# żbiczek

zdrobnienie od: żbik

SJP.pl

# zbiczeński

przymiotnik od: Zbiczno

SJP.pl

# zbiczno

1. wieś w Polsce;
2. jezioro w Polsce

SJP.pl

Zbiczno – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Zbiczno.

Wikipedia

# zbiczować

zbić, wychłostać biczem, rózgą itp.; ubiczować

SJP.pl

# żbiczy

typowy dla żbika; taki, jak u żbika

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla żbika, dotyczący, odnoszący się do żbika

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒbʲit͡ʃɨ, AS: žbʹičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żbik m.

Wiktionary

# zbiec

1. biegiem przemieścić się w dół
2. uciec skądś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zbiegać)

(1.1) dokonany od|zbiegać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieganie n., bieg mrz., zbieg mos./mrz.

przym. zbieżny, biegowy

Wiktionary

# zbiedniały

stać się biednym, biedniejszym; zubożeć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zbiedniał

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nawet bretoński hobereau — zbiedniały, napuszony, komiczny — bliższy jest markiza niż szlachciury.

(1.1) Z wyglądu przypominał księdza czy kogoś takiego. Trochę wychudzony i zbiedniały, w zdeptanych[,] żółtych sandałach z obciętymi piętami i futrze z kocich skórek, podał mi zapalonego papierosa.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biedny, ubogi

Wiktionary

# zbiednieć

stać się biednym, biedniejszym; zubożeć

SJP.pl

# zbieg

uciekinier; dezerter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto uciekł, zbiegł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych)

(2.2) nagromadzenie się elementów, np. zdarzeń

(2.3) przest. coś, czego jest nadto, za dużo, reszta

(2.4) przest. flis. brzeg piaszczystej naspy przykrytej wodą

Wiktionary

"Zbieg" – ósma płyta w dorobku pieśniarza, kompozytora i autora tekstów Marcina Stycznia, druga w pełni autorska. Składa się na nią 15 piosenek, które są przystankami w najważniejszej podróży z umysłu do serca. Autorem muzyki i słów zaprezentowanych na płycie jest Marcin Styczeń. Wydanie tego albumu wsparła zbiórka środków finansowych w serwisie crowdfundingowym polakpotrafi.pl.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trwa obława na zbiegów, którzy przyczynili się do śmierci dwunastu osób.

(1.1) Tułaczem i zbiegiem będziesz na ziemi!

(2.1) Toruń leży w pobliżu zbiegu dwóch rzek: Drwęcy i Wisły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɛk, AS: zbʹi ̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiegostwo n., zbiegły mos., zbiegowisko n., zbieżność ż., zbiegnięcie n., ubieganie n.

czas. zbiegać ndk., zbiec dk., zbiegnąć dk.

przym. zbieżny, zbiegły

przysł. zbieżnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbiegły, uciekinier, dezerter, przest. zbieglec, przest. zbieglca, przest. zbiegca, przest. zbiegun

(2.1) styk, przest. spływ

(2.2) nagromadzenie

(2.3) nadmiar

Wiktionary

# zbiegać

1. biegnąc, znajdować się niżej;
2. książkowo, o czasie i zjawiskach: przemijać, upływać;
3. zbiegać się:
a) biegnąc, gromadzić się;
b) stykać się;
c) przypadać w tym samym czasie;
d) potocznie, o tkaninach: kurczyć się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zbiec, zbiegnąć)

(1.1) biegnąc, przemieszczać się w dół

(1.2) biegnąc, oddalać się

(1.3) podn. ulegać przemijaniu

czasownik przechodni dokonany

(2.1) szukając czegoś, odwiedzać wiele miejsc w krótkim czasie

czasownik zwrotny niedokonany zbiegać się (dk. zbiec się, zbiegnąć się)

(3.1) biegnąc, zbierać się w danym miejscu

(3.2) łączyć się w jednym miejscu

(3.3) odbywać się w jednym czasie

(3.4) ulegać skurczeniu jako tkanina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bieg mrz., ubieganie n., zbieg mos./mrz.

przym. biegowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) uciekać, umykać

(1.3) mijać, przemijać, ubywać, uciekać, umykać, upływać

(2.1) obchodzić, obiegać, objeżdżać

(3.1) gromadzić się

(3.2) łączyć się

(3.4) kurczyć się

Wiktionary

# zbiegowisko

duża liczba ludzi lub innych istot, bezładnie zebranych; tłum, gromada, zbiorowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spontanicznie zgromadzona grupa ludzi, np. gapiów

(1.2) praw. przypadkowa zbiorowość ludzi naruszająca porządek publiczny w jakimś miejscu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbʲjɛɡɔˈvʲiskɔ, AS: zbʹi ̯egovʹisko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bieganina ż., zbiegły mos., zbieg m., zbieganie n., zbieżność ż., bieg m., bieganie n.

czas. zbiegać ndk., biegać ndk.

przym. zbieżny, biegowy, zbiegły

Wiktionary

# zbiegły

człowiek, który uciekł skądś; zbieg; uciekinier

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który opuścił miejsce, w którym nie chciał przebywać

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba, która opuściła miejsce, w którym nie chciała przebywać

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lm. rodz. nmos. czasu przesz. trybu oznajm. od zbiec

(3.2) 3. os. lm. rodz. nmos. czasu przesz. trybu oznajm. od zbiegnąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mieliśmy w kompanii Kozaka, radzieckiego jeńca, zbiegłego z niemieckiej niewoli.

(2.1) Za ukrywanie i pomaganie zbiegłemu grozi kara pozbawienia wolności do lat 5.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbieg m., zbieganie n., zbiegnięcie n., zbiegostwo n., zbiegowisko n.

czas. zbiec dk., zbiegać ndk., zbiegnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) uciekinier, zbieg

Wiktionary

# zbielały

taki, które zbielał

SJP.pl

# zbierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zebrać)

(1.1) podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy

(1.2) gromadzić

(1.3) kolekcjonować, tworzyć zbiór czegoś

(1.4) powodować, że grupa osób znajdzie się w jakimś miejscu

(1.5) gw-pl|Bukowina. ubierać

(1.6) gw-pl|Bukowina. przystrajać choinkę

czasownik zwrotny zbierać się

(2.1) gromadzić się

(2.2) przygotowywać się do wyjścia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pokojówka długo zbierała potłuczone szkło z podłogi.

(1.2) Historyk jeździł po bibliotekach całej Polsce i zbierał materiały do swojej pracy.

(1.3) Krzyś od wielu lat zbiera znaczki pocztowe.

(1.4) Major rozkazał sierżantowi zebrać podwładnych na apel.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲjɛrat͡ɕ, AS: zbʹi ̯erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbieranina ż., zbiorek mrz., zbieranie n., zebranie n., zbieracz m., zbiorowość ż., zbiór m., zbiórka ż., zebrani mos., zbieractwo n., zbiorowisko n., branie n., rozbiórka ż., zbieraczka ż., zbiory nmos.

czas. pozbierać, zebrać, zbierać się ndk., brać ndk.

przym. zbiorczy, zbieracki, zbiorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podnosić

(1.2) gromadzić

(1.3) kolekcjonować

(1.4) zwoływać, przywoływać

Wiktionary

# zbieracki

dotyczący zbieraczy, zbieractwa

SJP.pl

# zbieractwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prymitywna forma gospodarki polegająca na zbieraniu dziko rosnących produktów roślinnych

(1.2) rodzaj hobby polegającego na zbieraniu jakichś kolekcji, np. etykiet, monet itp.

Wiktionary

Zbieractwo – zbieranie płodów dziko rosnących roślin, między innymi runa leśnego, stanowiące podstawę utrzymania społeczeństw pierwotnych, jedna z najstarszych form gospodarki, występowało zwykle w połączeniu z łowiectwem, tworząc wraz z nim podstawę pierwotnego podziału pracy. Jako forma utrzymania niektórych społeczeństw zachowało się do czasów współczesnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zbieranie n., zebranie n., zbieracz m., zbieraczka ż., zbiór m., zbiorek m., zbiorczość ż., zbiorowość ż., zbiorówka ż., zbieranina ż., pozbieranie n., wyzbieranie n., zbiórka ż., zbióreczka ż., branie n.

czas. zbierać ndk., zebrać dk., pozbierać dk., wyzbierać dk.

przym. zbieracki, zbieraczy, zbiorowy, zbiorczy

przysł. zbiorowo, zbiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kolekcjonerstwo

Wiktionary

# zbieracz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który coś zbiera, kolekcjonuje

(1.2) człowiek, który pracuje zbierając owoce, warzywa i inne płody

Wiktionary

Zbieracz (pożarnictwo) – element armatury wodnej, służący do łączenia dwóch linii zasilających mniejszego przekroju (np. W75) z nasadą ssawną o większym przekroju (np. W110) pompy pożarniczej.

Celem zbieracza jest uzyskanie odpowiedniej podaży wody gaśniczej na potrzeby pompy pożarniczej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbliżający się jarmark będzie świętem zbieraczy różności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲjɛrat͡ʃ, AS: zbʹi ̯erač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m., zbiórka ż., zbieractwo n., zbieranie n., zebranie n.

:: fż. zbieraczka ż.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

przym. zbieracki, zbiorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kolekcjoner

Wiktionary

# zbieraczka

→ zbieracz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która coś zbiera, kolekcjonuje

(1.2) ogrod. kobieta, która pracuje zbierając owoce, warzywa i inne płody

(1.3) pszcz. skrócenie od|pszczoła zbieraczka.

(1.4) prosty przyrząd do zbierania jagód

Wiktionary

#### Patrz:

zbieracz

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɛˈrat͡ʃka, AS: zbʹi ̯eračka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbieractwo n., zbiórka ż., zbieranie n.

:: fm. zbieracz mos.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

przym. zbiorowy, zbieracki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kolekcjonerka

Wiktionary

# zbieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbierać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadaniem wywiadu przemysłowego jest zbieranie informacji o konkurencji.

(1.1) Jego pasją jest zbieranie znaczków pocztowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɛˈrãɲɛ, AS: zbʹi ̯erãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbierać

rzecz. zebrani mos., zbieraczka ż., branie n., zbiorowisko n., zbieractwo n., zbiórka ż., zebranie n., zbieracz, zbiór

przym. zbierany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gromadzenie, kolekcjonowanie

Wiktionary

# zbieranina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Posprzątaj natychmiast tę zbieraninę śmieci w gabinecie!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiorowisko n., zbiór mrz., zbieractwo n.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) groch z kapustą, mydło i powidło

Wiktionary

# zbierka

zbierka pospolita - gatunek błonkówki z rodziny pszczolinkowatych

SJP.pl

# zbierkowo

Zbierkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska. Należy do sołectwa Polska Wieś.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# zbiersk

wieś w Polsce

SJP.pl

Zbiersk – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Stawiszyn.

Do 1954 roku siedziba gminy Zbiersk, a do 1972 roku gromady Zbiersk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# zbierski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Zbierski (ur. 1926) – polski archeolog
- Dominik Zbierski (1890-1940) – pedagog, senator IV kadencji w II RP

Wikipedia

# zbierzchowski

nazwisko

SJP.pl

# zbiesić

rozgniewać się, rozzłościć się

SJP.pl

# zbieszony

rozgniewać się, rozzłościć się

SJP.pl

# zbieżność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) schodzenie się w jednym punkcie

(1.2) posiadanie czegoś wspólnego

Wiktionary

Zbieżność – proces zmierzania do określonej wartości w czasie; lub zmierzania do określonego punktu, lub wspólnego punktu widzenia, opinii lub sytuacji.

- Przykładem zbieżności z życia codziennego jest ustalanie ceny na rynku. Na przykład sprzedający i kupujący mogą ustalać kolejno:

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zbieżny

przysł. zbieżnie

rzecz. zbiegowisko n., zbieg mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) podobieństwo, zgodność

Wiktionary

# zbieżny

1. zbiegający się w jednym miejscu;
2. przypominający coś innego, np. zbieżne poglądy; podobny, zbliżony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zbiegający się w jednym punkcie

(1.2) spotykający się w tym samym czasie

(1.3) mający coś wspólnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbieżność ż., zbiegowisko n., zbieg mos./mrz.

czas. zbiec dk., zbiegać ndk.

przysł. zbieżnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) jednoczesny, równoczesny

(1.3) identyczny, podobny, taki sam, wspólny, zgodny

Wiktionary

# zbieżystość

Zbieżystość – wada drewna z grupy wad kształtu. Polega na zmniejszaniu się średnicy pnia drewna w kierunku od odziomka ku wierzchołkowi.

Wartość zbieżystości otrzymuje się, dzieląc różnicę między średnicami przez odległość między nimi (jednostka to centymetry na metr):Z={\frac {D-d}{L}}

Wikipedia

# zbieżysty

1. środowiskowo o pniu drzewa: zwężający się ku górze;
2. dawniej: zbiegający w dół; pochyły, spadzisty

SJP.pl

# zbigniew

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Zbigniew – męskie imię pochodzenia słowiańskiego. Złożone jest z dwóch członów: Zby- („zbyć, zbyć się, pozbyć się”) i -gniew („gniew”). Mogło oznaczać „tego, który się zbył (pozbył) gniewu”. Właściwie powinno ono brzmieć Zbygniew, a Zbigniew to wynik zniekształcenia, które nastąpiło przy odczycie imion słowiańskich przez pierwszych badaczy. W Polsce imię to po raz pierwszy odnotowano jako Zbygniew. Do końca XV wieku imię Zbygniew zanotowano u około 1000 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbigniew jest moim bratem.

(1.1) Zbigniewa lepiej nie pytaj, czy słówka w programie do nauki języków obcych można na specjalne zamówienie poukładać tematycznie.

(1.1) Kobieta podała rękę Zbigniewowi wysiadając z zabytkowego samochodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲiɟɲɛf, AS: zbʹiǵńef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniewowa ż., Zbigniewówna ż., Zbigniewostwo lm m., Zbyszkowa ż., Zbyszkówna ż., Zbyniowa ż., Zbyniówna ż., Zbynkowa ż., Zbynkówna ż., Zbyszka ż., Zbysia ż., Zbycha ż., Zbynia ż., Zbigniewicz m. / ż., Zbyszewski m., Zbysz m. / ż.

:: zdrobn. Zbyszek m., Zbynek m., Zbyszko m., Zbyś m., Zbynio m.

:: zgrub. Zbych m.

:: fż. Zbigniewa ż.

przym. Zbigniewowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Zbyszek, Zbynek, Zbyszko, Zbyś, Zbynio; zgrub. Zbych

Wiktionary

# zbigniewa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Zbigniew

Wiktionary

Zbygniewa – staropolskie imię żeńskie, odpowiednik imienia Zbygniew. Złożone jest z dwóch członów: Zby- ("zbyć, zbyć się, pozbyć się") i -gniewa ("gniew"). Oznacza prawdopodobnie "tę, która się zbyła (pozbyła) gniewu". Istnieje też tłumaczenie alternatywne: „miej zbytek (nadmiar) gniewu” (gniew – jako zapał wojenny – był uważany za cnotę).

Zbigniewa imieniny obchodzi 17 marca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poproście Zbigniewę, by podała jakiś przykład.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniewowa ż., Zbigniewówna ż., Zbigniewostwo lm m.

:: zdrobn. Zbyszka ż., Zbysia ż., Zbynia ż.

:: zgrub. Zbycha ż.

:: fm. Zbigniew m.

przym. Zbigniewowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Zbyszka, Zbysia, Zbynia; zgrub. Zbycha

Wiktionary

# zbigniewice

Zbigniewice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Koprzywnica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Części Zbigniewic noszą nazwy: Na Gościńcu, Nowa Wieś, Pustka, Stara Wieś, Uleśna, Wesołówka, Zielonka Zbigniewska.

Wikipedia

# zbigniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zbigniewostwo

Zbigniew z małżonką; Zbigniewowie

SJP.pl

# zbigniewowie

Zbigniew z małżonką; Zbigniewostwo

SJP.pl

# zbigniewowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zbigniewa lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Zbigniewa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbigniewowa dziedzina zaczyna się zaraz za miedzą Antka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniew m., Zbigniewa ż.

Wiktionary

# zbigować

wycisnąć rowki w wytworach papierniczych, w miejscach zginania kartek

SJP.pl

# zbijać

1. łączyć w całość wbijając gwoździe lub nity;
2. zabierać przeciwnikowi w grze pionki lub figury za pomocą przewidzianych regułami gry posunięć;
3. wykazywać niesłuszność argumentów, obalać je

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zbić)

(1.1) rozkruszać coś zwykle z pomocą młotka

(1.2) stłaczać, ściskać coś, aby zajmowało mniej miejsca

(1.3) eliminować pionki przeciwnika

(1.4) pot. dużo zarabiać

(1.5) tłuc coś zrobione z kruchej, twardej substancji

(1.6) obalać argument, teorię, pogląd

(1.7) montować coś przy pomocy gwoździ

czasownik zwrotny niedokonany zbijać się (dk. zbić się)

(2.1) tłuc się

(2.2) skupiać się w ciasne skupisko lub masę

(2.3) slang. żartować sobie z kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲijät͡ɕ, AS: zbʹii ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbitka ż., zbijak m., zbijanie n., zbicie n.

czas. zbić dk.

przym. zbity

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) bić

Wiktionary

# zbijacz

pracownik zbijający (łączący) elementy drewniane, wytwarzający np. palety, stelaże, skrzynie

SJP.pl

# zbijak

rodzaj gry grupowej z użyciem piłki; zbijany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do zbijania szyb

(1.2) odmiana gry w dwa ognie bez pozycji matki

Wiktionary

Dwa ognie – wieloosobowa zabawa sportowa, przeznaczona głównie dla dzieci. Często jest mylnie określana jako „zbijak” (w zbijaku nie ma „matek”).

Do gry potrzebne jest boisko lub sporych rozmiarów (ok. 100 metrów kwadratowych) prostokąt podzielony na dwie równe części oraz piłka (może być do gry w siatkówkę).

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zbijać, zbić

Wiktionary

# zbijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbijać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲiˈjä̃ɲɛ, AS: zbʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbijać, zbić

przym. zbity

rzecz. zbicie n.

Wiktionary

# zbijany

1. łączyć w całość wbijając gwoździe lub nity;
2. zabierać przeciwnikowi w grze pionki lub figury za pomocą przewidzianych regułami gry posunięć;
3. wykazywać niesłuszność argumentów, obalać je

SJP.pl

# zbijowski

nazwisko

SJP.pl

# żbik

drapieżnik z rodziny kotów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;

Wiktionary

Żbik europejski, żbik, żbik szkocki (Felis silvestris) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae), po raz pierwszy opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku (pod nazwą Felis catus), na podstawie wyglądu kota domowego. Obecną nazwę nadał żbikowi w 1775 roku niemiecki przyrodnik Schreber, który w Niemczech obserwował zwierzę w naturze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szerokie usta mięsiste otworzył, białe zęby świeciły jak u żbika.

(1.1) Parobczak nie widząc i nie słysząc, aby się coś ruszało, ośmielił się wreszcie rękę do dziupli wpuścić i z okrzykiem radości dobył z niej żbika, którego oko głęboko było strzałą przeszyte.

(1.1) Raz tylko puścił się ku nim jeden, widocznie śmielszej natury, z kosą w ręku; ale pan Michał skoczył jak żbik ku niemu on ukąsił go na śmierć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒbʲik, AS: žbʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żbiczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. zdeb

Wiktionary

# żbikowaty

o cechach żbika

SJP.pl

# żbikowice

Żbikowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łososina Dolna.

Wieś duchowna, własność klasztoru klarysek w Starym Sączu, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# żbikowicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żbikowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żbikowice nmos., żbikowiczanin m., żbikowiczanka ż.

Wiktionary

# żbikowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żbikowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żbikowice nmos.

:: fż. żbikowiczanka ż.

przym. żbikowicki

Wiktionary

# żbikowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żbikowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żbikowice nmos.

:: fm. żbikowiczanin m.

przym. żbikowicki

Wiktionary

# żbikowski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Żbikowski (ur. 1953) – polski historyk
- Władysław Żbikowski (ur. 1955) – polski polityk

Wikipedia

# zbilansowany

przymiotnik

(1.1) cechujący się odpowiednią proporcją wszystkich elementów składowych

forma czasownika.

(2.1) ims. zbilansować

Wiktionary

# zbindować

1. sczepić luźne kartki papieru wzdłuż jednego brzegu za pomocą bindownicy;
2. w grach komputerowych: nadać skróty klawiszowe poszczególnym elementom

SJP.pl

# zbiór

zero lub więcej niepowtarzających się elementów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość

(1.2) roln. ogrod. czynność zbierania plonów

(1.3) roln. ogrod. zwykle w lm. plon

(1.4) zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś

(1.5) mat. inform. kolekcja niepowtarzających się elementów;

(1.6) inform. plik

Wiktionary

Zbiór (dawniej także mnogość) – pojęcie pierwotne aksjomatycznej teorii mnogości (zwanej też teorią zbiorów) leżące u podstaw całej matematyki; idealizacja intuicyjnie rozumianego zbioru (zestawu, kolekcji) utworzonego z elementów (komponentów, składowych), która jest efektem abstrahowania od wewnętrznej struktury modelowanego obiektu i wzajemnych zależności między jego elementami (np. hierarchii, czy kolejności).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W barze zebrał się zbiór podejrzanych typków.

(1.2) W sierpniu zakończono zbiory porzeczek.

(1.3) W tym roku rolnicy cieszyli się z obfitych zbiorów.

(1.4) Biblioteka ma bogaty zbiór książek z XVII w.

(1.5) Proszę wyznaczyć część wspólną tych dwóch zbiorów.

(1.6) Ktoś mi skasował wszystkie zbiory na dysku!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjur, AS: zbʹi ̯ur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiórka ż., zdrobn. zbiorek m., zbiorowisko n., zbiorowość ż., zbieracz m., zbieranie n., podzbiór m.

przym. zbiorowy

przysł. zbiorowo

czas. zbierać/zebrać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grupa, zestaw

(1.2) zbieranie, żniwa

(1.3) plon

(1.4) kolekcja, antologia

(1.5) mnogość, rodzina

(1.6) plik, dane

Wiktionary

# zbiorczo

przysłówek

(1.1) w sposób zbiorczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiorczość ż., zbieractwo n., zbiór m., zbiórka ż.

przym. zbiorczy, zbiorowy

Wiktionary

# zbiorczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zbiorcze

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zbiorczy

przysł. zbiorczo

rzecz. zbieractwo n., zbiórka ż.

Wiktionary

# zbiorczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, w którym coś się zbiera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiórka ż., zbiorczość ż., zbieractwo n., zbiornik mrz., zbiorowość ż., zbiór mrz.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

przysł. zbiorczo

przym. zbiorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łączny

Wiktionary

# zbióreczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: zbiórka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiórka ż., zbieractwo n.

Wiktionary

# zbiorek

zdrobnienie od: zbiór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: zbiór

(1.2) mały zbiór

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W lipcu ukazał się jego drugi zbiorek zatytułowany „Polskość”.

(1.1) Malik wydał zbiorek historycznych wierszy po grenlandzku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór mrz., zbieractwo n.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

Wiktionary

# zbiórka

1. zbieranie pieniędzy lub przedmiotów na jakiś cel;
2. zorganizowane spotkanie pewnej grupy ludzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu

(1.2) wojsk. harc. zebranie żołnierzy lub harcerzy w szyku we wskazanym miejscu

(1.3) harc. spotkanie harcerskie w celu odbycia zajęć

(1.4) spotkanie się jakiejś grupy osób przed rozpoczęciem wspólnego działania

Wiktionary

Zbiórka – w koszykówce złapanie piłki przez zawodnika drużyny broniącej lub atakującej po nieudanym rzucie do kosza.

Zbiórka jest zaliczana zawsze, gdy bezpośrednio po próbie rzutu zawodnik wchodzi w posiadanie piłki. Zbiórka może zostać zapisana zawodnikowi, który zbija piłkę do partnera, jeżeli robi to w sposób świadomy.

- Zbiórka piłki w ataku zaliczana jest w momencie, gdy dokonuje jej gracz zespołu atakującego.
- Zbiórka piłki w obronie zaliczana jest w momencie wejścia w posiadanie piłki po rzucie gracza obrony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲjurka, AS: zbʹi ̯urka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m., podzbiór m., zbieranie n., zebranie n., zbiornik m., zbiorowość ż., zbiorczość ż., zbiorówka ż., zbieracz m., zbieraczka ż., zbieractwo n., zbiorowisko n., rozbiórka ż., zbióreczka ż.

czas. zbierać ndk., zebrać dk., brać ndk.

przym. zbiórkowy, zbiorczy, zbiorowy, zbieraczy

przysł. zbiorczo, zbiorowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) składka, ściepa, kwesta

(1.2) apel

(1.3) zajęcia

(1.4) spotkanie

Wiktionary

# zbiorkom

zdrobnienie od: zbiór

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) pot. komunikacja zbiorowa;

Wiktionary

# zbiórkomat

automat do wpłacania datków na cele charytatywne przy użyciu płatności elektronicznych; datkomat, dobromat

SJP.pl

# zbiórkowy

przymiotnik od: zbiórka

SJP.pl

# zbiornica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie przeznaczone do składowania towarów, zapasów itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɔrʲˈɲit͡sa, AS: zbʹi ̯orʹńica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) magazyn, skład, składowisko

Wiktionary

# zbiorniczek

zdrobnienie od: zbiornik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zbiornik

(1.2) mały zbiornik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiornik mrz.

przym. zbiornikowy

Wiktionary

# zbiornik

1. zagłębienie terenu wypełnione wodą;
2. naczynie do przechowywania lub zbierania różnych materiałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów

(1.2) zagłębienie terenu wypełnione wodą;

(1.3) środ. pot. zdjęcie grupowe

Wiktionary

- zbiornik antropogeniczny
- rezerwuar
- zbiornik artezyjski
- zbiornik astatyczny
- zbiornik balastowy
- zbiornik hodowlany
- zbiornik kwarantannowy
- zbiornik magmowy
- zbiornik powyrobiskowy
- zbiornik wodny
  - zbiornik retencyjny
- zbiornik zewnętrzny promu kosmicznego
- zbiornik paliwa
- zbiornik przeciwpożarowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbiornik paliwa jest prawie pusty. Musimy zatankować.

(1.2) Zbudowaliśmy ten zbiornik retencyjny, żeby przeciwdziałać zalewaniu pobliskich pól uprawnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbʲjɔrʲɲik, AS: zbʹi ̯orʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiornikowiec m., zbiórka ż.

:: zdrobn. zbiorniczek m.

przym. zbiornikowy, zbiorczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojemnik, rezerwuar, bak, butla, beczka

(1.2) zalew, staw, jezioro

Wiktionary

# zbiornikowcowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zbiornikowcem, dotyczący zbiornikowca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiornikowiec m.

Wiktionary

# zbiornikowiec

statek wyposażony w zbiorniki, używany do przewozu ładunków płynnych; tankowiec, cysternowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

Wiktionary

Zbiornikowiec (również tankowiec) – statek wodny, przeznaczony do transportowania produktów ciekłych luzem.

Zbiornikowce należą do największych statków handlowych. W przeciwieństwie do innych frachtowców nie posiadają ładowni, a zbiorniki ładunkowe – załadunek/wyładunek odbywa się za pośrednictwem systemu rurociągów i pomp. Mostek zbiornikowca najczęściej znajduje się w części rufowej jednostki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zbiornik mrz.

przym. zbiornikowcowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. tankowiec

Wiktionary

# zbiornikowy

przymiotnik od: zbiornik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zbiornika, o właściwościach zbiornika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m., zbiornik m., zbiorniczek m.

przym. zbiórczy

Wiktionary

# zbiorowisko

1. duża liczba ludzi lub innych istot, bezładnie zebranych; tłum, gromada, zbiegowisko;
2. naturalne skupienie roślin w przyrodzie, tworzące pewną całość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) duża liczba ludzi, zwierząt lub rzeczy zebranych w jednym miejscu

(1.2) naturalne skupisko roślin stanowiące całość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m., zbiórka ż., zbieranie n., zebranie n., zbieranina ż., zbiorowość ż.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

przym. zbiorowy

Wiktionary

# zbiorowiskowy

→ zbiorowisko

SJP.pl

#### Patrz:

zbiorowisko

# zbiorowo

przysłówek

(1.1) w sposób zbiorowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór mrz., zbiorowość ż., zbieractwo n., zbiórka ż.

przym. zbiorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grupowo

Wiktionary

# zbiorowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę;

Wiktionary

Zbiorowość społeczna (zbiorowość ludzka) w socjologii – zbiór osób, zajmujących w danym czasie, trwale lub nie, daną przestrzeń, między którymi dochodzi do interakcji i pojawiać mogą się stosunki społeczne.

W przypadku gdy w danej zbiorowości społecznej wytwarza się struktura społeczna, a jej członkowie zaczynają wspólnie realizować jakieś istotne dla wszystkich cele, wówczas zbiorowość taka może stawać się grupą społeczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedynie władze oficjalnie ustanowione mogą korzystać z prawa zwracania się z petycjami w imieniu zbiorowości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɔˈrɔvɔɕt͡ɕ, AS: zbʹi ̯orovość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m., zbiórka ż., zbiorowisko n., zbieractwo n.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

przym. zbiorowy, zbiorczy

przysł. zbiorowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wspólnota, społeczność

Wiktionary

# zbiorowy

przymiotnik od: zbiór

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do pewnej grupy ludzi lub rzeczy, złożony z wielu jednostek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedstawiciele związków zawodowych podpisali z pracodawcą układ zbiorowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbʲjɔˈrɔvɨ, AS: zbʹi ̯orovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiórka ż., zbiór m., zbiorowisko n., zbiorowość ż., zbieractwo n., zbieracz m., zbieraczka ż., zbiorówka ż.

czas. zbierać ndk., uzbierać dk., wyzbierać dk.

przym. zbiorczy

przysł. zbiorowo, zbiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grupowy

Wiktionary

# zbiory

zero lub więcej niepowtarzających się elementów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) roln. ogrod. to co pozyskano poprzez zbieranie

(1.2) muz. numizm. to co skolekcjonowano i zachowano

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zbiór

Wiktionary

Zbiór (mnogość) – jedno z fundamentalnych pojęć w matematyce, określające sposób grupowania danych wartości liczbowych.

Określenie zbiór może też odnosić się do:

- zbiór – pojęcie stosowane w rolnictwie
- zbiór danych – zbiór danych statystycznych
- zbiór Smitha – pojęcie dotyczące wyborów demokratycznych
- zbiór praw sądowych

Inne znaczenia zbioru w dziedzinie matematyki stanowią następujące pojęcia (w kolejności alfabetycznej):

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie mieliście zbiory w tym roku?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbiór m.

czas. zbierać ndk., zebrać dk.

Wiktionary

# zbir

bandyta, zbój, opryszek

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = polit. Związek Białorusi i Rosji

Wiktionary

- Związek Rosji i Białorusi (ZBiR)
- Mohamed Zbir – marokański bokser, olimpijczyk

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zbʲir, AS: zbʹir

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ZRiB

Wiktionary

# zbitek

to, co powstaje z połączenia kilku elementów; zbitek

SJP.pl

# zbitka

to, co powstaje z połączenia kilku elementów; zbitek

SJP.pl

# zbity

1. złożony z elementów, osób znajdujących się blisko siebie (np. zbite warstwy, zbita gromada); bardzo zwarty, szczelny;
2. o części ciała: stłuczony

SJP.pl

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) mający zwartą konsystencję

(1.2) taki, który uległ obrażeniom, pobiciu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbicie n., zbijanie n., zbijany mrz., zbitka ż.

czas. zbić dk., zbijać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gęsty, szczelny, ścisły, utwardzony, zwarty

Wiktionary

# zbiurokracenie

zwiększyć poziom biurokracji, biurokratyzmu

SJP.pl

# zbiurokracić

zwiększyć poziom biurokracji, biurokratyzmu

SJP.pl

# zbiurokratyczniały

stać się biurokratą (bezdusznym urzędnikiem)

SJP.pl

# zbiurokratycznieć

stać się biurokratą (bezdusznym urzędnikiem)

SJP.pl

# zbizantynizować

1. poddać wpływom cywilizacji i kultury bizantyjskiej;
2. zbizantynizować się - ulec wpływom cywilizacji i kultury bizantyjskiej

SJP.pl

# zbladły

taki, który zbladł; zbledły

SJP.pl

# zblagować

wygłosić wypowiedzi niepokrywające się z prawdą; zełgać, zmyślić, skłamać; zablagować

SJP.pl

# zblaknięty

taki, który zblaknął (stracił intensywność); zblakły

SJP.pl

# zblakły

taki, który zblakł (stracił intensywność); zblaknięty

SJP.pl

# zblamować

zblamować się - skompromitować się, ośmieszyć się

SJP.pl

# zblankować

środowiskowo: usunąć stronę internetową, temat lub wpis na forum

SJP.pl

# zblanszować

wyblanszować;
1. obgotować lub poddać działaniu pary owoce i warzywa, by zapobiec ich ciemnieniu oraz zmniejszyć ilość drobnoustrojów i tlenu;
2. archaicznie: pokryć blanszem

SJP.pl

# zblanszowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zblanszować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zblanszować dk.

Wiktionary

# zblatować

dawniej:
1. zjednać sobie kogoś, przeciągnąć na swoją stronę;
2. zblatować się - wejść w porozumienie z kimś, zwykle w złych zamiarach; pokumać się

SJP.pl

# zblazować

1. dawniej: bardzo osłabić; wycieńczyć, sfatygować;
2. potocznie: zblazować się - znudzić się czymś, zobojętnieć na coś

SJP.pl

# zblazowanie

stan totalnego znudzenia, niemożność reagowania na nowe podniety i bodźce wywołany nadmiarem wrażeń uprzednio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) znudzenie najczęściej wywołane nadmiarem wrażeń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzblazɔˈvãɲɛ, AS: zblazovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zblazowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nuda, zobojętnienie, marazm, rozprzężenie, bezwład

Wiktionary

# zblazowany

potocznie:
1. znudzony, zobojętniały, przesycony wrażeniami, uciechami życia;
2. wyrażający zobojętnienie, znudzenie, brak zainteresowania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzblazɔˈvãnɨ, AS: zblazovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zblazowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zobojętniały, znudzony, znużony, apatyczny

Wiktionary

# zblednąć

1. stać się bladym, bledszym niż poprzednio;
2. stracić intensywność koloru;
3. stać się nieważnym

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. blednąć)

(1.1) stać się bladym lub bledszym

(1.2) utracić wyrazistość barwy

(1.3) stracić znaczenie; stać się nieistotnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zblednięcie n., bladość ż.

przym. zbladły, blady, bladziutki, bledziutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) war. zbladnąć

(1.2) spłowieć

Wiktionary

# zbledniały

taki, który zbledniał

SJP.pl

# zbledły

taki, który zbladł; zbladły

SJP.pl

# zblenderować

zmiksować w blenderze; zblendować

SJP.pl

# zblendować

zmiksować w blenderze; rozblendować

SJP.pl

# zblewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Zblewo (niem. Hoch Stüblau) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim.

Wikipedia

# zblewski

przymiotnik od: Zblewo, miasto gminne w województwie pomorskim

SJP.pl

# zbliżać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zbliżyć)

(1.1) zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami

(1.2) być/stawać się podobnym do czegoś

(1.3) przen. powodować powstanie pozytywnych więzi emocjonalnych

(1.4) przen. czynić coś bardziej zrozumiałym

czasownik zwrotny niedokonany zbliżać się (dk. zbliżyć się)

(2.1) podchodzić, przysuwać się do czegoś

(2.2) nawiązywać, polepszać lub pogłębiać relacje, stosunki z kimś

(2.3) nachodzić; stawać się bliższym, mającym wkrótce nastąpić; zmniejszać dystans w czasie

(2.4) o dźwięku: stać się coraz głośniejszym

(2.5) być podobnym do czegoś

(2.6) osiągnąć postęp na drodze do jakiegoś celu

(2.7) stać się bliższym w czasie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbliżyła rękę do ust.

(1.2) Nowatorstwo myśli i działań artystycznych zbliża go do nurtu awangardowego w malarstwie początku XX wieku.

(2.1) Zbliżył się do okna i zobaczył, że niebo jest zachmurzone.

(2.2) W XIX wieku narody polski i włoski zbliżyły się do siebie ze względu na podobną sytuację polityczną, w jakiej znalazły się Polska i Włochy.

(2.3) Chyba zbliża się burza.

(2.3) Zbliża się termin oddania zgłoszeń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzblʲiʒat͡ɕ, AS: zblʹižać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbliżenie n., bliskość ż., zbliżanie n.

przym. bliski, zbliżony

czas. przybliżać ndk.

przysł. blisko, zbliżeniowo

przyim. blisko

partyk. blisko

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.3) nadchodzić

Wiktionary

# zbliżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbliżać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sąd orzeka obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób, zakaz opuszczania określonego miejsca (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zblʲiˈʒãɲɛ, AS: zblʹižãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbliżenie n., bliskość ż., przybliżanie n.

czas. zbliżać ndk., zbliżyć dk.

przym. bliski

przysł. blisko, zbliżeniowo

przyim. blisko

partyk. blisko

Wiktionary

# zbliżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbliżać.

(1.2) ujęcie filmowe lub fotograficzne z bliskiej odległości;

(1.3) skrócenie dystansu w zachowaniu wobec kogoś

(1.4) eufem. stosunek płciowy, współżycie seksualne

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zblʲiˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zblʹižẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bliża ż., zbliżanie n., bliskość ż., bliski m.

czas. zbliżać ndk., zbliżyć dk.

przym. bliski, bliziutki, bliziuteńki, pobliski, zbliżony

przysł. blisko, bliziutko, bliziuteńko, zbliżeniowo

przyim. blisko

partyk. blisko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wielki plan, najazd

Wiktionary

# zbliżeniówka

potocznie: karta zbliżeniowa

SJP.pl

# zbliżeniowo

przysłówek

(1.1) bank. w sposób zbliżeniowy, metodą zbliżeniową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy tą kartą można płacić zbliżeniowo?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbliżanie n., zbliżenie n.

czas. zbliżać ndk., zbliżyć dk.

przym. zbliżeniowy

Wiktionary

# zbliżeniowy

→ zbliżenie, np. karta zbliżeniowa

SJP.pl

# zbliźniać

dawniej: zabliźniać

SJP.pl

# zbliźniaczenie

zjawisko powstawania prawidłowego zrostu kryształów zwykłych

SJP.pl

# zbliźniaczony

o krysztale: powstały wskutek zrostu dwóch lub więcej kryształów zwykłych

SJP.pl

# zbliżony

mający podobne cechy, właściwości; niewiele się różniący, podobny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o podobnych cechach, niewiele różniący się

forma czasownika.

(2.1) ims. mający bliską odległość, przesunięty obok

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Był to klejnot prosty w zamyśle, a przez to niesłychanie elegancki, złota plecionka o kształcie zbliżonym do trójkąta, zdobiona emalią, wysokości 11,5 cm, wysadzana opalami i czerwonawymi almandynami.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbliżać, zbliżyć

rzecz. zbliżenie n.

przysł. z bliska

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niczym, podobny, przybliżony

(2.1) bliski, przybliżony, przysunięty

Wiktionary

# zbliżyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zbliżać)

(1.1) dokonany od|zbliżać.

czasownik zwrotny dokonany zbliżyć się (ndk. zbliżać się)

(2.1) dokonany od|zbliżać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Mężczyzna zbliżył się do swej żony Ewy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzblʲiʒɨt͡ɕ, AS: zblʹižyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbliżanie n., zbliżenie n., bliskość ż.

przym. bliski, zbliżony

przysł. blisko, zbliżeniowo

przyim. blisko

partyk. blisko

Wiktionary

# zblocze

zestaw kilku krążków linowych tworzących wielokrążek, osadzonych we wspólnej obudowie

SJP.pl

Zblocze – element urządzenia dźwigowego żurawia, cięgnika lub suwnicy służący do zaczepiania ładunku poprzez zawiesie, rzadziej bezpośrednio.

Zblocze złożone jest z krążka linowego, jarzma i ułożyskowanego haka, który może być jednorożny, dwurożny lub czterorożny. Całość zawieszona jest na linie nośnej.

Wikipedia

# zblokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zblokować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zblokować dk.

Wiktionary

# zblutowo

Zblutowo (Zblutów) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie monieckim, w gminie Mońki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza w Mońkach.

Wikipedia

# zbluzganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbluzgać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Instynkt podpowiadał najprostsze w tej chwili rozwiązanie: wyładowanie się, opieprzenie, zbluzganie. I będzie po krzyku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bluzganie n.

czas. zbluzgać dk., bluzgać ndk.

Wiktionary

# zbluźnić

ubliżyć autorytetom i zasadom uznanym za święte

SJP.pl

# zbluzować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) środ. kraw. szyjąc bluzkę, suknię zmarszczyć i podgiąć materiał w pasie (jak przy szyciu bluzy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bluza ż., bluzka ż., zbluzowanie n.

przym. bluzowy, bluzkowy

Wiktionary

# zbm

skrót od: Zarząd Budynków Mieszkalnych

SJP.pl

# zbocze

pochylona powierzchnia formy wklęsłej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

Wiktionary

Zbocze – pochylona powierzchnia terenu: góry, doliny, niecki lub kotliny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Góra nie była wysoka, ale strome zbocza poważnie utrudniały wspinaczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɔt͡ʃɛ, AS: zboče

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboczeniec m., zboczek m., zbok m., zboczoność ż., zbaczanie n., zboczenie n.

czas. zbaczać ndk., zboczyć dk.

przym. zboczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stok

Wiktionary

# zboczek

potocznie: zboczeniec; zbok, perwers

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: zbok

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Michał to jednak jest zboczkiem, widziałem co on sobie ogląda na swoim telefonie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboczenie n., zboczeniec mos., zboczoność ż., zbocze n.

przym. zboczony

Wiktionary

# zboczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zboczyć.

(1.2) psych. seks. zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ładne zboczenie z trasy, nie ma co! Gdy powiedziałem to mojemu pilotowi — oburzył się. — Łuck?! To niemożliwe! Takie zboczenie z kursu?!

(1.2) Pojęcie zboczenia płciowego jest zmienne w czasie i przestrzeni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboczek mrz., zboczeniec m., zbok m., zboczuś m., zboczoność ż., zbaczanie n., zbocze n.

czas. zboczyć dk., zbaczać ndk.

przym. zboczony, boczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) perwersja, dewiacja, parafilia

Wiktionary

# zboczeniec

potocznie: człowiek o odmiennych, dziwacznych lub moralnie (czy też prawnie) nagannych upodobaniach, zachowaniach; dewiant, dewiat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

Wiktionary

- Zboczeniec – typ osobowości według Znanieckiego
- Zboczeniec – osoba z zaburzeniem na tle seksualnym

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) wyjęła z torebki notes i szybko zapisała rysopis zboczeńca, rozbijającego się po moskiewskim metrze w godzinach szczytu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s, AS: zbočẽńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbaczanie n., zboczenie m., zboczoność ż.

:: zdrobn. zboczek m.

:: zgrub. zbok m., zboczuch m.

czas. zbaczać ndk., zboczyć dk.

przym. zboczony, boczny

przysł. bocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dewiant, zwyrodnialec

Wiktionary

# zboczoność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zboczone; cecha tych, którzy są zboczeni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboczeniec m., zbok m., zboczuch m., zboczek m., zbocze n., zbaczanie n., zboczenie n.

czas. zboczyć dk., zbaczać ndk.

przym. zboczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dewiacyjność, perwersyjność

Wiktionary

# zboczony

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. o człowieku lub jego myślach, zachowaniach seksualnych: nienormalny, nieprawidłowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbɔˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: zbočõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bok mrz., zboczeniec m., zbok m., zboczuch m., zboczek m., zboczoność ż., zbaczanie n., zboczenie n., zbocze n.

czas. zboczyć dk., zbaczać ndk.

przym. boczny

przysł. bocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aberracyjny, dewiacyjny, perwersyjny

Wiktionary

# zboczówka

w lotnictwie: lot żaglowy wykonywany na prądach wymuszonych, zboczowych

SJP.pl

# zboczowy

przymiotnik od: zbocze

SJP.pl

# zboczuch

potocznie: zboczeniec, dewiant; zbok, perwers

SJP.pl

# zboczucha

potocznie: zboczeniec, dewiant; zbok, perwers

SJP.pl

# zboczuszek

zdrobnienie od: zboczeniec

SJP.pl

# zboczyć

czasownik dokonany

(1.1) zejść z obranego kursu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bok mrz., zboczenie n., zboczeniec m., zboczuch m., zbocze n., zboczoność ż.

czas. zbaczać ndk.

przym. zboczony, boczny

przysł. bocznie

Wiktionary

# zbogacić

przestarzale: wzbogacić

SJP.pl

# zboiny

pozostałość po przeróbce pszczelego surowca woskowego w topiarce, zawierająca spore ilości wosku, który może być pozyskany przez ekstrakcję

SJP.pl

Zboiny, wytłoczyny – w pszczelarstwie – pozostałości po wytłoczeniu lub wytopieniu surowca woskowego (woszczyny, suszu). Stanowią surowiec do dalszego pozyskania wosku, ale już nie za pomocą pras czy topiarek, lecz ekstrahowni wosku. Zboiny mokre (powstające w procesach z wykorzystaniem wody) wymagają uprzedniego wysuszenia. Pozyskuje się z nich od 12 do 35% wosku.

Wikipedia

# zbój

bandyta, zbir, morderca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zgrub. zbójnik

(1.2) pot. żart. łobuz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Nie kumpluję się już z Kamilą, odkąd wiem, że jej chłopak to straszny zbój.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbójca mos., zbójowanie n., zbójnik mos.

Wiktionary

# zbójca

przestarzale: zbój

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba dokonująca napadów, żyjąca z rozboju

Wiktionary

Zbójca (Ocypus) – rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych i podrodziny kusaków.

Rodzaj ten został wprowadzony w 1819 roku przez Williama Elforda Leacha.

Chrząszcze o wydłużonym ciele. Głowę mają średnią lub dużą, w zarysie czworokątną lub zaokrągloną, zaopatrzoną w przesunięte nieco na jej grzbietową stronę oczy oraz krótkie, krępe czułki. Aparat gębowy ma dwupłatową wskutek głębokiego wykrojenia wargę górną, krępe, dość krótkie i słabo zakrzywione żuwaczki z zębami na wewnętrznych krawędziach oraz głaszczki szczękowe o ostatnim członie szerszym niż poprzedni, spłaszczonym, o bokach równoległych lub rozszerzonym ku szczytowi. Przedtułów cechuje się zwykle brakiem epimer oraz w widoku od góry widoczną na całej długości jako ostra listewka krawędzią górną epipleury przedplecza, połączoną pod ostrym kątem z krawędzią dolną. Śródpiersie ma wąski i sięgający co najwyżej do połowy bioder wyrostek międzybiodrowy. Przednia para odnóży ma u obu płci silnie rozszerzone stopy, a środkowa i tylna uzbrojone w kolce golenie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto ojca lub matkę ograbia / mówiąc: «To nie grzech», / jest wspólnikiem zbójcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbój mos., zbójowanie n.

:: fż. zbójczyni ż.

czas. zbójować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drab, opryszek, zbój, przest. rozbójnik

Wiktionary

# zbójczyni

→ zbójca; rozbójniczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. forma żeńska od: zbójca → zbój

(1.2) przest. zabójczyni; forma żeńska od: zabójca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Potem cała skrwawiona, męża zbójczyni żona, bieży przez łąki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbujˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: zbui ̯čỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zob. zbójca.

(1.2) zob. zabójca.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) morderczyni

Wiktionary

# zbójecki

dotyczący zbója, właściwy zbójowi

SJP.pl

# zbójenko

Zbójenko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Zbójno.

Wikipedia

# zbójeński

przymiotnik od: Zbójna, Zbójno

SJP.pl

# zbojkotować

zastosować bojkot wobec kogoś lub czegoś

SJP.pl

# zbojkotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie bojkotu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bojkot m., bojkotowanie n.

czas. bojkotować ndk., zbojkotować dk.

przym. bojkotowy

Wiktionary

# zbójna

wieś w Polsce

SJP.pl

Zbójna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Zbójna.

Miejscowość jest siedzibą gminy Zbójna. Do 1954 roku była siedzibą gminy Gawrychy.

Wikipedia

# zbójnica

zbójnica krwista - gatunek mrówki

SJP.pl

# zbójnicki

dotyczący zbójnika

SJP.pl

Zbójnicki – polski taniec ludowy z rejonu Podhala w metrum 2/4.

Zbiorcza nazwa kilku kroków i tańców ludowych od wieków wykonywanych na Podhalu. Taniec góralski dzieli się na: zbójnicki, solowy, juhaski, dwójki i czwórki.Opisy zbójnickiego w XIX wieku przedstawiały go ukazując "dzikie skoki" i "walki na ciupagi" wokół ogniska na tle szczytów i turni tatrzańskich.

Wikipedia

# zbójnictwo

uprawianie procederu zbójnickiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. proceder zbójniczy

(1.2) rzad. ogół zbójników

Wiktionary

Zbójnictwo – proceder napadania na podróżnych lub mieszkańców wsi, miast i dworów szlacheckich.

Rozpowszechnione było w dawnej Polsce, przede wszystkim na obszarach górskich i podgórskich w XVI–XVIII w. Stanowiło często jedną z form reakcji chłopów na ucisk feudalny. Grupy zbójeckie napadały najczęściej na dwory, probostwa i na kupców, a sporadycznie również na bogatych chłopów. Mimo tego w świadomości chłopskiej pozostały nazwiska zbójeckich hersztów, na przykład Janosika, Dowbosza czy Ondraszka, mobilizując chłopów do antyfeudalnych wystąpień. Zbójnictwo utrzymało się do pierwszej połowy XIX w., a zlikwidowane zostało przez wojska austriackie po rozbiorach Polski. Wcześniej do zwalczania zbójnictwa używano tzw. harników. Harnikami byli ułaskawieni przestępcy, z których tworzono grupę zbójecką do zwalczania zbójnictwa. Otrzymywali oni nawet niewielki żołd równy połowie żołdu piechura.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś zaniecham zbójnictwa, a wtedy chciałbym jeździć własnym powozem i zasiadać w parlamencie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbójnicki mzw., zbójnickość ż., zbójniczek mos., zbójniczość ż., zbójnik mos., zbójnikowanie n.

czas. zbójnikować ndk.

przym. zbójnicki, zbójniczy

przysł. zbójnicko, zbójniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. zbójnikowanie

Wiktionary

# zbójniczek

→ zbójnik

SJP.pl

#### Patrz:

zbójnik

# zbójniczka

→ zbójnik

SJP.pl

#### Patrz:

zbójnik

# zbójnik

członek góralskiej bandy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. członek góralskiej bandy rozbójniczej;

Wiktionary

Zbójnik (Caenolestes) – rodzaj ssaków z rodziny zbójnikowatych (Caenolestidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Karpatach Wschodnich zbójnicy nazywani byli opryszkami, zaś na terenach południowokarpackich i bałkańskich Imperium Osmańskiego hajdukami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbój mos., zbójnictwo n., zbójniczek mos., zbójnikowanie n., zbójnicki mrz.

czas. zbójnikować ndk.

przym. zbójnicki, zbójniczy

Wiktionary

# zbójnikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. napadanie i okradanie ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Minęła era podtatrzańskiego zbójnikowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbójniczek mos., zbójnik mos., zbójnictwo n.

czas. zbójnikować ndk.

przym. zbójniczy

Wiktionary

# zbójnikowate

o cechach zbójnikowatych (rodzina torbaczy)

SJP.pl

Zbójnikowate (Caenolestidae) – rodzina małych, naziemnych ssaków z rzędu skąpoguzkowców (Paucituberculata).

Wikipedia

# zbójnikowaty

o cechach zbójnikowatych (rodzina torbaczy)

SJP.pl

# zbójno

1. część miasta Włocławek;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Zbójno – zniesiona część miasta Włocławek
- Zbójno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Zbójno
- Zbójno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
- Zbójno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
- Zbójno – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków
- Zbójno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kłodawa

Wikipedia

# zbójować

dawniej: zajmować się zbójectwem, rozbojem

SJP.pl

czasownik

(1.1) daw. napadać i okradać ludzi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbójca mos., zbójowanie n.

Wiktionary

# zbójowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. napadanie i ograbianie ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trudnił się zbójowaniem w górskim wąwozie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbój mos., zbójca mos.

czas. zbójować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbójnikowanie

Wiktionary

# zbok

potocznie: zboczeniec; perwers, zboczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. slang. zboczeniec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboczenie n., zboczeniec mos., zboczoność ż., zbocze n.

przym. zboczony

Wiktionary

# zbolały

1. odczuwający ból fizyczny w całym ciele; obolały;
2. o częściach ciała: bardzo bolący;
3. odczuwający ból psychiczny; strapiony, przybity, przygnębiony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odczuwający przejmujący ból

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale ja jestem nędzny i zbolały; / niech pomoc Twoja, Boże, mię strzeże!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbolałość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obolały

Wiktionary

# zboleć

dawniej: przeboleć

SJP.pl

# zbolszewizować

wprowadzić do życia społecznego zasady bolszewizmu

SJP.pl

# zbombardować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|bombardować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anglicy nie chcąc dopuścić do powrotu floty francuskiej pod opiekę Niemców, zbombardowali, utopili lub uszkodzili połowę najlepszych jednostek morskich Francji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bombardowanie n., zbombardowanie n., bomba mrz., bombarda ż.

wykrz. bomba

przym. bombardierski, bombowy

czas. bombardować

Wiktionary

# zbombardowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbombardować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzbɔ̃mbardɔˈvãɲɛ, AS: zbõmbardovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbombardować dk., bombardować ndk.

rzecz. bombardowanie n., bomba ż., bombowiec m.

wykrz. bomba

przym. bombardierski

Wiktionary

# zbónek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dzbanek

Wiktionary

# zbootować

[czytaj: zbutować] o programie komputerowym: uruchomić system operacyjny komputera

SJP.pl

# zbór

1. protestancka społeczność religijna;
2. świątynia protestancka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. lokalna wspólnota wiernych kościołów protestanckich oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich

(1.2) rel. świątynia protestancka

(1.3) daw. skupienie, zbiorowisko, zwykle ludzi

(1.4) daw. zjazd wyższych duchownych, sobór, synod

Wiktionary

Zbór – określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (cz. sbor) i na Białorusi (biał. збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych Kościołów protestanckich (parafia, gmina, zgromadzenie, kongregacja) i niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu, np. przez Świadków Jehowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Albowiem obstąpili mię psi mnodzy: zbór złośników obiegł mię: przebodli ręce moje i nogi moje sic..

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbur, AS: zbur

Wiktionary

# zboralski

nazwisko

SJP.pl

- Anthony C. Zboralski
- Bruno Zboralski
- Waldemar Zboralski – polski działacz ruchów LGBT

Wikipedia

# zborczyce

Zborczyce – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Gdów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia

# zborgować

dawniej: wziąć coś na kredyt

SJP.pl

# zborniej

stopień wyższy od przysłówka: zbornie

SJP.pl

# zborność

spójność, płynność, koordynacja ruchów

SJP.pl

# zborny

spójny, harmonijny, skoordynowany

SJP.pl

# zborowice

2 miejscowości w Polsce:

- Zborowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Wiązów
- Zborowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Ciężkowice

Wikipedia

# zborowiec

Zborowiec – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski.

Wikipedia

# zborowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Zborowski – polski prawnik
- Louis Zborowski – brytyjski konstruktor i kierowca wyścigowy
- Mark Zborowski – żydowski antropolog i agent NKWD
- Samuel Zborowski – hetman kozacki, rotmistrz królewski, kalwinista
- Wiktor Zborowski – polski aktor teatralny, filmowy, radiowy

Wikipedia

# zborowy

przymiotnik od: zbór

SJP.pl

# zborsuczeć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. borsuczeć)

(1.1) rzad. zdziwaczeć, stać się odludkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kazik do reszty zborsuczeje na tym odludziu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. borsuczek mzw., borsuczę n., borsuczyca ż., borsuk mzw.

czas. borsuczeć ndk., zborsuczyć się dk.

przym. borsuczy, borsukowaty, borsukowy

przysł. borsuczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdziwaczeć

Wiktionary

# zbóść

dawniej: bodąc, poranić kogoś; zbość

SJP.pl

# zbotoksować

potocznie:
1. wstrzyknąć botoks w jakąś część ciała w celu poprawy wyglądu;
2. zbotoksować się - wstrzyknąć sobie botoks w celu poprawy wyglądu; ostrzyknąć się

SJP.pl

# zbowid

Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, organizacja kombatancka działająca od roku 1949, powstała z połączenia innych, podobnych organizacji

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Związek Bojowników o Wolność i Demokrację

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɔvʲit, AS: zbovʹit

Wiktionary

# zbowid-owiec

członek ZBoWiD-u (Związku Bojowników o Wolność i Demokrację); zbowidowiec

SJP.pl

# zbowid-owski

→ ZBoWiD (Związek Bojowników o Wolność i Demokrację); zbowidowski

SJP.pl

# zbowidowiec

członek ZBoWiD-u (Związku Bojowników o Wolność i Demokrację); ZBoWiD-owiec

SJP.pl

# zbowidowski

przymiotnik od: ZBoWiD (Związek Bojowników o Wolność i Demokrację); ZBoWiD-owski

SJP.pl

# zboże

roślina uprawna dostarczająca ziarna i słomy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. roln. roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

Wiktionary

Zboża, rośliny zbożowe – grupa roślin uprawnych z rodziny wiechlinowatych (traw, Poaceae). Ich owoce, o wysokiej zawartości skrobi, są wykorzystywane do celów konsumpcyjnych, pastewnych i przemysłowych. Najpopularniejszymi produktami przerobu zbóż są mąki, kasze, oleje i syropy. Zboża są podstawowym surowcem w wielu gałęziach przemysłu takich jak: młynarstwo, piwowarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rolnik zebrał zboże z pola.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɔʒɛ, AS: zbože

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbożowiec m., zbożówka ż.

przym. zbożowy, zbożny

Wiktionary

# zbożniej

stopień wyższy od przysłówka: zbożnie

SJP.pl

# zbożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zbożny

SJP.pl

# zbożny

1. dawniej: zacny, bogobojny;
2. dawniej: błogi, szczęśliwy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) daw. szlachetny

(1.2) daw. nabożny, poważny

(1.3) daw. wierzący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Edmundem kierowała zbożna życzliwość.

(1.3) Zbożny lud zgromadził się przed kaplicą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebóstwienie n., bóg m., Bóg m., zboże n., pobożność ż., zbożność ż., zbożówka ż.

przym. zbożowy, pobożny, boży

przysł. zbożnie, pobożnie

Wiktionary

# zbożochłonność

konieczność zużycia dużej ilości paszy w postaci zboża

SJP.pl

# zbożochłonny

wymagający bardzo dużo zboża

SJP.pl

# zbożooszczędny

wymagający bardzo mało zboża

SJP.pl

# zbożowiec

1. statek do przewozu zboża;
2. kapturnik zbożowiec - gatunek chrząszcza z rodziny kapturnikowatych

SJP.pl

# zbożówka

1. potocznie: kawa zbożowa;
2. ploniarka zbożówka - niewielki owad z rodziny niezmiarkowatych, rzędu muchówek, którego larwy są groźnymi szkodnikami zbóż uprawnych, m.in. owsa i jęczmienia; mucha szwedzka;
3. duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych, rzędu blaszkodziobych, o upierzeniu szarobrązowym, występujący w północno-wschodniej Eurazji, Grenlandii i Islandii, w Polsce sporadycznie (na przelotach); gęś zbożowa, posiewnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kawa zbożowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do śniadania piję zawsze zbożówkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zboże n.

przym. zbożowy, zbożny

Wiktionary

# zbożowość

cecha opisująca aromaty i smaki wynikające z użytych w piwie zbóż

SJP.pl

# zbożowy

przymiotnik od: zboże

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zboża (rośliny), związany z uprawą

(1.2) dotyczący zboża (ziarna), otrzymywany, zrobiony z ziarna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbɔˈʒɔvɨ, AS: zbožovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebóstwienie n., zboże n., zbożówka ż., zbożowiec m., zbożownictwo n.

przym. zbożny

Wiktionary

# zbrachlin

2 miejscowości w Polsce:

- Zbrachlin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Waganiec
- Zbrachlin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Pruszcz

Zobacz też: Nowy Zbrachlin, Stary Zbrachlin

Wikipedia

# zbradziażyć

zbrudzić, zniszczyć przez włóczenie się, hulankę, pijaństwo itp.

SJP.pl

# zbraknąć

zabraknąć, nie wystarczyć

SJP.pl

# zbrandować

w handlu: oznaczyć określoną marką

SJP.pl

# zbratać

czasownik przechodni dokonany (ndk. bratać)

(1.1) wytworzyć między ludźmi bliską więź

czasownik zwrotny dokonany zbratać się (ndk. bratać się)

(2.1) nawiązać zażyłe stosunki z kimś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbratat͡ɕ, AS: zbratać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brat m., braciszek m., bratul m., brateńko m., braciś m., bratuszek m., braciszeńko m., bratunio m., brachol m., braciak m., bracki m., bractwo n., bratanek m., bratanica ż., bratanka ż., bratowa ż., braterstwo n., brać ż., bratniak m., bratek m., rozbrat m., pobratymstwo n., pobratymiec m., pobratymca m., bratczyk m., brataniec m., bratrzyk m., zbratanie n.

czas. bratać ndk.

przym. braterski, bratni, pobratymczy, bracki

przysł. bratersko

wykrz. bracie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pobratać, zjednoczyć, zintegrować, złączyć, połączyć, zbliżyć, zjednać, pojednać, zespolić, skonsolidować

(2.1) pobratać się, zaprzyjaźnić się, zakolegować się, polubić się, spoufalić się, zintegrować się, zjednoczyć się, skumać się, pokumać się, zbliżyć się, zżyć się; przypaść do gustu, przypaść do serca, zawrzeć sztamę

Wiktionary

# zbratanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbratać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbratać dk.

rzecz. braciszek mos., bratek mos./mrz.

Wiktionary

# zbrązować

1. nadać brązowy kolor; zbrązowić;
2. ukazać coś w sposób wyłącznie pozytywny; wyidealizować

SJP.pl

# zbrązowiały

stać się brązowym; zbrązowić się

SJP.pl

# zbrązowić

1. nadać brązowy kolor; zbrązować;
2. zbrązowić się - stać się brązowym; zbrązowieć

SJP.pl

# zbrązowieć

stać się brązowym; zbrązowić się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brązowieć)

(1.1) nabrać barwy brązowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcecie, żeby wam te dzieci całkiem zbrązowiały na tym słońcu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brąz mrz., brązowienie n., zbrązowienie ndk.

czas. brązowieć ndk.

przym. brązowy

przysł. brązowo

temsłow. brązowo-

Wiktionary

# zbrązowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nabranie barwy brązowej, stanie się brązowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Długo leżące jabłka uległy zbrązowieniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brąz mrz., brązowienie n.

czas. brązowieć ndk., zbrązowieć dk.

przym. brązowy

przysł. brązowo

Wiktionary

# zbrechać

dawniej: brechając, zełgać, skłamać

SJP.pl

# zbrechtać

potocznie: wyśmiać kogoś

SJP.pl

# zbriefować

[czytaj: zbrifować] przekazać najistotniejsze informacje na dany temat

SJP.pl

# zbroczyć

1. o krwi: wypływając, ubrudzić;
2. poplamić, opryskać krwią; pobroczyć, zakrwawić, pokrwawić

SJP.pl

# zbrodnia

potocznie: zbrodniarz, przestępca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. bardzo ciężkie przestępstwo;

(1.2) pot. czyn moralnie naganny, który spotyka się ze szczególnym potępieniem społecznym

Wiktionary

Zbrodnia – czyn człowieka, który spotyka się ze szczególnym potępieniem ze strony społeczności. Termin ten zawsze odnoszono do zbrodni umyślnego pozbawienia życia (zabójstwo, morderstwo), jak i zbrodni przeciw majestatowi (crimen laesae maiestatis).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbrodnia to niesłychana – pani zabija pana.

(1.2) Zniszczenie jedynej kopii tego dokumentu byłoby zbrodnią!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbrɔdʲɲa, AS: zbrodʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrodniarz m., zbrodniarka ż., zbrodniczość ż.

przym. zbrodniczy

przysł. zbrodniczo

Wiktionary

# zbrodniarka

→ zbrodniarz

SJP.pl

#### Patrz:

zbrodniarz

# zbrodniarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który popełnił zbrodnię

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrodnia ż., zbrodniczość ż.

:: fż. zbrodniarka ż.

przym. zbrodniczy

przysł. zbrodniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) morderca, zabójca

Wiktionary

# zbrodniczy

związany ze zbrodnią lub zbrodniarzem; morderczy, bandycki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zbrodni i zbrodniarza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrodnia ż., zbrodniarka ż., zbrodniarz mos., zbrodniczość ż.

przysł. zbrodniczo

Wiktionary

# zbrodzice

Zbrodzice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z Wiślicy do Grochowisk. W Zbrodzicach znajdują się Winnica Nobile Verbum oraz Winnica Zbrodzice.

Wikipedia

# zbrodzień

potocznie: zbrodniarz, przestępca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. poet. zbrodniarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojczyzny zdrajca i zbrodzień
może krew braci rozleje (…)

(1.1) Oto naszego życia pointa
dożynki które widzimy codzień,
Wielka kanalja, łotrzyk i zbrodzień
Paskarz – dorzyna inteligenta. sic.

Wiktionary

# zbroić

1. w wojsku: zaopatrywać w broń i inny sprzęt; uzbrajać;
2. książkowo, przenośnie: uodparniać na działanie czegoś;
3. w budownictwie: umacniać np. słupy betonowe przez wmontowywanie albo wtapianie w nie stalowych wkładek;
4. w urbanistyce: zakładać rury wodociągowe, przewody elektryczne itp. w budowlach lub na terenach do zabudowy

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uzbroić)

(1.1) wzmacniać stawiany budynek stalową kratownicą

(1.2) doprowadzać do danej parceli podstawowe media

(1.3) wojsk. polit. powiększać czyiś stan uzbrojenia

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. broić)

(2.1) książk. zrobić coś złego

czasownik zwrotny niedokonany zbroić się (dk. uzbroić się)

(3.1) wojsk. polit. powiększać stan uzbrojenia, przygotowywać się do wojny

(3.2) książk. przen. przygotowywać się do ważnego starcia, kłótni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten mur jest zbrojony grubymi prętami.

(2.1) Przyznaj się, co nowego zbroiłeś!

(3.1) Litwa zbroi się już od miesiąca – chyba będzie wojna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbrɔjit͡ɕ, AS: zbroi ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojeniówka ż., zbrojownia ż., zbrojny mos., zbroja, zbrojenie, zbrojenia

przym. zbrojeniowy, rozbrajający, zbrojny

ims. rozbrajający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) uzbrajać

(2.1) spsocić, zmalować, narozrabiać

(3.1) uzbrajać się, militaryzować się

Wiktionary

# zbroica

dawniej: zbroja

SJP.pl

# zbroiciel

dawniej: przedsiębiorca uzbrajający statek na swój koszt i wynajmujący go osobom prywatnym lub państwu; armator

SJP.pl

# zbroiczka

zdrobnienie od: zbroica

SJP.pl

# zbroimir

dawne imię męskie

SJP.pl

# zbroja

1. okrycie ochronne wojownika, zabezpieczające przed ciosami; pancerz osłaniający tułów;
2. środowiskowo: okrycie ochronne motocyklistów i osób uprawiających sporty ekstremalne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

(1.2) gw-pl|Babia Góra. jeźdz. uprząż dla konia

Wiktionary

Zbroja (także: pancerz) – rodzaj uzbrojenia ochronnego w postaci systemu wytrzymałych osłon (np. metalowych, skórzanych, kościanych), zakładanych na ciało użytkownika. Główną funkcją zbroi jest ochrona przed ciosami zadawanymi bronią białą (np. mieczem, włócznią) lub przed pociskami broni neurobalistycznej (np. łuku, kuszy).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzbrɔja, AS: zbroi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojeniówka ż., zbrojny mos., zbrojenie n., uzbrojenie n., zbrojownia ż., zbrojmistrz m., zbrojnik m., zbrojówka ż., zbrojnikowate nmos., Zbroja m./ż., Zbrojów m.

czas. zbroić ndk., uzbroić dk.

przym. zbrojny, zbrojeniowy, zbrojnikowaty

przysł. zbrojnie

Wiktionary

# zbrojarnia

miejsce, gdzie się wykonuje prace związane ze zbrojeniem betonu, szkła itp.; zbrojownia

SJP.pl

# zbrojarski

służący do zbrojenia, np. betonu, szkła

SJP.pl

# zbrojarz

osoba zawodowo przygotowująca zbrojenia budowlane

SJP.pl

# zbrojec

zbrojec dwuzębny - owad z rodziny tarczówkowatych żyjący na drzewach liściastych

SJP.pl

# zbrojeń

książkowo: zrobić coś dla żartu kosztem innych, spsocić coś

SJP.pl

# zbrojenia

książkowo: zrobić coś dla żartu kosztem innych, spsocić coś

SJP.pl

# zbrojenie

książkowo: zrobić coś dla żartu kosztem innych, spsocić coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbroić.

(1.2) bud. stalowe pręty, siatki lub kształtki zatapiane w konstrukcji betonowej, zwiększające jej wytrzymałość;

(1.3) dostarczanie komuś broni

Wiktionary

Zbrojenie – wkładki w postaci stalowych prętów, siatek lub innych kształtowników – umieszczane w betonie konstrukcyjnym w celu zwiększenia jego wytrzymałości na rozciąganie. Taki wzmocniony stalą beton nazywany jest żelbetem.

Zbrojenie w postaci prętów może być wykonane:

- ze stali miękkiej – końce prętów zaginane są tak, że tworzą literę U, co zapobiega poślizgowi stali po betonie
- ze stali o podwyższonej wytrzymałości – wtedy pobocznice prętów pokryte są poprzecznymi żeberkami antypoślizgowymi

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: zbroi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbroja ż., zbrojownia ż., zbroiciel m., zbrojarnia ż., zbrojarstwo n., zbrojarz m., zbrojarka ż., zbrojeniówka ż., zbrojny mos.

czas. zbroić

przym. zbrojny, zbrojarski, zbrojeniowy, zbrojony, rozbrajający

przysł. zbrojnie

ims. rozbrajający

Wiktionary

# zbrojeniówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przemysł zbrojeniowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jacek pracował w zbrojeniówce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojny mos., zbroja ż., zbrojenie n.

czas. zbroić ndk.

przym. zbrojeniowy, zbrojny, zbrojeniówkowy

Wiktionary

# zbrojeniówkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zbrojeniówką, dotyczący zbrojeniówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojeniówka ż.

Wiktionary

# zbrojeniowy

przymiotnik od: zbrojenie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze zbrojeniem, dotyczący zbrojenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojny mos., zbrojeniówka ż., zbrojenie n., zbroja ż.

czas. zbroić

przym. zbrojny

Wiktionary

# zbrojewicz

nazwisko

SJP.pl

# zbrojewo

Zbrojewo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 15 mieszkańców. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Jankowo.

Polska nazwa Zbrojewo została formalnie nadana 13 maja 1949 roku w miejsce niemieckiej nazwy Bernsdorf.

Wikipedia

# zbrojka

zbrojka zielona - gatunek muchówki

SJP.pl

# zbrojmistrz

rzemieślnik zajmujący się produkcją i naprawą broni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. specjalista zajmujący się konserwacją i naprawą broni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojmistrzostwo n., zbroja ż.

przym. zbrojmistrzowski

Wiktionary

# zbrojmistrzowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zbrojmistrzostwem, dotyczący zbrojmistrzostwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrojmistrzostwo n., zbrojmistrz mos.

Wiktionary

# zbrojmistrzyni

→ zbrojmistrz

SJP.pl

#### Patrz:

zbrojmistrz

# zbrojnik

słodkowodna ryba z rodziny zbrojnikowatych, o trudnej do oszacowania liczbie gatunków (według różnych źródeł od 700 do nawet 2000), stosunkowo niewielkich rozmiarów glonojad, często hodowany w akwariach

SJP.pl

Wikipedia

# zbrojnikowate

o cechach zbrojnikowatych (rodzina ryb lub pająków)

SJP.pl

- zbrojnikowate (Loricariidae) – rodzina ryb
- zbrojnikowate (Eutichuridae) – rodzina pająków

Wikipedia

# zbrojnikowaty

o cechach zbrojnikowatych (rodzina ryb lub pająków)

SJP.pl

# zbrojny

1. zaopatrzony w broń; uzbrojony;
2. pokryty zbroją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyposażony w broń

(1.2) związany z użyciem broni, walką lub wojną

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. uzbrojony rycerz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbrɔjnɨ, AS: zbroi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbroja ż., zbrojenie n., zbrojownia ż., zbrojeniówka ż.

czas. zbroić

przym. rozbrajający, zbrojeniowy

przysł. zbrojnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uzbrojony

(1.2) militarny, wojenny

Wiktionary

# zbrojony

1. w wojsku: zaopatrywać w broń i inny sprzęt; uzbrajać;
2. książkowo, przenośnie: uodparniać na działanie czegoś;
3. w budownictwie: umacniać np. słupy betonowe przez wmontowywanie albo wtapianie w nie stalowych wkładek;
4. w urbanistyce: zakładać rury wodociągowe, przewody elektryczne itp. w budowlach lub na terenach do zabudowy

SJP.pl

# zbrojów

Zbrojów – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim, w gminie Bliżyn. W roku 2011 było 197 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sorbinie.

Wikipedia

# zbrojówka

narożnica zbrojówka - motyl z rodziny garbatkowatych, którego gąsienice niszczą liście drzew liściastych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Merganetta armata|ref=tak., ptak z rodziny kaczkowatych żyjący w Andach

Wiktionary

Zbrojówka (Merganetta armata) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae) występującego w Andach. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nad wartkim strumieniem andyjskim obserwowałem zbrojówki posilające się małymi rybami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbroja ż.

Wiktionary

# zbrojownia

1. skład broni, amunicji; cekhauz, cekauz, arsenał;
2. miejsce, gdzie się wykonuje prace związane ze zbrojeniem betonu, szkła itp.; zbrojarnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. miejsce składowania broni i amunicji

(1.2) bud. rzem. warsztat, w którym zbroi się beton lub szkło

Wiktionary

Arsenał (wł. arsenale, fr. arsenal) – budynek lub zespół budynków o cechach obronnych, w którym przechowywano broń oraz sprzęt wojenny (zbrojownia). Arsenały posiadały także warsztaty, w których naprawiano i wytwarzano broń ręczną oraz odlewano działa (w ludwisarni).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rekruci pomaszerowali do zbrojowni po karabiny.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbroić ndk., uzbroić dk.

rzecz. zbrojny mos., zbrojenie n., zbroja

przym. zbrojny

Wiktionary

# zbroszczyk

nazwisko

SJP.pl

# zbroszki

Zbroszki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Winnica. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Przez miejscowość przepływa rzeka Niestępówka, dopływ Narwi.

Wikipedia

# zbrosław

imię męskie

SJP.pl

Zbrosław – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zbro- (borti - „walczyć”, „zmagać się”) i -sław („sława”). Oznacza ono „tego, czyja sława tworzy się dzięki walce”. Jedną z form skróconych tego imienia był Brosław.

Zbrosław imieniny obchodzi 28 czerwca.

Wikipedia

# zbrosławice

wieś w Polsce

SJP.pl

Zbrosławice (niem. Broslawitz, Dramatal-West 1936–1945) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice.

Zdaniem geografa Roberta Krzysztofika, Zbrosławice miały uzyskać lokację miejską przed 1300 rokiem i zostać zdegradowane przed 1700 rokiem.

Wikipedia

# zbrosławicki

przymiotnik od: Zbrosławice

SJP.pl

# zbrożek

nazwisko

SJP.pl

# zbrucz

rzeka na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na zachodniej Ukrainie o długości, lewy dopływ Dniestru;

Wiktionary

Zbrucz (ukr. Збруч) – rzeka na zachodniej Ukrainie o długości 247 km, lewy dopływ Dniestru.

Jej źródła leżą w pobliżu wsi Szczęsnówka, płynie w głębokim jarze. Nad rzeką leżą: Toki, Podwołoczyska, Wołoczyska, Satanów, Husiatyn, Skała Podolska, Okopy.

Wikipedia

# zbrudzewo

Zbrudzewo (niem. Oberau)– wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona 3 km na północ od Śremu przy drodze wojewódzkiej nr 434, drodze do Poznania. Za Zbrudzewem znajduje się skrzyżowanie z drogą powiatową nr 2464 do Świątnik.

Wikipedia

# zbrukać

pobrudzić; uczynić coś brudnym; zanieczyścić

SJP.pl

# zbrukanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbrukać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brukanie n.

czas. zbrukać dk., brukać ndk.

Wiktionary

# zbrunatnieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brunatnieć)

(1.1) przybrać barwę brunatną

(1.2) polit. hist. przyjąć elementy ideologii faszystowskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesienią wszystkie liście stopniowo zbrunatnieją.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbrunatnienie n., brunatnienie n.

czas. brunatnić, brunatnieć ndk.

przysł. brunatnawo, brunatnie, brunatno

przym. brunatnawy

Wiktionary

# zbrunocony

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. (o jedzeniu) zarumieniony

Wiktionary

# zbrylać

skawalać;
1. zbijać w bryłki;
2. zbrylać się - zbijać się w bryłki

SJP.pl

# zbrylanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbrylać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbrylać ndk.

rzecz. bryła ż., bryłka ż.

Wiktionary

# zbrylantować

pokryć, przyozdobić brylantami, błyszczącą biżuterią; ubrylantować, wybrylantować

SJP.pl

# zbryzgiwać

bryzgając, ochlapywać czymś

SJP.pl

# zbrzeźniak

nazwisko

SJP.pl

# zbrzeźnica

Zbrzeźnica (do końca 2017 roku Zbrzeżnica) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim, w gminie Zambrów.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Tabędzu.

Wikipedia

# zbrzydzać

1. czynić brzydkim lub brzydszym; pobrzydzać;
2. wzbudzać niechęć; obrzydzać

SJP.pl

# zbublowacieć

stać się bublowatym

SJP.pl

# zbuczyn

wieś w Polsce

SJP.pl

Zbuczyn (do 31 grudnia 2002 Zbuczyn Poduchowny) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Zbuczyn. Jest siedzibą gminy Zbuczyn. Leży nad rzeką Zbuczynką, 16 km od Siedlec, przy międzynarodowej trasie E 30.

Wikipedia

# zbuczyński

przymiotnik od: Zbuczyn Poduchowny

SJP.pl

# zbudować

czasownik przechodni dokonany (ndk. budować)

(1.1) wznieść budynek, budowlę lub inny obiekt budowlany

(1.2) skonstruować maszynę lub urządzenie

(1.3) przyczynić się do powstawania czegoś, zwykle jakiejś wartości lub dobra społecznego

(1.4) połączyć wyrazy w logiczną wypowiedź

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten dom z widokiem na Zatokę Gdańską zbudowaliśmy niemal własnoręcznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbuˈdɔvat͡ɕ, AS: zbudovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. budowlanka ż., budowanie n., zbudowanie n., wybudowanie ż., budowa ż., zabudowa ż., budowla ż., budulec m., budownictwo n., budowlany m., budowniczy m., budowlaniec m., budowanie n.

czas. budować ndk., wybudować dk.

przym. budowlany, budulcowy, budujący, zbudowany, budowniczy

przysł. budująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wybudować

(1.2) wybudować

Wiktionary

# zbudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbudować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. budowlanka ż., budowanie n., wybudowanie ż., budowa ż., budowla ż., budulec m., budownictwo n., budowlany m., budowniczy m., budowlaniec m.

czas. wybudować dk., budować ndk., zbudować dk.

przym. budowlany, budulcowy, budujący, zbudowany, budowniczy

przysł. budująco

Wiktionary

# zbudowany

przymiotnik

(1.1) mający prawidłowo i proporcjonalnie ukształtowaną muskulaturę i sylwetkę

(1.2) odczuwający dumę

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od zbudować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbudowanie n.

czas. zbudować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) postawny

(1.2) dumny, pocieszony, podbudowany

Wiktionary

# zbudzać

rzadko: przerywać komuś sen; obudzać, przebudzać

SJP.pl

# zbudzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. budzić, zbudzać)

(1.1) przerwać czyjś sen

czasownik zwrotny dokonany zbudzić się (ndk. budzić się, zbudzać się)

(2.1) przerwać swój sen

(2.2) zostać wywołanym wewnętrznie, w psychice

(2.3) ponownie dać o sobie znać; stać się na nowo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbudzenie n., budzenie n., obudzenie n.

czas. budzić

Wiktionary

# zbuforowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbuforować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbuforować dk.

Wiktionary

# zbugować

w informatyce: spowodować błąd w programie lub systemie komputerowym

SJP.pl

# zbugowany

w informatyce: spowodować błąd w programie lub systemie komputerowym

SJP.pl

# zbujać

potocznie: okłamać kogoś; oszukać

SJP.pl

# zbuk

jajko w stanie rozkładu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub pot. męskozwierzęcy

(1.1) zepsute, cuchnące jajko

(1.2) jajko do wylęgu, które nie ma zarodka

Wiktionary

Jajko – produkt spożywczy będący podstawą wielu potraw, który jest bogatym źródłem substancji odżywczych. W Polsce najczęściej spożywa się jaja kurze, a także kacze, gęsie, przepiórcze i indycze. Jaja drobiowe towarzyszą człowiekowi od początku jego istnienia. Jaja rybie (ikra) w postaci kawioru uważane są za wyrafinowany przysmak.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja kuma kupiła pięć jaj, z czego aż dwa okazały się zbukami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbuk, AS: zbuk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgniłek, zgniłe jajo / jajko, gw-pl|Suwalszczyzna|bołtun.

Wiktionary

# zbuki

jajko w stanie rozkładu

SJP.pl

# zbulić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zburzyć

Wiktionary

# zbulwersować

wzbudzić gwałtowne, nieprzychylne emocje; wzburzyć, zgorszyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. bulwersować)

(1.1) wzbudzić oburzenie, poruszenie, złość lub niesmak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Historia zbulwersowała świat w 2002 roku.

Wiktionary

# zbulwersowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbulwersować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbulwersować dk.

Wiktionary

# zbunkrować

1. potocznie: schować, skryć, ukryć;
2. załadować paliwo na statek

SJP.pl

# zbuntowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbuntować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zbuntować dk.

rzecz. bunt mrz., zbuntowany mos.

przym. zbuntowany

Wiktionary

# zbuntowany

1. taki, który się zbuntował, wystąpił przeciwko komuś, czemuś;
2. negujący, odrzucający powszechnie przyjęte normy, zasady postępowania, wartości itp., np. zbuntowana młodzież

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który uległ buntowi

przymiotnik

(2.1) wykazujący cechy buntu

forma czasownika.

(3.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od zbuntować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbuntowanie n.

czas. zbuntować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) buntownik

Wiktionary

# zburzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zburzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. burzycielstwo n., burzyciel m., burzycielka ż., burzenie n., wzburzenie n.

czas. burzyć ndk., zburzyć dk.

przym. burzycielski

Wiktionary

# zburżuazyjnienie

upodobnienie się do burżuazji, przesiąknięcie wpływami burżuazji

SJP.pl

# zburzyć

1. rozwalić, zniszczyć;
2. zmącić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. burzyć)

(1.1) dokonany od|burzyć.

czasownik zwrotny dokonany zburzyć się (ndk. burzyć się)

(2.1) dokonany od|burzyć się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czym zamierzacie zburzyć ten mur?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. burzenie n., burzyciel mos., zburzenie n.

czas. burzyć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozwalić, zniszczyć, zrujnować; gw-pl|Górny Śląsk|zbulić.

Wiktionary

# zbutwiały

taki, który uległ rozkładowi pod wpływem mikroorganizmów; zmurszały, zgniły

SJP.pl

# zbutwieć

o substancjach organicznych: ulegać rozkładowi pod wpływem bakterii i grzybów; zgnić, zmurszeć

SJP.pl

# zbułgaryzować

poddać wpływom bułgarskim, rozszerzyć wpływy bułgarskie, nadać czemuś cechy typowo bułgarskie

SJP.pl

# zbyć

1. sprzedać;
2. potraktować kogoś w sposób zdawkowy, wymijający, lekceważący;
3. pozostać w nadmiarze

SJP.pl

# zbych

zdrobnienie od: Zbigniew (imię męskie); Zbyszek, Zbyś, Zbysio, Zbycho

SJP.pl

# zbycho

zdrobnienie od: Zbigniew (imię męskie); Zbyszek, Zbyś, Zbysio, Zbych

SJP.pl

# zbychowo

Zbychowo (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Zbichòwò; niem. Sbichau, następnie Weihersfelde) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Wejherowo. Leży na obszarze leśnym Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. W kierunku północno-zachodnim od Zbychowa znajduje się Jezioro Wyspowo.

Wikipedia

# zbychu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gwara. zdrobn. poufała forma imienia Zbigniew

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiesz, że Zbychu siedzi za rozbój? Ech, niedaleko pada jabłko od jabłoni!

(1.1) Zbychu, nie rób z siebie niemoty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniew m., Zbyszek m., Zbyszko m.

Wiktionary

# zbyczyce

Zbyczyce, od 2002 część Lelowa, dawniej samodzielna wieś i gromada. Rozpościera się wzdłuż ulicy Żwirkowskiego, po lewej stronie Białki. Drogą, która prowadzi przez nią, można dojechać do Białej Wielkiej.

W 1595 roku wieś Zbyczyce położona w powiecie lelowskim województwa krakowskiego była własnością miasta Lelowa.

Wikipedia

# zbydniów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Zbydniów – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
- Zbydniów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaleszany

Wikipedia

# zbygniew

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. Zbigniew

Wiktionary

Zbigniew – męskie imię pochodzenia słowiańskiego. Złożone jest z dwóch członów: Zby- („zbyć, zbyć się, pozbyć się”) i -gniew („gniew”). Mogło oznaczać „tego, który się zbył (pozbył) gniewu”. Właściwie powinno ono brzmieć Zbygniew, a Zbigniew to wynik zniekształcenia, które nastąpiło przy odczycie imion słowiańskich przez pierwszych badaczy. W Polsce imię to po raz pierwszy odnotowano jako Zbygniew. Do końca XV wieku imię Zbygniew zanotowano u około 1000 osób.

Wikipedia

# zbylut

nazwisko

SJP.pl

Zbylut – staropolskie imię (również w odmianie Zbijlud i Zbilut), męskie, złożone z dwóch członów: Zby- („zbyć się, pozbyć się”) i -lut („srogi, ostry”). Mogło oznaczać „tego, który pozbył się srogości”.

Zbylut imieniny obchodzi 2 grudnia.

Wikipedia

# zbynio

zdrobnienie od: Zbigniew, Zbygniew (imiona męskie); Zbysio

SJP.pl

# zbyrt

gwarowo: trącanie się ciupagami w tańcu góralskim

SJP.pl

# zbyś

zdrobnienie od: Zbigniew, Zbygniew (imiona męskie); Zbyszek

SJP.pl

# zbysio

zdrobnienie od: Zbigniew, Zbygniew (imiona męskie); Zbynio

SJP.pl

# zbysiowie

Zbysio z małżonką; Zbyś z małżonką

SJP.pl

# zbysiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zbysia lub z nim związany

SJP.pl

# zbystrzały

taki, który stał się bystrym

SJP.pl

# zbyszek

zdrobnienie od: Zbigniew, Zbysław, Zdobysław (imiona męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Zbigniew

Wiktionary

- Zbyszek – forma pochodna imienia Zbigniew
- Zbyszek – wieś w Polsce, w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Szczerców

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na balach Zbyszek pojawia się w pachnącym naftaliną fraku i pod muszką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniew mos., Zbychu mos.

Wiktionary

# zbyszewice

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Zbyszewice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieskim, w gminie Margonin
- Zbyszewice – przysiółek osady Miętno w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Nowogard

Wikipedia

# zbyszewo

Zbyszewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą.

Wikipedia

# zbyszewski

nazwisko

SJP.pl

- Karol Zbyszewski (1904-1990) – publicysta i satyryk
- Leon Zbyszewski (1832-1907) – duchowny i publicysta
- Piotr Zbyszewski (ur. 1981) – judoka
- Tytus Zbyszewski (1886-1942) – dyplomata
- Wacław Zbyszewski (1903-1985) – dziennikarz i publicysta
- Wiktor Zbyszewski (1818-1896) – burmistrz Rzeszowa
- Władysław Zbyszewski (1834-1909) – kontradmirał

Wikipedia

# zbyszko

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Zbyszko - imię
- Zbyszko Company – producent napojów
- Zbyszko – jeden z poznańskich domów studenckich
- Zbyszko z Bogdańca – postać literacka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeszło niebawem opodal Zbyszka stadko dzików z wielkim hałasem i fukaniem, a potem kłusowały łosie długim rzędem, trzymając jeden drugiemu łeb na ogonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɨʃkɔ, AS: zbyško

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zbigniew m., Zbychu mos.

