# trojanowski

przymiotnik od: Trojan (miasto w Bułgarii)

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Trojanowski – polski poeta
- Aleksandr Trojanowski – radziecki dyplomata
- Edward Trojanowski – polski malarz, tworzący w stylu secesji.
- Eugeniusz Trojanowski – polski artysta fotograf, uhonorowany tytułem Artiste
- Jerzy Trojanowski – polski wojskowy
- Jerzy Trojanowski – polski biochemik
- Maciej Trojanowski – polski prezenter telewizyjny i tłumacz
- Mariusz Trojanowski – doktor habilitowany, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego.
- Mieczysław Ryś-Trojanowski – oficer Legionów Polskich, generał Wojska Polskiego
- Oleg Trojanowski – radziecki dyplomata
- Rafał Trojanowski – polski żużlowiec.
- Stanisław Tymoteusz Trojanowski – franciszkanin, męczennik II wojny światowej, błogosławiony Kościoła katolickiego
- Tomasz Trojanowski – polski neurochirurg
- Tomasz Maciej Trojanowski – polski pisarz
- Wojciech Trojanowski – polski lekkoatleta, dziennikarz i sprawozdawca sportowy
- Zdzisław Trojanowski – polski hokeista, olimpijczyk.

Wikipedia

# trojański

1. przymiotnik od: Troja (starożytne miasto);
2. w informatyce: koń trojański - złośliwe oprogramowanie o destruktywnym działaniu, instalujące się i działające w ukryciu; trojan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Troją, dotyczący Troi

(1.2) hist. związany z Troyes (miastem we Francji)

Wiktionary

Trojański – polski herb szlachecki, znany jedynie z pięciu wizerunków pieczętnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Troja ż., Trojanin m., Trojańczyk m., Trojanka ż.

(1.2)

:: rzecz. Troyes n.

Wiktionary

# trójargumentowy

mający trzy argumenty

SJP.pl

# trójatomowy

zawierający trzy atomy, np. rodnik trójatomowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. chem. złożony z trzech atomów

Wiktionary

# trójazotan

związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera trzy jony azotanowe, np. trójazotan glicerolu; triazotan

SJP.pl

# trójbarwność

→ trójbarwny

SJP.pl

#### Patrz:

trójbarwny

# trójbarwny

mający trzy barwy (kolory); trzybarwny; trójkolorowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający trzy barwy, złożony z elementów w trzech różnych kolorach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Złożył przysięgę na trójbarwną flagę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójkolorowy, trzykolorowy

Wiktionary

# trójbiegowy

trzybiegowy;
1. o mechanizmie napędowym: mający trzy biegi;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o trzech biegach

SJP.pl

# trójbiegunowy

mający trzy bieguny

SJP.pl

# trójboczność

→ trójboczny

SJP.pl

#### Patrz:

trójboczny

# trójboczny

dotyczący trójboku, mający trzy boki, ograniczony trzema płaszczyznami itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geom. mający trzy boki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wnętrze kaplicy jest jednoprzestrzenne, rozczłonkowane trójbocznymi wnękami arkadowymi.

Wiktionary

# trójboista

zawodnik biorący udział w trójboju

SJP.pl

# trójboistka

→ trójboista

SJP.pl

#### Patrz:

trójboista

# trójbój

zwykle w liczbie pojedynczej:
1. konkurencja sportowa złożona z trzech dyscyplin;
2. zawody rozgrywane w trzech konkurencjach

SJP.pl

Trójbój siłowy (ang. powerlifting) – dyscyplina sportu pośród sportów siłowych.

Wikipedia

# trójbojowy

→ trójbój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trójbojem, dotyczący trójboju

Wiktionary

#### Patrz:

trójbój

#### Powiązane:

rzecz. trójbój m.

Wiktionary

# trójbok

wielobok płaski o trzech bokach

SJP.pl

Trójkąt – wielokąt o trzech bokach. Trójkąt to najmniejsza (w sensie inkluzji) figura wypukła i domknięta, zawierająca pewne trzy ustalone i niewspółliniowe punkty płaszczyzny (otoczka wypukła wspomnianych trzech punktów).

Odcinki tworzące łamaną nazywamy bokami, punkty wspólne sąsiednich boków nazywamy wierzchołkami trójkąta. Każdy trójkąt jest jednoznacznie wyznaczony przez swoje wierzchołki.

Wikipedia

# trójbolcowy

mający trzy bolce

SJP.pl

# trójca

trzy osoby, trzech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) trzy osoby

(1.2) rzecz, byt o troistej naturze

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

- Trójca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Zgorzelec.
- Trójca – osada leśna w woj. podkarpackim, w pow. bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne
- Trójca – dawniej samodzielna miejscowość, obecnie w granicach miasta Zawichost

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujt͡sa, AS: trui ̯ca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzy n., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek m., trójnik m., trójniak m., troistość ż., triada ż.

czas. potrajać ndk., potroić dk., troić ndk.

licz. trzy, trzeci

przym. trójkowy, troisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójka

Wiktionary

# trójchlorek

związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera trzy atomy chloru, np. trichlorek azotu; trichlorek

SJP.pl

# trójchlorometan

Chloroform (łac. chloroformium) – organiczny związek chemiczny z grupy halogenoalkanów, chlorowa pochodna metanu.

Wikipedia

# trójchlorometylen

rodnik alifatyczny posiadający trzy atomy chloru i atom węgla w cząsteczce

SJP.pl

# trójcierniowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy ciernie

Wiktionary

# trójcylindrowy

mający trzy cylindry, np. silnik trójcylindrowy; trzycylindrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający trzy cylindry

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzycylindrowy

Wiktionary

# trójczyce

Trójczyce – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Orły.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# trojczyk

chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, szkodnik ziaren zbóż i magazynów żywnościowych; trojszyk

SJP.pl

# trójczyna

potocznie: naciągana trójka (ocena szkolna)

SJP.pl

# trójczynnikowy

uwarunkowany trzema czynnikami

SJP.pl

# trójczłon

trójwagonowa jednostka w trakcji elektrycznej

SJP.pl

# trójczłonowy

składający się z trzech członów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący trzy człony, składający się z trzech członów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: trui ̯ču̯õnovy

Wiktionary

# trojden

wielki książę litewski w latach 1269-1282

SJP.pl

- Trojden – imię
- Trojden (zm. 1282) – wielki książę litewski od ok. 1270
- Trojden I (1284/86–1341) – książę czerski i warszawski
- Trojden II (zm. 1427) – książę rawski, płocki, sochaczewski, gostyniński, płoński, bełski i wiski od 1426, wspólnie z braćmi

Wikipedia

# trójdenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy dna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poniższe wartości w przypadku wiercenia większej ilości odcinków horyzontalnych (otwór dwudenny, trójdenny itd.) ulegną proporcjonalnemu zwiększeniu..

Wiktionary

# trójdrogowy

mający trzy drogi, przewody; trójdrożny

SJP.pl

# trójdrożny

1. mający trzy drogi, przewody; trójdrogowy;
2. głośnik trójdrożny - mający trzy głośniki w kolumnie głośnikowej

SJP.pl

# trójdrzwiowy

mający troje drzwi; trzydrzwiowy

SJP.pl

# trójdziałowy

złożony z trzech części, dzielący się na trzy części; trójdzielny, trzyczęściowy

SJP.pl

# trójdzielność

dzielenie się czegoś na trzy części

SJP.pl

# trójdzielny

złożony z trzech części, dzielący się na trzy części; trzyczęściowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmiany stanu opon mózgowych wpływają na nerw trójdzielny, łączący mózg z resztą głowy i twarzą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈd͡ʑɛlnɨ, AS: trui ̯ʒ́elny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójdzielność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzyczęściowy

Wiktionary

# trójdźwięk

akord składający się z trzech różnych dźwięków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

Wiktionary

Trójdźwięk – najprostszy akord o budowie tercjowej, składający się z trzech dźwięków nazywanych (kolejno): prymą (podstawa akordu), tercją i kwintą. Pryma akordu decyduje o jego nazwie. Tercja i kwinta akordu decydują o jego trybie (molowy, durowy, zmniejszony lub zwiększony). Dźwięki wchodzące w skład trójdźwięku nazywa się składnikami trójdźwięku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trójdźwięki są podstawą europejskiego systemu harmonii funkcyjnej.

Wiktionary

# troje

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 3, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 3

Wiktionary

Ich Troje – polski zespół pop-rockowy, założony 3 listopada 1995 w Łodzi przez Jacka Łągwę i Michała Wiśniewskiego. Żeński skład grupy wielokrotnie się zmieniał, trzon zespołu od samego początku tworzą jego założyciele.

Zespół nagrywa piosenki głównie w języku polskim, w przeszłości zespół tworzył także w językach: niemieckim, angielskim, hiszpańskim, rosyjskim, włoskim i francuskim. Od debiutu w 1996 zespół nagrał i wydał jedenaście albumów studyjnych: Intro (1996), ITI Cd. (1997), 3 (1999), Ad. 4 (2001), Po piąte... a niech gadają (2002), 6-ty ostatni przystanek (2004), 7 grzechów głównych (2006), Ósmy obcy pasażer (2008), Pierwiastek z dziewięciu (2017), Projekt X (2022) i Wybiła jedenasta (2025), a także dwa albumy złożone z kompilacji największych przebojów zespołu. Za albumy Ad. 4 i Po piąte... a niech gadają zespół uzyskał certyfikat diamentowej płyty za sprzedaż w ponad półmilionowym nakładzie. Zespół wylansował wiele przebojów, m.in. „Prawo”, „A wszystko to... (bo ciebie kocham)!”, „Powiedz”, „Zawsze z Tobą chciałbym być...”, „Razem a jednak osobno” i „Keine Grenzen – Żadnych granic”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co najmniej troje z moich sąsiadów to nauczyciele.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔjɛ, AS: troi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzy n., trojak mrz., trójka ż., trójeczka ż.

czas. troić się, troić

przym. potrójny, troisty

licz. trzy

temsłow. trój-

przysł. troiście

Wiktionary

# trójeczka

zdrobnienie od: trójka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: trójka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: truˈjɛt͡ʃka, AS: trui ̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troistość ż., trzy n., trójca ż., trojenie n., potrajanie n., trójka ż., trója ż.

przym. potrójny, troisty

licz. troje, trzy

temsłow. trój-

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

# trojednik

rodzaj roślin zielnych z rodziny liliowatych; trójednik

SJP.pl

# trójelektrodowy

zawierający trzy elektrody

SJP.pl

# trójelementowy

złożony z trzech elementów; trzyelementowy

SJP.pl

# trojeść

roślina z rodziny toinowatych o barwnych, pachnących kwiatach, wytwarzająca ostry i trujący sok mleczny

SJP.pl

Wikipedia

# trojeściowate

rodzina roślin dwuliściennych licząca około 3000 gatunków, przeważnie pnączy i roślin zielnych (rzadziej drzew i krzewów), pochodzących z okolic tropikalnych i subtropikalnych

SJP.pl

Trojeściowate (Asclepiadaceae) – rodzina roślin z rzędu goryczkowców (w systemie Cronquista z roku 1981). W nowszych systemach klasyfikacyjnych (np. system APG III z 2009) należące tu rośliny włączane są do toinowatych, jako podrodzina Asclepioideae. Takson w ujęciu Cronquista liczył ok. 3000 gatunków w około 250 rodzajach, zamieszkujących głównie obszary tropikalne i subtropikalne. Nieliczni przedstawiciele zamieszkują także klimat umiarkowany.

Wikipedia

# trojeściowaty

o cechach trojeściowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# trojeściowy

1. → trojeść;
2. goryczka trojeściowa - gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych; goryczka trojeściowata

SJP.pl

# trójetapowo

przysłówek

(1.1) w trzech etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujɛtaˈpɔvɔ, AS: trui ̯etapovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójetapowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójfazowo, trójstopniowo

Wiktionary

# trójetapowy

składający się z trzech etapów; trzyetapowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujɛtaˈpɔvɨ, AS: trui ̯etapovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trójetapowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójstopniowy, trójfazowy

Wiktionary

# trójfazowo

→ trójfazowy

SJP.pl

przysłówek

(1.1) w trzech fazach, etapach

Wiktionary

#### Patrz:

trójfazowy

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujfaˈzɔvɔ, AS: trui ̯fazovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójfazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójetapowo, trójstopniowo

Wiktionary

# trójfazowy

trzyfazowy;
1. składający się z trzech faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich trzech prądów przemiennych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech faz, etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od kilku miesięcy biorę pigułki antykoncepcyjne, trójfazowe, podobno bardzo mało szkodliwe dla przyszłego dzieciaczka.

(1.1) Przemiennik ten przekształca trójfazowe, stałoczęstotliwościowe wejście 400 V na trójfazowe, zmiennoczęstotliwościowe wyjście 400 V, aby kontrolować prędkość standardowego silnika indukcyjnego prądu zmiennego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujfaˈzɔvɨ, AS: trui ̯fazovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójfazowość ż.

przysł. trójfazowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójstopniowy, trójetapowy

Wiktionary

# trójfenylometan

węglowodór aromatyczny, bezbarwne ciało stałe; trytan, trifenylometan

SJP.pl

# trójfluorek

chemiczny związek nieorganiczny z trzema atomami fluoru w cząsteczce, np. trójfluorek chloru, trójfluorek boru

SJP.pl

# trójfosforan

sól lub ester kwasu trifosforowego; trifosforan

SJP.pl

# trójfunkcyjny

mający trzy funkcje; trzyfunkcyjny

SJP.pl

# trójgatunkowy

złożony z trzech gatunków, występujący w trzech gatunkach

SJP.pl

# trójgliceryd

organiczny związek chemiczny, ester glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych; trigliceryd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny należący do lipidów;

Wiktionary

Triacyloglicerole (triacyloglicerydy, triglicerydy, trójglicerydy, TG) – organiczne związki chemiczne należące do lipidów (tłuszczów prostych). Są to estry gliceryny (glicerolu) i trzech kwasów tłuszczowych. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanych na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Choroby układu krążenia wiążą się z podwyższonym poziomem trójglicerydów i cholesterolu we krwi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) triacyloglicerol

Wiktionary

# trójglicerydowy

→ trójgliceryd; triglicerydowy

SJP.pl

# trójglicerydy

organiczny związek chemiczny, ester glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych; trigliceryd

SJP.pl

Triacyloglicerole (triacyloglicerydy, triglicerydy, trójglicerydy, TG) – organiczne związki chemiczne należące do lipidów (tłuszczów prostych). Są to estry gliceryny (glicerolu) i trzech kwasów tłuszczowych. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanych na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej.

Wikipedia

# trójgraniasty

mający trzy granie (krawędzie, kanty); trójkanciasty

SJP.pl

# trójgraniec

ostro zakończone narzędzie chirurgiczne; troakar, trokar

SJP.pl

# trójgłos

śpiew lub rozmowa trzech osób

SJP.pl

# trójgłoska

połączenie trzech samogłosek w jednej sylabie w ten sposób, że tylko jedna, środkowa, jest elementem zgłoskotwórczym; tryftong

SJP.pl

# trójgłowy

mający trzy głowy; trzygłowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma trzy głowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈɡwɔvɨ, AS: trui ̯gu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzygłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzygłowy

Wiktionary

# trójiglicznia

drzewo z rodziny motylkowatych, pochodzące z Ameryki Północnej

SJP.pl

Glediczja trójcierniowa, iglicznia trójcierniowa (Gleditsia triacanthos L.) – gatunek drzewa z rodziny bobowatych (Fabaceae Lindl.). Pochodzi z Ameryki Północnej, rozprzestrzenił się w Australii, jest też uprawiany w wielu krajach świata.

Na niektórych obszarach rozprzestrzenia się jako roślina inwazyjna.

Wikipedia

# trójinstancyjny

mający trzy instancje

SJP.pl

# trójjajeczny

przymiotnik

(1.1) taki, który zawiera trzy jajka (na pewną porcję)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujːäˈjɛt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯äi ̯ečny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzyjajowy

Wiktionary

# trójjedyny

przymiotnik

(1.1) środ. rel. jeden w trzech osobach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ, AS: tru•i ̯edỹny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójjedność ż.

Wiktionary

# trójjelitek

drapieżny bezkręgowiec zaliczany do gromady wirków, typu płazińców, mający ruchomą gardziel rozgałęziającą się w jelito o trzech odnogach; wypławek

SJP.pl

# trójjęzyczny

trzyjęzyczny;
1. posługujący się trzema językami;
2. napisany w trzech językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się trzema językami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się trzema językami

(1.2) napisany w trzech językach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stał się pisarzem trójjęzycznym: pisał po polsku, po francusku i w jidisz.

(1.2) W Monachium zaprezentujemy również oferty prywatne - przygotowane w podobnej szacie graficznej co oferty gminne, w postaci 12 trójjęzycznych, niezależnych kart.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujːɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) trzyjęzyczny

Wiktionary

# trójjodotyronina

organiczny związek chemiczny, hormon tarczycy; trijodotyronina

SJP.pl

Trijodotyronina (T3) – organiczny związek chemiczny, trijodowa pochodna tyroniny. Hormon tarczycy wytwarzany przez komórki pęcherzyków tego gruczołu, magazynowany w postaci tyreoglobuliny i wydzielany do krwiobiegu.

Wikipedia

# trojka

trzykonny zaprzęg rosyjski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. Program III Polskiego Radia

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Stare Miasto;

Wiktionary

- trojka – pojazd konny
- trojka lub trójka – pojęcie organizacyjne w polityce; komitet w organizacjach międzynarodowych
  - Trojka – organ Unii Europejskiej związany z prezydencją Rady UE
  - Troika – zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi oraz nadzór nad ich wypełnieniem te państwa

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Inne rozgłośnie już tylko robią wodę z mózgu, dlatego przełączam się na Trójkę.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. trójka ż.

  Wiktionary

# trójkącik

zdrobnienie od: trójkąt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trójkąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie trójkąt, a tylko mały trójkącik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójkąt m.

przym. trójkątny

Wiktionary

# trójkanałowy

mający trzy kanały; trzykanałowy

SJP.pl

# trójkanciasty

mający trzy kanty (krawędzie, granie); trójgraniasty

SJP.pl

# trójkarz

potocznie: uczeń mający przeważnie trójki jako oceny z przedmiotów szkolnych; trójkowicz

SJP.pl

# trójkąt

1. wielokąt o trzech kątach
2. przedmiot mający geometryczny kształt tego wielokąta
3. instrument perkusyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wiktionary

Trójkąt – wielokąt o trzech bokach. Trójkąt to najmniejsza (w sensie inkluzji) figura wypukła i domknięta, zawierająca pewne trzy ustalone i niewspółliniowe punkty płaszczyzny (otoczka wypukła wspomnianych trzech punktów).

Odcinki tworzące łamaną nazywamy bokami, punkty wspólne sąsiednich boków nazywamy wierzchołkami trójkąta. Każdy trójkąt jest jednoznacznie wyznaczony przez swoje wierzchołki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujkɔ̃nt, AS: trui ̯kõnt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Tri

Wiktionary

# trójkątnie

przysłówek

(1.1) na sposób trójkątny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójkąt mrz.

przym. trójkątny

Wiktionary

# trójkątność

→ trójkątny

SJP.pl

#### Patrz:

trójkątny

# trójkątny

mający kształt trójkąta

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)

(1.2) mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈkɔ̃ntnɨ, AS: trui ̯kõntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójkąt m., trójkącik m.

przysł. trójkątnie

przym. trójkątowy

Wiktionary

# trójkątować

dawniej w geodezji: stosować triangulację

SJP.pl

# trójkątowanie

metoda wyznaczania w terenie współrzędnych punktów za pomocą układów trójkątów utworzonych przez te punkty; triangulacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. triangulacja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójkąt mrz.

czas. trójkątować ndk.

Wiktionary

# trójkątowy

→ trójkąt

SJP.pl

#### Patrz:

trójkąt

# trójkierunkowy

prowadzony w trzech kierunkach; trzykierunkowy

SJP.pl

# trójklapowy

o liściach, owocach, torebkach nasiennych: podzielony na pięć części; trzyklapowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy klapy

Wiktionary

# trójklasowy

obejmujący trzy klasy, mający trzy klasy; trzyklasowy

SJP.pl

# trójkolorowi

o sportowcach w grach zespołowych (najczęściej o piłkarzach) reprezentujących kraj, którego flaga ma trzy kolory

SJP.pl

# trójkolorowy

mający trzy kolory (barwy); trójbarwny; trzybarwny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy kolory

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ, AS: trui ̯kolorovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trójkolorowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzykolorowy, trójbarwny

Wiktionary

# trójkolumnowy

mający trzy kolumny; trzykolumnowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z trzech kolumn

Wiktionary

# trójkombinacja

konkurencja narciarska składająca się z biegu zjazdowego, slalomu specjalnego i slalomu giganta

SJP.pl

# trójkomórkowy

składający się z trzech komórek

SJP.pl

# trójkomorowy

mający trzy komory; trzykomorowy

SJP.pl

# trójkonny

1. o pojeździe: zaprzężony w trzy konie;
2. o silniku: mający moc trzech koni mechanicznych

SJP.pl

# trójkośny

koszony trzy razy w roku

SJP.pl

# trójkowicz

potocznie: uczeń mający przeważnie trójki jako oceny z przedmiotów szkolnych; trójkarz

SJP.pl

# trójkowiczka

→ trójkowicz

SJP.pl

#### Patrz:

trójkowicz

# trójkowy

przymiotnik od: trójka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzy, dotyczący liczby trzy

(1.2) związany z czymś symbolizowanym liczbą trzy, np. programem radiowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pracuje się systemem trójkowym - trzy osoby wybierają ziemniaki z ziemi i przesypują do worka.

(1.2) Z końcem kwietnia wreszcie koniec trójkowego kalendarza pełnego zagadkowych ilustracji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troistość ż., trójca ż.

przym. troisty

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

# trójkołowiec

mający trzy koła, poruszający się na trzech kołach; trycykl

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. pojazd poruszający się na trzech kołach

Wiktionary

Trójkołowiec – pojazd o trzech kołach

- trójkołowiec (samochód)
- trajka
- tricykl
- rower trójkołowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔˈwɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯kou̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójkołowy

Wiktionary

# trójkołowy

mający trzy koła; trzykołowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma trzy koła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔˈwɔvɨ, AS: trui ̯kou̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójkołowiec mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzykołowy

Wiktionary

# trójkrezol

produkt węglopochodny używany do wyrobu mas plastycznych, klejów syntetycznych itp.

SJP.pl

# trójkrok

rodzaj biegu na nartach, w którym na trzy kroki przypada jedno odepchnięcie się obydwoma kijkami

SJP.pl

# trójksiąg

cykl trzech utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie; trylogia

SJP.pl

# trójkwiatowy

mający trzy kwiaty

SJP.pl

# trójlampowy

mający trzy lampy; trzylampowy

SJP.pl

# trójliniowy

mający trzy linie; trzyliniowy

SJP.pl

# trójlinowy

złożony z trzech linii; trzyliniowy, trilinearny

SJP.pl

# trójliść

1. bobrek trójlistkowy, roślina z rodziny bobrkowatych;
2. ornament w kształcie trójdzielnego liścia

SJP.pl

# trójlist

bylina o trzypłatkowym kwiecie na trzech liściach, pochodząca z Azji i Ameryki Północnej

SJP.pl

Trójlist (Trillium L.) – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny melantkowatych, obejmujący 45 gatunków, występujących w Azji (od Afganistanu do Dalekiego Wschodu) oraz w Ameryce Północnej. Charakterystyczną cechą morfologiczną tych roślin jest występowanie poszczególnych elementów ich budowy w trójkach. Wiele gatunków trójlistów znajduje zastosowanie jako rośliny lecznicze i ozdobne.

Wikipedia

# trójlistkowy

bobrek trójlistkowy - pospolita niska bylina bagienna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy listki

Wiktionary

# trójlistny

mający trzy liście; trzylistny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złożony z trzech liści, mający trzy liście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej widocznym rekwizytem jest trójlistna koniczynka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈlʲistnɨ, AS: trui ̯lʹistny

Wiktionary

# trójliterówka

słowo trzyliterowe; trójka, trzyliterówka

SJP.pl

# trójlojalizm

postawa polityczna w Polsce po upadku powstania styczniowego, charakteryzująca się lojalnością i ugodowością wobec wszystkich trzech państw zaborczych za cenę ekonomicznych i kulturalnych ustępstw z ich strony; trójlojalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. postawa polityczna części społeczeństwa polskiego po upadku powstania styczniowego, zakładająca rezygnację z dążeń niepodległościowych i podporządkowanie się zaborcom w zamian za ekonomiczne i kulturalne ustępstwa z ich strony

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujlɔˈjalʲism̥, AS: trui ̯loi ̯alʹism̦

Wiktionary

# trójlojalność

postawa polityczna w Polsce po upadku powstania styczniowego, charakteryzująca się lojalnością i ugodowością wobec wszystkich trzech państw zaborczych za cenę ekonomicznych i kulturalnych ustępstw z ich strony; trójlojalizm

SJP.pl

# trójlojalny

1. postępujący zgodnie z trójlojalizmem - postawą polityczną w Polsce pod zaborami, np. trójlojalny arystokrata;
2. właściwy trójlojalizmowi, np. trójlojalne broszury, czasopisma

SJP.pl

# trójlufka

myśliwska strzelba posiadająca trzy lufy; dryling; drylinger

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łow. strzelba myśliwska o trzech lufach - dwóch górnych na śrut i jednej kulowej (albo na odwrót)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najczęściej używaną bronią kombinowaną jest trójlufka, tzw. dryling, który ma dwie lufy śrutowe i jedną kulową lub dwie kulowe i jedną śrutową.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dryling

Wiktionary

# trójlufowy

mający trzy lufy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający trzy lufy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzylufowy

Wiktionary

# trójmasztowiec

statek trójmasztowy (trzymasztowy); trzymasztowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek posiadający trzy maszty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujmaˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯maštovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójmasztowy

Wiktionary

# trójmasztowy

mający trzy maszty; trzymasztowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o żaglowcu: mający trzy maszty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujmaˈʃtɔvɨ, AS: trui ̯maštovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójmasztowiec

Wiktionary

# trójmecz

zawody rozgrywane między trzema drużynami

SJP.pl

# trójmetyloamina

amina trzeciorzędowa, związek chemiczny używany do produkcji choliny; trimetyloamina

SJP.pl

# trójmian

wielomian będący sumą trzech jednomianów

SJP.pl

# trójmiarowy

o takcie: dzielący się na trzy jednostki rytmiczne

SJP.pl

# trójmiasto

zespół trzech miast położonych blisko siebie, połączonych wspólną komunikacją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;

Wiktionary

Trójmiasto (kaszub. Trzëgard) – policentryczny ośrodek metropolitalny, obejmujący trzy połączone miasta: Gdańsk, Sopot i Gdynię. Położony w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską obejmuje obszar o powierzchni 1102,27 km² zamieszkały przez 760 463 osoby (stan na 1 stycznia 2024 r.). Stanowi także centralną część aglomeracji trójmiejskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdyby ktoś chciał ze mną szczerze porozmawiać, tak od serca, to by napisał do mnie bezpośrednio miesiące temu, uczciwie, pod własnym nazwiskiem, a nie dzwonił dziś do radia ze stadionu w Trójmieście.

(1.1) Trzydziestodziewięcioletni Grzegorz R., mieszkaniec Trójmiasta, poszukiwany międzynarodowym listem gończym, został zatrzymany przez poznańskich policjantów z PG z KWP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈmʲjastɔ, AS: trui ̯mʹi ̯asto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójmiasto n.

przym. trójmiejski

Wiktionary

# trójmiejski

przymiotnik od: Trójmiasto, trójmiasto

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trójmiastem, dotyczący Trójmiasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na co dzień pracuję również jako bookerka w trójmiejskiej agencji modelek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trójmiasto n., trójmiasto n.

Wiktionary

# trójmiejskość

→ trójmiejski

SJP.pl

#### Patrz:

trójmiejski

# trójmorze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) ekon. polit. międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna krajów wschodniej Europy;

Wiktionary

Trójmorze lub Międzymorze (w skrócie 3M, a także 3S, 3SI lub TSI od ang. Three Seas Initiative albo BABS od ang. Baltic, Adriatic, Black Sea Initiative; łac. Trimarium lub Intermarium) – międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna skupiająca 13 państw Unii Europejskiej położonych w pobliżu mórz Bałtyckiego, Czarnego i Adriatyckiego. W skład grupy wchodzą: Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry i Grecja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Idea Trójmorza, pomimo że czasem jest łączona z ideą Międzymorza, różni się od koncepcji forsowanej przez polską dyplomację w okresie międzywojennym.

Wiktionary

# trójmotorowiec

pojazd napędzany trzema motorami

SJP.pl

# trójmotorowy

mający trzy motory, napędzany siłą trzech motorów

SJP.pl

# trójnaczyniowy

mający trzy naczynia

SJP.pl

# trojnar

nazwisko

SJP.pl

# trójnarodowy

odnoszący się do trzech narodów

SJP.pl

# trójnawowy

mający trzy nawy; trzynawowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) archit. taki, który ma trzy nawy

Wiktionary

# trójnerwowy

o liściach niektórych roślin: mający trzy nerwy

SJP.pl

# trójnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) byt potrójny lub troisty

Wiktionary

Trójnia – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Lubartów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Lubartów. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 64 mieszkańców i była najmniej ludną wsią w gminie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trojenie n.

Wiktionary

# trójniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trójniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójniak m.

Wiktionary

# trójniak

miód pitny, łączy w sobie jedną część miodu i dwie części wody. Taka proporcja powoduje, że znacznie szybciej niż półtoraki czy dwójniaki, trójniaki osiągają odpowiedni kolor i bukiet smakowy oraz 13% zawartość alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miód pitny powstały z fermentacji brzeczki, w której stosunek objętości miodu do wody wynosi 1:2

Wiktionary

- trójniak – miód pitny
- Trójniak – przełęcz w obrębie Wzgórz Trzebnickich w Gminie Oborniki Śląskie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujɲak, AS: trui ̯ńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos.

:: zdrobn. trójniaczek m.

licz. trzy

przym. troisty

czas. troić

przysł. troiście

Wiktionary

# trójnica

dziura w tkaninie sieciowej spowodowana rozerwaniem trzech sąsiednich oczek

SJP.pl

# trojniczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. pół centa, trzy grosze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo je mały połaźniczek, / Prziszieł żech tu po trójniczek. / Trójniczek mi dejcie, / Sy mnie sie nie śmiyjcie.

Wiktionary

# trójnik

rodzaj łącznika kanalizacyjnego o trzech wylotach

SJP.pl

- trójnik (hydraulika)
- trójnik (elektryka)

Wikipedia

# trójnitka

cienka linka żeglarska, składająca się z trzech pokrętek

SJP.pl

# trójnitroceluloza

związek organiczny powstający pod wpływem działania kwasu azotowego na celulozę stosowany do wyrobu materiałów wybuchowych; bawełna strzelnicza

SJP.pl

# trójnitrofenol

związek organiczny w postaci żółtych kryształów, otrzymywany przez działanie mieszaniny stężonego kwasu siarkowego i azotowego na fenol, używany do wyrobu materiałów wybuchowych; trinitrofenol, kwas pikrynowy

SJP.pl

# trójnitroksylen

kruszący materiał wybuchowy; ksylit

SJP.pl

# trójnitrotoluen

silny materiał wybuchowy; TNT, trinitrotoluen

SJP.pl

Trotyl, 2,4,6-trinitrotoluen, TNT – organiczny związek chemiczny z grupy nitrozwiązków, stosowany jako kruszący materiał wybuchowy.

Trotyl topi się w temp. 80,2 °C, spala się wydzielając kopcący, czarny, toksyczny dym. Ulega wybuchowemu rozkładowi powyżej 240 °C. Praktycznie nierozpuszczalny w wodzie (stężenie maks. wynosi ok. 0,01%). Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych.

Wikipedia

# trójnóg

1. sprzęt o trzech nogach;
2. podstawa o trzech nogach, np. statyw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przedmiot, sprzęt o trzech nogach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wikingowie używali m.in. żelaznych garnków, które wieszali na trójnogu nad ogniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujnuk, AS: trui ̯nuk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójnożny, trójnogi

Wiktionary

# trójnogi

mający trzy nogi; trójnożny, trzynożny, trzynogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy nogi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójnóg mrz.

przym. trójnożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójnożny

Wiktionary

# trójnóż

krajarka introligatorska o trzech nożach, służąca do jednoczesnego przycinania bloku książki z trzech stron

SJP.pl

Trójnóż – maszyna introligatorska umożliwiająca okrawanie bloków książkowych z jednej, dwóch lub trzech stron w czasie jednego taktu maszyny.

Trójnóż wynaleziono w 1877 roku. Było to drogie urządzenie, dlatego posiadały go tylko duże introligatornie. Jedną z nich była lwowska introligatornia Ossolineum, która kupiła trójnóż w 1912 roku w lipskiej fabryce Krausego. Trójnóż umożliwia przycięcie bloku książki jednocześnie z trzech stron.

Wikipedia

# trójnożek

zdrobnienie od: trójnóg; trójnóżek

SJP.pl

# trójnożny

mający trzy nogi; trzynożny, trzynogi, trójnogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy nogi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójnóg mrz.

przym. trójnogi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójnogi

Wiktionary

# trójobwodowy

mający trzy obwody, związany z trzema obwodami

SJP.pl

# trójosiowy

mający trzy osie; trzyosiowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy osie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzyosiowy

Wiktionary

# trójosobowość

w religii chrześcijańskiej: istnienie Boga w Trzech Osobach Boskich

SJP.pl

# trójostrzowy

mający trzy ostrza; trzyostrzowy

SJP.pl

# trójpak

zgrzewka zawierająca trzy jednostki danego produktu, np. piwa, wody mineralnej; trzypak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po trzy sztuki towaru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poproszę dwa trójpaki kremu do stóp.

Wiktionary

# trójpalcowy

1. zwykle w odniesieniu do ludzkich dłoni, stóp: mający trzy palce;
2. wykonywany trzema palcami

SJP.pl

# trójpalczasty

zwykle o zwierzęciu (jego odnóżach, kończynach) lub przedmiocie: mający trzy palce

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy palce

Wiktionary

# trójpartyjny

składający się z trzech partii, np. system trójpartyjny

SJP.pl

# trójpasmowy

składający się z trzech pasm (np. o drodze, jezdni), działający w trzech pasmach itp.; trzypasmowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy pasma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójpasmówka ż.

Wiktionary

# trójpienne

rośliny, których jedne osobniki mają tylko kwiaty męskie (pręcikowe), inne tylko kwiaty żeńskie (słupkowe), a jeszcze inne kwiaty obupłciowe

SJP.pl

# trójpienność

w biologii: zjawisko występowania niektórych gatunków roślin w trzech formach, z kwiatami męskimi, żeńskimi i obupłciowymi; triecja

SJP.pl

# trójpienny

mający osobniki o kwiatach męskich (pręcikowych), albo osobniki o kwiatach żeńskich (słupkowych), albo osobniki z kwiatami obupłciowymi

SJP.pl

# trójpodmiotowy

mający trzy podmioty

SJP.pl

# trójpodział

podział na trzy części

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. podział na trzy części

Wiktionary

# trójpokrętkowy

lina trójpokrętkowa - lina skręcona z trzech pokrętek

SJP.pl

# trójpokładowiec

statek mający trzy pokłady

SJP.pl

# trójpokładowy

mający trzy pokłady

SJP.pl

# trójpolówka

dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian; trzypolówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. sposób uprawy roli w którym, w ciągu trzech lat, pole obsiewane jest zbożem jarym, innego roku ozimym by wreszcie ugorować; grunty zazwyczaj dzieli się tak by każdy rodzaj zagospodarowania objął trzecią ich część;

Wiktionary

Trójpolówka – sposób uprawy roli polegający na podzieleniu ziemi uprawnej na trzy pola. Każdego roku uprawiane są tylko dwa z nich, a trzecie ugoruje, co pozwala na „odpoczywanie” ziemi. Jedno pole obsiewano jesienią zbożem ozimym, drugie obsiewano wiosną zbożem jarym, a trzecie pole ugorowane stanowiło pastwisko.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trójpolówkowy

Wiktionary

# trójpolówkowy

przymiotnik

(1.1) roln. związany z trójpolówką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójpolówka ż.

Wiktionary

# trójpolowy

dotyczący trójpolówki (dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian); trzypolowy

SJP.pl

# trójporozumienie

porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907 jako przeciwwaga trójprzymierza Niemiec, Austro-Węgier i Włoch; ententa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. nazwa szeregu porozumień pomiędzy Francją, Rosją i Wielką Brytanią z przełomu XIX i XX w;

Wiktionary

Ententa (czyt. ãnˈtãnta, z fr. entente – porozumienie, ang. Triple Entente, potrójna ententa, trójporozumienie) – sojusz pomiędzy Francją, Wielką Brytanią i Imperium Rosyjskim. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Państwa Trójporozumienia tworzyły sojusz wojskowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trui ̯porozũmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alianci, Ententa

Wiktionary

# trójpoziomowy

składający się z trzech poziomów; trzypoziomowy

SJP.pl

# trójpołaciowy

mający trzy połacie dachowe

SJP.pl

# trójpołożeniowy

mający trzy położenia; trzypołożeniowy

SJP.pl

# trójpręcikowy

mający trzy pręciki, np. wierzba trójpręcikowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy pręciki

Wiktionary

# trójpręgi

pasecznik trójpręgi - gatunek wiewiórki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy pręgi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W słoiku pływała trójpręga rybka.

Wiktionary

# trójprężny

tłokowa maszyna trójprężna - maszyna parowa przystosowana do trzykrotnego wyzyskania energii cieplnej pary w kolejnych cylindrach

SJP.pl

# trójprzelotowy

mający trzy przeloty

SJP.pl

# trójprzepływowy

mający trzy przepływy

SJP.pl

# trójprzęsłowy

mający trzy przęsła; trzyprzęsłowy

SJP.pl

# trójprzewodowy

mający trzy przewody elektryczne; trzyprzewodowy

SJP.pl

# trójprzymierze

przymierze trzech państw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. sojusz pomiędzy Niemcami, Austro-Węgrami i Włochami z 1888 r.;

Wiktionary

Trójprzymierze (niem. Dreibund, wł. Triplice alleanza) – tajny obronny układ pomiędzy trzema państwami europejskimi: Cesarstwem Niemieckim, Królestwem Włoch (do 3 maja 1915) i Austro-Węgrami, zawiązany 20 maja 1882 w Wiedniu. Trójprzymierze było odnawiane w 1887, 1891, 1902 i 1912. Trójprzymierze rozpadło się w 1915 w czasie I wojny światowej, po przystąpieniu przez Włochy do działań wojennych przeciwko Austro-Węgrom.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1914 r. Włochy uznały, że nie obowiązują ich warunki Trójprzymierza, gdyż w wojnie przeciw Niemcom wzięła udział Francja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujpʃɨ̃ˈmʲjɛʒɛ, AS: trui ̯pšỹmʹi ̯eže

Wiktionary

# trójpunktowy

trzypunktowy;
1. składający się z trzech punktów;
2. mający wymiar trzech punktów (np. czcionka)

SJP.pl

# trójpłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na trzech płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: trui ̯pu̯aščyznovy

Wiktionary

# trójpłat

samolot posiadający trzy płaty nośne; trójpłatowiec, triplan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot o trzech płatach nośnych;

Wiktionary

Trójpłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o trzech płatach nośnych. Od dwupłatu różniący się posiadaniem trzeciego płata nośnego, pomiędzy górnym a dolnym.

Konstrukcje trójpłatowe w porównaniu z dwupłatami miały dodatkową zaletę – zachowanie takiej samej siły nośnej przy zmniejszonej rozpiętości skrzydeł, co zwiększało zwrotność tych samolotów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skrzydła tego trójpłata były dodatkowo wzmocnione.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujpwat, AS: trui ̯pu̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójpłatowiec, trzypłatowiec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójpłatowiec

Wiktionary

# trójpłatkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy płatki

Wiktionary

# trójpłatowiec

1. samolot posiadający trzy płaty nośne; trójpłat, triplan;
2. kopalny stawonóg morski z ery paleozoicznej; trzypłatowiec; trylobit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. zob. trójpłat.

Wiktionary

Trójpłat – układ konstrukcyjny płatowca, samolotu o trzech płatach nośnych. Od dwupłatu różniący się posiadaniem trzeciego płata nośnego, pomiędzy górnym a dolnym.

Konstrukcje trójpłatowe w porównaniu z dwupłatami miały dodatkową zaletę – zachowanie takiej samej siły nośnej przy zmniejszonej rozpiętości skrzydeł, co zwiększało zwrotność tych samolotów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na pokazie będzie można zobaczyć trójpłatowce sprzed prawie stu lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯pu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzypłatowiec m., trójpłat m.

przym. trójpłatowy, trzypłatowy

Wiktionary

# trójpłatowy

mający trzy płaty, np. samolot trójpłatowy

SJP.pl

# trójpłytowy

składający się z trzech płyt; trzypłytowy

SJP.pl

# trójramienny

mający trzy ramiona, odnogi itp.; trzyramienny

SJP.pl

# trójrdzeniowy

mający trzy rdzenie; trzyrdzeniowy, np. trzyrdzeniowy procesor

SJP.pl

# trójróg

kapelusz mający trzy rogi

SJP.pl

# trójrogaty

dawniej: mający trzy rogi; trójrogi

SJP.pl

# trójrogi

mający trzy rogi; trójrogaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający trzy rogi

Wiktionary

# trójrożny

mający trzy rogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy rogi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z częstochowskich kapeluszników robi trójrożne i czterorożne birety księżowskie.

Wiktionary

# trójrzędowiec

starożytny statek fenicki, grecki lub rzymski, zaopatrzony w trzy rzędy wioseł; trzyrzędowiec

SJP.pl

# trójrzędowy

mający trzy rzędy; trzyrzędowy

SJP.pl

# trójsceniczny

odbywający się na trzech scenach

SJP.pl

# trójścian

część przestrzeni ograniczona trzema kątami płaskimi o wspólnym wierzchołku, sąsiednie ramiona kątów pokrywają się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. bryła ograniczona przez trzy nierównoległe płaszczyzny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujɕt͡ɕãn, AS: trui ̯śćãn

Wiktionary

# trójścienny

mający trzy ściany

SJP.pl

# trójsektorowy

składający się z trzech sektorów

SJP.pl

# trójsieczny

1. mający trzy ostrza;
2. o liściu: mający blaszki o trzech głębszych wcięciach; potrójnie sieczny

SJP.pl

# trójsiemne

rząd roślin z klasy dwuliściennych; wilczomleczowce

SJP.pl

Wilczomleczowce, trójsiemne (Euphorbiales Lindl., daw. Tricoccae) – rząd roślin należący do klasy dwuliściennych. Liczy ok. 8000 gatunków, rosnących przede wszystkim w krajach tropikalnych.

Wikipedia

# trójsiemny

o cechach trójsiemnych (rząd roślin)

SJP.pl

# trójsilnikowy

mający trzy silniki; trzysilnikowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest wyposażony w trzy silniki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewięć trójsilnikowych, niesłychanie paliwożernych i powolnych Jaków-40 służy w 36 specjalnym pułku lotnictwa transportowego na Okęciu.

Wiktionary

# trójskibowy

pług trójskibowy - pług, który podczas orki odkłada po trzy skiby naraz

SJP.pl

# trójskoczek

zawodnik biorący udział w konkurencji trójskoku

SJP.pl

# trójskoczkini

→ trójskoczek

SJP.pl

#### Patrz:

trójskoczek

# trójskok

konkurencja lekkoatletyczna polegająca na trzech następujących po sobie skokach za pomocą odbicia z jednej nogi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

Wiktionary

Trójskok – konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki:

- pierwszy – odbicie z nogi 1 i lądowanie na tę samą nogę 1
- drugi – odbicie z nogi 1 i lądowanie na nogę przeciwną 2
- trzeci – odbicie z nogi 2 i lądowanie w dowolny sposób, zazwyczaj na obie nogi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Brytyjski zawodnik ustanowił nowy rekord świata w trójskoku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujskɔk, AS: trui ̯skok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójskoczek m., trójskoczkini ż.

Wiktionary

# trójskośny

1. układ trójskośny - układ krystalograficzny o dwóch klasach symetrii;
2. kryształ trójskośny - kryształ o bardzo małym stopniu symetrii, nieprzystające do siebie po jakimkolwiek obrocie

SJP.pl

# trójskrzydlny

mający trzy skrzydła

SJP.pl

# trójskrzydłowy

mający trzy skrzydła; trzyskrzydłowy

SJP.pl

# trójskrzydły

mający trzy skrzydła

SJP.pl

# trójskrzyn

rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych; kroton

SJP.pl

Wikipedia

# trójskładnikowy

złożony z trzech składników; trzyskładnikowy

SJP.pl

# trójsmakowy

mający trzy smaki

SJP.pl

# trójsoczewkowy

mający trzy soczewki

SJP.pl

# trójspadowy

dach trójspadowy - mający trzy spady (pochyłe płaszczyzny); dach trzyspadowy

SJP.pl

# trójśrubowiec

statek napędzany motorem o trzech śrubach

SJP.pl

# trójstanowy

związany z trzema stanami, pozycjami

SJP.pl

# trójstopniowo

przysłówek

(1.1) w trzech etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: trui ̯stopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójstopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójetapowo, trójfazowo

Wiktionary

# trójstopniowość

→ trójstopniowy; trzystopniowość

SJP.pl

# trójstopniowy

trzystopniowy;
1. mający trzy stopnie (w jakiejś skali);
2. mający trzy stopnie, etapy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech stopni, schodków

(1.2) składający się z trzech stopni, etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Struktura instytucji jest trójstopniowa: oprócz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska działają dyrekcje regionalne (16) oraz oddziały terenowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: trui ̯stopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2) przysł. trójstopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) trójetapowy, trójfazowy

Wiktionary

# trójstopowiec

wiersz składający się z trzech stóp

SJP.pl

Trójstopowiec – wzorzec iloczasowy lub sylabotoniczny, w którym można wydzielić trzy stopy.

  Trójstopowiec trocheiczny SsSsSs
  Trójstopowiec jambiczny sSsSsS
  Trójstopowiec daktykiczny SssSssSss
  Trójstopowiec amfibrachiczny sSssSssSs
  Trójstopowiec anapestyczny ssSssSssS
  Trójstopowiec peoniczny III ssSsssSsssSs

W praktyce w trójstopowcach daktylicznych występuje kataleksa, a w trójstopowcach jambicznych i anapestycznych hiperkataleksa.

Wikipedia

# trójstopowy

trzystopowy;
1. o wierszu: składający się z trzech stóp;
2. rzadko: mający długość trzech stóp

SJP.pl

# trójstrefowy

mający trzy strefy, związany z trzema strefami; trzystrefowy

SJP.pl

# trójstronność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trójstronne; cecha tych, którzy są trójstronni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójstronny

przysł. trójstronnie

Wiktionary

# trójstronny

1. działający z trzech stron;
2. taki, w którym biorą udział trzy strony

SJP.pl

# trójstrumieniowy

ruch trójstrumieniowy - ruch kołowy na jezdni, w którym trzy pojazdy mogą jechać jednocześnie obok siebie w tym samym kierunku

SJP.pl

# trójstrunny

mający trzy struny; trójstrunowy, trzystrunowy, trzystrunny

SJP.pl

# trójstrunowy

mający trzy struny; trójstrunny, trzystrunowy, trzystrunny

SJP.pl

# trójstyk

punkt styczności granic trzech równorzędnych jednostek terytorialnych, najczęściej państw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. zetknięcie granic trzech państw

Wiktionary

Trójstyk – punkt styku granic trzech równorzędnych jednostek terytorialnych. Najczęściej odnosi się do granic państw.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W południowej części wsi, na Trzycatku, znajduje się trójstyk granic Polski, Czech i Słowacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójstykowy

Wiktionary

# trójsylabowy

złożony z trzech sylab (zgłosek); trójzgłoskowy

SJP.pl

# trójszczeblowy

mający trzy szczeble

SJP.pl

# trójszczękowy

mający trzy szczęki

SJP.pl

# trójszereg

potrójny szereg utworzony z trzech szeregów równoległych do siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) potrójny szereg; trzy szeregi ustawione równolegle do siebie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈʃɛrɛk, AS: trui ̯šerek

Wiktionary

# trojszyk

chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, szkodnik ziaren zbóż i magazynów żywnościowych; trojczyk

SJP.pl

Trojszyk (Tribolium) – rodzaj chrząszczy z rodziny czarnuchowatych i podrodziny Tenebrioninae.

Wikipedia

# trójszynowy

składający się z trzech szyn; trzyszynowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający trzy szyny; wykorzystujący trzy szyny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzyszynowy

Wiktionary

# trójtaśmowy

mający trzy taśmy, złożony z trzech taśm

SJP.pl

# trójtlen

alotropowa odmiana tlenu posiadająca w cząsteczce trzy atomy tego pierwiastka; ozon

SJP.pl

Ozon (stgr. ὄζον [ódzōn] – pachnący), tritlen lub trójtlen (O3) – alotropowa odmiana tlenu składająca się z trójatomowych cząsteczek.

Posiada silne własności aseptyczne i toksyczne, w związku z czym stosowany jest przy dezynfekcji wody. Naturalnie gromadzi się w stratosferze tworząc warstwę ozonową, która pochłania część promieniowania z zakresu nadfioletu o długości fali między 200 nm a 300 nm dochodzącego ze Słońca do Ziemi.

Wikipedia

# trójtlenek

związek chemiczny, którego cząsteczka składa się z trzech atomów tlenu połączonych z jednym atomem lub z kilkoma atomami innego pierwiastka; tritlenek

SJP.pl

# trójtraktowy

taki, którego pomieszczenia wewnętrzne uszeregowane są w trzech równoległych do siebie rzędach

SJP.pl

# trójwalcówka

młyn do rozdrabniania surowców, wyposażony w trzy walce

SJP.pl

# trójwarstwowość

składanie się z trzech warstw; trzywarstwowość

SJP.pl

# trójwarstwowy

składający się z trzech warstw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący trzy warstwy, składający się z trzech warstw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujvarˈstfɔvɨ, AS: trui ̯varstfovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzywarstwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzywarstwowy

Wiktionary

# trójwartościowość

→ trójwartościowy

SJP.pl

#### Patrz:

trójwartościowy

# trójwartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące trzy wiązania chemiczne z innymi atomami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przybierający jedną z trzech możliwych wartości

(1.2) chem. wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

Wiktionary

# trójwątkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co trójwątkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójwątkowy

Wiktionary

# trójwątkowy

mający trzy wątki

SJP.pl

# trójwęglowy

mający trzy atomy węgla w cząsteczce

SJP.pl

# trójwersowy

składający się z trzech wersów; trzywersowy, trzywierszowy

SJP.pl

# trójwiązkowy

składający się z trzech wiązek

SJP.pl

# trójwiersz

strofa trzywierszowa lub utwór trzywierszowy

SJP.pl

# trójwierszowy

składający się z trzech wierszy; trzywierszowy

SJP.pl

# trójwieś

kompleks trzech wsi

SJP.pl

# trójwodny

w chemii: zawierający trzy cząsteczki wody

SJP.pl

# trójwręb

czworoboczna płyta z dwoma pionowymi żłobkami dzielącymi ją na trzy pasy, występująca na fryzach budowli w stylu doryckim; tryglif

SJP.pl

# trójwymiar

przestrzeń o trzech wymiarach; przestrzeń trójwymiarowa

SJP.pl

Wikipedia

# trójwymiarowość

→ trójwymiarowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trójwymiarowe

Wiktionary

#### Patrz:

trójwymiarowy

#### Powiązane:

przym. trójwymiarowy

przysł. trójwymiarowo

Wiktionary

# trójwymiarowy

1. mający trzy wymiary: długość, szerokość i wysokość;
2. dający złudzenie, że przedstawiane przedmioty lub obrazy mają trzy wymiary

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. dający złudzenie, że przedstawiony obraz ma trzy wymiary

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ, AS: trui ̯vỹmʹi ̯arovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójwymiarowość ż., trójwymiar m.

przysł. trójwymiarowo

Wiktionary

# trójwyrazowy

składający się z trzech wyrazów; trzywyrazowy

SJP.pl

# trójwyspowiec

statek transportowy, mający podniesiony pokład na śródokręciu, dziobie i rufie; trójzrębowiec

SJP.pl

# trójwyspowy

→ trójwyspowiec

SJP.pl

#### Patrz:

trójwyspowiec

# trójwyznaniowy

składający się z trzech wyznań

SJP.pl

# trójwzgórze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) herald. element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;

Wiktionary

Trójwzgórze – element w heraldyce, występujący na herbach i godłach. Przedstawia on trzy wzgórza w kolorze zazwyczaj zielonym, w których środkowe jest większe od dwóch pozostałych. Wzgórza są zwykle o zaokrąglonych szczytach, rzadziej spiczaste.W symbolice trójwzgórze oznacza góry, wyżynę lub po prostu pagórkowatość terenu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niebieskie trójwzgórze widnieje w herbie Słowacji.

Wiktionary

# trójwładza

współistnienie trzech ośrodków władzy na jakimś terytorium

SJP.pl

# trójząb

1. broń podobna do wideł, mająca trzy metalowe zęby;
2. w mitologii antycznej: trójzębna laska, stanowiąca godło Posejdona (Neptuna) - boga morza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) godło Ukrainy w kształcie stylizowanego ostrza trójzębu

Wiktionary

Trójząb – rodzaj broni białej, używanej niegdyś przez rybaków do polowania na większe ryby i ośmiornice, składa się z drzewca i osadzonych na nim trzech metalowych zębów, zakończonych hakami.

Trójząb jest atrybutem greckiego Posejdona (rzymskiego Neptuna), używany był przez niego do rozbijania skał i tworzenia źródeł. Jest także atrybutem hinduskiego boga Śiwy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujzɔ̃mp, AS: trui ̯zõmp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójząb m.

przym. trójzębny, trzyzębowy, trzyzębny

Wiktionary

# trójzaborowy

odnoszący się do trzech zaborów, związany z trzema zaborami

SJP.pl

# trójżaglowy

mający trzy żagle

SJP.pl

# trójzakresowy

obejmujący trzy zakresy, działający w trzech zakresach; trzyzakresowy

SJP.pl

# trójzasadowy

o kwasie lub jego soli: zawierający trzy czynne atomy wodoru dające się zastąpić atomami metalu

SJP.pl

# trójzaworowy

mający trzy zawory

SJP.pl

# trójzdrój

połączenie trzech miejscowości uzdrowiskowych mających źródła wód leczniczych

SJP.pl

# trójzębny

mający trzy zęby, zakończony trzema zębami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. o osobach mający trzy zęby

(1.2) książk. o przedmiotach mający trzy zęby (ostrza)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trujˈzɛ̃mbnɨ, AS: trui ̯zẽmbny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójząb m., Trójząb m.

Wiktionary

# trójżebrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy żebra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójżebrowiec m.

Wiktionary

# trójżeńcowate

o cechach trójżeńcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Trójżeńcowate (Burmanniaceae Blume) – rodzina roślin z rzędu pochrzynowców (Dioscoreales). Należy tu 11 rodzajów roślin występujących w strefie międzyzwrotnikowej, przy czym największe ich zróżnicowanie jest w tropikalnej Ameryce Południowej i Środkowej. Występują poza tym także w Ameryce Północnej (Illinois), w południowej Australii i na Nowej Zelandii.

Wikipedia

# trójżeńcowaty

o cechach trójżeńcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# trójzgłoskowiec

trzysylabowiec;
1. wyraz składający się z trzech zgłosek;
2. rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z trzech zgłosek

SJP.pl

Trójzgłoskowiec – metrum o rozmiarze trzech sylab, występujące w wariancie żeńskim (sSs), z natury amfibrachicznym, lub w wariancie męskim (SsS). Z reguły pojawia się w przeplocie z innymi, dłuższymi formatami.

Trójzgłoskowy refren występuje często w rondach:

    Słyszycie poszum spadających liści?
    Jesień ordzawia marzenia człowieka...
    Zórz nam za wiele wróżyli psalmiści —
    Za wiele! (...)

    Za wieleż czasów, gdy świat się oczyści,
    Królestwo Boże tu się na nim ziści —
    Za wiele?
        Antoni Lange, Rozmyślania, XIII

Wikipedia

# trójziele

legendarna roślina lecznicza

SJP.pl

# trójzmianowość

→ trójzmianowy

SJP.pl

#### Patrz:

trójzmianowy

# trójzmianowy

przebiegający na trzy zmiany, wykonywany na trzy zmiany; trzyzmianowy

SJP.pl

# trójznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trójznaczne; cecha tych, którzy są trójznaczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trójznaczny

przysł. trójznacznie

Wiktionary

# trójznak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. jedna głoska oznaczona za pomocą trzech liter

Wiktionary

Trójznak, trigraf – trzy litery oznaczające jedną lub dwie głoski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W języku polskim trójznakiem jest „dzi”.

Wiktionary

# trójzrębowiec

statek transportowy, mający podniesiony pokład na śródokręciu, dziobie i rufie; trójwyspowiec

SJP.pl

# trójzrębowy

→ trójzrębowiec

SJP.pl

#### Patrz:

trójzrębowiec

# trójzwity

zwinięty trzykrotnie, zwykle w odniesieniu do specjalnie plecionych lin

SJP.pl

# trójżyłowy

o kablu: mający trzy żyły; trzyżyłowy

SJP.pl

# trójłatkowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający trzy łatki

Wiktionary

# trok

rzemień, pas, powróz do wiązania, przywiązywania czegoś, niekiedy zakończony pętlą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótki sznurek, rzemień, taśma do troczenia – przywiązywania czegoś;

(1.2) przyszyty kawałek tasiemki służący do łączenia tkanin (np. w ubraniu, namiocie)

Wiktionary

Trok – rzemień, pas lub powróz służący do wiązania, przywiązywania (przytraczania) czegoś. W znaczeniu potocznym: pasek, sznurek, tasiemka przyszyta do ubrania, służąca do wiązania lub „ściągania” jego części.

Jako akcesorium myśliwskie troki w postaci wielorzemykowych pęt (zazwyczaj skórzanych lub sznurkowych), służą do noszenia upolowanego ptactwa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɔk, AS: trok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troczenie n., przytroczenie n.

:: zdrobn. troczek m.

czas. troczyć ndk., przytroczyć dk.

przym. trokowy

Wiktionary

# troka

rzemień, pas, powróz do wiązania, przywiązywania czegoś, niekiedy zakończony pętlą

SJP.pl

# trokar

ostro zakończone narzędzie chirurgiczne; troakar; trójgraniec

SJP.pl

Trokar – narzędzie chirurgiczne w kształcie prowadnicy rurowej (kaniula, koszulka, kanał roboczy, port), w której umieszczony jest trzpień ze stali, lub twardego plastiku (mandryn, obturator, sztyft, grot) o ostrym bądź zaokrąglonym zakończeniu. Trokary stosuje się w chirurgii endoskopowej w celu wytworzenia kanału przez powłoki ciała do jamy otrzewnej, jamy opłucnej, przestrzeni zaotrzewnowej bądź innych części ciała. Po osadzeniu trokaru usuwa się mandryn, a pozostawiona metalowa, lub plastikowa kaniula jest wykorzystywana jako port umożliwiający wprowadzanie narzędzi endoskopowych. Kaniule trokaru posiadają na końcach uszczelki zapobiegające ucieczce gazu wprowadzonego do jamy ciała w celu utrzymania odmy. Chirurgiczne techniki endoskopowe najczęściej stosuje się w operacjach na narządach jamy brzusznej (laparoskopia) i klatki piersiowej (torakoskopia).

Wikipedia

# troki

rzemień, pas, powróz do wiązania, przywiązywania czegoś, niekiedy zakończony pętlą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Litwie;

Wiktionary

Troki (lit. Trakai, biał. Трокі) – miasto na Litwie, w okręgu wileńskim, siedziba rejonu trockiego.

Troki leżą na Pojezierzu Wileńskim, na półwyspie między jeziorami Galwe na północy, Tataryszki na zachodzie, Łuka na wschodzie i Giełusz na południu. Ośrodek turystyczny. Miasteczko położone 28 km od Wilna.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trocki

Wiktionary

# troktolit

magmowa skała głębinowa z rodziny gabro; pstrągowiec

SJP.pl

Troktolit (Pstrągowiec) – głębinowa zasadowa skała magmowa podobna do gabra z grupy gabroidów. Odmiana gabra oliwinowego.

Wikipedia

# trolej

odbierak (zbieracz) prądu, dostarczający go do silnika pojazdu (np. tramwaju bądź trolejbusu)

SJP.pl

# trolejbus

autobus napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

Wiktionary

Trolejbus – drogowy pojazd silnikowy (zazwyczaj pasażerski, niekiedy towarowy) z napędem elektrycznym, pobierający prąd elektryczny z zewnętrznego źródła zasilania (podstacji trakcyjnych) przez dwuprzewodową sieć trakcyjną za pośrednictwem pałąkowego odbieraka prądu. W odróżnieniu od tramwajów trolejbusy mają możliwość ominięcia przeszkody w ruchu drogowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze trolejbusy zaczęto tworzyć w XX wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔˈlɛjbus, AS: trolei ̯bus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trolejbusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żart. trajtek

Wiktionary

# trolejbusowy

przymiotnik

(1.1) związany z trolejbusem, dotyczący trolejbusów; wykorzystujący trolejbusy do transportu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trolejbus m.

Wiktionary

# troler

żeglarski statek rybacki do połowu ryb wędami ciągnionymi

SJP.pl

# trolit

masa plastyczna, podobna do celuloidu, otrzymywana z azotanów i octanów celulozy; trudnopalna, stosowana jako izolator

SJP.pl

# troll

[czytaj: trol]
1. w wierzeniach ludów skandynawskich: nieprzychylny ludziom olbrzym lub karzeł, zamieszkujący zwykle górskie pieczary;
2. potocznie: osoba prowokująca, podpuszczająca i denerwująca kogoś w internecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mitgerm. skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi

(1.2) przen. inform. w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze

Wiktionary

Troll (norw., szw. troll, duń. trold) – przypominający wyglądem człowieka stwór ze skandynawskich wierzeń ludowych, wywodzący się z mitologii nordyckiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Także postacie drugoplanowe, takie jak ogry, smoki, trolle, rycerze, olbrzymy, mają wyraźnie przypisane cechy charakteru.

(1.2) W ciągu ostatniego tygodnia nastąpił gigantyczny atak ze strony zarówno mediów prawicowych, sympatyków prawicy, trolli z farmy, posłów prawicy, jak i europosłów z prawicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔl, AS: trol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trolling mrz., trollowanie n.

czas. trollować ndk.

Wiktionary

# trollerka

[czytaj: troling] potocznie: prowokowanie, podpuszczanie i denerwowanie kogoś w internecie; trollowanie, trolling

SJP.pl

# trollerski

→ troll

SJP.pl

#### Patrz:

troll

# trollica

[czytaj: trolica] żeński odpowiednik trolla

SJP.pl

# trolling

[czytaj: troling] potocznie: prowokowanie, podpuszczanie i denerwowanie kogoś w internecie; trollowanie, trollerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;

(1.2) wędk. kontrowersyjna metoda łowienia drapieżnych ryb polegająca na ciągnięciu przynęty przyczepionej do żyłki lub linki za łódką

Wiktionary

Trollowanie (ang. trolling) – antyspołeczne zachowanie charakterystyczne dla internetowych forów dyskusyjnych i mediów społecznościowych, polegające na zamieszczaniu kontrowersyjnych, napastliwych, często nieprawdziwych treści w celu zwrócenia na siebie uwagi albo sprowokowania, ośmieszenia lub obrażenia innych użytkowników. Osobę odpowiedzialną za publikowanie takich przekazów określa się jako „troll”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trolling jest złamaniem jednej z podstawowych zasad netykiety.

(1.1) „Mały trolling przed snem – to nawet lepsze niż lektura!” — pomyślała babcia Dusia i odłożyła notebooka na nocną szafkę.

(1.2) Ty, patrz, ten lamus robi trolling, myśli, że ma łódkę to jest profesjonalistą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔlʲĩŋk, AS: trolʹĩŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troll m., trollowanie n.

czas. trollować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowokacja, prowokowanie, awanturnictwo

Wiktionary

# trollować

[czytaj: trolować] potocznie: prowokować, podpuszczać i denerwować kogoś w internecie

SJP.pl

# trollowy

→ troll [czytaj: trolowy]

SJP.pl

# trolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trolować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nietrolowanie n.

czas. trolować ndk.

Wiktionary

# trombina

enzym osocza powstający z nieaktywnej protrombiny umożliwiający powstanie nierozpuszczalnego włóknika (fibryny) z rozpuszczalnego substratu (fibrynogenu) umożliwiając krzepnięcie krwi

SJP.pl

Wikipedia

# trombita

ludowy dęty instrument muzyczny; trembita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. etn. dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;

Wiktionary

Trombita, trąbita, trembita – ludowy instrument dęty w kształcie prostej lub zagiętej nieco na końcu rury, sięgającej do 4 metrów długości, używany jako pasterska trąba wydająca głęboki, niski dźwięk, oraz jako instrument sygnałowy, służący przede wszystkim do komunikowania się na odległość i zwoływania w określonych celach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbʲita, AS: trõmbʹita

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trembita

Wiktionary

# trombocyt

(zwykle w liczbie mnogiej) krwinka pozbawiona jądra komórkowego, uczestnicząca w procesie krzepnięcia krwi; krwinka płytkowa, płytka krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. podłużna komórka pozbawiona jądra odgrywająca u większości kręgowców istotną rolę w procesach krzepnięcia krwi;

Wiktionary

Trombocyt, płytka krwi, płytka Bizzozera, krwinka płytkowa – morfotyczny składnik krwi, podłużny strzępek komórki (nie jest ona komórką w przeciwieństwie do erytrocytów oraz leukocytów) pozbawiony jądra komórkowego, niezdolny do poruszania się, odgrywający u większości kręgowców istotną rolę w procesach krzepnięcia krwi. Są to dyskowate struktury, mniejsze od pozostałych komórkowych składników krwi (około 1–2 μm), otoczone błoną komórkową fragmenty cytoplazmy oderwane od megakariocytów (trombopoeza). Zawierają w cytoplazmie szereg ziarnistości zawierających liczne mediatory biologiczne, a na powierzchni glikoproteiny spełniające funkcje receptorowe. Ziarnistości te to: lizosomy, mitochondria, rybosomy, ziarna glikogenu oraz mikrofibryle i mikrotubule.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) płytka krwi

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. trombocytopenia, trombocytoza, trombocytemia, trombastenia, trombopatia

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) plaqueta ż., trombocito m.

* niemiecki: (1.1) Thrombozyt m.

* nowogrecki: (1.1) αιμοπετάλιο n., θρομβοκύτταρο n.

* słowacki: (1.1) trombocyt m.

* szwedzki: (1.1) trombocyt w.

źródła.

== trombocyt (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) biol. trombocyt

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbɔt͡sɨt, AS: trõmbocyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trombocytopenia, trombocytoza, trombocytemia, trombastenia, trombopatia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płytka krwi

Wiktionary

# trombocytopenia

obniżenie liczby płytek krwi spowodowane uszkodzeniem komórek szpiku kostnego; małopłytkowość, trombopenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. małopłytkowość.

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trombocyt mrz.

Wiktionary

# trombofilia

choroba charakteryzująca się zwiększoną krzepliwością krwi i tworzeniem zakrzepów w naczyniach krwionośnych; nadkrzepliwość

SJP.pl

Trombofilia – wrodzony lub nabyty zespół chorobowy charakteryzujący się zwiększona skłonnością do tworzenia zakrzepów żylnych lub rzadko tętniczych spowodowaną zaburzeniami w układzie krzepnięcia.

Wikipedia

# trombogenny

→ trombogen

SJP.pl

#### Patrz:

trombogen

# trombokinaza

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; tromboplastyna, protrombinaza

SJP.pl

# tromboksan

organiczny związek chemiczny, hormon tkankowy powodujący agregację trombocytów

SJP.pl

Tromboksany (łac. thrombus – zakrzep; w skrócie TX) – jedna z biologicznie czynnych substancji zaliczanych do eikozanoidów. Produkowana jest z kwasu arachidonowego przez cyklooksygenazę. Powodują m.in. agregację trombocytów i skurcz naczyń krwionośnych.

Tromboksany różnią się od prostaglandyn charakterem pierścienia. Pierścień tromboksanów jest sześcioczłonowy i zawiera dodatkowo atom tlenu.

Wyróżniamy 2 postacie tromboksanów:

- A
- B

Wikipedia

# tromboliza

rozpuszczenie zakrzepu wewnątrz naczynia krwionośnego

SJP.pl

Tromboliza – rozpuszczenie zakrzepu w wyniku podania leków trombolitycznych, np.: tPA lub streptokinaza.

Leczenie trombolityczne ma na celu przywrócenie przepływu krwi w zamkniętym lub znacznie zwężonym naczyniu krwionośnym. Stosowane jest w zawale serca, udarze niedokrwiennym i ciężkiej zatorowości płucnej.

Wikipedia

# trombon

instrument muzyczny; puzon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. daw. puzon

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|puzon.

źródła.

== trombon (język chorwacki.) ==

thumb|trombon (1.1)

ortografie.

wymowa. IPA3|trombon.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) muz. puzon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mbɔ̃n, AS: trõmbõn

Wiktionary

# trombonista

dawniej: osoba grająca na trombonie (puzonie); trombon (rzadko), puzonista

SJP.pl

# trombonistka

→ trombonista

SJP.pl

#### Patrz:

trombonista

# trombopenia

obniżenie liczby płytek krwi spowodowane uszkodzeniem komórek szpiku kostnego; małopłytkowość, trombocytopenia

SJP.pl

# tromboplastyna

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; trombokinaza, protrombinaza

SJP.pl

Wikipedia

# trombopoetyna

hormon odpowiedzialny za produkcję i dojrzewanie trombocytów na drodze trombopoezy

SJP.pl

Trombopoetyna – hormon odpowiedzialny za produkcję i dojrzewanie trombocytów (czyli składników krwi odpowiedzialnych za jej krzepnięcie) na drodze trombopoezy. Jest produkowana głównie przez komórki wątroby i (w mniejszej ilości) przez nerki i mięśnie szkieletowe. Działa pobudzająco na megakariocyty szpiku kostnego.

Wikipedia

# trombopoeza

proces powstawania trombocytów w szpiku kostnym

SJP.pl

Wikipedia

# trombosan

środek zapobiegający tworzeniu się skrzeplin w naczyniach krwionośnych, hamujący powstawanie protrombiny w wątrobie; dwukumarol

SJP.pl

# tromboza

zakrzepica żył głębokich

SJP.pl

# trompa

narożne stożkowate sklepienie, stosowane w celu podtrzymywania górnych partii budowli

SJP.pl

Trompa – narożny detal architektoniczny (wysklepek) pozwalający na przejście z rzutu czworobocznego do ośmiobocznego lub koła (a nawet elipsy jak w katedrze w Pizie) stanowiącego podstawę kopuły. Trompa jest rodzajem małego sklepienia złożonego z łęczków zwiększających się ku górze.

Przykłady:

- trzy wschodnie wieże-latarnie chórowe w katedrze w Poznaniu
- kaplica św. Antoniego w kościele Augustianów na Piasku we Wrocławiu

Wikipedia

# tromtadracja

krzykliwe i demonstracyjne głoszenie jakichś poglądów; tromtadractwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pejor. krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści

(1.2) książk. pejor. osoby lub środowiska głoszące swe poglądy krzykliwie i demonstracyjnie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɔ̃mtaˈdrat͡sʲja, AS: trõmtadracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tromtadracki

przysł. tromtadracko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) górnolotność, napuszoność, efekciarstwo

Wiktionary

# tromtadracki

efekciarski, krzykliwy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. górnolotny, napuszony, krzykliwy i pozbawiony treści

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) książk. osoba, która w sposób górnolotny, napuszony, krzykliwy i pozbawiony treści głosi jakieś poglądy lub hasła

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tromtadracja ż., tromtadractwo n., tromtadrata m.

:: fż. tromtadracka ż.

przym. tromtadratyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. kabotyński; pot. efekciarski, szpanerski

Wiktionary

# tromtadrata

osoba uprawiająca tromtadrację; krzykacz

SJP.pl

# tron

1. ozdobny fotel będący honorowym miejscem monarchy lub dostojników kościelnych;
2. książkowo:
a) władza lub godność króla; korona;
b) osoba panująca, monarcha;
3. żartobliwie: sedes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;

(1.2) przen. stanowisko monarchy w danym kraju

(1.3) teol. w lm.: według klasyfikacji Pseudo-Dionizego Areopagity trzeci chór anielski;

(1.4) żart. sedes, muszla klozetowa

Wiktionary

Tron (gr. thronos, thranus, łac. thronus – taboret, siedzenie), w języku staropolskim również stolec – oficjalne określenie siedziska najczęściej o kształcie krzesła, na którym monarcha zasiada przy oficjalnych okazjach. W sensie abstrakcyjnym tron określa również władzę monarchii. Wstąpienie monarchy na tron (intronizacja) podczas obrzędu koronacji oznacza początek panowania władcy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Król zasiadł na tronie i zamyślił się.

(1.2) W XV wieku tron Polski należał do Jagiellonów.

(1.3) Razem z tronami i cherubinami serafini przebywają przed Bogiem w światłości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔ̃n, AS: trõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. detronizacja ż., intronizacja ż., tronowanie n.

czas. tronować ndk., detronizować ndk., intronizować ndk.

przym. tronowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) państwo, władztwo

Wiktionary

# trondheim

[czytaj: tronhejm] miasto w Norwegii

SJP.pl

Trondheim (dawniej Nidaros oraz Trondhjem) – miasto w Norwegii, nad Trondheimsfjorden u ujścia rzeki Nidelvy. Ośrodek administracyjny, dobrze rozwinięty przemysł stoczniowy, maszynowy, metalowy, rybny, ważny port handlowy i rybacki.Ważny ośrodek sportów zimowych (trasy biegowe, skocznie narciarskie). W 2023 miejscowość liczyła 212 660 mieszkańców.

Wikipedia

# trondheimski

→ Trondheim [czytaj: tronhejmski]

SJP.pl

# tronik

zdrobniale: tron (1. ozdobny fotel będący honorowym miejscem monarchy lub dostojników kościelnych;
2. żartobliwie: sedes)

SJP.pl

# tronować

1. sprawować władzę monarszą; królować, panować;
2. zajmować naczelne, najważniejsze miejsce

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) zajmować tron

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tron m., tronowanie n.

Wiktionary

# tronowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tronować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tronować ndk.

rzecz. tron mrz.

Wiktionary

# tronowy

przymiotnik od: tron

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący tronu, związany z tronem; będący miejscem, gdzie stoi tron

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tron m.

Wiktionary

# troński

nazwisko

SJP.pl

# troodon

rodzaj dinozaura gadziomiednicznego, żyjącego około 70 mln lat temu

SJP.pl

Wikipedia

# troodony

rodzaj dinozaura gadziomiednicznego, żyjącego około 70 mln lat temu

SJP.pl

Troodony (Troodontidae) – rodzina teropodów z grupy celurozaurów.

Wikipedia

# trooper

[czytaj: truper] samochód typu Isuzu Trooper

SJP.pl

Trooper – piwo górnej fermentacji istniejące na rynku od 2013 roku. Powstałe w wyniku współpracy wokalisty zespołu heavymetalowego Iron Maiden, Bruce’a Dickinsona, z browarem Robinsons Brewery. Efektem tego jest klasyczne jasne Ale, charakteryzujące się chmielowym aromatem (chmiele: Goldings, Bobek, Cascade).

Wikipedia

# troostyt

składnik strukturalny stali i żeliw szarych poddanych obróbce cieplnej

SJP.pl

Troostyt – drobnoziarnista odmiana perlitu; mieszanina ferrytu i cementytu powstająca z austenitu w wyniku przemiany eutektoidalnej. Najczęściej uzyskuje się go w wyniku przemiany izotermicznej austenitu w temperaturze około 550 °C. Nazwa troostyt pochodzi od nazwiska francuskiego chemika Louisa Josepha Troosta (1825–1911). Nie do końca się przyjęła w świecie materiałoznawców, dlatego najczęściej w literaturze angielskiej można znaleźć określenie fine pearlite.

Wikipedia

# trop

1. odciski zwierzęcych kończyn na ziemi, śniegu; ślad;
2. w literaturze: wyraz bądź zwrot w znaczeniu przenośnym (np. alegoria, metonimia, metafora);
3. (zwykle w liczbie mnogiej) wstawka melodyczna dodawana do melodii chorałowej razem z nowym tekstem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ślad odciśniętych stóp

(1.2) liter. zwrot o znaczeniu przenośnym;

(1.3) muz. wstawka melodyczna dodawana z nowym tekstem do melodii chorałowej

(1.4) filoz. argument przedstawiany przez sceptyków, mający wykazać, że żadne twierdzenie nie może być ani udowodnione, ani też obalone i że wszelkie poznanie jest niemożliwe

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: tropić

Wiktionary

- trop – drobna pieśń liturgiczna powstała w wyniku podkładania tekstu pod melodie śpiewu liturgicznego.
- trop – w retoryce zastąpienie pewnego słowa lub wyrażenia innym – dla większej obrazowości, wyrazistości i skuteczności przekazu słownego.
- trop – ślad kończyn (łap, kopyt itp.) zwierzęcia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɔp, AS: trop

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. tropiciel m., tropicielstwo n., tropienie n., tropowiec mzw.

czas. tropić ndk., wytropić dk.

(1.2-4)

przym. tropiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ślad

Wiktionary

# troparion

Tropar (troparion) (z gr. τροπάριον, liczba mnoga: τροπάρια, od τρέπω 'odwracać') – jedna z form muzycznych w obrządku bizantyjskim, będącym w użyciu w Kościołach prawosławnych oraz w Katolickich Kościołach Wschodnich tradycji bizantyjskiej. Jest to poetycki śpiew liturgiczny o prostej strukturze i rytmicznej kadencji, który przybliża nam historię i znaczenie soteriologiczne danego święta, wydarzenia lub świętego.

Wikipedia

# tropić

1. w łowiectwie: ścigać zwierza, podążając jego tropem; śledzić;
2. śledzić, szukać kogoś, zwłaszcza w celu pojmania; ścigać;
3. przenośnie: szukać śladów, objawów czegoś, zwłaszcza w celu wyeliminowania czegoś

SJP.pl

czasownik

(1.1) iść za kimś lub za czymś po jego śladach – tropach, zapachu

(1.2) przen. śledzić, ścigać kogoś lub coś

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. martwić, boleć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲit͡ɕ, AS: tropʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trop mrz., tropienie n., tropiciel mos., tropicielka ż., tropowiec mzw.

czas. wytropić dk.

Wiktionary

# tropiciel

osoba tropiąca zwierzynę; osoba biegła w tropieniu, osaczaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) łow. osoba tropiąca zwierzynę

(1.2) przen. szpicel

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) kynol. łow. pies tropiący zwierzynę;

Wiktionary

- Tropiciel (film 1987)
- Tropiciel (film 2000) (ang. The Tracker)
- Tropiciel (film 2007)
- Tropiciel (film 2010) (ang. Tracker)
- Tropiciel powieść Orsona Scotta Carda

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziedzicowie mają dobrych tropicieli, urządzają doskonałe polowania.

(1.2) Ślad odnalazł indiański tropiciel z wioski nad potokiem.

(2.1) Myśliwy trzyma tropiciela u siebie, traktuje go nieomal jak członka rodziny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trop m., tropienie n., tropicielstwo n., tropowiec mzw.

czas. tropić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) tropowiec

Wiktionary

# tropicielka

→ tropiciel

SJP.pl

Tropicielka – drugi żeński stopień harcerski w ZHP, SHK Zawisza i ZHR. Przeznaczony dla dziewcząt wieku 12-13 lat. Oznaczeniem stopnia jest srebrna lilijka nabita na Krzyżu Harcerskim (ZHR) lub dwie belki na pagonie (ZHP).

Wikipedia

#### Patrz:

tropiciel

# tropiczny

dotyczący tropiku; tropikalny

SJP.pl

# tropienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tropić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tropić

rzecz. tropiciel mzw./mos.

Wiktionary

# tropik

1. strefa położona między zwrotnikami Raka i Koziorożca; tropiki;
2. gorący i na ogół bardzo wilgotny klimat charakterystyczny dla tego obszaru;
3. zewnętrzna warstwa namiotu, zabezpieczające przed utratą ciepła oraz przed opadami;
4. tkanina wykonana z wełny lub elany;
5. ubranie z tego materiału;
6. zdrobnienie od: trop (ślad);
7. zdrobnienie od: trop (wyraz)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;

(1.2) włók. lekka i cienka tkanina na letnie ubrania

(1.3) wierzchnia warstwa namiotu turystycznego;

(1.4) astr. zwrotnik, zwrotnik niebieski

Wiktionary

- strefa międzyzwrotnikowa (tropikalna)
- tropik (tkanina)
- tropik (namiot)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rośliny te występują w tropikach i subtropikach.

(1.2) Włóż kurtkę z tropiku, jest bardziej przewiewna.

(1.3) Powierzchnia tropiku pokryta była żółtym pyłem z sosen.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲik, AS: tropʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tropikalny, tropikowy

przysł. tropikalnie

rzecz. subtropik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) strefa

(1.2) tkanina

(1.3) warstwa

(1.4) zwrotnik

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. tropikalny, tropikowy

przysł. tropikalnie

rzecz. subtropik mrz.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|tropicus. < etym|gr|τροπικός. < etym|gr|τροπή|-ικός. < etym|gr|τρέπω|-η.

(1.4) etym|gr. tropein 'zawracać, zmieniać się', tropikós 'zwrotny'

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tropics; (1.3) flysheet

* esperanto: (1.1) tropiklando, tropikoj; (1.4) tropiko

* hiszpański: (1.1) trópico m.

źródła.

== tropik (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) geogr. zwrotnik

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tropika

dział semantyki poetyckiej zajmujący się przenośniami w języku artystycznym

SJP.pl

# tropikalizacja

1. przystosowanie konstrukcji maszyn i urządzeń do eksploatacji w warunkach tropikalnych
2. nadawanie materiałom odporności na warunki tropikalne

SJP.pl

# tropikalizacyjny

1. przymiotnik od: tropikalizacja
2. komora tropikalizacyjna - urządzenie utrzymujące w swym wnętrzu pożądane warunki klimatyczne, używane do badań w warunkach tropikalnych

SJP.pl

# tropikalizować

nadawać materiałom odporność na warunki tropikalne

SJP.pl

# tropikalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tropikalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tropikalizacja ż.

przym. tropikalny

przysł. tropikalnie

Wiktionary

# tropikalny

przymiotnik

(1.1) typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

(1.2) daw. lub spec. związany z tropikami (czyli zwrotnikami)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jakich krajach tropikalnych bywałaś?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɔpʲiˈkalnɨ, AS: tropʹikalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tropik m., tropikalność ż.

przym. tropikowy, subtropikalny

przysł. tropikalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gorący, upalny, ciepły, podzwrotnikowy, zwrotnikowy, równikowy

Wiktionary

# tropikamid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek cholinolityczny stosowany w diagnostyce i przygotowaniach do zabiegów okulistycznych w celu rozszerzenia źrenicy;

Wiktionary

Tropikamid (łac. tropicamidum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, z grupy pirydyn, cholinolityk, lek stosowany w diagnostyce i przygotowaniu do zabiegów okulistycznych.

Wikipedia

# tropiki

1. strefa położona między zwrotnikami Raka i Koziorożca; tropiki;
2. gorący i na ogół bardzo wilgotny klimat charakterystyczny dla tego obszaru;
3. zewnętrzna warstwa namiotu, zabezpieczające przed utratą ciepła oraz przed opadami;
4. tkanina wykonana z wełny lub elany;
5. ubranie z tego materiału;
6. zdrobnienie od: trop (ślad);
7. zdrobnienie od: trop (wyraz)

SJP.pl

Wikipedia

# tropina

związek organiczny, pochodna hydrolizy atropiny; ma zastosowanie w medycynie

SJP.pl

# tropiszewo

Tropiszewo (niem. Trappenfelde) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie malborskim, w gminie Lichnowy na obszarze Wielkich Żuław Malborskich.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

W Tropiszewie urodził się Franz Komnick (1857-1938) - przedsiębiorca niemiecki, konstruktor samochodów, zasłużony dla Elbląga przemysłowiec.

Wikipedia

# tropiszów

Tropiszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce.

Wieś duchowna, własność Opactwa Benedyktynek w Staniątkach położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie proszowskim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia

# tropizm

reakcja ruchowa (zwrot lub wygięcie) roślin i niższych zwierząt prowadzących osiadły tryb życia na bodźce zewnętrzne działające kierunkowo (np. na światło, wilgotność środowiska), dodatnia w kierunku działania bodźca lub ujemna w kierunku przeciwnym; także wrodzona zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ruchy wzrostowe roślin lub ich części oraz ruchy niższych zwierząt pod wpływem działania bodźców, wykonywane przez organizm w kierunku źródła bodźców (tropizm dodatni) lub w stronę przeciwną (tropizm ujemny); zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów;

Wiktionary

Tropizm – reakcja ruchowa roślin i niższych zwierząt na bodźce zewnętrzne. Ruch (zwrot lub wygięcie) w kierunku bodźca to tropizm dodatni, plagiotropizm, w kierunku przeciwnym – tropizm ujemny, ortotropizm. Plagiotropizm może przybierać formę tropizmu transwersalnego, polegającego na ustawieniu organu pod kątem 90° do bodźca – diatropizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Że to jest wszystko parcie do szczęścia, do tego niewyraźnego celu za mgłą, a może z mgły, który nazywa się szczęście i który jest jak tropizmy — światło wszczynające w materii naszego jestestwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲism̥, AS: tropʹism̦

Wiktionary

# tropnąć

potocznie: tropnąć się - zorientować się w czymś, domyślić się czegoś

SJP.pl

# tropnięty

taki, który się tropnął (zorientował się w czymś)

SJP.pl

# tropofit

Tropofit (gr. tropos – zwrot) – roślina klimatu zmiennego, gdzie okresy korzystnych warunków dla wzrostu roślin pojawiają się cyklicznie. Tropofity potrafią przetrwać zarówno ostrą zimę jak i upalne lato, okres suchy i mokry.

Tropofity potrafią przetrwać niekorzystne okresy rozwoju dostosowując do nich swój pokrój i aktywność życiową. W klimacie umiarkowanym i zimnym niekorzystnym dla roślin okresem jest zima, zarówno ze względu na niskie temperatury, jak i fizjologiczną suszę (przy zamarzniętym podłożu pobieranie wody jest niemożliwe). Na okres zimy rośliny tego klimatu przechodzą w stan spoczynku. W obszarach klimatu ciepłego, gdzie latem panuje susza, okresem korzystniejszym dla roślin są chłodniejsze pory roku, rosnące tam rośliny przechodzą więc w stan spoczynku podczas upalnego i suchego lata.

