

# zbawić

ocalić, uratować, odkupić (od potępienia wiecznego)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zbawiać)

(1.1) wyciągnąć kogoś z opresji, uratować

(1.2) rel. uchronić przed potępieniem wiecznym

(1.3) daw. pozbawić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Nie przyszedłem bowiem po to, aby świat sądzić, ale aby świat zbawić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawienie n., zbawiciel m., Zbawiciel m., zbawca mos., Zbawca mos.

czas. zbawiać ndk.

przym. zbawienny, zbawczy

przysł. zbawiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uratować, wybawiać

(1.2) odkupić, wykupić

(1.3) pozbawić

Wiktionary

# zbawiciel

przestarzałe: osoba, która kogoś zbawiła, uratowała od czegoś; zbawca; wybawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Wiktionary

Zbawienie – uwolnienie się z niekorzystnego stanu lub okoliczności. Szczególnie istotny w chrześcijaństwie i judaizmie akt wybawienia ludzi przez Boga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bo się narodził Zbawiciel (…) (Gdy się Chrystus rodzi)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbaˈvʲit͡ɕɛl, AS: zbavʹićel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbawca m., zbawca m., zbawienie n.

czas. zbawić dk., zbawiać ndk.

przym. zbawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zbawca, Mesjasz, Chrystus, Jezus Chrystus, Pan Jezus

Wiktionary

# zbawicielka

przestarzałe: kobieta, która kogoś zbawiła, uratowała od czegoś

SJP.pl

# zbawienie

ocalić, uratować, odkupić (od potępienia wiecznego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uratowanie w trudnej sytuacji

(1.2) rel. boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;

Wiktionary

Zbawienie – uwolnienie się z niekorzystnego stanu lub okoliczności. Szczególnie istotny w chrześcijaństwie i judaizmie akt wybawienia ludzi przez Boga.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zbavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawiciel m., zbawca m., zbawczyni ż., Zbawiciel mos.

czas. zbawić dk., zbawiać ndk.

przym. zbawienny, zbawczy

przysł. zbawiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wybawienie, ocalenie, ratunek, uratowanie

Wiktionary

# zbawiennie

przysłówek

(1.1) w sposób zbawienny; przynosząc zbawienie, wybawienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Herbatka z babki działa zbawiennie na przeziębienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawienność ż., zbawienie n., zbawca m.

czas. zbawić dk.

przym. zbawienny

Wiktionary

# zbawienniej

stopień wyższy od przysłówka: zbawiennie

SJP.pl

# zbawienniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zbawienny

SJP.pl

# zbawienny

przynoszący zbawienie, ratunek; zbawczy, pożyteczny, skuteczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niosący zbawienie, ratujący przed czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbawienie n., zbawianie n., zbawca mos., zbawczyni ż., zbawiciel mos., zbawicielka ż.

czas. zbawić dk.

przym. zbawczy

przysł. zbawiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbawczy, dobroczynny, korzystny, opatrznościowy, błogosławiony

Wiktionary

# zbawiona

w religii chrześcijańskiej: kobieta ocalona od wiecznego potępienia

SJP.pl

# zbawiony

w religii: człowiek ocalony od wiecznego potępienia

SJP.pl

# zbawix

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. żart. plac Zbawiciela w Warszawie, popularne miejsce spotkań warszawiaków;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A gdy pogoda dopisywała, przesiadywaliśmy na Zbawiksie.

(1.1) Zbijmy się na Zbawiksie. Czyli? Spotkajmy się na placacu Zbawiciela.

(1.1) Panie kierowco, proszę wieźć na Zbawix, bo w sumie raczej nie zaszkodzi tam iść.

Wiktionary

# zbałamucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbałamucić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbawãmuˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: zbau̯ãmucẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbałamucić, pobałamucić

rzecz. bałamucenie

Wiktionary

# zbałamucić

1. zawrócić komuś w głowie; uwieść kogoś;
2. otumanić, zepsuć kogoś;
3. zmarnować; zmitrężyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. bałamucić)

(1.1) przest. pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie

(1.2) spowodować zamieszanie, wprowadzić w błąd

(1.3) spędzić czas na próżnowaniu, nic nierobieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbałamucił ją pięknymi słówkami, a potem ją rzucił.

(1.1) Żyła lat pięć z mężem, a ekonom ją potem zbałamucił. (J. I. Kraszewski: Ulana)

(1.2) Zbałamuciły mnie te kolorowe reklamy, a to zwykły proszek do prania.