Wiktionary

# zbyszkowie

zdrobnienie od: Zbigniew, Zbysław, Zdobysław (imiona męskie)

SJP.pl

# zbyszkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zbyszka lub z nim związany

SJP.pl

# zbyszyce

Zbyszyce – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem, 10 km na północ od Nowego Sącza. Leży na krańcu obszernego półwyspu, na wschodnim brzegu Jeziora Rożnowskiego i jest pozostałością dawnego miasteczka zalanego przez wody jeziora w 1941.

Wikipedia

# zbysław

imię męskie

SJP.pl

Zbysław – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zby- („zbyć się, pozbyć się”) i -sław.

Forma żeńska: Zbysława

Zbysław imieniny obchodzi 23 marca i 17 listopada.

Wikipedia

# zbysława

imię żeńskie

SJP.pl

Zbysława – żeński odpowiednik staropolskiego imienia Zbysław. Składa się z dwóch członów: Zby- („zbyć się, pozbyć się”) i -sława.

Zbysława imieniny obchodzi 30 listopada.

Wikipedia

# zbysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zbysławy lub z nią związany

SJP.pl

# zbysławostwo

Zbysław z małżonką; Zbysławowie

SJP.pl

# zbysławowie

Zbysław z małżonką; Zbysławostwo

SJP.pl

# zbysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zbysława lub z nim związany

SJP.pl

# zbyt

możliwość sprzedaży towaru; sprzedaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

przysłówek

(2.1) nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musimy zapewnić zbyt dla naszych towarów.

(2.1) Zbyt wcześnie przyszedłeś na spotkanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbɨt, AS: zbyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbytek m., zbywanie n., zbycie n., zbytkowność ż., zbyteczność ż.

czas. zbywać ndk., zbyć dk.

przym. zbytkowny, zbytni, zbyteczny

przysł. zbytkownie, zbytnio, zbytecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprzedaż, dystrybucja

(2.1) zbytnio, nadmiernie, przesadnie, zanadto

Wiktionary

# zbyteczny

1. niepotrzebny;
2. dawniej: taki, który pozostaje, nadmierny;
3. dawniej: skłonny do zbytków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego się nie potrzebuje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten zakup okazał się zbyteczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zbɨˈtɛt͡ʃnɨ, AS: zbytečny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbyt mrz., zbyteczność

przysł. zbytecznie, zbyt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepotrzebny, zbędny; książk. redundantny; pot. potrzebny jak umarłemu kadzidło, potrzebny jak dziura w moście, potrzebny jak piąte koło u wozu

Wiktionary

# zbytek

1. komfortowe, wygodne warunki życia;
2. coś, co zaspokaja czyjeś wygórowane potrzeby;
3. nadmiar czegoś lub przesada w czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nadmiar, przesada, rozrzutność

(1.2) komfortowe warunki życiowe, luksus, przepych

(1.3) rzecz luksusowa, zaspokajająca wygórowane potrzeby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɨtɛk, AS: zbytek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbyt mrz.

przysł. zbyt

przym. zbytkowny

Wiktionary

# zbytki

potocznie: nieszkodliwe psoty, figle; zbyty

SJP.pl

- zbytki – dawniej: nieszkodliwe żarty

Wikipedia

# zbytkować

dawniej: robić nieszkodliwe żarty, psoty

SJP.pl

# zbytkowniej

stopień wyższy od przysłówka: zbytkownie

SJP.pl

# zbytkowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zbytkowny; bardziej zbytkowny

SJP.pl

# zbytkowny

przymiotnik

(1.1) przest. związany ze zbytkiem rozumianym jako luksus, przepych, wystawność

(1.2) iron. związany ze zbytkiem rozumianym jako nadmiar, przesada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbytek mrz., zbyt mrz.

przysł. zbytkownie, zbyt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bogaty, kosztowny, luksusowy, okazały, wystawny

(1.2) nadmierny, niekonieczny, przesadny, zbędny

Wiktionary

# zbytkowo

Zbytkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Lipno.

Wikipedia

# zbytni

1. zbyt duży, nadmierny;
2. dawniej: zbędny, niepotrzebny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nadmierny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zbytnio, zbyt

rzecz. zbyt mrz.

Wiktionary

# zbytnik

wesołek, dowcipas, jajarz

SJP.pl

# zbytnio

przysłówek

(1.1) zbyt, nadmiernie, za bardzo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzbɨtʲɲɔ, AS: zbytʹńo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zbytni

rzecz. zbyt mrz.

przysł. zbyt

Wiktionary

# zbytny

gwarowo: skory do żartów

SJP.pl

# zbytowo

Zbytowo (niem. Birkenfelde) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno.

Wikipedia

# zbyty

potocznie: nieszkodliwe psoty, figle; zbytki

SJP.pl

# zbywać

1. sprzedawać;
2. traktować kogoś w sposób zdawkowy, wymijający, lekceważący;
3. pozostawać w nadmiarze;
4. (zwykle z przeczeniem) brakować, występować w małej ilości

SJP.pl

# zbywający

1. sprzedawać;
2. traktować kogoś w sposób zdawkowy, wymijający, lekceważący;
3. pozostawać w nadmiarze;
4. (zwykle z przeczeniem) brakować, występować w małej ilości

SJP.pl

# zbywalność

Wikipedia

# zbywalny

w prawie: mogący być odstąpionym, scedowanym na kogoś

SJP.pl

# zbywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbyt mrz., bywalec mos.

przysł. zbyt

Wiktionary

# zbywca

w prawie: osoba przekazująca własność innej osobie

SJP.pl

# zbywczyni

→ zbywca

SJP.pl

#### Patrz:

zbywca

# zbyłowice

Zbyłowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Ręczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 742.

W XIX wieku wieś należała do gminy Masłowice w powiecie noworadomskim w guberni piotrkowskiej oraz była częścią parafii Bąkowa Góra.

Wikipedia

# zbzikować

dostać bzika, zwariować, sfiksować

SJP.pl

# zbzikowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. mający bzika; taki, który zbzikował

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Może jego życie nie było życiem zbzikowanego kolekcjonera, tylko rozpustnego, starzejącego się erotoman.

(1.1) Gdy matka Lasany to spostrzegła, wrzasnęła jak zbzikowana, rzuciła się na dziecko, zakryła je przede mną swoim ciałem i z przeraźliwym krzykiem kazała mi iść precz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bzik m.

czas. bzikować ndk., zbzikować dk.

Wiktionary

# zbłądzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zbłądzić.

Wiktionary

# zbłąkany

przymiotnik

(1.1) taki, który zabłądził, nie wie, gdzie jest

(1.2) taki, który dotarł dokądś przez przypadek

(1.3) o przedmiocie, który pojawia się na niewłaściwym miejscu

(1.4) zdezorientowany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zbłąkanie n., zabłąkanie n.

Wiktionary

# zbłaźniony

taki, który się zbłaźnił

SJP.pl

# źbło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. bot. źdźbło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) źdbło, śćbło

Wiktionary

# zca

skrót od: zastępca (odczytywany jako cały, odmienny wyraz); z-ca

SJP.pl

# zchn

skrót od: Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, polska partia polityczna

SJP.pl

# zchn-owiec

członek ZChN-u (Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego); zetchaenowiec

SJP.pl

# zchn-owski

→ ZChN (Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe)

SJP.pl

# zd.

skrót od: zdanie

SJP.pl

# zdać

1. powierzyć, przekazać coś komuś oficjalnie;
2. narazić na coś, pozostawić kogoś w trudnej sytuacji;
3. zaliczyć, przejść pomyślnie egzamin, przejść do następnej klasy;
4. zdać się - zaufać, zawierzyć w czymś komuś; być odpowiednim, nadać się

SJP.pl

czasownik

(1.1) stpol. czekać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒdat͡ɕ, AS: ždać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żdanie n.

Wiktionary

# zdalasiały

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Poznań. zabiedzony

(1.2) gw-pl|Poznań. zmartwiony

(1.3) gw-pl|Poznań. zmęczony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dalas, dalaśnica, dalaśnik

Wiktionary

# zdalka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. środ. zdalna praca lub nauka odbywająca się przy pomocy komputera

Wiktionary

# zdalnie

przysłówek sposobu

(1.1) techn. na odległość, nie bezpośrednio

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wybór zegara zasadniczego odbywa się zdalnie, na sygnał głównej stacji kontrolnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdalʲɲɛ, AS: zdalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdalny

Wiktionary

# zdalny

dający się kontrolować z pewnej odległości

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który może być przeprowadzany na odległość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Choć najwyższe organy państwa i firmy przechodzą, na ile mogą, na telekonferencje i zdalną obsługę klientów, a część szkół prowadzi zajęcia przez internet za pomocą bezpłatnych narzędzi, to kłopotów jest sporo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdalnɨ, AS: zdalny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zdalnie

Wiktionary

# zdancewicz

nazwisko

SJP.pl

# zdanie

1. uporządkowana grupa wyrazów, która zawiera zrozumiałą informację;
2. sąd o czymś; pogląd; opinia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żdać.

Wiktionary

Zdanie (łac. sententia) – w językoznawstwie termin ten oznacza wypowiedzenie służące do zakomunikowania jakiejś treści i podlegające ograniczeniom formalnym. Budowa zdania opiera się na związkach między wyrazami, zarówno współrzędnych, jak i podrzędnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. żdać ndk.

Wiktionary

# zdaniem

przyimek

(1.1) zgodnie z czyjąś oceną, opinią

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: zdanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdaniem autorki teoria ta wyjaśnia, dlaczego tradycyjna psychoterapia jest tak nieskuteczna w przypadku leczenia anoreksji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdãɲɛ̃m, AS: zdãńẽm

Wiktionary

# zdaniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zdaniotwórczy

tworzący zgłoskę, sylabę; sylabotwórczy

SJP.pl

# zdaniowy

przymiotnik od: zdanie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zdania, odnoszący się do zdania, związany ze zdaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do "utraty" warstwy semantycznej komunikatu nie dochodzi w tych przekazach reklamowych, w których warstwa słowna przynajmniej częściowo zachowuje własną intonację i akcent zdaniowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdãˈɲɔvɨ, AS: zdãńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdanie n., zdanko n.

przym. wielozdaniowy

Wiktionary

# zdankiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Zdankiewicz – polski złodziej i morderca
- Jarosław Zdankiewicz – polski perkusista
- Roman Zdankiewicz – austriacki urzędnik

Wikipedia

# zdanko

zdrobnienie od: zdanie; zdańko

SJP.pl

# żdanow

Osoby o tym nazwisku:

- Andriej Żdanow – radziecki polityk
- Anton Żdanow – rosyjski hokeista
- Boris Żdanow – rosyjski rewolucjonista
- Ihor Żdanow – ukraiński polityk i analityk
- Ołeksandr Żdanow – ukraiński piłkarz
- Wasilij Żdanow – radziecki kolarz szosowy

Inne:

- Żdanow – dawna nazwa Mariupola

Wikipedia

# żdanówek

Żdanówek – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Zamość. Północno-zachodnią granicę wsi wyznacza rzeka Topornica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Zamość. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 431 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Żdanowie.

Wikipedia

# żdanowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żdanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdanów m.

:: fż. żdanowianka ż.

przym. żdanowski

Wiktionary

# żdanowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żdanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdanów m.

:: fm. żdanowianin m.

przym. żdanowski

Wiktionary

# zdanowice

Zdanowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Nagłowice. Leży przy drodze krajowej nr 78. Leży pomiędzy miastem Jędrzejów, a Nagłowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# zdanowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Zdanowicz, Żdanowicz:

- Anton Żdanowicz – pułkownik kijowski i sędzia generalny
- Aleksander Zdanowicz – polski publicysta i uczestnik powstania styczniowego
- Aleksander Zdanowicz – polski pedagog, historyk, leksykograf i filolog w Wilnie
- Eugeniusz Zdanowicz – polski poeta i dziennikarz
- Czesław Zdanowicz – kapitan WP i partyzant AK 1939/44
- Jan Zdanowicz – polski architekt
- Dawid Binemann-Zdanowicz – polski adwokat i działacz społeczny
- Fłaryjan Żdanowicz – białoruski aktor, reżyser i teatrolog
- Katarzyna Ewa Zdanowicz – polska poetka i dziennikarka
- Leon Zdanowicz – polski pisarz, redaktor i wydawca
- Leonard Zub-Zdanowicz – major WP, cichociemny i członek Armii Krajowej
- Piotr Dismas Zdanowicz – polski animator, ilustrator i filmowiec
- Stanisław Zdanowicz – ujednoznacznienie
- Wiktor Żdanowicz – radziecki szermierz i florecista
- Uładzimir Zdanowicz – białoruski nauczyciel i polityk

Wikipedia

# zdanowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żdanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdanów m., żdanowianin m., żdanowianka ż.

Wiktionary

# zdarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdarny

SJP.pl

# zdarniować

usunąć fragmenty darni - górnej warstwy gleby przerośniętej korzeniami traw

SJP.pl

# zdarność

dawniej: zręczność, zgrabność

SJP.pl

# zdarny

przestarzałe:
1. nadający się do czegoś; zręczny, zgrabny;
2. udany

SJP.pl

# zdarzać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) sprawiać, stawać się przyczyną czegoś

czasownik zwrotny niedokonany zdarzać się

(2.1) wydarzać się, trafiać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Traf zdarzył, że pan Łęcki, nie mogąc już ukryć zabiegów Wokulskiego o pannę Izabelę, zapytał księcia o zdanie o Wokulskim i o radę.

(2.1) W razach, kiedy zdarzał się spór między uczniem i nauczycielem Polakiem, dyrektor i inspektor stawali zawsze i bezwarunkowo po stronie ucznia, zmniejszali winę, a gdy niepodobna było inaczej, wypraszali u nauczyciela Polaka odpuszczenie kary.

(2.1) Właśnie przed dwoma tygodniami zdarzył mu się wypadek niezwykły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdaʒat͡ɕ, AS: zdažać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdarzanie n., wydarzenie n.

Wiktionary

# zdarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdarzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdaˈʒãɲɛ, AS: zdažãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdarzać

Wiktionary

# zdarzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

(1.2) mat. podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;

(1.3) inform. zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji;

(1.4) stpol. wyrok

(1.5) stpol. przeznaczenie

(1.6) odczasownikowy od|zdarzyć.

Wiktionary

- zdarzenie w ontologii
- zdarzenie w literaturze
- zdarzenie gospodarcze
- zdarzenie drogowe
- zdarzenie losowe
  - zdarzenie losowe w prawie ubezpieczeń gospodarczych
  - zdarzenie losowe w teorii prawdopodobieństwa
    - zdarzenie elementarne
    - zdarzenie losowe niemożliwe
    - zdarzenie losowe pewne
    - zdarzenie losowe przeciwne

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Wybuch chloru w fabryce był niebezpiecznym zdarzeniem.

    (1.2) Zdarzeniem „w dwóch rzutach monetą choć raz wypadnie orzeł” jest zbiór {(O,R),(R,O),(O,O)}.

    (1.3) Pętla obsługi zdarzeń jest elementem każdej aplikacji okienkowej, zwykle ukrytym przed programistą.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: zdaˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zdažẽńe

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. wydarzenie n.

    czas. zdarzyć, zdarzyć się dk., zdarzać się ndk.

    przym. zdarzeniowy

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.1) wydarzenie

    (1.2) zdarzenie losowe

    Wiktionary

# zdarzeniowy

przymiotnik od: zdarzenie

SJP.pl

# zdarzyć

czasownik nieprzechodni

(1.1) dokonany od|zdarzać.

czasownik zwrotny zdarzyć się

(2.1) dokonany od|zdarzać się.

(2.2) stpol. udać się

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Może się zdarzyć, że preferencje wyborców będą niewłaściwie interpretowane.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdaʒɨt͡ɕ, AS: zdažyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdarzenie n., wydarzenie n.

przym. niewydarzony

Wiktionary

# zdatniej

stopień wyższy od przysłówka: zdatnie

SJP.pl

# zdatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdatny

SJP.pl

# zdatny

nadający się do czegoś; odpowiedni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. nadający się do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Teraz widzisz, do czegom zdatna — powiedziała drżącym z wściekłości głosem łuczniczka, rozcierając pięść. — Kto z nas chwat, a komu przy garnkach miejsce.

Wiktionary

# zdawać

1. powierzać, przekazywać coś komuś;
2. składać egzamin, przechodzić do następnej klasy;
3. relacjonować, przedstawiać sprawozdanie;
4. zdawać się - zawierzać w czymś komuś; wyglądać jakoś w czyichś oczach, wywoływać wrażenie czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdać)

(1.1) przystępować do egzaminu lub sprawdzianu

(1.2) uzyskiwać pozytywną ocenę

(1.3) przekazywać przedmioty, stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność

(1.4) przedstawiać sprawę

czasownik zwrotny niedokonany zdawać się (dk. zdać się)

(2.1) odnosić wrażenie, nie będąc jednak pewnym

(2.2) pokładać w kimś zaufanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jutro będę zdawać dwa egzaminy.

(1.2) Nie zdaję z polskiego.

(1.3) Ustępujący prezes zdawał swoje stanowisko następcy.

(1.3) Wychodząc z biura, zdałem klucze na portierni.

(1.4) Na poniedziałkowej odprawie kierownik budowy zdawał relację z postępu prac.

(2.1) Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się zdawało, / Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.

(2.2) Nie znam się na motoryzacji, więc w sprawie kupna samochodu zawsze zdawałam się na męża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdavat͡ɕ, AS: zdavać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdawalność ż., zdawanie n., zdanie n., zdawiny

czas. dać, zadawać, zdać dk.

przym. zdawkowy

przysł. zdawkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zaliczać

(1.3) oddawać, przekazywać, rozliczać się

(1.4) referować, relacjonować

(2.1) wydawać się

(2.2) polegać

Wiktionary

# zdawalność

wielkość określająca odsetek osób, które zdały egzamin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. odsetek osób, które zdały egzamin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdanie n., zdawanie n.

czas. zdać dk., zdawać ndk.

przym. zdawalny

Wiktionary

# zdawalny

dający się zdać

SJP.pl

# zdawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdawać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdawać ndk.

rzecz. zdawalność ż.

Wiktionary

# zdawczy

urzędowo: dotyczący zdawania, przekazywania czegoś, np. komisja zdawcza

SJP.pl

# zdawiny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. oddanie panny młodej przez jej rodziców pod władzę męża;

Wiktionary

Zdawiny, wzdawiny – oddanie panny młodej przez jej opiekunów pod opiekę męża. W średniowiecznej Polsce umowa, która łącznie ze zmówinami stanowiła świecką formę zawarcia małżeństwa.

Zdawiny były potwierdzeniem i realizacją zmówin, w których ustalono warunki małżeństwa (często dużo wcześniej). Miały uroczystą formę i towarzyszył im szereg obrządków m.in. symbolizujących rezygnację panny młodej z dotychczasowego stanu (zdjęcie wianka, napicie się z pucharu podanego przez dziewosłęba). Niektóre z obrzędów odbywanych podczas zdawin wywodzą się z czasów pogańskich i przetrwały do czasów współczesnych w ślubnych zwyczajach ludowych. Zdawinom mogły towarzyszyć przenosiny, czyli przeprowadzka panny młodej do domu męża (łac. deductio in domum mariti), oraz pokładziny, czyli konsumpcja małżeństwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z czasem, gdy zawarcie małżeństwa zaczęło się odbywać w drodze umowy formalnej, akt ten rozpadł się na dwa odrębne akty prawne, oba ważne dla prawnej ważności małżeństwa, a mianowicie na zmówiny (desponsatio, Verlobung) i zdawiny (ślub, traditio puellae, Trauung).

(1.1) Małżeństwo zawierane było w prastarej, tradycyjnej formie, której stadia stanowiły zmówiny, zdawiny i pokładziny. Tę zwyczajową formę zaaprobował Kościół, dostosowując ją do swoich zasad prawnych (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdawać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzdawiny

Wiktionary

# zdawkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdawkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdawkować ndk.

Wiktionary

# zdawkowo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób oszczędny, skąpy, wynikający tylko z grzeczności lub konieczności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dawka ż., dawkowanie n., przedawkowanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż.

czas. zdawać, dawkować ndk., dawać ndk., przedawkować dk.

przym. zdawkowy, dawkowy

temsłow. -dawkowy

Wiktionary

# zdawkowość

cecha czegoś niemającego istotnej treści, zawierającego niewiele treści; lakoniczność, banalność

SJP.pl

# zdawkowy

lakoniczny, zawierający niewiele treści

SJP.pl

# zdążać

1. przybywać gdzieś na czas;
2. kończyć jakąś pracę w określonym czasie; wyrabiać się;
3. dotrzymywać komuś kroku, np.: Szła tak szybko, że ledwie zdążała; nadążać;
4. książkowo: posuwać się w jakimś kierunku, przybliżać się do jakiegoś miejsca; podążać, pośpieszać;
5. przenośnie: zmierzać do określonego celu; dążyć

SJP.pl

# zdążanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdążać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdążenie n.

czas. zdążać ndk., zdążyć dk.

Wiktionary

# zdążenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdążyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zdõũ̯žẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdążyć

rzecz. zdążanie n.

Wiktionary

# zdążyć

1. przybyć gdzieś na czas;
2. skończyć jakąś pracę w określonym czasie; wyrobić się;
3. dotrzymać komuś kroku, np.: Szła tak szybko, że ledwie mógł zdążyć; nadążyć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) przybyć na umówioną godzinę

(1.2) skończyć jakąś pracę, zadanie w określonym czasie

(1.3) dotrzymać komuś kroku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔ̃w̃ʒɨt͡ɕ, AS: zdõũ̯žyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdążenie n., zdążanie n.

czas. zdążać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nie spóźnić się, przyjść na czas

(1.2) nie spóźnić się, dotrzymać terminu; pot. wyrobić się

(1.3) dotrzymać kroku, nadążyć

Wiktionary

# zdbowo

Miejscowości w Polsce

- Zdbowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Tuczno
- Zdbowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Tuczno

Wikipedia

# zdeaktualizować

pozbawić aktualności, uczynić nieaktualnym; zdezaktualizować

SJP.pl

# zdeaktywować

zdezaktywować;
1. uczynić nieaktywnym, wyłączyć;
2. usunąć skażenie promieniotwórcze

SJP.pl

# zdeb

1. dawniej: żbik;
2. dawniej: ostronos, ssak z rodziny szopów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. zool. żbik

Wiktionary

Żbik europejski, żbik, żbik szkocki (Felis silvestris) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae), po raz pierwszy opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku (pod nazwą Felis catus), na podstawie wyglądu kota domowego. Obecną nazwę nadał żbikowi w 1775 roku niemiecki przyrodnik Schreber, który w Niemczech obserwował zwierzę w naturze.

Wikipedia

# zdebel

nazwisko

SJP.pl

# zdebetować

spowodować debet na rachunku bankowym

SJP.pl

# zdębiały

1. osłupieć ze zdumienia;
2. o ugotowanych ziemniakach: stwardnieć, stracić smak

SJP.pl

# zdębieć

1. osłupieć ze zdumienia;
2. o ugotowanych ziemniakach: stwardnieć, stracić smak

SJP.pl

# zdebilitować

dawniej: uczynić słabym; osłabić

SJP.pl

# zdebrandować

usunąć dodatki zainstalowane na telefonie przez operatorów komórkowych i pozostawić czyste oprogramowanie producenta

SJP.pl

# zdebski

nazwisko

SJP.pl

# zdebugować

[czytaj: zdebagować] w informatyce: wykryć i usunąć błędy w kodzie źródłowym aplikacji

SJP.pl

# zdechlaczek

zdrobnienie od: zdechlak

SJP.pl

# zdechlaczka

zdrobnienie od: zdechlak

SJP.pl

# zdechlak

pogardliwie: człowiek chorowity, słaby fizycznie, mizerny; chuchro

SJP.pl

# zdechnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zdychać)

(1.1) pot. o zwierzęciu: skończyć życie

(1.2) pogard. umrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj zdechł mój chomik, dlatego jestem taka smutna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɛxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zdeχnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdechnięcie n., zdychanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) paść

Wiktionary

# zdechnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdechnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɛxʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zdeχʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdechnąć, zdychać

rzecz. zdychanie n.

Wiktionary

# zdechrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. zatracenie chrześcijańskich cech

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Północna Afryka uległa stopniowemu zdechrystianizowaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dechrystianizacja ż., dechrystianizowanie n.

czas. dechrystianizować ndk., zdechrystianizować dk.

przym. zdechrystianizowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dechrystianizacja, spoganizowanie

Wiktionary

# zdechły

1. o zwierzęciu: taki, który zdechł; nieżywy;
2. o człowieku: osłabiony, słaby fizycznie;
3. o człowieku: zmęczony, wyczerpany;
4. przenośnie: zwiędły

SJP.pl

# zdecydować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) podjąć decyzję

czasownik zwrotny

(2.1) rozstrzygnąć swój dylemat, coś postanowić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ, AS: zdecydovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zadecydowanie n., decydowanie n., decyzja, zdecydowanie

czas. decydować, decydować się

przym. zdecydowany, decydujący

przysł. zdecydowanie

ims. zdecydowany

Wiktionary

# zdecydowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pewność co do podjętej decyzji, działań; stanowczość, stabilność

(1.2) podjęcie decyzji

przysłówek sposobu

(2.1) w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O zwycięstwie zadecydowały zdecydowanie i upór zawodniczek.

(1.2) Ile czasu potrzebowałeś na zdecydowanie o zmianie miejsca pracy?

(2.1) W Polsce liczba pracowników na sklep jest zdecydowanie mniejsza niż w innych państwach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ, AS: zdecydovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. decydowanie n., zadecydowanie n., decyzja ż., decyzyjność ż., decydent m., decydentka ż.

czas. decydować ndk., zadecydować dk., zdecydować dk.

przym. zdecydowany

Wiktionary

# zdecydowaniej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: zdecydowanie

SJP.pl

# zdecydowany

przymiotnik

(1.1) umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję

(1.2) taki, który właśnie podjął decyzję

(1.3) niebudzący wątpliwości, niewątpliwy

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: zdecydować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãnɨ, AS: zdecydovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. decydować ndk., zdecydować dk.

rzecz. zdecydowanie n., decyzja ż., zadecydowanie n.

przysł. zdecydowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdeterminowany

Wiktionary

# zdeduplikować

wyeliminować powtarzające się części w zbiorze danych

SJP.pl

# zdefasonować

pozbawić właściwego fasonu, kształtu; zdeformować

SJP.pl

# zdefekować

oddać kał; wypróżnić się, załatwić się

SJP.pl

# zdefiniować

czasownik przechodni dokonany (ndk. definiować)

(1.1) dokonany od|definiować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. definicja ż., definiowanie n., zdefiniowanie n.

czas. definiować ndk.

przym. definiowalny

Wiktionary

# zdefiniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sformułowanie definicji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛfʲĩɲɔˈvãɲɛ, AS: zdefʹĩńovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. definiowanie n., definicja ż.

czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

przym. definicyjny, definiowalny

Wiktionary

# zdeflorować

pozbawić dziewictwa; rozdziewiczyć

SJP.pl

# zdeformować

wypaczyć;
1. spowodować zniekształcenia; zniekształcić, oszpecić;
2. zmienić pierwotny sens czegoś;
3. spowodować zwyrodnienie, upadek moralny; zdegenerować, wynaturzyć, zdemoralizować

SJP.pl

# zdefragmentować

ponownie zapisać pliki znajdujące się na dysku twardym tak, aby wszystkie części danego pliku zostały zapisane w kolejnych sektorach

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. defragmentować)

(1.1) inform. połączyć w całość fragmenty plików na nośniku danych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdefragmentowanie n., defragmentowanie n., defragmentacja ż., defragmentator m., fragment mrz.

czas. defragmentować ndk.

przym. defragmentacyjny

Wiktionary

# zdefragmentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. przeprowadzenie defragmentacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. defragmentowanie n., defragmentator m., defragmentacja ż.

czas. zdefragmentować dk., defragmentować ndk.

przym. defragmentacyjny

Wiktionary

# zdefraudować

przeznaczyć powierzone publiczne pieniądze lub majątek na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem

SJP.pl

# zdegenerować

1. spowodować upadek moralny;
2. spowodować zwyrodnienie biologiczne

SJP.pl

# zdeglomerować

1. zlikwidować nadmierne skupiska przedsiębiorstw, instytucji, zakładów przemysłowych itp. na danym terenie;
2. rozproszyć wielkie skupiska ludności

SJP.pl

# zdegustować

zawieść, zniesmaczyć, rozczarować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. degustować)

(1.1) pot. przyprawić o niesmak, wywołać niechęć

(1.2) podn. spróbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory

czasownik zwrotny dokonany zdegustować się (ndk. degustować się)

(2.1) pot. ulec odrazie, zniesmaczeniu

(2.2) pot. zaczerpnąć przyjemności z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś

(2.3) podn. zostać zdegustowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdegustowanie n., gust mrz.

przym. zdegustowany

czas. degustować

Wiktionary

# zdegustowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdegustować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdegustować dk.

przym. zdegustowany

Wiktionary

# zdegustowany

zawiedziony, zniesmaczony, rozczarowany

SJP.pl

# zdehermetyzować

spowodować utratę szczelności

SJP.pl

# zdehumanizować

1. pozbawić cech ludzkich, właściwych człowiekowi; odczłowieczyć;
2. zdehumanizować się - stracić cechy ludzkie; odczłowieczyć się

SJP.pl

# zdeinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; zdezinstalować, odinstalować

SJP.pl

# zdejmik

arkusz grubego papieru z gęsto wyciętymi otworami bądź siatka gęsto pleciona ze sznurka, służące do czyszczenia legowiska gąsienic jedwabnika morwowego z kału oraz resztek zjedzonej karmy

SJP.pl

# zdejmikować

przenosić gąsienice jedwabnika morwowego za pomocą zdejmika w celu oczyszczenia ich legowiska z kału oraz resztek zjedzonej karmy

SJP.pl

# zdejmnąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zdjąć

Wiktionary

# zdejmować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdjąć)

(1.1) ściągać ubranie, buty

(1.2) ściągać nakrycie głowy, okulary

(1.3) zabierać coś z jakiegoś miejsca wysoko lub z wieszaka

(1.4) środ. żegl. wykonywać pomiar astronawigacyjny

(1.5) likwidować, eliminować kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Gdy ona ściera stół, zawsze wszystko wpierw z niego zdejmuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɛjˈmɔvat͡ɕ, AS: zdei ̯movać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdejmowanie n.

ims. zdejmowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|syjmować., gw-pl|Górny Śląsk|sejmować.

Wiktionary

# zdejmowalny

dający się zdjąć

SJP.pl

# zdejmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdejmować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛjmɔˈvãɲɛ, AS: zdei ̯movãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdejmować

Wiktionary

# zdejonizować

usunąć jony z wody, gazu itp.

SJP.pl

# zdekantować

przelać płyn po odstaniu z jednego naczynia do drugiego, w celu oddzielenia powstałego osadu

SJP.pl

# zdekapitować

ściąć głowę; dokonać dekapitacji

SJP.pl

# zdekapitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdekapitować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dekapitacja ż., dekapitowanie n.

czas. zdekapitować dk., dekapitować ndk.

Wiktionary

# zdekarbonizować

1. usunąć węglany wapnia i magnezu z wody w celu jej zmiękczenia;
2. uniezależnić od źródeł energii wydzielających dwutlenek węgla

SJP.pl

# zdekartelizować

zlikwidować kartel

SJP.pl

# zdeklarować

zdeklarować się - opowiedzieć się za kimś lub czymś albo przeciwko komuś lub czemuś

SJP.pl

# zdeklarowany

dawniej: oświadczyć, przyrzec

SJP.pl

# zdeklasować

1. obniżyć pozycję społeczną lub towarzyską jakiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osiągnąć rezultat znacznie lepszy niż przeciwnicy

SJP.pl

# zdekodyfikować

sformułować przepisy lub zasady tak, by przestały stanowić jednolitą całość

SJP.pl

# zdekolektywizować

przywrócić własność indywidualną gospodarstw rolnych i środków produkcji rolnej

SJP.pl

# zdekompilować

odtworzyć postać źródłową programu w oparciu o jego kod wynikowy

SJP.pl

# zdekomponować

rozłożyć jakąś całość na części, doprowadzić do rozpadu czegoś

SJP.pl

# zdekomponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdekomponować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdekomponować dk.

Wiktionary

# zdekompresować

rozkompresować;
1. przeprowadzić proces odwrotny do kompresji, najczęściej w odniesieniu do danych; potocznie: rozpakować (pliki), przywrócić formę początkową sprzed zakodowania zmniejszającego wielkość pliku;
2. spowodować spadek ciśnienia np. poprzez rozszczelnienie pomieszczenia lub obiektu

SJP.pl

# zdekomunizować

zlikwidować struktury właściwe ustrojowi komunistycznemu; odkomunizować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) polit. przeprowadzić dekomunizację

czasownik zwrotny dokonany zdekomunizować się (ndk. brak)

(2.1) polit. ulec dekomunizacji

(2.2) polit. przestać być komunistą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. komunizm mrz., komuna ż., komunizacja ż., dekomunizacja ż., rekomunizacja ż., komunista mos., komunistka ż., komuch mos., komuszek mos., komuszka ż., komunizator mos., dekomunizator mos., komunizowanie n., dekomunizowanie n., odkomunizowanie n., rekomunizowanie n., skomunizowanie n., zdekomunizowanie n., komuszenie n., skomuszenie n.

czas. komunizować ndk., dekomunizować ndk., odkomunizować dk., rekomunizować ndk., skomunizować dk., komuszyć ndk., skomuszyć dk.

przym. komunistyczny, komuszy, dekomunizacyjny, rekomunizacyjny, skomunizowany

Wiktionary

# zdekoncentrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdekoncentrować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skoncentrowanie n., dekoncentracja ż., dekoncentrowanie n.

czas. zdekoncentrować dk., dekoncentrować ndk.

Wiktionary

# zdekonspirować

odtajnić nielegalną działalność

SJP.pl

# zdekonstruować

zanalizować tekst pod kątem jego semiotyczno-językowej budowy

SJP.pl

# zdekryminalizować

ustawowo uznać, że coś nie jest przestępstwem

SJP.pl

# zdekurażować

dawniej: odebrać odwagę, zniechęcić, zrazić

SJP.pl

# zdekwalifikować

pozbawić kwalifikacji

SJP.pl

# zdelabializować

wymówić samogłoskę tylną z wargami spłaszczonymi

SJP.pl

# zdelegalizować

uznać coś za nielegalne; uczynić nielegalnym

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. delegalizować)

(1.1) praw. uznać coś za niezgodne z prawem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W listopadzie 1913 r. prezydent zdelegalizował Kuomintang i członków jego pozbawił mandatów poselskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. delegalizowanie n., zdelegalizowanie n., delegalizacja ż.

czas. zalegalizować, delegalizować ndk.

przym. delegalizacyjny

Wiktionary

# zdelegalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznanie czegoś od jakiegoś momentu za nielegalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. delegalizowanie n., delegalizacja ż.

czas. zdelegalizować dk., delegalizować ndk.

przym. delegalizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) delegalizacja

Wiktionary

# zdelegitymizować

odebrać zaufanie społeczne, dobre imię, władzę

SJP.pl

# zdelegować

przekazać swoje obowiązki komuś o niższej pozycji

SJP.pl

# zdelikatniały

stać się delikatnym; wydelikatnieć

SJP.pl

# zdelikatnieć

stać się delikatnym; wydelikatnieć

SJP.pl

# zdelimitować

usunąć granicę, limit czegoś

SJP.pl

# zdemaskować

1. ujawnić prawdę o kimś lub o czymś nieuczciwym, negatywnym;
2. zdemaskować się - zdemaskować samego siebie, ujawnić swoje ukrywane negatywne cechy lub czyny

SJP.pl

# zdementować

stwierdzić fałszywość jakiejś informacji; sprostować, zaprzeczyć

SJP.pl

# zdementowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdementować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dementi n., dementowanie n.

czas. zdementować dk., dementować ndk.

Wiktionary

# zdemineralizować

usunąć sole mineralne z jakiejś substancji

SJP.pl

# zdemistyfikować

wykryć i ujawnić mistyfikację; zdemaskować

SJP.pl

# zdemokratyzować

czasownik przechodni dokonany (ndk. demokratyzować)

(1.1) uczynić demokratycznym, przeprowadzić proces demokratyzacji

czasownik zwrotny dokonany zdemokratyzować się (ndk. demokratyzować się)

(2.1) stać się demokratycznym, ulec przemianom demokratycznym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. demokratyzowanie n., demokracja ż., demokratyzacja ż., zdemokratyzowanie n.

czas. demokratyzować ndk., demokratyzować się ndk.

przym. demokratyzacyjny

Wiktionary

# zdemokratyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczynienie demokratycznym, przeprowadzenie procesu demokratyzacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Struktury te uległy zdemokratyzowaniu po dojściu opozycji do władzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. demokratyzowanie n.

czas. zdemokratyzować dk., zdemokratyzować się dk.

Wiktionary

# zdemolować

1. zniszczyć, rozwalić w gwałtowny sposób;
2. zadziałać na szkodę kogoś lub czegoś

SJP.pl

# zdemonetyzować

1. wycofać z obiegu banknoty, monety;
2. pozbawić możliwości uzyskania dochodu z opublikowanej w internecie treści

SJP.pl

# zdemonizować

1. wyolbrzymić złe cechy, negatywne zjawiska;
2. przypisać demoniczne cechy, uczynić demonicznym

SJP.pl

# zdemonopolizować

zlikwidować monopol

SJP.pl

# zdemontowywać

demontować;
1. rozkładać na zespoły lub części; rozbierać, rozmontowywać;
2. zdejmować jakieś urządzenie z miejsca, w którym było zamontowane;
3. 2. przenośnie: burzyć jakiś porządek; rozmontowywać

SJP.pl

# zdemoralizować

1. spowodować upadek moralności i zepsucie obyczajów; zdeprawować, zgorszyć, znieprawić;
2. podjąć działania mające na celu obniżenie morale osoby lub grupy osób

SJP.pl

# zdemotywować

spowodować, że ktoś straci chęć działania, pozytywne nastawienie wobec kogoś lub czegoś; zniechęcić

SJP.pl

# zdenaturalizować

1. pozbawiać obywatelstwa;
2. dawniej: pozbawić naturalności, uczynić sztucznym;
3. denaturalizować się -
a) utracić obywatelstwo, wynarodowić się;
b) dawniej: stracić naturalność, stać się sztucznym

SJP.pl

# zdenek

obce imię męskie

SJP.pl

# zdenerwować

czasownik przechodni dokonany (ndk. denerwować)

(1.1) dokonany od|denerwować.

czasownik zwrotny dokonany zdenerwować się (ndk. denerwować się)

(2.1) dokonany od|denerwować się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ, AS: zdẽnervovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nerw mrz., denerwowanie n., nerwica ż.

przym. zdenerwowany, nerwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozdrażnić, zirytować

(2.1) zirytować się

Wiktionary

# zdenerwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdenerwować.

(1.2) rozdrażnienie nerwowe

Wiktionary

Stres (ang. stress ‘naprężenie’), napięcie psychiczne – psychologiczny stan obciążenia systemu regulacji psychicznej powstający w sytuacji zagrożenia, utrudnienia lub niemożności realizacji ważnych dla jednostki potrzeb, celów, zadań oraz wartości. Jest definiowany w psychologii jako dynamiczna relacja adaptacyjna pomiędzy możliwościami jednostki, a wymogami sytuacji (stresorem; bodźcem awersyjnym), charakteryzująca się brakiem równowagi psychicznej i fizycznej. Podejmowanie zachowań zaradczych jest próbą przywrócenia równowagi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Ze zdenerwowania podczas pisemnego egzaminu z niemieckiego dostałam biegunki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ, AS: zdẽnervovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. denerwować

rzecz. nerwica ż., denerwowanie

przym. denerwujący, zdenerwowany, nerwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gniew, oburzenie, irytacja

Wiktionary

# zdenerwowany

przymiotnik

(1.1) odczuwający niepokój, niepewność

(1.2) odczuwający rozdrażnienie, złość

(1.3) będący przejawem niepokoju, niepewności, rozdrażnienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed egzaminem była bardzo zdenerwowana.

(1.2) Lepiej nie idź teraz do niego, bo jest zdenerwowany z powodu uciążliwych urzędników.

(1.3) Zdenerwowane ruchy dawały podstawy do podejrzeń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãnɨ, AS: zdẽnervovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdenerwowanie n.

czas. zdenerwować (zdenerwować się), denerwować (denerwować się)

Wiktionary

# zdepenalizować

ograniczyć zakres czynów uznawanych za karalne, złagodzić kary za pewne rodzaje przestępstw

SJP.pl

# zdepersonalizować

1. odebrać czemuś indywidualny charakter;
2. pozbawić kogoś poczucia odrębności;
3. usunąć z dokumentów czyjeś dane personalne;
4. spowodować, że relacje międzyludzkie tracą charakter osobowy

SJP.pl

# zdepersonalizowany

pozbawiony tożsamości

SJP.pl

# zdeplasować

przenieść na inne miejsce

SJP.pl

# zdeponować

złożyć w depozyt

SJP.pl

# zdeprawować

pozbawić zasad moralnych, sprowadzić z uczciwej drogi, doprowadzać do zepsucia; zdemoralizować, zgorszyć, znieprawić

SJP.pl

# zdeprawowany

przymiotnik

(1.1) taki, który uległ deprawacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. deprawacja ż., deprawowanie n., zdeprawowanie n., deprawator m.

czas. deprawować ndk., zdeprawować dk.

przym. deprawacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zepsuty

Wiktionary

# zdeprecjonować

czasownik

(1.1) dokonany od|deprecjonować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zastanawiam się dlaczego normalni, uczciwi i porządni ludzie zostali w tym kraju zdeprecjonowani, a TV publiczna lansuje taką szmirę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛprɛt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: zdeprecʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n., deprecjacja ż.

czas. deprecjonować ndk.

przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary

# zdeprecjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdeprecjonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛprɛt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: zdeprecʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. deprecjonowanie n., deprecjacja ż.

czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary

# zdeprymować

1. wywołać uczucie wstydu;
2. zniechęcić do działania

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. deprymować)

(1.1) wprawić w stan zakłopotania, niepewności

(1.2) zniechęcić, przygnębić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdeprymowanie n.

czas. deprymować ndk.

Wiktionary

# zdeprymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wprawienie w stan zakłopotania, niepewności

(1.2) zniechęcenie do czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. deprymowanie n.

czas. deprymować ndk., zdeprymować dk.

Wiktionary

# zdeptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdeptać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdeptać dk.

rzecz. deptacz mos., deptanie n.

Wiktionary

# zdeptywać

1. depcząc, niszczyć, gnieść;
2. poniżać kogoś; deptać

SJP.pl

# zderanżować

dawniej: pomieszać, pokręcić

SJP.pl

# zderatyzować

wytępić szkodliwe gryzonie; odszczurzyć, odmyszyć

SJP.pl

# zderegulować

zmniejszyć liczbę regulacji prawnych w jakiejś dziedzinie życia, gospodarki itp.

SJP.pl

# zderutować

dawniej:
1. wprowadzić w błąd, zdezorientować;
2. zderutować się -
a) stracić pewność siebie;
b) wykoleić się

SJP.pl

# zderzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zderzyć)

(1.1) doprowadzać do uderzenia o siebie obiektów

(1.2) stawiać obok siebie w celu porównania, obserwacji wzajemnych oddziaływań

czasownik zwrotny niedokonany zderzać się (dk. zderzyć się)

(2.1) uderzać o siebie

(2.2) być stawianym obok siebie dla porównania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzanie n., zderzacz mrz., zderzak mrz., zderzenie n.

czas. uderzać

Wiktionary

# zderzacz

urządzenie do wywoływania zderzeń cząstek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie, które ma za zadanie coś zderzać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzanie n., zderzenie n., zderzak m.

czas. zderzać ndk., zderzyć dk.

przym. zderzeniowy

przysł. zderzeniowo

Wiktionary

# zderzaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zderzak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzak m.

Wiktionary

# zderzak

1. część pojazdu, mocowana z przodu i z tyłu, mająca łagodzić wstrząsy podczas zderzenia;
2. pogardliwie: polityk ponoszący odpowiedzialność za przedsięwzięcie z góry skazane na porażkę;
3. potocznie: kobieca pierś; cycek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

(1.2) kolej. urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;

(1.3) grub. pierś kobieca

Wiktionary

- Zderzak (kolejnictwo)
- Zderzak (motoryzacja)
- Zderzak (maszynoznawstwo)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɛʒak, AS: zdežak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzenie n., zderzanie n., zderzacz m.

:: zdrobn. zderzaczek m.

czas. zderzać ndk., zderzyć dk.

przym. zderzeniowy, zderzakowy

przysł. zderzeniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bufor

(1.3) biust, bufor

Wiktionary

# zderzaki

1. część pojazdu, mocowana z przodu i z tyłu, mająca łagodzić wstrząsy podczas zderzenia;
2. pogardliwie: polityk ponoszący odpowiedzialność za przedsięwzięcie z góry skazane na porażkę;
3. potocznie: kobieca pierś; cycek

SJP.pl

# zderzakowiec

potocznie: kierowca jeżdżąca zbyt blisko jadącego przed nim pojazdu

SJP.pl

# zderzakowy

przymiotnik od: zderzak

SJP.pl

# zderzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zderzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzenie n., zderzak m., zderzacz m.

czas. zderzać ndk., zderzyć dk.

przym. zderzeniowy

przysł. zderzeniowo

Wiktionary

# zderzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zderzyć.

(1.2) uderzenie poruszającego się obiektu w inny obiekt

Wiktionary

Zderzenie – ogół zjawisk powstających przy zetknięciu się poruszających się względem siebie ciał. Zazwyczaj za zderzenie uważa się zjawisko trwające krótko, choć używa się także do zjawisk trwających długo np. zderzenia galaktyk.

W fizyce oznacza oddziaływanie pomiędzy poruszającymi się względem siebie ciałami, trwające przez pewien skończony czas. Na zderzające się obiekty nie powinny przy tym działać siły zewnętrzne (czyli takie, których źródłem nie są zderzające się obiekty) lub siły te są na tyle słabe lub zderzenie na tyle krótkie, by ich wpływ można było pominąć. Według powyższej definicji przykładami zderzeń są:

- uderzenie jednej kuli bilardowej o drugą,
- pochłonięcie neutronu przez jądro uranu i następujący w wyniku tego rozpad jądra, z emisją fragmentów jądrowych i kolejnych neutronów,
- przejście komety nie związanej grawitacyjnie z układem słonecznym w okolicy Słońca, z odchyleniem jej toru spowodowanym oddziaływaniem grawitacyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W wyniku zderzenia samochód został uszkodzony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: zdežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzak m., zderzacz m., zderzanie n.

czas. zderzać ndk., zderzyć dk.

przym. zderzeniowy

przysł. zderzeniowo

Wiktionary

# zderzeniowy

przymiotnik od: zderzenie

SJP.pl

# zderzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zderzać)

(1.1) doprowadzić do uderzenia o siebie obiektów

(1.2) postawić obok siebie w celu porównania, obserwacji wzajemnych oddziaływań

czasownik zwrotny dokonany zderzyć się (ndk. zderzać się)

(2.1) uderzyć o siebie

(2.2) zostać postawionym obok siebie dla porównania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zderzenie n., zderzacz mrz., zderzak mrz., zderzanie n.

przym. zderzeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) porównywać, zestawiać

Wiktionary

# zdesakralizować

nadać czemuś cechy świeckie, usunąć wpływ duchowieństwa z różnych dziedzin życia społecznego; sekularyzować, zeświecczyć, zsekularyzować, zlaicyzować

SJP.pl

# zdesocjalizować

1. odizolować od jakiejś społeczności; wyobcować;
2. desocjalizować się - odizolować się od jakiejś społeczności; wyobcować się

SJP.pl

# zdesowietyzować

uwolnić od wpływów sowieckich i systemu ustrojowego narzucanego przez ZSRR

SJP.pl

# zdesperować

dawniej: wpaść w desperację, porzucić wszelką nadzieję

SJP.pl

# zdesperowany

przymiotnik

(1.1) taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ, AS: zdesperovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. desperat m., desperatka ż., desperacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zrozpaczony

Wiktionary

# zdestabilizować

zakłócić stan równowagi

SJP.pl

# zdestalinizować

usunąć cechy stalinizmu w dziedzinie politycznej, gospodarczej i kulturalnej

SJP.pl

# zdestandaryzować

1. usunąć jednolite normy, zwłaszcza w przemyśle;
2. zdestandaryzować się - przestać być standardowym; zróżnicować się

SJP.pl

# zdeszyfrować

odczytać szyfr, kod; odkodować

SJP.pl

# zdeterminowany

zdecydowany;
1. gotowy na wszystko, przygotowany na najgorsze;
2. świadczący o czyimś zdecydowaniu, np. zdeterminowany atak

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdecydowany, dążący do osiągnięcia swoich planów

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy bierny od: zdeterminować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. indeterminizm mrz.

Wiktionary

# zdetonować

czasownik przechodni dokonany (ndk. detonować)

(1.1) dokonany od|detonować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aż 58 bomb zdetonowali separatyści w niedzielę nad ranem na Korsyce.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. detonować ndk.

rzecz. detonacja ż., detonator mrz., detonowanie n., zdetonowanie n.

przym. detonacyjny

Wiktionary

# zdetonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdetonować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. detonowanie n., detonacja ż., detonator m.

czas. detonować ndk., zdetonować dk.

przym. detonacyjny

Wiktionary

# zdetronizować

1. pozbawić panującego monarchę władzy;
2. pozbawić kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. detronizować)

(1.1) pozbawić władcę władzy

(1.2) pozbawić kogoś pozycji, rekordu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdetronizowawszy starego króla, posadzili na stolcu młokosa.

(1.1) W 308 roku Maksymian próbował zdetronizować swojego syna, jednak wojsko opowiedziało się po stronie Maksencjusza, więc Maksymian uciekł do Galii na dwór swojego zięcia Konstantyna.

(1.2) Czy polscy skoczkowie zdetronizują Austriaków?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. detronizowanie n., zdetronizowanie n., detronizacja ż.

czas. detronizować ndk.

przym. detronizacyjny

Wiktionary

# zdetronizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdetronizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. detronizowanie n., detronizacja ż.

czas. zdetronizować dk., detronizować ndk.

przym. detronizacyjny

Wiktionary

# zdewaluować

zmniejszyć swoją lub czyjąś wartość, znaczenie

SJP.pl

czasownik

(1.1) dokonany od|dewaluować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛvaluˈwɔvat͡ɕ, AS: zdevaluu̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dewaluacja ż., dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

czas. dewaluować ndk.

przym. dewaluacyjny

Wiktionary

# zdewaluowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdewaluować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɛvaluwɔˈvãɲɛ, AS: zdevaluu̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dewaluowanie n., dewaluacja ż.

czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

przym. dewaluacyjny

Wiktionary

# zdewastować

zniszczyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dewastować)

(1.1) spowodować zniszczenie

czasownik zwrotny dokonany zdewastować się (ndk. dewastować się)

(2.1) ulec zniszczeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dewastacja ż., dewastator mos., dewastowanie n., zdewastowanie n.

czas. dewastować ndk.

przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spustoszyć, zniszczyć

Wiktionary

# zdewastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bezwzględne zniszczenie mienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skutkiem przemarszu było zdewastowanie mienia publicznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dewastator mos., dewastowanie n., dewastacja ż.

czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

przym. dewastacyjny

Wiktionary

# zdewiować

zachować się w sposób rażąco odbiegający od przyjętych norm

SJP.pl

# zdezaktualizować

pozbawić aktualności, uczynić nieaktualnym; zdeaktualizować

SJP.pl

# zdezaktywować

zdeaktywować;
1. uczynić nieaktywnym, wyłączyć;
2. usunąć skażenie promieniotwórcze

SJP.pl

# zdezaktywowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprawienie, że coś przestaje być aktywne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dezaktywacja n.

czas. zdezaktywować ndk.

Wiktionary

# zdezatomizować

stworzyć terytorium pozbawione broni nuklearnej

SJP.pl

# zdezawuować

zdyskredytować

SJP.pl

# zdezawuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdezawuować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdezawuować dk.

Wiktionary

# zdezelować

potocznie: zniszczyć w wyniku używania; zdezolować

SJP.pl

# zdezelowany

zniszczony

SJP.pl

# zdezerterować

1. dopuścić się dezercji, uciec z wojska;
2. przenośnie: uciec z jakiegoś miejsca, aby uniknąć czegoś przykrego, niewygodnego, sprawiającego kłopot

SJP.pl

# zdezinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; zdeinstalować, odinstalować

SJP.pl

# zdezodoryzować

usunąć przykry zapach, niemiłą woń z produktów lub pomieszczeń; odwonić

SJP.pl

# zdezolować

potocznie: zniszczyć w wyniku używania; zdezelować

SJP.pl

# zdezorientować

wprowadzić w błąd, zmylić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dezorientować)

(1.1) książk. spowodować czyjś brak orientacji

czasownik zwrotny dokonany zdezorientować się (ndk. dezorientować się)

(2.1) książk. utracić rozeznanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odbicia lamp ulicznych w wodzie mogą zdezorientować nawet doświadczonego nawigatora.

(2.1) Zupełnie się zdezorientowałem i niewiele brakowało, a byłbym kogoś potrącił.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dezorientacja ż., zdezorientowanie n.

czas. dezorientować ndk., dezorientować się ndk.

przym. zdezorientowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmylić, wprowadzić w błąd

Wiktionary

# zdezorientowany

wprowadzić w błąd, zmylić

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który utracił rozeznanie w sytuacji

(1.2) świadczący o niezrozumieniu sytuacji lub zakłopotaniu

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zdezorientować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dezorientacja ż., zdezorientowanie n.

czas. dezorientować ndk., dezorientować się ndk., zdezorientować dk., zdezorientować się dk.

Wiktionary

# zdezynfekować

zmniejszyć liczbę drobnoustrojów w otoczeniu bądź materiale poprzez użycie środka odkażającego; odkazić

SJP.pl

# zdiabolizować

przypisać cechy diabła; zdemonizować

SJP.pl

# zdiafragmować

zmienić wielkość otworu przysłony w przyrządzie optycznym

SJP.pl

# zdiagnozować

1. rozpoznać chorobę na podstawie odpowiednich badań;
2. ocenić coś, wydać opinię

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. diagnozować)

(1.1) dokonany od|diagnozować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdiagnozowano u niej stwardnienie rozsiane. Po długiej rozmowie z Becky nie mogłem powstrzymać się od wniosku, że jej choroba była po części powiązana z jej emocjonalnie burzliwym życiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

czas. diagnozować ndk.

przym. diagnostyczny, diagnozowalny

Wiktionary

# zdiagnozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. postawienie diagnozy

(1.2) ustalenie przyczyn jakiegoś zjawiska i tego, jaki jest stan rzeczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. diagnozowanie n., diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m.

czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

przym. diagnostyczny, diagnozowalny

przysł. diagnostycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpoznanie

Wiktionary

# zdigitalizować

zamienić dane w postaci analogowej na postać cyfrową, zwykle na zapis binarny; zdygitalizować, ucyfrowić, scyfrować

SJP.pl

# zdislajkować

środowiskowo: oznaczyć post internetowy w celu pokazania, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy

SJP.pl

# zdisować

środowiskowo: obrazić, poniżyć; zdissować

SJP.pl

# zdissować

[czytaj: zdisować] środowiskowo: obrazić, poniżyć; zdisować

SJP.pl

# zdj.

skrót od: zdjęcie, zdjęcia

SJP.pl

skrót

(1.1) = zdjęcie

(1.2) = zdjęcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdj. 1. Budynek drewniany o konstrukcji szkieletowej.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. fot.

Wiktionary

# zdjąć

1. usunąć skądś jakiś przedmiot, ściągnąć coś;
2. o uczuciach: opanować, ogarnąć;
3. zrobić fotografię, zdjęcie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) biorąc, usunąć skąd

(1.2) o stanach uczuciach: ogarnąć, opanować

(1.3) pot. zrobić fotografię kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdjąć obraz ze ściany. Zostać zdjętym z pozycji kierownika.

(1.2) Zdjął ją niepokój, żal.

(1.3) Proszę mnie zdjąć z profilu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: zdʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdjęcie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zzuć, reg. pozn. zdejmnąć.

Wiktionary

# zdjątko

ekspresywnie: zdjęcie; fotka, focia

SJP.pl

# zdjęcia

robienie zdjęć; kręcenie filmu, filmowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) robienie zdjęć, kręcenie filmu, filmowanie

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: zdjęcie

Wiktionary

Zdjęcie fotograficzne, zdjęcie, fotografia – ogólna nazwa czegoś, co zostało sfotografowane, czyli sam obraz zapisany dowolną techniką fotograficzną.

Fizycznie obraz ten może występować w kilku postaciach – negatyw, slajd (diapozytyw, przezrocze), odbitka fotograficzna, a także obraz utrwalony bezpośrednio w postaci cyfrowej. To, co w potocznym języku nazywa się zdjęciem, czyli obraz oglądany na papierze fotograficznym (powiększenie, błędnie nazywane odbitką), to tylko jedno z zastosowań tego terminu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Proponuję zdjęcia w większej odległości i zastąpienie Zbyszka dublerem.

Wiktionary

# zdjęcie

trwały obraz fotograficzny, uzyskany na materiale światłoczułym; fotografia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

(1.2) czynność zdejmowania czegoś

(1.3) efekt zdejmowania czegoś

Wiktionary

Zdjęcie fotograficzne, zdjęcie, fotografia – ogólna nazwa czegoś, co zostało sfotografowane, czyli sam obraz zapisany dowolną techniką fotograficzną.

Fizycznie obraz ten może występować w kilku postaciach – negatyw, slajd (diapozytyw, przezrocze), odbitka fotograficzna, a także obraz utrwalony bezpośrednio w postaci cyfrowej. To, co w potocznym języku nazywa się zdjęciem, czyli obraz oglądany na papierze fotograficznym (powiększenie, błędnie nazywane odbitką), to tylko jedno z zastosowań tego terminu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zrobiłem zdjęcie płonącego kościoła i opublikowałem je w sieci.

(1.2) Zdjęcie obrazu ze ściany okazało się niemożliwe, bowiem został on do niej na stałe przyklejony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zdʹi ̯ė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dk. zdjąć

przym. zdjęciowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fotografia, pot. fotka

Wiktionary

# zdjęciować

potocznie: fotografować

SJP.pl

# zdjęciowy

przymiotnik od: zdjęcie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący zdjęcia (obrazu utrwalonego aparatem fotograficznym)

(1.2) dotyczący zdjęć (nagrywania scen do filmu)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również portretowane przez Siniskę kobiety miały ochotę nanieść poprawki na swoje zdjęciowe wizerunki, a połączenie fotografii z obrazem zawsze daje takie możliwości.

(1.2) Na Słowacji nakręcono blisko czterdzieści procent materiału zdjęciowego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdjęcie n.

Wiktionary

# zdobić

1. przystrajać coś, upiększać, dekorować;
2. być ozdobą czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) upiększać coś, dodawać elementy dekoracyjne

(1.2) służyć jako ozdoba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ania po upieczeniu ciasta zawsze zdobi je lukrem i kolorowymi cukierkami.

(1.2) Suknię Iwony zdobiły cekiny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔbʲit͡ɕ, AS: zdobʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ozdobnik m., ozdoba ż., ozdóbka ż., zdobnik m., zdobniczka ż., zdobienie n., ozdobienie n., zdobnictwo n.

czas. ozdabiać ndk., ozdobić dk., przyozdabiać ndk., przyozdobić dk.

przym. ozdobny, zdobny, zdobniczy

przysł. zdobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dekorować, ozdabiać, przyozdabiać

(1.2) ozdabiać

Wiktionary

# zdobienie

1. przystrajać coś, upiększać, dekorować;
2. być ozdobą czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdobić.

(1.2) rzecz, która jest ozdobą

(1.3) wydział fabryki, który zajmuje się zdobieniem (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zdobʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ozdoba ż., ozdobnik m., ozdóbka ż.

czas. zdobić ndk., ozdobić dk.

przym. ozdobny, zdobny, zdobniczy

przysł. zdobnie

Wiktionary

# zdobnictwo

sztuka ozdabiania przedmiotów, tkanin, budowli; ornamentyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dziedzina związana ze zdobieniem przedmiotów

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ozdobny, zdobniczy, zdobny

czas. zdobić

przysł. zdobnie

Wiktionary

# zdobniczka

→ zdobnik

SJP.pl

#### Patrz:

zdobnik

# zdobniczy

przymiotnik

(1.1) związany ze zdobnictwem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobnictwo n., zdobienie n., ozdoba ż., ozdobnik mrz.

czas. zdobić ndk.

przym. ozdobny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dekoracyjny

Wiktionary

# zdobnie

przysłówek sposobu

(1.1) na sposób zdobny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobiety wyniosły zdobnie upleciony wieniec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobienie n., zdobnictwo n., zdobnik mos./mrz., zdobność ż.

czas. zdobić ndk.

przym. zdobny

Wiktionary

# zdobniej

przestarzały stopień wyższy od przysłówka: zdobnie

SJP.pl

# zdobniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdobny

SJP.pl

# zdobnik

chrząszcz, szkodnik drzew i krzewów liściastych; tutkarz cygarowiec

SJP.pl

# zdobność

→ zdobny; strojność, ozdobność

SJP.pl

# zdobny

ozdobny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) czymś przyozdobiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biada, biada, wielka stolico, odziana w bisior, purpurę i szkarłat, cała zdobna w złoto, drogi kamień i perłę, bo w jednej godzinie przepadło tak wielkie bogactwo!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobienie n., zdobnictwo n., zdobnik mos./mrz., zdobność ż.

czas. zdobić ndk.

przysł. zdobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ozdobny

Wiktionary

# zdobyć

1. uzyskać, wywalczyć, zająć;
2. przekonać kogoś do siebie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zdobywać)

(1.1) dokonany od|zdobywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Śmiały rycerz zdobył rękę królewny.

(1.1) Polski alpinista zdobył szczyt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔbɨt͡ɕ, AS: zdobyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobycie n., zdobycz ż., zdobywca mos.

czas. zdobywać

przym. zdobyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osiągnąć, uzyskać

Wiktionary

# zdobycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdobyć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdobycie pierwszego miejsca w tym wyścigu jest największym sukcesem w moim życiu.

(1.1) Piłkarz tak cieszył się po zdobyciu gola, że zdjął koszulkę i wyskoczył za bandy dookoła boiska, za co sędzia ukarał go żółtą kartką.

(1.1) Po wielkiej suszy w regionie problemem stało się zdobycie jedzenia i wody pitnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɔˈbɨt͡ɕɛ, AS: zdobyće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdobyć, zdobywać

rzecz. zdobywca mos., zdobycz, zdobywanie

przym. zdobyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przejęcie, uzyskanie

Wiktionary

# zdobycz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza

(1.2) rzecz, która została zdobyta

(1.3) osiągnięcia w jakiejś dziedzinie

Wiktionary

- Zdobycz - powieść Émile'a Zoli
- Zdobycz - obraz Gustave’a Courbeta
- Zdobycz wojenna - łupy wojenne
- Zdobycz Robotnicza – osiedle mieszkaniowe w Warszawie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔbɨt͡ʃ, AS: zdobyč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobywca m., zdobywczyni ż., zdobywanie n., zdobycie n.

czas. zdobyć dk., zdobywać ndk.

przym. zdobywczy, zdobyczny

Wiktionary

# zdobyczny

będący zdobyczą; zdobyty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który jest zdobyczą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wrócił też ze zdobycznymi końmi i zbrojami, z których dwie były nadzwyczaj cenne, choć okrutnie razami miecza i topora pocięte.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobycz ż., zdobywca m., zdobywczyni ż., zdobywanie n., zdobycie n.

czas. zdobyć dk., zdobywać ndk.

przym. zdobywczy

Wiktionary

# zdobylak

nazwisko

SJP.pl

# zdobysław

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Zdobysław — imię męskie, prawdopodobnie późniejszy neologizm utworzony na zasadach podobnych do autentycznych imion słowiańskich. W tej postaci imię to nie jest notowane w słownikach staropolskich, nie występuje również żadne imię z członem Zdoby-. Mimo to imię to zdobyło pewną, niewielką popularność.

Zdobysław imieniny obchodzi 30 lipca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Zdobysław i interesuję się leśnictwem.

Wiktionary

# zdobywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdobyć)

(1.1) odbierać przemocą

(1.2) uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi

(1.3) zjednywać sobie, pozyskiwać względy

czasownik zwrotny niedokonany zdobywać się (dk. zdobyć się)

(2.1) robić coś (dokonywać czegoś), pokonując wewnętrzne opory; odważać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żołnierze wdarli się na mury, szybko zdobywając zamek.

(1.2) Film zdobywa nagrodę za nagrodą.

(1.3) Jak zdobywać przyjaciół i zjednywać sobie ludzi?

(2.1) Zdobyłem się na odwagę i porozmawiałem z nią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɔˈbɨvat͡ɕ, AS: zdobyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobycz ż., zdobywca m., zdobywczyni ż., zdobycie n., zdobywanie n.

przym. zdobyczny

czas. zdobyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zagarniać, zagrabiać, podbijać, opanowywać

(1.2) zyskiwać, uzyskiwać, osiągać

(1.3) pozyskiwać, zjednywać, ujmować

Wiktionary

# zdobywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdobywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɔbɨˈvãɲɛ, AS: zdobyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdobywać

rzecz. zdobycie n., zdobycz ż., zdobywca mos.

przym. zdobyczny

Wiktionary

# zdobywca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, który zdobył, opanował coś (przemocą, w walce)

(1.2) ten, który osiągnął coś, dokonał czegoś, zwyciężył

Wiktionary

- Zdobywca – film z 1939 roku
- Zdobywca – film z 1956 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) On jest pierwszym polskim zdobywcą złotego medalu olimpijskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdɔˈbɨft͡sa, AS: zdobyfca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobycz ż., zdobywanie n., zdobycie n.

:: fż. zdobywczyni ż.

czas. zdobywać ndk., zdobyć dk.

przym. zdobyczny, zdobywczy

Wiktionary

# zdobywczyni

1. kobieta, która zdobyła coś, odebrała coś przemocą;
2. kobieta, która osiągnęła coś znaczącego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: zdobywca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedyną zaletą tego filmu jest piękna i utalentowana zdobywczyni Oskara Charlize Theron. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɔbɨfˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: zdobyfčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdobywca, zdobycz

czas. zdobywać

przym. zdobywczy, zdobyczny

Wiktionary

# zdoić

dojąc (lub ssąc), wycisnąć mleko z wymion zwierzęcia

SJP.pl

# zdokumentować

udokumentować, zadokumentować;
1. udowodnić coś;
2. potwierdzić coś dokumentem

SJP.pl

# zdolaryzować

czasownik dokonany

(1.1) ekon. wprowadzić dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɔlarɨˈzɔvat͡ɕ, AS: zdolaryzovać

Wiktionary

# zdolaryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdolaryzować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɔlarɨzɔˈvãɲɛ, AS: zdolaryzovãńe

Wiktionary

# zdolniacha

potocznie: osoba utalentowana, zdolna, pojętna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski i żeński

(1.1) pot. z podziwem o zdolnej osobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po co taki zdolniacha ma się zakopywać w papierkach ministerialnych?

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdolny

Wiktionary

# zdolniej

stopień wyższy od przysłówka: zdolnie

SJP.pl

# zdolniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdolny; bardziej zdolny

SJP.pl

# zdolność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

(1.2) naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On ma niezwykłą zdolność do nauki języków obcych.

(1.2) Komórki macierzyste posiadają zdolność do różnicowania się do innych rodzajów komórek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔlnɔɕt͡ɕ, AS: zdolność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdolenie n., uzdolnienie n.

:: zdrobn. zdolnostka ż.

czas. zdolić dk.

przym. zdolny

przysł. zdolnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umiejętność, talent

(1.2) możliwość

Wiktionary

# zdolny

posiadający daną umiejętność

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący w stanie wykonać określoną czynność

(1.2) taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie sądzę, by Ania była zdolna wyrządzić komuś krzywdę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdɔlnɨ, AS: zdolny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdolniacha m./ż., niezdolność ż., zdolność ż. , uzdolnienie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) utalentowany, uzdolniony; gw-pl|Śląsk Cieszyński|spusobny., gw-pl|Górny Śląsk|grajfny.

Wiktionary

# zdominować

czasownik przechodni dokonany (ndk. dominować)

(1.1) zdobyć przewagę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdominowanie n., dominacja ż.

czas. dominować

Wiktionary

# zdonek

nazwisko

SJP.pl

# zdónżyć

czasownik

(1.1) gwara. kociewska zdążyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I znówki żam nié zdónżyła uskrómnić ta chałupa. → I znowu nie zdążyłam posprzątać tej chałupy.

Wiktionary

# zdów

Zdów – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

W okolicach tej wsi wypływa Białka (dopływ Krztyni), niewielka rzeka dorzecza Pilicy.

Wikipedia

# zdownloadować

[czytaj: zdałnlołdować] środowiskowo: pobrać pliki z internetu; ściągnąć

SJP.pl

# zdołać

potrafić coś zrobić, sprostać czemuś; podołać, móc

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) dać radę coś zrobić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiem, czy zdołam przygotować to na czas.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdołanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprostać, podołać, wydołać

Wiktionary

# zdołanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdołać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdołać dk.

Wiktionary

# zdołowany

przymiotnik

(1.1) pot. przygnębiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odkąd straciłem pracę, jestem strasznie zdołowany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdɔwɔˈvãnɨ, AS: zdou̯ovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdołować

rzecz. dołek m., zdołowanie

Wiktionary

# zdr.

skrót od: zdrobniały, zdrobniale, zdrobnienie (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = zdrój

Wiktionary

# zdrabnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdrabniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdrobnić, zdrabniać ndk.

rzecz. zdrobnienie n.

Wiktionary

# zdrada

1. niedochowanie wierności wobec partnerki lub partnera;
2. złamanie jakichś zasad, idei;
3. działanie na szkodę kraju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działanie na szkodę narodu lub kraju

(1.2) niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej

(1.3) odstąpienie od zasad lub wartości

(1.4) ujawnienie wspólnej lub cudzej tajemnicy

Wiktionary

Zdrada – świadome złamanie przysięgi lub odstępstwo od przyjętych (przez siebie, najbliższe osoby lub daną społeczność) norm czy wartości, działanie przeciwko tym normom i wartościom, zaparcie się ich, a także jawna lub skryta ich negacja. Człowiek dopuszczający się zdrady określany jest mianem zdrajcy. Zdrada może dotyczyć poszczególnych osób lub całej społeczności, wobec których zdrajca ma trwałe zobowiązania lub ponosi za nie odpowiedzialność.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdradził ojczyznę! Jest wojna. Jest tylko jedna kara za zdradę - kara śmierci.

(1.2) Wiem już o Twojej zdradzie. Kaśka wszystko widziała, tam, pod kinem.

(1.3) Często słyszałem opinie o mojej rzekomej zdradzie wartości i ideałów. A ja tylko zmieniłem poglądy.

(1.4) Powiedziałeś im, gdzie ukryliśmy złoto – to zdrada!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrada, AS: zdrada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrajca m., zdrajczyni ż., zdradzanie n., zdradźca mos.

czas. zdradzić dk., zdradzać ndk.

przym. zdradliwy, zdradziecki

przysł. zdradliwie, zdradziecko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) odstępstwo, niedochowanie zasad/wierności, nielojalność, niewierność, przeniewierstwo, wiarołomstwo

(1.2) cudzołóstwo, skok w bok

(1.3) sprzeniewierzenie

(1.4) sypnięcie, wydanie, wyjawianie

Wiktionary

# zdradliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zdradliwie

SJP.pl

# zdradliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdradliwy

SJP.pl

# zdradliwy

przymiotnik

(1.1) skłonny do zdrady, taki, któremu nie można ufać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Serce jest zdradliwsze niż wszystko inne i niepoprawne – któż je zgłębi?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrada ż., zdrajca mos., zdrajczyni ż., zdradzanie n., zdradzenie n.

przym. zdradziecki

przysł. zdradliwie, zdradziecko

czas. zdradzać ndk., zdradzić dk.

Wiktionary

# zdradnica

rodzina jadowitych węży

SJP.pl

# zdradnicowate

rodzina jadowitych węży żyjących na wszystkich kontynentach prócz Europy i Antarktydy, do której należą najbardziej jadowite węże świata (jak mamba pospolita czy wąż morski pręgowany)

SJP.pl

Zdradnicowate (Elapidae) – rodzina węży z nadrodziny Elapoidea w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).

Liczba rodzajów i gatunków tej rodziny jest różna w zależności od autora (Klemmer (1963) podawał 41 rodzajów i ok. 190 gatunków; The Reptile Database (2023) – 55 rodzajów i 398 gatunków). Jest najliczniejszą rodziną węży jadowitych.

Wikipedia

# zdradnicowaty

o cechach zdradnicowatych (rodzina węży)

SJP.pl

# zdradny

dawniej: zdradziecki

SJP.pl

# zdradzać

czasownik przechodni

(1.1) o sekrecie, tajemnicy: wyjawiać, mówić komuś, często niepowołanemu

(1.2) łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały

(1.3) złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

(1.4) mimowolnie wykazywać pewne cechy

(1.5) przedstawiać coś komuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pułkownik zdradził obcemu szpiegowi plany rozmieszczenia artylerii.

(1.2) Generał zdradził króla i przeszedł na stronę wroga.

(1.3) Zdradzał swoją żonę z każdą napotkaną kobietą.

(1.4) Od dzieciństwa zdradza zainteresowanie przedmiotami ścisłymi.

(1.5) Nauczyciel zdradził uczniom plan działania na lekcjach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrad͡zat͡ɕ, AS: zdraʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrada ż., zdradzanie n., zdradzenie n., zdrajca m., zdrajczyni ż., zdradźca mos.

przym. zdradziecki, zdradliwy

przysł. zdradziecko, zdradliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyjawiać, wygadywać, sypać, paplać

(1.3) być niewiernym, przyprawiać rogi

(1.4) objawiać

(1.5) przedstawiać

Wiktionary

# zdradzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdradzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdraˈd͡zãɲɛ, AS: zdraʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdradzić/zdradzać

rzecz. zdrajca m., zdrajczyni ż., zdrada ż.

przysł. zdradziecko

Wiktionary

# zdradźca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. zdrajca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrat͡ɕt͡sa, AS: zdraćca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrajczyni ż., zdrajca, zdrada

czas. zdradzać, zdradzić

Wiktionary

# zdradzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zdradzać)

(1.1) dokonany od|zdradzać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niestety, aż do śmierci roztaczał nad tą sprawą aurę tajemniczości i nikomu nie zdradził swych sekretów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrad͡ʑit͡ɕ, AS: zdraʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrajca m., zdrajczyni ż., zdradzanie n., zdrada ż., zdradźca mos.

przysł. zdradziecko

przym. zdradziecki, zdradliwy

Wiktionary

# zdradziecki

taki, który zdradził lub zdradza; oszukańczy, podstępny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

(1.2) taki, który grozi niebezpieczeństwem, mimo że sprawia wrażenie bezpiecznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrada ż., zdrajca m., zdrajczyni ż.

czas. zdradzać ndk., zdradzić dk.

przym. zdradliwy

przysł. zdradziecko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przebiegły, podstępny, perfidny, chytry

(1.2) zdradliwy

Wiktionary

# zdradziecko

przysłówek

(1.1) w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komuniści potrzebowali pokazowego procesu, który udowodni, że reakcja wciąż zdradziecko knuje i zagraża państwu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdraˈd͡ʑɛt͡skɔ, AS: zdraʒ́ecko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrajca m., zdrajczyni ż., zdrada ż., zdradzanie n.

czas. zdradzić dk., zdradzać ndk.

przym. zdradziecki, zdradliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstępnie, nielojalnie

Wiktionary

# zdradzieckość

→ zdradziecki

SJP.pl

#### Patrz:

zdradziecki

# zdrajca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.

(1.2) ktoś, kto porzuca wyznawane ideały, wartości

(1.3) żart. ktoś, kto oszukuje

Wiktionary

- zdrajca – osoba dopuszczająca się zdrady
- Zdrajca – karta tarota
- Zdrajca – włoski film z 2019

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrajt͡sa, AS: zdrai ̯ca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrada ż., zdrajczyni ż., zdradzanie n., zdradzenie n., zdradźca mos.

przym. zdradziecki, zdradliwy

przysł. zdradziecko

czas. zdradzać ndk., zdradzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) renegat, judasz; stpol. zdradźca

Wiktionary

# zdrajczyni

1. kobieta, która oszukuje;
2. kobieta, która zdradza swój kraj, naród, odstępuje od wyznawanych ideałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od zdrajca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrajˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: zdrai ̯čỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrada ż., zdradzanie n., zdradzenie n.

:: fm. zdrajca m., zdradźca m.

czas. zdradzać ndk., zdradzić dk.

przym. zdradziecki, zdradliwy

przysł. zdradziecko

Wiktionary

# zdrapać

czasownik przechodni dokonany (ndk. zdrapywać)

(1.1) dokonany od|zdrapywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrapat͡ɕ, AS: zdrapać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrapka ż., zdrapanie n.

czas. rozdrapać

Wiktionary

# zdrapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdrapać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdraˈpãɲɛ, AS: zdrapãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdrapać, zdrapywać

rzecz. zdrapka ż.

Wiktionary

# zdrapka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poligr. technika umożliwiająca ukrycie druku pod warstwą ochronną do zdrapywania;

(1.2) kupon lub karta z polem zdrapki (1.1)

(1.3) loteria w formie kuponu ze zdrapką (1.2)

Wiktionary

Zdrapka – technika poligraficzna, polegająca na pokrywaniu właściwego druku warstwą ochronną, uniemożliwiającą jego odczytanie bez jej zdrapania (stąd nazwa). Zdrapki są wykorzystywane przez organizatorów loterii (Polski Monopol Loteryjny, tabloidy), a także przez operatorów sieci telefonii komórkowej w systemie pre-paid. Usunięcie warstwy ochronnej jest równoznaczne z zawarciem umowy cywilnoprawnej lub akceptacją regulaminu konkursu, bądź loterii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrapka, AS: zdrapka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. drapanie n., zdrapanie n., zdrapywanie n.

czas. drapać, zdrapać, zdrapywać

Wiktionary

# zdrapkowy

→ zdrapka

SJP.pl

#### Patrz:

zdrapka

# zdrapywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdrapać)

(1.1) usuwać wierzchnią warstwę czegoś drapiąc

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdraˈpɨvat͡ɕ, AS: zdrapyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrapywanie n., zdrapanie n., drapanie n., drapak m., zadrapanie n., zdrapka ż., drapacz m.

czas. drapać ndk., zadrapać dk.

Wiktionary

# zdrapywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdrapywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdrapɨˈvãɲɛ, AS: zdrapyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdrapywać

rzecz. zdrapka ż.

Wiktionary

# zdrętwiały

przymiotnik

(1.1) bez czucia i sztywny na skutek zaburzenia krążenia, ucisku nerwu albo zimna

(1.2) przen. sparaliżowany strachem, zaskoczeniem albo osłupieniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ręka Igi, wiecznie zdrętwiała, teraz wydawała się jakby nowa i zwinna.

(1.2) Janek stał zdrętwiały z przerażenia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drętwy, odrętwiały, sztywny

(1.2) osłupiały

Wiktionary

# zdrewnieć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) bot. ulec procesowi drewnienia

(1.2) stać się drętwym, sztywnym, niezdolnym do ruchu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młode pędy należy przycinać zanim zdrewnieją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrɛvʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: zdrevʹńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. drewno n., drewienko n., drewnienie n., zdrewnienie n., drewko n.

czas. drewnieć ndk.

przym. drewniany, zdrewniały

Wiktionary

# zdrewnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdrewnieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɛvʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zdrevʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdrewnieć, drewnieć

rzecz. drewno n., drewko n.

Wiktionary

# zdrobn.

skrót od: zdrobnienie

SJP.pl

# zdrobniały

przymiotnik

(1.1) jęz. powstały w wyniku zdrobnienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobnienie n.

czas. zdrabniać ndk., zdrobniać ndk., zdrobnić dk., zdrobnieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) deminutywny, hipokorystyczny

Wiktionary

# zdrobnić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zdrabniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrabnianie n., zdrobnienie n.

czas. zdrabniać ndk.

przym. zdrobniały

Wiktionary

# zdrobnienie

wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutiwum; deminutyw; deminutywum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

Wiktionary

Zdrobnienie (deminutyw, deminutywum, deminutiwum, łac. deminutivum) – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczający rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny (lub lekko pogardliwy) stosunek do omawianego obiektu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdrobnieniem rzeczownika dom jest domek, a domku – domeczek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zdrobʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrabnianie n.

czas. zdrabniać ndk., zdrobnić dk.

przym. zdrobniały, drobny

przysł. zdrobniale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) deminutyw, spieszczenie

Wiktionary

# zdrochec

Zdrochec – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Radłów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia

# zdrodowski

nazwisko

SJP.pl

# zdroik

zdrobnienie od: zdrój

SJP.pl

Wikipedia

# zdrój

1. książkowe: miejsce wytryskiwania wody lub sam strumień wody z niego wypływający; źródło;
2. przenośne: ciecz płynąca obficie; strumień; struga;
3. przestarzałe: miejscowość mająca źródła wód leczniczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. człon nazw własnych polskich miejscowości wskazujący zazwyczaj na ich uzdrowiskowy charakter, dodawany w nazwach urzędowych do nazw tradycyjnych wyłącznie z łącznikiem

Wiktionary

- zdrój – inna nazwa źródła

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zdruj, AS: zdrui ̯

Wiktionary

# zdrojek

rodzaj mchów wodnych

SJP.pl

- zdrojek Montia – rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny zdrojkowatych (Montiaceae)
- zdrojek Fontinalis – rodzaj mchów z rodziny zdrojkowatych (Fontinalaceae)

miejscowości w Polsce:

- Zdrojek – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Lidzbark
- Zdrojek – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Janowo
- Zdrojek – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Gietrzwałd

Wikipedia

# zdrojewo

- Zdrojewo – wieś kociewska w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Nowe.
- Zdrojewo – dawna wieś w prokuratorii piskiej, koło Kumielska, w granicach obecnej gminy Biała Piska (województwo warmińsko-mazurskie), współrzędne geograficzne: 53°45'N 21°17'E.
- Zdrojewo – osada w powiecie mrągowskim, w gminie Piecki
- Zdrojewo – nieistniejąca obecnie osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów

Wikipedia

# zdrojewski

nazwisko

SJP.pl

- Antoni Zdrojewski (1900–1989) – generał Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
- Bogdan Zdrojewski (ur. 1957) – polityk PO, minister kultury w rządzie Donalda Tuska
- Jacek Zdrojewski (ur. 1949) – polityk partii lewicowych, poseł IV kadencji Sejmu
- Jan Soldenhoff-Zdrojewski (1933–2001) – aktor
- Marek Zdrojewski (ur. 1961) – polityk AWS, minister łączności w rządzie Jerzego Buzka
- Zbigniew Zdrojewski (1950–1996) – polityk, prezydent Białegostoku (1986–1988)
- Zbigniew Zdrojewski (ur. 1953) – polski lekarz, prof. dr hab.

Wikipedia

# zdrojkowate

rodzina roślin okrytonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# zdrojowisko

1. miejscowość uzdrowiskowa, ze źródłami wód leczniczych;
2. przestarzale: źródło, zdrój

SJP.pl

Zdrojowisko (niem. Centnerbrunn) – część wsi Jugów w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Nowa Ruda.

Wikipedia

# zdrojowiskowy

przymiotnik od: zdrojowisko

SJP.pl

# zdrojówka

roślina z rodziny jaskrowatych

SJP.pl

Zdrojówka (Isopyrum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. Obejmuje 4 gatunki. Występują one w Eurazji w pasie od Hiszpanii do Japonii. Gatunkiem typowym i jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest zdrojówka rutewkowata (Isopyrum thalictroides).

Wikipedia

# zdrojownik

środowiskowo: specjalista od kuracji wodami leczniczymi, pracujący w ośrodku uzdrowiskowym

SJP.pl

# zdrojowy

przymiotnik od: zdrój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do zdroju, związany ze zdrojem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrój mrz.

Wiktionary

# zdroń

dawniej: młody łabędź w puchu

SJP.pl

# zdrowa

1. niecierpiący na żadną chorobę (np. zdrowe dziecko);
2. świadczący o tym, że ktoś jest zdrowy (np. zdrowa cera);
3. nadający się do przerobu lub spożycia (np. zdrowe warzywa);
4. służący zdrowiu (np. zdrowa atmosfera);
5. książkowo, przenośnie:
a) pełen rozsądku, rozważny (np. zdrowe podejście);
b) uczciwy, moralny (np. zdrowy osąd);
c) funkcjonujący odpowiednio (np. zdrowy system);
6. potocznie: znaczny pod jakimś stopniem, np. intensywności (np. zdrowy wysiłek)

SJP.pl

Zdrowa – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Kłomnice.

Wikipedia

# zdrowak

nazwisko

SJP.pl

# zdrowaśka

1. potocznie o chrześcijańskiej modlitwie "Zdrowaś Mario"
2. dawna ludowa miara czasu, oznaczająca czas potrzebny na odmówienie modlitwy "Zdrowaś Mario" (ok. 20 sekund)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”;

(1.2) przest. ilość czasu potrzebna do odmówienia jednej zdrowaśki (1.1)

Wiktionary

Zdrowaśka – dawna jednostka czasu, a pośrednio również odległości, odpowiadająca około 20 sekundom. Stanowi okres potrzebny na odmówienie chrześcijańskiej (katolickiej i prawosławnej) modlitwy Zdrowaś Maryjo (Ave Maria) lub określa odległość, przebywaną zwykle pieszo (per pedes) w tym czasie. Jej użycie było związane z brakiem urządzeń odmierzających czas na obszarach wiejskich, a mówienie w jednakowym tempie modlitwy pozwalało określić, na przykład, czas przez jaki ma się gotować obiad.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbyszek odmówił przed snem dwie zdrowaśki.

(1.2) On był tak przekonujący, że nawet nie minęła zdrowaśka, jak oddała mu się Kaśka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɔˈvaɕka, AS: zdrovaśka

Wiktionary

# zdróweczko

zdrobnienie od: zdrówko

SJP.pl

# zdrowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

Wiktionary

Zdrowie – stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu (w tym dobrostan subiektywny), a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Jest uznawane za wartość społeczną, ochranianą na poziomie populacji ludzkiej (zdrowie publiczne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli masz problemy ze zdrowiem, koniecznie idź do lekarza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrɔvʲjɛ, AS: zdrovʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyzdrowienie n., zdrowienie n.

:: zdrobn. zdróweczko n.

czas. zdrowieć ndk., wyzdrowieć dk., ozdrowieć dk.

przym. zdrowy, zdrowotny, uzdrowiskowy, zdrów, niezdrów

wykrz. zdrówko

przysł. zdrowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprawność

Wiktionary

# zdrowieć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. wyzdrowieć)

(1.1) wracać do zdrowia, odzyskiwać siły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrɔvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: zdrovʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrowie n., zdrówko n., zdrowotność ż., zdrowienie n., wyzdrowienie n., ozdrowieniec m., ozdrowienie n., uzdrowisko n.

czas. wyzdrowieć dk., ozdrowieć dk.

przym. zdrowy, zdrowotny, ozdrowieńczy

przysł. zdrowo, zdrowotnie, ozdrowieńczo

wykrz. zdrówko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stawać na nogi

Wiktionary

# zdrowiej

stopień wyższy od przysłówka: zdrowo

SJP.pl

# zdrowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdrowieć.

Wiktionary

Zdrowienie – obróbka cieplna polegająca na przynajmniej częściowym przywróceniu właściwości fizycznych lub mechanicznych przerobionych plastycznie na zimno stopów żelaza, bez widocznych modyfikacji struktury. Realizowana jest poniżej temperatury rekrystalizacji.Jeden z etapów przemian zachodzących przy nagrzewaniu lub wygrzewaniu wcześniej odkształconego plastycznie materiału w temperaturze niższej od temperatury rekrystalizacji. Zdrowienie objawia się zmniejszeniem koncentracji defektów punktowych w wyniku ich anihilacji i dyfuzji.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zdrowieć

rzecz. zdrowie n., uzdrowisko n., ozdrowieniec mos.

Wiktionary

# zdrowiuchny

zdrobnienie od: zdrowy; zdrowiuśki, zdrowiutki

SJP.pl

# zdrowiusieńki

zdrobnienie od: zdrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: zdrowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdrɔvʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: zdrovʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdrowiuteńki, zdrowiutki, zdrowy

przysł. zdrowo

Wiktionary

# zdrowiuśki

zdrobnienie od: zdrowy; zdrowiutki, zdrowiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: zdrowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wolałbyś być sparaliżowanym multimilionerem czy zdrowiuśkim gołodupcem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɔˈvʲjüɕci, AS: zdrovʹi ̯üśḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrowiutki, zdrowiusieńki, zdrowiutieńki

Wiktionary

# zdrowiuteńki

zdrobnienie od: zdrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: zdrowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdrɔvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: zdrovʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdrowiusieńki, zdrowiutki, zdrowy

przysł. zdrowo

Wiktionary

# zdrowiutki

zdrobnienie od: zdrowy; zdrowiuśki, zdrowiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: zdrowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɔˈvʲjutʲci, AS: zdrovʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdrowiusieńki, zdrowiuteńki, zdrowy

przysł. zdrowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrowiuśki

Wiktionary

# zdrówko

wykrzyknik

(1.1) zdrobn. zwrot wypowiadany podczas wznoszenia toastu

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdrówko, zawtórował łysy urzędnik niższego szczebla przełykając w pośpiechu kawałek mięsa i obłapiając szpetną kobietę z wyraźnymi brakami w uzębieniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrufkɔ, AS: zdrufko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ozdrowieniec mos., uzdrowisko n., zdrowie, zdróweczko

przym. zdrowotny, uzdrowiskowy

czas. zdrowieć, pozdrowić

Wiktionary

# zdrowo

przysłówek

(1.1) w sposób świadczący o zdrowiu

(1.2) pot. przen. silnie, mocno lub intensywnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Co oczywiście nie oznacza, że nie miałem ochoty jej zdrowo przywalić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrowie n., wyzdrowienie n., ozdrowienie n., uzdrowisko n., ozdrowieniec mos.

czas. zdrowieć ndk., wyzdrowieć dk., ozdrowieć dk.

przym. zdrowiusieńki, zdrowiuteńki, zdrowiutki, zdrowy

Wiktionary

# zdroworozsądkowy

przymiotnik

(1.1) zgodny ze zdrowym rozsądkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chodzi wszak jedynie o wyprowadzenie fenomenu miłości poza granice "normalnego", zdroworozsądkowego i obiektywizującego pojmowania.