Wikipedia

# tropokolagen

biopolimer zbudowany z trzech cząsteczek kolagenu

SJP.pl

Tropokolagen – złożony biopolimer, zbudowany z trzech cząsteczek kolagenu, tworzących potrójną helisę o ścisłej budowie. Stanowi strukturalną podstawę budowy włókien kolagenowych o większej grubości, wydzielany do przestrzeni międzykomórkowej polimeryzuje w grubsze włókna o różnej grubości. Długość splotu tropokolagenu wynosi 260 nm, grubość 1,5 nm o skoku 0,3 nm. Syntetyzowany jest przede wszystkim przez fibroblasty w tkance łącznej.

Wikipedia

# troponina

białko uczestniczące w mechanizmie regulacji skurczu mięśnia sercowego

SJP.pl

Troponina – białko regulujące skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych i mięśnia sercowego.

Oznaczenie sercowych izoform troponin ma podstawowe znaczenie w diagnostyce zawału mięśnia sercowego.

Wyróżnia się:

- troponinę TnC – przyłączającą wapń podczas skurczu mięśnia
- troponinę TnI – wiążącą aktynę i hamującą jej kontakt z miozyną
- troponinę TnT – wiążącą tropomiozynę.

Wikipedia

# troponinowy

→ troponina

SJP.pl

#### Patrz:

troponina

# tropopauza

w meteorologii: przejściowa warstwa między troposferą a stratosferą o jednakowej temperaturze w przekroju pionowym

SJP.pl

Tropopauza – warstwa atmosfery ziemskiej o grubości ok. 1–2 km, tworząca strefę przejściową między troposferą a stratosferą.Nad biegunami rozciąga się na wysokości od ok. 6–8 km, w szerokościach umiarkowanych do 10–12 km, a nad równikiem podnosi się do 15–17 km. Jej położenie zależy również od pory roku – latem znajduje się wyżej. Temperatura w warstwie tej sięga do –55 °C.

Wikipedia

# troposfera

najniższa warstwa atmosfery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geofiz. najniższa warstwa atmosfery Ziemi, która znajduje się bezpośrednio nad powierzchnią planetaanety i rozciąga się do wysokości około 8–18 km, w zależności od szerokości geograficznej (najniższa nad biegunami, najwyższa nad równikiem)

Wiktionary

Troposfera – najniższa warstwa atmosfery planety, zawierająca większość jej masy, w której temperatura zasadniczo maleje ze wzrostem wysokości. Jej górną granicą jest tropopauza, która oddziela ją od wyższej stratosfery (na planetach, na których stratosfera nie występuje, troposfera leży pod mezosferą). W troposferze częste są turbulencje, występują tam najważniejsze procesy kształtujące pogodę i klimat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W troposferze temperatura spada wraz z wysokością.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. troposferyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. troposferyczny

frazeologia.

etymologia. etym|gr|τροπή|σφαῖρα.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) troposphere

* baskijski: (1.1) troposfera

* bułgarski: (1.1) тропосфера ż.

* chorwacki: (1.1) troposfera ż.

* duński: (1.1) troposfære w.

* galicyjski: (1.1) troposfera ż.

* hiszpański: (1.1) troposfera ż.

* kataloński: (1.1) troposfera ż.

* norweski (bokmål): (1.1) troposfære m.

* norweski (nynorsk): (1.1) troposfære m.

* nowogrecki: (1.1) τροπόσφαιρα ż.

* portugalski: (1.1) troposfera ż.

* słoweński: (1.1) troposfera ż.

* włoski: (1.1) troposfera ż.

źródła.

== troposfera (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geofiz. troposfera

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# troposferyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) meteorol. związany z troposferą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troposfera ż.

Wiktionary

# tropowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. łow. pies tropiący zwierzynę;

Wiktionary

Psy gończe – grupa psów wykorzystywanych głównie do tropienia i pogoni za zwierzyną, posługujących się przede wszystkim węchem.

Przeważnie z długimi obwisłymi uszami.

Osobną grupę stanowią charty.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odpowiednio ułożony ogar polski może być doskonałym tropowcem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trop m., tropiciel m., tropienie n.

czas. tropić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pies gończy

Wiktionary

# tropowy

→ trop

SJP.pl

#### Patrz:

trop

# troppo

za wiele - określenie używane w powiązaniu z innymi

SJP.pl

# trościanka

wieś w Polsce

SJP.pl

Trościanka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Wojsławice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Wojsławice. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 60 mieszkańców i była osiemnastą co do wielkości miejscowością gminy Wojsławice.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Tuczępach.

Wikipedia

# troska

troskliwość, pieczołowitość, opieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

(1.2) zmartwienie, kłopot

Wiktionary

troska

1. «uczucie niepokoju wywołane trudną sytuacją lub przewidywaniem takiej sytuacji»
2. «sytuacja, w której doznajemy takiego uczucia»
3. «dbałość o kogoś, o coś lub zabieganie o coś»

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta pielęgniarka obdarza troską wszystkich pacjentów.

(1.2) Odkąd zepsuł się samochód, nasze wakacje są pełne trosk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɔska, AS: troska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troskliwość ż., troskanie n., zatroskanie n., beztroskość ż.

czas. troszczyć się ndk., zatroszczyć się dk.

przym. troskliwy, zatroskany

przysł. troskliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opieka, czułość

Wiktionary

# troskać

troskać się - dawniej:
1. martwić się, niepokoić się;
2. myśleć o czymś z niepokojem i obawą; troszczyć się

SJP.pl

# troskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|troskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troska ż., zatroskanie n., troszczenie n., zatroszczenie n.

czas. troskać ndk., zatroskać dk., troszczyć ndk., zatroszczyć dk.

Wiktionary

# troskawy

przymiotnik

(1.1) stpol. pełen troski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔˈskavɨ, AS: troskavy

Wiktionary

# troskliwie

przysłówek sposobu

(1.1) z troską, dbałością, oddaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. beztroskość ż., troska ż., troskliwość ż.

czas. troszczyć się

przym. troskliwy

Wiktionary

# troskliwiej

stopień wyższy od przysłówka: troskliwie

SJP.pl

# troskliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie troskliwym w opiece lub zajmowaniu się czymś

(1.2) daw. zmartwienie, zgryzota

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A wypchaj się pan z tą całą pańską troskliwością!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troska ż., troszczenie się n.

czas. troszczyć ndk., troszczyć się ndk.

przym. troskliwy

przysł. troskliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dbałość, opiekuńczość, pieczołowitość, staranność

Wiktionary

# troskliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: troskliwy

SJP.pl

# troskliwy

przymiotnik

(1.1) wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poszukuję troskliwego opiekuna dla dwóch miesięcznych szczeniąt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔsˈklʲivɨ, AS: trosklʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. troska ż., troskliwość ż., beztroskość ż.

czas. troszczyć się, zatroszczyć się

przysł. troskliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opiekuńczy, dbały

Wiktionary

# troszczyn

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

Troszczyn – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Opalenica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) wieś wzmiankowana była jako Troszczyn Olędry i należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Troszczyn Olędry należał do okręgu grodziskiego i stanowił część obszernego majątku Grodzisk (Grätz), którego właścicielem był wówczas Szolc i Łubieński. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 173 mieszkańców i 21 dymów (domostw).

Wikipedia

# troszczyna

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

Kruszyna pospolita (Frangula alnus Mill.) – gatunek krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Inne nazwy: szakłak kruszyna, troszczyna, wilczyna.Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy.

Wikipedia

# troszczyno

gatunek krzewu z rodziny szakłakowatych; kruszyna pospolita, szakłak kruszyna, wilczyna

SJP.pl

Troszczyno (niem. Friedrichsgnade) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe.

W latach 1818–1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a następnie w Łobzie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# troszczyński

nazwisko

SJP.pl

# troszeczkę

niewiele, kapeczkę

SJP.pl

liczebnik nieokreślony

(1.1) zdrobn. od: trochę; bardzo mało, malutko, odrobinę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tadeusz wysunął spod koca i kołdry lewą rękę, troszeczkę, tylko aby sprawdzić, która godzina.

(1.1) Udawałam przed tym taksiarzem, że jestem cudzoziemką i po polsku mówię tylko ot, troszeczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔˈʃɛt͡ʃkɛ, AS: trošečke

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. trochę, troszeńkę, troszkę

przysł. troszkę, troszeńkę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odrobinkę

Wiktionary

# troszeńkę

przysłówek

(1.1) pot. bardzo mało

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tomku, skup się chociaż troszeńkę.

(1.1) Chyba troszeńkę się spóźniłaś?

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trochę, troszkę

licz. trochę, troszkę, troszeczkę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) troszeczkę, troszkę

Wiktionary

# troszkę

przysłówek

(1.1) bardzo mało

forma rzeczownika.

(2.1) B. lp. od: troszka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byliśmy już troszkę znudzeni jego gadaniem.

(1.1) Musisz się troszkę bardziej skupić.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trochę, troszeńkę

licz. trochę, troszeczkę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) troszeczkę, troszeńkę

Wiktionary

# troszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# troszkowo

Troszkowo (niem. Klackendorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie bartoszyckim, gminie Bisztynek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# troszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

- Troszyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Troszyn
- Troszyn – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Mieszkowice
- Troszyn – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin
- Troszyn – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim
- Troszyn – dawna gromada w powiecie ostrołęckim w województwie warszawskim
- Troszyn – kolejowy przystanek osobowy w Troszynie, w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia

# troszynek

wieś w Polsce

SJP.pl

Troszynek – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# troszyński

przymiotnik od: Troszyn

SJP.pl

# trot

dawniej: niewielka gałązka na opał

SJP.pl

Trot (kor. 트로트 teuroteu) – gatunek koreańskiej muzyki rozrywkowej, znany z używania powtarzalnych rytmów i modulacji wokalnych. Jest uznawany za najstarszą formę koreańskiej muzyki popowej. Sformułowany w czasie japońskich rządów na początku XX wieku, gatunek ukształtował się pod wpływem japońskich, koreańskich i amerykańskich elementów muzycznych. Choć popularność gatunku spadła w latach 90. XX w., wraz z rozwojem K-popu, został on przywrócony przez współczesnych koreańskich artystów popowych, takich jak Jang Yun-jeong, Super Junior-T, Daesung (z Big Bangu), Lizzy (z After School) oraz Joy (członkini Red Velvet).

Wikipedia

# trotuar

miejsce przeznaczone dla ruchu pieszego; chodnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. część ulicy odgrodzona krawężnikiem od jezdni, przeznaczona dla ruchu pieszego

Wiktionary

Chodnik, trotuar – utwardzony pas terenu służący do poruszania się pieszych, zazwyczaj fragment pobocza drogi. W Polsce najczęściej wyłożony jest płytami betonowymi, kostką betonową lub kamiennym brukiem.

Główną funkcją chodników jest zapewnienie bezpiecznej i wygodnej komunikacji pieszym i oddzielenie jej od komunikacji kołowej na drodze. Mogą pełnić funkcje promenady. Ozdobne mozaiki oraz specjalna, mała infrastruktura mogą przekształcać chodnik w dzieło sztuki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Długi rząd skulonych postaci dreptał w błotnistej papce trotuaru, czekając na 113.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɔˈtuwar, AS: trotuu̯ar

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trotuarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neutr. chodnik

Wiktionary

# trotuarek

zdrobnienie od: trotuar

SJP.pl

# trotuarowy

przymiotnik od: trotuar

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. dotyczący trotuaru (chodnika); stanowiący część trotuaru; dziejący się na trotuarze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trotuar mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neutr. chodnikowy

Wiktionary

# troty

duże trociny

SJP.pl

# trotyl

materiał wybuchowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

Wiktionary

Trotyl, 2,4,6-trinitrotoluen, TNT – organiczny związek chemiczny z grupy nitrozwiązków, stosowany jako kruszący materiał wybuchowy.

Trotyl topi się w temp. 80,2 °C, spala się wydzielając kopcący, czarny, toksyczny dym. Ulega wybuchowemu rozkładowi powyżej 240 °C. Praktycznie nierozpuszczalny w wodzie (stężenie maks. wynosi ok. 0,01%). Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po raz pierwszy trotyl wyprodukowano na skalę komercyjną w Niemczech w roku 1901.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trotylowy

Wiktionary

# trotylopodobny

podobny właściwościami do trotylu

SJP.pl

# trotz

[czytaj: troc] nazwisko

SJP.pl

# trowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. trawa

Wiktionary

# trówła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. trumna

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. skrzynia

Wiktionary

Trówła, tróhła, trógła - malowana, datowana skrzynia na ubrania i cenne przedmioty, element posagu panny młodej, w którym gromadziła wyprawę ślubną. W trówłach, poprzedniczkach szaf, trzymano ubrania i najcenniejsze przedmioty w domu, był one cenne i przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) tróchła

(1.2) tróchła

Wiktionary

# troyes

1. miasto we Francji;
2. Chrétien de Troyes (ok. 1135-ok. 1183), poeta francuski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Wiktionary

Troyes (wymowa, tʁwa) – miasto i gmina we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, w departamencie Aube, w okręgu (arondissement) Troyes. Miasto było historyczną stolicą Szampanii.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trojański

Wiktionary

# trr

wykrzyknik naśladujący terkot; trrr

SJP.pl

# trrr

wykrzyknik naśladujący terkot; trr

SJP.pl

# trubadur

średniowieczny poeta i śpiewak wędrujący po dworach południowej Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

(1.2) książk. przen. poeta, pieśniarz wędrowny

Wiktionary

- Trubadur – opera Giuseppe Verdiego z 1853 r.
- trubadurzy – poeci i zarazem muzycy francuscy działający w XII i XIII wieku
- Trubadurzy – polski zespół muzyczny
- „Trubadur” – Ogólnopolski Klub Miłośników Opery pod patronatem Programu II Polskiego Radia (zał. w 1996)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uzdolnieni żonglerzy i ubodzy trubadurzy, szukając zarobku, przyszli do Włoch.

(1.1) Laura — jakby na wspomnienie swéj sławnéj imienniczki — kocha się w dawnych zwyczajach rycerskich: lubi słuchać śpiewu trubadura u nóg swoich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. trubadurka ż.

przym. trubadurski

przysł. trubadursko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bard

Wiktionary

# trubadurka

→ trubadur

SJP.pl

#### Patrz:

trubadur

# trubalski

nazwisko

SJP.pl

# trubieckoj

- Andriej Trubieckoj (1920–2002) – radziecki partyzant
- Igor Trubieckoj (1912–2008) – radziecko-francuski kierowca wyścigowy
- Jewgienij Trubieckoj (1863–1920) – rosyjski filozof
- Nikołaj Trubieckoj (1890–1938) – rosyjski językoznawca
- Nikołaj Trubieckoj (duchowny) (1907–1978) – rosyjski emigracyjny duchowny
- Siergiej Trubieckoj

Wikipedia

# truć

1. zabijać za pomocą trucizny;
2. przenośnie: dawać niedobre jedzenie, mogące zaszkodzić jedzącemu;
3. przenośnie: niepokoić, dręczyć, martwić;
4. potocznie: mówić długo, w sposób uciążliwy dla słuchacza; ględzić; gderać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. otruć, zatruć)

(1.1) powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny

czasownik przechodni niedokonany (dk. struć, zatruć)

(2.1) dawać niezdrowe jedzenie i wywoływać objawy choroby układu pokarmowego

(2.2) powodować zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego

(2.3) pot. powodować niepokój, przygnębienie

(2.4) daw. zużywać, niszczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(3.1) pogard. mówić rozwlekle, natrętnie prosić

czasownik zwrotny niedokonany truć się (dk. otruć się, zatruć się)

(4.1) zażywać truciznę

czasownik zwrotny niedokonany truć się (dk. struć się, zatruć się)

(5.1) przyjmować niewłaściwy pokarm, szkodząc zdrowiu

(5.2) pot. ulegać złym przemyśleniom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., truciciel m., trucie n., trucizna ż., trutka ż.

przym. trujący

przysł. trująco

czas. otruć, wytruwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niszczyć, uśmiercać, zatruwać

(2.1) zatruwać

(2.2) zanieczyszczać, zatruwać

(2.3) dręczyć, martwić, niepokoić, przygnębiać, trapić, zatruwać

(3.1) gadać, ględzić, nawijać, zrzędzić

(4.1) zatruwać się

(5.2) gnębić się, martwić się, niepokoić się, zadręczać się, zatruwać się

Wiktionary

# truchanowski

nazwisko

SJP.pl

# truchcik

zdrobnienie od: trucht

SJP.pl

# truchcikiem

zdrobnienie od: trucht

SJP.pl

# truchełko

zdrobnienie od: truchło

SJP.pl

# truchleć

bać się bardzo, drętwieć ze strachu; trwożyć się

SJP.pl

# trucht

1. bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem;
2. wolny bieg małymi kroczkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wolny, nieśpieszny bieg małymi krokami o prędkości między 5 a 10 km/h

(1.2) bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truchtanie n.

czas. truchtać ndk., potruchtać dk., przytruchtać dk.

Wiktionary

# truchtać

biec pomału, nie nadwyrężając się

SJP.pl

# truchtem

1. bieg konia lub innego zwierzęcia, pośredni między stępem a kłusem;
2. wolny bieg małymi kroczkami

SJP.pl

# truchła

1. blok skalny oddzielający się w stropie wzdłuż płaszczyzn łupności, przybierający zwykle kształt wieka trumny
2. gwarowo: trumna

SJP.pl

# truchło

przestarzale:
a) ciało zmarłego, zwłoki
b) próchno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) to, co ulega bądź ulegnie rozkładowi; martwe ciało

(1.2) przen. książk. coś martwego, przestarzałego

(1.3) przen. pot. pejor. obraź. człowiek stary, niedołężny

(1.4) stpol. smutek, przygnębienie, strapienie

Wiktionary

Zwłoki – martwe ciało ludzkie lub zwierzęce.

Bez spreparowania zwanego mumifikacją zwłoki ulegają procesowi rozkładu. Po zniszczeniu wierzchnich tkanek pozostają kości, które są trudno rozkładalne. Dopiero po czasie kilkuset lat zwłoki zostają całkowicie rozłożone przez biodegradację. Zwłoki po mumifikacji mogą utrzymywać się bardzo długo. Sztuka utrzymywania ciał istniała już w starożytnym Egipcie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policjant zabezpieczył truchło kota.

(1.3) Z żwawej staruszki zmieniła się w bezsilne truchło, na łasce opieki społecznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtruxwɔ, AS: truχu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truchlenie n.

czas. truchleć ndk., struchleć ndk.

przym. struchlały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwłoki

(1.3) starzec

Wiktionary

# truciciel

osoba, która otruła kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto kogoś truje lub otruł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zakład przemysłowy, który zanieczyszcza środowisko naturalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trutka ż., trucizna ż., trucie n.

czas. wytruwać, truć ndk., otruć dk.

przym. trujący

Wiktionary

# trucicielka

kobieta, która otruła kogoś

SJP.pl

# trucień

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) przest. ent. pszcz. truteń

(1.2) przest. przen. pejor. truteń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mrówki mają śpichlerze, pracowite roje • Znoszą miody i woski, a trucień napoje, [...]

(1.1) [...] kto w życiu tego warunku nie spełnił, ten przeżył jak rzeka, co jałowo płynie, jak kwiat pusty, co przekwitł bez owocu, jak trucień, co z siebie nic pożytecznego nie snując, cudzą pracę zjadał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trudeń m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) truteń, przest. trąd, trut

Wiktionary

# trucizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) toksykol. substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

Wiktionary

Trucizna – substancja chemiczna, która wprowadzona do organizmu, wskutek swych właściwości fizycznych i chemicznych, może wywołać zmiany struktury lub zaburzenia czynności organizmu, których wynikiem jest choroba lub śmierć. Badaniem wpływu trucizn na organizmy zajmuje się nauka zwana toksykologią. Niemal każda substancja w pewnych okolicznościach i w odpowiednio dużej dawce może wywołać zatrucie, jednak aby była zaklasyfikowana jako trucizna, szkodliwe działanie musi być spowodowane spożyciem niewielkiej jej ilości. Paracelsus sformułował ten problem słowami: „Cóż jest trucizną? Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną”.Ilość substancji, która powoduje śmierć organizmu określa dawka śmiertelna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dali mi jako pokarm truciznę, / a gdy byłem spragniony, poili mnie octem.

(1.1) Dla żartu z butelki z trucizną usunął etykietę z trupią czaszką i skrzyżowanymi piszczelami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: truˈt͡ɕizna, AS: trućizna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trutka ż., truciciel mos./mrz., trucicielka ż., trucie n., zatrucie n., odtrutka ż.

czas. truć ndk., otruć dk., wytruć dk., struć dk., podtruć dk., zatruć dk.

przym. trujący, otruty, podtruty, struty

przysł. trująco

ims. trujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) toksyna, trutka, jad; gw-pl|Górny Śląsk|gid.

Wiktionary

# truck

[czytaj: trak] niewielka ciężarówka

SJP.pl

Samochód ciężarowy, w skrócie ciężarówka – pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków towarowych. Definicja ta obejmuje także samochód ciężarowo-osobowy, skonstruowany do transportu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 (łącznie z kierowcą).

Według danych statystycznych, pod koniec roku 2018 w Polsce zarejestrowanych było 3 758 000 samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych.

Wikipedia

# trucker

[czytaj: traker] kierowca trucka (niewielkiej ciężarówki)

SJP.pl

# trud

1. ciężka praca, wysiłek, fatyga; znój, trudy (rzadko);
2. ciężkie warunki panujące gdzieś; niedogodność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ciężka praca, duży wysiłek

Wiktionary

miejscowości

- Trud – wieś na Białorusi, w obwodzie homelskim, w rejonie kormańskim
- Trud – wieś w Bułgarii, w obwodzie Płowdiw, w gminie Marica

inne

- Trud – radziecki, a następnie rosyjski dziennik, organ związków zawodowych
- Trud – przystanek kolejowy na Białorusi, linii Osipowicze – Baranowicze

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Postanowił nie żałować trudu i doprowadzić sprawę do końca.

(1.1) Nie złamie wolnych żadna klęska, / Nie strwoży śmiałych żaden trud — / Pójdziemy razem do zwycięstwa, / Gdy ramię w ramię stanie lud.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trut, AS: trut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trudność ż.

czas. trudnić ndk., trudnić się ndk., utrudniać ndk., utrudnić dk.

przym. trudny

przysł. trudno

wykrz. trudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fatyga, wysiłek, znój

Wiktionary

# truda

zdrobnienie od: Gertruda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Gertruda

Wiktionary

Truda może być zdrobnieniem imion żeńskich:

- Gertruda
- Edeltruda (Edeltrauda)

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Trudka.

Wiktionary

# trudka

zdrobnienie od: Gertruda (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. imię|polski|ż. Truda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Truda.

Wiktionary

# trudnić

dawniej:
1. trudzić;
2. utrudniać

SJP.pl

# trudniej

stopień wyższy od przysłówka: trudno

SJP.pl

# trudniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: trudny

SJP.pl

# trudno

niełatwy, ciężki, mozolny, męczący, kłopotliwy

SJP.pl

przysłówek w związku z bezokolicznikiem

(1.1) z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie

(1.2) z dużą dozą niepewności

(1.3) przykro, kłopotliwie

przysłówek

(2.1) odprzym. trudny

(2.2) zobacz też: trudno o

wykrzyknik

(3.1) wykrzyknik oznaczający akceptację trudności, lub przykrych konsekwencji.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najtrudniej jest się zdecydować, potem już jest z górki.

(1.1) Dzieci trudno upilnować.

(1.2) (Jest mi) trudno powiedzieć, co on właściwie miał na myśli.

(1.3) Być Polakiem tutaj trudno, być Żydem trudno, ale być jednym i drugim w jednym ciele – straszne (Aleksander Rozenfeld, Żydowskie gadanie)

(2.1) Czy można stosować opatrunki lniane na trudno gojące się rany?

(2.2) Trudno o większego zucha, jak był Stefek Burczymucha. (Maria Konopnicka Stefek Burczymucha)

(3.1) Trudno, nie dostanę się na studia w tym roku.

(3.1) Chociaż teraz musi płakać, potem znowu będzie skakać. Trudno! (Julian Tuwim, Skakanka)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔ, AS: trudno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trud, trudność

czas. trudzić, trudzić się

przym. trudny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1-2) niełatwo, ciężko, z trudnością; z trudem

(3.1) no trudno, no dobra, bywa, zdarza się, trudno i darmo

Wiktionary

# trudnopalny

trudno zapalający się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) z trudem zapalający się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrudnɔˈpalnɨ, AS: trudnopalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trudnopalność ż.

Wiktionary

# trudność

1. coś, co jest uciążliwe, wymagające dużego nakładu pracy; problem, przeszkoda, utrudnienie;
2. cecha, właściwość tego, co jest skomplikowane, wymagające wysiłku; szkopuł, sęk, komplikacja, powikłanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu

(1.2) coś, co jest trudne

(1.3) właściwość rzeczy trudnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niespodziewane trudności sprawiły, że musieliśmy zrezygnować z projektu.

(1.2) To dla mnie spora trudność…

(1.3) Cała trudność tego podejścia polega na konieczności zdobycia kilku rzadkich składników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔɕt͡ɕ, AS: trudność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trud mrz., utrudnienie n., utrudnianie n.

czas. utrudniać ndk., utrudnić dk., trudnić się ndk.

przym. trudny

przysł. trudno

wykrz. trudno

Wiktionary

# trudności

przeszkody, komplikacje; przeciwności

SJP.pl

# trudnościerność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trudnościerne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trudnościerny

Wiktionary

# trudnotopliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trudnotopliwe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trudnotopliwy

przysł. trudnotopliwie

Wiktionary

# trudnotopliwy

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający bardzo wysoką temperaturę topnienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W urządzeniach elektrożużlowych przetapia się głównie stal, rzadziej żelazostopy i metale trudnotopliwe, a m.in. tytan i cyrkon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrudnɔtɔˈplʲivɨ, AS: trudnotoplʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trudnotopliwość ż.

Wiktionary

# trudnołamliwość

→ trudnołamliwy

SJP.pl

#### Patrz:

trudnołamliwy

# trudnołamliwy

taki, który trudno się łamie; trudno łamliwy

SJP.pl

# trudny

niełatwy, ciężki, mozolny, męczący, kłopotliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

(1.2) niełatwy do zrozumienia

(1.3) o człowieku o złym charakterze

(1.4) gw-pl|Bukowina. zmęczony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykonanie trudnego manewru wymaga sporego doświadczenia.

(1.1) To będzie trudna sprawa do załatwienia…

(1.2) Fizyka dla niektórych jest trudna do zrozumienia.

(1.3) Ludzie go nie lubili, bo był trudny, zamknięty w sobie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrudnɨ, AS: trudny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trud mrz., trudność ż., utrudnienie n.

przysł. trudno

czas. utrudniać ndk., utrudnić dk.

wykrz. trudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skomplikowany, wymagający, niełatwy, mozolny, męczący, ciężki, żmudny

(1.2) niejasny, skomplikowany, zagmatwany, zawiły

Wiktionary

# trudowicy

Wikipedia

# trudy

1. ciężka praca, wysiłek, fatyga; znój, trudy (rzadko);
2. ciężkie warunki panujące gdzieś; niedogodność

SJP.pl

Trudy (biał. Труды; ros. Труды) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, w sielsowiecie Uźmiony.

Wikipedia

# trudzia

zdrobnienie od: Gertruda (imię żeńskie)

SJP.pl

# trudzić

czasownik przechodni niedokonany (dk. natrudzić)

(1.1) zmuszać do trudu

czasownik przechodni niedokonany (dk. potrudzić, utrudzić)

(2.1) powodować utrudzenie, zmęczenie; pomęczyć kogoś

czasownik zwrotny niedokonany trudzić się (dk. natrudzić się)

(3.1) wykonywać z trudem; pracować z dużym wysiłkiem

czasownik przechodni niedokonany trudzić się (dk. potrudzić się, utrudzić się)

(4.1) zadawać sobie trud, starając się o coś

czasownik zwrotny niedokonany trudzić się (dk. brak)

(5.1) mieć określoną pracę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trudzenie n.

przysł. trudno

wykrz. trudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fatygować

(2.1) męczyć, nużyć, wyczerpywać

(3.1) męczyć się

(5.1) trudnić się, zajmować się

Wiktionary

# trudziczka

krzew lub pnącze, wiecznie zielone, z rodziny trudziczkowatych

SJP.pl

# trudziczkowate

rodzina roślin drzewiastych rosnących głównie w krajach tropikalnych

SJP.pl

Wikipedia

# trudziczkowaty

o cechach trudziczkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# trufel

rzadko: trufla;
1. rodzaj grzybów z rodziny truflowatych, rosnący pod ziemią w lasach dębowych lub bukowych;
2. czekoladowy cukierek z suchym nadzieniem

SJP.pl

# trufelka

w botanice: jelenia trufelka - niejadalny grzyb z rodziny truflowatych, żyjący w symbiozie z korzeniami drzew

SJP.pl

# truffaldino

wł. bohater włoskiej commedii dell'arte, naiwny prostaczek

SJP.pl

# truffaut

[czytaj: triFO] nazwisko

SJP.pl

# trufla

1. rodzaj grzybów z rodziny truflowatych, rosnący pod ziemią w lasach dębowych lub bukowych; trufel;
2. czekoladowy cukierek z suchym nadzieniem; trufel;
3. mocno czekoladowe ciasto o miękkiej konsystencji, podobne w smaku do trufli (cukierka);
4. końcowa, nieowłosiona część nosa u psa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikol. grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

(1.2) spoż. cukierek czekoladowy z suchym nadzieniem, najczęściej o smaku rumowym

(1.3) kynol. nieowłosiona końcówka nosa u psa

Wiktionary

- trufla – nieowłosiona końcówka nosa u psa
- trufla – rodzaj grzyba
- trufle – wyrób cukierniczy z czekolady i masła lub śmietany

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uwielbiają je szczególnie wiewiórki i zwierzyna płowa, dlatego obserwowanie zachowania zwierząt może dostarczyć wskazówek, gdzie należy szukać trufli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrufla, AS: trufla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truflowate, truflarz mos.

:: zdrobn. trufelka ż.

przym. truflowy, truflowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. trufel

(1.2) rzad. trufel

Wiktionary

# truflowate

rodzina grzybów z klasy workowców właściwych, cechujących się podziemnymi owocnikami kilkucentymetrowej wielkości, o kulistym lub jajowatym kształcie

SJP.pl

Truflowate (Tuberaceae Dumort.) – rodzina grzybów należąca do rzędu kustrzebkowców (Pezizales).

Wikipedia

# truflowaty

o cechach truflowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# truflowce

rząd grzybów z klasy workowców właściwych; Tuberales

SJP.pl

# truflowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z klasy workowców właściwych

SJP.pl

# truflowy

przymiotnik

(1.1) związany z truflą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę, podaj mi ze dwie czekoladki truflowe z zielonego pudełeczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trufˈlɔvɨ, AS: truflovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trufla ż.

Wiktionary

# truistyczny

→ truizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) banalny, wyświechtany

Wiktionary

#### Patrz:

truizm

#### Powiązane:

rzecz. truizm mrz.

Wiktionary

# truizm

to, co jest oczywiste, powszechnie znane; banał, komunał, frazes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

Wiktionary

Truizm (ang. truism od truth – „prawda”) – stwierdzenie prawdziwe, ale banalne, znane wszystkim albo zbyt błahe, aby warto było je wygłaszać. Może być użyte jako figura retoryczna. Truizmem jest np. stwierdzenie, że „Słońce jest jasne”. W retoryce, jeśli nie chce się być posądzonym o bezkrytyczne posługiwanie się banałami, często używa się następującego zwrotu: „Truizmem byłoby stwierdzenie, że...”, po czym następuje wygłoszenie tej banalnej prawdy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrujism̥, AS: trui ̯ism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. truistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) banał, frazes, komunał, liczman, oczywistość, ogólnik, slogan, stara śpiewka

Wiktionary

# trująco

przysłówek

(1.1) w sposób trujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Składniki dymu nikotynowego działają trująco na błonę wewnętrzną tętnic, uszkadzają ją, przyczyniając się do powstawania blaszek miażdżycowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trucizna ż.

czas. truć ndk.

przym. trujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) toksycznie

Wiktionary

# trujący

wywołujący chorobę lub śmierć po przeniknięciu do organizmu, powodujący zatrucie; toksyczny

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od czasownika: truć

przymiotnik

(2.1) taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Medyk królowej, od tygodni trujący króla, nie pokazywał niczego po sobie.

(2.1) Nie jedz muchomora, bo jest trujący!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: truˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: trui ̯õncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trucizna ż., trutka ż., truciciel m., trucicielka ż., zatrucie n.

czas. wytruwać, truć ndk., otruć dk., zatruć dk., podtruć dk., wytruć dk.

przysł. trująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) toksyczny

Wiktionary

# trujak

potocznie: trujący grzyb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mikol. trujący grzyb

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Janek przyniósł z lasu prawie same trujaki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trucizna ż., trutka ż., odtrutka m., truciciel m., trucicielka ż., trucie n., odtruwanie n., odtrucie n., otrucie n., zatruwanie n., zatrucie n., wytruwanie n., wytrucie n., strucie n., podtruwanie n., podtrucie n.

czas. truć ndk., odtruwać ndk., odtruć dk., otruć dk., zatruwać ndk., zatruć dk., wytruwać ndk., wytruć dk., struć dk., podtruwać ndk., podtruć dk.

przym. trujący, trucicielski

przym. trująco

przysł. trująco

Wiktionary

# trujillo

[czytaj: truhijo]
1. miasto i stan w Wenezueli;
2. miasto w Peru;
3. miasto w Kolumbii;
4. miasto w Hondurasie;
5. miasto w Hiszpanii

SJP.pl

Miasta:

- Trujillo – miasto w Peru
- Trujillo Alta – miasto w Portoryko
- Trujillo – miasto w Kolumbii
- Trujillo – miasto w Wenezueli
- Trujillo – miasto w Hondurasie
- Trujillo – miasto w Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Estremadura

Wikipedia

# trukwa

roślina z rodziny dyniowatych; luffa; gąbczak

SJP.pl

Trukwa, gąbczak (Luffa Mill.) – rodzaj jednorocznych pnączy z rodziny dyniowatych. Obejmuje 9 gatunków występujących na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej.

Wikipedia

# truman

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Truman – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Martin

Gminy w USA:

- Truman (ang. Truman Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Pierce

Filmy

- Truman − argentyńsko-hiszpański film tragikomiczny z 2015 roku w reżyserii Cesca Gaya
- Truman − amerykański film biograficzny z 1995 roku, w reżyserii Franka Piersona

Wikipedia

# trumf

1. karta w kolorze atutowym
2. rodzaj gry karcianej

SJP.pl

# trumienka

mała trumna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trumna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I znowu podniósł ją ojciec, a powolnie stąpając złożył ostrożnie w ubogiej trumience.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trũˈmʲjɛ̃nka, AS: trũmʹi ̯ẽnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trumna ż., trumniarz m., trumniak m.

przym. trumienny

Wiktionary

# trumienny

przymiotnik

(1.1) dotyczący trumny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumniarz mos.

Wiktionary

# trumna

skrzynia z wiekiem, w której składa się ciało zmarłego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

(1.2) pot. zamknięty bagażnik dachowy

(1.3) środ. sport. koszykówka pole pod koszem

(1.4) środ. sport. strzelectwo futerał na karabin

Wiktionary

Trumna (łac. tumba) – skrzynia drewniana lub metalowa, często wykładana materiałem i koronkami, służąca do pochówku zmarłych ludzi.

Trumny służą też nocą jako miejsce snu (np. w zakonie sióstr klarysek), a za dnia jako miejsce do siedzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciało zmarłego złożono do trumny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrũmna, AS: trũmna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trumniarz mos., trumniak mrz.

:: zdrobn. trumienka ż.

przym. trumienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eufem. cztery deski, drewniana jesionka, drewniany szlafrok, sosnowa jesionka, dębowa kamizelka, drewniany garnitur; daw. skrzynka; gw-pl|Śląsk Cieszyński|tróchła, trówła., gw-pl|Górny Śląsk|truła.

Wiktionary

# trumniaczek

zdrobnienie od: trumniak

SJP.pl

# trumniak

płytki pantofel damski bez obcasa

SJP.pl

# trumniaki

płytki pantofel damski bez obcasa

SJP.pl

Wikipedia

# trumniarski

przymiotnik od: trumniarz

SJP.pl

# trumniarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik wyrabiający trumny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zygmunta chrzestny jest trumniarzem i sporo zarabia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrũmʲɲaʃ, AS: trũmʹńaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumnisko n., trumnica ż., trumniak mrz., trumniaczek m.

przym. trumniarski, trumienny, trumniany

Wiktionary

# trumnisko

zgrubienie od: trumna

SJP.pl

# trump

nazwisko

SJP.pl

## Osoby

- Donald Trump (ur. 1946) – amerykański prezydent, przedsiębiorca i polityk
- Donald Trump Jr. (ur. 1977) – amerykański przedsiębiorca, syn Donalda
- Eric Trump (ur. 1984) – amerykański przedsiębiorca, syn Donalda
- Harvey Trump (ur. 1968) – angielski krykiecista
- Ivana Trump (1949–2022) – amerykańska modelka, pierwsza żona Donalda
- Ivanka Trump (ur. 1981) – amerykańska modelka i przedsiębiorca, córka Donalda
- John G. Trump (1907–1985) – amerykański fizyk i inżynier
- Judd Trump (ur. 1989) – angielski snookerzysta
- Melania Trump (ur. 1970) – słoweńsko-amerykańska modelka, trzecia żona Donalda, pierwsza dama USA
- Peter Trump (ur. 1950) – niemiecki hokeista na trawie

Wikipedia

# trumpista

[czytaj: trampista] zwolennik Donalda Trumpa

SJP.pl

# trumpizacja

[czytaj: trampizacja] zmiana czegoś (np. polityki) na styl typowy dla prezydenta Donalda Trumpa

SJP.pl

# trumpizm

styl polityczny i ideologia związana z Donaldem Trumpem

SJP.pl

Trumpizm – ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, obejmujący ideologie polityczne związane z Donaldem Trumpem.

Trumpizm pojawił się podczas kampanii Trumpa przed wyborami prezydenckimi w 2016. Ruch ten określano jako amerykańską odmianę polityczną skrajnej prawicy oraz nacjonalistyczno-populistycznego i neonacjonalistycznego nastawienia, widocznego w wielu krajach od końca lat 2010. Zwolennicy Trumpa stali się największą frakcją Partii Republikańskiej Stanów Zjednoczonych.

Wikipedia

# trumpizować

[czytaj: trampizować] pogardliwie: trumpizować się - naśladować pod względem politycznym styl prezydenta USA Donalda Trumpa

SJP.pl

# trumsel

prostokątny żagiel rejowy, na szóstym lub siódmym piętrze żagli w ożaglowaniu rejowym

SJP.pl

Trumsel – prostokątny żagiel rejowy zajmujący szóste lub siódme piętro żagli w ożaglowaniu rejowym żaglowców. W zależności od masztu, trumsel może nazywać się: foktrumsel, grottrumsel lub stertrumsel.

Trumsle spotykane są stosunkowo rzadko, gdyż rzadko zdarzają się żaglowce z tak dużą ilością pięter żagli. Z polskich jednostek trumsle nosi jedynie bryg STS Fryderyk Chopin (na obu masztach).

Wikipedia

# truneczek

zdrobnienie od: trunek

SJP.pl

# trunek

napój alkoholowy; alkohol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. napój alkoholowy

(1.2) daw. jakikolwiek napój

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wino to szlachetny trunek, znany już w starożytności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrũnɛk, AS: trũnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trunkowy m., trunkowa ż.

przym. trunkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alkohol, drink, napitek

Wiktionary

# trunk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. wspólny kanał komunikacyjny, którym przesyłane są dane z różnych VLAN-ów; jeden kanał fizyczny podzielony na kilka logicznych

Wiktionary

Trunking – pojęcie z dziedziny techniki radiowej, telefonicznej i informatycznej. We wszystkich trzech przypadkach oznacza łączenie danych w jeden wspólny kanał, w którym przesyłane są dane.Tranking (trunking) to metoda używania niewielkiej liczby kanałów telekomunikacyjnych przez dużą liczbę potencjalnych użytkowników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trãŋk, AS: trãŋk

Wiktionary

# trunking

[czytaj: TRANking] automatyczny rozdział kanałów radiowych pomiędzy użytkowników radiotelefonów; tranking

SJP.pl

Trunking – pojęcie z dziedziny techniki radiowej, telefonicznej i informatycznej. We wszystkich trzech przypadkach oznacza łączenie danych w jeden wspólny kanał, w którym przesyłane są dane.Tranking (trunking) to metoda używania niewielkiej liczby kanałów telekomunikacyjnych przez dużą liczbę potencjalnych użytkowników.

Wikipedia

# trunkowa

żartobliwie: kobieta chętnie i często pijąca alkohol

SJP.pl

# trunkowy

żartobliwie: osoba chętnie i często pijąca alkohol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. od: trunek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. żart. ktoś, kto często i chętnie pije alkohol

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Trunkowym nie podobało się, że do najbliższego monopolowego jest ponad pięć kilometrów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trũŋˈkɔvɨ, AS: trũŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska (2.1) trunkowa

rzecz. trunek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pijacki

(2.1) pijak

Wiktionary

# trunnonosz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba niosąca trumnę

Wiktionary

# trup

ciało zmarłego, zwłoki; również padłe zwierzę, padlina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) ciało zmarłego człowieka; rzad. zwierzęcia

(1.2) pot. pogard. wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: trupa

Wiktionary

Zwłoki – martwe ciało ludzkie lub zwierzęce.

Bez spreparowania zwanego mumifikacją zwłoki ulegają procesowi rozkładu. Po zniszczeniu wierzchnich tkanek pozostają kości, które są trudno rozkładalne. Dopiero po czasie kilkuset lat zwłoki zostają całkowicie rozłożone przez biodegradację. Zwłoki po mumifikacji mogą utrzymywać się bardzo długo. Sztuka utrzymywania ciał istniała już w starożytnym Egipcie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas jednego z synodów sądzono trupa ubranego w szaty papieskie – stąd nazwa „synod trupi”.

(1.2) Ty się tym trupem wybierasz nad morze? Przecież on ci się w połowie drogi rozleci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trup, AS: trup

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trupiarnia ż., truposz m., truposzczak m., trupięgi nmos., utrupienie n., ukatrupienie n.

:: zdrobn. trupek m.

:: zgrub. trupisko n.

czas. utrupić dk., ukatrupić dk.

przym. trupi

przysł. trupio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieboszczyk, nieżywy, zmarły, zwłoki; pot. umarlak, sztywny, truposz, truposzczak, umrzyk, zewłok; zgrub. trupisko; pogard. ścierwo; daw. truchło

(1.2) grat, gruchot, klekot, rupieć, ruina, rzęch, szmelc, wrak

Wiktionary

# trupa

wędrowny zespół aktorów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. grupa artystów teatralnych lub cyrkowych

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: trup

Wiktionary

Trupa (z fr. troupe) – zespół teatralny lub cyrkowy, uliczny, a często wędrowny wystawiający przedstawienia osobowe, lalkowe lub pokazy zręczności. Trupy mogą tworzyć np. aktorzy dawniej zwani kuglarzami uprawiający iluzję uliczną oraz mimowie, linoskoczkowie, żonglerzy, szczudlarze, połykacze ognia, błaźni lub karły.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrupa, AS: trupa

Wiktionary

# trupeczek

zdrobnienie od: trupek

SJP.pl

# trupek

zdrobnienie od: trup (zwykle o zwłokach dziecka)

SJP.pl

# trupi

przymiotnik od: trup

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do trupa, związany z trupem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W świetle jarzeniówki cera artystki przybrała trupi odcień.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrupʲi, AS: trupʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup mos./mzw., trupiarnia ż., trupek mzw., truposzczak mos./mzw.

czas. utrupiać ndk., utrupić dk., ukatrupić dk., ukatrupiać ndk.

przysł. trupio

Wiktionary

# trupiak

ekspresywnie: trup, zmarły; truposzczak, trupisko, truposz

SJP.pl

# trupianka

wieś w Polsce

SJP.pl

# trupiarnia

pomieszczenie, w którym przechowywane są ciała zmarłych do chwili pogrzebu; kostnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kostnica

(1.2) posp. miejsce, w którym przebywają starzy ludzie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., trupięga mos./ż.

przym. trupi

Wiktionary

# trupiarniany

→ trupiarnia

SJP.pl

#### Patrz:

trupiarnia

# trupieć

stawać się trupem; umierać

SJP.pl

# trupięga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. but zakładany nieboszczykowi do trumny, wykonany zwykle z marnych materiałów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gwara. pejor. niedołężny starzec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I grosz trwoniąc ostatni dla nóg niedołęgi, / Zdobywa buty z łyka, tak zwane trupięgi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., trupek m., trupsko n., truposz m., truposzczak m., trupienie n., strupienie n., trupiarnia ż.

czas. trupieć ndk., strupieć dk.

przym. trupi

przysł. trupio

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) grzyb

Wiktionary

# trupięgi

gwarowo: buty zakładane umarłym do trumny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) buty zakładane nieboszczykowi do trumny, wykonane zwykle z marnych materiałów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., kościotrup m., trupek m., trupsko n., truposz m., truposzczak m., trupienie n., strupienie n., trupiarnia ż.

czas. trupieć ndk., strupieć dk.

przym. trupi

przysł. trupio

Wiktionary

# trupień

stawać się trupem; umierać

SJP.pl

- Trupień – część wsi Strawczynek w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Strawczyn
- Trupień – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Pionki, od 1976 Zalesie
- Trupień – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, na Pogórzu Kaczawskim, na Pogórzu Złotoryjskim
- Trupień – szczyt należący do Pasma Zgórskiego w Górach Świętokrzyskich

Wikipedia

# trupio

przysłówek

(1.1) w sposób trupi, jak u trupa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., truposz m., trupisko n., trupięga mos./ż.

przym. trupi

czas. ukatrupić

Wiktionary

# trupioblady

potocznie: bardzo blady, blady jak trup; trupio blady

SJP.pl

# trupiogłowy

osoba nosząca na czapce trupią głowę jako emblemat, np. gestapowiec, esesman

SJP.pl

# trupiosiny

potocznie: bardzo siny, siny jak trup; trupioblady, trupio blady

SJP.pl

# trupisko

ekspresywnie: trup, zmarły; truposzczak, truposz, trupiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od trup

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sądząc z rozmiaru trumny, środek skrywał ogromne trupisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., truposzczak m., truposz m.

przysł. trupio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trup; pot. truposzczak, truposz

Wiktionary

# trupnica

trupnica padlinówka - gatunek muchówki z rodziny plujkowatych

SJP.pl

# trupojad

zwierzę żywiące się martwymi ciałami innych zwierząt, np. sęp, hiena, szakal; nekrofag; padlinożerca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm heterotroficzny

Wiktionary

Nekrofagi (necrophaga), trupojady, padlinożercy (gr. nekrós „trup”, phágo „jem, pożeram”) – organizmy (np. owady) odżywiające się martwymi zwierzętami, np. sępy, hieny, niektóre owady, np. larwy chrząszczy z rodziny Silphidae (zoonecrophaga) lub roślinami, np. larwy Anobiidae (phytonecrophaga).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) nekrofag, padlinożerca, trupożerca

Wiktionary

# truposz

ekspresywnie: trup, zmarły; truposzczak, trupisko, trupiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. ekspresywnie trup

Wiktionary

Truposz (oryg. Dead Man) – film z gatunku western z 1995 roku, wyreżyserowany przez Jima Jarmuscha. Produkcję zrealizowano na czarno-białej taśmie, według scenariusza Jarmuscha.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sarkofagu leżał truposz hrabiny, ubrany na czarno, z zakrytą welonem twarzą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., trupisko n., truposzczak mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trup; pot. truposzczak, trupisko

Wiktionary

# truposzczaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od truposzczak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truposzczak m.

Wiktionary

# truposzczak

ekspresywnie: trup, zmarły; truposz, trupisko, trupiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. trup

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciotka Luiza przez całe lata robiła manikiur truposzczakom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., trupisko n., truposz m., truposzczenie n.

:: zdrobn. truposzczaczek m.

czas. truposzczeć ndk.

przym. trupi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trup; pot. truposz, trupisko

Wiktionary

# truposzka

→ truposz

SJP.pl

#### Patrz:

truposz

# trupowisko

potocznie: pobojowisko

SJP.pl

# trupożerca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) biol. zwierzę żerujące na padlinie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trupożerny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nekrofag, padlinożerca, trupojad

Wiktionary

# trupożerny

przymiotnik

(1.1) odżywiający się ciałami zmarłych lub padliną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trupożerca mos.

Wiktionary

# trurl

Cyberiada – cykl opowiadań Stanisława Lema osadzonych w świecie robotów, z głównymi bohaterami Trurlem i Klapaucjuszem. Po raz pierwszy wydany pod tym tytułem nakładem Wydawnictwa Literackiego w roku 1965.

Najstarsze opowiadania z cyklu ukazały się w zbiorze Bajki robotów w 1964, ostatnie – Powtórka – w zbiorze pod tym samym tytułem w 1979.

Z powodu podobieństwa obu zbiorów (świat, tematyka), Cyberiada jest zwykle łączona z Bajkami robotów.

Wikipedia

# truś

trusia;
1. pieszczotliwie o króliku
2. człowiek bojaźliwy, cichy, milczący

SJP.pl

# truściński

nazwisko

SJP.pl

# trusewicz

nazwisko

SJP.pl

# trusia

pieszczotliwie o króliku; truś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszcz. królik

(1.2) przen. człowiek bojaźliwy, cichy

Wiktionary

# trusiątko

zdrobnienie od: trusia

SJP.pl

# truśka

dawniej: królik; trusia

SJP.pl

# truskawa

zgrubienie od: truskawka

SJP.pl

# truskawczak

lesz truskawczak - gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych

SJP.pl

# truskaweczka

mała truskawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: truskawka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bożenko, weź sobie truskaweczkę. Babcia ci umyła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtruskaˈvɛt͡ʃka, AS: truskavečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truskawka ż.

przym. truskawkowy

przysł. truskawkowo

Wiktionary

# truskawiec

Truskawiec (ukr. Трускавець, Truskaweć) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim. Liczy ok. 29 tys. mieszkańców.

Uzdrowisko (źródła mineralne) położone u stóp Karpat (przedgórze Karpat Wschodnich), w dolinie Worotiszczy (dorzecze Dniestru), w odległości 100 km od Lwowa i 8 km na południe od Drohobycza.

Wikipedia

# truskawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Fragaria grandiflora|ref=tak., nazwa systematyczna|Fragaria ananassa., roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

(1.2) kulin. owoc truskawki (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj posadziłem na działce truskawki.

(1.2) Truskawki są soczyste i znakomicie nadają się do jedzenia na surowo, a także na przetwory.

(1.2) Ja truskawek nie zamawiałem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: truˈskafka, AS: truskafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truskawkowiec m.

:: zdrobn. truskaweczka ż.

przym. truskawkowy

przysł. truskawkowo

Wiktionary

# truskawkarnia

miejsce hodowli truskawek

SJP.pl

# truskawkobranie

Wikipedia

# truskawkować

potocznie: jeść truskawki

SJP.pl

# truskawkowiec

opuchlak truskawkowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# truskawkowo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób odpowiedni truskawce

(1.2) z użyciem barwy truskawki, z obecnością truskawkowego koloru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przypomniało mi się jak parę miesięcy temu moja siostra dostała pendrive'a który pachniał truskawkowo […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truskawka ż., truskaweczka ż.

przym. truskawkowy

Wiktionary

# truskawkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący truskawek – krzewów i owoców

przymiotnik jakościowy

(2.1) kulin. przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

(2.2) mający kolor w pełni dojrzałej truskawki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod Krakowem ciągną się obszerne plantacjaantacje truskawkowe.

(2.1) Ostatnio kupowałeś dżem truskawkowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtruskafˈkɔvɨ, AS: truskafkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truskawka ż., truskaweczka ż.

przysł. truskawkowo

Wiktionary

# truski

nazwisko

SJP.pl

Truski – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie bielskim, w gminie Bielsk Podlaski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łubinie Kościelnym.

Wikipedia

# truskolaski

nazwisko

SJP.pl

# truskolasy

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

Miejscowości w Polsce

- Truskolasy – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Wręczyca Wielka
- Truskolasy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie

Zobacz też

- Truskolasy-Lachy, Truskolasy-Niwisko, Truskolasy-Olszyna, Truskolasy-Wola
- Stare Truskolasy

Wikipedia

# trust

[czytaj: trast lub trust] rodzaj monopolu, w którym kilka przedsiębiorstw łączy się w jedno wielkie

SJP.pl

- trust – forma koncentracji kapitałowej
- trust – forma branżowej organizacji przemysłu państwowego (por. zjednoczenie) w ZSRR w okresie międzywojennym
- Trust – belgijski zespół muzyczny
- Trust – francuski zespół muzyczny
- Trust – kanadyjski zespół muzyczny
- Trust – film z 1990
- Trust – film z 2010
- Trust – producent akcesoriów komputerowych
- Trust Company Ltd. – producent części samochodowych
- Trust – singel Ayumi Hamasaki
- Trust – piosenka grupy The Cure
- Trust – piosenka grupy The Pharcyde
- Trust – tytuł pierwszej płyty francuskiego zespołu Trust z 1979 roku
- Trust – serial telewizyjny stacji FX

Wikipedia

# trustowy

→ trust [czytaj: trustowy lub trastowy]

SJP.pl

# truszczelina

Moszenki, truszczelina, kolutea (Colutea L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Rodzaj ten obejmuje 28 gatunków. Występują one w basenie Morza Śródziemnego – w Europie południowej i północno-zachodniej Afryce, na Bliskim Wschodzie i w rejonie Kaukazu, w Azji Środkowej, w Himalajach i zachodnich Chinach oraz na izolowanym obszarze we wschodniej Afryce. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w Azji Środkowej. Są to krzewy zasiedlające zwykle suche siedliska, często na stokach wzgórz i gór, rosnące zarówno w formacjach trawiastych, jak i zaroślowych i leśnych.

Wikipedia

# truszczyński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jakub Truszczyński – polski aktor dubbingowy
- Jan Truszczyński – polski dyplomata, urzędnik państwowy
- Krzysztof Truszczyński – polski piłkarz
- Marian Truszczyński – polski lekarz weterynarii
- Roman Truszczyński – polski nauczyciel, harcerz
- Stefan Truszczyński – polski organmistrz

Wikipedia

# truszki

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Truszki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
- Truszki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Piątnica
- Truszki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Śniadowo

Inne

- dawna gmina Truszki na Ukrainie, w powiecie wasylkowskim

Zobacz też

- Truszki-Patory, Truszki-Kucze, Truszki-Zalesie

Wikipedia

# truszkowski

nazwisko

SJP.pl

# trut

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) przest. ent. pszcz. truteń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najsłabszemi zaś są szczęki u trutów, gdy te ich nigdy używać nie potrzebują. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trut, AS: trut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truteń m., trutówka ż., trutowisko n.

przym. trutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) truteń, przest. trąd, trucień

Wiktionary

# truteń

przenośnie: człowiek leniwy, żyjący na cudzy koszt; pasożyt, darmozjad, próżniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. pszcz. samiec pszczoły miodnej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. przen. pejor. mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem

Wiktionary

Truteń – samiec pszczoły miodnej.

Zwykle trutnie rozwijają się z jaj niezapłodnionych i są haploidalne, ale mogą się również rozwijać z jaj zapłodnionych, z zygot homozygotycznych pod względem alleli płciowych i są wówczas diploidalne. Ich rozwój zarodkowy przebiega normalnie, larwy nie są mniej żywotne od larw trutni haploidalnych, ale wkrótce po około 6 godzinach po wykluciu się z jaj zjadane są przez pszczoły robotnice.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrutɛ̃ɲ, AS: trutẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trutówka ż., trutowisko n., trut mzw.

przym. trutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. trąd, przest. trut; gw-pl|Górny Śląsk|trąt.

(2.1) darmozjad, próżniak, leń, nierób, obibok

Wiktionary

# trutka

trująca substancja wymieszana z pokarmem, służąca do zabijania zwierząt wyrządzających szkody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników

(1.2) pot. porcja trutki (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wyłożyłeś tam już trutki?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrutka, AS: trutka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trujak mzw., trucizna ż., trucie n., truciciel m., trucicielka ż.

czas. truć ndk., zatruwać ndk., zatruć dk.

przym. trujący

ims. trujący

Wiktionary

# trutnica

trutnica lucernowa - gatunek błonkówki z rodziny pszczolinkowatych

SJP.pl

# trutniowiec

fruczak trutniowiec - motyl z rodziny zawisakowatych

SJP.pl

# trutnowo

wieś w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Trutnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Lubiewo
- Trutnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Bartoszyce

Wikipedia

# trutnowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Trutnów, dotyczący Trutnowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trutnów m.

Wiktionary

# trutowisko

pasieczysko przeznaczone wyłącznie do unasieniania matek pszczelich

SJP.pl

Trutowisko – izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). Tworzenie i utrzymymanie trutowisk umożliwia kontrolowane parowanie się matek pszczelich w celu zachowania czystości podgatunku (rasy) lub linii pszczoły miodnej lub tworzenia kontrolowanych krzyżówek.

Wikipedia

# trutówka

pszczoła robotnica, składająca jaja, z których wylęgają się trutnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. pszcz. pszczoła robotnica składająca niezapłodnione jajeczka w bezmatecznej rodzinie pszczelej

Wiktionary

Trutówka – pszczoła robotnica, u której następuje rozwój jajników. W przypadku, gdy występuje również składanie jaj, mówi się o trutówce fizjologicznej, w przeciwnym wypadku o trutówce anatomicznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. truteń m., trut mzw.

przym. trutowy

Wiktionary

# trutowy

w pszczelarstwie: związany z trutniem (samcem pszczoły miodnej), np. plastry trutowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pszcz. dotyczący trutnia, samca pszczoły miodnej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: truˈtɔvɨ, AS: trutovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. truteń m., trutówka ż., trut mzw.

Wiktionary

# trutututu

trutututu, majtki z drutu - zwrot używany w celu wyrażenia opinii, że to, co zostało uprzednio powiedziane, mówiący uważa za głupie lub nieprawdziwe; srutututu, majtki z drutu

SJP.pl

# trutynować

rozważać coś

SJP.pl

# truwer

średniowieczny, wędrowny aktor, śpiewak; wagant; goliard

SJP.pl

Truwerzy (fr. trouvère) – średniowieczni artyści wywodzący się zarówno ze stanu szlacheckiego jak i mieszczańskiego. Kontynuowali oni sztukę trubadurów. Działali od drugiej połowy XII wieku na terenie północnej Francji.

Byli głównie muzykami, ale także poetami. Do gatunków uprawianych przez nich należały między innymi ballady, ronda oraz virelai. Tworzyli tak zwaną śpiewogrę. Wykonywali swoje utwory przy akompaniamencie prostych instrumentów, takich jak szałamaja czy lutnia. Tematyka ich dzieł była zróżnicowana, obejmowała zarówno tematykę miłosną (Adam de la Halle – Le jeu de Robin et de Marion), jak i wojenną.

Wikipedia

# truła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trumna

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp., ż., przesz. od: truć

Wiktionary

# trwać

1. istnieć przez jakiś czas;
2. obstawać przy czymś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) istnieć lub odbywać się przez jakiś czas

(1.2) pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak ją ten samochód potrącił na pasach, parę godzin trwało, zanim zrobili prześwietlenie, badania i takie tam.

(1.2) Po tamtej stronie słuchawki trwało milczenie, przerywane lekkim sapaniem.

(1.2) Cóż tam ten tłum dostrzega trwający w zachwyceniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tr̥fat͡ɕ, AS: tr̦fać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwałość, trwała, trwanie, wytrwanie

czas. przetrwać, wytrwać, dotrwać, potrwać

przym. trwały

przysł. trwale, nietrwale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) utrzymywać się

Wiktionary

# trwale

przysłówek

(1.1) niezmiennie, permanentnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przysłali kobietę trwale niezdolną do pracy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utrwalacz mos./mrz., trwanie n., trwałość ż.

czas. trwać ndk.

przym. trwały

przysł. nietrwale

Wiktionary

# trwalej

stopień wyższy od przysłówka: trwale

SJP.pl

# trwalszy

stopień wyższy od przymiotnika: trwały

SJP.pl

# trwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtr̥fãɲɛ, AS: tr̦fãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwała

czas. trwać

przym. trwały

przysł. trwale

Wiktionary

# trwała

potocznie: trwała ondulacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. fryzj. trwała ondulacja

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: trwały

Wiktionary

Trwała ondulacja (fr. ondulation – falowanie), zwana potocznie trwałą – zabieg fryzjerski polegający na zmianie struktury włosa środkami chemicznymi i nadaniu mu nowego kształtu za pomocą wałków. Trwała ondulacja składa się zwykle z trzech etapów:

1. nawinięcia włosów na wałki i nawilżenie płynem ondulacyjnym,
2. spłukanie włosów,
3. zastosowanie płynu utrwalającego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia ostatnio wróciła od fryzjera z trwałą.

(1.1) Fryzjerka zrobiła mi trwałą, ale trochę ją przypaliła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawa, AS: tr̦fau̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trwałość ż., trwanie n., wytrwanie n., utrwalenie n.

czas. trwać ndk., wytrwać dk.

przym. trwały, wytrwały

Wiktionary

# trwałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|trwały.

Wiktionary

Trwałość – zdolność obiektu do zachowania stanu zdatności. Określona jest dla normalnych, czyli założonych przy projektowaniu, warunków eksploatacji.

Trwałość oczekiwana (administracyjna): trwałość oczekiwana przez użytkownika na podstawie rozsądnej oceny; za taką trwałość jest on skłonny zapłacić.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawɔɕt͡ɕ, AS: tr̦fau̯ość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwała

czas. trwać, utrwalać

przym. trwały

przysł. trwale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stałość, wierność, stabilność, wytrzymałość, wytrwałość

Wiktionary

# trwały

niezmienny, nieulegający zmianom, ponadczasowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który nie ulega większym zmianom

(1.2) taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność

forma czasownika.

(2.1) 3. os. nmos. przesz. od: trwać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wypadek samochodowy pozostawił trwały uszczerbek na zdrowiu Marka.

(1.2) Każdy przedmiot, który użytkuje się dłużej niż jeden rok jest środkiem trwałym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawɨ, AS: tr̦fau̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trwała ż., trwałość ż., utrwalacz m., utrwalanie n., utrwalenie n., trwanie n., wytrwanie n., przetrwanie n., przetrwalnik m.

czas. trwać ndk., wytrwać dk., utrwalać ndk., utrwalić dk., przetrwać dk.

przym. wytrwały

przysł. trwale, wytrwale, nietrwale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezmienny, stały, stabilny, nieustanny, bezustanny

(1.2) odporny, wytrzymały

Wiktionary

# trwoga

przejmujący strach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) intensywny strach, przerażenie, lęk, obawa (np. przed czymś, co ma się wydarzyć)

(1.2) coś strasznego, przerażającego, koszmarnego, niebezpiecznego (np. rzecz, sytuacja, pora, żywioł czy zjawisko)

Wiktionary

Strach – jedna z podstawowych cech pierwotnych (nie tylko ludzka) mających swe źródło w instynkcie przetrwania. Stan silnego emocjonalnego napięcia, pojawiający się w sytuacjach realnego zagrożenia, naturalną reakcją organizmu jest np. odruch silnego napięcia mięśni, a w konsekwencji ucieczka lub walka.Spowodowany jest zdolnością zapamiętywania i kojarzenia podobnych sytuacji (podobna sytuacja w przeszłości miała groźny skutek) oraz w przypadku ludzi z umiejętnością abstrakcyjnego myślenia (z mojej decyzji wyniknie sytuacja, która spowoduje groźny skutek).Nierozerwalnie związany z przyszłością (odstęp czasowy jest nieistotny) gdyż zdarzenia z przeszłości odczuwamy inaczej (żal po jakiejś stracie) a jeszcze inaczej teraźniejsze (ból sprawia nam cierpienie). Straty lub bólu mającego nadejść możemy się bać (odczuwamy przed nimi strach).Strach może mieć skutek pozytywny, gdy efektem jest ochrona nas lub naszego interesu, albo negatywny, gdy powstrzymuje nas przed konsekwentnym dążeniem do celu.Jest subiektywny, gdyż ten sam spodziewany skutek nie zawsze i nie u wszystkich spowoduje poczucie zagrożenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krzyknął w nagłej trwodze.

(1.1) Z trwogą i wahaniem myślała o nadchodzących zmianach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtr̥fɔɡa, AS: tr̦foga

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trwożyć

przym. trwożliwy, trwożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lęk, strach, panika

(1.2) koszmar, groza, zagrożenie, horrendum

Wiktionary

# trwonić

marnować, marnotrawić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. strwonić)

(1.1) tracić coś na byle co, zbytecznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trwonić pieniądze, zwłaszcza nie swoje, to czysta przyjemność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trwonienie n.

czas. roztrwonić dk.

Wiktionary

# trwoniciel

dawniej: ten, kto trwoni; marnotrawca, rozrzutnik, utracjusz

SJP.pl

# trwożliwiej

stopień wyższy od przysłówka: trwożliwie

SJP.pl

# trwożliwość

skłonność do odczuwania trwogi, strachu; strachliwość, lękliwość, bojaźliwość

SJP.pl

# trwożliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: trwożliwy

SJP.pl

# trwożnica

rodzaj jadowitych węży z podrodziny grzechotników

SJP.pl

# trwożniej

stopień wyższy od przysłówka: trwożnie

SJP.pl

# trwożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: trwożny

SJP.pl

# trwożny

1. przerażony, przestraszony;
2. wyrażający lęk, przerażenie; trwożliwy

SJP.pl

# trwożyć

1. wywoływać strach, wzbudzać niepokój, grozę; przerażać;
2. trwożyć się:
a) odczuwać strach; bać się, lękać się, truchleć;
b) bać się o kogoś lub o coś; niepokoić się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. strwożyć)

(1.1) książk. przejmować trwogą, wywoływać niepokój bądź strach

czasownik zwrotny niedokonany trwożyć się (dk. strwożyć się)

(2.1) książk. odczuwać trwogę, czuć niepokój bądź strach przed czymś

(2.2) daw. straszyć siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Dla nieprawości karałeś człowieka: i uczyniłeś, że wyschła jako pająk dusza jego; zaiste, próżno się trwoży wszelki człowiek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trwoga ż., trwożliwość ż.

czas. strwożyć dk., zatrważać ndk., zatrwożyć dk.

przym. trwożliwy, trwożny

przysł. trwożliwie, trwożnie

Wiktionary

# trx

[czytaj: te-er-iks] zestaw dwóch regulowanych pasów do ćwiczeń z wykorzystaniem masy własnego ciała

SJP.pl

- Honda TRX – pojazdy ATV (quady) marki Honda
- Michelin TRX – niskoprofilowe opony
- Taśmy TRX – sprzęt sportowy (taśmy polimerowe)
- Tronix (TRX) – kryptowaluta
- Yamaha TRX 850 – model motocykla firmy Yamaha
- TRX – skrót oznaczający transceiver

Wikipedia

# try-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trój-, tri-

Wiktionary

# tryb

1. ząb na kole zębatym lub rowek na walcu albo stożku;
2. obracające się koło zębate, stanowiące część niektórych mechanizmów; tryby;
3. ustalona kolejność czynności prowadzących do załatwienia sprawy; procedura;
4. kategoria gramatyczna informująca za pomocą form czasownika o stosunku mówiącego do treści zdania;
5. w muzyce: typ skali, gamy lub tonacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) procedura lub ustalony wariant jej wykonania

(1.2) koło zębate, szczególnie duże;

(1.3) jęz. kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

(1.4) muz. molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy

Wiktionary

- tryb – koło zębate
- tryb – pomocnicza kategoria systematyczna w biologii, inaczej plemię (tribus)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie ma ustalonego trybu postępowania w takich sytuacjach.

(1.1) System uruchomił się w trybie awaryjnym.

(1.1) Zostanie osądzony w trybie doraźnym.

(1.1) W trybie nadpisywania wprowadzane znaki zastępują wcześniej wpisane znaki dokumentu.

(1.2) Tryby się zatarły.

(1.3) Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie.

(1.4) Sonet skomponowany został w trybie molowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨp, AS: tryp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybowanie n.

:: zdrobn. trybik m.

czas. trybować ndk.; slang. trybić ndk., zatrybić dk.

przym. trybowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) procedura, mechanizm, zwyczaj

(1.2) koło zębate

Wiktionary

# tryb.

skrót

(1.1) = trybunał

Wiktionary

# tryba

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, przesieka, dukt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) leśn. pas wycięty w drzewostanie, dzielący las na ostępy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Charty szły trybą, kalecząć się o kamienie i ciernie, cierpiąc z powodu lat przyjemnego życia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨba, AS: tryba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dukt, przecinka, przesieka

Wiktionary

# trybada

lesbijka, homoseksualistka; safonka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lesbijka

Wiktionary

Lesbijka (rzadziej safonka lub trybada) – kobieta o orientacji homoseksualnej, czyli taka, która odczuwa romantyczny i seksualny pociąg do innych kobiet, i w oparciu o ten pociąg może budować własną tożsamość oraz zawierać trwałe związki z innymi kobietami, a także odczuwać przynależność do społeczności osób odczuwających ten pociąg.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trybadyzm mrz.

Wiktionary

# trybadyzm

aktywność seksualna pomiędzy dwiema kobietami, polegająca na ocieraniu się sromami; tribadyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. homoseksualizm kobiecy

Wiktionary

Trybadyzm – odmiana homoseksualnego seksu bez penetracji, w którym kobieta pociera swoim sromem części ciała innej kobiety. Podobne zachowanie zostało zaobserwowane u samic bonobo. W języku angielskim potocznym wyrażeniem na jedną z form takiego stosunku jest "scissoring", a jego polskim odpowiednikiem jest słowo „nożycowanie”.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trybada ż.

Wiktionary

# trybalistka

→ trybalista

SJP.pl

#### Patrz:

trybalista

# trybalistyczny

→ trybalizm

SJP.pl

#### Patrz:

trybalizm

# trybalizm

tendencja do utrzymywania się podziałów i odrębności plemiennych w społeczeństwach tradycyjnych lub nowych strukturach etnicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

(1.2) silne poczucie odrębności plemiennyemiennej

(1.3) przen. utrzymywanie się quasi plemiennych i wodzowskich relacji w jakimś środowisku, np. politycznym

Wiktionary

Trybalizm, inaczej plemienność – idea dążąca do utrzymania się plemiennej struktury społeczeństwa pozbawionego scentralizowanej władzy, jednocześnie idea jest przeciwna kształtowaniu się narodów. Trybalizm może akceptować współczesne aspekty życia oraz czynności, jak np. praktykowanie religii abrahamowych, edukację, komunikację mobilną oraz wymianę walut . Wykazuje również cechy podobne do nacjonalizmu oraz sprzeczne z islamem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɨˈbalʲism̥, AS: trybalʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tribal m.

przym. trybalistyczny

Wiktionary

# trybański

nazwisko

SJP.pl

# trybała

nazwisko

SJP.pl

# trybek

mały, niewielki tryb (w maszynie); trybik

SJP.pl

# trybić

potocznie: sprawnie funkcjonować, działać jak należy

SJP.pl

# trybik

mały, niewielki tryb (w maszynie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tryb

(1.2) mały tryb, np. w zegarku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨbʲik, AS: trybʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybowanie n., tryb m.

czas. trybować; slang. trybić, zatrybić

przym. trybowy, trybikowy

Wiktionary

# trybochemia

dziedzina mechanochemii zajmująca się badaniem chemicznych i fizykochemicznych przemian ciał stałych, zachodzących pod wpływem czynników mechanicznych

SJP.pl

# trybofizyka

dział fizyki zajmujący się procesami fizycznymi zachodzącymi pod wpływem energii mechanicznej w ciałach stałych, zwykle podczas obróbki mechanicznej

SJP.pl

# trybolog

specjalista badający zjawiska tarcia i zużywania się powierzchni ruchomych elementów maszyn, np. łożysk, hamulców; tribolog

SJP.pl

# trybologia

nauka zajmująca się zjawiskami zachodzącymi między powierzchniami trącymi elementów maszyn i urządzeń; tribologia

SJP.pl

Tribologia, trybologia – nauka o procesach zachodzących w ruchomym styku ciał stałych. Zajmuje się opisem zjawisk tarcia, zużywania oraz smarowania. Tribologia jest ważna przy konstruowaniu i eksploatacji ruchowych węzłów maszyn (np.: łożyska, sprzęgła, hamulce itp.). Stosowanie tej wiedzy pozwala osiągnąć polepszenie sprawności, niezawodności i trwałości różnych urządzeń.

Wikipedia

# tryboluminescencja

Wikipedia

# trybometria

zespół metod pomiaru sił tarcia zewnętrznego oraz określania odporności na zużycie i progu tarcia zewnętrznego dla danej pary trących się ciał

SJP.pl

# trybować

1. oddzielać mięso od kości;
2. zdobić wyroby z blachy, wybijając wgłębienia i uzyskując po drugiej stronie wypukły wzór; repusować

SJP.pl

# trybowanie

1. oddzielać mięso od kości;
2. zdobić wyroby z blachy, wybijając wgłębienia i uzyskując po drugiej stronie wypukły wzór; repusować

SJP.pl

- Trybowanie – usuwanie z surowego mięsa niepożądanych części
- Trybowanie – zdobienie wyrobów z blachy

Wikipedia

# trybówka

Trybówka – część wsi Zaczopki w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Rokitno.

Wikipedia

# trybownik

nóż do trybowania mięsa

SJP.pl

# trybowy

→ tryb

SJP.pl

#### Patrz:

tryb

# trybrach

stopa wierszowa złożona z trzech sylab krótkich

SJP.pl

# trybula

trybuła;
1. roślina zielna z rodziny baldaszkowatych;
2. trybula ogrodowa - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Anthriscus|ref=tak., rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

Wiktionary

Trybula (Anthriscus Pers.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. Obejmuje 13–20 gatunków. Występują one głównie w Europie, zasięgi niektórych sięgają na wschodzie Azji. Jeden gatunek o najszerszym zasięgu – trybula leśna A. sylvestris sięga na wschodzie do Chin, a na południu rośnie w Afryce północnej po Etiopię oraz na izolowanym obszarze w Górach Smoczych w Afryce Południowej. W Polsce występują dwa gatunki rodzime – trybula leśna A. sylvestris i trybula lśniąca A. nitida oraz dwa zadomowione antropofity – trybula ogrodowa A. cerefolium i trybula pospolita A. caucalis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trybula oczyszcza krew oraz wzmacnia odporność.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨˈbula, AS: trybula

Wiktionary

# trybulacja

dawniej: kłopot, niepokój, zmartwienie, ambaras

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zmartwienie, niepokój, kłopot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmartwienie, niepokój, kłopot, ambaras, frasunek

Wiktionary

# trybularz

kościelne naczynie do spalania kadzidła; kadzielnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ministrant podaje diakonowi trybularz.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trybularzowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kadzielnica

Wiktionary

# trybularzowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący trybularza, związany z trybularzem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ministrant rozpalił węgielek trybularzowy i włożył go do trybularza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybularz mrz.

Wiktionary

# trybulka

regionalnie: szczypiorek; trymbulka

SJP.pl

# trybulski

nazwisko

SJP.pl

# trybun

głosiciel, obrońca idei społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;

(1.2) hist. urząd wojskowy w starożytnym Rzymie, oficer;

(1.3) przen. osoba występująca w imieniu ludu

(1.4) przen. propagator idei, głównie społecznych lub politycznych

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: trybuna

Wiktionary

- trybun ludowy – cywilny urzędnik w starożytnym Rzymie
- trybun wojskowy – stopień wojskowy w armii starożytnego Rzymu
- trybun – obrońca ludu, osoba upowszechniająca określone idee społeczne (przenośnia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do sprawy powrócono dopiero w 133 roku p.n.e. kiedy to na urząd trybuna ludowego wybrano Tyberiusza Semproniusza Grakcha.

(1.2) Trybun skinął na otaczających go żołnierzy, ci zaś dopadli Pawła.

(1.3) No więc odkąd pamiętam, szlajał się po obrzeżach polityki niejaki Zatyra, trybun ludowy, obrońca rolników i w ogóle Polaków.

(1.4) Drugi po Leninie autorytet rewolucji, charyzmatyczny trybun z grzywą włosów nad czołem; twórca Armii Czerwonej i – dzięki wcieleniu 30 tys. białych oficerów – architekt jej zwycięstwa w wojnie domowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybunał mrz., trybuna ż., trybunat mrz.

przym. trybunicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trybun ludowy

(1.2) trybun wojskowy

(1.3) rzecznik, ombudsman

Wiktionary

# trybuna

głosiciel, obrońca idei społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

(1.2) specjalny podest dla oficjeli podczas uroczystości publicznych, defilad, pochodów

(1.3) podwyższone amfiteatralnie siedzenia dla publiczności na stadionie, w cyrku

(1.4) egzemplarz czasopisma ze słowem „trybuna” w tytule, np. „Trybuna Ludu”, „Trybuna Śląska”

(1.5) archit. empora

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: trybun

Wiktionary

Trybuna – podwyższone miejsce, przeznaczone dla mówcy (np. trybuna parlamentarna), dla oficjeli podczas uroczystości publicznych lub dla publiczności (np. na stadionie, w cyrku).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɨˈbũna, AS: trybũna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybun m., trybunał m., trybunalczyk m., trybunat m.

:: zdrobn. trybunka ż.

przym. trybunalski, trybunicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mównica

(1.5) empora, galeria

Wiktionary

# trybunalski

odnoszący się do trybunału, np. sąd trybunalski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący trybunału, związany z trybunałem

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zob. trybunał.

Wiktionary

# trybunat

nazwa urzędu w republice rzymskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. urząd, godność trybuna rzymskiego

(1.2) hist. okres sprawowania urzędu trybuna rzymskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybunał mrz., trybun m., trybuna ż.

przym. trybunicyjny

Wiktionary

# trybunał

sąd o specjalnych kompetencjach lub o szczególnym znaczeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach

(1.2) praw. instancja orzekająca, kolegium sądowe;

(1.3) hist. praw. szlachecki sąd apelacyjny w dawnej Polsce

Wiktionary

Trybunał – organ władzy sądowniczej uprawniony do sądzenia, rozstrzygania, ustalania roszczeń lub sporów – bez względu na to, czy w jego nazwie występuje słowo trybunał.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Strony postępowania przedstawiają Trybunałowi pisemne oświadczenie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybuna ż., trybun m., trybunat m.

przym. trybunalski, trybunicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. tryb.

Wiktionary

# trybunicyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trybunem i rolą, postawą trybuna, dotyczący trybuna i jego roli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczywiście, Le Pen zachowała kilka wątków trybunicyjnych, aby kanalizować niezadowolenie czy wściekłość ludzi, którzy widzieli mieszkające obok nich rodziny imigranckie, otrzymujące zasiłki socjalne, podczas gdy oni zmagają się z bezrobociem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybun m., trybunka ż., trybuna ż., trybunał m., trybunat m.

przym. trybunalski

Wiktionary

# trybunka

zdrobnienie od: trybuna

SJP.pl

# trybunowicz

potocznie: piłkarz, który nie załapał się do składu podstawowego ani rezerwowego drużyny

SJP.pl

# trybuś

nazwisko

SJP.pl

# trybusz

nazwisko

SJP.pl

# trybuszon

dawniej: korkociąg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. korkociąg

Wiktionary

Korkociąg (staropol. trybuszon od franc. tire-bouchon lub grajcar, grajcarek) – przyrząd do wyjmowania korków z butelek. W najbardziej podstawowej swej konstrukcji jest to szpikulec skręcony śrubowo, na którego końcu znajduje się uchwyt do wkręcania korkociągu w korek i wyjmowania korka. Niektóre modele są wyposażone w ostry nożyk do cięcia folii oraz dźwignię ułatwiającą otwieranie bez nadmiernego wysiłku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɨˈbuʃɔ̃n, AS: trybušõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. trybuszonik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. gw-pl|Kraków|tyrbuszon.

Wiktionary

# trybuszonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. trybuszon

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨbuˈʃɔ̃ɲik, AS: trybušõńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trybuszon m.

Wiktionary

# trybut

1. dawniej: opłata nakładana przez władcę na kraj przez niego podbity; kontrybucja, haracz, podatek;
2. w antycznym Rzymie: podatek, którzy płacili mieszkańcy prowincji;
3. podniośle: coś, co zostało poświęcone, ofiarowane; danina

SJP.pl

Danina (trybut z łac. tributum) – świadczenie o charakterze przymusowym, funkcjonujące w starożytności oraz średniowieczu, uiszczane monarsze przez poddanych lub władcy silniejszemu przez władcę słabszego jako wyraz uznania jego zwierzchności. W przypadku chłopów zastąpiona przez pańszczyznę lub czynsz.

Wikipedia

# trybutariusz

osoba płacąca trybut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś kto płaci daninę władzy zwierzchniej

Wiktionary

Trybutariusz – osoba (władca) płacąca trybut (daninę) innej osobie (władcy).

Wikipedia

# trybuła

trybula;
1. roślina zielna z rodziny baldaszkowatych;
2. trybuła ogrodowa - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych

SJP.pl

# tryby

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, przesieka, dukt

SJP.pl

# trychalny

w fykologii: mający postać nici, złożony z jednojądrowych komórek

SJP.pl

# trychina

nicień pasożytujący w jelitach, wywołuje trychinozę (włośnicę); włosień

SJP.pl

Włosień kręty, włosień spiralny, trychina (Trichinella spiralis) – gatunek pasożytniczego nicienia z rodziny Trichinellidae. Jest jednym z najgroźniejszych pasożytów człowieka – wywołuje chorobę włośnicę (trychinozę), która może mieć ciężki przebieg, kończący się niekiedy śmiercią.

Wikipedia

# trychinelloza

przewlekła choroba pasożytnicza zwierząt i człowieka wywoływana przez włośnie; włośnica; trychinoza

SJP.pl

# trychinoskop

mikroskop do wykrywania i badania trychin

SJP.pl

# trychinoskopia

mikroskopowe badanie mięsa zwierząt rzeźnych w celu wykrycia trychin

SJP.pl

# trychinoskopowy

dotyczący trychinoskopii

SJP.pl

# trychinoza

przewlekła choroba pasożytnicza zwierząt i człowieka wywoływana przez włośnie; włośnica; trychinelloza

SJP.pl

Włośnica, trychinoza, trichinelloza (łac. trichinosis, trichinellosis) – ciężka choroba pasożytnicza, spowodowana zarażeniem człowieka lub zwierzęcia nicieniem z rodzaju Trichinella, w Polsce najczęściej spowodowana jest włośniem krętym (Trichinella spiralis).

Wikipedia

# trychocefaloza

choroba pasożytnicza człowieka i zwierząt, wywoływana przez nicienia włosogłówkę, często prowadząca do zapalenia wyrostka robaczkowego, anemii i chorób wrzodowych przewodu pokarmowego; włosogłówczyca

SJP.pl

# trycholog

specjalista od dolegliwości związanych z włosami i skórą głowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista trychologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka trychologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fryzjer radzi iść do trychologa i to jak najszybciej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trychologia ż.

przym. trychologiczny

przysł. trychologicznie

Wiktionary

# trychologia

dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem dolegliwości związanych z włosami i skórą głowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kosmet. dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

Wiktionary

Trychologia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnozowaniem i leczeniem dolegliwości związanych z ludzkimi włosami i skórą głowy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨxɔˈlɔɟja, AS: tryχoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trycholog m., trycholożka ż.

przym. trychologiczny

przysł. trychologicznie

Wiktionary

# trychologiczny

→ trychologia

SJP.pl

#### Patrz:

trychologia

# trycholożka

→ trycholog

SJP.pl

#### Patrz:

trycholog

# trychom

forma życiowa sinic, długa i cienka kolonia ściśniętych komórek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikrobiol. forma życiowa sinic, nitkowata kolonia komórek;

Wiktionary

Trychom – forma życiowa sinic w postaci nitkowatej kolonii komórek ściśle do siebie przylegających, przy czym poprzeczne ściany komórkowe są wspólne dla sąsiadujących komórek, w związku z czym te nie mogą odłączać się swobodnie. Komórki trychomu połączone są plazmodesmami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Komórki trychomu połączone są plazmodesmami. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨxɔ̃m, AS: tryχõm

Wiktionary

# trychomowy

→ trychom

SJP.pl

#### Patrz:

trychom

# trychotomia

trójdzielność

SJP.pl

# trychotomiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dzielący się na trzy części, trzy człony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trychotomia ż.

Wiktionary

# trycykl

Tricykl / Trycykl – rodzaj dawnego roweru trójkołowego o dwóch dużych kołach tylnych i małym przednim kole. Jest to jeden z welocypedów. Wynaleziono go w II połowie XIX wieku.

Wikipedia

# trycyna

związek organiczny, flawon w postaci białego, krystalicznego proszku, umiarkowanie rozpuszczalny w wodzie

SJP.pl

# tryczek

zdrobnienie od: tryk; młody tryk

SJP.pl

# tryczówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Tryczówka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Juchnowiec Kościelny.

Wikipedia

# trydencki

przymiotnik od: Trydent

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu

(1.2) rel. dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trydent mrz., trydentczyk mos., trydentka ż.

przym. potrydencki

Wiktionary

# trydent

1. miasto we Włoszech;
2. Trydent-Górna Adyga: region autonomiczny we Włoszech; Tyrol Włoski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto i gmina w północnych Włoszech;

(1.2) geogr. adm. prowincja w północnych Włoszech;

(1.3) teol. hist. sobór trydencki

Wiktionary

Trydent (wł. Trento, niem. Trient, ladyński oraz lombardzki Trent, łac. Tridentum) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent.

Miasto położone jest na wysokości 194 m n.p.m. Według danych na rok 2023 gminę zamieszkiwały 117 984 osoby, 747,3 os./km². Miasto jest głównie znane z odbywającego się w latach 1545–1563 Soboru Trydenckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam kilkadziesiąt pocztówek z Trydentu w moich zbiorach.

(1.1) Trydent jest znany z długiego w nim pobytu ks. Aleksandra mazowieckiego, który był pierwszym biskupem-Polakiem we Włoszech (XV w.). Jego otoczenie opracowało wczesny słowniczek polsko-włoski niedawno odnaleziony w tutejszym archiwum.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trydentczyk mos., trydentka ż.

przym. trydencki, potrydencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ofic. Prowincja Autonomiczna Trydentu

Wiktionary

# trydentczyk

mieszkaniec Trydentu-Górnej Adygi (regionu we Włoszech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Trydentu; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Legenda świętego Szymona została spopularyzowana w Polsce za sprawą Piotra Skargi. W swoich Żywotach Świętych opisał on dzieje tragicznej śmierci małego trydentczyka, a także morderstwo jakiego mieli dopuścić się Żydzi w litewskich Puniach.

(1.1) Ten strzelec alpejski, z pochodzenia trydentczyk, w 1962 roku - w wieku dwudziestu dwu lat - zachorował na kostniakomięsaka lewego biodra, który zwykle bardzo szybko prowadzi do zniszczenia całej kości biodrowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trydent mrz.

:: fż. trydentka ż.

przym. trydencki

Wiktionary

# trydentka

mieszkanka Trydentu-Górnej Adygi (regionu we Włoszech)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trydentu; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trydent mrz.