(1.3) Weźcie się wreszcie do pracy, zbałamuciliście już pół dnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbawãˈmut͡ɕit͡ɕ, AS: zbau̯ãmućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bałamucenie n., bałamut m., bałamutnik m., zbałamucenie n.

czas. bałamucić ndk., pobałamucić dk.

przym. bałamutny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uwieść, zwieść, zmamić

(1.2) zmylić

(1.3) zmarudzić

Wiktionary

# zbałkanizować

doprowadzić do podziału państwa poprzez konflikty wewnętrzne

SJP.pl

# zbęckować

potocznie:
1. pobić kogoś;
2. pokonać przeciwnika w walce zbrojnej

SJP.pl

# zbeczeć

zbeczeć się - popłakać się mocno; spłakać się

SJP.pl

# zbędniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zbędny

SJP.pl

# zbędny

bezużyteczny, niepotrzebny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, bez którego można się obyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pismo pani Müller było bardzo piękne: równiutkie, pochyłe, bez zbędnych ozdób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɛ̃ndnɨ, AS: zbẽndny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbędność ż.

przysł. zbędnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepotrzebny, zbyteczny; książk. redundantny; pot. potrzebny jak umarłemu kadzidło, potrzebny jak dziura w moście, potrzebny jak piąte koło u wozu

Wiktionary

# zbękarcić

zbękarcieć; zbękarcić się:
1. stać się bękartem;
2. przenośnie: wyrodzić się, zdegenerować się

SJP.pl

# zbękarcieć

zepsuć się, zmarnieć, zdegenerować się

SJP.pl

# zbękarcony

taki, który się zbękarcił

SJP.pl

# zbeletryzować

nadać tekstowi charakter powieści, noweli, opowiadania itp.

SJP.pl

# zbelować

zwinąć coś w bele

SJP.pl

# zberezeństwo

przestarzałe: to, co narusza normy przyzwoitości, gorszy swoją otwarcie okazywaną seksualnością; świństwo, bezeceństwo, wszeteczeństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. słowo, czyn lub myśl nieprzyzwoite w sferze seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Twoja głowa aż kipi od tych zberezeństw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbereźnica ż., zbereźnik mos., zbereźność ż.

przym. zbereźny

przysł. zbereźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) świństwo

Wiktionary

# zbereźnica

bezwstydnica, rozpustnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kobieta posądzana o nieprzyzwoite w sferze seksualnej uczynki, słowa lub myśli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te stare zbereźnice podglądają żołnierzy przy kąpieli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zberezeństwo n., zbereźność ż.

:: fm. zbereźnik mos.

przym. zbereźny

przysł. zbereźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ladacznica, przest. wszetecznica

Wiktionary

# zbereźnie

przysłówek

(1.1) nieprzyzwoicie w sferze seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mówili, że zachowujesz się zbereźnie przy kobietach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zberezeństwo n., zbereźnica ż., zbereźnik mos., zbereźność ż.

przym. zbereźny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprośnie

Wiktionary

# zbereźnik

przestarzałe: człowiek bezwstydny, naruszający normy przyzwoitości, gorszący swoją otwarcie okazywaną seksualnością; bezwstydnik, rozpustnik, świntuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pot. ktoś, kogo posądza się o zbereźne uczynki, słowa lub myśli

(1.2) przest. przen. ktoś posądzany o coś niecnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten stary zbereźnik cały dzień lustruje przechodzące dziewuchy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zberezeństwo n., zbereźność ż.

:: fż. zbereźnica ż.

przym. zbereźny

przysł. zbereźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezwstydnik, erotoman, lubieżnik, perwers, rozpustnik, swawolnik, świntuch, wszetecznik, zboczeniec; pot. obraź. wieprz

(1.2) hultaj, łobuz, nicpoń

Wiktionary

# zbereźność

nieprzyzwoity, bezwstydny sposób zachowania, postępowania; nieprzyzwoitość, bezwstydność, sprośność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. nieprzyzwoitość w sferze seksualnej

(1.2) przest. słowa, czyn lub myśl nieprzyzwoite w sferze seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niepohamowana zbereźność doprowadziła ją do załamania nerwowego.

(1.2) Brnął coraz dalej, popełniając zbereźność za zbereźnością.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zberezeństwo n., zbereźnica ż., zbereźnik mos.

przym. zbereźny

przysł. zbereźnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. nieczystość, rozwiązłość, sprośność, wszeteczeństwo

(1.2) przest. nieczystość, rozwiązłość, wszeteczeństwo, zberezeństwo

Wiktionary

# zbereźny

taki, który narusza normy przyzwoitości, gorszy swoją otwarcie okazywaną seksualnością; wulgarny, świński, obsceniczny, nieprzyzwoity

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. nieprzyzwoity w sferze seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po głowie chodziły mu same zbereźne myśli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zberezeństwo n., zbereźnica ż., zbereźnik mos., zbereźność ż.

przysł. zbereźnie

Wiktionary

# zberzyn

Zberzyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Kleczew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Integralną częścią Zberzyna jest, niegdyś samodzielna, wieś Skupne.