(1.1) Nic zatem dziwnego, że w XX wieku w sztuce i literaturze tak dużą rolę odgrywa nierzeczywistość, jakaś hipotetyczna wersja rzeczywistości, uwolniona od wszelkich zdroworozsądkowych rygorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzdrɔvɔrɔsːɔ̃ntˈkɔvɨ, AS: zdrovoro•sõntkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zdroworozsądkowo

Wiktionary

# zdroworozumowo

→ zdroworozumowy

SJP.pl

#### Patrz:

zdroworozumowy

# zdrowotność

Zdrowotność – stan zdrowia danej populacji, np. ludności państwa, którego miernikami są rozwój fizyczny, zapadalność i umieralność.

Wikipedia

# zdrowotnościowy

dotyczący zdrowotności

SJP.pl

# zdrowotny

przymiotnik

(1.1) dotyczący zdrowia

(1.2) korzystnie wpływający na stan zdrowia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie świadczy to oczywiście, że każdy powtarzający się sen o bólu zwiastuje kłopoty zdrowotne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdrɔˈvɔtnɨ, AS: zdrovotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrowie n., uzdrowisko n.

przym. zdrowy

wykrz. zdrówko

czas. zdrowieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leczniczy, medyczny

(1.2) leczniczy, terapeutyczny, kuracyjny, uzdrowicielski

Wiktionary

# zdrowszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdrowy

SJP.pl

# zdrowy

1. niecierpiący na żadną chorobę (np. zdrowe dziecko);
2. świadczący o tym, że ktoś jest zdrowy (np. zdrowa cera);
3. nadający się do przerobu lub spożycia (np. zdrowe warzywa);
4. służący zdrowiu (np. zdrowa atmosfera);
5. książkowo, przenośnie:
a) pełen rozsądku, rozważny (np. zdrowe podejście);
b) uczciwy, moralny (np. zdrowy osąd);
c) funkcjonujący odpowiednio (np. zdrowy system);
6. potocznie: znaczny pod jakimś stopniem, np. intensywności (np. zdrowy wysiłek)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

(1.2) dobry dla zdrowia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wziąłem tabletkę i już jestem zdrowy.

(1.2) Czy mleko na pewno jest takie zdrowe?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdrɔvɨ, AS: zdrovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ozdrowieniec mos., zdrowie n., zdrowa ż., uzdrowisko n.

czas. zdrowieć ndk., wyzdrowieć dk.

przym. zdrowotny, zdrowiusieńki, zdrowiuteńki, zdrowiutki, niezdrów

przysł. zdrowo

Wiktionary

# zdrożeć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. drożeć)

(1.1) stać się droższym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chleb zdrożał o 30 procent.

(1.1) W telewizji mówią, że zdrożeje prąd.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. drożyzna ż.

czas. drożeć ndk.

przym. drogi

przysł. drogo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podrożeć

Wiktionary

# zdrożniej

stopień wyższy od przysłówka: zdrożnie

SJP.pl

# zdrożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zdrożny

SJP.pl

# zdrożności

książkowo: czyny, postępki, myśli, słowa zdrożne

SJP.pl

# zdrożny

niemoralny, sprośny

SJP.pl

# zdrożony

zmęczony drogą, podróżą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. zmęczony, wyczerpany podróżą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. droga ż.

Wiktionary

# zdrożyć

dawniej:
1. podwyższyć cenę czegoś; podrożyć;
2. zmęczyć, znużyć podróżą;
3. zboczyć z drogi;
4. zdrożyć się - zmęczyć się podróżą

SJP.pl

# zdrukować

przenieść tekst lub obraz dostępny w wersji elektronicznej na papier

SJP.pl

# zdrukowywać

przenosić tekst lub obraz dostępny w wersji elektronicznej na papier

SJP.pl

# zdrutowywać

oplatać, umacniać coś drutem

SJP.pl

# zdruzgotać

1. zaprzepaścić, zniszczyć coś;
2. wygrać z kimś z wysoką przewagą;
3. rozbić coś na drobne kawałki

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. druzgotać)

(1.1) dokonany od|druzgotać.

Wiktionary

# zdruzgotany

1. zaprzepaścić, zniszczyć coś;
2. wygrać z kimś z wysoką przewagą;
3. rozbić coś na drobne kawałki

SJP.pl

# zdrzadełko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lusterko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrzadło mrz.

Wiktionary

# zdrzadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lustro, zwierciadło

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zdrzadełko n.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. pisownia według ortografii Steuera [http://www.slunskoeka.pyrsk.com/downloads/dykcjunorz_wersyjo_3.pdf ], inna wersja: żdżadło

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|lustro.

źródła.

== zdrzadło (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lustro

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrzadełko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zdrzadełko n.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. pisownia według ortografii Steuera [http://www.slunskoeka.pyrsk.com/downloads/dykcjunorz_wersyjo_3.pdf ], inna wersja: żdżadło

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|lustro.

źródła.

== zdrzadło (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lustro

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zdrzałka

nazwisko

SJP.pl

# źdrzeć

czasownik

(1.1) stpol. dojrzeć

(1.2) stpol. (o człowieku) stać się pełnoletnim

Wiktionary

#### Synonimy:

źrzeć, źrzenieć

Wiktionary

# zdrzemnąć

zdrzemnąć się - zapaść w drzemkę

SJP.pl

# zdrzewno

Zdrzewno (kaszb. Zdrzewno, niem. Zdrewen) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, w gminie Wicko.

Niedaleko wsi znajduje się byłe lotnisko wojskowe w Lędziechowie. Znajdują się tu XIX-wieczny zespół pałacowo-parkowy i oryginalny wiatrak z 1765 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie słupskim.

Wikipedia

# zds

skrót od: zasady dopuszczalności słów - zbiór reguł określających dopuszczalność wyrazów w grze słownej takiej jak np. literaki

SJP.pl

# zdubbingowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdubbingować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdubbingować dk.

rzecz. dubbing mrz.

Wiktionary

# zdublować

1. wykonać tę samą czynność co ktoś inny; powtórzyć;
2. podwoić;
3. w biegach, wyścigach na torach zamkniętych: wyprzedzić przeciwnika o pełne okrążenie bieżni, toru;
4. podkleić nowe płótno pod obrazem

SJP.pl

# zdulski

nazwisko

SJP.pl

# zdumieć

czasownik dokonany

(1.1) wywołać u kogoś zdziwienie

czasownik zwrotny zdumieć się

(2.1) odczuć zdziwienie, zdumienie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Zdumiał się, widząc że ledwo jest w stanie podnieść głowę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: zdũmʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdumienie n.

czas. zdumiewać ndk.

ims. zdumiewający, zdumiony

przym. zdumiewający, zdumiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwić, osłupić

Wiktionary

# zdumienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdumieć., stan zaskoczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak nieoczekiwany widok wywołał u wszystkich zdumienie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zdũmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdumieć, zdumiewać

ims. zdumiony

przym. zdumiewający, zdumiony

Wiktionary

# zdumiewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdumieć)

(1.1) wywoływać zdumienie

czasownik zwrotny niedokonany zdumiewać się (dk. zdumieć się)

(2.1) przyjmować ze zdumieniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdumienie n.

czas. zdumieć

przym. zdumiewający, zdumiony

przysł. zdumiewająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziwić, zaskakiwać

Wiktionary

# zdumiewający

rzadko spotykany; niezwykły, nadzwyczajny, niezmierny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który budzi zdumienie

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy czynny od zdumiewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czosnek jest zdumiewającym antyseptykiem na hemoroidy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdumieć, zdumiewać, zdumieć się, zdumiewać się

rzecz. zdumienie

przysł. zdumiewająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezwykły, zaskakujący

Wiktionary

# zdumiony

przymiotnik

(1.1) znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdumienie n.

czas. zdumieć dk., zdumiewać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwiony, zdziwiony

Wiktionary

# zdun

rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem i konserwacją pieców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która buduje i konserwuje piece

Wiktionary

Zduństwo – rzemiosło zajmujące się budową i naprawą pieców (pokojowych, kuchennych, chlebowych, pieco-kominków, ostatnio (po 1990 r.) także kominków). Rzemieślnik uprawiający to rzemiosło to zdun.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trudno jest znaleźć dobrego zduna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zdũn, AS: zdũn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zduństwo n.

przym. zduński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Poznań|garncarz.

Wiktionary

# zduńczyk

nazwisko

SJP.pl

# zdunek

rzemieślniczka stawiająca i naprawiająca piece, kominki

SJP.pl

- Zdunek – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Myszyniec
- Zdunek – osada leśna w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Myszyniec

- Janusz Zdunek (ur. 1970) – polski muzyk jazzowy
- Piotr Zdunek (ur. 1968) – polski hokeista
- Emilia Zdunek (ur. 1992) – polska piłkarka

Wikipedia

# zduniak

nazwisko

SJP.pl

# zdunianin

mieszkaniec Zdun (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zdunianka

mieszkanka Zdun (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zdunikowski

nazwisko

SJP.pl

# zdunka

rzemieślniczka stawiająca i naprawiająca piece, kominki

SJP.pl

# zdunkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zdunowa

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. część Szczecina

SJP.pl

# zdunówna

dawniej: córka zduna

SJP.pl

# zdunowo

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. część Szczecina

SJP.pl

- Zdunowo – część Szczecina

2 miejscowości w Polsce:

- Zdunowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Załuski
- Zdunowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz

Wikipedia

# zdunowski

nazwisko

SJP.pl

# zdunowy

dawniej: zduński;
1. należący do zduna;
2. wykonany przez zduna

SJP.pl

# zduński

1. związany ze zdunem, z jego pracą;
2. przymiotnik od:
a) Zduńska Wola; zduńskowolski;
b) Zduny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze zdunem

(1.2) związany ze Zdunami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzdũj̃sʲci, AS: zdũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdun, Zduny

Wiktionary

# zduńskowolanin

mieszkaniec Zduńskiej Woli (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zduńskowolanka

mieszkanka Zduńskiej Woli (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zduńskowolski

→ Zduńska Wola; zduński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Zduńskiej Woli, związany ze Zduńską Wolą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zduńska Wola ż., zduńskowolanin m., zduńskowolanka ż.

Wiktionary

# zduństwo

zawód zduna (budowa pieców)

SJP.pl

Zduństwo – rzemiosło zajmujące się budową i naprawą pieców (pokojowych, kuchennych, chlebowych, pieco-kominków, ostatnio (po 1990 r.) także kominków). Rzemieślnik uprawiający to rzemiosło to zdun.

Wikipedia

# zduny

rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem i konserwacją pieców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zduny – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zduny.

Według danych z 31 grudnia 2009 r. miasto miało 4498 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzdũnɨ, AS: zdũny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zduński

Wiktionary

# zduplikować

podwoić, rzadziej powtórzyć

SJP.pl

# zduplikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podwojenie liczby czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. duplikowanie n., duplikacja ż., duplikat m.

czas. zduplikować dk., duplikować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podwojenie, zdublowanie

Wiktionary

# zdupny

przymiotnik

(1.1) pot. wulg. taki, który jest kiepski, absurdalny, idiotyczny, albo bezsensownyfakt.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) z dupy

Wiktionary

# zdurzyć

dawniej, dziś gwarowo:
1. zwieść, oszukać;
2. wprawić w stan oszołomienia, odurzyć

SJP.pl

# zdusić

1. ugasić, pozbawiając dopływu powietrza np. świecę
2. powstrzymać rozprzestrzenianie się jakiegoś zjawiska, np. epidemii, rewolucji; np. "zdusić coś w zarodku"

SJP.pl

# zduszać

dusić; rzadko:
1. tłumić, gasić ogień;
2. przenośnie:
a) hamować rozwój czegoś;
b) powstrzymywać, hamować nagłą reakcję emocjonalną

SJP.pl

# zduszony

1. ugasić, pozbawiając dopływu powietrza np. świecę
2. powstrzymać rozprzestrzenianie się jakiegoś zjawiska, np. epidemii, rewolucji; np. "zdusić coś w zarodku"

SJP.pl

# zdwajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proces zwiększania czegoś dwukrotnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachęciła też młodzież do zdwajania wysiłków w nauce i inwestowania w siebie (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podwojenie n., podwójność ż., podwajanie n., dwójka ż., dwója ż., dwójeczka ż., dwójnia ż., dwojenie n., dwojakość ż., dwoistość ż., dwójniak m., dwojak m., dwojaczek m., dwojaki nmos., dwa n.

czas. podwajać ndk., podwoić dk., zdwajać ndk., zdwoić dk., dwoić ndk.

przym. podwójny, dwójkowy, dwojaki, dwoisty

przysł. podwójnie, dwójkowo, dwojako, dwoiście

licz. dwa, dwojaki

temsłow. drugo-

Wiktionary

# zdwoić

zwiększyć dwukrotnie, podwoić (np. wysiłki, straże)

SJP.pl

# zdybać

potocznie: nakryć, przyłapać, znaleźć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) nakryć kogoś na czymś

(1.2) napotkać kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ja myślę, bez urazy jaśnie pana, że prędzej w pańskiej sadzawce zdybalibyśmy jesiotra aniżeli jedną sturublówkę w okolicy.

Wiktionary

# zdybel

nazwisko

SJP.pl

# zdychać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdechnąć)

(1.1) pot. o zwierzęciu: kończyć życie

(1.2) pogard. umierać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdechnięcie n., zdychanie n.

przym. zdechły

Wiktionary

# zdychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdechnięcie n., zdechlak m., zdechlaczek m., zdechlactwo n.

czas. zdychać ndk., zdechnąć dk.

przym. zdechły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umieranie, konanie

Wiktionary

# zdygitalizować

zamienić dane w postaci analogowej na postać cyfrową, zwykle na zapis binarny; zdigitalizować, ucyfrować, scyfrowić

SJP.pl

# zdymienica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. pęcherz, odcisk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdymka

Wiktionary

# zdymisjonować

usunąć kogoś ze stanowiska

SJP.pl

# zdymka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. miejsce, z którego wiatr zwiał śnieg

(1.2) gwara. pęcherz, odcisk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zdymienica

Wiktionary

# zdynamizować

zwiększyć tempo i efektywność jakiegoś działania; ożywić, uintensywnić

SJP.pl

# zdynamizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdynamizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdynamizować dk.

Wiktionary

# zdyscyplinować

zmusić kogoś przestrzegania zasad dyscypliny służbowej; podporządkować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dyscyplinować)

(1.1) wprowadzić gdzieś dyscyplinę, porządek

(1.2) skłonić, zmusić kogoś do przestrzegania dyscypliny, porządku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyscyplina ż., dyscyplinowanie n., zdyscyplinowanie n., dyscyplinowanie n., dyscyplinarka ż.

czas. dyscyplinować ndk.

przym. dyscyplinarny

przysł. dyscyplinarnie

Wiktionary

# zdyscyplinowany

zmusić kogoś przestrzegania zasad dyscypliny służbowej; podporządkować

SJP.pl

# zdyskontować

wykorzystać coś z zyskiem

SJP.pl

# zdyskontowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdyskontować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskontowanie n., dyskonto n., dyskont mrz.

czas. dyskontować ndk., zdyskontować dk.

przym. dyskontowy

Wiktionary

# zdyskredytować

1. podważyć wiarygodność;
2. zdyskredytować się - utracić wiarygodność

SJP.pl

# zdyskryminować

ograniczyć przywileje, prawa człowieka, prześladować część społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

SJP.pl

# zdyskryminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdyskryminować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdyskryminować dk.

Wiktionary

# zdyslokować

rozmieścić, przemieścić, zwłaszcza siły zbrojne

SJP.pl

# zdyspergować

rozdrobnić większe cząstki danej substancji na mniejsze

SJP.pl

# zdyspergowany

rozdrobnić większe cząstki danej substancji na mniejsze

SJP.pl

# zdystansować

1. wyprzedzić innych w wyścigu, zostawić za sobą w tyle; prześcignąć;
2. okazać się lepszym od kogoś lub czegoś w jakiejś dziedzinie;
3. zdystansować się - zachować dystans, rezerwę wobec kogoś lub czegoś; odseparować się

SJP.pl

# zdystansowany

1. wyprzedzić innych w wyścigu, zostawić za sobą w tyle; prześcignąć;
2. okazać się lepszym od kogoś lub czegoś w jakiejś dziedzinie;
3. zdystansować się - zachować dystans, rezerwę wobec kogoś lub czegoś; odseparować się

SJP.pl

# zdyszały

zdyszeć się - nie móc odetchnąć swobodnie na skutek zmęczenia po jakimś wysiłku, szybkim biegu

SJP.pl

# zdyszeć

zdyszeć się - nie móc odetchnąć swobodnie na skutek zmęczenia po jakimś wysiłku, szybkim biegu

SJP.pl

# zdyszewice

Zdyszewice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Żarnów.

Zdyszewice to jedna z najstarszych miejscowości gminy, której historia sięga XII wieku. W 1198 roku określano je nazwą „Sdinechowic”. W tym roku biskup krakowski Gedeon nadał dziesięcinę z tej wsi klasztorowi w Miechowie. W 1368 roku biskup włocławski Zbilut przekazał tę wieś jednemu ze swoich poddanych. W XVI wieku wieś nazywano „Zdzyschowicze” lub „Zdzieschowice”. W 1827 roku mieszkało w niej 185, a w 1880 roku 233 włościan. Obecnie ludność wsi wynosi 234 osoby (razem z przysiółkiem Czersko). W czasie II wojny światowej, w latach 1943-1944 przebywał tu spadochroniarz i cichociemny, kawaler Orderu Virtuti Militari, mjr Adam Trybus ps. „Gaj” (1909–1982). Dowodził stąd oddziałami partyzanckimi w regionie, jako komendant Kedywu Okręgu AK „Barka” Łódź. Tablica pamiątkowa poświęcona „Gajowi” została umieszczona w przedsionku kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zdyszewicach w 1989 roku.

Wikipedia

# zdywersyfikować

rozszerzyć działalność lub stan na wiele różnych, niezależnych obszarów, uniezależnić od jedynego tylko czynnika, urozmaicić

SJP.pl

# zdywersyfikowany

zróżnicowany, różnorodny

SJP.pl

# żdżadełko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lusterko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żdżadło mrz.

Wiktionary

# żdżadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lustro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żdżadełko mrz.

Wiktionary

# żdżanianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żdżannego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżanne n.

:: fż. żdżanianka ż.

przym. żdżanieński, żdżański

Wiktionary

# żdżanianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żdżannego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżanne n.

:: fm. żdżanianin m.

przym. żdżanieński, żdżański

Wiktionary

# żdżanieński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żdżannego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżanne n., żdżanianin m., żdżanianka ż.

przym. żdżański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żdżański

Wiktionary

# żdżański

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żdżannego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżanne n., żdżanianin m., żdżanianka ż.

przym. żdżanieński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żdżanieński

Wiktionary

# zdżar

miejsce kamieniste lub nagromadzenie kamieni; kamieniec

SJP.pl

- Zdzar
- Przełęcz Zdżar

Wikipedia

# żdżarów

Żdżarów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Sochaczew. Ma status sołectwa. Należy do okręgu szkolnego i parafii Kąty.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie gąbińskim ziemi gostynińskiej województwa rawskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# żdżarski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żdżar (w Kaliskiem, Konińskiem, Skierniewickiem, Szczecińskiem, Tarnowskiem oraz w Radomskiem koło Nowego Miasta i koło Pionek)

(1.2) dotyczący Żdżarów (w Siedleckiem oraz w Radomskiem koło Drzewicy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżary nmos., żdżarzanin m., żdżarzanka ż.

Wiktionary

# żdżarty

przymiotnik

(1.1) poznań. żarłoczny, nienasycony

forma czasownika.

(2.1) poznań. zjedzony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robercik jest strasznie żdżarty chłop.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. żdżyrty

Wiktionary

# żdżarzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żdżar (w Kaliskiem, Konińskiem, Skierniewickiem, Szczecińskiem, Tarnowskiem oraz w Radomskiem koło Nowego Miasta i koło Pionek)

(1.2) mieszkaniec Żdżarów (w Siedleckiem oraz w Radomskiem koło Drzewicy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżary nmos.

:: fż. żdżarzanka ż.

przym. żdżarski

Wiktionary

# żdżarzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żdżar (w Kaliskiem, Konińskiem, Skierniewickiem, Szczecińskiem, Tarnowskiem oraz w Radomskiem koło Nowego Miasta i koło Pionek)

(1.2) mieszkanka Żdżarów (w Siedleckiem oraz w Radomskiem koło Drzewicy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żdżary nmos.

:: fm. żdżarzanin m.

przym. żdżarski

Wiktionary

# żdżały

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dojrzały

Wiktionary

# źdźbło

ździebło;
1. walcowata łodyga traw, zbóż; pęd, liść trawy, trawa;
2. potocznie: niewielka ilość czegoś; okruch, kawałek, odrobina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);

(1.2) pot. liść trawy lub zboża

(1.3) pot. przen. rzad. bardzo mała ilość czegoś

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziemia sama z siebie wydaje plon, najpierw źdźbło, potem kłos, a potem pełne ziarnko w kłosie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑbwɔ, AS: źʒ́bu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. ździebełko n., ździebełeczko n., przest. ździebłko n.

przym. źdźbłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. ściebło.

(1.3) odrobinę, drobina, troszkę, troszeczkę

Wiktionary

# źdźbłowy

przymiotnik od: źdźbło

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący źdźbła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Badania amerykańskie nad zdrowotnością roślin orkiszu jarego wskazały na występowanie odporności na choroby w tym na rdzę źdźbłową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑbwɔvɨ, AS: źʒ́bu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. źdźbło n., ździebełko n., ździebełeczko n.

Wiktionary

# zdziadziały

potocznie:
1. zestarzeć się; spierniczeć, zramoleć, zgrzybieć;
2. zubożeć, zbiednieć

SJP.pl

# zdziadzieć

potocznie:
1. zestarzeć się; spierniczeć, zramoleć, zgrzybieć;
2. zubożeć, zbiednieć

SJP.pl

# zdziarski

przymiotnik od: Przełęcz Zdziarska

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany ze słowacką miejscowością Ździar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ździarskość ż.

przysł. ździarsko

Wiktionary

# zdziarzec

Zdziarzec – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Radomyśl Wielki. Nazwa Zdziarzec pochodzi od słowa Ździar, ale że dla mieszkańców było zbyt trudno wymawiać to słowo, przekształciło się na Zdziarzec.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Siedziba rzymskokatolickiej parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny należącej do dekanatu Radomyśl Wielki.

Wikipedia

# zdzibor

dawne imię męskie

SJP.pl

Zdziebor, Zdzibor — staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zdzie- (Zdzi-) ("uczynić, zdziałać, zrobić") i -bor ("walka").

Zdziebor, Zdzibor imieniny obchodzi 5 maja.

Odpowiedniki w innych językach:

- staroczeski — Sdebor, Sdibor

Wikipedia

# zdzich

1. imię męskie;
2. zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie)

SJP.pl

# zdzicho

zdrobnienie od: Zdzisław, Zdzich (imiona męskie)

SJP.pl

# zdziczały

przymiotnik

(1.1) który zdziczał

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziki mos., dzicz ż., dzikość ż., dziczenie n., zdziczenie n.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. dziki

przysł. dziko

Wiktionary

# zdziczeć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dziczeć)

(1.1) stać się dzikim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez kilka lat karczował syberyjskie lasy, coraz słabszy i bardziej zdziczały, aż wreszcie umarł, a jego zwłoki rzucono do głębokiego dołu, który niebawem pokryła wieczna zmarzlina.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dziczeć

przym. dziczy, dziki, zdziczały

rzecz. dzicz ż., zdziczenie n., dzikuska ż., dzik mzw., dziki mos., dzikus m., dziczyzna ż., dzikość ż.

Wiktionary

# zdziczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powrót lub osiągnięcie stanu dzikości

(1.2) utracenie cech świadczących o byciu cywilizowanym

(1.3) utracenie umiejętności i chęci nawiązywania kontaktu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bywają ogródki zupełnie zaniedbane, objęte zdziczeniem, lecz mające duży, swoisty powab.

(1.2) Słyszymy o okropnych upadkach i zdziczeniach, o zbrodniach i występkach, ale jakże często źródło złego wynikło ze smutnej sierocej doli?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzicz ż., dziczenie n., dziczyzna ż., dzik mzw., dziki mos., dzikość ż., dzikus mos., dzikuska ż.

czas. dziczeć ndk., zdziczeć dk.

przym. zdziczały, dziczy, dziki

przysł. dziko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) barbaryzacja, brutalizacja

Wiktionary

# zdziczyć

pozbawić cech typowych dla wysoko rozwiniętej cywilizacji i kultury; zbarbaryzować

SJP.pl

# ździebełeczko

potocznie: w niewielkim stopniu, troszeczkę, odrobineczkę, nieco; ździebełko, ździebko, ździebło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. ździebełko, ździebko

(1.2) zdrobn. ździebełko, źdźbło

przysłówek

(2.1) zdrobn. ździebełko, ździebko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑd͡ʑɛbɛˈwɛt͡ʃkɔ, AS: źʒ́ebeu̯ečko

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1,2.1)

rzecz. ździebko, ździebełko

przysł. ździebko, ździebełko

(1.2)

rzecz. źdźbło, ździebełko

przym. źdźbłowy

Wiktionary

# ździebełko

zdrobnienie od: źdźbło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. ździebko

(1.2) zdrobn. źdźbło

przysłówek

(2.1) zdrobn. ździebko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑɛˈbɛwkɔ, AS: źʒ́ebeu̯ko

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1,2.1)

rzecz. ździebko, ździebełeczko

przysł. ździebko, ździebełeczko

(1.2)

rzecz. źdźbło, ździebełeczko

przym. źdźbłowy

Wiktionary

# zdziebko

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. bardzo mało, odrobinka, okruch

przysłówek

(2.1) pot. w niewielkim stopniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛpkɔ, AS: źʒ́epko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. ździebełko, ździebełeczko

przysł.

:: zdrobn. ździebełko, ździebełeczko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewiele, krzta, krztyna, odrobina, ociupina, szczypta, trochę

(2.1) trochę, troszeczkę, mało, nieco, odrobinę, ździebluchno

Wiktionary

# ździeblarz

owad z rzędu błonkówek; szkodnik zbóż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. Cephus, owad z rodziny ździeblarzowatych, szkodnik zbóż składający jaja w źdźbłach traw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛblaʃ, AS: źʒ́eblaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ździeblarzowate nmos.

Wiktionary

# ździeblarze

rodzina błonkoskrzydłych owadów z podrzędu rośliniarek, których larwy żerują w źdźbłach; ździeblarzowate

SJP.pl

Ździeblarzowate (Cephidae) – rodzina owadów z rzędu błonkówek i podrzędu rośliniarek, obejmująca około 170 opisanych gatunków.

Błonkówki te wyróżniają się od innych rośliniarek bardzo smukłym ciałem, przez co mogą przypominać gąsienicznikowate. Ich głowa jest kulistawa. Skleryty szyjne są wydłużone. Użyłkowanie przedniego skrzydła cechuje żyłka radialna na całej długości biegnąca blisko żyłki kostalnej i przylegająca do niej. Między pierwszym a drugim segmentem odwłoka znajduje się grzbietobrzuszne przewężenie. Narządy rozrodcze samców cechują harpes zlane z gonocardo.

Wikipedia

# ździeblarzowate

rodzina błonkoskrzydłych owadów z podrzędu rośliniarek, których larwy żerują w źdźbłach; ździeblarze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Cephidae|Newman|ref=tak., rodzina owadów z rzędu błonkoskrzydłych, szkodniki zbóż;

Wiktionary

Ździeblarzowate (Cephidae) – rodzina owadów z rzędu błonkówek i podrzędu rośliniarek, obejmująca około 170 opisanych gatunków.

Błonkówki te wyróżniają się od innych rośliniarek bardzo smukłym ciałem, przez co mogą przypominać gąsienicznikowate. Ich głowa jest kulistawa. Skleryty szyjne są wydłużone. Użyłkowanie przedniego skrzydła cechuje żyłka radialna na całej długości biegnąca blisko żyłki kostalnej i przylegająca do niej. Między pierwszym a drugim segmentem odwłoka znajduje się grzbietobrzuszne przewężenie. Narządy rozrodcze samców cechują harpes zlane z gonocardo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʑd͡ʑɛblaʒɔˈvatɛ, AS: źʒ́eblažovate

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ździeblarz m., ździeblarzowce lm. nmos.

Wiktionary

# ździeblarzowaty

o cechach ździeblarzowatych

SJP.pl

# ździebluchno

przysłówek

(1.1) gw-pl|Poznań. trochę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ździebluchno słaba ta deptano gorzoła.

(1.1) Niech ta jeszcze ździebluchno pośpi…

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciut, odrobinę, trochę, ździebluśko, ździebuszko, ździebko

Wiktionary

# ździebluśko

przysłówek

(1.1) gw-pl|Poznań. kujawy. zob. ździebluchno.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kogo kocham ździebluśko, a to mu dam jabłuszko

Wiktionary

# ździebuszko

przysłówek

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. ździebluchno.

Wiktionary

# ździebło

rzadko: źdźbło;
1. walcowata łodyga traw, zbóż; pęd, liść trawy, trawa;
2. potocznie: niewielka ilość czegoś; okruch, kawałek, odrobina, ździebko

SJP.pl

# zdziebłowski

nazwisko

SJP.pl

# zdziechów

## Miejscowości w Polsce

- Zdziechów – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Zdziechów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Zakrzew
- Zdziechów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Szydłowiec
- Zdziechów – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Szydłowiec

Wikipedia

# zdziechowice

2 miejscowości w Polsce:

- Zdziechowice – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Gorzów Śląski
- Zdziechowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Wielkopolska

Zobacz też: Zdziechowice Pierwsze, Zdziechowice Drugie

Wikipedia

# zdziechowski

nazwisko

SJP.pl

- Jerzy Zdziechowski (1880-1975) − polski polityk i ekonomista
- Kazimierz Zdziechowski (1878-1942) − polski prozaik i publicysta
- Marian Zdziechowski (1861-1938) − polski literaturoznawca i historyk idei

Wikipedia

# zdziecinnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdziecinniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zdziecinniać ndk.

Wiktionary

# zdziecinniały

przymiotnik

(1.1) zachowujący się jak dziecko

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dziecinny

rzecz. dzieciństwo n.

Wiktionary

# zdziejowski

nazwisko

SJP.pl

# zdzielać

potocznie: mocno uderzać; przysalać, przygrzewać, przydzwaniać

SJP.pl

# zdzielić

potocznie: mocno uderzyć; przysolić, dosolić, przyładować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. mocno uderzyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rozdzielacz mrz., podzielnica ż.

czas. rozdzielić

Wiktionary

# zdzienicki

nazwisko

SJP.pl

# zdziennicki

nazwisko

SJP.pl

# zdzierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zedrzeć)

(1.1) szarpiąc, zdejmować warstwę czegoś

(1.2) zmuszać kogoś do nadmiernych wydatków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛrat͡ɕ, AS: źʒ́erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdzierak m., zdzieracz m., ździerstwo n., ździerca m., zdzierus m., zdzieranie n., zdarcie n., darcie n., rozdarcie n.

czas. obcierać, drzeć, zedrzeć dk.

Wiktionary

# zdzierak

1. w technice: nóż tokarski do toczenia zgrubnego;
2. w technice: pilnik ślusarski o grubych nacięciach, używany do obróbki miękkich metali, drewna, mas plastycznych itp.; tarnik, raszpla, raszpel;
3. potocznie przyrząd o nierównej powierzchni do pielęgnacji stóp;
4. potocznie: kalendarz mający osobną kartkę na każdy dzień roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. ręczne narzędzie do usuwania wierzchniej warstwy z jakiejś powierzchni

(1.2) pot. kalendarz z kartkami na każdy dzień roku, które zrywa się (zdziera) codziennie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdzieranie n., zdzieracz m., zdzierstwo n., zdzieraczka ż., zdzierca m.

czas. zdzierać ndk.

Wiktionary

# zdzieralny

taki, z którego da się coś zdzierać

SJP.pl

# zdzieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdzierać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. drzeć, zdzierać ndk.

rzecz. rozdarcie n., darcie n., zdzierak mrz.

Wiktionary

# zdzierca

przestarzale: ten, kto zdziera z kogoś nadmierne opłaty, wyzyskuje kogoś; ździerca; ździrus; zdzirus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. zdzierca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛrt͡sa, AS: źʒ́erca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdzierca m., zdzierstwo n., ździerstwo n.

czas. zdzierać

Wiktionary

# zdzierczy

→ zdzierca, → zdzierstwo

SJP.pl

#### Patrz:

zdzierca, → zdzierstwo

# zdzierczyzna

wieś w Polsce

SJP.pl

Zdzierczyzna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Sokolniki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# zdzierstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. zdzierstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛrstfɔ, AS: źʒ́erstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdzierstwo n., zdzierca m., ździerca m.

czas. zdzierać ndk.

Wiktionary

# zdzierżać

dawniej:
1. trzymając, nie puszczać; utrzymywać;
2. opierać się komuś lub czemuś; wytrzymywać, znosić

SJP.pl

# zdzierżeć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wytrzymać, przetrwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. obstoć., reg. śl. wydzierżeć.

Wiktionary

# zdzierżyć

oprzeć się czemuś; wytrzymać; wytrwać

SJP.pl

# zdziesiątkować

czasownik przechodni dokonany (ndk. dziesiątkować)

(1.1) zob. dziesiątkować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niedawno Bill Gates, jeden z najbogatszych ludzi na naszej planetaanecie i założyciel największej prywatnej fundacji charytatywnej na świecie, ostrzegł ludzkość przed nadchodzącą tajemniczą chorobą x, która zdziesiątkuje ludzkość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiątek mrz., zdziesiątkowanie n., dziesiątkowanie n., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż., dziesiątka ż.

czas. dziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdecymować

Wiktionary

# zdziesiątkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. zabicie co dziesiątej osoby

(1.2) książk. dokonanie masowego zniszczenia, zmasakrowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziesiona ż., dziesiątkowanie n., dziesiątka ż., dziesiętnik m., dziesiątak m., dziesięcina ż.

czas. zdziesiątkować ndk., dziesiątkować ndk.

przym. dziesiątkowy, dziesiętny, dziesiąty

licz. dziesięć, dziesięcioro

Wiktionary

# zdzieszowice

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zdzieszowice (niem. Deschowitz) – miasto w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zdzieszowice. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego. Na terenie miasta znajdują się zakłady koksownicze będące największą pod względem produkcji koksownią w Polsce i Europie.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 10 157 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʑd͡ʑɛʃɔˈvʲit͡sɛ, AS: źʒ́ešovʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zdzieszowicki

Wiktionary

# zdzieszowicki

→ Zdzieszowice

SJP.pl

#### Patrz:

Zdzieszowice

# zdzieszowiczanin

mieszkaniec Zdzieszowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zdzieszowiczanka

mieszkanka Zdzieszowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zdziesławice

Zdziesławice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Jemielno.

Wikipedia

# zdzimir

dawne imię męskie

SJP.pl

Zdzimir, Zdziemir — staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zdzie- (Zdzi-) ("uczynić, zdziałać, zrobić") i mir ("pokój"), czyli "ten, który przysparza pokoju", "przynosi pokój".

Zdzimir, Zdziemir imieniny obchodzi 4 kwietnia.

Odpowiedniki w innych językach:

- staroczeski — Sděmir, Sdimir
- serbsko-chorwacki — Sedemir
- słoweński — Sedemir

Wikipedia

# zdziobać

zdzióbać;
1. dziobiąc, zebrać;
2. mocno pokłuć dziobem

SJP.pl

# zdziobywać

dziobiąc, zbierać; zdzióbywać

SJP.pl

# zdzira

pospolicie, wulgarnie, obraźliwie: kobieta prowadząca niemoralny tryb życia; ździra, dziwka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. prostytutka, zwykle zniszczona i zaniedbana

(1.2) wulg. pogardliwie o kobiecie, w szczególności rozwiązłej seksualnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla swoich bezeceństw miał dwie zdziry, które zamieszkały u niego (…).

(1.2) Mój Boże, Peter, że też się nie wstydzisz na oczach małego dziecka sprowadzać do mieszkania takiej wulgarnej zdziry!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdziera ż., ździra ż.

przym. zdzirowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ździra, zdziera, dziwka, dupodaja, dupodajka, dawajka, kurwa, lachociąg

(1.2) ździra, zdziera, szmata, dziwka, wywłoka, suka, dupodaja, dupodajka, dawajka, lachociąg

Wiktionary

# zdzirowaty

ździrowaty;
1. taki jak u zdziry (ździry)
2. pot. zły, nieuczciwy; niestosowny; o małej wartości itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) obraź. nacechowany wulgarną, wyzywającą seksualnością, często odbierany jako niesmaczny lub prowokacyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdzira ż.

Wiktionary

# zdzirus

przestarzale: ten, kto zdziera z kogoś nadmierne opłaty, wyzyskuje kogoś; ździrus; ździerca; zdzierca

SJP.pl

# zdziś

zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie); Zdzisio, Zdzisiek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Zdzisław

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zdzisio mos., Zdzisław mos.

Wiktionary

# zdzisek

zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie); Zdzich, Zdzicho, Zdzisiek

SJP.pl

# zdzisia

zdrobnienie od: Zdzisława (imię żeńskie); Zdziśka

SJP.pl

# zdzisiek

zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie); Zdzisio, Zdziś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Zdzisław

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mnie już u Zdziśka nic nie zdziwi.

(1.1) Pierwsza żona dziadka Zdziśka była Małopolanką spod Wieliczki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zdzisław m., Zdzisio mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zdziś, Zdzisio

Wiktionary

# zdzisiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdzisi lub z nią związany

SJP.pl

# zdzisio

zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie); Zdziś, Zdzisiek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Zdzisław

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Zdzisio był Świętym Mikołajem na przedszkolnej zabawie mikołajkowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zdzisław m., Zdzisiek m., Zdziś m., Zdzisława ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zdziś, Zdzisiek

Wiktionary

# zdzisiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdzisia lub z nim związany

SJP.pl

# zdziśka

zdrobnienie od: Zdzisław (imię męskie); Zdzisio, Zdziś

SJP.pl

# zdziśkowie

Zdzisiek z małżonką

SJP.pl

# zdziśkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdziśka lub z nim związany

SJP.pl

# zdzisław

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Zdzisława

Wiktionary

Zdzisław, Zdziesław – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zdzie (Zdzi-) ("uczynić, zdziałać, zrobić") i -sław ("sława"). Zanotowane w dokumentach z roku 1198.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Zdzisław i jestem hutnikiem z Bytomia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑiswaf, AS: źʒ́isu̯af

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zdzisławowa ż., Zdzisławówna ż., Zdzisławostwo lm m., Zdziech m., Zdziesz m., Zdzieszko m.

:: zdrobn. Zdzich m., Zdzicho m., Zdzisiek m., Zdzisio m., Zdziś m.

:: fż. Zdzisława ż.

przym. Zdzisławowy, Zdzichowy, Zdziśkowy, Zdzisiowy

Wiktionary

# zdzisława

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Zdzisław

Wiktionary

Zdzisława, Zdziesława – żeński odpowiednik imienia Zdzisław. Patronką tego imienia w Kościele katolickim jest bł. Zdzisława Czeska, patronka młodych małżeństw i matek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑisˈwava, AS: źʒ́isu̯ava

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zdzisław m., Zdzisio mos.

Wiktionary

# zdzisławice

3 miejscowości w Polsce

- Zdzisławice – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Dzwola
- Zdzisławice – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Dzwola
- Zdzisławice – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Łobez

Wikipedia

# zdzisławin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdzisławy lub z nią związany

SJP.pl

Zdzisławin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Izbica Kujawska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 73 mieszkańców. Jest 28. co do wielkości miejscowością gminy Izbica Kujawska.

Wikipedia

# zdzisławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdzisławy lub z nią związany

SJP.pl

# zdzisławostwo

Zdzisław z małżonką; Zdzisławowie

SJP.pl

# zdzisławowie

Zdzisław z małżonką; Zdzisławostwo

SJP.pl

# zdzisławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zdzisława lub z nim związany

SJP.pl

# zdziwaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zdziwaczeć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Różnica między zwykłym hobby a zdziwaczeniem, obserwowanym w przypadku osób z zespołem Aspergera, polega na tym, że ich zainteresowania są często samotnicze i nietypowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., dziwność ż., dziwaczność ż., dziwaczenie n., dziwak m., dziwaczka ż., dziwadło n., dziw m., dziwienie n., dziwactwo n.

czas. zdziwaczeć dk., dziwaczeć ndk.

przym. dziwny, dziwaczny

przysł. dziwnie

Wiktionary

# zdziwić

wywołać zdziwienie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dziwić)

(1.1) dokonany od|dziwić.

czasownik zwrotny dokonany zdziwić się (ndk. dziwić się)

(2.1) dokonany od|dziwić się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziw mrz., dziwienie n., dziwienie się n., podziw mrz., podziwianie n., wydziwianie n., zadziwianie n., zadziwianie się n., zdziwienie n., zdziwienie się n., dziwaczek mos./mrz.

czas. dziwić ndk., podziwiać ndk., wydziwiać ndk., zadziwiać ndk., zadziwić dk.

przym. dziwny, zdziwiony

Wiktionary

# zdziwienie

wywołać zdziwienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi

(1.2) odczasownikowy od|zdziwić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Minąłem wieś i ruszyłem dalej, lecz zdziwieniom moim nie było końca.

(1.1) Tench spojrzał ze zdziwieniem na swego towarzysza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: źʒ́ivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mrz., dziw mrz., dziwo n., zdziwko n., dziwienie n., dziwaczenie n., zdziwaczenie n., dziwność ż., przedziwność ż., udziwnianie n., udziwnienie n., dziwactwo n., dziwak mos., dziwaczka ż., dziwadło n., wydziwianie n., zadziwianie n., zadziwienie n.

czas. zdziwić dk., dziwić ndk., dziwaczeć ndk., zdziwaczeć dk., udziwniać ndk., udziwnić dk., wydziwiać ndk., zadziwiać ndk., zadziwić dk.

przym. zdziwiony, przedziwny, dziwny, dziwaczny

przysł. dziwnie, przedziwnie, dziwacznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwienie, zaskoczenie; pot. zdziwko

Wiktionary

# zdziwiony

wywołać zdziwienie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdradzający lub okazujący zdziwienie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdziwienie n.

czas. zdziwić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadziwiony, zdumiony

Wiktionary

# zdziwko

młodzieżowo: zdziwienie, zaskoczenie

SJP.pl

# ździwoczony

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wyprowadzony z równowagi

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rozstrzęsiony

Wiktionary

# zdziwoj

imię męskie

SJP.pl

Zdziwoj — staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zdzi- („uczynić, nadać imię, zrobić”) i woj („wojownik”).

Zdziwoj imieniny obchodzi 26 czerwca.

Odpowiedniki w innych językach:

- staroczeski — Sdivoj.

Wikipedia

# zdziłowice

Zdziłowice – zniesiona nazwa wsi w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie janowskim, w gminie Godziszów.

Miejscowość zniesiono w 2023 r. tworząc z jej części cztery wsie: Zdziłowice Czwarte, Zdziłowice Drugie, Zdziłowice Pierwsze, Zdziłowice Trzecie

Dalsza część artykułu dotyczy sytuacji sprzed zniesienia nazwy wsi w 2023 r.

Wikipedia

# zdźwigany

rzadko: taki, który się zdźwigał (zmęczył się dźwiganiem)

SJP.pl

# zdłużać

dawniej:
1. czynić dłuższym, wydłużać;
2. przeciągać, przedłużać czas trwania czegoś;
3. obciążać długiem; zadłużać

SJP.pl

# ze

przyimek; tyle co: z

SJP.pl

spójnik łączący zdania lub równoważniki zdań nadrzędne z podrzędnym, tworząc konstrukcje

(1.1) …rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

(1.2) …podające przyczynę opisaną w zdaniu nadrzędnym

(1.3) …podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym

Wiktionary

З, з (ze) – dziewiąta litera podstawowej cyrylicy reprezentująca spółgłoskę [z].

Na niektórych, zwłaszcza starszych, rosyjskich maszynach do pisania klawisz З pełnił jednocześnie rolę klawisza z cyfrą 3. Nie należy także mylić tej litery z literą Э.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W gazecie napisano, że od jutra zdrożeje cukier.

(1.1) Nie wiedzieliśmy, że już nie mamy pieniędzy.

(1.2) Nie zdał egzaminu, dlatego że nie chciało mu się uczyć.

(1.3) Zjadł tyle słodyczy, że przytył 10 kilo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ, AS: že

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

że tak powiem

etymologia.

(1.1-3) etym|stpol|iże. < etym|prasł|*jьże.

uwagi.

(1.1,3) stawiamy przed „że” przecinek; w (1.2) stawiamy przed wyrazem poprzedzającym „że”

(1.1) wyraz „iż” ma dokładnie to samo znaczenie, nie jest gorszy od „że”

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) that; (1.3) so that

* arabski: (1.1) أن (anna), إن (inna), أنه (annahu), إنه (innahu)

* bułgarski: (1.1) че (če)

* czeski: (1.1) že

* dolnołużycki: (1.1) až

* duński: (1.1) at

* esperanto: (1.1) ke

* estoński: (1.1) et

* fiński: (1.1) että

* francuski: (1.1) que

* górnołużycki: (1.1) zo

* hebrajski: (1.1) -ש (sze)

* hiszpański: (1.1) que; (1.2) que; (1.3) que

* ido: (1.1) ke

* interlingua: (1.1) que

* islandzki: (1.1) að

* japoński: (1.1) と (to)

* jidysz: (1.1) אַז (az), דאָס (dos), וואָס (wos)

* kaszubski: (1.1) że; (1.2) że; (1.3) że

* łaciński: (1.1) qui

* niderlandzki: (1.1) dat

* niemiecki: (1.1) dass; (1.3) also

* norweski (bokmål): (1.1) at

* nowogrecki: (1.1) ότι, πως

* portugalski: (1.1) que; (1.2) que; (1.3) que

* rosyjski: (1.1) что; (1.2) потому что, так как; (1.3) что

* rumuński: (1.1) că

* słowacki: (1.1) že

* słoweński: (1.1) da

* szwedzki: (1.1) att

* ukraiński: (1.1) що

* węgierski: (1.1) hogy

* wilamowski: (1.1) dos, do

* włoski: (1.1) che

źródła.

== że (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

spójnik

(1.1) że

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iż; gw-pl|Górny Śląsk|aże.

(1.2) bo, ponieważ

(1.3) więc; gw-pl|Górny Śląsk|aże.

Wiktionary

# ze-

przedrostek

(1.1) tworzący czasowniki dokonane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) drzeć → zedrzeć • zwierzęcieć → zezwierzęcieć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ, AS: ze

Wiktionary

# zea

[czytaj: ZEa lub zet-e-A] Zjednoczone Emiraty Arabskie

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju niemęskoosobowego, liczba mnoga

(1.1) = geogr. polit. Zjednoczone Emiraty Arabskie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1990 r. ZEA poparły interwencję w Iraku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛa, AS: zea

Wiktionary

# zeaksantyna

karotenoid zawarty w kukurydzy, składnik pokarmowy niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku

SJP.pl

Zeaksantyna, E161h – organiczny związek chemiczny z grupy ksantofili (podgrupa karotenoidów). Jest jednym z dwóch karotenoidów, znajdujących się w siatkówce oka. Naturalnie występuje w brokułach, brukselce, kukurydzy, pomidorach. Zawiera ją także ziele fiołka trójbarwnego i polnego.

Wikipedia

# zeatyna

cytokinina zawarta w kukurydzy

SJP.pl

Zeatyna – organiczny związek chemiczny, naturalny hormon roślinny z grupy cytokinin, regulujący wzrost i rozwój roślin. Jest pochodną zasady purynowej – adeniny. Wyodrębniona po raz pierwszy z kukurydzy zwyczajnej (Zea mays L.), od której wzięła się jej nazwa.

Wikipedia

# zębacz

1. ptak z rodziny gołębiowatych;
2. ryba z rodziny zębaczowatych, ceniona ze względu na smaczne mięso oraz skórę używaną do wyrobu galanterii

SJP.pl

Zębacz (Didunculus strigirostris) – gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Jest średniej wielkości gołębiem, zamieszkującym lasy tropikalne archipelagu Samoa (Oceania). Żywi się owocami i nasionami. Na skutek wylesień, cyklonów i polowań stał się gatunkiem krytycznie zagrożonym.

Wikipedia

# zębaczowate

rodzina morskich ryb okoniokształtnych

SJP.pl

Zębaczowate (Anarhichadidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych.

Wikipedia

# zębaczowaty

o cechach zębaczowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# zębak

hebel z zębatym ostrzem

SJP.pl

# zębala

nazwisko

SJP.pl

# zębatek

ptak z rodziny altanników, zamieszkujący wilgotne lasy górskie Australii

SJP.pl

Zębatek (Scenopoeetes dentirostris) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny altanników (Ptilonorhynchidae). Należy do monotypowego rodzaju Scenopoeetes. Występuje w północno-wschodniej Australii. Osiadły. Bliski zagrożenia.

Wikipedia

# zębatka

płaski, zębaty element mechanizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mech. listwa współpracująca z kołem zębatym;

(1.2) mech. zob. koło zębate.

(1.3) techn. fot. konstrukcja umożliwiająca swobodne przesuwanie i nastawianie aparatu, tak aby obiekt zainteresowania znajdował się w optymalnej pozycji względem urządzenia

(1.4) daw. icht. zębacz

Wiktionary

Zębatka – w budowie maszyn jest to listwa zębata współpracująca z kołem zębatym w przekładni zębatej liniowej.

Zębatkę można traktować jako szczególny przypadek koła zębatego, w którym średnica koła podziałowego d = ∞. W zębatce zamiast o kole podziałowym mówi się o linii podziałowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. uzębienie n., ząb m., ząbek m.

czas. ząbkować, zazębiać się

przym. zębatkowy, zębaty, zębowaty

Wiktionary

# zębatkowy

przymiotnik od: zębatka

SJP.pl

# zębaty

1. mający duże zęby; dobrze uzębiony
2. mający powyginane brzegi, powycinany w zęby
3. opatrzony w kolce, ostre, tnące zęby, tryby (o maszynach, częściach maszyn)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma duże zęby

(1.2) taki, który ma brzeg w kształcie zębów

(1.3) o mechanizmach: mający zęby, tryby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃mˈbatɨ, AS: zẽmbaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uzębienie n., ząb m., ząbek m., zębatka ż.

czas. ząbkować, zazębiać się

przym. zębowy, zębny, zębowaty

Wiktionary

# zebedeusz

Zebedeusz – biblijny rybak i szkutnik z Kafarnaum, ojciec apostołów Jakuba i Jana, mąż Salome.

Imię Zebedeusz oznacza Bóg dał.

Wikipedia

# zeberka

1. gatunek małego ptaka egzotycznego z rodziny astryldowatych; amadyna zebrowata;
2. zdrobnienie od: zebra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) spoż. porcje mięsa z żebrami;

(1.2) kulin. potrawa z żeberek (1.1)

forma rzeczownika.

(2.1) plural|żeberko.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zawsze zamawiacie żeberka w tej garmażerni na rynku?

(1.2) Poznaj mój sprawdzony przepis na żeberka w miodzie w wersji łagodnej lub też ostrej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebro n., żeberko n., ziobro n., ożebrowanie n., podżebrze n.

czas. ożebrować dk.

przym. żebrowy, żeberkowy, żeberkowany, żeberkowaty

Wiktionary

# żeberko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: żebro

(1.2) pojedyncza, grzewcza część kaloryfera

(1.3) spoż. porcja mięsa z żebrami

(1.4) środ. kolej. tor boczny do odstawiania pojazdów szynowych

(1.5) daw. gwara. więz. kamizelka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) żeberka kulin. potrawa mięsna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Mówiłam tacie, że u nas w pokoju grzeją tylko dwa żeberka.

(2.1) Na obiad podali żeberka z ziemniakami i kapustą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈbɛrkɔ, AS: žeberko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebro n., ziobro n., ożebrowanie n., podżebrze n., żeberka nmos.

czas. ożebrować dk.

przym. żebrowy, żeberkowy, żeberkowany, żeberkowaty

Wiktionary

# żeberkowaty

w botanice: pełen żeberek, podłużnych pręg; żebrowaty

SJP.pl

# żebernica

żebernica jeleniówka - gatunek błonkówki z rodziny pilarzowatych

SJP.pl

# zębiak

łagodny nowotwór szczęki i żuchwy powstający z zawiązki zęba

SJP.pl

- Gyrodon, lejkoporek – rodzaj grzybów z rodziny krowiakowatych
- odontoma – łagodny nowotwór szczęki

Wikipedia

# zębianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zębu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na apel sołtysa stawiło się sporo zębian.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ząb mrz.

:: fż. zębianka ż.

przym. ząbski

Wiktionary

# zębianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zębu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedna z zębianek zabrała głos.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ząb mrz.

:: fm. zębianin mos.

przym. ząbski

Wiktionary

# zębiasty

1. opatrzony ostrymi zębami, kolcami; mający tryby; zębaty;
2. mający powycinane brzegi; zębaty

SJP.pl

# zębiec

ekspresywnie: ząb; zębol, zębiszcze

SJP.pl

Zębiec – osada wsi Lubienia w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie starachowickim, w gminie Brody.

W latach 1975–1998 osada administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni.

Wikipedia

# zębiełek

rodzaj owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych

SJP.pl

Zębiełek (Crocidura) – rodzaj ssaków z podrodziny zębiełków (Crocidurinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

# zębiełki

rodzaj owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych

SJP.pl

Zębiełki (Crocidurinae) – podrodzina owadożernych ssaków z rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

# zębik

nazwisko

SJP.pl

# zębina

tkanka kostna otaczająca miazgę zębową; dentyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na stronie 100 znajdą państwo fotografię mikroskopową zębiny i szkliwa zęba.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ząb m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dentyna

Wiktionary

# zębinowy

→ zębina

SJP.pl

#### Patrz:

zębina

# zębisko

zgrubienie od: ząb

SJP.pl

# zębiszcze

ekspresywnie: ząb; zębiec, zębol

SJP.pl

# zębnica

Zębnica – szyna zębata w kolei zębatej. Toczące się po niej koło zębate napędza lokomotywę.

Wikipedia

# zębnicowy

przymiotnik od: zębnica

SJP.pl

# zębny

związany z zębami

SJP.pl

# żębocinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żębocina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żębocin m.

:: fż. żębocinianka ż.

przym. żębociński

Wiktionary

# żębocinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żębocina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żębocin m.

:: fm. żębocinianin m.

przym. żębociński

Wiktionary

# żębociński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żębocina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żębocin m., żębocinianin m., żębocinianka ż.

Wiktionary

# zębodół

miejsce osadzenia zęba w dziąśle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. zagłębienie w szczęce lub w żuchwie, w którym znajduje się korzeń zęba;

Wiktionary

Zębodół – występujące u ssaków i niektórych gatunków gadów zagłębienie w szczęce i żuchwie. Znajdują się w nich korzenie zębów. Ogniwa pierwotne chorych ludzkich zębodołów wykazują większy potencjał wzrostu, u wszystkich występują także cechy osteoblastów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃mˈbɔduw, AS: zẽmboduu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zębodołowy

Wiktionary

# zębodołowy

przymiotnik od: zębodół

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z zębodołami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zębodół m.

Wiktionary

# zębokarp

przedstawiciel rzędu ryb promieniopłetwych

SJP.pl

# zębokarpie

rząd ryb promieniopłetwych obejmujący ponad 1000 gatunków; karpieńcokształtne, zębokarpiokształtne

SJP.pl

# zębokarpiokształtne

rząd ryb promieniopłetwych obejmujący ponad 1000 gatunków; karpieńcokształtne, zębokarpie

SJP.pl

Karpieńcokształtne, zębokarpiokształtne, zębokarpie (Cyprinodontiformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), obejmujący ponad 1000 gatunków klasyfikowanych w rodzinach, które zestawiono w dwóch podrzędach:

- Aplocheiloidei
  - Aplocheilidae – szczupieńczykowate
  - Nothobranchiidae
  - Rivulidae – strumieniakowate
- Cyprinodontoidei
  - Anablepidae – czworookowate
  - Cyprinodontidae – karpieńcowate
  - Fundulidae
  - Goodeidae – żyworódkowate
  - Poeciliidae – piękniczkowate
  - Profundulidae
  - Valenciidae – walencjowate

Wikipedia

# zębokarpiokształtny

o cechach zębokarpiokształtnych (rząd ryb)

SJP.pl

# zębol

ekspresywnie: ząb; zębiec, zębiszcze

SJP.pl

# zębolita

zębolita olbrzymia - gatunek ssaka z podrodziny bolit

SJP.pl

# zęboróg

rodzaj mchu o niewielkich, ulistnionych łodyżkach

SJP.pl

Zęboróg (Ceratodon) – rodzaj mchu należący do rodziny Ditrichaceae.

Wikipedia

# zęboszyjka

zęboszyjka walcowata - gatunek chrząszcza z rodziny sprężykowatych

SJP.pl

# zęboudy

frantka zębouda - gatunek pszczoły

SJP.pl

# zębowce

grupa waleni posiadająca zęby w przeciwieństwie do fiszbinowców

SJP.pl

Zębowce (Odontoceti) – infrarząd ssaków z podrzędu waleni (Cetacea) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla). Ich przedstawiciele posiadają zęby, czym odróżniają się od fiszbinowców. Zębowce polują na ryby, głowonogi, a niektóre także na ssaki morskie.

Wikipedia

# zębowice

nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Zębowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Paszowice
- Zębowice – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Zębowice
  - Zębowice – stacja kolejowa

Wikipedia

# zębowicki

przymiotnik od: Zębowice

SJP.pl

# zębowiec

ssak wodny należący do podrzędu drapieżnych waleni charakteryzujących się niezróżnicowanymi zębami

SJP.pl

# zębownik

roślina zielna z rodziny astrowatych; maruna szarolistna, piretrum, złocień dalmatyński, bertram

SJP.pl

# zębowy

przymiotnik od: ząb

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. związany z zębami, dotyczący zębów

(1.2) techn. związany z zębami, dotyczący zębów

(1.3) jęz. wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed przybyciem na salę operacyjną należy zmyć makijaż, lakier z paznokci, zdjąć protezy zębowe, soczewki kontaktowe oraz metalową biżuterię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃mˈbɔvɨ, AS: zẽmbovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ząb m., zazębianie n., zazębienie n., ząbek mrz., zębisko n.

czas. zazębiać się, zazębić się, ząbkować

przym. zębaty

Wiktionary

# zebra

pasiasty ssak z rodziny koniowatych, żyje w Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

(1.2) pot. przejście dla pieszych

Wiktionary

Zebra – ssak z rodziny koniowatych charakteryzujący się obecnością białych pasów na czarnej sierści. Zwierzęta te należą do rodzaju koń (Equus).

Do zebr zalicza się zwykle trzy gatunki z licznymi podgatunkami:

- zebra stepowa (Equus quagga)
  - zebra równikowa (Equus q. boehmi)
  - zebra sawannowa (Equus q. borensis)
  - zebra damarska (Equus q. burchelli)
  - zebra pręgonoga (Equus q. chapmani)
  - zebra równinna (Equus q. crawshayi)
  - zebra kwagga (†Equus q. quagga)
- zebra pręgowana (Equus grevyi)
- zebra górska (Equus zebra)
  - zebra namibska (Equus zebra hartmannae)
  - zebra przylądkowa (Equus zebra zebra)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zebra ma sierść w czarno-białe paski.

(1.2) Przez ulicę należy przechodzić wyłącznie na zebrze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛbra, AS: zebra

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pasy, przejście dla pieszych

Wiktionary

# zebrać

1. zgromadzić w jednymi miejscu (np. ludzi, przedmioty, informacje);
2. podnieść; zerwać; zabrać z miejsca, w którym coś się znajdowało (np. owoce, plony);
3. ułożyć ciaśniej; zsunąć; zgarnąć;
4. otrzymać coś od innych w formie wyróżnienia (np. pochwały);
5. zebrać się - zapowiedzieć wystąpienie czegoś (np. o pogodzie)

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

(1.2) utrzymywać się z jałmużny

(1.3) przen. usilnie, bez godności prosić o coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba było wraz z gospodynią Wandy chodzić po mieszkaniach i żebrać o kawałek chleba dla dzieci.

(1.1) Między motorniczym a pasażerem podającym się za niewidomego doszło do scysji, po której żebrzący mężczyzna złośliwie zaciągnął hamulec awaryjny.

(1.1) Stoją na przystanku z wyciągniętą ręką i żebrzą, a za kilka uzbieranych funtów kupują puszkę piwa i piją w sześciu

(1.1) Komenda Powiatowa Policji w Świdnicy prowadzi akcję skierowaną przeciwko osobom, które żebrają na ulicach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrat͡ɕ, AS: žebrać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebrak mos., żebraczyna mos., żebraczka ż., żebractwo n., żebranina ż., żebry nmos., żebranie n., użebranie n.

czas. użebrać dk., wyżebrać dk.

przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. dziadować; chodzić po prośbie, chodzić od drzwi do drzwi

(1.3) błagać

Wiktionary

# żebracki

→ żebrak

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. żebraczy

Wiktionary

- Michał Żebracki
- Zygmunt Żyłka-Żebracki

Wikipedia

#### Patrz:

żebrak

#### Przykłady

(1.1) Wiódł żebracki żywot na ulicach Paryża.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebraczy

rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żebraczy

Wiktionary

# żebractwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proszenie w miejscu publicznym o wsparcie materialne w sytuacji biedy

(1.2) przen. proszenie się

Wiktionary

Żebranie – proszenie w miejscu publicznym o dobrowolne wsparcie materialne bez oferowania czegokolwiek w zamian (np. towaru lub usługi).

Może łączyć się z włóczęgostwem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Władze miasta chcą zrobić porządek z żebractwem dworcowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebracki, żebraczy

rzecz. żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żebranie

Wiktionary

# żebraczka

→ żebrak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która żebrze

Wiktionary

Żebraczka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Wodynie. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Seroczynie.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. Według stanu na 1952 rok, należała do gminy Iwowe. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

#### Patrz:

żebrak

#### Przykłady

(1.1) Na dworcu siedziała jakaś żebraczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈbrat͡ʃka, AS: žebračka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebraczyna mos., żebrak mos., żebranina ż., żebractwo n., żebranie n., wyżebranie n., żebry lm nm.

czas. żebrać ndk., wyżebrać dk.

przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary

# żebraczy

dotyczący żebraka, właściwy żebrakowi

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żebractwem, dotyczący żebractwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Już kilka lat wiódł żebraczy żywot na ulicach Kalkuty.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebracki

rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żebrzący

Wiktionary

# żebraczyć

gwarowo: biedować

SJP.pl

# żebraczyna

ekspresywnie: żebraczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: żebrak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po otwarciu drzwi zobaczył stojącego na mrozie żebraczynę.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebracki, żebraczy

rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

# żebrak

człowiek żebrzący, utrzymujący się z jałmużny; nędzarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto żebrze

Wiktionary

- Żebrak – wieś w powiecie siedleckim
- Żebrak – wzniesienie w Górach Sowich
- Żebrak – przełęcz w Bieszczadach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod kościołem siedzi żebrak i straszy końcem świata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrak, AS: žebrak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebranina ż., żebractwo n., żebry lm nm.

:: fż. żebraczka ż.

czas. żebrać ndk., wyżebrać dk.

przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary

# zebrani

1. zgromadzić w jednymi miejscu (np. ludzi, przedmioty, informacje);
2. podnieść; zerwać; zabrać z miejsca, w którym coś się znajdowało (np. owoce, plony);
3. ułożyć ciaśniej; zsunąć; zgarnąć;
4. otrzymać coś od innych w formie wyróżnienia (np. pochwały);
5. zebrać się - zapowiedzieć wystąpienie czegoś (np. o pogodzie)

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny (lm m.) od: zebrać

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) osoby, które uczestniczą w jakimś spotkaniu, zebraniu

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Przewodniczący podziękował zebranym za przybycie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈbrãɲi, AS: zebrãńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zebranie n., zbieranie n.

czas. zebrać dk., zbierać ndk.

przym. zebraniowy

Wiktionary

# zebranie

1. zgromadzić w jednymi miejscu (np. ludzi, przedmioty, informacje);
2. podnieść; zerwać; zabrać z miejsca, w którym coś się znajdowało (np. owoce, plony);
3. ułożyć ciaśniej; zsunąć; zgarnąć;
4. otrzymać coś od innych w formie wyróżnienia (np. pochwały);
5. zebrać się - zapowiedzieć wystąpienie czegoś (np. o pogodzie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żebrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

rzecz. żebry nmos., żebraczka ż., żebractwo n., żebraczyna mos., żebranina ż.

przym. żebracki, żebraczy

Wiktionary

# żebranina

1. proszenie o jałmużnę; żebranie;
2. jałmużna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. żebranie.

Wiktionary

Żebranie – proszenie w miejscu publicznym o dobrowolne wsparcie materialne bez oferowania czegokolwiek w zamian (np. towaru lub usługi).

Może łączyć się z włóczęgostwem.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebracki, żebraczy

rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebry lm nm.

Wiktionary

# zebraniomania

rzadko, potocznie: częste organizowanie zebrań

SJP.pl

# zebraniowy

przymiotnik od: zebranie

SJP.pl

# zebranko

zdrobnienie od: zebranie; zebrańko

SJP.pl

# zebrasoma

rodzaj morskich ryb okoniokształtnych z rodziny pokolcowatych

SJP.pl

Zebrasoma – rodzaj morskich ryb okoniokształtnych z rodziny pokolcowatych.

Wikipedia

# zebrdowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Zebrdowo (niem. Seubersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Gardeja przy drodze wojewódzkiej nr 523.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# żebro

1. kość tworząca szkielet klatki piersiowej u kręgowców;
2. w architekturze: łuk poprzeczny wzmacniający sklepienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

(1.2) archit. łuk przy sklepieniu, wykonany z cegły lub kamienia, służący wzmocnieniu konstrukcji;

(1.3) techn. część urządzenia usprawniająca wymianę ciepła przez zwiększenie powierzchni;

(1.4) techn. element wzmocnienia konstrukcji, ułożony równolegle do innych

(1.5) geol. wąska i stroma wypukłość terenu;

Wiktionary

- żebro – anatomia
- żebro – architektura
- żebro – botanika
- żebro – wymiana ciepła
- żebro – forma ukształtowania terenu – nierówności równoległe do siebie, wyżłobione przez wodę na powierzchni skał
- Żebro naciekowe – rodzaj nacieku jaskiniowego
- żebra w technice – to wzmocnienia konstrukcji, ułożone do siebie równolegle; odmiana kratownicy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spadłem z drabiny łamiąc sobie dwa żebra.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrɔ, AS: žebro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziobro n., ożebrowanie n., żeberka nmos.

:: zdrobn. żeberko n.

czas. ożebrować dk., ożebrowywać ndk., żeberkować ndk.

przym. żebrowy, żeberkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|ziobro.

Wiktionary

# zebroid

potomek klaczy zebry i konia (zebrula) lub osła (zebryna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zootechn. krzyżówka zebry z innym koniowatym;

Wiktionary

Zebroid – mieszaniec, krzyżówka międzygatunkowa zebry z innym koniowatym. W języku polskim zebroidem określany jest potomek klaczy zebry i samca osła lub konia, w języku angielskim stosuje się ten termin w szerszym znaczeniu – bez względu na płeć zebry-rodzica.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) zebrula

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zebroid

* czeski: (1.1) zebroid

źródła.

== zebroid (język czeski.) ==

thumb|zebroid (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zebroid

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈbrɔjit, AS: zebroi ̯it

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) zebrula

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zebroid

* czeski: (1.1) zebroid

źródła.

== zebroid (język czeski.) ==

thumb|zebroid (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zebroid

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# żebrolajk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pejor. treść w Internecie, zwłaszcza wpis na portalu społecznościowym, nakłaniający do pozostawienia pod nim lajka poprzez odwoływanie się do emocji odbiorcy

(1.2) pot. pejor. lajk pozostawiony pod żebrolajkiem (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żebrolajki pojawiają się coraz rzadziej, ponieważ przestały się sprawdzać. Użytkownicy Facebooka bardzo szybko zorientowali się, na czym polegają takie wpisy.

Wiktionary

# żebropław

przedstawiciel drapieżnych bezkręgowców, występujących w wielu gatunkach w planktonie mórz i oceanów

SJP.pl

Wikipedia

# żebropławy

przedstawiciel drapieżnych bezkręgowców, występujących w wielu gatunkach w planktonie mórz i oceanów

SJP.pl

Wikipedia

# zebrowany

1. pręgomysz zebrowana - gatunek myszy;
2. gołąbek zebrowany - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

SJP.pl

# zebrowaty

1. zbrojnik zebrowaty - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny zbrojnikowatych; hypowąsacz zebrowaty;
2. dujker zebrowaty - gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych;
3. amadyna zebrowata - gatunek małego ptaka egzotycznego z rodziny astryldowatych; zeberka

SJP.pl

# żebrowiec

1. inaczej: deleseria
2. podrzeń żebrowiec - roślina z rodziny paprotkowatych; rośnie w cienistych lasach iglastych w Sudetach i Karpatach
3. roślina z rodziny baldaszkowatych

SJP.pl

Żebrowiec (Pleurospermum Hoffm.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. Obejmuje 13 gatunków. Występują one w strefie klimatu umiarkowanego w Europie i Azji. Do flory Polski należy jeden gatunek – żebrowiec górski P. austriacum.

Wikipedia

# żebrówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Żebrówka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Kałuszyn.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Świętej w Wiśniewie, a wierni Kościoła Starokatolickiego Mariawitów należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Wiśniewie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# zebrowski

nazwisko

SJP.pl

# żebrowy

przymiotnik od: żebro

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. dotyczący żebra lub żeber

(1.2) archit. mający żebra; dotyczący żeber

(1.3) techn. mający żebra; dotyczący żeber

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jako próbki należy wyciąć kawałki przepony w części żebrowej, stanowiącej przegrodę między klatką piersiową a jamą brzuszną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebro n., ziobro n., żeberko n., podżebrze n., żeberka nmos.

Wiktionary

# żebrski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żebrów-Peros

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebrzanin m., żebrzanka ż.

Wiktionary

# zebrula

potomek klaczy zebry i konia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. międzygatunkowy potomek ogiera zebry oraz klaczy konia domowego;

Wiktionary

Zebrula (ang. zorse od zebra+horse, fr. zébrule od zèbre+mule) – zebroid, mieszaniec międzygatunkowy ogiera zebry i klaczy konia domowego (w przeciwieństwie do rzadziej spotykanej hebry – potomka ogiera konia i klaczy zebry). Jak większość bastardów, zebrule są bezpłodne.

Wikipedia

# żebry

żebranina; żebranie, proszenie o jałmużnę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. żebranie.

Wiktionary

- żebry – staropolski archaizm określający żebractwo
- Żebry – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Wąsosz
- Żebry – kolonia w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Wąsosz
- Żebry – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno
- Żebry – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Śniadowo
- Żebry – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie brzostowickim, w sielsowiecie Brzostowica

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wywalili go z roboty i poszedł na żebry.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żebrać ndk.

przym. żebracki, żebraczy

rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż.

Wiktionary

# zebryna

potomek klaczy zebry i osła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszaniec zebry i osła;

Wiktionary

Zebryna – rodzaj zebroida, międzygatunkowy mieszaniec będący potomkiem klaczy zebry i osła. Zebryny mają zmienną liczbę chromosomów, mogą występować chromosomy niesparowane. Osioł ma ich 62, zaś zebry zależnie od gatunku od 44 do 62.

Wikipedia

# żebrzący

próbować uzyskać coś od drugiej osoby, nie pracując, jedynie prosząc

SJP.pl

#### Patrz:

żebrać

# żebrzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żebrów-Peros

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. żebrzanka ż.

przym. żebrski

Wiktionary

# żebrzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żebrów-Peros

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. żebrzanin m.

przym. żebrski

Wiktionary

# zębrzyca

roślina z rodziny selerowatych; żebrzyca

SJP.pl

# zebrzyd

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛbʒɨt, AS: zebžyt

Wiktionary

# zebrzydów

wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim

SJP.pl

Zebrzydów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Marcinowice.

Wikipedia

# zebrzydowianin

mieszkaniec Zebrzydowa

SJP.pl

# zebrzydowianka

mieszkanka Zebrzydowa

SJP.pl

# zebrzydowice

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. dzielnica Rybnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie o tej samej nazwie;

(1.3) geogr. część miasta Rybnik w województwie śląskim;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Zebrzydowice – część miasta Rybnik
- Zebrzydowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska
- Zebrzydowice – wieś w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Zebrzydowice

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Magnat zmarł w Zebrzydowicach w szpitalu Bonifratrów.

(1.2) Po I wojnie światowej Śląsk Cieszyński, w tym także Zebrzydowice, stały się obszarem spornym pomiędzy Polską a Czechosłowacją.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zebrzydowiczanin mos., zebrzydowiczanka ż.

przym. zebrzydowicki

Wiktionary

# zebrzydowicki

→ Zebrzydowice; zebrzydowski (lokalnie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Zebrzydowic, związany z Zebrzydowicami

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Zebrzydowic lub zebrzydowiczan, mający cechy lub właściwości przypisywane Zebrzydowicom lub zebrzydowiczanom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 1920 roku zebrzydowickie dzieci odmówiły nauki w języku niemieckim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zebrzydowice nmos., zebrzydowiczanin mos., zebrzydowiczanka ż.

Wiktionary

# zebrzydowiczanin

mieszkaniec Zebrzydowic (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zebrzydowiczanka

mieszkanka Zebrzydowic (wsi w Polsce)

SJP.pl

# zebrzydowski

1. przymiotnik od: Zebrzydów;
2. lokalny przymiotnik od: Zebrzydowice; zebrzydowicki

SJP.pl

- Zebrzydowski – nazwisko polskie

Osoby noszące nazwisko Zebrzydowski:

- Andrzej Zebrzydowski – biskup krakowski, kujawski, chełmski i kamieniecki
- Florian Zebrzydowski – hetman nadworny, kasztelan lubelski i oświęcimski
- Jan Zebrzydowski – miecznik koronny i pułkownik
- Michał Zebrzydowski – wojewoda krakowski i starosta
- Mikołaj Zebrzydowski (ujednoznacznienie)

Wikipedia

# żebrzyszka

rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny astrowatych; Gonospermum

SJP.pl

# zebu

zwierzę, odmiana bydła domowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

Wiktionary

Zebu indyjskie, zebu, bydło domowe garbate (Bos indicus) – forma udomowionego w starożytności bydła domowego o charakterystycznym garbie położonym na grzbiecie i masywnych rogach, rozpowszechniona w krajach podzwrotnikowych jako zwierzęta użytkowe. W Indiach otaczane jest kultem, ma specjalny status jako święta krowa. Jako zwierzę odporne na gorący i wilgotny klimat oraz wiele chorób zebu jest krzyżowane z innymi rasami bydła. Wyhodowano liczne rasy zebu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛbu, AS: zebu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zebu indyjskie

Wiktionary

# zebulon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) hist. etn. nazwa jednego z dawnych plemięemion Izraela

(2.2) hist. geogr. jeden z regionów Izraela w północnej części tego kraju

Wiktionary

Zebulon – imię męskie

Osoby noszące imię Zebulon

- Zebulon − postać biblijna, syn patriarchy Jakuba

Geografia Stanów Zjednoczonych

- Zebulon – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Pike
- Zebulon – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Wake

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Zabulon

(2.1) Zabulon

(2.2) Zabulon

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(2.1) Izrael

(2.2) Izrael

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Zeb m.

przym. Zebulonowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1, 2.1-2) etym|hebr|זבולון. (zevulun/zvulun)

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Zabulon.

źródła.

== Zebulon (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) bibl. Zabulon

(1.2) geogr. Zabulon

(1.3) imię|angielski|m. Zabulon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zeb m.

przym. Zebulonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zabulon

(2.1) Zabulon

(2.2) Zabulon

Wiktionary

# zebuwać

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zdejmować obuwie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zebuwanie n.

Wiktionary

# zebuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zebuwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zebuwać ndk.

Wiktionary

# żeby

1. spójnik łączący zdanie podrzędne ze zdaniem nadrzędnym, w zależności od rodzaju zdania równoważny spójnikom: aby, byle, gdyby, choćby;
2. partykuła nadająca zdaniu charakter życzenia (inaczej: oby), rozkazu bądź zabarwiająca emocjonalnie

SJP.pl

spójnik

(1.1) …łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

partykuła

(2.1) …wyrażająca życzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczę się niemieckiego, żeby móc czytać Marksa w oryginale.

(2.1) Ach, żeby on sczezł!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛbɨ, AS: žeby

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) by, aby, ażeby

(2.1) oby

Wiktionary

# żebyż

partykuła "żeby" (przede wszystkim wyrażająca życzenie) wzmocniona partykułą "-ż" (np. Żebyż się w końcu udało!)

SJP.pl

# zebździć

zebździć się - wulgarnie:
1. wypuścić gazy trawienne; pruknąć, pryknąć, pierdnąć;
2. wypróżnić się, zdefekować

SJP.pl

# żec

dawniej: palić, przypalać, piec

SJP.pl

czasownik

(1.1) stpol. palić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛt͡s, AS: žec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegota ż./mos., ożóg, pożar, pożoga, żagiew, żegleń, Żegań, żglisko, zgliszcze

Wiktionary

# zecer

pracownik drukarni; składacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

Wiktionary

Zecer (inaczej składacz; z niem. Setzer, od czasownika setzen, pol. składać) – wysoko kwalifikowany technik zecerstwa, odpowiadający wraz z metrampażem za skład ręczny lub maszynowy na potrzeby druku typograficznego. Miejscem pracy zecera, jak i metrampaża, była zecernia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze współpracuję z zecerami – wiesz w czym składają? W metalu, z czcionek właśnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛt͡sɛr, AS: zecer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zecernia ż., zecerstwo n.

:: fż. zecerka ż.

przym. zecerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) składacz

Wiktionary

# zecerka

kobieta, która ręcznie lub maszynowo składa tekst w drukarni; składaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. rzem. pracownica drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek

(1.2) pot. rzem. rzemiosło zecera

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pamięta pani, ile zecerek zatrudnionych było w cieszyńskiej drukarni?

(1.2) Kochał zecerkę, a zakład drukarski stał się jego drugim domem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zecernia ż., zecerstwo n.

:: fm. zecer mos.

przym. zecerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zecerstwo

Wiktionary

# zecernia

dział drukarni, w którym odbywa się składanie tekstu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. zakład lub dział drukarni, w którym odbywa się składanie tekstów

Wiktionary

Zecerstwo – dział poligrafii zajmujący się ogółem czynności prowadzących do uzyskania obrazu kolumn publikacji gotowych do druku. Dzieli się na dwie podstawowe fazy: skład i łamanie (a także równoległe z nimi nadawanie korekty). Skład to samo utworzenie tekstu, a łamanie to wprowadzenie tekstu na kolumny i połączenie go tam z materiałem ilustracyjnym. Od czasów Jana Gutenberga do końca XIX wieku zecerstwo polegało na układaniu pojedynczych czcionek wraz z innymi elementami graficznymi. Prace zecerskie usprawniło wynalezienie odlewarek do całych rzędów tekstu – wierszy linotypowych, jak i wprowadzenie szeregu innych metod automatyzujących pracę zecerni (tastry i odlewarki monotypowe), a następnie wprowadzenie fotoskładu i wreszcie DTP.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zecerstwo n., zecer mos., zecerka ż.

przym. zecerski

Wiktionary

# zecerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zecerstwem, dotyczący zecerstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następne prace zecerskie składu ręcznego jak maszynowego są już do siebie zbliżone i mogą być traktowane wspólnie.

(1.1) Szkoda, że tekst jeży się od błędów zecerskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zecer mos., zecerka ż., zecernia ż., zecerstwo n.

Wiktionary

# zecerstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. rzemiosło zecerskie

Wiktionary

Zecerstwo – dział poligrafii zajmujący się ogółem czynności prowadzących do uzyskania obrazu kolumn publikacji gotowych do druku. Dzieli się na dwie podstawowe fazy: skład i łamanie (a także równoległe z nimi nadawanie korekty). Skład to samo utworzenie tekstu, a łamanie to wprowadzenie tekstu na kolumny i połączenie go tam z materiałem ilustracyjnym. Od czasów Jana Gutenberga do końca XIX wieku zecerstwo polegało na układaniu pojedynczych czcionek wraz z innymi elementami graficznymi. Prace zecerskie usprawniło wynalezienie odlewarek do całych rzędów tekstu – wierszy linotypowych, jak i wprowadzenie szeregu innych metod automatyzujących pracę zecerni (tastry i odlewarki monotypowe), a następnie wprowadzenie fotoskładu i wreszcie DTP.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Leon trudnił się zecerstwem po powrocie z wojska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zecer mos., zecerka ż., zecernia ż.

przym. zecerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zecerka

Wiktionary

# zechcieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chcieć)

(1.1) nabrać ochoty coś zrobić

(1.2) zdecydować się na coś

(1.3) forma uprzejmego polecenia lub prośby

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chcieć

rzecz. chcenie n., chcica ż., chciejstwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapragnąć

(1.2) raczyć, zdecydować się, zgodzić się

(1.3) raczyć

Wiktionary

# żęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲt͡ɕɛ, AS: žẽńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żniwa nmos., żeńca m., nażęcie n., pożęcie n.

czas. żąć ndk., nażąć dk., pożąć dk.

przym. żniwny

Wiktionary

# żędowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Żędowice (niem. Sandowitz, śl. Żandowice) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Zawadzkie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# żędowicki

→ Żędowice

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żędowic

Wiktionary

#### Patrz:

Żędowice

#### Powiązane:

rzecz. Żędowice nmos., żędowiczanin m., żędowiczanka ż.

Wiktionary

# żędowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żędowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żędowice nmos.

:: fż. żędowiczanka ż.

przym. żędowicki

Wiktionary

# żędowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żędowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żędowice nmos.

:: fm. żędowiczanin m.

przym. żędowicki

Wiktionary

# żędowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Żędowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Szubin.

Wikipedia

# zedrzyjskóra

dawniej: wyzyskiwacz, zdzierca; odrzyskóra, krwiopijca, pijawka, hiena, sęp

SJP.pl

# zedytować

poddać tekst edycji; wyedytować

SJP.pl

# zefek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Józef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Józef mos., Józefek mos., Zeflik mos.

przym. Józefowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Zeflik., zob. Józefek.

Wiktionary

# zefel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Józef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zefla ż., Zeflik mos.

Wiktionary

# zeffirelli

[czytaj: dzefiRELli lub zefiRELli] nazwisko

SJP.pl

# zefir

letni, delikatny wietrzyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem; zwiastun wiosny;

(1.2) imię|polski|m. fakt.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) mitgr. pies Akteona

Wiktionary

Zefir (gr. Ζέφυρος Zéphyros, łac. Zephyrus ‘wiatr zachodni’, Favonius ‘wiatr zachodni’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zefir uosabiał łagodny, ciepły i wilgotny wiatr.

(1.1) Kult Zefira był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników.

(1.2) Zefirowie, Zefirynowie i Zefiryny imieniny obchodzą 26 sierpnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛfʲir, AS: zefʹir

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zefir mrz., zefirek mrz., zefirowość ż., zefiryczność ż., Zefiryn mos., Zefiryna ż.

:: zdrobn. Zefirek mos., Zefireczek mos., Zefiruś mos., Zefirunio mos.

przym. Zefirowy, zefirowy, zefiryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Fawoniusz

(1.2) zdrobn. Zefirek, Zefireczek, Zefiruś, Zefirunio

Wiktionary

# zefira

w mitologii greckiej: bóg wiatru zachodniego

SJP.pl

# zefirant

roślina z rodziny amarylkowatych, pochodząca z Ameryki

SJP.pl

Zefirant (Zephyranthes Herb.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Obejmuje 180 gatunków, występujących w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej oraz w Meksyku i Stanach Zjednoczonych w Ameryce Północnej. Introdukowany do południowej Afryki, południowej i południowo-wschodniej Azji i północno-wschodniej Australii.

Wikipedia

# zefirek

Zefirek – część wsi Kroczyce w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce.

W latach 1975–1998 Zefirek położony był w województwie częstochowskim.

Wikipedia

# zefirozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny hipsylofodonów

SJP.pl

Zefirozaur (Zephyrosaurus schaffi) – roślinożerny dinozaur z rodziny hipsylofodonów (Hypsilophodontidae); jego nazwa znaczy "jaszczur Zefira".

Żył w okresie wczesnej kredy (ok. 121-112 mln lat temu) na terenach Ameryki Północnej. Długość ciała ok. 1,8 m, wysokość ok. 70 cm, masa ok. 25 kg. Jego szczątki znaleziono w USA (w stanie Montana).

Zwinny, szybki biegacz (dwunożny). Posiadał piłkowate zęby, które służyły mu do rozdrabniania pokarmu. Znany z czaszki i kilku kręgów.

Wikipedia

# zefiryn

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Zefiryn – imię męskie pochodzenia greckiego. Jest to imię teoforyczne, utworzone za pomocą sufiksu -inus od imienia greckiego boga wiatru zachodniego, Zefira (gr. Zéphyros).

Imię nadane sporadycznie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 47 mężczyzn o imieniu Zefiryn nadanym jako imię pierwsze oraz 47 mężczyzn noszących imię Zefiryn jako imię drugie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 26 sierpnia przypadają imieniny Zefiryna, Zefiryny i Zefira.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈfʲirɨ̃n, AS: zefʹirỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zefir mos., Zefirek mos., Zefireczek mos., Zefiruś mos., zefir mrz., zefirek mrz.

:: zdrobn. Zefirynek mos., Zefiryneczek mos., Zefirynuś mos.

:: fż. Zefiryna ż.

przym. przest. gwara. Zefirynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Zefirynek, Zefiryneczek, Zefirynuś

Wiktionary

# zefiryna

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Zefiryna – imię żeńskie pochodzenia greckiego, żeńska forma imienia Zefiryn. Jest to imię teoforyczne, utworzone za pomocą sufiksu -inus od imienia greckiego boga wiatru zachodniego (Zéphyros).

Zefiryna imieniny obchodzi 26 sierpnia, 20 grudnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 26 sierpnia przypadają imieniny Zefiryny, Zefiryna i Zefira.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛfʲiˈrɨ̃na, AS: zefʹirỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zefir m.

:: fm. Zefiryn mos.

:: zdrobn. Zefirynka ż.

przym. przest. gwara. Zefirynin

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Zefirynka

Wiktionary

# zefla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Józefa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zefel mos., Zeflik mos.

Wiktionary

# zeflik

zdrobnienie od: Józef (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Józef

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z Zeflika się latoś pieroński chachor zrobił.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Józef mos., Zefek mos., Zefel mos., Zefla ż.

przym. Józefowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Zefek., zob. Józek.

Wiktionary

# zega

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. piła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|piyła, zyjga.

Wiktionary

# żegadło

przyrząd służący do koagulowania chorobowo zmienionej powierzchni śluzówki lub skóry; kauter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) narzędzie do piętnowania

Wiktionary

Przyżeganie, kauteryzacja (z gr. kautērion, żelazo do piętnowania) – zabieg leczniczy polegający na termicznym lub chemicznym koagulowaniu zmienionej patologicznie lub krwawiącej tkanki.

Najczęściej zabieg wykonuje się na powierzchni skóry lub błony śluzowej, a także dla przyspieszenia gojenia ziarninujących ran, w celu zamknięcia krwawiących naczyń krwionośnych w linii cięcia operacyjnego, zniszczenia zbędnej tkanki (brodawek, narośli, nadżerki szyjki macicy).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. podżeganie n., żagiew ż.

czas. podżegać ndk.

Wiktionary

# zegadłowicz

nazwisko

SJP.pl

# zegalitaryzować

wyrównać różnice materialne i społeczne wśród obywateli w kraju

SJP.pl

# zegar

urządzenie służące do pomiaru i wskazywania czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wiktionary

Zegar – przyrząd do ciągłego pomiaru czasu.