:: fm. trydentczyk mos.

przym. trydencki

Wiktionary

# trydymit

minerał, rombowa odmiana kwarcu; stosowany jako składnik materiałów ogniotrwałych

SJP.pl

Trydymit – minerał z gromady krzemianów. Nazwa pochodzi od gr. tridymos = potrójny; zawdzięcza swoją nazwę szczególnie częstemu występowaniu w formie trojaków, ale spotyka się również bliźniaki i zbliźniaczenia wielokrotne.

Wikipedia

# tryfan

spodumen, minerał z gromady krzemianów

SJP.pl

# tryfić

potocznie: bać się; cykać się, strachać się

SJP.pl

# tryfiliusz

imię męskie

SJP.pl

Tryfiliusz – imię męskie pochodzenia greckiego, gr. Triphyllios, wywodzące się od imienia króla Arkadii, Triphylosa. Patronem tego imienia jest św. Tryfiliusz, biskup Leukozji (Nikozji).

Tryfiliusz imieniny obchodzi 13 czerwca.

Wikipedia

# tryforium

w budynkach romańskich i gotyckich: trójdzielne arkadowe okno lub przezrocze; triforium

SJP.pl

Wikipedia

# tryforyjny

przymiotnik od: tryforium

SJP.pl

# tryftong

połączenie trzech samogłosek w jednej sylabie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwę chińskiej sztuki geomancji, "feng shui", Polacy wymawiają jak "feng szuj", a tymczasem w chińskim "shui" zawiera tryftong [uei], a nie dyftong [ui] i tę sylabę powinno wymawiać się jak "szłej".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨftɔ̃ŋk, AS: tryftõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tryftongiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójgłoska

Wiktionary

# tryglif

płyta ozdobna na fryzie budowli antycznej w stylu doryckim, podzielona dwoma pionowymi wrębami na trzy pasy

SJP.pl

Tryglif – element dekoracyjny w postaci prostokątnej płyty stosowanej we fryzie belkowania doryckiego, stosowany w architekturze starożytnej Grecji i Rzymu. Była ona umieszczana między metopami we fryzie oraz na narożnikach budowli. Pod każdym tryglifem znajdowała się regula (listewka) z sześcioma guttae (łezkami). Tryglify występują również w monumentalnych budynkach wznoszonych według wzorów antycznych w stylu klasycyzmu oraz w okresie eklektycznego historyzmu.

Wikipedia

# tryglifon

fryz, w którym na przemian występują tryglify i metopy

SJP.pl

# trygon

w astrologii: odległość kątowa wynosząca 120 stopni

SJP.pl

Dasyatis – rodzaj morskich i słodkowodnych ryb chrzęstnoszkieletowych z podrodziny Dasyatinae w obrębie rodziny ogończowatych (Dasyatidae).

Wikipedia

# trygonometria

dział matematyki zajmujący się badaniem zależności między bokami i kątami trójkątów płaskich lub sferycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

Wiktionary

Trygonometria (łac. trigonometria) – dział matematyki z pogranicza geometrii płaskiej i analizy, badający:

- związki miarowe między bokami i kątami trójkątów;
- funkcje trygonometryczne, początkowo definiowane przez trójkąty, a później też w inny sposób; badania te bywają nazywane goniometrią, przy czym termin ten ma też inne znaczenia.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trygonometryczny

Wiktionary

# trygonometryczny

przymiotnik

(1.1) mat. związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trygonometria ż.

przysł. trygonometrycznie

Wiktionary

# trygort

Trygort (niem. Thiergarten, Zwierzyniec) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

Wieś została założona w 1452 roku.

W Trygorcie mieszkał starosta przasnyski Błażej Krasiński.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

We wsi dwór o skromnych cechach klasycystycznych z końca XIX w..

Wikipedia

# tryhubica

rodzaj sieci rybackiej

SJP.pl

# tryjer

maszyna do sortowania ziarna wg długości i grubości; trier

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) masz. maszyna do czyszczenia ziarna zbożowego;

Wiktionary

Tryjer – maszyna rolnicza służąca do czyszczenia nasion. W działaniu wykorzystuje różnicę kształtu danych elementów mieszaniny. Tryjery stosowane są do rozdzielania różnych gatunków zbóż. Stosowane są także do oddzielania nasion chwastów, jako jedna z metod zwalczania chwastów.

Wikipedia

# tryjon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. przestworze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨjɔ̃n, AS: tryi ̯õn

Wiktionary

# tryk

1. baran gotowy do rozpłodu;
2. chrząszcz z rodziny kózkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. samiec owcy gotowy do rozpłodu

Wiktionary

Owca domowa (Ovis aries) – gatunek hodowlanego zwierzęcia domowego z rodziny wołowatych. Jej przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żeby założyć hodowlę potrzebujemy jeszcze co najmniej jednego tryka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨk, AS: tryk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trykać/trykać się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baran

Wiktionary

# tryka

o baranie lub koźle: uderzać głową, rogami; bóść

SJP.pl

# trykać

o baranie lub koźle: uderzać głową, rogami; bóść

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. tryknąć)

(1.1) zool. o rogatym zwierzęciu: uderzać rogami

(1.2) pot. uderzać, przede wszystkim czymś ostrym

(1.3) posp. o mężczyźnie: odbywać stosunek seksualny

czasownik zwrotny niedokonany trykać się (dk. tryknąć się)

(2.1) zool. o rogatych zwierzętach: uderzać o siebie rogami

(2.2) posp. odbywać stosunek płciowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziki i bawoły szturchały się jeszcze i trykały przez dłuższą chwilę, ale już się w tę sprawę wmieszali przodownicy trzód, oznajmiając kolejno: — Czekamy! Czekamy!

(1.2) Żeby się oduczyć od pijaństwa, poszedł do szpitala dla chorych umysłowo i tam, gdy mu ktoś coś powiedział, zaczął łbem trykać o ścianę, czy o jakiś twardy kant — / — Warjat! — rzucił oberżysta.

(2.1) Iwan Gabara opowiedział Jerzemu, że odkrył na Łysej Kiczerze starą, już dobrze zarośniętą olszyną porębę, gdzie o świcie sześć byków trykało się rogami, że aż po wierchach łomot szedł, a jeden z nich był stary osiemnastak.

(2.2) Z tego poszło, że pobudzeni ciepłem łoża, zachęceni mrokiem i samotnością, zapomniawszy o przyjaźni i miłości do zmarłego Antiocha, jęli się nawzajem trykać, nim jeszcze przybyli do Baffy, skąd Cypryjczyk był rodem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryk mzw., trykanie n., tryknięcie n.

czas. tryknąć dk.

przym. trykliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bóść

(2.1) bóść się

Wiktionary

# trykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trykać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryknięcie n.

czas. trykać ndk., tryknąć dk.

Wiktionary

# tryknąć

ubóść, trącić

SJP.pl

# trykocik

zdrobnienie od: trykot

SJP.pl

# trykoń

trykoń karliczek - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# trykonodonty

Trykonodonty (†Triconodonta) – rząd wymarłych ssaków mezozoicznych charakteryzujących się zębami trzonowymi z guzkami ustawionymi w linii jeden za drugim (uzębienie trikonodontyczne). Żyły one od wczesnej jury do późnej kredy; znane ze wszystkich kontynentów poza Australią i Antarktydą. Wielkości od ryjówki do kota. Częścią cech budowy zbliżone były do cynodontów.

Wikipedia

# trykot

1. podstawowy splot dziewiarski dzianiny kolumienkowej;
2. dzianina na kostiumy gimnastyczne;
3. odzież z tkaniny trykotowej, zwłaszcza obcisły strój sportowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tkanina z: wełny, bawełny, jedwabiu; dziana sposobem pończoszniczym

(1.2) odzież z takiej tkaniny trykotu (1.1); zwłaszcza: obcisły, dziany kostium gimnastyczny, kąpielowy, sportowy, baletowy, itp.

Wiktionary

- trykot – dzianina
- trykot – odzież wykonana z takiej tkaniny
- trykot gimnastyczny
- trykot zapaśniczy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najodpowiedniejszym materiałem na ubranie żeglarskie jest wełna (…) Na drugim miejscu należy postawić trykot bawełniany.

(1.1) Ciepła kurtka z jasnego trykotu.

(1.1) Po 1811 roku pojawiły się podwiązki wyrabiane z trykotu o specjalnym ściągaczowym ściegu, a w połowie XIX wieku zaczęto do ich wyrobu używać taśmy gumowej.

(1.2) Zblazowany salonowymi perwersjami, do których wkładał specjalne czarne trykoty, i wściekłą pracą (był niezrównanym chemikiem i dyletantem w mechanice i matematyce), książę oddawał się zupełnemu wypoczynkowi i wszelkim wiejskim rozrywkom.

(1.2) Dziewczyny w gimnastycznych trykotach przerzucały z rąk do rąk piłkę, która wzbijała się wysoko ponad sztandary.

(1.2) W kąpieli panowie nosili cienkie trykoty sięgające od obojczyka do połowy uda.

(1.2) Rick wchodził na scenę w pięknym trykocie czarnym, z wyhaftowaną na piersiach złotą żmiją.

(1.2) Duch babki szepce do mnie, że ona nie nosiłaby tego, co ja, te dzianiny, trykoty opinające ciało, to dobre na ciepłe majtki, ale na wierzch?

(1.2) Przychodziliśmy w trykotach, dziewczęta nie umalowane, niczego nie dało się ukryć.

(1.2) Niestety, już nigdy nie założy zapaśniczego trykotu.

(1.2) Rożne białe, i w kolorach Wstążki, Kornety, kwiatki, Chustki Gazowe i Jedwabne, Fartuszki Gazowe i jedwabne, Rękawiczki, Pończochy Męskie i Damskie jedwabne, Trykoty na kamizelki i Sultany jedwabne i bawełniane.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trykotowy

rzecz.

:: zdrobn. trykocik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) trykotaż

Wiktionary

# trykotarski

dotyczący produkcji trykotaży

SJP.pl

# trykotaż

1. wyrób z trykotu;
2. wyrób z bawełny o splocie bieliźniarskim

SJP.pl

# trykotowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do trykotu; zrobiony z trykotu; rzad. służący do wyrobu trykotaży

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mają na sobie marynarskie kostiumy: białe spodnie, trykotowe koszulki w niebieskie pasy.

(1.1) Wynalazek machiny trykotowej w Anglii, postęp w wyrobie mechanicznym tiulów i koronek, który stanowczo zachwiał dotychczasowy przemysł koroniarek, nowe otworzył dla pracy kobiecej pole.

(1.1) P. Balbina była młoda, niebrzydka, miała na sobie dość czystą sukienkę perkalową w paski, chusteczkę jedwabną na głowie podwiązaną pod brodą, miała na ręku trykotowe rękawiczki, w ręku parasolik czerwony, a na nóżkach, które żywo stąpały po piasku, nie miała nic — gdyż niestety! szła boso.

(1.1) Dziekan kapituły, nosił się zupełnie jak człowiek świecki, w pluderkiuderkach trykotowych, z chustką białą na szyi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trykot mrz.

Wiktionary

# tryktrak

1. gra planszowa dla dwóch graczy; backgammon;
2. stolik do gry o tej samej nazwie;
3. dawna gra w karty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj gry planszowyanszowej dla dwóch graczy;

Wiktionary

Tryktrak (ang. backgammon) lub Nardy (od pal. nēw-ardaxšīr — dosłownie: odważny Ardaszir) – gra planszowa dla dwóch graczy. Każdy z graczy dysponuje 15 pionami w odrębnych kolorach, które przesuwa po planszy, składającej się z 24 pól (trójkątów), nazywanych liniami, zgodnie z liczbą oczek wyrzuconych na dwóch kostkach. Celem gry jest zdjęcie wszystkich swoich pionów z planszy. Wygrywa gracz, który uczyni to pierwszy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨktrak, AS: tryktrak

Wiktionary

# tryl

ozdobnik muzyczny uzyskiwany przez szybkie powtarzanie dwu sąsiednich dźwięków, stosowany w śpiewie i w grze instrumentalnej

SJP.pl

Tryl – wieś kociewska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Nowe. Wieś jest siedzibą sołectwa Tryl. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 415 mieszkańców. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy Nowe.

W okresie międzywojennym ulokowana była tu placówka Straży Celnej „Tryl”.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# trylemat

trudny wybór między trzema wykluczającymi się możliwościami

SJP.pl

Trylemat (z gr. τρεις – trzy, oraz λημμα – przesłanka) – schemat wnioskowania, w którym obok trzech zdań warunkowych występuje potrójna alternatywa:

Jest to odpowiednik jednego ze współczesnych praw rachunku zdań.

Wikipedia

# tryliard

liczba wynosząca 10^21

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;

Wiktionary

Tryliard – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021, czyli jedynka i 21 zer w zapisie dziesiętnym. Termin tryliard jest stosowany w nazewnictwie liczebników w skali długiej i nie ma swojego odpowiednika w skali krótkiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨlʲjart, AS: trylʹi ̯art

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tryliardowy

Wiktionary

# tryliardowy

przymiotnik

(1.1) przymiotnik od tryliard

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨlʲjarˈdɔvɨ, AS: trylʹi ̯ardovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryliard m.

Wiktionary

# trylik

zdrobnienie od: tryl

SJP.pl

# trylinka

sześcioboczna kostka betonowa do układania nawierzchni drogowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. kostka betonowa sześciokątna, układana na nawierzchniach drogowych;

Wiktionary

Trylinka – sześciokątne płyty betonowe (o wymiarach ok.: szer. 35 cm, dł. ścianki bocznej 20 cm, wys. 15 cm, 12 cm lub 8 cm) używane zazwyczaj do budowy nawierzchni parkingów, składowisk, tymczasowych dróg. Trylinka stosowana jest również do zabezpieczania i utwardzania pochyłych nawierzchni wkopów lub nasypów. Nazwa pochodzi od nazwiska polskiego wynalazcy Władysława Trylińskiego, któremu 24 kwietnia 1933 roku udzielono patentu nr 18323 na jezdnię drogową i chodniki z płyt betonowych sześciokątnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już wiemy kto i dlaczego odkupił od Mateusza trylinkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨˈlʲĩnka, AS: trylʹĩnka

Wiktionary

# trylion

liczba wynosząca 10^18

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;

Wiktionary

Trylion – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018, w krajach stosujących długą skalę.

W krajach stosujących krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) trylion oznacza liczbę 1012, czyli bilion na długiej skali.

W układzie SI mnożnikowi 1018 odpowiada przedrostek jednostki miary Eksa o symbolu E, a jego odwrotności (jedna trylionowa) 10-18 odpowiada atto o symbolu a.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨlʲjɔ̃n, AS: trylʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trylionowy

rzecz. trylionik mrz.

Wiktionary

# trylionik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trylion

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trylion m.

Wiktionary

# trylit

rodzaj budowli megalitycznej o charakterze sakralnym, składającej się z trzech głazów, wznoszona w neolicie i w epoce brązu

SJP.pl

Trylit (try + líthos czyli kamień) – budowla typu megalitycznego, zbudowana z trzech głazów: dwóch pionowych i trzeciego ułożonego poziomo.

Trylity budowano w neolicie i epoce brązu, prawdopodobnie jako obiekty kultu religijnego lub proste obserwatoria astronomiczne.

Wikipedia

# trylobit

wymarły morski stawonóg żyjący w erze paleozoicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. wymarły morski stawonóg paleozoiczny;

Wiktionary

Trylobity (†Trilobita, z gr. treis ‘trzy’ + lobos ‘płat’) – wymarła gromada morskich stawonogów o owalnym i spłaszczonym grzbietobrzusznie ciele, z wyraźnie wyróżnioną częścią głowową, tułowiową i ogonową. Od strony grzbietu przykryte kalcytowym pancerzem. Dwie głębokie bruzdy wzdłuż dłuższej osi ciała dzielą optycznie jego powierzchnię na trzy płaty (stąd nazwa gromady). Pojawiły się w połowie wczesnego kambru, a wymarły z końcem permu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trylobity żyły od kambru do permu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨˈlɔbʲit, AS: trylobʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzypłatowiec, trójpłatowiec

Wiktionary

# trylobitokształtne

podtyp wymarłych stawonogów; trylobitowce

SJP.pl

Trylobitokształtne, trylobitowce (†Trilobitomorpha) – podtyp wymarłych zwierząt wodnych z typu stawonogów, obejmujący ok. 4 tysięcy znanych gatunków. Ciało jednolicie segmentowane, mające odnóża na wszystkich segmentach ciała, z wyjątkiem pierwszego i ostatniego. Pokryte pancerzem. Występowały w morzach płytkich, głównie w strefach przybrzeżnych. Pędziły przeważnie tryb życia przydenny, nieliczne gatunki były planktonowe.

Wikipedia

# trylobitowce

podtyp wymarłych stawonogów; trylobitokształtne

SJP.pl

Trylobitokształtne, trylobitowce (†Trilobitomorpha) – podtyp wymarłych zwierząt wodnych z typu stawonogów, obejmujący ok. 4 tysięcy znanych gatunków. Ciało jednolicie segmentowane, mające odnóża na wszystkich segmentach ciała, z wyjątkiem pierwszego i ostatniego. Pokryte pancerzem. Występowały w morzach płytkich, głównie w strefach przybrzeżnych. Pędziły przeważnie tryb życia przydenny, nieliczne gatunki były planktonowe.

Wikipedia

# trylobity

wymarły morski stawonóg żyjący w erze paleozoicznej

SJP.pl

Trylobity (†Trilobita, z gr. treis ‘trzy’ + lobos ‘płat’) – wymarła gromada morskich stawonogów o owalnym i spłaszczonym grzbietobrzusznie ciele, z wyraźnie wyróżnioną częścią głowową, tułowiową i ogonową. Od strony grzbietu przykryte kalcytowym pancerzem. Dwie głębokie bruzdy wzdłuż dłuższej osi ciała dzielą optycznie jego powierzchnię na trzy płaty (stąd nazwa gromady). Pojawiły się w połowie wczesnego kambru, a wymarły z końcem permu.

Wikipedia

# trylogia

utwór składający się z trzech tematycznie powiązanych części; trójksiąg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. muz. film. cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

Wiktionary

Trylogia – cykl dzieł składający się z trzech utworów, z których każdy stanowi zamkniętą i integralną całość. Dzieła w trylogii łączą zwykle takie cechy, jak tematyka, czy grupa postaci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeczytałem całą trylogię "Władca pierścieni".

Wiktionary

# trylon

gaz zaliczany do bojowych środków trujących porażające układ nerwowy, np.: sarin, soman, tabun

SJP.pl

Trylony (trilony) – grupa fosforoorganicznych bojowych środków trujących o działaniu paralityczno-drgawkowym, pochodne kwasów alkilohalogenofosforowych. Do tej klasy związków należy większość BST: m.in.: sarin, soman, tabun, cyklosarin, etylosarin, DFP.

Wikipedia

# trylowy

→ tryl

SJP.pl

#### Patrz:

tryl

# trym

w żeglarstwie: przechylenie statku w stronę rufy lub dziobu; przegłębienie

SJP.pl

- trym – przegłębienie statku
- Trym – olbrzym z mitologii nordyckiej
- Trym – imię i jednocześnie pseudonim norweskiego perkusisty Tryma Torsona

Wikipedia

# trymakr

stopa metryczna złożona z trzech długich lub akcentowanych sylab; molos, molossus

SJP.pl

# trymbulka

regionalnie: szczypiorek; trybulka

SJP.pl

# trymer

1. robotnik portowy, specjalista od rozkładania ładunków masowych;
2. pracownik kotłowni statku parowego przerzucający węgiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maszynka służąca do strzyżenia brody, wąsów oraz usuwania zbędnego owłosienia w nosie i uszach;

(1.2) narzędzie służące do trymowania sierści zwierząt

(1.3) lotn. wychylna część steru w samolocie

(1.4) elektr. kondensator służący do dostrajania obwodów elektrycznych

(1.5) urządzenie do cięcia papieru, folii, zdjęć itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) robotnik portowy trymujący ładunek na statku

(2.2) żegl. żeglarz odpowiedzialny za trymowanie żagla, liny itp.

(2.3) mar. najniższy stopniem marynarz w kotłowni parowca przerzucający węgiel

Wiktionary

- trymer w lotnictwie
- trymer – dodatkowa płetwa sterowa w jachcie ułatwiająca utrzymanie go na kursie
- trymer – kondensator dostrojczy (do dostrajania obwodu rezonansowego), o pojemności wielokrotnie mniejszej niż kondensatora strojeniowego, z którym trymer współpracuje
- trymer – marynarz w kotłowni parowca przerzucający węgiel z zasobni pod palenisko
- trymer – robotnik portowy przemieszczający sypkie ładunki spod luku w głąb ładowni i odwrotnie
- trymer – maszynka do przystrzygania brody i włosów oraz do trymowania sierści

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trymowanie n.

czas. trymować

Wiktionary

# trymerofit

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy paprotników

SJP.pl

# trymerować

trymować;
1. usuwać martwy włos z sierści niektórych psów;
2. przycinać zbędne ludzkie owłosienie

SJP.pl

# trymerski

→ trymer

SJP.pl

#### Patrz:

trymer

# trymestr

okres trzymiesięczny stanowiący trzecią cześć roku akademickiego lub trzecią część ciąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

(1.2) med. trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią ciąży u kobiety

Wiktionary

Trymestr – okres trwający trzy miesiące (por. semestr, kwartał).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A jak zapewniają nasi rozmówcy, kto choć jeden trymestr postudiuje w Anglii, ten już raczej nie wróci na polską uczelnię.

(1.2) Są różne podziały czasu trwania ciąży, możemy ją liczyć w tygodniach, miesiącach lub trymestrach. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃mɛstr̥, AS: trỹmestr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trymestralny

Wiktionary

# trymetr

wiersz złożony z trzech stóp lub trzech dwustopowych miar wierszowych

SJP.pl

# trymomierz

przyrząd wskazujący wielkość przegłębienia statku; przegłębieniomierz

SJP.pl

# trymować

1. odpowiednio umieszczać ładunek na statku, tak aby zapewnić mu należytą stateczność;
2. nadawać linie, żaglowi pożądany kształt, długość itp.;
3. usuwać martwy włos z sierści niektórych psów; trymerować;
4. przycinać zbędne ludzkie owłosienie; trymerować

SJP.pl

czasownik

(1.1) kynol. usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: trỹmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trymowanie n., trymer mos./mrz.

Wiktionary

# trymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trymować.

(1.2) mors. rozłożenie ciężaru jednostce pływającej w celu uzyskania jego odpowiedniego położenia na wodzie

Wiktionary

- trymowanie – rozmieszczanie ładunku sypkiego w ładowni statku w celu zapewnienia stateczności na wodzie
- trymowanie – nadawanie żaglowi lub linie odpowiedniego kształtu, np. skracanie liny za pomocą węzła żeglarskiego
- trymowanie ryb – usuwanie niejadalnych części ryb
- trymowanie sierści – pielęgnacja sierści psa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨ̃mɔˈvãɲɛ, AS: trỹmovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trymować

rzecz. trymer mos./mrz.

Wiktionary

# trymowy

związany z trymem (np. trymowe przechyły statku, system trymowy)

SJP.pl

# trynacja

odprawianie trzech mszy przez jednego kapłana tego samego dnia

SJP.pl

Trynacja – forma trzykrotnego odprawiania Mszy świętej tego samego dnia.

Odprawianie trzech mszy w ciągu jednego dnia jest uzasadnione tylko w przypadku braku kapłanów. Z ważnych względów duszpasterskich może być ona dopuszczalna i odprawiana za zgodą biskupa.

Wikipedia

# tryńcza

miasto w Polsce

SJP.pl

Tryńcza – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, siedziba gminy Tryńcza.

Miejscowość leży na prawym brzegu Wisłoka, przy drodze krajowej nr 77 prowadzącej od Przemyśla w kierunku Sandomierza, w pobliżu linii kolejowej nr 68 łączącej Lublin z Przeworskiem. Przystanek kolejowy Tryńcza zlokalizowany jest w sąsiedniej wsi, Wólka Małkowa. Oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się tu także tor mijankowy.

Wikipedia

# tryngel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. muz. muzyk zbierający pieniądze w orkiestrze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋɡɛl, AS: trỹŋgel

Wiktionary

# tryngeld

dawniej: drobna zapłata za przysługę, napiwek; trynkgeld

SJP.pl

# tryngiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. napiwek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋʲɟɛl, AS: trỹŋʹǵel

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. tryngielt

Wiktionary

# trynia

roślina z rodziny baldaszkowatych (selerowatych), rosnąca na stokach i stepach południowo-wschodniej Europy i części Azji; trinia

SJP.pl

Trynia (Trinia Hoffm.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje 13 gatunków. Występują one w strefie klimatu umiarkowanego w zachodniej i południowej Europie oraz w zachodniej Azji. We florze Polski brak przedstawicieli tego rodzaju, ale na Podolu i Wołyniu występują trzy gatunki. Rośliny stepów i kamienistych stoków. Kwiaty Trinia glauca są zapylane przez mrówki.

Wikipedia

# trynić

potocznie: trynić się - wdzierać się, wnikać, wpychać się

SJP.pl

# trynidad

wyspa na Oceanie Atlantyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej;

Wiktionary

Trynidad – wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej; największa i najbardziej zaludniona z 23 wysp państwa Trynidad i Tobago; 4,8 tys. km², 1 mln mieszkańców (1980).

Na Trynidadzie leży stolica państwa – Port-of-Spain. Niektóre inne miasta wyspy: Arima, Couva, San Fernando i Chaguanas.

Jako pierwszy z Europejczyków zobaczył ją Krzysztof Kolumb 31 lipca 1498.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Trynidadczyk mos., Trynidadka ż.

przym. trynidadzki

Wiktionary

# trynidadczyk

1. mieszkaniec Trynidadu (wyspy)
2. obywatel Trynidadu i Tobago

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Trynidadu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trynidad mrz.

:: fż. Trynidadka ż.

przym. trynidadzki

Wiktionary

# trynidadka

1. mieszkanka Trynidadu (wyspy)
2. obywatel Trynidadu i Tobago

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trynidadu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trynidad mrz.

:: fm. Trynidadczyk mos.

przym. trynidadzki

Wiktionary

# trynidadzki

przymiotnik od: Trynidad

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trynidadem, dotyczący Trynidadu

(1.2) związany z Trynidadem i Tobago, dotyczący Trynidadu i Tobago

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trynidad mrz., Trynidadczyk mos., Trynidadka ż.

Wiktionary

# trynidadzko-tobagijski

przymiotnik od: Trynidad i Tobago

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Trynidad i Tobago

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨ̃ɲiˈdat͡skɔ ˌtɔbaˈɟijsʲci, AS: trỹńidacko tobaǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trynidad i Tobago

Wiktionary

# tryniecki

przymiotnik od: Tryńcza

SJP.pl

# trynio

potocznie: tryper

SJP.pl

# trynitarianin

zwolennik głównego nurtu w chrześcijaństwie, uznającego dogmat Trójcy Świętej

SJP.pl

# trynitarianka

zwolenniczka głównego nurtu w chrześcijaństwie, uznającego dogmat Trójcy Świętej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez św. Jana z Matty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O robienie zastrzyków poproszono siostrę trynitariankę.

(1.1) Za trynitariankami skręcisz w prawo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trynitarz m.

przym. trynitarski

Wiktionary

# trynitarka

zakonnica należąca do Mniszek Zakonu Trójcy Przenajświętszej i Niewolników

SJP.pl

# trynitarny

dotyczący jedności Trójcy Świętej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. dotyczący trynitarianizmu, trynitaryzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. antytrynitarny

Wiktionary

# trynitarski

przymiotnik od: trynitarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trynitarzami, dotyczący trynitarzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakonnik poprowadził wykład o charyzmacie trynitarskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trynitarz m., trynitarianka ż.

Wiktionary

# trynitaryzm

Trójca Święta, Święta Trójca (łac. Sancta Trinitas, także Trinitas, stgr. Αγια Τριας, trb. Hágia Trías) – chrześcijański dogmat uznający, że Bóg jest Bogiem Trójjedynym, istniejącym jako trzy Osoby – po grecku hipostazy – pozostając jednocześnie jednym Bytem. Wszystkie trzy Osoby są rozumiane jako mające tę samą jedną istotę czyli naturę (tautuzja), a nie jedynie podobne natury. Od początku trzeciego wieku doktryna Trójcy zaczęła być formułowana następująco: jest „jeden Bóg istniejący w trzech Osobach i jednej substancji, Ojciec, Syn i Duch Święty”. Wiara w Trójcę jest wyznawana przez wszystkie Kościoły katolickie, prawosławne, wszystkie główne wyznania wyrastające z nurtu reformacji takie, jak luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, metodyzm i prezbiterianizm oraz wspólnoty ewangelikalne i w odróżnianej od innych grup religijnych wersji bez uznawania wiecznego zrodzenia Syna i bez uznawania niewzruszoności Boga przez Kościół Adwentystów Dnia Siódmego. Dogmat o Trójcy Świętej jest więc uważany za „centralną prawdę wiary teologii chrześcijańskiej”.

Wikipedia

# trynitarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od kogo ten trynitarz dostał bukiet róż?

(1.1) Zadaniem trynitarzy było wykupowanie niewolników chrześcijańskich z rąk muzułmanów.

Wiktionary

#### Powiązane:

:: fż. trynitarianka ż.

przym. trynitarski

Wiktionary

# trynkgeld

dawniej: drobna zapłata za przysługę, napiwek; tryngeld

SJP.pl

# trynknąć

gwarowo: podpić sobie, napić się alkoholu

SJP.pl

# trynknięty

potocznie: taki, który się trochę upił; podpity

SJP.pl

# trypa

tkanina wełniana lub bawełniana podobna do aksamitu

SJP.pl

# trypaflawina

środek leczniczo-dezynfekcyjny stosowany do zwalczania infekcji bakteryjnych; trypoflawina

SJP.pl

# trypanosom

pasożytniczy pierwotniak powodujący choroby zwierząt i ludzi; trypanosoma, świdrowiec

SJP.pl

# trypanosoma

pasożytniczy pierwotniak powodujący choroby zwierząt i ludzi; trypanosom, świdrowiec

SJP.pl

Świdrowiec (Trypanosoma) – rodzaj pasożytniczych pierwotniaków należących do rodziny świdrowców (Trypanosomatidae), będących pasożytami bezwzględnymi zwierząt kręgowych, w tym człowieka.

Dojrzałe postacie zwane trypomastigota pasożytują w krwi zwierząt kręgowych i człowieka. Wektorem przenoszącym oraz drugim żywicielem są różne gatunki much, kleszczy. U ryb i płazów świdrowce są przenoszone przez pijawki. Jedynym wyjątkiem jest Trypanosoma equiperdum, która nie posiada drugiego żywiciela.

Wikipedia

# trypanosomatoza

pasożytnicza choroba tropikalna wywołana przez świdrowce, przenoszone przez różne gatunki muchy tse-tse; śpiączka afrykańska

SJP.pl

Trypanosomoza lub synonimy: trypanosomatoza, trypanosomiaza – nazwa kilku chorób pasożytniczych wywoływanych u kręgowców przez świdrowce.

Wikipedia

# trypel

organogeniczna skała osadowa, odmiana diatomitu, stosowana jako surowiec w przemyśle ceramicznym; łupek polerski, trypla

SJP.pl

# tryper

zakaźna choroba weneryczna wywoływana przez ziarniaki - gonokoki; rzeżączka; gonorea

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. rzeżączka

Wiktionary

Rzeżączka (gr. γονόρροια gonórrhoia, łac. gonorrhoea, co znaczy „nasieniotok”), także wiewiór, tryper – choroba zakaźna, przenoszona drogą płciową, której czynnikiem etiologicznym jest Gram-ujemna bakteria – dwoinka rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) rzeżączka, wiewiór

Wiktionary

# trypla

1. uderzenie podczas gry w bilard jednej bili w drugą tak, aby się odbiła dwa razy od bandy;
2. organogeniczna skała osadowa, odmiana diatomitu, stosowana jako surowiec w przemyśle ceramicznym; łupek polerski, trypel

SJP.pl

- trypla (skała)
- trypla (bilard)
- trypla (wyścigi konne)

Wikipedia

# tryplet

triplet;
1. trzywersowe przysłowie lub zagadka;
2. trzy kolejne nukleotydy w łańcuchu DNA; kodon;
3. w myślistwie: trzy celne strzały, kładące trzy zwierzęta;
4. fotograficzny obiektyw anastygmatyczny złożony z trzech członków

SJP.pl

- kodon – tryplet, trójka kodująca
- stan trypletowy – szczególny stan niektórych atomów i cząsteczek
- tryplet (obiektyw) – rodzaj obiektywu fotograficznego
- tryplet (spektrometria) – czyli potrójnie rozdzielony sygnał spektralny (np. w NMR)
- tryplety – sztucznie sporządzone kamienie

Wikipedia

# tryplika

w prawie, rzadko: wypowiedź odrzucająca argumentację zawartą w duplice

SJP.pl

# tryplikat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. trzecia sztuka lub kopia danego dokumentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A wszystkiego była obfitość nieraz w tryplikatach, zbiory bowiem powstawały z zsypywania bibliotek po zamożniejszych emigrantach z 1831 r. […].

Wiktionary

# trypodia

wers złożony z trzech identycznych stóp

SJP.pl

Trypodia (gr. tripodía – człon trzystopowy) – typ wiersza złożonego z trzech identycznych stóp w każdym wersie.

- Trypodia trocheiczna: SsSsSs - w wierszu polskim bardzo częsta
- Trypodia jambiczna: sSsSsS - w wierszu polskim niezbyt częsta
- Trypodia daktyliczna: SssSssSss - w wierszu polskim nie występuje
- Trypodia amfibrachiczna: sSssSssSs - w wierszu polskim bardzo częsta
- Trypodia anapestyczna: ssSssSssS - w wierszu polskim rzadka
- Trypodia peoniczna III - w wierszu polskim rzadka

Wikipedia

# trypoflawina

środek leczniczo-dezynfekcyjny stosowany do zwalczania infekcji bakteryjnych; trypaflawina

SJP.pl

# trypolis

1. stolica Libii;
2. miasto w północnym Libanie, nad Morzem Śródziemnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Libii;

(1.2) geogr. miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Wiktionary

Trypolis (arab. ‏طرابلس‎, Ṭarābulus) – stolica i największe miasto Libii, położone w północno-zachodniej części kraju, w Trypolitanii, nad Morzem Śródziemnym.

Miasto liczy 2,2 mln mieszkańców (2011), podczas gdy w 1973 mieszkało tu ponad 481 tys. osób.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: trɨˈpɔlʲis, AS: trypolʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolitanka ż., trypolitańczyk m., trypolitanka ż., Tripoli n., Tripolis n.

przym. trypolitański, trypoliski

Wiktionary

# trypoliski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trypolisem, dotyczący Trypolisu (miasta w Libii albo Libanie)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trypolis mrz.

Wiktionary

# trypolitańczyk

mieszkaniec Trypolisu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Trypolitanii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trypolitania ż., Trypolis mrz., trypolitańczyk mos., trypolitanka ż.

:: fż. Trypolitanka ż.

przym. trypolitański

Wiktionary

# trypolitania

historyczna kraina w zachodniej Libii zamieszkiwana w starożytności przez plemiona berberyjskie

SJP.pl

Trypolitania (arab. ‏طرابلس‎, Tarabulus, Ţarābulus; łac. Regio Tripolitana; gr. Τριπολιτάνια) – kraina historyczna w zachodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego zamieszkana w starożytności przez Berberów. Od VIII wieku p.n.e. u jej wybrzeży zaczęły powstawać kolonie fenickie. Pod koniec VI wieku p.n.e. kolonie te podporządkowała sobie Kartagina. Po III wojnie punickiej (fenickiej) podbita przez Rzymian, w roku 435 przez Wandalów, w 533 przez Bizancjum, w VIII wieku przez Arabów.

Wikipedia

# trypolitanka

mieszkanka Trypolisu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Trypolitanii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trypolitania ż., Trypolis mrz., trypolitańczyk mos., trypolitanka ż.

:: fm. Trypolitańczyk mos.

przym. trypolitański

Wiktionary

# trypolitański

1. przymiotnik od: Trypolis (stolica Libii)
2. przymiotnik od: Trypolitania (kraina w Libii)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Trypolis

(2.1) odnoszący się do Trypolitanii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨpɔlʲiˈtãj̃sʲci, AS: trypolʹitãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolitanka ż., trypolitańczyk m., trypolitanka ż., Trypolis m., Tripoli n. Tripolis n.

Wiktionary

# trypowy

dawniej: wykonany z trypy - tkaniny wełnianej lub bawełnianej podobnej do aksamitu, wyrabianej w Polsce od XVI wieku

SJP.pl

# trypsyna

enzym soku trzustkowego aktywny w środowisku zasadowym, rozkładający białka na składniki prostsze

SJP.pl

Trypsyna (EC 3.4.21.4) – enzym trawienny wytwarzany przez część zewnątrzwydzielniczą trzustki.Jest wydzielany w postaci proenzymu – trypsynogenu, który wchodzi w skład soku trzustkowego. W dwunastnicy pod wpływem niewielkich nawet ilości innego enzymu - enterokinazy dochodzi do aktywacji trypsynogenu. Dzięki autokatalitycznej zdolności trypsyny (przy pH 7,9) szybko dochodzi do pełnego uczynnienia wydzielonego trypsynogenu.

Wikipedia

# trypsynogen

nieaktywny prekursor trypsyny produkowany przez trzustkę

SJP.pl

Trypsynogen – proenzym wydzielany przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki i jako składnik soku trzustkowego transportowany do dwunastnicy, gdzie jest aktywowany przez enteropeptydazę do trypsyny. W patologicznej nieszczelności zwieracza Oddiego aktywacja może nastąpić w świetle przewodów trzustkowych za sprawą trypsyny, enteropeptydazy lub żółci co prowadzić może do zapalenie trzustki.

Wikipedia

# tryptamina

amina powszechnie występująca w organizmach żywych

SJP.pl

Tryptamina – organiczny związek chemiczny amina biogenna powszechnie występujący w organizmach żywych. In vivo jest ona syntetyzowana z tryptofanu, jako etap pośredni wytwarzania indolu oraz wielu alkaloidów.

Tryptaminę można stosunkowo łatwo modyfikować chemiczne otrzymując całą klasę związków chemicznych, o wspólnej nazwie tryptaminy.Do najbardziej znanych tryptamin naturalnych należą: serotonina i melatonina. Tryptaminy powszechnie występują w roślinach, zwierzętach, a także w ludzkim mózgu. Część z nich znalazło zastosowania w medycynie (np.: sumatryptan – lek na migrenę), zaś część to substancje psychoaktywne – np. DMT, AMT, DiPT. Tryptamina wchodzi też w skład większych, bardziej skomplikowanych cząsteczek jak LSD i johimbina.

Wikipedia

# tryptan

Tryptany (agonisty receptora 5HT1B/1D) – grupa leków stosowanych w leczeniu ataków migreny. Wykazują się skutecznością w przerywaniu pojedynczego napadu bólu migrenowego, ale nie zapobiegają ich wystąpieniu, ani nie prowadzą do wyleczenia tej choroby.

Wikipedia

# tryptofan

aromatyczny aminokwas egzogenny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

Wiktionary

Tryptofan (skrótowo Trp lub W) – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów białkowych. Jest obojętny elektrycznie; jego łańcuch boczny oparty jest na szkielecie indolu.

Wchodzi w skład białek (białka mleka, białka krwi), należy do aminokwasów niezbędnych (nie może być syntetyzowany w organizmie człowieka i musi być dostarczany z pożywieniem). Zdolność do jego syntezy mają niektóre rośliny i bakterie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Człowiek nie potrafi syntetyzować tryptofanu we własnym organizmie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwas (2S)-2-amino-3-(1H-indol-3-ylo)propanowy, kwas (2S)-2-amino-3-indolopropanowy, kwas α-amino-β-indolopropionowy, skr. Trp, W, wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C11H12N2O2.

Wiktionary

# trypton

drobne cząsteczki mineralne zwietrzałych skał i rozłożonych szczątków organicznych, występujące w postaci zawiesiny w zbiornikach wodnych i tworzące osady denne; abioseston

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden ze składników sestonu, zawiesiny unoszącej się w wodzie każdego zbiornika wodnego;

Wiktionary

Trypton, abioseston – jeden ze składników sestonu, zawiesiny unoszącej się w wodzie każdego zbiornika wodnego. W skład tryptonu wchodzą nieożywione cząstki pochodzenia mineralnego (np. drobne iły) i organicznego (resztki organizmów, fragmenty tkanek).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɔ̃n, AS: tryptõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abioseston

Wiktionary

# tryptyk

1. trójskrzydłowy ołtarz; trójdzielna kompozycja malarska lub rzeźbiarska;
2. dzieło literackie, filmowe itp. składające się z trzech części połączonych wspólnym tematem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. dzieło (malarskie, literackie, rzeźbiarskie, filmowe itp.) składające się z trzech części;

(1.2) trójdzielna nastawa ołtarzowa

Wiktionary

Tryptyk – typ nastawy ołtarzowej składający się z części środkowej oraz dwóch bocznych skrzydeł.

Tryptyk jest poliptykiem, czyli ołtarzem szafiastym charakterystycznym dla gotyku. Skrzydła są zwykle osadzone na zawiasach i ruchome, dzięki czemu mogą się zamykać, zasłaniając część środkową. Najczęściej są zdobione z obu stron malowidłami lub płaskorzeźbą.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɨk, AS: tryptyk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tryptykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trylogia (w odniesieniu do dzieł literackich i filmowych)

Wiktionary

# tryrema

rodzaj starożytnej łodzi charakteryzujący się trzema rzędami wioseł; trirema

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. trirema.

Wiktionary

Triera (gr. Τριήρεις triēreis) – trójrzędowiec, starogrecka galera z trzema rzędami wioseł, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa, zwana triremą (łac. trireme) przez Rzymian, także przez część historyków współczesnych. Przyjmuje się, że triery zaczęły powstawać w połowie VII wieku p.n.e. Można wskazać chronologicznie i konstrukcyjnie, że grecka triera była poprzedniczką okrętów rzymskich. Była bardzo zwrotna. Triery mogły mieć 38–41 m długości i 3–5 m szerokości, zanurzenie do 1,9 m, wyporność 70-90 ton, prędkość: do 9 węzłów przy pomocy wioseł; 12 węzłów z pomocą żagli; 6 węzłów – prędkość podróżna, z podziałem załogi na dwie wachty. Dziób chroniony był przez ciężki, zazwyczaj okuty brązem taran, stanowiący główną broń triery.

Wikipedia

# trysekcja

w matematyce: podział dowolnego odcinka lub kąta na trzy równe części

SJP.pl

# trysk

rozpryskujące się kropelki wody lub błota; bryzg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozpryskująca się ciecz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryśnięcie n., wytryśnięcie n., tryskawka ż., tryskacz m., tryskanie n., tryskawa ż.

czas. trysnąć, tryskać ndk.

przym. tryskaczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bryzg, tryśnięcie

Wiktionary

# tryskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. trysnąć)

(1.1) wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨskat͡ɕ, AS: tryskać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytryśnięcie n., tryśnięcie n., tryskawka ż., wytrysk mrz., tryskanie n., trysk mrz., tryskacz mrz., tryskawa ż.

czas. trysnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chlustać, buchać, bluzgać, pryskać, wytryskać, strzelać, wybuchać

Wiktionary

# tryskacz

1. bylina z rodziny dyniowatych o owocach podobnych do małych ogórków; ośli ogórek;
2. urządzenie służące do spryskiwania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do spryskiwania

Wiktionary

Tryskacz lub główka tryskaczowa – element instalacji tryskaczowej używany do rozprowadzenia wody znajdującej się w rurociągach instalacji po powierzchni obiektu, w którym został zamontowany. Tryskacze są jednym z systemów samoobrony budynku przed pożarem. Ich rodzaj, sposób rozmieszczania i obliczania są ściśle określone przez przepisy przeciwpożarowe i budowlane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Majster kazał wymienić tryskacz, bo dysza się w nim zatkała.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytryśnięcie n., trysk mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryskawka ż., tryśnięcie n.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

przym. tryskaczowy

Wiktionary

# tryskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gwałtowne wylatywanie strumieni płynu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytryśnięcie n., tryskawa ż., trysk m., tryśnięcie n., tryskacz m., tryskawiec m., tryskawka ż.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bryzganie, pryskanie

Wiktionary

# tryskawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie wyrzucające pod ciśnieniem strumień cieczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawiec mrz., tryśnięcie n.

:: zdrobn. tryskawka ż.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

# tryskawiec

roślina zielna z rodziny dyniowatych, o owocach przypominających małe ogórki

SJP.pl

Wikipedia

# tryskawka

1. przyrząd laboratoryjny służący do wydmuchiwania cieczy z kolby
2. narząd występujący u płaszczek służący do pobierania wody do oddychania, zlokalizowany z tyłu głowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lab. chem. przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

(1.2) techn. urządzenie wyrzucające pod ciśnieniem strumień cieczy

(1.3) zool. icht. szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;

Wiktionary

- tryskawka (aparatura chemiczna)
- tryskawka (biologia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Korzystanie z tryskawki szklanej wymaga pewnej wprawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytryśnięcie n., trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryśnięcie n.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tryskawa

Wiktionary

# trysnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. myć)

(1.1) wydobyć się cienką mocną strugą

(1.2) wydobyć się z siebie coś cienką mocną strugą

(1.3) zamanifestować swój stan psychiczny lub fizyczny

(1.4) pojawić się z impetem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tejże chwili krzyk dał się słyszeć... krew trysnęła i strumień jej oblał zbliżającego się jenerała, który zachwiał się i padł na wznak.

(1.2) Nim słońce tryśnie światła promieniami, / By mgły z wątpienia i złudy rozgonić.

(1.3) Za tych — co batem ścięte liście, / za tych — co ptaki z wosku lane, / tych co im krew znużeniem tryśnie / i tych — co wbici cieniem w ścianę / i za zwierzęta konające / którym powoli oczy bledną — / — chciałbyś odrzucić Bogu — życie, / umrzeć raz drugi jak Zbawiciel.

(1.4) W tem — z burzy trysnęła tęcza!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytrysk mrz., wytryśnięcie n., tryskawka ż., trysk mrz., tryskanie n., tryśnięcie n., tryskacz mrz., tryskawa ż.

czas. tryskać ndk.

Wiktionary

# tryśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wylanie się nagłym i mocnym strumieniem

(1.2) wyrzucenie z siebie z gwałtownością

(1.3) nagłe przejawienie się

(1.4) okazanie czegoś w nadmiarze lub bardzo widocznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nagłe tryśnięcie wody przestraszyło ptaki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryskawka ż., wytryśnięcie n.

czas. tryskać ndk., trysnąć dk., wytryskać ndk., wytryskiwać ndk., wytrysnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bryzg, trysk, wytrysk, wytryśnięcie

Wiktionary

# tryszczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Wikipedia

# tryt

otrzymywany sztucznie izotop wodoru o liczbie masowej 3, którego jądro zawiera jeden proton i dwa neutrony

SJP.pl

Tryt (radiowodór) – nietrwały izotop wodoru, którego jądro (tryton) składa się z jednego protonu i dwóch neutronów. Oznaczany jest symbolem 3H lub T.

Jego czas połowicznego rozpadu wynosi 12,33 lat. Rozpada się w wyniku rozpadu β−, podczas którego powstaje jądro helu 3He:

  {}_{1}^{3}{\hbox{H}}\;\to \;_{2}^{3}{\hbox{He}}+e^{-}+ {\overline {\nu }}_{e}

Wikipedia

# trytan

węglowodór aromatyczny, bezbarwne ciało stałe; trifenylometan, trójfenylometan

SJP.pl

Wikipedia

# tryteizm

pogląd kwestionujący jedność chrześcijańskiej Trójcy Świętej, uznający odrębność trzech Osób Boskich; triteizm

SJP.pl

Wikipedia

# trytka

potocznie: opaska zaciskowa; trytytka

SJP.pl

Opaska zaciskowa (także znana pod nazwą zip, opaska kablowa, raps, trytytka, trytka i in.) – elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana głównie do spinania wiązek kabli elektrycznych.

Nazwy „trytytki” oraz „trytytka” są zarejestrowanymi w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej słownymi znakami towarowymi o numerach rejestru odpowiednio R.192091 i R.303165.

Wikipedia

# trytoma

trytoma groniasta - gatunek afrykańskiej byliny

SJP.pl

Trytoma, knifofia, wstydlin (Kniphofia) – rodzaj roślin z rodziny złotogłowowatych. Obejmuje 70 gatunków. Większość gatunków (48) występuje w południowej części Afryki, zwłaszcza w Górach Smoczych. W górach Afryki środkowej rosną 22 gatunki (na północy sięgają do Kamerunu i Erytrei). Dwa opisano także z Madagaskaru, a jeden z Jemenu.

Wikipedia

# tryton

1. płaz z rodziny salamander; traszka
2. ślimak morski z podgromady ślimaków przodoskrzelnych
3. bóstwo w orszaku Posejdona wyobrażane jako pół człowiek, pół wąż, przedstawiane w malarstwie i rzeźbie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zob. traszka.

(1.2) muz. odstęp trzech tonów;

(1.3) zool. gatunek ślimaka morskiego;

(1.4) fiz. jądro trytu;

(1.5) mit. w mitologii greckiej bóstwo morskie, pół człowiek-pół ryba lub pół wąż;

Wiktionary

- tryton – jądro atomu trytu
- Tryton – księżyc Neptuna
- Tryton – w mitologii greckiej bóstwo morskie, syn Posejdona i Amfitryty
- tryton – w mitologii greckiej każda z istot o mieszanej budowie – pół człowiek, pół ryba
- tryton – odległość 3 całych tonów
- tryton (traszka) – płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych
- Tryton – superkomputer zainstalowany na Politechnice Gdańskiej w 2015

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtrɨtɔ̃n, AS: trytõn

Wiktionary

# trytowy

związany z trytem (izotopem wodoru), np. wskazówka trytowa

SJP.pl

# tryturacja

1. rozrzedzanie proszku zawierającego czynnik aktywny większą ilością substancji obojętnej;
2. rozcieranie na miałki proszek, zwykle w moździerzu

SJP.pl

# trytytka

potocznie: opaska zaciskowa; trytka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;

Wiktionary

Opaska zaciskowa (także znana pod nazwą zip, opaska kablowa, raps, trytytka, trytka i in.) – elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana głównie do spinania wiązek kabli elektrycznych.

Nazwy „trytytki” oraz „trytytka” są zarejestrowanymi w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej słownymi znakami towarowymi o numerach rejestru odpowiednio R.192091 i R.303165.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trytyt m., trytka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opaska zaciskowa, trytyt, trytka, zip, opaska kablowa, krawatka kablowa, raps, tretytka

Wiktionary

# tryumf

triumf;
1. zwycięstwo nad przeciwnikiem, wygrana; sukces, osiągnięcie;
2. duma z osiągniętego sukcesu;
3. w starożytnym Rzymie: uroczysty pochód zwycięskiego wodza; potem także uroczystość z racji sukcesu

SJP.pl

Triumf (z łac. triumphus) – w antycznym Rzymie najwyższe wyróżnienie jakie otrzymywał wódz za swe zwycięstwa na polu walki. Początkowo miał charakter religijny, związany z oczyszczeniem żołnierzy biorących udział w walce. Z czasem ewoluował w kierunku okazałego widowiska mającego na celu uczczenie zwycięskiego wodza i jego żołnierzy.

Wikipedia

# tryumfalistyczny

→ tryumfalizm; triumfalistyczny

SJP.pl

# tryumfalniej

stopień wyższy od przysłówka: tryumfalnie

SJP.pl

# tryumfalniejszy

stopień najwyższy od przymiotnika: tryumfalny

SJP.pl

# tryumfalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tryumfalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryumf m., triumf m., tryumfik m., triumfik m., tryumfator m., tryumfatorka ż., triumfator m., triumfatorka ż., tryumfowanie n., triumfowanie n., zatryumfowanie n., zatriumfowanie n.

czas. tryumfować ndk., triumfować ndk., zatryumfować dk., zatriumfować dk.

przym. tryumfalny, triumfalny, tryumfatorski, triumfatorski

przysł. tryumfalnie, triumfalnie, tryumfatorsko, triumfatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) triumfalność

Wiktionary

# tryumfalny

→ tryumf; triumfalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zobaczył ją pod łukiem tryumfalnym o poranku.

(1.1) Wojsko wzniosło okrzyk tryumfalny na cześć imperatora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m. , triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

przysł. triumfalnie, tryumfalnie, triumfalistycznie, tryumfalistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) triumfalny

Wiktionary

# tryumfator

człowiek, który odniósł zwycięstwo, sukces; triumfator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. ktoś, kto odniósł zwycięstwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tryumfalność ż., triumf m., tryumf m., triumfator m., triumfatorka ż., tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

czas. triumfować ndk., tryumfować ndk., zatriumfować dk.

przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny, tryumfalny

przysł. triumfalnie, tryumfalnie, triumfalistycznie, tryumfalistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwycięzca

Wiktionary

# tryumfatorka

kobieta, która odniosła zwycięstwo, sukces; triumfatorka

SJP.pl

# tryumfatorski

→ tryumfator; triumfatorski

SJP.pl

# tryumfny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. tryumfalny, triumfalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary

# tryumfowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. tryumfalny, triumfalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary

# tryumfujący

wyniosły, dumny; triumfujący

SJP.pl

# tryumwirat

triumwirat;
1. w starożytnym Rzymie:
a) porozumienie między trzema mężami stanu w celu sprawowania władzy;
b) mężowie stanu, którzy zawarli takie porozumienie;
2. przenośnie: trzy osoby podejmujące wspólne działania

SJP.pl

# trywializacja

przesadne upraszczanie, spłycanie

SJP.pl

Trywializacja – zanikanie regionalnej odrębności i zdominowanie dużych obszarów (ekosystemów) przez jeden typ roślinności niezwiązany ze specyfiką geologiczną czy klimatyczną danego regionu. Wskutek tego pozostają tylko gatunki wszędobylskie, o szerokiej amplitudzie ekologicznej i tolerancji na zmiany środowiskowe lub pojawiają się ekspansywne gatunki inwazyjne. Trywializacja prowadzi do zacierania lokalnej bioróżnorodności.

Wikipedia

# trywializm

trywialny charakter czegoś; trywialność

SJP.pl

# trywializować

czynić coś trywialnym, upraszczać, sprowadzać do banału

SJP.pl

czasownik

(1.1) sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: tryvʹi ̯alʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trywialny

rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż., trywializowanie n.

przysł. trywialnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) upraszczać, wulgaryzować

Wiktionary

# trywializowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trywializować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲizɔˈvãɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trywialny

rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż.

czas. trywializować

Wiktionary

# trywialnie

przysłówek

(1.1) w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨˈvʲjalʲɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trywialność

czas. trywializować

przym. trywialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) banalnie, pospolicie, wulgarnie, ordynarnie

Wiktionary

# trywialnieć

stawać się trywialnym, pospolitym; pospolicieć

SJP.pl

# trywialniej

stopień wyższy od przysłówka: trywialnie

SJP.pl

# trywialniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: trywialny; bardziej trywialny

SJP.pl

# trywialność

trywialny charakter; coś trywialnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest trywialne; cecha tych, którzy są trywialni

Wiktionary

Trywialność (etym. → trivium; przym. trywialny):

- brak istotności, banalność, błahość, termin oznaczający rzecz małej wagi, nieciekawą,
- trywialność w matematyce.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trywialny

przysł. trywialnie

rzecz. trywializowanie n.

czas. trywializować

Wiktionary

# trywialny

1. odbiegający od norm kulturalnych obowiązujących w społeczeństwie; prostacki, ordynarny, nieprzyzwoity;
2. powszechnie znany, oczywisty, pospolity; oklepany, schematyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. niewyszukany, pospolity

(1.2) oczywisty i banalnie łatwy

Wiktionary

Trywialność (etym. → trivium; przym. trywialny):

- brak istotności, banalność, błahość, termin oznaczający rzecz małej wagi, nieciekawą,
- trywialność w matematyce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ze wspomnień i pamiętników wiadomo, że dosadność ta nie była pozą: Huysmans tak samo pisał, jak mówił, nie stroniąc od gwary ulicznej i wyrażeń uchodzących podówczas za trywialne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: trɨˈvʲjalnɨ, AS: tryvʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trywialnie

rzecz. trywialność ż., trywializowanie n.

czas. trywializować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ordynarny, prostacki

Wiktionary

# trywium

w średniowieczu: program nauczania oparty na trzech przedmiotach: gramatyce, dialektyce i retoryce; najniższa klasa w szkole, realizująca taki program; szkoła realizująca taki program; trivium; triwium

SJP.pl

Trivium (łac., „rozstaje, [potrójne] rozdroże”, od tri – trzy, via – droga; łac. trivialis, „będący na rozstajach”, stąd: „pospolity”), również trywium oraz triwium (l.mn. trivia, trywia, triwia):

- trivium – trzy pierwsze, obok quadrivium, z siedmiu sztuk wyzwolonych,
- Trivium – zespół
- Trivium – szyfr

Wikipedia

# tryzna

dawna uczta pogrzebowa połączona z zapasami i igrzyskami

SJP.pl

Wikipedia

# tryźnić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tyranizować

Wiktionary

# tryzub

1. oficjalne godło Ukrainy
2. gwarowo: żłób z paszą, stawiany w lesie dla zwierząt

SJP.pl

Herb Ukrainy (ukr. Герб України) – jeden z symboli państwowych Ukrainy. Herbem jest złoty trójząb (ukr. тризуб – [tryzúb]) na niebieskiej tarczy. W obecnie funkcjonującej formie został wprowadzony 19 lutego 1992 roku, na mocy ustawy „O herbie państwowym Ukrainy”.

Wikipedia

# trza

dawniej, dziś żartobliwie: trzeba, powinno się, należy

SJP.pl

czasownik niewłaściwy

(1.1) daw. obecnie pot. (często żart.) trzeba

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. trzeba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nocą skryliśmy się w łozinie, odetchnąć trza było dać koniom i sobie.

Wiktionary

# trząchać

potocznie: trząść, potrząsnąć kimś lub czymś

SJP.pl

# trząsać

gwarowo:
1. trząść;
2. rządzić despotycznie, decydować o wszystkim

SJP.pl

# trząść

1. poruszać czymś energicznie; potrząsać czymś, wprawiać coś w drżenie;
2. jechać nierówno, powodując podskakiwanie wiezionych ludzi lub przedmiotów; huśtać; rzucać;
3. potocznie: rządzić czymś despotycznie, mieć duży wpływ na coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatrząść)

(1.1) wykonywać ruchy drgania, szarpania

(1.2) powodować podrzucanie zawartości podczas jazdy

(1.3) pot. podporządkowywać sobie wszystko

(1.4) pot. wywoływać silne emocje

czasownik zwrotny trząść się (dk. zatrząść się)

(2.1) poddawać się drganiom

(2.2) przechylać się na boki i podskakiwać podczas jazdy

(2.3) pot. być poddanym silnym emocjom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samolot zaczął się coraz widoczniej trząść.

(1.3) Ten bezwzględny bandzior trząsł całą okolicą.

(2.3) Trzęsła się ze strachu, gdy mówiła ojcu o swojej ciąży.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. otrząsać, otrząsnąć, wstrząsać, potrząsnąć

rzecz. trzęsienie n., otrzęsiny nmos., potrząsanie n., trzęsionka ż., wstrząs mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miotać, potrząsać, szamotać, szarpać, wstrząsać

(2.1) drgać, drżeć, dygotać, wibrować

(2.2) podrygiwać, podskakiwać

Wiktionary

# trzaseczka

zdrobnienie od: trzaska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: trzaska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃaˈsɛt͡ʃka, AS: ṭšasečka

Wiktionary

# trzask

ostry, krótki dźwięk towarzyszący pękaniu czegoś, rozdzieraniu czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) suchy, gwałtowny, urwany odgłos

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — DLACZEGO?! — wrzasnęła, uderzając pięścią w lustro. Pękło z trzaskiem i kilka kawałków szkła wpadło do zlewu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzaskanie n., trzaśnięcie n., nietrzaskanie n., trzaska ż., zatrzask m., potrzask m., zatrzaśnięcie n.

czas. trzaskać ndk., trzasnąć dk.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

# trzask-prask

potocznie: nagle i szybko

SJP.pl

# trzaska

1. drobny kawałek drewna używany zwykle na podpałkę, drzazga
2. błędnica trzaska - gatunek motyla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) drobny kawałek drewna używany zwykle na podpałkę, drzazga

(1.2) błędnica trzaska - gatunek motyla

Wiktionary

- Trzaska (herb szlachecki)

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Trzaska – działacz ruchu robotniczego
- Jan Trzaska – żołnierz
- Julian Trzaska – powstaniec z 1848 r. i powstania styczniowego, emigrant
- Filip Trzaska (1919-2014) – wydawca i księgarz
- Franciszek Trzaska – żołnierz ZWZ/AK, więzień UB
- Mikołaj Trzaska – muzyk
- Paweł Trzaska (1958–1995) – scenarzysta i reżyser ﬁlmowy
- Stanisław Trzaska – nauczyciel i polityk
- Władysław Trzaska (1881-1964) – wydawca i księgarz
- Władysław Trzaska – pułkownik MO
- Antoni Trzaska-Durski (1895–1982) – gen. brygady PSZ
- Feliks Trzaska-Kotowski – księgarz i biblioﬁl

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃaska, AS: ṭšaska

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trzaskać

rzecz. trzask mrz.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drzazga

Wiktionary

# trzaskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. trzasnąć)

(1.1) uderzać mocno, wywołując trzask

(1.2) wydawać charakterystyczny krótki odgłos podczas rozpadania, pękania

(1.3) pot. robić coś w szybkim tempie i w dużej liczbie

czasownik zwrotny trzaskać się (dk. trzasnąć się)

(2.1) pot. uderzać się mocno

(2.2) pot. zadawać sobie wzajemnie ciosy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. potrzask mrz., trzask mrz., trzaska ż., trzaskanie n.

czas. trzasnąć dk.

przym. trzaśnięty

wykrz. trzask-prask

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) huczeć, łoskotać, zgrzytać

Wiktionary

# trzaskacz

1. rodzaj ptaków śpiewających z rzędu wróblowych;
2. regionalnie: drewniana klekotka; kłapacz, kłapaczka, kołatanka, tyrkawka

SJP.pl

# trzaskalski

nazwisko

SJP.pl

# trzaskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzaskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trzaskać ndk.

rzecz. trzask m.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

# trzaskawica

staropolska nazwa strzelby

SJP.pl

# trzaski

ostry, krótki dźwięk towarzyszący pękaniu czegoś, rozdzieraniu czegoś

SJP.pl

8 miejscowości w Polsce:

- Trzaski – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Trzaski – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Troszyn
- Trzaski – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Trzaski – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
- Trzaski – wieś w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec
- Trzaski – osada w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Zduny
- Trzaski – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Banie
- Trzaski – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Resko

Wikipedia

# trzaskot

przestarzale: trzask, trzaskanie

SJP.pl

# trzaskowice

wieś w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Trzaskowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieskim, w gminie Chodzież
- Trzaskowice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim, w gminie Chodzież

Wikipedia

# trzaskowisko

1. miejsce, gdzie rąbie się drewno;
2. chrust; drobne gałązki leżące na ziemi

SJP.pl

# trzaskowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Trzaskowski:

- Andrzej Trzaskowski (1933–1998) – muzyk
- Antoni Trzaskowski (1941–2025) – piłkarz
- Bronisław Trzaskowski (1824–1906) – pedagog i językoznawca
- Jerzy Trzaskowski (ur. 1952) – strzelec
- Ludzimił Trzaskowski (1856–1929) – urzędnik samorządowy
- Rafał Trzaskowski (ur. 1972) – polityk
- Stanisław Trzaskowski (1867–1940) – prawnik

Wikipedia

# trzasnąć

czasownik przechodni dokonany ndk. trzaskać

(1.1) uderzyć mocno w coś, wywołując krótki, głośny dźwięk

(1.2) wydać płaski, suchy dźwięk jak przy łamaniu czegoś

(1.3) pot. zrobić coś szybko, biegle, gwałtownie

czasownik zwrotny dokonany trzasnąć się ndk. trzaskać się

(2.1) samemu uderzyć się mocno

(2.2) zadać sobie ciosy nawzajem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzask mrz., trzaśnięcie n.

czas. trzaskać ndk.

przym. trzaśnięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pęknąć

(2.1) huknąć się, rąbnąć się, walnąć się

Wiktionary

# trzaśnięta

potocznie: niemądry, niespełna rozumu; szurnięty

SJP.pl

# trzaśnięty

potocznie: niemądry, niespełna rozumu; szurnięty

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: trzasnąć

przymiotnik jakościowy

(2.1) pot. niespełna rozumu; trzepnięty, walnięty

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) (…) podszedł do mnie Trélat, rewolucjonista na modłę sentymentalną i marzyciel, który spiskował na rzecz republiki przez całą monarchię, poza tym zasłużony lekarz, który prowadził wówczas jeden z głównych w Paryżu szpitali dla umysłowo chorych, chociaż sam był nieco trzaśnięty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzask m., trzaskanie n., trzaśnięcie n., nietrzaskanie n., trzaska ż., zatrzask m., potrzask m., zatrzaśnięcie n.

czas. trzaskać ndk., trzasnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kopnięty, rąbnięty

Wiktionary

# trzaszczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. źdźbło

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃaʃt͡ʃka, AS: ṭšaščka

Wiktionary

# trzcian

rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny marantowatych; Thalia

SJP.pl

# trzciana

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 6, w tym 5 podstawowych

- Trzciana – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Trzciana
- Trzciana – część wsi Ruda w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Radzymin
- Trzciana – wieś w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Dukla
- Trzciana – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Czermin
- Trzciana – wieś w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Świlcza
- Trzciana – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Sławoborze

Wikipedia

# trzcianczanin

mieszkaniec Trzcianki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# trzcianczanka

mieszkanka Trzcianki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# trzcianecki

przymiotnik od: Trzcianka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Trzcianki, związany z Trzcianką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzcianka ż., trzcianczanin m., trzcianczanka ż.

Wiktionary

# trzcianiec

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzcianiec – osada w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne. Leży przy DW890, u zbiegu potoków Roztoki i Klimówka, które poniżej wsi tworzą potok Krzywiec - dopływ Wiaru.

Wieś leży na pograniczu Pogórza Przemyskiego i pasma Chwaniowa, należącego do Gór Sanocko Turczańskich.

Wikipedia

# trzcianieński

przymiotnik od: Trzcianne

SJP.pl

# trzcianka

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie wielkopolskim;

Wiktionary

Trzcianka (pol. hist. Trzciana Łąka, niem. Schönlanke) – miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzcianka. Miasto położone jest nad rzeką Trzcianka i pięcioma jeziorami na Pojezierzu Wałeckim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃʲt͡ɕãŋka, AS: ṭšʹćãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcianczanin m., trzcianczanka ż.

przym. trzcianecki

Wiktionary

# trzcianne

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzcianne (jid. ‏טרעסטיני‎ Trestini) – wieś (dawniej miasto) w województwie podlaskim, w powiecie monieckim, siedziba gminy Trzcianne. Wieś zamieszkuje ok. 561 osób.

Trzcianne uzyskało lokację miejską przed 1700 rokiem, zdegradowane w 1801 roku.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Apostołów Piotra i Pawła.

Wikipedia

# trzciański

→ Trzciana

SJP.pl

#### Patrz:

Trzciana

# trzciel

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzciel (w latach 1793–1945 niem. Tirschtiegel) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzciel. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gorzowskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Trzciel liczył 2358 mieszkańców.

Trzciel leży w historycznej Wielkopolsce. Tradycyjnie miasto dzielone było na prawobrzeżny Trzciel Stary oraz lewobrzeżny Trzciel Nowy, mające swoje własne rynki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕɛl, AS: ṭšʹćel

Wiktionary

# trzcielanin

mieszkaniec Trzciela (miasta w Polsce)

SJP.pl

# trzcielanka

mieszkanka Trzciela (miasta w Polsce)

SJP.pl

# trzcielin

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzcielin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo.

Wikipedia

# trzcielski

przymiotnik od: Trzciel

SJP.pl

# trzcina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

(1.2) zbiorowisko, zarośla trzciny (1.1); teren porośnięty trzciną (1.1)

(1.3) materiał otrzymywany z trzciny (1.1)

(1.4) łodyga trzciny (1.1) używana dawniej jako narzędzie kary

Wiktionary

Trzcina (Phragmites L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Należy do niego 4–5 gatunków. Rodzaj jest niemal kosmopolityczny, brak go tylko w Oceanii, na północy Ameryki Północnej, w Brazylii. Najszerzej rozprzestrzenionym gatunkiem jest trzcina pospolita (Phragmites australis) – jedyny przedstawiciel rodzaju w Polsce. Jest to też gatunek typowy rodzaju. Wszystkie gatunki tu należące są roślinami wodnymi i bagiennymi, często pokrywającymi rozległe obszary.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak jasno się sylweta rybaka odcina, / Co stoi w łodzi, prosty i gibki, jak trzcina…

(1.2) W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie (…)﻿.

(1.3) Bardzo podobają mi się meble robione z trzciny.

(1.4) Trzcina znów grzmi na katedrze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃʲt͡ɕĩna, AS: ṭšʹćĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcinowisko n.

:: zdrobn. trzcinka ż.

przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szuwar, szuwary, trzcinowisko

Wiktionary

# trzciniak

trzcinnik;
1. ptak z rodziny pokrzewkowatych, owadożerny, żyjący wśród bujnej roślinności, szczególnie nad wodami, wśród trzcin; trzciniak drozdówka;
2. ryba z rodziny wielopłetwcowatych, wyglądem przypominająca węża; wąż trzcinowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Acrocephalus|ref=tak., niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

Wiktionary

- trzciniak zwyczajny (Acrocephalus arundinaceus) – ptak z rodziny Acrocephalidae (wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych)
- trzciniak – właściwie trzcinnik (Erpetoichthys calabaricus) – ryba z rodziny wielopłetwcowatych
- Trzciniak – wzgórze w Górach Izerskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badania dowiodły, że w biotopach o największym zagęszczeniu trzciniaków występuje kilka par lęgowych na 1 ha trzcinowisk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzciniaki nmos., trzcina ż.

Wiktionary

# trzciniaki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Acrocephalidae|Salvin|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

Wiktionary

Trzciniaki (Acrocephalidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), wyodrębniona z rodziny pokrzewkowatych (Sylviidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Również papiruśnik zaliczany jest do trzciniaków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcina ż., trzciniak mzw.

Wiktionary

# trzciniarski

dotyczący trzciny, wyrobów z trzciny

SJP.pl

# trzciniasty

przestarzałe: dotyczący trzciny, zrobiony z trzciny, porosły trzciną; trzcinowy

SJP.pl

# trzcinica

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w gminie Jasło

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Wielichowo

(1.3) geogr. wieś w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kępińskim

Wiktionary

3 miejscowości w Polsce:

- Trzcinica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
- Trzcinica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
- Trzcinica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Trzcinica

Filmy:

- Trzcinica: Karpacka Troja – fabularyzowany film dokumentalny z 2011 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na terenie Trzcinicy znajduje się skansen archeologiczny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcina ż., trzcinka ż., trzcinowisko n., trzcinicok m.

przym. trzcinowy

Wiktionary

# trzcinicki

przymiotnik od: Trzcinica

SJP.pl

# trzcinicok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) reg. mieszkaniec Trzcinicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzcinica ż.

Wiktionary

# trzciniec

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Trzciniec – część miasta Bogatynia
- Trzciniec – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Białe Błota
- Trzciniec – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
- Trzciniec – przysiółek wsi Zamość w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Lubartów
- Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel
- Trzciniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Łaziska
- Trzciniec – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
- Trzciniec – część wsi Siedlce w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Sędziejowice
- Trzciniec – kolonia w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Sulmierzyce
- Trzciniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Radzanów
- Trzciniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Pułtusk
- Trzciniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Skórzec
- Trzciniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawski zachodnim, w gminie Leszno
- Trzciniec – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Kroczyce
- Trzciniec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Nagłowice
- Trzciniec – osada w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
- Trzciniec – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Czaplinek
- Trzciniec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Nowogródek Pomorski

Wikipedia

# trzciniecki

przymiotnik od: Trzciniec

SJP.pl

# trzcinisko

zgrubienie od: trzcina

SJP.pl

Trzcinisko (niem. Schönrohr) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Cedry Wielkie.

Wieś na obszarze Żuław Gdańskich nad Martwą Wisłą, stanowi sołectwo Trzcinisko w którego skład wchodzi również miejscowość Szerzawa.

Wieś należąca do Żuław Steblewskich terytorium miasta Gdańska położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# trzcinka

zdrobnienie od: trzcina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. trzcina

Wiktionary

- trzcinka oficerska – krótka laseczka używana w wojsku jako insygnium oficerskie

2 miejscowości w Polsce:

- Trzcinka – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brąszewice
- Trzcinka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Poświętne

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary

# trzcinniczek

gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny trzciniaków; trzcinniczek zwyczajny

SJP.pl

Trzcinniczek (zwyczajny), trzcionka (Acrocephalus scirpaceus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae).

Wikipedia

# trzcinniczysko

obszar porośnięty trzcinnikiem (rośliną z rodziny wiechlinowatych)

SJP.pl

# trzcinnik

1. ptak z rodziny pokrzewkowatych, owadożerny, żyjący wśród bujnej roślinności, szczególnie nad wodami, wśród trzcin; trzciniak, trzciniak drozdówka;
2. ryba z rodziny wielopłetwcowatych, wyglądem przypominająca węża; trzciniak, wąż trzcinowy;
3. roślina wieloletnia z rodziny wiechlinowatych (traw)

SJP.pl

- Trzcinnik – gatunek ryby słodkowodnej
- Trzcinnik – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych

Wikipedia

# trzcinopalma

Kalamus rotangowy (Calamus rotang L.) – gatunek roślin z rodziny arekowatych (Arecaceae). Ma wiele nazw zwyczajowych: rotang właściwy, palma rotangowa, trzcina hiszpańska, trzcina indyjska, trzcinopalma rotang, kalamus właściwy, rattan, śmigna rotang. Rośnie dziko na Cejlonie i w Indiach.

Wikipedia

# trzcinowaty

1. mozga trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw; ostrzyca trzcinowata, mielec;
2. lasecznica trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw;
3. bambus trzcinowaty - gatunek rośliny z rodziny traw;
4. skolochloa trzcinowata - gatunek rośliny z rodziny traw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypominający trzcinę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcina ż.

:: zdrobn. trzcinka ż.

przym. trzcinowy

Wiktionary

# trzcinowisko

teren porosły trzciną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce gdzie rośnie trzcina

Wiktionary

Szuwar trzcinowy, zespół trzciny pospolitej, trzcinowisko (Phragmitetum australis) – syntakson w randze zespołu budowany przez słodkowodny makrofit: trzcinę pospolitą. Należy do klasy zespołów szuwarowych Phragmitetea.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

przym. trzcinowy

Wiktionary

# trzcinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzciną, dotyczący trzciny

(1.2) wykonany z trzciny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Bala podjęła spoczywający w kącie wielki wachlarz trzcinowy i jęła poruszać nim miarowo, uważając, by powiew szedł ku Nachorowi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕĩˈnɔvɨ, AS: ṭšʹćĩnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzcina ż., trzcinka ż., trzcinowisko n., Trzcinica ż.

przym. trzcinowaty

Wiktionary

# trzciński

przymiotnik od: Trzcińsko Zdrój

SJP.pl

- Trzciński – nazwisko

Osoby o nazwisku Trzciński:

- Czesław Trzciński – podoficer, jeniec, zamordowany 1942 w III Rzeszy
- Henryk Trzciński – wioślarz, olimpijczyk z Moskwy 1980
- Ignacy Trzciński – podczaszy inflancki w 1782 roku, poseł na Sejm I RP
- Jan Trzciński – miecznik łęczycki 1693–1704
- Janusz Trzciński – muzyk, animator kultury
- Janusz Trzciński – konstytucjonalista, profesor nauk prawnych, poseł na Sejm
- Józef Michał Trzciński – biskup gnieźnieński 1732/38
- Juliusz Trzciński – polityk, działacz społeczny, minister, poseł na Sejm Ustawodawczy w II RP
- Krzysztof Trzciński (Krzysztof Komeda) – kompozytor i pianista jazzowy
- Marek Trzciński – polityk, elektronik, przedsiębiorca, senator VII kadencji
- Mariusz Trzciński – wioślarz, olimpijczyk z Moskwy 1980
- Stanisław Trzciński – kulturoznawca, ekonomista, menedżer kultury i przedsiębiorca
- Stanisław Trzciński – szlachcic
- Stanisław Dzierżek Trzciński – podstarości, cześnik i łowczy lubelski
- Stefan Trzciński – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Tadeusz Trzciński – stolnik bydgoski, łowczy inowrocławski, poseł na Sejm Czteroletni, starosta kruszwicki
- Tadeusz Trzciński – harmonijkarz, członek zespołu Breakout
- Teofil Trzciński – dyrektor i reżyser teatralny
- Wojciech Trzciński – kompozytor muzyki rozrywkowej, filmowej i teatralnej, aranżer
- Zenon Trzciński – generał dywizji i komendant główny MO

Wikipedia

# trzcińsko

przymiotnik od: Trzcińsko Zdrój

SJP.pl

Trzcińsko (niem. Rohrlach dawniej Różniewo) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Janowice Wielkie, na pograniczu Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Wikipedia

# trzcińsko-zdrój

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzcińsko-Zdrój (niem. Bad Schönfließ) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzcińsko-Zdrój, nad rzeką Rurzycą.

Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto miało 2171 mieszkańców.

Pod względem historycznym Trzcińsko-Zdrój leży na Pomorzu Zachodnim.

W latach 1946–1998 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕĩj̃ˈskɔ‿zdruj, AS: ṭšʹćĩĩ ̯sko‿zdrui ̯

Wiktionary

# trzcionka

nazwisko

SJP.pl

# trzcionkowski

nazwisko

SJP.pl

# trzeba

czasownik modalny (predykatyw) używany dla wyrażenia obowiązku, powinności, stosowności działania; powinno się, wypada, należy, potrzeba

SJP.pl

czasownik niewłaściwy

(1.1) …tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

Wiktionary

Obiata – termin oznaczający ofiarę składaną bogom lub siłom nadnaturalnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba kupić cukier, bo mamy go już bardzo mało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛba, AS: ṭšeba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. potrzeba ż., potrzebowanie n., zapotrzebowanie n.

czas. potrzebować ndk.

przym. potrzebny

przysł. potrzebnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) potrzeba, musieć, należy, powinno się, slang. trza

Wiktionary

# trzebaż

przestarzałe: czasownik modalny "trzeba" wzmocniony partykułą wzmacniającą "-ż", używany w funkcji pytajnej lub wzmocnionej, np.: Trzebaż jeszcze, aby mnie, zamku urzędnika, Gerwazego Rębajłę, Horeszków klucznika, lżyć w domu Panów moich? (A. Mickiewicz)

SJP.pl

# trzebiatów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Trzebiatów (niem. Treptow an der Rega) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Trzebiatów. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości ok. 8 km od Morza Bałtyckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzebiatów jest miastem pomorskim.

(1.1) Trzebiatów leży nad Regą.

(1.1) Na rynku w Trzebiatowie znajduje się ratusz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲjatuf, AS: ṭšebʹi ̯atuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzebiatowianin m., trzebiatowianka ż.

przym. trzebiatowski

Wiktionary

# trzebiatowianin

mieszkaniec Trzebiatowa

SJP.pl

# trzebiatowianka

mieszkanka Trzebiatowa

SJP.pl

# trzebiatowski

przymiotnik od: Trzebiatów

SJP.pl

Trzebiatowski (kaszb. Trzebiatowsczi; forma żeńska: Trzebiatowska, kaszb. Trzebiatowskô; liczba mnoga: Trzebiatowscy, kaszb. Trzebiatowsczé) – nazwisko rodów kaszubskiej szlachty, wywodzących się z kaszubskiej miejscowości Trzebiatkowa.

Wikipedia

# trzebić

1. usuwać gruczoły płciowe, głównie samców, przeznaczonych na tucz
2. wybijać zwierzynę
3. przerzedzać las

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) usuwać lub niszczyć coś

(1.2) przerzedzać las

(1.3) wybijać zwierzynę

(1.4) usuwać gruczoły płciowe u zwierząt hodowlanych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛbʲit͡ɕ, AS: ṭšebʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzebież ż., trzebienie n., przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebieniec mos.

czas. przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary

# trzebica

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebica – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Pacanów.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Wikipedia

# trzebiciel

1. przestarzałe: osoba lub zwierzę niszczące lasy, zabijające zwierzynę;
2. dawniej: osoba kastrująca zwierzęta domowe

SJP.pl

# trzebiec

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiec (niem. Neuhof) – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo. W latach 1975–1998 osada należała do województwa koszalińskiego. Według danych UM, na dzień 31 grudnia 2014 roku osada miała 67 stałych mieszkańców. Osada wchodzi w skład sołectwa Wicewo. Największa osada w gminie.

Wikipedia

# trzebiechów

wieś w Polsce

SJP.pl

Miejscowości w Polsce

- Trzebiechów – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
- Trzebiechów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Trzebiechów
- Trzebiechów – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Trzebiechów

Wikipedia

# trzebiechowski

przymiotnik od: Trzebiechów

SJP.pl

# trzebiel

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiel (tuż po wojnie Trebuła, niem. Triebel, dlnłuż. Trjebule lub Trjebul, 1945-46 Trąby) – wieś i siedziba gminy w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, dawniej miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Trzebiel leży około 5 km od granicy z Niemcami, przy drodze krajowej nr 12 i autostradzie A18.

W 2009 roku miejscowość liczyła 1347 mieszkańców.

Wikipedia

# trzebielino

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebielino (kaszb. Trzebielënò, niem. Treblin) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Trzebielino, w pobliżu jeziora Trzebielskiego (Trzebielińskiego) i przy trasie drogi krajowej nr . Miejscowość jest siedzibą sołectwa Trzebielino w którego skład wchodzą również Szczyciec i Toczek.

Wikipedia

# trzebieliński

przymiotnik od: Trzebielino

SJP.pl

# trzebielski

przymiotnik od: Trzebiel

SJP.pl

# trzebieńczyce

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieńczyce – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Zator, nad Skawą. W miejscowości znajduje się nieczynny przystanek kolejowy Trzebieńczyce linii 103 (Trzebinia – Skawce).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Wikipedia

# trzebienice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebienice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Gołcza.

Wikipedia

# trzebienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niszczenie, usuwanie, likwidowanie czegoś, aby stało się mniej liczne

(1.2) wycinanie drzew i krzewów

(1.3) wybijanie, tępienie zwierząt

(1.4) wet. usuwanie samcom gruczołów płciowych

Wiktionary

Trzebienie – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Lisków.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebież ż.

czas. trzebić ndk., przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przetrzebianie, usuwanie

(1.2) wycinanie, karczowanie

(1.3) przetrzebianie, tępienie, wybijanie

(1.4) czyszczenie, kastrowanie

Wiktionary

# trzebieniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. eunuch

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. trzebić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kastrat, eunuch, rzezaniec

Wiktionary

# trzebieski

przymiotnik od: Trzebież

SJP.pl

# trzebieszów

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieszów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Trzebieszów.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w ziemi łukowskiej województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# trzebieszowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebieszowice (po 1945 Łacko, niem. Kunzendorf an der Biele) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek-Zdrój, leży przy drodze Lądek-Zdrój – Kłodzko, w dolinie Białej Lądeckiej.

Wikipedia

# trzebieszowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trzebieszowicami, dotyczący Trzebieszowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzebieszowice nmos.

Wiktionary

# trzebieszowski

przymiotnik od: Trzebieszów, Trzebieszów-Kolonia, Trzebieszów Drugi, Trzebieszów Pierwszy

SJP.pl

# trzebiesławice

## Miejscowości w Polsce

- Trzebiesławice – dzielnica Dąbrowy Górniczej
- Trzebiesławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów

## Zobacz też

- Trzebiesławice Stare

Wikipedia

# trzebież

1. wycinanie drzew
2. wybijanie, tępienie zwierzyny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) leśn. cięcia pielęgnacyjne drzewostanu

Wiktionary

Trzebież (do 1945 niem. Ziegenort) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police. Należy do aglomeracji szczecińskiej.

W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Trzebież.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przetrzebić, trzebić, wytrzebić

rzecz. trzebienie n., wytrzebienie n.

Wiktionary

# trzebieżanin

mieszkaniec Trzebieży

SJP.pl

# trzebieżanka

mieszkanka Trzebieży

SJP.pl

# trzebimir

dawne imię męskie

SJP.pl

# trzebin

wieś w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Trzebin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Dobrzyca
- Trzebin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa

Miejscowość w Niemczech:

- Trzebin – polska nazwa gminy Neutrebbin w Brandenburgii

Wikipedia

# trzebinia

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzebinia (1969–1977 Trzebinia-Siersza) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebinia.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 18 502 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲĩɲa, AS: ṭšebʹĩńa

Wiktionary

# trzebinianin

mieszkaniec Trzebini

SJP.pl

# trzebinianka

mieszkanka Trzebini

SJP.pl

# trzebiński

przymiotnik od: Trzebinia

SJP.pl

Trzebiński – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Wikipedia

# trzebionka

drewno otrzymane z trzebieży

SJP.pl

Trzebionka – osiedle miasta Trzebinia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim.

Do 1956 r. wieś, w tym też roku weszła w skład osiedla Wodna. Od 1961 r. w granicach Trzebini.

Na Trzebionce znajduje się szkoła podstawowa i przedszkole, a także hotel i restauracja. Trzebionka jest miejscem bardzo dobrze połączonym komunikacją miejską z centrum miasta (ok. 5 min. drogi autobusem) i innymi miastami.

Wikipedia

# trzebisko

miejsce wykarczowane, pokryte pniakami po wyciętym lesie; karczunek, karczowisko, trzebowisko

SJP.pl

# trzebiszewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebiszewo (niem. Trebisch) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wieś znajduje się przy trasie Skwierzyna – Gorzów Wielkopolski. Posiada połączenie kolejowe, na którym poruszają się szynobusy relacji Zielona Góra – Zbąszynek – Gorzów Wielkopolski.

Wikipedia

# trzebiszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Trzebiszyn – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie
- Trzebiszyn – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo

Wikipedia

# trzebisław

imię żeńskie

SJP.pl

Trzebiesław, Trzebisław, Trzebosław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Trzebie- ("czyszczenie, trzebienie", "ofiara") i -sław ("sława"). Mogło oznaczać "tego, który niszczy sławę (wrogów)" lub może "tego, który sławi ofiarę". Żeńskie odpowiedniki: Trzebiesława, Trzebosława.

Trzebiesław imieniny obchodzi 13 marca.

Wikipedia

# trzebisława

imię żeńskie

SJP.pl

Trzebiesława, Trzebosława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Trzebie- ("czyszczenie, trzebienie", "ofiara") i -sława ("sława"). Mogło oznaczać "tę, która niszczy sławę (wrogów)" lub może "tę, która sławi ofiarę". Męskie odpowiedniki: Trzebiesław, Trzebisław.