Wikipedia

# zberzynek

Zberzynek – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Kleczew. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Wola Spławiecka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# zbestwiony

dawniej: taki, który się zbestwił (stał się bezczelny, nieposłuszny); rozbestwiony

SJP.pl

# zbesztać

zwyzywać, złajać

SJP.pl

# zbesztanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbesztać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. besztanie n.

czas. zbesztać dk., besztać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zruganie, złajanie

Wiktionary

# zbezcześcić

znieważyć coś, zwłaszcza obiekt kultu, czci; sprofanować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zbezczeszczać)

(1.1) potraktować coś bez odpowiedniego szacunku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbezczeszczenie n., zbezczeszczanie n., bezczeszczenie n., bezcześć ż.

czas. zbezczeszczać ndk., bezcześcić ndk.

przym. bezczesny

przysł. bezcześnie

Wiktionary

# zbezczeszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zbezcześcić)

(1.1) niedokonany od|zbezcześcić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbezczeszczanie n., zbezczeszczenie n., bezczeszczenie n., bezcześć ż.

czas. zbezcześcić dk., bezcześcić ndk.

przym. bezczesny

Wiktionary

# zbezczeszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) traktowanie czegoś bez należytego szacunku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbezczeszczenie n., bezczeszczenie n., bezcześć ż.

czas. zbezczeszczać ndk., zbezcześcić dk., bezcześcić ndk.

przym. bezczesny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezczeszczenie, profanowanie

Wiktionary

# zbezczeszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) potraktowanie czegoś bez odpowiedniego szacunku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bezcześć ż., zbezczeszczanie n., bezczeszczenie n.

czas. zbezczeszczać ndk., zbezcześcić dk., bezcześcić ndk.

przym. bezczesny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) profanacja

Wiktionary

# zbezeczczać

dawniej: zbezczeszczać

SJP.pl

# zbełtać

potocznie:
1. zmieszać coś z cieczą;
2. zmącić jakąś ciecz;
3. potocznie o cieczy: zbełtać się - zmącić się, spienić się, połączyć się

SJP.pl

# zbić

1. bijąc zadać wiele razów, ciosów, sprawić lanie, wychłostać, wysmagać, wybić;
2. połączyć w całość wbijając gwoździe lub nity;
3. zabrać przeciwnikowi w grze pionka lub figurę za pomocą przewidzianego regułami gry posunięcia;
4. wykazać niesłuszność argumentu, obalić go

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|zbijać.

(1.2) stpol. dokonany od|bić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲit͡ɕ, AS: zbʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbitka ż., zbijak m., zbicie n., zbijanie n.

czas. zbijać ndk.

przym. zbity

Wiktionary

# zbiciak

nazwisko

SJP.pl

# zbicie

1. złączenie elementów za pomocą gwoździ;
2. uderzenie piłki nad siatką;
3. zabranie bierki przeciwnika w grach planszowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uderzanie w celu zadania bólu

(1.2) mocne uderzenie się podczas upadku

(1.3) stłuczenie czegoś ze szkła lub porcelany

(1.4) połączenie desek gwoźdźmi

(1.5) mocne odbicie piłki

(1.6) zabranie rywalowi karty, bierki lub pionka w grze

(1.7) odparcie czyiś argumentów w dyskusji

(1.8) zmniejszenie wagi lub natężenia

(1.9) usunięcie wierzchniej warstwy ze ścian

(1.10) osiągnięcie dużego zysku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Została ukarana za zbicie koleżanki z drużyny.

(1.2) Nastąpiło zbicie i założą ci specjalny opatrunek.

(1.3) Musi pan jednak zapłacić za przypadkowe zbicie dwunastu talerzy.

(1.4) Ile zajmie wam zbicie tej skrzyni?

(1.5) Mocne zbicie piłki wpłynęło na dalsze losy setu.

(1.6) O wyniku zadecydowało zbicie damki przeciwnika.

(1.7) Całkowite zbicie argumentów adwokata okazało się niemożliwe.

(1.8) Co ci pomogło w tak szybkim zbiciu wagi?

(1.9) Zapewne zbicie wszystkich tynków zajmie im cały tydzień.

(1.10) W zbiciu fortuny pomogła dobra koniunktura rynku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbijanie n.

czas. zbić dk., zbijać ndk.

przym. zbity

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokopanie, wkopanie, spranie, stłuczenie, zlanie

(1.2) stłuczenie, potłuczenie

(1.3) stłuczenie, potłuczenie

(1.5) ścięcie

(1.6) pobicie, zabicie

(1.10) zgarnięcie

Wiktionary