Ze względu na rozmiary i umiejscowienie czasomierze dzieli się na trzy grupy:

1. Zegary wielkie

- wieżowe
- uliczne
- dworcowe

2. Zegary

- astronomiczne
- domowe (stołowe, np. zegary kaflowe, wiszące np. zegary obrazowe)
- pojazdowe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zegar nie zawiera gwiazd o jasności większej niż 3m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛɡar, AS: zegar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegar mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Gwiazdozbiór Zegara, skr. Hor

Wiktionary

# zegareczek

zdrobnienie od: zegarek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: zegarek

(1.2) mały zegarek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jureczku, weź zegareczek, żebyś wiedział, kiedy wrócić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegarek mrz., zegar mrz., zegarynka ż.

Wiktionary

# zegarek

mały zegar, zwłaszcza kieszonkowy lub na rękę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielkich rozmiarów zegar

Wiktionary

Zegarek – przenośny zegar wskazujący czas dobowy (godzinę), noszony na ręku lub w kieszeni. Obecnie w powszechnym użyciu są zegarki na pasku lub bransoletce noszone na nadgarstku. Część zegarków ma też inne funkcje jak kalendarz i stoper. Zegarki są budowane w oparciu o różne technologie, m.in. elektromechaniczne i elektroniczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapomniał nakręcić zegarek i spóźnił się na wykład.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈɡarɛk, AS: zegarek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegarynka ż., zegar m., zegareczek m.

przym. zegarowy, zegarkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. sikora; reg. śl. godzinki.

Wiktionary

# zegarkowy

przymiotnik od: zegarek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zegarkiem, dotyczący zegarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegar mrz., zegarek mrz., zegarynka ż.

przym. zegarowy

Wiktionary

# zegarmistrz

rzemieślnik zajmujący się naprawą zegarów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zepsuł mi się zegarek, pójdę więc do zegarmistrza.

(1.1) A kiedy przyjdzie także po mnie • Zegarmistrz światła purpurowy • By mi zabełtać błękit w głowie • To będę jasny i gotowy…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈɡarmʲisṭʃ, AS: zegarmʹisṭš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegarmistrzostwo n.

:: fż. zegarmistrzyni ż.

przym. zegarmistrzowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|godziniorz.

Wiktionary

# zegarmistrzostwo

Wikipedia

# zegarmistrzowski

1. → zegarmistrz; zegarmistrzowy;
2. dokładny i drobiazgowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zegarmistrzostwem lub zegarmistrzem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegarmistrzostwo n., zegarmistrz mos., zegarmistrzyni ż.

Wiktionary

# zegarmistrzowy

→ zegarmistrz; zegarmistrzowski

SJP.pl

# zegarmistrzyni

kobieta zajmująca się naprawą zegarów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. kobieta zajmująca się naprawą zegarów, zegarków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegarmistrzostwo n.

:: fm. zegarmistrz m.

przym. zegarmistrzowski

Wiktionary

# zegarówka

potocznie: bomba zegarowa

SJP.pl

# zegarowy

→ zegar

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zegara, związany z zegarem

(1.2) obracający się, tak jak wskazówki zegara

Wiktionary

#### Patrz:

zegar

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛɡaˈrɔvɨ, AS: zegarovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegar mrz., zegarek mrz., zegarynka ż.

przym. zegarkowy

Wiktionary

# zegarski

nazwisko

SJP.pl

# zegartowice

## Miejscowości w Polsce

- Zegartowice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie
- Zegartowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Raciechowice
- Zegartowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Imielno

Wikipedia

# zegarynka

samoczynne urządzenie informacyjne, podające aktualny czas po wykręceniu odpowiedniego numeru telefonicznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. automat telefonicznie podający czas

Wiktionary

Zegarynka – usługa telefoniczna na bieżąco informująca dzwoniącego o aktualnym czasie. Polski numer zegarynki to 19226.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najlepiej zadzwoń do zegarynki, by sprawdzić, która dokładnie jest godzina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛɡaˈrɨ̃nka, AS: zegarỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zegarowy, zegarkowy

rzecz. zegar, zegarek, zegareczek

Wiktionary

# żegawka

gatunek pokrzywy, roślina lecznicza

SJP.pl

# zegewerk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tartak

Wiktionary

# żegiestów

wieś w Polsce

SJP.pl

Żegiestów (łem. Жеґестів, Żegestiw) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna. Żegiestów jest wsią sołecką położoną nad Popradem i Żegiestowskim Potokiem. Przez Żegiestów przebiega droga wojewódzka nr 971 oraz linia kolejowa nr 96. W latach 1975–1998 miejscowość znajdowała się w województwie nowosądeckim.

Wikipedia

# żegiestów-zdrój

uzdrowisko w Beskidzie Sądeckim

SJP.pl

Żegiestów-Zdrój – osada wsi Żegiestów, uzdrowisko położone w Beskidzie Sądeckim, w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Muszyna.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# żegiestowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żegiestowa lub Żegiestowa-Zdroju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegiestów m.

:: fż. żegiestowianka ż.

przym. żegiestowski

Wiktionary

# żegiestowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żegiestowa lub Żegiestowa-Zdroju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegiestów m.

:: fm. żegiestowianin m.

przym. żegiestowski

Wiktionary

# żegiestowski

→ Żegiestów-Zdrój, → Żegiestów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żegiestowa lub Żegiestowa-Zdroju

Wiktionary

#### Patrz:

Żegiestów-Zdrój, → Żegiestów

#### Powiązane:

rzecz. Żegiestów m., żegiestowianin m., żegiestowianka ż.

Wiktionary

# żegilewicz

nazwisko

SJP.pl

# zegizm

kierunek ideologiczny, według którego należy powstrzymać dalszy rozwój cywilizacji, gdyż doprowadzi to do zagłady naturalnego środowiska

SJP.pl

Zegizm (ang. zegism, od inicjałów Z.G. – „zero growth” – „zerowy przyrost”) – pogląd głoszący konieczność powstrzymania lub ograniczenia wzrostu gospodarczego, gdyż jest on równoznaczny z zagładą środowiska naturalnego, przez co pośrednio stanowi zagrożenie dla istnienia samego człowieka.

Wikipedia

# żegl.

skrót od: żeglarstwo, żeglarski (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# żeglarek

1. drapieżny mięczak z rzędu ośmiornic;
2. duży motyl o żółtych skrzydłach w czarne poprzeczne pręgi

SJP.pl

- żeglarek – rodzaj ośmiornic z rodziny Argonautidae
- żeglarek (paź żeglarz) – motyl z rodziny paziowatych
- żeglarek (weliger) – typ larwy większości mięczaków

Wikipedia

#### Patrz:

żeglarz

# żeglarka

→ żeglarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna trudniąca się żeglarstwem, uprawiająca żeglarstwo w celach rekreacyjnych

(1.2) sport. kobieta lub dziewczyna uprawiająca żeglarstwo sportowe

Wiktionary

#### Patrz:

żeglarz

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlarka, AS: žeglarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglowność ż., żeglowanie n., żaglówka ż., żagiel m., żaglowiec m.

:: fm. żeglarz m.

czas. żeglować ndk., pożeglować, przyżeglować

przym. żeglarski, żeglugowy, żeglowny, żaglowy

Wiktionary

# zeglarski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący żeglarza lub żeglarstwa, związany z żeglarstwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Korzeni rapu należy jednak szukać także w pieśniach żeglarskich i żołnierskich, dziecięcych wyliczankach i muzyce disco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlarsʲci, AS: žeglarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarz m., żeglarka ż., żeglarstwo n., żegluga ż., żagiel mrz., żagielek mrz., żeglowanie n.

przym. żeglowny, żeglugowy

Wiktionary

# żeglarstwo

sport polegający na pływaniu na statkach o napędzie żaglowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żegl. sport. dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

(1.2) daw. żegl. odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;

Wiktionary

Żeglarstwo – dyscyplina sportów wodnych, rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży. Żeglarstwo uprawiane jest na jednostkach pływających napędzanych siłą wiatru za pośrednictwem żagli. W dawnym znaczeniu również odmiana transportu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

przym. żeglarski, żaglowy, żeglugowy, żeglowny

przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) żegluga

Wiktionary

# żeglarz

1. osoba uprawiająca sport żeglarski;
2. przestarzałe: członek załogi statku; marynarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. zob. żeglarz portugalski.

(2.2) ent. zob. paź żeglarz.

Wiktionary

- żeglarz jachtowy
- żeglarz (Physalia) – rodzaj stułbiopława
- Żeglarz – komedia Jerzego Szaniawskiego z 1925
- Żeglarz – polski holownik służący w latach 1938–1968

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój syn został żeglarzem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛɡlaʃ, AS: žeglaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żaglówka ż., żeglarka ż., żagiel m., żeglowność ż., żaglowiec m., żagielek mrz., żeglowanie n.

czas. żeglować, pożeglować, przyżeglować

przym. żeglarski, żeglugowy, żeglowny, żaglowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) marynarz

Wiktionary

# żeglczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeglec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeglce nmos.

:: fż. żeglczanka ż.

przym. żeglecki

Wiktionary

# żeglczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeglec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeglce nmos.

:: fm. żeglczanin m.

przym. żeglecki

Wiktionary

# żeglecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeglec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeglce nmos., żeglczanin m., żeglczanka ż.

Wiktionary

# żegleń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. węgiel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛɡlɛ̃ɲ, AS: žeglẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żec

Wiktionary

# żeglować

czasownik niedokonany

(1.1) przemieszczać się po wodzie środkiem transportu, szczególnie żaglowym

(1.2) książk. o statku/łodzi: płynąć

(1.3) książk. przen. przemieszczać się wolno i płynnie, sunąć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlɔvat͡ɕ, AS: žeglovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żagielek mrz., żegluga ż., żagiel m., żaglówka ż., żaglowiec m., żeglowanie n., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowność ż.

przym. żaglowy, żeglowny, żeglugowy

Wiktionary

# żeglowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żeglować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żegluga ż., żeglarstwo n., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowność ż., żagiel mrz., żagielek mrz., żaglowiec mrz./mzw.

czas. żeglować ndk.

przym. żeglugowy, żeglarski, żeglowny

Wiktionary

# żeglowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żeglowny

SJP.pl

# żeglowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mar. żegl. przydatność rzeki, jeziora itp. do ruchu statków

(1.2) mar. żegl. cechy składające się na zdolność statku do żeglugi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlɔvnɔɕt͡ɕ, AS: žeglovność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żagielek mrz., żegluga ż., żaglowiec m., żagiel, żeglowanie, żeglarz, żeglarka

przym. żeglowny, żeglugowy

czas. żeglować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spławność

Wiktionary

# żeglowny

przymiotnik

(1.1) żegl. zdatny do żeglugi; taki, przez który można przepłynąć statkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzeka tam się niesamowicie układa, jest inna, z pięknymi wyspami, brzegami. Wielu ludzi uważa, że Wisła powinna być żeglowna, że trzeba zupełnie ją zmieniać, dostosowywać do łodzi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

przym. żeglarski, żeglugowy, żaglowy

przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary

# żegluga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mar. transport wodny

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈluɡa, AS: žegluga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żaglowiec mrz./mzw., żeglarz, żeglarka, żeglowność

czas. żeglować

przym. żeglarski

Wiktionary

# żeglugowiec

pracownik przedsiębiorstwa żeglugowego

SJP.pl

# żeglugowy

przymiotnik od: żegluga

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z żeglugą, dotyczący żeglugi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

przym. żeglarski, żaglowy, żeglowny

przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary

# zegnać

1. goniąc, zgromadzić; spędzić; zgonić (np. Zegnałem krowy do obory.);
2. goniąc, usunąć; zgonić; przegnać, przegonić, przepędzić (np. Zegnała kozy z łąki.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. pożegnać)

(1.1) wypowiadać słowa, czynić gesty pożegnania, rozstając się z kimś

(1.2) rozstawać się z kimś, z czymś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeżegnać)

(2.1) rel. czynić nad kimś lub nad czymś znak krzyża

czasownik zwrotny niedokonany żegnać się (dk. pożegnać się)

(3.1) żegnać (1.1) siebie nawzajem

(3.2) rozstawać się z kimś, z czymś

czasownik zwrotny niedokonany żegnać się (dk. przeżegnać się)

(4.1) rel. czynić nad sobą znak krzyża

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żegnałem ją ze smutkiem w sercu.

(1.2) Wielokrotnie musiałem żegnać kolegów, bliższych i dalszych, których alkohol wpędził do grobu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żegnanie n., odżegnanie n., odżegnywanie n., pozażegnywanie n., pożegnanie n., przeżegnanie n., zażegnanie n., zażegnywanie n.

czas. odżegnać dk., odżegnywać ndk., pozażegnywać dk., pożegnać dk., przeżegnać dk., zażegnać dk., zażegnywać ndk.

przym. pożegnalny

wykrz. żegnaj, żegnam

Wiktionary

# żegnaj

formuła pożegnalna, zazwyczaj wyrażająca rozstanie na zawsze

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) forma pożegnania, wyrażająca zazwyczaj rozstanie na zawsze

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: żegnać

Wiktionary

Żegnaj (oryg. fr. Adieu) – opowiadanie Honoriusza Balzaka z 1830 roku, wchodzące w skład Studiów filozoficznych cyklu Komedia ludzka.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. żegnać

wykrz. żegnam

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bywaj zdrów

Wiktionary

# żegnam

1. rozstawać się z kimś kto odchodzi, np. ściskając dłoń, mówiąc: "do widzenia", lub w inny sposób;
2. robić znak krzyża; błogosławić;
3. żegnać się - żegnać jeden drugiego; kreślić znak krzyża na sobie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) zwrot używany jako pożegnanie

forma czasownika.

(2.1) 1. os. lp. ter. od: żegnać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tym zakończyliśmy. Żegnam, Państwa! Do następnego wtorku!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żegnanie n., pożegnanie n.

czas. żegnać ndk., pożegnać dk.

wykrz. żegnaj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) do widzenia

Wiktionary

# żegnanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żegnać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żegnać ndk.

wykrz. żegnam

Wiktionary

# żegnoczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. rel. naczynie z wodą święconą

Wiktionary

# żegocianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żegot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegoty nmos.

:: fż. żegocianka ż.

przym. żegocki

Wiktionary

# żegocianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żegot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegoty nmos.

:: fm. żegocianin m.

przym. żegocki

Wiktionary

# żegocina

wieś w Polsce

SJP.pl

Żegocina (dawn. Rzegocina) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Żegocina. Siedziba gminy Żegocina.

W latach 1973–1976 wieś była siedzibą gminy Trzciana-Żegocina. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia

# żegocinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żegocina

(1.2) mieszkaniec Żegociny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Żegocin m.

::: fż. żegocinianka ż.

:: przym. żegociński

(1.2)

:: rzecz. Żegocina ż.

::: fż. żegocinianka ż.

:: przym. żegociński

Wiktionary

# żegocinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żegocina

(1.2) mieszkanka Żegociny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Żegocin m.

::: fm. żegocinianin m.

:: przym. żegociński

(1.2)

:: rzecz. Żegocina ż.

::: fm. żegocinianin m.

:: przym. żegociński

Wiktionary

# żegociński

przymiotnik od: Żegocina, gmina w województwie małopolskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żegocina

(1.2) dotyczący Żegociny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. Żegocin m., żegocinianin m., żegocinianka ż.

(1.2) rzecz. Żegocina ż., żegocinianin m., żegocinianka ż.

Wiktionary

# żegocki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żegot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żegoty nmos., żegocianin m., żegocianka ż.

Wiktionary

# żegota

roślina z rodziny pokoliczkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) hist. kryptonim konspiracyjny Rady Pomocy Żydom, działającej w Polsce podczas II wojny światowej;

Wiktionary

- Żegota – imię
- Żegota – kryptonim konspiracyjny Rady Pomocy Żydom
- Żegota – pseudonim Ignacego Domeyki
- Żegota – pseudonim Tadeusza Kurcyusza
- Marian Januszajtis-Żegota – 1889-1973, generał

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Żegota pomagała Żydom znajdować schronienie u polskich rodzin, w sierocińcach, klasztorach i innych tego typu instytucjach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈɡɔta, AS: žegota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żagiew ż.

czas. żec ndk.

przym. Żegotowy

Wiktionary

# żegotki

Żegotki – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Strzelno.

Wikipedia

# żegowo

Żegowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Buk.

Na południe od wsi przebiega droga wojewódzka nr 307.

Wieś szlachecka Dzegowo (Dziegowo) położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W 1580 majątek we wsi miał Hieronim Powodowski. W latach 1717–1793 Żegowo należało do kapituły poznańskiej. Wieś była znana również pod nazwami Dżegowo albo Dziegowo.

Wikipedia

# zegroda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogród

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegrodniczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zogrod, zogrodek, zogrodka.

Wiktionary

# zegrodniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrodniczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegroda ż.

Wiktionary

# żegrówko

Żegrówko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Śmigiel.

Wikipedia

# zegrzanin

mieszkaniec Zegrza

SJP.pl

# zegrzanka

mieszkanka Zegrza

SJP.pl

# zegrze

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock;

(1.2) pot. geogr. Zegrze Południowe

(1.3) pot. geogr. Zegrze Pomorskie

Wiktionary

Zegrze (dawn. alt. Zegrze Północne) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock położona nad Jeziorem Zegrzyńskim 27 km od centrum Warszawy i 16 km od jej granic.

Zegrze uzyskało lokację miejską przed 1400 rokiem, zdegradowane przed 1540 rokiem. Do 1954 istniała gmina Zegrze. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Z Zegrzem sąsiadują Nieporęt, Jadwisin oraz Zegrze Południowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Michał pojechał do Zegrza nad jezioro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegrzanin mos., zegrzanka ż., Zegrzynek mrz.

przym. zegrzyński

Wiktionary

# zegrzyński

→ Zegrze

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Zegrza, związany z Zegrzem

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Zegrza lub zegrzan, mający cechy lub właściwości przypisywane Zegrzu lub zegrzanom

Wiktionary

#### Patrz:

Zegrze

#### Przykłady

(1.1) Jezioro Zegrzyńskie stanowi rezerwuar wody pitnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zegrzanin mos., zegrzanka ż., Zegrze n., Zegrzynek mrz.

Wiktionary

# zegłowek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poduszka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zogowek, zogowka, zygowek.

Wiktionary

# zeja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;

Wiktionary

- Zeja – rzeka w Rosji;
- Zeja - miasto w Rosji;
- Zeja – rosyjski satelita.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zejski

Wiktionary

# zejman

potocznie: stary, doświadczony marynarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek morza, żeglarz, marynarz starszego rocznika

(1.2) żargon żeglarski: żeglarz, człowiek morza, żeglarz/marynarz starszego rocznika

(1.3) żargon wojskowy: marynarz starszego rocznika, wiarus

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tawernie portowej stary barman opowiadał fantastyczne przygody swojego życia, jakoby był zejmanem w bitwie pod Oliwą.

(1.2) Przed rejsem brakowało doświadczonych marynarzy. Na szczęście zgłosiło się kilku zejmanów.

Wiktionary

# żejmo

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Janina Żejmo – radziecka aktorka pochodzenia polskiego
- Julian Żejmo – polski operator filmowy
- Przemysław Żejmo – polski artysta kabaretowy

Wikipedia

# zejść

1. idąc, znaleźć się na dole, niżej;
2. zwolnić miejsce siedzące;
3. zejść się - spotkać się, zgromadzić się, połączyć się, odbyć się jednocześnie

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) dokonany od|schodzić.

(1.2) gw-pl|Bukowina. wzejść, wykiełkować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛjɕt͡ɕ, AS: zei ̯ść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zejście n., chodzenie n., schodnia ż.

czas. schodzić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ślyść.

Wiktionary

# zejście

1. miejsce, którym się schodzi, droga biegnąca w dół;
2. zgon, śmierć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce, w którym można skądś zejść

(1.2) eufem. śmierć

(1.3) odczasownikowy od|zejść.

Wiktionary

Zejście (ang. The Descent) – film produkcji brytyjskiej w reżyserii Neila Marshalla z roku 2005.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Podczas zejścia ze Świnicy zginął tragicznie Józef Szaniawski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛjɕt͡ɕɛ, AS: zei ̯śće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zejściówka ż., chodzenie n.

czas. zejść dk., schodzić ndk.

Wiktionary

# zejściówka

zejście z pokładu do pomieszczeń wewnętrznych statku zabezpieczone wodoszczelną obudową; kapa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. schody prowadzące pod pokład statku;

Wiktionary

Zejściówka – zejście prowadzące do pomieszczeń znajdujących się pod pokładem na jachcie, statku lub innej jednostce pływającej. Zejściówka zazwyczaj znajduje się w tylnej ścianie pokładówki, rzadziej nadbudówki. Może prowadzić bezpośrednio z kokpitu. Z zejściówki pod pokład prowadzą schodki (schodnia, trapik) lub drabinka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɛjɕˈt͡ɕufka, AS: zei ̯śćufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zejście

Wiktionary

# zejściowy

przymiotnik od: zejście

SJP.pl

# zejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zeją, dotyczący Zei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zeja ż.

Wiktionary

# zek

więzień gułagu w Związku Radzieckim, skazany na roboty katorżnicze (słowo pochodzące od rosyjskiego wyrazu zakluczonnyj, zapisywanego skrótowo z/k)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskowierzęcy

(1.1) hist. więzień, w szczególności więzień łagru lub gułagu;

Wiktionary

Zek – wywodzące się z socjolektu łagrowego ogólne określenie na więźnia systemu Gułagu w ZSRR. Nazwa pochodzi od skrótu z/k stosowanego w państwowych dokumentach oznaczającego osobę uwięzioną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Udręk przysparzały zekom miliony insektów: wszy, pluskwauskiew i karaluchów, od których roiło się w łagrach.

Wiktionary

# zekonomizować

uczynić bardziej ekonomicznym

SJP.pl

# zekranizować

nakręcić film na podstawie powieści, sztuki teatralnej itp.

SJP.pl

# zekranować

osłonić ekranami urządzenia lub przewody elektryczne

SJP.pl

# zekstremizować

uczynić radykalnym, skrajnym; zradykalizować

SJP.pl

# żel

1. gęsta galaretowata substancja;
2. środek kosmetyczny lub leczniczy w postaci galaretowatej substancji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

(1.2) med. kosmet. środek leczniczy lub kosmetyczny w formie żelu (1.1)

(1.3) muz. czynel, talerz

(1.4) muz. noszony zwykle na czele orkiestr janczarskich instrument muzyczny składający się z dzwonków i blaszek osadzonych na długim drągu, zdobiony końskimi ogonami

Wiktionary

Żel – szczególny rodzaj układu koloidalnego, będący efektem koagulacji zolu.

Zazwyczaj ma konsystencję galaretowatą, choć niektóre rodzaje żelu są sztywne. Żel powstaje w momencie, gdy w układzie koloidalnym znajduje się tak dużo cząstek koloidalnych, że stykają się one lub łączą się ze sobą w wielu punktach, tworząc strukturę sieci przestrzennej, która rozprzestrzenia się w całej objętości substancji, uniemożliwiając swobodne przemieszczanie się cząsteczek fazy rozpraszającej (cieczy lub gazu). Nazywa się to procesem koagulacji. W przypadku żeli tworzonych przez polimery proces koagulacji może też następować na skutek chemicznej reakcji sieciowania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dzisiaj zamiast szlacheckich kapeluszy macie na głowach bejsbolówki, żel lub kolorowe pasemka.

(1.2) Jak mój mały ząbkował, dawałam mu na dziąsła żel z benzokainą i przestawał płakać.

(1.3) W naszej orkiestrze gram na werblu i żelach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛl, AS: žel

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2)

:: rzecz. żelowanie n.

:: czas. żelować ndk.

:: przym. żelowy

Wiktionary

# zelandczyk

mieszkaniec Zelandii (wyspy w Danii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zelandii (w Holandii)

(1.2) mieszkaniec Zelandii (w Danii)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Flota duńska składała się z Zelandczyków, Szlezwiczan, Skanów i Jutlandczyków.

(1.2) Albo Zelandczycy mają gorsze zdrowie od Jutlandczyków, albo po prostu łatwiej im zadzwonić do szefa i zgłosić, że są chorzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zelandia ż.

:: fż. Zelandka ż.

przym. zelandzki

Wiktionary

# zelandia

1. prowincja w Holandii;
2. największa wyspa duńska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa Danii;

(1.2) geogr. adm. prowincja Holandii;

(1.3) geogr. adm. region administracyjny Danii;

(1.4) geogr. mikrokontynent leżący na wschód od Australii;

Wiktionary

Dania:

- Zelandia – region administracyjny
- Zelandia – wyspa

Holandia:

- Zelandia – prowincja

Inne:

- Zelandia – mikrokontynent
- Zelandia – personifikacja narodowa Nowej Zelandii

Zobacz też:

- Nowa Zelandia
- Zeelandia

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlãndʲja, AS: zelãndʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zelandczyk mos., Zelandka ż., zelandzki mrz.

przym. zelandzki

Wiktionary

# zelandka

mieszkanka Zelandii (wyspy w Danii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zelandii (w Holandii)

(1.2) mieszkanka Zelandii (w Danii)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zelandia ż.

:: fm. Zelandczyk mos.

przym. zelandzki

Wiktionary

# zelandzki

→ Zelandia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zelandią (w Holandii) lub jej mieszkańcami

(1.2) związany z Zelandią (w Danii) lub jej mieszkańcami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. grupa gwar języka niderlandzkiego, używana głównie w holenderskich prowincjach Zelandii i Holandii Południowej;

Wiktionary

#### Patrz:

Zelandia

#### Powiązane:

rzecz. Zelandka ż., Zelandczyk mos., Zelandia ż.

Wiktionary

# zelant

przestarzałe: zagorzały obrońca, zwolennik jakiejś religii lub idei; zelota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. inaczej: zelota

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wrogowie moi nie chcą dać za wygraną: codziennie jeszcze podsycają publicznie krzyki zbyt gorliwych zelantów, którzy obsypują mnie obelgami z czystej pobożności i ciskają na mnie kamieniem przez chrześcijańskie miłosierdzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛlãnt, AS: zelãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelotyzm m., zelantyzm m., stpol. zelozja ż., stpol. zelus m., zelota m., daw. zelator m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zelota, daw. zelator

Wiktionary

# zelantka

zagorzała wyznawczyni, zwolenniczka jakiejś religii lub idei; zelotka, zelatorka

SJP.pl

# żelaśkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# żelasko

nazwisko

SJP.pl

# żelastwo

pogardliwie o dużym i ciężkim metalowym sprzęcie lub konstrukcji (np. pralce, samochodzie, maszynie do szycia)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kawałki żelaza, różne stare przedmioty z żelaza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlastfɔ, AS: želastfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazownik mrz., żelazowiec mrz., żelazko n., żelazo

Wiktionary

# zelator

gorliwy wyznawca czegoś, osoba usilnie starająca się o coś; zelant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. inaczej: zelota

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlatɔr, AS: zelator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelotyzm m., zelantyzm m., stpol. zelozja ż., stpol. zelus m., zelant m., zelota m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zelota, zelant

Wiktionary

# zelatorka

zagorzała wyznawczyni, zwolenniczka jakiejś religii lub idei; zelotka, zelantka

SJP.pl

Wikipedia

# żelatyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. spoż. kulin. bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

Wiktionary

Żelatyna (ATC: B 05 AA 06) – naturalne rozpuszczalne białko, żelujące lub nieżelujące, uzyskane w wyniku częściowej hydrolizy kolagenu pochodzącego z kości, skóry i skórek oraz ścięgien zwierząt. Składa się z glicyny, proliny i hydroksyproliny. Rozpuszczona w wodzie tworzy zol liofilowy (układ koloidalny), łatwo przechodzący w żel, jeśli temperatura otoczenia nie jest zbyt wysoka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈtɨ̃na, AS: želatỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żelatynowy, żelatynowaty

Wiktionary

# żelatynka

zdrobnienie od: żelatyna

SJP.pl

# żelatynowaty

przypominający konsystencją żelatynę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podobny do żelatyny, przypominający żelatynę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlatɨ̃nɔˈvatɨ, AS: želatỹnovaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelatyna

przym. żelatynowy

Wiktionary

# żelatynowy

przymiotnik od: żelatyna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od żelatyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stanowczo za dużo, zwłaszcza gdy przypomnieć, że wicepremier Tomaszewski był już obiektem polowania przy okazji afery żelatynowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlatɨ̃ˈnɔvɨ, AS: želatỹnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelatyna ż.

przym. żelatynowaty

Wiktionary

# żelazek

nazwisko

SJP.pl

# żelaziak

ruda żelaza

SJP.pl

Żelaziak – stara nazwa skały osadowej zawierającej związki żelaza, tworzącej rudy darniowe.

Rozróżnia się:

- żelaziak czerwony (hematyt) – występuje m.in. w Rudkach k. Nowej Słupi
- żelaziak brunatny (limonit)
- żelaziak ilasty (syderyt ilasty)
- żelaziak jeziorny (ruda jeziorna)

Wikipedia

# żelazian

sól zawierająca żelazo

SJP.pl

# żelaziany

sól zawierająca żelazo

SJP.pl

# żelazica

Pylica płuc – przewlekła choroba układu oddechowego, wywołana długotrwałym wdychaniem pyłów. Charakteryzuje się występowaniem przewlekłego zapalenia oskrzeli i postępowej rozedmy płuc, z czasem dochodzi do powstania serca płucnego i niewydolności krążenia.

Wikipedia

# żelazicowy

przymiotnik od: żelazica

SJP.pl

# żelazicyjanek

Cyjanożelaziany(III) (tradyc. żelazicyjanki; nazwy systematyczne: heksacyjanidożelaziany(III) lub heksacyjanidożelaziany(3+), daw. heksacyjanożelaziany(III)) – związki kompleksowe o ogólnym wzorze [Fe(CN)6]3−, w których funkcję anionu pełni kompleks żelaza(III) (Fe3+) z sześcioma grupami cyjankowymi (CN−).

Wikipedia

# żelazieński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelazna

(1.2) dotyczący Żelaznej

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Żelazno n., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

(1.2)

:: rzecz. Żelazna ż., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

:: przym. żelaźniański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) żelaźniański

Wiktionary

# żelazistoczarny

czarny o odcieniu żelaza

SJP.pl

# żelazisty

zawierający związki żelaza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający żelazo

(1.2) mający żelazowy posmak

(1.3) biol. czerpiący energię z utleniania związków żelazawych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazo n., żelazko n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

przym. żelazawy, żelazny, żelazowy

Wiktionary

# żelazko

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urządzenie służące do ręcznego prasowania;

(1.2) pot. bank. mechaniczne urządzenie służące do ręcznej akceptacji transakcji dokonywanych za pomocą wypukłych kart płatniczych

(1.3) górn. dawne narzędzie górnicze w kształcie klina

Wiktionary

Żelazko – urządzenie służące do prasowania, czyli wygładzania tkaniny za pomocą wysokiej temperatury i nacisku. Prasowanie działa, gdyż pod wpływem temperatury rozluźniają się więzy w cząsteczkach polimerów tworzących włókna tkaniny. Kiedy włókna są gorące, rozprostowują się pod naciskiem żelazka i zachowują kształt po ochłodzeniu. Niektóre tkaniny jak np. bawełna wymagają też zastosowania wody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyszedłem w niewyprasowanej koszuli, bo zepsuło mi się żelazko.

(1.2) Wcześniej transakcje z użyciem kart wypukłych w przypadku braku łączności z bankiem były realizowane za pomocą tzw. imprintera (potocznie zwanego „żelazkiem”). Tworzył on odbicie karty, i na podstawie zdobytych w ten sposób danych sprzedawca otrzymywał później swoją należność. Dziś jednak imprintery zostały niemalże wycofane z użycia.

(1.2) Imprinter to maszynka zwana też potocznie żelazkiem, umożliwiająca odbicie wizerunku karty na specjalnym papierze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaskɔ, AS: želasko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelastwo n., żelazo n., żelaźniak m., żeliwo n., odżelaziacz m., żelazian m., odżelazianie n., żelazowanie n., Żelazno n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

czas. żelazować ndk., odżelazić dk.

przym. żelazny, żelazowy, żelazawy, żelazisty, zażelaziony, żelazkowy

temsłow. żelazi-, żelazo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|biglosko, żelosko, żelozko.

(1.2) imprinter, pot. powielacz ręczny

Wiktionary

# żelazków

nazwisko

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Żelazków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków
- Żelazków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Słupca

Wikipedia

# żelazkowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelazkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazków m.

:: fż. żelazkowianka ż.

przym. żelazkowski

Wiktionary

# żelazkowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelazkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazków m.

:: fm. żelazkowianin m.

przym. żelazkowski

Wiktionary

# żelazkowo

2 miejscowości w Polsce:

- Żelazkowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, w gminie Nowa Wieś Lęborska
- Żelazkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Niechanowo

Wikipedia

# żelazkowski

przymiotnik od: Żelazkowo, Żelazków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelazkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazków m., żelazkowianin m., żelazkowianka ż.

Wiktionary

# żelazkowy

→ żelazko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żelazkiem, dotyczący żelazka

Wiktionary

#### Patrz:

żelazko

#### Powiązane:

rzecz. żelazko n.

Wiktionary

# żelaźniak

żeleźniak;
1. mały, prymitywny piecyk żelazny
2. roślina z rodziny wargowych
3. odmiana późnojesiennej jabłoni
4. gwarowo o żeliwnym garnku, saganie

SJP.pl

# żelaźnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelazna

(1.2) mieszkaniec Żelaznej

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Żelazno n.

::: fż. żelaźnianka ż.

:: przym. żelazieński

:: rzecz. Żelazna n.

::: fż. żelaźnianka ż.

:: przym. żelaźniański, żelazieński

Wiktionary

# żelaźnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelazna

(1.2) mieszkanka Żelaznej

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Żelazno n.

::: fm. żelaźnianin m.

:: przym. żelazieński

(1.2)

:: rzecz. Żelazna n.

::: fm. żelaźnianin m.

:: przym. żelaźniański, żelazieński

Wiktionary

# żelaźniański

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelaznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazna ż., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

przym. żelazieński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelazieński

Wiktionary

# żelaźnieński

owca żelaźnieńska - polska rasa owcy domowej wyhodowana w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym w Żelaznej

SJP.pl

# żelaźnik

tropikalne drzewo z rodziny sączyńcowatych, występujące w około 100 gatunkach w strefie międzyzwrotnikowej; złotorąb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. drzewo z rodziny sączyńcowatych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaʑɲik, AS: želaźńik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złotorąb

Wiktionary

# żelazno

5 miejscowości w Polsce:

- Żelazno – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Kłodzko
- Żelazno – osada w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Choczewo
- Żelazno – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Nidzica
- Żelazno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Krzywiń
- Żelazno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Wyrzysk

Wikipedia

# żelaznoboki

przymiotnik

(1.1) mający boki z żelaza

(1.2) hist. jako przydomek władców → dzielny, odważny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. XVII w. członek doborowej jazdy parlamentu uzbrojonej jak arkebuzeria, zorganizowanej przez Crommwella podczas angielskiej wojny domowej pomiędzy stronnikami króla a parlamentem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy zapalano na nich światła (każdy z tych, bynajmniej nie uroczych, zbiorników na ładunki wiózł we wnętrzu swego żelaznobokiego kadłuba obłaskawioną błyskawicę), stroiły noc w tandetne świecidełka elektrycznych sklepowych blasków, jakby rozpadła się w kawałki jakaś pryncypalna ulica i spłynęła do morza.

(2.1) Jeżeli król uderzy na nas całą armią, nie pomogą nawet moi żelaznobocy.

Wiktionary

# żelaznogórski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelaznej Góry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazna Góra ż., żelaznogórzanin m., żelaznogórzanka ż.

Wiktionary

# żelaznogórzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelaznej Góry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazna Góra ż.

:: fż. żelaznogórzanka ż.

przym. żelaznogórski

Wiktionary

# żelaznogórzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelaznej Góry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazna Góra ż.

:: fm. żelaznogórzanin m.

przym. żelaznogórski

Wiktionary

# żelaznomościanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelaznego Mostu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazny Most m.

:: fż. żelaznomościanka ż.

przym. żelaznomostecki

Wiktionary

# żelaznomościanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelaznego Mostu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazny Most m.

:: fm. żelaznomościanin m.

przym. żelaznomostecki

Wiktionary

# żelaznomostecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelaznego Mostu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazny Most m., żelaznomościanin m., żelaznomościanka ż.

Wiktionary

# żelazny

1. będący żelazem, zrobiony z żelaza;
2. zawierający żelazo;
3. przenośnie:
a) silny, mocny, odporny fizycznie i psychicznie;
b) bezwzględny, ściśle przestrzegany;
c) stały, niezmienny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

(1.2) dotyczący żelaza

(1.3) przen. wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo

(1.4) przen. ściśle przestrzegany

(1.5) przen. funkcjonujący w niezmienionej postaci

Wiktionary

Osoby:

- Roger Zelazny – amerykański pisarz science-fiction i fantasy
- Agnieszka Franków-Żelazny – dyrygent, muzyk, biolog, kierownik Chóru Filharmonii im. W. Lutosławskiego we Wrocławiu
- Ernest Żelazny – arcyksiążę Styrii, Karyntii i Krainy
- Fryderyk II Żelazny – Fryderyk II Hohenzollern – margrabia brandenburski
- Henryk V Żelazny – książę żagański
- Jan II Żelazny (Raciborski) – książę raciborski
- Mirosław Żelazny – filozof, etyk i estetyk, profesor UMK
- Roman Żelazny – polski fizyk, Prezes Państwowej Agencji Atomistyki w latach 1989–1992
- Teresa Żelazny – psycholog, pierwsza Naczelniczka Harcerek Związku Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918
- Zdzisław Badocha ps. „Żelazny” – żołnierz Armii Krajowej
- Edward Taraszkiewicz ps. „Żelazny” – żołnierz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, komendant oddziału WiN Obwodu Włodawa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dobywając się ciągle bezskutecznie, spostrzegł, że bramę zamykała tylko żelazna zasuwka z drugiej strony.

(1.2) Obszar ten był zamieszkany już w epoce kamienia i stał się ważnym ośrodkiem przemysłu żelaznego w czasach Imperium Rzymskiego.

(1.2) Mam zgłosić się do punktu szczepień na ul. Żelaznej w najbliższą środę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaznɨ, AS: želazny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazo n., żelazko n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

przym. żelazowy, żelazisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|żelazowy.

(1.3) niepodatny, nieugięty, niezłomny, odporny, twardy, wytrzymały, zahartowany; przest. hartowny

(1.4) absolutny, bezwarunkowy, bezwzględny

(1.5) nienaruszalny, trwały

Wiktionary

# żelazo

pierwiastek chemiczny o symbolu Fe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

(1.2) chem. fiz. metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

(1.3) przen. pot. przedmiot z żelaza (1.1) lub jego stopu

(1.4) przen. przest. zbroja

(1.5) przen. przest. broń biała

(1.6) sport. środ. w kulturystyce i dyscyplinach siłowych: ciężar, ciężarek

(1.7) sport. środ. w golfie: metalowy kij

(1.8) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do produkcji rur kanalizacyjnych użyto żelaza.

(1.2) Żelazo jest składnikiem hemoglobiny.

(1.3) W sklepie z żelazami kupiłem pręty zbrojeniowe.

(1.4) Wojsko niemieckie nieliczne, ale siła jego wielka, albowiem od stóp do głowy w żelazo zakute.

(1.5) Żelazo i nieprzyjaciela znaydziesz w przedsieni twego pałacu. sic.

(1.6) Gdy rzucasz żelazem, zyskujesz mięśnie.

(1.7) Żelaza służą do strzałów na mniejsze odległości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlazɔ, AS: želazo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeliwo n., odżelaziacz m., żelazian m., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

czas. żelazować, odżelazić

przym. żelazny, żelazowy, żelazawy, żelazisty, zażelaziony

temsłow. żelazi-, żelazo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stal, staliwo, żeliwo; gw-pl|Górny Śląsk|zelazło, zielazło, zielazo, żelazło., gw-pl|Poznań|ajzol.

(1.2) Fe

(1.3) żelastwo, metal, gw-pl|Poznań|ajzol.

(1.4) zbroja, pancerz

(1.5) biała broń

(1.6) ciężarek, obciążenie

(1.8) gw-pl|Górny Śląsk|szramówa, szramówka.

Wiktionary

# żelazobeton

beton wzmacniany prętami stalowymi; żelbeton, żelbet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. beton wzmocniony elementami ze stali

Wiktionary

Żelbet (żelazobeton, żelbeton) – kompozyt strukturalny składający się z betonu wzmocnionego stalowymi prętami zbrojeniowymi lub jednym elementem stalowym zwanym wkładką stalową. Żelbet formuje się w elementy konstrukcyjne lub całe obiekty monolityczne za pomocą form drewnianych (szalowanie), stalowych lub plastikowych. Nazywany jest czasem wynalazkiem XIX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbrojenie żelazobetonu wykonane było ze zbyt cienkich prętów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlazɔˈbɛtɔ̃n, AS: želazobetõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żelazobetonowy, żelbetowy

skr. żelbet

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelbet

Wiktionary

# żelazobetonowiec

w budownictwie: budowla z żelazobetonu

SJP.pl

# żelazobetonowy

→ żelazobeton

SJP.pl

#### Patrz:

żelazobeton

# żelazochrom

żelazostop przejściowy stosowany do wyrobu stali nierdzewnych, kwasoodpornych, żaroodpornych i narzędziowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. żelazostop z dużą zawartością chromu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy wytwarzaniu odlewów z żeliwa odpornego na wysoką temperaturę, ścieranie czy korozję stosuje się właśnie żelazochrom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m, AS: želazoχrõm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ferrochrom

Wiktionary

# żelazochromowy

żużel żelazochromowy - kruchy żużel otrzymywany jako produkt uboczny przy wytapianiu żelazochromu, stosowany w odlewnictwie do utwardzania mas formierskich ze szkłem wodnym; chromalit

SJP.pl

# żelazocyjanek

związek cyjanowy żelaza trójwartościowego stosowany w analizach chemicznych, do wyrobu pigmentów, w fotografii

SJP.pl

Cyjanożelaziany(II) (tradyc. żelazocyjanki; nazwy systematyczne: heksacyjanidożelaziany(II) lub heksacyjanidożelaziany(4+), daw. heksacyjanożelaziany(II)) – związki kompleksowe o ogólnym wzorze [Fe(CN)6]4−, w których funkcję anionu pełni kompleks żelaza(II) (Fe2+) z sześcioma grupami cyjankowymi (CN−).

Wikipedia

# żelazocyjanki

związek cyjanowy żelaza trójwartościowego stosowany w analizach chemicznych, do wyrobu pigmentów, w fotografii

SJP.pl

Cyjanożelaziany(II) (tradyc. żelazocyjanki; nazwy systematyczne: heksacyjanidożelaziany(II) lub heksacyjanidożelaziany(4+), daw. heksacyjanożelaziany(II)) – związki kompleksowe o ogólnym wzorze [Fe(CN)6]4−, w których funkcję anionu pełni kompleks żelaza(II) (Fe2+) z sześcioma grupami cyjankowymi (CN−).

Wikipedia

# żelazodajny

bogaty w rudy żelaza

SJP.pl

# żelazofosfor

żelazostop przejściowy stosowany do wyrobu żeliw i stali automatowych

SJP.pl

# żelazokoks

koks otrzymywany w wyniku koksowania mieszanki rudy żelaza i węgla

SJP.pl

# żelazokrzem

żelazostop składający się z żelaza i krzemu (FeSi) stanowiący dodatek w różnych procesach przemysłu metalurgicznego; ferrokrzem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. żelazostop z dużą zawartością krzemu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszej hucie możliwa jest również produkcja żelazokrzemu o innej granulacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m, AS: želazokšẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ferrokrzem

Wiktionary

# żelazokrzemoaluminium

stop przejściowy zawierający żelazo, krzem i aluminium, stosowany przy produkcji stali i do wyrobu stopów metali nieżelaznych jako modyfikator i odtleniacz; silical

SJP.pl

# żelazokrzemochrom

stop przejściowy zawierający żelazo, krzem i chrom, stosowany przy produkcji stali stopowej w celu nadania jej odpowiednich właściwości

SJP.pl

# żelazokrzemomangan

stop przejściowy zawierający żelazo, krzem i mangan, stosowany przy produkcji stali stopowej w celu nadania jej odpowiednich właściwości; silicomangan

SJP.pl

# żelazokrzemowy

→ żelazokrzem

SJP.pl

#### Patrz:

żelazokrzem

# żelazomangan

żelazostop przejściowy stosowany do wyrobu stopów metali nieżelaznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. żelazostop z dużą zawartością manganu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta firma to czołowy producent żelazomanganu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn, AS: želazõmãŋgãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ferromangan

Wiktionary

# żelazomanganowy

przymiotnik od: żelazomangan

SJP.pl

# żelazomolibden

żelazostop przejściowy stosowany do wyrobu stali stopowych konstrukcyjnych i narzędziowych

SJP.pl

# żelazomolibdenowy

→ żelazomolibden

SJP.pl

#### Patrz:

żelazomolibden

# żelazonośny

obfitujący w żelazo; dostarczający żelaza; zawierający żelazo

SJP.pl

# żelazopodobny

mający niektóre właściwości żelaza; przypominający żelazo

SJP.pl

# żelazoporfiryna

związek nadający krwi czerwony kolor, połączenie żelaza z protoporfiryną

SJP.pl

# żelazoryt

1. technika graficzna polegająca na odbijaniu na papierze rysunku wykonanego rylcem na płytce żelaznej;
2. rycina wykonana tą techniką

SJP.pl

# żelazorytnictwo

sztuka wykonywania żelazorytów

SJP.pl

# żelazorytnik

specjalista w dziedzinie żelazorytnictwa

SJP.pl

# żelazostop

stop przejściowy zawierający żelazo i jeden lub więcej pierwiastków należący do metali nieżelaznych bądź półmetali (np. krzem, mangan, chrom) będący dodatkiem przy produkcji stali jako modyfikator lub odtleniacz; ferrostop

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. stop żelaza z innymi pierwiastkami chemicznymi;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żelazostopy spełniają funkcje modyfikatorów i odtleniaczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔstɔp, AS: želazostop

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żelazostopowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ferrostop

Wiktionary

# żelazotytan

stop żelaza o dużej zawartości tytanu, stosowany jako dodatek stopowy staliw

SJP.pl

# żelazować

powlekać warstwą żelaza lub związku żelaza

SJP.pl

# żelazowanad

stop żelaza o dużej zawartości wanadu, stosowany jako dodatek stopowy staliw

SJP.pl

# żelazowanadowy

→ żelazowanad

SJP.pl

#### Patrz:

żelazowanad

# żelazowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca VIII grupę główną układu okresowego: żelazo, ruten, osm i has

SJP.pl

Żelazowce – pierwiastki chemiczne znajdujące się w grupie 8 układu okresowego (dawniej zaliczane do VIII grupy pobocznej, której pierwszą triadę również nazywano żelazowcami) – są to żelazo (Fe), ruten (Ru), osm (Os) i has (Hs).

Wikipedia

# żelazówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelazówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazówka ż.

:: fż. żelazówczanka ż.

przym. żelazówecki

Wiktionary

# żelazówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelazówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazówka ż.

:: fm. żelazówczanin m.

przym. żelazówecki

Wiktionary

# żelazówecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelazówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazówka ż., żelazówczanin m., żelazówczanka ż.

Wiktionary

# żelazowice

Żelazowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Białaczów.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# żelazowicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelazowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazowice nmos., żelazowiczanin m., żelazowiczanka ż.

Wiktionary

# żelazowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelazowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazowice nmos.

:: fż. żelazowiczanka ż.

przym. żelazowicki

Wiktionary

# żelazowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelazowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazowice nmos.

:: fm. żelazowiczanin m.

przym. żelazowicki

Wiktionary

# żelazowiec

1. każdy pierwiastek z ósmej grupy układu okresowego Mendelejewa: żelazo, ruten, osm i has;
2. rodzaj roślin z rodziny mirtowatych; żelazownik;
3. statek przystosowany do transportu żelaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny z grupy 8 układu okresowego;

(1.2) chem. pierwiastek chemiczny z pierwszej triady VIII grupy pobocznej układu okresowego

(1.3) bot. żelazownik

Wiktionary

Żelazowiec – część wsi Dąbrowica w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Bochnia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Żelazowce stosuje się szeroko w przemyśle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔvʲjɛt͡s, AS: želazovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazo n., żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeleźniak m., żelazowanie n., żelazownik mrz.

czas. żelazować ndk.

przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary

# żelazownik

rodzaj roślin z rodziny mirtowatych; żelazowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. wiecznie zielone drzewo występujące w Australii, Nowej Zelandii i Polinezji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wystawie podziwialiśmy szkarłatne kwiaty żelazownika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔvʲɲik, AS: želazovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazowiec m., żelazo n., żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeleźniak m., żelazowanie n.

czas. żelazować ndk.

przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelazowiec

Wiktionary

# żelazowolfram

stop żelaza z wolframem, stosowany do wyrobu stopowych stali narzędziowych, włókien żarowych i elektrod do żarówek, lamp elektronowych itp.

SJP.pl

# żelazowolframowy

→ żelazowolfram

SJP.pl

#### Patrz:

żelazowolfram

# żelazowowolski

przymiotnik od: Żelazowa Wola

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Żelazowej Woli, związany z Żelazową Wolą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajrzeliśmy do żelazowowolskiego dworku tuż przed samym zamknięciem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelazowa Wola ż., żelazowowolanin mos., żelazowowolanka ż.

Wiktionary

# żelazowski

nazwisko

SJP.pl

# żelazowy

przymiotnik od: żelazo

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żelazny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazko n., żelazo n.

przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary

# zelazło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żelazo

Wiktionary

# żelbet

beton wzmacniany prętami stalowymi; żelbeton, żelazobeton

SJP.pl

skrótowiec grupowy w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = bud. żelazobeton;

Wiktionary

Żelbet (żelazobeton, żelbeton) – kompozyt strukturalny składający się z betonu wzmocnionego stalowymi prętami zbrojeniowymi lub jednym elementem stalowym zwanym wkładką stalową. Żelbet formuje się w elementy konstrukcyjne lub całe obiekty monolityczne za pomocą form drewnianych (szalowanie), stalowych lub plastikowych. Nazywany jest czasem wynalazkiem XIX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Fundament wykonaliśmy z żelbetu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛlbɛt, AS: želbet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazobeton m., żelbeton m.

przym. żelbetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelazobeton, żelbeton, stalbet, stalobeton

Wiktionary

# żelbetnictwo

dziedzina budownictwa traktująca o zastosowaniu żelbetu

SJP.pl

# żelbeton

beton wzmacniany prętami stalowymi; żelazobeton, żelbet

SJP.pl

Żelbet (żelazobeton, żelbeton) – kompozyt strukturalny składający się z betonu wzmocnionego stalowymi prętami zbrojeniowymi lub jednym elementem stalowym zwanym wkładką stalową. Żelbet formuje się w elementy konstrukcyjne lub całe obiekty monolityczne za pomocą form drewnianych (szalowanie), stalowych lub plastikowych. Nazywany jest czasem wynalazkiem XIX wieku.

Wikipedia

# żelbetonowiec

budynek o żelbetonowej konstrukcji

SJP.pl

# żelbetowy

przymiotnik od: żelbet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany z żelbetu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Strop zespolony składa się z stalowych belek i płyty żelbetowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ, AS: želbetovy

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. żelbet

rzecz. żelazobeton mrz.

Wiktionary

# zelda

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Gryzelda

SJP.pl

Wikipedia

# zele

instrument perkusyjny; talerze, czynele, żele

SJP.pl

Belgia:

- Zele – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia, w okręgu Dendermonde

Francja:

- Zele – niderlandzka nazwa gminy Selles

Polska:

- Zele – część wsi Łebcz w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck

Wikipedia

# żelechlinczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelechlinka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechlinek m.

:: fż. żelechlinczanka ż.

przym. żelechlinecki

Wiktionary

# żelechlinczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelechlinka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechlinek m.

:: fm. żelechlinczanin m.

przym. żelechlinecki

Wiktionary

# żelechlinecki

przymiotnik od: Żelechlinek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelechlinka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechlinek m., żelechlinczanin m., żelechlinczanka ż.

Wiktionary

# żelechlinek

Żelechlinek – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Żelechlinek.

Miejscowość jest siedzibą gminy Żelechlinek. Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Żelechlin.

Wikipedia

# żelechów

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Żelechów – miasto we wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żelechów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego. Według danych z 2022 roku, Żelechów miał 3759 mieszkańców. Miejscowość położona jest w odległości 52 km od Siedlec, 85 km od Warszawy i 85 km od Lublina. Miasto stanowi lokalne centrum edukacji, mieszcząc kilka szkół średnich, jak i gospodarcze, stanowiąc miejsce handlu i pracy dla mieszkańców miasta i okolic.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlɛxuf, AS: želeχuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelechowianin m., żelechowianka ż.

przym. żelechowski

Wiktionary

# żelechowianin

mieszkaniec Żelechowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechów m.

:: fż. żelechowianka ż.

przym. żelechowski

Wiktionary

# żelechowianka

mieszkanka Żelechowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechów m.

:: fm. żelechowianin m.

przym. żelechowski

Wiktionary

# żelechowo

Żelechowo (niem. Selchow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Widuchowa.

31 grudnia 2008 r. wieś miała 446 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# żelechowski

przymiotnik od: Żelechów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelechów m., żelechowianin m., żelechowianka ż.

Wiktionary

# zelek

nazwisko

SJP.pl

# zelektryfikować

1. doprowadzić energię elektryczną do jakiegoś miejsca, obiektu, obszaru;
2. zastosować energię elektryczną w jakiejś dziedzinie przemysłu lub usług

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. elektryfikować)

(1.1) doprowadzić gdzie prąd elektryczny, zainstalować elektryczność

(1.2) muz. pot. zastosować elektryczne instrumenty muzyczne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wziąłem jednak pod uwagę tego, ze Miedzyń nie tylko był zelektryfikowany i zaopatrzony w bieżącą wodę, ale również i ztelefonizowany.

(1.1) Będziemy mogli kontrolować wylewy Nilu, nawadniać pustynię, zelektryfikujemy cały kraj.

(1.1) Do najsilniej zelektryfikowanych dzielnic Polski należy Śląsk.

(1.1) Chcemy zelektryfikować Polskę, doprowadzić światło i prąd do najdalszych zakątków kraju.

(1.1) Utworzenie jednolitej sieci prądu wysokiego napięcia pozwoli zelektryfikować całkowicie kraj.

(1.1) Kilka majątków w powiecie zostało już zelektryfikowanych.

(1.1) Stanisław po raz trzeci próbuje zelektryfikować przysiółek.

(1.1) Położył fundamenty pod budowę sławnego sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, zelektryfikował wieś[,] i doprowadził do niej bitą drogę.

(1.1) W 1879 r. skonstruowano lokomotywę elektryczną, a w 1895 r. zelektryfikowano pierwszy odcinek linii kolejowej w USA.

(1.2) Kiedy nastał jazz-rock, zatrudnił rockmenów, chętnie posługiwał się rytmami ósemkowymi, zelektryfikował zespół — ale była to nadal jego muzyka, był to jazz.

(1.2) W tych nagraniach [Miles] Davis zelektryfikował swoją muzykę i przejął wiele elementów z muzyki rockowej, a współpracował wówczas z pianistami Keithem Jarrettem, Joe Zawinulem, Chickiem Coreą, gitarzystą Johnem McLaughlinem [muzyk; ps. „Mahavishnu”], basistą Jackiem Bruce'em, perkusistami Billem Cobhamem i Jackiem de Johnette'em.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. elektryk mzw./mos., elektryczność ż.

przym. elektryczny

Wiktionary

# zelektryzować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|elektryzować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nagły pisk dochodzący z korytarza zelektryzował zebranych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛlɛktrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: zelektryzovać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. elektryczny

rzecz. zelektryzowanie n., elektryczność ż.

Wiktionary

# zelektryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zelektryzować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛlɛktrɨzɔˈvãɲɛ, AS: zelektryzovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelektryzować

rzecz. elektryczność ż.

przym. elektryczny

Wiktionary

# żeleński

nazwisko polskie, m.in. Władysław Żeleński, kompozytor polski żyjący w latach 1837-1921

SJP.pl

- Żeleńscy herbu Ciołek – polska rodzina szlachecka i ziemiańska

Wikipedia

# zeler

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. seler

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) inna pisownia celer

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|seler.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) inna pisownia celer

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|seler.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zelewo

Zelewo (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Zélewò; niem. Seelau) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Luzino.

Wieś szlachecka Żelewo położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wskazówka – istnieje również wariant nazewniczy Żelewo

Wikipedia

# zelewski

nazwisko

SJP.pl

# żeleźce

dawniej: metalowy szpic na włóczni

SJP.pl

Wikipedia

# żeleźniak

żelaźniak;
1. mały, prymitywny piecyk żelazny
2. roślina z rodziny wargowych
3. odmiana późnojesiennej jabłoni
4. gwarowo o żeliwnym garnku, saganie

SJP.pl

- żeleźniak – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych
- Żeleźniak – szczyt w Masywie Śnieżnika
- Żeleźniak – szczyt w Górach Kaczawskich
- Żeleźniak – wzniesienie w Kotlinie Jeleniogórskiej
- Żeleźniak – żleb opadający na Polanę Pisaną w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach
- Żeleźniak – żleb opadający na Wyżnią Kirę Miętusią w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach

Wikipedia

# żeleźnicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeleźnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnica ż., żeleźniczanin m., żeleźniczanka ż.

Wiktionary

# żeleźniczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeleźnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnica ż.

:: fż. żeleźniczanka ż.

przym. żeleźnicki

Wiktionary

# żeleźniczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeleźnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnica ż.

:: fm. żeleźniczanin m.

przym. żeleźnicki

Wiktionary

# żeleźnik

żelaźnik; dawniej:
1. osoba handlująca żelaznymi przedmiotami;
2. górnik wydobywający sól przy pomocy żelaznych narzędzi;
3. kowal

SJP.pl

Żeleźnik (niem. Eisenberg) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Strzelin.

Wikipedia

# żeleźniki

żelaźnik; dawniej:
1. osoba handlująca żelaznymi przedmiotami;
2. górnik wydobywający sól przy pomocy żelaznych narzędzi;
3. kowal

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Żeleźniki – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. milickim, w gminie Krośnice
- Żeleźniki – część wsi Stajenczynki w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Obrowo
- Żeleźniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Miedzna

Wikipedia

# żeleźnikowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeleźnikowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnikowa ż.

:: fż. żeleźnikowianka ż.

przym. żeleźnikowski

Wiktionary

# żeleźnikowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeleźnikowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnikowa ż.

:: fm. żeleźnikowianin m.

przym. żeleźnikowski

Wiktionary

# żeleźnikowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeleźnikowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeleźnikowa ż., żeleźnikowianin m., żeleźnikowianka ż.

Wiktionary

# żeleźniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mały żeliwny lub stalowy piecyk do ogrzewania pomieszczeń

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelaźniak, żeleźniak

Wiktionary

# żeleźno

Żeleźno (niem. Silesen) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Białogard. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 214 mieszkańców.

Wikipedia

# żeleznodorożnyj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie królewieckim, w rejonie prawdińskim;

Wiktionary

Żeleznodorożnyj, Gierdawy (ros. Железнодорожный; dawn. niem. Gerdauen) – osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie królewieckim, w rejonie prawdinskim. W 2006 roku liczyło ok. 2,9 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) hist. Gierdawy

Wiktionary

# żeleznogorsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;

(1.2) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie kurskim;

Wiktionary

- Żeleznogorsk – miasto w Rosji, w obwodzie kurskim
- Żeleznogorsk – miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. żelaznogorski

Wiktionary

# żelgate

potocznie: afera żelatynowa

SJP.pl

# żelgruda

Żelgruda – żelazo metaliczne otrzymywane bezpośrednio z rud w piecach obrotowych; zastępuje złom wsadowy.

Wikipedia

# żelgrudowy

przymiotnik od: żelgruda

SJP.pl

# żelicha

rodzaj roślin zielnych z rzędu sandałowców; Quinchamalium

SJP.pl

# żelichów

3 miejscowości w Polsce:

- Żelichów – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Kluki
- Żelichów – wieś w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Gręboszów
- Żelichów – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Cedynia

Wikipedia

# żelichowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelichowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelichów m.

:: fż. żelichowianka ż.

przym. żelichowski

Wiktionary

# żelichowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelichowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelichów m.

:: fm. żelichowianin m.

przym. żelichowski

Wiktionary

# żelichowo

Miejscowości w Polsce

- Żelichowo – część miasta Nowy Dwór Gdański, w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
- Żelichowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
- Żelichowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Krzyż Wielkopolski

Wikipedia

# żelichowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelichowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelichów m., żelichowianin m., żelichowianka ż.

Wiktionary

# żelicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelice nmos., żeliczanin m., żeliczanka ż.

Wiktionary

# żeliczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelice nmos.

:: fż. żeliczanka ż.

przym. żelicki

Wiktionary

# żeliczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelice nmos.

:: fm. żeliczanin m.

przym. żelicki

Wiktionary

# zelig

Zelig – komedia filmowa w konwencji mockumentary z 1983 roku w reżyserii Woody'ego Allena. W rolach głównych wystąpili sam reżyser oraz jego ówczesna partnerka życiowa Mia Farrow.

Wikipedia

# żeligowski

nazwisko

SJP.pl

- Edward Żeligowski
- Jerzy Żeligowski
- Lucjan Żeligowski

Wikipedia

# żeliński

nazwisko

SJP.pl

# żelistrzewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelistrzewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelistrzewo n.

:: fż. żelistrzewianka ż.

przym. żelistrzewski

Wiktionary

# żelistrzewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelistrzewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelistrzewo n.

:: fm. żelistrzewianin m.

przym. żelistrzewski

Wiktionary

# żelistrzewo

wieś kaszubska

SJP.pl

Żelistrzewo (kaszb. Żelëstrzewò) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck.

Wieś szlachecka położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Żelistrzewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# żelistrzewski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelistrzewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelistrzewo n., żelistrzewianin m., żelistrzewianka ż.

Wiktionary

# żeliszewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeliszewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszew m.

:: fż. żeliszewianka ż.

przym. żeliszewski

Wiktionary

# żeliszewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeliszewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszew m.

:: fm. żeliszewianin m.

przym. żeliszewski

Wiktionary

# żeliszewski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeliszewa lub Żeliszewa Podkościelnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszew m., żeliszewianin m., żeliszewianka ż.

Wiktionary

# żeliszowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeliszowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszów m.

:: fż. żeliszowianka ż.

przym. żeliszowski

Wiktionary

# żeliszowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeliszowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszów m.

:: fm. żeliszowianin m.

przym. żeliszowski

Wiktionary

# żeliszowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeliszowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeliszów m., żeliszowianin m., żeliszowianka ż.

Wiktionary

# żelisław

imię męskie

SJP.pl

- Żelisław – imię
- Żelisław – komes w czasach Bolesława Krzywoustego

Miejscowości w Polsce:

- Żelisław – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Małomice
- Żelisław – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Błaszki
- Żelisław – nieistniejąca wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Pszczółki
- Żelisław-Kolonia – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Błaszki

Wikipedia

# żelisława

imię żeńskie

SJP.pl

Żelisława – staropolskie imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Żelisław. Znaczenie imienia: "pragnąca sławy".

Żelisława imieniny obchodzi 29 stycznia, 23 lipca, 24 listopada.

Wikipedia

# żelisławczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelisławek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławki nmos.

:: fż. żelisławczanka ż.

przym. żelisławecki

Wiktionary

# żelisławczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelisławek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławki nmos.

:: fm. żelisławczanin m.

przym. żelisławecki

Wiktionary

# żelisławecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelisławek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławki nmos., żelisławczanin m., żelisławczanka ż.

Wiktionary

# żelisławice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Żelisławice – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Siewierz
- Żelisławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Secemin

## Inne

- Żelisławice – stacja kolejowa

Wikipedia

# żelisławicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelisławic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławice nmos., żelisławiczanin m., żelisławiczanka ż.

Wiktionary

# żelisławiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelisławic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławice nmos.

:: fż. żelisławiczanka ż.

przym. żelisławicki

Wiktionary

# żelisławiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelisławic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żelisławice nmos.

:: fm. żelisławiczanin m.

przym. żelisławicki

Wiktionary

# żelisławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Żelisławy lub z nią związany

SJP.pl

# żelisławostwo

Żelisław z małżonką; Żelisławowie

SJP.pl

# żelisławowie

imię męskie

SJP.pl

# żelisławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Żelisława lub z nim związany

SJP.pl

# żeliu

obce imię męskie

SJP.pl

# żeliwiaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żeliwiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeliwiak m.

Wiktionary

# żeliwiak

piec hutniczy do otrzymywania żeliwa poprzez przetapianie złomu i surówki; kopulak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) piec hutniczy stosowany do wytopu żeliwa;

Wiktionary

Żeliwiak – piec hutniczy stosowany do wytopu żeliwa. Służy do przetapiania w nim surówki, z dodatkiem złomu żeliwnego lub stalowego, gdzie paliwem jest zmieszany razem z nimi koks.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Budowa odlewni z żeliwiakiem umożliwi wytwarzanie odlewów cienkościennych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlʲivʲjak, AS: želʹivʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeliwo n.

:: zdrobn. żeliwiaczek m.

przym. żeliwny

Wiktionary

# żeliwiakowy

przymiotnik od: żeliwiak

SJP.pl

# żeliwny

wykonany z żeliwa (żelaza lanego)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wykonano z żeliwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Władze dzielnicy chcą też na całej długości ulicy poustawiać zabytkowe elementy architektury. Zobaczymy warszawską ławkę żeliwną, latarnie typu pastorał warszawski, słupki kamienne z granitu czy prostokątne kraty pod drzewa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeliwo n., żeliwiak m.

Wiktionary

# żeliwo

stop odlewniczy żelaza z węglem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hutn. chem. stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

Wiktionary

Żeliwo – wysokowęglowy stop żelaza z węglem, zazwyczaj także z krzemem, manganem, fosforem, siarką i innymi składnikami. Zawiera od 2,11 do 6,67% węgla w postaci cementytu lub grafitu. Występowanie konkretnej fazy węgla zależy od szybkości chłodzenia i składu chemicznego stopu. Chłodzenie powolne sprzyja wydzielaniu się grafitu. Także i dodatki stopowe odgrywają tu pewną rolę. Według obowiązującej normy żeliwo definiuje się jako tworzywo, którego głównym składnikiem jest żelazo i w którym zawartość węgla przekracza 2% (obecność dużych zawartości składników węglikotwórczych może zmienić podaną zawartość węgla).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Głowica może być wykonana z żeliwa lub z lekkiego stopu aluminium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈlʲivɔ, AS: želʹivo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelazo m., żeliwiak m., żelazko n.

przym. żeliwny

Wiktionary

# żelka

rodzaj cukierka o galaretowatej konsystencji; żelek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. żelatynowy cukierek;

Wiktionary

Żelki (l.poj. żelek lub żelka) – rodzaj cukierków z galaretki. Na skalę przemysłową żelki wytwarzane są głównie z syropu glukozowego, cukru buraczanego, wody (soków) i żelatyny. Zamiast żelatyny do ich wytwarzania może służyć także agar i pektyny.

W 100 gramach żelek znajduje się przeciętnie 310 kilokalorii, 71 gramów węglowodanów oraz 6,2 grama białka.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żel m., żelek m., żelówka ż., żelowanie n.

czas. żelować ndk.

przym. żelowy, żelkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żelek

Wiktionary

# żelkot

środek do laminowania modeli

SJP.pl

# żelkotowy

→ żelkot

SJP.pl

#### Patrz:

żelkot

# żelkowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żelkowa-Kolonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. żelkowianka ż.

przym. żelkowski

Wiktionary

# żelkowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żelkowa-Kolonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. żelkowianin m.

przym. żelkowski

Wiktionary

# żelkówko

Żelkówko (kaszb. Żelkówkò, niem. Klein Silkow) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Kobylnica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# żelkowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żelkowa-Kolonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żelkowianin m., żelkowianka ż.

Wiktionary

# żelkowy

→ żelek, → żelka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żelkami, dotyczący żelek

Wiktionary

#### Patrz:

żelek, → żelka

#### Powiązane:

rzecz. żelka ż.

Wiktionary

# zellerówka

wielkoowocowa roślina z rodziny leszczynowatych; leszczyna pontyjska

SJP.pl

# zelmer

produkt marki Zelmer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) produkt marki Zelmer

Wiktionary

Zelmer S.A. – były producent sprzętu AGD z siedzibą w Rzeszowie, działający w latach 1951–2017. Po likwidacji spółki nazwa Zelmer zaczęła funkcjonować na rynku jedynie jako marka sprzętu AGD – od 2020 należąca do hiszpańskiej firmy B&B Trends.

Wikipedia

# żelmowo

Żelmowo (niem. Sallmow) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe. W latach 1818–1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a następnie w Łobzie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# zelnik

- Jerzy Zelnik – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny
- Štefan Zelník – słowacki lekarz i polityk

Wikipedia

# zelofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) strach przed zazdrością

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛlɔˈfɔbʲja, AS: zelofobʹi ̯a

Wiktionary

# żelokrem

środek kosmetyczny lub leczniczy o cechach kremu i żelu; krem-żel

SJP.pl

# żelopis

długopis z wkładem żelowym

SJP.pl

# żelosko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żelazko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|biglosko, biglonzko, biglołzko, żelozko.

Wiktionary

# zelota

1. członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego w I wieku n.e., przeciwstawiającego się panowaniu Rzymian w Palestynie;
2. przestarzałe: zagorzały obrońca, zwolennik jakiejś religii lub idei; zelant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie;

(1.2) hist. członek antyarystokratycznego ugrupowania politycznego działającego w Salonikach w latach 1342-1350

(1.3) książk. gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii

Wiktionary

Zeloci (gr. ζηλωται zelotai; hebr. ‏קנאים‎ kannaim – gorliwi) – żydowskie ugrupowanie polityczno-religijne w rzymskiej Palestynie. Stawiali sobie za cel walkę z Rzymianami oraz tymi Żydami, którzy kolaborowali z okupantem. Stronnictwo uformowało się w północnej Galilei. Na jego czele stał Ezechiasz i jego synowie. Byli zdania, że poddanie się niewoli oznacza zaparcie się Boga — jedynego Pana. Wierzyli również, że przez walkę przyspieszą przyjście Mesjasza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ostatnim punktem oporu, ostatnią twierdzą zelotów w wojnie żydowskiej było oblężenie twierdzy Masada, której zdobycie zakończyło to nieudane powstanie.

(1.2) Powstanie zelotów w Salonikach zostało stłumione przez cesarza bizantyjskiego, Jana VI Kantakuzena.

(1.3) Niektórzy z nich (wojujący demokraci) tak bardzo kochają ludzką godność, że są gotowi zalegalizować użycie tortur (które są ostateczną degradacją ludzkiej godności), żeby jej bronić… I czy to samo nie dotyczy także rosnących ostatnio w siłę obrońców Europy przeciwko imigranckiemu zagrożeniu? W swoim zapale do ochrony tradycji judeochrześcijańskiej, ci zeloci są gotowi poświęcić prawdziwe sedno chrześcijaństwa.

(1.3) Nie jestem zelotą liberalizmu i nie uważam, żeby wolny rynek był panaceum na wszystko.

(1.3) Z tym zelotą zupełnie nie da się dyskutować!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlɔta, AS: zelota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelotyzm m., zelantyzm m., stpol. zelozja ż., stpol. zelus m., zelant m., daw. zelator m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) zelant, gorliwiec, nadgorliwiec, fanatyk, zapaleniec; daw. zelator

Wiktionary

# zelotka

zagorzała wyznawczyni, zwolenniczka jakiejś religii lub idei; zelantka, zelatorka

SJP.pl

# zelotyzm

fanatycznie gorliwe wyznawanie jakiejś idei, religii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. żarliwość, gorliwość, fanatyzm

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlɔtɨsm̥, AS: zelotysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelota m., zelantyzm m., stpol. zelozja ż., stpol. zelus m., zelant m., daw. zelator m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. zelozja, stpol. zelus

Wiktionary

# zelów

instrument perkusyjny; talerze, czynele, żele

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim;

(1.2) geogr. adm. gmina z siedzibą władz w Zelowie (1.1)

Wiktionary

Zelów – miasto w centralno-południowej części województwa łódzkiego, w powiecie bełchatowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zelów (35 sołectw wiejskich). W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. piotrkowskiego.

Zelów leży w historycznej ziemi sieradzkiej, w czasach I Rzeczypospolitej był wsią położoną w powiecie szadkowskim w województwie sieradzkim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛluf, AS: zeluf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zelowski

Wiktionary

# zelować

1. przybijać zelówkę lub podeszwę do buta; podzelowywać;
2. podbijać buty kawałkiem skóry, gumy

SJP.pl

# żelowanie

proces powstawania żelu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żelować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żel m., żelka ż.

czas. żelować ndk.

przym. żelowy

Wiktionary

# zelowianin

mieszkaniec miasta: Zelów

SJP.pl

# zelowianka

mieszkanka miasta: Zelów

SJP.pl

# żelowice

Żelowice (niem. Silbitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Kondratowice, w obrębie Wzgórz Niemczańskich, na północnym krańcu Wzgórz Dobrzenieckich. Wieś posiada układ przestrzenny zbliżony do wielodrożnicy.

Wikipedia

# zelówka

przednia część podeszwy buta lub cała podeszwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szewc wstawił mi nowe zelówki w butach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlufka, AS: zelufka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelować

przym. zelówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podeszwa

Wiktionary

# zelówkowy

przymiotnik od: zelówka

SJP.pl

# zelowski

→ Zelów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zelowem, dotyczący Zelowa

Wiktionary

#### Patrz:

Zelów

#### Powiązane:

rzecz. Zelów m.

Wiktionary

# żelowy

przymiotnik od: żel

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest w formie gęstego żelu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żel m., żelowanie n., żelka ż.

czas. żelować ndk.

Wiktionary

# zelozja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zelotyzm

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlɔzʲja, AS: zelozʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelota m., zelotyzm m., zelantyzm m., stpol. zelus m., zelant m., daw. zelator m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zelotyzm, stpol. zelus

Wiktionary

# żelozko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żelazko

Wiktionary

# zelter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. woda sodowa

Wiktionary

# zelus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) śrpol. zelotyzm

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛlus, AS: zelus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelota m., zelotyzm m., zelantyzm m., stpol. zelozja ż., zelant m., daw. zelator m.

:: forma żeńska zelotka ż.

przym. zelocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zelotyzm, stpol. zelozja

Wiktionary

# zelwerowicz

nazwisko

SJP.pl

# zelżały

stać się łagodniejszym, mniej intensywnym; zelżyć, osłabnąć, złagodnieć

SJP.pl

# zelżeć

stać się łagodniejszym, mniej intensywnym; zelżyć, osłabnąć, złagodnieć

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) stać się lżejszym, łagodniejszym, mniej intensywnym lub mniej ostrym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zelżenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osłabnąć

Wiktionary

# zelżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zelżyć.

(1.2) daw. obrażenie, zwyzywanie

(1.3) daw. ulżenie, umniejszenie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelżeć, zelżyć dk.

przym. zelżywy

przysł. zelżywie

rzecz. zelżywość ż.

Wiktionary

# zelżyć

1. obrzucić kogoś wyzwiskami; obelżyć, obrazić, znieważyć;
2. stać się łagodniejszym, mniej intensywnym; zelżeć, osłabnąć, złagodnieć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) znieważyć obelgą

(1.2) daw. zhańbić, zniesławić

(1.3) daw. złagodzić, umniejszyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszła zapłakana, mówiąc, że ją mąż zelżył sromotnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zalżywy, zelżywy

przysł. zelżywie

rzecz. zelżenie n., zelżywość ż.

Wiktionary

# zelżywie

przysłówek

(1.1) daw. obelżywie, haniebnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak mogła tak zelżywie potraktować własną córkę?

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelżyć dk.

przym. zelżywy

rzecz. zelżenie n., zelżywość ż.

Wiktionary

# zelżywiej

stopień wyższy od przysłówka: zelżywie

SJP.pl

# zelżywość

przestarzale: obelga, zniewaga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. hańba, dyshonor

(1.2) daw. charakterystyka tego, co zelżywe

(1.3) daw. obelga, zniewaga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hardy kmieć wchodząc nawet się nie pokłonił, czym wobec innych z miejsca uczynił księciu zelżywość wielką.

(1.3) Serce Jezusa, zelżywością napełnione, zmiłuj się nad nami!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈlʒɨvɔɕt͡ɕ, AS: zelžyvość

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelżyć dk.

przym. zelżywy

przysł. zelżywie

rzecz. zelżenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niesława, sromota

(1.3) obelżywość

Wiktionary

# zelżywszy

stopień wyższy od przymiotnika: zelżywy

SJP.pl

# zelżywy

dawniej: obraźliwy, obelżywy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. obraźliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zelżyć dk.

przysł. zelżywie

rzecz. zelżenie n., zelżywość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obelżywy, sromotny

Wiktionary

# żem

spójnik

(1.1) połączony z końcówką czasownikową 1 os. lp. zob. że.

Wiktionary

Żem (kaz. Жем) – miasto w zachodnim Kazachstanie, w obwodzie aktobskim, w rejonie Mugałżar.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cieszę się, żem wreszcie cię spotkał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃m, AS: žẽm

Wiktionary

# zeman

nazwisko

SJP.pl

- Allan Zeman (ur. 1949) – przedsiębiorca i multimilioner z Hongkongu
- Bohumír Zeman (ur. 1957) – czeski narciarz alpejski
- Bronisław Zeman (ur. 1939) – polski twórca filmów animowanych
- Jaromír Zeman (ur. 1886) – czeski tenisista
- Karel Zeman (1910–1989) – czeski reżyser i twórca animacji
- Miloš Zeman (ur. 1944) – czeski polityk, od 2013 prezydent Czech
- Wanda Zeman (1952–2012) – polska montażystka filmowa
- Zdeněk Zeman (ur. 1947) – czeski trener

Wikipedia

# zemanek

nazwisko

SJP.pl

Znane postaci noszące nazwisko Zemanek:

- Henryk Józef Zemanek (1872-1936) – generał dywizji Wojska Polskiego
- Stanisław Adam Zemanek (1896-1940) – major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, zamordowany w Charkowie
- Adam Zemanek (1898-1940) – major artylerii Wojska Polskiego, brat Stanisława, zamordowany w Charkowie
- Adam Leonard Zemanek (1901-1939) – porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, poległ w bitwie pod Iłżą
- Stanisław Kasper Zemanek (1904-1940) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, zamordowany w Katyniu
- Zofia Zemanek (1914-1987) – działaczka komunistyczna, kierownik Wydziału Nauki KC PZPR w latach 1952-1955, posłanka na Sejm PRL I kadencji
- Bogdan Zemanek (ur. 1947) – polski botanik
- Ludek Zemanek – oficer wywiadu radzieckiego

Wikipedia

# zembaczyński

nazwisko

SJP.pl

# zembowicz

nazwisko

SJP.pl

# zembrów

Zembrów – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Sabnie. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Cetynią, dopływem Bugu.

Pod koniec XIX wieku wieś liczyła 47 domostw i 483 mieszkańców. Miejscowy folwark obejmował obszar 265 mórg.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# zembrzuski

nazwisko

SJP.pl

- Jacek Zembrzuski – reżyser teatralny, dramatopisarz, scenograf
- Kazimierz Zembrzuski – inżynier mechanik, konstruktor, profesor
- Konrad Zembrzuski ps. „Bury” – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego
- Ludwik Zembrzuski – chirurg, historyk medycyny, pułkownik lekarz Wojska Polskiego
- Mariusz Zembrzuski ps. „Jacek” – prawnik, żołnierz Batalionów Chłopskich
- Mieczysław Zembrzuski – profesor, specjalista teorii spalania
- Wacław Zembrzuski – pedagog i filozof

Wikipedia

# zembrzyce

wieś w Małopolsce

SJP.pl

Zembrzyce – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie suskim, siedziba gminy Zembrzyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Wikipedia

# zembrzycki

przymiotnik od: Zembrzyce

SJP.pl

# zemdlały

stracić chwilowo przytomność

SJP.pl

# zemdleć

stracić chwilowo przytomność

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) stracić chwilowo przytomność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Godzinę temu mama zemdlała!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃mdlɛt͡ɕ, AS: zẽmdleć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mdleć

rzecz. zemdlenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) omdleć, paść bez czucia, stracić przytomność, zaniemóc, zasłabnąć, żart. odpłynąć

Wiktionary

# zemdlenie

doprowadzić do mdłości, pobudzić do wymiotów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zemdleć.

Wiktionary

Omdlenie (łac. syncope) – krótkotrwała utrata przytomności wywołana przejściowym globalnym zmniejszeniem perfuzji mózgowej. Charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów aż do zupełnej utraty przytomności, krótkim czasem trwania oraz samoistnym i pełnym odzyskaniem przytomności.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃mˈdlɛ̃ɲɛ, AS: zẽmdlẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zemdleć

Wiktionary

# zemdlić

doprowadzić do mdłości, pobudzić do wymiotów

SJP.pl

# zemdlony

taki, który chwilowo stracił przytomność; zemdlały, omdlały

SJP.pl

# zemgalia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Semigalia

Wiktionary

Semigalia (także: Zemgalia, łot. Zemgale, niem. Semgallen, lit. Žiemgala, od nazwy bałtyjskiego ludu Zemgalów) – jedna z pięciu krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leży w jej południowej części na lewym brzegu Dźwiny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zemgalijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Semigalia

Wiktionary

# zemknąć

potocznie: szybko oddalić się skądś; umknąć, uciec

SJP.pl

# zemleć

mieląc rozdrobnić coś; przemleć

SJP.pl

# żemlok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. żymlok.

Wiktionary

# zemlyty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zmielony

Wiktionary

# zempleński

przymiotnik od: Zemplen (region historyczny i etnograficzny na Słowacji)

SJP.pl

# zempliński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zemplinem, dotyczący Zemplina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbiornik Zempliński • Wzgórza Zemplińskie • szarysko-zempliński

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zemplin mrz.

Wiktionary

# zemrzeć

zakończyć życie, umrzeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) umrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podróżnicy zmarli z pragnienia na pustyni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃mʒɛt͡ɕ, AS: zẽmžeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmarły m., zmarła ż., zmarcie n.

przym. zmarły

czas. mrzeć ndk.

skr. zm.

Wiktionary

# zemsta

odwet za doznane zło lub krzywdę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odwet za krzywdy

Wiktionary

- zemsta – odwet na osobie lub grupie za doznane wcześniej zło
- Zemsta – komedia Aleksandra Fredry i jej adaptacje:
  - Zemsta – film fabularny z 1956 r. w reżyserii Antoniego Bohdziewicza i Bohdana Korzeniewskiego
  - Zemsta – spektakl Teatru Telewizji z 1960 r. w reżyserii Jerzego Kreczmara
  - Zemsta – spektakl Teatru Telewizji z 1961 r. w reżyserii Adama Hanuszkiewicza
  - Zemsta – spektakl Teatru Telewizji z 1968 r. w reżyserii Jerzego Krasowskiego
  - Zemsta – spektakl Teatru Telewizji z 1972 r. w reżyserii Jana Świderskiego
  - Zemsta – spektakl Teatru Telewizji z 1994 r. w reżyserii Olgi Lipińskiej
  - Zemsta – film fabularny z 2002 r. w reżyserii Andrzeja Wajdy

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Zemsta jest słodka.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈzɛ̃msta, AS: zẽmsta

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. mścicielka ż., mściciel mos., zemszczenie się

  przym. mściwy

  czas. zemścić się

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) rewanż, odpłata, odwet, pomsta

  Wiktionary

# zemulować

w informatyce: zimitować działanie innego systemu komputerowego

SJP.pl

# zemła

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Marcin Zemła – polski lekkoatleta
- Piotr Zemła – polski adwokat
- Stefan Zemła – polski inżynier budownictwa

Wikipedia

# zen

japońska odmiana buddyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) filoz. konfucjanizm humanitarność

Wiktionary

Zen (jap. 禅; cicha medytacja, religijna kontemplacja, z skt. ध्यान Dhyāna, poprzez chin. trad. 禪那, chin. upr. 禅那, 禅, pinyin: chánnà, chán) – nurt buddyzmu, który w pełni rozwiniętą formę uzyskał w Chinach (zob. chan), skąd przedostał się do Korei, Wietnamu i Japonii. Wywodzi się z rodziny buddyzmu mahajany, ale na przestrzeni wieków nabrał wyrazistego indywidualnego stylu, pełnego minimalizmu i zamierzonych paradoksów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃n, AS: žẽn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ren, humanitarność

Wiktionary

# żeń-szeń

żeńszeń, ginseng, gin-seng;
1. gatunek rośliny z rodziny araliowatych, której korzeń używany jest w lecznictwie i kosmetyce;
2. korzeń żeń-szenia - rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;

(1.2) korzeń żeń-szenia (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dziewiętnastym wieku wartość suchego korzenia żeń-szenia osiemnastokrotnie przekraczała wartość złota.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ, AS: žẽń‿šẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żeńszeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ginseng

Wiktionary

# żeń-szeniowy

przymiotnik od: żeń-szeń; żeńszeniowy

SJP.pl

# żeń.

skrót od: żeński

SJP.pl

# żena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kobieta, niewiasta

(1.2) daw. żenada

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. żona ż.

(1.1) przym. żeński, nieżenny, żenny, bezżenny

Wiktionary

# żenąć

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. poet. popędzać, gnać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) daw. przen. biec

czasownik zwrotny niedokonany żenąć się (dk. brak)

(3.1) daw. przen. biec

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žẽnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żenienie n.

Wiktionary

# żenada

skrępowanie, zakłopotanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A inni skarżą się bez poczucia żenady, że w efekcie prezydenckiego zarządzenia tracą pieniądze. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈnada, AS: žẽnada

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żenować

ims. zażenowany, żenujący

rzecz. żenadówa ż., żenua ż.

przym. żenujący, zażenowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstyd

Wiktionary

# żenadometr

żartobliwie: przyrząd do pomiaru poziomu żenady

SJP.pl

# żenadówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) młodz. coś żenującego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żenada

czas. żenować

Wiktionary

# zenaida

[czytaj: Zenajda] imię żeńskie pochodzenia greckiego

SJP.pl

Zenaida – imię żeńskie pochodzenia greckiego (Ζηναΐς), oznaczające pierwotnie osobę poświęconą Zeusowi. Odnotowano dwie święte katolickie o tym imieniu, w tym Zenaida z Tarsu (męczennica, również święta prawosławna).

Imię występujące na wschodnich krańcach Polski, głównie wśród wyznawców prawosławia. Spotykane formy zdrobniałe: Zina i Zenia.

Zenaida imieniny obchodzi 5 czerwca i 11 października.

Wikipedia

# zenana

w Indiach i Iranie: wydzielona część mieszkania przeznaczona dla kobiet należących do rodziny; zanana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieca część domu u muzułmanów

Wiktionary

Zenana (perski زنانه, Urdu: زنانہ) – w Indiach i Pakistanie w kulturze muzułmańskiej oddzielona, wewnętrzna część domostwa zarezerwowana dla kobiet z rodziny. Męska część domostwa nosi nazwę mardana.

Współcześnie, zenany są obecne w domostwach praktykujących purdah; częściej na prowincji, rzadziej - w miastach. Zenana oddziela kobiety nie tylko od obcych mężczyzn, ale także od krewnych: wujostwa, kuzynów, braci oraz dorosłych synów.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zenana

* esperanto: (1.1) zenano

* romániço: (1.1) zenano

źródła.

== zenana (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|zəˈnɑːnə.

audio|LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-zenana.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zenana

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃ˈnãna, AS: zẽnãna

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zenana

* esperanto: (1.1) zenano

* romániço: (1.1) zenano

źródła.

== zenana (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|zəˈnɑːnə.

audio|LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-zenana.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zenana

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# żencica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. stpol. (współcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński.) żętyca

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. mulka., reg. śl. żyńczyca., reg. śl. żyntyca.

Wiktionary

# zeńczak

nazwisko

SJP.pl

# żenczykowski

nazwisko

SJP.pl

# żeńczyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. kobieta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na, AS: žẽĩ ̯ṇčỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żeński

Wiktionary

# zenderowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Zenderowski:

- Eugeniusz Zenderowski – polski żużlowiec
- Radosław Zenderowski – polski socjolog i politolog
- Wojciech Zenderowski – polski publicysta oraz autor monografii

Wikipedia

# zendra

warstwa tlenków metali powstająca na powierzchni nagrzanych metali; zgorzelina, zgorzel

SJP.pl

- zendra – zgorzelina
- Zendra – powieść

Wikipedia

# zendrówka

zbyt mocno wypalona cegła

SJP.pl

Zendrówka – cegła ceramiczna zbyt mocno wypalona, częściowo zeszklona.

Jej powierzchnie są błyszczące i ciemniejsze niż cegły zwykłej – poprawnie wypalonej – zwanej wiśniówką. Stosowana do budowy fundamentów i mocno obciążonych części budowli. W okresie gotyku stosowana często w celach dekoracyjnych do tworzenia geometrycznych wzorów urozmaicających powierzchnie ceglanych ścian.