Trzebiesława imieniny obchodzi 12 lutego.

Wikipedia

# trzebnica

w czasach przedchrześcijańskich: miejsce składania ofiar bogom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim;

Wiktionary

Trzebnica (niem. Trebnitz, cz. Třebnice) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebnica i władz powiatowych. Położone we wschodniej części Wzgórz Trzebnickich, obecnie jest jednym z miast aglomeracji wrocławskiej.

W Trzebnicy znajduje się jedno z miejsc pochówku władców Polski – bazylika św. Jadwigi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kilkanaście lat po fundacji w Trzebnicy powstają nowe klasztory cysterek na ziemiach polskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛbʲˈɲit͡sa, AS: ṭšebʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzebniczanin mos., trzebniczanka ż.

przym. trzebnicki

Wiktionary

# trzebnicki

→ Trzebnica

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Trzebnicy, związany z Trzebnicą

Wiktionary

#### Patrz:

Trzebnica

#### Przykłady

(1.1) Herb powiatu trzebnickiego przedstawia czarnego półorła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzebnica ż., trzebniczanin m., trzebniczanka ż.

Wiktionary

# trzebniczanin

mieszkaniec Trzebnicy

SJP.pl

# trzebniczanka

mieszkanka Trzebnicy

SJP.pl

# trzebniów

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebniów (także Trzebniew) – wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa.

Wikipedia

# trzebno

czasownik nieosobowy

(1.1) poznań. trzeba

Wiktionary

Trzebno (kasz. Jezoro Trzebno) – jezioro na Pojezierzu Kaszubskim w powiecie kartuskim (województwo pomorskie). Przez jezioro leżące na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego przepływa Radunia, która jest swoistym łącznikiem jeziora z „Kółkiem Raduńskim”.

Ogólna powierzchnia: 2,6 ha, długość: 0,9 km, szerokość: 300 m, maksymalna głębokość: 4,5 m.

Wikipedia

# trzeboń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, w kraju południowoczeskim;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trzeboński

Wiktionary

# trzeboszowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeboszowice (daw. Siemiałowice, niem. Schwammelwitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Paczków.

W latach 1945–1954 siedziba gminy Trzeboszowice. Następnie do 1972 roku były siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# trzebów

wieś w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Trzebów – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Sulęcin
- Trzebów – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Żagań

Zobacz też: Trzebowo

Wikipedia

# trzebowianin

członek zachodniosłowiańskiego plemienia zamieszkującego Dolny Śląsk na zachód i północ od siedzib Ślężan

SJP.pl

# trzebowisko

miejsce wykarczowane, pokryte pniakami po wyciętym lesie; karczunek, karczowisko, trzebisko

SJP.pl

# trzebowit

imię męskie

SJP.pl

Trzebowit – staropolskie imię męskie, złożone z członów Trzebo- ("czyszczenie, trzebienie, ofiara") i -wit ("pan, władca"). Mogło oznaczać "pana ofiary", "tego, który sprawuje ofiarę".

Trzebowit imieniny obchodzi 16 stycznia i 6 listopada.

Wikipedia

# trzebowniski

przymiotnik od: Trzebownisko

SJP.pl

# trzebownisko

przymiotnik od: Trzebownisko

SJP.pl

Trzebownisko – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Trzebownisko. Jest siedzibą gminy Trzebownisko. Wieś ma 3713 mieszkańców.

Prywatna wieś szlachecka, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała wraz z folwarkiem do klucza Łąka Lubomirskich. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Wikipedia

# trzebuchów

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzebuchów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Osiek Mały.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Z tej wsi pochodzi biskup katolicki Marian Gołębiewski.

Wikipedia

# trzebuniak

nazwisko

SJP.pl

# trzebyczecki

→ Trzebyczka

SJP.pl

#### Patrz:

Trzebyczka

# trzebyczka

1. wieś w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim;
2. osada w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim

SJP.pl

- Trzebyczka – potok w województwie śląskim
- Trzebyczka – wieś w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Łazy
- Trzebyczka – osada leśna w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Łazy

Wikipedia

# trzeć

1. przyciskając, przesuwać czymś po czymś
2. rozdrabniać za pomocą tarki; rozcierać
3. wygładzać powierzchnię czegoś poprzez suwanie po niej odpowiednimi przyrządami
4. rżnąć coś
5. trzeć się:
a) ocierać się o coś
b) o rybach: odbywać tarło

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) naciskając, pocierać

(1.2) dotykać, utrudniając ruch

(1.3) kulin. rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę

(1.4) rzad. uwierać, obcierać

(1.5) techn. wygładzać, wyrównywać powierzchnię odpowiednim narzędziem

(1.6) środ. rozcinać, rżnąc piłą

czasownik zwrotny niedokonany trzeć się (dk. brak)

(2.1) pocierać sobą o coś

(2.2) dotykać się, utrudniając ruch

(2.3) przen. kłócić się

(2.4) zool. (o rybach) odbywać tarło, wykonywać funkcje rozrodcze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak się kąpię, to trę sobie pięty pumeksem.

(1.1) Nie trzyj oka, bo znów jęczmyk ci się zrobi.

(1.3) Turlał goryl po Urlach kolorowe korale, rudy góral kartofle tarł na tarce wytrwale, gdy spotkali się w Urlach góral tarł, goryl turlał chociaż sensu nie było w tym wcale.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛt͡ɕ, AS: ṭšeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zacierka ż., tarcie n., tarło n., natarcie n., tarcica ż., trak m.

czas. utrzeć dk., zetrzeć dk., wycierać ndk., przecierać ndk.

przym. tarłowy, tarty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pocierać, ocierać, nacierać, szorować

(2.1) ocierać się

Wiktionary

# trzechdniowy

rzadko: trzydniowy (mający trzy dni, trwający trzy dni itp.)

SJP.pl

# trzechkrotny

dawniej: trzykrotny

SJP.pl

# trzechlecie

okres trzech lat

SJP.pl

# trzechletni

rzadko: trzyletni (mający trzy lata, trwający trzy lata itp.)

SJP.pl

# trzechsetlecie

okres trzystu lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres trzystu lat

(1.2) trzechsetna rocznica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wczoraj obchodziliśmy trzechsetlecie nadania praw miejskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛxsɛˈtlɛt͡ɕɛ, AS: ṭšeχsetleće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzystuletni, trzechsetletni

Wiktionary

# trzechsetletni

mający trzysta lat, trwający trzysta lat itp.; trzystuletni, trzystoletni

SJP.pl

# trzechsetny

trzysetny;
1. będący ostatnim elementem zbioru złożonego z trzystu jednostek;
2. będący jedną z trzystu części

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od trzysta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kioskach ukazał się trzechsetny numer miesięcznika "Co w trawie piszczy".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛxˈsɛtnɨ, AS: ṭšeχsetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzysetka ż.

przym. trzysetny

licz. trzysta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzysetny

Wiktionary

# trzeci

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 3

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 3

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. żegl. trzeci oficer

(2.2) osoba występująca po dwóch poprzednich; jeden z trzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) dzień miesiąca po drugim

rzeczownik, rodzaj żeński

(4.1) trzecia: godzina trzecia

Wiktionary

Trzeci – polski film w reżyserii Jana Hryniaka, według scenariusza Wojciecha Zimińskiego, z główną rolą Marka Kondrata. Film jest próbą nawiązania do Noża w wodzie (1961) Romana Polańskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za zajęcie trzeciego miejsca przyznawany jest brązowy medal.

(3.1) Wypłatę otrzymujemy trzeciego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛt͡ɕi, AS: ṭšeći

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeciak mzw./mrz., trojak mrz., potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., trzecia ż.

licz. trzy

przym. potrójny

temsłow. trzecio-, trój-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 3.

Wiktionary

# trzecia

godzina trzecia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina trzecia po południu lub po północy

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: trzeci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wrócę do domu przed trzecią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeci mos./mrz.

przym. trzeci

Wiktionary

# trzeciaczka

zimnica, malaria trzydniowa, charakteryzuje się występowaniem napadów gorączki, dreszczy i potów co 48 godzin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. odmiana malarii o lżejszym przebiegu, charakteryzująca się powtarzaniem się napadów choroby co trzecią dobę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Plasmodium ovalae wywołuje chorobę o objawach podobnych do trzeciaczki, ale o przebiegu znacznie łagodniejszym.

Wiktionary

# trzeciak

1. dawna polska moneta srebrna wartości trzech denarów; ternar
2. potocznie: uczeń trzeciej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pszcz. trzeci rój w roku

(1.2) hist. monet. drobna srebrna moneta bita w Polsce w XIV/XV wieku;

Wiktionary

Trzeciak (ternar) – polska srebrna moneta bita za czasów Władysława Jagiełły, a następnie za Zygmunta I Starego i Zygmunta III Wazy. Wartością była równa trzem denarom, trzeciej części półgrosza albo połowie szeląga.

W reformie z 1396–1397 zastąpiła stary zdewaluowany kwartnik, którego wartość spadła z ćwierci skojca (czyli połowy grosza) do szóstej części grosza. Dewaluacja mocno skomplikowała przeliczenia międzymonetarne (kwartnik wart był 8/3 denara), dlatego w 1398 r. przeprowadzono wymianę monet na nowe; skorygowano jednocześnie kurs grosza obrachunkowego z 16 na 18 denarów. Odtąd półgrosz wart był 9 denarów, a „mały kwartnik” 3 denary, co spowodowało przemianowanie go na ternar, czyli trzeciak. Wytwarzanie ternarów Jagiełły odbywało się w Krakowie, a zakończyło między 1407 a 1414 r.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trzeci

rzecz. trzeci mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ternar

Wiktionary

# trzeciakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# trzeciakowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Lech Trzeciakowski – polski historyk
- Wiesław Trzeciakowski – polski poeta, prozaik, publicysta i historyk
- Witold Trzeciakowski – polski ekonomista

Wikipedia

# trzecie

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 3

SJP.pl

# trzeciewiec

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeciewiec – (niem. Goldfeld) wieś sołecka w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz.

Wikipedia

# trzeciewnica

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeciewnica – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią.

Wieś królewska Cietrzewnica starostwa nakielskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie nakielskim województwa kaliskiego.

Wikipedia

# trzecio-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na trzecie miejsce, następstwo, podrzędność lub złą jakość tego, do czego się odnosi drugi człon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., trojak mrz., trzy n., trzeci mos./mrz.

przym. trzeci, potrójny

licz. trzy

Wiktionary

# trzecioklasista

uczeń trzeciej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. uczeń trzeciej klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzecioklasistka ż.

Wiktionary

# trzecioklasistka

uczennica trzeciej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. uczennica trzeciej klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzecioklasista

Wiktionary

# trzecioligowiec

1. zawodnik grający w trzeciej lidze
2. pot. o kimś, kto zajmuje bardzo niską pozycję, stanowisko, nie cieszy się prestiżem, "gra w trzeciej lidze"

SJP.pl

# trzecioligowy

należący do trzeciej ligi, rozgrywany przez tę ligę

SJP.pl

# trzecioroczność

→ trzecioroczny

SJP.pl

#### Patrz:

trzecioroczny

# trzecioroczny

uczeń trzecioroczny

SJP.pl

# trzeciorzęd

w dawniejszych klasyfikacjach: starszy okres ery kenozoicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

Wiktionary

Trzeciorzęd – według starszych wersji periodyzacji starszy okres ery kenozoicznej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzieli się na:

- neogen (24-1,8 mln lat temu)
  - pliocen
  - miocen
- paleogen (65-24 mln lat temu)
  - oligocen
  - eocen
  - paleocen.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈt͡ɕɔʒɛ̃nt, AS: ṭšećožẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzeciorzędowy, trzeciorzędny

Wiktionary

# trzeciorzędność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co trzeciorzędne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzeciorzędny

Wiktionary

# trzeciorzędny

będący na dalszym miejscu pod względem ważności, wartości, znaczenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) uznawany za mniej istotny od innych

(1.2) uznawany za znacznie gorszy od innych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś uwierzył nawet, że mu się to udało, gdy po długiej rozmowie o jakimś trzeciorzędnym meczu Legii obstawa wstała i wyszła z kawiarni.

(1.2) Trzeciorzędne licea nie przygotują do egzaminu na studia tak jak renomowane szkoły — w Warszawie, Krakowie czy w mniejszych miastach, ale z długimi tradycjami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeciorzęd mrz., trzeciorzędność ż.

przysł. trzeciorzędnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drugorzędny, marginalny, podrzędny

(1.2) drugorzędny, mierny, podrzędny, pośledni

Wiktionary

# trzeciorzędowy

→ trzeciorzęd, np. trzeciorzędowa flora, fauna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący trzeciorzędu, występujący, powstały w trzeciorzędzie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeciorzęd mrz.

Wiktionary

# trzecioteścik

test pisany na zakończenie nauki w trzeciej klasie szkoły podstawowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. eduk. Ogólnopolskie Badanie Umiejętności Trzecioklasistów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛt͡ɕɔˈtɛɕt͡ɕik, AS: ṭšećoteśćik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) OBUT

Wiktionary

# trzem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. pałac

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃m, AS: ṭšẽm

Wiktionary

# trzemcha

gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych; czeremcha pospolita, smrodynia, śliwa kocierpka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus avium|Mill.|ref=tak., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych

(1.2) bot. drzewo lub krzew z gatunku trzemcha (1.1)

Wiktionary

Miejscowości w Polsce:

- Trzemcha Dolna
- Trzemcha Górna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Kwiaty trzemchy są oszałamiająco pachnące.

(1.2) Obok przystanku rosną duże trzemchy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czeremcha, czeremcha zwyczajna, czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, czeremucha, smrodynia

(1.2) czeremcha

Wiktionary

# trzemeśnia

Trzemeśnia – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Myślenice.

W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie krakowskim.

Wikipedia

# trzemeszeński

przymiotnik od: Trzemeszno

SJP.pl

# trzemesznianin

mieszkaniec Trzemeszna

SJP.pl

# trzemesznianka

mieszkanka Trzemeszna

SJP.pl

# trzemeszno

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Trzemeszno (niem. Tremessen) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzemeszno.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃ˈmɛʃnɔ, AS: ṭšẽmešno

Wiktionary

# trzemienko

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemienko – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Barwice.W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie koszalińskim. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 171.

Wikipedia

# trzemiętówko

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemiętówko (niem. Bergfeld) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.

Wikipedia

# trzemiętowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemiętowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.

Wikipedia

# trzemuszka

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzemuszka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Kotuń. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Żeliszewie Podkościelnym.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# trzeń

trzeń długoryjki (długoryjkowy), trzeń krótkoryjkowy - gatunki chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# trzep

trzep szparagówka - muchówka z rodziny nasionnic

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) naśladuje krótki dźwięk o jasnej barwie, powstający przy uderzeniu czymś płaskim o coś, upadku miękkiej rzeczy na twardą powierzchnię, rozpłaszczająca się nierzadko po upadku

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. lp. od: trzepać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepnięcie n.

czas. trzepać ndk., trzepnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pac

Wiktionary

# trzepać

1. potrząsać, uderzać czymś w coś z rozmachem;
2. uderzać w coś, zwykle trzepaczką w celu usunięcia kurzu, przewietrzenia czegoś itp.;
3. szybko mówić, często bez związku, bez zastanowienia

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) usuwać kurz z przedmiotu (np. dywanu) poprzez uderzanie w niego np. trzepaczką

(1.2) pot. dokładnie wypytywać, przesłuchiwać

(1.3) pot. szukać, przeglądać, rewidować, kontrolować komuś coś

(1.4) pot. machać skrzydłami

(1.5) pot. bić coś lub kogoś

(1.6) ubijać pianę

(1.7) pot. sypać

(1.8) pot. poruszać czymś energicznie

czasownik zwrotny trzepać się

(2.1) miotać się

(2.2) pot. uprawiać samogwałt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jasio trzepie dywan.

(1.2) Ale mnie ta baba od matmy przetrzepała.

(1.2) Ale mnie przetrzepali na komisariacie.

(1.3) Policjanci przetrzepali mi kieszenie szukając dragów.

(1.4) Popatrz jak tamten ptak trzepie skrzydłami.

(1.5) Przestań to powtarzać albo cię trzepnę!

(1.6) Jasio trzepie pianę na masę do placekacka.

(1.7) Jasio znowu natrzepał mi za dużo pieprzu do zupy.

(1.8) Przestań tak trzepać rzęsami, na mnie to nie działa.

(2.1) Popatrz jak ten ptak trzepie się w zaroślach.

(2.2) Ty świntuchu, przestań trzepać się pod kołdrą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛpat͡ɕ, AS: ṭšepać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż., trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n.

wykrz. trzep

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) walić konia

Wiktionary

# trzepacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzem. włók. drewniane narzędzie do trzepania lnu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś, kto coś trzepie

(2.2) daw. rzem. wędrowny rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem lnu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepak m., trzepaczek m., trzepaczka ż., trzepanie n., wytrzepanie n., trzepaniec m., roztrzepaniec m., roztrzepywanie n., roztrzepanie n., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., utrzepywanie n., utrzepanie n., trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepot m., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., trzepanko n., trzepanka ż., trzeparka ż., przetrzepywanie n., przetrzepanie n., strzepywanie n., strzepanie n., strzepnięcie n., potrzepywanie n., potrzepanie n., trzepotliwość ż.

czas. otrzepywać, trzepać ndk., wytrzepać dk., roztrzepywać ndk., roztrzepać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., utrzepywać ndk., utrzepać dk., trzepotać ndk., zatrzepotać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., przeprzpywać ndk., przetrzepać dk., strzepywać ndk., strzepać dk., strzepnąć dk., potrzepywać ndk., porzepać dk.

przym. roztrzepany, trzepnięty, trzepaczkowy, trzepotliwy

przysł. trzepotliwie

Wiktionary

# trzepaczka

1. narzędzie służące do trzepania z kurzu;
2. narzędzie, zwykle druciane, używane w gospodarstwie domowym do ubijania białka jaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;

(1.2) narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;

Wiktionary

- trzepaczka do dywanów
- trzepaczka kuchenna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈpat͡ʃka, AS: ṭšepačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n., trzepacz m.

czas. otrzepywać, trzepać ndk., trzepnąć dk.

przym. trzepaczkowy

Wiktionary

# trzepaczkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzepaczką, dotyczący trzepaczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż.

Wiktionary

# trzepak

urządzenie służące do zawieszania rzeczy trzepanych z kurzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;

(1.2) gw-pl|Kresy. trzepaczka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. o człowieku szybko mówiącym lub roztrzepanym, zakręconym

Wiktionary

Trzepak – przyrząd lub urządzenie pomagające w zasadniczy sposób w trzepaniu dywanów, szczególnie popularne przed upowszechnieniem się odkurzaczy. Zbudowane jako usztywniona rama, najczęściej z rur stalowych, mocowana do podłoża na stałe lub do ściany za pomocą uchwytów umożliwiających obrót trzepaka na ścianę lub prostopadle do niej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anka jest na podwórku, robi fikołki na trzepaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛpak, AS: ṭšepak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż., trzepanie n., zatrzepanie n., trzepot m., trzepotanie n., zatrzepotanie n., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., wytrzepotanie n., trzepotliwość ż.

czas. trzepać ndk., zatrzepać dk., trzepotać ndk., zatrzepotać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., wytrzepotać dk.

przym. trzepotliwy, trzepakowy

przysł. trzepotliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. klopsztanga., reg. pozn. sztender.

Wiktionary

# trzepakowy

→ trzepak

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzepakiem, dotyczący trzepaka

Wiktionary

#### Patrz:

trzepak

#### Powiązane:

rzecz. trzepak m.

czas. otrzepywać

Wiktionary

# trzepalnia

część przędzalni bawełny, w której czyści się bawełnę w specjalnych maszynach

SJP.pl

# trzepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzepać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. trzepać ndk.

rzecz. trzepaczka ż., trzepak mos./mrz.

Wiktionary

# trzepietać

regionalnie: trzepotać

SJP.pl

# trzepla

trzepla zielona - gatunek ważki z rodziny gadziogłówkowatych

SJP.pl

# trzepnica

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzepnica – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Łęki Szlacheckie. Wieś zamieszkiwana jest przez około 430 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# trzepocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trzepot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepot m.

Wiktionary

# trzepot

1. szybkie ruchy czegoś na wietrze;
2. odgłos trzepotania;
3. mocne bicie serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepocik mrz., trzepacz mos./mrz.

czas. trzepotać ndk.

Wiktionary

# trzepotać

wykonywać czymś szybkie ruchy, często wydając charakterystyczny odgłos

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zatrzepotać)

(1.1) poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki

(1.2) poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer

(1.3) bić mocno (serce)

czasownik zwrotny niedokonany trzepotać się (dk. zatrzepotać się)

(2.1) poruszać się szybko, gwałtownie i chaotycznie, aby uwolnić się, wydostać się skądś

(2.2) poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer

(2.3) bić mocno (serce)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepot mrz., trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepacz mos./mrz.

czas. zatrzepotać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łopotać, machać, trzepać

(1.2) łopotać, trzepotać się

(1.3) łopotać, trzepotać się

(2.1) miotać się, szamotać się, trzepać się

Wiktionary

# trzepotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzepotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzepot m., zatrzepotanie n., trzepacz mos./mrz.

czas. trzepotać ndk., zatrzepotać dk.

Wiktionary

# trzepotka

skrzydło ptaka

SJP.pl

# trzepotliwy

trzepoczący się, migoczący; skłonny do trzepotania

SJP.pl

# trzepowo

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Trzepowo – część miasta i jednostka pomocnicza gminy Płock
- Trzepowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Pokrzywnica
- Trzepowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Przywidz

Wikipedia

# trzęś

1. poruszać czymś energicznie; potrząsać czymś, wprawiać coś w drżenie;
2. jechać nierówno, powodując podskakiwanie wiezionych ludzi lub przedmiotów; huśtać; rzucać;
3. potocznie: rządzić czymś despotycznie, mieć duży wpływ na coś

SJP.pl

# trzęsacz

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w północnej Polsce;

Wiktionary

4 miejscowości w Polsce:

- Trzęsacz – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Dobrcz
- Trzęsacz – osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
- Trzęsacz – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Pełczyce
- Trzęsacz – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Rewal

a także:

- Trzęsacz – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w gminie Stepnica, w pow. goleniowskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Trzęsaczu w powiecie gryfickim znajdują się ruiny kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛ̃w̃sat͡ʃ, AS: ṭšẽũ̯sač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzęsaczanin m., trzęsaczanka ż.

przym. trzęsacki

Wiktionary

# trzęsak

urządzenie w maszynie papierniczej do potrząsania sitem

SJP.pl

Tremella Pers. (trzęsak) – rodzaj grzybów z rodziny trzęsakowatych (Tremellaceae). W Europie występuje około 25 gatunków, w Polsce kilkanaście.

Wikipedia

# trzęsakowate

o cechach trzęsakowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

Trzęsakowate (Tremellaceae Fr.) – rodzina grzybów należąca do rzędu trzęsakowców (Tremellales).

Wikipedia

# trzęsakowaty

o cechach trzęsakowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# trzęsakowce

rząd grzybów z typu podstawczaków

SJP.pl

Trzęsakowce (Tremellales Fr.) – rząd grzybów należący do klasy Tremellomycetes.

Wikipedia

# trzęsakowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z typu podstawczaków

SJP.pl

# trzęsawiec

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. przest. strętwa

Wiktionary

# trzęsawisko

grząski grunt, podmokły teren, zwykle porośnięty szuwarami; bagno, mokradło, moczary, grzęzawisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podmokły i grząski teren, zwykle porośnięty szuwarami

(1.2) przen. niezwykle trudna do rozwiązania sytuacja

Wiktionary

Trzęsawisko – jedno z funkcjonujących w języku polskim określeń bagna. Źródłosłów wiąże się ze słowem „trząść”, co łączy się z tym, że oznacza ono teren łatwo zapadający się. Ze względu na możliwość ugrzęźnięcia, jego synonimem jest m.in. „grzęzawisko”, a jedną z podstawowych relacji semantycznych jest związek trzęsawiska z niebezpieczeństwem.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) bagno, grzęzawisko, mokradło, moczary

Wiktionary

# trzęsawka

1. ciężka choroba owiec i kóz; scrapie, cenuroza, kołowacizna;
2. potocznie: trzęsienie się; trzęsionka

SJP.pl

Trzęsawka (z ang. scrapie „ocierać się, drapać”; polskie nazwy: choroba kłusowa, kołowacizna) – pasażowalna encefalopatia gąbczasta owiec i kóz wywoływana przez priony, nieznany do niedawna patogen, wywołujący również podobną do trzęsawki chorobę u ludzi, zwaną kuru. Scrapie najprawdopodobniej nie może zostać przeniesiona bezpośrednio na człowieka, ale zaleca się unikanie kontaktu z tkankami i płynami ustrojowymi chorego zwierzęcia.

Wikipedia

# trzęsałka

dawniej: febra, malaria

SJP.pl

# trześcianka

Trześcianka (ros. Тростяница, białorus. Трасьцянка, w miejsc. gwarze Trościanka lub Tryścianka) – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Narew. Leży w dolinie rzek Rudnia i Małynka (prawe dopływy rzeki Narew), przy drodze wojewódzkiej nr 685, pomiędzy miejscowościami Żywkowo i Ancuty.

Wikipedia

# trzęsianka

dawniej: mieszanina siana i słomy, stanowiąca paszę dla bydła i koni

SJP.pl

# trzęsicowate

rodzina mchów z klasy prątników

SJP.pl

# trzęsidupa

potocznie: człowiek tchórzliwy; trzęsiportek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. tchórzliwy człowiek

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) wulg. tchórzliwa kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteśmy pod władzą mięczaków i trzęsidupów, którzy nie pozwalają chłopcom na normalny rozwój!

(2.1) Jaka z niej trzęsidupa!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛ̃w̃ɕiˈdupa, AS: ṭšẽũ̯śidupa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bojaźliwiec, strachajło, tchórz, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, cykor, zajęcze serce, człowiek małego ducha

Wiktionary

# trzęsidupka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. lub gwara. ornit. pliszka

Wiktionary

# trzęsidło

glon z rodziny trzęsidłowatych, o kulistej, galaretowatej plesze, występujący pospolicie w wodach słodkich i w miejscach wilgotnych; galaretnica

SJP.pl

Trzęsidło (Nostoc) – rodzaj kolonijnych sinic, należących do rzędu Nostocales.

Wikipedia

# trzęsidłowate

rodzina sinic tworzących skupienia o charakterze kolonii, występujących głównie w wodach słodkich i miejscach wilgotnych

SJP.pl

# trzęsidłowaty

o cechach trzęsidłowatych (rodzina sinic)

SJP.pl

# trzęsiec

rodzaj mchów z rodziny trzęsicowatych

SJP.pl

Trzęślik, trzęsiec (Timmia) – rodzaj mchów (prątników) z monotypowej rodziny – trzęślikowate Timmiaceae z rzędu trzęślikowce Timmiales z 4 lub 8 gatunkami (w zależności od ich ujęcia systematycznego). Rośliny te występują w Eurazji, Ameryce Północnej, w północnej Afryce, na Nowej Zelandii i Hawajach. W Polsce rosną trzy–cztery gatunki (różnica wynika z wyodrębniania trzęślika bawarskiego w randze osobnego gatunku lub podgatunku trzęślika meklemburskiego). Trzęślik meklemburski jest jedynym przedstawicielem rodzaju występującym w Polsce na nizinach. W górach rosną poza tym trzęślik norweski i austriacki. Są to mchy naskalne i torfowiskowe.

Wikipedia

# trzęsienie

1. poruszać czymś energicznie; potrząsać czymś, wprawiać coś w drżenie;
2. jechać nierówno, powodując podskakiwanie wiezionych ludzi lub przedmiotów; huśtać; rzucać;
3. potocznie: rządzić czymś despotycznie, mieć duży wpływ na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trząść.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. otrząsnąć, otrząsać, trząść ndk.

rzecz. trzęsionka ż.

Wiktionary

# trzęsigłowa

(r. męski) dawniej: mężczyzna zawracający komuś głowę, niedający komuś spokoju

SJP.pl

# trzęsiogon

gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny garncarzowatych, np. trzęsiogon ciemny

SJP.pl

# trzęsiogonek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. lub gwara. ornit. pliszka

Wiktionary

# trzęsionka

potocznie: trzęsienie się; trzęsawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. trzęsienie się – z zimna, strachu lub podczas jazdy po wybojach

(1.2) poznań. kulin. galareta mięsna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzęsienie m., otrzęsiny m., wytrząsanie n., wytrząśnięcie n., trzęsawka ż.

czas. trząść ndk., wytrząsać ndk., wytrząść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) galareta, zimne nóżki, auszpik; reg. pozn. galart.

Wiktionary

# trzęsiportek

potocznie: człowiek tchórzliwy; trzęsidupa

SJP.pl

# trzęślica

trwała trawa gęstokępkowa, rosnąca na ubogich łąkach i torfowiskach

SJP.pl

Trzęślica (Molinia Schrank) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Należą do niego dwa gatunki. Występują one niemal w całej Europie, w zachodniej Azji (Kazachstan, Kaukaz, Azja Mniejsza i Bliski Wschód), w północno-zachodniej Afryce oraz w Etiopii. Oba gatunki z tego rodzaju występują także w Polsce.

Wikipedia

# trześń

Miejscowości w Polsce i ich części

- Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
- Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Mielec
- Trześń – wieś w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
- Trześń – część miasta Sandomierz, w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie miasto Sandomierz

Wikipedia

# trześnia

regionalnie: czereśnia

SJP.pl

Trześnia (do 31.12.2012 Trześnie) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Strzelin.

Wikipedia

# trześniewski

nazwisko

SJP.pl

Trześniewski:

- Elżbieta Trześniewska
- Franciszek Trześniewski
- Jarosław Trześniewski-Kwiecień

Wikipedia

# trześniów

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Trześniów – część miasta Lublin
- Trześniów – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Ośno Lubuskie
- Trześniów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów

Wikipedia

# trześniówka

Trześniówka – rzeka, prawostronny dopływ Wisły, o długości 56,26 km i powierzchni dorzecza 569,6 km².

Źródła rzeki znajdują się na Płaskowyżu Kolbuszowskim, na północny zachód od Cmolasu. W górnym biegu (do ujścia Kozieńca) płynie pod nazwą Jamnica. Trześniówka uchodzi do Wisły na 272. jej kilometrze, w okolicy Sandomierza. Jej dopływami są Smarkata, Koniecpólka, Kaczówka, Mokrzyszówka, Żupawka, Dąbrówka.

Wikipedia

# trześniowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Paweł Trześniowski – polski dziennikarz i scenarzysta
- Roman Trześniowski – polski teoretyk wychowania fizycznego, pedagog
- Zdzisław Trześniowski – polski wojskowy
- Zbigniew Trześniowski – polski pisarz, folklorysta i regionalista

Wikipedia

# trzeszcz

w gwarze łowieckiej: oczy zająca

SJP.pl

# trzeszczący

→ trzeszczeć

SJP.pl

#### Patrz:

trzeszczeć

# trzeszczański

przymiotnik od: Trzeszczany

SJP.pl

# trzeszczany

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeszczany Pierwsze (po roku 1999 Trzeszczany) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Trzeszczany.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wikipedia

# trzeszczeć

wydawać ostry, skrzypiący dźwięk, najczęściej przy pękaniu, rozrywaniu czegoś, tarciu; skrzypieć, chrzęścić

SJP.pl

czasownik

(1.1) wydawać odgłos przypominający trzask lub skrzypienie

(1.2) pot. nudzić mówieniem, marudzić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeszczenie n.

Wiktionary

# trzeszczenia

wydawać ostry, skrzypiący dźwięk, najczęściej przy pękaniu, rozrywaniu czegoś, tarciu; skrzypieć, chrzęścić

SJP.pl

Szmer oddechowy, szmery oddechowe (ang. respiratory sounds) – zjawisko akustyczne stwierdzane podczas osłuchiwania pacjenta, słyszalne nad płucami podczas wdechu i wydechu. Szmer jest składową akustycznych zjawisk powstających podczas przepływu powietrza przez poszczególne elementy układu oddechowego - tchawicę, oskrzela, oskrzeliki oraz pęcherzyki płucne. Osłuchiwanie płuc pozwala na wstępną diagnozę zaburzeń i chorób układu oddechowego.

Wikipedia

# trzeszczenie

wydawać ostry, skrzypiący dźwięk, najczęściej przy pękaniu, rozrywaniu czegoś, tarciu; skrzypieć, chrzęścić

SJP.pl

# trzeszczka

drobna, okrągława kostka włączona w końce ścięgien mięśni w sąsiedztwie stawów, powstająca na skutek miejscowego kostnienia ścięgien, kość trzeszczkowa; kość heterotopowa

SJP.pl

Wikipedia

# trzeszczkowski

nazwisko

SJP.pl

# trzeszczok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poznań. małe, nieznośne, płaczliwe i krzykliwe dziecko

Wiktionary

# trzeszczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeszczyn (do 1945 niem. Trestin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police przy granicy miasta Police. Miejscowość jest usytuowana na Równinie Polickiej na skraju Puszczy Wkrzańskiej. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 114.

Wikipedia

# trzeszkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeszkowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim, w gminie Mełgiew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Mełgiew. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 280 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wita w Mełgwi.

Wikipedia

# trzeszyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzeszyn – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Karnice.

Według danych w 2011 roku wieś miała 142 mieszkańców.

W latach 1946–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# trzęsło

1. poruszać czymś energicznie; potrząsać czymś, wprawiać coś w drżenie;
2. jechać nierówno, powodując podskakiwanie wiezionych ludzi lub przedmiotów; huśtać; rzucać;
3. potocznie: rządzić czymś despotycznie, mieć duży wpływ na coś

SJP.pl

# trzetrzelewski

nazwisko

SJP.pl

# trzewa

trzewia

SJP.pl

# trzewia

wnętrzności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) narządy wewnętrzne jamy brzusznej człowieka lub zwierzęcia

Wiktionary

Trzewia, trzewa, potocznie wnętrzności (łac. viscera, gr. splanchnon) – narządy wewnętrzne zwierząt (w tym i człowieka), znajdujące się w jamach ciała. Należą do tej grupy narządy klatki piersiowej i jamy brzusznej.

Trzewia występuje także u mięczaków jako narządy wewnętrzne, znajdujące się w worku trzewiowym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲja, AS: ṭševʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzewiowiec m.

przym. trzewiowy, trzewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wnętrzności

Wiktionary

# trzewiczek

1. zdrobnienie od: trzewik;
2. roślina z rodziny storczykowatych o dużych kwiatach kształtem przypominających trzewiczek, hodowana jako roślina ozdobna; obuwik

SJP.pl

Trzewiczek – dawna osada, obecnie część miasta Sławków województwie śląskim, w powiecie będzińskim.

Miejscowość położona jest w Sławkowie na granicy z Dąbrową Górniczą. Od zachodu graniczy z jej dzielnicą Rudną, a od wschodu z częścią Sławkowa - Ciołkowizną. Od południa graniczy z bazą przeładunku rud. Stanowi część ulicy Jodłowej. Znajduje się blisko stacji kolejowej Dąbrowa Górnicza Wschodnia.

Wikipedia

# trzewiczkowaty

przypominający trzewiczek, podobny do trzewiczka

SJP.pl

# trzewiczyna

marny, podniszczony trzewik

SJP.pl

# trzewik

but z cholewką sznurowany do kostki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;

Wiktionary

- obuwie
  - Trzewiki (obuwie)
  - obuwie ochronne
- Trzewik – ochronna nakładka
  - Trzewik – ochronna nakładka na kolbę do amortyzacji odrzutu broni
  - Trzewik – element pochwy miecza
- Trzewik – część zbroi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miała na nogach czerwone trzewiki z klamrami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲik, AS: ṭševʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. trzewiczek mrz.

przym. trzewikowy, trzewiczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|strzewik.

Wiktionary

# trzewiki

but z cholewką sznurowany do kostki

SJP.pl

# trzewikodziób

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Balaeniceps rex|ref=tak., duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

Wiktionary

Trzewikodziób (Balaeniceps rex) – gatunek dużego ptaka z rodziny trzewikodziobów (Balaenicipitidae), będący jej jedynym przedstawicielem. Występuje od Sudanu Południowego i południowo-zachodniej Etiopii przez Ugandę po południowo-wschodnią Demokratyczną Republikę Konga i północną Zambię. Poza sezonem lęgowym nieregularnie odwiedza Republikę Środkowoafrykańską. Narażony na wyginięcie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛvʲiˈkɔd͡ʑup, AS: ṭševʹikoʒ́up

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) butodziób

Wiktionary

# trzewioczaszka

część trzewiowa czaszki stanowiąca rusztowanie dla początkowych odcinków układu oddechowego i pokarmowego

SJP.pl

Trzewioczaszka – część twarzowa (brzuszna) czaszki kręgowców, otaczająca jamę gębową i gardziel. Jest zbudowana z chrząstek i kości. Tworzy aparat chwytny, stanowi rusztowanie dla początkowych odcinków układu oddechowego oraz pokarmowego, a także skrzeli (u kręgowców wodnych) oraz innych narządów (u kręgowców lądowych). W toku ewolucji następuje coraz ściślejsze połączenie kości trzewioczaszki oraz zmniejszanie ich liczby.

Wikipedia

# trzewny

tyczący się trzewi

SJP.pl

# trzeźwa

1. realistyczny, jasny
2. świadomy, nie znajdujący się pod wpływem środków odurzających lub alkoholu

SJP.pl

# trzeźwiący

w medycynie: środki, leki, krople, sole trzeźwiące - środki przywracające przytomność omdlałej osobie

SJP.pl

# trzeźwić

doprowadzać do przytomności; cucić

SJP.pl

# trzeźwieć

stawać się trzeźwym, wychodzić z zamroczenia alkoholowego lub snu

SJP.pl

# trzeźwiej

stopień wyższy od przysłówka: trzeźwo

SJP.pl

# trzeźwiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: trzeźwy; bardziej trzeźwy

SJP.pl

# trzeźwiusieńki

zdrobnienie od: trzeźwy; trzeźwiutki, trzeźwiuteńki

SJP.pl

# trzeźwiuteńki

zdrobnienie od: trzeźwy; trzeźwiutki, trzeźwiusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: trzeźwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛʑvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: ṭšeźvʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

# trzeźwiutki

zdrobnienie od: trzeźwy; trzeźwiuteńki, trzeźwiusieńki

SJP.pl

# trzeźwo

przysłówek sposobu

(1.1) nie będąc pod wpływem alkoholu

(1.2) przen. mając jasny umysł, myśląc z rozsądkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Od sędziego wymaga się czterech rzeczy: aby słuchał grzecznie, odpowiadał mądrze, rozważał sprawę trzeźwo i decydował bezstronnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeźwość ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n., wytrzeźwiałka ż.

czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

przym. trzeźwy, trzeźwiutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rzeczowo, rozsądnie, rozumnie

Wiktionary

# trzeźwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niezmroczenie alkoholem

(1.2) cecha tego, co jest trzeźwe, rozsądne, rzeczowe; cecha tego, kto jest trzeźwy, rozsądny, rzeczowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wytrzeźwienie n., otrzeźwienie n.

czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

przym. trzeźwy

przysł. trzeźwo

Wiktionary

# trzeźwościowy

→ trzeźwość

SJP.pl

#### Patrz:

trzeźwość

# trzeźwy

1. realistyczny, jasny
2. świadomy, nie znajdujący się pod wpływem środków odurzających lub alkoholu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niepijany

(1.2) przytomny, rozbudzony

(1.3) kierujący się rozumem, rozsądkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wrócił do domu zupełnie trzeźwy.

(1.2) Budził się zawsze trzeźwy i wesoły.

(1.3) Miał trzeźwy umysł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛʑvɨ, AS: ṭšeźvy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeźwość ż., trzeźwa ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n.

czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

przysł. trzeźwo

Wiktionary

# trzi

liczebnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. trzy

Wiktionary

# trzmiel

duży owad, większy od pszczoły, żyjący w roju, żywiący się nektarem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Bombus|Latreille|ref=tak., owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

Wiktionary

Trzmiel – zwyczajowa nazwa dużej, krępej i gęsto owłosionej pszczoły o czarnym ubarwieniu, zwykle z szerokimi, poprzecznymi, żółtymi lub pomarańczowymi pasami. W mowie potocznej często błędnie nazywany bąkiem. W literaturze polskiej nazwą „trzmiel” określane są społeczne pszczoły z rodzaju Bombus.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kwitły i pachniały młode lipy – rozlegał się wszędzie melodyjny gwar pszczół, trzmieli, os, nieprzerwany krzyk kosów i pogwizdywanie wilg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃmʲjɛl, AS: ṭšmʹi ̯el

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzmielec mzw., trzmielica ż., trzmielina ż.

przym. trzmieli

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. bąk

Wiktionary

# trzmielec

błonkówka z rodziny pszczołowatych

SJP.pl

Trzmielec, brzmik (Psithyrus) – podrodzaj dużych, krępych pszczół zaliczanych do rodzaju Bombus, pasożytujących na społecznościach innych gatunków swojego rodzaju. Z powodu odmiennej biologii i morfologii dawniej były klasyfikowane w randze odrębnego rodzaju.

Wikipedia

# trzmielewski

nazwisko

SJP.pl

# trzmieli

duży owad, większy od pszczoły, żyjący w roju, żywiący się nektarem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla trzmiela; dotyczący, odnoszący się do trzmiela, wyprodukowany przez trzmiele

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃmʲjɛlʲi, AS: ṭšmʹi ̯elʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzmiel

Wiktionary

# trzmielina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Euonymus|L.|ref=tak., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;

Wiktionary

Trzmielina (Euonymus L.) – rodzaj krzewów z rodziny dławiszowatych. Obejmuje 140 gatunków. Rośliny te występują w strefie umiarkowanej półkuli północnej – w Ameryce Północnej, Europie, północno-zachodniej Afryce i w Azji, schodząc do strefy międzyzwrotnikowej w Ameryce Centralnej (na południu do Kostaryki), w południowo-wschodniej Azji sięgając do Nowej Gwinei i Queensland w Australii oraz na Madagaskarze (tamtejsze rośliny bywają wyodrębniane jako Astrocassine). Największe zróżnicowanie osiągają w Chinach, gdzie rośnie 90 gatunków, w tym 50 to endemity. W Europie występują naturalnie cztery gatunki. W Polsce dziko rosną dwa gatunki – trzmielina pospolita E. europaea i trzmielina brodawkowata E. verrucosa. Rośliny te występują w lasach i zaroślach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trzmiel mzw.

Wiktionary

# trzmielinowate

rodzina drzew, krzewów i pnączy (rzadziej roślin zielnych) z klasy roślin dwuliściennych, występujących głównie w umiarkowanej strefie półkuli północnej

SJP.pl

# trzmielinowaty

o cechach trzmielinowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# trzmielojad

ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych, żywiący się głównie trzmielami, osami i pszczołami (stąd jego nazwa), żyjący w Eurazji i w południowej Afryce; pszczołojad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Pernis apivorus|ref=tak., drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

Wiktionary

Trzmielojad (zwyczajny), pszczołojad (Pernis apivorus) – gatunek dużego, wędrownego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Nie wyróżnia się podgatunków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ṭʃmʲjɛˈlɔjat, AS: ṭšmʹi ̯eloi ̯at

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pszczołojad

Wiktionary

# trzmielów

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzmielów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Chocianów.

Wikipedia

# trzmielowiec

ślipień trzmielowiec - muchówka z rodziny wyślepkowatych

SJP.pl

# trzmielówka

rodzaj muchówki z rodziny bzygowatych; Volucella

SJP.pl

# trznadel

ptak z rodziny ziarnojadów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

Wiktionary

ptaki z podrodziny

- trznadle
- Trznadel białogłowy
- Trznadel czarnogłowy
- Trznadel czubaty
- Trznadel Jankowskiego
- Trznadel złotawy
- Trznadel zwyczajny

osoby o nazwisku Trznadel

- Antoni Trznadel (1857–1908) – teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
- Jacek Trznadel (ur. 1930) – pisarz, poeta, krytyk literacki i publicysta
- Jan Trznadel (1866–1920) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii
- Józef Trznadel (1883–1944) – polski urzędnik samorządowy
- Kazimierz Trznadel (1926–2016) – polski lekarz i wojskowy
- Stanisław Trznadel (1889–1970) − polski lekarz

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃnadɛl, AS: ṭšnadel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. trznadelek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sternal, sternadel, styrnadel.

Wiktionary

# trznadelek

mały ptak z rodziny trznadli

SJP.pl

Trznadelek (Schoeniclus pusillus) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny trznadli (Emberizidae), występujący w Eurazji. W Polsce obserwowany sporadycznie. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

# trznadlowate

o cechach trznadlowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Trznadle, trznadlowate (Emberizidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). Obejmuje ponad 40 gatunków. Są to małe lub średnie ptaki, odżywiające się przeważnie owadami bądź ziarnami. Zamieszkują Eurazję i Afrykę.

Wikipedia

# trznadlowaty

o cechach trznadlowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# trzniać

potocznie: lekceważyć kogoś lub coś; czniać

SJP.pl

# trzoda

grupa zwierząt, zwłaszcza domowych, np. bydła, owiec, kóz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. gromada zwierząt hodowlanych

(1.2) książk. przen. lud, wierni

Wiktionary

- Trzoda chlewna
- Trzoda Geriona

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Całą swoją trzodę trzymam w oborze.

(1.1) Na zawsze opuszczone jego miasta / będą pastwiskiem dla trzód, / które się tam pokładą, / i nikt ich nie spłoszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɔda, AS: ṭšoda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. trzodka ż., trzódka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) stado

Wiktionary

# trzódka

zdrobnienie od: trzoda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: trzoda

(1.2) żart. niewielka grupa zwierząt hodowlanych

(1.3) przen. wspólnota wiernych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pasterz poprowadził swą małą trzódkę na śródleśną łąkę.

(1.3) Nie bój się, mała trzódko, gdyż spodobało się Ojcu waszemu dać wam królestwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzoda ż., trzodka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) stadko

Wiktionary

# trzon

główna, zasadnicza, podstawowa część

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu

(1.2) rękojeść, trzonek

(1.3) archit. układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną

(1.4) mikol. część grzyba, na której opiera się jego kapelusz

(1.6) techn. środkowa część pieca piekarskiego

(1.9) daw. techn. piec kuchenny

(1.14) archit. część kolumny pomiędzy bazą a głowicą;

Wiktionary

Trzon – najważniejsza część kolumny. Ustawiano go na bazie albo bezpośrednio na stylobacie (np. w porządku doryckim). Na szczycie trzonu znajdowała się głowica (kapitel), która łączyła go z belkowaniem. W architekturze klasycznej trzon miał kształt walca o powierzchni gładkiej lub zdobionej kanelurami. Architektura baroku spopularyzowała kolumny o trzonach tordowanych (skręconych wzdłuż linii śrubowej) lub w formie wiązki skręconej z 2-4 prętów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badania doświadczalne stanowiły trzon jego pracy magisterskiej.

(1.3) Wewnątrz trzonu budynku znajdują się szyby windowe i klatki schodowe oraz szachty instalacyjne.

(1.4) Trzony tych grzybów są obrzydliwe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɔ̃n, AS: ṭšõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzonowiec m., trzonolinowiec m., trzonkowiwec m.

:: zdrobn. trzonek m.

przym. trzonowy, trzonkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rdzeń

Wiktionary

# trzoneczek

1. szypułka liścia lub owocu;
2. zdrobnienie od: trzonek

SJP.pl

# trzoneczkowy

kisielnica trzoneczkowa - gatunek grzybów z rodziny uszakowatych

SJP.pl

# trzonek

uchwyt jakiegoś narzędzia; rękojeść, rączka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia

Wiktionary

- rękojeść, uchwyt, rączka;
  - trzonek noża – środkowa część noża tokarskiego, strugarskiego lub dłutowniczego zakończona ostrzem;
  - trzonek zaworu (trzpień zaworu, wrzeciono zaworu) – walcowa część zaworu (typu grzybkowego), na której końcu znajduje się grzybek zaworu;
  - trzonek lampy – część lampy służąca do umocowania jej w oprawce i do połączenia z obwodem zasilającym. Zależnie od rodzaju połączenia rozróżnia się trzonki:
    - bagnetowe,
    - gwintowe (edisonowskie);

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Nóż lepiej wziąć za trzonek niż za ostrze.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ˈṭʃɔ̃nɛk, AS: ṭšõnek

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. trzon m., trzonowiec mrz./mzw.

    przym. trzonowy

    Wiktionary

# trzonicokształtne

rząd ryb mięśniopłetwych; celakantokształtne, latimeriokształtne, trzonopłetwokształtne

SJP.pl

Celakantokształtne, latimeriokształtne, trzonicokształtne, trzonopłetwokształtne (Coelacanthiformes) – rząd ryb mięśniopłetwych (Sarcopterygii), obejmujący liczne gatunki znane ze śladów kopalnych, w tym dwa, które przetrwały do czasów współczesnych. Charakteryzują się dyficerkalną płetwą ogonową, złożoną z 3 płatów (jeden na końcu płetwy i dwa symetrycznie rozłożone), obecnością zewnętrznych nozdrzy (brak nozdrzy tylnych). Przednia płetwa grzbietowa położona przed środkiem korpusu.

Wikipedia

# trzonkooczne

rząd ślimaków płucodysznych

SJP.pl

Trzonkooczne (Stylommatophora) – klad ślimaków płucodysznych (Pulmonata), w randze rzędu, obejmujący około 30 tys. gatunków grupowanych w kilkudziesięciu rodzinach, o kosmopolitycznym rozmieszczeniu. Oczy trzonkoocznych osadzone są na szczycie drugiej pary czułków. Czułki pierwszej pary są zredukowane, trudne do zaobserwowania. Ślimaki lądowe, nieliczne ziemnowodne, o muszlach różnych kształtów, czasem o muszli małej i przykrytej płaszczem (ślinikowate i pomrowcowate), zredukowanej do małej tarczki (Testacellidae) bądź wykształconej normalnie (np. ślimakowate).

Wikipedia

# trzonkówka

przedstawiciel podrzędu owadów z rzędu błonkówek; stylikowiec, stylikówka

SJP.pl

# trzonkówki

podrząd owadów z rzędu błonkówek; stylikowce, stylikówki

SJP.pl

Trzonkówki, zwane również stylikowcami, stylikówkami lub stylikoodwłokimi (Apocrita) – podrząd owadów z rzędu błonkówek.

Wikipedia

# trzonkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzonkiem, dotyczący trzonka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzonek m., trzon mrz.

Wiktionary

# trzonolinowiec

budynek o konstrukcji wiszącej, mający szkielet o kwadratowej podstawie, wsparty na betonowym trzonie biegnącym przez środek; trzonowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. budynek, którego konstrukcja oparta jest o żelbetowy trzon nośny i podwieszane na linach stropy;

Wiktionary

Trzonolinowiec (budynek trzonowo-cięgnowy) – wielokondygnacyjny szkieletowy budynek przeznaczony do przebywania w nim ludzi (biura, mieszkania).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trzon mrz.

Wiktionary

# trzonopłetwe

podgromada ryb kostnoszkieletowych, obejmująca formy kopalne żyjące od początku dewonu do triasu w wodach śródlądowych, z jednym tylko żyjącym współcześnie gatunkiem - latimerią; cechują się parzystymi płetwami brzusznymi i piersiowymi, osadzonymi na długich i silnie umięśnionych trzonach (stąd nazwa)

SJP.pl

Trzonopłetwe (Crossopterygii) – drapieżne ryby kostnoszkieletowe o płetwach osadzonych na długich trzonach o strukturze pięciopalczastej. W zapisie kopalnym są znane od dolnego dewonu (około 400 mln lat temu).

Występowały w wodach morskich i w zbiornikach słodkowodnych. Osiągały około 1,5 m długości. Do czasów współczesnych przetrwały jedynie latimeria.

Wikipedia

# trzonopłetwokształtne

rząd ryb mięśniopłetwych; celakantokształtne, latimeriokształtne, trzonicokształtne

SJP.pl

# trzonopłetwy

o cechach trzonopłetwych (podgromada ryb)

SJP.pl

# trzonowiec

1. rodzaj zęba u ssaków; ząb trzonowy;
2. budynek o konstrukcji wiszącej, mający szkielet o kwadratowej podstawie, wsparty na betonowym trzonie biegnącym przez środek; trzonolinowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

Wiktionary

Zęby trzonowe (łac. dentes molares) – rodzaj zębów występujących u ssaków, w tym człowieka – w uzębieniu stałym.

Położone są najbardziej z tyłu ze wszystkich zębów jamy ustnej i służą do rozcierania pokarmu. Górne i dolne zęby trzonowe różnią się znacznie. Posiadają 2 lub 3 korzenie i wiele guzków. Ostatni trzonowiec, często niewystępujący i bardzo zmienny, to tzw. ząb mądrości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. trzon mrz., trzonek m., przedtrzonowiec m.

przym. trzonowy

Wiktionary

# trzonowy

1. związany z trzonem, pochodzący od trzonu;
2. określenie rodzaju zębów stałych znajdujących się najbardziej z tyłu jamy ustnej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z trzonem, dotyczący trzonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzon m., trzonek mrz., trzonowiec mzw./mrz.

Wiktionary

# trzop

gwarowo: stary garnek gliniany

SJP.pl

# trzos

1. w dawnej Polsce od XVI wieku: skórzany lub wełniany pas z kieszeniami na pieniądze;
2. woreczek na pieniądze; trzosik, sakwa, sakiewka, kiesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pas z kieszeniami na pieniądze

(1.2) książk. posiadany majątek

Wiktionary

- trzos – pas góralski,
- trzos – woreczek na pieniądze (sakiewka)

Osoby noszące nazwisko Trzos

- Andrzej Trzos-Rastawiecki (1933–2019), reżyser i scenarzysta
- Henryk Trzos (1885–1954), podpułkownik Wojska Polskiego.
- Michał Trzos (1879–1908), bojowiec Polskiej Partii Socjalistycznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie zdobywajcie złota ani srebra, ani miedzi do swych trzosów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɔs, AS: ṭšos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzosik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sakwa, kiesa, kabza, kaleta

Wiktionary

# trzosik

woreczek na pieniądze; trzos, sakwa, sakiewka, kiesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od trzos

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie trzos, lecz tylko mały trzosik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzos m.

Wiktionary

# trzósło

część pługa w kształcie noża do odcinania skiby w płaszczyźnie pionowej

SJP.pl

# trzpień

1. walec, kolec służący do osadzania czegoś
2. część zamku, na który wkłada się klucz mający okrągły otwór na końcu
3. centralna część jakiegoś przedmiotu; oś, rdzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metalowy walec, na który można mocować różne rzeczy

Wiktionary

# trzpiennik

owad błonkoskrzydły z rodziny trzpienników

SJP.pl

# trzpiennikowate

1. zgłębiec trzpiennikowaty - owad z rodziny gąsienicznikowatych; zgłębiec trzpiennikowiec;
2. o cechach trzpiennikowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

Trzpiennikowate (Siricidae) – rodzina owadów z rzędu błonkoskrzydłych. Trzpiennikowate mają wydłużone, walcowate ciało. Na końcu odwłoka samicy krótkie pokładełko. Larwy trzpiennikowatych żerują w martwym drewnie.

Wikipedia

# trzpiennikowaty

1. zgłębiec trzpiennikowaty - owad z rodziny gąsienicznikowatych; zgłębiec trzpiennikowiec;
2. o cechach trzpiennikowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# trzpiennikowiec

zgłębiec trzpiennikowiec - owad z rodziny gąsienicznikowatych; zgłębiec trzpiennikowaty

SJP.pl

# trzpiot

człowiek lekkomyślny, roztrzepany, beztroski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś roztrzepany i lekkomyślny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam Adama za trzpiota, któremu pstro w głowie.

(1.1) Dwa te trzpioty wpadły do pokoju Ryszarda, który siedział u komina i spoglądał na niebo gwiazdami usiane.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzpioteczka ż., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpiotek m.

:: fż. trzpiotka ż.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fircyk, lekkoduch, letkiewicz, szałaput, świszczypała, pędziwiatr, paliwoda, pustak, szaławiła, wartogłów, wietrznik, szałaputa

Wiktionary

# trzpiotek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. zdrobn. od: trzpiot

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: trzpiotka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam Adasia za trzpiotka, któremu pstro w głowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzpiot mos., trzpiotka ż., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: fż. trzpioteczka ż.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

# trzpiotka

kobieta lekkomyślna, roztrzepana, wesoła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, dziewczyna roztrzepana i lekkomyślna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chciałam jednak, Aniu, aby mię uważał za trzpiotkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzpiotek m., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpioteczka ż.

:: fm. trzpiot mos.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

# trzpiotowaty

1. nieco beztroski, roztrzepany, lekkomyślny;
2. świadczący o czyjejś beztrosce, lekkomyślności

SJP.pl

# trzpiotowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. lekkomyślny, niefrasobliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babka Anzelma uważała go za lekkoducha, często komentowała jego trzpiotowski styl życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzpiot mos., trzpiotka ż., trzpioteczka ż., trzpiotek m., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

czas. trzpiotować ndk.

przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy

przysł. trzpiotowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) beztroski

Wiktionary

# trzustka

duży gruczoł trawienny i dokrewny, wytwarzający enzymy ułatwiające trawienie oraz insulinę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeciętna masa trzustki wynosi od 70 do 100 gramów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃustka, AS: ṭšustka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzustkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. trzustkowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pancreas

* arabski: (1.1) بنكرياس m. (bankiryās)

* asturyjski: (1.1) páncrees m.

* azerski: (1.1) mədəaltı vəzi

* baskijski: (1.1) pankrea

* białoruski: (1.1) падстраўнікавая залоза ż.

* bułgarski: (1.1) панкреас m., задстомашна жлеза ż.

* chiński standardowy: (1.1) ptrad|胰臟. / pupr|胰脏. (yízàng)

* chorwacki: (1.1) gušterača ż., pankreas m., rzad. želudnjača ż.

* czeski: (1.1) slinivka břišní ż., slinivka ż., pankreas m.

* duński: (1.1) bugspytkirtel w., pankreas w.

* esperanto: (1.1) pankreato

* estoński: (1.1) kõhunääre, pankreas

* fiński: (1.1) haima

* francuski: (1.1) pancréas m.

* galicyjski: (1.1) páncreas m.

* gudźarati: (1.1) સ્વાદુપિંડ m. (svādupiṇḍa)

* hebrajski: (1.1) לבלב m. (lavlav)

* hindi: (1.1) अग्न्याशय m. (agnyāśay)

* hiszpański: (1.1) páncreas m.

* ido: (1.1) pankreato

* indonezyjski: (1.1) kelenjar ludah perut, pankreas

* interlingua: (1.1) pancreas

* irlandzki: (1.1) paincréas m.

* islandzki: (1.1) bris n., briskirtill m.

* jakucki: (1.1) ноор (noor)

* japoński: (1.1) 膵臓 (すいぞう, suizō)

* jidysz: (1.1) פאנקרעאס n.

* kałmucki: (1.1) нөр (nör)

* kaszubski: (1.1) trzustka ż.

* kataloński: (1.1) pàncrees m.

* kazachski: (1.1) ұйқы безі / uyqı bezi

* khmerski: (1.1) លំពែង (lumpɛɛŋ)

* koreański: (1.1) 췌장 (chwejang)

* laotański: (1.1) ຕັບອ່ອນ (tap ʼǭn)

* litewski: (1.1) kasa ż.

* luksemburski: (1.1) Bauchspaicheldrüs ż., Pankreas m.

* łaciński: (1.1) pancreas ż.

* łotewski: (1.1) aizkuņģa dziedzeris m.

* macedoński: (1.1) панкреас m. (pankreas)

* malajski: (1.1) pankreas

* maltański: (1.1) frixa ż., pankreas m.

* nawaho: (1.1) alohkʼeʼ

* niderlandzki: (1.1) alvleesklier ż./m., pancreas n./m.

* niemiecki: (1.1) Bauchspeicheldrüse ż., Pankreas n.

* norweski (bokmål): (1.1) bukspyttkjertel m.

* norweski (nynorsk): (1.1) bukspyttkjertel m.

* norweski (riksmål): (1.1) bukspyttkjertel m.

* nowogrecki: (1.1) πάγκρεας n. (págkreas)

* plautdietsch: (1.1) Pluz ż.

* portugalski: (1.1) pâncreas m.

* rosyjski: (1.1) поджелудочная железа ż.

* rumuński: (1.1) pancreas n.

* serbski: (1.1) гуштерача (gušterača) ż.

* slovio: (1.1) podzxeludokju zxleza (поджелудокйу жлеза)

* słowacki: (1.1) podžalúdková žľaza ż.

* słoweński: (1.1) trebušna slinavka ż., pankreas m.

* starogrecki: (1.1) πάγκρεας n. (pánkreas)

* szwedzki: (1.1) bukspottkörtel w.

* tagalski: (1.1) lapay

* tajski: (1.1) ตับอ่อน (dtàp-ɔ̀ɔn)

* turecki: (1.1) pankreas

* ukraiński: (1.1) підшлункова залоза ż. (pidšlunkova zaloza)

* volapük: (1.1) pankreat

* węgierski: (1.1) hasnyálmirigy

* wietnamski: (1.1) tụy

* włoski: (1.1) pancreas m.

źródła.

== trzustka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) trzustka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# trzustkowy

przymiotnik

(1.1) anat. związany z trzustką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzustka ż.

Wiktionary

# trzy

liczebnik główny oznaczający liczbę 3

SJP.pl

liczebnik główny (porządkowy: trzeci • zbiorowy: troje)

(1.1) liczba 3

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) cyfra 3

Wiktionary

3 (trzy) – liczba naturalna następująca po 2 i poprzedzająca 4. 3 jest też cyfrą wykorzystywaną do zapisu liczb w różnych systemach liczbowych, np. w ósemkowym, dziesiętnym i szesnastkowym.3 jest jedyną liczbą, która jest sumą liczb naturalnych mniejszych od niej tzn. 1+2=3

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy stole stoją trzy krzesła. Na tych krzesłach siedzi trzech panów (= siedzą trzej panowie).

(1.1) Na jeziorze pływają trzy kaczki. Nakarmimy te trzy kaczki?

(2.1) Wykaligrafowałem na okładce ozdobne trzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ, AS: ṭšy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzeci mos./mrz., trojak mrz., trójka ż., trójeczka ż., trójca ż., trojaczek m., potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., Trjan m., Trojak m., trójniak m., trójnik m., troistość ż., trojakość ż., potrójność ż.

czas. troić się, potrajać, potroić, roztroić, roztrajać

przym. potrójny, trojaki, troisty, trzeci

przysł. potrójnie, trojako, troiście

licz. troje, trzeci, trojaki

temsłow. trój-, trzecio-, trzy-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapis arabski: 3; zapis rzymski: III

Wiktionary

# trzy-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających całość składającą się z trzech części

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. trzy

rzecz. trzy n., trojak mrz.

Wiktionary

# trzyabonentowy

dotyczący trzech abonentów

SJP.pl

# trzyaktówka

sztuka teatralna lub inny utwór sceniczny składający się z trzech aktów

SJP.pl

# trzyaktowy

o utworze scenicznym: mający trzy akty; trójaktowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liter. teatr. składający się z trzech aktów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzyaktówka ż.

Wiktionary

# trzyarkuszowy

składający się z trzech arkuszy, wydrukowany na trzech arkuszach itp.

SJP.pl

# trzyarowy

mający powierzchnię trzech arów

SJP.pl

# trzybarwny

mający trzy barwy (kolory); trójbarwny; trójkolorowy

SJP.pl

# trzybiegowy

trójbiegowy;
1. o mechanizmie napędowym: mający trzy biegi;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o trzech biegach

SJP.pl

# trzybiegunowy

mający trzy bieguny, np. przełącznik trzybiegunowy

SJP.pl

# trzybitowy

1. zawierający trzy bity;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości trzech bitów

SJP.pl

# trzybramkowy

charakteryzujący się strzeleniem trzech bramek

SJP.pl

# trzybrygadowy

składający się z trzech brygad

SJP.pl

# trzycalowy

mający długość trzech cali

SJP.pl

# trzycatek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. przysiółek wsi Jaworzynka, w gminie Istebna, w powiecie cieszyńskim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W południowej części wsi, na Trzycatku, znajduje się trójstyk granic Polski, Czech i Słowacji.

Wiktionary

# trzychipowy

[czytaj: trzyczipowy] mający trzy chipy; trzyczipowy

SJP.pl

# trzychodówka

zadanie szachowe, w którym białe mają na celu dać mata w trzech ruchach

SJP.pl

Trzychodówka – zadanie szachowe, w którym białe matują w swoim trzecim posunięciu.

Przykłady trzychodówek szachowych:

Pełne rozwiązania:

zadanie nr 1:

- 1.Gd5 K:d5 2.Kb5 e5 3.Hc4 mat
- 1.Gd5 ed5 2.Ha4! d4 3.Hb5 mat

Wikipedia

# trzyciąski

przymiotnik od: Trzyciąż

SJP.pl

# trzyciąż

wieś w Polsce

SJP.pl

Trzyciąż – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Trzyciąż, przy drodze wojewódzkiej nr 794.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Trzyciąż.

Wikipedia

# trzyćwierciowy

mieszczący w sobie trzy czwarte jakiejś całości

SJP.pl

# trzycyfrowy

złożony z trzech cyfr

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech cyfr, mający trzy cyfry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Numery trzycyfrowe będą zastrzeżone tylko dla służb ratunkowych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: ṭšycyfrovy

Wiktionary

# trzycylindrowy

mający trzy cylindry, np. silnik trzycylindrowy; trójcylindrowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. mający trzy cylindry

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójcylindrowy

Wiktionary

# trzyczęściowość

podział na trzy części

SJP.pl

# trzyczęściowy

składający się z trzech części

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech części, podzielony na trzy części

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poeta stworzył trzyczęściowy poemat o Beskidzie.

Wiktionary

# trzyczipowy

mający trzy czipy; trzychipowy

SJP.pl

# trzyczłonowy

składający się z trzech członów

SJP.pl

# trzydaniowy

składający się z trzech dań

SJP.pl

# trzydnicki

przymiotnik od: Trzydnik Duży

SJP.pl

# trzydniówka

okres trzydniowy, czynność lub zjawisko trwające trzy dni

SJP.pl

Rumień nagły (gorączka trzydniowa, trzydniówka, choroba szósta, łac. exanthema subitum) – choroba zakaźna dzieci, głównie w wieku do 2 lat, wywołana przez wirus HHV-6 (występujący w odmianie A i B) oraz HHV-7. Gorączkę trzydniową po raz pierwszy opisano w 1910 roku, jej przyczynę znaleziono w 1988 roku. Chorują na nią dzieci między 6 a 24 miesiącem życia. Okres wylęgania wynosi od 7 do 17 dni.

Wikipedia

# trzydniowy

mający trzy dni, trwający trzy dni itp.; trzechdniowy (rzadko)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający trzy dni

(1.2) będący w wieku trzech dni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W programie jest trzydniowa rowerowa wycieczka wokół całych Tatr, zimą jazda na nartach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšydʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydniówka ż., Trzydnik m.

Wiktionary

# trzydobowy

trwający trzy doby

SJP.pl

# trzydolarowy

mający wartość trzech dolarów

SJP.pl

# trzydrzwiowy

mający troje drzwi; trójdrzwiowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający troje drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: ṭšyḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary

# trzydziecha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od trzydziestka (wszystkie znaczenia, zwykle trzydzieści lat)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na parkiecie szalały same trzydziechy.

(1.1) W czerwcu Stochównie stuknie trzydziecha.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestka ż.

licz. trzydzieści, trzydziesty

przym. trzydziesty

Wiktionary

# trzydzieści

liczebnik oznaczający liczbę 30

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) 30

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwa razy trzydzieści to kopa, czyli sześćdziesiąt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi, AS: ṭšyʒ́ėśći

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

przym. trzydziesty

licz. trzydzieścioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapis arabski 30; zapis rzymski XXX

Wiktionary

# trzydzieścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 30, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 30

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszej klasie jest trzydzieścioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛ̇ɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ṭšyʒ́ėśćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestka ż.

przym. trzydziesty

licz. trzydzieści

Wiktionary

# trzydziesta

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 30

SJP.pl

# trzydziestak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 30

SJP.pl

# trzydziestka

1. liczba 30;
2. wiek osoby mającej trzydzieści lat;
3. coś oznaczonego numerem 30;
4. zbiór trzydziestu jednostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liczba 30

(1.2) grupa 30 osób lub rzeczy

(1.3) 30 lat życia

(1.4) pot. kobieta w wieku trzydziestu lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Konkurs skoków narciarskich w Predazzo został przerwany po pierwszej serii, a Adam Małysz po skoku na 114 m znalazł się poza czołową trzydziestką.

(1.3) Zaczęło się bieganie po lekarzach, badania, nerwy bo trzydziestka już przekroczona.

(1.4) Na parkiecie szalały same trzydziestki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstka, AS: ṭšyʒ́estka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zgrub. trzydziecha ż.

przym. trzydziesty

licz. trzydzieści, trzydzieścioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) trzydziestolatka

Wiktionary

# trzydziestkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzydzieści, dotyczący liczby trzydzieści

Wiktionary

# trzydziestoczteroipółletni

mający trzydzieści cztery lata i pół roku

SJP.pl

# trzydziestoczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestoczterolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estočterolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestoczteroletni

rzecz. trzydziestoczterolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestoczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestoczterolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estočterolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestoczteroletni

rzecz. trzydziestoczterolatek m.

Wiktionary

# trzydziestoczteroletni

mający trzydzieści cztery lata, trwający trzydzieści cztery lata itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści cztery lata

(1.2) trwający trzydzieści cztery lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) "Postanowiono, że trzydziestoczteroletni Jagiełło zostanie mężem jedenastoletniej Jadwigi" (Paweł Jasienica, Myśli o dawnej Polsce, Warszawa 1977, Czytelnik, s. 315).

(1.1) stycznia Badanie kobiety trzydziestoczteroletniej, która przeżyła w Warszawie osiem miesięcy pod niemieckim terrorem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estočteroletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestoczterolatek m., trzydziestoczterolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestodniowy

mający trzydzieści dni, trwający trzydzieści dni itp.

SJP.pl

# trzydziestodwójka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. nuta trwająca jedną trzydziestą drugą całej nuty;

Wiktionary

Trzydziestodwójka – nuta w notacji muzycznej trwająca trzydziestą drugą część całej nuty (tyle, co pół szesnastki lub dwie sześćdziesięcioczwórki).

Trzydziestodwójki poniżej trzeciej linii z zasady zapisuje się w ten sposób, że laski znajdują się po prawej stronie główki i skierowane są do góry. Od trzeciej linii wzwyż laski umieszcza się po lewej stronie główki i skierowane są one w dół. Chorągiewki zawsze umieszcza się po prawej stronie kreski. Jeśli kilka trzydziestodwójek sąsiaduje ze sobą, można je połączyć w grupę za pomocą potrójnej belki.

Wikipedia

# trzydziestodwubitowy

opisany za pomocą trzydziestu dwóch cyfr w systemie dwójkowym pozycyjnym, adresujący przy użyciu trzydziestu dwóch cyfr w systemie dwójkowym pozycyjnym; 32-bitowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) inform. taki, który zawiera trzydzieści dwa bity

(1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości trzydziestu dwóch bitów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvubʲiˈtɔvɨ, AS: ṭšyʒ́estodvubʹitovy

Wiktionary

# trzydziestodwuipółletni

będący w wieku 32 lat i pół roku

SJP.pl

# trzydziestodwukartowy

złożony z trzydziestu dwu kart

SJP.pl

# trzydziestodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści dwa lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestodwulatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estodvulatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestodwuletni

rzecz. trzydziestodwulatka ż.

Wiktionary

# trzydziestodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści dwa lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści dwa lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestodwulatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlatka, AS: ṭšyʒ́estodvulatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestodwuletni

rzecz. trzydziestodwulatek m.

Wiktionary

# trzydziestodwuletni

mający trzydzieści dwa lata

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści dwa lata

(1.2) trwający trzydzieści dwa lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tej księżycowej nocy, trzydziestodwuletni Koba, opatulony kożuchem, długo chodził po dziedzińcu w kłębiącej się, mroźnej mgle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estodvuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestodwulatek m., trzydziestodwulatka ż.

Wiktionary

# trzydziestodwumilionowy

a) liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 32 000 000;
b) liczący trzydzieści dwa miliony czegoś

SJP.pl

# trzydziestodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestodziewięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestodziewięcioletni

rzecz. trzydziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestodziewięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestodziewięcioletni

rzecz. trzydziestodziewięciolatek m.

Wiktionary

# trzydziestodziewięcioletni

mający trzydzieści dziewięć lat, trwający trzydzieści dziewięć lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści dziewięć lat

(1.2) trwający trzydzieści dziewięć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzydziestodziewięcioletni Grzegorz R., mieszkaniec Trójmiasta, poszukiwany międzynarodowym listem gończym, został zatrzymany przez poznańskich policjantów z PG z KWP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestodziewięciolatek m., trzydziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestogodzinny

trwający trzydzieści godzin

SJP.pl

# trzydziestojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści jeden lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestojednolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestojednoletni

rzecz. trzydziestojednolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści jeden lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści jeden lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestojednolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestojednoletni

rzecz. trzydziestojednolatek m.

Wiktionary

# trzydziestojednoletni

mający trzydzieści jeden lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści jeden lat

(1.2) trwający trzydzieści jeden lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Współscenarzystą filmu jest, obok reżysera, Aleksandr Rodionow, trzydziestojednoletni moskwianin, absolwent stołecznego Instytutu Literackiego imienia Gorkiego (rocznik 1999).

(1.1) Trzydziestojednoletni mieszkaniec powiatu gnieźnieńskiego przedstawił fałszywe prawo jazdy kategorii B. Kierowcę zatrzymano do wyjaśnienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestojednolatek m., trzydziestojednolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestokilkuletni

mający trzydzieści kilka lat, trwający trzydzieści kilka lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający trzydzieści kilka lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kameralnej przestrzeni rozbrzmiewały kanony. I nagle do mężczyzny doskoczyła trzydziestokilkuletnia kobieta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔcilkuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoḱilkuletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzydziestoparoletni

Wiktionary

# trzydziestokilogramowy

1. ważący 30 kilogramów;
2. przeznaczony na 30 kilogramów czegoś

SJP.pl

# trzydziestokilometrowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) trzydziestu kilometrów

Wiktionary

# trzydziestokilowy

potocznie: trzydziestokilogramowy

SJP.pl

# trzydziestokrotność

→ trzydziestokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

trzydziestokrotny

# trzydziestokrotny

powtarzający się trzydzieści razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się trzydzieści razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzydzieści razy

(1.3) trzydzieści razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. trzydziestokrotnie

Wiktionary

# trzydziestolatek

mężczyzna trzydziestoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba w wieku 30-39 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 30-39 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestolatka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bartek ma spore doświadczenie zawodowe jak na trzydziestolatka.

(2.1) Kupiłem na giełdzie starego malucha. Jak na trzydziestolatka całkiem dobrze się spisuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestolecie n.

:: fż. trzydziestolatka ż.

przym. trzydziestoletni

Wiktionary

# trzydziestolatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca trzydzieści lat;
2. okres obejmujący trzydzieści lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestolatek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aga jest bardzo zadbana, nie wygląda na trzydziestolatkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestolecie n.

:: fm. trzydziestolatek m.

przym. trzydziestoletni

Wiktionary

# trzydziestolatki

1. kobieta albo samica zwierząt mająca trzydzieści lat;
2. okres obejmujący trzydzieści lat

SJP.pl

# trzydziestolecie

1. okres trzydziestu lat;
2. trzydziesta rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres trzydziestu lat

(1.2) trzydziesta rocznica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Obchodziliśmy wczoraj trzydziestolecie zawarcia związku małżeńskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: ṭšyʒ́estoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestolatek m., trzydziestolatka ż.

przym. trzydziestoletni

Wiktionary

# trzydziestoletni

mający trzydzieści lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści lat

(1.2) trwający trzydzieści lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Uległo spaleniu i zniszczeniu w czasie wojen husyckich i wojny trzydziestoletniej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestolatek m., trzydziestolatka ż., trzydziestolecie n.

Wiktionary

# trzydziestometrowy

mający długość trzydziestu metrów, wynoszący trzydzieści metrów

SJP.pl

# trzydziestomilionowy

a) liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 30 000 000;
b) liczący trzydzieści milionów czegoś

SJP.pl

# trzydziestominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający trzydzieści minut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półgodzinny

Wiktionary

# trzydziestoośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści osiem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestoośmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestoośmioletni

rzecz. trzydziestoośmiolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestoośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści osiem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści osiem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestoośmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestoośmioletni

rzecz. trzydziestoośmiolatek m.

Wiktionary

# trzydziestoośmioletni

mający trzydzieści osiem lat, trwający trzydzieści osiem lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści osiem lat

(1.2) trwający trzydzieści osiem lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zabójcą Doroty Z. był jej sąsiad z parteru, trzydziestoośmioletni inżynier Jan L., ojciec dwóch córek, stateczny, spokojny człowiek i przykładny mąż.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestoośmiolatek m., trzydziestoośmiolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestoosobowy

1. składający się z trzydziestu osób (np. drużyna trzydziestoosobowa);
2. przeznaczony dla trzydziestu osób (np. trzydziestoosobowy pojazd)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla trzydziestu osób, mogący pomieścić trzydzieści osób

(1.2) złożony z trzydziestu osób, wykonywany przez trzydzieści osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Czternaście grających par oraz dwie kibicujące dziewczyny - dają w sumie trzydziestoosobową, rekordową frekwencję na ostrzeszowskim, czwartkowym turnieju.

(1.2) Codziennie wyruszają do lasu grupy ok. trzydziestoosobowe, zbierając w sumie po kilkadziesiąt wypełnionych śmieciami worków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšyʒ́est•osobovy

Wiktionary

# trzydziestoparolatek

mężczyzna trzydziestoparoletni

SJP.pl

# trzydziestoparoletni

mający trzydzieści parę lat, trwający trzydzieści parę lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający trzydzieści kilka lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoparoletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzydziestokilkuletni

Wiktionary

# trzydziestopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestopięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestopięcioletni

rzecz. trzydziestopięciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści pięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestopięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestopięcioletni

rzecz. trzydziestopięciolatek m.

Wiktionary

# trzydziestopięciolecie

1. okres trzydziestu pięciu lat;
2. trzydziesta piąta rocznica czegoś

SJP.pl

# trzydziestopięcioletni

mający trzydzieści pięć lat, trwający trzydzieści pięć lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści pięć lat

(1.2) trwający trzydzieści pięć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poszła do łazienki i spojrzała w lustro – trzydziestopięcioletnia, ładna kobieta z ufarbowanymi na jasno włosami, ze śladami zmęczenia na twarzy po nieprzespanej nocy, skupionym spojrzeniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestopięciolatek m., trzydziestopięciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestoprocentowy

stanowiący trzydzieści procent czegoś

SJP.pl

# trzydziestościan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o trzydziestu ścianach

Wiktionary

# trzydziestosiedmioipółletni

mający trzydzieści siedem i pół roku; trwający trzydzieści siedem i pół roku

SJP.pl

# trzydziestosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści siedem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestosiedmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestosiedmioletni

rzecz. trzydziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści siedem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści siedem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestosiedmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestosiedmioletni

rzecz. trzydziestosiedmiolatek m.

Wiktionary

# trzydziestosiedmioletni

mający trzydzieści siedem lat, trwający trzydzieści siedem lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści siedem lat

(1.2) trwający trzydzieści siedem lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestosiedmiolatek m., trzydziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestostopniowy

1. mający trzydzieści stopni (w jakiejś skali);
2. mający trzydzieści stopni, etapów

SJP.pl

# trzydziestosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestosześciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estošeśćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestosześcioletni

rzecz. trzydziestosześciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestosześciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estošeśćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestosześcioletni

rzecz. trzydziestosześciolatek m.

Wiktionary

# trzydziestosześcioletni

mający trzydzieści sześć lat, trwający trzydzieści sześć lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści sześć lat

(1.2) trwający trzydzieści sześć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzydziestosześcioletni mężczyzna zginął w sobotnie przedpołudnie, gdy przejeżdżał na swym rowerze pod drzewem przy placu Traugutta.

(1.1) Miał koło pięćdziesiątki, ja grałam kobietę trzydziestosześcioletnią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estošeśćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestosześciolatek m., trzydziestosześciolatka ż.

Wiktionary

# trzydziestotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z trzydziestu tomów, zawarty w trzydziestu tomach, wydany w trzydziestu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšyʒ́estotõmovy

Wiktionary

# trzydziestotonowy

1. ważący trzydzieści ton;
2. mieszczący trzydzieści ton czegoś;
3. mogący unieść trzydzieści ton

SJP.pl

# trzydziestotrzyipółletni

mający trzydzieści trzy lata i pół roku

SJP.pl

# trzydziestotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający trzydzieści trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzydzieści trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzydziestotrzylatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoṭšylatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestotrzyletni

rzecz. trzydziestotrzylatka ż.

Wiktionary

# trzydziestotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca trzydzieści trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzydzieści trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzydziestotrzylatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoṭšylatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzydziestotrzyletni

rzecz. trzydziestotrzylatek m.

Wiktionary

# trzydziestotrzyletni

mający trzydzieści trzy lata, trwający trzydzieści trzy lata itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzydzieści trzy lata

(1.2) trwający trzydzieści trzy lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoṭšyletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziestotrzylatek m., trzydziestotrzylatka ż.

Wiktionary

# trzydziestotysięcznik

statek o nośności trzydziestu tysięcy ton

SJP.pl

# trzydziesty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 30

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 30

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zależności od tego, na ile "wpuścisz" Boga do swej świadomości i swego życia, na tyle otrzymasz to, czego ci potrzeba. Jeśli otworzysz się w trzydziestu procentach, dostaniesz tylko trzydzieści procent, jeśli w siedemdziesięciu - siedemdziesiąt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ, AS: ṭšyʒ́esty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

licz. trzydzieści, trzydzieścioro

temsłow. trzydziesto-

Wiktionary

# trzyelementowy

złożony z trzech elementów; trójelementowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech elementów

Wiktionary

# trzyetapowy

składający się z trzech etapów; trójetapowy

SJP.pl

# trzyfazowy

trójfazowy;
1. składający się z trzech faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich trzech prądów przemiennych

SJP.pl

# trzyfrankowy

mający wartość trzech franków

SJP.pl

# trzyfunkcyjny

mający trzy funkcje; trójfunkcyjny

SJP.pl

# trzyfuntowy

mający wartość trzech funtów

SJP.pl

# trzygarncówka

naczynie o pojemności trzech garnców

SJP.pl

# trzygarncowy

o pojemności trzech garnców

SJP.pl

# trzygniazdkowy

składający się z trzech gniazdek

SJP.pl

# trzygodzinny

trwający trzy godziny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzy godziny

(1.2) będący w wieku trzech godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po trzygodzinnej przeprowadzce do nowej siedziby firmy czekały na mnie same niespodzianki.

(1.1) Trzygodzinny spektakl osnuty jest na motywach „Człowieka śmiechu”, romantycznej powieści Wiktora Hugo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ṭšygoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# trzygramowy

ważący trzy gramy

SJP.pl

# trzygroszówka

dawna moneta trzygroszowa

SJP.pl

# trzygroszowy

mający wartość trzech groszy

SJP.pl

# trzygłosowy

złożony z trzech głosów, skomponowany na trzy głosy, wykonywany przez trzy głosy itp.

SJP.pl

# trzygłów

bóstwo słowiańskie

SJP.pl

Trzygłów (także: Trzygław, Trygław; dosł. „mający trzy głowy”) – bóg Pomorzan i prawdopodobnie Słowian połabskich, czczony w Szczecinie, Wolinie i prawdopodobnie Brennie (ob. Brandenburg). Kult potwierdzony od 1124 r., m.in. w żywotach św. Ottona z Bambergu, oficjalnie upadł w 1127 r.

Wikipedia

# trzygłowy

mający trzy głowy; trójgłowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy głowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzygłów m.

przym. trójgłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójgłowy

Wiktionary

# trzyhektarowy

a) będący wielkości trzech hektarów;
b) posiadający trzy hektary ziemi (np. rolnik trzyhektarowy)

SJP.pl

# trzyipółgodzinny

trwający trzy i pół godziny

SJP.pl

# trzyipółkrotność

→ trzyipółkrotny

SJP.pl

#### Patrz:

trzyipółkrotny

# trzyipółkrotny

powtarzający się trzy i pół raza

SJP.pl

# trzyipółletni

mający trzy lata i pół roku

SJP.pl

# trzyipółmetrowy

mający długość trzech i pół metra

SJP.pl

# trzyipółmilionowy

liczący trzy i pół miliona czegoś

SJP.pl

# trzyizbowy

składający się z trzech izb

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złożony z trzech izb, pomieszczeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Budowali trzyizbowe chałupy kryte strzechą.

Wiktionary

# trzyjajeczny

zawierający w składzie trzy jajka, np. makaron trzyjajeczny

SJP.pl

# trzyjęzyczny

trójjęzyczny;
1. posługujący się trzema językami;
2. napisany w trzech językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się trzema językami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się trzema językami

(1.2) napisany w trzech językach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ṭšyi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) trójjęzyczny

Wiktionary

# trzykadłubowiec

statek mający trzy kadłuby

SJP.pl

Trimaran, trzykadłubowiec – statek wodny posiadający trzy połączone sztywno kadłuby (jeden centralny i dwa boczne) umieszczone równolegle względem siebie. Trimarany mogą być zarówno jednostkami silnikowymi, jak i napędzanymi żaglami. Mogą należeć do grupy jachtów mieczowych, balastowych, jak i balastowo-mieczowych.

Wikipedia

# trzykadłubowy

mający trzy kadłuby

SJP.pl

# trzykanałowy

mający trzy kanały; trójkanałowy

SJP.pl

# trzykaratowy

ważący trzy karaty

SJP.pl

# trzykartkowy

mający trzy kartki

SJP.pl

# trzykierunkowy

prowadzony w trzech kierunkach; trójkierunkowy

SJP.pl

# trzykilogramowy

1. ważący 3 kilogramy;
2. przeznaczony na 3 kilogramy czegoś

SJP.pl

# trzykilometrowy

mający długość trzech kilometrów, wynoszący trzy kilometry

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) trzech kilometrów

Wiktionary

# trzykilowy

potocznie: trzykilogramowy

SJP.pl

# trzyklamrowy

mający trzy klamry

SJP.pl

# trzyklapowy

o liściach, owocach, torebkach nasiennych: podzielony na pięć części; trójklapowy

SJP.pl

# trzyklasówka

potocznie: szkoła trzyklasowa

SJP.pl

# trzyklasowy

obejmujący trzy klasy, mający trzy klasy; trójklasowy

SJP.pl

# trzykolorowy

składający się z trzech kolorów; trójbarwny

SJP.pl

# trzykolumnowy

mający trzy kolumny; trójkolumnowy

SJP.pl

# trzykomórkowy

składający się z trzech komórek

SJP.pl

# trzykomorowy

mający trzy komory; trójkomorowy

SJP.pl

# trzykondygnacyjny

składający się z trzech kondygnacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma trzy kondygnacje

Wiktionary

# trzykonny

1. o pojeździe: zaprzężony w trzy konie;
2. o silniku: mający moc trzech koni mechanicznych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o pojazdach: taki, który jest zaprzęgany do trzech koni

(1.2) składający się z trzech koni

(1.3) techn. mot. mający moc trzech koni mechanicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pędził przez drogę w trzykonnym zaprzęgu nie bacząc na nic.