Wikipedia

# zenek

zdrobnienie od: Zenon, Zenobiusz (imiona męskie); Zenuś, Zenio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., zdrobnienie od Zenon

Wiktionary

Zenek – polski film biograficzny z 2020 w reżyserii Jana Hryniaka, oparty na biografii piosenkarza disco polo Zenona Martyniuka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pożyczyłem 100 zł (= sto złotych) od Zenka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃nɛk, AS: zẽnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenon m.

:: zdrobn. Zenuś m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Zenon m.

:: zdrobn. Zenuś m.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od Zenon

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|Zenon.

źródła.

== Zenek (język wilamowski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|wilamowski|m. Zenon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zenergetyzować

naenergetyzować;
1. zwiększyć energię witalną;
2. dodać energii przedmiotowi przy użyciu nadnaturalnych mocy

SJP.pl

# żeneta

zwierzę futerkowe z rodziny łasz; genetta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Viverridae|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju żeneta (1.1)

Wiktionary

Żeneta (Genetta) – rodzaj ssaka z podrodziny Genettinae w obrębie rodziny wiwerowatych (Viverridae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Można tu spotkać makaki, zagrożone wyginięciem lamparty, prowadzące nocne życie żenety oraz tchórze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈnɛta, AS: žẽneta

Wiktionary

# zengruba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szambo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiejsi to z zengruby gnojówke sie wybiyrało szufkóm.

Wiktionary

# zenia

zdrobnienie od: Zenona (imię żeńskie)

SJP.pl

# żeniaczka

potocznie: zawarcie związku małżeńskiego przez mężczyznę; ożenek

SJP.pl

# żeniaty

gwarowo:
1. żonaty;
2. żur żeniaty - zupa na zakwasie z chleba, mąki lub owsianek z dodatkiem boczku z kiełbasą, wędzonych żeberek, skwarków i ziemniaków ugotowanych w wywarze

SJP.pl

# żenić

1. dawać komuś kobietę za żonę, powodować, że ktoś zawiera związek małżeński z kobietą;
2. żenić się - zawierać związek małżeński z kobietą

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ożenić)

(1.1) zob. ożenić.

czasownik zwrotny niedokonany żenić się (dk. ożenić się)

(2.1) zob. ożenić się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲit͡ɕ, AS: žẽńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żonaty mos., żona ż., żenienie n., żoncia ż.

przym. żonaty

Wiktionary

# żenichów

Żenichów (niem. Schöneiche, łuż. Ženichow) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Gubin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# żenidło

żartobliwie: penis; banan, interes, ptaszek, wacek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Poznań. członek męski, penis

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żynidło, zdrobn. żenidełko, żynidełko

Wiktionary

# żeniec

żniwiarz

SJP.pl

# żenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żenić.

(1.2) odczasownikowy od|żenąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: žẽńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) czas. żenić ndk.

(1.2) czas. żenąć ndk.

Wiktionary

# żenilin

rodzaj roślin z rodziny motylkowatych (bobowatych); Pultenaea

SJP.pl

# zeniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zeni lub z nią związany

SJP.pl

# zenio

zdrobnienie od: Zenon, Zenobiusz (imiona męskie); Zenuś, Zenek

SJP.pl

# żeniszek

rodzaj rośliny zielnej lub krzewu z rodziny astrowatych, pochodzących z Meksyku, rosnących przeważnie w Ameryce zwrotnikowej; ageratum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z rodziny astrowatych;

Wiktionary

Żeniszek (Ageratum L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należy do niego 38 gatunków. Rośliny te występują na obu kontynentach amerykańskich na obszarze od południowych Stanów Zjednoczonych, poprzez Amerykę Środkową do Boliwii i środkowej Brazylii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przesadziłem lobelię oraz żeniszek do większych doniczek i wstawiłem do tunelu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈɲiʃɛk, AS: žẽńišek

Wiktionary

# zenit

1. najwyżej położony punkt na niebie;
2. najwyższy stopień intensywności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. najwyżej położony punkt na niebie;

(1.2) przen. najwyższy stopień nasilenia czegoś

Wiktionary

- zenit – punkt na niebie dokładnie ponad pozycją obserwatora
- Zenit – marka aparatów fotograficznych
- Zenit – dom handlowy w Katowicach
- Zenit Petersburg – klub piłkarski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Woźna w naszym akademiku twierdzi, że rozwydrzenie studentek sięgnęło już zenitu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃ɲit, AS: zẽńit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zenitówka ż.

przym. zenitowy, zenitalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) apogeum, kulminacja

Wiktionary

# zenitalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zenitalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zenitalny

przysł. zenitalnie

Wiktionary

# zenitalny

→ zenit; zenitowy

SJP.pl

# zenitka

potocznie: działo lotnicze umożliwiające ustawienie lufy pod kątem prostym do powierzchni ziemi; zenitówka

SJP.pl

# zenitówka

potocznie: działo lotnicze umożliwiające ustawienie lufy pod kątem prostym do powierzchni ziemi; zenitka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. pot. działo przeciwlotnicze

Wiktionary

Armata przeciwlotnicza (armata plot) – armata przeznaczona do zwalczania celów powietrznych. Najczęściej o kalibrze 20-130 mm, przy czym zwyczajowo armaty przeciwlotnicze o mniejszym kalibrze (do 37–40 mm) określa się mianem działek przeciwlotniczych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zenit mrz.

Wiktionary

# zenitowy

→ zenit; zenitalny

SJP.pl

# zenka

zdrobnienie od: Zenona (imię żeńskie)

SJP.pl

# zenker

Zenker:

- Friedrich Albert von Zenker
- Hans Zenker
- Helmut Zenker
- Jonathan Karl Zenker
- Z9 Wolfgang Zenker
- Brygada Landsturmu Zenker
- Paweł Zenker

Wikipedia

# żenkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Żenkiewicz – polski elektronik, informatyk
- Józef Żenkiewicz – polski inżynier
- Maria Żenkiewicz – litewska działaczka polonijna i nauczycielka
- Marian Żenkiewicz – polski inżynier i polityk

Wikipedia

# zenkowie

Zenek z małżonką

SJP.pl

# zenkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zenka lub z nim związany

SJP.pl

# zenobia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Zenobia – imię
- Zenobia – władczyni Palmyry w III w.
- Zenobia (Zalabija) – stanowisko archeologiczne w Syrii
- Zenobia – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych
- (840) Zenobia – planetoida

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciotka Zenobia powoli zdejmowała ogromne motocyklowe rękawice.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃ˈnɔbʲja, AS: zẽnobʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenobiusz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Zenobiusz m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Зіновія ż.

* łaciński: (1.1) Zenobia

* rosyjski: (1.1) Зиновия ż.

* włoski: (1.1) Zenobia ż.

źródła.

== Zenobia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Zenobia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zenobiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zenobii lub z nią związany

SJP.pl

# zenobiusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Zenobiusz, Zenobi – imię męskie pochodzenia greckiego, złożone z członów Dzeno- (homerycka forma imienia Zeusa) i bios ("życie").
Wymowa Zenobios, zamiast pierwotnej Dzenobios, pochodzi z czasów rzymskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zenobiusz to podły gad – nienawidzę go!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛ̃ˈnɔbʲjuʃ, AS: zẽnobʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenobia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zenobi

Wiktionary

# zenobiuszostwo

Zenobiusz z małżonką; Zenobiuszowie

SJP.pl

# zenobiuszowie

Zenobiusz z małżonką; Zenobiuszostwo

SJP.pl

# zenobiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zenobiusza lub z nim związany

SJP.pl

# zenon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 6186, odkryta w 1988 r.;

Wiktionary

- Zenon – imię męskie
- Zenon z Elei (ok. 495 p.n.e. – ok. 430 p.n.e.) – filozof grecki, eleata
- Zenon z Kition (ok. 335 p.n.e. – ok. 263 p.n.e.) – filozof grecki, założyciel szkoły stoickiej
- Zenon z Sydonu (ok. 150 p.n.e. – ok. 70 p.n.e.) – matematyk i filozof grecki
- Zenon z Werony (300–371) – święty Kościoła katolickiego, biskup Werony
- Zenon (ok. 425–491) – cesarz wschodniorzymski
- Zenon Ziembiewicz – postać fikcyjna, główny bohater powieści Granica Zofii Nałkowskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zenonie, na kiedy przypadają twoje imieniny?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃nɔ̃n, AS: zẽnõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenonowa ż., Zenonówna ż., Zenonostwo lm m.

:: zdrobn. Zenek mos., Zenonek mos., Zenuś mos.

:: fż. Zenona ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Zenek, Zenonek, Zenuś

Wiktionary

# zenona

imię żeńskie

SJP.pl

Zenona – imię żeńskie greckiego pochodzenia, odpowiednik imienia Zenon.

W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 6152 kobiety o imieniu Zenona nadanym jako imię pierwsze. Dla porównania – najczęściej nadane imię pierwsze Anna nosi 1068330 kobiet.

Zdrobnienia: Zena, Zenia, Zenka.

Zenona imieniny obchodzi: 14 lutego, 12 kwietnia, 23 czerwca, 9 lipca i 22 grudnia.

Wikipedia

# zenonek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Zenon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Beatko, zawiąż Zenonkowi bucika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenon mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zenek, Zenuś

Wiktionary

# zenoniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zenony lub z nią związany

SJP.pl

# zenonostwo

Zenon z małżonką; Zenonowie

SJP.pl

# zenonowie

Zenon z małżonką; Zenonostwo

SJP.pl

# zenonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Zenona lub z nim związany

SJP.pl

# żenować

1. powodować zażenowanie;
2. żenować się - być zawstydzonym lub zakłopotanym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zażenować)

(1.1) sprawiać, że ktoś czuje się zakłopotany

czasownik zwrotny niedokonany żenować się (dk. zażenować się)

(2.1) czuć się zakłopotanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie przeszkadza mi, jeśli ktoś zaklnie na meczu, ale żenuje, gdy inwektywy padają w stronę sędziego.

(2.1) Obyczaje cywilizacji wykazują pewną trwałość i Niemcy w okupowanej zachodniej Europie najwyraźniej się żenowali, nie ujawniając swoich celów, natomiast w Polsce występowali zupełnie otwarcie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żenua ż., żenadówa ż., zażenowanie n., żenada ż.

czas. zażenować dk.

przym. żenujący, zażenowany

przysł. żenująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krępować, zawstydzać

Wiktionary

# żeński

kobiecy, damski, dla kobiet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

(1.2) biol. mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy

(1.3) elektr. o złączu posiadającym otwory

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Selena to rzadkie imię żeńskie w Polsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃j̃sʲci, AS: žẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeńczyna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) damski, kobiecy; iron. babski; przest. niewieści; daw. białogłowski

(1.2) samiczy, symbol. ♀

Wiktionary

# żeńsko

kobiecy, damski, dla kobiet

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Żeńsko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Krzęcin
- Żeńsko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Wierzchowo

Jezioro:

- Żeńsko – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno

Zobacz też: Nowe Żeńsko

Wikipedia

# żeńskość

→ żeński

SJP.pl

#### Patrz:

żeński

# żeńszeń

żeń-szeń, ginseng, gin-seng;
1. gatunek rośliny z rodziny araliowatych, której korzeń używany jest w lecznictwie i kosmetyce;
2. korzeń żeń-szenia - rośliny

SJP.pl

Wszechlek żeń-szeń, żeń-szeń właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer) – gatunek byliny z rodziny araliowatych.

Kiedyś dziko występował na północy Półwyspu Koreańskiego, północno-wschodnich Chinach, Japonii i wschodniej części Rosji (Kraj Nadmorski i zlewnia rzeki Ussuri), jednak przez intensywny zbiór jego naturalny obszar występowania skurczył się do zaledwie trzech siedlisk znajdujących się na terenie Rosji i Chin. Od 1975 roku żeń-szeń znajduje się w Rosji w czerwonej księdze jako gatunek zagrożony.

Wikipedia

# żeńszeniowy

przymiotnik od: żeń-szeń; żeń-szeniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) typowy dla żeń-szenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żeń-szeń m.

Wiktionary

# zentangle

[czytaj: zentengl] forma relaksu polegająca na tworzeniu abstrakcyjnych rysunków za pomocą powtarzających się wzorów i kształtów

SJP.pl

# zentanglować

[czytaj: zentenglować] środowiskowo: relaksować się poprzez tworzenie abstrakcyjnych rysunków za pomocą powtarzających się wzorów i kształtów

SJP.pl

# żentyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. żętyca.

Wiktionary

Żętyca, żentyca (gwarowo zyntyca, zintyca, zimbora) – serwatka z mleka owczego ściętego podpuszczką, otrzymywana przy wyrabianiu oscypków i bundzu z mleka owczego, popularna wśród górali karpackich. Ma barwę białą lub lekko kremową.

Jest to, podobnie jak serwatka z mleka krowiego, pozostałość po ścięciu mleka podpuszczką, która ścina większość białek – z nich właśnie powstaje bundz. Pita jest przede wszystkim na halach, mocno schłodzona i świeża (słodka) lub skwaszona po kilku dniach. W XIX wieku stosowana była jako środek leczący drogi oddechowe, szczególnie gruźlicę (brak potwierdzenia właściwości leczniczych). U nieprzyzwyczajonych do niej osób może wywołać działanie przeczyszczające (podobnie jak serwatka lub maślanka).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Specjalność i wyjątkowość żentycy została doceniona również obecnie. (Min. Rolnictwa: Lista Produktów Tradycyjnych - małopolskie)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃nˈtɨt͡sa, AS: žẽntyca

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żętyca

Wiktionary

# żenua

potocznie: żenada;
1. uczucie dyskomfortu wywołane czymś niewłaściwym lub mającym bardzo niski poziom;
2. coś bardzo słabego, niewłaściwego, na tak niskim poziomie, że wywołuje dyskomfort

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. żenada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żenada ż.

czas. żenować

Wiktionary

# żenujący

1. wprawiający w zakłopotanie, świadczący o zakłopotaniu;
2. w odniesieniu do poziomu czegoś: bardzo niski, bardzo zły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wprawiający w zakłopotanie, krępujący, onieśmielający, zawstydzający

(1.2) o poziomie jakiegoś dzieła beznadziejnie niski, godny pożałowania, żałosny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opowiedzenie wam mojego ostatniego snu byłoby zbyt żenujące.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żenada ż.

przym. zażenowany

czas. żenować

Wiktionary

# zenuś

zdrobnienie od: Zenon, Zenobiusz (imiona męskie); Zenek, Zenio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Zenon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wysłaliśmy Zenusia na kolonie na Kaszuby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zenon mos., Zenek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Zenek, Zenonek

Wiktionary

# zenza

dolna, wewnętrzna część kadłuba statku; zęza

SJP.pl

Zęza, zenza – najniższe miejsce wewnątrz kadłuba jednostki pływającej (np. statku, kutra, jachtu), nieporozdzielanego wewnętrznie grodziami wodoszczelnymi. Zbiera się w nim woda wraz ze wszelkimi nieczystościami (jak rozlane paliwo, smary czy różne śmieci).

Wikipedia

# zenzowy

→ zenza; zęzowy

SJP.pl

# zeolit

minerał, uwodniony glinokrzemian wapnia, sodu, baru, strontu, potasu, magnezu lub manganu

SJP.pl

Zeolity – duża grupa minerałów glinokrzemianowych (gromada krzemianów) o różnym składzie chemicznym, właściwościach i postaci kryształów. Uwodnione glinokrzemiany sodu i wapnia, w rzadszym stopniu baru, strontu, potasu, magnezu, manganu. Grupę tę wydzielił w 1756 roku szwedzki mineralog Axel Frederik Cronstedt.

Wikipedia

# zeolitowy

przymiotnik od: zeolit

SJP.pl

# zeolityczny

woda zeolityczna - woda w wolnych przestrzeniach sieci krystalicznej zeolitów (minerałów glinokrzemianowych)

SJP.pl

# zepchnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. spychać)

(1.1) pchnięciem spowodować, że coś lub ktoś zostaje przemieszczone w dół, na bok, na margines

(1.2) przen. wymusić ustąpienie z zajmowanego stanowiska, pozycji

(1.3) przen. odebrać znaczenie, pozbawić należnego wpływu

(1.4) pot. nałożyć na kogoś własne obowiązki

czasownik zwrotny dokonany zepchnąć się (ndk. spychać się)

(2.1) zepchnąć (1.1) siebie samego

(2.2) zepchnąć (1.1) siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zepchnął hulajnogę do rowu.

(1.2) Nowy lider zepchnął dotychczasowego przywódcę na drugi plan.

(1.3) Sztuka współczesna zepchnęła tradycyjne malarstwo do niszy.

(1.4) Znowu zepchnęli na mnie odpowiedzialność za projekt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zepchnięcie n., spychacz mrz., spycharka ż.

czas. pchać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wyprzeć

Wiktionary

# zepoksydować

przeprowadzić reakcję prowadzącą do powstania epoksydu

SJP.pl

# zeppelin

[czytaj: cePElin] sterowiec, statek powietrzny z balonem i gondolą dla załogi; cepelin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sterowiec w kształcie cygara używany w początkach XX w.;

Wiktionary

- Ferdinand von Zeppelin – niemiecki konstruktor sterowców
- Constantin Gottlieb Leberecht von Zeppelin - pruski generał, komendant twierdzy w Szczecinie
- nazwa sterowców konstrukcji Zeppelina, a także potoczne określenie sterowca
- sterowiec LZ 127 Graf Zeppelin
- Zeppelin NT – sterowce nowej generacji
- „Graf Zeppelin” – niemiecki lotniskowiec
- Led Zeppelin – brytyjski zespół rockowy aktywny w latach 1968–1980
- Zeppelin – marka zegarków
- Klub Literatów „Zeppelin” – zespół autorski piszący teksty dla kabaretów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Taktyczny potencjał zeppelinów testowali Niemcy w pierwszych miesiącach I wojny światowej, bombardując m.in. Antwerpię i Liege, ale ponieśli duże straty, bo stosunkowo łatwo było je zestrzelić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡sɛˈpɛlʲĩn, AS: cepelʹĩn

Wiktionary

# zeprać

sprać;
1. piorąc usunąć brud;
2. zbić kogoś dotkliwie

SJP.pl

# zeprzały

taki, który zepsuł się pod wpływem wilgoci i ciepła; zaprzały, stęchły, zatęchły, zbutwiały

SJP.pl

# zeprzeć

zepsuć się pod wpływem wilgoci i ciepła; zaprzeć, stęchnąć, zatęchnąć, zbutwieć

SJP.pl

# zepsiały

spsieć; potocznie:
1. zmarnieć, ulec pogorszeniu, zniszczeniu; zejść na psy;
2. stracić majątek, zbiednieć

SJP.pl

# zepsieć

spsieć; potocznie:
1. zmarnieć, ulec pogorszeniu, zniszczeniu; zejść na psy;
2. stracić majątek, zbiednieć

SJP.pl

# zepsować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) daw. zepsuć (zniszczyć)

(1.2) daw. zepsuć (pogorszyć)

(1.3) daw. zepsuć (zdemoralizować)

czasownik zwrotny dokonany zepsować się (ndk. psować się)

(2.1) daw. zepsuć się, ulec zepsuciu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tęskno mi Panie, do kraju tego, gdzie winą jest dużą zepsować gniazdo na gruszy bocianie, bo wszystkim służą. Tęskno mi Panie, do kraju tego, gdzie kruszynę chleba podnoszą z ziemi przez uszanowanie, dla darów nieba…

(1.3) A prorok, który by hardością zepsowany chciał mówić w imię moje, czegom mu ja nie przykazał, żeby mówił, […] zabit będzie.

Wiktionary

# zepsuć

1. uszkodzić;
2. pogorszyć;
3. zdemoralizować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie

(1.2) zmienić coś na gorsze

czasownik zwrotny dokonany zepsuć się (ndk. psuć się)

(2.1) o sprzęcie: przestać działać

(2.2) o jedzeniu: zgnić, nie być przydatnym do spożycia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój syn zepsuł już wiele zabawek.

(1.2) Źle dobrany przykład zepsuł jego wystąpienie.

(2.1) Ten stary telewizor znów się zepsuł.

(2.1) W moim samochodzie zepsuł się silnik.

(2.2) Owoce zepsuły się, bo nikt ich nie kupował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛpsut͡ɕ, AS: zepsuć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. psuj m., psucie n., zepsucie n., psujon mzw./mos.

czas. psuć ndk.

Wiktionary

# zepsucie

upadek moralności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozkład moralności

(1.2) spowodowanie uszkodzenia, zmiany na gorsze, wadliwe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zepsuć dk.

przym. zepsuty, nadpsuty

rzecz. psujon mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) demoralizacja, rozwiązłość, wypaczenie, zgorszenie, zło

(1.2) dewastacja, pogorszenie, popsucie, zdewastowanie, zniszczenie

Wiktionary

# zepsuty

1. taki, który się zepsuł (uszkodził);
2. zły, rozpuszczony;
3. o produktach spożywczych: nienadający się do spożycia; spleśniały, zgniły, sfermentowany

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zepsuć

przymiotnik

(2.1) (o produkcie spożywczym) nienadający się do spożycia

(2.2) taki, który posiada cechy moralne niezgodne z ogólnie przyjętymi w społeczeństwie normami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ponieważ radio jest zepsute, nie możemy go słuchać.

(2.1) Nie jedz tego mięsa, bo ono jest zepsute.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈpsutɨ, AS: zepsuty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zepsucie

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) nadpsuty, nieświeży

(2.2) wypaczony, rozpuszczony, zdemoralizowany

Wiktionary

# zepter

- Zepter International
- Philip Zepter
- Zepter Śląsk Wrocław, Zepter Idea Śląsk Wrocław – Śląsk Wrocław (koszykówka)
- Zepter Bank – angielska nazwa białoruskiego banku

Wikipedia

# żer

1. czynność jedzenia u zwierząt; pożeranie;
2. pokarm zwierzęcia, zwłaszcza ten, który ono samo zdobywa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pokarm zdobyty przez zwierzę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żerowanie n., żarłok mrz., żarcie n., żerowisko n.

czas. żreć, zeżreć, żerować ndk., pożerać ndk.

przym. żarłoczny, żerowy

przyr. -żer, -żerca, -żerny

Wiktionary

# zera

1. liczba oznaczona symbolem 0;
2. brak czegokolwiek; nic;
3. potocznie: człowiek nieprzedstawiający sobą żadnej wartości, niemający żadnych umiejętności

SJP.pl

# żerać

1. o zwierzętach: żreć od czasu do czasu;
2. potocznie o człowieku: jeść niechlujnie lub łapczywie od czasu do czasu

SJP.pl

# żerań

1. o zwierzętach: żreć od czasu do czasu;
2. potocznie o człowieku: jeść niechlujnie lub łapczywie od czasu do czasu

SJP.pl

Żerań – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Białołęka w Warszawie.

Wikipedia

# żerański

przymiotnik od: Żerań

SJP.pl

# żerardynka

słodkowodna ryba żyworodna z rodziny piękniczkowatych; żyrardynka, żyworódka metaliczna

SJP.pl

# żerca

1. dawny kapłan pogański u Słowian; żerzec;
2. dawniej, przenośnie: pożeracz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. kapłan słowianowierczy zajmujący się żertwą, czyli składaniem bogom ofiar;

(1.2) daw. ktoś pożerający coś

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zgodnie z przekazami kronikarskimi żercy nosili długie szaty i nie obcinali włosów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żerzec m., żertwa ż., żarcie n.

czas. żreć ndk.

temsłow. -żerca, -żerczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żerzec

Wiktionary

# żerczyce

Żerczyce – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# żerczyni

1. dawna kapłanka pogańska u Słowian;
2. dawniej, przenośnie: pożeraczka

SJP.pl

# żerdenka

wieś w Polsce

SJP.pl

Żerdenka (dawniej Zardenka, w latach 1977–1981 Zawadówka) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Baligród.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zardenka był Leon Borowski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Wikipedia

# żerdka

zdrobnienie od: żerdź

SJP.pl

# żerdź

1. długa tyczka drewniana;
2. pień drzewa, od którego odrąbano gałęzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długa, prosta gałąź lub cienki pień

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Żerdź – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Żyrzyn
- Żerdź – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Przytyk

Inne:

- żerdź – dawna miara długości (odcinek między nosem a końcem wyciągniętej ręki)
- żerdź – rura używana w wiertnictwie
- żerdzie – sortyment drewna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieruchomości te zamykały z dwu stron prostokątny dziedziniec, którego dwa inne boki tworzył płot z żerdzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛrʲt͡ɕ, AS: žerʹć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żerdzianka ż., żerdziowina ż., żerdziowanie n.

:: zdrobn. żerdka ż.

czas. żerdziować ndk.

przym. żerdziowy, żerdziany

Wiktionary

# żerdzianka

żerdzianka sosnówka - chrząszcz, szkodnik żerujący na igłach i korze sosen (larwy)

SJP.pl

Żerdzianka (Monochamus) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych. Występują na całej półkuli północnej. Do tego rodzaju należą:

- Monochamus carolinensis – żerdzianka karolińska
- Monochamus clamator
- Monochamus galloprovincialis – żerdzianka sosnówka
- Monochamus marmorator
- Monochamus mutator
- Monochamus notatus
- Monochamus obtusus
- Monochamus sartor – żerdzianka krawiec
- Monochamus scutellatus
- Monochamus sutor – żerdzianka szewc
- Monochamus titillator

Wikipedia

# żerdziowy

przymiotnik od: żerdź

SJP.pl

# zereba

afrykańska zagroda z pali chroniąca przed napaścią dzikich zwierząt; zareba, zariba, zeriba

SJP.pl

# żeremie

nadwodna budowla wznoszona przez bobry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. siedlisko bobra;

Wiktionary

Żeremie – konstrukcja ochronno-lęgowa budowana przez bobry. Zależnie od właściwości terenu żeremia mogą być zlokalizowane w jamie wyrytej w stromym brzegu, lecz częściej bywają lokalizowane na podwyższeniach, w obszarze zabagnionym. Żeremia osiągają 1 do 3 metrów wysokości i średnicę do 12 metrów. Są budowane z gałęzi drzew, roślinności miękkiej i mułu. Do ich wnętrza bobry dostają się umieszczonym pod wodą wejściem (lub kilkoma). Na zewnątrz, nad wodę, mniej lub bardziej wystają dachy żeremi, przez które do wnętrza dociera powietrze. Zwykle zimą poziom wody jest najniższy i wtedy bobrowe domki są najbardziej widoczne. W lecie bobry mają większe możliwości regulowania poziomu wody i żeremia są mniej widoczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tych borach i bagniskach znajdował łatwy przytułek zwierz wszelkiego rodzaju, w najgłębszych mrokach leśnych żyła moc niezmierna turów brodatych, niedźwiedzi i dzikich świń, a obok nich liczna szara gawiedź wilków, rysiów, kun, stada sarn i kraśnych suhaków; w bagniskach i w łachach rzecznych bobry zakładały swoje żeremia, o których to bobrach chodziły wieści na Zaporożu, że są między nimi stuletnie starce, białe jak śnieg ze starości. (H. Sienkiewicz: Ogniem i mieczem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈrɛ̃mʲjɛ, AS: žerẽmʹi ̯e

Wiktionary

# zeriba

afrykańska zagroda z pali chroniąca przed napaścią dzikich zwierząt; zareba, zariba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrodzenie wykonane z kolczastych krzewów, chroniące przed afrykańskimi drapieżnikami

Wiktionary

Zeriba – rodzaj ogrodzenia z kolczastych i ciernistych gałęzi wokół wioski, obozowiska lub placu dla bydła, głównie stosowana dla ochrony przed drapieżnikami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co innego jest siedzieć nocą w dżungli przy dobrym ogniu, z kolczastą zeribą, a co innego puścić się wśród ciemności w wysokie trawy, w których poluje o tej porze lew, pantera i lampart, nie mówiąc o hienach i szakalach. (H. Sienkiewicz: W pustyni i w puszczy)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈrʲiba, AS: zerʹiba

Wiktionary

# zerk

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca zerknięcie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zerkać ndk., zerknąć dk.

Wiktionary

# zerkać

spoglądać ukradkiem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zerknąć)

(1.1) spoglądać od czasu do czasu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zerkanie n., zerknięcie n.

czas. zerknąć dk.

wykrz. zerk

Wiktionary

# zerkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zerkać.

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. niezerkanie n., zerknięcie n.

czas. zerkać ndk.

Wiktionary

# zerknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zerkać)

(1.1) spojrzeć przez chwilę

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zerkać ndk.

wykrz. zerk

Wiktionary

# żerków

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Żerków – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, na Wale Żerkowskim, siedziba gminy Żerków.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 2127 mieszkańców.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1300 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛrkuf, AS: žerkuf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żerkowski

rzecz. żerkowianin mos., żerkowianka ż.

Wiktionary

# żerkowianin

mieszkaniec Żerkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żerkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żerków m.

:: fż. żerkowianka ż.

przym. żerkowski

Wiktionary

# żerkowianka

mieszkanka Żerkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żerkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żerków m.

:: fm. żerkowianin m.

przym. żerkowski

Wiktionary

# żerkowice

4 miejscowości w Polsce:

- Żerkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski
- Żerkowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Iwanowice
- Żerkowice – dzielnica Opola, do 2017 wieś
- Żerkowice – dzielnica Zawiercia

Wikipedia

# żerkowski

→ Żerków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żerkowa

Wiktionary

#### Patrz:

Żerków

#### Powiązane:

rzecz. Żerków m., żerkowianin m., żerkowianka ż.

Wiktionary

# zermatyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pseudonaukowa koncepcja lingwistyczno-antropologiczna stworzona przez polskiego artystę Stanisława Szukalskiego, popularyzowana w latach 40. XX w. głównie wśród polonii w USA;

Wiktionary

Zermatyzm – pseudonauka wymyślona przez Stanisława Szukalskiego, polskiego artystę. Szukalski był przekonany, że dawniej wszyscy ludzie mówili wspólnym językiem. By to udowodnić, napisał ręcznie 42 tomy (liczące łącznie 25 tysięcy stron) i wykonał do nich około 14 tys. ilustracji. Opracował też formę prajęzyka, tzw. macimowę, od której miałyby wywodzić się wszystkie języki świata.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zarmatysta m., zarmatystka ż.

przym. zermatystyczny

Wiktionary

# żernica

wieś w Polsce

SJP.pl

Żernica (niem. Deutsch Zernitz, 1936–1945 Haselgrund) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Pilchowice.

Wikipedia

# żernicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żernik (w Bydgoskiem, Kaliskiem, Kieleckiem, Poznańskiem, Sieradzkiem, Tarnobrzeskiem, Zamojskiem)

(1.2) dotyczący Żerników (w Płockiem)

(1.3) dotyczący Żernik Wrocławskich

(1.4) dotyczący Żernicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos., żerniczanin m., żerniczanka ż.

Wiktionary

# żerniczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żernik (w Bydgoskiem, Kaliskiem, Kieleckiem, Poznańskiem, Sieradzkiem, Tarnobrzeskiem, Zamojskiem)

(1.2) mieszkaniec Żerników (w Płockiem)

(1.3) mieszkaniec Żernik Wrocławskich

(1.4) mieszkaniec Żernicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos.

:: fż. żerniczanka ż.

przym. żernicki

Wiktionary

# żerniczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żernik (w Bydgoskiem, Kaliskiem, Kieleckiem, Poznańskiem, Sieradzkiem, Tarnobrzeskiem, Zamojskiem)

(1.2) mieszkanka Żerników (w Płockiem)

(1.3) mieszkanka Żernik Wrocławskich

(1.4) mieszkanka Żernicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos.

:: fm. żerniczanin m.

przym. żernicki

Wiktionary

# żerniki

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 14, w tym 12 podstawowych

- Żerniki – część miasta Gliwice
- Żerniki – część miasta Wrocław, w delegaturze Wrocław-Fabryczna
- Żerniki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Żerniki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski
- Żerniki – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ulhówek
- Żerniki – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Zadzim
- Żerniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Brudzeń Duży
- Żerniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sobków
- Żerniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Baćkowice
- Żerniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. jarocińskim, w gminie Żerków
- Żerniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Blizanów
- Żerniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Oborniki
- Żerniki – osada w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
- Żerniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Września

Wikipedia

# żerność

1. cecha czegoś mogącego pochłaniać i rozpuszczać pochłonięte drobnoustroje, np. żerność ciałek białych;
2. dawniej: łapczywość, łakomstwo

SJP.pl

# żerny

1. mogący pochłaniać i rozpuszczać pochłonięte drobnoustroje, np. komórka żerna;
2. dawniej:
a) dotyczący żeru, nadający się do zjedzenia;
b) łakomy, żarłoczny;
c) tuczny, tłusty;
d) tuczący

SJP.pl

# zero

1. liczba oznaczona symbolem 0;
2. brak czegokolwiek; nic;
3. potocznie: człowiek nieprzedstawiający sobą żadnej wartości, niemający żadnych umiejętności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liczba 0;

(1.2) pogard. osoba nic nie znacząca, nic nie warta

(1.3) brak (czegoś)

(1.4) cyfra 0

Wiktionary

Zero (zapisywane jako 0) – element neutralny dodawania; najmniejsza nieujemna liczba. To, czy zero jest uznawane za liczbę naturalną, jest kwestią umowy – czasem włącza się, a czasem wyklucza się je z tego zbioru. Zero nie jest ani liczbą pierwszą, ani liczbą złożoną.

Pierwszy raz symbol ten został użyty przez matematyków hinduskich jako oznaczenie braku czegoś. W większości kalendarzy nie ma roku zerowego. Rok przed 1. rokiem naszej ery nazywany jest 1. rokiem przed naszą erą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzy plus zero równa się trzy.

(1.1) Element neutralny dodawania nazywa się zerem.

(1.1) Ułamek dziesiętny 0,25 czyta się: zero i dwadzieścia pięć setnych.

(1.2) Jesteś po prostu zerem!

(1.3) Zero tolerancji dla przemocy!

(1.4) W systemie dwójkowym cyfry jeden-zero (10) oznaczają liczbę dwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛrɔ, AS: zero

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zerować ndk., wyzerować dk.

rzecz. zerówka ż., zerowanie n., wyzerowanie n.

przym. zerowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1, 1.4) 0; gw-pl|Śląsk Cieszyński|nulo.

(1.2) nikt

Wiktionary

# zero-jedynkowo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób zero-jedynkowy, binarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zero-jedynkowość ż.

przym. zero-jedynkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) binarnie

Wiktionary

# zero-jedynkowość

cecha czegoś składającego się wyłącznie z zer i jedynek; binarność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego co zero-jedynkowe, binarne; zapisane zero-jedynkowo, binarnie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zero-jedynkowy

przysł. zero-jedynkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) binarność

Wiktionary

# zero-jedynkowy

składający się wyłącznie z zer i jedynek; binarny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) elektr. inform. zapisany w systemie binarnym (przy użyciu zer i jedynek)

(1.2) elektr. mający na wyjściu tylko stan wysoki lub niski

(1.3) przen. o człowieku: bezkompromisowy, bezwzględny, dychotomiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zero-jedynkowość ż.

przysł. zero-jedynkowo

Wiktionary

# zeroargumentowy

w matematyce: mający zero argumentów

SJP.pl

# żerocin

Żerocin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Drelów.

Wieś jest sołectwem w gminie Drelów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 563 mieszkańców.

Do 1954 roku istniała gmina Żerocin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Drelowie.

Wikipedia

# zerodować

o lodowcu albo o płynącej wodzie: rozmyć, zniszczyć zewnętrzne warstwy skorupy ziemskiej; spowodować erozję

SJP.pl

# zeroemisyjność

zużywanie energii pokrywające się z ilością energii odnawialnej wytwarzanej w danym miejscu

SJP.pl

# zeroemisyjny

wykorzystujący źródła energii odnawialnych

SJP.pl

# zeroenergetyczny

przymiotnik

(1.1) o budynku: taki, który w całości produkuje zużywaną przez siebie energię i nie potrzebuje jej dostaw z zewnątrz, co odbywa się wskutek zastosowania grubego ocieplenia, systemu odzyskiwania ciepła i wykorzystania odnawialnych źródeł energii, m.in. baterii słonecznych i wiatraków

(1.2) o rozwoju gospodarczym i gospodarce: następujący / rozwijający się przy jednoczesnym pozostaniu zużycia energii na stałym poziomie, co odbywa się wskutek stosowania coraz wydajniejszych technologii, wymagających mniej energii oraz dzięki jej oszczędzaniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛrɔɛ̃nɛrɡɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: zeroẽnergetyčny

Wiktionary

# zerokosztowy

przymiotnik

(1.1) niewymagający ponoszenia żadnych kosztów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛrɔkɔˈʃtɔvɨ, AS: zerokoštovy

Wiktionary

# żeromski

nazwisko, np. Stefan Żeromski (pseudonimy: Maurycy Zych, Józef Katerla) (1864-1925), pisarz i publicysta

SJP.pl

Osoby o nazwisku Żeromski:

- Kazimierz Chwalibóg Żeromski (zm. 1662) – stolnik wileński, starosta opęski i ciecierki, marszałek konfederacji wojsk litewskich
- Stefan Żeromski (ur. 1864, zm. 1925) – polski pisarz
- Stefan Żeromski (ur. 1954, zm. 2004) – polski żużlowiec

Inne:

- Żeromski – polski herb szlachecki

Wikipedia

# żeromszczyzna

to, co charakterystyczne w twórczości Stefana Żeromskiego, w jego stylu, postawie i ideach

SJP.pl

Żeromszczyzna – termin używany dla określenia postawy ideowej i techniki pisarskiej Stefana Żeromskiego, który przedstawia szczególny stosunek do innych zagadnień z polskiego życia i literatury.

Termin ten wyraża wrażliwość na krzywdę społeczną oraz cierpienia narodu, który jest pozbawiony wolności i bezradny, ale zarazem żarliwy dla patriotyzmu i walki z zaborcą.

Wikipedia

# żeronianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeroni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeronie nmos.

:: fż. żeronianka ż.

przym. żeroński

Wiktionary

# żeronianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeroni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeronie nmos.

:: fm. żeronianin m.

przym. żeroński

Wiktionary

# żeronice

Miejscowości w Polsce

- Żeronice – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
- Żeronice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Dobra
- Żeronice – kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Dobra

Wikipedia

# żeroński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeroni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeronie nmos., żeronianin m., żeronianka ż.

Wiktionary

# zerotyzować

wprowadzić elementy erotyczne

SJP.pl

# zerować

wyzerowywać;
1. doprowadzać do stanu początkowego;
2. powodować przyjęcie wartości zerowej;
3. odprowadzać ładunek elektryczny do ziemi;
4. potocznie: wypijać cały napój z naczynia

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (brak dk.)

(1.1) biol. zdobywać i spożywać pokarm

(1.2) pot. prowadzić nieuczciwe działania dla swoich korzyści

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest to kraina ptaków, gdzie żerują m.in. stada różowych i białych flamingów.

(1.1) Większość stonek żeruje na ziemniakach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer mrz., żerowanie n., żerowisko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) eksploatować, pasożytować, paść się cudzą krzywdą / paść się na cudzej krzywdzie

Wiktionary

# zerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żerować.

Wiktionary

Zerowanie – środek ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej w instalacjach elektrycznych, polegający na podłączeniu części przewodzących dostępnych (np. metalowej obudowy urządzenia) z przewodem ochronnym PE lub przewodem ochronno-neutralnym PEN. W warunkach zakłóceniowych (uszkodzenie izolacji) umożliwia samoczynne odłączenie zasilania, poprzez szybkie zadziałanie zabezpieczenia elektrycznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Duże ilości szkodnika i intensywne ich żerowanie sprawia, że liście stają się początkowo marmurkowate, później żółto-szare i zasychają.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żerowisko n., żer m., żertwa ż.

czas. żerować ndk.

przym. żarłoczny

Wiktionary

# żerowisko

obszar, na którym żerują zwierzęta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. miejsce żerowania zwierząt;

(1.2) przen. miejsce, środowisko lub okoliczności, w których określona grupa ludzi odnosi korzyści ze szkodą dla innych

Wiktionary

Żerowisko – określone miejsce w określonym czasie, w którym zwierzęta zdobywają składniki pokarmowe niezbędne do życia, do ich prawidłowego rozwoju czy rozmnażania. Żerowisko jest nieodłącznym składnikiem niszy ekologicznej organizmów żywych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kaczki przed zapadnięciem na żerowisko kilkakrotnie okrążają je i jeżeli nie widzą dla siebie żadnego niebezpieczeństwa, zapadają, w przeciwnym razie odlatują daleko i potem wracają znowu na rozpoznanie i ewentualny zapad.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer mrz., żerowanie n., żarcie n., żarłok mrz.

czas. żreć, zeżreć, żerować ndk.

przym. żarłoczny

Wiktionary

# zerówka

1. klasa zerowa w szkole;
2. potocznie: sztuczna tkanina imitująca wełnę;
3. termin zerowy; też: egzamin w takim terminie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. najwyższy oddział przedszkola lub funkcjonujący samodzielnie, poprzedzający pójście do szkoły; klasa zero

(1.2) pot. włók. sztuczna tkanina imitująca wełnę

(1.3) środ. stud. wcześniejszy termin egzaminu lub zaliczenia

Wiktionary

Przedszkole – instytucja opiekuńczo-wychowawcza, do której uczęszczają dzieci w wieku od 3 lat (w Polsce – w szczególnych przypadkach od 2) do rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Więc to nie dla mnie pani tak, lecz dla męża • W mizernych wdziękach ten dwutlenek pani spręża, • Dla niego ta heca, ta kieca z zerówki, • Ten szał, ten styl, gdzieś z pipidówki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈrufka, AS: zerufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zero n., wyzerowanie n., zerowanie n., zerówkowicz m.

przym. zerowy

licz. zero

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klasa zerowa

(1.3) termin zerowy

Wiktionary

# zerówkarz

potocznie: uczeń klasy zerowej

SJP.pl

# zerówki

1. klasa zerowa w szkole;
2. potocznie: sztuczna tkanina imitująca wełnę;
3. termin zerowy; też: egzamin w takim terminie

SJP.pl

# zerówkowicz

przedszkolak w klasie zerowej

SJP.pl

# zerówkowiczka

→ zerówkowicz

SJP.pl

#### Patrz:

zerówkowicz

# zerówkowy

→ zerówka

SJP.pl

#### Patrz:

zerówka

# zerownik

cyrkiel służący do kreślenia okręgów o bardzo małych średnicach; nulka

SJP.pl

Cyrkiel (łac. circulus) – przyrząd kreślarski służący do kreślenia okręgów i odmierzania odcinków. Stosuje się go do rysowania na papierze, brystolu czy kalce technicznej, a także do trasowania na półwyrobach. Do wyposażenia tzw. cyrkli uniwersalnych, czyli używanych do kreślenia rysunków, należały:

- wymienne końcówki: grafitowa – do kreślenia kół ołówkiem, grafionowa – do kreślenia tuszem, z igłą (cyrkiel podziałowy) – do przenoszenia odcinków;
- złączki pozwalające na użycie rapidografu
- przedłużacz – do kreślenia okręgów o dużych średnicach.

Wikipedia

# zerowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zerowe; cecha tych, którzy są zerowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zerowy

Wiktionary

# zerowy

przymiotnik od: zero

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żerem, żerowaniem, dotyczący żeru, żerowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zimą pod drzewem łatwo zauważyć ślady aktywności żerowej dzięcioła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer m.

Wiktionary

# żertwa

ofiara składana bogom u dawnych Słowian; obiata, trzeba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. ofiara całopalna składana na cześć bóstwa przez żercę;

Wiktionary

Żertwa – u dawnych Słowian ofiara całopalna, ze zwierząt oraz ludzi, składana na cześć bóstwa przez żercę. Termin ten, funkcjonujący u Słowian południowych i wschodnich (zachodniosłowiańskim odpowiednikiem była obiata), pochodzi od prasłowiańskiego *žьrti („poświęcać”) + *-ьcь, z praindoeuropejskiego *gʷerH- („chwalić”), ze wspólnym źródłosłowem z łacińskim gratis, pokrewne z litewskim girti („sławić”) oraz sanskryckim gir („śpiew pochwalny”).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żerca mos., żerowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofiara

Wiktionary

# żertwiennik

stół ofiarny w świątyni prawosławnej, na którym przygotowuje się dary eucharystyczne

SJP.pl

Wikipedia

# zerwa

1. roślina z rodziny dzwonkowatych;
2. pionowe urwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Phyteuma|L.|ref=tak., roślina z rodziny dzwonkowatych;

(1.2) geol. pionowa, oberwana część skały;

Wiktionary

- zerwa (roślina) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych
- zerwa (osuwisko) – w geologii obryw ziemi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pobliską łąkę porastają zerwy.

(1.2) Wspinałaś się na tej zerwie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛrva, AS: zerva

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2)

:: rzecz. zerwanie n.

:: czas. zerwać dk., zerwać się dk.

Wiktionary

# zerwać

1. ciągnąc, oddzielić od czegoś; oderwać, urwać (np. jabłko);
2. przerwać; zaprzestać; nagle wycofać się (np. połączenie, zaręczyny, negocjacje)

SJP.pl

czasownik

(1.1) oddzielić coś od czegoś, ciągnąć

(1.2) przerwać coś

(1.3) pot. skończyć związek z kimś

czasownik zwrotny zerwać się

(2.1) zrywać (1.1-3) samego siebie

(2.2) o pogodzie: gwałtownie zacząć się

(2.3) pot. sprawić sobie wolny czas

(2.4) gwałtownie wstać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zerwałem sznurek.

(1.2) Zrywam obrady sejmu!

(1.3) Czemu z nim zerwałaś?

(2.1) To małżeństwo musiało się zerwać.

(2.2) Zerwał się silny wicher.

(2.3) Zerwałeś się z lekcji!

(2.4) Zerwała się z łóżka, gdy tylko zadzwonił budzik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛrvat͡ɕ, AS: zervać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zryw mrz., zrywka ż., zrywanie n., zerwanie n., zrywność ż.

czas. zrywać dk.

przym. zrywkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.3) urwać się

Wiktionary

# zerwan

starożytne bóstwo uosabiające czas, czczone na terenie Persji; Zurwan

SJP.pl

# zerwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zerwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zrywać, zerwać dk.

rzecz. zrywka ż., zrywanie n., zrywność ż.

Wiktionary

# zerwikaptur

- Zerwikaptur (herb szlachecki)
- Zerwikaptur (miecz)

Wikipedia

# żerzec

dawny kapłan pogański u Słowian; żerca

SJP.pl

# zerzygać

potocznie: zerzygać się - zwymiotować; wyrzygać się, zrzygać się, wyhaftować

SJP.pl

# żeś

potocznie:
1. spójnik "że" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Cieszę się, żeś zrozumiał ZDS.");
2. partykuła "że" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "W końcu żeś zrozumiał ZDS!")

SJP.pl

# zeschizować

potocznie: zwariować, stracić rozum; ześwirować

SJP.pl

# zeschizowany

potocznie: taki, który zwariował, stracił rozum; ześwirowany

SJP.pl

# zeschnięty

zeschły;
1. o roślinie: taki, który usechł, obumarł;
2. pozbawiony wilgoci; wyschnięty

SJP.pl

# zeschły

zeschnięty;
1. o roślinie: taki, który usechł, obumarł;
2. pozbawiony wilgoci; wyschnięty

SJP.pl

# ześcibolić

niefachowo coś zszyć

SJP.pl

# zescreenować

[czytaj: zeskrinować] potocznie: zrobić zrzut ekranu

SJP.pl

# zescrollować

[czytaj: zeskrolować] przewinąć wyświetlaną zawartość na urządzeniu elektronicznym; przescrollować

SJP.pl

# zesel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. fotel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeslik mrz.

Wiktionary

# zesiec

dawniej: zsiec

SJP.pl

# zesiekać

pociąć ostrym narzędziem na drobne kawałki; zsiekać, posiekać, zsiec, posiec

SJP.pl

# zesikany

taki, który się zesikał

SJP.pl

# zesikiwać

potocznie: zesikiwać się - mimowolnie oddawać mocz; zsikiwać się

SJP.pl

# zesiniaczać

dawniej: bić kogoś silnie, aż do wystąpienia siniaków

SJP.pl

# zeskakiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeskakiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛskaciˈvãɲɛ, AS: zeskaḱivãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeskakiwać

Wiktionary

# zeskalować

nanieść skalę na instrument pomiarowy

SJP.pl

# zeskanować

wprowadzić do komputera tekst, fotografię itp. przy pomocy skanera; przeskanować

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|skanować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛskãˈnɔvat͡ɕ, AS: zeskãnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skan mrz., zeskanowanie n., skaner

czas. skanować

Wiktionary

# zeskanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeskanować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛskãnɔˈvãɲɛ, AS: zeskãnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeskanować

rzecz. skan mrz.

Wiktionary

# zeskąpieć

stać się skąpym; zżydzieć

SJP.pl

# zesklerociały

potocznie: taki, który ma sklerozę

SJP.pl

# zesklerocieć

potocznie: dostać sklerozy

SJP.pl

# zeskok

1. zeskoczenie;
2. ostatnia faza skoku narciarskiego; lądowanie;
3. część skoczni narciarskiej na której odbywa się lądowanie

SJP.pl

# zeskokowy

→ zeskok

SJP.pl

#### Patrz:

zeskok

# zeskorupić

1. spowodować pokrycie skorupą; zaskorupić;
2. zeskorupić się - twardniejąc, pokryć się skorupą; zaskorupieć, zeskorupieć

SJP.pl

# zeskrobywać

czasownik niedokonany

(1.1) skrobiąc, zdejmować coś z wierzchniej warstwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛskrɔˈbɨvat͡ɕ, AS: zeskrobyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeskrobywanie n., zeskrobanie n.

czas. zeskrobać dk., skrobać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrapywać, zdzierać

Wiktionary

# zeskrobywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeskrobywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezeskrobywanie n.

czas. zeskrobywać ndk.

Wiktionary

# zeskwarzać

dawniej: mocno wysmażać

SJP.pl

# zeskwarzyć

przestarzale: mocno lub zbyt mocno wysmażyć; zesmażyć

SJP.pl

# zeslik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. fotelik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zesel mrz.

Wiktionary

# zeslipować

wprowadzić jacht, łódkę do wody

SJP.pl

# ześlizg

- Ześlizg w lotnictwie – zjawisko znoszenia statku powietrznego w kierunku wnętrza skrętu połączone ze zmniejszaniem wysokości lotu
- Ześlizg w narciarstwie – skośne lub prostopadłe względem osi nart przesunięcie się nart po śniegu

Wikipedia

# ześlizgowy

przymiotnik od: ześlizg

SJP.pl

# zesmagać

wysmagać;
1. pobić dotkliwie batem, biczem, rzemieniem itp.; osmagać, wychłostać, wybiczować;
2. o opadach atmosferycznych: spowodować nieprzyjemne odczucia na skórze

SJP.pl

# zesmażyć

mocno lub zbyt mocno wysmażyć; zeskwarzyć

SJP.pl

# zesmradzać

potocznie: zesmradzać się - wydalać gazy trawienne o przykrym zapachu

SJP.pl

# zesnuć

1. ułożyć nitki osnowy równolegle obok siebie;
2. dawniej: snując, zasłonić, zapełnić; zasnuć

SJP.pl

# zesnuwać

1. układać nitki osnowy równolegle obok siebie;
2. dawniej: snując, zasłaniać, zapełniać; zasnuwać

SJP.pl

# zespajać

łączyć w całość; zespalać

SJP.pl

# zespalać

łączyć w całość; zespajać

SJP.pl

# zespawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zespawać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spaw mrz., spawacz mos., spawalność ż.

Wiktionary

# zespoić

złączyć w całość; zespolić, zjednoczyć

SJP.pl

# zespolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zespolić.

Wiktionary

Anastomoza (zespolenie, z gr. ἀναστόμωσις) – połączenie (naturalne lub wykonane sztucznie) między dwoma ciągłymi elementami, najczęściej w formie naczyń lub włókien, których komunikacja zostaje zachowana. Pojęcie jest używane najczęściej do określenia relacji zachodzących w naukach medycznych (anatomii i chirurgii), biologii (mykologii czy biologii ewolucyjnej) oraz geografii (geologii i hydrologii).

- anastomoza (medycyna)
- anastomoza (grzyby)
- anastomoza (skały) – niskie kanały na poziomych szczelinach skał

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zespolić

rzecz. zespół mrz.

Wiktionary

# zespoleniowy

przymiotnik od: zespolenie

SJP.pl

# zespolić

złączyć na trwałe, połączyć kilka części w jedną

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zespalać)

(1.1) połączyć trwale kilka części w jedną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zespolił ze sobą części za pomocą kleju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈspɔlʲit͡ɕ, AS: zespolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zespolenie n., zespalanie n., zespół mrz.

przym. zespolony

Wiktionary

# zespolik

zdrobnienie od: zespół

SJP.pl

# zespólnia

wielojądrowa masa cytoplazmy, powstała z połączenia się komórek uprzednio samodzielnych; syncytium

SJP.pl

Syncytium (łac.), inaczej zespólnia, tegument (łac.) – wielojądrowa komórka (rodzaj komórczaka) powstała poprzez połączenie się (fuzję) luźnych pojedynczych komórek jednojądrowych.

Syncytia występują m.in. u płazińców – przywr, skrzelowców i tasiemców. Na ich powierzchni znajduje się glikokaliks. Chroni pasożyty przed strawieniem przez enzymy trawienne organizmu żywiciela.

Syncytia tworzą także komórki mięśni poprzecznie prążkowanych u kręgowców.

Wikipedia

# zespolony

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy przeszły od: zespolić

przymiotnik

(2.1) mat. będący liczbą zespoloną lub przyjmujący wartości będące liczbami zespolonymi

(2.2) mat. powiązany z liczbami zespolonymi

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zespolić dk., zespalać ndk.

Wiktionary

# zespórka

każdy z prętów usztywniający skrzynię ogniową w kotle parowozowym

SJP.pl

Zespórka – pręt lub rurka przymocowane między dwiema równoległymi blachami prostopadle do nich, w celu wzmocnienia i usztywnienia konstrukcji.

Typowe zastosowanie zespórki to połączenie płaszcza kotła i komory paleniskowej w parowozach.

Wikipedia

# zespół

1. grupa ludzi wspólnie pracujących, działających; ekipa, team, drużyna;
2. grupa rzeczy lub zjawisk tworzących harmonijną całość;
3. zbiorowisko zwierzęce lub roślinne o określonej strukturze, tworzące pewną całość;
4. grupa objawów lub zaburzeń powiązanych z jakąś chorobą;
5. część urządzenia zbudowanego z wielu elementów, spełniająca określoną funkcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa osób realizująca wspólny cel;

(1.2) zbiór jednostek, obiektów stanowiący całość

(1.3) muz. grupa muzyków występująca razem na scenie

(1.4) teatr. całość grupy teatralnej w danym teatrze

(1.5) med. występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;

(1.6) jęz. grupa języków lub dialektów o wspólnym pochodzeniu i cechach

Wiktionary

- zespół w urzędzie lub innym zakładzie pracy – komórka organizacyjna
- zespół muzyczny – grupa wykonawców muzycznych
- zespół chorobowy (syndrom) – grupa objawów charakterystycznych dla danej choroby

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez trzy tygodnie nasz zespół pracował nad projektem.

(1.2) Ta biblioteka należy do zespołu szkół ponadgimnazjalnych.

(1.3) Zespół „The Beatles” rozpadł się po tym, jak odszedł z niego John Lennon.

(1.3) Ośrodek Kultury w Swarzędzu informuje, że ze względów technicznych, niezależnych od organizatora oraz zespołu, koncert Lao Che przeniesiony został na 17 września 2016 r.

(1.4) Nasz zespół przygotowuje w tym sezonie trzy nowe przedstawienia.

(1.5) Alkoholizm matki jest przyczyną alkoholowego zespołu płodowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛspuw, AS: zespuu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zespołowość ż., zespalanie n., zespolenie n.

:: zdrobn. zespolik m.

czas. zespalać ndk., zespolić dk.

przym. zespołowy, wewnątrzzespołowy

przysł. zespołowo, pospołu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drużyna, ekipa

(1.2) kompleks, komplet

(1.3) grupa, skład

(1.4) trupa

(1.5) syndrom, kompleks

Wiktionary

# zespołowiec

rzadko: członek zespołu

SJP.pl

# zespołowy

przymiotnik od: zespół

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonywany, prowadzony przez zespół ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hokej na lodzie to szybki sport zespołowy rozgrywany albo na naturalnym lodzie albo na sztucznym lodzie w halach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛspɔˈwɔvɨ, AS: zespou̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zespołowo

rzecz. zespół mrz., zespołowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grupowy, kolegialny, kolektywny, wspólny, wzajemny, zbiorowy, drużynowy

Wiktionary

# zesrać

wulgarnie: zesrać się - mimowolnie oddać kał, zabrudzając własne ubranie

SJP.pl

# zesrany

wulgarnie: przestraszony, przerażony; wystrachany, zestrachany

SJP.pl

# ześrutować

czasownik przechodni dokonany (ndk. śrutować)

(1.1) dokonany od|śrutować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. śrut mrz., śruta ż., śrutownica ż., śrutownik mrz.

czas. śrutować ndk.

przym. śrutowy, ześrutowany

Wiktionary

# zesrywać

wulgarnie: zesrywać się - wypróżniać się mimowolnie; posrywać się

SJP.pl

# zest

skórka owoców używana jako aromatyczny dodatek do potraw i napojów

SJP.pl

# zestalać

1. powodować przechodzenie substancji ciekłych lub gazowych w stan stały;
2. zestalać się - o substancjach ciekłych lub gazowych: przechodzić w stan stały

SJP.pl

# zestalić

1. spowodować przejście substancji ciekłych lub gazowych w stan stały;
2. zestalić się - o substancjach ciekłych lub gazowych: przejść w stan stały

SJP.pl

# zestandaryzować

wystandaryzować, ustandaryzować;
1. dostosować do jakieś normy, wprowadzić normy w jakiejś dziedzinie; ujednolicić, unormować, znormalizować;
2. uczynić przeciętnym, typowym;
3. zestandaryzować się -
a) ujednolicić się, unormować się, znormalizować się;
b) stać się przeciętnym, typowym

SJP.pl

# zestaw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp., rozk. → zob. zestawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛstaf, AS: zestaf

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zestawić (ndk. zestawiać)

rzecz. zestawienie n., zestawianie n.

przym. zestawowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbiór, zespół

Wiktionary

# zestawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zestawić)

(1.1) zdejmując coś, kłaść to niżej

(1.2) ustalać podobieństwa i różnice

(1.3) stawiać blisko siebie

(1.4) składać w całość

(1.5) przedstawiać dane w formie wykazu

(1.6) med. złączać końce złamanej kości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zestawianie n., zestawiacz mos., zestawienie n.

czas. postawić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdejmować

(1.2) konfrontować, porównywać

(1.3) przybliżać, zbliżać

(1.4) łączyć, montować

(1.5) kompilować

(1.6) nastawiać

Wiktionary

# zestawiacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik zajmujący się przygotowywaniem składów pociągów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈstavʲjaʧ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zestaw

czas. zestawiać

Wiktionary

# zestawialny

1. dający się zestawić w jakąś całość;
2. dający się porównać z czymś; porównywalny

SJP.pl

# zestawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zestawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zestawienie n.

czas. postawić, zestawiać ndk.

Wiktionary

# zestawić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zestawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zestawienie n.

czas. postawić

Wiktionary

# zestawienie

1. wykaz, spis, lista czegoś;
2. to, co jest zestawione, połączone ze sobą; kompozycja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zestawić.

(1.2) jęz. niepodzielny leksem powstały z połączenia kilku samodzielnych wyrazów, tworzący całość znaczeniową;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skład biało-czerwonych zdecydowanie odbiegał od optymalnego, natomiast rywale do Chicago przyjechali w najmocniejszym zestawieniu, z kadrą naszpikowaną medalistami ostatnich mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich w Rio de Janeiro.

(1.2) ''"Maszyna do pisania" i "panna młoda" to przykłady zestawień.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zestawianie n.

czas. zestawiać ndk., zestawić dk., stawiać ndk., postawić dk.

Wiktionary

# zestawieniowy

przymiotnik od: zestawienie

SJP.pl

# zestawowy

przymiotnik od: zestaw

SJP.pl

# zester

narzędzie kuchenne do ścierania skórki owoców, zwłaszcza cytrusowych

SJP.pl

# zestopniować

przestarzale:
1. podnieść stopień czegoś;
2. zwiększyć nasilenie czegoś, spotęgować

SJP.pl

# zestrachać

potocznie: zestrachać się - przestraszyć się ; wystrachać się, spietrać się

SJP.pl

# zestrachany

potocznie: przestraszony, przerażony; wystrachany, zesrany

SJP.pl

# zestresowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zestresować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zestresować dk.

Wiktionary

# zestrój

harmonijne połączenie czegoś w całość

SJP.pl

- Zestrój akcentowy
- Zestrój intonacyjny

Wikipedia

# zestrojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zestroić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛstrɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: zestroi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zestroić dk., zestrajać ndk.

Wiktionary

# zestrojowy

przymiotnik od: zestrój

SJP.pl

# zestrukturyzować

wyodrębnić strukturę czegoś lub przypisywać czemuś jakąś strukturę - ściśle określony układ wynikający z połączenia elementów jakiejś całości; ustrukturyzować, ustrukturować

SJP.pl

# zestrupić

uformować strup, spowodować utworzenie się strupa

SJP.pl

# zestryfikować

poddać reakcji otrzymywania estru z alkoholu lub fenolu i kwasu

SJP.pl

# zestrzał

1. w żargonie wojskowym: zestrzelenie samolotu;
2. w łowiectwie: postrzelenie zwierzęcia

SJP.pl

# zestrzeliwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zestrzeliwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zestrzeliwać ndk.

rzecz. strzelanina ż.

Wiktionary

# zestrzępić

1. porwać na strzępy; wystrzępić, postrzępić;
2. zestrzępić się - zniszczyć się tak, że ma się podarte końce albo krawędzie; wystrzępić się, postrzępić się

SJP.pl

# zestrzyc

strzygąc, ściąć coś z wierzchu

SJP.pl

# zestycznia

zespół dwóch stykających się ze sobą powierzchni elementów maszyn

SJP.pl

# zestygać

rzadko: ostygać, zastygać

SJP.pl

# zestygnąć

rzadko: ostygnąć, zastygnąć

SJP.pl

# zestygnięty

taki, który zestygł (zestygnął); zestygły

SJP.pl

# zestygły

taki, który zestygł (zestygnął); zestygnięty

SJP.pl

# zestyk

zespół dwóch styków w jednym urządzeniu, np. elektrycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. zespół dwóch styków w jednym urządzeniu, np. elektrycznym

Wiktionary

Zestyk – w elektrotechnice dowolne połączenie torów prądowych w urządzeniach elektrycznych. Część zestyku należącą do jednego odcinka toru prądowego nazywamy stykiem.

Jest to konstrukcyjny zespół (przy użytkowaniu nierozdzielnym) styków wchodzących z sobą w styczność lub przerywających tę styczność. Najprostszy zestyk zawiera jeden styk ruchomy i jeden styk nieruchomy (stały). Zestaw styków tworzy zestyk złożony.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. styk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., przetykacz mrz., tknięcie n., tykanie n., zetknięcie n., stykanie n., wytknięcie n., wytykanie n., przetknięcie n., przetkanie n., przetykanie n., natknięcie n., natykanie n., potykanie n., potknięcie n.

czas. tknąć dk., tykać ndk., zetknąć dk., stykać ndk., wytknąć dk., wytykać ndk., przetknąć dk., przetkać dk., przetykać ndk., natknąć dk., natykać ndk., potykać się ndk., potknąć się dk.

przym. stykowy, stycznikowy, stykówkowy

Wiktionary

# zestykowy

→ zestyk

SJP.pl

#### Patrz:

zestyk

# zestyropianizować

ocieplić budynek styropianem

SJP.pl

# zesumowywać

dawniej: zsumowywać

SJP.pl

# zesuszać

dawniej: mocno wysuszać

SJP.pl

# zesuszyć

zesuszyć się - o żywności: mocno się wysuszyć; zsuszyć się

SJP.pl

# zeswatać

pomóc w nawiązaniu znajomości dwóm osobom przeciwnej płci

SJP.pl

# zeświecczać

nadawać czemuś cechy świeckie, usuwać wpływ duchowieństwa z różnych dziedzin życia społecznego; laicyzować, sekularyzować, desakralizować

SJP.pl

# zeświecczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeświecczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli przenikanie świata przez chrześcijaństwo było dewizą średniowiecza, to znamieniem nowożytnych czasów będzie zeświecczanie chrześcijańskich idei i form.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. świeckość ż., świecki m.

czas. zeświecczać ndk.

przym. świecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sekularyzacja

Wiktionary

# zeświecczały

taki, który stał się świecki

SJP.pl

# zeświecczeć

stać się świeckim, laickim

SJP.pl

# zeświecczyć

przeprowadzić sekularyzację

SJP.pl

# zeświniony

taki, który się ześwinił

SJP.pl

# ześwirowany

potocznie: taki, który zwariował, stracił rozum; zeschizowany

SJP.pl

# zesz.

skrót od: zeszyt; z.

SJP.pl

skrót

(1.1) = zeszyt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) z.

Wiktionary

# zeszczać

zeszczać się - wulgarnie: zsikać się

SJP.pl

# zeszczany

wulgarnie: taki, który się zeszczał

SJP.pl

# żeszczynczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żeszczynki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeszczynka ż.

:: fż. żeszczynczanka ż.

przym. żeszczynecki

Wiktionary

# żeszczynczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żeszczynki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeszczynka ż.

:: fm. żeszczynczanin m.

przym. żeszczynecki

Wiktionary

# żeszczynecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żeszczynki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żeszczynka ż., żeszczynczanin m., żeszczynczanka ż.

Wiktionary

# zeszczywać

wulgarnie: zeszczywać się - mimowolnie oddawać mocz

SJP.pl

# zeszkaradnieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. szkaradnieć)

(1.1) przest. całkiem zbrzydnąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaobserwował, że zeszkaradnieli, obcując z wiedźmą każdego dnia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n., zeszkaradnienie n.

czas. szkaradnieć ndk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

# zeszkaradnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stanie się szkaradnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n.,szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

# zeszklić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) uczynić coś szklistym, półprzejrzystym

(1.2) kulin. lekko podsmażyć, aż nabierze lekko przezroczystego, szklistego koloru, nie doprowadzając przy tym do zarumienienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dodać pokrojoną cebulę, czosnek przeciśnięty przez praskę i zeszklić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklanka ż., szkiełko n., szklaneczka ż., szklenie n.

Wiktionary

# zeszkliwiać

pokrywać szklistą powłoką (zwykle o czynnikach chorobotwórczych)

SJP.pl

# zeszkliwić

powlec szklistą powłoką;
1. w medycynie: spowodować zwyrodnienie skrobiowate tkanki lub narządu;
2. pokryć szkliwem przedmiot ceramiczny

SJP.pl

# zeszkliwienie

powlec szklistą powłoką;
1. w medycynie: spowodować zwyrodnienie skrobiowate tkanki lub narządu;
2. pokryć szkliwem przedmiot ceramiczny

SJP.pl

# zeszmacanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeszmacać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeszmacać ndk.

Wiktionary

# zeszmacenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeszmacić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛʃmaˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: zešmacẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeszmacić

rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmacianka ż.

Wiktionary

# zeszmacić

czasownik przechodni

(1.1) pot. zrobić z czegoś szmatę, zniszczyć

(1.2) pot. posp. spowodować, że ktoś staje się szmatą

(1.3) pot. posp. sprawić, że coś straciło wartość, dobrą opinię; zniesławić kogoś

czasownik zwrotny zeszmacić się

(2.1) pot. zniszczyć się, wyświechtać się

(2.2) pot. posp. stać się szmatą, człowiekiem podłym

(2.3) pot. posp. o kobiecie: stać się rozwiązłą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale zeszmaciłaś tę książkę.

(1.2) Ciągała młodszą siostrę po wszystkich podejrzanych imprezach i zupełnie ją zeszmaciła.

(1.3) Zupełnie zeszmacił ją w oczach znajomych.

(2.1) Ta sukienka się zupełnie zeszmaciła.

(2.2) Nie rozumiem, jak mogłeś się aż tak zeszmacić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈʃmat͡ɕit͡ɕ, AS: zešmaćić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szmacić

rzecz. szmacianka ż., szmateks mrz., zeszmacenie n., szmata

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyświechtać, zszargać, zniszczyć

(1.2) spodlić, upodlić, poniżyć, upokorzyć

(1.3) zhańbić

(2.1) znosić się

(2.2) spodlić się, upodlić się

Wiktionary

# zeszmelcowywać

dawniej: przetapiać, rozpuszczać

SJP.pl

# zesznurować

1. sznurując, połączyć dwa skraje czegoś;
2. związać coś sznurkiem;
3. dawniej: sznurując, złożyć książkę

SJP.pl

# zesznurowywać

1. związywać coś sznurkiem;
2. dawniej: sznurując, składać książkę

SJP.pl

# zesztywniać

przestarzale: czynić sztywnym; usztywniać

SJP.pl

# zesztywniały

przestarzale: czynić sztywnym; usztywniać

SJP.pl

# zesztywnić

przestarzale: uczynić sztywnym; usztywnić

SJP.pl

# zeszyć

zszyć;
1. połączyć szwem kawałki materiału; zaszyć;
2. utworzyć całość z oddzielnych części za pomocą szwów lub zszywek;
3. połączyć brzegi rany za pomocą nici chirurgicznej; poddać kogoś takiemu zabiegowi

SJP.pl

# zeszycik

zdrobnienie od: zeszyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zeszyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszyt m., zeszycie n., zszycie n., zszywanie n., zszywka ż., szycie n.

czas. szyć ndk., zszywać ndk., zeszywać ndk., zszyć dk.

przym. zeszytowy, zeszycikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kajecik

Wiktionary

# zeszyt

zszyte lub sklejone karty papieru przeznaczone do pisania lub rysowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

(1.2) egzemplarz wydawnictwa ukazującego się cyklicznie lub w odcinkach

Wiktionary

Zeszyt (przest. kajet, z fr. cahier) – zszyte lub sklejone karty papieru, przeznaczone do pisania lub rysowania, rzadziej – do innych celów (np. zeszyt z kolorowymi arkuszami do wycinanek dla dzieci lub dzienniczek).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Drogie dzieci, otwórzcie zeszyty do matematyki, zaczynamy lekcję.

(1.2) Kupiłem wreszcie brakujący zeszyt mojego ulubionego komiksu o kasztelanie w opałach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛʃɨt, AS: zešyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszycie n.

:: zdrobn. zeszycik m.

czas. zeszyć dk., zeszywać ndk.

przym. zeszytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) notatnik, notes, brulion; przest. kajet, daw. sekstern; gw-pl|Górny Śląsk|heft, spisewnik.

Wiktionary

# zeszytowy

przymiotnik od: zeszyt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający postać zeszytu, wydawany w zeszytach

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z zeszytem lub zeszytami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszyt mrz., zeszycik mrz.

czas. zeszyć dk., zszywać ndk.

Wiktionary

# zeszłomiesięczny

mający miejsce w minionym miesiącu

SJP.pl

# zeszłoniedzielny

mający miejsce w minioną niedzielę

SJP.pl

# zeszłoroczny

mający miejsce w minionym roku; przeszłoroczny; ubiegłoroczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się w zeszłym (poprzednim) roku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛʃwɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: zešu̯oročny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubiegłoroczny

Wiktionary

# zeszłosezonowy

mający miejsce w ubiegłym sezonie

SJP.pl

# zeszłotygodniowy

mający miejsce w zeszłym tygodniu; ubiegłotygodniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegłym (poprzednim) tygodniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po zeszłotygodniowych zamieszkach panował teraz w mieście względny spokój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛʃwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: zešu̯otygodʹńovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubiegłotygodniowy

Wiktionary

# zeszłowieczność

staroświeckość

SJP.pl

# zeszłowieczny

mający miejsce w ubiegłym wieku; ubiegłowieczny

SJP.pl

# zeszły

ostatni przed obecnie istniejącym; miniony, ubiegły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

forma czasownika.

(2.1) 3. osoba rodzaju niemęskoosobowego czasu przeszłego od zejść

(2.2) daw. imiesłów przymiotnikowy bierny od: zejść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zeszłym roku byłem szczęśliwszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛʃwɨ, AS: zešu̯y

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poprzedni, miniony, ubiegły

Wiktionary

# zesłabły

taki, który zesłabł (zesłabnął)

SJP.pl

# zesłać

1. wysłać przymusowo w odległe miejsce; deportować;
2. sprawić, że ktoś się zjawi lub coś się wydarzy, zwłaszcza w odniesieniu do siły wyższej

SJP.pl

# zesłana

1. wysłać przymusowo w odległe miejsce; deportować;
2. sprawić, że ktoś się zjawi lub coś się wydarzy, zwłaszcza w odniesieniu do siły wyższej

SJP.pl

# zesłanie

1. wysłać przymusowo w odległe miejsce; deportować;
2. sprawić, że ktoś się zjawi lub coś się wydarzy, zwłaszcza w odniesieniu do siły wyższej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zesłać.

(1.2) kara przymusowego przesiedlenia, polegająca na pobycie w odległej, odizolowanej miejscowości

Wiktionary

Zesłanie – kara polegająca na przymusowym przesiedleniu, z reguły do rejonu znacznie oddalonego od miejsca zamieszkania, ale znajdującego się pod kontrolą władz stosujących tę karę. Przeważnie jako miejsce zesłania władze wybierały obszary słabo zasiedlone i o niskim stopniu rozwoju cywilizacyjnego. Zesłanie może dotyczyć zarówno pojedynczych osób, jak i całych grup etnicznych. Często jest traktowane jako synonim deportacji. Szczególnie masowo z kary zesłania korzystano w Rosji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Oznaką najwyższej łaski było dla postawionego przed Kolegium Sądu Wojskowego zesłanie do łagru. Na listy takie trafili z biegiem czasu niemal wszyscy twórcy Rewolucji Październikowej, którym udało się przeżyć […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zsyłanie n., zsyłka ż., zesłaniec m.

czas. zesłać dk., zzysłać ndk.

przym. zesłańczy, zesłany

Wiktionary

# zesłaniec

osoba skazana na karę przymusowego pobytu w odległej, odizolowanej miejscowości, gdzie panują trudne warunki życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek odbywający karę przymusowego pobytu w odległej, odizolowanej miejscowości

Wiktionary

Zesłanie – kara polegająca na przymusowym przesiedleniu, z reguły do rejonu znacznie oddalonego od miejsca zamieszkania, ale znajdującego się pod kontrolą władz stosujących tę karę. Przeważnie jako miejsce zesłania władze wybierały obszary słabo zasiedlone i o niskim stopniu rozwoju cywilizacyjnego. Zesłanie może dotyczyć zarówno pojedynczych osób, jak i całych grup etnicznych. Często jest traktowane jako synonim deportacji. Szczególnie masowo z kary zesłania korzystano w Rosji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od pierwszych dni mojego pobytu w Jakucji moją uwagę zwrócił bardzo specyficzny i niezwykle serdeczny stosunek jej rdzennych mieszkańców do Polski i Polaków. Wpływ na postrzeganie Polaków przez Jakutów i Ewenków miały niewątpliwie kilkusetletnie kontakty z polskimi zesłańcami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zesłanie n., zsyłka ż.

czas. zesłać dk., zsyłać ndk.

przym. zesłańczy, zesłany

Wiktionary

# zesłanka

kobieta skazana na zesłanie, przebywająca na zesłaniu

SJP.pl

# zesłannictwo

dawniej: misja; posłannictwo

SJP.pl

# zesłany

1. wysłać przymusowo w odległe miejsce; deportować;
2. sprawić, że ktoś się zjawi lub coś się wydarzy, zwłaszcza w odniesieniu do siły wyższej

SJP.pl

# zesławicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zesławicami, dotyczący Zesławic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zesławice nmos.

Wiktionary

# zesłowińszczać

rzadko: nadawać czemuś cechy słowińskie

SJP.pl

# zet

1. nazwa litery Z;
2. potocznie: złoty, złotówka; zeta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery ż

Wiktionary

- Z – dwudziesta szósta litera alfabetu łacińskiego, trzydziesta litera alfabetu polskiego.
- Zet – dwutygodnik, a później dwumiesięcznik społeczno-kulturalny ukazujący się w Warszawie w latach 1932-1939.
- Zet – białoruski zespół rockowy.
- Nogometni klub ZET – chorwacki klub piłkarski.
- Radio Zet – polska komercyjna stacja radiowa.
- Chillizet – polska komercyjna sieć radiowa.
- Radio Zet Gold – istniejąca w latach 2013-2017, sieć dziewiętnastu lokalnych stacji radiowych, nadających w dwudziestu jeden miastach Polski.
- Związek Młodzieży Polskiej „Zet” – konspiracyjna organizacja polskiej młodzieży akademickiej działająca w trzech zaborach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pożądaną więc jest rzeczą, aby każdy[,] umiejący czytać i pisać, umiał wyliczyć całe abecadło po porządku, od a aż do „żet“.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛt, AS: žet

Wiktionary

# zeta

1. litera alfabetu greckiego; dzeta;
2. potocznie: złoty, złotówka; zet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) monet. slang. złoty

Wiktionary

- zeta, dzeta – litera alfabetu greckiego
- funkcja dzeta Riemanna
- Zeta – system operacyjny tworzony na bazie BeOS-a
- Zeta – średniowieczne księstwo słowiańskie na obszarze dzisiejszej Czarnogóry
- Zeta – rzeka w Czarnogórze

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== zeta (język angielski.) ==

wymowa. audioUS|En-us-zeta.ogg.

bryt. IPA|ˈziː.tə., SAMPA|"zi:t.@.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) poligr. dzeta (litera grecka)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# zętar

nazwisko

SJP.pl

# zetchaenowiec

członek ZChN-u (Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego); ZChN-owiec

SJP.pl

# zetchaenowski

przymiotnik od: ZChN (Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe); ZChN-owski

SJP.pl

# zetelpowski

przymiotnik od: ZLP (Związek Literatów Polskich); ZLP-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ZLP (Związkiem Literatów Polskich), dotyczący ZLP (Związku Literatów Polskich)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. ZLP

przym. ZLP-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ZLP-owski

Wiktionary

# zetemesowiec

członek ZMS-u (Związku Młodzieży Socjalistycznej); ZMS-owiec

SJP.pl

# zetemesowski

przymiotnik od: ZMS (Związek Młodzieży Socjalistycznej); ZMS-owski

SJP.pl

# zetempowiec

członek ZMP (Związku Młodzieży Polskiej); ZMP-owiec

SJP.pl

Wikipedia

# zetempówka

potocznie: członkini Związku Młodzieży Polskiej

SJP.pl

# zetempowski

przymiotnik od: ZMP (Związek Młodzieży Polskiej); ZMP-owski

SJP.pl

# zetemwuowiec

członek ZMW (Związku Młodzieży Wiejskiej); ZMW-owiec

SJP.pl

# zetemwuowski

przymiotnik od: ZMW (Związek Młodzieży Wiejskiej); ZMW-owski

SJP.pl

# zetenpowski

przymiotnik od: ZNP (Związek Nauczycielstwa Polskiego lub Związek Narodowy Polski); ZNP-owski

SJP.pl

# zeteselowiec

członek ZSL-u (Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego); ZSL-owiec

SJP.pl

# zeteselowski

przymiotnik od: ZSL (Zjednoczone Stronnictwo Ludowe); ZSL-owski

SJP.pl

# zetesempowiec

członek ZSMP (Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej); ZSMP-owiec

SJP.pl

# zetesempowski

przymiotnik od: ZSMP (Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej); ZSMP-owski

SJP.pl

# zetesemwuowiec

członek ZSMW (Związku Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej); ZSMW-owiec

SJP.pl

# zetesemwuowski

przymiotnik od: ZSMW (Związek Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej); ZSMW-owski

SJP.pl

# zetka

potocznie: autobus komunikacji zastępczej, oznaczany literą Z

SJP.pl

Zetka – droga wspinaczkowa w masywie Cubryny nad Morskim Okiem w polskich Tatrach Wysokich. Jest to historycznie pierwsza droga w północno-wschodnich urwiskach masywu Cubryny. Omija wszystkie najtrudniejsze jej miejsca. Jest najbardziej popularną droga wspinaczkową w rejonie Morskiego Oka, zwłaszcza zimą. Władysław Cywiński o drodze tej pisze; Granica między turystyką a taternictwem jest trudna do ścisłego wyznaczenia, ale Zetka znajduje się tuż powyżej tej granicy.

- punkt startowy: zatoka Ucho u podnóży skał powyżej piargów nad południowo-zachodnim brzegiem Morskiego Oka,
- punkt docelowy: szczyt Turni Zwornikowej,
- czas przejścia: 2h,
- trudność: II w skali tatrzańskiej.

Wikipedia

# zetknąć

czasownik dokonany (ndk. stykać)

(1.1) przysunąć do siebie obiekty, aż do zetknięcia

(1.2) spowodować spotkanie, znajomość dwóch lub więcej osób

czasownik zwrotny dokonany zetknąć się (ndk. stykać się)

(2.1) przysunąć się aż do zetknięcia, połączenia

(2.2) wejść w bezpośredni kontakt z kimś

(2.3) daw. spotkać się na polu bitwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. styk mrz., zestyk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., przetykacz mrz., tknięcie n., tykanie n., zetknięcie n., stykanie n., wytknięcie n., wytykanie n., przetknięcie n., przetkanie n., przetykanie n., natknięcie n., natykanie n., potykanie n., potknięcie n.

czas. tknąć dk., tykać ndk., stykać ndk., wytknąć dk., wytykać ndk., przetknąć dk., przetkać dk., przetykać ndk., natknąć dk., natykać ndk., potykać się ndk., potknąć się dk.

przym. stykowy, stycznikowy, stykówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przytykać, przykładać

(1.2) zaznajamiać, zbliżać

(2.2) spotykać się, zbliżać się

(2.3) potykać się, ścierać się

Wiktionary

# zetknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zetknąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wytykać, wytknąć, stykać, zetknąć dk.

rzecz. tknięcie n., przetykacz mrz., zestyk mrz.

Wiktionary

# zetlały

1. taki, który prawie całkowicie spłonął;
2. taki, który rozpadł się, zniszczył, zmurszał

SJP.pl

# zetleć

1. spłonąć całkowicie tląc się;
2. zestarzeć się, osłabić lub rozpaść pod wpływem czasu, powietrza, światła

SJP.pl

# zetlić

1. spalić, spopielić;
2. doprowadzić coś do rozkładu

SJP.pl

# zeto

1. litera alfabetu greckiego; dzeta;
2. potocznie: złoty, złotówka; zet

SJP.pl

# zeton

cząstka elementarna; bozon Z

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

(1.2) metalowa oznaka coś upamiętniająca lub oznaczająca przynależność do jakiegoś klubu, stowarzyszenia itp.

Wiktionary

Bozon Z0 (zeton) – cząstka elementarna pośrednicząca w oddziaływaniach słabych, wymieniana przez np. elektrony czy neutrina i inne cząstki oddziałujące poprzez oddziaływanie słabe podczas zderzeń. Jest obojętny elektrycznie, jako bozon podlega statystyce Bosego-Einsteina. Jego istnienie przewidziała teoria oddziaływań słabych. Bozon Z jest równocześnie swoją antycząstką. Okres półtrwania wynosi 3,2×10−25 sekundy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛtɔ̃n, AS: žetõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. żetonik m.

przym. żetonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szton

Wiktionary

# żetonik

mały żeton

SJP.pl

# żetonowy

→ żeton

SJP.pl

#### Patrz:

żeton

# zetor

ciągnik marki Zetor

SJP.pl

Zetor Tractors a.s. – czeski producent ciągników rolniczych. Jest członkiem słowackiego HTC Holding, w 2018 roku przebranżowionego na HTC Investments. Zetor był pionierem różnych innowacji w swojej historii. Wprowadził jeden z pierwszych systemów hydraulicznych, znany jako Zetormatic. Był także pierwszy na świecie, który wyprodukował w pełni zintegrowaną bezpieczną kabinę zawieszoną na poduszkach gumowych (wyciszających i tłumiących wibracje). Pomimo że Zetor jest czeskim przedsiębiorstwem, różne wersje ich ciągników były montowane w licznych stronach świata, między innymi w Argentynie, Birmie, Indiach, Iraku, Urugwaju i Zairze.

Wikipedia

# zetos

w mitologii greckiej: syn Zeusa i Antiopy

SJP.pl

Amfion (gr. Ἀμφίων) i Zetos (Ζῆθος) – w mitologii greckiej bliźniacy, synowie Zeusa i tebańskiej królewny Antiopy.

W dzieciństwie skrzywdzeni przez stryja Likosa, potem wychowywani przez pasterzy w górach. Gdy dorośli, stanęli w obronie Antiopy, dręczonej przez żonę Likosa, Dirke, i uwięzionej przez stryja, i pomścili jej krzywdę. Likosa zabili, a jego żonę przywiązali do rogów byka, który ją stratował (scenę tę przedstawia grupa rzeźbiarska Byk Farnezyjski, kopia rzymska dzieła Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles z III w.).

Wikipedia

# zetownik

kształtownik o przekroju poprzecznym podobnym do litery "z"

SJP.pl

Zetownik – rodzaj kształtownika, wyrób hutniczy walcowany lub gięty z metalu. Wytwarzany w postaci prostych odcinków. Jego przekrój poprzeczny (profil) przypomina literę Z, o stopkach prostopadłych do środnika (elementu środkowego), ostrych krawędziach zewnętrznych i zaokrąglonych krawędziach wewnętrznych.

Wikipedia

# zetowy

związany z literą Z, mający kształt litery Z

SJP.pl

# zetrzeć

1. usunąć zewnętrzną warstwę przez pocieranie
2. rozdrobnić przez tarcie
3. oczyścić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ścierać)

(1.1) oczyścić poprzez tarcie

(1.2) eduk. techn. usunąć poprzez tarcie

(1.3) rozdrobnić poprzez tarcie

(1.4) wskutek tarcia uszkodzić naskórek lub skórę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ścierniwo n., tarło n.

czas. ścierać dk., trzeć ndk.

przym. ścieralny, ścierny

Wiktionary

# zetta-

przedrostek

(1.1) fiz. pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) zettagram • zettametr

synonimy.

(1.1) symbol. Z

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

temsłow. zepto-

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἑπτά. → siedem

uwagi.

(1.1) zoblistę|jokto-|zepto-|atto-|femto-|piko-|nano-|mikro-|mili-|centy-|decy-|deka-|hekto-|kilo-|mega-|giga-|tera-|peta-|eksa-|zetta-|jotta-.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) zetta-

* rosyjski: (1.1) зетта-

* włoski: (1.1) zetta-

źródła.

== zetta- (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈzɛtə.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) fiz. zetta-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛtːa, AS: ze•ta

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. zepto-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Z

Wiktionary

# zetwuemowiec

członek ZWM-u (Związku Walki Młodych); ZWM-owiec

SJP.pl

# zetwuemowski

przymiotnik od ZWM (Związek Walki Młodych); ZWM-owski

SJP.pl

# żętyca

napój; serwatka pozostała po wyrobie sera z mleka owczego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. serwatka z owczego mleka;

Wiktionary

Żętyca, żentyca (gwarowo zyntyca, zintyca, zimbora) – serwatka z mleka owczego ściętego podpuszczką, otrzymywana przy wyrabianiu oscypków i bundzu z mleka owczego, popularna wśród górali karpackich. Ma barwę białą lub lekko kremową.

Jest to, podobnie jak serwatka z mleka krowiego, pozostałość po ścięciu mleka podpuszczką, która ścina większość białek – z nich właśnie powstaje bundz. Pita jest przede wszystkim na halach, mocno schłodzona i świeża (słodka) lub skwaszona po kilku dniach. W XIX wieku stosowana była jako środek leczący drogi oddechowe, szczególnie gruźlicę (brak potwierdzenia właściwości leczniczych). U nieprzyzwyczajonych do niej osób może wywołać działanie przeczyszczające (podobnie jak serwatka lub maślanka).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żętyca uchodzi ponoć za ulubiony napój górali karpackich, zwłaszcza podhalańskich.

(1.1) Gęsta żętyca stanowiła główny pokarm owczarzy, a jej nadmiar jadła rodzina bacy.

(1.1) Prawdziwym wyróżnieniem było podanie żętycy w czerpaku bacy.

(1.1) Z reguły na obiad jadano ziemniaki ze śmietaną lub żętycą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃nˈtɨt͡sa, AS: žẽntyca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żętyczarnia ż., żętyczność ż.

przym. żętyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żentyca; stpol. żeńcica, żencyca, żyntyca, żyncica, żynczyca, reg. śl. żencica.; gwara. zętyca, zyntyca, żyntyca, żencica, żybura, mulka; gw-pl|Śląsk Cieszyński|mulka, żencica.

Wiktionary

# żętyczny

przymiotnik od: żętyca

SJP.pl

# zeufemizować

zastąpić dosadne wyrażenie bardziej łagodnym

SJP.pl

# zeugma

figura stylistyczna polegająca na podporządkowaniu paru składników wypowiedzi jednemu elementowi, najczęściej orzeczeniu

SJP.pl

Zeugma (gr. ζεῦγμα zeûgma – dosł. „związek, sprzężenie”) – figura retoryczna polegająca na jednoczesnym użyciu pojęć:

- w znaczeniu dosłownym i przenośnym, np.
  - doprowadziła do porządku ubranie i myśli
- konkretnych i abstrakcyjnych, np.
  - ojczyźnie oddali uczucia i krew
- różniących się rodzajem, liczbą, przypadkiem itp., np.
  - w jej ogrodzie rosły przeróżne kwiaty i stara grusza

Wikipedia

# zeuroizować

czasownik dokonany

(1.1) ekon. wprowadzić euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛwrɔjiˈzɔvat͡ɕ, AS: zeu̯roi ̯izovać

Wiktionary

# zeuroizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeuroizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛwrɔjizɔˈvãɲɛ, AS: zeu̯roi ̯izovãńe

Wiktionary

# zeuropeizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. europeizować)

(1.1) uczynić coś europejskim

czasownik zwrotny dokonany zeuropeizować się (ndk. europeizować się)

(2.1) zyskać cechy europejskie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Tubylcy zeuropeizowali się w wieku XIX.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Europejczyk mos., europeizacja ż., europeizowanie n.

czas. europeizować ndk.

Wiktionary

# zeuropejczać

dawniej: europeizować

SJP.pl

# zeus

drapieżny gatunek ryby występujący przy europejskich wybrzeżach Oceanu Atlantyckiego; piotrosz, paszczak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 5731;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zeus bezlitośnie karał zbrodniarzy, a zwłaszcza krzywoprzysięzców i świętokradców, jak Syzyfa, Tantala lub Iksjona.

(1.1) Spartakus był rozgniewany jak Zeus, gdy ciska piorunami.

(1.1) Atrybutami Zeusa były: pioruny, berło, egida, dąb i orzeł, a głównymi miejscami kultu – Olimpia i Dodona.

(1.1) Pierwszą z małżonek Zeusa była Metis, córka Okeanosa.

(1.1) Uwieńczano także posągi bogów, zwykle roślinami, jakie były im poświęcone, np. wawrzyn Apollinowi, dąb Zeusowi, mirt Afrodycie, winorośl albo platan Dionizosowi, kłosy zboża Demeter, oliwka Atenie.

(2.1) Zeus porusza się po orbicie, która ma peryhelium położone bliżej Słońca niż Ziemia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛus, AS: zeus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeus m.

przym. Zeusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. rzad. Dzeus; Jowisz, Jupiter

Wiktionary

# zeusowy

taki jak u Zeusa, charakterystyczny dla Zeusa

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Zeusa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludzkość szukała ratunku u Zeusowego tronu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zeus mos.

Wiktionary

# zew

1. wołanie, głos
2. popęd naturalny, instynkt

SJP.pl

- żaglowiec – obecnie STS „Kaisei”
- Związek Ewolucjonistów Wolności (ZEW) – tajna organizacja antykomunistyczna

Inne:

- s/y „Zew Morza” – szkuner
- Zew Islamu – iracka partia polityczna
- Zew krwi – powieść Jacka Londona
- Zew krwi – amerykańsko-kanadyjski film przygodowy z 2020 roku w reżyserii Chrisa Sandersa

Wikipedia

# zew.

skrót od: zewnętrznie, zewnętrzny; zewn.

SJP.pl

# zewangelizować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zaprowadzić chrześcijaństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Udało im się zewangelizować Śląsk i Małopolskę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zewangelizowanie n., ewangelizator m., ewangelizatorka ż., ewangelizowanie n., ewangelia ż., ewangelista m., ewangeliarz m., ewangelistarz m., ewangelizacja ż.

czas. ewangelizować ndk.

przym. ewangelizacyjny, ewangeliczny

przysł. ewangelizacyjnie, ewangelicznie

Wiktionary

# zewangelizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. dokonanie ewangelizacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po zewangelizowaniu Kalifornii udali się na wschód.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ewangelicyzm mrz., ewangelia ż., ewangelizowanie n., ewangelizacja ż., ewangelista m., ewangelizator m., ewangelizatorka ż., ewangeliarz m., ewangelistarz m., ewangelik m., ewangeliczka ż., ewangelizm m.

czas. ewangelizować, zewangelizować dk.

przym. ewangelizacyjny, ewangeliczny, ewangelicki

przysł. ewangelizacyjnie, ewangelicznie

Wiktionary

# zewidencjonować

przeprowadzić ewidencję, zapisać w książce ewidencyjnej, na kartkach ewidencyjnych; zarejestrować, zewidencjować (przestarzałe)

SJP.pl

# zewidencjować

przestarzałe: zewidencjonować

SJP.pl

# zewlec

dawniej, dziś gwarowo:
1. zdjąć, ściągnąć (ubranie);
2. zewlec się - zejść skądś z trudem; zwlec się

SJP.pl

# zewlekać

dawniej, dziś gwarowo:
1. zdejmować, ściągać (ubranie);
2. zewlekać się - schodzić skądś z trudem

SJP.pl

# zewn.

skrót od: zewnętrznie, zewnętrzny; zew.

SJP.pl

# zewnątrz

przestarzałe:
1. poza obrębem czegoś, na zewnętrznej stronie czegoś; z wierzchu; dziś tylko w wyrażeniach: na zewnątrz, z zewnątrz;
2. od środka ku brzegom czegoś, poza obręb danego pomieszczenia, terenu; na dwór; dziś tylko w wyrażeniu: na zewnątrz;
3. spoza obrębu danego pomieszczenia, terenu, środowiska, od zewnętrznej strony czegoś; dziś tylko w wyrażeniach: od zewnątrz, z zewnątrz

SJP.pl

przyimek

(1.1) przest. poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska

przysłówek

(2.1) poza tym, o czym się mówi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zewnątrz fraku wystawały nitki.

(2.1) Hala targowa była obskurna, choć z zewnątrz utrzymana schludnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛvnɔ̃nṭʃ, AS: zevnõnṭš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zewnętrze n.

czas. uzewnętrzniać ndk., uzewnętrznić dk.

przym. zewnętrzny

przysł. zewnętrznie

Wiktionary

# zewnątrzjęzykowy

w językoznawstwie: dotyczący zewnętrznej struktury języka; zewnętrznojęzykowy

SJP.pl

# zewnątrzkomórkowy

znajdujący się na zewnątrz komórki

SJP.pl

# zewnątrzoponowo

→ zewnątrzoponowy

SJP.pl

#### Patrz:

zewnątrzoponowy

# zewnątrzpartyjny

związany ze sprawami zewnętrznymi partii; zewnętrznopartyjny

SJP.pl

# zewnątrzpochodny

pochodzący z zewnątrz

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pochodzący z zewnątrz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛvnɔ̃nṭʃpɔˈxɔdnɨ, AS: zevnõnṭšpoχodny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egzogenny

Wiktionary

# zewnątrzpolityczny

dotyczący spraw międzynarodowych polityki zagranicznej państwa

SJP.pl

# zewnętrze

1. rzadko: to, co znajduje się na zewnątrz, zewnętrzna strona czegoś; zewnętrzność;
2. w teorii zbiorów: zbiór wszystkich punktów przestrzeni, w której rozważana jest figura, nienależących do domknięcia tej figury

SJP.pl

Zewnętrze zbioru F – zbiór takich punktów przestrzeni topologicznej, dla których istnieje otoczenie rozłączne z F.

Zgodnie z definicją zewnętrze zbioru jest więc wnętrzem dopełnienia tego zbioru.

Wikipedia

# zewnętrzniak

pasożyt bytujący poza ciałem żywiciela; ektopasożyt

SJP.pl

# zewnętrzniaki

pasożyt bytujący poza ciałem żywiciela; ektopasożyt

SJP.pl

# zewnętrznojęzykowy

w językoznawstwie: dotyczący zewnętrznej struktury języka; zewnątrzjęzykowy

SJP.pl

# zewnętrznopartyjny

związany ze sprawami zewnętrznymi partii; zewnątrzpartyjny

SJP.pl

# zewnętrzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

(1.2) taki, który odnosi się do innych krajów

(1.3) taki, który odnosi się do wyglądu człowieka, jego urody, itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Małżowina uszna stanowi zewnętrzną część ucha.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ, AS: zevnẽnṭšny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zewnętrzność ż., zewnętrze n., zewnętrzniak m.

czas. uzewnętrznić dk.

przysł. zewnętrznie, zewnątrz

przyim. zewnątrz

Wiktionary

# zewnik

urządzenie do retransmisji zewu (sygnału uruchamiającego bezpośrednio lub pośrednio urządzenie akustyczne albo optyczne w celu przywołania osoby na drugim krańcu łącza)

SJP.pl

# zewsząd

ze wszystkich stron, kierunków

SJP.pl

zaimek przysłowny nieokreślony

(1.1) książk. ze wszystkich stron

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Płaskowyż zewsząd otaczały łańcuchy górskie, które na północy tworzyły masyw spiętrzonych szczytów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛfʃɔ̃nt, AS: zefšõnt

Wiktionary

# żewłakow

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Michał Żewłakow (ur. 1976) – polski piłkarz i działacz piłkarski, brat bliźniak Marcina
- Marcin Żewłakow (ur. 1976) – polski piłkarz i komendator piłkarski, brat bliźniak Michała

Wikipedia

# zewłok

poetycko o ciele zmarłego, zwłokach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. ciało martwego zwierzęcia lub człowieka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gadzi zewłok w prochu leży, dla robactwa żer i pleśńeśni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛvwɔk, AS: zevu̯ok

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwłoki, trup, truchło

Wiktionary

# zez

1. zmiana kąta patrzenia jednego oka względem drugiego;
2. środowiskowo: uchwyt do anteny satelitarnej umożliwiający zamocowanie dodatkowego konwertera

SJP.pl

partykuła

(1.1) potoczne połączenie dwóch emfatycznych partykuł -że i -ż

Wiktionary

Zez (łac. strabismus, gr. strabismus (z Greki: στραβισμός strabismos, od στραβίζειν strabizein „mrużyć”, od στραβός strabos „mrużenie, zmrużone-oko”)) – wada oczu objawiająca się nieprawidłowym ustawieniem oczu względem siebie podczas patrzenia na obiekt, spowodowane np. osłabieniem mięśni ocznych, co powoduje zmianę kąta patrzenia jednego oka względem drugiego. Efektem zeza jest zaburzenie widzenia stereoskopowego. Stan ten może występować sporadycznie lub stale. Jeśli występuje przez większą część dzieciństwa, może skutkować niedowidzeniem i utratą percepcji głębi. Jeśli pojawi się w wieku dorosłym, jest bardziej prawdopodobne, że spowoduje podwójne widzenie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Strzep żeż z sierści żubrze szron.

Wiktionary

# zęza

dolna, wewnętrzna część kadłuba statku; zenza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mar. żegl. najniższa wewnętrzna część kadłuba statku;

Wiktionary

Zęza, zenza – najniższe miejsce wewnątrz kadłuba jednostki pływającej (np. statku, kutra, jachtu), nieporozdzielanego wewnętrznie grodziami wodoszczelnymi. Zbiera się w nim woda wraz ze wszelkimi nieczystościami (jak rozlane paliwo, smary czy różne śmieci).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze jedną ważną cechą Okrętu, myślał smętnie sierżant Colon, kiedy opadali w błękitny półmrok, było to, że nie dało się wybrać wody z zęzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛ̃w̃za, AS: zẽũ̯za

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zenza ż., zęzówka ż.

przym. zęzowy. zenzowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zenza

Wiktionary

# zeżarty

potocznie: zniszczony, strawiony; zżarty

SJP.pl

# zezgonować

młodzieżowo: stracić świadomość wskutek zażycia środków odurzających

SJP.pl

# zezgonowany

młodzieżowo: taki, który zezgonował - stracił świadomość wskutek zażycia środków odurzających

SJP.pl

# zezik

zdrobnienie od: zez

SJP.pl

# żezkazgan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu ułytauskiego;

Wiktionary

Żezkazgan (kazach. – Жезқазған; ros. – Жезказган; do 1992 Dżezkazgan, ros. Джезказган) – miasto leżące nad rzeką Karakenggyr, stolica obwodu ułytauskiego w środkowym Kazachstanie.

Uzyskało prawa miejskie 20 grudnia 1954, gdy miało ok. 30 000 mieszkańców. Było to po powstaniu więźniów w pobliskim gułagu – Kengirze. Na początku 2021 roku liczyło liczy 87 254 mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. żezkazgański

Wiktionary

# zeźlić

1. zezłościć, zdenerwować (kogoś);
2. zeźlić się - zezłościć, zdenerwować się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. rozgniewać, rozzłościć kogoś

czasownik zwrotny niedokonany zeźlić się

(2.1) pot. rozgniewać się, rozzłościć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachowanie Jacka bardzo zeźliło Dariusza.

(2.1) Staruszek zeźlił się i wymruczał coś o powszechnym zdziczeniu obyczajów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zły

rzecz. zły mos., złol mzw.

przysł. źle

Wiktionary

# zeznać

wyjawić to, co się wie, podać oficjalnie do wiadomości, przyznać się do czegoś

SJP.pl

# zeznanie

wyjawić to, co się wie, podać oficjalnie do wiadomości, przyznać się do czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. adm. oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami

(1.2) dokument zawierający treść zeznania (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj przed południem złożyłem zeznanie przed sądem.

(1.2) Czy sporządziłeś już swoje zeznanie podatkowe?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈznãɲɛ, AS: zeznãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. znawstwo n., zeznawanie

czas. zeznać dk., zeznawać ndk.

Wiktionary

# zeznawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeznawać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛznaˈvãɲɛ, AS: zeznavãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeznawać ndk., zeznać dk.

rzecz. zeznanie n., znawstwo n.

Wiktionary

# zezować

1. mieć zeza
2. patrzyć na coś bokiem; spoglądać ukradkiem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) robić zeza

(1.2) pot. zaglądać ukradkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ten oszust cały czas zezuje mi w karty!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈzɔvat͡ɕ, AS: zezovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zez m., zezowanie n.

przym. zezowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński|świdrzyć.

Wiktionary

# zezowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zezować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛzɔˈvãɲɛ, AS: zezovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zezować

przym. zezowaty

Wiktionary

# zezowaty

1. mający zeza; zezujący
2. pot. zezowate szczęście - tyle co: pech

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma zeza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zez mzw., zezowanie n.

czas. zezować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. kosooki; gw-pl|Górny Śląsk|świdraty.

Wiktionary

# zezowy

→ zez

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zęzą, dotyczący zęzy

Wiktionary

#### Patrz:

zez

#### Powiązane:

rzecz. zęza ż.

Wiktionary

# zeżreć

1. zjeść, pożreć;
2. zjeść coś łapczywie; zjeść coś w dużej ilości;
3. spowodować zniszczenia, strawić coś;
4. opanować kogoś, wyniszczyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. żreć)

(1.1) dokonany od|żreć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj zeżarłem pudełko pralin. Potem nie chciałem jeść obiadu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛʒrɛt͡ɕ, AS: zežreć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żer m., żerowisko n., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., żarcie n., zżarcie n., żarłoczność ż.

czas. żreć ndk.

przym. żarłoczny, żarłocki

przysł. żarłocznie

Wiktionary

# zezuć

zdjąć obuwie z nóg; zzuć

SJP.pl

# żeżuncja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś żenująco żałosnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przecież ta baba to najgorsza rzecz w tym filmie, grała jak drewniany pal, żeżuncja po prostu.

Wiktionary

# zezuwać

zdejmować obuwie z nóg; zzuwać

SJP.pl

# zezwalać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zezwolić)

(1.1) ofic. wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To był kraj, w którym kobiety nie miały prawa posiadać książeczki czekowej ani zezwalać swoim dzieciom na wyjazd z kraju. Moja matka musiała podrabiać podpis mojego ojca, kiedy w wieku siedemnastu lat chciałem wyjechać do Wielkiej Brytanii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈzvalat͡ɕ, AS: zezvalać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zezwolenie n., pozwolenie n., zezwalanie n.

czas. zezwolić dk.

Wiktionary

# zezwalający

→ zezwalac

SJP.pl

#### Patrz:

zezwalac

# zezwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zezwalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zezwalać ndk.

Wiktionary

# zezwierzęcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zezwierzęcać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zwierzęcieć, zezwierzęcieć, zezwierzęcać ndk.

Wiktionary

# zezwierzęcenie

stracić ludzkie cechy i stać się podobnym do zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. odczasownikowy od|zezwierzęcieć.

(1.2) książk. stan osoby, która zezwierzęciała, stała się okrutna, zdemoralizowana, pozbawiona cech człowieczeństwa

Wiktionary

Bestialstwo (gr. θηριότης, theriotes) – w etyce Arystotelesa, trwała dyspozycja upodabniająca człowieka do zwierzęcia stanowiąca przeciwieństwo niemożliwej do pełnego określenia „cnoty nadludzkej” upodabniającej człowieka do bóstwa.

W pierwszym rozdziale VII księgi Etyki nikomachejskiej (1145 b) Arystoteles określa ją jako obelżywe miano nadawane ludziom, którzy przekraczają miarę w nikczemności. Bestialstwo ma występować rzadko, najczęściej wśród barbarzyńców lub jako efekt choroby lub kalectwa. Arystoteles wprowadza tu na tle etyki złotego środka rozróżnienie pomiędzy trwałymi dyspozycjami etycznymi, których należy unikać (wadami etycznymi): nikczemnością, nieopanowaniem i właśnie bestialstwem. Przeciwieństwem nikczemności ma być dzielność etyczna, nieopanowania – opanowanie, bestialstwa – trudna do określenia „przechodząca nasze siły i poniekąd boska dzielność”. Bestialstwa nie można utożsamiać z nikczemnością, gdyż ani zwierzętom, którym ono przysługuje, ani bogom, którym przysługuje jego przeciwieństwo, nie przysługuje cnota we właściwym sensie. Bogom nie przysługuje cnota, gdyż doskonałość bogów jest czymś od niej wyższym – skoro więc cnota jest czymś innym niż „cnota nadludzka”, przeciwieństwo „cnoty nadludzkiej”, którym jest bestialstwo, nie może być tym samym, co przeciwieństwo cnoty ludzkiej, którym jest nikczemność.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zwierzę n., zwierzak m., zwierzyna ż., zwierzątko n.

przym. zezwierzęciały

czas. zwierzęcieć, zezwierzęcieć dk., zezwierzęcić dk.

Wiktionary

# zezwierzęciały

stracić ludzkie cechy i stać się podobnym do zwierzęcia

SJP.pl

# zezwierzęcieć

stracić ludzkie cechy i stać się podobnym do zwierzęcia

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zwierzęcieć)

(1.1) stać się jak zwierzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młodzież nam zezwierzęcieje, jeśli czegoś dla niej nie zorganizujesz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zezwierzęcanie n., zezwierzęcenie n., zwierz mzw., zwierzę n., zwierzęcenie n., zwierzęcość ż.

czas. zwierzęcieć ndk.

przym. zwierzęcy

Wiktionary

# zezwój

grupa zwojów uzwojenia prądnicy lub silnika elektrycznego

SJP.pl

# zezwolenie

oficjalnie pozwolić na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. oficjalna zgoda

(1.2) praw. dokument poświadczający oficjalną zgodę

Wiktionary

Zezwolenie – uprawnienie do wykonywania oznaczonej działalności w sposób i na warunkach przewidzianych prawem. Organ zezwalający nie może odmówić wydania zezwolenia na podjęcie i wykonywanie określonej działalności gospodarczej, jeśli przedsiębiorca spełnia wymogi określone przepisami prawa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: zezvolẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zezwalać

Wiktionary

# zezwolić

oficjalnie pozwolić na coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zezwalać)

(1.1) oficjalnie wyrazić na coś zgodę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Raz tylko zezwolił, żeby Go witano jak zwycięskiego Mesjasza, kiedy na osiołku wjeżdżał do Jerozolimy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈzvɔlʲit͡ɕ, AS: zezvolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zezwalać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dopuścić, umożliwić, pozwolić, przyjąć, przystać, przyzwolić, uznać, zgodzić się

Wiktionary

# zezwłok

dawniej: zewłok; zwłoki; ciało zmarłego

SJP.pl

# zeżyrny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łakomy

Wiktionary

# zezłocić

ozłocić, zazłocić;
1. nadać czemuś złoty kolor; pozłocić;
2. zezłocić się - pokryć się złotym kolorem

SJP.pl

# zezłomować

1. oddać coś na złom;
2. przerobić coś na złom

SJP.pl

# zezłomowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od zezłomować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zamian za zezłomowanie twojego starego auta dostaniesz nowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezezłomowanie n., złom mrz., złomiarz mos., złomowisko n., złomownia ż.

Wiktionary

# zeżłopanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zeżłopać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zeżłopać dk.

Wiktionary

# zezłościć

zdenerwować kogoś, doprowadzić do złości; rozgniewać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. złościć)

(1.1) doprowadzić do złości

czasownik zwrotny dokonany zezłościć się (ndk. złościć się)

(2.1) wpaść w złość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zły

rzecz. zły mos., złol mzw.

przysł. źle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozgniewać, rozsierdzić, rozzłościć, zdenerwować

(2.1) rozgniewać się, rozsierdzić się, rozzłościć się, zdenerwować się, zeźlić się

Wiktionary

# zezłośliwić

w medycynie: zezłośliwić się - przeobrazić się w nowotwór złośliwy, nabrać cech takiego nowotworu

SJP.pl

# zezłośliwienie

w medycynie: proces przeobrażenia się w nowotwór złośliwy

SJP.pl

# zełenski

nazwisko obce

SJP.pl

# zełgać

skłamać, powiedzieć nieprawdę, oszukać

SJP.pl

# żełudkowski

nazwisko

SJP.pl

# zełw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. synowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zełwin m., zełwa ż., zełwica ż., złew ż., zołwica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) synowa, stpol. jątrew, nieściora, świeść, zełwa, zełwica, złew, zołwica

Wiktionary

# żełwa

skamieniały żółw rzeczny z epoki liasu i trzeciorzędu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. siostra męża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɛwva, AS: zeu̯va

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zełw ż., zełwin m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zełwica, zołwa, żołwica

Wiktionary

# zełwica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. siostra męża

(1.2) stpol. synowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛˈwvʲit͡sa, AS: zeu̯vʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zełw ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zełwa, zołwa

Wiktionary

# zełwin

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. mąż siostry męża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zełw m., zełwa ż.

Wiktionary

# zgąbczały

stać się gąbczastym

SJP.pl

# zgąbczeć

stać się gąbczastym

SJP.pl

# źgać

uderzać w kogoś czymś ostrym, kłującym; żgać; dźgać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. żgnąć)

(1.1) niedokonany od|żgnąć.

(1.2) stpol. dokuczać

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kłuć, dźgać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żgaj twardo, a zawsze pod włos i prosto w bebech, potem zakręć: jak chrupnie, gotowy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɡat͡ɕ, AS: žgać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żganie n.

Wiktionary

# zgadać

zgadać się - wspólnie coś postanowić, zmówić się, umówić się

SJP.pl

# zgadany

potocznie: taki, który się z kimś zgadał (wspólnie coś postanowił)

SJP.pl

# zgadnąć

domyślić się czegoś, udzielić poprawnej odpowiedzi mimo braku wszystkich potrzebnych danych; odgadnąć, trafić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zgadywać)

(1.1) dokonany od|zgadywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten kryminał ma zaskakujące zakończenie. Nigdy nie zgadniesz, kto zabił!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡadnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zgadnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgaduj-zgadula ż., zgadywanie n., zgadnięcie n., zgadywanka ż., odgadywanie n.

czas. gadać

wykrz. zgaduj-zgadula

Wiktionary

# zgadnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgadnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡadʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zgadʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgadnąć, gadać

rzecz. odgadywanie n.

Wiktionary

# zgaduj-zgadula

konkurs z nagrodami polegający na odpowiadaniu na pytania o tematyce zazwyczaj wcześniej określonej, będący najczęściej imprezą rozrywkową; quiz, kwiz, zgaduj zgadula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) konkurs polegający na udzielaniu odpowiedzi na pytania, zwykle mający charakter rozrywkowy

wykrzyknik

(2.1) pot. zwrot stosowany w zabawach dziecięcych, zachęcający do odgadnięcia zagadki

(2.2) pot. żart. zwrot stosowany przy zadawaniu pytania lub zagadki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwie godziny później w filii biblioteki w Sobowie odbędzie się konkurs wiedzy „Literacka zgaduj-zgadula”.

(1.1) We wszelkich zgaduj-zgadulach, rebusach i testach na inteligencję wychodzę na kompletnego debila.

(2.2) Zgaduj-zgadula, po co szef mnie wezwał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɡaduj‿zɡaˈdula, AS: zgadui ̯‿zgadula

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgadywać ndk., zgadnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwiz, quiz

Wiktionary

# zgadula

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktoś zgadujący coś

(1.2) daw. zabawa w zgadywanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zgaduj-zgadula

Wiktionary

# zgadywać

domyślać się czegoś, udzielać poprawnej odpowiedzi mimo braku wszystkich potrzebnych danych; odgadywać, trafiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zgadnąć)

(1.1) przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgaduj-zgadula ż., zgadywanie n., zgadywanka ż., zgadywany mrz., odgadywanie n.

czas. gadać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) domyślać się, odgadywać, wnioskować

Wiktionary

# zgadywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgadywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gadać, zgadnąć, zgadywać ndk.

Wiktionary

# zgadywanka

1. snucie domysłów, przypuszczeń;
2. krótki wierszyk stanowiący zagadkę

SJP.pl

# zgadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zgodzić)

(1.1) przest. pojednywać

(1.2) stpol. (o sprawie) załatwiać polubownie, załagadzać

(1.3) daw. ujednolicać, usuwać sprzeczności, różnice, zbliżać do siebie

(1.4) daw. targować, zamawiać coś

(1.5) daw. (o rzemieślniku, pracowniku) najmować, umawiać

(1.6) stpol. dogadzać, hołdować, schlebiać

(1.7) stpol. zmierzać, zdążać

(1.8) daw. czyhać

czasownik zwrotny niedokonany zgadzać się (dk. zgodzić się)

(2.1) wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś

(2.2) być zgodnym z czymś, mieć podobną opinię

(2.3) daw. pojednywać się

(2.4) daw. przyjmować obowiązki, służbę, pracę

(2.5) stpol. nadawać się, przydawać się, być użytecznym

(2.6) stpol. zdarzać się, przytrafiać się, składać się

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Nie zgadzam się, abyś tam jechał. To niebezpieczne miejsce.

(2.2) Jego opowieść nie do końca zgadzała się z rzeczywistością.

(2.2) Zgadzam się z tobą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡad͡zat͡ɕ, AS: zgaʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gody nmos., zgoda ż., zgodność ż., zgadzanie n.

czas. zgodzić, godzić ndk.

przym. zgodny

partyk. zgoda

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pozwalać, przystawać (na coś)

(2.2) być tego samego zdania, przyznawać rację

Wiktionary

# zgadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgadzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡaˈd͡zãɲɛ, AS: zgaʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgadzać, zgodzić

Wiktionary

# żgadło

dawniej: żegadło (kauter)

SJP.pl

# zgaga

1. nieprzyjemne uczucie pieczenia w przełyku, powodowane najczęściej nadkwaśnością;
2. pospolite: osoba dokuczliwa, często kłócąca się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. uczucie pieczenia w przełyku, wywołane nadkwasotą żołądek;

(1.2) pot. przen. osoba dokuczliwa, kłótliwa, nieznośna,natrętna, uprzykrzona

(1.3) pot. niesmak, frustracja, uczucie niechęci

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kobietom w ciąży, którym dokucza zgaga, zaleca się jeść migdały.

(1.2) Przyszła znowu ta zgaga i będzie marudzić!

(1.2) Mam już dosyć tej starej zgagi, niech się wynosi!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡaɡa, AS: zgaga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol|gorz.; gw-pl|Śląsk Cieszyński|palczywość.

(1.3) niesmak

Wiktionary

# zgajewski

nazwisko

SJP.pl

# żgak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. drzazga, kolec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gw-pl|Poznań. zadziorny chłopak

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żgnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) żgaj, żgajek

Wiktionary

# zgalać

ściągać (coś od kogoś)

SJP.pl

# zganiać

1. goniąc, usuwać skądś; przepędzać;
2. goniąc, zgromadzić w jednym miejscu; spędzić;
3. potocznie: obarczać kogoś winą;
4. zganiać się - potocznie: spędzać się wzajemnie

SJP.pl

# zganiacz

nazwisko

SJP.pl

# zganianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zganiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zganiać ndk.

Wiktionary

# zganić

ocenić coś ujemnie, skrytykować, udzielić nagany

SJP.pl

# żganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żgać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żgać ndk.

Wiktionary

# zgapiać

potocznie: odpisywać od kogoś rozwiązane zadanie szkolne; ściągać, odpatrywać, spatrywać, odgapiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zgapić)

(1.1) robić coś tak samo jak inna osoba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Jarek nie ma jednego, swojego ulubionego poety. Twierdzi, że potem za bardzo zgapia, nie pisze swoim stylem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgapianie

czas. gapić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odgapiać, brać za wzór, kopiować, odpisywać, podglądać, podpatrywać, powtarzać, spisywać, wzorować się, pot. małpować, pot. papugować, pot. ściągać, pot. zrzynać, pot. zwalać

Wiktionary

# zgapić

potocznie: zgapić się - nie zauważyć czegoś, popełnić błąd wskutek gapiostwa, roztargnienia; zagapić się (częściej)

SJP.pl

# zgapiony

taki, który się zgapił (nie zauważył czegoś); zagapiony

SJP.pl

# zgar

strata metalu w procesie przetapiania, spowodowana jego utlenianiem się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) met. strata metalu w czasie procesów metalurgicznych, głównie wytapiania

Wiktionary

Zgar – strata metalu w czasie procesów metalurgicznych, głównie wytapiania. Jest wynikiem reakcji chemicznej, najczęściej utleniania metalu i pierwiastków w nim zawartych. Produktem takiej reakcji są głównie tlenki występujące w stanie stałym przechodzące do żużla. Niekiedy zgary występują w formie gazowej (np. CO). Zgary są źródłem strat otrzymywanego pierwiastka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɡar, AS: zgar

Wiktionary

# zgarb

pochylić plecy, zgiąć grzbiet

SJP.pl

# zgarbić

pochylić plecy, zgiąć grzbiet

SJP.pl

# zgarbować

1. poddać skórę zwierzęcą specjalnej obróbce w celu nadania jej miękkości i trwałości; wyprawić, wygarbować;
2. w fotografii: poddać materiał światłoczuły obróbce chemicznej w celu uodpornienia go na działanie szkodliwych czynników

SJP.pl

# zgarbowate

o cechach zgarbowatych (rodzina pluskwiaków)

SJP.pl

Zgarbowate, zgarbkowate (Membracidae) – rodzina owadów z rzędu pluskwiaków i podrzędu piewików.

Ich cechą charakterystyczną jest silnie rozwinięta tarczka grzbietowa, zaopatrzona na przedtułowiu w długi wyrostek, skierowany ku tyłowi (jego kształt różni się w zależności od gatunku) oraz liczne wyrostki na przedpleczu.

Wikipedia

# zgarbowaty

o cechach zgarbowatych (rodzina pluskwiaków)

SJP.pl

# zgarda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wzgarda

Wiktionary

Zgarda – rodzaj naszyjnika z odlewanych, mosiężnych krzyżyków. Ozdoba z tradycji stroju huculskiego. W powszechnym użytku od połowy XIX wieku do lat 30. XX wieku.

Zgardami nazywano również naszyjniki z mosiężnych blaszek lub monet. Zgarda mogła składać się z jednego, dwóch lub trzech rzędów różnej wielkości krzyży, ułożonych symetrycznie od największego w środku ku mniejszym na zewnątrz lub wszystkie krzyże o jednakowej wielkości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡarda, AS: zgarda

Wiktionary

# zgarnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. zgarniać)

(1.1) dokonany od|zgarniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgarnianie n., zgarnięcie n.

czas. zgarniać ndk.

Wiktionary

# zgarniak

część zgarniarki

SJP.pl

Zgarniak – narzędzie robocze koparki zgarniakowej. Zawieszony jest na linie nośnej, a ciągniony przez linę ciągnącą. Kąt przyłożenia zgarniaka zależny jest od miejsca przymocowania liny ciągnącej - im wyżej jest przymocowana, tym większy kąt natarcia i skrawana jest grubsza warstwa gruntu.

Wikipedia

# zgarniakowy

przymiotnik od: zgarniak

SJP.pl

# zgarniarka

w technice:
1. maszyna do odspajania gruntu, przewozu i wyładowania urobku w określonym miejscu; skreper;
2. maszyna do przesuwania urobku po gruncie lub po pomoście za pomocą zgarniaka

SJP.pl

Zgarniarka – maszyna do robót ziemnych, służąca do odspajania (ścinania) wierzchniej warstwy gruntu (do 0,5 metra) jego załadunku do własnej skrzyni, następnie transportu na niewielką odległość i wyładunku urobku w określonym miejscu. Najczęściej jest wykorzystywana podczas prac ziemnych przy inwestycjach drogowych i dużych inwestycjach budowlanych np. do zdjęcia warstwy humusu przed dalszymi etapami inwestycji.

Wikipedia

# zgasić

stłumić płomień, wyłączyć prąd, pozbawić kogoś zapału

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. gasić)

(1.1) dokonany od|gasić.

czasownik zwrotny dokonany zgasić się (ndk. gasić się)

(2.1) dokonany od|gasić się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gasić ndk.

rzecz. gaszenie n., zgaszenie n., gasidło n., gaśnik mrz.

Wiktionary

# zgasiewka

kosmopolityczna paproć z rodziny paprotkowatych, rosnąca na obszarach zwrotnikowych i śródziemnomorskich; uprawiana często jako pokojowa roślina doniczkowa; orliczka

SJP.pl

# zgasnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. gasnąć)

(1.1) dokonany od|gasnąć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tutaj kapłani palili kadzidła na ołtarzu, składali w ofierze święty chleb i czuwali, aby nigdy nie zgasły płomyki świeczników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡasnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zgasnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gasnąć

rzecz. zgaśnięcie n., zgasły mos.

przym. zgasły

Wiktionary

# zgaśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgasnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgasnąć

przym. zgasły

rzecz. zgasły mos.

Wiktionary

# zgaszać

rzadko: gasić;
1. przerywać palenie się, świecenie czegoś;
2. przerywać pracę urządzenia mechanicznego lub elektrycznego;
3. powodować blednięcie, ciemnienie czegoś;
4. tłumić, osłabiać;
5. pozbawiać kogoś pewności siebie; onieśmielać;
6. przewyższać kogoś pod jakimś względem; zaćmiewać

SJP.pl

# zgaszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgasić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gasić, zgasić dk.

rzecz. gaszenie n.

Wiktionary

# zgaszony

stłumić płomień, wyłączyć prąd, pozbawić kogoś zapału

SJP.pl

# zgasły

1. taki, który przestał świecić, przestał się palić;
2. taki, który ściemniał, zanikł, stracił energię, pewność siebie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zgasł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) książk. zmarły, umarły

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgasnąć dk.

rzecz. zgaśnięcie n.

Wiktionary

# zgazować

przekształcić paliwo stałe lub ciekłe w gazowe

SJP.pl

# zgazowywać

przekształcać paliwo stałe lub ciekłe w gaz

SJP.pl

# zgałganiały

stać się gałganem, łobuzem, nicponiem

SJP.pl

# zgałganieć

stać się gałganem, łobuzem, nicponiem

SJP.pl

# zgentryfikować

zmienić charakter części miasta w bardziej skomercjalizowany, zdominowany przez osoby o wyższym statusie materialnym

SJP.pl

# zgermanizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. germanizować)

(1.1) książk. narzucić kulturę i język niemiecki

(1.2) książk. nadać czemuś charakter niemiecki

czasownik zwrotny dokonany zgermanizować się (ndk. germanizować się)

(2.1) przyswoić kulturę i język niemiecki, stać się Niemcem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Starano się zgermanizować ludność polską Górnego Śląska.

(1.2) Okupanci zza Odry zgermanizowali słowiańskie nazwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. germanizm mrz., germanistka ż., germanista mos., germaniec mos., Germanka ż., Germania ż., Germanin mos., germanizacja ż., germanizator mos., germanizatorka ż., germanizowanie n., zgermanizowanie n.

czas. germanizować ndk., germanizować się ndk.

przym. germanizacyjny, germański, germanistyczny

temsłow. germano-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zniemczyć

(1.2) zniemczyć

Wiktionary

# zgermanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) narzucenie kultury i języka niemieckiego

(1.2) nadanie niemieckiego charakteru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludność na tych obszarach uległa zgermanizowaniu już w X wieku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. germanizm mrz., Germania ż., Germanin mos., germanizacja ż., germanizator mos., germanizatorka ż., germanizowanie n.

czas. germanizować ndk., germanizować się ndk., zgermanizować dk., zgermanizować się dk.

przym. germanizacyjny, germański

temsłow. germano-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zniemczenie

Wiktionary

# zgęstnąć

zgęstnieć;
1. stać się gęstym lub gęstszym;
2. stać się bardziej wyczuwalnym;
3. stać się liczniejszym i bardziej zwartym

SJP.pl

# zgęstniały

taki, który zgęstniał

SJP.pl

# zgęstły

taki, który zgęstł (zgęstnął)

SJP.pl

# zgettoizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. gettoizować)

(1.1) stworzyć getta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. getto n., gettoizacja ż., gettyzacja ż.

czas. gettoizować ndk.

przym. gettowy

Wiktionary

# zgęziały

w gwarze poznańskiej: zziębnięty, skulony

SJP.pl

# zgh

skrót od: Zakłady Górniczo-Hutnicze

SJP.pl

# zghostować

[czytaj: zgołstować] nagle i niespodziewanie skończyć komunikację i zacząć unikać kontaktu z drugą osobą bez żadnego wyjaśnienia

SJP.pl

# zgiąć

1. pochylić;
2. nadać kształt załamany

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zginać)

(1.1) zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie

(1.2) przygiąć w dół, ku ziemi

czasownik zwrotny dokonany zgiąć się (ndk. zginać się)

(2.1) ulec zgięciu

(2.2) wykonać ruch pochylenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pryszczaty wolno, wolniutko zgiął kolana, upuścił nóż na ziemię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: zʹǵo̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odgiętka ż., zgięcie n., zagięcie n., giętarka ż.

czas. zaginać ndk., wyginać ndk.

przym. giętki, zgięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nachylić, wygiąć

(2.2) pochylić się, schylić się

Wiktionary

# zgięcie

1. pochylić;
2. nadać kształt załamany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgiąć.

(1.2) miejsce gdzie coś jest zgięte

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲɟɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zʹǵė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgiąć, giąć

rzecz. odgiętka ż., giętarka ż.

przym. zgięty

Wiktionary

# zgięciowy

→ zgięcie

SJP.pl

#### Patrz:

zgięcie

# zgierski

→ Zgierz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Zgierza, związany lub pochodzący ze Zgierza

Wiktionary

#### Patrz:

Zgierz

#### Przykłady

(1.1) Toteż na roli pracują przeważnie kobiety, a mężczyźni dorabiają w zgierskich fabrykach.

(1.1) Zgierscy druhowie odbudowali jeszcze jeden niematerialny pomnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲɟɛrsʲci, AS: zʹǵersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zgierz m., zgierzanin m., zgierzanka ż.

Wiktionary

# zgierz

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w centralnej Polsce;

Wiktionary

Zgierz – miasto w Polsce w województwie łódzkim, siedziba powiatu zgierskiego. Leży nad Bzurą. Graniczy od południa z Łodzią i wchodzi w skład aglomeracji łódzkiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego województwa łódzkiego. Po reformie administracyjnej w 1999 znalazło się w granicach nowego województwa łódzkiego. Zgierz uzyskał prawa miejskie przed rokiem 1288 i jest jednym z najstarszych miast w regionie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Leciała mucha z Łodzi do Zgierza, Po drodze patrzy: strażacka wieża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟɛʃ, AS: zʹǵeš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgierzanin m., zgierzanka ż.

przym. zgierski

przysł. zgiersko

Wiktionary

# zgierzanin

mieszkaniec Zgierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zgierza

(1.2) osoba pochodząca ze Zgierza, urodzona w Zgierzu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟɛˈʒãɲĩn, AS: zʹǵežãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zgierz m.

:: fż. zgierzanka ż.

przym. zgierski

Wiktionary

# zgierzanka

mieszkanka Zgierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zgierza

(1.2) kobieta pochodząca ze Zgierza, urodzona w Zgierzu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟɛˈʒãnka, AS: zʹǵežãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zgierz m.

:: fm. zgierzanin m.

przym. zgierski

Wiktionary

# zgierzynka

wieś w Polsce

SJP.pl

Zgierzynka – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Lwówek.

Wikipedia

# zgiętolist

rodzaj mchów z rzędu meszkowców

SJP.pl

# zgiętoostrogowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający zgięte ostrogi

Wiktionary

# zgięty

1. pochylić;
2. nadać kształt załamany

SJP.pl

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) taki, który uległ zgięciu; mający zaburzoną oś

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zgiąć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgięcie n.

czas. zgiąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) garbaty, krzywy, skrzywiony, wygięty, wykrzywiony, zakrzywiony, zgarbiony

Wiktionary

# zgiełk

tumult, wrzawa, rozgwar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) głośne, uciążliwe dźwięki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na korytarzu panował zgiełk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rumor, harmider, hałas

Wiktionary

# zgiełkliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zgiełkliwie

SJP.pl

# zgiełkliwy

przymiotnik od: zgiełk

SJP.pl

# zginać

nadawać czemuś kształt łukowaty lub załamany

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) nagle, tragicznie stracić życie (w odniesieniu do ludzi)

(1.2) przestać istnieć, stracić ważność (o cechach, zjawiskach, wartościach)

(1.3) oddalić się poza zasięg słuchu, wzroku, stracić coś z oczu

(1.4) zgubić się, nie znać dalszej drogi

(1.5) być zagubionym, w trudnej sytuacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego brat zginął na froncie podczas II wojny światowej.

(1.2) Jeszcze Polska nie zginęła • Kiedy my żyjemy, • Co nam obca przemoc wzięła, • Szablą odbierzemy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲɟĩnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: zʹǵĩnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zginięcie n.

Wiktionary

# zginacz

mięsień umożliwiający zginanie kończyny; fleksor

SJP.pl

Zginacz (łac. flexor) – mięsień, który zbliża dwie kości do siebie, powodując zgięcie części ciała (np. kręgosłupa) lub stawu w kończynie. Mięśniem działającym z odwrotnym skutkiem jest prostownik.

- Wybrane mięśnie zginacze człowieka

Wikipedia

# zginalny

dający się zgiąć

SJP.pl

# zginanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zginać.

Wiktionary

Zginanie (gięcie) – deformacja ciała (pręta, płyty, powłoki), która polega na zmianie krzywizny jego osi lub powierzchni środkowej. W przekrojach poprzecznych elementów zginanych występuje nierównomierność (liniowa zmienność) rozkładu naprężeń normalnych, spowodowana działaniem momentów zginających te przekroje.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zʲɟĩˈnãɲɛ, AS: zʹǵĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zginać, giąć

rzecz. giętarka ż.

Wiktionary

# zginarka

prasa do gięcia metalu

SJP.pl

# zginięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zginąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟĩˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: zʹǵĩńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zginąć

Wiktionary

# zgirski

nazwisko

SJP.pl

# zglajchszachtować

potocznie: ujednolicić, podciągnąć do jednego poziomu; zglajchszaltować

SJP.pl

# zglajchszaltować

potocznie: ujednolicić, podciągnąć do jednego poziomu; zglajchszachtować

SJP.pl

# zglanować

środowiskowo: zdeptać coś za pomocą ciężkiego buta

SJP.pl

czasownik

(1.1) slang. skopać kogoś glanami

Wiktionary

# zglebić

środowiskowo:
1. powalić kogoś na ziemię; wywrócić, przewrócić;
2. poniżyć, skompromitować; zrównać z glebą

SJP.pl

# zglechów

Zglechów – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Siennica.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa Męczennika w Siennicy.

Wikipedia

# zgliczyński

nazwisko

SJP.pl

# zgliniec

Zgliniec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Krzywiń.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Zglinice należała do wsi mniejszych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Zglinice należały do okręgu krzywińskiego tego powiatu i stanowiły część majątku Jurkowo, którego właścicielem był wówczas (1846) Kajetan Morawski. Według spisu urzędowego z 1837 roku Zglinice liczyły 79 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 16 dymów (domostw).

Wikipedia

# zgliński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Daniel Zgliński – polski aktor teatralny, krytyk literatury, dramatopisarz i dziennikarz
- Grzegorz Zgliński – polski reżyser, scenarzysta, operator, producent i montażysta filmowy, kompozytor, gitarzysta

Wikipedia

# zgliszczak

rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych

SJP.pl

Kretzschmaria Fr. (zgliszczak) – rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych (Xylariaceae). Należy do niego kilkadziesiąt gatunków. W Polsce występuje jeden gatunek.

Wikipedia

# zgliszcze

miejsce po ognisku lub pożarze; pogorzelisko, pożarzysko, popielisko, spalenisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogorzelisko

(1.2) przen. podn. poet. pozostałość, wspomnienie czegoś, co uległo wypaleniu, zniszczeniu, zapomnieniu, zostało zniszczone, minęło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś wśród zgliszczów leżą pomięte winnice, a z nich dym czołga się w niebo nie już kłębami, ale niciami (…) sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żec

Wiktionary

# zgliwiały

taki, który zgliwiał

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o białym serze: taki, który w wyniku przetworzenia zmienił strukturę na półpłynną

Wiktionary

# zgliwieć

o białym serze: zmienić się w mazistą masę o nieprzyjemnym zapachu i smaku

SJP.pl

# zglobalizować

nadać czemuś charakter globalny, ogólnoświatowy

SJP.pl

# zgnać

zmęczyć przez szybki bieg; zgonić

SJP.pl

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. rzad. donieść, zadenuncjować

(1.2) ukłuć, dźgnąć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žgnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żgnięcie n., żgak, żgok

Wiktionary

# zgniatać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zgnieść)

(1.1) wywierając nacisk, powodować odkształcenie lub zniszczenie czegoś lub kogoś

(1.2) przen. obciążać lub niszczyć psychicznie

czasownik zwrotny niedokonany zgniatać się (dk. zgnieść się)

(2.1) być zgniatanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będę zaraz zgniatała te kartki papieru w kulki.

(1.2) Trudności życiowe zgniatały go coraz bardziej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgniatanie n., gniecenie n.

czas. zgnieść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gnieść, miażdżyć, spłaszczać, ściskać

(1.2) dławić, dusić, gnieść, miażdżyć

(2.1) gnieść się

Wiktionary

# zgniatacz

walcarka do walcowania wlewków na półwyroby hutnicze

SJP.pl

# zgniatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgniatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgniecenie n., zgniot m., zgniotek m., zgniatacz m., zgniatarka ż., gniecenie n.

czas. zgniatać ndk., zgieść dk.

Wiktionary

# zgniatarka

1. maszyna do zgniatania płatków mydlanych w jednolity blok; peloteza
2. urządzenie do formowania masy w jednolity blok

SJP.pl

# zgnić

ulec rozkładowi pod wpływem działania bakterii

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) ulec rozkładowi w procesie gnilnym, przy udziale bakterii gnilnych

(1.2) przen. zakończyć życie w zamknięciu, niewoli lub w niegodziwych warunkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kalafior zgnił, bo ważniejsza była ogórkowa, której żaden gość hotelowy nie zamawiał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲɟɲit͡ɕ, AS: zʹǵńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gnicie n., zgnicie n., zgnilizna ż., zgniłek m.

czas. gnić ndk.

przym. zgniły, gnilny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sczeznąć

Wiktionary

# zgniecenie

1. pomiąć, pozbawić gładkości;
2. gniotąc zmiażdżyć;
3. zmniejszyć grubość przez ściskanie

SJP.pl

# źgnięcie

uderzyć kogoś czymś ostrym, kłującym, ukłuć; dźgnąć; żgnąć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żgnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żgnąć

Wiktionary

# zgnieść

1. pomiąć, pozbawić gładkości;
2. gniotąc zmiażdżyć;
3. zmniejszyć grubość przez ściskanie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zgniatać)

(1.1) wywarłszy nacisk, spowodować odkształcenie lub zniszczenie czegoś lub kogoś

(1.2) przen. obciążyć lub zniszczyć psychicznie

czasownik zwrotny dokonany zgnieść się (ndk. zgniatać się)

(2.1) zostać zgniecionym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kornel zgniótł puszkę po napoju dla oszczędności miejsca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgniecenie n., gniecenie n.

czas. zgniatać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmiażdżyć

Wiktionary

# zgniewać

rozzłościć

SJP.pl

# zgnilak

1. rodzaj grzybów z rzędu wroślikowców; Pythium;
2. potocznie: osoba zmarła, która uległa procesowi rozkładu i powstała z grobu; zombie, zombiak

SJP.pl

# zgnilakowate

rodzina grzybów wodnych pasożytujących na glonach; Pythiaceae

SJP.pl

# zgnilakowaty

o cechach zgnilakowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# zgnilcowy

przymiotnik od: zgnilec

SJP.pl

# zgnilec

choroba zakaźna pszczelich larw

SJP.pl

## Choroba pszczół

- zgnilec amerykański
- zgnilec europejski

## Integralna część wsi w Polsce

Wg TERYT jest 1

- Zgnilec – część wsi Głazów w woj, zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

Wikipedia

# zgnilizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gnijąca substancja

(1.2) roln. choroba roślin

(1.3) przen. demoralizacja

Wiktionary

Zgnilizna – u roślin jest to wywołany przez niektóre bakterie i grzyby rodzaj nekrozy, doprowadzający do gnicia i obumierania komórek i tkanek. Wywołujące zgniliznę bakterie i grzyby wytwarzają enzymy rozkładające pektyny i celulozę. Wyróżnia się 2 rodzaje zgnilizn:

- zgnilizna mokra – gdy rozkładane tkanki stają się miękkie i czasami wydzielają nieprzyjemny zapach. Tego typu zgnilizna występuje zazwyczaj w tkankach miękiszowych. Nieprzyjemny zapach występuje np. podczas gnicia bulw ziemniaka, cebul, korzeni i owoców wywołanego przez bakterię Pectobacterium carotovorum,
- zgnilizna sucha – gdy rozkładane tkanki nie miękną. Tego typu zgnilizna wywoływana jest przez grzyby, wytwarzające enzymy celulolityczne i występuje głównie w zdrewniałych częściach roślin. Wywołują ją np. grzyby z rodzajów Fomes, Heterobasidion, Armillaria i in. Czasami sucha zgnilizna występuje także na miękkich częściach roślin – np. zgnilizna wywołana przez grzyby z rodzaju Fusarium na bulwach ziemniaka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) By zapobiec zgniliźnie, rozpylono jakiś środek.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gnić ndk., zgnić dk.

przym. gnilny, zgniły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) bagno, degeneracja, degrengolada, deprawacja, gangrena, patologia, rozkład, szambo, zepsucie

Wiktionary

# zgniot

zmiany, jakie zachodzą w strukturze i właściwościach metali pod wpływem odkształcenia plastycznego na zimno

SJP.pl

Zgniotem określa się zmiany, jakie zachodzą w strukturze i właściwościach metali pod wpływem odkształcenia plastycznego na zimno. Zgniot zachodzi poniżej temperatury rekrystalizacji, gdy szybkość procesów dyfuzyjnych jest mała.

Za miarę zgniotu przyjęto stopień odkształcenia wyrażany ubytkiem przekroju w procentach

    Z={\frac {F_{0}-F_{1}}{F_{0}}}\cdot 100\%,

Wikipedia

# zgniotek

rodzaj chrząszczy z rodziny zgniotkowatych

SJP.pl

Zgniotek (Cucujus) – rodzaj chrząszczy z rodziny zgniotkowatych. Gatunkiem typowym jest Cucujus clavipes. Z Europy i z Polski znane są dwa gatunki, zgniotek cynobrowy i zgniotek szkarłatny.

Opisano kilkanaście gatunków:

- Cucujus bicolor Smith, 1851
- Cucujus chinensis Lee & Satô, 2007
- Zgniotek cynobrowy Cucujus cinnaberinus (Scopoli, 1763)
- Cucujus clavipes (Fabricius, 1781)
- Cucujus coccinatus Lewis, 1881
- Cucujus elongatus Lee & Pütz, 2008
- Cucujus grouvellei Reitter, 1877
- Zgniotek szkarłatny Cucujus haematodes Erichson, 1845
- Cucujus kempi Grouvelle, 1913
- Cucujus mniszechi Grouvelle, 1874
- Cucujus nigripennis Lee & Satô, 2007
- Cucujus tulliae Bonacci, Mazzei, Horák & Brandmayr, 2012

Wikipedia

# zgniotkowate

o cechach zgniotkowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

Zgniotkowate (Cucujoidae) – rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych.

Wikipedia

# zgniotkowaty

o cechach zgniotkowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# zgniotowy

→ zgniot

SJP.pl

#### Patrz:

zgniot

# zgnity

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zgniły

Wiktionary

# zgniłek

dawniej, dziś gwarowo: zgniły, uleżały owoc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba zdemoralizowana

(1.2) pot. osoba chorowita

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. pot. leń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zepsuty owoc lub warzywo

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od zgniłka

Wiktionary

Zgniłek (niem. Faul See) – jezioro o powierzchni 6,35 ha, znajdujące się na wschód od wsi Liksajny, w gminie Miłomłyn, w województwie warmińsko-mazurskim. Z jeziora Zgniłek uchodzi odpływ do jeziora Ruda Woda.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zgniłka ż.

czas. gnić ndk., zgnić dk.

Wiktionary

# zgniłka

dawniej, dziś gwarowo: zgniły, uleżały owoc

SJP.pl

Zgniłka – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Więcbork. Pierwsze ślady osadnictwa w Zgniłce pochodzą z IX w. Najstarszy przekaz pisany o miejscowości pochodzi z 1511 r. Wieś położona przy jeziorze Stryjewskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 78 mieszkańców. Jest dwudziestą co do wielkości miejscowością gminy Więcbork.

Wikipedia

# zgniłówka

zgniłówka pokojowa - gatunek muchówki z rodziny zgniłówkowatych

SJP.pl

# zgniłówkowate

o cechach zgniłówkowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

Zgniłówkowate (Fanniidae) – rodzina muchówek z podrzędu krótkoczułkich, infrarzędu łękorysych i nadrodziny Muscoidea.

Mała, obejmująca około 300 gatunków rodzina. Rozprzestrzenione są na całym świecie, ale zdecydowana większość gatunków jest holarktyczna. W Europie stwierdzono występowanie 83 gatunków z 3 rodzajów: Fannia, Euryomma i Piezura.

Wikipedia

# zgniłówkowaty

o cechach zgniłówkowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

# zgniłozielony

zielony o brunatnożółtym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o brązowym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ujrzałem nieruchomość w kształcie ludzkiego tułowia, przykrytego zgniłozielonym wojskowym kocem.

(1.1) Kucharz w białym fartuchu osłaniającym zgniłozielony mundur i w rozłożystym pierogu na głowie rozdawał z wozu uśmiechy i gulasz, zamaszyście przecinając powietrze mosiężną, połyskliwą chochlą.

Wiktionary

# zgniły

1. taki, który zgnił, np. zgniłe owoce;
2. charakterystyczny dla czegoś, co zgniło, np. zgniły zapach bagien;
3. o kolorze: mający odcień brunatny, np. zgniła zieleń;
4. przenośnie: zepsuty moralnie, np. zgniła młodzież; zdemoralizowany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

(1.2) o kolorze: mający brunatny odcień, wpadający w brąz

(1.3) przen. taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. pot. leniwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piwo to tylko zgniły wywar ze zbóż i chmielu.

(1.3) — Czym mogę służyć? — mówi redaktor ozdobnym szeptem, wśród zgniłych uśmiesząt, pełnych obietnic sięgających jak można najdalej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲɟɲiwɨ, AS: zʹǵńiu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgnilizna ż., zgnicie n.

czas. zgnić dk., gnić ndk.

przym. gnilny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przegniły; gw-pl|Górny Śląsk|zgnity.

(1.3) zepsuty, zdemoralizowany

Wiktionary

# zgnoić

1. spowodować, że coś zgnije;
2. zniszczyć kogoś psychicznie lub fizycznie, pozbawić kogoś sił, zdrowia

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) pot. spowodować zgnicie czegoś

(1.2) posp. zniszczyć kogoś psychicznie lub fizycznie, doprowadzić kogoś do załamania, utraty odporności psychicznej

(1.3) reg-pl|Kresy. użyźnić obornikiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie dosuszyli siana i całe je zgnoili.

(1.2) Obawiała się, że jeśli nie będzie wykonywała jego rozkazów, to on całkowicie ją zgnoi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡnɔjit͡ɕ, AS: zgnoi ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gnójka ż., gnojankowate nmos., gnojanka ż., Gnojnik mrz., gnojówka ż., gnojnik mrz., zgnojenie n., gnój m., gnojek m., gnojowica ż.

czas. gnoić ndk., ognoić dk.

przym. gnojowy, gnojny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) upodlić, zeszmacić, wykończyć

Wiktionary

# zgnojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgnoić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡnɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: zgnoi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgnoić

rzecz. gnojówka ż., gnojek mos.

Wiktionary

# zgnuśniały

niechętny do działania; bezczynny; apatyczny

SJP.pl

# zgnuśnieć

1. stać się gnuśnym, niechętnym do działania, pracy;
2. o mężczyźnie: utracić męskie cechy charakteru i nabrać tych, które są uznawane za typowo kobiece; zniewieścieć

SJP.pl

# zgobić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. narozrabiać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgobnik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zgłobić.

Wiktionary

# zgobnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rozrabiaka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgobić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zgłobnik.

Wiktionary

# zgoda

pozwolenie na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie

(1.2) stan, w którym nie ma różnic zdania, w którym panuje ta sama opinia

(1.3) pozwolenie, aprobata, zgodzenie się

partykuła

(2.1) odpowiedź potwierdzająca, wyrażająca przyzwolenie

Wiktionary

Zgoda (ang. consent) – szeroki termin określający brak konfliktu, jedność i zgodność (np. w poglądach). Może również oznaczać przyzwolenie, zaakceptowanie postawionej propozycji lub oferty. Dodatkowo, wiele środowisk i organizacji podkreśla, że przymus lub brak świadomości, mimo wyrażenia aprobaty, nie jest zgodą w sensie moralnym lub prawnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam już dość kłótni, chcę wreszcie zgody.

(1.2) W tej kwestii panowała między nami zgoda.

(1.3) Muszę go poprosić o zgodę.

(2.1) Zgoda, pójdziemy tam jutro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔda, AS: zgoda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgodność ż., zgodliwość ż.

przym. zgodny

czas. zgadzać, zgodzić

przysł. zgodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) porozumienie, harmonia, pojednanie

(2.1) OK, dobrze, tak

Wiktionary

# zgodliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zgodliwe; cecha tych, którzy są zgodliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgoda ż.

przym. zgodliwy

przysł. zgodliwie

partyk. zgoda

Wiktionary

# zgodnie

przysłówek

(1.1) w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności

(1.2) według czegoś, odpowiednio do czegoś

(1.3) jednogłośnie, jednomyślnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zgodnie przyznali mu rację.

(1.2) Postąpił zgodnie z wytycznymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔdʲɲɛ, AS: zgodʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgoda ż., zgodność ż.

przym. zgodny

partyk. zgoda

Wiktionary

# zgodniej

stopień wyższy od przysłówka: zgodnie

SJP.pl

# zgodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zgodny; bardziej zgodny

SJP.pl

# zgodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

(1.2) jednomyślność

(1.3) brak konfliktów

Wiktionary

W informatyce:

- kompatybilność komputerowa
- kompatybilność w przód
- kompatybilność wsteczna

W radiotechnice:

- kompatybilność elektromagnetyczna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔdnɔɕt͡ɕ, AS: zgodność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgodny

rzecz. zgoda

przysł. zgodnie

czas. zgadzać (się), zgodzić (się)

Wiktionary

# zgodny

1. niekłótliwy;
2. jednomyślny;
3. niesprzeczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje

(1.2) taki, który zgadza się na coś, godzi się z czymś, dąży do zgody

(1.3) taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Postępowanie karne musi być zgodne z prawem.

(1.2) Lubię z nim rozmawiać, bo ma zgodne usposobienie i nie tworzy konfliktów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔdnɨ, AS: zgodny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgoda ż., zgodność

czas. godzić (się), zgadzać/zgadzać się, zgodzić/zgodzić się

przysł. zgodnie

Wiktionary

# zgodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: zgoʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgodzić

Wiktionary

# zgodzić

1. udzielić akceptacji;
2. przyznać komuś rację;
3. dawniej: przyjąć się lub kogoś do pracy

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) dokonany od|zgadzać.

czasownik przechodni dokonany

(2.1) dokonany od|godzić.

czasownik zwrotny dokonany zgodzić się

(3.1) dokonany od|zgadzać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bardzo chciałbym zgodzić ze sobą moje skłócone rodzeństwo.

(3.1) Kupując działkę, musimy zgodzić się na słup energetyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔd͡ʑit͡ɕ, AS: zgoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgodzenie n., gody, zgadzanie, zgoda, zgodność

czas. godzić, zgadzać

przym. pogodzony, zgodny

partyk. zgoda

Wiktionary

# zgodziński

nazwisko

SJP.pl

# zgoić

przestarzałe: zagoić (się)

SJP.pl

# zgojewo

Zgojewo (kaszb. Zgòjewò, niem. Schojow) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Główczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# żgok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. drzazga, kolec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gw-pl|Poznań. zadziorny chłopak

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. żgnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) żgaj, żgajek

Wiktionary

# zgolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kosmet. usunięcie zarostu lub włosów brzytwą lub golarką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile czasu zajęłoby ci zgolenie brody i wąsów?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. golas mzw./mos., golarz mos., golarnia ż., golenie n., ogolenie n., golarka ż., golareczka ż.

czas. obnażać, golić ndk., golić się ndk., ogolić dk., ogolić się dk., zgolić dk.

Wiktionary

# zgolić

usunąć zarost, włosy poprzez golenie; ogolić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. golić, zgalać)

(1.1) kosmet. usunąć zarost lub włosy brzytwą lub golarką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Irku, zgól brodę, to ci skóra trochę odpocznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. golas mzw./mos., golarz mos., golarnia ż., golenie n., zgolenie n., ogolenie n., golarka ż., golareczka ż.

czas. obnażać, golić ndk., golić się ndk., ogolić dk., ogolić się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ogolić

Wiktionary

# zgon

śmierć; skonanie; skon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. śmierć, skonanie

(1.2) slang. utrata przytomności pod wpływem alkoholu

Wiktionary

- zgon – śmierć biologiczna
- zgon – zdarzenie prawne
- Zgon – powieść autorstwa Włodzimierza Tiendriakowa
- Zgon – singel zespołu Myslovitz
- Zgon – wieś w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Piecki
- Zgon – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie uńsko-sańskim, w gminie Ključ

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyczyną zgonu był rozległy zawał serca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡɔ̃n, AS: zgõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. dozgonny

czas. zgonować ndk. slang., zezgonować dk. slang.

rzecz. zgonik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śmierć

Wiktionary

# zgonić

1. goniąc, zgromadzić; spędzić; zegnać;
2. goniąc, usunąć; zegnać; przegnać, przegonić, przepędzić;
3. zmęczyć gonieniem;
4. poruszając się szybko, odwiedzić wiele miejsc;
5. obarczyć kogoś winą;
6. zgonić się - zhasać się

SJP.pl

# zgonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od zgon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgon m.

Wiktionary

# zgoniny

kawałki słomy i wymłóconych kłosów pocięte w czasie młócki i wyrzucane na zewnątrz młocarni

SJP.pl

Wikipedia

# zgonować

młodzieżowo: tracić świadomość wskutek zażycia środków odurzających

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zezgonować)

(1.1) slang. upić się lub innym sposobem doprowadzić się do stanu nieprzytomności lub utraty kontroli nad sobą

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. zgon.

Wiktionary

# zgooglać

[czytaj: zguglać] potocznie: wyszukać za pomocą wyszukiwarki Google; wygooglować, wyguglować, zguglować, wygooglać, wyguglać, zgooglować

SJP.pl

# zgooglować

[czytaj: zguglować] potocznie: wyszukać za pomocą wyszukiwarki Google; wygooglować, wyguglować, zguglować, wygooglać, wyguglać, zgooglać

SJP.pl

# zgoreć

zgorzeć; rzadko:
1. spalić się, spłonąć;
2. ulec wyczerpaniu fizycznemu lub psychicznemu na skutek niekorzystnych wydarzeń

SJP.pl

# zgórować

strzelić powyżej celu

SJP.pl

# zgórski

nazwisko

SJP.pl

# zgórsko

2 miejscowości w Polsce:

- Zgórsko – przysiółek wsi Podborze, w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Radomyśl Wielki
- Zgórsko – część wsi Zagrody w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Nowiny

Wikipedia

# zgorszenie

1. wzbudzić gwałtowne, nieprzychylne emocje; wzburzyć, zbulwersować;
2. wywrzeć zły, demoralizujący wpływ na kogoś; zdemoralizować, zdeprawować, znieprawić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) coś, co demoralizuje, stanowi zły przykład i obraża moralność

Wiktionary

Skandal, zgorszenie – działanie, które może prowadzić innych do grzechu czyli metaforycznie do moralnego potknięcia i upadku w pułapkę. Wywodzi się od greckiego σκάνδαλον (skandalon), którego dosłowne pierwotne znacznie: spust pułapki albo sidła zastawione na wroga, tłumaczone jest także m.in. jako zgorszenie, kamień/skała potknięcia bądź zawada.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. gorszyć

Wiktionary

# zgorszony

1. wzbudzić gwałtowne, nieprzychylne emocje; wzburzyć, zbulwersować;
2. wywrzeć zły, demoralizujący wpływ na kogoś; zdemoralizować, zdeprawować, znieprawić

SJP.pl

# zgorszyć

1. wzbudzić gwałtowne, nieprzychylne emocje; wzburzyć, zbulwersować;
2. wywrzeć zły, demoralizujący wpływ na kogoś; zdemoralizować, zdeprawować, znieprawić

SJP.pl

# zgorszyciel

człowiek, który wywołuje zgorszenie

SJP.pl

# zgorzałowo

Zgorzałowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Wąsewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Jelonkach.

Wikipedia

# zgorzały

zgoreć;
1. spalić się, spłonąć;
2. ulec wyczerpaniu fizycznemu lub psychicznemu na skutek niekorzystnych wydarzeń

SJP.pl

# zgorzeć

zgoreć;
1. spalić się, spłonąć;
2. ulec wyczerpaniu fizycznemu lub psychicznemu na skutek niekorzystnych wydarzeń

SJP.pl

# zgorzel

1. gnicie tkanek w żywym organizmie, wywołane zakażeniem; martwica, gangrena;
2. grupa chorób roślin, najczęściej wywołanych przez grzyby lub bakterie;
3. warstwa tlenków metali powstająca na powierzchni nagrzanych metali; zendra, zgorzelina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. obumieranie tkanek w żywym organizmie wywołane zakażeniem;

(1.2) bot. roln. choroba powodująca obumieranie roślin

(1.3) zgorzelina, odpady powstające podczas wytwarzania metali i ich stopów

Wiktionary

Zgorzel, gangrena – typ martwicy tkanek powodowanej w żywym organizmie przez anaerobowe (beztlenowe) bakterie gnilne z rodzaju Clostridium. Przyczyną gangreny jest obecność ogniska martwicy, dostępnego dla bakterii. Odpowiednie warunki istniejące w ognisku martwicy, takie jak wilgotność, temperatura i brak dostępu tlenu, sprzyjają rozwojowi beztlenowców. Zgorzel powstaje tylko w tych miejscach organizmu, które mają połączenie ze światem zewnętrznym (przez co stają się dostępne dla bakterii), dlatego występuje głównie:

- w powłokach skórnych (po zmiażdżeniach);
- w płucach;
- miazdze próchniejącego zęba;
- w jelitach (gdzie bakterie te przebywają stale jako komensale).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zgorzelowy

rzecz. pogorzelec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gangrena

(1.3) zgorzelina, zendra

Wiktionary

# zgorzelczanin

mieszkaniec Zgorzelca (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zgorzelczanka

mieszkanka Zgorzelca (miasta w Polsce)

SJP.pl

# zgorzelec

miasto w województwie dolnośląskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Zgorzelec (niem. Görlitz, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc, cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Górnych Łużyc, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część miasta Görlitz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Teren zamknięty na linii Zgorzelec-Wałbrzych-Bogatynia znany był przez lata jako "trójkąt bermudzki", gdyż cechował się wysokim wskaźnikiem przestępczości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡɔˈʒɛlɛt͡s, AS: zgoželec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pogorzelec mos., zgorzelczanin m., zgorzelczanka ż.

przym. zgorzelecki

Wiktionary

# zgorzelecki

przymiotnik od: Zgorzelec

SJP.pl

# zgorzelina

1. warstwa tlenków metali powstająca na powierzchni nagrzanych metali; zendra, zgorzel;
2. choroba drzew spowodowana nadmiernym nasłonecznieniem; oparzelina

SJP.pl

- zgorzelina (zendra)
- zgorzelina (oparzelina) – choroba drzew

Wikipedia

# zgorzelinowy

przymiotnik od: zgorzelina

SJP.pl

# zgorzelisko

miejsce po ognisku lub pożarze; zgliszcze, pożarzysko, popielisko, spalenisko, pogorzelisko

SJP.pl

- Zgorzelisko – część wsi Poronin
- Zgorzelisko – dzielnica Wrocławia
- Zgorzelisko – polana na szczycie Zgorzelisko w gminie Poronin
- Zgorzelisko – szczyt na Pogórzu Bukowińskim

Wikipedia

# zgorzelowy

przymiotnik od: zgorzel

SJP.pl

# zgorzelski

nazwisko

SJP.pl

Zgorzelski (forma żeńska: Zgorzelska; liczba mnoga: Zgorzelscy) – nazwisko w Polsce.

Według danych Ministerstwa Cyfryzacji ze stycznia 2018 roku nazwisko „Zgorzelski (–ska)” nosiło 289 Polek i 298 Polaków.

Znane postaci noszące nazwisko „Zgorzelski”:

- Czesław Zgorzelski – polski filolog
- Piotr Zgorzelski – polski samorządowiec, nauczyciel i polityk, poseł na Sejm
- Jan Zgorzelski
- Władysław Zgorzelski (1901–1998) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, dowódca 10 Pułku Dragonów, odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari

Wikipedia

# zgorzknialec

człowiek niezadowolony z życia, zniechęcony, zgorzkniały

SJP.pl

# zgorzkniałość

1. gorzki smak powstały wskutek psucia się czegoś;
2. usposobienie człowieka zgorzkniałego; zniechęcenie; niezadowolenie

SJP.pl

# zgorzkniały

1. taki, który stał się gorzki, nabrał smaku podobnego do goryczy;
2. taki, który stał się gorzki, smutny, rozgoryczony, wpadł w apatię; posmutniały, zniechęcony, rozżalony;
3. taki, który świadczy o niezadowoleniu z życia, zniechęceniu, rozgoryczeniu, np. zgorzkniały wyraz twarzy; gorzki

SJP.pl

# zgorzknieć

1. stać się gorzkim, nabrać smaku podobnego do goryczy;
2. stać się smutnym, rozgoryczonym, wpaść w apatię; posmutnieć

SJP.pl

# zgórznica

Zgórznica – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Stoczek Łukowski.

Wieś królewska Zgórnica położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. W 1660 roku wieś wchodziła w skład starostwa Latowicz.

Wikipedia

# zgoła

tyleż co: całkiem, zupełnie, absolutnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) książk. kompletnie, zupełnie, absolutnie, całkiem

(1.2) książk. wręcz, naprawdę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie pamiętam już zgoła, co mu na to rzekłem, / Podobno nic - na konia wsiadłem i uciekłem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡɔwa, AS: zgou̯a

Wiktionary

# zgółkowa

nazwisko, np. Halina Zgółkowa (Halina M. Bułczyńska-Zgółka), polska językoznawczyni

SJP.pl

# zgr.

skrót od: zgrubienie, zgrubiały

SJP.pl

# zgrabiać

1. zgarniać liście, siano itp. przy pomocy grabi; grabić;
2. wyrównywać powierzchnię ziemi przy użyciu grabi; grabić;
3. usuwać coś skądś, np. liście, śmieci, poprzez grabienie

SJP.pl

# zgrabiarka

konne lub ciągnikowe narzędzie rolnicze do zgrabiania pokosów siana lub resztek po sprzęcie zboża; grabie, grabiarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. techn. maszyna służąca do zgrabiania siana lub słomy ze ścierniska

Wiktionary

Zgrabiarka – maszyna rolnicza służąca do mechanicznego zagrabiania suchej trawy, czyli siana.

Jej funkcja polega na podgrabianiu i zgrabianiu siana w tzw. wałki, aby ułatwić jego późniejszą ręczną lub mechaniczną zbiórkę.

Zgrabianie jest jedną z kilku czynności w procesie zbioru siana. Należą do nich m.in.: koszenie, przetrząsanie, zgrabianie i zbieranie (prasowanie).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɡraˈbʲjarka, AS: zgrabʹi ̯arka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgrabiać, zagrabiać, grabić

rzecz. zgrabianie, grabienie, grabie

Wiktionary

# zgrabiały

taki, który zesztywniał, zdrętwiał z zimna; skostniały

SJP.pl

# zgrabieć

zdrętwieć z zimna, skostnieć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. grabieć)

(1.1) książk. zdrętwieć z zimna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapomniałem wziąć ze sobą kurtki i cały zgrabiałem na chłodzie.

(1.1) Znów nie wziąłem ze sobą rękawiczek i dłonie mi zgrabiały.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡrabʲjɛ̇t͡ɕ, AS: zgrabʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. grabieć

przym. zgrabiały

rzecz. zgrabienie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrętwieć, skostnieć, zesztywnieć

Wiktionary

# zgrabienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgrabieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡraˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zgrabʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgrabieć

Wiktionary

# zgrabka

zgrabka grubolistna (burakowata) - gatunek rośliny z rodziny psiankowatych; cyfomandra grubolistna, pomidor drzewiasty, tamarillo

SJP.pl

# zgrabki

zgrabione z pola resztki zżętego zboża

SJP.pl

# zgrabnie

przysłówek

(1.1) dobrze wyglądając, dobrze się prezentując

(1.2) trafnie sformułowawszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W nowej zielonej kiecce Celina prezentowała się dosyć zgrabnie.

(1.2) Sami twórcy nie ukrywają, że stworzenie udanego komediodramatu wymaga ponadprzeciętnego warsztatu – niełatwo bowiem zgrabnie połączyć ze sobą elementy komiczne z tragicznymi, tak by tworzyły one spójną całość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrabność ż.

przym. zgrabniutki, zgrabny

przysł. zgrabniutko

Wiktionary

# zgrabnieć

stawać się dobrze zbudowanym, kształtnym, foremnym

SJP.pl

# zgrabniej

stopień wyższy od przysłówka: zgrabnie

SJP.pl

# zgrabniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zgrabny

SJP.pl

# zgrabniusi

zdrobnienie od: zgrabny; zgrabniutki

SJP.pl

# zgrabniutki

zdrobnienie od: zgrabny; zgrabniusi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: zgrabny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed restauracją na chodniku stał ładny, zgrabniutki samochód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrabʲˈɲutʲci, AS: zgrabʹńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrabność

przym. zgrabny

przysł. zgrabnie, zgrabniutko

Wiktionary

# zgrabność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zgrabne; cecha tych, którzy są zgrabni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgrabny, zgrabniutki

przysł. zgrabnie

Wiktionary

# zgrabny

1. mający ładną figurę, dobrze zbudowany; kształtny, foremny;
2. zręczny, zwinny;
3. zręcznie napisany, sformułowany

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) proporcjonalnie zbudowany

(1.2) trafnie sformułowany

(1.3) odznaczający się finezją, elegancją; pełen gracji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do lokalu weszła zgrabna dziewczyna.

(1.2) Jakie zgrabne zdanie. Nikt lepiej nie ująłby tego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡrabnɨ, AS: zgrabny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrabność ż.

przym. zgrabniutki

przysł. zgrabnie, zgrabniutko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kształtny; gw-pl|Górny Śląsk|wyzgerny.

(1.2) trafny

Wiktionary

# zgrać

1. zsynchronizować, zharmonizować;
2. w grze karcianej: zmusić do pozbycia się wszystkich kart danego koloru;
3. grając z kimś (zwłaszcza na pieniądze) spowodować jego przegraną; ograć;
4. zgrać się - grając przegrać wszystko;
5. przystosować się do innych w jakimś zespołowym przedsięwzięciu

SJP.pl

# zgrafitować

powlec grafitem

SJP.pl

# zgrafitowany

powlec grafitem

SJP.pl

# zgrafityzować

przeobrazić w grafit

SJP.pl

# zgraja

agresywna, hałaśliwa grupa ludzi lub uciążliwa grupa zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pejor. liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona

(1.2) pot. liczna grupa zwierząt, często uciążliwa

Wiktionary

- Zgraja – herb szlachecki
- Hannelore Eva Zgraja (ur. 1944)
- Katarina Zgraja
- Krzysztof Zgraja (ur. 1950)
- Zygmunt Zgraja (ur. 1937) – wirtuoz harmonijki ustnej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W oddali pojawiła się ogromna zgraja wilków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡraja, AS: zgrai ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) banda, kupa, hałastra, horda, kohorta, wataha

(1.2) stado

Wiktionary

# zgranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tworzenie zgodnego, zharmonizowanego zespołu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwunastu trębaczy dało popis idealnego zgrania w utworze Antonio Agostiniego — „Trzej trębacze”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. growy

rzecz. zgrywanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zharmonizowanie

Wiktionary

# zgrany

1. zsynchronizować, zharmonizować;
2. w grze karcianej: zmusić do pozbycia się wszystkich kart danego koloru;
3. grając z kimś (zwłaszcza na pieniądze) spowodować jego przegraną; ograć;
4. zgrać się - grając przegrać wszystko;
5. przystosować się do innych w jakimś zespołowym przedsięwzięciu

SJP.pl

# zgrecyzować

poddać wpływom greckim, rozszerzyć wpływy greckie, nadać czemuś cechy typowo greckie

SJP.pl

# zgred

wapniak; młodzieżowo:
1. człowiek dorosły;
2. człowiek w podeszłym wieku;
3. rodzic

SJP.pl

# zgredka

zgredówa; środowiskowo:
1. stara, zrzędliwa kobieta;
2. matka

SJP.pl

# zgredówa

zgredka; środowiskowo:
1. stara, zrzędliwa kobieta;
2. matka

SJP.pl

# zgredowski

→ zgred

SJP.pl

#### Patrz:

zgred

# zgredy

wapniak; młodzieżowo:
1. człowiek dorosły;
2. człowiek w podeszłym wieku;
3. rodzic

SJP.pl

# zgręplować

rozplątać i wyczyścić włókna przed przędzeniem przy pomocy zgrzeblarki lub zgrzebła

SJP.pl

# zgręza

fus, męt

SJP.pl

# zgrillować

[czytaj: zgrilować] upiec, usmażyć potrawy na metalowym ruszcie, pod którym rozpala się ogień; zgrilować, ugrillować

SJP.pl

# zgrilować

upiec, usmażyć potrawy na metalowym ruszcie, pod którym rozpala się ogień; zgrillować

SJP.pl

# zgromadzeni

uczestnicy, osoby zebrane w jakimś miejscu

SJP.pl

# zgromadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

(1.2) większa grupa osób zebranych w jednym miejscu (często w odniesieniu do demonstracji)

(1.3) praw. zgrupowanie osób mające na celu obrady lub wyrażenie jakiegoś stanowiska;

Wiktionary

- zgromadzenie w znaczeniu potocznym (demonstracja)
- zgromadzenie w znaczeniu prawnym
  - zespół ludzi stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo (np. Zgromadzenie Narodowe)
    - walne zgromadzenie (najwyższy z organów władzy spółki akcyjnej albo spółdzielni)
    - Zgromadzenie Ogólne ONZ

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.3) Kto przeszkadza lub usiłuje przeszkodzić w organizowaniu lub w przebiegu nie zakazanego zgromadzenia, (…) podlega karze aresztu do 14 dni, karze ograniczenia wolności albo karze grzywny.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: zgrõmaʒẽńe

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. gromada ż., gromadzenie n., gromadka ż.

    czas. zgromadzić dk., gromadzić ndk.

    przym. gromadny, gromadzki

    Wiktionary

# zgromadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zgromadzać)

(1.1) zebrać coś w jednym miejscu

(1.2) zebrać kogoś w jednym miejscu

czasownik zwrotny dokonany zgromadzić się (ndk. zgromadzać się)

(2.1) zebrać siebie, wraz z grupą innych, w jednym miejscu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W muzeum zgromadzono popiersia z brązu portretujące znanych Polaków.

(1.1) W efekcie zbiórki zgromadzono sumę stu tysięcy złotych.

(1.2) Wczorajszy wiec zgromadził około czterech tysięcy uczestników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ, AS: zgrõmaʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nagromadzenie n., zgromadzenie n., gromada ż., zgromadzanie n., gromadzenie n.

czas. gromadzić ndk.

przym. gromadny, gromadzki

przysł. gromadnie

Wiktionary

# zgromić

ostro upomnieć

SJP.pl

# zgroza

1. trwoga, przemożny lęk;
2. uczucie oburzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan paraliżu psychicznego spowodowanego oburzeniem lub przerażeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze zgrozą obserwuję zdziczenie obyczajów wśród elit politycznych w tym kraju.

(1.1) Dyżurny pielęgniarz zamarł ze zgrozy na widok blizn po samookaleczeniach na przedramionach pacjentki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. groza ż., groźba ż.

czas. grozić

Wiktionary

# zgrubek

zgrubek zmienny - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# zgrubiarka

maszyna do zwiększania przekroju metalowych przedmiotów

SJP.pl

# zgrubiały

1. stać się grubym lub grubszym;
2. stać się chropowatym, szorstkim;
3. o głosie: stać się niskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zwiększył grubość lub twardość

Wiktionary

# zgrubieć

1. stać się grubym lub grubszym;
2. stać się chropowatym, szorstkim;
3. o głosie: stać się niskim

SJP.pl

# zgrubienie

w językoznawstwie: wyraz o charakterze augmentatywnym (zgrubiałym), wyrażający wielkość czegoś (np. bucisko) lub poufały stosunek autora słowa do przedmiotu wypowiedzi (np. chłopisko); augmentatyw, augmentativum, augmentatiwum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;

(1.2) nienaturalne powiększenie się czegoś, rozrost

Wiktionary

Zgrubienie (łac. augmentativum) – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może również oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba → babsko. Augmentativum pełni niekiedy funkcję hipokorystyczną (pieszczotliwą), np. dobre psisko. Bywa stosowane jako środek poetycki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zgrubʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grubasek m.

Wiktionary

# zgrubność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zgrubne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgrubny

przysł. zgrubnie

Wiktionary

# zgrubny

służący do wstępnej obróbki, obrabiający z grubsza

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. cechujący się zmniejszoną dokładnością; niedbający o szczegóły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naszkicowaliśmy z dyrektorem zgrubny plan działania, który miał mi pomóc zdobyć zaufanie Michaelsona. W oparciu o jego profil psychologiczny doszliśmy do wniosku, że szczerość nie będzie najlepszym pomysłem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grubizna ż., zgrubność ż.

przysł. zgrubnie

przym. grubiutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powierzchowny, przybliżony, wstępny

Wiktionary

# zgruch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. hałas, wrzawa

Wiktionary

# zgruchać

dawniej: zgruchać się - zbiegać się

SJP.pl

# zgruchotać

potocznie: połamać, rozbić na drobne kawałki

SJP.pl

# zgrupować

zebrać w grupę

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) połączyć w grupę/grupy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grupowy mos., grupa ż., grupka ż., zgrupowanie n., grupowanie n.

przym. grupowy

przysł. grupowo

Wiktionary

# zgrupowanie

zebrać w grupę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgrupować.

(1.2) harc. główny podobóz na obozie stacjonarnym, stanowiący siedzibę komendanta, jego bezpośrednich podwładnych oraz będący miejscem odpraw kadry pozostałych podobozów z udziałem komendanta

Wiktionary

- zgrupowanie (sport)
- zgrupowanie (buddyzm) – w buddyzmie składnik (skandha) żyjącej istoty
- zgrupowanie (ekologia) – rodzaj biocenozy
- zgrupowanie miejsc postojowych – pojęcie techniczno–prawne stosowane w budownictwie

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zgrupować dk.

rzecz. grupa ż.

Wiktionary

# zgruźlać

zgruźlać się: zlepiać się w grudki, zbijać się w bryłki

SJP.pl

# zgruźlić

zgruźlić się: zlepić się w grudki, zbić się w bryłki

SJP.pl

# zgruźlony

taki, który się zgruźlił

SJP.pl

# zgruzować

rzadko: doszczętnie zniszczyć; obrócić w gruzy

SJP.pl

# zgruzowywać

rzadko: rozsypywać w gruz, doszczętnie bombardować

SJP.pl

# zgruzłowaciały

taki, który zgruzłowaciał (stał się gruzłowatym)

SJP.pl

# zgruzłowacieć

stać się gruzłowatym (takim, który zawiera gruzły - narośle, zgrubienia)

SJP.pl

# zgryw

potocznie: kpiny, zgrywanie się, wygłupianie się; zgrywa

SJP.pl

# zgrywa

potocznie: kpiny, zgrywanie się, wygłupianie się; zgryw

SJP.pl

# zgrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgrywać.

Wiktionary

Ripping (ripowanie) – proces kopiowania danych audio lub wideo ze źródła typu VHS, CD, DVD, Blu-ray, TV, HDTV, vinyl itp. na dysk twardy komputera.

Aby zaoszczędzić miejsce skopiowane dane są najczęściej kompresowane do formatów takich jak MP3, WMA, Vorbis dla strumienia audio lub MPEG-2, MPEG-4, X264, DivX, Xvid dla strumienia video.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zgrywa ż., zgranie n.

czas. zgrywać ndk., zgrać dk.

przym. growy

Wiktionary

# zgrywny

śmieszny, dowcipny, żartobliwy

SJP.pl

# zgrywus

osoba skłonna do kpin, żartów, lubiąca robić kawały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. ktoś skłonny do kpin i żartów, lubiący „zgrywać się”

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. growy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kpiarz, żartowniś, numerant, jajarz

Wiktionary

# zgrywuska

kobieta skłonna do kpin, żartów, lubiąca robić kawały

SJP.pl

# zgryz

1. w uzębieniu: pozycja szczęki względem żuchwy;
2. zmartwienie, frasunek, kłopotliwa sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ustawienie zębów względem siebie

Wiktionary

Zgryz – pojęcie dynamiczne określające stosunek łuków zębowych szczęki i żuchwy w każdej pozycji żuchwy, jest indywidualny dla każdego osobnika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stała przed lustrem i doszukiwała się u siebie nieprawidłowego zgryzu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrɨs, AS: zgrys

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgryzota ż., zgryzotka ż., zgryźliwość ż., zgryźliwiec m., zgryzanie n., zgryzienie n., odgryzanie n.

czas. gryźć, zgryzać ndk., zgryźć dk.

przym. zgryźliwy

przysł. zgryźliwie

Wiktionary

# zgryzać

miażdżyć coś zębami

SJP.pl

# zgryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgryzać.

Wiktionary

Zgryzanie – rodzaj szkód wyrządzanych przez jeleniowate i zającowate w młodych drzewostanach. W wyniku zgryzania uszkodzeniu ulegają pędy wierzchołkowe siewek i sadzonek wraz z liśćmi i pączkami w odnowieniach oraz zalesieniach.

Długość zgryzania pędów zależy od gatunku zwierzęcia, grubości i stopnia zdrewnienia pędu oraz od pory roku. Sarny zgryzają tylko wierzchołki pędów, natomiast daniele, jelenie i łosie znacznie dłuższe ich odcinki. W najmłodszych odnowieniach często zgryzane sadzonki zostają wyrwane z korzeniami. Spowodowane jest to brakiem siekaczy w górnej szczęce jeleniowatych, które podcinają pędy dolnymi siekaczami i szarpnięciem głowy odrywają górną część pędu. Niekiedy wyrywane są całe rośliny, szczególnie wówczas, gdy są słabo zakorzenione. Grubsze pędy jeleniowate miażdżą trzonowcami. Miejsce zgryzienia pędu charakteryzuje się nierówną i postrzępioną powierzchnią. Jeleniowate wyrządzają szkody przez zgryzanie głównie wśród kilkuletnich drzewek, różnych gatunków lasotwórczych (np. sosna zwyczajna) i domieszkowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zgryz m., zgryzota ż., zgryzotka ż., zgryźliwość ż., zgryźliwiec m., zgryzienie n.

czas. zgryzać ndk., zgryźć dk.

przym. zgryźliwy

przysł. zgryźliwie

Wiktionary

# zgryźć

zmiażdżyć zębami

SJP.pl

# zgryziony

zmiażdżyć zębami

SJP.pl

# zgryźliwie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przykry dla kogoś, używając złośliwych uwag do tej osoby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgryzota ż., zgryzanie n., zgryz mrz., zgryźliwiec mos., zgryźliwość ż.

przym. zgryźliwy

Wiktionary

# zgryźliwiec

złośliwa, dokuczliwa osoba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zgryźliwy, dokuczliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrɨʑˈlʲivʲjɛt͡s, AS: zgryźlʹivʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgryźliwość ż., zgryz m., zgryzota ż., zgryzotka ż., zgryzanie n., zgryzienie n.

czas. zgryzać ndk., zgryźć dk.

przym. zgryźliwy

przysł. zgryźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złośliwiec

Wiktionary

# zgryźliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zgryźliwie

SJP.pl

# zgryźliwość

złośliwość, uszczypliwość

SJP.pl

# zgryźliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: zgryźliwy

SJP.pl

# zgryźliwy

taki, który często dokucza innym złośliwymi uwagami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) często dokuczający innym złośliwymi uwagami

(1.2) świadczący o zgryźliwości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po rozstaniu z żoną stał się zgryźliwy i nieprzyjemny wobec kobiet.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrɨʑˈlʲivɨ, AS: zgryźlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgryźliwość ż., zgryźliwiec m., zgryz m., zgryzota ż., zgryzotka ż., zgryzanie n., zgryzienie n.

czas. zgryzać ndk., zgryźć dk.

przysł. zgryźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) złośliwy, kąśliwy, zrzędliwy, zgorzkniały, dokuczliwy, upierdliwy, męczący, nieprzyjemny

Wiktionary

# zgryzota

poważny kłopot, wielki smutek; zmartwienie, strapienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wielkie zmartwienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡrɨˈzɔta, AS: zgryzota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgryz m., zgryźliwość ż., zgryźliwiec m., zgryzanie n., zgryzienie n.