Wiktionary

# trzykośny

o łąkach itp.: koszony trzy razy w roku

SJP.pl

# trzykółka

potocznie: wózek trzykołowy

SJP.pl

# trzykołowiec

mający trzy koła

SJP.pl

# trzykołowy

mający trzy koła; trójkołowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. trójkołowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzykołowiec m.

Wiktionary

# trzykreślny

oktawa trzykreślna - jedna z oktaw (dźwięki oznaczane małymi literami z trójką arabską w górnym indeksie)

SJP.pl

# trzykroć

trzy razy; trzykrotnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. trzykrotnie, trzy razy

liczebnik główny

(2.1) przest. 300 000

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

przym. trzykrotny

przysł. trzykrotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzykrotnie

Wiktionary

# trzykrotka

rodzaj roślin z rodziny komelinowatych, pochodzący z Ameryki, obejmujący około 70 gatunków występujących od południowej Kanady do północnej Argentyny, uprawianych w doniczkach jako kwiat ozdobny; tradeskancja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Tradescantia|ref=tak., rodzaj bylin z rodziny komelinowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju trzykrotka (1.1)

Wiktionary

Trzykrotka, tradeskancja (Tradescantia L.) – rodzaj roślin z klasy jednoliściennych, z rodziny komelinowatych (Commelinaceae), pochodzących z Ameryki. Należy do niego ok. 70 gatunków występujących od południowej Kanady do północnej Argentyny. Gatunkiem typowym jest Tradescantia virginiana L. Naukowa nazwa rodzajowa upamiętnia Johna Tradescanta starszego (ok. 1570–1638), ogrodnika Karola I Stuarta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzykrotka jest łatwą w uprawie rośliną doniczkową, którą można zobaczyć w wielu domach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtka, AS: ṭšykrotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzykrotność ż.

przym. trzykrotny

przysł. trzykrotnie, trzykroć

liczgł. trzykroć

Wiktionary

# trzykrotkowce

rząd roślin zielnych z kladu jednoliściennych; komelinowce

SJP.pl

Wikipedia

# trzykrotkowiec

przedstawiciel rzędu roślin zielnych z kladu jednoliściennych; komelinowiec

SJP.pl

# trzykrotnie

przysłówek

(1.1) trzy razy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtʲɲɛ, AS: ṭšykrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

przym. trzykrotny

przysł. trzykroć

liczgł. trzykroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzykroć

Wiktionary

# trzykrotność

→ trzykrotny

SJP.pl

#### Patrz:

trzykrotny

# trzykrotny

powtarzający się trzy razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się trzy razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzy razy

(1.3) trzy razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtnɨ, AS: ṭšykrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

przysł. trzykrotnie, trzykroć

liczgł. trzykroć

Wiktionary

# trzylampowy

mający trzy lampy; trójlampowy

SJP.pl

# trzylatek

dziecko mające trzy lata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec w wieku trzech lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzylatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlatɛk, AS: ṭšylatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzyletni

rzecz. trzylatka ż.

Wiktionary

# trzylatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzy lata;
2. okres obejmujący trzy lata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzylatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlatka, AS: ṭšylatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzyletni

rzecz. trzylatek m.

Wiktionary

# trzylatki

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzy lata;
2. okres obejmujący trzy lata

SJP.pl

# trzylecie

1. okres trzech lat;
2. trzecia rocznica czegoś

SJP.pl

# trzyletni

mający trzy lata, trwający trzy lata itp.; trzechletni (rzadko)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy lata

(1.2) trwający trzy lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Całe szczęście, że Karolcia zdołała w jakiejś chwili, kiedy Adaś gapił się na wiewiórkę, wyjąć mu kredkę z ręki. Po prostu wyjęła i miała zamiar jak najszybciej wyjść z sali, kiedy jakiś malec, no naprawdę taki zupełnie malutki chłopczyk, może trzyletni, zaczął wołać, że chciałby mieć króliczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzylecie n., trzylatek m., trzylatka ż.

Wiktionary

# trzylinijkowy

składający się z trzech linijek; trzywersowy, trójwersowy, trzywierszowy

SJP.pl

# trzyliniowy

mający trzy linie; trójliniowy

SJP.pl

# trzylistny

mający trzy liście; trójlistny

SJP.pl

# trzyliterówka

słowo trzyliterowe; trójka, trójliterówka

SJP.pl

# trzyliterowy

złożony z trzech liter

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z trzech liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nazwa partii braci Kaczyńskich ma trzyliterowy skrót: PiS.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ṭšylʹiterovy

Wiktionary

# trzylitrowy

mający objętość trzech litrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pojemność trzech litrów, zawierający trzy litry czegoś

Wiktionary

# trzylufowy

mający trzy lufy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający trzy lufy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójlufowy

Wiktionary

# trzymać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

(1.2) ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję

(1.3) zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić

(1.4) sprawować opiekę nad czymś, opiekować się czymś, dbać o to i zarządzać tym; pilnować

(1.5) pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji

(1.6) przechowywać

(1.7) pot. hodować

(1.8) pot. zamocowywać

(1.9) zatrudniać

czasownik zwrotny niedokonany trzymać się

(2.1) przytrzymywać coś w celu zachowania określonej pozycji (nieprzewrócenia się / niewypadnięcia itp.)

(2.2) być w dobrej kondycji fizycznej

(2.3) stanowić całość, nie rozpadać się

(2.4) przytrzymywać własną część ciała lub odzieży

(2.5) przytrzymywać sobie wzajemnie część ciała lub odzieży

(2.6) utrzymać określony dystans od czegoś

(2.7) postępować według (czegoś)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzyma w ręku zegarek, ale nie chce nam podać godziny.

(1.2) Trzymaj ręce wysoko, tak żebym je widział.

(1.3) Trzymają go w więzieniu już od dwóch lat.

(1.4) Każdy kustosz musi trzymać pieczę nad zbiorami muzealnymi.

(1.5) Nie mogę go dłużej trzymać w niepewności.

(1.5) Na obecnych studiach trzyma mnie jedynie niemożność podjęcia decyzji o rezygnacji z nich

(1.6) Wszystkie swoje zapasy trzymam w spiżarni.

(1.7) Już od roku nie trzyma żadnych zwierząt.

(1.8) To dobre nici, będą trzymać mocno i szew nie pęknie.

(1.9) Trzymam tego kierowcę, bo jest dobrym pracownikiem.

(2.1) Trzymaj się poręczy, bo na schodach jest ślisko.

(2.2) On dobrze się trzyma jak na swój wiek.

(2.2) Jak dobrze trzyma się ten człowiek.

(2.3) Póki wszystko się trzyma, nie będę tego ruszać.

(2.4) Jacek upadł i z bólu trzyma się za nogę.

(2.6) Trzymaj się ode mnie z daleka, ty perwersie!

(2.6) Zrozumiałem, że wybuchła epidemia, od której trzeba się trzymać z daleka, choć będzie to trudne.

(2.7) (…) najważniejszy problem to przedłużenie czasu ludzkiego życia. Jednak każdy z nas trzymając się określonych reguł higieny i dietetyki, może przedłużyć ten czas i powinien to zrobić dla siebie, swojej rodziny i swojej Ojczyzny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ, AS: ṭšỹmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzymacz mos./mrz., trzymanka ż., trzymak m., trzymanie n., dotrzymanie n., dotrzymywanie n., otrzymanie n., otrzymywanie n., podtrzymanie n., podtrzymywanie n., pootrzymywanie n., potrzymanie n., powstrzymanie n., powstrzymywanie n., pozatrzymywanie n., przetrzymanie n., przetrzymywanie n., przytrzymanie n., przytrzymywanie n., utrzymanie n., utrzymywanie n., wstrzymanie n., wstrzymywanie n., wytrzymanie n., wytrzymywanie n., zatrzymanie n., zatrzymywanie n.

czas. dotrzymać dk., dotrzymywać ndk., otrzymać dk., otrzymywać ndk., podtrzymać dk., podtrzymywać ndk., pootrzymywać dk., potrzymać dk., powstrzymać dk., powstrzymywać ndk., pozatrzymywać dk., przetrzymać dk., przetrzymywać ndk., przytrzymać dk., przytrzymywać ndk., utrzymać dk., utrzymywać ndk., wstrzymać dk., wstrzymywać ndk., wytrzymać dk., wytrzymywać ndk., zatrzymać dk., zatrzymywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżyć, reg. śl. dzierżeć.

Wiktionary

# trzymacz

przestarzale: osoba, która coś trzyma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ten, kto trzyma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) coś, co podtrzymuje inną rzecz

(2.2) herald. element udostojniający herb w postaci zwierzęcia lub figury go podtrzymującej;

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Kangur i emu są trzymaczami herbu Australii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzymak mrz., trzymanie n.

czas. trzymać ndk.

Wiktionary

# trzymadełko

zdrobnienie od: trzymadło

SJP.pl

# trzymadło

1. urządzenie do przytrzymywania przedmiotów w czasie ich obróbki (np. szlifowania);
2. uchwyt, rękojeść

SJP.pl

# trzymak

1. narzędzie ślusarskie, służące do trzymania obrabianego przedmiotu;
2. dzierżak, cepisko

SJP.pl

# trzymandatowy

trzymandatowy okręg wyborczy - okręg, w którym do objęcia są trzy mandaty poselskie

SJP.pl

# trzymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|trzymać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈmãɲɛ, AS: ṭšỹmãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. utrzymywać, wstrzymać, trzymać ndk.

rzecz. trzymacz mos./mrz.

Wiktionary

# trzymanka

potocznie: trzymanie się czegoś; zwykle w zwrocie: bez trzymanki - nie trzymając się rękoma

SJP.pl

# trzymasztowiec

statek trójmasztowy (trzymasztowy); trójmasztowiec

SJP.pl

# trzymasztowy

mający trzy maszty; trójmasztowy

SJP.pl

# trzymetrowy

mający długość trzech metrów, wynoszący trzy metry

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mierzący trzy metry albo trzy metry kwadratowe

Wiktionary

# trzymiejscowy

mający trzy miejsca

SJP.pl

# trzymiesięczny

mający trzy miesiące, trwający trzy miesiące itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzy miesiące

(1.2) będący w wieku trzech miesięcy

(1.3) przypadający co trzy miesiące

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: ṭšỹmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

# trzymiliardowy

liczący trzy miliardy czegoś

SJP.pl

# trzymilionowy

liczący trzy miliony czegoś

SJP.pl

# trzymilowy

mający długość trzech mil, wynoszący trzy mile

SJP.pl

# trzyminutówka

audycja telewizyjna lub radiowa trwająca trzy minuty

SJP.pl

# trzyminutowy

trwający trzy minuty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający trzy minuty

Wiktionary

# trzymonaw

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. przest. podnawka, ryba z rodziny nazwa systematyczna|Echeneidae|ref=tak.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzucone w morze trzymonawy rozpoczęły natychmiast swą czynność, czepiają się skorupy żółwi tak zawzięcie, że dałyby się raczej rozszarpać niż oderwać od swej zdobyczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzymonawka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podnawka, remora; przest. trzymonawka, ssacz, tarczygłów

Wiktionary

# trzymorgowy

składający się z trzech mórg

SJP.pl

# trzymorowy

obejmujący trzy mory, trwający trzy mory

SJP.pl

# trzynaście

liczebnik oznaczający liczbę 13

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) 13

Wiktionary

- 13 – liczba naturalna
- 13 – rok naszej ery
- 13 – rok przed naszą erą

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wielu hotelach nie ma pokoju numer trzynaście, bo trzynastka jest uważana za liczbę pechową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ, AS: ṭšỹnaśće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

licz. trzynaścioro

przym. trzynasty

Wiktionary

# trzynaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 13, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 13

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzynaścioro uczniów z naszej klasy (sześciu chłopców i siedem dziewczynek) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃naɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ṭšỹnaśćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynastka ż.

przym. trzynasty

licz. trzynaście

Wiktionary

# trzynasta

godzina trzynasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 13, godzina pierwsza po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: trzynasty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) mój samolot odlatuje mniej więcej o trzynastej albo o czternastej, albo o piętnastej, albo coś koło tego.

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. trzynaście

przym. trzynasty

Wiktionary

# trzynastak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 13

SJP.pl

# trzynastka

1. liczba 13;
2. wiek osoby mającej trzynaście lat;
3. coś oznaczonego numerem 13;
4. zbiór trzynastu jednostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liczba 13

(1.2) coś, czego jest 13, całość składająca się z 13 elementów, jednostek itp.

(1.3) to, co ma numer 13, jest oznaczone liczbą 13, np. dom, autobus

(1.4) dodatkowa pensja wypłacana w niektórych zakładach pracy; trzynasta pensja

Wiktionary

- 13 – liczba naturalna
- 13 – rok naszej ery
- 13 – rok przed naszą erą

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wielu hotelach nie ma pokoju numer trzynaście, bo trzynastka jest uważana za liczbę pechową.

(1.2) Cała trzynastka weszła na boisko i dopiero kapitan zdecydował, kto będzie grał.

(1.3) Miałem jechać trójką, a przez pomyłkę wsiadłem do trzynastki.

(1.4) W naszym zakładzie pracy trzynastka jest wypłacana dopiero w marcu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastka, AS: ṭšỹnastka

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. trzynaście, trzynaścioro

przym. trzynasty

Wiktionary

# trzynastkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą trzynaście, dotyczący liczby trzynaście

Wiktionary

# trzynastoboczny

mający 13 boków

SJP.pl

# trzynastocyfrowy

złożony z trzynastu cyfr

SJP.pl

# trzynastodniowy

trwający trzynaście dni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzynaście dni

(1.2) będący w wieku trzynastu dni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W oświęcimskiej galerii Pro Arte dobiegł końca trzynastodniowy plener Art'01.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ṭšỹnastodʹńovy

Wiktionary

# trzynastogodzinny

trwający trzynaście godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzynaście godzin

(1.2) będący w wieku trzynastu godzin

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ṭšỹnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# trzynastokąt

figura płaska mająca 13 kątów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt o trzynastu bokach

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzynastokątny

rzecz. trzynastokącik mrz.

Wiktionary

# trzynastokilometrowy

mający długość trzynastu kilometrów, wynoszący trzynaście kilometrów

SJP.pl

# trzynastokrotnie

przysłówek

(1.1) trzynaście razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 31-letniej historii MŚ Polacy trzynastokrotnie stawali na podium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ṭšỹnastokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynastokrotność ż.

przym. trzynastokrotny

Wiktionary

# trzynastokrotność

→ trzynastokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

trzynastokrotny

# trzynastokrotny

powtarzający się trzynaście razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się trzynaście razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzynaście razy

(1.3) trzynaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈkrɔtnɨ, AS: ṭšỹnastokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynastokrotność ż.

przysł. trzynastokrotnie

Wiktionary

# trzynastolatek

chłopiec trzynastoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak mający trzynaście lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca trzynaście lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od trzynastolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlatɛk, AS: ṭšỹnastolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzynastoletni

rzecz. trzynastolatka

Wiktionary

# trzynastolatka

dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzynaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczyna mająca trzynaście lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca trzynaście lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od trzynastolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlatka, AS: ṭšỹnastolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzynastoletni

rzecz. trzynastolatek m.

Wiktionary

# trzynastolatki

dziewczynka albo samica zwierząt mająca trzynaście lat

SJP.pl

# trzynastolecie

1. okres trzynastu lat;
2. trzynasta rocznica czegoś

SJP.pl

# trzynastoletni

1. trwający trzynaście lat; przypadający za trzynaście lat;
2. będący w wieku trzynastu lat, mający trzynaście lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzynaście lat

(1.2) trwający trzynaście lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najważniejszy był jednak tron w Krakowie, uzyskany na zasadzie opieki nad wdową po Leszku Białym Grzymisławie i trzynastoletnim, słabowitym Bolkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšỹnastoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynastolecie n., trzynastolatek m., trzynastolatka ż.

Wiktionary

# trzynastoliterowy

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z trzynastu liter

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ṭšỹnastolʹiterovy

Wiktionary

# trzynastomiesięczny

mający trzynaście miesięcy, trwający trzynaście miesięcy itp.

SJP.pl

# trzynastominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający trzynaście minut

Wiktionary

# trzynastoodcinkowy

składający się z trzynastu odcinków

SJP.pl

# trzynastoosobowy

1. składający się z trzynastu osób;
2. przeznaczony dla trzynastu osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla trzynastu osób, mogący pomieścić trzynaście osób

(1.2) złożony z trzynastu osób, wykonywany przez trzynaście osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzynastoosobowy zespół tworzą obecnie uczniowie szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšỹnast•osobovy

Wiktionary

# trzynastopiętrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i trzynastu kondygnacji położonych nad nim

Wiktionary

# trzynastościan

wielościan o 13 ścianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o trzynastu ścianach

Wiktionary

# trzynastostopniowy

1. mający trzynaście stopni (w jakiejś skali);
2. mający trzynaście stopni, etapów

SJP.pl

# trzynastotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z trzynastu tomów, zawarty w trzynastu tomach, wydany w trzynastu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšỹnastotõmovy

Wiktionary

# trzynastotonowy

ważący trzynaście ton

SJP.pl

# trzynastotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający trzynaście tygodni

(1.2) będący w wieku trzynastu tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšỹnastotygodʹńovy

Wiktionary

# trzynastowieczny

dotyczący trzynastego wieku, pochodzący z trzynastego wieku, żyjący w trzynastym wieku, dziejący się w trzynastym wieku itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się lub żył w trzynastym wieku; taki, który pochodzi z trzynastego wieku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O zamierzchłej, ponoć trzynastowiecznej, historii szkolnego budynku świadczą wystające z piwnicznych fundamentów olbrzymie głazy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: ṭšỹnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynastowiecze n.

Wiktionary

# trzynastozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z trzynastu zgłosek

SJP.pl

Trzynastozgłoskowiec – format wiersza sylabicznego, w którym w każdym wersie występuje trzynaście sylab. W każdym wersie po 7. sylabie występuje średniówka. Trzynastozgłoskowiec wykazuje dużą odporność na sylabotonizację. Jest najbardziej uniwersalnym formatem wiersza polskiego, stosowanym we wszystkich trzech rodzajach literackich, zarówno w układzie stychicznym, jak i zwrotkowym, w utworach o różnej długości – od dwóch do kilkudziesięciu tysięcy wersów. W epoce staropolskiej był prawie tak znany jak jedenastozgłoskowiec, oparty na wzorach włoskich i używany w oktawie. O większej popularności trzynastozgłoskowca przesądził zapewne wpływ literatury francuskiej.

Wikipedia

# trzynastozgłoskowy

złożony z trzynastu zgłosek (sylab); trzynastosylabowy

SJP.pl

# trzynasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 13

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 13

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po dwunastym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) trzynasta: godzina trzynasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym hotelu nie ma pokojów na trzynastym piętrze, gdyż podobno przynosi to pecha.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastɨ, AS: ṭšỹnasty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

licz. trzynaście, trzynaścioro

temsłow. trzynasto-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót 13.

Wiktionary

# trzynawowy

mający trzy nawy; trójnawowy

SJP.pl

# trzyniec

1. miasto w Czechach, Třinec;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodnich Czechach, nad Olzą, w kraju morawsko-śląskim, w obrębie Śląska Cieszyńskiego;

(1.2) geogr. wieś w województwie pomorskim;

Wiktionary

Trzyniec (cz. Třinec, niem. Trzynietz, słow. Trinec) – miasto statutarne we wschodnich Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek, w obrębie Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Położone jest w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, nad rzeką Olzą, na granicy Pogórza Morawsko-Śląskiego i Pogórza Śląskiego, południowe dzielnice zaś w kotlinie rozdzielającej Beskid Śląski i Beskid Morawsko-Śląski.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. trzyniecki

Wiktionary

# trzyniecki

przymiotnik od: Trzyniec

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Trzyńcem, dotyczący Trzyńca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Trzyniec mrz.

Wiktionary

# trzynitkowy

zrobiony z trzech nitek

SJP.pl

# trzynogi

mający trzy nogi; trójnożny, trzynożny, trójnogi

SJP.pl

# trzynożny

mający trzy nogi; trójnożny, trzynogi, trójnogi

SJP.pl

# trzynożowy

wyposażony w trzy noże

SJP.pl

# trzynsikitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. pliszka

Wiktionary

# trzyodcinkowy

składający się z trzech odcinków

SJP.pl

# trzyoddziałowy

mający trzy oddziały

SJP.pl

# trzyokienny

mający trzy okna

SJP.pl

# trzyoktawowy

mający rozpiętość trzech oktaw

SJP.pl

# trzyosiowy

mający trzy osie; trójosiowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający trzy osie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójosiowy

Wiktionary

# trzyosobowy

1. składający się z trzech osób (np. drużyna trzyosobowa);
2. przeznaczony dla trzech osób (np. trzyosobowy pojazd)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla trzech osób, mogący pomieścić trzy osoby

(1.2) złożony z trzech osób, wykonywany przez trzy osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobiety otrzymują pokój trzyosobowy. Ładny, dobrze wyposażony, z dużym balkonem i łazienką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨɔsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšyosobovy

Wiktionary

# trzyostrzowy

mający trzy ostrza; trójostrzowy

SJP.pl

# trzyotworowy

mający trzy otwory

SJP.pl

# trzypak

zgrzewka zawierająca trzy jednostki danego produktu, np. piwa, wody mineralnej; trójpak

SJP.pl

# trzypalnikowy

mający trzy palniki

SJP.pl

# trzypasmówka

droga z trzema pasami ruchu w tym samym kierunku

SJP.pl

# trzypasmowy

składający się z trzech pasm (np. o drodze, jezdni), działający w trzech pasmach itp.; trójpasmowy

SJP.pl

# trzypędowy

mający trzy pędy

SJP.pl

# trzypensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. numizm. moneta o nominale trzech pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsufka, AS: ṭšypẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzypensowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójpensówka

Wiktionary

# trzypensowy

przymiotnik

(1.1) liczący trzy pensy, mający wartość trzech pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: ṭšypẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzypensówka

Wiktionary

# trzypiętrowy

mający trzy piętra

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i trzech wyższych kondygnacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biała taksówka wynajęta w Palermo dowiozła ją pod same drzwi jej rodzinnego domu, szkaradnego, wąskiego, trzypiętrowego budynku przy ul. Scorsone 24.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzypiętrowiec m.

Wiktionary

# trzypokojowy

złożony z trzech pokojów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) z trzema pokojami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem wczoraj trzypokojowe mieszkanie w centrum miasta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ, AS: ṭšypokoi ̯ovy

Wiktionary

# trzypokoleniowy

przymiotnik

(1.1) składający się z trzech pokoleń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: ṭšypokolẽńovy

Wiktionary

# trzypokładowy

mający trzy pokłady

SJP.pl

# trzypolówka

dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian; trójpolówka

SJP.pl

# trzypoziomowy

składający się z trzech poziomów; trójpoziomowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) z trzema poziomami, mający trzy poziomy

Wiktionary

# trzypołożeniowy

mający trzy położenia; trójpołożeniowy

SJP.pl

# trzypręgowy

krogulec trzypręgowy - gatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych

SJP.pl

# trzyprocentowy

stanowiący trzy procent jakiejś całości

SJP.pl

# trzypromilowy

mający trzy promile

SJP.pl

# trzyprzęsłowy

mający trzy przęsła; trójprzęsłowy

SJP.pl

# trzyprzewodowy

mający trzy przewody elektryczne; trójprzewodowy

SJP.pl

# trzypunktowy

trójpunktowy;
1. składający się z trzech punktów;
2. mający wymiar trzech punktów (np. czcionka)

SJP.pl

# trzypłatkowy

mający trzy płatki

SJP.pl

# trzypłatowiec

kopalny stawonóg morski z ery paleozoicznej; trójpłatowiec; trylobit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot o trzech płatach nośnych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. trylobit, kopalny stawonóg morski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: ṭšypu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trójpłat m., trójpłatowiec m.

przym. trzypłatowy, trójpłatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójpłat, trójpłatowiec

(2.1) trylobit, trójpłatowiec

Wiktionary

# trzypłytowy

składający się z trzech płyt; trójpłytowy

SJP.pl

# trzyramienny

mający trzy ramiona, odnogi itp.; trójramienny

SJP.pl

# trzyrazowy

1. zachodzący trzy razy;
2. mogący być użyty trzy razy

SJP.pl

# trzyrdzeniowy

mający trzy rdzenie; trójrdzeniowy

SJP.pl

# trzyrodzinny

składający się z trzech rodzin

SJP.pl

# trzyrublówka

rosyjski banknot o wartości trzech rubli

SJP.pl

# trzyrublowy

mający wartość trzech rubli

SJP.pl

# trzyrundowy

trwający trzy rundy

SJP.pl

# trzyrzędowiec

starożytny statek fenicki, grecki lub rzymski, zaopatrzony w trzy rzędy wioseł; trójrzędowiec

SJP.pl

# trzyrzędowy

mający trzy rzędy; trójrzędowy

SJP.pl

# trzysalowy

mający trzy sale

SJP.pl

# trzyścieżkowy

mający trzy ścieżki

SJP.pl

# trzysekcyjny

mający trzy sekcje

SJP.pl

# trzysekundowy

trwający trzy sekundy

SJP.pl

# trzysemestralny

trwający trzy semestry

SJP.pl

# trzysesyjny

składający się z trzech sesji

SJP.pl

# trzysetka

1. liczba 300;
2. całość składająca się z trzystu części lub jednostek;
3. to, co jest oznaczone liczbą 300

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 300

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. trzechsetny, trzysetny

licz. trzysta

Wiktionary

# trzysetny

trzechsetny;
1. będący ostatnim elementem zbioru złożonego z trzystu jednostek;
2. będący jedną z trzystu części

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od trzysta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈsɛtnɨ, AS: ṭšysetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzysetka ż.

licz. trzysta

przym. trzechsetny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzechsetny

Wiktionary

# trzysetowy

składający się z 3 setów

SJP.pl

# trzysezonowy

o serialu: mający trzy sezony

SJP.pl

# trzysilnikowy

mający trzy silniki; trójsilnikowy

SJP.pl

# trzyskrzydlec

roślina z rodziny dławiszowatych, pochodząca z Azji południowo-wschodniej; dostarcza substancji do proszków owadobójczych

SJP.pl

# trzyskrzydłowy

mający trzy skrzydła

SJP.pl

# trzyskładnikowy

złożony z trzech składników; trójskładnikowy

SJP.pl

# trzyśladowy

pojazd trzyśladowy - pojazd kołowy pozostawiający trzy ślady

SJP.pl

# trzyspadowy

dach trzyspadowy - mający trzy spady (pochyłe płaszczyzny); dach trójspadowy

SJP.pl

# trzysta

liczebnik oznaczający liczbę 300

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 300

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znajdź budkę numer trzysta sześćdziesiąt. Śmieje się, menda, i przerywa połączenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈṭʃɨsta, AS: ṭšysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzysetka ż.

przym. trzysetny, trzechsetny

Wiktionary

# trzystoletni

mający trzysta lat, trwający trzysta lat itp.; trzechsetletni, trzystuletni

SJP.pl

# trzystopniowość

→ trzystopniowy; trójstopniowość

SJP.pl

# trzystopniowy

trójstopniowy;
1. mający trzy stopnie (w jakiejś skali);
2. mający trzy stopnie, etapy

SJP.pl

# trzystopowy

trójstopowy;
1. o wierszu: składający się z trzech stóp;
2. rzadko: mający długość trzech stóp

SJP.pl

# trzystrefowy

mający trzy strefy, związany z trzema strefami

SJP.pl

# trzystrofowy

składający się z trzech strof; trzyzwrotkowy

SJP.pl

# trzystronicowy

zajmujący trzy stronice

SJP.pl

# trzystronny

mający trzy strony; trójstronny

SJP.pl

# trzystrunny

mający trzy struny; trójstrunowy, trójstrunny, trzystrunowy

SJP.pl

# trzystrunowy

mający trzy struny; trójstrunowy, trójstrunny, trzystrunny

SJP.pl

# trzystrzałowy

o ręcznej broni palnej: mieszczący w magazynku maksymalnie trzy naboje

SJP.pl

# trzystukilometrowy

mający długość trzystu kilometrów, wynoszący trzysta kilometrów

SJP.pl

# trzystukonny

mający trzysta koni, np. silnik trzystukonny

SJP.pl

# trzystuletni

mający trzysta lat, trwający trzysta lat itp.; trzechsetletni, trzystoletni

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający trzysta lat

(1.2) trwający trzysta lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mariusz Łesiuk już myśli o zbudowaniu obok altany z ławeczkami, by zachęcić do piknikowania w cieniu trzystuletnich drzew.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨstuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšystuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzechsetlecie n.

przym. trzystoletni, trzechsetletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) trzystoletni, trzechsetletni

Wiktionary

# trzystumetrowy

przymiotnik

(1.1) mierzący trzysta metrów albo trzysta metrów kwadratowych

Wiktionary

# trzyświecowy

mający trzy świece

SJP.pl

# trzysylabowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z trzech sylab; trzyzgłoskowiec, trójzgłoskowiec

SJP.pl

# trzysylabowy

złożony z trzech sylab (zgłosek); trzyzgłoskowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący trzy sylaby, składający się z trzech sylab

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨsɨlaˈbɔvɨ, AS: ṭšysylabovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzysylabowiec m.

Wiktionary

# trzyszcz

chrząszcz z rodziny o tej samej nazwie, o długości ciała do 4 cm i jaskrawym ubarwieniu, często z metalicznym połyskiem

SJP.pl

# trzyszcze

chrząszcz z rodziny o tej samej nazwie, o długości ciała do 4 cm i jaskrawym ubarwieniu, często z metalicznym połyskiem

SJP.pl

# trzyszpaltowy

obejmujący trzy szpalty; ułożony, drukowany w formacie trzech szpalt

SJP.pl

# trzyszynowy

składający się z trzech szyn; trójszynowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający trzy szyny; wykorzystujący trzy szyny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trójszynowy

Wiktionary

# trzytaktowy

złożony z trzech taktów

SJP.pl

# trzytomowy

składający się z trzech tomów, zawarty w trzech tomach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z trzech tomów, zawarty w trzech tomach, wydany w trzech tomach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Numizmatyk wydał przed śmiercią trzytomowe opracowanie dotyczące monet nabatejskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšytõmovy

Wiktionary

# trzytonówka

1. pojazd o dopuszczalnej ładowności trzy tony;
2. przedmiot ważący trzy tony

SJP.pl

# trzytonowy

1. złożony z trzech tonów muzycznych;
2.
a) ważący trzy tony;
b) mieszczący trzy tony czegoś;
c) mogący unieść trzy tony

SJP.pl

# trzytorowy

mający trzy tory

SJP.pl

# trzytulny

basza trzytulny - basza turecki mający prawo do buńczuka z trzema ogonami końskimi

SJP.pl

# trzytygodniowy

mający trzy tygodnie, trwający trzy tygodnie itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający trzy tygodnie

(1.2) będący w wieku trzech tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšytygodʹńovy

Wiktionary

# trzytysięcznik

1. szczyt górski o wysokości ponad trzech tysięcy metrów nad poziomem morza;
2. statek o nośności trzech tysięcy ton

SJP.pl

# trzytysięczny

trzechtysięczny;
a) liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 3000;
b) liczący trzy tysiące czegoś

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od trzy tysiące

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trzy tysiące mrz.

Wiktionary

# trzytłokowy

mający trzy tłoki

SJP.pl

# trzywariantowy

występujący w trzech wariantach

SJP.pl

# trzywarstwowość

składanie się z trzech warstw; trójwarstwowość

SJP.pl

# trzywarstwowy

złożony z trzech warstw

SJP.pl

# trzywatowy

mający moc trzech watów

SJP.pl

# trzywersowy

składający się z trzech wersów; trójwersowy, trzywierszowy, trzylinijkowy

SJP.pl

# trzywiekowy

mający trzy wieki, trwający trzy wieki

SJP.pl

# trzywierszowy

składający się z trzech wierszy; trójwierszowy

SJP.pl

# trzywyrazowy

składający się z trzech wyrazów; trójwyrazowy

SJP.pl

# trzyzakresowy

obejmujący trzy zakresy, działający w trzech zakresach; trójzakresowy

SJP.pl

# trzyzdaniowy

składający się z trzech zdań

SJP.pl

# trzyzębowy

mający trzy zęby

SJP.pl

# trzyzgłoskowy

złożony z trzech zgłosek (sylab); trzysylabowy

SJP.pl

# trzyzmianowość

→ trzyzmianowy

SJP.pl

#### Patrz:

trzyzmianowy

# trzyzmianowy

przebiegający na trzy zmiany, wykonywany na trzy zmiany; trójzmianowy

SJP.pl

# trzyzwrotkowy

mający trzy zwrotki; trzystrofowy

SJP.pl

# trzyżyłowy

o kablu: mający trzy żyły; trójżyłowy

SJP.pl

# trzyzłotowy

mający wartość trzech złotych

SJP.pl

# trzyłokciowy

mający trzy łokcie długości, szerokości

SJP.pl

# trzyłóżkowy

mający trzy łóżka

SJP.pl

# ts

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy; tss, cii, ćśś

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = praw. Trybunał Stanu

Wiktionary

## ts

- ts – dwuznak

## Ts

- Ts – symbol grupy tosylowej
- Ts – symbol tenesu, pierwiastka chemicznego

## TS

### Medycyna

- TS – stwardnienie guzowate (ang. tuberous sclerosis)
- TS – zespół Turnera (ang. Turner syndrome)
- TS – zespół Tourette’a (ang. Tourette syndrome)
- TS – stenoza zastawki trójdzielnej (ang. tricuspid stenosis)
- TS – transseksualizm

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TS (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = med. Tourette syndrome → zespół Tourete'a, syndrom Tourete'a

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TS (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = med. Tourette syndrome → zespół Tourete'a, syndrom Tourete'a

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ts.

skrót od: to samo

SJP.pl

skrót

(1.1) = to samo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɔ ˈsãmɔ, AS: to sãmo

Wiktionary

# tsampa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. tybetańska gruboziarnista mąka z prażonego jęczmienia;

Wiktionary

Tsampa, campa (tyb.: རྩམ་པ་, Wylie: rtsam pa) - potrawa z gruboziarnistej mąki z prażonego jęczmienia, herbaty i masła z mleka Jaka. Mąkę jęczmienną praży się na patelni, a następnie łączy z tybetańską herbatą, oraz z masłem i solą, stanowiąca pożywienie Tybetańczyków.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) mąka jęczmienna

hiponimy.

holonimy.

(1.1) jęczmień

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|tsampa. < etym|tyb|རྩམ་པ་.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tsampa, tsamba

* francuski: (1.1) tsampa ż.

* tybetański: (1.1) རྩམ་པ་

* włoski: (1.1) tsampa ż.

źródła.

== tsampa (język angielski.) ==

thumb|tsampa (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. tsampa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) mąka jęczmienna

hiponimy.

holonimy.

(1.1) jęczmień

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|tsampa. < etym|tyb|རྩམ་པ་.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tsampa, tsamba

* francuski: (1.1) tsampa ż.

* tybetański: (1.1) རྩམ་པ་

* włoski: (1.1) tsampa ż.

źródła.

== tsampa (język angielski.) ==

thumb|tsampa (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. tsampa

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tse-tse

1. rodzaj owadów z rodziny much obejmujący około 20 gatunków żyjących w Afryce, przenoszących groźne choroby (m.in. śpiączkę afrykańską);
2. mucha tse-tse - mucha z rodzaju tse-tse

SJP.pl

# tsh

skrótowiec

(1.1) = med. biochem. ang. thyroid-stimulating hormone → hormon tyreotropowy / tyreotropina;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) TSH

źródła.

== TSH (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = med. biochem. thyroid-stimulating hormone → hormon tyreotropowy / tyreotropina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# tshwane

[czytaj: człane] obszar metropolitalny w RPA

SJP.pl

Tshwane – obszar metropolitalny w Południowej Afryce, w prowincji Gauteng. 18 maja 2011 roku do Tshwane przyłączono dystrykt Metsweding.

Tshwane składa się z następujących miast:

- Garankuwa
- Centurion (dawniej Verwoerdburg)
- Temba
- Mabopane
- Winterveld
- Northern Pretoria Metropolitan Substructure
- Pretoria
- Pienaarsrivier
- Crocodile River
- Greater Pretoria Metropolitan Council
- Wallmannsthal
- Hammanskraal
- Akasia
- Soshanguve
- Mamelodi

Wikipedia

# tsingtao

piwo marki Tsingtao

SJP.pl

- Qingdao – miasto w Chińskiej Republice Ludowej
- Tsingtao – marka piwa

Wikipedia

# tsl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. transport, spedycja, logistyka (jako, branża, sektor gospodarki)

Wiktionary

# tśm

skrót od: Towarzystwo Świadomego Macierzyństwa

SJP.pl

# tsonga

język z rodziny bantu, jeden z języków urzędowych RPA

SJP.pl

Wikipedia

# tsr

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = psych. terapia skoncentrowana na rozwiązaniach;

(1.2) = techn. telewizyjna stacja retransmisyjna;

Wiktionary

# tss

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy; ts, cii, ćśś

SJP.pl

# tsss

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy; tss, ts

SJP.pl

# tsuba

część miecza japońskiego osłaniająca rękę

SJP.pl

Tsuba (jap. 鍔) – garda japońskich mieczy (katana, wakizashi, tantō) lub broni drzewcowej (yari, naginata) – część odpowiadająca za ochronę ręki przed ześlizgnięciem się z rękojeści na głownię (ostrze) miecza i ostrza przeciwnika w kierunku przeciwnym.

Wikipedia

# tsue

[czytaj: TSU-e] skrót od: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = praw. polit. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powrót do orzekania odsuniętych sędziów jest więc skutkiem działania mechanizmu złożonego z aktu TSUE i konstytucyjnie określonego statusu sędziego.

(1.1) Frankowiczka skarży do TSUE rozporządzenie KE.

Wiktionary

# tsuga

zimozielone drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, występujące w około 10 gatunkach; choina

SJP.pl

Choina (Tsuga Carriere) – rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych. Należy do niego 11 gatunków (w tym 1 mieszaniec). Występują w Ameryce Północnej i wschodniej Azji. Są długowieczne i cienioznośne. Mają duże znaczenie ekonomiczne jako źródło drewna konstrukcyjnego i ścieru oraz drzewa ozdobne. Są ważnym składnikiem górskich i niżowych lasów, odgrywając ekologicznie istotną rolę dla wielu grup zwierząt. Wykorzystywane są też jako rośliny lecznicze.

Wikipedia

# tsukuhara

w gimnastyce artystycznej: skok polegający na wykonaniu dwa i pół salta do tyłu lub przodu w pozycji kucznej

SJP.pl

# tsunametr

środowiskowo: urządzenie przewidujące nadejście tsunami

SJP.pl

# tsunami

fale na oceanach wywołane podwodnym trzęsieniem ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

Wiktionary

Tsunami (jap. 津波 tsunami; pol. fala portowa (tsu – port, przystań; nami – fala)) – fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu, osuwiskiem ziemi lub cieleniem się lodowców, rzadko w wyniku upadku meteorytu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tsũˈnãmʲi, AS: tsũnãmʹi

Wiktionary

# tsundoku

kupowanie dużej liczby książek i odkładanie ich na półki bez zamiaru ich przeczytania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kompulsywne kupowanie książek, z których większość pozostaje nieprzeczytana zalegając w stosach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tsundoku wywodzi się z Japonii i bardzo trafnie opisuje zwyczaje panujące wśród współczesnych moli książkowych.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) zakupoholizm

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|tsundoku. < etym|jap|積ん読.

uwagi.

(1.1) por|syllogomania.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tsundoku

* esperanto: (1.1) cundoki

* japoński: (1.1) 積ん読

źródła.

== tsundoku (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) tsundoku

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tsutsugamushi

[czytaj: tsutsugamuszi] odzwierzęca choroba zakaźna, objawiająca się wysoką gorączką i zamroczeniem; tsutsugamusi, gorączka rzeczna, gorączka plamista japońska

SJP.pl

# tsutsugamusi

odzwierzęca choroba zakaźna, objawiająca się wysoką gorączką i zamroczeniem; tsutsugamushi, gorączka rzeczna, gorączka plamista japońska

SJP.pl

# tsutsumu

japońska sztuka pakowania towarów, prezentów w papier bambusowy

SJP.pl

# tswana

język z grupy bantu będący językiem urzędowym Botswany i RPA; setswana

SJP.pl

Tswana – grupa ludów afrykańskich z rodziny plemion Bantu, zamieszkujących Afrykę Południową. Ich populację szacuje się na ponad 5,6 mln, mówią językiem tswana. Największe społeczności w Botswanie (68% ludności), Południowej Afryce (7% ludności) i Zimbabwe (0,8%). Hodują kozy i bydło oraz uprawiają sorgo i kukurydzę. Wielu mężczyzn pracuje w przemyśle i kopalniach. Struktura społeczna oparta tradycyjnie na patriarchalnych rodach.

Wikipedia

# tszczyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. niepokój

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. czczyca, tczyca

Wiktionary

# tt

skrót od: List do Tytusa - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

SJP.pl

symbol

(1.1) … określający znormalizowaną wielkość modelu kolejowego;

Wiktionary

- TT – skrót oznaczający serwis społecznościowy TikTok
- Czas ziemski (ang. Terrestrial Time – TT) – skala czasu
- TT – broń konstrukcji radzieckiej, potocznie tetetka
- TT – w modelarstwie, podziałka w skali 1:120 lub zbliżonej
- TT – układ sieci elektroenergetycznej
- TT, Tt – teratona, jednostka masy równa 1012 ton trotylu
- TT – w medycynie, czas trombinowy (ang. thrombin time)
- „TT” – singel grupy Twice
- Strefa T-T – w geologii, strefa Teisseyre’a-Tornquista
- Atari TT – komputer będący produktem firmy Atari
- Audi TT – samochód koncernu Volkswagen produkowany w Győr na Węgrzech
- TT – ang. skrót Turbine Tanker – zbiornikowiec turbinowy (zobacz też skróty przed imionami statków)
- TT – ang. skrót Teen Titans – Młodzi Tytani
- tt. – skrót od tętnice (l. mnoga)
- TT – ang. skrót transit time, w spedycji przewidywany czas transportu
- TT – kod przypisany Trynidadowi i Tobago według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Modele TT mają skalę 1:120, a szerokość toru 12 mm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈtɛ, AS: te‿te

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Z|N|TT|H0|0|I.

tłumaczenia.

źródła.

== TT (język niemiecki.) ==

wymowa.

audio|De-TT.ogg.

znaczenia.

skrótowiec, rodzaj nijaki

(1.1) = sport. Tischtennis → tenis stołowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) TT-Ball, TT-Schläger

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Z|N|TT|H0|0|I.

tłumaczenia.

źródła.

== TT (język niemiecki.) ==

wymowa.

audio|De-TT.ogg.

znaczenia.

skrótowiec, rodzaj nijaki

(1.1) = sport. Tischtennis → tenis stołowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ttb

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = kynol. terier typu bull

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) TwTB

Wiktionary

# tttm

skrót wyrażenia: ten typ tak ma

SJP.pl

# tu

1. tutaj;
a) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę;
b) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie;
c) zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji;
2. partykuła wyrażająca różne negatywne stany emocjonalne (np. I bądź tu mądry!);
3. partykuła używana przy przedstawianiu się, np. podczas rozmowy telefonicznej (np. Hej, tu Ela.);
4. wykrzyknik naśladujący odgłos instrumentu, klaksonu samochodowego

SJP.pl

skrót

(1.1) = lotn. tupolew;

Wiktionary

Osoby:

- Francisca Tu – niemiecka aktorka
- Li Tu – australijski tenisista
- Sergio Tu – tajwański kolarz
- Xiaoyuan Tu – chińska informatyczka
- Yuhai Tu – chiński fizyk

Inne:

- Tu – album studyjny zespołu muzycznego LemON
- „Tu” – singel LemON
- „Tu” – singel Lao Che
- „Tu” – singel Ewy Farnej
- Tu – chorwacki film w reżyserii Zrinko Ogresty
- Tu – mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, z grupy ludów mongolskich
- Tu – skrót określający samoloty rosyjskiego koncernu Tupolew
- Tu – w medycynie: guz (tumor)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjęty przez załogę Tu-154M poziom ryzyka był nieakceptowalny, biorąc pod uwagę rangę i charakter wykonywanego lotu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupolew mrz.

Wiktionary

# tualeta

przestarzałe: toaleta

SJP.pl

# tuamotu

1. archipelag na Oceanie Spokojnym;
2. lud polinezyjski

SJP.pl

Wikipedia

# tuan

tytuł (w znaczeniu pan) używany przez Malajów jako wyraz szacunku

SJP.pl

Tuan – postać z mitologii celtyckiej.

Tuan wielokrotnie zmieniał swą postać. Wpierw przez trzysta lat żył w ciele człowieka. Kolejne trzysta lat spędził jako byk leśny. Kolejne dwieście lat był dzikim kozłem. Na kolejne trzysta lat Tuan został ptakiem. Następne sto lat spędził w ciele łososia. Ryba została złowiona przez rybaka. Jego mięsem pożywiła się królowa, żona Muíredacha Muindberga. Dzięki temu Tuan ponownie urodził się jako syn królowej. Ponownie stał się człowiekiem. Jego cykl reinkarnacji zamknął swą pętlę.

Wikipedia

# tuapse

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Tuapse (ros. Туапсе, adygejski ТӀуапсэ, gruz. ტუაფსე) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Liczy około 60 tys. mieszkańców (2021).

W mieście od 1929 znajdowała się jedna z największych w Rosji rafineria ropy naftowej należąca do koncernu Rosnieft, która przerabiała 12 mln ton ropy rocznie. W mieście rozwinął się przemysł maszynowy oraz spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tuapseński

Wiktionary

# tuapseński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuapse, dotyczący Tuapse

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuapse n.

Wiktionary

# tuareg

członek koczowniczego ludu w środkowej Saharze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Wiktionary

Nazwa Tuareg odnosi się do:

- Tuarega – członka jednego z ludów berberyjskich (Tuaregów)
- języka tamaszek – makrojęzyka z południowej gałęzi języków berberskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Część Tuaregów uciekła z Ghadamis do algierskiej wioski Debdeb, usytuowanej ponad 20 kilometrów od libijskich granic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈwarɛk, AS: tuu̯arek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuareski m.

przym. tuareski

Wiktionary

# tuaregowie

koczowniczy lud w środkowej Saharze

SJP.pl

Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami mówią o sobie kel tamasheq. Tradycyjnie są nomadami, podróżują po pustyni i jej obrzeżach, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii i obsługą ruchu turystycznego. W 2012 r. podjęli próbę utworzenia suwerennego państwa Azawad na terenie północnego Mali.

Wikipedia

# tuareski

przymiotnik od: Tuareg (członek plemienia afrykańskiego)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tamaszek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtuwaˈrɛsʲci, AS: tuu̯aresʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuareg m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tamaszek

Wiktionary

# tuareżka

członkini koczowniczego ludu w środkowej Saharze

SJP.pl

# tuatara

gad z rzędu ryjogłowych, podobny do jaszczurki, zamieszkuje skaliste wybrzeża Nowej Zelandii i kilku wysp w Cieśninie Cooka; hatteria; łupkoząb

SJP.pl

Hatteria, tuatara, łupkoząb (Sphenodon) – rodzaj gadów z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae) występujących endemicznie na Nowej Zelandii.Mimo że wyglądem najbardziej przypominają jaszczurkę, w rzeczywistości reprezentują odrębną linię ewolucyjną lepidozaurów – sfenodonty. Hatterie są jedynymi współczesnymi przedstawicielami tej grupy. Ich najbliżsi krewni to łuskonośne (jaszczurki, amfisbeny i węże). Z tego powodu hatterie wzbudzają zainteresowanie naukowców badających ewolucję jaszczurek i węży oraz rekonstruujących wygląd i zwyczaje najwcześniejszych diapsydów.

Wikipedia

# tub

przestarzale: duża, gumowa misa, naczynie służące do mycia się

SJP.pl

# tuba

1. instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych; długa, metalowa rura o przekroju konicznym, zwinięta w owalną pętlę,
2. opakowanie maści, kremu, farby w postaci rurki z nakrętką,
3. rura w kształcie stożka służąca do wzmocnienia głosu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Wiktionary

Tuba (wł. tubo, skrót: tb.) – instrument dęty blaszany z grupy aerofonów ustnikowych.

Największy i o najniższym stroju spośród tej rodziny instrumentów. Standardowa skala instrumentu (zakres dźwięków muzycznych) od D1 do d1. Doświadczony instrumentalista potrafi uzyskać dźwięki od A2 do a1.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtuba, AS: tuba

Wiktionary

# tubądzin

Tubądzin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Wróblew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# tubafon

instrument muzyczny z grupy idiofonów uderzanych, rodzaj dzwonków, w których płytki zastąpione są metalowymi rurami

SJP.pl

# tubalniej

stopień wyższy od przysłówka: tubalnie

SJP.pl

# tubalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tubalny

SJP.pl

# tubalność

cecha głosu odznaczającego się donośnym i niskim brzmieniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tubalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubka ż.

przym. tubalny

przysł. tubalnie

Wiktionary

# tubalny

odznaczający się donośnym i niskim brzmieniem; gromki, grzmiący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) brzmiący jak przez tubę, charakteryzujący się niskim i donośnym brzmieniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niekiedy do refrenu włączał się głos niemiecki z sąsiedniej stacji, tubalny, jakby obwieszczał nalot.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubalność ż.

przysł. tubalnie

przym. tubowy

Wiktionary

# tube

[czytaj: tjub] londyńska kolej podziemna; metro, underground

SJP.pl

- Tube – japoński zespół muzyczny
- Tube – gra komputerowa

Wikipedia

# tubera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gruźlica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuberok mos., tuberkuloza ż.

Wiktionary

# tuberkulacja

tworzenie się bruzd, gruzełków, zwłaszcza w chorych częściach ciała, np. w pęcherzu, sercu

SJP.pl

# tuberkuliczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z tuberkulozą (współcz. gruźlica)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuberkuloza ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. gruźliczy

Wiktionary

# tuberkulid

wykwit skórny będący następstwem krwiopochodnego wysiewu prątków gruźlicy do skóry

SJP.pl

# tuberkulina

mieszanina białek i polisacharydów, otrzymywana z hodowli prątków gruźlicy

SJP.pl

Tuberkulina - (ATC: V04 CF01) białko uzyskiwane z hodowli prątka gruźlicy służące do wykonywania próby tuberkulinowej, po raz pierwszy uzyskana przez Roberta Kocha w 1890 roku.

Nazwę tuberkulina zaproponował Odo Feliks Kazimierz Bujwid i służyła ona początkowo do określania nieoczyszczonej tuberkuliny tzw. starej tuberkuliny.

Wikipedia

# tuberkulinowy

w medycynie:
1. związany z gruźlicą;
2. odczyn tuberkulinowy - odczyn występujący po wprowadzeniu do organizmu pacjenta tuberkuliny (mieszaniny białek i polisacharydów, otrzymywanej z hodowli prątków gruźlicy);
3. próba tuberkulinowa - wprowadzenie do organizmu pacjenta tuberkuliny, wykonywane głównie w celu sprawdzenia stanu odporności przeciw gruźlicy

SJP.pl

# tuberkuloza

przestarzale: gruźlica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. med. gruźlica

Wiktionary

Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna), ale może również atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności, np. w przebiegu AIDS.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tuberkuloza jest jedną z najczęstszych infekcji towarzyszących AIDS.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtubɛrkuˈlɔza, AS: tuberkuloza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tubera ż.

przym. tuberkuliczny

przysł. tuberkulicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gruźlica; przest. suchoty; reg. śl. tubera.

Wiktionary

# tuberkuł

potocznie: prątek gruźlicy

SJP.pl

# tuberoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. tuberok mos.

Wiktionary

# tuberok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tubera ż.

:: fż. tuberoczka ż.

Wiktionary

# tuberoza

roślina o pięknych pachnących kwiatach

SJP.pl

Tuberoza (Polianthes L.) – wyodrębniany w historycznych ujęciach taksonomicznych rodzaj roślin z rodziny agawowatych, do którego zaliczano 13 gatunków roślin występujących głównie w Meksyku. Na początku XXI wieku, na podstawie wyników badań filogenetycznych, został on uznany za synonim rodzaju agawa.

Wikipedia

# tubiasty

mający kształt tuby

SJP.pl

# tubielewicz

nazwisko

SJP.pl

# tubifeks

bezkręgowiec z gromady skąposzczetów; rurecznik

SJP.pl

# tubifeksy

bezkręgowiec z gromady skąposzczetów; rurecznik

SJP.pl

# tubing

żeliwny pierścień będący konstrukcją tuneli lub szybów

SJP.pl

Tubing (z ang. tube – rura) – rodzaj cylindrycznej obudowy tunelu lub kanału wykonanej z metalu lub żelbetu. Połączone tubingi tworzą pierścień, stanowiący ścianę kanału. Najczęściej wykorzystywane są do budowy szybów wentylacyjnych, szybów kopalnianych czy tuneli metra (w tej technologii powstało częściowo metro w Warszawie).

Wikipedia

# tubista

osoba grająca na tubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, który gra na tubie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubka ż.

Wiktionary

# tubistka

kobieta grająca na tubie

SJP.pl

# tubka

1. podłużne opakowanie, z którego zawartość wydobywa się ściskając je;
2. zdrobniale o tubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od tuba

(1.2) mała tuba

(1.3) zawartość tubki (1.2)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubista m., tubistka ż., tubalność ż.

przym. tubowy

Wiktionary

# tubkal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. góra w Afryce, najwyższy szczyt Maroka i Atlasu Wysokiego;

Wiktionary

Tubkal, Dżabal Tubkal (arab. جبل توبقال, توبقال, tamazight ⵜⵓⴳⴳ ⴽⴰⵍ) – najwyższy szczyt Maroka i gór Atlas (Atlas Wysoki) – 4167 m n.p.m. Jest jednocześnie najwyższym szczytem Afryki Północnej. Położony jest 63 km na południe od Marrakeszu, w Parku Narodowym Tubkalu.

Wikipedia

# tubmaryna

dawny instrument smyczkowy z jedną struną, wydający dźwięk przypominający brzmienie trąbki

SJP.pl

Tubmaryna – dawny europejski jedno- lub dwustrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych.

Wikipedia

# tubokuraryna

alkaloid wyodrębniony z kurary, mający działanie porażające mięśnie prążkowane

SJP.pl

Tubokuraryna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów wyodrębniony z kurary. Ma działanie porażające mięśnie prążkowane. Jest antagonistą receptora nikotynowego na płytce motorycznej mięśni poprzecznie prążkowanych. W chirurgii była stosowana jako lek zwiotczający w postaci chlorku D-tubokuraryny w celu uzyskania zwiotczenia mięśni szkieletowych.

Wikipedia

# tuborg

piwo marki Tuborg

SJP.pl

Tuborg – duńska firma piwowarska założona w 1873 roku w Hellerup w północnej części Kopenhagi przez Carla Frederika Tietgena i Philipa W. Heymana. Początkowo browar warzył piwa typu bawarskiego (monachijski lager), a jego pierwszą marką był Rød Tuborg (Czerwony Tuborg). Pięć lat później browar wypuścił swoje najbardziej znane piwo Grøn Tuborg Pilsner (Zielony Pilzner). Było to pierwsze piwo dolnej fermentacji w stylu pilzneńskim w Danii.

Wikipedia

# tubowy

przymiotnik od: tuba (zwykle w znaczeniu: rura w kształcie stożka służąca do wzmocnienia głosu), np. gramofon tubowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tubą, dotyczący tuby (zwykle w znaczeniu: „lejkowato rozszerzająca się rura służąca do wzmacniania dźwięku”)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuba ż., tubka ż., tubeczka ż., tubiarz m.

czas. tubkować ndk.

przym. tubalny

przysł. tubalnie

Wiktionary

# tubus

element przyrządu optycznego (np. mikroskopu, lunety), tuleja, w której znajdują się soczewki

SJP.pl

Tubus – obudowa urządzeń optycznych lub ich części składowych, wykonana w kształcie tulei, służąca do współosiowego osadzania elementów optycznych – soczewek lub układów optycznych.

Wikipedia

# tubylczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tubylcze; cecha tych, którzy są tubylczy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tubylczy

przysł. tubylczo

Wiktionary

# tubylczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tubylcami, dotyczący tubylców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chodziło o druk książek religijnych w językach tubylczych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bywalec mos., tubylec mos., tubylczość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autochtoniczny, rdzenny

Wiktionary

# tubylczyni

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tuziemka, tubylka

SJP.pl

# tubylec

1. rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, aborygen, tuziemiec;
2. stały mieszkaniec jakiegoś terenu, np. miasta lub wsi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

Wiktionary

Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”, od autós „sam” i chthōn „ziemia”) – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru.

W odróżnieniu od ludności autochtonicznej mówi się o ludności napływowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tubylcy na wyspie żyją jak przed wiekami, zajmując się rybołówstwem i zbieractwem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈbɨlɛt͡s, AS: tubylec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. tubylczyni ż.

przym. tubylczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autochton, aborygen, krajowiec, miejscowy, tutejszy, tuziemiec, rdzenny mieszkaniec

Wiktionary

# tubylewicz

nazwisko

SJP.pl

# tubylka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tuziemka, tubylczyni

SJP.pl

# tuchola

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie kujawsko-pomorskim;

Wiktionary

Tuchola (niem. Tuchel, kaszub. Tëchòlô, Tuchòlô) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Tuchola i powiatu tucholskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2023 roku Tuchola liczyła 12 969 mieszkańców.

Tuchola uzyskała prawa miejskie w 1346 roku.

Miasto jest siedzibą Tucholskiego Parku Krajobrazowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈxɔla, AS: tuχola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tucholanin m., tucholanka ż.

przym. tucholski

Wiktionary

# tucholanin

mieszkaniec Tucholi

SJP.pl

# tucholanka

mieszkanka Tucholi

SJP.pl

# tucholski

przymiotnik od: Tuchola

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Tucholi, związany z Tucholą, pochodzący z Tucholi

Wiktionary

Tucholski to nazwisko rezydencyjne kogoś z Tucholi w województwie kujawsko-pomorskim.Osoby o nazwisku Tucholski / Tucholska:

- Anna German-Tucholska (1936–1982) – polska piosenkarka i kompozytorka
- Jędrzej Tucholski (1932–2012) – polski pisarz historyk
- Paweł Tucholski (ur. 1969) – polski aktor teatralny
- Tadeusz Tucholski (1898–1940) – polski chemik i podoficer WP
- Wawrzyniec Tucholski – huzar i trębacz w armii pruskiej
- Zbigniew Tucholski (ur. 1975) – polski naukowiec.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈxɔlsʲci, AS: tuχolsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuchola ż., tucholanin m., tucholanka ż.

Wiktionary

# tuchomie

wieś w Polsce

SJP.pl

Tuchomie (kaszub. Tëchómie, niem. Groß Tuchen; tuż po wojnie Tuchomyśl) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Tuchomie, przy drodze krajowej nr 20 Stargard – Szczecinek – Gdynia i na trasie nieistniejącej już linii kolejowej (Lębork) – Bytów – Miastko. Miejscowość jest placówką Ochotniczej Straży Pożarnej i siedzibą gminy Tuchomie. Dawniej dzieliło się na Tuchomie Królewskie (kaszb. Królewsczé Tëchòmié lub też Kr. Tëchòmie, Królewsczi Tëchòm, niem. Königlich Groß Tuchen) i Tuchomie Szlacheckie (kaszb. Szlachecczé Tëchòmié lub też Szl. Tëchòmie, Szlachecczi Tëchòm, niem. Adelig Groß Tuchen).

Wikipedia

# tuchomski

przymiotnik od: Tuchomie

SJP.pl

# tuchów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie małopolskim;

Wiktionary

Tuchów – miasto na południu Polski w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuchów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtuxuf, AS: tuχuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuchowianin m., tuchowianka ż.

przym. tuchowski

Wiktionary

# tuchowianin

mieszkaniec miasta: Tuchów

SJP.pl

# tuchowianka

mieszkanka miasta: Tuchów

SJP.pl

# tuchowski

przymiotnik od: Tuchów

SJP.pl

# tucjoryzm

Tucjoryzm (z łac. tutior – bezpieczniejszy) – w teologii moralnej system moralny mówiący, że w razie wątpliwości co do zastosowania norm moralnych w konkretnej sytuacji wolno iść jedynie za opinią zgodną z ogólnym prawem, nawet gdyby jego nieobowiązywanie było bardzo prawdopodobne.

Wikipedia

# tucki

nazwisko

SJP.pl

# tucson

[czytaj: tu:son] miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Tucson (ˈtuːsɒn) – miasto w hrabstwie Pima, w stanie Arizona w Stanach Zjednoczonych.

Liczba mieszkańców: 525,5 tys., obszar metropolitalny 1 023 320 (dane z lipca 2008). Jest drugim co do wielkości miastem w stanie, po Phoenix.

Wikipedia

# tucsoński

→ Tucson [czytaj: tusoński]

SJP.pl

# tucydydes

historyk grecki, Ateńczyk; rzecznik polityki Peryklesa

SJP.pl

Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 a 460 p.n.e., zm. między 404 a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii Wojna peloponeska.

Wikipedia

# tucz

intensywne żywienie świń i drobiu przy jednoczesnym ograniczeniu ruchu, mające na celu zwiększenie ich masy (ilości mięsa i tłuszczu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój, zwykle dotyczy trzody chlewnej;

Wiktionary

Tucz (opas, opasanie) – bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój. Celem tuczu jest przekształcenie podawanych zwierzęciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w zależności od gatunku zwierzęcia.

Słowem tucz określa się trzodę chlewną, a słowem opas bydło i inne przeżuwacze oraz konie. Określenie opas oznacza też utuczone już bydło, np. opasy na sprzedaż. Utuczone świnie określa się natomiast mianem tuczników.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. tuczyć ndk.

rzecz. tucznik mzw., tuk mrz., tuczenie n.

Wiktionary

# tuczarnia

pomieszczenie lub budynek, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju

SJP.pl

- tuczarnia – pomieszczenie, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju

Wikipedia

# tuczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. zool. intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój;

Wiktionary

Tucz (opas, opasanie) – bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój. Celem tuczu jest przekształcenie podawanych zwierzęciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w zależności od gatunku zwierzęcia.

Słowem tucz określa się trzodę chlewną, a słowem opas bydło i inne przeżuwacze oraz konie. Określenie opas oznacza też utuczone już bydło, np. opasy na sprzedaż. Utuczone świnie określa się natomiast mianem tuczników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] przymusowe tuczenie gęsi i kaczek od dawna bulwersuje wiele środowisk, w tym także tych niezwiązanych z obroną praw zwierząt.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tuczyć

rzecz. tuk mrz., tucz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tucz, opas, opasanie

Wiktionary

# tuczeński

przymiotnik od: Tuczna, Tuczno

SJP.pl

# tuczępski

przymiotnik od: Tuczępy

SJP.pl

# tuczępy

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 4

- Tuczępy – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Grabowiec
- Tuczępy – wieś w woj. lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Tuczępy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
- Tuczępy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód

Wikipedia

# tuczka

dawniej: mała chmura zapowiadająca burzę

SJP.pl

# tuczna

o zwierzętach: specjalnie tuczony na zabicie

SJP.pl

Tuczna – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Tuczna.

Wieś ekonomii brzeskiej w drugiej połowie XVII wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem, siedzibą gminy Tuczna. Jest także siedzibą rzymskokatolickiej Parafii św. Anny. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 1005 mieszkańców.

Wikipedia

# tucznianin

mieszkaniec Tuczna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tucznianka

mieszkanka Tuczna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tucznik

świnia hodowlana w okresie tuczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zootechn. zwierzę, zwykle świnia, obficie karmione i przeznaczone na ubój;

Wiktionary

Tucznik – świnia intensywnie karmiona i przeznaczona na ubój. Tucznikiem może być zarówno samiec jak i samica, jednak w przypadku samców wiąże się to prawie zawsze z kastracją. Samiec wykastrowany dużo szybciej przybiera na wadze, poza tym jego mięso ma lepszy smak. Aby mięso tucznika było smaczne, ubój musi nastąpić co najmniej miesiąc po kastracji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym chlewie trzymaliśmy przed zarazą tuczniki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuk mrz.

czas. tuczyć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opas, karmnik, karmik, wieprz

Wiktionary

# tuczno

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce;
3. nazwa wielu jezior w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

(1.2) geogr. nazwa trzech wsi w Polsce;

(1.3) geogr. nazwa dziesięciu jezior w Polsce

Wiktionary

Tuczno (niem. Tütz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuczno.

Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto miało 1824 mieszkańców. Natomiast według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 9,21 km².

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtut͡ʃnɔ, AS: tučno

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. tuczeński

Wiktionary

# tuczny

o zwierzętach: specjalnie tuczony na zabicie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o zwierzęciu hodowlanym: obficie tuczony z przeznaczeniem na ubój

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tuczyć ndk.

rzecz. tuk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karmny

Wiktionary

# tuczyć

1. karmić intensywnie hodowane zwierzęta w celu szybkiego przyrostu ich masy;
2. żartobliwie: karmić kogoś do syta, obficie;
3. o pokarmach: powodować tycie;
4. tuczyć się (o zwierzętach lub żartobliwie o ludziach): przybierać na wadze

SJP.pl

czasownik

(1.1) zootechn. karmić intensywnie zwierzęta w celu uzyskania przyrostu mięsa i tłuszczu

(1.2) o pokarmie: powodować tycie

(1.3) pot. żart. karmić zbyt obficie, powodując nadmierne przybieranie na wadze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuk m.

czas. utuczyć dk., zatuczyć dk.

przym. tuczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przekarmiać

Wiktionary

# tuczyński

→ Tuczno

SJP.pl

#### Patrz:

Tuczno

# tuderek

nazwisko

SJP.pl

# tudor

władca z dynastii Tudorów

SJP.pl

Tudorowie, dynastia Tudorów – dynastia rządząca w Anglii (wraz z Walią) w latach 1485–1603.

Protoplastami tej dynastii byli Owen Tudor (Walijczyk – jego właściwe imię brzmiało: Owain ap Maredudd ap Tudur) – potomek Ednyfeda Fychana, oraz Katarzyna de Valois (córka króla Francji – Karola VI Szalonego), królowa Anglii – wdowa po Henryku V. Po śmierci Henryka V zawarli oni sekretne małżeństwo i mieli trzech synów – Edmunda, Jaspera i Owena oraz córki (źródła różnią się co do ich liczby).

Wikipedia

# tudorowie

dynastia angielska; Tudorzy

SJP.pl

Tudorowie, dynastia Tudorów – dynastia rządząca w Anglii (wraz z Walią) w latach 1485–1603.

Protoplastami tej dynastii byli Owen Tudor (Walijczyk – jego właściwe imię brzmiało: Owain ap Maredudd ap Tudur) – potomek Ednyfeda Fychana, oraz Katarzyna de Valois (córka króla Francji – Karola VI Szalonego), królowa Anglii – wdowa po Henryku V. Po śmierci Henryka V zawarli oni sekretne małżeństwo i mieli trzech synów – Edmunda, Jaspera i Owena oraz córki (źródła różnią się co do ich liczby).

Wikipedia

# tudotąd

zaimek

(1.1) poznań. tu

Wiktionary

# tudzież

spójnik, który w zdaniach współrzędnie złożonych znaczy tyle co: a także, i, oraz

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. …łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wikipedia tudzież Wikisłownik działają na oprogramowaniu MediaWiki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtud͡ʑɛʃ, AS: tuʒ́eš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) i; (a) także; też; również, oraz

Wiktionary

# tue

skrótowiec

(1.1) = Traktat o Unii Europejskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛ‿u‿ˈɛ, AS: te‿u‿e

Wiktionary

# tuf

skała wulkaniczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

Wiktionary

Tuf, tuf wulkaniczny – rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał piroklastycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce tufy występują w obszarach dawnej aktywności wulkanicznej, przede wszystkim w Sudetach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuf, AS: tuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tufit mrz.

przym. tufowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tufit mrz.

przym. tufowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|tofus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tuff

* baskijski: (1.1) toba

* fiński: (1.1) tuffi

* francuski: (1.1) tuf m.

* hiszpański: (1.1) toba ż., tufo m.

* irlandzki: (1.1) tuf m.

* islandzki: (1.1) móberg n.

* kataloński: (1.1) tuf m.

* łaciński: (1.1) tofus m.

* niderlandzki: (1.1) tufsteen m.

* niemiecki: (1.1) Tuff m., Tuffstein m.

* portugalski: (1.1) tofo m.

* rosyjski: (1.1) туф

* słowacki: (1.1) tuf m.

* starogrecki: (1.1) πῶρος m.

* turecki: (1.1) tüf

* włoski: (1.1) tufo m.

źródła.

== tuf (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) kosmyk, pęczek

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tufit

skała osadowa podobna budową i pochodzeniem do tufu

SJP.pl

Tufit – skała osadowa zbliżona do tufu, składająca się z materiału piroklastycznego ze znaczną domieszką materiału osadowego (m.in. piasku, iłu, szczątków organicznych, popiołów wulkanicznych), osadzonych zazwyczaj w środowisku wodnym.

Skała o strukturze drobnoziarnistej i przeważnie warstwowej.

W Polsce występuje w utworach trzeciorzędowych i paleozoicznych w Górach Świętokrzyskich, Karpatach i Sudetach.

Wikipedia

# tufoid

tuf zmieniony przez metamorfizm

SJP.pl

# tufoporyt

kruszywo pochodzenia naturalnego otrzymywane przez rozdrobnienie tufów o strukturze drobnoporowatej

SJP.pl

# tufowy

przymiotnik od: tuf, np. wulkan tufowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) uformowany z tufu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drążyli swe cele bezpośrednio w miękkich skałach tufowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuf m., tufit m.

Wiktionary

# tufting

metoda wytwarzania przędzin pętelkowych przez wszywanie pętelek w podkład (np. tkaninę) podklejany następnie warstwą żywicy syntetycznej

SJP.pl

# tugaj

pasmo zarośli lub lasów topolowo-wierzbowych, rosnących wzdłuż rzek na Pogórzu Kazaskim

SJP.pl

Tugaj – typ lasu łęgowego (galeriowego) występujący w Azji Środkowej. Podstawowy ekosystem w ekoregionie tugajów środkowoazjatyckich (PA1311 w regionalizacji WWF, 818 w regionalizacji One Earth).

Wikipedia

# tugra

symbol sułtana osmańskiego w formie ozdobnego monogramu

SJP.pl

Tugra, tughra (osm. طغراء tuğra) – w kulturze islamu monogramowy znak panującego monarchy (sułtana, chana), pełniący w kręgu wpływów państwa osmańskiego rolę herbu, emblematu władców tureckich, a następnie godła państwowego.

Oprócz imienia władcy tugra zawierała, także imię jego ojca, a niekiedy jego dziadów, tytuł chan z dodatkiem formuły el-muzzafer-da'ima (zawsze zwycięski). Będąc monogramem przywódcy świeckiego, a zarazem religijnego, tugra tworzyła teozoficzny obraz wszechświata, na którego szczycie znajduje się Bóg (laudacja: Bóg hojny, wielkoduszny), a niżej jego ziemski namiestnik – sułtan, którego znak rozciągał się ponad tekstami dotyczącymi spraw ziemskich.

Wikipedia

# tugrik

waluta Mongolii; 1 tugrik = 100 mongów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) monet. waluta Mongolii;

Wiktionary

Tugrik (a także Tögrög, mong. төгрөг) (MNT, ₮) – waluta używana w Mongolii. Jeden tugrik równa się 100 möngöm. Istnieją monety o wartości jednego tugrika, a poza tym banknoty o wartości 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 tugrików. W obiegu funkcjonują banknoty od 10 tugrików wzwyż. Międzynarodowy symbol tugrika to MNT. Nazwa pochodzi od słowa dughurik, oznaczającego koło.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|mong.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tögrög

* arabski: (1.1) توغروغ m. (tūḡrūḡ)

* baskijski: (1.1) tugrik

* bułgarski: (1.1) тугрик m.

* czeski: (1.1) tugrik m.

* esperanto: (1.1) tugriko

* francuski: (1.1) tugrik m.

* japoński: (1.1) トゥグルグ (tugurugu)

* słowacki: (1.1) tugrik m.

* turecki: (1.1) tögrög

* turkmeński: (1.1) tugrug

* ukraiński: (1.1) тугрик m.

* uzbecki: (1.1) tugrik

* włoski: (1.1) tugrik m.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtuɡrʲik, AS: tugrʹik

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|mong.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tögrög

* arabski: (1.1) توغروغ m. (tūḡrūḡ)

* baskijski: (1.1) tugrik

* bułgarski: (1.1) тугрик m.

* czeski: (1.1) tugrik m.

* esperanto: (1.1) tugriko

* francuski: (1.1) tugrik m.

* japoński: (1.1) トゥグルグ (tugurugu)

* słowacki: (1.1) tugrik m.

* turecki: (1.1) tögrög

* turkmeński: (1.1) tugrug

* ukraiński: (1.1) тугрик m.

* uzbecki: (1.1) tugrik

* włoski: (1.1) tugrik m.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tugun

ryba łososiowata rzek syberyjskich

SJP.pl

Tugun (Coregonus tugun) – gatunek małej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae), nazywany też „śledziem soswińskim”. Osiąga przeciętnie 11 cm, maksymalnie do 20 cm długości całkowitej.

Wikipedia

# tugur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, uchodząca do Zatoki Tugurskiej Morza Ochockiego

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tugurski

Wiktionary

# tugurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tugurem, dotyczący Tuguru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tugur mrz.

Wiktionary

# tuhanowicze

dawniej: Korczowa

SJP.pl

Korczowa, Karczowa, dawniej Tuhanowicze (biał. Карчова, Тугановічы) – agromiasteczko na Białorusi w rejonie baranowickim obwodu brzeskiego położona nad rzeką Serwecz przy odnodze drogi z Baranowicz i Horodyszczy do Cyryna i Korelicz. Tuhanowicze stanowiły kiedyś oddzielny majątek, obecnie jest to część wsi Korczowa.

Wikipedia

# tuileries

Tuilerie (Les Tuileries) – dzielnica znajdująca się w sercu Paryża, między Luwrem, placem Zgody (place de la Concorde) i Sekwaną. Do czasów Komuny Paryskiej stał tam zniszczony w maju 1871 ogromny pałac renesansowo-barokowy, paryska rezydencja walezyjskich i burbońskich królów i napoleońskich cesarzy Francji.

Wikipedia

# tuj

wykrzyknik

(1.1) daw. wojsk. komenda nakazująca przygotowanie broni do strzału

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od tuja

Wiktionary

Tuj (ros. Туй, Большой Туй) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Irtysza. Przepływa przez Syberię Zachodnią. Źródła na Bagnach Wasiugańskich.

Długość – 507 km, powierzchnia zlewni – 8490 km².

Dopływy: Ukratus, Kir-Tau, Aju, Sik, Miss.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tuj! — skomenderował Kanneberg. Muszkiety szwedzkie poruszyły się jak jeden, żelazne szyje wyciągnęły się ku polskim jezdcom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuj, AS: tui ̯

Wiktionary

# tuja

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywotnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thuja|ref=tak., zob. żywotnik.

Wiktionary

- Tuja – żywotnik, roślina iglasta
- Tuja – rzeka w woj. pomorskim
- Tuja – wieś w woj. pomorskim
- Tuja – królowa egipska, żona faraona Seti I, matka Ramzesa II

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtuja, AS: tui ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tujowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żywotnik

Wiktionary

# tujałka

roślina jednoroczna o wielobarwnych kwiatach, pochodząca z Ameryki Południowej

SJP.pl

Tujałka (Salpiglossis) – rodzaj roślin z rodziny psiankowatych. Obejmuje dwa gatunki występujące w południowych Andach od Chile i Argentyny po południowe Peru. Rośliny te rosną w naturze na pustyniach i suchych, skalistych zboczach górskich. Jeden gatunek – tujałka zmienna S. sinuata jest uprawiany jako roślina ozdobna. Roślina bardzo zmienna pod względem barwy kwiatów, wyhodowano liczne jej odmiany ozdobne.

Wikipedia

# tujnik

tujnik maleńki - gatunek mchu z rodziny tujowcowatych

SJP.pl

# tujon

organiczny związek chemiczny występujący m.in. w piołunówce oraz olejku eterycznym piołunu, szałwii lekarskiej i wrotyczu pospolitego

SJP.pl

Tujon – organiczny związek chemiczny, związek terpenowy, występujący w olejku eterycznym m.in. piołunu (Artemisia absinthium), bylicy pospolitej (Artemisia vulgaris), wrotyczu pospolitego (Tanacetum vulgare), szałwii lekarskiej (Salvia officinalis), żywotnika zachodniego (Thuja occidentalis), a także w napoju alkoholowym z domieszką wyciągu z piołunu – absyncie i gorzkiej ziołowej wódce zwanej piołunówką.

Wikipedia

# tujopsis

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywotnikowiec japoński

SJP.pl

# tujowcowate

rodzina roślin należąca do prątników (mchów właściwych)

SJP.pl

# tujowiec

1. rodzaj mchu z rzędu rokietowców;
2. misecznik tujowiec - pospolity pluskwiak, szkodnik tuj

SJP.pl

# tujowy

→ tuja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z tui

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tui

(1.3) będący częścią tui

Wiktionary

#### Patrz:

tuja

#### Wymowa:

IPA: tuˈjɔvɨ, AS: tui ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuja

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) żywotnikowy

Wiktionary

# tujoza

zbyt częste sadzenie tuj zamiast innych roślin

SJP.pl

# tuk

regionalnie: tłuszcz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tłuszcz, tucz

(1.2) poznań. szpik kostny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziałeś lepszą zagrychę jak tuk na razowem chlebku letko posolony?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

przym. tuczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

przym. tuczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.2) zobtłum|szpik kostny.

źródła.

== tuk (język czeski.) ==

wymowa. audio|Cs-tuk.ogg.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) tłuszcz

odmiana.

(1.1) odmiana-rzeczownik-czeski

|Mianownik lp = tuk

|Mianownik lm = tuky

|Dopełniacz lp = tuku

|Dopełniacz lm = tuků

|Celownik lp = tuku

|Celownik lm = tukům

|Biernik lp = tuk

|Biernik lm = tuky

|Wołacz lp = tuku

|Wołacz lm = tuky

|Miejscownik lp = tuku

|Miejscownik lm = tucích

|Narzędnik lp = tukem

|Narzędnik lm = tuky

.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tuk-tuk

zmotoryzowana wersja rikszy, używana jako taksówka w niektórych krajach azjatyckich; autoriksza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) riksza motocyklowa pełniąca w niektórych krajach rolę taksówki

Wiktionary

# tuka

rodzaj sieci rybackiej / łowić w tukę - sposób połowów wykonywanych przez dwie łodzie/kutry

SJP.pl

Tuka – wieś w Estonii, w prowincji Lääne, w gminie Martna.

Wikipedia

# tukan

ptak, pieprzojad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wiktionary

- Tukan – nazwa przedstawicieli rodziny tukanowatych. Niekiedy znaczenie jej ogranicza się tylko do ptaków z rodzaju Ramphastos należącego do tej rodziny.
- Gwiazdozbiór Tukana
- Eugeniusz Tukan-Wolski (1928–2014) – polski malarz

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtukãn, AS: tukãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tukan m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Tuc

Wiktionary

# tukanik

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów

SJP.pl

# tukanowate

rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Ramphastidae|Vigors|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych;

Wiktionary

Tukanowate (Ramphastidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szereg tukanowatych zamieszkuje Azję.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tukan mzw.

Wiktionary

# tukanowaty

o cechach tukanowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# tukej

zaimek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tutaj

Wiktionary

# tukidydes

starożytny historyk grecki

SJP.pl

Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 a 460 p.n.e., zm. między 404 a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii Wojna peloponeska.

Wikipedia

# tukotuki

rodzaj południowoamerykańskiego gryzonia z rodziny tukotukowatych

SJP.pl

Tukotukowate, tukotuki (Ctenomyidae) – rodzina ssaków z podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia).

Wikipedia

# tukotuko

rodzaj południowoamerykańskiego gryzonia z rodziny tukotukowatych

SJP.pl

Tukotuko (Ctenomys) – rodzaj ssaków z rodziny tukotukowatych (Ctenomyidae).

Wikipedia

# tukotukowate

rodzina gryzoni; tukotuki

SJP.pl

Tukotukowate, tukotuki (Ctenomyidae) – rodzina ssaków z podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia).

Wikipedia

# tukum

mocne włókna palmy pozyskiwane przez Indian do wyrobu sznurków, nici itp.

SJP.pl

Tukums (dawniej niem. Tuckum, pol. Tukum) – miasto w północno-zachodniej części Łotwy, na Wysoczyźnie Kurlandzkiej, na północ od drogi łączącej Rygę i Windawę, siedziba administracyjna novadsu Tukums. W 2016 roku liczyło 18 334 mieszkańców.

Wikipedia

# tul

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 69 i symbolu Tm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

forma czasownika.

(2.1) rozk. 2 os. lp. zob. tulić.

Wiktionary

Tul (Tm, łac. thulium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym, należący do tzw. metali ziem rzadkich. Tul jest najrzadszym lantanowcem występującym na Ziemi (promet jest rzadszym, ale nie występuje naturalnie na Ziemi). Jest łatwym w obróbce srebrzysto-szarym metalem. Pomimo jego wysokiej ceny, tul jest używany jako źródło promieniowania w przenośnych aparatach Roentgena i w laserach opartych na ciele stałym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma tul?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tul, AS: tul

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tulowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Tm

Wiktionary

# tul-owiec

członek TUL-u (Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego); tulowiec

SJP.pl

# tularemia

ostra choroba zakaźna niektórych gryzoni, mogąca przenosić się na człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. ostra bakteryjna choroba zakaźna;

Wiktionary

Tularemia (łac. tularaemia) – ostra bakteryjna choroba zakaźna. Czynnikiem etiologicznym jest pleomorficzna, Gram-ujemna pałeczka Francisella tularensis. Cechą charakterystyczną jest obrzęk zmienionych węzłów chłonnych, może również wystąpić posocznica. Występuje u zwierząt i człowieka.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|tularaemia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tularemia

* azerski: (1.1) tulyaremiya

* baskijski: (1.1) tularemia

* białoruski: (1.1) тулярэмія ż.

* bułgarski: (1.1) туларемия ż.

* chorwacki: (1.1) tularemija ż.

* czeski: (1.1) tularémie ż.

* esperanto: (1.1) tularemio

* francuski: (1.1) tularémie ż.

* gruziński: (1.1) ტულარემია (tularemia)

* japoński: (1.1) furi|野兎病|やとびょう.

* koreański: (1.1) 야토병 (yat’obyŏng), 산토끼병 (sant’okkibyŏng), 툴레어증 (t’ulleŏjŭng)

* ormiański: (1.1) տուլարեմիա (tularemia)

* portugalski: (1.1) tularemia ż.

* słowacki: (1.1) tularémia ż.

* słoweński: (1.1) tularemija ż.

* węgierski: (1.1) tularémia

* włoski: (1.1) tularemia ż.

źródła.

== tularemia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. tularemia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|tularaemia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tularemia

* azerski: (1.1) tulyaremiya

* baskijski: (1.1) tularemia

* białoruski: (1.1) тулярэмія ż.

* bułgarski: (1.1) туларемия ż.

* chorwacki: (1.1) tularemija ż.

* czeski: (1.1) tularémie ż.

* esperanto: (1.1) tularemio

* francuski: (1.1) tularémie ż.

* gruziński: (1.1) ტულარემია (tularemia)

* japoński: (1.1) furi|野兎病|やとびょう.

* koreański: (1.1) 야토병 (yat’obyŏng), 산토끼병 (sant’okkibyŏng), 툴레어증 (t’ulleŏjŭng)

* ormiański: (1.1) տուլարեմիա (tularemia)

* portugalski: (1.1) tularemia ż.

* słowacki: (1.1) tularémia ż.

* słoweński: (1.1) tularemija ż.

* węgierski: (1.1) tularémia

* włoski: (1.1) tularemia ż.

źródła.

== tularemia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. tularemia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|tularaemia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tularemia

* azerski: (1.1) tulyaremiya

* baskijski: (1.1) tularemia

* białoruski: (1.1) тулярэмія ż.

* bułgarski: (1.1) туларемия ż.

* chorwacki: (1.1) tularemija ż.

* czeski: (1.1) tularémie ż.

* esperanto: (1.1) tularemio

* francuski: (1.1) tularémie ż.

* gruziński: (1.1) ტულარემია (tularemia)

* japoński: (1.1) furi|野兎病|やとびょう.

* koreański: (1.1) 야토병 (yat’obyŏng), 산토끼병 (sant’okkibyŏng), 툴레어증 (t’ulleŏjŭng)

* ormiański: (1.1) տուլարեմիա (tularemia)

* portugalski: (1.1) tularemia ż.

* słowacki: (1.1) tularémia ż.

* słoweński: (1.1) tularemija ż.

* węgierski: (1.1) tularémia

* włoski: (1.1) tularemia ż.

źródła.

== tularemia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. tularemia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tulcza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w Dobrudży;

(1.2) geogr. okręg we wschodniej Rumunii;

Wiktionary

Tulcza (rum.: Tulcea, bułg., ros., i ukr.: Тулча, Tułcza; tur.: Hora-Tepé lub Tolçu) – miasto okręgowe w Dobrudży (Rumunia); śródlądowy port morski w delcie Dunaju.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tulczański

Wiktionary

# tulczański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tulczą, dotyczący Tulczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tulcza ż.

Wiktionary

# tulecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tulec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tulce

Wiktionary

# tuleja

1. rurka rozszerzona na jednym końcu, zrobiona z papieru, kartonu, blachy itp.; tutka
2. element konstrukcyjny niektórych maszyn, np. silników tłokowych, w postaci krótkiego odcinka rury, zwykle walcowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca

(1.2) poznań. niezdara

Wiktionary

Tuleja – w budowie maszyn element mechanizmów i maszyn posiadający różne zastosowanie (np. cylinder). Tuleja ma kształt wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca.

Spotyka się tuleje wykonane z niemal każdego materiału stosowanego w budowie maszyn w zależności od przeznaczenia tulei.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈlɛja, AS: tulei ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulejka ż.

Wiktionary

# tulejka

mała tuleja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tuleja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuleja ż.

Wiktionary

# tulejkowaty

przypominający kształtem tulejkę, podobny do tulejki; lejkowaty

SJP.pl

# tulejnik

rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych; żmijownik

SJP.pl

Wikipedia

# tulewo

Tulewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Wyszków. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Wyszkowie.

Wikipedia

# tulibacki

nazwisko

SJP.pl

# tulibowo

Tulibowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą.

Miejscowość leży nad rzeką Wisła. Znajduje się w niej dwór z I połowy XX wieku, wozownia oraz murowany spichlerz.

Wikipedia

# tulić

1. obejmując, przyciskać do ciała; przytulać;
2. przykładać do czegoś;
3. zwijać, kulić, chować;
4. tulić się - przyciskać się do czegoś; przytulać się

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pieszczotliwie przyciskać do siebie

czasownik zwrotny tulić się

(2.1) pieszczotliwie przyciskać się do kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedną ręką tuliła do siebie wystraszonego psa, drugą mierzyła z rewolweru w stronę drzwi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulenie n., przytulenie n., przytulanie n., przytulanka ż., przytulność ż.

czas. przytulić dk., przytulać ndk.

przym. przytulny

przysł. przytulnie

Wiktionary

# tulice

Tulice (niem. Tillendorf) – wieś w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ. Wieś jest siedzibą sołectwa Tulice, w którego skład wchodzą Olszak i będące częścią Tulic Tulice Małe. We wsi znajduje się jezioro i leśniczówka.

Wikipedia

# tulipan

roślina z rodziny liliowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Tulipa|L.|ref=tak., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

(1.2) pot. szklana butelka z rozbitym denkiem służąca jako improwizowane narzędzie do walki

(1.3) środ. fot. typ osłony obiektywu przypominający kształtem kwiat tulipana (1.1)

(1.4) chem. przyrząd szklany łączący tygle do sączenia z kolbami ssawkowymi

Wiktionary

Tulipan (Tulipa L.) – rodzaj roślin cebulowych należący do rodziny liliowatych. Zalicza się do niego ok. 120 gatunków i co najmniej 15 tysięcy kultywarów (odmian uprawnych). Odmiany uprawne są mieszańcami lub powstały na drodze mutacji. Naturalny obszar występowania tulipana to Europa Południowa, północna Afryka, Azja od Turcji, przez Iran, góry Pamir i Hindukusz, stepy Kazachstanu, po północno-wschodnie Chiny i Japonię.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moje ulubione kwiaty to tulipany.

(1.2) Zdzich zaatakował Bolka tulipanem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈlʲipãn, AS: tulʹipãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulipanowiec m.

:: zdrobn. tulipanek m.

przym. tulipanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|tulp, tulpa.

Wiktionary

# tulipanek

mały tulipan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tulipan

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtulʲiˈpãnɛk, AS: tulʹipãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulipan m., tulipanowiec m.

przym. tulipanowy

Wiktionary

# tulipanik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tulipan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulipan m.

Wiktionary

# tulipanomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipomania

SJP.pl

Tulipomania (tulipanomania, tulipanowa gorączka; niderl. tulpenmanie) – zjawisko ekonomiczne zaistniałe w XVII-wiecznej Holandii (szczególnie w latach 1636–1637), wiążące się z ogromnym wzrostem popytu i cen cebulek tulipanów na tamtejszym rynku. Uważa się, iż była to pierwsza odnotowana bańka spekulacyjna w historii.

Wikipedia

# tulipanowcowy

przymiotnik

(1.1) składający się z tulipanowca

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tulipanowca

(1.3) będący częścią tulipanowca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtulʲipãnɔfˈt͡sɔvɨ, AS: tulʹipãnofcovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulipanowiec

Wiktionary

# tulipanowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) syst. dendr. nazwa systematyczna|Liriodendron|L.|ref=tak., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;

(1.2) bot. drzewo z rodzaju tulipanowiec (1.1)

Wiktionary

Tulipanowiec (Liriodendron L., z gr. λείριον leirion – „lilia”, δένδρον dendron – „drzewo”) – rodzaj drzew z rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae). Obejmuje dwa gatunki współczesne, z których tulipanowiec amerykański L. tulipifera występuje we wschodniej części Ameryki Północnej (od Vermont i Ontario po Florydę i Luizjanę), a tulipanowiec chiński L. chinense w środkowych i południowych Chinach oraz w północnym Wietnamie. Mimo rozdzielenia geograficznego obu gatunków od co najmniej 10 milionów lat, są zdolne do krzyżowania się choć mieszaniec L. ×sinoamericanum jest sterylny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Budkę na tulipanowcu wybrała sikorka.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tulipanowcowy

rzecz. tulipan mzw./mrz.

Wiktionary

# tulipanowy

przymiotnik od: tulipan

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z tulipanem, dotyczący tulipana

(1.2) o kształcie podobnym do kwiatu tulipana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Holandii widziałem kolorowe tulipanowe pola.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtulʲipãˈnɔvɨ, AS: tulʹipãnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulipan m., tulipanek m., tulipanowiec m.

Wiktionary

# tulipomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipanomania

SJP.pl

Tulipomania (tulipanomania, tulipanowa gorączka; niderl. tulpenmanie) – zjawisko ekonomiczne zaistniałe w XVII-wiecznej Holandii (szczególnie w latach 1636–1637), wiążące się z ogromnym wzrostem popytu i cen cebulek tulipanów na tamtejszym rynku. Uważa się, iż była to pierwsza odnotowana bańka spekulacyjna w historii.

Wikipedia

# tuliszków

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie wielkopolskim;

Wiktionary

Tuliszków – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie tureckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuliszków.

Przed II wojną światową Tuliszków do 1 kwietnia 1938 roku administracyjnie należał do województwa łódzkiego. Po tej dacie przeszedł do województwa poznańskiego. Natomiast od 1 kwietnia 1939 roku należał do powiatu tureckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbliżamy się właśnie ku Tuliszkowu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈlʲiʃkuf, AS: tulʹiškuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuliszkowianin m., tuliszkowianka ż.

przym. tuliszkowski

Wiktionary

# tuliszkowianin

mieszkaniec Tuliszkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tuliszkowianka

mieszkanka Tuliszkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tuliszkowski

przymiotnik od: Tuliszków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuliszkowem, dotyczący Tuliszkowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przewodniczący tuliszkowskiej rady złapany z promilami. Odda mandat za mandat?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuliszków m., tuliszkowianin m., tuliszkowianka ż.

Wiktionary

# tuliusz

imię męskie pochodzenia łacińskiego

SJP.pl

Tuliusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od rzymskiej nazwy rodowej prawdopodobnie pochodzenia etruskiego. Patronem tego imienia jest św. Tuliusz, zm. w Afryce w II wieku.

Tuliusz imieniny obchodzi 19 lutego.

Znani imiennicy:

- Cyceron, właśc. Marcus Tullius Cicero
- Kwintus Tulliusz Cycero
- Tyron, właśc. Marcus Tullius Tiro
- Serwiusz Tuliusz
- Tullio Campagnolo (1901–1983) — kolarz włoski

Wikipedia

# tuliłezka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj roślin (nazwa systematyczna|Roridula|ref=tak.) z rodziny tuliłezkowatych;

Wiktionary

Tuliłezka (Roridula) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny tuliłezkowatych (Roridulaceae Martinov, Tekhno-Bot. Slovar: 549. 3 Aug 1820). Rodzaj obejmuje dwa gatunki występujące w naturze wyłącznie w Afryce południowej w Kraju Przylądkowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tuliłezka należy do rzędu wrzosowców.

Wiktionary

# tuliłów

Tuliłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski.

W latach 1931–1972 znajdował się w granicach Międzyrzeca Podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Międzyrzec Podlaski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 395 mieszkańców.

Wikipedia

# tulli

nazwisko

SJP.pl

# tulon

miasto i gmina we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Wiktionary

Tulon (fr. Toulon, wymowa; oksyt. Tolon) – miasto i gmina w południowo-wschodniej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var, położone nad Morzem Śródziemnym. Znajduje się ok. 40 km na wschód od Marsylii.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tulończyk mos., tulonka ż.

przym. tuloński

Wiktionary

# tulończyk

mieszkaniec Tulonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tulonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tulon mrz.

:: fż. tulonka ż.

przym. tuloński

Wiktionary

# tulonka

mieszkanka Tulonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tulonu

Wiktionary

Tulonka (biał. Тулёнка, Tulonka; ros. Тулёнка, Tulonka) – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie stołpeckim, w sielsowiecie Szaszki, nad Sułą i przy drodze republikańskiej R54.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tulon mrz.

:: fm. tulończyk mos.

przym. tuloński

Wiktionary

# tuloński

przymiotnik od: Tulon

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tulonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tulon m., tulończyk m., tulonka ż.

Wiktionary

# tulowiec

członek TUL-u (Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego); TUL-owiec

SJP.pl

# tulowski

dotyczący TUL-u; TUL-owski

SJP.pl

# tulowy

przymiotnik od: tul (pierwiastek chemiczny), np. laser tulowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący tulu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tul m.

Wiktionary

# tulp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tulipan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulpa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|tulpa.

Wiktionary

# tulpa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tulipan

Wiktionary

Тulpa – pojęcie oznaczające samoświadomego wyimaginowanego przyjaciela. Czasami błędnie używane jako synonim „magicznej emanacji”, „zjawy” lub określania innych zjawisk paranormalnych.W mistycyzmie oznacza byt lub obiekt stworzony przez sferę duchową lub mentalną. Pojęcie to pochodzi od tybetańskiego „སྤྲུལ་པ,” /*sprul.pa/ oznaczającego „budować”.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|tulp.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tulp mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tulipan.

źródła.

== tulpa (język górnołużycki.) ==

thumb|tulpa (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. tulipan

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tulp mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|tulp.

Wiktionary

# tulsa

miasto w USA

SJP.pl

Tulsa – miasto w centralnej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, siedziba administracyjna hrabstwa Tulsa. Według danych z 2021 roku liczy 410,7 tys. mieszkańców, oraz ponad 1 mln w obszarze metropolitalnym, co sprawia, że jest drugim co do wielkości miastem w stanie, po Oklahoma City.

Wikipedia

# tulski

przymiotnik od: Tuła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuła ż.

Wiktionary

# tulu

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 69 i symbolu Tm

SJP.pl

Wikipedia

# tulup

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym, odmiana rittbergera; toeloop, toe-loop

SJP.pl

Skoki łyżwiarskie – jeden z elementów łyżwiarstwa figurowego w konkurencjach jazdy indywidualnej kobiet i mężczyzn oraz parach sportowych. Różnice między poszczególnymi rodzajami skoków są identyfikowane na podstawie krawędzi startowej, kierunku ruchu i liczby prawidłowo wykonanych obrotów tj. od jednego do czterech obrotów wokół własnej osi (zwykle przez lewe ramię). Ich nazwy zazwyczaj pochodzą od nazwisk osób, które je wymyśliły.

Wikipedia

# tuluski

przymiotnik od: Tuluza (miasto we Francji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuluzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuluza ż., tuluzanin mos., tuluzanka ż.

Wiktionary

# tuluza

miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Wiktionary

Tuluza (fr. Toulouse, wymowa; oksyt. Tolosa) – miasto w południowej Francji, stolica regionu Oksytania i departamentu Górna Garonna. Jest czwartym co do wielkości miastem w kraju, po Paryżu, Marsylii i Lyonie. Miasto w granicach administracyjnych gminy liczy 509 200 mieszkańców, natomiast jednostka miejska Tuluza liczy 1 047 829 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tuluza jest największym węzłem komunikacyjnym południowo-zachodniej Francji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈluza, AS: tuluza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuluzanin mos., tuluzanka ż.

przym. tuluski

Wiktionary

# tuluzanin

mieszkaniec Tuluzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tuluzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuluza ż.

:: fż. tuluzanka ż.

przym. tuluski

Wiktionary

# tuluzanka

mieszkanka Tuluzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tuluzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuluza ż.

:: fm. tuluzanin mos.

przym. tuluski

Wiktionary

# tum

przestarzale:
1. kościół katedralny; katedra;
2. kolegiata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Góra Świętej Małgorzaty;

Wiktionary

Tum (od niemieckiego Dom) – średniowieczna nazwa katedry lub kolegiaty, obecnie w zasadzie nie używana, choć niemieckie słowo Dom należałoby właśnie tak tłumaczyć, a nie jako katedrę.

Nie wszyscy etymolodzy zgadzają się z powyższym wywodem, kolegiaty bowiem budowano też później, lecz nazwa rzadko której lokalizacji nawiązuje do słowa tum. W językach germańskich słowo dom oryginalnie pochodziło z satem – od znaczenia plac do siedzenia w hochdeutsch, zapisane jako tuom. Nie ma więc potrzeby wywodzenia słowa tum od dom, skoro niemieckie Dom miało formę tuom i wcale nie oznaczało katedry czy kolegiaty. Doom czy dōm znaczy także sąd, a wiadomo, że na tumach odbywały się sejmy, w których zasądzano wyroki, a także dumano, czyli radzono.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tum m.

przym. tumski

Wiktionary

# tumak

zwierzę łasicowate; kuna leśna

SJP.pl

Kuna leśna, tumak (Martes martes) – gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych.

Wikipedia

# tumaki

zwierzę łasicowate; kuna leśna

SJP.pl

# tuman

kłąb czegoś sypkiego i unoszącego się w powietrzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kłąb czegoś sypkiego lub lotnego unoszący się w powietrzu

(1.2) obłok gęstej mgły lub oparów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący

Wiktionary

Tuman (kor. 두만강, Tuman-gang; chiń. upr. 图们江; pinyin Túmén Jiāng; ros. Туманная, Tumannaja) – rzeka we wschodniej Azji, wyznaczająca wschodnią część granicy Korei Północnej najpierw z Chinami, a następnie, od trójstyku granic Korei, Chin i Rosji, z Rosją.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słońce zakryły tumany piasku.

(2.1) Tumanie, mogłeś sprawdzić w Wikisłowniku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũmãn, AS: tũmãn

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tumanić ndk., tumanieć ndk.

przym. tumanowaty

rzecz. otumanienie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) obłok, kłąb

(2.1) matoł, tępak, gamoń, jełop, bałwan

Wiktionary

# tumanić

potocznie: celowo wprowadzać w błąd, zwodzić kogoś; oszukiwać, manić, mamić

SJP.pl

# tumanka

potocznie: kobieta tępa, ciężko myśląca, nierozgarnięta; idiotka, głupolka

SJP.pl

# tumanowaty

matołkowaty, matołowaty, przygłupi; potocznie:
1. niezbyt mądry, mało bystry, nierozgarnięty;
2. świadczący o ograniczoności umysłowej, np. tumanowate społeczeństwo

SJP.pl

# tumba

1. środowiskowo: postument w kształcie prostopadłościanu lub walca, używany w cyrku przy tresurze zwierząt
2. rodzaj podpory stropu wyrobiska w kopalni
3. średniowieczny, kamienny grobowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. archit. grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;

(1.2) daw. szt. archit. trumna, sarkofag, grobowiec, mauzoleum przeznaczone na zwłoki świętego

(1.3) górn. rodzaj podpory stropu wyrobiska

(1.4) środ. postument w kształcie walca lub prostopadłościanu, używany w cyrku przy tresurze zwierząt

(1.5) daw. urb. słupek oddzielający ulicę od chodnika

Wiktionary

Tumba (gr. tymbos – grób, nagrobek) – główna część gotyckich lub renesansowych grobowców w kształcie kamiennej (w późniejszym okresie również brązowej) skrzyni ozdobionej płaskorzeźbami. Na zamykającej, poziomej płycie umieszczano rzeźbę przedstawiającą postać zmarłego. Termin używany także dla określenia płyty kamiennej umieszczonej w posadzce kościoła z inskrypcją, zdobioną płaskim reliefem, poświęconą zmarłemu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podobnie jak w przypadku pozostałych monarchów (z wyjątkiem grobu Kazimierza Wielkiego), nagrobek stanowi swojego rodzaju kenotafium – ciało Kazimierza Jagiellończyka, nie spoczywa we wnętrzu tumby, ale pochowane jest pod posadzką kaplicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũmba, AS: tũmba

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tumbowy

Wiktionary

# tumbas

staropolski statek rzeczny do przewożenia towarów; dubas

SJP.pl

# tumbowy

→ tumba

SJP.pl

#### Patrz:

tumba

# tumidajewicz

nazwisko

SJP.pl

# tumidajski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tumidajski – polski wojskowy
- Antoni Tumidajski – polski kupiec
- Kazimierz Tumidajski – polski wojskowy

Wikipedia

# tumiwisista

potocznie: osoba wykazująca brak jakiegokolwiek zaangażowania, prowadząca bierny tryb życia

SJP.pl

# tumiwisistka

→ tumiwisista

SJP.pl

#### Patrz:

tumiwisista

# tumiwisizm

potocznie: brak zaangażowania, lekceważenie obowiązków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) nonszalancja, bylejakość, taki tumiwisizm jest aprobowany i przez zwierzchnika sił zbrojnych, i prezesa Rady Ministrów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥, AS: tũmʹivʹiśism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tumiwisista m., tumiwisistka ż.

Wiktionary

# tumiłowicz

nazwisko

SJP.pl

# tummim

urim i tummim: święte przedmioty ukryte w pektorale arcykapłana, mające zastępować pogańskie wyrocznie

SJP.pl

# tumor

obrzmienie o kształcie przeważnie kulistym, będące tworem patologicznym uciskającym sąsiednie tkanki; guz nowotworowy

SJP.pl

# tumorektomia

zabieg chirurgiczny polegający na wyłuszczeniu łagodnego guzka nowotworowego z piersi

SJP.pl

Tumorektomia (ang. tumorectomy) – zabieg chirurgiczny, polegający na usunięciu większości lub całości pierwotnego guza nowotworowego, z minimalnym usunięciem otaczającej, zdrowej tkanki.

Wikipedia

# tumorowy

przymiotnik od: tumor

SJP.pl

# tumski

1. → Tum (wieś w Polsce);
2. → tum (katedra lub kolegiata)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tumem, dotyczący tumu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szeregu zabytków tumskich nigdy nie udostępniono zwiedzającym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tum mrz., Tum mrz.

Wiktionary

# tumult

zgiełk, wrzawa, zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sytuacja zamętu

(1.2) gwar zmieszanych głosów

(1.3) hist. zamieszki na tle wyznaniowym, głównie w okresie I Rzeczpospolitej;

Wiktionary

Tumult (łac. tumultus – zgiełk) – nazwa zaburzeń, zamieszek w czasach I Rzeczypospolitej. Najczęściej były to starcia na tle wyznaniowym połączone z bezczeszczeniem przedmiotów kultu.

Do najbardziej znanych należą:

- tumult gdański 1525–1526 – antykatolickie wystąpienie luterańskiego pospólstwa i plebsu Gdańska, zakończone ścięciem 14 zwolenników luteranizmu,
- tumult warszawski w 1525 – wystąpienie pospólstwa przeciw nierówności w dostępie do handlu i nierównego traktowania cechów rzemieślniczych,
- tumult krakowski 1574 – zburzenie zboru ewangelickiego przez katolików, głównie żaków Akademii Krakowskiej,
- tumult wileński 1611 – 2 i 3 lipca podczas tumultu splądrowano i spalono zbór kalwiński oraz zabito pastora,
- tumult lubelski 1627 – zburzenie zboru braci polskich,
- tumult toruński w 1724 – wystąpienie luterańskiego mieszczaństwa Torunia przeciwko jezuitom.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym tumulcie z łatwością udało się uniknąć pościgu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũmult, AS: tũmult

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tumultant mos.

przym. tumultowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozgardiasz, galimatias, zamieszanie, zamęt

(1.2) wrzawa, zgiełk, harmider

(1.3) zamieszki, pogrom

Wiktionary

# tumultant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba wywołująca tumult

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tumult mrz.

przym. tumultowy

Wiktionary

# tumultoso

określenie wykonawcze: bardzo głośno, hałaśliwie

SJP.pl

# tumultowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z tumultem, dotyczący tumultu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tumult mrz., tumultant mos.

Wiktionary

# tumulus

kopiec o stożkowatej formie, naturalny lub usypany sztucznie, kryjący grób; kurhan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. kopiec ziemny usypany nad grobowcem

Wiktionary

Kurhan, in. tumulus (łac. tumulus) – rodzaj mogiły w formie kopca, o kształcie stożkowatym lub zbliżonym do półkulistego, z elementami drewnianymi, drewniano-kamiennymi lub kamiennymi, w którym znajduje się komora grobowa z pochówkiem szkieletowym lub ciałopalnym. Pomieszczenia grobowe, nieraz bardzo rozbudowane, mają zwykle konstrukcję kamienną bądź drewnianą, czasem są kute w litej skale.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tũˈmulus, AS: tũmulus

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kurhan

Wiktionary

# tumusin

Tumusin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Poddębice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# tunbergia

roślina zielna z rodziny akantusowatych (akantowatych); thunbergia

SJP.pl

Tunbergia (Thunbergia Retz.) – rodzaj roślin z rodziny akantowatych (Acanthaceae). Należy do niego ok. 90 gatunków występujących w Afryce Południowej, południowej Azji i na Madagaskarze. Gatunkiem typowym jest Thunbergia capensis Retz.. Nazwę nadano dla uczczenia szwedzkiego botanika Carla Petera Thunberga.

Wikipedia

# tuńczyk

duża drapieżna ryba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

(1.2) spoż. kulin. mięso z tuńczyka (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Pokrój pomidorki cherry na połówki, dodaj wraz z tuńczykiem do makaronu i gotuj przez kolejne 2-3 minuty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tũĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuńczykowiec m.

przym. tuńczykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|tunfisz.

Wiktionary

# tuńczykowce

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

SJP.pl

Makrelowce (Scombroidei), tuńczykowce (Thunnoidei) – podrząd ryb okoniokształtnych (Perciformes) obejmujący gatunki pelagiczne strefy umiarkowanej i tropikalnej, charakteryzujące się ciałem wrzecionowatego kształtu z cienkim, ale mocnym trzonem ogonowym, zakończonym półksiężycowatą płetwą ogonową. Po obu bokach ogona zwykle obecna jest stępka. Na trzonie ogonowym często występują dodatkowe płetewki. Kości górnoszczękowe są zrośnięte ze sobą i połączone z międzyszczękowymi. W stanie kopalnym makrelowce są znane z pokładów eocenu. Mają bardzo duże znaczenie gospodarcze i użytkowe.

Wikipedia

# tuńczykowiec

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

SJP.pl

# tuńczykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tuńczykiem, dotyczący tuńczyków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuńczyk mzw., tuńczykowiec mzw.

Wiktionary

# tundra

bezleśny obszar podbiegunowy, pokryty roślinnością karłowatą, mchami, porostami itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Strefa tundry jest prawie zupełnie pozbawiona ludzkich osiedli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũndra, AS: tũndra

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tundrowy

Wiktionary

# tundrowy

przymiotnik od: tundra

SJP.pl

# tunek

rodzaj ryb okoniokształtnych z rodziny makrelowatych

SJP.pl

# tunel

1. ograniczony z góry odcinek drogi, przejścia, przelotu;
2. środowiskowo:
a) kolczyk tworzący okrągły, szeroki otwór w małżowinie usznej;
b) otwór powstały na skutek założenia takiego kolczyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

(1.2) inform. połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

(1.3) okolony czymś, słabo oświetlony fragment przestrzeni przypominający podziemne przejście

(1.4) ogrod. foliowa szklarnia o lekkiej konstrukcji;

(1.5) kolczyk z wielką dziurą;

Wiktionary

- tunel – budowla transportowa
- tunel – rodzaj jaskini
- tunel – rodzaj kolczyka
- tunel – termin informatyczny
- Tunel – część wsi Uherce Mineralne, w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Olszanica
- Tunel – nieoficjalna część wsi Uniejów-Rędziny, w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Charsznica
- Tunel – stacja kolejowa w Uniejowie-Rędzinach
- Tünel – system metra w europejskiej części Stambułu
- Tunel (Daylight) – film, dreszczowiec z 1996 roku, reż. Rob Cohen
- Tunel (Tunnelen) – thriller z 2019 roku, reż. Pål Øie
- Tunel (Der Tunnel) – opowiadanie szwajcarskiego pisarza Friedricha Dürrenmatta
- Tunel – powieść Ernesta Sábato

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzięki tunelom nie trzeba omijać góry.

(1.2) Haker próbował wykorzystać tunel, ale został szybko namierzony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũnɛl, AS: tũnel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tunelowanie n.

:: zdrobn. tunelik m.

czas. tunelować ndk.

przym. tunelowy

przysł. tunelowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) foliak

Wiktionary

# tunelik

zdrobnienie od: tunel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tunel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tunel m.

Wiktionary

# tunelować

w informatyce: zastawiać połączenia pomiędzy dwoma hostami w taki sposób, by sprawiały wrażenie połączonych bezpośrednio

SJP.pl

# tunelowanie

w informatyce: zastawiać połączenia pomiędzy dwoma hostami w taki sposób, by sprawiały wrażenie połączonych bezpośrednio

SJP.pl

- efekt tunelowy – przejście układu fizycznego pomiędzy stanami oddzielonymi barierą potencjału w mechanice kwantowej
- tunelowanie – zestawianie połączenia pomiędzy oddalonymi hostami poprzez sieć nieznającą protokołu, którym hosty te komunikują się (pojęcie z zakresu informatyki)

Wikipedia

# tuner

[czyta: tjuner]
1. część składowa radioodbiornika, telewizora itp., służąca do wydzielenia sygnału właściwego ze wszystkich docierających do jego wejścia sygnałów;
2. odbiornik sygnałów radiowych współpracujący ze wzmacniaczem

SJP.pl

Tuner – układ elektroniczny, który ze złożonego sygnału wejściowego wybiera ten, na podstawie którego konstruowany jest dźwięk lub obraz w odbiorniku radiofonicznym (tuner radiowy), odbiorniku telewizyjnym (tuner telewizyjny), bądź satelitarnym (tuner satelitarny).

Często poprzez słowo tuner rozumie się kartę telewizyjną albo inne urządzenie, które potrafi przekształcać sygnał analogowy (S-Video, Composite) na sygnał cyfrowy, zrozumiały dla komputera i jego podzespołów.

Wikipedia

# tunerowy

→ tuner [czytaj: tjunerowy]

SJP.pl

# tunetańczyk

mieszkaniec Tunisu; tunisyjczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tunisu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tũnetãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

:: fż. tunetanka ż.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tunisyjczyk

Wiktionary

# tunetanka

mieszkanka Tunisu; tunisyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tunisu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãnka, AS: tũnetãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

:: fm. tunetańczyk m.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tunisyjka

Wiktionary

# tunetański

przymiotnik od: Tunis; tuniski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tunis

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Leży ono w odległości około 20 km na północny wschód od Tunisu, nad Zatoką Tunetańską.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãj̃sʲci, AS: tũnetãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

przym. tuniski, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tuniski

Wiktionary

# tunezja

państwo w Afryce ze stolicą w Tunisie; Republika Tunezyjska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tunezja położona jest w Afryce Północnej i zajmuje powierzchnię wielkości połowy Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tũˈnɛzʲja, AS: tũnezʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż., Tunis m., tunetańczyk m., tunetanka ż., tunisyjczyk m., tunisyjka ż.

przym. tunezyjski, tunetański, tuniski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Tunezyjska

Wiktionary

# tunezyjczyk

obywatel Tunezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tunezji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W świecie arabskim funkcjonuje stereotyp Tunezyjczyka jako osoby uparcie odżegnującej się od swojej arabskości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjt͡ʃɨk, AS: tũnezyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunezja ż., Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż.

:: fż. Tunezyjka ż.

przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary

# tunezyjka

obywatelka Tunezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tunezji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjka, AS: tũnezyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunezja ż., Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż.

:: fm. Tunezyjczyk m.

przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary

# tunezyjski

przymiotnik od: Tunezja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tunezja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjsʲci, AS: tũnezyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż., Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż.

przym. tuniski, tunetański

Wiktionary

# tunfisz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. icht. tuńczyk

Wiktionary

# tung

gatunek drzewa; aleuryt; tungowiec

SJP.pl

# tunga

pchła piaskowa

SJP.pl

# tungowiec

gatunek drzewa; aleuryt; tung

SJP.pl

Tung molukański, nazywany także tungowcem molukańskim, dwuguzem trzyłatowym, kroplanem trzyłatowym (Aleurites moluccanus) – gatunek drzewa z rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae). Prawdopodobnie pochodzi z Malezji. Jest obecnie uprawiany w licznych krajach tropikalnych i subtropikalnych. Olej kukui zawiera dużą ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych (przede wszystkim kwas linolowy).

Wikipedia

# tungowy

1. przymiotnik od: tung, tunga;
2. olej tungowy - olej otrzymywany z drzewa tungowego rosnącego w Chinach

SJP.pl

# tungsol

stop wolframu odznaczający się dużą rozszerzalnością cieplną, używany dawniej w elektrycznych wyłącznikach cieplnych

SJP.pl

# tungsten

dawniej używana w Polsce nazwa pierwiastka chemicznego wolframu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. wolfram

Wiktionary

Wolfram (W, łac. wolframium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od wolframitu, minerału, z którego wolfram został wyodrębniony po raz pierwszy. Dawna nazwa polska tungsten pochodzi od szwedzkich słów tung – ‘ciężki’ i sten – ‘kamień’; nazwa o takiej etymologii używana jest współcześnie w języku angielskim, francuskim i kilku innych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtũŋkstɛ̃n, AS: tũŋkstẽn

Wiktionary

# tunguski

dotyczący Tunguzów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

(1.2) jęz. związany z językami tunguskimi

(1.3) geogr. związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. jęz. język tunguski - współcześnie język ewenkijski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunguz mos., Tunguzka ż.

Wiktionary

# tunguz

dawniej: Ewenk (członek ludu mieszkającego w Eurazji)

SJP.pl

# tunguzi

dawniej: Ewenkowie (lud mieszkający w Eurazji)

SJP.pl

- Tunguzi – stosowana dawniej nazwa Ewenków
- Tunguzi – ludy tunguskie, używana obecnie nazwa ludów należących do tungusko-mandżurskiej rodziny językowej

Wikipedia

# tunguzka

dawniej: Ewenka (członkini ludu mieszkającego w Eurazji)

SJP.pl

# tunicela

strój subdiakona podczas mszy odprawianej z asystą lub strój biskupa odprawiającego mszę pontyfikalną; tunicella

SJP.pl

Tunika, tunicella – szata liturgiczna używana przez subdiakona oraz biskupa, nakładana podczas sprawowania uroczystej mszy w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego.

Tunicella występowała jako element stroju liturgicznego w VI w., u schyłku którego wyszła z użycia. Przywrócono ją w IX w. Była podobna do dalmatyki, jednak mniej zdobiona. Ponadto w średniowieczu różniła się od niej węższymi rękawami o odmiennym kroju, ale z czasem ta różnica zanikła. Główną różnicą między tunicellą okresu średniowiecznego a dalmatyką tegoż okresu jest brak rozcięcia po bokach szaty, ponadto ówczesne tuniki były krótsze od dalmatyk.

Wikipedia

# tunicella

strój subdiakona podczas mszy odprawianej z asystą lub strój biskupa odprawiającego mszę pontyfikalną; tunicela

SJP.pl

# tuniczka

zdrobnienie od: tunika

SJP.pl

# tunika

1. spodnia szata z lnu lub wełny noszona w starożytnym Rzymie przez kobiety i mężczyzn;
2. strój rycerza, zakładany na zbroję;
3. część stroju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. staroż. spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

(1.2) hist. krótka spódniczka noszona dawniej na wąskiej sukni

(1.3) książk. długa, raczej luźna bluzka przypominająca sukienkę, noszona do spodni, getrów lub wąskiej spódnicy

(1.4) szata używana niegdyś przez subdiakona oraz biskupa podczas sprawowania liturgii w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego;

(1.5) zool. osłona ciała niektórych zwierząt morskich, np. osłonic, w formie galaretowatej lub stwardniałej wydzieliny nabłonka

Wiktionary

Tunika (łac.):

Odzież

- tunika – rodzaj ubioru w starożytnym Rzymie
- tunika – w Kościele rzymskokatolickim pierwotnie ozdobna szata liturgiczna; później używana przez subdiakonów długa szata zwana tunicellą, wkładana na albę
- tunika – najbardziej wewnętrzna część habitów zakonnych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Getrów nienawidzę, tunik też nie lubię z reguły. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tũˈɲika, AS: tũńika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. tuniczka

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zdrobn. tuniczka

frazeologia.

etymologia.

(1.1-5) etym|łac|tunica.

uwagi.

(1.3) zobacz też: Indeks:Polski - Ubrania

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tunic

* hiszpański: (1.1) túnica ż.

* kaszubski: (1.1) tunika ż.

* kataloński: (1.1) túnica ż.

* słowacki: (1.1) tunika ż.; (1.3) tunika ż.

źródła.

== tunika (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) tunika

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tunikowy

→ tunika

SJP.pl

#### Patrz:

tunika

# tuning

[czytaj: tiuning lub tuning] ogół zabiegów polegających na zmianie wyglądu lub parametrów samochodu w celu dostosowania go do gustu właściciela; rasowanie, tuningowanie

SJP.pl

- tuning komputerów
- tuning samochodów
- tuning motocykli

Wikipedia

# tuningować

[czytaj: tjuningować] modyfikować coś (np. komputer, pojazd) w sposób poprawiający wydajność lub odpowiadający czyimś szczególnym potrzebom; rasować

SJP.pl

# tuningowiec

[czytaj: tjuningowiec] osoba zajmująca się tuningiem; tuner

SJP.pl

# tuningowy

→ tuning [czytaj: tjuningowy]

SJP.pl

# tunis

stolica Tunezji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tunezji;

Wiktionary

Tunis (arab. ‏تونس‎; [Tūnis]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.

Miasto znajduje się ok. 17 km na południowy zachód od dawnej Kartaginy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kilkaset osób wzięło udział w pierwszej prorządowej manifestacji w Tunisie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtũɲis, AS: tũńis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

# tuniski

przymiotnik od: Tunis; tunetański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tunis, dotyczący Tunisu, związany z Tunisem, pochodzący z Tunisu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze raz mógł zginąć w roku 1985, kiedy w odpowiedzi na kolejne zamachy minister obrony Icchak Rabin, po konsultacji z premierem Szimonem Peresem, dał rozkaz zbombardowania tuniskiej kwatery OWP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tũˈɲisʲci, AS: tũńisʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunisyjczyk m., tunisyjka ż., tunetańczyk m., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

przym. tunetański, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tunetański

Wiktionary

# tunisyjczyk

mieszkaniec Tunisu; tunetańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tunisu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũɲiˈsɨjt͡ʃɨk, AS: tũńisyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunetańczyk m., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

:: fż. tunisyjka ż.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tunetańczyk

Wiktionary

# tunisyjka

mieszkanka Tunisu; tunetanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tunisu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtũɲiˈsɨjka, AS: tũńisyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tunis m., tunetańczyk m., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk m., Tunezyjka ż.

:: fm. tunisyjczyk m.

przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tunetanka

Wiktionary

# tuodziangozaur

rodzaj dinozaura z rodziny stegozaurów

SJP.pl

Tuojiangosaurus – rodzaj dinozaura z rodziny stegozaurów (Stegosauridae), żyjący w późnej jurze na terenie obecnych Chin. Jest obecnie największym znanym azjatyckim przedstawicielem tej grupy dinozaurów. Tuodziangozaur został opisany w 1977 roku przez chińskich naukowców (Donga, Li, Zhou i Zhanga) dokładnie sto lat po rodzaju Stegosaurus.

Tuojiangosaurus znaczy "jaszczur znad rzeki Tuo Jiang", płynącej przez prowincję Syczuan, w której znaleziono szczątki.

Wikipedia

# tup

zwykle w wyrażeniu "tup, tup" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tupu-tupu

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. wyraz naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. od tupać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tup, chwila ciszy, tup, tup, tup, znowu cisza – coś stąpało po strychu...

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tup, AS: tup

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupanie n., tupnięcie n., tupotanie n., tuptuś mzw., zatupanie n., zatupotanie n., zatupywanie n.

czas. tupnąć dk., tupać ndk., tupotać ndk., zatupać dk., zatupotać dk., zatupywać ndk.

Wiktionary

# tupać

1. z dużą siłą uderzać stopami, zwykle obutymi, o podłoże;
2. stąpając, powodować powstawanie głośnych odgłosów

SJP.pl

czasownik

(1.1) mocno uderzać stopami, zwykle obutymi, o ziemię lub podłogę; stąpać głośno

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tupię nóżką do rytmu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtupat͡ɕ, AS: tupać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupanie n., tupotanie n., tupot m., tupany m., tuptuś mzw.

czas. wytupywać ndk., tupotać ndk., tupnąć dk.

wykrz. tup

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tupotać

Wiktionary

# tupadły

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Wiktionary

6 miejscowości w Polsce:

- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Wielgie
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
- Tupadły – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin
- Tupadły – wieś w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tupadła nmos.

Wiktionary

# tupaj

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaja, wiewiórecznik pospolity

SJP.pl

# tupaja

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaj, wiewiórecznik pospolity

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Tupaia|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych;

Wiktionary

Tupaja, nadrzewnica (Tupaia) – rodzaj ssaków z rodziny tupajowatych (Tupaiidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samica tupai rodzi zwykle dwa młode.

Wiktionary

# tupaje

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaj, wiewiórecznik pospolity

SJP.pl

Wiewióreczniki, tupaje, ryjówki nadrzewne (Scandentia) – rząd ssaków łożyskowych z nadrzędu euarchontów (Euarchonta), blisko spokrewnionych z latawcami i naczelnymi. Dawniej były zaliczane do owadożernych (Insectivora), a czasem do naczelnych (Primates), z uwagi na stosunkowo duży mózg. Wiewióreczniki z wyglądu przypominają wiewiórki, ale nie są z nimi blisko spokrewnione.

Wikipedia

# tupajowate

o cechach tupajowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Tupajowate, wiewiórecznikowate (Tupaiidae) – rodzina ssaków łożyskowych z rzędu wiewióreczników (Scandentia).

Wikipedia

# tupajowaty

o cechach tupajowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# tupalski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tupalski – polski piłkarz, hokeista i działacz sportowy
- Andrzej Tupalski (1862-1928) – tytularny generał brygady Wojska Polskiego
- Łukasz Tupalski – polski piłkarz i trener

Wikipedia

# tupamaros

Tupamaros;
1. peruwiański ruch rewolucyjny; Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru;
2. lewicowa partyzantka miejska w Urugwaju; Ruch Wyzwolenia Narodowego-Tupamaros

SJP.pl

Tupamaros – lewicowe organizacje rewolucyjne działające w krajach Ameryki Południowej, nazwane od inkaskiego bohatera Tupaca Amaru II

- Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru w Peru
- Ruch Wyzwolenia Narodowego Tupamaros w Urugwaju

Wikipedia

# tupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tupać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupot m., tupotanie n., tupanina ż., tupany m., tuptuś mzw.

czas. wytupywać ndk., tupać ndk., tupotać ndk., tupnąć dk.

wykrz. tup

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tupotanie

Wiktionary

# tupany

polski taniec ludowy

SJP.pl

# tupeciara

kobieta zuchwała, pewna siebie, bezczelna, arogancka, wyrachowana

SJP.pl

# tupeciarski

mający duży tupet, pewny siebie, zuchwały

SJP.pl

# tupeciarz

ktoś zuchwały, arogancki, bezczelny

SJP.pl

# tupecik

zdrobnienie od: tupet (pewność siebie, śmiałość)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tupet (pewność siebie)

(1.2) zdrobn. od tupet (peruka)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Odkąd pamiętam nosił na głowie tupecik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈpɛt͡ɕik, AS: tupećik

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. tupet.

Wiktionary

# tupet

1. zbytnia śmiałość, pewność siebie; arogancja, zuchwalstwo, buta, pycha, bezczelność;
2. peruka nakrywająca wierzch głowy nad czołem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbytnia pewność siebie, granicząca z bezczelnością, zuchwałość

(1.2) półperuka noszona przez mężczyzn dla zakrycia łysiny nad czołem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tupetem odpowiadał na pytania.

(1.2) (…) swojego czasu, nosił włosy pudrowane, fryzurę i tupet markizów francuskich (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtupɛt, AS: tupet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupeciarz m., tupeciara ż.

:: zdrobn. tupecik m.

przym. tupeciarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zuchwalstwo, buta, czelność, arogancja

Wiktionary

# tupi

język ludów indiańskich zamieszkujących dorzecze Amazonki

SJP.pl

# tupikowski

nazwisko

SJP.pl

# tuplice

wieś w Polsce

SJP.pl

Tuplice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, siedziba gminy Tuplice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# tuplicki

przymiotnik od: Tuplice

SJP.pl

# tupnąć

uderzyć mocno nogą w podłogę

SJP.pl

# tupocik

zdrobnienie od: tupot

SJP.pl

# tupolew

samolot typu Tupolew

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lotn. samolot marki Tupolew

Wiktionary

Tupolew (PSC Tupolev, wcześniej Tupolev OKB, Biuro Projektowe Tupolewa) – rosyjski koncern lotniczy powstały 22 października 1922 roku.

Nazwa pochodzi od nazwiska rosyjskiego projektanta samolotów - Andrieja Nikołajewicza Tupolewa. Przez ponad 90 lat istnienia w firmie opracowano ponad 300 projektów różnych aparatów latających i małych łodzi, 50 z nich weszło do seryjnej produkcji. W sumie wyprodukowano ponad 18 tysięcy samolotów konstrukcji Tupolewa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lot rządowego tupolewa został przerwany.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupolewizm mrz.

skr. Tu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tu; pot. tutka

Wiktionary

# tupolewizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. polityczna praktyka naginania przepisów w istotnych procedurach bezpieczeństwa państwowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupolew m.

Wiktionary

# tupot

hałaśliwy odgłos tupania, kroków

SJP.pl

# tuptać

1. potocznie: chodzić, dreptać koło czegoś; zabiegać; krzątać się;
2. uderzać z hałasem stopami o ziemię

SJP.pl

# tuptuś

pieszczotliwie o jeżu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) żart. o człowieku lub zwierzęciu, który tupie lub tupta (maszeruje drobnymi kroczkami); często o jeżu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tupot m., tupanie n., tupnięcie n., tuptanie n., przytuptanie n., tupacz m., tupany m., przytup m., potupanie n., przytupywanie n., wytupanie n., wytupywanie n., tupanina n.

czas. tupać ndk., tupnąć dk., tuptać ndk., przytuptać dk., potupać dk., przytupywać ndk., przytupać dk., wytupywać ndk., wytupać dk.

wykrz. tup

Wiktionary

# tupu

zwykle w wyrażeniu "tupu, tupu" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu-tupu; tup, tup

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. …naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) tupu-tup

synonimy.

(1.1) tup

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zazwyczaj powtórzone wielokrotnie, np. „tupu-tupu”

tłumaczenia.

źródła.

== tupu (język czamorro.) ==

thumb|tupu (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. trzcina cukrowa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtupu, AS: tupu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tup

Wiktionary

# tupu-tupu

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tup, tup

SJP.pl

# tur

wymarły w XVII w., potężny ssak z rodziny krętorogich, przodek bydła domowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) żegl. typ statków, tzw. pchaczy, budowanych w Polsce;

(1.2) mot. wojsk. marka pojazdów opancerzonych produkowanych w Polsce;

(1.3) mot. marka prototypu polsko-czechosłowackiej ciężarówki;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. nazwa szeregu wsi i gromad w Polsce, w Rosji i na Ukrainie;

(2.2) geogr. hydrol. ciek wodny w Polsce, prawy dopływ Biebrzy

Wiktionary

Tur leśny, tur (Bos primigenius) – wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych (Bovidae), przodek niektórych ras bydła domowego (Bos taurus). Z opisów w starych kronikach i zachowanych drzeworytów wynika, że tur był bardzo podobny do dużych ras bydła. Odkryty materiał wykopaliskowy jest niewielki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Kolejne dwa pojazdy rodziny Tur były lżejsze, opracowane z myślą o odbiorcach zagranicznych (Tur III, Tur IV), a kolejnym modelem proponowanym przez firmę dla Wojska Polskiego był Tur V.

(2.2) Mieszkając w Turze, często ją spotykałem.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. tur mzw./mrz., turoń mzw., turzyca ż.

:: przym. turzy, turzycowy

(2.1)

:: rzecz. turzanin mos., turzanka ż.

:: przym. turski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1.1)

:: rzecz. tur mzw./mrz., turoń mzw., turzyca ż.

:: przym. turzy, turzycowy

(2.1)

:: rzecz. turzanin mos., turzanka ż.

:: przym. turski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Tur (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|turecki|m.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tur-owiec

członek TUR-u (Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego); turowiec

SJP.pl

# tur-owski

→ TUR; turowski

SJP.pl

# tur.

skrót od: turecki; turec.

SJP.pl

skrót

(1.1) = turecki

Wiktionary

Język turecki (tur. Türkçe, IPA: [ˈtyɾct͡ʃɛ], Türk dili) – język należący do grupy oguzyjskiej języków tureckich, ojczysty dla ponad 83 mln ludzi na całym świecie, co czyni go najpowszechniejszym ze swojej rodziny językowej. Turecki używany jest przede wszystkim w Turcji i na Cyprze Północnym, mniejsze skupiska mówiących znajdują się w Iraku, Grecji, Bułgarii, Macedonii Północnej, Kosowie, Albanii i w innych częściach Europy Wschodniej. Turecki jest używany także przez wielu imigrantów w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech. Turecki dzieli się na wiele dialektów; za podstawę języka literackiego i standard uważany jest turecki stambulski.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. turecki mrz.

przym. turecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turec.

Wiktionary

# tur.-osm.

skrót od: turecko-osmański

SJP.pl

# tura

1. jedna z kolejno powtarzających się czynności;
2. jedna z grup wykonujących jakąś czynność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w Rosji, lewy dopływ Tobołu; przepływająca przez obwód swierdłowskiego i tiumeński na zachodniej Syberii;

Wiktionary

- Tura – pojęcie związane z grami
- Tura – miasto w Indiach
- Tura – miasto w Rosji
- Tura – miasto na Węgrzech
- Tura – rzeka
- Tura – stanowisko archeologiczne w Egipcie z okresu Nagada III

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje rzeka|D=Tury|N=Turą.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) rzeka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Тура

* litewski: (1.1) Tura

* rosyjski: (1.1) Тура ż.

* ukraiński: (1.1) Тура ż.

źródła.

== Tura (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|turecki|m.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtura, AS: tura

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) rzeka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Тура

* litewski: (1.1) Tura

* rosyjski: (1.1) Тура ż.

* ukraiński: (1.1) Тура ż.

źródła.

== Tura (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|turecki|m.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# turacyna

Turacyna – unikatowy czerwony barwnik organiczny z rodzaju porfiryn występujący naturalnie wyłącznie w piórach niektórych przedstawicieli ptaków z rodziny turakowatych. Ten zawierający miedź związek jest odpowiedzialny za czerwonofioletowy kolor upierzenia turaków. Pod wpływem wilgoci zmienia kolor na granatowy. Inne gatunki ptaków podobne barwy zawdzięczają głównie pochodzącym z roślin karotenoidom.

Wikipedia

# turak

ptak afrykański; szyszak; chełmiak; bananojad

SJP.pl

Wikipedia

# turakowate

o cechach turakowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Turakowate (Musophagidae) – rodzina ptaków z rzędu turakowych (Musophagiformes). Występują wyłącznie w Afryce Subsaharyjskiej. Żyją w lasach i na sawannach. Nie są dobrymi lotnikami, za to dobrze biegają i wspinają się po drzewach. Są łatwo rozpoznawalne dzięki charakterystycznym czubom na głowie.

Wikipedia

# turakowaty

o cechach turakowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# turakowe

o cechach turakowych (rząd ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Musophagiformes|Seebohm|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Afryce subsaharyjskiej;

Wiktionary

Turakowe (Musophagiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Występują wyłącznie w Afryce Subsaharyjskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ptaki z rzędu turakowych budują gniazda na drzewach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turak mzw., turakowate lm nm.

Wiktionary

# turakowerdyna

Turakowerdyna – zielony barwnik organiczny występujący naturalnie w piórach niektórych gatunków ptaków z rodziny turakowatych. Jest jednym z bardzo nielicznych zielonych barwników występujących w ptasich piórach – barwnik o bardzo podobnych właściwościach (możliwe, że identyczny z turakowerdyną) odkryto również u niektórych kuraków i długoszponów. Pióra większości innych gatunków przybierają kolor zielony dzięki załamywaniu się światła na strukturze piór.

Wikipedia

# turakowy

o cechach turakowych (rząd ptaków)

SJP.pl

# turan

region w Azji Środkowej, w którym żyli Kadżarowie

SJP.pl

- Turan (partia) – partia polityczna
- Turan (mitologia) – etruska bogini miłości
- Turan (botanika) – winorośl z gatunku winorośl właściwa
- Turan – region w Azji Środkowej, pierwowzór pojęcia turanizm węgierski

Miejscowości:

- Turan – miasto w Tuwie, w Rosji
- Turan – samorząd lokalny w Izraelu

Seria węgierskich czołgów z okresu II wojny światowej:

- 40.M Turán I
- 41.M Turán II
- 43.M Turán III

Wikipedia

# turańczyk

członek ludu ugrofińskiego lub uralo-ałtajskiego

SJP.pl

# turasiewicz

nazwisko

SJP.pl

# turawa

wieś w Polsce

SJP.pl

Turawa (dodatkowa nazwa w j. niem. Turawa) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, powiecie opolskim, w gminie Turawa, na Śląsku Opolskim, na północ od Opola, nad Małą Panwią i Jeziorem Turawskim. Siedziba gminy oraz nadleśnictwa.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Turawa. W latach 1975–1998 wieś położona była w ówczesnym woj. opolskim.

Wikipedia

# turawianin

mieszkaniec Turawy (wsi w Polsce)

SJP.pl

# turawianka

mieszkanka Turawy (wsi w Polsce)

SJP.pl

# turawski

→ Turawa

SJP.pl

#### Patrz:

Turawa

# turbacja

strapienie, frasunek, kłopot

SJP.pl

# turbacz

najwyższy szczyt Gorców w Beskidach Zachodnich

SJP.pl

Turbacz – najwyższy szczyt Gorców, znajdujący się w centralnym punkcie pasma i tworzący potężny rozróg. Według większości źródeł ma wysokość 1310 m n.p.m. Zbudowany jest z fliszu karpackiego.

Wikipedia

# turban

1. męskie nakrycie głowy noszone w Indiach, Iranie krajach Półwyspu Arabskiego;
2. długi pas materiału zawijany ręcznie na głowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

(1.2) kobiece nakrycie głowy stylizowane na męski turban (1.1)

Wiktionary

Turban (z języka perskiego: دلبنت dulband) – męskie nakrycie głowy używane często w Indiach, krajach Półwyspu Arabskiego, w Iranie i Afganistanie, oraz w muzułmańskich krajach Afryki m.in. w Sudanie. W poszczególnych krajach nazywany jest lokalnymi nazwami: po arabsku عمامة; ‘imamah, turecku tülbent, w hindi pagri. Turbany nosili również m.in. przedkolumbijscy Majowie. Turban jest zwijany ręcznie z tkaniny bawełnianej o długości do 4 m. Sposobu wiązania turbanu muzułmanie uczą się przede wszystkim od starszych (np. ojców). Nie ma jednej metody. Stąd różny ich wygląd w poszczególnych krajach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Człowiek w żółtym turbanie skłonił się niziutko i bardzo pokornie.

(1.2) Tradycja wyznaczyła kobietom tylko sposób zasłaniania głowy i całego ciała – przykrywania ogolonych czaszek (…) peruką, chustą czy turbanem, a także noszenie długich rękawów, grubych pończoch i zapinanie się po samą szyję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturbãn, AS: turbãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbanik m.

przym. turbanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawój

Wiktionary

# turbanik

zdrobnienie od: turban

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od turban

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turban m.

Wiktionary

# turbanowy

→ turban

SJP.pl

#### Patrz:

turban

# turbidymetr

przyrząd do określania mętności płynu

SJP.pl

# turbidymetria

metoda optycznej analizy instrumentalnej, wykorzystująca zmiany zmętnienia roztworu powodowane wydzieleniem się oznaczanego składnika w postaci osadu albo emulsji; analiza turbidymetryczna

SJP.pl

Turbidymetria – metoda spektrofotometryczna w chemii analitycznej; służy do pomiaru mętności zawiesin. Istota metody jest analogiczna, jak w przypadku innych metod spektrofotometrycznych i opiera się na pomiarze relacji pomiędzy ilością światła emitowanego przez źródło, a ilością światła docierającą do detektora spektrofotometru, po przejściu przez komórkę (kuwetę) z badaną próbką. Relacja ta zależy głównie od stężenia cząstek zawiesiny, na których zachodzi dyspersja światła.

Wikipedia

# turbidymetryczny

analiza turbidymetryczna - metoda optycznej analizy instrumentalnej, wykorzystująca zmiany zmętnienia roztworu powodowane wydzieleniem się oznaczanego składnika w postaci osadu albo emulsji; turbidymetria

SJP.pl

# turbina

typ silnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

Wiktionary

Turbina (z łac. turbo, burza, trąba powietrzna) – silnik przepływowy wykorzystujący energię przepływającego płynu do wytwarzania energii mechanicznej. Elementem wirnika oddziałującym z płynem są specjalnie ukształtowane łopatki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Turbiny w elektrowniach wodnych kręcą się znacznie wolniej niż w elektrowniach parowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: turˈbʲĩna, AS: turbʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turbo n.

:: zdrobn. turbinka ż.

przym. turbinowy

temsłow. turbo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) silnik przepływowy

Wiktionary

# turbinka

mały silnik napędzany powietrzem sprężonym na zasadzie turbiny

SJP.pl

# turbinownia

pomieszczenie w zakładzie energetycznym mieszczące turbiny

SJP.pl

# turbinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turbiną, dotyczący turbiny; działający na zasadzie turbiny

(1.2) mający turbinę, napędzany turbiną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turbina ż.

Wiktionary

# turbit

błyszczący żółty i krystaliczny proszek powstający przez ogrzewanie rtęci z kwasem siarkowym

SJP.pl

# turbo

potocznie:
1. wyposażony w turbosprężarkę;
2. mający zwiększoną moc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mot. turbosprężarka

Wiktionary

- Turbo – album grupy Judas Priest
- Turbo – film animowany z 2013 roku w reżyserii Davida Sorena
- Turbo – guma do żucia produkcji Kent
- Turbo – miasto w Kolumbii
- Turbo – polski zespół metalowy
- Turbo – południowokoreański zespół muzyczny
- Turbo – rodzaj ślimaków morskich z rodziny turbanów (Turbinidae)
- Turbo – węgierski zespół rockowy
- Turbo – seria kompilatorów i programów narzędziowych
- turbosprężarka (turbo) – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacka samochód ma turbo, a mój nie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturbɔ, AS: turbo

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. turbo-

rzecz. turbina ż., turbulencja ż.

Wiktionary

# turbo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ruchem wirowym lub z turbiną

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) turbogenerator • turbokompresor • turbopompa • turbosprężarka • turbośmigłowiec

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. turbo n., turbina ż., turbulencja ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|turbo.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) turbo-

źródła.

== turbo- (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

temat słowotwórczy

(1.1) turbo-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturbɔ, AS: turbo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turbo n., turbina ż., turbulencja ż.

Wiktionary

# turbodiesel

[czytaj: turbodizel]
1. silnik Diesla wyposażony w turbosprężarkę;
2. potocznie: samochód z silnikiem Diesla wyposażonym w turbosprężarkę

SJP.pl

Wikipedia

# turbodmuchawa

1. dmuchawa odśrodkowa wielostopniowa;
2. dmuchawa wirnikowa napędzana turbiną

SJP.pl

# turbodoładować

zwiększyć moc silnika spalinowego turbosprężarką

SJP.pl

# turbodoładowanie

zwiększyć moc silnika spalinowego turbosprężarką

SJP.pl

Turbosprężarka – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale. Służy do doładowania silnika spalinowego albo kotła parowego. Turbina jest zasilana spalinami z silnika, a sprężone powietrze przez sprężarkę zasila silnik. Turbosprężarka zwiększa sprawność i moc silnika przez wtłoczenie dodatkowego powietrza do komory spalania. Ta poprawa osiągów względem silnika wolnossącego wynika z tego, że sprężarka jest w stanie podać więcej powietrza (co umożliwia podanie większej ilości paliwa) do komory spalania niż jest to w stanie zrobić ciśnienie atmosferyczne.

Wikipedia

# turbodoładowany

o silniku: doładowany turbosprężarką

SJP.pl

# turbodoładowywanie

doładowywanie silnika spalinowego za pomocą turbosprzężarki

SJP.pl

# turbogenerator

Turbogenerator – generator synchroniczny prądu elektrycznego przeznaczony do pracy z turbiną parową lub gazową. Wykorzystywany w elektrowniach jako przetwornik energii. Razem z turbiną nazywany turbozespołem.

Maszyny z biegunami utajonymi to maszyny pracujące z dużymi prędkościami obrotowymi, najczęściej jako generatory napędzane turbinami parowymi, stąd ich nazwa turbogeneratory. Ich prędkość wynosi zazwyczaj 3000 obr./min (1500 obr./min - duże jednostki czterobiegunowe), aby więc uzyskać częstotliwość napięcia 50 Hz należy zastosować uzwojenie dwubiegunowe.

Wikipedia

# turbokapitalizm

współczesna forma kapitalizmu, opisana w 1999 roku przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka

SJP.pl

Turbokapitalizm (kapitalizm z turbodoładowaniem) – termin wprowadzony przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka i opisany w książce Turbokapitalizm: zwycięzcy i przegrani światowej gospodarki (1999) oraz w innych licznych artykułach tego autora.

Wikipedia

# turbolechityzm

teoria spiskowa, według której Polska tworzyła mocarstwowe państwo zwane Imperium Lechitów przed swoim chrztem; turbosłowianizm

SJP.pl

# turbopompa

Turbopompa – maszyna przepływowa składające się z zazwyczaj z pompy wirowej (odśrodkowej lub o przepływie osiowym) o dużej wydajności, osadzonej na jednym wale z turbiną lub silnikiem turbinowym. Turbopompy znajdują zastosowanie w sytuacjach gdzie zachodzi potrzeba przepompowania dużej ilości cieczy w krótkim czasie, np. pompy tłoczące paliwo w silnikach rakietowych lub wodę w wozach strażackich.

Wikipedia

# turboreaktor

rodzaj silnika odrzutowego, zawierającego turbinę do sprężania powietrza w celu spalania paliwa

SJP.pl

# turbosilnik

silnik turboodrzutowy

SJP.pl

# turbosiódemka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. kolej. lokomotywa elektryczna serii EU07A

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturbɔɕuˈdɛ̃mka, AS: turbośudẽmka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) asynchron, brzydkie kaczątko

Wiktionary

# turbosprężarka

Turbosprężarka – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale. Służy do doładowania silnika spalinowego albo kotła parowego. Turbina jest zasilana spalinami z silnika, a sprężone powietrze przez sprężarkę zasila silnik. Turbosprężarka zwiększa sprawność i moc silnika przez wtłoczenie dodatkowego powietrza do komory spalania. Ta poprawa osiągów względem silnika wolnossącego wynika z tego, że sprężarka jest w stanie podać więcej powietrza (co umożliwia podanie większej ilości paliwa) do komory spalania niż jest to w stanie zrobić ciśnienie atmosferyczne.

Wikipedia

# turbosłowianizm

teoria spiskowa, według której Polska tworzyła mocarstwowe państwo zwane Imperium Lechitów przed swoim chrztem; turbolechityzm

SJP.pl

# turbot

drapieżna ryba z rodziny skarpiowatych, z rzędu płastug; skarp

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Scophthalmus maximus|ref=tak., gatunek ryby z rodziny nagładowatych

(1.2) icht. ryba z gatunku turbot (1.1)

(1.3) spoż. mięso z turbota (1.2)

(1.4) kulin. potrawa z turbota (1.3)

Wiktionary

Skarp, turbot (Scophthalmus maximus) – gatunek ryby flądrokształtnej z rodziny nagładowatych (Scophthalmidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈturbɔt, AS: turbot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbotek m.

przym. turbotowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skarp

(1.2) skarp

Wiktionary

# turbotowate

rodzina morskich ryb z rzędu flądrokształtnych; skarpiowate

SJP.pl

Skarpiowate, turbotowate (Bothidae) – rodzina morskich ryb flądrokształtnych. Niektóre gatunki z tej rodziny mają znaczenie gospodarcze.

Wikipedia

# turbować

1. sprawiać komuś kłopot;
2. troszczyć się

SJP.pl

# turbowentylatorowy

→ turbowentylator

SJP.pl

#### Patrz:

turbowentylator

# turbowiert

urządzenie służące do wiercenia obrotowego, złożone z turbiny hydraulicznej i sprzęgniętego z nią bezpośrednio świdra

SJP.pl

Turbowiert – urządzenie napędzające sprzężony z nim świder wiertniczy, stosowane w trakcie wierceń obrotowych. Wykorzystuje przepływ tłoczonej do otworu wiertniczego płuczki wiertniczej. Płuczka wprawia w ruch obrotowy turbinę hydrauliczną, a ta z kolei przekazuje moment obrotowy na narzędzie wiercące.

Wikipedia

# turbozespół

Turbogenerator – generator synchroniczny prądu elektrycznego przeznaczony do pracy z turbiną parową lub gazową. Wykorzystywany w elektrowniach jako przetwornik energii. Razem z turbiną nazywany turbozespołem.

Maszyny z biegunami utajonymi to maszyny pracujące z dużymi prędkościami obrotowymi, najczęściej jako generatory napędzane turbinami parowymi, stąd ich nazwa turbogeneratory. Ich prędkość wynosi zazwyczaj 3000 obr./min (1500 obr./min - duże jednostki czterobiegunowe), aby więc uzyskać częstotliwość napięcia 50 Hz należy zastosować uzwojenie dwubiegunowe.

Wikipedia

# turbulencja

1. gwałtowne zawirowanie powietrza w atmosferze ziemskiej;
2. w fizyce: nielaminarny ruch cząsteczek cieczy lub gazu, w którym ich tory przecinają się ze sobą; przepływ burzliwy;
3. dawniej: stan bezładu, zamętu; zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej

(1.2) ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób

Wiktionary

Turbulencja, przepływ burzliwy – w mechanice ośrodków ciągłych, reologii i aerodynamice – określenie bardzo skomplikowanego, nielaminarnego ruchu płynów. Ogólniej termin ten oznacza złożone zachowanie dowolnego układu fizycznego, czasem zachowanie chaotyczne. Ruch turbulentny płynu przejawia się w występowaniu wirów i innych struktur koherentnych, zjawisku oderwania strugi, zjawisku mieszania. Dziedzinami nauki, które analizują zjawiska związane z turbulencją, są: hydrodynamika, aerodynamika i reologia. Model matematyczny turbulencji próbuje się tworzyć na bazie teorii układów dynamicznych i teorii chaosu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wbita paznokciami w siedzenie pasażera przede mną próbuję przetrwać te cholerne turbulencje.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turbulencyjka ż.

przym. turbulencyjny

temsłow. turbo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawirowanie, wstrząs

(1.2) wirowanie, zawirowanie

Wiktionary

# turbulencyjny

dotyczący turbulencji

SJP.pl

# turcja

państwo w południowo-zachodniej Azji i południowo-wschodniej Europie ze stolicą w Ankarze; Republika Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) polit. geogr. państwo na pograniczu Europy i Azji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na wakacjach byliśmy w Turcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturt͡sʲja, AS: turcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. panturkizm mrz., turecki mrz., Turek mos., Turczynka ż., turcyzm mrz., turecczyzna ż., poturczeniec mos.

przym. turecki, turkijski, turski

czas. turczyć ndk.

przysł. po turecku

Wiktionary

# turcyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przejęte z języka tureckiego lub na nim wzorowane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka tureckiego;

Wiktionary

Turcyzm – zapożyczenie językowe z języka tureckiego lub któregokolwiek z języków tureckich

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈturt͡sɨsm̥, AS: turcysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turcja ż., Turek mos., Turczynka ż., turecczyzna ż., turecki mrz.

przym. turecki, turkijski

Wiktionary

# turczanin

mieszkaniec Turku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turku

(1.2) osoba pochodząca z Turku, urodzona w Turku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turek m.

:: fż. turczanka ż.

przym. turkowski, turecki

Wiktionary

# turczanka

mieszkanka Turku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turku

(1.2) kobieta pochodząca z Turku, urodzona w Turku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turek m.

:: fm. turczanin m.

przym. turecki, turkowski

Wiktionary

# turczański

→ Turka

SJP.pl

#### Patrz:

Turka

# turczyć

narzucać komuś tureckie obyczaje, język, religię etc.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hist. narzucać język turecki lub turecką kulturę; zmuszać kogoś do przejścia na islam

czasownik zwrotny dokonany turczyć się

(2.1) hist. ulegać turczeniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) łączyła ich przyjaźń nierozerwana i koleżeństwo, jednakże rozterki pomiędzy nimi nie ustawały: jeden wszystko chciał turczyć, a drugi kozaczyć (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turecki mrz., panturkizm mrz., tureczenie n., sturczenie n., poturczenie n., Turcja ż., Turek m., Turczynka ż., tureckość ż., poturczeniec mos.

czas. poturczyć dk., sturczyć dk.

przym. turecki, turczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bisurmanić

Wiktionary

# turczyk

nazwisko

SJP.pl

# turczyn

nazwisko

SJP.pl

- Turczyn – wieś w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, gminie Rajgród
- Turczyn – kolonia w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Choroszcz
- Turczyn – wieś na Ukrainie w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego
- Turczyn – rasa gołębia

Wikipedia

# turczynka

obywatelka Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Wiktionary

Turczynka (ukr. Турчинка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, w rejonie żytomierskim, w hromadzie Nowa Borowa. W 2001 liczyła 428 mieszkańców, spośród których 421 wskazało jako ojczysty język ukraiński, a 7 rosyjski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W latach 90. cudzoziemskie prostytutki były to głównie Bułgarki lub Turczynki bułgarskiego pochodzenia. Teraz w polskim seksbiznesie dominują Ukrainki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: turˈt͡ʃɨ̃ŋka, AS: turčỹŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turcja ż., turcyzm mrz., turecki m.

:: fm. Turek m.

przym. turecki, turkijski, turski

czas. turczyć

przysł. po turecku

Wiktionary

# turczynowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adrian Turczynowicz – polski dziennikarz, literat, działacz społeczny i konspiracyjny
- Danuta Turczynowicz – polska poetka, harcerka i działaczka konspiracyjna
- Edward Turczynowicz – polski adwokat, szachista i działacz sportowy
- Jacek Turczynowicz – polski brydżysta
- Jan Turczynowicz – polski adwokat, samorządowiec
- Jerzy Turczynowicz – polski inżynier
- Jolanta Turczynowicz-Kieryłło – polska adwokat, wykładowca akademicki, autorka kampanii społecznych, szachistka
- Józef Stefan Turczynowicz – rzymskokatolicki duchowny
- Roman Turczynowicz – polski tancerz i pedagog
- Stanisław Turczynowicz – polski hydrotechnik
- Tomasz Turczynowicz – polski architekt

Wikipedia

# turczyński

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Turczyński (ur. 1938) – polski pisarz, poeta
- Jacek Turczyński (ur. 1964) – polski polityk
- Józef Turczyński (1884-1953) – polski pianista

Wikipedia

# turec.

skrót od: turecki; tur.

SJP.pl

skrót

(1.1) = turecki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turecki mrz.

przym. turecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tur.

Wiktionary

# turecczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język turecki

(1.2) ogół rzeczy pochodzących z Turcji lub wykonywanych na sposób turecki

(1.3) postawa charakteryzujący się zapatrzeniem w osiągnięcia kultury tureckiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Palestynie turecczyzna wcale się nie zadomowiła.

(1.2) Wzbraniał się przed wpuszczeniem do domu całej tej turecczyzny, w której jego żona była zakochana.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turecki

rzecz. Turek mos./mrz./ż., turecki mrz., turcyzm mrz., Turcja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turecki

Wiktionary

# turecki

1. → Turcja;
2. → Turek (miasto w Polsce); turkowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

(1.2) odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

(1.3) dotyczący Turku, związany z Turkiem (miastem)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Turcji;

Wiktionary

Język turecki (tur. Türkçe, IPA: [ˈtyɾct͡ʃɛ], Türk dili) – język należący do grupy oguzyjskiej języków tureckich, ojczysty dla ponad 83 mln ludzi na całym świecie, co czyni go najpowszechniejszym ze swojej rodziny językowej. Turecki używany jest przede wszystkim w Turcji i na Cyprze Północnym, mniejsze skupiska mówiących znajdują się w Iraku, Grecji, Bułgarii, Macedonii Północnej, Kosowie, Albanii i w innych częściach Europy Wschodniej. Turecki jest używany także przez wielu imigrantów w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech. Turecki dzieli się na wiele dialektów; za podstawę języka literackiego i standard uważany jest turecki stambulski.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɛt͡sʲci, AS: turecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkizacja ż., turczanka ż., turczanin mos., poturczenie n., panturkizm mrz., Turcja ż., Turek m., turek m., Turczynka ż., turecczyzna ż., tureckość ż., turcyzm mrz., Turczyn m., turczenie n., sturczenie n.

czas. turczyć ndk., sturczyć dk.

przym. turkijski, antyturecki, proturecki, przedturecki, poturecki, turski

przysł. po turecku

skr. tur., turec.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) turkijski

(1.3) rzad. turkowski

Wiktionary

# turecko-polski

dotyczący Turcji i Polski

SJP.pl

# tureckojęzyczny

1. posługujący się językiem tureckim;
2. napisany w języku tureckim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem tureckim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tureckim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tureckim

(1.3) spisany, stworzony w języku tureckim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaledwie połowa Irańczyków to etniczni Persowie. Czwartą część mieszkańców stanowią tureckojęzyczni Azerowie, od lat tworzący wpływowe lobby.

(1.1) Elektorat Ruchu składa się z ludności tureckojęzycznej i muzułmańskiej, która stanowi około 15 proc. ogółu mieszkańców Bułgarii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tureckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tureckość

→ turecki

SJP.pl

#### Patrz:

turecki

# turecznia

ciernisty krzew z rodziny krwawnicowatych, występujący w strefie międzyzwrotnikowej, uprawiany ze względu na barwnik (hennę) otrzymywany z jego pędów; henna, lawsonia, hennowy krzew

SJP.pl

# turek

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce;

Wiktionary

Turek – miasto i gmina w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego oraz gminy wiejskiej Turek. Położony na historycznej ziemi sieradzkiej, nad Kanałem Folusz. Był miastem duchownym.

Według danych na 30 czerwca 2022 roku miasto liczyło 24 977 mieszkańców. Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieco później dostałem nowego podwładnego, Turka, który dziś spędził ostatni dzień w naszej firmie.

(2.1) Dostałem wezwanie do WKU w Turku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturɛk, AS: turek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. panturkizm mrz., turczanka ż., turczanin mos., Turcja ż., Turczynka ż., Turczyn m., turczyn m., turecczyzna ż., turecki m., turcyzm m., tureckość ż., poturczenie n., turkizacja ż., poturczeniec mos.

przym. turecki, turczy, turkijski, turski

czas. turczyć

przysł. po turecku

Wiktionary

# tureńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turenii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siostrzeniec hrabiego, wysmukły chłopak o bladej, zalanej krwią twarzy, o ustach drżących ze wzruszenia i trwogi, stał bez hełmu i tarczy w grupie jeźdźców, w których wprawne oko Bertrama po strojach i herbach w mig poznało Tureńczyków.

(1.1) Inteligencja, z jaką Tureńczyk naprawiał zerwany rzemień, uspokoiła pułkownika d’Aiglemont, który wrócił do powozu przeciągając się dla rozprężenia zdrętwiałych członków (…)

(1.1) Ambicja Gaskończyka polega na tem (=tym), by się wybić na pierwsze miejsce, by błyszczeć w towarzystwie i radować się z życia. Nie widzi on świata z brzydkiej strony jak Tureńczyk, przeciwnie, zachwyca się jego pięknem sic..

(1.1) Grzegorz z Tours czuje się Tureńczykiem, mówi o Tureńczykach i przeciwstawia ich mieszkańcom Berry, Mans, Anjou, Blois itd.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turenia ż.

:: fż. Turenka ż.

przym. tureński, turoński

Wiktionary

# turenia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Wiktionary

Turenia (fr. Touraine) – kraina historyczno-geograficzna we Francji.

Głównym ośrodkiem i historyczną stolicą Turenii jest miasto Tours. W czasie reformy administracyjnej Francji w 1790 obszar dawnej prowincji Touraine został podzielony na departamenty Indre i Loara, Loir-et-Cher i Indre. Nazywa się ją często „ogrodem Francji”.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tureńczyk mos., Turenka ż.

przym. tureński, turoński

Wiktionary

# tureński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turenią, dotyczący Turenii

(1.2) dotyczący Tours, zob. turoński.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Filip Thibault napisał nową konstytucję zatwierdzoną przez papieża Urbana VIII (1568-1614). Tym samym powstała nowa kongregacja zwana tureńską, która obejmowała 25 klasztorów męskich i cztery żeńskie.

(1.1) W 2. połowie XVII w. rozpowszechniła się wśród karmelitów polskich reforma obserwancka zwana tureńską (od prowincji Touraine we Francji) (…)

(1.1) Tak, mało kto z ogółu wie, że ten geniusz, którego twórcza myśl stała się podwaliną zarówno nowożytnej nauki jak i filozofii, był z krwi i kości Francuzem, urodzonym w tej samej ziemi tureńskiej, która wydała Rabelais'go i Honoriusza Balzaka.

(1.1) Termin wina z Doliny Loary mówi więc niewiele i lepiej rzecz uściślać: wina nantejskie, andegaweńskie, tureńskie, orleańskie czy wreszcie wina znad środkowej Loary.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tureńczyk mos., Turenia ż.

przym. turoński

Wiktionary

# turetycki

przymiotnik od: turetyzm

SJP.pl

# turetyczka

kobieta cierpiąca na turetyzm (zespół Tourette'a)

SJP.pl

# turetyk

osoba cierpiąca na turetyzm (zespół Tourette'a)

SJP.pl

# turetyzm

wrodzone zaburzenie neurologiczne, charakteryzujące się występowaniem licznych tików motorycznych i głosowych; syndrom Tourette'a, zespół Tourette'a

SJP.pl

Zespół Tourette’a, zespół tików głosowych i ruchowych – wrodzone lub nabyte zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się przede wszystkim występowaniem licznych tików ruchowych i werbalnych, opisane w 1885 przez francuskiego neurologa Georges’a Gilles’a de la Tourette’a.

Wikipedia

# turewicz

nazwisko

SJP.pl

# turf

dawniej: tor wyścigowy, wyścigi

SJP.pl

# turfan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej;

Wiktionary

Turfan (chiń. 吐魯番; pinyin Tǔlǔfán; ujgurski: تۇرپان, Turpan) – miasto na prawach prefektury w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej. Ośrodek uprawy winorośli.

12 kwietnia 2015 roku Turfan został podniesiony do rangi miasta na prawach prefektury i powiększony o terytorium prefektury Turfan.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. turfański

Wiktionary

# turfański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turfanem, dotyczący Turfanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turfan mrz.

Wiktionary

# turfowy

przymiotnik od: turf (dawniej: tor wyścigowy, wyścigi)

SJP.pl

# turgaj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Wiktionary

- Turgaj – rzeka w Kazachstanie
- Turgaj – miejscowość w Kazachstanie

Zobacz też:

- Płaskowyż Turgajski
- Brama Turgajska
- obwód turgajski

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. turgajski

Wiktionary

# turgajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgajem, dotyczący Turgaju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turgaj mrz.

Wiktionary

# turgieniew

Wikipedia

# turgieniewowski

taki jak u Turgieniewa, charakterystyczny dla Turgieniewa

SJP.pl

# turgor

stan jędrności komórki; wewnętrzne ciśnienie komórkowe

SJP.pl

Turgor – stan napięcia ściany komórkowej w wyniku działania na nią ciśnienia hydrostatycznego wewnątrz komórki. Efektem turgoru jest stan jędrności tkanek roślinnych oraz możliwość zachowania kształtu i sztywności nawet tych elementów, które pozbawione są tkanek mechanicznych.

Wikipedia

# turgorowy

przymiotnik od: turgor

SJP.pl

# turgowia

kanton w Szwajcarii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Wiktionary

Turgowia (niem. Thurgau; gsw. Tùùrgi, Tùùrgau; fr. Thurgovie; wł. Turgovia; rm. Turgovia; lat. Thurgovia) – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest miasto Frauenfeld. Językiem urzędowym kantonu jest język niemiecki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: turˈɡɔ.vja, AS: turgovʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turgowski

Wiktionary

# turgowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgowią, dotyczący Turgowii, pochodzący z Turgowii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turgowia ż.

Wiktionary

# turia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Prypeci;

Wiktionary

- Turia – rzeka we wschodniej Hiszpanii
- Turia – rzeka na północno-zachodniej Ukrainie, dopływ Prypeci
- Turia – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie turzyskim
- Turia – gmina w Rumunii, w okręgu Covasna
- Turia – wieś w Rumunii, w okręgu Covasna, w gminie Turia

Wikipedia

# turing

- Alan Mathison Turing – angielski matematyk
- (10204) Turing – planetoida nazwana jego imieniem

Wikipedia

# turion

forma przetrwalnikowa roślin; pąk zimowy

SJP.pl

- turion (botanika) – forma przetrwalnikowa roślin
- Turion 64 – procesor firmy AMD

Wikipedia

# turka

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce i ich części

- Turka – kolonia wsi Likiec, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
- Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Dorohusk
- Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wólka
- Turka (SIMC 0507101) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Turka (SIMC 0507118) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Turka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
- Turka – przysiółek wsi Zielonka, w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Raniżów

Wikipedia

# turkan

edredon turkan - gatunek kaczki z wybrzeży północnych mórz

SJP.pl

(Edredon) turkan, edredon okazały (Somateria spectabilis) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). W sezonie lęgowym zamieszkuje arktyczne wybrzeża Eurazji i Ameryki Północnej oraz niektóre arktyczne wyspy. Sporadycznie zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

# turkana

edredon turkan - gatunek kaczki z wybrzeży północnych mórz

SJP.pl

Jezioro Rudolfa albo Turkana (Bassa Narok, Rudolf Hajk) – bezodpływowe, słone jezioro tektoniczne we wschodniej Afryce na pograniczu Etiopii i Kenii. Większość obszaru jeziora leży w granicach Kenii. Jest największym słonowodnym jeziorem Afryki.

Wikipedia

# turkaweczka

zdrobnienie od: turkawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: turkawka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturkaˈvɛt͡ʃka, AS: turkavečka

Wiktionary

# turkawka

ptak przelotny, podobny do gołębia, wydający dźwięki przypominające turkot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Streptopelia turtur|ref=tak., średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

(1.2) przest. młoda, miła, ale gadatliwa dziewczyna

Wiktionary

Turkawka (zwyczajna) (Streptopelia turtur) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Narażony na wyginięcie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czasami tylko przesuwał się na horyzoncie, zazwyczaj przygarbiony, skradając się do jakiegoś zwierza z gatunku turkawki, kukułki, żołny, a nawet srokosza lub trznadla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: turˈkafka, AS: turkafka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szczebiotka

Wiktionary

# turkiestan

miasto w Kazachstanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region w Azji Środkowej;

(1.2) geogr. miasto w południowym Kazachstanie;

Wiktionary

Turkiestan (pers. ‏ترکستان‎ – dosłownie „kraj Turków”) – część Azji Środkowej leżąca pomiędzy Syberią na północy a Tybetem, Indiami i Afganistanem na południu, oraz Morzem Kaspijskim na zachodzie i wschodnią Mongolią i pustynią Gobi na wschodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Turkiestanie wyróżnia się m.in. takie regiony jak Zarzecze i Siedmiorzecze.

(1.2) W Turkiestanie rozwija się przemysł.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turkiestański

Wiktionary

# turkiestański

przymiotnik od: Turkiestan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turkiestanem, dotyczący Turkiestanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turkiestan mrz.

Wiktionary

# turkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Turkiewicz:

- Leoncjusz (Turkiewicz)
- Jarosław Turkiewicz
- Anna Turkiewicz-Jabłczyńska
- Witold Turkiewicz
- Sophia Turkiewicz
- Zygmunt Turkiewicz
- Michał Turkiewicz
- Paweł Turkiewicz
- Ola Turkiewicz
- Jan Turkiewicz

Wikipedia

# turkieza

pozbawiona rękawów suknia o tureckim kroju, noszona w osiemnastowiecznej Polsce

SJP.pl

# turkijski

1. związany z rodziną ludów zamieszkującą tereny od Syberii po Europę Wschodnią;
2. języki turkijskie - najliczniejsza podrodzina języków ałtajskich; języki tureckie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Turkijski język karaimski, którym Karaimowie posługiwali się przez stulecia, zaczął tracić swoje znaczenie od chwili przyłączenia Krymu przez Rosję w 1783 r.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turcja ż., Turek mos./mrz., Turczynka ż., tureckość ż., turcyzm mrz.

przym. turecki

przysł. turecko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turecki

Wiktionary

# turkizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud tureckiej kultury, obyczajów i języka

(1.2) nadawanie czemuś lub komuś cech tureckich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nieco gorzej przebiega turkizacja (i kurdyzacja) Niemiec; żaden z landów nie odnotował jeszcze liczebnej przewagi muzułmanów nad katolikami i protestantami łącznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turecki mrz., Turek m., Turczynka ż., turas m., tureckość ż., sturczenie n., poturczenie n.

przym. turecki

Wiktionary

# turkm.

skrót od: turkmeński

SJP.pl

# turkmen

obywatel Turkmenistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Turkmenistanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturkmɛ̃n, AS: turkmẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turkmenistan m., turkmeński m.

:: fż. Turkmenka ż.

przym. turkmeński

Wiktionary

# turkmenbasza

Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (turkm. cyrylica: Сапармырат Атаевич Ныязов, ros. Сапармурат Атаевич Ниязов, Saparmurat Atajewicz Nijazow; ur. 19 lutego 1940 w Gypjaku, zm. 21 grudnia 2006 w Aszchabadzie) – turkmeński polityk, pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Turkmeńskiej SRR w latach 1985–1991, prezydent Turkmenistanu oraz przewodniczący Demokratycznej Partii Turkmenistanu w latach 1991–2006.

Wikipedia

# turkmenbaszy

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Wiktionary

Turkmenbaszy (turkm. Türkmenbaşy, dawniej Krasnowodzk, Krasnowodsk, Красноводск) – miasto w zachodnim Turkmenistanie, w wilajecie balkańskim, port nad Zatoką Turkmenbaszy Morza Kaspijskiego. Położone jest na wysokości 27 m p.p.m. W 2022 roku liczyło ok. 91,7 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) hist. Krasnowodzk

Wiktionary

# turkmenia

dawna nazwa Turkmenistanu, państwa w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. Turkmenistan (zwłaszcza w okresie istnienia ZSRR)

Wiktionary

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1100 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni. Turkmenistan graniczy z Afganistanem, Iranem, Uzbekistanem i Kazachstanem.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. turkmeński

rzecz. turkmeński mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Turkmenistan.

* słowacki: (1.1) Turkménia ż.

źródła.

== Turkmenia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Turkmenia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turkmeński

rzecz. turkmeński mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. turkmeński

rzecz. turkmeński mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Turkmenistan.

* słowacki: (1.1) Turkménia ż.

źródła.

== Turkmenia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Turkmenia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# turkmenistan

państwo w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Azji Środkowej;

Wiktionary

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1100 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni. Turkmenistan graniczy z Afganistanem, Iranem, Uzbekistanem i Kazachstanem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mieszkańcy Turkmenistanu zbuntowali się przeciwko władzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturkmɛ̃ˈɲistãn, AS: turkmẽńistãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkmeński, Turkmen m., Turkmeńczyk m., Turkmenka ż.

przym. turkmeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Turkmenia

Wiktionary

# turkmenit

kamień ozdobny, odmiana howlitu

SJP.pl

Howlit – minerał z grupy krzemianów, należy do grupy minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od nazwiska kanadyjskiego chemika i mineraloga Henry'ego Howa, który jako pierwszy opisał ten minerał i określił jego skład chemiczny.

Wikipedia

# turkmenka

obywatelka Turkmenistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Turkmenistanu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Turkmenistan m., turkmeński m.

:: fm. Turkmen m.

przym. turkmeński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Turkmen.

* białoruski: (1.1) туркменка ż.

* hiszpański: (1.1) turkmena ż., turcomana ż.

* kataloński: (1.1) turcmana ż.

* łotewski: (1.1) turkmēniete ż.

* niemiecki: (1.1) Turkmenin ż.

* rosyjski: (1.1) туркме́нка ż.

* ukraiński: (1.1) туркменка ż.

* węgierski: (1.1) türkmén

* włoski: (1.1) turkmena ż.

źródła.

== Turkmenka (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Turkmenistanka

(1.2) Turkmenka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃ŋka, AS: turkmẽŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turkmenistan m., turkmeński m.

:: fm. Turkmen m.

przym. turkmeński

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Turkmenistan m., turkmeński m.

:: fm. Turkmen m.

przym. turkmeński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Turkmen.

* białoruski: (1.1) туркменка ż.

* hiszpański: (1.1) turkmena ż., turcomana ż.

* kataloński: (1.1) turcmana ż.

* łotewski: (1.1) turkmēniete ż.

* niemiecki: (1.1) Turkmenin ż.

* rosyjski: (1.1) туркме́нка ż.

* ukraiński: (1.1) туркменка ż.

* węgierski: (1.1) türkmén

* włoski: (1.1) turkmena ż.

źródła.

== Turkmenka (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Turkmenistanka

(1.2) Turkmenka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# turkmeński

przymiotnik od: Turkmenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Turkmenistanu;

Wiktionary

Język turkmeński (türkmençe, түркменче lub türkmen dili, түркмен дили) – język z oguzyjskiej grupy rodziny języków turkijskich. W Turkmenistanie posługuje się nim ok. 3,8 mln ludzi, poza tym ok. 3 mln w innych państwach: Afganistan (500 tys.), Iran (2 mln) i Turcja (1 tys.).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃sʲci, AS: turkmẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turkmenia ż., Turkmenistan m., Turkmen m., Turkmeńczyk m., Turkmenka ż.

Wiktionary

# turkmeńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem turkmeńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem turkmeńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku turkmeńskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: turkmẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# turkolog

specjalista w zakresie turkologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie turkologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) specjalistka w dziedzinie turkologii

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. turkologia ż.

przym. turkologiczny

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|turkologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Turkologist

* francuski: (1.1) turcologue m.

* kazachski: (1.1) түрколог

* rosyjski: (1.1) тюрколог m.

* słoweński: (1.1) turkolog m.

* włoski: (1.1) turcologo m.

źródła.

== turkolog (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) turkolog

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkologia ż.

przym. turkologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. turkologia ż.

przym. turkologiczny

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|turkologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Turkologist

* francuski: (1.1) turcologue m.

* kazachski: (1.1) түрколог

* rosyjski: (1.1) тюрколог m.

* słoweński: (1.1) turkolog m.

* włoski: (1.1) turcologo m.

źródła.

== turkolog (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) turkolog

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# turkologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

Wiktionary

Turkologia – nauka o językach, literaturach, kulturach, dziejach, wierzeniach i zwyczajach ludów turkijskich.