:: zdrobn. zgryzotka ż.

czas. zgryzać ndk., zgryźć dk.

przym. zgryźliwy

przysł. zgryźliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) frasunek, robak, strapienie, utrapienie, udręka; starop|gryzota.

Wiktionary

# zgryzowy

→ zgryz

SJP.pl

#### Patrz:

zgryz

# zgryzy

1. w uzębieniu: pozycja szczęki względem żuchwy;
2. zmartwienie, frasunek, kłopotliwa sytuacja

SJP.pl

# zgrzać

1. grzejąc, uczynić ciepłym; zagrzać; nagrzać;
2. połączyć ogrzewając w celu stopienia i zlepienia się powierzchni;
3. spowodować, że komuś jest gorąco;
4. zgrzać się - rozgrzać się nadmiernie od wysiłku lub ciepłego ubrania; spocić się

SJP.pl

# zgrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgrzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niezgrzanie n.

czas. zgrzać dk.

Wiktionary

# zgrzany

1. grzejąc, uczynić ciepłym; zagrzać; nagrzać;
2. połączyć ogrzewając w celu stopienia i zlepienia się powierzchni;
3. spowodować, że komuś jest gorąco;
4. zgrzać się - rozgrzać się nadmiernie od wysiłku lub ciepłego ubrania; spocić się

SJP.pl

# zgrzeblaczka

kobieta zajmująca się czyszczeniem włókna wełnianego, bawełnianego lub lnianego; zgrzeblarka

SJP.pl

# zgrzeblarka

1. kobieta zajmująca się czyszczeniem włókna wełnianego, bawełnianego lub lnianego; zgrzeblaczka;
2. maszyna do zgrzeblenia włókien

SJP.pl

Wikipedia

# zgrzeblarnia

dział przędzalni, gdzie odbywa się zgrzeblenie włókiem

SJP.pl

# zgrzeblarski

dotyczący zgrzeblarza, zgrzeblarni

SJP.pl

# zgrzeblarz

ten, kto rozplątuje włókna przed przędzeniem

SJP.pl

# zgrzeblić

rozplątywać i czyścić włókna przed przędzeniem przy pomocy zgrzeblarki lub zgrzebła; gręplować

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) włók. wyczesywać włókna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzeblarz mos., zgrzeblenie n., zgrzebło n.

przym. zgrzebłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gręplować

Wiktionary

# zgrzeblica

zgrzeblica trojaczka - gatunek motyla z rodziny sówkowatych

SJP.pl

# zgrzebniej

stopień wyższy od przysłówka: zgrzebnie

SJP.pl

# zgrzebniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: zgrzebny

SJP.pl

# zgrzebność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zgrzebne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgrzebny

przysł. zgrzebnie

Wiktionary

# zgrzebny

zrobiony z partu; parciany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) prosty, skromny

(1.2) włók. lniany lub konopny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ja kupuję sobie w Cepelii zgrzebne, wełniane spódnice, bo jest mi stale zimno.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzebność ż.

przysł. zgrzebnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) siermiężny, przaśny

Wiktionary

# zgrzebła

szczotka do czyszczenia koni

SJP.pl

# zgrzebło

szczotka do czyszczenia koni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zootechn. metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

(1.2) włók. druciana szczotka do rozczesywania oraz prostowania włókien

(1.3) górn. część robocza specjalnego typu przenośników przesuwająca rynną urobek; łańcuch (rzadziej lina) z poprzecznymi listwami przesuwająca się po nieruchomej rynnie

(1.4) roln. rodzaj brony

(1.7) daw. narzędzie do zgrzebywania, wygrzebywania

Wiktionary

Zgrzebło, potocznie zwane grzebieniem używane w procesie zgrzeblenia. Zgrzebło to najczęściej gumowa, plastikowa lub metalowa szczotka przeznaczona do czyszczenia zwierząt hodowlanych i domowych. W zależności od materiału z którego wykonane jest zgrzebło: gumowe służy do czyszczenia sierści, usuwania włosów w czasie linienia oraz czyszczenia innych szczotek z sierści, plastikowe do rozczesywania bardzo mocno zlepionych fragmentów sierści konia, natomiast metalowe do oczyszczania szczotek z włosia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zgrzeblenie n.

czas. zgrzeblić ndk.

przym. zgrzebłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) kociuba

(1.6) współcz. hak

(1.8) ciek

Wiktionary

# zgrzebłowy

przymiotnik od: zgrzebło

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący zgrzebła, odnoszący się do zgrzebła

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzebło n.

czas. zgrzeblić

Wiktionary

# zgrzeina

miejsce połączenia elementów zgrzewnych

SJP.pl

# zgrzew

miejsce połączenia elementów zgrzewnych; zgrzeina

SJP.pl

Połączenia zgrzewane to połączenia metali i tworzyw sztucznych przez miejscowe dociskanie łączonych elementów przy jednoczesnym podgrzewaniu wystarczającym do doprowadzenia łączonych materiałów do stanu plastyczności (ciastowatości).

Stosowane metody zgrzewania:

- zgrzewanie elektryczne: doczołowe (zgrzewanie jednoczesne większej powierzchni), liniowe, doczołowe, garbowe i punktowe. Dwa arkusze blachy są ściskane przy jednoczesnym przyłożeniu napięcia w zgrzewanym obszarze, które powoduje miejscowe rozgrzanie materiału. Stosuje się w przemysłowych instalacjach montażowych.
- zgrzewanie gazowe: przy zastosowaniu palnika acetylenowego. Stosuje się przy zgrzewaniu elementów w nietypowych warunkach.
- zgrzewanie szamotowe: w którym elementy podgrzewane są w szamotowych formach przez ciekły żużel i następnie dociskane.

Wikipedia

# zgrzewalnia

samodzielny zakład lub pomieszczenie w zakładzie przemysłowym, w którym się odbywa zgrzewanie

SJP.pl

# zgrzewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgrzewać.

Wiktionary

Zgrzewanie – rodzaj technologii trwałego łączenia części urządzeń lub konstrukcji wykonanych z metalu lub z tworzyw sztucznych. Polega ono na rozgrzaniu stykających się powierzchni tak, aby przeszły one w stan plastyczny (ciastowaty) i dociśnięciu ich. Uplastycznieniu ulega tylko niewielka objętość na granicy styku.

W zależności od stosowanej metody zgrzewania najpierw następuje docisk, a potem rozgrzewanie, albo odwrotnie, najpierw rozgrzewanie, a potem docisk powierzchniowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. niezgrzewanie n., zgrzewka ż.

czas. zgrzewać ndk.

Wiktionary

# zgrzewarkowy

przymiotnik od: zgrzewarka

SJP.pl

# zgrzewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. hand. opakowanie zbiorcze jakiegoś produktu oklejone w folię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Weźmiemy dwie zgrzewki piwa i orzeszki.

(1.1) Majonezy pakujemy w zgrzewkach po osiem sztuk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzewanie n.

czas. zgrzać dk., zgrzewać ndk.

Wiktionary

# zgrzęznąć

dawniej: wklęsnąć, zapaść się, wbić się w głąb

SJP.pl

# zgrzęźnięty

zgrzęzły;
1. taki, w którym się grzęźnie; grząski, miękki;
2. dawniej: wbity w głąb; wklęsły, zapadły

SJP.pl

# zgrzybiało

popaść w martwotę, bezruch; strupieszeć

SJP.pl

# zgrzybiały

popaść w martwotę, bezruch; strupieszeć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przestarzały

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grzyb mos./mrz.

Wiktionary

# zgrzybieć

popaść w martwotę, bezruch; strupieszeć

SJP.pl

# zgrzycik

zdrobnienie od: zgrzyt

SJP.pl

# zgrzyn

podkrzew z rodziny toinowatych, występujący w Azji, uprawiany jako roślina lecznicza; rauwolfia

SJP.pl

# zgrzypik

zgrzypik twardokrywka - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# zgrzyt

nieprzyjemny dla ucha dźwięk powstający przy tarciu o siebie twardych przedmiotów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odgłos tarcia twardych przedmiotów

(1.2) przen. przykre zdarzenie, niemiła sytuacja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozległ się przeraźliwy zgrzyt dawno nieotwieranej ciężkiej bramy.

(1.1) Chroboty i zgrzyty mechanizmu nie wróżyły mu długiej żywotności.

(1.2) Niefortunna wypowiedź nieradzącego sobie z językiem obcym urzędnika państwowego była z jednej strony dyplomatycznym zgrzytem, z drugiej – obiektem kpin, żartów i niezliczonych memów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzytanie n.

czas. zgrzytać ndk., zgrzytnąć dk.

przym. zgrzytliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrubot, chrzęst, chrupot

Wiktionary

# zgrzytać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zgrzytnąć)

(1.1) wydawać zgrzyt lub powodować powstawanie zgrzytu

(1.2) ndk. rażąco nie pasować do całości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzyt mrz., zgrzytanie n.

Wiktionary

# zgrzytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczas. zgrzyt, czynność zgrzytu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzyt mrz.

czas. zgrzytać

Wiktionary

# zgrzytliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zgrzytliwie

SJP.pl

# zgrzytnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zgrzytać)

(1.1) dokonany od|zgrzytać.; wydać zgrzyt lub spowodować powstanie zgrzytu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zgrzytnęły zamykane na powrót drzwi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgrzyt mrz.

Wiktionary

# zgrzytnica

zgrzytnica fioletowa - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

Zgrzytnica (Agapanthia) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych (Lamiinae). Obejmuje około 75 opisanych gatunków.

Kózki te mają przedplecze wyniesione, poprzeczne lub nieco dłuższe niż szerokie, opatrzone z przodu i z tyłu poprzecznym wyżłobieniem. Ich pokrywy są wyniesione i walcowate, na wierzchołku zaokrąglone lub lekko spiczaste, o prawie równoległych bokach. Ich czułki są złożone z 12 członów, smukłe, u samic są nieco dłuższe od ciała, a u samców znacznie od niego dłuższe. Pierwszy człon czułków sięga środka przedplecza. Człony czułków porośnięte są długimi, grubymi włoskami, a często mają także pędzelek włosków w części wierzchołkowej. Zgrzytnice mają dość krótkie odnóża.

Wikipedia

# zguba

1. coś zgubionego;
2. osoba chwilowo poszukiwana;
3. klęska, nieszczęście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć

(1.2) klęska, nieszczęście

Wiktionary

Zguba (418 m n.p.m.) – wzniesienie na Wzgórzach Gilowskich, w Wzgórzach Niemczańsko-Strzelińskich.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡuba, AS: zguba

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgubny, zgubiony

czas. zgubić, gubić

rzecz. zgubca mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) klęska, nieszczęście, zagłada, niepowodzenie

Wiktionary

# zgubca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba doprowadzająca kogoś do zguby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachęcaią się, tłumem lecą nań Troiany / Zgubcę swego pragnący otoczyć dokoła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zguba ż., zgubiciel m., zgubicielka ż., zgubienie n.

czas. zgubić dk.

przym. zgubny

przysł. zgubnie

Wiktionary

# zgubić

1. stracić coś przez swoje roztargnienie lub gapiostwo;
2. doprowadzić do zguby, upadku; narazić kogoś na śmierć;
3. zgubić się - zabłąkać się w jakimś terenie; zabłądzić

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu

(1.2) uciec przed pogonią lub ludźmi śledzącymi daną osobę

(1.3) stracić kontakt z osobą lub grupą, z którą gdzieś się szło

(1.4) przest. doprowadzić do zguby

czasownik zwrotny

(2.1) zabłądzić

(2.2) o przedmiocie: zostać przez kogoś zgubionym

(2.3) stracić orientację w temacie

(2.4) przest. doprowadzić siebie do zguby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nadszedł moment rozpoznania w sobie i w innych istotach tej cząstki, którą w chaosie i natłoku zdarzeń zgubiłeś.

(1.4) Król bez nauki zgubi swój lud, / a mądrość władców zbuduje miasto.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡubʲit͡ɕ, AS: zgubʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gubić ndk.

rzecz. zgubca mos., zguba ż., zgubienie n.

przym. zgubny, zgubiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) zawieruszyć się

Wiktionary

# zgubienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgubić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡuˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zgubʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgubić, gubić

przym. zgubiony

rzecz. zgubca mos.

Wiktionary

# zgubiony

1. stracić coś przez swoje roztargnienie lub gapiostwo;
2. doprowadzić do zguby, upadku; narazić kogoś na śmierć;
3. zgubić się - zabłąkać się w jakimś terenie; zabłądzić

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) który poniósł klęskę, który jest bliski zguby

(1.2) zaginiony; taki, którego ktoś zgubił

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zgubić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Że Henryk Jakubowski zmarł, to dobrze zrobił, od kilku lat już był zgubiony, a nawet obłąkaniem swym niebezpieczny.

(1.1) (…) wierzysz w prawdę, jesteś zbawiony; jeśli wierzysz w kłamstwo, jesteś zgubiony.

(1.2) Natomiast ciążyła na nim odpowiedzialność osobista za zgubione książki, za które miał zwracać pełną wartość, względnie mógł mu uniwersytet potrącić odpowiednią kwotę z uposażenia.

(2.1) Oto czytamy: „Wczoraj w południe zgubione zostały dwa klucze, związane sznurkiem. Łaskawy znalazca raczy takowe odesłać do redakcji Dziennika Lwowskiego lub ajencji tegoż przy placu Katedralnym".

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zguba ż., zgubienie n., gubienie n.

czas. zgubić dk., gubić ndk.

przym. zgubny

Wiktionary

# zgubniej

stopień wyższy od przysłówka: zgubnie

SJP.pl

# zgubniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zgubny

SJP.pl

# zgubność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zgubne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zgubny

Wiktionary

# zgubny

prowadzący do zguby, szkodliwy, bardzo niekorzystny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) prowadzący do zguby

(1.2) przynoszący zniszczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadawanie się z Jolką może być dla naszej córki zgubne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡubnɨ, AS: zgubny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgubca mos., zguba ż., zgubność ż.

czas. gubić, zgubić, wygubić, pogubić

przym. zgubiony

przysł. zgubnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niekorzystny, szkodliwy, nieszczęsny, zły

(1.2) destrukcyjny, destruktywny, niszczący, rujnujący, niszczycielski, śmiercionośny, śmiertelny, tragiczny

Wiktionary

# zguglować

potocznie: wyszukać za pomocą wyszukiwarki Google; wygooglować, wyguglować, wygooglać, wyguglać, zgooglować, zgooglać

SJP.pl

# zgumować

potocznie: wytrzeć, usunąć coś gumką; wygumować, wygumkować

SJP.pl

# zgurb

gwarowo: zgrubienie, fałda, zmarszczka

SJP.pl

# zguzowaciały

taki, który stał się guzowaty, pokrył się guzami

SJP.pl

# zguzowacieć

stać się guzowatym, pokryć się guzami

SJP.pl

# zgwałcenie

Gwałt, zgwałcenie – zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności przez jedną lub wiele osób, posługujących się siłą fizyczną, przymusem, nadużyciem władzy, podstępem lub wykorzystujących niemożność wyrażenia świadomej zgody przez daną osobę. Rodzaj przemocy seksualnej. Sprawca gwałtu nazywany jest gwałcicielem.

Wikipedia

# zgwałcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. gwałcić)

(1.1) dokonany od|gwałcić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będziemy musieli przekonać się, czy jej nie zgwałcono. – Zgwałcono? – zdziwiła się Lena i postąpiła krok naprzód. – Tak – odparła Sara ostrym tonem. – Ktoś się nad nią bardzo znęcał, dlaczego więc nie miałby jej także zgwałcić?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gwałtownik mos., gwałt m., gwałcenie n., zgwałcenie n., gwałciciel m., gwałcicielka ż.

przysł. gwałt

Wiktionary

# zgład

powierzchnia próbki odpowiednio oszlifowana i wypolerowana w celu oglądania jej pod mikroskopem

SJP.pl

Zgład metalograficzny – pobrana skośnie lub podłużnie i odpowiednio przygotowana próbka wykorzystywana do badań mikroskopowych lub makroskopowych.

Badania makroskopowe dostarczają informacji o cechach materiału. Natomiast o jego właściwościach w znaczącym stopniu decyduje jego mikrostruktura, na podstawie której możliwe jest oszacowanie właściwości mechanicznych badanego przedmiotu. W przypadku badań mikroskopowych, próbki wymagają odpowiedniego przygotowania. Znaczącym jest fakt, że przygotowanie zgładów metalograficznych związane jest z wycięciem próbki, przez co badania należą do metod badań niszczących. W przypadku, gdy zniszczenie materiału jest niepożądane wykonuje się replikę i obserwuje się ją pod mikroskopem. W celu wykonania repliki miejsce, którego mikrostrukturę chcemy zbadać szlifuje się i poleruje ręcznie. Następnie z tak przygotowanej powierzchni zdejmuje się replikę, której obserwacja pod mikroskopem pozwala na ocenę mikrostruktury.

Wikipedia

# zgładzać

1. pozbawiać życia; zabijać, mordować;
2. niweczyć, unicestwiać; gładzić

SJP.pl

# zgłaśniać

zwiększać głośność; podgłaśniać, pogłaśniać

SJP.pl

# zgłaszać

1. przedstawiać publicznie wnioski, pytania, projekt itp.;
2. zawiadamiać kogoś o zaistnieniu czegoś;
3. proponować kogoś na jakieś stanowisko, do jakiegoś konkursu itp.;
4. zgłaszać się:
a) przychodzić gdzieś lub do kogoś w jakiejś sprawie;
b) wyrażać gotowość do jakiegoś działania;
c) odzywać się w słuchawce telefonu

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) zawiadomić o czymś

(1.2) występować z czymś publicznie, wnosić o coś, postulować, przedstawiać

(1.3) zadeklarować w deklaracji celnej lub podatkowej

czasownik zwrotny zgłaszać się

(2.1) ochotniczo wyrażać chęć udziału w czymś

(2.2) przybyć w określone miejsce lub do określonej osoby w określonym celu, stawiać się

(2.3) odzywać się w słuchawce telefonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grupy wycieczkowe liczące do 20 osób zgłaszać należy z kilkudniowym wyprzedzeniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡwaʃat͡ɕ, AS: zgu̯ašać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłaszanie n., zgłoszenie n.

czas. zgłosić, głosić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) komunikować, raportować, sygnalizować, zawiadamiać, informować, zdawać sprawę, meldować

Wiktionary

# zgłaszalność

→ zgłaszalny

SJP.pl

#### Patrz:

zgłaszalny

# zgłaszalny

dający się zgłosić

SJP.pl

# zgłaszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgłaszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡwaˈʃãɲɛ, AS: zgu̯ašãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgłaszać, zgłosić

rzecz. zgłoszenie n.

przym. zgłoszeniowy

Wiktionary

# zgłębiać

czasownik

(1.1) skrupulatnie poszerzać wiedzę

Wiktionary

# zgłębianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgłębiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgłębiać ndk.

przym. głęboki

rzecz. zgłębiec mzw.

Wiktionary

# zgłębiarka

maszyna do urabiania i czerpania sypkich materiałów skalnych; czerparka

SJP.pl

# zgłębiec

zgłębiec trzpiennikowaty - owad z rodziny gąsienicznikowatych; zgłębiec trzpiennikowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. zob. zgłębiec trzpiennikowaty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłębianie n., zgłębienie n., wgłębienie n., głębia ż., głębokość ż., głąb m.

czas. zgłębiać ndk., zgłębić dk.

przym. głęboki, niezgłębiony, wgłębny

przysł. głęboko

Wiktionary

# zgłębnikowy

przymiotnik od: zgłębnik

SJP.pl

# zgłobić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. narozrabiać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłobnik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zgobić.

Wiktionary

# zgłobice

Zgłobice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Tarnów. Znajduje się na prawym brzegu Dunajca, na Wysoczyźnie Zgłobickiej, przy drodze z Tarnowa do Wojnicza. Najwyższe wzniesienie ma wysokość 246 m n.p.m. Z Tarnowem łączy wieś komunikacja miejska linii autobusowych: A24, A29, A30, A32.

Wikipedia

# zgłobień

Zgłobień – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Boguchwała. Leży w odległości 15 kilometrów na zachód od Rzeszowa.

Wikipedia

# zgłobik

zgłobik smużkowany - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych

SJP.pl

# zgłobliwy

przymiotnik

(1.1) stpol. niesprawiedliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡwɔˈblʲivɨ, AS: zgu̯oblʹivy

Wiktionary

# zgłobnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rozrabiaka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgłobić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zgobnik.

Wiktionary

# zgłodnieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. głodnieć)

(1.1) stać się głodnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem w kiosku hamburgera, bo od śniadania zdążyłem zgłodnieć, a o obiedzie nie było co marzyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡwɔdʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: zgu̯odʹńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. głód m., głodek m., głodówka ż., zgłodnienie n., głodowanie n.

czas. głodnieć, wygłodnieć

przym. głodny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czuć głód

Wiktionary

# zgłodnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zgłodnieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɡwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zgu̯odʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zgłodnieć

Wiktionary

# zgłosić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zgłaszać)

(1.1) dokonany od|zgłaszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzɡwɔɕit͡ɕ, AS: zgu̯ośić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłoszenie n., zgłaszanie n.

czas. głosić, zgłaszać ndk.

przym. zgłoszeniowy

Wiktionary

# zgłoska

sylaba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zob. sylaba.

(1.2) daw. litera

Wiktionary

Sylaba (stgr. συλλαβή syllabḗ), zgłoska – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji. Prób zdefiniowania podejmowało się wielu badaczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zgłoskowy, głosowy

Wiktionary

# zgłoskotwórczy

tworzący zgłoski

SJP.pl

# zgłoskowiec

rodzaj skrótowca składający się z pierwszych sylab wyrazów wchodzących w skład jakiegoś wyrażenia, nazwy czegoś (np. Pafawag - Państwowa Fabryka Wagonów); sylabowiec

SJP.pl

# zgłoskowy

związany ze zgłoską (sylabą), zgłoskami (sylabami); sylabowy

SJP.pl

# zgłośnić

rzadko: uczynić głośniejszym; pogłośnić, podgłośnić

SJP.pl

# zgłoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oficjalna deklaracja o gotowości wzięcia udziału w czymś

(1.2) formalne powiadomienie o czymś

(1.3) pojawienie się gdzieś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłaszanie n.

czas. zgłaszać ndk., zgłosić dk.

przym. zgłoszeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rejestracja, wpis, wpisanie się

Wiktionary

# zgłoszeniowy

przymiotnik od: zgłoszenie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący zgłoszenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zgłoszenie n., zgłaszanie n.

czas. zgłosić

Wiktionary

# zgłupiały

bardzo czymś zaskoczony, zdezorientowany

SJP.pl

# zhackować

wyszukać i wykorzystać słabości w zabezpieczeniach systemów informatycznych, programów komputerowych, sieci komputerowych; zhakować

SJP.pl

# zhaftować

potocznie: zwymiotować; wyhaftować, haftnąć, rzygnąć

SJP.pl

# zhajcować

potocznie: spalić

SJP.pl

# zhajcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zhajcować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. hajcowanie n.

czas. zhajcować dk., hajcować ndk.

Wiktionary

# zhakować

wyszukać i wykorzystać słabości w zabezpieczeniach systemów informatycznych, programów komputerowych, sieci komputerowych; zhackować

SJP.pl

# zhaltować

potocznie: zatrzymać

SJP.pl

# zhańbiać

rzadko: okrywać hańbą, zniesławić, zbezcześcić; hańbić

SJP.pl

# zhańbić

1. okryć hańbą, niesławą, postępując niegodziwie; zbezcześcić;
2. dawniej: zgwałcić kobietę;
3. zhańbić się - okryć się hańbą, niesławą, postępując niegodziwie

SJP.pl

# zhańbienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okrycie kogoś lub czegoś hańbą

(1.2) przest. dokonanie na kimś gwałtu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pohańbienie n., hańbienie n., haniebność ż., hańba ż.

czas. zhańbić dk., pohańbić dk., hańbić ndk.

przym. haniebny

przysł. haniebnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pohańbienie

(1.2) zgwałcenie

Wiktionary

# zhańbiony

taki, który okrył się lub został okryty hańbą, niesławą, utracił dobre imię; zbezczeszczony

SJP.pl

# zhang

- chińskie nazwisko Zhang

- (1802) Zhang Heng – planetoida
- 153P/Ikeya-Zhang – kometa
- Zhang – gwiazda w gwiazdozbiorze Hydry

Wikipedia

# zhangjiakou

[czytaj: dżangDZIAkoł] miasto w Chinach; Czangciakou

SJP.pl

Zhangjiakou, dawniej Kałgan (chiń. 张家口; pinyin Zhāngjiākǒu; mong. ᠬᠠᠭᠠᠯᠭᠠᠨ) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, w prowincji Hebei, na północny zachód od Pekinu. W 2010 liczba mieszkańców miasta wynosiła 857 555. Prefektura miejska w 1999 liczyła 4 436 907 mieszkańców.

Wikipedia

# zhanjiang

[czytaj: DŻANdzjang] miasto w Chinach; Czanciang

SJP.pl

Zhanjiang (chiń. 湛江; pinyin Zhànjiāng) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Guangdong, port przeładunkowy nad Morzem Południowochińskim. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 729 140. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 571 367 mieszkańców. W mieście znajduje się baza marynarki wojennej i stacja łączności satelitarnej. Ośrodek przemysłu chemicznego, spożywczego, stoczniowego, maszynowego, samochodowego, włókienniczego i elektronicznego; w Zhanjiang hoduje się perłopławy. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji Beihai.

Wikipedia

# zhao

[czytaj: czao] państwo w starożytnych Chinach; Czao

SJP.pl

- Zhao – starożytne chińskie królestwo, jedno z siedmiu w Okresie Walczących Królestw
- Zhao (nazwisko) – popularne chińskie nazwisko, m.in.:
  - Zhao Ziyang – chiński polityk
  - Zhao Xue – chińska arcymistrzyni szachowa
  - Zhao Chuandong – pilot wojskowy i astronauta
  - Changpeng Zhao – chińsko-kanadyjski przedsiębiorca
- Admirał Zhao – Bohater drugoplanowy serialu animowanego Awatar: Legenda Aanga

Wikipedia

# zharatać

potocznie: dotkliwie zranić, okaleczyć, zniszczyć

SJP.pl

# zhardziały

taki, który stał się hardym, zuchwałym, nieposłusznym

SJP.pl

# zhardzieć

stać się hardym, zuchwałym, nieposłusznym

SJP.pl

# zharmonizować

czasownik dokonany (ndk. harmonizować)

(1.1) dokonany od|harmonizować.

czasownik zwrotny dokonany zharmonizować się (ndk. harmonizować się)

(2.1) dokonany od|harmonizować się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. harmoszka ż., harmonium n., harmonizacja ż.

czas. harmonizować

Wiktionary

# zharmonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zharmonizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. harmoszka ż., harmonium n., harmonizowanie n., harmonia ż., harmonijka ż., harmonista m., harmoniczność ż., harmonijność, harmonizacja ż.

czas. harmonizować ndk.

przym. harmonijny, harmoniczny, harmonizacyjny

przysł. harmonijnie, harmonicznie, harmonizacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) harmonizacja

Wiktionary

# zharować

potocznie: zharować się - zmęczyć się ciężką pracą; naharować się, uharować się, spracować się, napracować się

SJP.pl

# zharowany

uharowany, zaharowany; potocznie:
1. przemęczony ciężką pracą;
2. niemający wolnej chwili z powodu nadmiaru pracy

SJP.pl

# zharowywać

zharowywać się - forsować się pracą, harówką; zapracowywać się

SJP.pl

# zhasać

1. zmęczyć (zwykle konia) długą, szybką jazdą;
2. dawniej: hasając przemierzyć, przebyć;
3. zhasać się: zmęczyć się długim chodzeniem, bieganiem

SJP.pl

# zhałdować

pokryć teren hałdami

SJP.pl

# zhejcić

zhejtować;
1. zamieścić w internecie obraźliwy i zwykle agresywny komentarz;
2. skomentować kogoś lub coś w sposób wrogi i agresywny

SJP.pl

# zhejiang

[czytaj: DŻEdziang] prowincja w Chinach; Czeciang

SJP.pl

Zhejiang (wymowa; chiń. upr. 浙江; chiń. trad. 浙江; pinyin Zhèjiāng; Wade-Giles Che-chiang) – prowincja na wschodnim wybrzeżu ChRL. Jej nazwę można przetłumaczyć jako „Kręta Rzeka”, a wywodzi się ona od starej nazwy rzeki Qiantang Jiang przepływającej przez stolicę prowincji – Hangzhou.

Wikipedia

# zhejtować

zhejcić;
1. zamieścić w internecie obraźliwy i zwykle agresywny komentarz;
2. skomentować kogoś lub coś w sposób wrogi i agresywny

SJP.pl

# zhemolizować

spowodować rozpad krwinek czerwonych o i przejście hemoglobiny do osocza

SJP.pl

# zhengzhou

[czytaj: DŻENGdżoł] miasto we wschodnich Chinach; Czengczou

SJP.pl

Zhengzhou (chiń. upr. 郑州; chiń. trad. 鄭州; pinyin Zhèngzhōu; wym. [tʂɤ̂ŋtʂóu̯]) – stolica prowincji Henan, leżąca nad Huang He. W mieście znajduje się największa na świecie fabryka iPhone’ów, obsługująca firmę Apple.

Wikipedia

# zheretyczały

taki, który stał się heretykiem

SJP.pl

# zheretyczeć

stać się heretykiem

SJP.pl

# zhi

Zhi – wykonane z brązu rytualne naczynie do wina, używane w starożytnych Chinach (epoki Shang i Zhou). Miało postać niedużej czarki, niekiedy z przykrywką.

Wikipedia

# zhibernować

obniżyć temperaturę ciała organizmu żywego w celu zmniejszenia jego aktywności życiowej; zahibernować

SJP.pl

# zhierarchizować

wprowadzić hierarchię, ułożyć według hierarchii

SJP.pl

# zhierarchizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zhierarchizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. hierarchizacja ż., hierarchia ż., hierarchiczność ż., hierarcha m., hierarchizowanie n.

czas. hierarchizować ndk., zhierarchizować dk.

przym. zhierarchizowany, hierarchiczny, hierarchizacyjny

przysł. hierarchicznie

Wiktionary

# zhitleryzować

poddać wpływom hitleryzmu, wprowadzić do polityki m.in. nacjonalizm, rasizm, antykomunizm

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. hitleryzować)

(1.1) hist. kult. narzucić hitleryzm, zmienić coś na hitlerowskie

czasownik zwrotny dokonany zhitleryzować się (ndk. hitleryzować się)

(2.1) stać się hitlerowcem, nabrać cech hitlerowskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zhitleryzowanie n.

czas. hitleryzować ndk.

przym. hitlerowski

Wiktionary

# zholendrować

1. o samolocie: przechylić się z jednoczesnym zboczeniem z kierunku lotu;
2. zszyć broszury, przeciągając nici przez wszystkie arkusze w dwóch punktach grzbietu wkładki

SJP.pl

# zholować

odciągnąć pojazd za pomocą holu; odholować

SJP.pl

# zhonować

rzadko: obrobić metal za pomocą przecierania lub gładzenia

SJP.pl

# zhołdowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zhołdować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. hołdowanie n., hołd m., hołdownictwo n., hołdownik m., hołdowniczka ż., hołdownica ż.

przym. hołdowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwasalizowanie

Wiktionary

# zhp

[czytaj: zet-ha-PE] skrót od: Związek Harcerstwa Polskiego

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Związek Harcerstwa Polskiego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od pięciu lat działam w ZHP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛt‿xa‿ˈpɛ, AS: zet‿χa‿pe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zethapowski

Wiktionary

# zhr

[czytaj: zet-ha-ER] skrót od: Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od pięciu lat działam w ZHR.

(1.1) Od pięciu lat działam w ZHR-ze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛt‿xa‿ˈɛr, AS: zet‿χa‿er

Wiktionary

# zhuang

[czytaj: czuang] język z rodziny austronezyjskiej, jedyny z wielkich języków chińskich pisany alfabetem łacińskim; chuang

SJP.pl

Zhuang (chiń. 壮族 pinyin: Zhuàngzú) inaczej Zhuangowie, Czuangowie – naród azjatycki pochodzenia środkowotajskiego, osiadły w południowych Chinach i północnym Wietnamie (Nùngowie). Najliczniejsza mniejszość etniczna Chińskiej Republiki Ludowej (ok. 18 mln os.). Przeważnie zamieszkują Region Autonomiczny Kuangsi–Czuang oraz prowincje Junnan, Guangdong, Kuejczou i Hunan. Wyróżnia się dwa zespoły pomniejszych grup etnicznych: północnych i południowych Zhuangów. Posługują się językiem zhuang, zróżnicowanym gwarowo.

Wikipedia

# zhuangzi

[czytaj: czuangcy] chiński filozof i pisarz (369-298 p.n.e.); Czuang-cy, Czuang-Cy

SJP.pl

- Zhuangzi (Zhuang Zhou) – chiński filozof taoistyczny, żyjący w IV wieku p.n.e.
- Zhuangzi (Prawdziwa księga południowego kwiatu) – tekst filozoficzny autorstwa Zhuangzi

Wikipedia

# zhulać

zhulać się - pohulać bez umiaru, zmęczyć się hulaniem

SJP.pl

# zhulany

taki, który się zhulał (zmęczył się hulaniem)

SJP.pl

# zhultaić

dawniej: zhultaić się - stać się hultajem; rozhultaić się, rozpuścić się, rozbisurmanić się

SJP.pl

# zhultajać

dawniej: zhultajać się - stawać się hultajem; rozhultajać się, rozpuszczać się, rozbisurmaniać się

SJP.pl

# zhultajony

taki, który się zhultaił

SJP.pl

# zhungaryzować

poddać wpływom węgierskim, rozszerzyć wpływy węgierskie, nadać czemuś cechy typowo węgierskie; zmadziaryzować

SJP.pl

# zhuśtać

potocznie: zhuśtać się - zmęczyć się imprezowaniem

SJP.pl

# zhuśtany

1. potocznie: wyczerpany po imprezie;
2. rzadko: wyhuśtany, wykołysany

SJP.pl

# zhw

skrótowiec

(1.1) = adm. Zakład Higieny Weterynaryjnej;

Wiktionary

# zhybrydyzować

1. zmieszać, skrzyżować osobniki odmiennych ras, gatunków lub rodzajów;
2. o gatunkach: skrzyżować się;
3. połączyć ze sobą związki chemiczne pochodzące z innych nici DNA lub RNA;
4. połączyć się ze związkiem chemicznym z innej nici DNA lub RNA;
5. połączyć zjawiska lub elementy, tak aby powstał twór o nowych cechach

SJP.pl

# zhydratyzować

nasycić wodą; nawilżyć

SJP.pl

# ziąb

chłód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przenikliwy, dokuczliwy chłód

(1.2) uczucie przejmującego chłodu (1.1)

Wiktionary

Chłód (także: zimno, ziąb, mróz, niska temperatura, czasami też żartobliwie określane jako zimnica) – pojęcie odnoszące się do stanu o niskiej temperaturze (to znaczy takiego w którym brak jest ciepła). Termin może odnosić się do niskiej temperatury danego obiektu (fizyka), zjawiska atmosferycznego (meteorologia, planetologia, itp.) i odczucia chłodu (fizjologia człowieka). Chłodnym określa się obiekt, który ma niższą temperaturę w porównaniu z temperaturą uznaną za normalną lub standardową.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas jesiennego wieczoru panował dokuczliwy ziąb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɔ̃mp, AS: źõmp

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ziębić ndk., zaziębić się dk., zziębnąć dk.

rzecz. zziębnięcie n., zaziębienie n., odzięblizna ż.

przym. zaziębiony, zziębnięty, zziębły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłód, zimno, zimnica, lodówa

Wiktionary

# ziać

1. oddychać ciężko; dyszeć;
2. wydzielać, buchać czymś

SJP.pl

# ziaja

ziać, dyszeć (zwykle o psie)

SJP.pl

Ziaja Ltd Zakład Produkcji Leków sp z o.o. – polskie przedsiębiorstwo kosmetyczne, założone w 1989 roku przez farmaceutów Aleksandrę i Zenona Ziajów. Udział kapitału polskiego w firmie wynosi 100%.

Pierwszym produktem firmy był krem oliwkowy, sprzedawany do dziś. Marka Ziaja oferuje produkty do pielęgnacji twarzy, ciała i włosów. Kosmetyki Ziaja nie są testowane na zwierzętach.

Wikipedia

# ziajać

ziać, dyszeć (zwykle o psie)

SJP.pl

# ziajka

nazwisko

SJP.pl

# ziarek

nazwisko

SJP.pl

# ziarenko

zdrobnienie od: ziarno; ziarnko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: ziarno

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑaˈrɛ̃nkɔ, AS: źarẽnko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziarno n., ziarnko n., ziarko n.

przym. ziarnisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziarnko; gw-pl|Śląsk Cieszyński|ziorko.

Wiktionary

# ziarenkowaty

1. przypominający ziarenko;
2. skalnica ziarenkowata - gatunek rośliny wieloletniej z rodziny skalnicowatych;
3. tęcznik ziarenkowaty, liszkarz ziarenkowaty - gatunki chrząszczy z rodziny biegaczowatych

SJP.pl

# ziarenkowce

grupa bakterii o kształcie kulistym; ziarniaki, mikrokoki

SJP.pl

Ziarniaki, ziarenkowce (łac. coccus, l.mn. cocci; z gr. kokkos – jagoda) – komórki bakteryjne o kształcie kulistym.Mogą występować jako pojedyncze komórki lub w charakterystycznych skupiskach, które często wykorzystuje się w ich identyfikacji. Formy takich skupisk są następujące:

- dwoinki (diplococcus) dwie połączone komórki, np. dwoinka rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae);
- paciorkowce (streptococcus) tworzą łańcuszek komórek powstały wskutek podziałów kolejnych komórek w tej samej płaszczyźnie, np. Streptococcus pyogenes, Lactococcus, dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae), Enterococcus;
- gronkowce (staphylococcus), tworzą skupiska o kształcie grona w wyniku nieregularnego podziału komórek w wielu różnych płaszczyznach, np. gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus);
- pakietowce (sarcina) skupiska ośmiu komórek w kształcie sześcianów, powstających w wyniku podziałów w trzech płaszczyznach, np. Sarcina ventriculi;
- tetrady to grupy czterech komórek powstałych przez regularny podział w dwóch płaszczyznach, np. Micrococcus.

Wikipedia

# ziarenkowiec

kulista bakteria tlenowa; mikrokok, ziarniak

SJP.pl

# ziarkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ziarko

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. ziarnko

(1.2) przest. drobna cząstka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maciejowa sypnęła ziarek kurczętom.

(1.1) Z drobnych ziarek piasku tworzą się góry.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uziarnienie n., ziarenko n., ziarniak m., ziarnica ż., ziarnistość ż., ziarnko n., ziarno n., ziarnówka ż.,

przym. ziarenny, ziarnisty

przysł. ziarniście

Wiktionary

# ziarkowski

nazwisko

SJP.pl

# ziarneczko

zdrobnienie od: ziarnko

SJP.pl

# ziarniak

1. kulista bakteria tlenowa; mikrokok, ziarenkowiec;
2. typ suchego owocu jednonasiennego;
3. środowiskowo: kłos trawy lub zboża;
4. mól ziarniak - nocny motyl z rodziny molowatych

SJP.pl

Ziarniak (caryopsis) – suchy, niepękający owoc traw będący jednonasienną niełupką.

Ziarniak okryty jest okrywą owocowo-nasienną, która powstaje ze zrośnięcia się kilkuwarstwowej owocni, łupiny nasiennej i resztek obielma. Główną masę ziarniaka stanowi nasiono zawierające niewielki zarodek oraz bielmo stanowiące jego znaczną część. W rolnictwie i potocznie ziarniaki określa się zbiorczą nazwą „ziarno”. Ziarna zbóż stanowią podstawowe źródło pokarmu roślinnego dla ludzi.

Wikipedia

# ziarniaki

1. kulista bakteria tlenowa; mikrokok, ziarenkowiec;
2. typ suchego owocu jednonasiennego;
3. środowiskowo: kłos trawy lub zboża;
4. mól ziarniak - nocny motyl z rodziny molowatych

SJP.pl

- Ziarniaki – bakterie
- Ziarniak – typ owocu

Wikipedia

# ziarnica

nowotwór złośliwy węzłów chłonnych

SJP.pl

Chłoniak Hodgkina, choroba Hodgkina, ziarnica złośliwa, limfogranulomatoza, HL (od ang. Hodgkin’s lymphoma), HD (od ang. Hodgkin’s disease) – choroba nowotworowa układu chłonnego cechująca się obecnością olbrzymich nowotworowych komórek Reed-Sternberga o wielopłatowym jądrze i jednojądrzastych komórek Hodgkina, które indukują nienowotworową proliferację i naciek innych limfocytów, monocytów, histiocytów i makrofagów.

Wikipedia

# ziarnik

schorzenie nowotworowe

SJP.pl

# ziarnina

młoda tkanka łączna powstająca na gojącej się ranie

SJP.pl

Ziarnina (łac. granulatio) – nowo powstała tkanka łączna zawierająca bogatą sieć naczyń włosowatych. Ziarnina jest jednym z procesów naprawy (gojenia) tkanek, które uległy uszkodzeniu i mają małą zdolność regeneracji lub nie posiadają jej wcale. Wypełnia ona ubytek powstały po uszkodzeniu tkanki. Naprawa tkanki poprzez ziarninowanie może następować na skutek oparzenia, urazu lub zakażenia.

Wikipedia

# ziarniniak

guz powstały z tkanki ziarninowej; granuloma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zgrupowanie komórek powstałych w odpowiedźi na przewlekły stan zapalny

Wiktionary

Ziarniniak (niepoprawne: ziarniak; łac. granuloma) – zgrupowanie epitelioidalnych makrofagów oraz innych komórek zapalnych i należących do układu odpornościowego, a także macierzy pozakomórkowej, zwykle otoczone przez mankiet limfocytów.

Wikipedia

# ziarniniakowatość

układowa choroba spowodowana zapaleniem naczyń krwionośnych, powodująca martwicę tych naczyń i tworzenie się ziarniniaków

SJP.pl

# ziarninieć

o ranach, wrzodach: pokrywać się, wypełniać się ziarniną; ziarninować, granulować

SJP.pl

# ziarninować

o ranach, wrzodach: pokrywać się, wypełniać się ziarniną; ziarninieć, granulować

SJP.pl

# ziarninowanie

wypełnianie ubytku tkankowego przez tkankę ziarninową (specjalny rodzaj tkanki łącznej); granulacja

SJP.pl

Ziarnina (łac. granulatio) – nowo powstała tkanka łączna zawierająca bogatą sieć naczyń włosowatych. Ziarnina jest jednym z procesów naprawy (gojenia) tkanek, które uległy uszkodzeniu i mają małą zdolność regeneracji lub nie posiadają jej wcale. Wypełnia ona ubytek powstały po uszkodzeniu tkanki. Naprawa tkanki poprzez ziarninowanie może następować na skutek oparzenia, urazu lub zakażenia.

Wikipedia

# ziarninowy

przymiotnik od: ziarnina

SJP.pl

# ziarnistość

Ziarnistość – cecha materiału lub wielkość określająca występowanie jednorodnych skupisk (ziaren) w tym materiale.

Wikipedia

# ziarnisty

1. zawierający ziarna, nasiona;
2. złożony z kulistych lub bryłowatych cząsteczek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o substancji mający konsystencję ziarna, zrobiony z ziaren

(1.2) o wydruku, fotografii, filmie mający widoczne ziarno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziarko n., ziarno m., ziarniak m., ziarnica ż., ziarnówka ż., ziarnistość ż., uziarnienie n., ziarenko n., ziarnko n.

Wiktionary

# ziarnko

zdrobnienie od: ziarno; ziarenko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: ziarno

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑarn̥kɔ, AS: źarn̦ko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziarno n., ziarenko n., ziarko n.

przym. ziarnisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziarenko, reg. śl. ziorko.

Wiktionary

# ziarnkowy

przymiotnik od: ziarnko

SJP.pl

# ziarno

1. owoc jednonasienny, charakterystyczny dla większości traw dzikich i uprawianych; ziarniak
2. nasienie rośliny nasiennej
3. drobna cząstka jakiejś materii, występująca w stanie luźnym lub zespolona z innymi cząstkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;

(1.2) cząstka czegoś

(1.3) fot. niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;

(1.4) krystalit;

(1.5) daw. miara długości

Wiktionary

- ziarno (ziarniak) – twardy, jednonasienny owoc traw
- ziarno – cząstka materiału sypkiego dająca się wyodrębnić metodami nieniszczącymi, powstała w sposób naturalny lub sztuczny (np. mielenie)
  - podziarno
  - nadziarno
- ziarno – wada obrazu fotograficznego
- ziarno (krystalografia, metalurgia) – monokrystaliczna część polikryształu
- ziarno (gruntoznawstwo, budownictwo) – cząstka skały, gruntu
- ziarno – jednostka masy
- ziarno generatora liczb pseudolosowych
- Ziarno – program telewizyjny
- Ziarno – czasopismo muzyczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za to w miejsce kaszy lub ryżu, nasypałem wyłuszczonych ziaren kukurydzy.

(1.2) Tym sposobem, nie przeszkadzając sobie, rozmawiały pojedyncze kwiatki i cały las, krople wody i ocean, ziarna piasku i niezmierne łańcuchy gór.

(1.3) (…) szumy i ziarno są efektem niedoskonałości materiałów światłoczułych, w niektórych jednak sytuacjach mogą mieć walory artystyczne.

(1.4) Wszystkie ziarna są monokryształami, natomiast różnią się orientacją sieci krystalograficznej.

(1.5) Jeden metr to ponad 320 ziaren.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑarnɔ, AS: źarno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziarniak m., ziarnica ż., ziarnówka ż., ziarnistość ż., uziarnienie n.

:: zdrobn. ziarenko n., ziarnko n.

przym. ziarnisty

Wiktionary

# ziarnojadek

rodzaj ptaków z rodziny tanagrowatych

SJP.pl

# ziarnojady

rodzina ptaków z rzędu wróblowych; łuszczaki, łuszczakowate, ziębowate

SJP.pl

Łuszczakowate, ziarnojady, ziębowate (Fringillidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes) obejmująca ponad 220 gatunków. Zasiedlają różnorodne środowiska, od lasów po obszary pustynne lub zurbanizowane.

Wikipedia

# ziarnopłon

ziarnopłon wiosenny - niska bylina z rodziny jaskrowatych, kwitnąca wczesną wiosną, we florze Polski spotykana głównie w lasach, parkach, zaroślach; pszonka

SJP.pl

Ziarnopłon (Ficaria Schaeff.) – rodzaj roślin, należący do rodziny jaskrowatych. Gatunkiem typowym jest Ficaria verna Huds.

Wikipedia

# ziarnówka

krzew lub drzewo wyrosłe z nasienia a nie z odrośli

SJP.pl

Cystoderma Fayod (ziarnówka) – rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Wikipedia

# ziarnowy

przymiotnik od: ziarno

SJP.pl

# ziarnołusk

rodzaj ptaków z rodziny tanagrowatych

SJP.pl

# zib

[czytaj: z-ib] skrót od: zagraniczne inwestycje bezpośrednie; BIZ (częściej)

SJP.pl

# zic

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. pośladki

Wiktionary

# zicać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. siadać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Starko, zicnijcie se wele ujka Zigi. → Babciu, usiądźcie sobie obok wujka Zygmunta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zic mrz.

Wiktionary

# zicherka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. agrafka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moplikiem se jada na szychta, moplikiem se wracom z roboty, na gowie mom gogle Carrera, zicherką mom spięte galoty.

Wiktionary

# zicpolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. polka kucana

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. przen. niemodna muzyka

Wiktionary

# zidane

[czytaj: ziDAN] nazwisko

SJP.pl

- Zinédine Zidane – piłkarz francuski, mistrz świata i Europy
- Djamel Zidane – piłkarz algierski

Wikipedia

# zidealizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zidealizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zidealizować dk.

rzecz. idealność ż., ideowość ż.

Wiktionary

# zidentyfikować

1. rozpoznać coś lub kogoś po wybranych cechach specyficznych; ustalić tożsamość kogoś lub czegoś;
2. uznać dane osoby, zjawiska itp. za tożsame

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. identyfikować)

(1.1) ustalić tożsamość

(1.2) uznać za tożsame

czasownik zwrotny dokonany zidentyfikować się (ndk. identyfikować się)

(2.1) uznać siebie za takiego samego jak ktoś inny; uznać czyjeś wartości, wzorce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nagranie z kamery bezpieczeństwa banku nie pomogło w zidentyfikowaniu rabusia, który krył twarz pod kominiarką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. identyfikowanie n., identyfikator mrz., zidentyfikowanie n., identyfikacja ż.

przym. identyfikacyjny, identyfikowalny

czas. identyfikować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpoznać

(1.2) utożsamić

(2.1) utożsamić się

Wiktionary

# zidentyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zidentyfikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. identyfikowanie n., identyfikacja ż., identyfikator m.

czas. zidentyfikować dk., identyfikować ndk.

przym. identyfikacyjny, identyfikatorowy, identyfikowalny

Wiktionary

# zideologizować

podporządkować wpływom jakiejś ideologii

SJP.pl

# zidiocenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. pogard. zaniżenie poziomu inteligencji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Różne mogą być stany ogólnospołecznego zidiocenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. idiocieć ndk., zidiocieć dk.

rzecz. idiota mos./ż.

Wiktionary

# zidiociały

potocznie:
1. stać się ograniczonym umysłowo, stracić bystrość, inteligencję; zgłupieć, stępieć, zdurnieć;
2. zacząć zachowywać się jak idiota

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posp. dziwnie się zachowujący

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przeszły przymiotnikowy czynny od zidiocieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiś zidiociały facio wypisuje bzdury na czacie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. idiota mos., idiotka ż., idiotyczność ż., idiotyzm mrz., idioctwo n., idiocenie n., zidiocenie n.

czas. idiocieć ndk., zidiocieć dk.

przym. idiotyczny

przysł. idiotycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skretyniały

Wiktionary

# zidiocić

potocznie: uczynić wyjątkowo głupim

SJP.pl

# zidiocieć

potocznie:
1. stać się ograniczonym umysłowo, stracić bystrość, inteligencję; zgłupieć, stępieć, zdurnieć;
2. zacząć zachowywać się jak idiota

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. idiocieć)

(1.1) pot. pogard. stać się głupcem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ci z kadr całkiem już chyba zidiocieli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zidiocenie n., idiota mos./ż.

czas. idiocieć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oszaleć, zdurnieć, zgłupieć, skretynieć, stępieć

Wiktionary

# zidiomatyzować

w językoznawstwie: połączyć wyrazy w idiomaty

SJP.pl

# zidlóng

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. archit. osiedle

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. bud. dom na osiedlu

Wiktionary

# zięba

ptak z rodziny łuszczaków; jer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, nazwa systematyczna|Fringilla coelebs|ref=tak.;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. gwara. więz. strażnik więzienny

Wiktionary

- Zięba zwyczajna – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych;
- Zięba jer, jer - gatunek ptaka wędrownego z rodziny łuszczakowatych występujący gł. w Europie północnej;
- Zięba modra, zięba kanaryjska – gatunek osiadłego ptaka z rodziny łuszczakowatych występujący na Wyspach Kanaryjskich;
- Zięby Darwina – grupa kilkunastu niewielkich, bardzo podobnych do siebie gatunków ptaków odkrytych przez Karola Darwina podczas wyprawy HMS Beagle

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyszedł z drumli głos cudny, aż rozbrzmiały echa, i zaraz w zaroślach odezwały się drozdy, zięby, sikorki, piegże i inne drobne ptactwo, jakby ukryta kapela, co tylko znaku czeka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛ̃mba, AS: źẽmba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|pinkawa, pińka, ziymba, ziymka.

(2.1) klawisz

Wiktionary

# ziębi

ochładzać

SJP.pl

#### Patrz:

zięba

# ziębiączka

dawniej: uczucie wewnętrznego zimna; dreszcze

SJP.pl

# ziębiarka

Chłodziarka (zwycz. lodówka) – urządzenie (maszyna cieplna), którego zadaniem jest obniżenie temperatury środowiska chłodzonego, kosztem doprowadzonej energii. W chłodziarkach absorpcyjnych energia odprowadzana jest w postaci ciepła, natomiast w pozostałych (sprężarkowych, strumienicowych, termoelektrycznych) w postaci pracy. Chłodzonym czynnikiem może być powietrze, woda lub inny czynnik pośredniczący (chłodziwo).

Wikipedia

# ziębić

ochładzać

SJP.pl

# ziębice

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim;

Wiktionary

Ziębice (niem. Münsterberg, cz. Minstrberk, łac. Monsterberga, Sambicensium) – miasto w Polsce położone w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ziębice. Według danych GUS z 1 stycznia 2023 miasto miało 7995 mieszkańców (451. miejsce w kraju).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sygnotariuszami porozumienia pomiędzy Ziębicami a Jaromierzem byli dr Pavel Mertlik ówczesny starosta Jaromierza i Ryszard Nowak – ówczesny burmistrz Ziębic.

(1.1) W muzeum w Ziębicach prezentowana jest kolekcja żelazek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛ̃mˈbʲit͡sɛ, AS: źẽmbʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziębiczanin mos., ziębiczanka ż.

przym. ziębicki

Wiktionary

# ziębicki

→ Ziębice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Ziębic, związany z Ziębicami

Wiktionary

#### Patrz:

Ziębice

#### Przykłady

(1.1) Na ziębickim herbie widnieje śląski czarny orzeł ze srebrną przepaską na skrzydłach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziębice lm nm., ziębiczanin mos., ziębiczanka ż.

Wiktionary

# ziębiczanin

mieszkaniec Ziębic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ziębiczanka

mieszkanka Ziębic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ziębikowo

Ziębikowo (niem. Seebigau, łuż. Zebikow) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Lubsko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# ziębiński

nazwisko

SJP.pl

# ziębiwo

płyn lub gaz pośredniczący w odbieraniu ciepła ciałom poddawanym chłodzeniu; chłodziwo, ziębnik

SJP.pl

# ziębla

ostatnia orka pod rośliny jare; orka przedzimowa

SJP.pl

Orka przedzimowa (ziębla) – najgłębsza orka, która pozostawia rolę na zimę w ostrej skibie. Taki sposób uprawy roli powoduje jej dobre przemarznięcie i pokruszenie skib oraz powoduje nagromadzenie większej ilości wody z roztopów. Orka ta powinna być wykonana na całą miąższość warstwy ornej (około 30 cm). W przypadku uprawy roślin głęboko korzeniących się, ziębla powinna być dodatkowo pogłębiona. Efekt ostrej skiby uzyskuje się dzięki wąskiemu stosunkowi głębokości do szerokości orki (1,1–1,2). Uprawkę tę wykonuje się jesienią pod rośliny jare.

Wikipedia

# zięblice

Zięblice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Ziębice, po jej likwidacji Gabułtów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W Zięblicach działa Ochotnicza Straż Pożarna

Wikipedia

# ziębnia

pomieszczenie do przechowywania towarów w chłodzie; chłodnia

SJP.pl

# ziębnictwo

chłodnictwo

SJP.pl

# ziębnik

płyn lub gaz pośredniczący w odbieraniu ciepła ciałom poddawanym chłodzeniu; chłodziwo, ziębiwo

SJP.pl

# ziębowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych; łuszczaki, łuszczakowate, ziarnojady

SJP.pl

# ziębowaty

o cechach ziębowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# zięć

mąż córki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mąż córki

(1.2) stpol. mąż córki lub wnuczki

(1.3) stpol. mąż siostry

(1.4) stpol. mąż kuzynki

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój zięć jest bardzo uprzejmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ, AS: źė̃ńć

Wiktionary

# zięciak

nazwisko

SJP.pl

# zięciaszek

zdrobnienie od: zięć

SJP.pl

# zięcik

nazwisko

SJP.pl

# ziegler

[czytaj: c-igler] nazwisko

SJP.pl

- Adrian von Ziegler (ur. 1989) – szwajcarski kompozytor
- Adolf Ziegler (1892–1959) – niemiecki malarz, prezes Izby Sztuk Pięknych Rzeszy, przedstawiciel sztuki Blut und Boden, organizator wystawy sztuki zdegenerowanej
- Edwin "Edi" Ziegler (1930–2020) – niemiecki kolarz szosowy i torowy, brązowy medalista olimpijski
- Ernst Ziegler (1849–1905) – szwajcarski patolog
- Grzegorz Tomasz Ziegler (ur. 1770–1852) – austriacki duchowny rzymskokatolicki, benedyktyn, biskup diecezjalny tyniecki w latach 1822–1826, biskup diecezjalny tarnowski w latach 1826–1827, biskup diecezjalny Linzu w latach 1827–1852
- Hans-Jürgen Ziegler (ur. 1951) – niemiecki lekkoatleta, specjalista skoku o tyczce. W czasie swojej kariery reprezentował Republikę Federalną Niemiec.
- Hans Severus Ziegler (1893–1978) – niemiecki publicysta, dyrektor artystyczny, nauczyciel i funkcjonariusz nazistowski
- Heinrich Ziegler (1891–1918) – szermierz (florecista i szpadzista) reprezentujący Cesarstwo Niemieckie, uczestnik letnich igrzysk olimpijskich w 1912 roku
- John Ziegler (1934–2018) – amerykański prawnik i działacz sportowy, były prezes ligi NHL.
- Josef Georg Ziegler (1918–2006) – niemiecki ksiądz katolicki, profesor teologii moralnej, pierwszy niemiecki teolog po II wojnie światowej, któremu polska uczelnia nadała tytuł doktora honoris causa.
- Joseph Georg Ziegler (1902–1988) – duchowny Kościoła katolickiego, profesor Państwowej Akademii w Braniewie w Prusach Wschodnich (do 1944), po wojnie rektor Uniwersytetu w Würzburgu
- Kate Ziegler (ur. 1988) – amerykańska pływaczka specjalizująca się w stylu dowolnym, czterokrotna mistrzyni świata na basenie 50-metrowym i była rekordzistka świata.

Wikipedia

# zieja

nazwisko polskie

SJP.pl

Zieja (ros. Зея) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Zeją, ośrodek administracyjny rejonu ziejskiego i okręgu miejskiego miasto Zieja.

Osada powstała w 1879, od 1906 posiada status miasta.

Miasto jest siedzibą zarządu Parku Narodowego „Tokinsko-Stanowoj” i Rezerwatu Zejskiego.

Wikipedia

# ziejka

mięczak z gromady małży; Chama

SJP.pl

# ziel.

skrót w funkcji przymiotnika

(1.1) = zielony

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielony

rzecz. zielony n./mos./mrz.

Wiktionary

# zielak

nazwisko

SJP.pl

# zielarka

→ zielarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół

(1.2) kobieta, która sprzedaje lub zbiera zioła

Wiktionary

#### Patrz:

zielarz

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlarka, AS: źelarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielarstwo n., ziele n., zielnik m., zielony mos.

:: fm. zielarz m.

czas. pozielenieć, zielenić ndk., zazielenić dk.

przym. zielarski, zielny, zielony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fitoterapeutka

Wiktionary

# zielarnia

miejsce, w którym przetwarza się zioła, aby w dalszej kolejności przygotowywać z nich leki

SJP.pl

# zielarski

dotyczący zielarza, zielarstwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zielarstwa, związany z zielarstwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co ciekawe, jej receptury zielarskie, pomimo upływu lat i unowocześnieniu technologii, nadal wykorzystywane są przez firmy farmaceutyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlarsʲci, AS: źelarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielarstwo n., zielarka ż., zielarz m., ziele n.

Wiktionary

# zielarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

Wiktionary

Zielarstwo – dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania roślin leczniczych.

Uprawa roślin leczniczych może być prowadzona w ogrodzie lub specjalnym gospodarstwie rolnym jako uprawa polowa (plantacja). Zbiór roślin leczniczych dotyczy zbierania ich zarówno z takich upraw, jak i ze stanu naturalnego, gdyż wiele roślin leczniczych eksploatujemy z dziko występujących zasobów (np. lipę).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlarstfɔ, AS: źelarstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielarz m., zielarka ż., zioło n., ziele n., zielnik m.

przym. zielarski, zielny

Wiktionary

# zielarz

człowiek znający się na ziołach, zajmujący się zielarstwem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛlaʃ, AS: źelaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielarstwo n., ziele n., zielnik m., zioło n.

:: fż. zielarka ż.

czas. pozielenieć, zielenić ndk.

przym. zielarski, zielny, zielony, ziołowy

przysł. ziołowo, zielarsko, zielnie, zielono

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fitoterapeuta

Wiktionary

# zielątkowo

3 miejscowości w Polsce:

- Zielątkowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Zielątkowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Człuchów
- Zielątkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Suchy Las

Wikipedia

# zielazo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. żelazło.

Wiktionary

# zielazło

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. żelazło.

Wiktionary

# ziele

zioło;
1. roślina o pędach nadziemnych miękkich, nietrwałych;
2. spreparowana, zwykle suszona roślina zielna o właściwościach leczniczych;
3. napar z zioła - rośliny;
4. środowiskowo: marihuana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

(1.2) odpowiednio przyrządzone ziele (1.1), mające zastosowanie w lecznictwie i przemyśle spożywczym;

Wiktionary

Zioła, rośliny zielarskie – rośliny zawierające substancje wpływające na metabolizm człowieka (np. olejki eteryczne) i dostarczające surowców zielarskich. Są to gatunki lecznicze, przyprawowe, a także trujące. Grupa ta obejmuje przede wszystkim jednoroczne i dwuletnie rośliny zielne, ale także drzewa, krzewy, warzywa i byliny. Zalicza się do nich także niektóre grzyby. Zioła stosowane są m.in. w ziołolecznictwie, aromaterapii i jako przyprawy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛlɛ, AS: źele

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielnik m., zielarz m., zielarka ż., zielarstwo n., zioło n., zielony mos., zielone nmos./n., zielsko n.

przym. zielny, zielarski, ziołowy, zielony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) roślina zielna

(1.2) roślina zielarska

Wiktionary

# zielęcin

## Miejscowości w Polsce

- Zielęcin – kolonia w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Rząśnia
- Zielęcin – wieś w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Rząśnia
- Zielęcin – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Zielęcin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo

Wikipedia

# zieleń

kolor zielony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolor zielony

(1.2) zielony barwnik

(1.3) skupisko zielonych roślin (trawy, drzew, krzewów)

(1.4) zielone części roślin

(1.5) ubranie w kolorze zielonym

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: zielenić

Wiktionary

- barwa zielona
- miejska przestrzeń zielona
- 5 miejscowości w Polsce:
  - Zieleń – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Wąbrzeźno
  - Zieleń – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Uniejów
  - Zieleń – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
  - Zieleń – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Trzemeszno
  - Zieleń – część miasta Koluszki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aby oddać głębię oceanu, malarka użyła głównie chłodnych zieleni.

(1.2) Swą barwę cukierki zawdzięczają dodatkowi zieleni brylantowej.

(1.3) Zamieszkamy na pięknym osiedlu położonym wśród zieleni.

(1.4) W Zielone Świątki domy ozdabia się zielenią.

(1.5) Hrabina chodziła w zieleni i nosiła najdroższą biżuterię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛlɛ̃ɲ, AS: źelẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielonka ż., zielenica ż., zielenina ż., zieleniatka ż., zieleniak m., zieloność ż., zielnik m., zielone nmos./n.

czas. zazielenić, zielenić, zzielenieć, pozielenieć

przym. zielony, zielonawy, zieleniowy, zielonkawy, zieleniuchny, zieleniutki, zieloniuchny, zieloniutki

przysł. zielono, zielonkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) roślinność

Wiktionary

# zieleńcowy

przymiotnik od: zieleniec

SJP.pl

# zieleńczanin

mieszkaniec Zielonki (miasta w Polsce); zielonczanin

SJP.pl

# zieleńczanka

mieszkanka Zielonki (miasta w Polsce); zielonczanka

SJP.pl

# zieleńczyk

zieleńczyk ostrężyniec - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

SJP.pl

# zieleniak

1. potocznie: sklep lub stragan z warzywami i owocami;
2. wino gronowe po rocznym leżakowaniu

SJP.pl

Zieleniak – wieżowiec w centrum Gdańska przy ul. Wały Piastowskie, zbudowany w latach 1965–1971 dla Centralnego Ośrodka Konstrukcyjno-Badawczego Przemysłu Okrętowego.

Wikipedia

# zieleniarka

potocznie: kobieta handlująca warzywami; jarzyniarka

SJP.pl

# zieleniarski

dotyczący zieleniarza, zieleniarstwa

SJP.pl

# zieleniarstwo

handel warzywami; zajęcie zieleniarza

SJP.pl

# zieleniarz

potocznie: mężczyzna handlujący warzywami; jarzyniarz

SJP.pl

# zielenica

1. przedstawiciel gromady samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym;
2. glon; alga

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Zielenica – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie
- Zielenica – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Malechowo

Inne:

- Zielenica – polana w Gorcach
- Zielenica – potok w województwie dolnośląskim

Wikipedia

# zielenice

gromada samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym, obejmująca około 9000 gatunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Chlorophyta|Reichenbach|ref=tak., parafiletyczna grupa samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: zielenica

Wiktionary

Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dawniejszych podziałach zielenice traktowane były jako jeden takson w randze gromady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielenica ż.

Wiktionary

# zieleniec

1. niewielki plac w mieście, obsiany trawą, obsadzony kwiatami, drzewami i krzewami; skwer, parczek;
2. lniane włókno dekortykowane; włókno zieleńcowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. zwarty przestrzennie teren zieleni o niedużej powierzchni;

(1.2) geol. rodzaj masywnej skały metamorficznej;

Wiktionary

- zieleniec – rodzaj terenu zieleni
- zieleniec – rodzaj skały metamorficznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedsiębiorstwo obsadziło zieleńce miejskie kilkoma tysiącami tulipanów.

(1.2) Gleby powstałe na wietrzejących zieleńcach mają często odcień czerwony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielenienie n., zieleń ż., zielony mos./mrz.

czas. pozielenieć dk., zielenieć ndk., zzielenieć dk.

przym. zielony, zieleńcowy

przysł. zielono

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skwer

Wiktionary

# zieleniej

stopień wyższy od przysłówka: zielono

SJP.pl

# zielenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zielenić.

(1.2) odczasownikowy od|zielenieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielone nmos./n., ziele n., zielsko n., zioło n., zieleń ż., zieleniec mrz., zielonka ż., zielenica ż., zielenina ż., zielenizna ż., zieleniatka ż., zieleniak m., zieloność ż., zielnik ż., Zieleniec m., Zielona ż., Zielone, Zielonki nmos., Zieloni nmos., zielarz mos., zielarka ż., zieleniarstwo n., zielnictwo n., zazielenienie n., zzielenienie n.

czas. zielenić ndk., zazielenić dk., zielenieć ndk., zazielenieć dk., zzielenieć dk., pozielenieć dk.

przym. zielony, zielonawy, zielonkawy, zielenisty, zielny, zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny

przysł. zielono, zielonkawo, zieleniście

temsłow. zielono-

Wiktionary

# zieleniewo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 5 podstawowych

- Zieleniewo – część wsi Bierzyn w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Zieleniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Chodecz
- Zieleniewo – część wsi Pianówka w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Czarnków
- Zieleniewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Bierzwnik
- Zieleniewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg
- Zieleniewo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice
- Zieleniewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Kobylanka

Wikipedia

# zieleniewski

nazwisko

SJP.pl

## Osoby o nazwisku Zieleniewski

- Edmund Jan Kanty Zieleniewski (1855–1919) – przemysłowiec, działacz społeczny, syn Ludwika Zieleniewskiego
- Edmund Paweł Zieleniewski (1893–1971) – przemysłowiec, syn Edmunda Jana Kantego Zieleniewskiego
- Jan Zieleniewski (1901–1973) – profesor nauk ekonomicznych, syn Edmunda Jana Kantego Zieleniewskiego
- Jan Zieleniewski (1913–1939) – marynarz, instruktor żeglarski
- Kazimierz Zieleniewski (1888–1931) – polski malarz
- Leon Zieleniewski (1842–1921) – przemysłowiec, działacz społeczny, syn Ludwika Zieleniewskiego
- Ludwik Zieleniewski (1819–1885) – konstruktor i wynalazca, przemysłowiec, pionier przemysłu maszyn i narzędzi
- Mieczysław Zieleniewski (1890–1970) – przemysłowiec, syn Leona Aleksandra Zieleniewskiego
- Sławomir Zieleniewski (1914–1994) – teoretyk wychowania fizycznego, trener
- Tadeusz Kalina-Zieleniewski (1887–1971) – polski dowódca wojskowy

Wikipedia

# zielenik

rodzaj ptaków śpiewających

SJP.pl

# zielenina

1. zielone części (nać, liście) warzyw takich jak pietruszka, koper, używane jako przyprawa do potraw
2. regionalnie: włoszczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. posiłek przygotowany z zielonych warzyw

(1.2) spoż. pot. ogół zielonych produktów spożywczych

(1.3) reg. komosa

Wiktionary

Zielenina (kaszb. Zëlenënô) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie.

Osada jest częścią składową sołectwa Pawłowo.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɛ̃ˈɲĩna, AS: źelẽńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zieleń ż., zielonka ż., zieloność ż., zieleniak m., zielnik m.

:: zdrobn. zieleninka ż.

czas. zielenić, zazielenić, pozielenieć

przym. zielony, zielonkawy

przysł. zielono, zielonkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) przest. reg. chabazie, chabuzie

Wiktionary

# zieleninka

zdrobnienie od: zielenina

SJP.pl

# zieleniowy

przymiotnik od: zieleń

SJP.pl

# zieleniuszka

rodzaj krótkorogiego owada dwuskrzydłego; Psilopus

SJP.pl

# zieleniutki

zdrobnienie od: zielony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: zielony

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɛ̃ˈɲutʲci, AS: źelẽńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielony n./mos./mrz., zielenienie n., zieleń, zieloność

przym. zieleniuchny, zieloniuchny, zieloniutki, zielony

przysł. zielono

czas. pozielenieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zieloniutki

Wiktionary

# zielenkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zielenogorsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską;

Wiktionary

- Zielenogorsk – miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim
- Zielenogorsk – miasto w Rosji, w rejonie Sankt Petersburga

Wikipedia

# zielenogradsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie królewieckim;

Wiktionary

Zielenogradsk, Koronowo, Kranc,(ros. Зеленоградск, niem. Cranz, lit. Krantas) – miasto w Rosji, w obwodzie królewieckim położone 30 km na północ od Królewca, centrum administracyjne rejonu zielenogradskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zielenogradski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Kranc, Kraniec, Koronowo

Wiktionary

# zielenogradski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zielenogradskiem, dotyczący Zielenogradska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielenogradsk mrz.

Wiktionary

# zieleński

nazwisko

SJP.pl

# zieleńszy

stopień wyższy od przymiotnika: zielony; bardziej zielony (częściej)

SJP.pl

# zielenucha

zielenucha kształtna - gatunek muchówki z rodziny lwinkowatych; zielonucha kształtna

SJP.pl

# zielewski

nazwisko

SJP.pl

# zieleziński

nazwisko

SJP.pl

# zielicz

nazwisko

SJP.pl

# zielin

4 miejscowości w Polsce

- Zielin – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Trzebielino
- Zielin – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Trzebielino
- Zielin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Gryfice
- Zielin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Mieszkowice

- Zielin – wieś na Ukrainie

Wikipedia

# zieliniec

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Zieliniec – część miasta Poznań, w delegaturze Poznań-Nowe Miasto
- Zieliniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Kołaczkowo

Wikipedia

# zielińsk

Zielińsk – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Osięciny.

Wikipedia

# zieliński

nazwisko

SJP.pl

Zieliński – polskie nazwisko

- Adam Zieliński (ujednoznacznienie)
- Adrian Zieliński (ujednoznacznienie)
- Aleksander Zieliński h. Świnka (1755-1823) – ziemiański generał, major Ziemi Łomżyńskiej podczas Insurekcji kościuszkowskiej
- Andrzej Zieliński (ujednoznacznienie)
- Artur Zieliński – polski samorządowiec
- Feliks Zieliński – polski urzędnik
- Gustaw Zieliński h. Świnka (1809-1881) – wybitny poeta późnego romantyzmu polskiego, autor m.in. poematu „Kirgiz”, uczestnik powstania listopadowego, sybirak
- Henryk Zieliński (ujednoznacznienie)
- Ignacy Zieliński (ujednoznacznienie)
- Jacek Zieliński (ujednoznacznienie)
- Jan Zieliński (ujednoznacznienie)
- Janusz Zieliński – polski basista.
- Janusz Zieliński (ur. 1953) – polski technolog chemii
- Jerzy Zieliński (ujednoznacznienie)
- Jarosław Zieliński (ujednoznacznienie)
- Józef Zieliński (ujednoznacznienie)
- Juliusz Zieliński (1851- po 1903) – polski nauczyciel, filomata pomorski
- Juliusz Zieliński (1881-1944) – polski nauczyciel, działacz Związku Polaków w Niemczech, więzień Dachau
- Jur Zieliński (1945-2018) – polski piłkarz i trener piłkarski
- Kazimierz Zieliński (1929-2004) – polski neurobiolog
- Karol Zieliński h. Świnka (1787-1835) – pułkownik wojsk napoleońskich, generał brygady w powstaniu listopadowym
- Konstanty Józef Zieliński h. Świnka (1646-1709) – arcybiskup lwowski, koronował Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski
- Krzysztof Zieliński (ujednoznacznienie)
- Maciej Zieliński (ujednoznacznienie)
- Marian Zieliński (1929-2005) – polski sztangista – mistrz świata i medalista olimpijski
- Mariusz Zbigniew Zieliński h. Świnka (ur. 1955) – polski dziennikarz, opozycjonista w PRL
- Michał Zieliński (ujednoznacznienie)
- Mieszko Zieliński h. Świnka (ur. 1966) – polski filmowiec, były opozycjonista
- Norbert Zieliński h. Świnka (XVIII-XIX w.) – ziemiański generał, major Ziemi Łomżyńskiej podczas Insurekcji kościuszkowskiej
- Paweł Zieliński (ujednoznacznienie)
- Piotr Zieliński (ujednoznacznienie)
- Rajmund Zieliński (1940-2022) – polski kolarz
- Ryszard Juliusz Zieliński h. Świnka (ur. 1931) – Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Sławomir Zieliński (ujednoznacznienie)
- Tadeusz Zieliński (ujednoznacznienie)
- Tomasz Zieliński (ujednoznacznienie)
- Władysław Zieliński (ujednoznacznienie)
- Wojciech Zieliński (ujednoznacznienie)
- Zbigniew Hugo Zieliński h. Świnka (1907-1967) – Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Zbigniew Zieliński – polski perkusista. W latach 1971–1975 związany z Budką Suflera
- Zygmunt Zieliński (ujednoznacznienie)

Wikipedia

# zielistka

ozdobna roślina doniczkowa z liliowatych, mająca charakterystyczne zielone liście z białym bądź żółtym paskiem; chlorofitum

SJP.pl

Wikipedia

# zieliszka

rodzaj muchówki z rodziny kalnicowatych; Sapromyza

SJP.pl

# zieliwa

rząd roślin wodnych z klasy zielenic właściwych; chetoforowce

SJP.pl

# zieliwo

rodzaj algi, roślina wodna z klasy zielenic właściwych

SJP.pl

# zielkowice

Zielkowice – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Łowicz.

Nazwa wsi powstała od nazwy osobowej "Żelek" lub "Zielek". Miejscowość została założona na starym szlaku handlowym prowadzącym z Łowicza do Rawy Mazowieckiej. W 1359 roku w dokumentach odnajdujemy pierwszą wzmiankę w dokumencie księcia Siemowita III, który potwierdzał dobra arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. W 1404 roku wieś została włączona na uposażenie parafii św. Ducha (Kolegiata Łowicka). Mieszkańcy mieli obowiązek utrzymywania okolicznych mostów i grobli pobliskiej rzeki Zielkówki.

Wikipedia

# zielkowo

Zielkowo – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Lubawa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# zielnik

1. podręcznik o ziołach;
2. zbiór zasuszonych i dokładnie opisanych roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin

(1.2) daw. książka o ziołach

(1.3) placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań

(1.4) ogród z rabatami roślin leczniczych, przyprawowych i zapachowych

Wiktionary

Zielnik, herbarium (łac. herba „zioło”) – zbiór, drukowana lub ręcznie wykonana kolekcja opisanych rycin lub zasuszonych roślin, utrzymana zwykle w formie zeszytowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ramach warsztatów „Na łące” dzieci będą mogły zrobić własny zielnik, puszczać latawce, pomalować wazon, rozbić namiot i poznać skrzydlatych przyjaciół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛlʲɲik, AS: źelʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielony n./mos./mrz., ziele n., zieleń ż., zieloność ż., zielarz m., zielarka ż., zielarnia ż., zielenina ż., zielonka ż., zielarstwo n., zielenienie n.

czas. zielenić, zazielenić, zzielenieć, pozielenieć

przym. zielnikowy, zielny, zielony, zielonkawy

przysł. zielono, zielonkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) herbarium

(1.2) herbarz

(1.4) herbarium

Wiktionary

# zielnikowy

przymiotnik od: zielnik

SJP.pl

# zielność

→ zielny

SJP.pl

#### Patrz:

zielny

# zielny

przymiotnik od: ziele

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. dotyczący ziela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W rzeczywistości populacje wielu gatunków roślin, zwłaszcza zielnych, charakteryzuje dwupoziomowa organizacja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziele n., zielnik m., zielarz m., zielarka ż., zielarstwo n., zioło n., zielone nmos./n.

Wiktionary

# zielonagóra

Zielonagóra – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.

Miejscowość leży na prawym brzegu Warty, około 1 km od Obrzycka, faktycznie jest jego przedmieściem. Około 650 mieszkańców.

Do 2004 roku wieś nosiła nazwę Zielona Góra.

Teren działania sołectwa Zielonagóra obejmuje wieś: Zielonagóra, część wsi Zielonagóra – Borownik, przysiółek Obrzycko-Zamek i leśniczówki Chraplewo.

Wikipedia

# zielonawobiały

biały o nieco zielonym odcieniu; zielonkawobiały

SJP.pl

# zielonawoblady

blady o zielonawym odcieniu

SJP.pl

# zielonawobrązowy

brązowy o odcieniu zielonkawym; zielonkawobrązowy

SJP.pl

# zielonawobrunatny

brunatny o nieco zielonym odcieniu; zielonkawobrunatny

SJP.pl

# zielonawobury

bury o zielonawym odcieniu

SJP.pl

# zielonawoniebieski

niebieski o odcieniu zielonawym; zielonkawoniebieski

SJP.pl

# zielonawosrebrzysty

srebrzysty o nieco zielonym odcieniu; zielonkawosrebrzysty

SJP.pl

# zielonawoszary

szary o odcieniu zielonawym; zielonkawoszary

SJP.pl

# zielonawożółtawy

nieco żółty o zielonawym odcieniu

SJP.pl

# zielonawożółty

żółty o odcieniu zielonawym; zielonkawożółty

SJP.pl

# zielonawy

zbliżony do zielonego, nie do końca zielony, prawie zielony; zielonkawy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) w kolorze podobnym do zielonego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ, AS: źelõnavy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielony n./mos./mrz., zieleń ż., zielenienie n.

przym. zielony, zielonkawy

przysł. zielonawo, zielonkawo, zielono

czas. pozielenieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zielonkawy

Wiktionary

# zielonczanin

mieszkaniec Zielonki (miasta w Polsce); zieleńczanin

SJP.pl

# zielonczanka

mieszkanka Zielonki (miasta w Polsce); zieleńczanka

SJP.pl

# zielone

potocznie:
1. ozdobne trawniki lub zielone gałązki używane do przystrajania wiązanek ciętych kwiatów;
2. jadalne, zielone części warzyw, np. natka pietruszki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) światło sygnalizacyjne w kolorze zielonym

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) pot. dolary amerykańskie, przen. bogactwo, mnóstwo pieniędzy

(2.2) slang. marihuana

forma przymiotnika.

(3.1) n. lp. i nmos. lm. od: zielony

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 8, w tym 6 podstawowych

- Zielone – część wsi Julków w woj. lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska
- Zielone – osada w woj. lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska
- Zielone – część wsi Przewale w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tyszowce
- Zielone – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
- Zielone – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Rawa Mazowiecka
- Zielone – kolonia w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Augustów
- Zielone – osada leśna w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Zielone – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Świętajno

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pamiętaj dziecino: przez pasy tylko na zielonym!

(2.1) U „Maxima” w Gdyni znów cię widział ktoś. Sypał zielonymi mahoniowy gość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlɔ̃nɛ, AS: źelõne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zieleń ż., zielenina ż., zieloność ż., zielonka ż., ziele n., zielony mrz./mos.

czas. zielenić ndk., zazielenić dk.

przym. zielony, zielny, bezzieleniowy

przysł. zielono

Wiktionary

# zielonecki

→ Zielonka, → Zielonki

SJP.pl

#### Patrz:

Zielonka, → Zielonki

# zieloneczka

zwójka zieloneczka – gatunek motyla z rodziny zwójkowatych

SJP.pl

# zieloni

1. mający kolor świeżej trawy, szmaragdu, szmaragdowy;
2. o roślinach: taki, który nie osiągnął dojrzałości; niedojrzały;
3. o człowieku, kolorze jego skóry: chorobliwie blady, szarozielony;
4. przenośnie: niedoświadczony, nieobyty, początkujący

SJP.pl

- Europejska Federacja Partii Zielonych – European Federation of Green Parties
- Europejska Partia Zielonych – European Green Party
- Federacja Młodych Zielonych Europejskich – Federation of Young European Greens
- Inicjatywa dla Katalonii – Zieloni – Iniciativa per Catalunya Verds
- Związek 90/Zieloni – Bündnis 90/Die Grünen, niemiecka partia polityczna
- Zieloni Globalni – Global Greens
- Grupa Zieloni w Parlamencie Europejskim – Greens/European Free Alliance Group in the European Parliament
- Ruch Zieloni-Lewica (Islandia)
- Ruch Islandzki – Żywa Ziemia
- Zieloni (Austria)
- Zieloni (Dania)
- Zieloni (Francja)
- Zieloni (Holandia)
- Zieloni (Luksemburg)
- Zieloni (Polska)
- Zieloni (Portugalia)
- Zieloni (Szwajcaria)
- Zieloni (Tajwan)
- Mianem „zielonych” określani są potocznie działacze i sympatycy organizacji ekologicznych.

Wikipedia

# zieloniaczek

wąsik zieloniaczek - motyl z rodziny wąsikowatych

SJP.pl

# zieloniutki

zdrobnienie od: zielony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: zielony

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ˈɲutʲci, AS: źelõńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielonka ż./mos., zieloność, zieleń

przym. zieleniuchny, zieleniutki, zieloniuchny, zielony

przysł. zielono

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zieleniutki

Wiktionary

# zielonka

1. pasza z zielonych części roślin
2. gąska zielonka - kapeluszowy grzyb jadalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w Polsce;

Wiktionary

- gąska zielonka (Tricholoma equestre syn. Tricholoma flavovirens) – jadalny grzyb
- zielonka – rodzaj paszy dla zwierząt

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlɔ̃nka, AS: źelõnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielonka ż., Zielonki nmos., zieloność ż., zieleń ż., zielenienie n., zazielenienie n., zielenina ż.

czas. zielenić ndk., zazielenić dk.

przym. zielony, zielonkawy, zieloniutki, zielonkowy, Zielonkowy

przysł. zielono

Wiktionary

# zielonkawobiały

biały o nieco zielonym odcieniu; zielonawobiały

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) biały o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mamo, czy ślina wodnika jest zielonkawobiała?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔˈbʲjawɨ, AS: źelõŋkavobʹi ̯au̯y

Wiktionary

# zielonkawobrązowy

brązowy o odcieniu zielonkawym; zielonawobrązowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor brązowy o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczekajmy jeszcze, owoce są dopiero zielonkawobrązowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: źelõŋkavobrõũ̯zovy

Wiktionary

# zielonkawobrunatny

brunatny o nieco zielonym odcieniu; zielonawobrunatny

SJP.pl

# zielonkawobłękitny

błękitny o zielonkawym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) błękitny o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez dwie godziny kąpali się w tamtej zielonkawobłękitnej lagunie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ, AS: źelõŋkavobu̯ẽŋʹḱitny

Wiktionary

# zielonkawoczarny

czarny o nieco zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonkawoczerwony

czerwony o zielonkawym odcieniu

SJP.pl

# zielonkawoniebieski

niebieski o odcieniu zielonkawym; zielonawoniebieski

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niebieski o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda w górskim potoku była zielonkawoniebieska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci, AS: źelõŋkavõńebʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

# zielonkaworóżowy

różowy o zielonkawym odcieniu

SJP.pl

# zielonkaworudy

rudy o nieco zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonkawość

→ zielonkawy

SJP.pl

#### Patrz:

zielonkawy

# zielonkawosrebrzysty

srebrzysty o nieco zielonym odcieniu; zielonawosrebrzysty

SJP.pl

# zielonkawoszary

szary o odcieniu zielonkawym; zielonawoszary

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szary o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie! Nie wypiję tej zielonkawoszarej brei.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔˈʃarɨ, AS: źelõŋkavošary

Wiktionary

# zielonkawowłosy

zgrzytnica zielonkawowłosa - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# zielonkawożółty

żółty o odcieniu zielonkawym; zielonawożółty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor żółty o odcieniu zielonkawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zielonkawożółte jajko na kilometr śmierdzi zbukiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋkavɔˈʒuwtɨ, AS: źelõŋkavožuu̯ty

Wiktionary

# zielonkawy

zbliżony do zielonego, nie do końca zielony, prawie zielony; zielonawy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) w kolorze podobnym do zielonego, nie intensywnie zielony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nocą na rozgwieżdżonym niebie pojawia się zielonkawa poświata zorzy polarnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃ŋˈkavɨ, AS: źelõŋkavy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zieleń ż., zielenina ż., zielnik m., zielenienie n., zzielenienie n., Zielonka ż./mos.

czas. zielenieć ndk., zzielenieć dk.

przym. zielony, zielonawy

przysł. zielonkawo, zielonawo, zielono

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zielonawy

Wiktionary

# zielonki

1. pasza z zielonych części roślin
2. gąska zielonka - kapeluszowy grzyb jadalny

SJP.pl

W Polsce

- Zielonki – część miasta Wiślica
- Zielonki – część wsi Twardocice w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Pielgrzymka
- Zielonki – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Zielonki – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Krasne
- Zielonki – osada w woj. mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim, w gminie Stare Babice
- Zielonki – osada w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Targ
- Zielonki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Solec-Zdrój
- Zielonki – część wsi Szczerbaków w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Wiślica
- Zielonki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
- Zielonki – osada wsi Mzurowa w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sobków
- Zielonki – osada w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin

Wikipedia

# zielonkowatoniebieski

niebieski o zielonkawym odcieniu; zielonawoniebieski, zielonkawoniebieski

SJP.pl

# zielonkowaty

regionalnie: lekko zielony, zielonkawy

SJP.pl

# zielonkowice

Zielonkowice – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Grodków.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# zielono

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem zielonej barwy, z obecnością zieleni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z żartów mówi, że kiedy Kostarykanin chce cokolwiek sprzedać, najpierw maluje towar na zielono.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zieleń ż., zieloność ż., zielonkawość ż., zielenienie n., zzielenienie n., zazielenianie n., zazielenienie n., zielenica ż., zielenina ż., zielsko n., ziele n., zielonka ż., zielone nmos., zielarz mos., zielnik mrz., zielony n./mrz./mos.

czas. zielenić ndk., zzielenieć dk., zazieleniać ndk., zazielenić dk.

przym. zielony, zielonkawy, zieloniutki, zieleniutki, zielonawy

przysł. zielonkawo, zieloniutko

Wiktionary

# zielono-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na zielony odcień barwy określonej przez drugi człon złożenia

(1.2) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na zieloną barwę jednej lub wielu części wielobarwnej całości

(1.3) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na zieloną barwę tego, co nazywa drugi, rzeczownikowy człon złożenia

(1.4) pierwszy człon rzeczowników złożonych wskazujący na zielony kolor tego, co nazywa drugi człon złożenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) zielonobiały • zielonobrązowy • zielonobrunatny • zielonoczarny

(1.2) zielono-niebieski • zielono-pomarańczowy • zielono-żółty

(1.3) zielonooki • zielonowłosy

(1.4) zielononóżka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielony n./mos./mrz., zielenienie n., zieleń ż.

przym. zielony

przysł. zielono

czas. pozielenieć

Wiktionary

# zielono-biały

w części zielony, w części biały

SJP.pl

# zielono-brązowy

w części zielony, w części brązowy; brązowo-zielony

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający dwa kolory: zielony i brązowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wywiesili zielono-brązową flagę klubu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brązowo-zielony

Wiktionary

# zielono-czarny

w części zielony, w części czarny; czarno-zielony

SJP.pl

# zielono-czerwony

w części zielony, w części czerwony; czerwono-zielony

SJP.pl

# zielono-fioletowy

w części zielony, w części fioletowy

SJP.pl

# zielono-grafitowy

w części zielony, w części grafitowy

SJP.pl

# zielono-niebieski

w części zielony, w części niebieski; niebiesko-zielony

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający dwa kolory: zielony i niebieski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wśród zielono-niebieskich kulek trudno było wypatrzyć tę jedną całkowicie niebieską.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔ‿ɲɛˈbʲjɛsʲci, AS: źelõno‿ńebʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niebiesko-zielony

Wiktionary

# zielono-pomarańczowy

w części zielony, w części pomarańczowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający dwa kolory: zielony i pomarańczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomarańczowo-zielony

Wiktionary

# zielono-żółty

w części zielony, w części żółty; żółto-zielony

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający dwa kolory: zielony i żółty

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żółtozielony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żółto-zielony

Wiktionary

# zielonobalonikowy

związany z Zielonym Balonikiem, krakowskim kabaretem literackim z lat 1905-12

SJP.pl

# zielonobiały

biały o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) biały o odcieniu zielonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest basen i firmowe parasole zielonobiałe, trawniki gładko wystrzyżone, pieczołowicie nawadniane.