Obejmuje ona tradycyjnie dwa kierunki badań: z jednej strony studia nad Turkami osmańskimi i współczesną Republiką Turcji, z drugiej zaś – nad wszystkimi ludami turkijskimi. Badania te dotyczą często w praktyce tylko nauk humanistycznych, w szczególności filologii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 2013 roku Zakład Turkologii przekształcił się w Katedrę Turkologii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkolog mos.

przym. turkologiczny

Wiktionary

# turkologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turkologią, dotyczący turkologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkolog mos., turkologia ż.

Wiktionary

# turkolożka

→ turkolog

SJP.pl

#### Patrz:

turkolog

# turkos

strzelec algierski

SJP.pl

# turkot

odgłos, jaki wydają toczące się koła pojazdu lub urządzenia będące w ruchu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niski, przerywany dźwięk wydawany przez twarde przedmioty uderzających o powierzchnię lub o siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za oknem plebaniaebanii rozległ się gwałtowny turkot kół.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odturkotać dk., rozturkotać dk., poturkotać dk., turkotać ndk., zaturkotać dk.

przym. turkotliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klekot, stukot, terkot; daw. tarkot

Wiktionary

# turkotać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wydawać niski, przerywany dźwięk, który powstaje przy uderzaniu twardych przedmiotów o powierzchnię lub o siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez przerwy dzień i noc jeździły tam małe żelazne wagoniki, turkocąc i zgrzytając, a przed oknami sterczał cienki blaszany dymiący komin.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkot m.

czas. doturkotać dk., odturkotać dk., poturkotać dk., rozturkotać dk., zaturkotać dk.

przym. turkotliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klekotać, stukotać, terkotać; daw. tarkotać

Wiktionary

# turkotliwy

wydający turkot

SJP.pl

# turkowice

2 miejscowości w Polsce:

- Turkowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Turkowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Turek

Wikipedia

# turkowo

Turkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Pierwotnie nazwa wsi brzmiała Tarkowo (od tarniny). Była gniazdem rodziny Turkowskich. Pierwsza wzmianka o de TURKOWO pochodzi z 1411 roku. Dzisiejsza nazwa obowiązuje od 1841 roku. W XVI w. należała do Jastrzębskich, w XVIII w. - do Łukomskich i Sczanieckich, w XIX w. - do Bieczyńskich.

Wikipedia

# turkowski

→ Turek (miasto w Polsce); turecki

SJP.pl

- Jan Turkowski – polski polityk, były prezydent Łomży
- Krzysztof Turkowski – polski historyk
- Marian Turkowski – polski generał
- Romuald Turkowski – polski historyk
- Tadeusz Turkowski – strona ujednoznaczniająca

Wikipedia

# turku

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

forma rzeczownika.

(2.1) Ms. i W. od: Turek

Wiktionary

Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Liczy ponad 197 tys. mieszkańców (2022). Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2018 obsłużył 3,3 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł stoczniowy, metalowy, włókienniczy, spożywczy, maszynowy oraz hutniczy. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. W mieście widoczne są bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.

Wikipedia

# turkuć

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

SJP.pl

Turkuć podjadek, turkuć pospolity (Gryllotalpa gryllotalpa) – gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny turkuciowatych (Gryllotalpidae), jeden z największych owadów w Polsce. Dobrze przystosowany do życia w ziemi, gdzie spędza większość czasu. Larwy identyczne jak imago, ale początkowo bezskrzydłe, a później z krótszymi skrzydłami. Samica opiekuje się jajami, a następnie przez pewien czas młodymi. Owad wszystkożerny, dożywający od dwóch do czterech lat.

Wikipedia

# turkucie

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

SJP.pl

Turkuciowate, turkucie (Gryllotalpidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych (Orthoptera) obejmująca 107 opisanych gatunków. Występują w strefie umiarkowanej i tropikalnej całego świata. Są przystosowane do życia pod ziemią. Typem nomenklatorycznym rodziny jest Gryllotalpa.

Wikipedia

# turkuciowate

rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych, obejmująca ponad 100 gatunków; turkucie

SJP.pl

Turkuciowate, turkucie (Gryllotalpidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych (Orthoptera) obejmująca 107 opisanych gatunków. Występują w strefie umiarkowanej i tropikalnej całego świata. Są przystosowane do życia pod ziemią. Typem nomenklatorycznym rodziny jest Gryllotalpa.

Wikipedia

# turkuciowaty

o cechach turkuciowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# turkus

kalait, minerał (uwodniony, zasadowy fosforan miedzi i glinu), kamień ozdobny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

(1.2) barwa, zielony odcień cyjanu;

Wiktionary

Turkus, kalait – minerał z grupy fosforanów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈturkus, AS: turkus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. turkusik m.

przym. turkusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. kalait

Wiktionary

# turkusik

zdrobnienie od: turkus

SJP.pl

# turkuśnik

turkuśnik indyjski - gatunek ptaka z rzędu wróblowych

SJP.pl

# turkusowoniebieski

niebieski o odcieniu turkusowym

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niebieski o turkusowym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W okresie godowym dorosłe samce mają turkusowoniebieskie podgardle, a kolor ich grzbietu staje się bardziej jaskrawozielony.

Wiktionary

# turkusowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turkusowe; cecha tych, którzy są turkusowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turkusowy

przysł. turkusowo

Wiktionary

# turkusowozielony

zielony o turkusowym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o turkusowym odcieniu

Wiktionary

# turkusowy

1. zrobiony z turkusa, z turkusów, ozdobiony turkusami;
2. mający kolor turkusa, niebieskawozielony

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jubil. miner. dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

Wiktionary

Turkus – barwa niebieskozielona. Nazwa pochodzi od barwy kamienia szlachetnego – turkusu.

Kod barwy w systemie szesnastkowym: #40E0D0.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Smukłą szyję kobiety zdobił sznur turkusowych korali.

(2.1) Kupiłem sobie turkusową bluzę na dzisiejszy wieczór.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturkuˈsɔvɨ, AS: turkusovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turkus mrz., turkusik mrz., turkusowość ż.

przysł. turkusowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) niebieskawy, niebieskawozielony

Wiktionary

# turlać

potocznie:
1. przemieszczać coś okrągłego lub walcowatego po jakiejś powierzchni; toczyć, kulać;
2. turlać się:
a) o jakimś przedmiocie, zwykle okrągłym: przemieszczać się po jakiejś powierzchni, obracając się wokół własnej osi; toczyć się, kulać się;
b) o człowieku lub zwierzęciu: przewracać się w czymś lub po czymś; tarzać się;
c) o pojeździe: jechać wolno, z trudem;
d) o człowieku: iść powoli, z wysiłkiem

SJP.pl

czasownik

(1.1) popychać jakiś przedmiot, powodując jego toczenie się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pyzaty chłopczyk, na oko sześcioletni, turlał piłkę po ścieżce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turlanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) toczyć

Wiktionary

# turlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|turlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. turlać ndk.

Wiktionary

# turlanka

potocznie: gra planszowa, w której rzuca się kostką

SJP.pl

# turlej

nazwisko

SJP.pl

Turlej – osada w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Rozprza.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Osada składała się z jednego gospodarstwa. Na zdjęciach satelitarnych widać zarys murów ruiny.

Wikipedia

# turlejewo

Turlejewo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław.

Wikipedia

# turlejski

nazwisko

SJP.pl

# turli

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca wysokie dźwięki wydawane przez instrument lub ptaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wesołe amarantki radośnie zaterlikały: – Turli, turli, turli, tiur.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, tiur

Wiktionary

# turliban

rodzaj roślin z rzędu szparagowców; iksjolirion

SJP.pl

Wikipedia

# turlupinada

dawniej: kiepski dowcip

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) błazenada, niewłaściwy, płytki żart

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturlupʲĩˈnada, AS: turlupʹĩnada

Wiktionary

# turma

tiurma;
a) więzienie, areszt
b) wieża służąca za więzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. więzienie, areszt

(1.2) daw. wieża stanowiąca więzienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jaki ja byłem głupi — mówił sobie — muszę teraz gnić w tej turmie, aż wreszcie zwierzęta co chlubiły się że mnie znają zapomną nawet imię Ropucha!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) więzienie

(1.2) wieża

Wiktionary

# turmalin

minerał, borokrzemian glinu, sodu, wapnia, magnezu, żelaza lub litu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Wiktionary

Turmaliny – szereg minerałów należących do grupy krzemianów. Oprócz szerlu, należą do minerałów rzadkich lub bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od syngaleskiego turmali określającego zdolność do przyciągania, po podgrzaniu, popiołu z ognia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: turˈmalʲĩn, AS: turmalʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turmalinowy

Wiktionary

# turmalinowy

→ turmalin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem

Wiktionary

#### Patrz:

turmalin

#### Wymowa:

IPA: ˌturmalʲĩˈnɔvɨ, AS: turmalʹĩnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turmalin mrz.

Wiktionary

# turnau

[czytaj: turnał] nazwisko polskie

SJP.pl

Osoby

- Grzegorz Turnau – polski kompozytor
- Jan Turnau – polski pisarz
- Jerzy Turnau – ziemianin, założyciel Wyższych Kursów Ziemiańskich
- Józef Turnau – generał
- Stefan Turnau – dydaktyk matematyki, doktor habilitowany

Wikipedia

# turner

[czytaj: terner albo tarner] nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Turner – jednostka osadnicza w stanie Montana, w hrabstwie Blaine
- Turner – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Arenac
- Turner – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Androscoggin
- Turner – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Marion

Wikipedia

# turnia

skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) góry. ostry szczyt, skałka o bardzo stromych bądź pionowych ścianach

Wiktionary

Turnia – rodzaj skalistego, ostrego szczytu lub skałki o stromych lub nawet pionowych ścianach. Charakterystyczna jest dla gór o rzeźbie alpejskiej, przekształconych w wyniku działania lodowca, albo powstała w skałach wapiennych w wyniku działania procesów krasowienia. Niewielką turnię nazywa się zdrobniale turniczką (w gwarze podhalańskiej turnicka). W dawniejszej literaturze tatrzańskiej słowo turnia używano też dla określenia po prostu skalistego terenu. Przykładowo „wspinać się po turniach” oznaczało tyle co „chodzić po skałach”.

Wikipedia

# turniak

nazwisko

SJP.pl

# turnica

rzadko: turnia (skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt na Pogórzu Przemyskim, w masywie Działu;

(1.2) geogr. ochrśrod. fitocenotyczny rezerwat przyrody w Polsce, w pobliżu Makowej, w powiecie przemyskim, w województwie podkarpackim;

Wiktionary

Turnica – zalesiony szczyt o wysokości 598 m n.p.m., na Pogórzu Przemyskim w masywie Działu.Szczyt jest zaznaczony na mapie UMP.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. turnicki

Wiktionary

# turnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turnicą, dotyczący Turnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turnica ż.

Wiktionary

# turniczka

zdrobnienie od: turnia

SJP.pl

Turniczka – skała w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Stołowych, w Sudetach.

Skała należy do grupy piaskowcowych Orlich Skał (niem. Adlerstein) położonych na południowej krawędzi Szczytnika na wysokości 560 m n.p.m. na południowy wschód od Zamku Leśna nad doliną potoku Bystrzyca Dusznicka.

Wikipedia

# turniej

1. zawody, w których bierze udział większa liczba drużyn lub zawodników; też: rozgrywki eliminacyjne o mistrzostwo
2. w średniowieczu: zawody rycerskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rozgrywki lub zawody sportowe;

(1.2) hist. średniowieczne zawody rycerskie;

Wiktionary

Turniej (śr.-w.-niem. turnei) – zawody, w których uczestniczy wielu indywidualnych konkurentów albo ich zespołów. Na ogół mają charakter rywalizacji eliminacyjnej w ubieganiu się o mistrzostwo, np. turniej poetycki, rycerski, wiedzy, szachowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niemcy i Szwedzi weszli dzisiaj do półfinału turnieju piłki ręcznej mężczyzn w Niemczech.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. turniejowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konkurs, współzawodnictwo, zmagania

Wiktionary

# turniejowicz

uczestnik turnieju

SJP.pl

# turniejowiczka

uczestniczka turnieju

SJP.pl

# turniket

turnikiet;
1. drzwi obrotowe;
2. narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania tętnic w celu tamowania krwi; ściskacz, krępulec

SJP.pl

# turnikiet

turniket;
1. drzwi obrotowe;
2. narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania tętnic w celu tamowania krwi; ściskacz, krępulec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drzwi obrotowe

(1.2) bramka obrotowa ze skrzydłami obracającymi się wokół jednej osi, służąca do ograniczenia liczby osób przechodzącej przez nią jednocześnie; kołowrót

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Berlioz nie miał zamiaru dłużej słuchać żebrzącego zgrywusa–dyrygenta, podbiegł do wyjścia i położył rękę na turnikiecie.

Wiktionary

# turniowate

o cechach turniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Turniowate (Thurniaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu wiechlinowców. Należą tu tylko 2 rodzaje z 4 gatunkami występującymi na niewielkim obszarze w Ameryce Południowej (Wyżyna Gujańska i przyległe fragmenty Amazonii) oraz na południowych krańcach Afryki. Rośliny z wyprostowaną bulwą korzeniową lub zgrubiałą, kanciastą łodygą. Liście charakterystyczne jak na przedstawicieli wiechlinowców – ząbkowane wzdłuż brzegu.

Wikipedia

# turniowaty

o cechach turniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# turniowy

→ turnia

SJP.pl

#### Patrz:

turnia

# turnips

rzepa o charakterystycznym wydłużonym korzeniu

SJP.pl

# turniura

1. podkład ze sztywnych falban podtrzymujący draperie i tren;
2. suknia o takim podkładzie

SJP.pl

Turniura, tiurniura, cul de Paris (fr. tournure) – stosowany głównie w drugiej połowie XIX wieku element sukni, podkreślający tył bioder i nadający kobiecej sylwetce kształt litery S.

Kopulasty kształt spódnicy zaczął zmieniać się w połowie lat 60. XIX wieku – krynolina stała się mniejsza, jednocześnie wydłużając się z tyłu i tworząc tren. Ostatecznie znikła całkowicie na przełomie lat 60. i 70., zastąpiona przez turniurę; tył spódnicy zaczęły zdobić upinane draperie: spiętrzone fałdy podkreślane wstążkami. Kształt tyłowi sukni nadawał specjalny stelaż, wywodzący się początkowo ze stelaża krynolinowego. Stopniowo stelaż ten skracał się, aż pod koniec lat 70. ustąpił różnego rodzaju specjalnym konstrukcjom i poduszkom umieszczanym na pośladkach.

Wikipedia

# turniurowy

przymiotnik od: turniura

SJP.pl

# turno

Miejscowości w Polsce

- Turno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
- Turno – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Białobrzegi
- Turno-Osada – osada w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica

Wikipedia

# turnszuły

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tenisówki

Wiktionary

# turntablism

[czytaj: terntejblizm] posługiwanie się gramofonem poprzez tworzenie skreczów i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

Turntablizm (ang. Turntablism) – forma posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beat jugglingów (technika żonglerki beatem) na płycie winylowej. Osoba zajmująca się turntablizmem to turntablista.

Turntablizm wywodzi się bezpośrednio z kultury hip-hopowej i jest jednym z jej czterech podstawowych elementów (pozostałe to: rap, breakdance, graffiti).

Wikipedia

# turntablista

[czytaj: terntejblista] osoba posługująca się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

# turntablizm

1. kierunek muzyczny traktujący gramofon jako pełnoprawny instrument;
2. sztuka posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

SJP.pl

Turntablizm (ang. Turntablism) – forma posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beat jugglingów (technika żonglerki beatem) na płycie winylowej. Osoba zajmująca się turntablizmem to turntablista.

Turntablizm wywodzi się bezpośrednio z kultury hip-hopowej i jest jednym z jej czterech podstawowych elementów (pozostałe to: rap, breakdance, graffiti).

Wikipedia

# turnus

1. czas trwania jednej tury wczasów, kolonii, obozu, kursu itp.;
2. grupa osób uczestnicząca w takiej turze

SJP.pl

Turnus – postać w mitologii greckiej i rzymskiej, władca Rutulów.

Lawinia została mu obiecana przez matkę, ale ojciec miał wobec niej inne zamiary i dał rękę córki Eneaszowi. Wobec tego Turnus zebrał wojsko, by odeprzeć Eneasza. Gdy bitwa przybrała niepomyślny bieg dla Rutulów, Turnus wyzwał Eneasza na pojedynek, w którym został przez niego zabity.

Wikipedia

# turobin

miasto w Polsce

SJP.pl

Turobin – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w miejsko-wiejskiej gminie Turobin. Leży w zachodniej części Padołu Zamojskiego nad Porem. Jest siedzibą parafii św. Dominika w Turobinie oraz ośrodkiem usługowym dla okolicznych terenów wiejskich.

Wikipedia

# turobinianin

mieszkaniec Turobina (miasta w Polsce)

SJP.pl

# turobinianka

mieszkanka Turobina (miasta w Polsce)

SJP.pl

# turobiński

przymiotnik od: Turobin

SJP.pl

# turobów

Turobów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Czerniewice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# turobowice

2 miejscowości w Polsce:

- Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Koluszki
- Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Sadkowice

Wikipedia

# turodzic

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. człowiek urodzony w danym miejscu

Wiktionary

# turon

środkowe piętro epoki kredy górnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lud. postać rogatego zwierzęcia odgrywana podczas ludowych obrzędów bożonarodzeniowych;

(1.2) lud. ludowy rekwizyt kolędowy w postaci kłapiącego pyskiem łba

Wiktionary

Turon (ang. Turonian)

- w sensie geochronologicznym: drugi wiek późnej kredy w erze mezozoicznej, trwający około 4,1 milionów lat (od 93,9 do 89,8 ± 0,3 mln lat). Turon jest młodszy od cenomanu a starszy od koniaku.

- w sensie chronostratygraficznym: drugie piętro górnej kredy, wyższe od cenomanu a niższe od koniaku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czasami turoń mógł być prowadzony na sznurku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tur mzw./mrz., Tur mzw./mrz., turzyca ż.

:: zdrobn. turoniek mzw.

przym. turzy, turzycowy

Wiktionary

# turoneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. turoński.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy w roku 1250 król z resztkami swej armii wzięty został do niewoli, sułtan Egiptu zażądał okupu w wysokości 500 000 funtów turoneńskich, co równało się milionowi złotych bizantów.

(1.1) Po szczegółowym zbadaniu proweniencji każdego z kodeksów na podstawie dostępnego materiału, określamy całą tę grupę mianem redakcji iryjsko-turoneńskiej.

(1.1) Pozwoliłem sobie położyć nacisk na zaimek „tego", gdyż także i Grzegorz turoneński Sykariusza wymienia, ale innego: zamordowanego chyba o całe pokolenie wcześniej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tours n.

przym. turoński

Wiktionary

# turoniek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gwara. zdrobn. od turoń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turoń mzw., turzyca ż.

przym. turzy

Wiktionary

# turoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tours, dotyczący Tours

(1.2) geol. związany z turonem, dotyczący turonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 1266 roku w Tours Ludwik IX Święty zaczął wybijać grosze turońskie o wadze 4,2 grama i równe 12 denarom, które znalazły naśladowców w krajach sąsiednich i Europie Środkowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tours n., Turenia ż., Tureńczyk mos., Turenka ż., turon mrz.

przym. tureński, turoneński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tureński, daw. turoneński

Wiktionary

# turosieński

przymiotnik od: Turośń Kościelna

SJP.pl

# turoski

przymiotnik od: Turośl

SJP.pl

# turośl

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Turośl – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, siedziba gminy Turośl
- Turośl – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Turośl
- Turośl – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz

- Turośl – gmina z siedzibą w Turośli
- Turośl – gromada w powiecie kolneńskim, z siedzibą w Turośli
- Turośl – gromada w powiecie piskim, z siedzibą w Turośli

Wikipedia

# turostówko

Turostówko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zobacz też: Turostowo

Wikipedia

# turostowo

Turostowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Turostowo, po jej zniesieniu w gromadzie Kiszkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Turostowo leży na terenie Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka.

Wikipedia

# turoszów

dzielnica Bogatyni

SJP.pl

Turoszów (do 1945 niem. Türchau) – dzielnica Bogatyni (od 1973) w Kotlinie Turoszowskiej (województwo dolnośląskie); niewielka osada i stacja kolejowa Turoszów.

Ośrodek przemysłowy na obszarze Turoszowskiego Zagłębia Węgla Brunatnego; kombinat górniczo-energetyczny Turów obejmujący 2 kopalnie odkrywkowe i drugą co do wielkości w Polsce elektrownię cieplną Turów.

Wikipedia

# turoszowianin

mieszkaniec Turoszowa

SJP.pl

# turoszowianka

mieszkanka Turoszowa

SJP.pl

# turoszowski

przymiotnik od: Turoszów

SJP.pl

# turów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi, osad i przysiółków wsi w Polsce;

(1.2) geogr. miasto na Białorusi;

Wiktionary

W Polsce

- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
- Turów – osada w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Pęcław
- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Żórawina
- Turów – wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
- Turów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański
- Turów – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Wieluń
- Turów – wieś w woj. mazowieckim, w pow.wołomińskim, w gminie Wołomin
- Turów – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Olsztyn

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyjeżdżając do Turowa, sprzedała mieszkanie w Kielcach.

(1.1) Celina mieszkała w Turowie do 2021 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turowianin mos., turowianka ż.

przym. turowski

Wiktionary

# turowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turowa

(1.2) osoba pochodząca z Turowa, urodzona w Turowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turów mrz.

:: fż. turowianka ż.

przym. turowski

Wiktionary

# turowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turowa

(1.2) kobieta pochodząca z Turowa, urodzona w Turowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turów mrz.

:: fm. turowianin mos.

przym. turowski

Wiktionary

# turowice

3 miejscowości w Polsce:

- Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
- Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
- Turowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków

Wikipedia

# turowicz

nazwisko

SJP.pl

Turowicz:

- Andrzej Turowicz
- Jerzy Turowicz
- Jerzy Turowicz (aktor)
- Władysław Turowicz
- Zofia Turowicz

Wikipedia

# turowiec

członek TUR-u (Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego); TUR-owiec

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Turowiec – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Wojsławice
- Turowiec – osada w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy

Wikipedia

# turówka

1. gra wideo, w której gracze podejmują działania w ustalonej kolejności; gra turowa;
2. roślina z rodziny traw

SJP.pl

- Turówka – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych

Wikipedia

# turowo

→ tura, np. gra turowa

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest uch 12, w tym 11 podstawowych

- Turowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
- Turowo – część wsi Nowy Podleck w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bulkowo
- Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Czernice Borowe
- Turowo – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Gródek
- Turowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Kalinowo
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz
- Turowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Pniewy
- Turowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek
- Turowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia

# turowość

→ turowy

SJP.pl

#### Patrz:

turowy

# turowski

→ TUR; TUR-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turowa, związany z Turowem

Wiktionary

Turowski (forma żeńska: Turowska; liczba mnoga: Turowscy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 5565 osób.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Turów mrz., turowianin mos., turowianka ż.

Wiktionary

# turowy

→ tura, np. gra turowa

SJP.pl

Turowy – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Pleszew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# turpista

przedstawiciel turpizmu

SJP.pl

# turpistka

przedstawicielka, zwolenniczka turpizmu

SJP.pl

# turpistyczny

dotyczący turpizmu, turpistów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do turpizmu albo turpisty; mający wywołać odrazę, odczucie brzydoty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turpista mos., turpistka ż., turpizm mrz.

przysł. turpistycznie

Wiktionary

# turpizm

zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego; kult brzydoty

SJP.pl

Turpizm (łac. turpis „brzydki”) – zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.

Wikipedia

# turski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. turecki

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Turski (1943-2013) – dziennikarz
- Czesław Turski (1919-2000) – kardiochirurg
- Feliks Paweł Turski (1729-1800) – biskup
- Jan Kanty Turski (1832-1870) – poeta
- Jan Turski (1940-2016) – polityk
- Józef Klejnot-Turski (1889-1958) – kapitan żeglugi wielkiej
- Józef Szczęsny Turski (1883-1955) – chemik
- Józef Turski (1900-1986) – generał
- Kaya Turski (ur. 1988) – narciarka kanadyjska
- Łukasz Turski (ur. 1943) – fizyk
- Marcin Turski (ur. 1973) – kierowca
- Marian Turski (1926-2025) – historyk, dziennikarz
- Ryszard Turski (ur. 1929) – socjolog
- Stanisław Turski (1882-1938) – podpułkownik
- Stanisław Turski (1906-1986) – matematyk
- Stefan Turski (1875-1945) – aktor, reżyser
- Władysław Marek Turski (1938-2013) – informatyk
- Wojciech Turski (1756-1824) – publicysta, tłumacz, poeta i pamiętnikarz
- Zbigniew Turski (1908-1979) – kompozytor

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) turczy

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. turecki mrz., Turcja ż., Turczynka ż., Turek mos.

przym. turecki, turczy

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|Turcja|-ski.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|turecki.

źródła.

== turski (język bośniacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) turecki

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) język turecki

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtursʲci, AS: tursʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turecki mrz., Turcja ż., Turczynka ż., Turek mos.

przym. turecki, turczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turczy

Wiktionary

# tursko

- Tursko – jezioro na Wysoczyźnie Polanowskiej w pow. bytowskim

3 miejscowości w Polsce

- Tursko – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Ciężkowice
- Tursko – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
- Tursko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Gołuchów
- Tursko – kolonia wsi Józefów w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dubienka

Wikipedia

# turuchan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Wiktionary

Turuchan (ros. Турухан) – rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju.

Długość rzeki wynosi 639 km. Powierzchnia dorzecza obejmuje 35 800 km². Bierze początek ze źródła na Nizinie Zachodniosyberyjskiej i jest zasilana głównie przez opady deszczu i śniegu. Średni przepływ wody wynosi w około 371 m³/s. Rzeka jest żeglowna w dolnym biegu do 270 km od ujścia do Jeniseju, choć bywają lata mniej zasobne w opady i wtedy żegluga może być utrudniona. Zamarza w październiku lub listopadzie i lód utrzymuje się do kwietnia lub początku maja.

Wikipedia

# turyla

naczynie do przechowywania i transportu substancji żrących

SJP.pl

# turyn

miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

(1.2) geogr. adm. prowincja we Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Turynie (1.1);

Wiktionary

Turyn (wł. Torino) – miasto w północno-zachodnich Włoszech, przy ujściu rzeki Dora Riparia do rzeki Pad, na przedgórzu Alp Zachodnich. Jest stolicą regionu Piemont. Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel (jego święto obchodzone 24 czerwca).

Turyn jest najważniejszym po Mediolanie ośrodkiem gospodarczo-kulturalnym północnych Włoch.

Według danych na 2017 rok miasto zamieszkiwało 883 281 osób, 6785,6 os./km², aglomeracja liczy 2,2 mln mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwa miasta Turyn pochodzi od celtyckiego słowa „tau” oznaczającego góry.

(1.1) Jan Bosko zmarł w 1888 w Turynie.

(1.1) Warszawa jest jednym z miast partnerskich Turynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈturɨ̃n, AS: turỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turyńczyk m., turynka ż.

przym. turyński

Wiktionary

# turyńczyk

mieszkaniec Turynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turyngii; osoba z tej krainy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ramach niemieckiej świadomości narodowej mieszkańcy NRD byli zorientowani na swój region ojczysty; tzn. identyfikowali się jako Saksończycy, Brandenburczycy, Pomorzanie, Turyńczycy, Ślązacy itd.

(1.1) Kiedy nazajutrz po bitwie notariusze królewscy zaczęli spisywać jeńców, okazało się, że byli wśród nich rycerze z całej Rzeszy, więc Bawarczycy, Łużyczanie, Szwabowie, Fryzowie, Turyńczycy, Sasi, Frankowie, Westfalczycy, Austriacy, Niemcy znad Renu, Pomorzanie i Inflantczycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turyngia mrz.

:: fż. Turynka ż.

przym. turyngeński, turyński

Wiktionary

# turyngeński

→ Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyński, turyngijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turyngia ż., Turyngijka ż., Turyńczyk mos., Turynka ż.

przym. turyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turyński

Wiktionary

# turyngia

1. kraj związkowy w Niemczech;
2. dawna niemiecka kraina historyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) adm. geogr. kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

(1.2) hist. geogr. kraina historyczna w środkowych Niemczech

Wiktionary

Turyngia (niem. Freistaat Thüringen – Wolny Kraj Turyngia) – kraj związkowy w Niemczech ze stolicą w Erfurcie.

Turyngia graniczy z następującymi krajami związkowymi: Hesja, Bawaria, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Dolna Saksonia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pomyślał o tych, którzy musieli zginąć z bezsilności, wspomniał, jak święta Elżbieta, kiedy żyła jeszcze na ziemi, ona, święta jego domu i jego dzieciństwa, szlachetna księżna Turyngii, wysoko znamienita pani, sama chodziła w najuboższe miejsca i przynosiła chorym pocieszenie i odświeżenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃ŋʲɟja, AS: turỹŋʹǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turyńczyk mos., Turynka ż., Turyngijczyk mos., Turyngijka ż.

przym. turyngeński, turyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Wolny Kraj Turyngia

Wiktionary

# turyngijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turyngii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Turyngia ż.

:: fm. Turyngijczyk mos.

przym. turyngeński, turyński

Wiktionary

# turyngijski

→ Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyński, turyngeński

SJP.pl

# turyngit

minerał z grupy chlorytów, glinokrzemian żelaza

SJP.pl

Turyngit – złożony minerał z gromady krzemianów żelaza, magnezu i glinu, z grupy chlorytów żelazistych. Odmiana szamozytu.

Nazwa minerału wiąże się z niemiecką Turyngią, w której minerał ten odkryto i tamtejsze okazy po raz pierwszy opisano.

Wikipedia

# turyngski

1. jarząb turyngski - gatunek jarzębu z rodziny różowatych, drzewo ozdobne dorastające do około 5 metrów wysokości o zwartej, początkowo stożkowatej, następnie jajowatej koronie;
2. dawny przymiotnik od: Turyngia; turyngeński, turyński

SJP.pl

# turynka

mieszkanka Turynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turyngii; kobieta z tej krainy

Wiktionary

Turynka (ukr. Туринка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (wcześniej w rejonie żółkiewskim).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Turyngia ż.

:: fm. Turyńczyk mos.

przym. turyngeński, turyński

Wiktionary

# turyński

1. → Turyn (miasto we Włoszech);
2. → Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyngeński, turyngijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

(1.2) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii, charakterystyczny dla Turyngii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od 1578 w katedrze w Turynie przechowywany jest całun turyński.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃j̃sʲci, AS: turỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. Turyn m., turyńczyk m., turynka ż.

(1.2)

rzecz. Turyngia ż.

przym. turyngeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) turyngeński

Wiktionary

# turyst.

skrót od: turystyka

SJP.pl

# turysta

osoba uprawiająca turystykę, wędrująca, zwłaszcza pieszo; wędrowiec, podróżnik, piechur, wędrownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprawiająca turystykę

Wiktionary

Turysta – osoba, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12miesięcy, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz kurort odwiedza co roku mnóstwo turystów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɨsta, AS: turysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyka ż.

:: fż. turystka ż.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) globtroter, zwiedzający

Wiktionary

# turystka

→ turysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która podróżuje dla przyjemności

Wiktionary

#### Patrz:

turysta

#### Przykłady

(1.1) Rozbawiona turystka przez nieuwagę upuściła aparat fotograficzny do wody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɨstka, AS: turystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyka ż.

:: fm. turysta m.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

# turystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turystyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

# turystyczny

→ turystyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turystyką lub turystami

Wiktionary

#### Patrz:

turystyka

#### Przykłady

(1.1) W Grecji ważną gałęzią gospodarki jest rynek turystyczny.

(1.1) Na tegoroczne wakacje kupiłem sobie nowy turystyczny plecak i namiot oraz małą, turystyczną kuchenkę gazową.

(1.1) Na 95 pociągów turystycznych zaplanowanych w 2016 roku aż 12 pojechało od 16 do 19 kwietnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: turystyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż., turystyczność ż.

przysł. turystycznie

Wiktionary

# turystyfikacja

środowiskowo: zmiany w sferze publicznej spowodowane potrzebami turystów

SJP.pl

# turystyk

środowiskowo: motocykl turystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. mot. motocykl turystyczny, zwykle wyposażony w wygodne siedzenie, duże owiewki i szyby, pojemny bak oraz konstrukcję umożliwiającą jazdę w postawie wyprostowanej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sprzedam sportowe kawasaki lub zamienię na jakiś turystyk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyka ż., turysta m., turystka ż., turystyczność ż., turyzm m., tura ż., antyturystyka ż., agroturystyka ż.

przym. turystyczny, antyturystyczny, agroturystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

# turystyka

środowiskowo: motocykl turystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

(1.2) przen. wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach nie związanych z wypoczynkiem

Wiktionary

Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym. Najczęściej spotykaną definicją turystyki są następujące słowa: „Turystyka obejmuje ogół czynności osób, które podróżują i przebywają w celach wypoczynkowych, służbowych lub innych nie dłużej niż rok bez przerwy poza swoim codziennym otoczeniem”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Turystyka to moja pasja i szansa do dalszej samorealizacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈrɨstɨka, AS: turystyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., turysta m., turystka ż., turystyczność ż., turyzm m.

przym. turystyczny

przysł. turystycznie

Wiktionary

# turyt

rodzaj betonu autoklawizowanego o jednorodnej strukturze mikroporowatej; mikroporyt

SJP.pl

# turyzm

ogół zagadnień związanych z turystyką

SJP.pl

Geografia turyzmu – dziedzina geografii społeczno-ekonomicznej zajmująca się przyrodniczymi oraz antropogenicznymi uwarunkowaniami i następstwami ruchu turystycznego. Pojęcie to obejmuje całokształt zagadnień teoretycznych, geograficznych, gospodarczych, przyrodniczych, statystycznych, prawnych, kulturalnych, społecznych związanych z turystyką.

Wikipedia

# turzec

Turzec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Stoczek Łukowski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Stoczek Łukowski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 216 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Stoczku Łukowskim.

Wikipedia

# turznica

2 miejscowości w Polsce:

- Turznica – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Turznica – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. polickim, w gminie Police

Wikipedia

# turzno

2 miejscowości w Polsce:

- Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Raciążek
  - Turzno Kujawskie – przystanek kolejowy w ww. wsi
- Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Łysomice

Wikipedia

# turzy

przymiotnik od tur

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący, odnoszący się do tura

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do tura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tur mzw./mrz., Tur mzw./mrz., turoniek mzw., turoń mzw., turzyca ż., turzycowate nmos.

przym. turzycowy

Wiktionary

# turzyca

1. roślina o trójgraniastych łodygach, podobna do trawy;
2. samica tura;
3. sierść zająca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Carex|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

(1.2) bot. roślina z rodziny turzyca (1.1)

(1.3) zool. samica tura leśnego

(1.4) łow. zajęcza lub królicza sierść

Wiktionary

Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Obejmuje ok. 2000 gatunków (w szerokim ujęciu, z włączeniem kilkudziesięciu gatunków z innych rodzajów tradycyjnie wyróżnianych w plemieniu Cariceae). Spotykane są one na całym świecie, ale najbardziej zróżnicowane są w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Kwiatostan turzycy składa się z wzniesionych kłosów.

(1.3) Ostatnia turzyca padła ze starości za króla Zygmunta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tur m., Tur m., turoniek mzw., turoń mzw., turzycowate nmos., Turzyn m., Turzynów m., Turzynek m., Turzyniec m., turzycowisko n.

przym. turzy, turzycowy, turzycowaty

wykrz. tur

Wiktionary

# turzycowate

rodzina bylin o charakterystycznych trawiastych liściach, obecnie ciborowate

SJP.pl

Ciborowate, turzycowate (Cyperaceae Juss.) – rodzina roślin w rzędzie wiechlinowców. Obejmuje około 5500 gatunków zgrupowanych w 109 rodzajów. Rodzina jest kosmopolityczna – jej przedstawiciele spotykani są na całym świecie, szczególnie często w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego. Zajmują najczęściej siedliska mokradłowe. Są to rośliny zielne cechujące się znaczną redukcją kwiatów. Charakterystyczne są także trójkanciaste, pełne łodygi z trawiastymi liśćmi wyrastającymi w trzech rzędach.

Wikipedia

# turzycowaty

o cechach turzycowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# turzycowce

rząd roślin z klasy jednoliściennych; ciborowce

SJP.pl

Ciborowce, turzycowce (Cyperales) – rząd roślin wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych w obrębie jednoliściennych.

Wikipedia

# turzycowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy jednoliściennych; ciborowiec

SJP.pl

# turzycowisko

łąka porośnięta turzycą

SJP.pl

Turzycowisko – zbiorowisko roślinne zdominowane przez turzyce.

Turzyce mają zróżnicowane wymagania siedliskowe, choć zwykle związane są z mokradłami, w związku z czym zespoły roślinne tworzące turzycowiska zaliczane są do syntaksonów z różnych klas roślinności. Związane jest to również ze ścieraniem się różnych koncepcji dotyczących syntaksonomii roślinności torfowiskowej i brakiem konsensusu. Część zbiorowisk określanych jako turzycowiska niskie zaliczana jest do klas Carici-Drepanocladetea lub Scheuchzerio-Caricetea, które często są uważane za synonimy. Wśród nich są zbiorowiska z wyraźną dominacją turzyc, jak Caricetum caespitosae (turzycowisko mszyste z turzycą darniową), Peucedano-Caricetum paradoxae (turzycowisko mszyste z turzycą tunikową), jak i zdominowane przez trawy, czyli inną grupę graminoidów, jak Calamagrostietum neglectae (turzycowisko trawiaste z trzcinnikiem prostym) czy Stellario-Agrostietum caninae (turzycowisko trawiaste z mietlicą psią i gwiazdnicą błotną). Druga grupa turzycowisk to szuwary wielkoturzycowe z rzędu Magnocaricion.

Wikipedia

# turzyn

- Turzyn – część Szczecina
- Turzyn – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
- Turzyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
- Turzyn – wieś w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Lelów

Wikipedia

# turzynek

Turzynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Raciążek.

Wikipedia

# turzyniec

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 3 podstawowe

- Turzyniec – część wsi Podklasztor w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
- Turzyniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Zwierzyniec
- Turzyniec – osada w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Turzyniec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

Wikipedia

# turzynów

Turzynów – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Chodów.

Wieś szlachecka Turzynowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

We wsi przystanek kolejowy położony przy linii Warszawa – Poznań.

Wikipedia

# turzyński

nazwisko

SJP.pl

# tus

skrótowiec

(1.1) = Trening Umiejętności Społecznych

Wiktionary

Wikipedia

# tusia

zdrobnienie od: Marta (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zdrobniała, poufała forma imienia Marta

Wiktionary

# tusiewicz

nazwisko

SJP.pl

# tusiński

nazwisko

SJP.pl

# tusk

nazwisko

SJP.pl

- Tusk – nazwisko
  - Bronisław Tusk (1935–2000) – polski rzeźbiarz, ceramik i malarz
  - Donald Tusk (ur. 1957) – polski polityk, w latach 2007–2014 i od 2023 premier Rzeczypospolitej Polskiej, w latach 2014–2019 przewodniczący Rady Europejskiej, w latach 2019–2022 przewodniczący Europejskiej Partii Ludowej.
  - Józef Tusk (1907–1987) – marynarz i żołnierz, dziadek Donalda
  - Łukasz Tusk (ur. 1985) – poseł na Sejm RP VI kadencji
  - Małgorzata Tusk (ur. 1957) – polska historyczka, żona Donalda
  - Katarzyna Tusk (ur. 1987) – polska blogerka, córka Donalda

  Wikipedia

# tuskobus

potocznie: autobus, którym poruszał się po Polsce Donald Tusk jako premier i szef PO

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. autobus wyborczy wykorzystywany w kampaniach polskiego polityka Donalda Tuska

Wiktionary

# tuskulański

przymiotnik od: Tuskulum

SJP.pl

# tuskulum

miasteczko w Lacjum na zboczu Gór Albańskich, od 496 r. p.n.e. municypium rzymskie

SJP.pl

# tussa

surowe włókno jedwabne, otrzymywane z kokonów jedwabnika dębowego; tussah, tussor

SJP.pl

# tussah

surowe włókno jedwabne, otrzymywane z kokonów jedwabnika dębowego; tussa, tussor

SJP.pl

# tussor

motyl zaliczany do rodziny pawicowatych, występujący na obszarze Chin

SJP.pl

# tussowy

przymiotnik od: tussa (surowe włókno jedwabne)

SJP.pl

# tuste

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. smalec

Wiktionary

# tusz

1. rodzaj wodnej farby pigmentowej;
2. rysunek, malowidło wykonane tą farbą;
3. kosmetyk do malowania rzęs; mascara;
4. fanfara wykonywana przez orkiestrę na wiwat;
5. w szermierce: trafienie przeciwnika;
6. prysznic; natrysk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

(1.2) ilustracja wykonana tuszem (1.1)

(1.3) barwnik do rzęs;

(1.4) kąpiel z wykorzystaniem prysznica

(1.5) fanfara

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: tusza

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: tuszyć

Wiktionary

- tusz (farba)
- kosmetyk do rzęs
- prysznic, natrysk
- tusz, rodzaj fanfary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skończył mi się tusz w długopisie.

(1.3) Kup ten tusz, jest wodoodporny i nie rozmaże ci się na deszczu.

(1.4) Gorący tusz był zbawienny dla przemarzniętego ciała.

(1.5) W tym momencie orkiestra zagrała tusz, a na scenę wyszedł dyrektor teatru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuʃ, AS: tuš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tuszowy

Wiktionary

# tusza

1. wypatroszone zwierzę; także odgłowiona, wypatroszona ryba
2. postać otyłego człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. korpus zwierzęcia rzeźnego po sprawieniu

(1.2) otyłość

Wiktionary

Tusza (również tusza mięsna, tusza zwierząt) – oznacza cały korpus ubitego zwierzęcia po wypatroszeniu.

W łowiectwie to upolowana zwierzyna gruba po wstępnej obróbce poubojowej.

W obrocie handlowym w postaci całych tusz dostępna jest cielęcina i baranina, półtusz – wieprzowina, a wołowina najczęściej w postaci ćwierćtusz.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. półtusza ż.

:: zdrobn. tuszka ż.

Wiktionary

# tuszel

tuszel makowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# tuszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tuszyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tuszyć

Wiktionary

# tuszetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Wiktionary

Tuszetia (gruz. თუშეთი, Tuszeti) – region historyczny w północno-wschodniej Gruzji.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tuszecki

Wiktionary

# tuszka

1. ubita sztuka drobiu lub królika, zająca po wstępnej obróbce;
2. odgłowiona i wypatroszona ryba; tusza;
3. zdrobnienie od: tusza

SJP.pl

# tuszkowo

Tuszkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 175 mieszkańców. Jest dwunastą co do wielkości miejscowością gminy Sośno.

Wikipedia

# tuszonka

potocznie:
1. tłusta konserwa wieprzowa, popularna podczas II wojny światowej;
2. porcja lub opakowanie takiej konserwy

SJP.pl

Tuszonka (ros. Тушёное мясо, Tuszonoje miaso (pol. Mięso duszone)) – konserwa mięsna ze sterylizowanego wieprzowego, lub wołowego mięsa duszonego we własnym sosie, która stanowiła podstawową rację żywnościową żołnierzy Armii Czerwonej w czasie II wojny światowej. Tuszonka jest gotowa do spożycia, ale może być też częścią innych potraw np. wymieszana z kaszą. Konserwa ta była produkowana w USA (zapasy rosyjskiej tuszonki zmagazynowane przed wojną w zachodnich rejonach kraju wpadły w większości w ręce Wehrmachtu) i dostarczana w ramach pomocy Lend-Lease udzielanej przez USA Związkowi Radzieckiemu. Po otrzymaniu przesyłek z klasycznymi amerykańskimi konserwami mięsnymi z przyprawami (Mielonka SPAM firmy Hormel Foods z Minnesoty) Rosjanie złożyli zamówienie na bardziej u nich znany produkt z mięsa wieprzowego w puszkach, rosyjską tuszonkę. Puszka zawierała jeden funt wieprzowiny, smalec i przyprawy.

Wikipedia

# tuszów

1. rodzaj wodnej farby pigmentowej;
2. rysunek, malowidło wykonane tą farbą;
3. kosmetyk do malowania rzęs; mascara;
4. fanfara wykonywana przez orkiestrę na wiwat;
5. w szermierce: trafienie przeciwnika;
6. prysznic; natrysk

SJP.pl

Tuszów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Jabłonna i parafii rzymskokatolickiej w Bychawce.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

# tuszować

1. ukrywać niedociągnięcia, występki, sprawy; maskować, kryć;
2. czynić niewidocznym lub trudnym do zauważenia; maskować;
3. pokrywać kosmetykiem do barwienia rzęs i brwi;
4. pokrywać pigmentową farbą wodną

SJP.pl

# tuszowski

przymiotnik od: Tuszów, Tuszów Mały, Tuszów Narodowy

SJP.pl

# tuszowy

→ tusz, → tusza

SJP.pl

#### Patrz:

tusz, → tusza

# tuszyć

dawniej: spodziewać się, mieć nadzieję, liczyć na coś

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) daw. spodziewać się czegoś, sądzić

(1.2) reg. gotować, przygotowywać jedzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozwól, Panie, tuszyć • Że słowem zdołam cielce złote giąć i kruszyć…

(1.2) To się musi tuszyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtuʃɨt͡ɕ, AS: tušyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuszenie n., otucha ż.

Wiktionary

# tuszyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie łódzkim;

Wiktionary

Tuszyn – miasto w centralnej Polsce w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim, w gminie Tuszyn, oddalone od południowych granic Łodzi o 15 kilometrów. Położone jest przy autostradzie A1 oraz drodze DK 91. Tuszyn położony jest w dawnej ziemi sieradzkiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtuʃɨ̃n, AS: tušỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuszynianin m., tuszynianka ż.

przym. tuszyński

Wiktionary

# tuszynianin

mieszkaniec Tuszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tuszynianka

mieszkanka Tuszyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tuszyński

przymiotnik od: Tuszyn

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuszynem, dotyczący Tuszyna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuszyn mrz., tuszynianin m., tuszynianka ż.

Wiktionary

# tut.

skrót od: tutejszy

SJP.pl

skrót

(1.1) = urz. tutejszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed zatwierdzeniem tut. Urząd zastrzega sobie prawo do uzgodnienia właściwej mu części.

Wiktionary

# tuta

przyrząd wiertniczy w kształcie dzwonu o nagwintowanym wnętrzu, służy do wydobywania urwanych narzędzi wiertniczych

SJP.pl

- Tuta – miasto w Kolumbii
- Tuta – wieś w Rumunii
- Tuta – brazylijski piłkarz
- Tuta (dawniej Tutanota) – szyfrowana poczta elektroniczna

Wikipedia

# tutaj

tu;
1. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę (np. Tutaj jest moja szkoła.);
2. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie (np. Podbiegł do drzewa i tutaj upadł na ziemię.);
3. zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji (np. Tutaj nie chodzi o mnie, ale o ciebie.)

SJP.pl

zaimek

(1.1) …wskazujący na miejsce, w którym znajduje się mówiący

Wiktionary

- Tutaj (komiks)
- Tutaj (tom wierszy)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tutaj jest całkiem przyjemnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtutaj, AS: tutai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutejszy mos., tutejsza ż.

przym. tutejszy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tu, reg. tudotąd; gw-pl|Górny Śląsk|tukej.; gw-pl|Mazowsze|tutej.

Wiktionary

# tutak

nazwisko

SJP.pl

# tutanchamon

starożytny król Egiptu; Tutenchamon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. jeden z faraonów;

Wiktionary

Tutanchamon, pierwotnie Tutanchaton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w latach 1333–1323 p.n.e. faraon XVIII dynastii.

Panowanie Tutanchamona koncentrowało się na odrzuceniu monoteistycznego kultu boga Atona, który wprowadził Echnaton, na rzecz tradycyjnego egipskiego politeizmu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W grobowcu Tutanchamona znajdowała się laska ułatwiająca chodzenie i cały zestaw leków.

Wiktionary

# tutanchamonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tutanchamona lub z nim związany

SJP.pl

# tutej

zaimek

(1.1) gw-pl|Poznań. tutaj

(1.2) gw-pl|Mazowsze. tutaj

Wiktionary

# tutejsza

potocznie o mieszkance jakiejś miejscowości; miejscowa

SJP.pl

# tutejszy

potocznie: stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie; miejscowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pochodzący z wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

(1.2) dotyczący wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będąc poprzednio w Rzymie odwiedziłem pracownie tutejszych mistrzów. Nabyłem nawet niejeden obraz dla Kodnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈtɛjʃɨ, AS: tutei ̯šy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutejsza ż., tutejszość ż.

zaim. tu, tutaj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1-2) miejscowy

Wiktionary

# tutek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) środ. tutorial

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutorial m.

Wiktionary

# tutela

w starożytnym Rzymie: rodzaj władzy nad niedojrzałymi i kobietami oraz ich majątkiem, wykonywanej przez opiekunów powołanych ustawą, testamentem lub dekretem władzy

SJP.pl

# tutenchamon

starożytny król Egiptu; Tutanchamon

SJP.pl

Tutanchamon, pierwotnie Tutanchaton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w latach 1333–1323 p.n.e. faraon XVIII dynastii.

Panowanie Tutanchamona koncentrowało się na odrzuceniu monoteistycznego kultu boga Atona, który wprowadził Echnaton, na rzecz tradycyjnego egipskiego politeizmu.

Wikipedia

# tutenchamonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tutenchamona lub z nim związany

SJP.pl

# tutka

1. potocznie: papier, liść itp. zwinięty lejkowato, w kształcie stożka lub rurki;
2. potocznie: opakowanie z tak zwiniętego papieru;
3. potocznie: przedmiot w kształcie rurki;
4. przestarzałe: rurka z bibułki do papierosów; gilza, zwijka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) torebka z papieru, zawiniętego lejkowato, na towary suche i sypkie

(1.2) rurka

(1.3) rurka z bibułki do papierosów

(1.4) lotn. pot. tupolew

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) пакет m., кулёк m.; (1.2) трубка ż.; (1.3) гильза ż.; (1.4) тушка ż.

źródła.

== tutka (język fiński.) ==

wymowa.

IPA3|ˈt̪ut̪kɑ.

dzielenie|tut|ka.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) radar

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtutka, AS: tutka

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) пакет m., кулёк m.; (1.2) трубка ż.; (1.3) гильза ż.; (1.4) тушка ż.

źródła.

== tutka (język fiński.) ==

wymowa.

IPA3|ˈt̪ut̪kɑ.

dzielenie|tut|ka.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) radar

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tutkarz

1. chrząszcz z rodziny ryjkowców występujący w około 1300 gatunkach;
2. tutkarz cygarowiec - chrząszcz, szkodnik drzew i krzewów liściastych; zdobnik

SJP.pl

# tutkarzowate

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

Tutkarzowate (Rhynchitidae lub Rhynchitinae) – rodzina lub podrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i nadrodziny ryjkowców. Obejmuje około 800 gatunków. Larwy żerują na więdnących tkankach roślinnych. Samice składają jaja w różnych częściach roślin; niektóre zwijają z liści tutki lub uszkadzają owoce. Dorosłe chrząszcze mają wyraźne ryjki i często są jaskrawo ubarwione.

Wikipedia

# tutkarzowaty

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# tutkowski

nazwisko

SJP.pl

# tutmosis

król Egiptu; Totmes

SJP.pl

# tutnar

1. dawniej: budowniczy miejski;
2. dawniej: urzędnik nadzorujący targi

SJP.pl

Tutnar - staropolski urząd miejski istniejący wyłącznie w Krakowie. W XVI wieku był to niższy urzędnik miejski odpowiedzialny za zarządzanie targami i całym obrotem handlowym. Sprawował nadzór nad porządkiem na targowiskach miejskich i pilnował, aby sprzedawcy przestrzegali ustalonych cen urzędowych. Do jego obowiązków należało również zaopatrywanie miasta w żywność w trudniejszych okresach.

Wikipedia

# tutonczana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Wiktionary

Tutonczana (ros. Тутончана) – rzeka w Rosji.

Rzeka ma 459 km długości oraz powierzchnię dorzecza o wielkości 16 800 km². Źródła rzeki znajdują się na Wyżynie Środkowosyberyjskiej. Uchodzi do prawego brzegu Dolnej Tunguzkiej.

Wikipedia

# tutor

1. [czytaj: tiutor] opiekun studentów na wyższych uczelniach;
2. przestarzale: prywatny nauczyciel, korepetytor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtutɔr, AS: tutor

Wiktionary

# tutorial

1. łatwo przystępny, interaktywny samouczek przekazujący wiedzę krok po kroku;
2. spotkanie tutora z podopiecznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) samouczek;

Wiktionary

Tutorial (z ang. „korepetycje, samouczek”) – metoda przekazywania wiedzy typu „krok po kroku”, pozwalająca łatwo nauczyć się obsługi różnych urządzeń, programowania czy tworzenia. Tutorial jest bardziej interaktywny i dokładniejszy niż instrukcje, nastawiony na naukę poprzez przykład. Tutorial dostarcza wszelkich informacji potrzebnych do wykonania danego zadania.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈtɔrʲjal, AS: tutorʹi ̯al

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutorialik mrz., tutek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. tutek

Wiktionary

# tutorialik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tutorial

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutorial m.

Wiktionary

# tutoring

[czytaj: tiutoring] system nauczania, w którym indywidualny opiekun kieruje rozwojem ucznia

SJP.pl

# tutoringowy

→ tutoring

SJP.pl

#### Patrz:

tutoring

# tutorka

→ tutor

SJP.pl

#### Patrz:

tutor

# tutsi

[czytaj: tuts-i]
1. lud afrykański zamieszkujący głównie Ruandę i Burundi
2. przedstawiciel tego ludu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Wiktionary

Tutsi (Watussi) – jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi, stanowiąca około 14% ludności tych krajów (pozostałe dwie grupy to Twa i Hutu); blisko milion osób tej grupy zostało zamordowanych przez Hutu podczas ludobójstwa w Rwandzie (1994). Tutsi nie są plemieniem, lecz grupą etniczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Historycznie Tutsi byli związani z rwandyjską klasą rządzącą, ale zdarzało się, że z powodu ubóstwa Tutsi stawał się Hutu.

Wiktionary

# tutti

1. fragment koncertu grany przez całą orkiestrę bez udziału solisty;
2. występ wszystkich wykonawców przewidzianych w danym utworze

SJP.pl

Tutti (wł. wszyscy) – termin muzyczny wskazujący na udział wszystkich wykonawców w określonym dla danego utworu zespole orkiestrowym.

Terminem tutti określa się też partię orkiestry wykonywaną w trakcie pauzowania solisty w koncertach i innych utworach przeznaczonych dla solisty i orkiestry.

W grze organowej tutti oznacza użycie wszystkich rejestrów łącznie, także nazwę specjalnego manubrium, włączającego wszystkie rejestry.

Wikipedia

# tutu

krótka spódniczka baletowa

SJP.pl

Tutu – miasto na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych, na wyspie Saint Thomas.

Wikipedia

# tutysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. neol. członek orkiestry nie będący solistą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A można by zagrać kwintet Dworzaka (…) Albo nawet Schuberta, kwintet „Pstrąg”. To jest marzenie każdego kontrabasisty (…) ale to nie dla mnie, ja nie jestem solistą. Jestem tutystą, to znaczy, siedzę przy trzecim pulpicie. (…) To nie ma nic wspólnego z kwalifikacjami, to są po prostu etaty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈtɨsta, AS: tutysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. tutystka ż.

Wiktionary

# tutystka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. neologizm członkini orkiestry nie będąca solistką

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈtɨstka, AS: tutystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tutysta m.

Wiktionary

# tuvalu

państwo na Oceanie Spokojnym; Tuwalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Wiktionary

Tuvalu lub Tuwalu (dawniej: Terytorium Tuvalu, Wyspy Ellice) – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands i Ellice Islands), po polsku zaś Wyspami Lagunowymi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tuˈvalu, AS: tuvalu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuwalka ż., Tuwalczyk m.

przym. tuwalski

Wiktionary

# tuw

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych

SJP.pl

# tuwa

republika w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

Tuwa, Republika Tuwy (ros. Тува lub Тыва, tuwiński Тыва; historyczne nazwy: Tannu-Tuwa, Урянхайский край – Kraj Urianchajski) – republika autonomiczna w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. Graniczy z Mongolią oraz rosyjskimi jednostkami administracyjnymi: Republiką Ałtaju, Chakasją, Krajem Krasnojarskim, obwodem irkuckim i Buriacją.

Wikipedia

# tuwalczyk

obywatel Tuvalu (państwa w Oceanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tuvalu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈvalt͡ʃɨk, AS: tuvalčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuvalu n.

:: fż. Tuwalka ż.

przym. tuwalski

Wiktionary

# tuwalka

obywatelka Tuvalu (państwa w Oceanii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tuvalu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈvalka, AS: tuvalka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuvalu n.

:: fm. Tuwalczyk mos.

przym. tuwalski

Wiktionary

# tuwalnia

dawniej: szeroki pas materiału, np. ręcznik, obrus

SJP.pl

Tuwalnia – szeroki pas zdobionej, wzorzystej, delikatnej, cienkiej tkaniny.

Jest to dawne określenie chusty, którymi opasywały się kobiety. W znaczeniu liturgicznym może być to określenie welonu naramiennego, pasa tkaniny noszonego podczas przenoszenia Najświętszego Sakramentu lub posługi przy mitrze i pastorale. Znane są także tuwalnie żałobne. W nadzwyczajnej formie Rytu Rzymskiego używa go także subdiakon, który przytrzymuje patenę, która nie jest używana przez znaczną część Mszy Wiernych; welon ten nazywano subdiaconale.

Wikipedia

# tuwalski

→ Tuwalu (państwo w Oceanii)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tuvalu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuˈvalsʲci, AS: tuvalsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuwalu, Tuvalu n., Tuwalka ż., Tuwalczyk mos.

Wiktionary

# tuwalu

państwo na Oceanie Spokojnym; Tuvalu

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Tuvalu.

Wiktionary

Tuvalu lub Tuwalu (dawniej: Terytorium Tuvalu, Wyspy Ellice) – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands i Ellice Islands), po polsku zaś Wyspami Lagunowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. tuwalski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Tuwalu (język turkmeński.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tuvalu

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tuwalski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. tuwalski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Tuwalu (język turkmeński.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tuvalu

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tuwańczyk

mieszkaniec Tuwy (republiki w Rosji)

SJP.pl

# tuwanka

mieszkanka Tuwy (republiki w Rosji)

SJP.pl

# tuwański

→ Tuwa (republika w Rosji)

SJP.pl

# tuwim

nazwisko

SJP.pl

- Julian Tuwim (1894–1953) – polski poeta i pisarz
- Irena Tuwim (1898–1987) – polska poetka, prozaiczka i tłumaczka

Zobacz także:

- Tuvim

Wikipedia

# tuwimowski

taki jak u Tuwima, charakterystyczny dla Tuwima

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) związany z Julianem Tuwimem, dotyczący Juliana Tuwima

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tuwimowski

Wiktionary

# tuwimowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tuwima lub z nim związany

SJP.pl

# tuwiniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przedstawiciel narodu turkijskiego, zamieszkującego Republikę Tuwy, Mongolię oraz Chiny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuwiński mrz., Tuwa ż., Tuwińczyk mos., Tuwijczyk mos.

przym. tuwiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tuwińczyk, rzad. Tuwijczyk

Wiktionary

# tuwiński

język tuwiński - jeden z języków urzędowych Rosji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tuwa ż., Tuwiniec mos., Tuwinka ż.

przym. tuwański

Wiktionary

# tuwodny

o rybach: nieopuszczający swojego właściwego środowiska

SJP.pl

# tuz

1. najwyższa karta; as;
2. przenośnie: osoba wpływowa, ktoś na wysokim stanowisku; znakomitość w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) prawie, blisko

Wiktionary

Tuz (tur. Tuz Gölü, czyli jezioro solne) – słone jezioro w środkowej Turcji; wydobycie soli kamiennej. Położone w Anatolii jest drugim pod względem wielkości jeziorem Turcji.

Dane:

- Powierzchnia: 1600-2500 km² (zmienna)
- Głębokość maksymalna: 5 m
- Wysokość: 925 m n.p.m.
- Zasolenie: o 33% zasoleniu. Morze Martwe ma średnio 28%.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzasnęła tak, że kawałek szyby zleciał tuż koło mnie. Wydawało się, że okno wypadnie z futryny.

(1.1) Westchnęła, wyjęła 35 koron i położyła na stoliku, tuż przy opróżnionym talerzu.

(1.1) Pogoda nie była najprzyjemniejsza. Przy wysokiej wilgotności powietrza słaby, kilkustopniowy mróz dawał się przenikać aż do szpiku kości. Było tuż po piątej i na ulicach znajdowało się sporo ludzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tuʃ, AS: tuš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawie, blisko

Wiktionary

# tuzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. pot. szarpać, targać, tarmosić, ciągać

(1.2) daw. pot. grzmocić, łomotać, bić

czasownik zwrotny niedokonany tuzać się (dk. brak)

(2.1) daw. pot. szarpać się, ciągnąć się nawzajem, targać się

(2.2) daw. pot. bić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ponieważ krajem rządzą wojskowi, zatem ludzie skłonni do tuzania, więc też i tuzają Murzynów, czasem bez koniecznej potrzeby, czasem nadto, ale zawsze tylko w razie oporu.

(1.2) Niegdyś rzucał się na nieprzyjaciela z wybuchami śmiechu podobnymi do rżenia końskiego i tuzał z takim właśnie rozmachem, z jakim obracają się skrzydła wiatraka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuzanie n., tuźnienie n.; tuzanie się

Wiktionary

#### Synonimy:

tuzować, tuźnić

Wiktionary

# tuziemczy

→ tuziemiec

SJP.pl

#### Patrz:

tuziemiec

# tuziemiec

dawniej: rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, tubylec, aborygen

SJP.pl

# tuziemka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tubylka, tubylczyni

SJP.pl

# tuzimek

nazwisko

SJP.pl

# tuzin

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. 12 sztuk

(1.2) przen. duża ilość czegoś

Wiktionary

Tuzin – inna nazwa liczby dwanaście, zwykle używana w kontekście liczby sztuk (np. tuzin jajek). Samo słowo pochodzi od łacińskiego duodecim.

Pięć tuzinów (60) to kopa, zaś dwanaście tuzinów (144) to gros.

Tuzin używany jest w nielicznych krajach przy definiowaniu oficjalnych jednostek miar, np. w USA stopa liczy tuzin cali. Użycie 12 jako podstawy systemu liczbowego prawdopodobnie pochodzi z Mezopotamii (aramejski system liczbowy).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marek kupił tuzin jajek.

(1.2) Sprawdziłem już z tuzin koszul i żadna nie była z czystej bawełny.

(1.2) Gdybym była młodsza, miałabym tuziny facetów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtuʑĩn, AS: tuźĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuzinkowość ż.

przym. tuzinkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwanaście

Wiktionary

# tuzinek

skośnik tuzinek - gatunek motyla z rodziny skośnikowatych

SJP.pl

# tuzinkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. cecha tego, co tuzinkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tuzinkowy

przysł. tuzinkowo

rzecz. tuzin mrz.

Wiktionary

# tuzinkowy

niczym się niewyróżniający, taki jakich wiele

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. niczym niewyróżniający się, taki, jakich jest wielu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tuzin m., tuzinkowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieoryginalny, banalny, konwencjonalny

Wiktionary

# tuzinowy

→ tuzin

SJP.pl

#### Patrz:

tuzin

# tuziny

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

SJP.pl

# tużurek

dawniej: długi, wełniany surdut męski, noszony na przełomie XIX i XX wieku

SJP.pl

Tużurek (z fr.: tout jour, co znaczy: cały dzień), anglez – rodzaj okrycia męskiego podobnego do żakietu, o wyciętych i zaokrąglonych połach, z jednorzędowym zapięciem i wykładanym, często aksamitnym kołnierzem, kieszonką na lewej piersi oraz kieszeniami z patkami. Miał wąskie mankiety przy rękawach, zapinany był na pięć guzików. Kołnierz sięgał górnego guzika na piersiach.

Wikipedia

# tuł

dawniej: kołczan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. rozbójnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) stpol. kołczan

Wiktionary

Tuł (621 m n.p.m.) – niewysoki szczyt na Pogórzu Cieszyńskim w wododziale Wisły i Odry, na wschód od Lesznej Górnej.

Wikipedia

# tuła

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Wiktionary

Tuła (ros. Ту́ла) – miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, w podmoskiewskim zagłębiu węglowym, około 461 tys. mieszkańców (2024).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tulski

Wiktionary

# tułać

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) zmieniać miejsce pobytu to tu to tam

czasownik zwrotny niedokonany tułać się (dk. brak)

(2.1) przenosić się z miejsca na miejsce

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Nie przestawali tułać się od miasteczka do miasteczka.

(2.1) Tułając się, dotarli jakoś do Nowego Jorku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

# tułacki

przestarzale: tułaczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z tułactwem, dotyczący tułactwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiódł spokojnie swój tułacki żywot.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tułaczy

Wiktionary

# tułacko

przysłówek

(1.1) na sposób tułaczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

Wiktionary

# tułackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co tułacze; tułacki charakter czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krytyków zaskoczyła swoista tułackość jego opowiadań.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

# tułactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) życie polegające na ciągłej zmianie miejsca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To ciągłe tułactwo musiało odbić się na jej zdrowiu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

# tułacz

1. człowiek niemający stałego miejsca zamieszkania, własnego domu, schronienia, tułający się; włóczęga;
2. osoba przebywająca poza granicami ojczyzny (zwykle wbrew swej woli); emigrant, wygnaniec, wychodźca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba bez stałego miejsca zamieszkania

(1.2) daw. emigrant

(1.3) przen. ktoś niepotrafiący zagrzać miejsca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tułaczem i zbiegiem będziesz na ziemi!.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezdomny, wagabunda, wędrowiec, wędrownik; stpol. tułak

(1.2) emigrant

Wiktionary

# tułaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) życie polegające na ciągłej zmianie miejsca przebywania

(1.2) kobieta bez stałego miejsca zamieszkania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wiosnę zmarł i tułaczka jego dobiegła końca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poniewierka

Wiktionary

# tułaczy

dotyczący tułacza, właściwy tułaczowi; bezdomny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) właściwy tułaczowi

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lm. od: tułacz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O usłysz, Panie, skargi nasze, / O usłysz nasz tułaczy śpiew!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułackość ż., tułactwo n., tułacz mos., tułaczka ż., tułak mos.

czas. tułać ndk., tułać się ndk.

przym. tułacki

przysł. tułacko

Wiktionary

# tułak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. tułacz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtuwak, AS: tuu̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tułacki, tułaczy

przysł. tułacko

rzecz. tułaczka ż., tułacz mos., tułactwo n., tułackość ż.

czas. tułać

Wiktionary

# tułkowice

2 miejscowości w Polsce:

- Tułkowice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Wiśniowa
- Tułkowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Wilczyce

1 miejscowość na Ukrainie:

- Tułkowice – wieś na Ukrainie w rejonie mościskim obwodu lwowskiego.

Wikipedia

# tułodziecki

nazwisko

SJP.pl

# tułoma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej;

Wiktionary

Tułoma (ros. Тулома) – rzeka na Półwyspie Kolskim, w obwodu murmańskim.

Pokrywa się lodem między końcem grudnia a lutym. Topnienie i spływ lodu od kwietnia do początku czerwca. Tułoma wykorzystywana jest do spławu drewna. Na rzece wybudowano dwie elektrownie wodne: Górnotułomska Elektrownia Wodna (oddana do eksploatacji w 1966 r., moc 268 MW), oraz Dolnotułomska Elektrownia Wodna (oddana do eksploatacji w 1938 r., moc 57,2 MW). Rzeka była słynna z połowu łososi z rocznym odłowem przekraczającym 100 ton. Jednak po wybudowaniu zapór migracja ryby ustała i mimo kilkakrotnych prób wybudowania różnego rodzaju ułatwień przepływu łososia, większych sukcesów nie osiągnięto.

Wikipedia

# tułów

ciało ludzkie lub zwierzęce bez głowy i kończyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

(1.2) zool. odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem)

Wiktionary

Tułów (łac. truncus) – anatomiczny termin, określający centralną część ciała u wielu zwierząt, w tym u człowieka.

U bezkręgowców tułów występuje między głową i odwłokiem. Połączone z nim są narządy lokomocji (odnóża, skrzydła). Tułów stawonogów (skorupiaki, pajęczaki) czasem zrasta się z częścią głowową i tworzy głowotułów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U pacjenta lekarz stwierdził niewielkie oparzenia na tułowiu i rękach.

(1.2) Osę łatwo poznać po żółto-czarnych pasach na tułowiu i odwłoku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtuwuf, AS: tuu̯uf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tułowiowy

rzecz. przedtułów mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) korpus, kadłub

Wiktionary

# tułowice

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Tułowice (niem. Tillowitz) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tułowice. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na Równinie Niemodlińskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nie rzeka Ścinawa Niemodlińska.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto było zamieszkane przez 3622 osoby.

Wikipedia

# tułowicki

przymiotnik od: Tułowice

SJP.pl

# tułowiczanin

mieszkaniec Tułowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tułowiczanka

mieszkanka Tułowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tułowiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tułowiem, dotyczący tułowia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułów m.

Wiktionary

# tułub

długie futro najczęściej ze skór baranich; tułup

SJP.pl

# tułubek

zdrobnienie od: tułub

SJP.pl

# tułubowaty

nieforemny, niezgrabny, niekształtny

SJP.pl

# tułup

długie, szerokie futro; tułub

SJP.pl

# tułwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji w Kraju Permskim, dopływ Kamy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tułwiński

Wiktionary

# tułwiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tułwą, dotyczący Tułwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tułwa ż.

Wiktionary

# tv

[czytaj: te-fał albo te-wu] telewizja; tv

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = telewizja

(1.2) = telewizyjny

Wiktionary

- TV, tv – skrótowiec słowa telewizja
- TV – kod przypisany Tuvalu według standardu ISO 3166-1 alfa-2
  - .tv – domena internetowa wysp Tuvalu
- TV – samochód
- TV – terawolt, jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej równa 1012V

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W umowie z biurem należy ustalić, iluosobowy będzie pokój, czy ma balkon i klimatyzację, czy jest łazienka, TV, lodówka.

Wiktionary

# tvn

[czytaj: te-fał-EN] prywatna stacja telewizyjna z wieloma kanałami tematycznymi

SJP.pl

# tvn-owiec

[czytaj: tefałenowiec] tefałenowiec, tefauenowiec; potocznie:
1. pracownik stacji TVN;
2. osoba oglądająca głównie programy stacji TVN

SJP.pl

# tvp

[czytaj te-fał-pe albo te-wu-pe] Telewizja Polska

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju żeńskiego

(1.1) = telew. Telewizja Polska;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Diana Rudnik rozstała się z TVP po 10 latach pracy.

Wiktionary

# tvpis

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

(1.1) pejor. polit. publ. publiczny nadawca telewizyjny Telewizja Polska postrzegany jako serwilistyczny wobec partii Prawo i Sprawiedliwość od czasu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji w 2016 roku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Celem – niezależnie od metod, jakich ostatecznie użyją działacze TVPiS – jest zmniejszenie liczby głosów oddanych na konkurencję.

Wiktionary

# tw

skrót od:
1. terawat;
2. Teatr Wielki;
3. tajny współpracownik - osoba współpracująca z jedną z tajnych służb w państwach obozu socjalistycznego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) = tajny współpracownik;

Wiktionary

- TW – tajny współpracownik – oznaczenie dokumentacyjne osoby współpracującej z: Służbą Bezpieczeństwa, Zarządem II Sztabu Generalnego WP, Wojskową Służbą Wewnętrzną
- TW – teatr wojny
- TW – teoria wszystkiego
- TW – terawat – jednostka mocy
- TW – Tramwaje Warszawskie
- TW – Tauron Wydobycie
- TW – kod przypisany Tajwanowi według standardu ISO 3166-1 alfa-2
  - .tw – domena internetowa Republiki Chińskiej (Tajwanu)

Wikipedia

# twa

zaimek dzierżawczy odpowiadający zaimkowi osobowemu "ty"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Wiktionary

- Twa (grupa etniczna) – ludność pigmejska zamieszkująca tereny środkowej Afryki
- TWA (Trans World Airlines) – amerykańskie linie lotnicze

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kilka kobiet Twa prało nad rzeką o wschodzie słońca.

Wiktionary

# twain

[czytaj: tłejn] nazwisko, m.in. Mark Twain (1835-1910) - pisarz amerykański

SJP.pl

- Mark Twain (ur. 1835, zm. 1910) – amerykański pisarz
- Shania Twain (ur. 1965) – kanadyjska piosenkarka
- TWAIN – standard komunikacji między skanerami, aparatami cyfrowymi a programami graficznymi
- (2362) Mark Twain – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
- The Twain Shall Meet – album grupy "Eric Burdon and The Animals"
- Twain (Kalifornia) – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych

Wikipedia

# twainowski

[czytaj: tłejnowski] taki jak u Twaina, charakterystyczny dla utworów Twaina

SJP.pl

# twarda

1. niedający się łatwo odkształcić przy naciskaniu; sztywny, zwarty, nieelastyczny;
2. odporny na trudności, niepowodzenia; nieugięty,
3. surowy, bezwzględny, nieustępliwy;
4. o warunkach życia: ciężki, przykry, uciążliwy

SJP.pl

Twarda – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki.

Była wsią biskupstwa włocławskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Smardzewicach.

Wikipedia

# twardawość

→ twardawy

SJP.pl

#### Patrz:

twardawy

# twardecki

nazwisko

SJP.pl

# twardnieć

czasownik przechodni niedokonany (dk. stwardnieć)

(1.1) stawać się twardym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nieliczne rzeczki napotykane u podnóża wzgórz wysychały coraz bardziej, trawa żółkła niemal w oczach, a ziemia twardniała i pękała z gorąca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twardość ż., twardziel m., stwardnienie n., zatwardzenie n., twardnienie n., utwardzenie n., twardówka ż., twardzielek m.

czas. stwardnieć dk., utwardzać ndk., utwardzić dk.

przym. twardy, zatwardziały, twardawy

przysł. twardo

Wiktionary

# twardnik

1. rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowców;
2. twardnik japoński - gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców; shiitake, shitake

SJP.pl

Lentinula Earle (twardnik) – rodzaj grzybów z rodziny Omphalotaceae. W Polsce występuje tylko jeden przedstawiciel tego rodzaju.

Wikipedia

# twardo

przysłówek

(1.1) odpornie na odkształcenia

(1.2) przen. w sposób bezwzględny i surowy

(1.3) przen. w sposób zdecydowany; z upartością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twardość ż., twardówka ż., twardziel mos.

czas. twardnieć ndk., stwardnieć dk.

przym. twardawy, twardy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mocno, sztywno

(1.2) nieczule, nieoględnie, surowo

(1.3) nieustępliwie, stanowczo, uparcie, zdecydowanie

Wiktionary

# twardogóra

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Twardogóra (niem. Festenberg) – miasto w Polsce położone w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Twardogóra, której jest siedzibą. Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. w Twardogórze mieszkało 6231 osób (500. miejsce w kraju).

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wrocławskiego, obecnie jest jednym z miast aglomeracji wrocławskiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtfardɔˈɡura, AS: tfardogura

Wiktionary

# twardogórski

przymiotnik od: Twardogóra

SJP.pl

# twardogórzanin

mieszkaniec Twardogóry (miasta w Polsce)

SJP.pl

# twardogórzanka

mieszkanka Twardogóry (miasta w Polsce)

SJP.pl

# twardogłowiec

potocznie: przedstawiciel ortodoksyjnego, niereformowalnego skrzydła partii; twardogłowy, beton, konserwa

SJP.pl

# twardogłowy

potocznie: przedstawiciel ortodoksyjnego, niereformowalnego skrzydła partii; twardogłowiec, beton, konserwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pejor. taki, który jest stanowczo niechętny jakimkolwiek zmianom

(1.2) pejor. taki, który świadczy o stanowczej niechęci wobec jakichkolwiek zmian

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pejor. członek pewnej organizacji, który stanowczo sprzeciwia się jakimkolwiek zmianom wewnątrz niej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chciał, by twardogłowi dogmatycy pokroju Olszowskiego sami nie zrobili przewrotu i nie postawili go pod ścianą.

(1.2) Wygłosił twardogłowe przemówienie o tym, że partia nie odda prasy i nie pozwoli, by pisma stały się trybuną zespołów redakcyjnych.

(2.1) Jednak Iliescu musiałby najpierw stłumić opór twardogłowych we własnych szeregach, aby w Rumunii reformatorzy mogli dojść do władzy.

Wiktionary

# twardokrywka

zgrzypik twardokrywka - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych.

SJP.pl

# twardolistny

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający twarde liście

Wiktionary

# twardość

1. odporność materiału na wszelkiego rodzaju odkształcenia;
2. cecha osób, które są nieczułe, bezduszne, surowe; nieczułość, bezwzględność, bezduszność;
3. cecha osób charakteryzujących się stanowczością i uporem; dzielność, nieustępliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|twardy.

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. twardy

przysł. twardo

rzecz. twardziel m., stwardnienie n.

czas. twardnieć, utwardzać ndk., utwardzić dk.

Wiktionary

# twardościomierz

miernik twardości ciał stałych

SJP.pl

Skala twardości Millera – skala dla oznaczania twardości stali na podstawie testu dynamicznego (odbicie sprężyste), skorelowana ze skalą twardości Rockwella C (HRC).Twardościomierz przenośny oraz metodę pomiaru opracował ok. 1980 r. Amerykanin Arthur Miller i opatentował w 1982 r.

Wikipedia

# twardoskór

niejadalny grzyb z rzędu kropidlakowców; jeleniak

SJP.pl

# twardoskóry

mający twardą skórę

SJP.pl

# twardoskórzak

rodzaj grzybów z rodziny niszczycowatych

SJP.pl

# twardosz

nazwisko

SJP.pl

# twardosław

imię męskie

SJP.pl

Twardosław – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Twardo- ("twardy") -sław ("sława"). Mogło zatem oznaczać "tego, który cieszy się niepodważalną sławą". Możliwe staropolskie zdrobnienia: Twardy, Twardosz, Twardawa (masc.), Twardziuk. Notowane w dawnych dokumentach od 1255 roku.

Twardosław imieniny obchodzi 21 listopada.

Wikipedia

# twardotematowo

→ twardotematowy

SJP.pl

#### Patrz:

twardotematowy

# twardousty

dawniej (o koniu): niedający się łatwo kierować wędzidłem

SJP.pl

# twardów

Twardów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Kotlin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wieś ta dała początek nazwisku rodzinie Twardowskich herbu Ogończyk. We wsi znajduje się zabytkowy kościół parafialny pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła, wybudowany w latach 1885-1896.

Wikipedia

# twardowalutowy

wychodzące z użycia: dotyczący twardej waluty (najczęściej dolara), czyli łatwo wymienialnej waluty o stabilnym kursie

SJP.pl

# twardowice

Twardowice – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Bobrowniki.

Wikipedia

# twardówka

gruba, mocna, biaława błona łącznotkankowa otaczająca gałkę oczną w jej tylnej części; białkówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

(1.2) bot. rodzaj grzybów należący do rodziny szyszkogłówkowatych;

Wiktionary

- twardówka – błona pokrywająca oko
- twardówka – opona twarda (jedna z opon mózgowo-rdzeniowych)
- twardówka – rodzaj grzybów
- Twardówka – wieś na Białorusi

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. twardziel mzw./mos./ż./mrz.

czas. twardnieć

przym. twardówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) łyczak

Wiktionary

# twardówkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z twardówką, dotyczący twardówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twardówka ż.

Wiktionary

# twardowo

2 miejscowości w Polsce:

- Twardowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Stęszew
- Twardowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Szamotuły

Wikipedia

# twardowski

nazwisko

SJP.pl

## Osoby noszące nazwisko Twardowski

- Aleksandr Twardowski (ros. Александр Трифонович Твардовский, 1910–1971) – rosyjski poeta
- Andrzej Twardowski (ur. 1955) – fizyk
- Andrzej Twardowski (ur. XX w.) – pedagog
- Bolesław Twardowski (1864–1944) – polski arcybiskup
- Edmund Twardowski (1922–1995) – żołnierz Armii Krajowej
- Jan Twardowski (1915–2006) – polski ksiądz i poeta
- Jan Twardowski (1951–2018) – dyrektor Zespołu Pieśni i Tańca „Lublin”
- Juliusz Twardowski (1874–1945) – austriacki polityk
- Kazimierz Twardowski (1866–1938) – filozof
- Marek Twardowski (ur. 1979) – polski kajakarz
- Romuald Twardowski (ur. 1930) – polski kompozytor i dyrygent
- Samuel Twardowski (XVII w.) – polski poeta barokowy

Wikipedia

# twardszy

stopień wyższy od przymiotnika: twardy

SJP.pl

# twardy

1. niedający się łatwo odkształcić przy naciskaniu; sztywny, zwarty, nieelastyczny;
2. odporny na trudności, niepowodzenia; nieugięty,
3. surowy, bezwzględny, nieustępliwy;
4. o warunkach życia: ciężki, przykry, uciążliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

(1.2) o koniecznościach, warunkach itp. wymagający wyrzeczeń lub trudu

(1.3) o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom

(1.4) surowy, bezlitosny

(1.5) nieustępliwy, niedający się przekonać do zmiany zdania

Wiktionary

- Paweł Twardy – polski duchowny ewangelicki ze Śląska Cieszyńskiego
- PT-91 – polski czołg podstawowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Diament jest najtwardszym z minerałów spotykanych w przyrodzie.

(1.2) Na odludziu poznawał twarde życie traperów.

(1.3) Jaś miał ciężkie dzieciństwo, ale był twardy, nigdy nie płakał ani nie rozczulał się nad sobą.

(1.4) Nowy szef wprowadził twardy regulamin i surowo go przestrzegał.

(1.5) Długo go przekonywałem do zmiany zdania, ale on był twardy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfardɨ, AS: tfardy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twardość ż., twardziel m., stwardnienie n., zatwardzenie n.

czas. twardnieć ndk., stwardnieć dk., utwardzać ndk., utwardzić dk.

przym. zatwardziały

przysł. twardo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) trudny, uciążliwy, ciężki, przykry

Wiktionary

# twardziak

Lentinus Fr. (twardziak) – rodzaj grzybów z rodziny żagwiowatych (Polyporaceae).

Wikipedia

# twardzica

tkanka roślinna wzmacniająca, zbudowana zwykle z martwych i podłużnych komórek o ściankach mocno zgrubiałych i zdrewniałych, służąca przede wszystkim do utrzymania sztywności rośliny; sklerenchyma

SJP.pl

- sklerenchyma – tkanka wzmacniająca roślin
- twardzica – wada drewna

Wikipedia

# twardziej

stopień wyższy od przysłówka: twardo

SJP.pl

# twardziel

potocznie: człowiek nieustępliwy, wytrzymały, nieugięty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś niezłomny, odporny na trudy i pewny siebie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) inform. pot. dysk twardy komputera

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) geol. odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające

rzeczownik, rodzaj żeński

(4.1) leśn. wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

(4.2) med. rodzaj przewlekłego, swoistego zapalenia górnych dróg oddechowych wytwarzającego twarde jak chrząstka nacieki;

Wiktionary

- drewno twardzielowe
- twardziel (choroba)
- Twardziel (film)
- Twardziel (góra)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zawsze grał twardziela, faceta bez ojca, matki i bez żadnych powiązań rodzinnych.

(1.1) (…) A koniec końców to on przejmuje rządy mafią i okazuje się największym twardzielem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfarʲd͡ʑɛl, AS: tfarʹʒ́el

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twardość ż., utwardzanie n., utwardzenie n., twardnięcie n., twardnienie n., stwardnienie n., stwardnięcie n., twardówka ż., twardzielowanie n., twardzielec m., twardzioszek m., twardzina ż.

:: fż. twardzielka ż.

czas. twardzielować, utwardzać, utwardzić, twardnieć, stwardnieć

przym. twardy, twardawy, stwardnieniowy, twardzielowy

przysł. twardo, twardawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) twardzielec

(4.1) drewno twardzielowe

Wiktionary

# twardzielcowy

→ twardzielec

SJP.pl

#### Patrz:

twardzielec

# twardzielec

odosobnione wzgórze powstałe przez zniszczenie otaczających mas skalnych, ostałe dzięki większej odporności skał; monadnok

SJP.pl

Twardzielec, twardziel (monadnok, inselberg) – forma ukształtowania powierzchni Ziemi – odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał twardszych (tzn. odporniejszych na procesy niszczące powierzchnię Ziemi) niż skały je otaczające.

Wikipedia

# twardzielka

→ twardziel

SJP.pl

#### Patrz:

twardziel

# twardzielski

→ twardziel

SJP.pl

#### Patrz:

twardziel

# twardzik

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Czesław Twardzik – polski poeta i działacz polityczny
- Dave Twardzik – amerykański koszykarz
- Filip Twardzik – czeski piłkarz

Wikipedia

# twardzina

przewlekła choroba tkanki łącznej, cechująca się postępującym twardnieniem i grubieniem skóry (całej lub jej części) oraz narządów wewnętrznych, np. serca, płuc, nerek, przełyku; sklerodermia

SJP.pl

Twardzina, sklerodermia (łac. scleroderma) – rzadka, przewlekła choroba charakteryzującą się stwardnieniem skóry i tkanek w wyniku nadmiernego gromadzenia kolagenu. W konsekwencji dochodzi do niewydolności narządów, zaburzeń morfologii i następującej dysfunkcji naczyń krwionośnych. Choroba ta jest spowodowana występowaniem przeciwciał przeciwko wielu antygenom, w tym topoizomerazie oraz centromerom (w CREST), co jest skutkiem zaburzeń immunologicznych również występującym w tej chorobie.

Wikipedia

# twardzioszek

grzyb kapeluszowy

SJP.pl

Marasmius Fr. (twardzioszek) – rodzaj grzybów należący do rodziny twardzioszkowatych (Marasmiaceae).

Wikipedia

# twardzioszkowate

rodzina grzybów z rzędu pieczarkowców

SJP.pl

Twardzioszkowate (Marasmiaceae Roze ex Kühner) – rodzina grzybów znajdująca się w rzędzie pieczarkowców.

Wikipedia

# twaróg

produkt spożywczy wytwarzany z kwaśnego mleka, potocznie zwany serem białym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

(1.2) kulin. potrawa z twarogu (1.1) doprawiona dodatkami i przyprawami

Wiktionary

Twaróg, nazywany też potocznie serem białym – produkt wytwarzany z mleka zsiadłego, zaliczany do serów świeżych, o białej barwie i grudkowatej bądź kremowej konsystencji, zależnej od zawartości tłuszczu w mleku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przygotowałam na śniadanie twaróg z rzodkiewką, szczypiorkiem i śmietaną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfaruk, AS: tfaruk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarożek, twarożkarnia

przym. twarogowy, twarożkarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biały ser

Wiktionary

# twarogowy

przymiotnik

(1.1) zrobiony z twarogu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarożek mrz., twaróg mrz.

Wiktionary

# twarowski

nazwisko

SJP.pl

# twarożek

zdrobnienie od: twaróg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od twaróg

Wiktionary

- twarożek – wyrób mleczarski, twaróg o konsystencji pasty
- Twarożek – jezioro w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Zalewo

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. twaróg m.

przym. twarogowy

Wiktionary

# twarożkarnia

wydział w mleczarni produkujący twarogi

SJP.pl

# twarz

1. przednia część głowy ludzkiej, lico;
2. przenośnie: osoba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

(1.2) przen. pot. aspekt, często aspekt charakteru, wariant czegoś

(1.3) przen. osoba, która powszechnie jest kojarzona z czymś, np. z instytucją, z ideą

(1.4) stpol. stworzenie

Wiktionary

Twarz (łac. facies) – przednia część głowy niektórych zwierząt.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedszkolanka kazała dzieciom umyć twarze.

(1.2) Strach ma wiele twarzy.

(1.2) Ten polityk w ostatnim wystąpieniu pokazał ludzką twarz.

(1.3) Nasza Jola stała się ostatnio twarzą pewnego kolorowego magazynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfaʃ, AS: tfaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarzowiec m., twarzówka ż., potwarz ż., potwarzenie n., spotwarzenie n.

:: zdrobn. twarzyczka ż.

czas. potwarzyć ndk., spotwarzyć dk.

przym. twarzowy

przysł. twarzowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. oblicze, lico, fizys; wulg. morda, pysk, ryj; pot. dziób; slang. pot. facjata

(1.2) oblicze

Wiktionary

# twarzoczaszka

kości, które składają się na część twarzową czaszki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. część czaszki człowieka i naczelnych;

Wiktionary

Trzewioczaszka – część twarzowa (brzuszna) czaszki kręgowców, otaczająca jamę gębową i gardziel. Jest zbudowana z chrząstek i kości. Tworzy aparat chwytny, stanowi rusztowanie dla początkowych odcinków układu oddechowego oraz pokarmowego, a także skrzeli (u kręgowców wodnych) oraz innych narządów (u kręgowców lądowych). W toku ewolucji następuje coraz ściślejsze połączenie kości trzewioczaszki oraz zmniejszanie ich liczby.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tucholskiej komendzie policji dowiedzieliśmy się, że w wyniku zdarzenia poszkodowany doznał urazów twarzoczaszki. Został przetransportowany do szpitala w Bydgoszczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtfaʒɔˈt͡ʃaʃka, AS: tfažočaška

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. trzewioczaszka

Wiktionary

# twarzoczaszkowy

dotyczący kości składających się na twarzową część czaszki

SJP.pl

# twarzowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z twarzą, dotyczący twarzy

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, z którym „jest komuś do twarzy”, który pasuje komuś do jego wyglądu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarz ż., twarzyczka ż., twarzowiec m., twarzówka ż., potwarz ż., potwarzenie n., spotwarzenie n.

czas. potwarzyć ndk., spotwarzyć dk.

przysł. twarzowo

Wiktionary

# twarzyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. twarz, oblicze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarz ż.

Wiktionary

# twarzyczka

zdrobnienie od: twarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. twarz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twarz ż.

przym. twarzowy

Wiktionary

# twe

skrótowiec

(1.1) = Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛ‿vu‿ˈɛ, AS: te‿vu‿e

Wiktionary

# tweed

[czytaj: tłid, rzadziej: twid] tkanina luźno tkana, z grubej przędzy wełnianej zgrzebnej

SJP.pl

- tweed – rodzaj tkaniny
- Tweed – rzeka w Wielkiej Brytanii
- Tweed – gmina w Kanadzie

Wikipedia

# tweedowy

→ tweed [czytaj: tłidowy]

SJP.pl

# tweet

[czytaj: tłit] potocznie: wpis na Twitterze; ćwierk, twit, twitt

SJP.pl

Tweet (właśc. Charlene L. Keys, ur. 21 stycznia 1972 w Rochester w stanie Nowy Jork) – amerykańska piosenkarka, kompozytorka, wykonująca muzykę R&B, soul, neo soul.

Profesjonalnie gra na gitarze, pianinie, basie i perkusji. Przyznaje, że największą inspiracją w jej życiu była rodzina, ale także idole z dzieciństwa jak np. Janet Jackson, Tina Turner, Aretha Franklin czy Whitney Houston. Współpracowała m.in. z Missy Elliott, Timbalandem oraz Magoo.

Wikipedia

# tweetnąć

[czytaj: tłitnąć] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze; ćwierknąć, twittnąć, twitnąć, zatwitować, zatwittować

SJP.pl

# tweetować

[czytaj: tłitować] potocznie: zamieszczać wpis na Twitterze; ćwierkać

SJP.pl

# tweetup

[czytaj: tłitap] środowiskowo: spotkanie użytkowników Twittera

SJP.pl

# twente

[czytaj: tłente] holenderski klub piłkarski z Enschede

SJP.pl

Twente (dawniej Twenthe) jest nieoficjalnym administracyjnym regionem we wschodniej Holandii, obejmującym najbardziej zurbanizowaną, wschodnią część prowincji Overijssel.

Przybliżone, umowne granice regionu stanowią:

- rzeki Dinkel i Regge,
- granica z Niemcami,
- granica z prowincją Geldria.

Wikipedia

# twer

miasto obwodowe w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Wiktionary

Twer (ros. Тверь – Twier', w 1931–1990 Калинин – Kalinin) – miasto obwodowe w Rosji, port nad Wołgą, przy ujściu Twercy. W średniowieczu był stolicą księstwa udzielnego (Księstwo twerskie).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. twerzanin mos., twerzanka ż., Twerca ż.

przym. twerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Kalinin (1931‒1990)

Wiktionary

# twerca

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Wiktionary

Twerca (ros. Тверца) – rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer.

Długość: 188 km, powierzchnia dorzecza – 6510 km². Nad rzeką położone także są miasta: Wysznyj Wołoczok, Torżok, a spośród innych miejscowości – Miednoje.

Dopływy lewe: Osieczenka, Małaja Tigma, Bolszaja Tigma, Łogowież, Kawa; dopływy prawe: Szegra i Osuga. Ta druga jest największym jej dopływem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Twer mrz.

przym. twerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Twierca

Wiktionary

# twerk

[czytaj: tłerk] rytmiczne potrząsanie pośladkami; twerking

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) seks. rodzaj tańca o zabarwieniu erotycznym, popularny głównie wśród kobiet, polegający na rytmicznym potrząsaniu pośladkami;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twɛrk, AS: tu̯erk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) twerking

Wiktionary

# twerking

[czytaj: tłerking] rytmiczne potrząsanie pośladkami; twerk

SJP.pl

Twerking (czasem twerk) – rodzaj tańca o zabarwieniu erotycznym, który polega na rytmicznym potrząsaniu pośladkami i biodrami w niskiej pozycji.

Twerking może wywodzić się od tradycyjnych tańców afrykańskich. Według naukowców z Oxford English Dictionary słowo „twerk” miało być użyte po raz pierwszy już w 1820 r. (wtedy zapisane jako twirk) i odnosiło się do skręcającego lub szarpiącego ruchu.

Wikipedia

# twerkingowy

→ twerking [czytaj: tłerkingowy]

SJP.pl

# twerkować

[czytaj: tłerkować] rytmicznie potrząsać pośladkami

SJP.pl

# twerski

przymiotnik od: Twer (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Twerem, dotyczący Tweru

Wiktionary

- Dymitr Twerski
- Mordechaj Josef Twerski
- Michał Twerski
- Sawwacjusz Twerski
- Sawa Twerski
- Żenja Twerski

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Twer m., Twerca ż.

Wiktionary

# twi

język używany na terytorium Ghany, odmiana języka akan

SJP.pl

# twierdza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. wojsk. rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

(1.2) ciężkie więzienie położone w obrębie fortyfikacji

Wiktionary

Twierdza (forteca z wł. fortezza) – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor lub samodzielna budowla o charakterze obronnym (zamek, fort) przystosowana do obrony okrężnej. Twierdze były budowane od starożytności do czasów II wojny światowej, na stałe przebywała w nich załoga. Określenie twierdza stosowane jest także w odniesieniu do więzienia, które znajdowało się na terenie twierdzy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oblężenie twierdzy trwało wiele miesięcy.

(1.2) Skazano go na dwa lata twierdzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfʲjɛrd͡za, AS: tfʹi ̯erʒa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utwierdzenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) forteca, warownia

Wiktionary

# twierdzący

wyrażający potakiwanie, przytakiwanie czemuś

SJP.pl

# twierdzenie

1. zdanie afirmatywne; przeciwieństwo przeczenia
2. głoszenie czegoś jako prawdziwego
3. w logice: zdanie udowodnione

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|twierdzić.

(1.2) zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś

(1.3) mat. zdanie logiczne, będące elementem teorii matematycznej

Wiktionary

Twierdzenie – sformalizowana wypowiedź sądu, stosowana we wszystkich naukach ścisłych, składająca się z dwóch zbiorów zdań, które łączy relacja implikacji. Pierwszy zbiór zdań określa ściśle warunki dla których dane twierdzenie jest spełnione i nazywa się założeniem twierdzenia, a drugi zbiór zdań jest właściwym sądem, będącym istotną treścią wypowiadanego twierdzenia i zwany jest tezą twierdzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) To twierdzenie jest najbardziej wiarygodne.

(1.3) Pierre de Fermat zanotował na marginesie książki, że znalazł zadziwiający dowód swojego twierdzenia, ale niestety margines jest za mały aby go zapisać. Twierdzenie pozostało nieudowodnione przez kolejne 350 lat, a znaleziony w końcu dowód jest pięć razy dłuższy niż cała tamta książka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: tfʹi ̯erʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. twierdzić ndk., stwierdzać ndk., stwierdzić dk.

rzecz. utwierdzenie n., stwierdzenie

przym. twierdzący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) teza

Wiktionary

# twierdzić

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) zapewniać o czymś (zob. twierdzenie.)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań tak twierdzić!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ, AS: tfʹi ̯erʹʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. utwierdzenie n., twierdzenie

Wiktionary

# twindemia

[czytaj: tłindemia] potocznie: współistnienie epidemii dwóch chorób zakaźnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. med. jednoczesne wystąpienie dwóch różnych epidemii na tym samym obszarze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli nic się nie zmieni, a na razie nic na to nie wskazuje, wraz z nadejściem grypy sezonowej jesienią i zimą może rozwinąć się twindemia COVID-19 oraz grypy.

Wiktionary

# twingo

[czytaj: tłingo] samochód typu Renault Twingo

SJP.pl

Renault Twingo – samochód osobowy klasy aut najmniejszych produkowany pod francuską marką Renault od 1993 roku. Od 2026 roku produkowana będzie czwarta generacja modelu.

Wikipedia

# twink

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. gejowski atrakcyjny młody mężczyzna w wieku od kilkunastu do dwudziestu kilku lat, o młodzieńczym wyglądzie

Wiktionary

# twinning

[czytaj: tłining] sposób wprowadzania zmian do prawa narodowego państwa kandydującego do Unii Europejskiej

SJP.pl

# twiściarz

potocznie: człowiek tańczący twista

SJP.pl

# twist

[czytaj: tłist]
1. taniec towarzyski polegający na energicznych ruchach bioder i nóg;
2. muzyka do tego tańca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) choreogr. taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk

(1.2) zakręcane, hermetyczne zamknięcie słojów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zakręcane, hermetyczne zamknięcie słojów

Wiktionary

- twist – taniec
- twist – koktajl
- twist – zakręcane zamknięcie słojów
- Twist – gmina w kraju związkowym Dolna Saksonia, w powiecie Emsland
- „Twist” – czasopismo dla młodzieży
- „Twist” – singel zespołu I Am Kloot z albumu Natural History (2000)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: twʲist, AS: tu̯ʹist

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twistowanie n.

czas. twistować

przym. twistowy

Wiktionary

# twister

[czytaj: tłister]
1. przyrząd do treningu ramion oraz mięśni brzucha i ud;
2. przynęta wędkarska z tworzywa sztucznego

SJP.pl

- Twister – amerykański film katastroficzny z 1996 roku
- twister – rodzaj gry towarzyskiej
- twister – rodzaj przynęty wędkarskiej

Wikipedia

# twistor

czterowymiarowy obiekt algebraiczny, wykorzystywany w fizyce teoretycznej do analizy czasoprzestrzeni

SJP.pl

# twistować

[czytaj: tłistować} środowiskowo: ćwiczyć na przyrządzie do treningu ramion oraz mięśni brzucha i ud

SJP.pl

# twit

[czytaj: tłit] potocznie: wpis na Twitterze; ćwierk, twitt, tweet

SJP.pl

# twitnąć

[czytaj: tłitnąć] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze; ćwierknąć, zatweetować, zatwittować, zatwitować, tweetnąć, twittnąć

SJP.pl

# twitować

[czytaj: tłitować] potocznie: zamieszczać wpis na Twitterze; ćwierkać, tweetować, twittować

SJP.pl

# twitt

[czytaj: tłit] potocznie: wpis na Twitterze; ćwierk, twit, tweet

SJP.pl

# twitter

[czytaj: tłiter] serwis społecznościowy do publikowania krótkich wiadomości

SJP.pl

X (pisownia stylizowana: 𝕏), do lipca 2023 jako Twitter – serwis społecznościowy udostępniający usługę mikroblogowania uruchomiony 21 marca 2006 roku. Serwis był notowany w rankingu Alexa na miejscu 10.

Wikipedia

# twitterianin

[czytaj: tłiterianin] osoba aktywnie korzystająca z Twittera; twitterianin, ćwierkacz, twitterowicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek internetowej społeczności Twittera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Twitter m., twitt m., twittowanie n., zatwittowanie n.

:: fż. twitterianka ż.

czas. twitować ndk., zatwittować dk.

przym. twitterowy

Wiktionary

# twitterianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini internetowej społeczności Twittera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Twitter m., twitt m., twittowanie n., zatwittowanie n.

:: fm. twitterianin m.

czas. twitować ndk., zatwittować dk.

przym. twitterowy

Wiktionary

# twitterowicz

[czytaj: tłiterowicz] osoba aktywnie korzystająca z Twittera; twitterianin, ćwierkacz

SJP.pl

# twitterowiczka

[czytaj: tłiterowiczka] kobieta aktywnie korzystająca z Twittera

SJP.pl

# twitterowy

→ Twitter [czytaj: tłiterowy]

SJP.pl

# twittnąć

[czytaj: tłitnąć] potocznie: zamieścić wpis na Twitterze; ćwierknąć, zatweetować, zatwittować, zatwitować, tweetnąć, twitnąć

SJP.pl

# twittować

[czytaj: tłitować] potocznie: zamieszczać wpis na Twitterze; ćwierkać, tweetować, twitować

SJP.pl

# twix

[czytaj: tłiks] baton marki Twix

SJP.pl

Twix – nazwa batona produkowanego przez spółkę Mars wchodzącą w skład koncernu Mars Incorporated.

Wikipedia

# two-step

[czytaj: tustep]
1. amerykański taniec towarzyski charakteryzujący się rytmem polki lub marsza, najpopularniejszy w latach dwudziestych XX wieku;
2. muzyka grana do tego tańca

SJP.pl

# twoi

grupa osób, której częścią jest osoba, do której zwraca się mówiący

SJP.pl

# twój

zaimek dzierżawczy odpowiadający zaimkowi osobowemu "ty"

SJP.pl

zaimek dzierżawczy

(1.1) 2. os. lp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy to na pewno jest twój pies?

(1.1) Lecz ja, o Panie, ślę moją modlitwę do Ciebie, / w czasie łaskawości, o Boże; / wysłuchaj mnie w Twojej wielkiej dobroci, / w zbawczej Twej wierności! sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfuj, AS: tfui ̯

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|mój|twój|jego|jej|nasz|wasz|ich.

tłumaczenia.

* albański: (1.1) yt

* angielski: (1.1) your, yours

* arabski: (1.1) ك

* baskijski: (1.1) zure, hire

* bułgarski: (1.1) твой

* chiński standardowy: (1.1) 你的 (nǐ de)

* chorwacki: (1.1) tvoj

* dolnołużycki: (1.1) twój

* duński: (1.1) din

* esperanto: (1.1) via, rzadziej cia

* estoński: (1.1) sinu, su, ofic. teie, ofic. te

* fiński: (1.1) sinun

* francuski: (1.1) ton, tien

* górnołużycki: (1.1) twój

* hiszpański: (1.1) tuyo, tu

* islandzki: (1.1) þinn

* japoński: (1.1) あなたの

* jidysz: (1.1) דײַן (dajn)

* kaszubski: (1.1) twój

* kazachski: (1.1) -ң, -ың, ің

* łaciński: (1.1) tuus

* łotewski: (1.1) tavs

* niderlandzki: (1.1) jouw

* niemiecki: (1.1) dein

* norweski (bokmål): (1.1) din

* nowogrecki: (1.1) (δικός) σου

* nowopruski: (1.1) twajs

* osetyjski: (1.1) дӕ

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|twój.}}

* rosyjski: (1.1) твой

* serbski: (1.1) твој (tvoj)

* slovio: (1.1) tvoi (твои)

* słowacki: (1.1) tvoj

* suahili: (1.1) kwako, ako

* szwedzki: (1.1) din

* turecki: (1.1) senin

* ukraiński: (1.1) твій

* wilamowski: (1.1) daj

* włoski: (1.1) tua

źródła.

== twój (język dolnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

zaimek dzierżawczy

(1.1) twój

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# twoja

potocznie: kobieta, która wraz z osobą, do której zwraca się mówiący, stanowi parę (np. małżeńską)

SJP.pl

# twoje

potocznie: kobieta, która wraz z osobą, do której zwraca się mówiący, stanowi parę (np. małżeńską)

SJP.pl

# twór

to, co zostało stworzone, utworzone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żywe stworzenie

(1.2) element kosmosu, przyrody nieożywionej

(1.3) wytwór, efekt czyjejś pracy

(1.4) organizm polityczny lub społeczny

(1.5) część, element organu o określonych funkcjach w organizmie żywym; także: guz, narośl

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfur, AS: tfur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stwórca mos., twórczość, stwór, stworzenie, tworzenie, utwór, przetwór

czas. tworzyć

przysł. twórczo

Wiktionary

# twórca

osoba tworząca jakąś rzecz; autor, wynalazca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

(1.2) książk. osoba, która coś sprawia, organizuje

Wiktionary

Autor, twórca (łac. auctor - sprawca, twórca) – osoba, która tworzyła lub współtworzyła dzieło (utwór w rozumieniu prawa autorskiego).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niedawno zmarł twórca tej rzeźby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfurt͡sa, AS: tfurca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twórczość ż., tworzenie n., tworzywo n., stwórca

:: fż. twórczyni

czas. tworzyć ndk., stwarzać ndk., stworzyć dk.

przym. twórczy

przysł. twórczo

przyr. -twórczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) artysta

(1.2) autor, architekt

Wiktionary

# twórczo

przysłówek

(1.1) w sposób twórczy, kreatywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba powiedzieć, że przyznawane zaszczyty Iwaszkiewicz potrafił twórczo dyskontować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfurt͡ʃɔ, AS: tfurčo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stwórca mos., twórczość, twórca, twórczyni, tworzenie, stworzenie, tworzywo, twór

przym. twórczy, wytwórczy

czas. tworzyć, stworzyć

Wiktionary

# twórczość

1. tworzenie czegoś, zwłaszcza dzieł sztuki; kreacyjność;
2. ogół dzieł stworzonych przez kogoś, zwłaszcza artystę lub uczonego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dzieła; prace tworzone przez kogoś, ogół dorobku twórczego; dorobek artystyczny; 'biesiady'; akt

(1.2) aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym

Wiktionary

Twórczość – wieloaspektowe zjawisko związane z powstawaniem nowych i wartościowych wytworów. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN jest to pojęcie oznaczające zarówno proces tworzenia czegoś, jak też ogół dzieł stworzonych przez kogoś. W tym pierwszym znaczeniu używa się pojęcia procesu twórczego, a więc swoistego procesu psychicznego prowadzącego do powstania twórczego dzieła np. dzieła sztuki czy dzieła literackiego. Tego typu zjawiska są badane i opisywane w ramach psychologii twórczości. W tym drugim znaczeniu pojęcie twórczości odnoszone jest do dorobku poszczególnych twórców kultury np. artystów, naukowców, pisarzy, architektów, projektantów etc. W tym kontekście można mówić przykładowo o twórczości malarskiej Leonarda da Vinci czy o twórczości literackiej Williama Shakespeare'a.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Michał Stachowicz, polski rytownik i malarz epoki romantyzmu, w swej twórczości łączył prowincjonalną naiwność ze szczerym patriotyzmem.

(1.2) W blogach można spotkać wszystko – od przepisów kulinarnych, przez wspomnienia, po własną twórczość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: tfurčość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twórca m., twórczyni ż., tworzenie n., stworzenie n., tworzywo n., twór m.

czas. tworzyć ndk., stworzyć dk.

przym. twórczy

przysł. twórczo

przyr. -twórczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dorobek

(1.2) kreatywność

Wiktionary

# twórczy

1. mający na celu tworzenie; odkrywczy, kreatywny;
2. będący wynikiem tworzenia;
3. dotyczący, skupiający twórców

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

przymiotnik relacyjny

(2.1) taki, który dotyczy twórców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Księdze Rodzaju są dwa opisy stworzenia, między którymi istnieje niezgodność co do kolejności aktów twórczych Boga.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfurt͡ʃɨ, AS: tfurčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stwórca mos., tworzenie n., stworzenie n., twórczość, twórca, twórczyni, tworzywo

czas. tworzyć

przysł. twórczo

przyr. -twórczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdolny, kreatywny, odkrywczy

(2.1) artystyczny

Wiktionary

# twórczyni

kobieta, która coś stworzyła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: twórca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Joanna Chmielewska jest twórczynią jedynych w swoim rodzaju kryminałów architektonicznych lub architektoniczno-awanturniczych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfurˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: tfurčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stworzenie n., twórca m., twórczość ż., tworzenie n., tworzywo n., stwórca m.

czas. tworzyć, stwarzać, stworzyć

przym. twórczy

przysł. twórczo

Wiktionary

# tworek

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Tworek – katolicki duchowny
- Antoni Tworek – katolicki duchowny
- Piotr Tworek – polski trener piłkarski
- Stanisław Tworek – polski historyk
- Zygmunt Tworek – polski piłkarz

Wikipedia

# tworki

nazwa kilku miejscowości i ich części w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) geogr. dawna wieś pod Warszawą, obecnie część Pruszkowa

(1.2) pot. szpital psychiatryczny mieszczący się w Tworkach (1.1)

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Tworki – część miasta Pruszków
- Tworki – część wsi Łostówka w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Mszana Dolna
- Tworki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
- Tworki – część wsi Świerże-Panki w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Zaręby Kościelne
- Tworki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Wiśniew
- Tworki – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Wyszki
- Tworki – przysiółek wsi Skrodzkie w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Tworkach jest zlokalizowany przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej.

(1.2) Wiedzieli przecież, że od bramy Tworek odchodziły z kwitkiem setki chorych, dla których zabrakło miejsca.

Wiktionary

# tworkowice

Tworkowice – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu.

Wikipedia

# tworkowski

przymiotnik od: Tworki, część miasta Pruszków

SJP.pl

# twornik

część silnika elektrycznego lub prądnicy

SJP.pl

Twornik – uzwojenie silnika elektrycznego lub prądnicy, w którym indukuje się siła elektromotoryczna na skutek względnego ruchu tego uzwojenia i pola magnetycznego wytworzonego przez odrębne uzwojenie wzbudzenia. W tworniku zachodzi przemiana energii elektrycznej na mechaniczną (silnik) lub mechanicznej na elektryczną (prądnica).

Wikipedia

# tworóg

wieś w Polsce

SJP.pl

Tworóg (niem. Tworog) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Tworóg, siedziba tejże gminy.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

Wikipedia

# tworoski

przymiotnik od: Tworóg

SJP.pl

# tworowice

Tworowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Masłowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# tworowski

nazwisko

SJP.pl

# tworyczów

Tworyczów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Sułów.

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Tworyczów.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Tworyczów, po jej zniesieniu w gromadzie Sułów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wikipedia

# tworząca

linia prosta lub krzywa, która poruszając się zakreśla powierzchnię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. krzywa, której ślad ruchu wyznacza jakąś powierzchnię

forma czasownika.

(2.1) ż. ims. przymiotnikowy czynny od tworzyć

Wiktionary

- Funkcja tworząca – funkcja matematyczna
- tworząca stożka, tworząca walca – pojęcia geometryczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tworzącymi powierzchnie walca i stożka są odcinki prostych.

(1.1) Jeśli powierzchnia stożkowa zostanie przecięta płaszczyzną pod kątem mniejszym względem osi stożka niż jego tworząca, powstaje hiperbola.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tworzyć

Wiktionary

# tworzanice

Tworzanice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Rydzyna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.

Wikipedia

# tworzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tworzyć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy ty masz czas na tworzenie nowych projektów?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tfɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: tfožẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tworzyć ndk.

rzecz. twórczość ż., twórca, twórczyni, twór

przym. twórczy, wytwórczy

przysł. twórczo

Wiktionary

# tworzyć

1. być sprawcą nowej rzeczy, ustanawiać;
2. komponować, pisać utwór;
3. mieć postać czegoś, stanowić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. stworzyć)

(1.1) budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

(1.2) być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt

(1.3) jęz. służyć do utworzenia jakiegoś wyrazu lub jego formy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bank Zachodni tworzy nowy oddział w Mławie.

(1.2) Te kamienie tworzyły w istocie skomplikowane obserwatorium astronomiczne. One tworzą niemal idealny okrąg.

(1.3) I tak -ość w połączeniu z tematem przymiotnikowym tworzy nomina actionis (burzliwość), nomina attributiva (cenność, społeczność, zręczność, narodowość) i nomina essendi (cichość, stronność).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtfɔʒɨt͡ɕ, AS: tfožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tworzywo n., tworząca ż., tworzenie n., stworzenie n., twór m., twórca m., twórczyni ż., twórczość ż., stwórca m., twornik m.

czas. stwarzać ndk., stworzyć dk.

przym. twórczy, stwórczy

przysł. twórczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kreować, konstruować, budować, komponować, formować

(1.2) stanowić, formować, obrazować, przedstawiać (zob. uwagi)

Wiktionary

# tworzyciel

dawniej: twórca, kreator

SJP.pl

# tworzycielka

dawniej: twórczyni, kreatorka

SJP.pl

# tworzycielski

→ tworzyciel

SJP.pl

#### Patrz:

tworzyciel

# tworzydło

Osoby o tym nazwisku:

- Dariusz Tworzydło (ur. 1974) – polski ekonomista
- Maciej Tworzydło (ur. 1991) – polski judoka
- Stanisław Tworzydło (ur. 1933) – polski ceramik i malarz
- Wiktor Tworzydło (ur. 1986) – polski judoka

Wikipedia

# tworzyjanów

Tworzyjanów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Marcinowice.

Wikipedia

# tworzymir

dawne imię męskie

SJP.pl

Tworzymir – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Tworzy- ("tworzyć") -mir ("pokój"). Oznacza prawdopodobnie "ten, który stwarza (kreuje) pokój".

Tworzymir imieniny obchodzi 26 marca.

Wikipedia

# tworzysław

imię żeńskie

SJP.pl

Tworzysław – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Tworzy- ("tworzyć") -sław ("sława"). Oznacza prawdopodobnie "tego, który stwarza (kreuje) sławę".

Żeńska forma: Tworzysława

Tworzysław imieniny obchodzi 31 grudnia

Wikipedia

# tworzysława

imię żeńskie

SJP.pl

Tworzysława – imię żeńskie, nienotowane w staropolszczyźnie, stanowiące żeński odpowiednik staropolskiego imienia Tworzysław. Składa się z członu Tworzy- ("tworzyć") -sława ("sława"). Oznacza prawdopodobnie "tę, która stwarza (kreuje) sławę". Imię to wystąpiło we współczesnym zasobie imienniczym jednokrotnie.

Tworzysława imieniny obchodzi 18 sierpnia.

Wikipedia

# tworzywo

1. materiał do tworzenia czegoś
2. surowiec, materiał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) materiał do tworzenia czegoś

Wiktionary

Tworzywo – materiał, który w procesie produkcyjnym przerabia się, nadając mu wymagany kształt. Tworzywa dzielą się na naturalne i sztuczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tfɔˈʒɨvɔ, AS: tfožyvo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. twórczość ż., twórca m., twórczyni ż., wytwórca m., odtwórca m., odtwórczyni ż., stwórca m.

czas. tworzyć, stworzyć, stwarzać, wytworzyć, wytwarzać

przym. twórczy

przysł. twórczo

Wiktionary

# twp

Towarzystwo Wiedzy Powszechnej

SJP.pl

# txistorra

rzeczownik

(1.1) kulin. rodzaj cienkiej i tłustej kiełbaski z Kraju Basków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zjedliśmy talo z txistorrą.

Wiktionary

# txt

format pliku tekstowego

SJP.pl

Plik tekstowy (ang. text file) – plik zawierający dane w postaci alfanumerycznej.

Wikipedia

# ty

zaimek osobowy

SJP.pl

zaimek osobowy

(1.1) forma grzecznościowa ty

Wiktionary

Osoby:

- Ty – brytyjski artysta hip-hop
- Ty Burrell – amerykański aktor
- Ty Cobb – amerykański gracz w baseball
- Ty Detmer – amerykański piłkarz
- Ty Duin – amerykański koszykarz
- Ty Law – amerykański piłkarz
- Ty Lawson – amerykański koszykarz
- Ty Longley – amerykański gitarzysta
- Ty Loomis – amerykański gracz siatkówki na plaży
- Ty Murray – dziewięciokrotny mistrz świata – kowboj rodeo. Współzałożyciel i doradca zarządu Professional Bull Riders
- Ty Olsson – kanadyjski aktor
- Ty Page – amerykański skater
- Ty Pennington – amerykański osoba znana z programów telewizyjnych i model
- Ty Tabor – amerykański muzyk
- Ty Warner – amerykański producent zabawek
- Ty Watson – gracz rugby league i trener

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨ, AS: ty

Wiktionary

# tybel

przestarzale o klinie

SJP.pl

# tybelak

owad z rodziny błonkówek

SJP.pl

# tyber

rzeka we Włoszech; Tybr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Wiktionary

Tyber (wł. Tevere, łac. Tiberis, hist. Albula) – rzeka w środkowej części Włoch. Jej długość to 405 km (trzecia co do długości po Padzie i Adydze rzeka Włoch), powierzchnia zlewni wynosi 17,2 tys. km², a głównym dopływem jest Nera (lewy).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wieczorem spacerowaliśmy nad Tybrem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨbɛr, AS: tyber

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyberiusz m., Tybr m., Tiberinus m.

przym. tybrzański, nadtybrzański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. Tybr

Wiktionary

# tyberiada

miasto w Izraelu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Wiktionary

Tyberiada (hebr. ‏טְבֶרְיָה‎, Tewerja; arab. ‏طبريا‎, Tabarijja) – miasto położone w Dystrykcie Północnym w Izraelu. Według danych z 2010 Tyberiada miała 41 300 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Noclegi kupujemy zawsze w Tyberiadzie po drugiej stronie jeziora.

(1.1) W lipcu zwiedziliśmy Tyberiadę, Magdalę i Kafarnaum.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyberiadczyk m., tyberiadka ż., Tyberiusz m.

przym. tyberiadzki

Wiktionary

# tyberiadczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyberiady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tyberiadczycy tłumnie wylegli na miejskie plażaaże.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyberiada ż.

:: fż. tyberiadka ż.

przym. tyberiadzki

Wiktionary

# tyberiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyberiady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilka tyberiadek wylegiwało się już na plażaaży.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyberiada ż.

:: fm. tyberiadczyk m.

przym. tyberiadzki

Wiktionary

# tyberiadzki

przymiotnik od: Tyberiada

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słońce niemiłosiernie praży na tyberiadzkich deptakach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyberiada ż., tyberiadczyk mos., tyberiadka ż.

Wiktionary

# tyberiusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tyberiusz, Tiberius Claudius Nero, po adopcji Tiberius Julius Caesar Augustus, oficjalna tytulatura cesarska Tiberius Caesar Augustus (ur. 16 listopada 42 p.n.e., zm. 16 marca 37 n.e.) – cesarz rzymski, syn Tyberiusza Klaudiusza i Liwii Druzylli, pasierb i następca Oktawiana Augusta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grakchus Tyberiusz był synem Kornelii z rodu Scypionów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈbɛrʲjuʃ, AS: tyberʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyber mrz., Tyberiada ż., Tybr mrz.

Wiktionary

# tybet

cienka, miękka tkanina sukniowa z wełny czesankowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;

(1.2) kraj na Wyżynie Tybetańskiej

(1.3) jednostka administracyjna Chin, Tybetański Region Autonomiczny;

Wiktionary

- Tybet – region geograficzno-historyczny w Azji
- Tybet – de facto niepodległe państwo w latach 1912–1951, nieuznawane na arenie międzynarodowej
- Wyżyna Tybetańska – wyżyna w Azji
- Tybetański Region Autonomiczny (Tybet) – jednostka administracyjna Chin
- Centralny Rząd Tybetański – tybetański rząd na uchodźstwie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tybet był zdominowany przez ludy pasterskie ze względu na panujący tam wybitnie kontynentalny klimat.

(1.2) Dalajlama, zwierzchnik polityczny Tybetu i religijny buddyzmu tybetańskiego, był od początku panowania wyznającej buddyzm dynastii mandżurskiej Qing także przywódcą religii państwowej Chin.

(1.3) Wiceminister kolei Chin Sun Yongfu powiedział dziennikarzom, że przez wiele lat przeszkody natury komunikacyjnej ograniczały rozwój gospodarki Qinghai i Tybetu, a zwłaszcza Tybetu, który był jedynym w Chinach administracyjnym regionem bez komunikacji kolejowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨbɛt, AS: tybet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tybetański mrz., Tybetańczyk m., Tybetanka ż.

przym. tybetański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dach świata, Dach Świata, Kraj Śniegów

Wiktionary

# tybet.

skrót od: tybetański

SJP.pl

# tybetańczyk

mieszkaniec Tybetu (regionu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Wiktionary

Tybetańczyk (Urocynchramus pylzowi) – gatunek ptaka z rodziny tybetańczyków (Urocynchramidae), której jest jedynym przedstawicielem. Endemit Chin. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obiekty te ocalały pomimo ogromnych zniszczeń, jakich dokonano podczas rewolucji kulturalnej, i dowodzą ciągłości osadniczej Tybetańczyków na tych ziemiach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨbɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tybetãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tybet mrz.

:: fż. Tybetanka ż.

przym. tybetański

Wiktionary

# tybetanka

mieszkanka Tybetu (regionu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tybetu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨbɛˈtãnka, AS: tybetãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tybet mrz.

:: fm. Tybetańczyk mos.

przym. tybetański

Wiktionary

# tybetański

przymiotnik od: Tybet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język Tybetańczyków;

Wiktionary

Język tybetański (tyb. བོད་སྐད།, Wylie: bod-skad, ZWPY: Pögä) – język z gałęzi tybeto-birmańskiej języków chińsko-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany jest w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych, m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej i Stanach Zjednoczonych. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten tybetański dzwonek przywiozłem z zeszłorocznej podróży.

(2.1) Najpopularniejszym dialektem tybetańskiego jest lhaski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci, AS: tybetãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tybet mrz., Tybetańczyk mos., Tybetanka ż.

Wiktionary

# tybetańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tybetańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tybetańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tybetańskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨbɛˈtãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tybetãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tybetolog

badacz języka i kultury Tybetu

SJP.pl

# tybetologia

nauka o języku i kulturze Tybetu

SJP.pl

Tybetologia – nauka o językach, literaturze, kulturze, historii i dziejach Tybetu.

Tybetologia jest dziedziną młodą. Chociaż powstała w XIX w., rozwinęła się w pełni dopiero od lat 60. XX wieku, m.in. na skutek dużej fali emigrantów tybetańskich, która dotarła do Stanów Zjednoczonych.

Wikipedia

# tybetolożka

→ tybetolog

SJP.pl

#### Patrz:

tybetolog

# tybińczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tybinga, ktoś pochodzący z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tybinga ż.

:: fż. tybinka ż.

przym. tybiński

Wiktionary

# tybinga

miasto w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. powiatowe miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga (1.2);

(1.2) geogr. adm. rejencja w południowych Niemczech, w Badenii-Wirtembergii;

Wiktionary

Tybinga (niem. Tübingen, MAF: /ˈtyːbɪŋən/, wymowa) – powiatowe miasto uniwersyteckie w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga, w regionie Neckar-Alb, również siedziba powiatu Tybinga. Leży nad rzeką Neckar.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozwój Tybingi i jej uniwersytetu został zahamowany na skutek wojny trzydziestoletniej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tybińczyk mos., tybinka ż.

przym. tybingeński, tybiński

Wiktionary

# tybinka

klapa z półtwardej skóry, będąca częścią siodła, dająca oparcie dla kolan jeźdźca; tebenka, tabenka, tebinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tybingi

Wiktionary

Tybinka – część siodła stanowiąca bok siodła z poduszką kolanową, o którą jeździec opiera kolano.
Istnieją dwa rodzaje tybinek:

- tybinka duża – płat siodła po bokach siedziska,
- tybinka mała (podtybinka) – leży pod dużą tybinką, przykrywa przystuły, czyli pasy, do których mocowany jest popręg.

Ustawienie tybinek (niezmienne dla konkretnego siodła), wraz z budową siedziska, wpływa na dosiad jeźdźca i reguluje działanie pomocy jeździeckich, szczególnie łydek.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tybinga ż.

:: fm. tybińczyk mos.

przym. tybiński

Wiktionary

# tybinki

dawniej: frędzle i ozdoby skórzane wiszące u siodła; tebinki, tebenki, tabenki

SJP.pl

# tybiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tybingą, dotyczący Tybingi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tybinga ż., tybińczyk mos., tybinka ż.

Wiktionary

# tyborów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Tyborów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Magnuszew
- Tyborów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Cegłów

Wikipedia

# tyborowski

nazwisko

SJP.pl

# tybr

rzeka we Włoszech; Tyber

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rzad. geogr. rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wieczorem spacerowaliśmy nad Tybrem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyberiusz m., Tyber m., Tiberinus m.

przym. tybrzański, tyberyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tyber

Wiktionary

# tybrzański

→ Tyber, → Tybr

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tybru

Wiktionary

#### Patrz:

Tyber, → Tybr

#### Powiązane:

rzecz. Tyber mrz., Tybr mrz.

przym. nadtybrzański

Wiktionary

# tyburcjusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tyburcjusz lub Tyburcy, łac. Tibutius – łacińskie imię męskie pochodzące ze starożytnego Rzymu. Wśród patronów św. Tyburcjusz (Tyburcy), żyjący w III wieku.

Tyburcjusz, Tyburcy imieniny obchodzi 14 kwietnia i 11 sierpnia.

Żeński odpowiednik: Tyburcja

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według legendy ojcem Tyburcjusza był prefekt Rzymu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyburcja ż., Tyburcy m.

Wiktionary

# tyburski

nazwisko

SJP.pl

# tyc

nazwisko, m.in. Teodor Tyc (1896-1927) - polski historyk i działacz narodowościowy

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przytyć)

(1.1) zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

partykuła

(2.1) przest. przecież

Wiktionary

- Andrzej Tyc (ur. 1942) – polski matematyk, profesor nauk matematycznych, senator II kadencji.
- Bogdan Tyc (1956–2020) – polski producent i wydawca muzyczny.
- Ewa Tyc-Karpińska (ur. 1941) – polska medalierka, projektantka polskich monet.
- Jan Tyc (1927–2000) – polski inżynier i działacz państwowy, wiceminister.
- Teodor Tyc (1896–1927) – polski historyk i działacz narodowościowy.
- Waldemar Tyc – polski ekonomista, dr hab.
- Wojciech Tyc (ur. 1950) – polski piłkarz grający na pozycji napastnika.
- Zofia Mocarska-Tyc (ur. 1943) – polska historyk literatury, specjalizująca się w literaturze XIX wieku i korespondencji sztuk.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak będziesz wciąż jadł tak tłusto, to będziesz tył.

(2.1) Tyć to są córki namilejsze moje, • Ty swe potomstwo, jak Hyblejskie roje, • Ku chwale Bożej w pięknym życiu mnożą, • Sławą chędożą. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨt͡ɕ, AS: tyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tycie n., otyłość ż.

Wiktionary

# tycer

środowiskowo: pomocnik kieszonkowca wyspecjalizowany w przejmowaniu zrabowanej rzeczy

SJP.pl

# tyche

w mitologii greckiej: personifikacja losu, utożsamiana z rzymską Fortuną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 258;

(1.3) astr. jedna z hipotetycznych planetaanet w Układzie Słonecznym;

Wiktionary

Tyche (także Przypadek; gr. Τύχη Týchē ‘ślepy przypadek’, ‘ślepy los’, łac. Tyche, Fortuna od fors, fortis ‘los’, ‘traf’) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie przypadku, „ślepego” losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia; opiekunka miast; utożsamiana z rzymską Fortuną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tyche uchodziła za córkę tytanidy Tetydy i Zeusa albo Prometeusza, albo Okeanosa.

(1.1) Atrybutami Tyche były: róg obfitości, ster, kula albo koło.

(1.1) Atrybutem Tyche, jako bóstwa opiekuńczego miast, była korona z murów obronnych i wież.

(1.1) Wiele miast Wschodu, jak Antiochia, Aleksandria, miało swoją własną Tyche.

(1.2) Tyche porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨxɛ, AS: tyχe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Fortuna; rzad. Przypadek

Wiktionary

# tychizm

w metafizyce: pogląd Williama Jamesa głoszący, że składniki rzeczywistości są niezależne od całości

SJP.pl

# tychów

wieś w Polsce

SJP.pl

Tychów (łac. Tychovia, niem. Tychau) – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Czarnocin.

Wieś biskupstwa włocławskiego w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# tychowianin

1. mieszkaniec Tychów; tyszanin;
2. mieszkaniec Tychowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tychowa

(1.2) mieszkaniec Tychów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨxɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: tyχovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska (1.1-2) tychowianka

rzecz. (1.1) Tychów

(1.2) Tychy, tyszanin, tyszanka

przym. (1.1) tychowski

(1.2) tyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tyszanin

Wiktionary

# tychowianka

1. mieszkanka Tychów; tyszanka;
2. mieszkanka Tychowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tychowa

(1.2) mieszkanka Tychów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨxɔˈvʲjãnka, AS: tyχovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

forma męska (1.1-2) tychowianin

rzecz. (1.1) Tychów

(1.2) Tychy, tyszanin, tyszanka

przym. (1.1) tychowski

(1.2) tyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tyszanka

Wiktionary

# tychówko

1 miejscowość w Polsce:

- Tychówko – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Połczyn-Zdrój

Miejscowość historyczna, nieistniejąca:

- Tychówko – opuszczona osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo

Zobacz też: Tychowo, Tychy

Wikipedia

# tychowo

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

Tychowo (niem. Groß Tychow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, siedziba gminy Tychowo. Położone na pograniczu Pojezierza Drawskiego i Równiny Białogardzkiej, w zlewni strugi Liśnicy.

Według danych z 31 grudnia 2016 r. miasto miało 2518 mieszkańców.

Wikipedia

# tychowski

→ Tychów, → Tychowo

SJP.pl

#### Patrz:

Tychów, → Tychowo

# tychy

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce;

Wiktionary

Tychy (niem. Tichau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim.

Według danych GUS z 30 czerwca 2024 r., miasto było zamieszkiwane przez 121 472 osoby.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jadę jutro do Tychów odwiedzić ciotkę.

(1.1) Będę się przyglądał Tychom jak się rozwijają.

(1.1) Za Tychami w kierunku północnym zaczynają się Katowice.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨxɨ, AS: tyχy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyski

rzecz. tyszanin, tyszanka, tychowianin, tychowianka

Wiktionary

# tyci

bardzo mały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. pieszcz. albo żart.: bardzo mały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zatoczce pływały tycie rybki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨt͡ɕi, AS: tyći

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyciutki, tyciuteńki, tyciuśki, tyciusieńki

przysł. tycio

licz. tycio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) malutki, maciupki

Wiktionary

# tycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tyć.

forma przymiotnika.

(2.1) zob. tyci.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tyć, przytyć

partyk. tyć

rzecz. otyłość ż.

Wiktionary

# tycio

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. poufała forma imienia Tytus

Wiktionary

# tyciuchny

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuśki, tyciutki, tyciuni

SJP.pl

# tyciuni

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciuśki, tyciutki

SJP.pl

# tyciusieńki

zdrobnienie od: tyci; tyciuteński, tyciuśki, tyciutki, tyciuchny, tyciuni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: tyćüśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyci, tyciutki

przysł. tycio

licz. tycio

Wiktionary

# tyciuśki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciutki, tyciuni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Maluśkiewicz był - tyci, Tyciuśki jak ziarnko kawy, A oprócz tego podróżnik, A oprócz tego ciekawy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈt͡ɕüɕci, AS: tyćüśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyci

licz. tycio

Wiktionary

# tyciuteńki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuśki, tyciutki, tyciuchny, tyciuni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: tyćutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyci

licz. tycio

Wiktionary

# tyciutki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciuśki, tyciuni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: tyci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈt͡ɕutʲci, AS: tyćutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyci, tyciusieńki

przysł. tycio

licz. tycio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tyciuśki

Wiktionary

# tycjan

kolor zbliżony do miedzianego, rudopomarańczowego, często mylony z pomarańczowym; kolor tycjanowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Tycjan, właśc. Tiziano Vecelli lub Vecellio (ur. ok. 1488–1490 w Pieve di Cadore, zm. 27 sierpnia 1576 w Wenecji) – włoski malarz, czołowy przedstawiciel szkoły weneckiej włoskiego malarstwa renesansowego. Uczeń Giovanniego Belliniego oraz Giorgiona.

Od imienia artysty wywodzi się słowo tycjanowski używane na określenie koloru rudopomarańczowego, często wykorzystywanego w obrazach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨt͡sʲjãn, AS: tycʹi ̯ãn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tycjanowski

Wiktionary

# tycjanowski

1. dotyczący Tycjana, związany z Tycjanem (włoskim malarzem);
2. o kolorze: rudopomarańczowy, złotorudy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tycjana, związany z Tycjanem – włoskim malarzem

(1.2) złotorudy (zwykle o barwie włosów)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨt͡sʲjãˈnɔfsʲci, AS: tycʹi ̯ãnofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tycjan m.

Wiktionary

# tycjanowy

kolor tycjanowy - kolor zbliżony do miedzianego, rudopomarańczowego, często mylony z pomarańczowym; tycjan

SJP.pl

# tycoon

[czytaj: tajKUN] wpływowy człowiek interesu, magnat przemysłowy; tajkun, taikun, taikum

SJP.pl

Komputerowa gra ekonomiczna – gra strategiczna, w której czynnik ekonomiczny jest równie ważny lub ważniejszy od czynnika bitewnego; często nawet niezawierająca żadnych elementów militarnych.

Wikipedia

# tycz

tycz cieśla - owad, chrząszcz z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# tyczewo

Tyczewo (do 1945 r. niem. Tietzow) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo. W latach 1975–1998 wieś należała do woj. koszalińskiego. Według danych UM, na dzień 31 grudnia 2014 roku wieś miała 78 mieszkańców.

W skład sołectwa wchodzi także osada Wełdkówko.

Wikipedia

# tyczka

1. długi sztywny pręt drewniany; żerdź;
2. sprzęt sportowy używany w dyscyplinie lekkoatletycznej: skok o tyczce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tyka

(1.2) sport. elastyczny pręt do wykonywania skoków o tyczce

Wiktionary

- Mieczysław Tyczka (ur. 1925) – profesor nauk prawnych
- Antoni Tyczka – (ur. 1952) – polski polityk
- Edward Nowicki ps "Tyczka" (1910-1945) – porucznik
- tyczka geodezyjna

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tyka ż., tyczkarz m., tyczkarka ż.

przym. tyczkowy, tyczkarski

Wiktionary

# tyczkarka

kobieta uprawiająca skok o tyczce

SJP.pl

# tyczkarski

dotyczący skoków o tyczce

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) sport. związany z tyczkarzami lub skokami o tyczce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyczkarz mos., tyczkarka ż., tyczka ż., tyka ż.

przym. tyczkowy

Wiktionary

# tyczkarz

zawodnik uprawiający skok o tyczce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik skoków o tyczce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨt͡ʃkaʃ, AS: tyčkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyczka ż., tyka ż.

:: fż. tyczkarka ż.

przym. tyczkarski, tyczkowy

Wiktionary

# tyczkować

wyznaczać przestrzeń tyczkami

SJP.pl

# tyczkowaty

przypominający tyczkę, podobny do tyczki

SJP.pl

# tyczkowina

Tyczkowina – faza rozwoju drzewostanu pomiędzy młodnikiem a drągowiną. W tym okresie zwarty drzewostan przypomina tyczki. Duże zagęszczenie młodych drzew doprowadza do powstania cienkiego i długiego pnia o grubości w pierśnicy (1,3 m od gruntu) do 10 cm i krótkiej 3 do 5 m korony. Faza tyczkowiny obejmuje lata życia drzewostanu od 25 do 35 lat. W tym okresie następuje silne zwarcie oraz proces przygłuszania i obumierania słabszych drzew.

Wikipedia

# tyczkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyczką, dotyczący tyczki

(1.2) roln. taki, który wymaga podpory w uprawie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyczka ż., tyka ż., tyczkarz m., tyczkarka ż., tyczkowanie n.

czas. tyczkować ndk.

przym. tykowy, tyczkarski

Wiktionary

# tycznia

okres godowy wilków

SJP.pl

# tyczny

uprawiany przy pomocy specjalnych tyczek, drabinek (np. fasola tyczna); tyczkowy

SJP.pl

# tyczyć

1. przestarzale: wyznaczać drogę; wytyczać
2. tyczyć się - odnosić się do czegoś, kogoś, wiązać się z czymś, kimś

SJP.pl

# tyczyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. osada w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie podkarpackim;

Wiktionary

Tyczyn – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, graniczące bezpośrednio z Rzeszowem. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyczyn.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1368 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim. W latach 1920–1945 miasto administracyjnie należało do woj. lwowskiego, a w okresie 1945–1975 i 1975–1998 do woj. rzeszowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨt͡ʃɨ̃n, AS: tyčỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyczynianin m., tyczynianka ż.

przym. tyczyński

Wiktionary

# tyczynianin

mieszkaniec Tyczyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tyczynianka

mieszkanka Tyczyna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tyczyński

przymiotnik od: Tyczyn

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku, których noty biograficzne znajdują się w Wikipedii

- Damian Tyczyński (ur. 2000), hokeista
- Jerzy Tyczyński (1923-1944), powstaniec warszawski, żołnierz kompanii "Koszta" AK
- Jerzy Tyczyński (ur. 1907), aktor
- Stanisław Tyczyński (ur. 1958), przedsiębiorca, założyciel radia RMF FM
- Tadeusz Tyczyński (1923-1944), powstaniec warszawski, żołnierz batalionu "Zośka" AK
- Wiesław Tyczyński (1922-1944), powstaniec warszawski, żołnierz batalionu "Zośka" AK
- Wojciech Tyczyński (1892-1959), pułkownik piechoty Wojska Polskiego II RP

Wikipedia

# tydówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Tydówka – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Kiernozia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# tydz.

skrót od: tydzień

SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = tydzień

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tydzień mrz.

Wiktionary

# tydzień

okres 7 dni, najczęściej od poniedziałku do niedzieli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;

(1.2) każdy okres siedmiu dni

Wiktionary

Tydzień – pozaukładowa jednostka czasu; część miesiąca licząca siedem dni, od poniedziałku do niedzieli; każdy okres liczący siedem dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada w przybliżeniu 1/4 miesiąca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwy dni tygodnia w wielu językach europejskich pochodzą od nazw rzymskich, utworzonych od nazw planetaanet.

(1.1) W przyszłym tygodniu wyjeżdżamy w góry.

(1.2) Dziś jest czwartek. Za tydzień, a więc w przyszły czwartek, jest dzień wolny.

(1.2) Skierowałam go przed trzema tygodniami do szpitala z powodu podrażnienia wyrostka robaczkowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: tyʒ́ė̃ń

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. tydz.

rzecz. tygodnik mrz., tygodniczek mrz., tygodnikarz mos., tygodniówka ż.

przym. tygodniowy, tygodnikowy, tygodniówkowy

przysł. tygodniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. tydz.; gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński|tydziyń.

(1.2) gwara. niedziela; gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński|tydziyń.

Wiktionary

# tydziyń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. tydzień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (gwara.) Foter sie śmioł zy mie chyba tydziyń. → Ojciec śmiał się ze mnie chyba przez tydzień.

Wiktionary

# tyflis

dawna nazwa Tbilisi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Tbilisi (nazwa oficjalna w latach 1845–1936);

Wiktionary

Tbilisi (gruz. თბილისი, w latach 1845–1936 Tyflis) – stolica i największe miasto Gruzji położone nad rzeką Kurą, zamieszkane przez 1,15 mln osób (aglomeracja 1,5 mln mieszkańców, 2010). Jest głównym kulturalnym, naukowym (Tbiliski Uniwersytet Państwowy, Gruziński Państwowy Uniwersytet Teatru i Kina, Biblioteka Narodowa i liczne uczelnie) i przemysłowym (m.in. produkcja lokomotyw) ośrodkiem Gruzji.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tyfliski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. Tbilisi

Wiktionary

# tyfliski

przymiotnik od: Tyflis

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Tyflisem, dotyczący Tyflisu (współcz. Tbilisi)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyflis mrz.

Wiktionary

# tyflo-

przedrostek

(1.1) …tworzący pierwszy człon wyrazów związanych z niewidomymi i niedowidzącymi oraz ze ślepotą

Wiktionary

# tyflografia

wypukły druk dla niewidomych

SJP.pl

# tyflograficzny

→ tyflografia

SJP.pl

#### Patrz:

tyflografia

# tyfloinformatyk

specjalista w dziedzinie tyfloinformatyki

SJP.pl

# tyfloinformatyka

specjalista w dziedzinie tyfloinformatyki

SJP.pl

# tyflolog

specjalista zajmujący się zagadnieniami związanymi z utratą wzroku

SJP.pl

# tyflologia

zbiór wiadomości z wielu dziedzin, które mogą być przydatne osobom niewidomym lub tym, które mają do czynienia z niewidomymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka zajmująca się utratą wzroku oraz badaniem jej przyczyn i skutków;

Wiktionary

Tyflologia (z gr. typhlos - niewidomy) – nauka zajmująca się problemami utraty wzroku.

Tyflologia nie jest wyodrębnioną dyscypliną naukową. Stanowi raczej zbiór wiadomości z wielu dziedzin jak psychologia, medycyna, pedagogika, logopedia, socjologia, technika, które mogą być przydatne niewidomym lub osobom mającym do czynienia z niewidomymi w procesie ich wychowania, edukacji, terapii i rehabilitacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak twierdzą specjaliści od tyflologii […], wczesna rehabilitacja małych dzieci do trzeciego roku życia większości z nich mogłaby bardzo znacznie usprawnić wzrok, co oznacza — poprawić jakość dorosłego życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyflolog m.

przym. tyflologiczny

Wiktionary

# tyflologiczny

dotyczący tyflologii

SJP.pl

# tyflopedagog

specjalista w zakresie tyflopedagogiki

SJP.pl

# tyflopedagogika

dział pedagogiki specjalnej zajmujący się wychowaniem, nauczaniem oraz terapią osób niewidzących i niedowidzących

SJP.pl

Tyflopedagogika (z gr. typhlos – ślepy) – dział pedagogiki specjalnej zajmujący się wychowaniem, edukacją, terapią i rehabilitacją osób niewidomych i niedowidzących w placówkach oświatowych (w tym integracyjnych) oraz poradniach specjalistycznych.

Wikipedia

# tyflosolis

rynienkowate wgłębienie w grzbietowej części jelita środkowego skąposzczetów lądowych

SJP.pl

Tyflosolis (łac. typhlosolis) – podłużny fałd jelita występujący u wielu gatunków glebowych skąposzczetów od strony grzbietowej jelita środkowego. Służy zwiększeniu powierzchni wchłaniania pokarmu.

W żołądkach mięczaków są to orzęsione fałdy sortujące pobrany pokarm.

Wikipedia

# tyfon

urządzenie alarmowania akustycznego, zamontowane na stopniach i obudowie samochodów pożarniczych; używane do dawania sygnałów ostrzegawczych w czasie jazdy do pożaru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Wiktionary

Tyfon (także Tyfeus, Tyfaon bądź Tyfos, gr. Τυφῶν Typhō̂n, Τυφωεύς Typhōeús, Τυφάων Typháōn bądź Τυφώς Typhṓs) – w mitologii greckiej najmłodszy syn Gai i Tartarosa.Według innej wersji miał być synem Hery, poczętym bez udziału mężczyzny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) tyfonomachia

synonimy.

(1.1) Tyfeus, Tyfaon, Tyfos

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tyfon m., Tyfeus m., Tyfaon m., Tyfos m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Typhon

* baskijski: (1.1) Tifon

* białoruski: (1.1) Тыфон m.

* bułgarski: (1.1) Тифон m.

* czeski: (1.1) Týfón m.

* esperanto: (1.1) Tifeo

* fiński: (1.1) Tyfon

* hiszpański: (1.1) Tifón m.

* łaciński: (1.1) Typhon m.

* macedoński: (1.1) Тифон m.

* niemiecki: (1.1) Typhon m.

* nowogrecki: (1.1) Τυφών m.

* rosyjski: (1.1) Тифон m.

* starogrecki: (1.1) Τυφῶν m., Τυφωεύς m., Τυφάων m., Τυφώς m.

* ukraiński: (1.1) Тифон m.

* węgierski: (1.1) Tüphón

źródła.

== Tyfon (język fiński.) ==

thumb|Tyfon (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Tyfon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyfon m., Tyfeus m., Tyfaon m., Tyfos m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tyfeus, Tyfaon, Tyfos

Wiktionary

# tyftyk

dywdyk; dyftyk;
1. dawniej: tkanina wełniana, jedwabna lub bawełniana; ubiór z tej tkaniny;
2. dawniej: jedwabna kapa na konia

SJP.pl

# tyfus

ciężka choroba zakaźna przenoszona przez wszy i pchły; dur brzuszny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. grupa bakteryjnych chorób zakaźnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wielu mieszkańców miasta zmarło w trakcie epidemii tyfusu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨfus, AS: tyfus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyfusowy, tyfoidalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dur

Wiktionary

# tyfusowa

potocznie: kobieta chora na tyfus

SJP.pl

# tyfusowy

potocznie: osoba chora na tyfus

SJP.pl

# tyg.

skrót od: tygodnik, tygodniowy

SJP.pl

# tygel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. patelnia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyglik mrz.

Wiktionary

# tygiel

1. naczynie laboratoryjne różnej pojemności, używane w przemyśle i w laboratoriach chemicznych do topienia metali oraz do spalania i prażenia różnych substancji;
2. miejsce lub stan, w którym zachodzą gwałtowne przemiany, zwykle społeczne, narodowościowe lub religijne;
3. przestarzałe:
a) naczynie kuchenne w kształcie miseczki z długą rączką; rynka;
b) zawartość tego naczynia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lab. techn. element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.

(1.2) kulin. naczynie kuchenne w kształcie miseczki z długą rączką

(1.3) przen. miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.

Wiktionary

Tygiel laboratoryjny – sprzęt laboratoryjny o kształcie zbliżonym do kubka, zwykle sprzedawany razem z pokrywką, który służy do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających stosowania wysokiej temperatury, np. pirolizy, suchej destylacji, stapiania metali, wyprażania do suchej masy itp. Wykonywane są zwykle ze specjalnych gatunków porcelany, kwarcu, grafitu lub metali o wysokiej temperaturze topnienia i inertnych chemicznie, takich jak srebro lub platyna. Do przenoszenia tygli służą specjalnie wyprofilowane szczypce. Tygle wykorzystuje się m.in. w analizie ilościowej i mikroanalizie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨɟɛl, AS: tyǵel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tygielek m.

przym. tyglowy

Wiktionary

# tygielek

mały tygiel; zawartość tego naczynia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały tygiel

(1.2) małe, metalowe naczynie z rączką, służące np. do zaparzania kawy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɟɛlɛk, AS: tyǵelek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygiel m.

przym. tyglowy

Wiktionary

# tygielski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Wojciech Tygielski – polski historyk
- Zdzisław Tygielski – polski aktor, śpiewak operetkowy, musicalowy

Wikipedia

# tyglak

środowiskowo: piec używany głównie do wytapiania metali nieżelaznych, przeznaczanych później na odlewy; piec tyglowy

SJP.pl

# tyglew

mieszaniec samca tygrysa i samicy lwa

SJP.pl

Tyglew – mieszaniec samca tygrysa i samicy lwa (lwicy).

Wikipedia

# tyglik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. patelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygel mrz.

Wiktionary

# tyglówka

dawniej: maszyna drukarska używana głównie do tworzenia druków akcydensowych niewielkiego formatu; pedałówka

SJP.pl

# tyglowy

→ tygiel, np. piec tyglowy, stal tyglowa

SJP.pl

# tygodniami

przysłówek

(1.1) ileś tygodni, przez wiele tygodni

forma rzeczownika.

(2.1) N. lm. od: tydzień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza Malwina tygodniami skrobała w przedszkolu kartofle.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tydzień mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długo, długotrwale

Wiktionary

# tygodnik

publikacja wydawana raz w tygodniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo ukazujące się co tydzień;

Wiktionary

Tygodnik – czasopismo ukazujące się raz w tygodniu.

W polskim nazewnictwie gatunkowym periodyków nazwa ta, utworzona na wzór dziennika pojawiła się na początku XIX wieku (Tygodnik Wileński 1804), zastępując dawniejszą nazwę "pismo tygodniowe", powstałą pod wpływem niemieckim. Określenie to często stanowi część składową tytułu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kioskach pojawił się nowy tygodnik – „Życie w metropolii”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɡɔdʲɲik, AS: tygodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tydzień m.

przym. tygodnikowy, tygodniowy

przysł. tygodniowo

Wiktionary

# tygodniówka

potocznie: zarobek za przepracowany tydzień pracy; wypłata tygodniowa

SJP.pl

# tygodniówkowy

→ tygodniówka

SJP.pl

#### Patrz:

tygodniówka

# tygodniowo

przysłówek

(1.1) w ciągu tygodnia; dotyczy ilości czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Julian na swoje utrzymanie przeznacza 300 dolarów tygodniowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɡɔdʲˈɲɔvɔ, AS: tygodʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tydzień m., tygodnik m., tygodniówka ż.

przym. tygodniowy, tygodnikowy, tygodniówkowy

Wiktionary

# tygodniowy

a) mający tydzień (siedem dni), trwający tydzień (siedem dni) itp.; jednotygodniowy; siedmiodniowy;
b) ukazujący się raz w tygodniu, przypadający co tydzień itp.; cotygodniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do tygodnia; funkcjonujący, trwający, istniejący przez tydzień

(1.2) zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Gibereliny Ag041 przeciwdziałają także pękaniu jabłek. Działają najskuteczniej w stężeniu 50 mg po pięciokrotnym zastosowaniu w odstępach tygodniowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tydzień m., tygodniówka ż., tygodnik m.

przym. tygodnikowy, tygodniówkowy, cotygodniowy, jednotygodniowy

przysł. tygodniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. tyg., jednotygodniowy

(1.2) skr. tyg., cotygodniowy

Wiktionary

# tygr

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) śrpol. zool. tygrys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do tego ma też sam ten kraj dziwnie wiele dzikich zwierzów – jako elefanty, tygry, lamparty, smoki okrutne, co bardzo szkodzą, lwi, niedźwiedzie czarne, kuropatwy, przepiórki, ptactwa – okrutność wielka, a zwłaszcza nad morzem. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨkr̥, AS: tykr̦

Wiktionary

# tygrys

1. największy z żyjących obecnie wielkich kotów o długości ciała do 2 metrów, ogona do 1,1 metra i wadze do 360 kg, drapieżnik o zmiennym ubarwieniu, polujący głównie na zwierzęta kopytne, żyjący 15-17 lat w gęstych zaroślach i górskich lasach, zwykle w pobliżu rzek w krajach południowej, wschodniej i południowo-wschodniej Azji oraz Archipelagu Malajskiego;
2. w czasie drugiej wojny światowej: typ niemieckiego ciężkiego czołgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Wiktionary

Tygrys azjatycki, tygrys (Panthera tigris) – gatunek dużego, drapieżnego ssaka łożyskowego z podrodziny panter (Pantherinae) w rodzinie kotowatych (Felidae), największego ze współczesnych pięciu gatunków dzikich kotów z rodzaju Panthera, jeden z największych drapieżników lądowych (wielkością ustępuje jedynie niektórym niedźwiedziom). Dorosłe samce osiągają ponad 300 kg masy ciała przy ponad 3 m całkowitej długości. Rekordowa masa ciała samca, z podgatunku tygrysa syberyjskiego, wynosi 423 kg. Dobrze skacze, bardzo dobrze pływa, poluje zwykle samotnie. Dawniej liczny w całej Azji, zawsze budzący grozę, stał się obiektem polowań dla sportu, pieniędzy lub prewencyjnej obrony (ludzi i zwierząt hodowlanych). Wytępiony w wielu regionach, zagrożony wyginięciem, został objęty programami ochrony. Największa dzika populacja żyje w Indiach (gdzie w niektórych regionach tygrysy są uważane za zwierzęta święte).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dorzeczu Eufratu i Tygrysu rozwijały się starożytne cywilizacje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨɡrɨs, AS: tygrys

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrys m.

zobacz też: pełna lista w haśle tygrys

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bibl. Chiddekel

Wiktionary

# tygrysek

mały tygrys

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: tygrys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszym zoo urodziły się dwa tygryski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɡrɨsɛk, AS: tygrysek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrys mzw., tygrysica ż., tygrysię n., tygrysiątko n.

przym. tygrysi

Wiktionary

# tygrysi

dotyczący tygrysa (drapieżnik z rodziny kotów)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tygrysem; dotyczący tygrysa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do tygrysa, będący jego własnością

przymiotnik jakościowy

(3.1) właściwy tygrysowi, podobny do tygrysa

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Czekając w zapamiętaniu na kubiki, ćwiczyliśmy tymczasem tygrysi, oficerski krok i metalowy ton komend.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɡrɨɕi, AS: tygryśi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrys m., tygrysica ż., tygrysek m., tygrysiątko n., tygrysię n., tygrysówka ż., tygrzyk m., tygryska ż., tygrysisko n.

Wiktionary

# tygrysiarnia

pomieszczenie, zwłaszcza w ogrodzie zoologicznym, w którym żyją tygrysy

SJP.pl

# tygrysiątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: tygrysię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młody, niewielki tygrys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nad łóżkiem wisiał obraz z tygrysiątkiem w zaroślach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrysię n., tygrys mzw., tygrysica ż., tygrysek mzw.

przym. tygrysi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tygrysek, tygrysię

Wiktionary

# tygrysica

samica tygrysa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. samica tygrysa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa, AS: tygryśica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrysek m., tygrysię n., tygrysiątko n.

:: zdrobn. tygrysiczka ż.

:: fm. tygrys m.

przym. tygrysi

przysł. tygrysio

Wiktionary

# tygrysię

małe tygrysa, mały tygrys

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) młody tygrys

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Matka czuwała przy tygrysięciu dzień i noc.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tygrys mzw.

:: zdrobn. tygrysiątko n.

przym. tygrysi

przysł. tygrysio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tygrysek

Wiktionary

# tygryska

mały tygrys

SJP.pl

- tygryska nagobroda, tygryska rdzawoszyja – ptaki z rodzaju Tigrisoma
- tygryska (tygrysówka) – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae)

Wikipedia

# tygrysówka

rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych; tygryska

SJP.pl

Tygrysówka, tygryska (Tigridia Juss.) – rodzaj wieloletnich roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Należy do niego ok. 50 gatunków roślin występujących w Ameryce Środkowej od Meksyku do Salwadoru i w Ameryce Południowej od Peru do północnego Chile. Nazwa pochodzi z łacińskiego słowa tigris (tj. tygrys), ze względu na barwę kwiatów gatunku Tigridia pavonia, który jest gatunkiem typowym tego rodzaju.

Wikipedia

# tygrzyk

tygrzyk paskowany - pająk z rodziny krzyżakowatych

SJP.pl

# tyiyn

[czytaj: tijen] drobna waluta Kazachstanu i Kirgistanu

SJP.pl

# tyj

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. herbata

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: tyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨj, AS: tyi ̯

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|harbata, tej.

Wiktionary

# tyja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej Etiopii, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO

(1.2) mitgr. pierwsza kobieta, która złożyła ofiarę Dionizosowi

Wiktionary

Tyja (amhar. ጢያ) – miasto w środkowej Etiopii, w regionie administracyjnym Jedebub Byhierocz, Byhiereseboczynna Hyzbocz. W pobliżu znajduje się stanowisko archeologiczne z 36 kamiennymi stelami, które najprawdopodobniej wyznaczają miejsce nekropoli.

W 1980 roku stanowisko w Tyji zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

# tyjater

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teatr

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kult. przedstawienie teatralne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Momy gmach, co mo sużyć kulturze, to trza we wsi zrobić tyjater.

Wiktionary

# tyjuś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Teodor

Wiktionary

# tyk

czerwone, matowe płótno używane na wsypy

SJP.pl

# tyka

1. długa tyczka;
2. przenośnie: wysoki chudzielec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: tyczka

(1.2) żerdź, np. ustawiana jako podpora dla roślin

(1.3) przen. wysoka i szczupła osoba

(1.4) łow. główna część poroża u jeleniowatych, z której wyrastają odnogi

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. od: tykać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨka, AS: tyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyczkowanie n., tyczkarz m., tyczkarka ż., tyczkarstwo n.

:: zdrobn. tyczka ż.

czas. tyczkować ndk.

przym. tyczkowy, tyczkowaty, tykowaty, tyczkarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) żerdź

Wiktionary

# tykać

1. dotykać, powodując poruszanie się czegoś; tknąć, tknąć się, tykać się;
2. mówić komuś "na ty", zwracać się do kogoś po imieniu;
3. czynić komuś krzywdę;
4. wykorzystywać kogoś seksualnie;
5. zabierać się za coś, zaczynać coś robić;
6. napoczynać, naruszać coś, kosztować czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. tyknąć)

(1.1) o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

(1.2) pot. zwracać się do kogoś „ty” zamiast „pan”/„pani”

czasownik przechodni niedokonany (dk. tknąć)

(2.1) dotykać

(2.2) wchodzić w kontakt (np. fizyczny, seksualny) z inną osobą

(2.3) powodować wrażenie, uczucie

(2.4) zajmować się czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słyszysz? Zegar przestał tykać. Trzeba będzie go nakręcić.

(1.2) – Służę ci – odparł wynalazca. (Jak wiadomo, w bajkach wszyscy się „tykają”, nawet smoków nie tytułuje się panami i jedynie do królów trzeba się odzywać w liczbie mnogiej.) (Stanisław Lem „Przyjaciel Automateusza”)

(2.2) Spróbuj tylko tknąć moją córkę, ty draniu! Kijem ci wszystkie kości porachuję! (dk.)

(2.3) Już miałam wsiąść do tego promu, ale tknęło mnie złe przeczucie i poczekałam na następny. I wiesz co? Tego samego dnia ten prom zatonął! (dk.)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨkat͡ɕ, AS: tykać

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. tykanie

(1.2) zaim. ty

(2.1) rzecz. dotyk; przym. dotykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cykać

(1.2) mówić na ty

(2.1-2) dotykać

Wiktionary

# tykanie

1. dotykać, powodując poruszanie się czegoś; tknąć, tknąć się, tykać się;
2. mówić komuś "na ty", zwracać się do kogoś po imieniu;
3. czynić komuś krzywdę;
4. wykorzystywać kogoś seksualnie;
5. zabierać się za coś, zaczynać coś robić;
6. napoczynać, naruszać coś, kosztować czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tykać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obudziło mnie tykanie tego wielkiego zegara w salonie.

(1.1) Niektórzy nie lubią tykania przez obcych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈkãɲɛ, AS: tykãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zetknąć, wytykać, wytknąć, stykać, tykać ndk., tknąć dk., tyknąć dk.

rzecz. niedotykalski mos., styk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., tknięcie n., przetykacz mrz., zestyk mrz.

przym. dotykowy, niedotykalski

zaim. ty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. zetknąć, wytykać, wytknąć, stykać, tykać ndk., tknąć dk., tyknąć dk.

rzecz. niedotykalski mos., styk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., tknięcie n., przetykacz mrz., zestyk mrz.

przym. dotykowy, niedotykalski

zaim. ty

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* francuski: (1.1) tic tac m.

* hiszpański: (1.1) tictac m.

* nowogrecki: (1.1) τικ τακ n., τίκι τακ n.

źródła.

== tykanie (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tykanie (mówienie na ty)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tykicz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. krótka rzeka w centralnej części Ukrainy, na Wyżynie Naddnieprzańskiej. powstaje z połączenia rzek Tykicza Górnego i Tykicza Gniłego; po zlaniu się z rzeką Wełyka Wyś tworzy Siniuchę;

Wiktionary

Tykicz (ukr. Тікич Tikycz), wcześniej Tykicz Gniły – rzeka w centralnej części Ukrainy, na Wyżynie Naddnieprzańskiej, będąca krótkim – około 4 km – ciekiem. Tykicz płynący z północy na południe powstaje z połączenia rzek Tykicza Górnego (prawy) i Tykicza Gniłego (lewy dopływ). Po zlaniu się z rzeką Wełyka Wyś tworzy Siniuchę.

Wikipedia

# tyknąć

rzadkie: np. o zegarze - wydać charakterystyczny odgłos, tyknięcie; cyknąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. tykać)

(1.1) dokonany od|tykać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: tyknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tykanie n.

Wiktionary

# tyknięcie

rzadkie: np. o zegarze - wydać charakterystyczny odgłos, tyknięcie; cyknąć

SJP.pl

# tykocin

miasto w województwie podlaskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Tykocin (łac. Tykocien, hebr. ‏Tiktin, Tyktin, Tuktin, Tikoczin, Tykoczyn‎) – miasto w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tykocin, położone w Kotlinie Biebrzańskiej nad Narwią, na zachód od Białegostoku. W Tykocinie przebywali wielokrotnie królowie oraz książęta polscy. Duża liczba zabytków, a przede wszystkim zachowany oryginalny układ przestrzenny miasta, z widoczną do dzisiaj granicą części żydowskiej, z oryginalną synagogą (muzeum) powoduje, że miasto jest odwiedzane przez turystów z kraju i zagranicy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨˈkɔt͡ɕĩn, AS: tykoćĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tykocinianin m., tykocinianka ż.

przym. tykociński

Wiktionary

# tykocinianin

mieszkaniec miasta: Tykocin

SJP.pl

# tykocinianka

mieszkanka Tykocina

SJP.pl

# tykociński

przymiotnik od: Tykocin

SJP.pl

# tykoczelny

barasinga tykoczelna - gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych; jeleń Elda

SJP.pl

# tykot

charakterystyczny, powtarzający się dźwięk wydawany przez zegary i niektóre mechanizmy; tykanie

SJP.pl

# tykotek

tykotek rudowłos - gatunek chrząszcza z rodziny kołatkowatych

SJP.pl

# tykowaty

patykowaty; potocznie:
1. chudy i wysoki;
2. długi jak tyka

SJP.pl

# tykwa

roślina warzywna z rodziny dyniowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina o dyniowatych owocach, uprawiana w tropikach

(1.2) bot. butelkowaty owoc używany do wytwarzania naczyń na obszarach tropikalnych

Wiktionary

Tykwa (Lagenaria Ser.) – rodzaj jednorocznych, pnących roślin tropikalnych z rodziny dyniowatych. Obejmuje 6 gatunków. Występują one w Afryce środkowej i południowej, włącznie z Madagaskarem. Jako rośliny introdukowane obecne są na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tykwowy

Wiktionary

# tykwowy

→ tykwa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tykwą, dotyczący tykwy

Wiktionary

#### Patrz:

tykwa

#### Powiązane:

rzecz. tykwa ż.

Wiktionary

# tyl

nazwisko

SJP.pl

# tyla

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tyle

Wiktionary

Tyla Laura Seethal (ur. 30 stycznia 2002 w Edenvale) – południowoafrykańska piosenkarka, tancerka i autorka tekstów piosenek pochodzenia maurytyjskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tyle.

źródła.

== tyla (język litewski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cisza

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tyle.

źródła.

== tyla (język litewski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cisza

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tylakoid

struktura występująca w chloroplastach, łącząca stromy złożone z gran

SJP.pl

Tylakoid – pęcherzykowata struktura, podstawowy element budowy wewnętrznej chloroplastu komórki roślinnej lub podobna struktura wchodząca w skład autotroficznej komórki prokariotycznej. U większości roślin w chloroplastach tylakoidy tworzą tzw. system lamellarny, w którego skład wchodzą grana, czyli zwarte stosy spłaszczonych tylakoidów (lamelle gran) oraz intergrana, czyli tylakoidy stromy (lamelle stromy) będące pojedynczymi pęcherzykami tylakoidów łączących grana.

Wikipedia

# tylcowy

→ tylec

SJP.pl

#### Patrz:

tylec

# tylczak

skórna postać nosacizny charakteryzująca się podskórnymi guzami lub wrzodami; nosacizna skóry

SJP.pl

Tylczak łukowy – małe narzędzie krzemienne o ostrej krawędzi ustawionej przeciwlegle do krawędzi stępionej retuszem, zwanej tylcem. Co najmniej jeden koniec tylczaka łukowego jest zaostrzony. Narzędzia takie występowały w Europie Zachodniej w górnym paleolicie. Są typowe między innymi dla kultury azylskiej.

Wikipedia

# tylda

tilda (rzadko);
1. wężyk w kształcie poziomego S oznaczający miękkość lub nosowość spółgłoski;
2. znak w postaci wężyka oznaczający, że wyraz jest napisany w formie skrótowej lub że jakaś jego część jest celowo opuszczona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

(1.2) typogr. znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą

Wiktionary

Tylda (łac. titulus, hiszp. tilde) – znak pisarski w formie wężyka ( ~ ), zwany również falą lub wężykiem. W średniowieczu pierwotnie zapisywano znak w formie wężyka nad literą poprzedzającą skrócony fragment wyrazu w celu zaznaczania abrewiacji. Później znak ten zyskał status znaku diakrytycznego umieszczanego nad spółgłoskami lub samogłoskami, by w końcu przekształcić się w samodzielny znak pisarski w formie wężyka ( ~ ).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨlda, AS: tylda

Wiktionary

# tyle

1. zaimek liczebny;
2. liczebnik nieokreślony

SJP.pl

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyniósł tyle książek, ile zmieścił w torbie.

(1.1) Nie możemy dziś tego załatwić. Niestety nie mam tyle czasu.

(1.1) Zjadłeś aż tyle cukierków?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨlɛ, AS: tyle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tak dużo, tak wiele

Wiktionary

# tylec

tylna część jakiegoś narzędzia (rzadziej innego przedmiotu); również: tępa strona noża

SJP.pl

Tylec – tylna ściana komory zamkowej. Do tylca mogą być mocowane od wewnątrz zderzaki amortyzujące uderzenie zespołu ruchomego i części mechanizmu spustowego, a od zewnątrz kolba lub uchwyty służące do naprowadzania broni na cel.

Wikipedia

# tylek

narzędzie cukiernicze do nadziewania wypieków kremem, dżemem itp.; końcówka do nadziewania

SJP.pl

# tylekrotny

przestarzale: tylokrotny

SJP.pl

# tylenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. handlowa nazwa paracetamolu

Wiktionary

Paracetamol, acetaminofen (łac. paracetamolum) – organiczny związek chemiczny, hydroksylowa pochodna acetanilidu, stosowany jako lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. W handlu znajduje się od 1955. W Polsce stał się popularny w latach 90. XX wieku, wypierając z rynku aminofenazon, powszechnie wówczas używany lek przeciwgorączkowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zgodnie z instrukcją naszych lekarzy, podawałem Julii levodromoran, potem percodan z tylenolem, co trzy godziny dniem i nocą.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) paracetamol, acetaminofen, apap

Wiktionary

# tyler

- Tyler – mały rower składany produkowany w Polsce

Miejscowości w USA:

- Tyler – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lincoln
- Tyler – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Smith

Gminy w USA:

- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Prairie
- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Hickory

Wikipedia

# tyleż

'tyle' wzmocnione partykułą

SJP.pl

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) wzmocnione „tyle”

Wiktionary

# tyleżkrotny

wzmocnione "tylekrotny"

SJP.pl

# tyli

gwarowo: tak wielki albo tak mały; taki

SJP.pl

# tylicki

→ Tylicz (wieś w Polsce)

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bartłomiej Tylicki (zm. 1609) – polski szlachcic
- Jacek Tylicki (ur. 1951) – polski artysta multimedialny
- Justyna Budzińska-Tylicka (1867-1936) – polska działaczka feministyczna, socjalistyczna i społeczna, polityczka, lekarka
- Piotr Tylicki (1543–1616) – biskup katolicki i urzędnik królewski
- Sebastian Tylicki (ur. 1989) – polski siatkarz
- Stanisław Tylicki (1895–1918) – polski wojskowy
- Zygmunt Tylicki (1934-2018) – polski polityk

Wikipedia

# tylicz

wieś w Polsce

SJP.pl

Wikipedia

# tyliński

nazwisko

SJP.pl

# tylka

narzędzie cukiernicze do nadziewania wypieków kremem, dżemem itp.; końcówka do nadziewania

SJP.pl

Tylka – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Krościenko nad Dunajcem.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# tylko

1. spójnik łączący zdania współrzędne
2. partykuła wyróżniająca jakiś wyraz, wyrazy w zdaniu

SJP.pl

partykuła

(1.1) oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

spójnik

(2.1) łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element

Wiktionary

Tylko – debiutancki album solowy Pablopavo, wydany 25 października 2014 przez Karrot Kommando. Wcześniejsze płyty długogrające z jego udziałem powstawały przede wszystkim pod szyldem Pablopavo i Ludziki. Album zadebiutował na 46. pozycji zestawienia OLiS.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z wizyty u lekarza cieszą się tylko uczniowie i pracownicy na etacie.

(2.1) Nie płaczę, tylko oczy mi się pocą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨlkɔ, AS: tylko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jedynie, wyłącznie, ino, przest. jeno, reg-pl|Śląsk|yno., gw-pl|Śląsk Cieszyński|yny., reg-pl|Poznań|aby., reg-pl|Kraków|aby.

(2.1) ale, lecz

Wiktionary

# tylkowo

Wikipedia

# tylkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Krzysztof Tylkowski – polski bobsleista
- Leszek Tylkowski – polski trener i sędzia szermierczy

Wikipedia

# tylman

nazwisko

SJP.pl

# tylnica

zakończenie rufy statku, stewa rufowa

SJP.pl

Stewa – część szkieletu statku lub łodzi. Przedłużenie stępki w kierunku dziobu (stewa dziobowa, dziobnica) albo rufy (stewa rufowa, tylnica).

Stewa rufowa kończy rufową część kadłuba statku, łącząc poszycie burt. W przypadku statków wykonana jest zwykle jako staliwny odlew lub stalowa konstrukcja spawana, zawierająca wyjście okrętowego wału napędowego i zawieszenie steru.

Wikipedia

# tylnik

1. deska zabezpieczająca tył wozu; zatylnik;
2. gwóźdź przechodzący przez tylną oś i koniec rozwory wozu

SJP.pl

Tylnik – potok górski w południowej Polsce w woj. dolnośląskim w Sudetach Wschodnich, w Górach Bialskich.

Ciek V rzędu o długości ok. 1,75 km, prawy dopływ Kobylicy należący do dorzecza Odry, zlewiska Morza Bałtyckiego.

Wikipedia

# tylnokołowiec

Napęd kołowy statku (napęd łopatkowy) polega na zastosowaniu w charakterze pędnika obracających się kół łopatkowych, częściowo zanurzonych w wodzie.

Wikipedia

# tylnonapędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o pojeździe: wyposażony w napęd na tylną oś

Wiktionary

# tylność

→ tylny

SJP.pl

#### Patrz:

tylny

# tylny

umieszczony z tyłu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się z tyłu czegoś

(1.2) jęz. o głosce: taka, której artykulacja odbywa się w głębi jamy ustnej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨlnɨ, AS: tylny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tył m., tyłek m.

czas. tyłować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadni

Wiktionary

# tylodniowy

trwający tyle dni, ile poprzednio określono; tyludniowy

SJP.pl

# tylogodzinny

trwający tyle godzin; tylugodzinny

SJP.pl

# tylokrotny

występujący, powtarzający tyle razy, tak wiele razy

SJP.pl

# tyloletni

trwający tyle lat, ile poprzednio określono; tyluletni

SJP.pl

# tylomiesięczny

trwający tyle miesięcy, ile poprzednio określono; tylumiesięczny

SJP.pl

# tylor

[czytaj: tajler] nazwisko

SJP.pl

# tylotygodniowy

trwający tyle tygodni, ile poprzednio określono; tylutygodniowy

SJP.pl

# tyloza

wytwór komórek roślinnych sąsiadujących z ksylemem zasiedlonym przez patogeny naczyniowe

SJP.pl

# tyludniowy

trwający tyle dni, ile poprzednio określono; tyledniowy

SJP.pl

# tylugodzinny

trwający tyle godzin; tylogodzinny

SJP.pl

# tyluletni

trwający tyle lat, ile poprzednio określono; tyloletni

SJP.pl

# tylumiesięczny

trwający tyle miesięcy, ile poprzednio określono; tylomiesięczny

SJP.pl

# tylutygodniowy

trwający tyle tygodni, ile poprzednio określono; tylotygodniowy

SJP.pl

# tylwica

Tylwica – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo.

Wieś jest siedzibą sołectwa Tylwica w skład którego wchodzą: Tylwica, Tylwica-Kolonia i Tylwica-Majątek.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Przemienienia Pańskiego w Topolanach. Natomiast wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Zabłudowie.

Wikipedia

# tylża

dawna nazwa miasta Sowieck w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto położone w obwodzie królewieckim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);

(1.2) geogr. rzeka w obwodzie królewieckim, dopływ Niemna

Wiktionary

Sowieck, Tylża (ros. Советск, Sowietsk; niem. Tilsit; lit. Tilžė; ros. hist. Тылжа, Tilża; staropr. Tilzi) – miasto w Rosji, w obwodzie królewieckim, w miejskim okręgu Sowieck, położone u ujścia rzeki Tylży do Niemna, przy granicy z Litwą. W 2020 roku liczyło ok. 39 tys. mieszkańców.

Nazwa miejscowości pochodzi z języka pruskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tylżycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sowieck

Wiktionary

# tylżanin

mieszkaniec Tylży

SJP.pl

# tylżanka

mieszkanka Tylży

SJP.pl

# tylżycki

przymiotnik od: Tylża

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tylżą, dotyczący Tylży

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tylża ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sowiecki

Wiktionary

# tym

partykuła wzmacniająca (np. tym bardziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Wiktionary

- Tym – rzeka w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej
- Tym – rzeka w Rosji, na Sachalinie

Wikipedia

# tymal

rodzaj ptaków z rodziny pekińczyków

SJP.pl

# tymalia

rodzaj ptaków z rodziny tymaliowatych

SJP.pl