(1.1) Miąższ jest zielonobiały lub żółtobiały i ma przyjemny, delikatny, lekko słodki smak, podobny do orzechów włoskich.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jasnozielony, bladozielony

Wiktionary

# zielonobrązowo

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem zielonobrązowej barwy; w zielonobrązowym kolorze, odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielonobrązowy

Wiktionary

# zielonobrązowy

brązowy o odcieniu zielonym

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) brązowy o zielonym odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zielonobrązowo

Wiktionary

# zielonobrunatno

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem zielonobrunatnej barwy; w zielonobrunatnym kolorze, odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielonobrunatny

Wiktionary

# zielonobrunatny

brunatny o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) brunatny o zielonym odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zielonobrunatno

Wiktionary

# zielonoczarno

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem zielonoczarnej barwy; w zielonoczarnym kolorze, odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielonoczarny

Wiktionary

# zielonoczarny

czarny o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) czarny o zielonym odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zielonoczarno

Wiktionary

# zielonodzioby

tukan zielonodzioby - gatunek ptaka z rodziny tukanowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma zielony dziób

Wiktionary

# zielonogórski

→ Zielona Góra (miasto), → Zielonogórskie (region)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od Zielona Góra

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod koniec ubiegłego roku zielonogórska firma Nowe Media zaprezentowała polską wersję niemieckiego programu MovieJack DVD Ripper.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈɡursʲci, AS: źelõnogursʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielona Góra ż., zielonogórzanin m., zielonogórzanka ż.

Wiktionary

# zielonogórskie

→ Zielona Góra (miasto), → Zielonogórskie (region)

SJP.pl

# zielonogórzanin

mieszkaniec Zielonej Góry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zielonej Góry

(1.2) osoba pochodząca z Zielonej Góry, urodzona w Zielonej Górze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔɡuˈʒãɲĩn, AS: źelõnogužãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielona Góra ż.

:: fż. zielonogórzanka ż.

przym. zielonogórski

Wiktionary

# zielonogórzanka

mieszkanka Zielonej Góry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zielonej Góry

(1.2) kobieta pochodząca z Zielonej Góry, urodzona w Zielonej Górze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔɡuˈʒãnka, AS: źelõnogužãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielona Góra ż.

:: fm. zielonogórzanin mos.

przym. zielonogórski

Wiktionary

# zielonogrzbiety

sikora zielonogrzbieta - azjatycki gatunek sikory

SJP.pl

# zielonogłowy

1. mający zieloną głowę;
2. wilga zielonogłowa - gatunek ptaka z rodziny wilgowatych;
3. podgorzałka zielonogłowa - gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma zieloną głowę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajęli się wszyscy trzej sprawianiem ryby i tęgo się zmachali, gdy wreszcie ukazał się Pantera, niosąc w ręku przepysznego zielonogłowego kaczora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈɡwɔvɨ, AS: źelõnogu̯ovy

Wiktionary

# zielonokory

przymiotnik

(1.1) bot. mający zieloną korę

Wiktionary

# zielonokwiatowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający zielone kwiaty

Wiktionary

# zielonolicy

treron zielonolicy, kormoran zielonolicy - gatunki ptaków

SJP.pl

# zielonolistny

mający zielone liście

SJP.pl

# zielononiebieski

niebieski o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor niebieski o odcieniu zielonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zielononiebieskiej landrynki jeszcze nie widzieliście, czy co?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci, AS: źelõnõńebʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. zielononiebiesko

Wiktionary

# zielononiebiesko

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem zielononiebieskiej barwy; w zielononiebieskim kolorze, odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielononiebieski

Wiktionary

# zielononóżka

kura rasy wyhodowanej w Polsce, charakteryzująca się zielonym kolorem nóg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. rasa kur przyzagrodowych, o białym lub szarym upierzeniu, szarozielonych nogach i krótkim, lekko zagiętym dziobem w tym samym kolorze;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jaja zielononóżek są prawie czterokrotnie droższe od zwykłych jaj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔ̃ˈnuʃka, AS: źelõnõnuška

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielononogi

Wiktionary

# zielonoogonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma zielony ogon

Wiktionary

# zielonooki

mający oczy koloru zielonego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. taki, który ma zielone oczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Panno pszeniczna, zielonooka, • Nachyl się nad moim życiem, • Panno o włosach sypkich jak piasek, • Pozwól się sobą zachwycić.

(1.1) Tylko mgławice nad nurtem Narewu skłębiły się gęściej i ukryły w swej płachcie bladolice boginki, zielonookie rusałki-wodnice, topielice upiorne, unoszone wartem bieżnym, rogany-latawice, na pruską Szatrię dążące. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci, AS: źelõn•oḱi

Wiktionary

# zielonooliwkowy

oliwkowy o zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonopióry

przymiotnik

(1.1) taki, który ma zielone pióra, upierzenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈpʲjurɨ, AS: źelõnopʹi ̯ury

Wiktionary

# zielonoplamkowy

turkaweczka zielonoplamkowa - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

SJP.pl

# zielonoprzylądkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przylądek Zielony mrz.

Wiktionary

# zielonorudy

rudy o zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonorzytny

afrykanka zielonorzytna, wróbliczka zielonorzytna - gatunki ptaków

SJP.pl

# zieloność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zielone; cecha tych, którzy są zieloni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielone n./nmos., zielnik mrz., zieleń ż., zielenina ż., zielenienie n., Zielonka ż.

przym. zielony, zieleniutki

przysł. zielono

czas. pozielenieć

Wiktionary

# zielonosiwy

1. siwy o zielonym odcieniu;
2. dzięcioł zielonosiwy - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych;
3. kotawiec zielonosiwy - gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów; koczkodan zielony, koczkodan zielonosiwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) siwy z zielonym odcieniem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zielono-siwy

Wiktionary

# zielonoskrzydły

gruchacz zielonoskrzydły, ara zielonoskrzydła - gatunki ptaków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma zielone skrzydła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ, AS: źelõnoskšydu̯y

Wiktionary

# zielonostalowy

stalowy (szaroniebieski) o zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonosterny

olśniak zielonosterny, paziak zielonosterny - gatunki ptaków

SJP.pl

# zielonostocki

przymiotnik od: Zielony Stok (nazwa kilku osiedli w Polsce)

SJP.pl

# zielonoświątkowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wierny należący do wspólnoty pentekostalnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sąsiedniej gminie pozwolono zielonoświątkowcom na wzniesienie domu modlitwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielone Świątki lm nm.

przym. zielonoświątkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pentekostalista

Wiktionary

# zielonoświątkowy

związany z Zielonymi Świątkami - świętem zesłania Ducha Świętego w Kościele rzymskokatolickim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. rel. związany z Zielonymi Świątkami, dotyczący Zielonych Świątek

(1.2) rel. związany z zielonoświątkowcami, dotyczący zielonoświątkowców

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zielone Świątki lm nm., zielonoświątkowiec mos.

Wiktionary

# zielonoszary

szary o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru szarego o odcieniu zielonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasadniczo pruski mundur piechoty był zielonoszary, o różnym stopniu sprania.

(1.1) Nad czerwonymi trybunami widać było zielonoszare zbocza okolicznych wzgórz z budynkami różnej wielkości, nad którymi górował dziewięciopiętrowy blok.

Wiktionary

# zielonówek

Zielonówek – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie oleckim, w gminie Olecko.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# zielonowo

Miejscowości w Polsce i ich części

- Zielonowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Zielonowo – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Zielonowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Stawiguda
- Zielonowo – zniesiona część wsi Lubasz w woj. wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Lubasz
- Zielonowo – wieś w woj. wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Wieleń
- Zielonowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia

# zielonowłosy

mający zielone włosy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. taki, który ma zielone włosy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O szalony! gdzie on goni, • Tam od ostrych słońca grotów • Głowy jego nie ochroni • Ni palma zielonowłosa, • Ni białe łono namiotów, • Tam jeden namiot – niebiosa.

(1.1) Bycie zielonowłosym potworem zupełnie jej nie odpowiadało.

Wiktionary

# zielonożółty

żółty o zielonym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor żółty o odcieniu zielonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odpadki wrzuć do zielonożółtego pojemnika pod zlewozmywakiem!

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żółtozielony

Wiktionary

# zielonozłotawy

nieco złoty o zielonym odcieniu

SJP.pl

# zielonozłoty

złoty o odcieniu zielonym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zielony o złotym połysku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drzewa się zakolebały bez szumu, sypiąc na jej jasną głowę ulewę migotliwych brzasków i cieniów, kieby ten deszcz zielonozłoty.

(1.1) Zaświtał nieśmiało, bladym, zielonozłotym promieniem na szarym, zimnym obłoku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛlɔ̃nɔˈzwɔtɨ, AS: źelõnozu̯oty

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. złotozielony, zielono-złoty, złoto-zielony

Wiktionary

# zielonucha

zielonucha kształtna - gatunek muchówki z rodziny lwinkowatych; zielenucha kształtna

SJP.pl

# zielony

1. mający kolor świeżej trawy, szmaragdu, szmaragdowy;
2. o roślinach: taki, który nie osiągnął dojrzałości; niedojrzały;
3. o człowieku, kolorze jego skóry: chorobliwie blady, szarozielony;
4. przenośnie: niedoświadczony, nieobyty, początkujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

(1.2) o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały

(1.3) pot. o barwie cery: blady z zielonkawym lub brunatnoszarym odcieniem, chorobliwie blady; szary, ziemisty

(1.4) pot. mający szary, ziemisty kolor cery

(1.5) lekcew. pot. przen. niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

(1.6) lekcew. pot. przen. niemający wiedzy na jakiś temat, zwykle młody

(1.7) neol. ekol. ekologiczny, odnawialny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek związany z ekologią; działacz na rzecz ochrony środowiska naturalnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) pot. zob. dolar.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(4.1) zob. zielone.

Wiktionary

Barwa zielona (zieleń) – jedna z addytywnych barw podstawowych. W subtraktywnym modelu barw stanowi połączenie barwy żółtej z barwą niebieską. Na kole barw dopełnia kolor karmazynowy, jest barwą powszechnie spotykaną w naturze. Rośliny są zielone, ponieważ zawierają chlorofile a i b, mające wysoką absorpcję w czerwonej i niebieskiej części widma światła widzialnego, a niską absorpcję w zielonej części spektrum (długość fali elektromagnetycznej 487–570 nm).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Liście drzew są zielone, bo zawierają chlorofil.

(1.2) Te śliwki są jeszcze zielone, nie jedz ich.

(1.5) Jeśli chodzi o komputery, to jestem zielony; musisz mi pomóc.

(2.1) Pech chciał, że za każdym razem miejsce i plan budowy banku wywołują protesty zielonych i mieszkańców osiedli Kalisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: źelõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielone nmos./n., ziele n., zielsko n., zioło n., zieleń ż., zieleniec mrz., zielonka ż., zielenica ż., zielenina ż., zielenizna ż., zieleniatka ż., zieleniak m., zieloność ż., zielnik ż., Zieleniec m., Zielona ż., Zielone, Zielonki nmos., Zieloni nmos., zielarz mos., zielarka ż., zieleniarstwo n., zielnictwo n.

przym. zielonawy, zielonkawy, zielenisty, zielny

:: zdrobn. zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny

przysł. zielono, zielonkawo, zieleniście

czas. zielenić ndk., zielenić się ndk., zazielenić dk., zielenieć ndk., zazielenieć dk., pozielenieć dk., zzielenieć dk.

temsłow. zielono-

skr. ziel.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny; rzad. zielenisty

(1.2) niedojrzały

(1.5) niedoświadczony

(1.6) niedokształcony

(3.1) dolar

Wiktionary

# zielska

roślina rosnąca dziko przy drogach lub wśród upraw, wpływająca niekorzystnie na rozwój roślin uprawnych; chwast

SJP.pl

# zielski

nazwisko

SJP.pl

# zielsko

roślina rosnąca dziko przy drogach lub wśród upraw, wpływająca niekorzystnie na rozwój roślin uprawnych; chwast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziele n., zielenina ż., zioło n.

:: zdrobn. ziółko n.

przym. zielony, zielny

przysł. zielono

czas. pozielenieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwast

Wiktionary

# ziemacki

nazwisko

SJP.pl

# ziemak

nazwisko

SJP.pl

# ziemba

nazwisko

SJP.pl

Ziemba:

- Antoni Ziemba (* 1960), polski historyk sztuki, specjalista w zakresie nowożytnej sztuki europejskiej
- Bonawentura Józef Ziemba (1935 - 2006), polski działacz katolicki, urzędnik państwowy
- Hanna Maria Świda-Ziemba (* 1930), polska socjolog, profesor, nauczyciel akademicki, działaczka opozycji
- Jan Ziemba, ujednoznacznienie
- Józef Ziemba, ujednoznacznienie
- Maria Łucka, née Ziemba (1905 - 1996), polska uczona, sadownik
- Stanisław Ziemba (1908 - 1972), polski dziennikarz i działacz państwowy
- Stefan Ziemba (1907 - 1994), polski mechanik i specjalista budowy maszyn, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk
- Wojciech Ziemba (* 1941), polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny ełcki w latach 1992–2000, arcybiskup metropolita białostocki w latach 2000–2006, arcybiskup metropolita warmiński w latach 2006–2016

Wikipedia

# ziembicki

nazwisko

SJP.pl

# ziembiewicz

nazwisko

SJP.pl

Zenon Ziembiewicz – postać fikcyjna, główny bohater powieści Granica Zofii Nałkowskiej, jej dwóch ekranizacji filmowych i licznych adaptacji teatralnych.

Na początku powieści jest studentem, który z czasem robiąc karierę polityczną zostaje prezydentem miasta. W życiu prywatnym wdaje się w nieszczęśliwy układ miłosny – poza małżeństwem z Elżbietą ma kochankę Justynę Bogutównę. Ta, po zajściu w ciążę, dokonuje aborcji, przez co popada w melancholię. Ostatecznie doprowadza to do tragicznego zakończenia – Justyna oblewa kochanka żrącym kwasem oślepiając go, w następstwie czego Ziembiewicz popełnia samobójstwo.

Wikipedia

# ziembiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Ziembiński (1924–1988) – prawnik
- Kazimierz Ziembiński – ujednoznacznienie
- Krzysztof Ziembiński (1935–2009) – reżyser, aktor, syn Zbigniewa
- Marian Ziembiński (1928–2017) – szachista
- Włodzisław Ziembiński (1892–1966) – aktor
- Wojciech Ziembiński (1925–2001) – dziennikarz, działacz społeczny i katolicki
- Zbigniew Ziembiński (1908–1978) – reżyser, aktor, ojciec Krzysztofa
- Zygmunt Ziembiński (1920–1996) – prawnik

Wikipedia

# ziemblice

Ziemblice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Staszów.

Wikipedia

# ziembowicz

nazwisko

SJP.pl

# ziemczonek

nazwisko

SJP.pl

# ziemia

1. kula ziemska;
2. wierzchnia warstwa skorupy ziemskiej, grunt, gleba;
3. gospodarstwo rolne, pole, rola;
4. to, po czym się poruszają ludzie, zwierzęta, pojazdy; grunt, jego powierzchnia;
5. potocznie: podłoga;
6. podniośle: kraj;
7. ląd (w odróżnieniu od mórz, oceanów);
8. książkowo: obszar, kraina;
9. w dawnej Polsce: jednostka administracyjna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

(1.2) mitgr. rzad. zob. Gaja.

(1.3) mitrzym. rzad. zob. Terra, Tellus.

Wiktionary

Ziemia (łac. Terra, Tellus; gr. Γαῖα, trb. Gaja) – trzecia, licząc od Słońca, oraz piąta pod względem wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego. Planeta uformowała się około 4,54 mld lat temu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stwierdzenie, że Ziemia jest jedną z planetaanet obiegających Słońce, było odkryciem Mikołaja Kopernika.

(1.1) Ruch obrotowy Ziemi powoduje zjawisko dnia i nocy, a ruch obiegowy Ziemi wokół Słońca wywołuje pory roku.

(1.1) Ziemię obiegają liczne satelity sztuczne i jeden satelita naturalny, zwany Księżycem.

(1.1) Do najważniejszych nauk o Ziemi należą: geografia, geologia, geofizyka i geodezja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛ̃mʲja, AS: źẽmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemiaństwo n., ziemia ż., Ziemianin mos., Ziemianka ż., ziemiańskość ż., ziemianka ż., ziemianin mos.

przym. ziemski

przysł. ziemiańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glob, kula ziemska, świat; peryfr. książk. błękitna planeta, Błękitna Planeta; symbol. 🜨

(1.2) Gaja

(1.3) Terra, Tellus

Wiktionary

# ziemian

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. tellur

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: ziemianin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ziemian [...] w naturze znajduje się w połączeniu z żelazem, złotem, srebrem, siarką, ołowiem i miedzią.

Wiktionary

# ziemianin

1. właściciel majątku ziemskiego; dziedzic, obszarnik, agrariusz;
2. mieszkaniec Ziemi (w opozycji do niebian)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ziemi

Wiktionary

- ziemianin – przedstawiciel ziemiaństwa
- Ziemianin – w literaturze science-fiction określenie człowieka w kontekście kontaktu z Obcymi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kim są kosmici i jakie są ich plany względem Ziemi i Ziemian?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn, AS: źẽmʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziemia ż., ziemia ż., ziemianin mos., ziemianka ż., ziemiaństwo n., ziemiańskość ż., ziemiankowość ż., ziemskość ż., ziemianka ż., ziemiórka ż., ziemistość ż., pozaziemskość ż.

:: fż. Ziemianka ż.

przym. ziemski, ziemiański, ziemiankowy, pozaziemski, ziemny, ziemisty, okołoziemski, nieziemski, śródziemny

przysł. ziemiańsko, ziemiście, nieziemsko

Wiktionary

# ziemianka

1. mieszkanka Ziemi (w opozycji do niebianek);
2. właścicielka lub żona właściciela posiadłości ziemskiej;
3. wykopane w ziemi pomieszczenie do przechowywania jedzenia;
4. prymitywny schron wybudowany w ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ziemi

Wiktionary

Ziemianka – prymitywne schronienie wykopane w ziemi, przeważnie przykryte gałęziami i poszyciem leśnym lub odchodami zwierzęcymi w formie stałej, niekiedy wyposażone w piec gliniany.

Używane były między innymi przez plemiona germańskie i słowiańskie, przetrwały po dziś dzień na całym świecie jako przechowalnia pożywienia w okresie zimowym, schronienia myśliwskie, a nawet jako mieszkanie dla ludzi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʑɛ̃ˈmʲjãnka, AS: źẽmʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemianka ż., Ziemia ż., ziemia ż., ziemsko n., ziemniak mrz., ziemniaczek mrz., ziemskość ż., przyziemie n.

:: fm. Ziemianin mos.

przym. ziemski, ziemny, przyziemny

przysł. przyziemnie, ziemiańsko

Wiktionary

# ziemiankowy

przymiotnik od: ziemianka

SJP.pl

# ziemiański

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z ziemiaństwem, ziemian, dotyczący ziemiaństwa

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Ziemiański – polski pisarz science fiction i fantasy
- Józef Ziemiański – polski wojskowy
- Stanisław Ziemiański – katolicki filozof, teolog, twórca pieśni religijnych
- Wojciech Ziemiański – polski aktor

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ziemiańskość ż., Ziemianin mos., ziemiaństwo n., ziemianin mos., ziemianka ż.

przym. ziemny, ziemski

przysł. ziemiańsko

Wiktionary

# ziemiańsko

przysłówek

(1.1) właściwie dla ziemiaństwa, w sposób ziemiański

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziemia ż., ziemia ż., ziemianin mos., Ziemianin mos., Ziemianka ż., ziemianka ż., ziemiańskość ż., ziemiankowość ż., ziemiaństwo n.

przym. ziemski, ziemiański, ziemiankowy

Wiktionary

# ziemiańskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. cecha tego, co ziemiańskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemia ż., Ziemia ż., ziemianin mos., Ziemianin mos., ziemianka ż., Ziemianka ż., ziemiankowość ż., ziemiaństwo n.

przym. ziemski, ziemiański, ziemiankowy

przysł. ziemiańsko

Wiktionary

# ziemiaństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) socjol. warstwa społeczna, obywatele ziemscy;

(1.2) daw. praca na roli, gospodarowanie na wsi

Wiktionary

Ziemiaństwo (również ziemianie, posiadacze ziemscy, posiedziciele ziemscy, obywatele ziemscy) – grupa społeczna i kategoria wytwórców. Właściciele, dzierżawcy i administratorzy większej własności ziemskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obecnie ziemiaństwo jest bardzo silną warstwą społeczną w Wielkiej Brytanii oraz w znacznym stopniu w Europie Zachodniej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziemia ż., ziemia ż., ziemianin mos., Ziemianin mos., Ziemianka ż., ziemianka ż., ziemiańskość ż., ziemiankowość ż.

przym. ziemski, ziemiański, ziemiankowy, ziemny

przysł. ziemiańsko

Wiktionary

# ziemiec

nazwisko

SJP.pl

# ziemięcice

Ziemięcice (niem. Ziemientzitz, 1935–1945 Ackerfelde O.S.) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice.

Wikipedia

# ziemięcin

3 miejscowości w Polsce:

- Ziemięcin – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Goszczanów
- Ziemięcin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Błędów
- Ziemięcin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek

Wikipedia

# ziemiełowice

Ziemiełowice (niem. Simmelwitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie namysłowskim, w gminie Namysłów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# ziemik

rodzaj pluskwiaków z rodziny ziemikowatych

SJP.pl

# ziemikowate

o cechach ziemikowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

Ziemikowate (Cydnidae) – rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych i nadrodziny tarczówek (Pentatomoidea).

Wikipedia

# ziemikowaty

o cechach ziemikowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# zieminek

gatunek wija z gromady pareczników

SJP.pl

Zieminek (Geophilus electricus) – gatunek parecznika z rzędu zieminkokształtnych i rodziny zieminkowatych.

Gatunek ten został opisany w 1758 roku przez Karola Linneusza w 10. wydaniu Systema Naturae pod nazwą Scolopendra electrica.

Wikipedia

# ziemiński

nazwisko

SJP.pl

- Adam Ziemiński (ur. 1956) – polski mechanik i polityk, poseł na Sejm RP I kadencji
- Adam Ziemiński (ur. 1965) – polski trener koszykarski
- Ireneusz Ziemiński (ur. 1965) – polski filozof
- Kacper Ziemiński (ur. 1990) – polski żeglarz
- Wiktor Ziemiński (1907-1970) – polski generał
- Władysław Ziemiński (1865-po 1939) – polski inżynier, urzędnik, minister robót publicznych

Wikipedia

# ziemiojad

rodzaj ryb słodkowodnych z rodziny pielęgnicowatych

SJP.pl

# ziemiopis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. dzieło z dziedziny geografii, zwłaszcza mapa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. geograf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemiopisarz m., ziemiopismo n.

Wiktionary

# ziemiopisarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. geograf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemiopis m., ziemiopismo n.

Wiktionary

# ziemiopismo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. geografia (nauka)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemiopis m., ziemiopisarz m.

Wiktionary

# ziemiopodobny

1. przypominający ziemię (glebę);
2. przypominający Ziemię (planetę)

SJP.pl

# ziemiopłaz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. pojedyncze lądowe zwierzę pełzające

(1.2) daw. wszelkie lądowe zwierzę pełzające (jako ogół bądź grupa)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak wyborne porównanie, że zdaje się, iż widzę chwiejąca się płytę, pod marzącą głową, i rozgniecione ukryte ziemiopłazy pod głazem.

(1.2) A za wszystkich zwierząt wszelkiego ciała po dwojgu wwiedziesz do korabia, aby zostały żywe z tobą, samca i samicę; i z ptaków według rodzajów ich; i z bydła według rodzajów ich; i ze wszelkiego ziemiopłazu według rodzaju ich; z każdego rodzaju wnijdą po dwojgu z tobą, aby żyć mogły.

Wiktionary

# ziemiórka

ziemiórka pleniówka - muchówka z rodziny bedliszek

SJP.pl

# ziemiórkowate

o cechach ziemiórkowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

Ziemiórkowate (Sciaridae syn. Lycoriidae) – rodzina muchówek licząca na świecie około 2000 gatunków.

Wikipedia

# ziemiórkowaty

o cechach ziemiórkowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

# ziemiorodztwo

dawniej: budowa geologiczna, struktura i skład mineralny danego terenu; geologia

SJP.pl

# ziemistoblady

blady z ziemistym odcieniem

SJP.pl

# ziemistoszary

1. szary o ziemistym odcieniu;
2. o cerze: blady o szarym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru szarego o odcieniu ziemistym

Wiktionary

# ziemisty

1. przypominający barwą ziemię;
2. rzadkie: zawierający ziemię, zrobiony z ziemi; ziemny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przypominający swym kolorem ziemię; szary z odcieniem brunatnym lub czarnym

(1.2) o cerze: blady z brunatnoszarym lub zielonkawym odcieniem

(1.3) o człowieku: mający ziemistą (1.2) cerę

przymiotnik relacyjny

(2.1) rzad. zawierający ziemię, zrobiony, usypany, ubity z ziemi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziemianin mos., ziemia ż., ziemistość ż.

przysł. ziemisto

przym. ziemny, ziemski

Wiktionary

# ziemkiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Elżbieta Jezierska-Ziemkiewicz – polska programistka
- Paulina Braiter-Ziemkiewicz (ur. 1968) – polska tłumaczka z języka angielskiego
- Paweł Ziemkiewicz (ur. 1961) – polski biolog, tłumacz, krytyk filmowy, publicysta
- Rafał A. Ziemkiewicz (ur. 1964) – polski dziennikarz, publicysta

Wikipedia

# ziemlin

Ziemlin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Krobia.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Ziemlin należał do okręgu krobskiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas (1846) Leopold Unruh. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 192 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 25 dymów (domostw).

Wikipedia

# ziemniaczak

1. zmienik ziemniaczak - drobny owad z rzędu pluskwiaków;
2. niszczyk ziemniaczak - gatunek nicienia z rzędu węgorków

SJP.pl

# ziemniaczanka

rodzaj zupy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraków. kulin. zupa ziemniaczana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na obiad zjemy ziemniaczankę z chlebem.

(1.1) Najadłeś się choć trochę tą ziemniaczanką?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemniak m., ziemniaczek m.

przym. ziemniaczany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kartoflanka; gw-pl|Śląsk Cieszyński|ziymnioczónka.

Wiktionary

# ziemniaczany

przymiotnik

(1.1) dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami

(1.2) przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyjdą znów szkodniki znane / niszczyć pola ziemniaczane, / a i wróg jest zawsze gotów / zrzucać stonki z samolotów.

(1.2) – Wyobraźcie sobie, że ambasador był zachwycony – perorował Roszko. – Zjedliśmy wyborną zupę ziemniaczaną, potem był bryzol z pieczarkami, kompot, kilka butelek wina, szarlotka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãnɨ, AS: źẽmʹńačãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemia ż., ziemniak m., ziemniaczek m., ziemianka ż., ziemniaczanka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kartoflany

(1.2) kartoflany

Wiktionary

# ziemniaczarnia

pomieszczenie do przechowywania ziemniaków

SJP.pl

# ziemniaczek

zdrobnienie od: ziemniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: ziemniak

(1.2) mały ziemniak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wnusiu, weź sobie jeszcze ziemniaczków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemniak m., ziemianka ż., ziemniaczanka ż., Ziemianka ż.

przym. ziemniaczany

Wiktionary

# ziemniaczysko

1. zgrubienie od: ziemniak;
2. pole, gdzie rosną ziemniaki;
3. pole po zebraniu rosnących na nim ziemniaków

SJP.pl

Pole – obszar ziemi przeznaczony pod uprawę roślin, najczęściej obsiany lub obsadzony jedną rośliną, np. żytem, kukurydzą, ziemniakami. Pole jest sztucznym agroekosystemem kształtującym krajobraz rolniczy. Pole w płodozmianie przeznaczone pod jakąkolwiek roślinę nazywa się stanowiskiem.

Wikipedia

# ziemniak

1. powszechnie uprawiana roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach rosnących pod ziemią, pochodząca z terenów południowych Andów;
2. bulwa tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Solanum tuberosum|L.|ref=tak., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;

(1.2) spoż. warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

(1.3) kulin. potrawa z ziemniaków (1.2)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na kilku hektarach pola rosną ziemniaki.

(1.2) Karina obiera ziemniaki, a Jan leży i ogląda telewizję.

(1.2) Kup ziemniaki do zupy.

(1.3) Na obiad zjadłem kotlet schabowy z ziemniakami i kapustą kiszoną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛ̃mʲɲak, AS: źẽmʹńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemia ż., ziemniaczanka ż., Ziemianka ż., ziemianka ż.

:: zdrobn. ziemniaczek m.

przym. ziemniaczany, ziemny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) psianka ziemniak, kartofel

(1.2) kartofel

:: daw. bałaban, bulba, bandz, pszonka, daw. kartofla

Wiktionary

# ziemniakowy

→ ziemniak

SJP.pl

#### Patrz:

ziemniak

# ziemniara

roślina warzywna z rodziny selerowatych (baldaszkowatych), o grubym, jadalnym korzeniu i liściach podobnych do pietruszki, pochodząca z Ameryki Południowej

SJP.pl

Wikipedia

# ziemnicki

nazwisko

SJP.pl

# ziemnokraska

ziemnokraska łuskowana, ziemnokraska obrożna - gatunki ptaków z rzędu kraskowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Brachypteraciidae|ref=tak.;

Wiktionary

# ziemnopączkowe

grupa roślin posiadających pączki odnawiające, które spędzają niekorzystny dla wegetacji okres roku w organach podziemnych; geofity

SJP.pl

Geofity, rośliny ziemnopączkowe – jedna z form życiowych roślin. Obejmuje byliny posiadające pączki odnawiające, które spędzają niekorzystny dla wegetacji okres roku w organach podziemnych – bulwach, kłączach i cebulach. Geofity są jedną z grup kryptofitów.

Wikipedia

# ziemnopączkowy

rośliny ziemnopączkowe - grupa roślin posiadających pączki odnawiające, które spędzają niekorzystny dla wegetacji okres roku w organach podziemnych; geofity

SJP.pl

# ziemnowodne

zwierzęta ziemnowodne

SJP.pl

# ziemnowodny

przymiotnik

(1.1) przystosowany do życia zarówno w środowisku wodnym jak i lądowym

(1.2) występujący lub dziejący się zarówno w wodzie i na lądzie

(1.3) daw. po części lądowy, po części wodny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Żółw prowadzi ziemnowodny tryb życia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wodno-lądowy

Wiktionary

# ziemnozwrotny

lejkówka ziemnozwrotna - gatunek grzybów z rodziny gąskowatych

SJP.pl

# ziemny

dotyczący ziemi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z ziemią, glebą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do robót ziemnych związanych ze wznoszeniem budynku należą między innymi wykopy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛ̃mnɨ, AS: źẽmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziemianin mos., ziemia ż., Ziemianka ż., ziemniak mrz., ziemianin m., ziemianka ż., ziemiaństwo n.

przym. ziemski, ziemiański, ziemisty, naziemny, przyziemny

Wiktionary

# ziemowit

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Siemowit – książę Polan
- Ziemowit – imię
- Ziemowit – kopalnia
- Ziemowit Brodzikowski – muzyk, wraz z Mieszkiem Sibilskim współtworzący zespół muzyczny Grupa Operacyjna

Podobne

- zimowit jesienny – często mylnie nazywany ziemowitem, gatunek rośliny (Colchicum autumnale)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziemowit obchodzi imieniny 19 października.

(1.1) Po śmierci swej pierwszej żony pojął Ziemowit drugą, córkę Władysława, księcia ziembickiego, z dworu Karola, króla czeskiego a cesarza rzymskiego, niewiastę nader pięknego oblicza i powabnego ciała, z której spłodził trzech synów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛ̃ˈmɔvʲit, AS: źẽmovʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Siemowit m.

:: zdrobn. Ziemek m., Ziemuś m.

przym. Ziemowitowy, Siemowitowy, Ziemkowy

Wiktionary

# ziemowitostwo

Ziemowit z małżonką; Ziemowitowie

SJP.pl

# ziemowitowie

Ziemowit z małżonką; Ziemowitostwo

SJP.pl

# ziemowitowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ziemowita lub z nim związany

SJP.pl

# ziemski

1. dotyczący codziennego życia człowieka;
2. związany z Ziemią (planetą);
3. związany z ziemią (gruntem, rolą)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący planetaanety Ziemi

(1.2) dotyczący ziemi ornej, majątku ziemskiego

(1.3) książk. zwykły, codzienny

(1.4) książk. doczesny (zwłaszcza w opozycji do życia pozagrobowego)

(1.5) daw. dotyczący ziemi, jako jednostki administracyjnej początkowo obejmującej kilka powiatów sądowych.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Linie ziemskiego pola magnetycznego są deformowane przez wiatr słoneczny.

(1.2) W niektórych wsiach było kilku właścicieli ziemskich, którzy dzielili się chłopem pańszczyźnianym po połowie. (źródło: [http://www.skal.republika.pl/Rys%20historyczny.htm Nowe Skalmierzyce, rys historyczny])

(1.2) Jestem Walenty… obywatel ziemski (źródło: Bolesław Prus, Konkurs żniwiarek)

(1.3) Ziemskie troski, codzienne znoje, interesy i małostki ustąpiły na chwilę. (źródło: Stefan Żeromski: Syzyfowe prace, rozdział VI)

(1.4) Zaledwiem bowiem żywot ziemski przeżył // Diabeł pochwycił mnie w szpony. (źródło: Adam Asnyk, Opowieść ducha)

(1.5) W podobny sposób wybierano podkomorzych i sąd ziemski, złożony z trzech urzędników: sędziego, podsędka i pisarza. (źródło: Encyklopedia staropolska)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛ̃msʲci, AS: źẽmsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziemia ż., Ziemia ż., ziemstwo n., ziemianin m., ziemianka ż., ziemiaństwo n., ziemskość ż., Ziemianin m., Ziemianka ż., ziemiańskość ż.

przym. ziemny, ziemiański, ziemisty, przyziemny

przysł. ziemsko, ziemiańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gruntowy, ziemiański

(1.3) przyziemny, zwykły, codzienny, trywialny, prozaiczny

(1.4) doczesny

Wiktionary

# ziemskość

→ ziemski

SJP.pl

#### Patrz:

ziemski

# ziemstwo

Wikipedia

# ziemszczina

część terytorium państwa Iwana IV Groźnego, istniała do 1572 roku

SJP.pl

# zieńczuk

nazwisko

SJP.pl

# zienie

dawniej: tchnienie

SJP.pl

Zienie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Huszlew.

Mieszkańcy wsi należą do rzymskokatolickiej parafii Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny w Łuzkach albo do parafii św. Antoniego Padewskiego w Huszlewie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# zieniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zienkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Zienkiewicz:

- Aleksander Zienkiewicz (1910–1995) – polski duchowny, teolog
- Aleksandra Zienkiewicz (ur. 1984) – polska aktorka
- Jan J. Zienkiewicz (ur. 1942) – polski krajoznawca, ekonomista
- Kazimierz Zienkiewicz (ujednoznacznienie)
- Michał Zienkiewicz (1868–1959) – generał brygady Wojska Polskiego
- Olga Zienkiewicz (1955–2013) – polska tłumaczka, pracownica Żydowskiego Instytutu Historycznego
- Olgierd Zienkiewicz (1921–2009) – brytyjski inżynier i matematyk
- Renata Zienkiewicz (ur. 1967) – polska piłkarka ręczna

Wikipedia

# zienkowicz

nazwisko

SJP.pl

Zienkowicz – polski herb szlachecki, odmiana herbu Leliwa.

Wikipedia

# zientara

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Zientara (ojciec Edmunda) – polski wojskowy
- August Zientara (starszy) – polski działacz społeczny
- Benedykt Zientara – polski historyk
- Edmund Zientara (syn Aleksandra) – polski piłkarz, trener i działacz sportowy
- Jerzy Zientara – polski ekonomista i działacz państwowy
- Włodzimierz Zientara – polski germanista

Wikipedia

# zientarski

nazwisko

SJP.pl

# zientek

nazwisko

SJP.pl

- Zientek – nazwisko
- Sylwia Zientek (ur. 1974) – polska pisarka
- Stanisław Zientek (ur. 1950) – polski konstruktor szybowcowy, pilot szybowcowy
- Adam Zientek (1919–2008) – polski pilot samolotowy, szybownik

Wikipedia

# zierkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zierniki

w gwarze łowieckiej: oczy ptaków łownych

SJP.pl

# ziertel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Mazury. ćwierć, ćwiartka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A chtoby mnie chciał z mego konia zsadzić, / musi przed nim ziertel owsa postazić. sic.

Wiktionary

# ziet

nazwa litery Ź

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery ź

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛt, AS: źet

Wiktionary

# ziętara

nazwisko

SJP.pl

# ziętarski

nazwisko

SJP.pl

# ziętecki

nazwisko

SJP.pl

# ziętek

nazwisko

SJP.pl

Ziętek – osada w Polsce w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Krupski Młyn.

Do 2023 miejscowość była kolonią wsi Krupski Młyn.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Składa się z dwóch części: Starego Ziętka i Nowego Ziętka.

Wikipedia

# ziętkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ziętkowski

nazwisko

SJP.pl

# ziew

potocznie: ziewnięcie

SJP.pl

# ziewać

szeroko otwierać usta wydając charakterystyczny przeciągły odgłos, z powodu senności lub znudzenia

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. ziewnąć)

(1.1) szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie ziewaj tak ostentacyjnie, nie wypada!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛvat͡ɕ, AS: źevać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziewnięcie n., ziewanie n., ziew m., wziewanie n., ziewanko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|zioć.

Wiktionary

# ziewacz

rzadko: osoba, która często ziewa

SJP.pl

# ziewaczka

1. potocznie: częste ziewanie;
2. rzadko: kobieta, która często ziewa

SJP.pl

# ziewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ziewać.

Wiktionary

Ziewanie – odruch polegający na wykonaniu głębokiego wdechu i wydechu związany ze zmęczeniem, brakiem pobudzenia lub potrzebą snu; występuje także podczas niedotlenienia oraz przy wybudzaniu się.

Ludzkie ziewanie jest silnym przekazem niewerbalnym, może posiadać różne znaczenia w zależności od sytuacji, w jakiej wystąpi. Przyczyny ziewania nie zostały dokładnie poznane. Jedna z teorii głosi, że ziewanie poprawia przepływ krwi i chłodzi mózg.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziewanie jest zaraźliwe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛˈvãɲɛ, AS: źevãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ziewać ndk., ziewnąć dk.

rzecz. ziewanko n., wziewanie n., ziew, ziewnięcie

Wiktionary

# ziewanko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od ziewanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziewanie n., ziewnięcie n., wyziew m.

czas. ziewać ndk., ziewnąć dk.

Wiktionary

# ziewnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. ziewać)

(1.1) dokonany od|ziewać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɛvnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: źevnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziewanko n., ziewanie, ziewnięcie

Wiktionary

# ziewnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ziewnąć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nagle wszyscy usłyszeli głośne ziewnięcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: źevʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziew m., ziewanie n., ziewanko n.

czas. ziewnąć dk., ziewać ndk.

przym. wziewny

Wiktionary

# zieziulka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. kukułka

Wiktionary

Zieziulka – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Mieżany.

Inna nazwa miejscowości to Zazulka.

Wikipedia

# ziga

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Zygmunt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Starko, zicnijcie se wele ujka Zigi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Ziguś.

Wiktionary

# ziggurat

sakralna budowla wieżowa z Mezopotamii, wchodząca w skład sanktuariów sumeryjskich; zikkurat; zigurat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. rel. starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

Wiktionary

Zig(g)urat, zik(k)urat (sum. u6.nir; akad. ziqqurratu poch. od czasownika zaqāru – budować wysoko; asyr. siqqurratu) – charakterystyczna dla architektury sakralnej Mezopotamii wieża świątynna o zmniejszających się schodkowo kolejnych tarasach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziggurat ma formę tarasowej wiezy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲiˈɡurat|zʲikˈːurat, AS: zʹigurat|zʹi•kurat

Wiktionary

# żiglawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cieszyński. pokrzywa

Wiktionary

# zignorować

czasownik przechodni dokonany (ndk. ignorować)

(1.1) umyślnie nie zwrócić uwagi na kogoś lub na coś; udać, że się nie zauważyło

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zignorowanie n., ignorant mos., ignorowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pominąć, zlekceważyć

Wiktionary

# żigolactwo

pogardliwie: czerpanie korzyści materialnych ze stosunków seksualnych z zamożnymi, starszymi od siebie kobietami

SJP.pl

# żigolaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od żigolak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żigolak m.

Wiktionary

# żigolak

1. pogardliwie: płatny tancerz w nocnym lokalu; gigolo; fordanser; żigolo;
2. młody mężczyzna czerpiący korzyści materialne ze stosunków seksualnych z zamożnymi, starszymi od siebie kobietami; żigolo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. młody mężczyzna do płatnego towarzystwa lub usług erotycznych dla starszych, bogatych pań

Wiktionary

Żigolak – męska prostytutka bądź mężczyzna do towarzystwa, który jest opłacany (wspierany finansowo w zakresie odbiegającym od przyjętych norm społecznych) przez kobietę, przede wszystkim starszą, w zamian za kontynuowanie znajomości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒʲiˈɡɔlak, AS: žʹigolak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. żigolaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. żigolo, męska prostytutka; posp. męska dziwka; wulg. męska kurwa

Wiktionary

# żigolakowski

→ żigolak

SJP.pl

#### Patrz:

żigolak

# żigolo

gigolo;
1. płatny partner do tańca w lokalach rozrywkowych; fordanser;
2. młody mężczyzna czerpiący korzyści materialne ze stosunków z kobietami, z reguły starszymi od siebie; żigolak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami

(1.2) płatny mężczyzna do towarzystwa

Wiktionary

Żigolak – męska prostytutka bądź mężczyzna do towarzystwa, który jest opłacany (wspierany finansowo w zakresie odbiegającym od przyjętych norm społecznych) przez kobietę, przede wszystkim starszą, w zamian za kontynuowanie znajomości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒʲiɡɔlɔ, AS: žʹigolo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gigolo, żigolak

(1.2) fordanser

Wiktionary

# żigowka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cieszyński. pokrzywa żegawka

Wiktionary

# żiguli

rosyjski samochód osobowy marki Żiguli

SJP.pl

WAZ 2101 (Żiguli / Łada 1200) – samochód osobowy produkowany przez Wołżańską Fabrykę Samochodów (WAZ) w ZSRR w latach 1970-1988 na licencji włoskiej firmy Fiat.

Wikipedia

# zigurat

sakralna budowla wieżowa z Mezopotamii, wchodząca w skład sanktuariów sumeryjskich; zikkurat; ziggurat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. hist. tarasowa budowla z czasów starożytnej Mezopotamii wznoszona w celach sakralnych

Wiktionary

Zig(g)urat, zik(k)urat (sum. u6.nir; akad. ziqqurratu poch. od czasownika zaqāru – budować wysoko; asyr. siqqurratu) – charakterystyczna dla architektury sakralnej Mezopotamii wieża świątynna o zmniejszających się schodkowo kolejnych tarasach.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) zikkurat

Wiktionary

# ziguś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Zygmunt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Ziga.

Wiktionary

# żih

Żydowski Instytut Historyczny

SJP.pl

# zijada

zewnętrzna część meczetu, w której mogą odbywać się modlitwy

SJP.pl

# zika

rzeczownik

(1.1) med. wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byliśmy głęboko zaangażowani w walkę z wirusem ebola, równie mocno zaangażujemy się teraz w walkę z wirusem zika (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲika, AS: zʹika

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ZIKV, ZIKAV

Wiktionary

# zikkurat

sakralna budowla wieżowa z Mezopotamii, wchodząca w skład sanktuariów sumeryjskich; zigurat; ziggurat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. hist. tarasowa budowla z czasów starożytnej Mezopotamii wznoszona w celach sakralnych;

Wiktionary

Zig(g)urat, zik(k)urat (sum. u6.nir; akad. ziqqurratu poch. od czasownika zaqāru – budować wysoko; asyr. siqqurratu) – charakterystyczna dla architektury sakralnej Mezopotamii wieża świątynna o zmniejszających się schodkowo kolejnych tarasach.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) zigurat

Wiktionary

# ziko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. slang. złoty

Wiktionary

# zikr

[czytaj: z-ikr] rytualna modlitwa w języku liturgicznym sufich, często połączona z rytualnym tańcem

SJP.pl

Zwany także jako dhikr, oznacza w islamie wspominanie, rozmyślanie i chwalenie Allaha, a w sufizmie jest to specyficzna, podstawowa forma modlitwy. Rytuały sufi pojawiły się już w VIII wieku.

Wikipedia

# żilej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. galaretka owocowa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żilyj

Wiktionary

# ziluminować

1. intensywnie oświetlić sztucznym światłem;
2. spowodować, że ktoś osiągnie jasność umysłu połączoną z poznaniem prawdy

SJP.pl

# zilustrować

opatrzyć tekst ilustracjami, zdjęciami, rysunkami itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ilustrować)

(1.1) wzbogacić o ilustracje

(1.2) objaśnić ilustracjami lub obrazowymi wyjaśnieniami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ilustrowanie n., ilustracja ż., zilustrowanie n., ilustrator mos.

czas. ilustrować

przym. ilustracyjny

Wiktionary

# zilustrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zilustrować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Są tematy, których zilustrowanie i tak pozostawia niedosyt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ilustracja ż., ilustrator m., ilustratorka ż.

czas. ilustrować, zilustrować dk.

Wiktionary

# żilyj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. galaretka owocowa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żilej

Wiktionary

# zima

najzimniejsza pora roku

SJP.pl

przysłówek

(1.1) w czasie trwania zimy

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: zima

Wiktionary

Zima – jedna z czterech pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się najniższymi temperaturami powietrza w skali roku, umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego, zazwyczaj zestaloną (zamarzniętą) formą opadu i osadu atmosferycznego, a większość świata roślin i zwierząt przechodzi okres uśpienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moje urodziny wypadają zimą.

(2.1) Razem z zimą nadchodzą ciężkie dni dla zwierzyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑĩmɔ̃w̃, AS: źĩmõũ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowanie n., zima ż., zimowla ż., zimowisko n., zimówka ż., zimno n., zimnica ż., przedzimie n., ozimina ż.

przym. zimowy, zimny, pozimowy, przedzimowy, ozimy

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przysł. zimowo, zimno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na zimę, w zimie; gw-pl|Górny Śląsk|zimom.

Wiktionary

# zimak

nazwisko

SJP.pl

# zimbabwe

[czytaj: z-imbabwe] państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Republika Zimbabwe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Wiktionary

Zimbabwe, oficjalnie Republika Zimbabwe (ang. Republic of Zimbabwe) – państwo śródlądowe położone w południowej Afryce. Zajmuje powierzchnię 390 757 km², a zamieszkane jest przez 17 150 352 osoby (szac. 2024).

Kraj położony jest w strefie międzyzwrotnikowej, niemal w całości na obszarze wyżynnym. Krajobraz zdominowany jest przez sawanny; występuje tu klimat subtropikalny i stepowy, dwie pory roku – sucha i deszczowa. Rzeka Zambezi wyznacza północną granicę z Zambią, na wschodzie – góry Inyanga z Mozambikiem, na południu – rzeka Limpopo z Południową Afryką, na zachodzie kraj graniczy z Botswaną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą Zimbabwe jest Harare.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲĩmˈbabvɛ, AS: zʹĩmbabve

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zimbabweńczyk mos., Zimbabwenka ż.

przym. zimbabwejski, zimbabweński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Zimbabwe; hist. Rodezja

Wiktionary

# zimbabwejczyk

[czytaj: z-imbabwejczyk] obywatel Zimbabwe; Zimbabweńczyk

SJP.pl

# zimbabwejka

[czytaj: z-imbabwejka] obywatel Zimbabwe; Zimbabweńka

SJP.pl

# zimbabwejski

→ Zimbabwe [czytaj: z-imbabwejski] ; zimbabweński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zimbabwe n., Zimbabweńczyk mos., Zimbabwenka ż.

przym. zimbabweński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zimbabweński

Wiktionary

# zimbabweńczyk

[czytaj: z-imbabweńczyk] obywatel Zimbabwe; Zimbabwejczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Zimbabwe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zimbabwe n.

:: fż. Zimbabwenka ż.

przym. zimbabwejski, zimbabweński

Wiktionary

# zimbabweńka

[czytaj: z-imbabweńka] obywatel Zimbabwe; Zimbabwejka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Zimbabwe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zimbabwe mrz.

:: fm. Zimbabweńczyk mos.

przym. zimbabwejski

Wiktionary

# zimbabweński

→ Zimbabwe [czytaj: z-imbabweński] ; zimbabwejski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zimbabwe n., Zimbabweńczyk mos.

przym. zimbabwejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zimbabwejski

Wiktionary

# zimbardo

Philip George Zimbardo (ur. 23 marca 1933 w Nowym Jorku, zm. 14 października 2024 w San Francisco) – amerykański psycholog pochodzenia włoskiego, od 1968 do śmierci profesor Uniwersytetu Stanforda.

Wikipedia

# zimek

nazwisko

SJP.pl

# zimin

Zimin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kleszczewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# zimiński

nazwisko

SJP.pl

- Maciej Zimiński (ur. 1930-2013) – dziennikarz
- Marian Zimiński (1945-1997) – kompozytor
- Wojciech Zimiński (ur. 1962) – dziennikarz

Wikipedia

# zimitować

[czytaj: z-imitować] zaimitować;
1. skopiować, wziąć wzór z kogoś lub czegoś, np. zimitować ruch, głos, zachowanie;
2. zastąpić jakąś rzecz inną, bardzo podobną, np. zimitować złoto, obraz

SJP.pl

# zimmer

nazwisko

SJP.pl

Stany Zjednoczone:

- Zimmer – miejscowość

Osoby:

- Carl Zimmer – amerykański pisarz
- Constance Zimmer – amerykańska aktorka
- Emma Zimmer – niemiecka nadzorczyni SS
- Gabriele Zimmer – niemiecka polityczka
- Hans Zimmer – niemiecki kompozytor
- Heinrich Zimmer – niemiecki indolog
- Joana Zimmer – niemiecka piosenkarka
- John Todd Zimmer – amerykański ornitolog
- Kinny Zimmer – polski raper
- Kurt Zimmer – niemiecki kajakarz
- Mariusz Zimmer – polski lekarz
- Szczepan Zimmer – polski pedagog
- Vivian Zimmer – niemiecka lekkoatletka
- Werner Zimmer – niemiecki zapaśnik
- Yann Zimmer – francuski kierowca wyścigowy

Wikipedia

# zimmerman

nazwisko

SJP.pl

Zimmerman – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Minnesota, w hrabstwie Sherburne.

Wikipedia

# zimmermann

[czytaj: c-imerman] nazwisko

SJP.pl

Zimmermann − nazwisko niemieckiego pochodzenia, pochodzące od rzeczownika oznaczającego cieślę. W Polsce występuje także w formach Zimerman i Cymerman.

- Agnes Zimmermann – angielska pianistka
- Annemarie Zimmermann – niemiecka kajakarka
- Anton Zimmermann – niemiecki architekt i przedsiębiorca budowlany.
- Arthur Zimmermann − niemiecki polityk
- Bernard Zimmermann − polski architekt
- Bernd Alois Zimmermann − niemiecki kompozytor
- Bettina Zimmermann − niemiecka aktorka
- Bodo Zimmermann – niemiecki malarz i grafik
- Carl Johann Christian Zimmermann − niemiecki architekt
- Christoph Zimmermann − niemiecki wioślarz
- Daniel Zimmermann − wschodnioniemiecki kierowca i konstruktor wyścigowy
- Dominikus Zimmermann − niemiecki architekt
- Eberhard August Wilhelm von Zimmermann − niemiecki geograf i zoolog
- Edith Zimmermann − austriacka narciarka alpejska
- Eduard Zimmermann − niemiecki dziennikarz
- Egon Zimmermann − austriacki narciarz
- Elżbieta Zimmermann – polska germanistka
- Francisc Zimmermann – rumuński piłkarz
- Heidi Zimmermann – austriacka narciarka alpejska
- Herbert Zimmermann − piłkarz niemiecki
- Herbert Zimmermann − niemiecki komentator sportowy
- Jan Zimmermann – niemiecki siatkarz
- Jan Zimmermann − polski prawnik administratywista
- Johann Baptist Zimmermann − niemiecki malarz
- Jordan Zimmermann − amerykański baseballista
- Karl Zimmermann – szwajcarski strzelec sportowy
- Kazimierz Zimmermann − polski ekonomista
- Lisa Zimmermann – niemiecka narciarka dowolna
- Matthias Zimmermann − niemiecki piłkarz
- Marian Zimmermann − polski prawnik
- Markus Zimmermann − niemiecki bobsleista
- Martin Zimmermann – austriacki skoczek narciarski
- Nicole Zimmermann – niemiecka wioślarka
- Pierre Zimmermann − szwajcarski, francuski i monakijski brydżysta
- Robert Zimmermann − niemiecki budowniczy
- Robert von Zimmermann – czesko-austriacki filozof
- Urs Zimmermann − szwajcarski kolarz
- Warren Zimmermann – amerykański dyplomata
- Wilhelm Zimmermann − niemiecki duchowny
- Wilmya Zimmermann – holenderska i niemiecka polityk

Wikipedia

# zimmobilizować

w ekonomii: zmienić majątek ruchomy na nieruchomy; immobilizować

SJP.pl

# zimmunizować

zwiększyć odporność immunologiczną organizmu na działanie czynników chorobotwórczych

SJP.pl

# zimnawy

nieco zimny, trochę za zimny

SJP.pl

# zimne

potocznie: zimny posiłek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zimna potrawa

forma przymiotnika.

(2.1) n. lp. od: zimny

Wiktionary

- Zimne – wieś w województwie łódzkim
- Zimne – czasami spotykana nazwa dla wsi Zimno w rejonie rejonie włodzimierskim obwodu wołyńskiego Ukrainy
- Zimne – szczyt górski w Górach Leluchowskich
- Zimne – potok, dopływ Popradu

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zima ż., zimnica ż., zimno n.

przym. zimny

przysł. zimno, zimowo

Wiktionary

# zimniaczónka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nać ziemniaczana

Wiktionary

# zimniak

nazwisko

SJP.pl

# zimnica

1. potocznie: chłód, zimno;
2. tropikalna choroba zakaźna wywołana przez zarodźce malarii (pierwotniaki); malaria;
3. ryba z rodziny flądrowatych żyjąca m.in. w Bałtyku, osiągająca długość ciała 30-40 cm, poławiana dla mięsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zimno, zimne miejsce

(1.2) med. tropikalna choroba zakaźna wywołana przez zarodźce malarii (pierwotniaki)

(1.3) icht. ryba z rodziny flądrowatych żyjąca m.in. w Bałtyku, osiągająca długość ciała 30-40 cm, poławiana dla mięsa

(1.4) stpol. gorączka

(1.5) gw-pl|Bukowina. dreszcz

Wiktionary

- zimnica (Limanda limanda) – gatunek ryby z rodziny flądrowatych
- zimnica (Diapensia) – rodzaj roślin z rodziny zimnicowatych
- zimnica – choroba (inaczej malaria)
- Zimnica – rzeka na Dolnym Śląsku
- Zimnica – wzniesienie w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim (224 m n.p.m.)
- Zimnica – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim
- Zimnica – wieś na Białorusi, w obwodzie mohylewskim, w rejonie mohylewskim
- Zimnica – wieś w Bułgarii, w obwodzie Dobricz
- Zimnica – wieś w Bułgarii, w obwodzie Jamboł
- Zimnica – wieś w Bułgarii, w obwodzie Stara Zagora
- Zimnica – istota demoniczna z wierzeń słowiańskich

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʑĩmʲˈɲit͡sa, AS: źĩmʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowisko n., zima ż., zimno n., zimne n.

przym. zimowy, zimny

przysł. zimą, zimno, zimowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) malaria

Wiktionary

# zimnicki

nazwisko

SJP.pl

# zimniej

stopień wyższy od przysłówka: zimno

SJP.pl

# zimniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: zimny

SJP.pl

# zimniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zimnik

wieś w Polsce

SJP.pl

- Zimnik – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Mściwojów
- Zimnik – osada w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie

2 potoki w Polsce:

- Zimnik – potok, dopływ Skorej
- Zimnik – potok, dopływ Wilkówki

Wikipedia

# zimniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. ziemniak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) jeźdz. żart. koń zimnokrwisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|ziymniok, ziymiok.

(2.1) zimniak

Wiktionary

# zimnisko

zgrubienie od: zimno (niska temperatura)

SJP.pl

# zimniusieńki

zdrobnienie od: zimny; zimniuteńki, zimniutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: zimny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑĩmʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: źĩmʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zimny

Wiktionary

# zimniuteńki

zdrobnienie od: zimny; zimniusieńki, zimniutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: zimny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzięki przenośnym, turystycznym lodówkom piwo jest zimniuteńkie…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑĩmʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: źĩmʹńutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zimny, zimowy

Wiktionary

# zimniutki

zdrobnienie od: zimny; zimniusieńki, zimniuteńki

SJP.pl

# zimno

1. niska temperatura powietrza; pogoda o takiej temperaturze; chłód, ziąb;
2. potocznie: skupisko pęcherzyków powstających zwykle w okolicach ust u osób cierpiących na opryszczkę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczuwalna subiektywnie niska temperatura

(1.2) pot. przen. opryszczka na wardze

przysłówek sposobu

(2.1) z uczuciem utraty ciepła

(2.2) przen. w sposób chłodny, obojętny, niechętny

Wiktionary

- Zimno (chłód, ziąb, niska temperatura) – brak ciepła; zobacz też: mróz
- Zimno - zakażenia opryszczkowe
- Zimno – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Łaszczów
- Zimno-Kolonia – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Łaszczów
- Zimno – wieś w rejonie włodzimierskim obwodu wołyńskiego Ukrainy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słyszałem, że duże zimno odbiera wartość odżywczą jedzeniu.

(1.1) Na dworze panowało potworne zimno, dlatego musiał nałożyć grubą kurtkę.

(2.1) Na dworze było tak zimno, że musiał nałożyć grubą kurtkę.

(2.2) Na pytanie o możliwość poprawy pisanego chwilę wcześniej sprawdzianu, nauczyciel zimno się skrzywił i pokręcił głową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑĩmnɔ, AS: źĩmno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowisko n., zima ż., zimnisko n., zimnica ż., przezimowanie n., zimowanie n., zimne n.

przym. zimny, zimowy

przysł. zimą, zimowo

czas. zimować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłód, mróz, ziąb, pot. zimnica

(1.2) skwarka, febra, opryszczka

(2.1) chłodno

(2.2) chłodno

Wiktionary

# zimnoch

nazwisko

SJP.pl

# zimnokrwistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zimnokrwiste

Wiktionary

Zwierzę zmiennocieplne, inaczej: zimnokrwiste, ektotermiczne, pojkilotermiczne (gr. poikilos ‘zmienny’) – zwierzę, którego temperatura jest zmienna i zależy od temperatury otoczenia oraz zewnętrznych źródeł ciepła. Jest to pojęcie tradycyjne i silnie ugruntowane w literaturze, lecz nieścisłe, a czasami wręcz mylące. Od tej definicji są bowiem wyjątki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cechy te przemawiają za zimnokrwistością dinozaurów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zimnokrwisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmiennocieplność

Wiktionary

# zimnokrwisty

1. spokojny, rozważny, nieulegający emocjom; zrównoważony;
2. świadczący o czyimś zrównoważeniu, np. zimnokrwisty głos;
3. o zwierzęciu: zmieniający temperaturę ciała w zależności od temperatury otoczenia; zmiennocieplny, ektotermiczny, egzotermiczny, poikilotermiczny, pojkilotermiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zool. o zmieniającej się temperaturze ciała pod wpływem zmiany temperatury otoczenia

(1.2) zootechn. o koniu: dobrze zbudowany, silny, używany do prac

(1.3) przen. o człowieku: wcale nieokazujący emocji

(1.4) książk. świadczący o umiejętności postępowania z zimną krwią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chromatofory odpowiadają głównie za kolory skóry i oczu u zwierząt zimnokrwistych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimnokrwistość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egzotermiczny, ektotermiczny, zmiennocieplny

(1.3) zrównoważony

(1.4) zrównoważony

Wiktionary

# zimnolśniący

indywidualnie: lśniący w sposób wywołujący wrażenie zimna

SJP.pl

# zimnorost

roślina typowa dla strefy zimnej, podbiegunowej lub dla wysokich szczytów górskich

SJP.pl

# zimność

rzadko:
1. cecha czegoś mającego niską temperaturę;
2. cecha czegoś, w czym panuje niska temperatura

SJP.pl

# zimnotrwały

odporny, wytrzymały na niskie temperatury

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odporny na niskie temperatury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nanofanerofity są zimnotrwałymi krzewami lub bylinami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimnotrwałość ż.

Wiktionary

# zimnotłoczony

o oleju: tłoczony na zimno

SJP.pl

# zimnowojenny

przymiotnik

(1.1) taki, który dzieje się podczas zimnej wojny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdarzały się oczywiście okresy odprężenia zimnowojennego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pozimnowojenny

Wiktionary

# zimny

1. mający niską temperaturę, wywołujący uczucie chłodu; mroźny, chłodny, lodowaty;
2. przenośnie: nieulegający łatwo uczuciom, wzruszeniom; chłodny, opanowany, zrównoważony;
3. przenośnie: niespowodowany uczuciem, niepodlegający uczuciu, np. zimny rozum; chłodny;
4. przenośnie: mający obojętny stosunek do kogoś lub czegoś; chłodny, oschły, oziębły, lodowaty;
5. wyrażający taki stosunek, np. zimny ukłon; chłodny, oschły, oziębły, lodowaty;
6. potocznie: oziębły seksualnie;
7. potocznie: martwy, nieżywy; sztywny;
8. zimne ognie - druty oblepione substancją złożoną głównie z siarki i opiłków żelaznych, które po podpaleniu rozsiewają wokół nieparzące iskry;
9. o kolorach: wywołujący rażenie zimna, zbliżony do błękitu lub zieleni; chłodny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

(1.2) pozbawiony emocji, czysto intelektualny

(1.3) obojętny, wyrażający niechęć

(1.4) o kolorach o odcieniu bliskim błękitowi

(1.5) o jedzeniu podawany na zimno

(1.6) daw. zimowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od dwóch dni z kranu płynie tylko zimna woda.

(1.2) W tej sytuacji zimna rozwaga to może być zbyt mało.

(1.3) Po tej uwadze rzuciła mu zimne spojrzenie i wyszła z gabinetu.

(1.4) Zimne kolory ścian nie sprzyjają dobremu samopoczuciu pacjentów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑĩmnɨ, AS: źĩmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimno n., zimnisko n., zimnica ż., zima ż., zimowisko n., zimownik mos./mrz., zimowanie n., przezimowanie n., zimne n.

przym. zimowy

:: zdrobn. zimniutki, zimniuteńki, zimniusieńki

przysł. zimno, zimą, zimowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłodny, lodowaty, mroźny

(1.2) chłodny

(1.3) lodowaty

Wiktionary

# zimoch

nazwisko

SJP.pl

# zimochów

nazwisko

SJP.pl

# zimom

przysłówek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zimą

Wiktionary

# zimoń

nazwisko

SJP.pl

# zimoodporny

o roślinach: odporny na niekorzystne warunki związane z zimą

SJP.pl

# zimorodek

niewielki ptak drapieżny z rodziny zimorodkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Alcedo atthis|ref=tak., niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

Wiktionary

Zimorodek zwyczajny, zimorodek (Alcedo atthis) – gatunek niewielkiego ptaka rybożernego z podrodziny zimorodków (Alcedininae) w rodzinie zimorodkowatych (Alcedinidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zimorodki gniazdują w norze wygrzebanej w urwisku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑĩmɔˈrɔdɛk, AS: źĩmorodek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimorodkowate nmos.

przym. zimorodkowy

Wiktionary

# zimorodki

niewielki ptak drapieżny z rodziny zimorodkowatych

SJP.pl

Zimorodki (Alcedininae) – podrodzina ptaków z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae).

Wikipedia

# zimorodkowate

o cechach zimorodkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Alcedinidae|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu kraskowych;

Wiktionary

Zimorodkowate (Alcedinidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych (Coraciiformes). Należy do niej ponad 110 gatunków zazwyczaj małych ptaków o dużych głowach, dużych, długich, bocznie spłaszczonych i ostrych dziobach, krótkich nogach i krótkim ogonie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kukabura chichotliwa należy do zimorodkowatych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimorodek mzw.

Wiktionary

# zimorodkowaty

o cechach zimorodkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# zimorowic

nazwisko

SJP.pl

# zimotrwały

przymiotnik relacyjny

(1.1) o roślinach: zimujące w ziemi i odrastające wiosną

(1.2) o liściu: zielony przez całą zimę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rosną dobrze pod okapem drzew i są częściowo zimotrwałe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimotrwałość ż.

przym. półzimotrwały

Wiktionary

# zimować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) spędzać zimę w określonym miejscu

(1.2) środ. uczn. chodzić drugi rok do tej samej klasy, powtarzać klasę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdecydowana większość zimujących w Europie biegusów rdzawych pochodzi z populacji grenlandzkich i kanadyjskich.

(1.2) Kuba jest od nas o dwa lata starszy, bo dwa razy zimował.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przezimować dk.

rzecz. zimownik mzw./mos., zima ż., zimowisko n., przezimowanie n., zimno n., zimowanie n.

przym. zimowy

przysł. zimowo, zimno, zimą

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) repetować, kiblować

Wiktionary

# zimowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spędzanie gdzieś zimy

(1.2) pot. żart. powtarzanie drugi rok klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowisko n., zimowlina ż., zima ż., zimówka ż., zimno n., przezimowanie n.

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przym. zimowy, zimny

przysł. zimą, zimno, zimowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) repetowanie

Wiktionary

# zimowek

zimowek ogołotniak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# zimowisko

1. miejscowość wypoczynkowa zwykle w górach, miejsce spędzania wczasów zimowych;
2. miejsce, gdzie spędza się zimę; spędzenie gdzieś zimy; zimowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zimowy wyjazd dzieci i młodzieży

(1.2) miejsce spędzania zimy

(1.3) zimowy kurort

(1.4) zool. miejsce, do którego udają się lub które przygotowują sobie zwierzęta, aby spędzić zimę

(1.5) żegl. miejsce zimowego postoju statków;

Wiktionary

Hibernakulum, legowisko zimowe, zimowisko (łac. hibernaculum, l.mn. hibernacula) – miejsce wybrane przez zwierzę na kryjówkę na czas snu zimowego lub obszar, gdzie zwierzęta spędzają zimę. Termin hibernakulum jest stosowany zwykle dla określenia zimowego schronienia owadów, gadów lub nietoperzy. Przy opisywaniu pozostałych zwierząt stosowane są określenia legowisko zimowe, zimowisko albo kryjówka zimowa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʑĩmɔˈvʲiskɔ, AS: źĩmovʹisko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowlina ż., zima ż., zimno n., zimowanie n., przezimowanie n., zimnica ż., Zimowiska nmos., Zimowisko n.

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przym. zimny, zimowy, zimowiskowy

przysł. zimowo, zimno, zimą

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) hibernakulum

Wiktionary

# zimowiskowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zimowiskiem, dotyczący zimowiska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimowisko n., zimowlina ż.

Wiktionary

# zimowit

bylina z rodziny liliowatych

SJP.pl

Zimowit (Colchicum L.) – rodzaj roślin z rodziny zimowitowatych (Colchicaceae). Obejmuje ponad 100 gatunków. Jego centrum zróżnicowania jest zachodnia Azja i wybrzeża Morza Śródziemnego. Jedynym gatunkiem występującym naturalnie w Polsce jest zimowit jesienny C. autumnale.

Wikipedia

# zimówka

1. potocznie: owoc zimowy;
2. potocznie: opona zimowa;
3. rodzaj grzyba z rodziny twardzioszkowatych, z rzędu pieczarkowców; płomiennica;
4. zimówka rudawa - gatunek owada z rodziny pałątkowatych, występujący licznie w wielu regionach Europy, a obszar jej występowania sięga centralnej Azji; straszka pospolitka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. mot. opona przystosowana do warunków panujących zimą

Wiktionary

Flammulina P. Karst. (płomiennica) – rodzaj grzybów z rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zimowlina ż., przezimowanie n., zima ż., zimowanie n.

przym. zimowy

przysł. zimą, zimowo

Wiktionary

# zimowla

okres zimowania u pszczół

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. okres zimowania pszczół

Wiktionary

Zimowla – okres zimowania u pszczół. Zawiera się między ostatnim jesiennym a pierwszym wiosennym oblotem. W okresie zimowania pszczoły opuszczają ul tylko dla lotów oczyszczających w wyjątkowo pogodne i ciepłe dni, kiedy temperatura bezpośrednio przed wylotami dochodzi do około +10 °C.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czerwienie matki pszczelej jest pożądanym efektem w wybranym czasie, gdy rodzina musi nabrać siły na wiosnę bądź przed zimowlą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zima ż.

przysł. zimowo, zimą

przym. zimowy

Wiktionary

# zimowlina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. sroga, tęga zima

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I tak wszystka zachodnia hiszpańska kraina / Spiekła się, gdy ją sucha trapi zimowlina.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zima ż., zimowisko n., zimowanie n., przezimowanie n., zimówka ż., przedzimie n.

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przym. zimowy, zimowiskowy

przysł. zimowo

Wiktionary

# zimownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zimująca gdzieś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ogrod. szklarnia z roślinami przetrzymywanymi w okresie zimowym

(2.2) daw. kozacka chata zamieszkiwana zimą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu zimowników wynajmuje pokoje u miejscowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zima ż.

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przym. zimowy, zimny

przysł. zimowo

Wiktionary

# zimowo

przysłówek

(1.1) typowo dla zimy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mróz przyozdobił zimowo nasze szyby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimownik mzw./mos., zima ż., zimowla ż., zimowlina ż., zimowisko n., zimówka ż., zimowit m., zimno n., zimnica ż., zimokwiat m., ozimina ż., zimowanie n., przezimowanie n., zimówka ż., zimne n., zimowość ż.

czas. zimować ndk., przezimować dk.

przym. zimowy, zimny, pozimowy, przedzimowy, ozimy

przysł. zimą, zimno

Wiktionary

# zimowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zimowe; cecha tych, którzy są zimowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zimowy

przysł. zimowo

Wiktionary

# zimowski

nazwisko

SJP.pl

- Jerzy Zimowski
- Mieczysław Zimowski
- Zygmunt Zimowski

Wikipedia

# zimowy

przymiotnik od: zima

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

(1.2) przystosowany do warunków panujących w zimie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzieci wykonały obrazki o zimowej tematyce.

(1.2) Zimowe futro zwierząt jest gęstsze i zapewnia im ochronę przed utratą ciepła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑĩˈmɔvɨ, AS: źĩmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimownik mzw./mos., zima ż., zimowla ż., zimowisko n., zimówka ż., zimno n., zimnica ż., przedzimie n., ozimina ż., przezimowanie n., zimowanie n., zimowość ż.

czas. zimować, przezimować

przym. zimny, pozimowy, przedzimowy, ozimy, zimniuteńki, zimniutki

przysł. zimowo, zimno, zimą

Wiktionary

# zimozgrziwy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wrażliwy na zimno

Wiktionary

# zimozielony

1. o roślinach: mający przez całą zimę zielone liście
2. o liściach: zachowujący się przez całą zimę w stanie żywym i zielonym

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. (odnośnie rośliny) mający liście zimą

(1.2) bot. (odnośnie liścia) trwający przy życiu całą zimę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gatunki zimozielone możemy uprawiać zarówno na stanowiskach słonecznych jak i półcienistych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: źĩmoźelõny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieczniezielony, wiecznozielony, wiecznie zielony

(1.2) zimotrwały

Wiktionary

# zimoziół

Wikipedia

# zimzielón

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. nazwa systematyczna|Vinca|ref=tak., barwinek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na maminym grobie rośnie zimzielón.

Wiktionary

# zin

[czytaj: z-in] środowiskowo: niskonakładowa, nieprofesjonalna gazetka tworzona przez miłośników jakiegoś tematu; fanzin, fan-zin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. niskonakładowe pisemko subkultury lub kontrkultury;

Wiktionary

Zin, fanzin (skrót od ang. fan magazine) – rodzaj nieprofesjonalnego pisma tworzonego przez osobę bądź grupę osób – miłośników jakiegoś tematu (np. muzyki, informatyki, literatury, fantastyki, gier fabularnych, ekologii, polityki), skierowane do osób podzielających owe zainteresowania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kilka starych zinów bibliotekarka przyniosła z magazynu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fanzin mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. fanzin

Wiktionary

# zinąd

dawniej:
a) z innego miejsca;
b) z innego źródła, od kogoś innego;
c) z innego względu, poza tym, zresztą

SJP.pl

# zinaida

[czytaj: Z-inajda] imię żeńskie

SJP.pl

Zenaida – imię żeńskie pochodzenia greckiego (Ζηναΐς), oznaczające pierwotnie osobę poświęconą Zeusowi. Odnotowano dwie święte katolickie o tym imieniu, w tym Zenaida z Tarsu (męczennica, również święta prawosławna).

Imię występujące na wschodnich krańcach Polski, głównie wśród wyznawców prawosławia. Spotykane formy zdrobniałe: Zina i Zenia.

Zenaida imieniny obchodzi 5 czerwca i 11 października.

Wikipedia

# zindeksować

[czytaj: z-indeksować] rzadko: sporządzić indeks, rejestr czegoś

SJP.pl

# zindoktrynować

rozprzestrzenić, wpoić jakąś doktrynę, zwłaszcza polityczną lub społeczną, dokonać indoktrynacji

SJP.pl

# zindustrializować

rozwinąć przemysł na jakimś obszarze; uprzemysłowić

SJP.pl

# zindygenizować

dopasować coś do lokalnej kultury

SJP.pl

# zineb

organiczny środek grzybobójczy

SJP.pl

# zinedine

[czytaj: z-ineDIN] imię męskie

SJP.pl

# zinfantylizować

uczynić dziecinnym

SJP.pl

# zinfiltrować

1. o substancjach płynnych lub gazowych: przeniknąć, przesiąknąć; wsiąknąć, wniknąć;
2. zwykle w odniesieniu do wpływów zewnętrznych, obcej ideologii: niepostrzeżenie przeniknąć, przedostać się gdzieś, oddziałać na coś lub na kogoś, wywołując często negatywne zmiany;
3. o wodzie: przenieść rozpuszczone w niej substancje mineralne

SJP.pl

# zinformatyzować

czasownik przechodni dokonany (ndk. informatyzować)

(1.1) inform. wprowadzić systemy informatyczne w jednym lub kilku sektorach działalności

czasownik zwrotny dokonany zinformatyzować się (ndk. informatyzować się)

(2.1) inform. wprowadzić systemy informatyczne w jednym lub kilku sektorach własnej działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Władze zdołały zinformatyzować już kilka sektorów gospodarki.

(2.1) Dzięki wsparciu ze Szwecji zinformatyzowała się już cała sieć dystrybucji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyk mos., informatyzowanie n., zinformatyzowanie n., informatyzacja ż.

czas. informatyzować ndk., informatyzować się ndk.

Wiktionary

# zinformatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilka działów poddano zinformatyzowaniu już w latach dziewięćdziesiątych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyzowanie n., informatyzacja ż.

czas. informatyzować ndk., informatyzować się ndk., zinformatyzować dk., zinformatyzować się dk.

Wiktionary

# zingiberen

węglowodór nienasycony z grupy terpenów (seskwiterpen), składnik olejku imbirowego

SJP.pl

# ziniantrop

przedstawiciel jednej z form australopiteków z wczesnego plejstocenu; zinjantrop

SJP.pl

# ziniewicz

nazwisko

SJP.pl

# zinjantrop

hominid z grupy australopiteków z wczesnego plejstocenu; ziniantrop

SJP.pl

Paranthropus boisei – gatunek wymarłego hominida, przedstawiciel australopiteków masywnych, który zamieszkiwał Afrykę ok. 2,3–1,2 mln lat temu. Miał silne i duże szczęki wyposażone w szerokie zęby służące do rozcierania roślinnego pokarmu. Równie masywnie zbudowana była jego czaszka, która m.in. posiadała wydatny grzebień kostny na wierzchu (służący do przyczepu rozbudowanych mięśni żuchwy).

Wikipedia

# zinkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# zinkrustować

1. ozdobić, układając na powierzchni przedmiotu wzory, np. z masy perłowej, metali;
2. wprowadzić elementy nadające czemuś atrakcyjny lub niezwykły charakter

SJP.pl

# zinnemann

[czytaj: Z-Ineman] nazwisko

SJP.pl

# zinowiew

Wikipedia

# zinowjewsk

dawniej: Kropywnycki (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

Kropywnycki (ukr. Кропивницький, Kropywnyćkyj; do 1924 Jelizawetgrad, w latach 1924–1934 Zinowjewsk, 1934–1939 Kirowo, 1939–2016 Kirowohrad) – miasto w centralnej części Ukrainy, około 250 km na południe od Kijowa. Stolica obwodu kirowohradzkiego. Miasto leży na obszarze historycznego Zaporoża.

Wikipedia

# zinowy

→ zin [czytaj: z-inowy]; fanzinowy

SJP.pl

# zinstrumentalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zinstrumentalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrumentalizowanie n., instrument m., instrumencik m., instrumentalizacja ż., instrumentacja ż., instrumentalizm m., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentarium n., instrumentarstwo n., instrumentariusz m., instrumentariuszka ż.

czas. zinstrumentalizować dk., instrumentalizować ndk.

przym. instrumentalny, instrumentacyjny, instrumentalnie

przysł. instrumentalnie

Wiktionary

# zinstytucjonalizować

nadać charakter instytucji

SJP.pl

# zinstytucjonalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zinstytucjonalizować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zinstytucjonalizowanie życia społecznego doprowadziło do odsuwania się znacznej części obywateli od współuczestnictwa w podejmowaniu decyzji w ramach różnego rodzaju organizacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytucja ż.

czas. instytucjonalizować ndk., zinstytucjonalizować dk.

przym. instytucjonalny

Wiktionary

# zinstytucjonalizowany

nadać charakter instytucji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający cechy, strukturę instytucji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Współczesny świat jest silnie zinstytucjonalizowany.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytucja ż., instytucjonalizm m., instytucjonalizacja ż.

czas. zinstytucjonalizować dk.

przym. instytucjonalny

Wiktionary

# zintegrować

połączyć, scalić, zjednoczyć, spoić

SJP.pl

# zintegrowany

połączyć, scalić, zjednoczyć, spoić

SJP.pl

# zintensywniały

taki, który stał się intensywnym, intensywniejszym

SJP.pl

# zintensywnieć

stać się intensywnym, intensywniejszym

SJP.pl

# zinternacjonalizować

uznać coś za międzynarodowe; internacjonalizować, umiędzynarodowić

SJP.pl

# zinternalizować

przyjąć za własne narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy i wartości

SJP.pl

# zinternalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zinternalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internalizowanie n.

czas. zinternalizować dk., internalizować ndk.

Wiktionary

# zinterpretować

1. dokonać interpretacji;
2. wykonać utwór artystyczny, kładąc nacisk na to, co uznaje się za ważne;
3. zagrać rolę w filmie lub teatrze

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. interpretować)

(1.1) dokonany od|interpretować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzʲĩntɛrprɛˈtɔvat͡ɕ, AS: zʹĩnterpretovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinterpretowanie n., interpretowanie n., interpretacja ż., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. interpretować ndk.

przym. interpretacyjny

Wiktionary

# zinterpretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonanie interpretacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interpretowanie n., interpretacja ż., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. interpretować ndk., zinterpretować dk.

przym. interpretacyjny

Wiktionary

# zinwentaryzować

1. sporządzić z natury spis inwentarza;
2. opisać i opracować naukowo zbiór jakiś dóbr, np.: zabytków, dzieł sztuki itd.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. inwentaryzować)

(1.1) ująć coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na terenie Beskidu Śląskiego zinwentaryzowano 21 pojedynczych lub grupowo występujących skałek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz m., inwentaryzacja ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż., inwentaryzowanie n., zinwentaryzowanie n.

czas. inwentaryzować ndk.

przym. inwentarzowy, inwentaryzacyjny

Wiktionary

# zinwentaryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) księg. sporządzenie spisu mienia z natury

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentaryzowanie n., inwentarz m., inwentaryzacja ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż.

czas. zinwentaryzować dk., inwentaryzować ndk.

przym. inwentaryzacyjny

Wiktionary

# zio

skrót od: zimowe igrzyska olimpijskie (czytany jako całe, odmienne wyrażenie)

SJP.pl

# ziobro

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żebro

Wiktionary

- Jacek Ziobro – artysta kabaretowy
- Jan Ziobro (ujednoznacznienie)
- Kazimierz Ziobro – poseł na Sejm VII kadencji z okręgu wyborczego nr 22 (Krosno)
- Roman Ziobro – kontrabasista i gitarzysta basowy
- Zbigniew Ziobro – minister sprawiedliwości RP, prawnik, poseł na Sejm RP IV, V VI, VIII, IX i X kadencji, poseł do Parlamentu Europejskiego, były wiceprezes PiS-u

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do świarnej frajerki pokoz drogę dobrom, jabo se mie obieś za poślednie ziobro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żebro n., żeberko n., żebrowanie n., żeberkowanie n., ożebrowanie n., ziobrysta mos.

:: zdrobn. zioberko n.

czas. żeberkować ndk., żebrować ndk., ożebrować dk.

przym. żebrowy, żeberkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żebro

Wiktionary

# ziobrowina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. żeberka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na obiod my mieli ziobrowine z kapustóm.

Wiktionary

# ziobrowski

nazwisko

SJP.pl

# ziobrysta

zwolennik lub członek partii Zbigniewa Ziobry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik Zbigniewa Ziobry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziobro n.

:: fż. ziobrystka ż.

Wiktionary

# ziobrystka

zwolenniczka lub członkini partii Zbigniewa Ziobry

SJP.pl

# zioć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ziewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uż mi sie ziaje, pójmy spać.

Wiktionary

# ziom

koleś, koleżka, ziomal, ziomek, ziomuś; młodzieżowo:
1. kolega, kompan;
2. osoba bliżej nieznana; gość, kolo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. kolega, zaufany przyjaciel

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poznaj moich ziomów, idą z nami na dicho.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɔ̃m, AS: źõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziomal mos., ziomek mos., ziomka ż., ziomkostwo n., Ziomek mos./ż.

przym. ziomkowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kumpel, ziomek, ziomal, ziomas, ziomuś

Wiktionary

# ziomal

ziomek; młodzieżowo:
1. osoba pochodząca z tego samego kraju lub z tej samej okolicy; krajan, rodak;
2. kolega, kompan; koleś, koleżka, ziomuś, ziom;
3. osoba bliżej nieznana; gość, kolo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. kolega, kumpel

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tym zdjęciu jestem ja i moi ziomale.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɔ̃mal, AS: źõmal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziom m., ziomek m., ziomkostwo n., ziomuś mos.

przym. ziomkowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziom

Wiktionary

# ziomalka

młodzieżowo:
1. kobieta, która pochodzi z tego samego kraju, regionu, miejscowości bądź okolicy; krajanka, rodaczka;
2. koleżanka, kompanka;
3. kobieta lub dziewczyna bliżej nieznana

SJP.pl

# ziomalski

→ ziomal

SJP.pl

#### Patrz:

ziomal

# ziomas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. kolega, kumpel, zaufany przyjaciel

Wiktionary

# ziomecki

nazwisko

SJP.pl

# ziomeczek

zdrobnienie od: ziomek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. zdrobn. od: ziomek

Wiktionary

# ziomek

1. osoba pochodząca z tego samego kraju lub z tej samej okolicy; krajan, rodak;
2. koleś, koleżka, ziomal, ziomuś, ziom; młodzieżowo:
a) kolega, kompan;
b) osoba bliżej nieznana; gość, kolo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pochodząca z tego samego kraju lub tych samych okolic

(1.2) polit. członek ziomkostwa

(1.3) slang. znajomy, kolega

Wiktionary

- Ziomek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Baranowo
- Ziomek – francuski serial animowany

Ludzie o nazwisku Ziomek

- Jan Ziomek (1934–2014) – polski geolog
- Jerzy Ziomek (1924–1990) – polski historyk literatury
- Kaja Ziomek (ur. 1997) – polska łyżwiarka szybka
- Teodor Ziomek (1874–1937) – polski malarz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Jak leci, ziomek?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɔ̃mɛk, AS: źõmek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziomkostwo n., ziomuś mos., ziomal mos., ziom mos.

przym. ziomkowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krajan; daw. ziemiec m.

(1.3) pot. kumpel, ziomuś, ziomal, ziom; neutr. kolega, przyjaciel; podn. druh, pobratymiec; daw. kum

Wiktionary

# ziomkostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) społ. stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;

Wiktionary

Ziomkostwo – stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɔ̃mkɔstfɔ, AS: źõmkostfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziomek m., ziom m., ziomal m.

przym. ziomkowski

Wiktionary

# ziomkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczyć ziomkostwa, związany z ziomkostwem

(1.2) slang. młodz. dotyczący ziomków i kontaktów z ziomkami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɔ̃mˈkɔfsʲci, AS: źõmkofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziomkostwo n., ziomek m., ziomuś m., ziomal m., ziom m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) koleżeński, przyjacielski, partnerski; pot. kumplowski, kumpelski

Wiktionary

# ziomuś

koleś, koleżka, ziomal, ziomek, ziom; młodzieżowo:
1. kolega, kompan;
2. osoba bliżej nieznana; gość, kolo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pieszcz. zdrobn. ziom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nigdy bym nie zostawił mojego ziomusia w potrzebie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziom mos., ziomal mos., ziomek mos.

przym. ziomkowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. kumpel, ziomal, ziom; neutr. kolega, przyjaciel; podn. druh, pobratymiec; daw. kum

Wiktionary

# zion

miasto w USA nad jeziorem Michigan

SJP.pl

Stany Zjednoczone:

- Zion – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Lake
- Zion – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Adair
- Zion – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Centre
- Zion (ang. Zion Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Lake
- Zion (ang. Zion Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Stearns
- Zion (ang. Zion Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Towner

Wikipedia

# zionąć

książkowo:
1. wydzielić, wydzielać z siebie zapach (zwłaszcza nieprzyjemny), ogień itp.;
2. wyrzucić, wyrzucać pociski itp.;
3. o zapachu, parze itp.: zostać wydzielonym, być wydzielanym;
4. przenośnie, o jamach itp.: ukazać się, ukazywać się;
5. żywiołowo okazać, okazywać swoje uczucia;
6. przenośnie, o uczuciach: zostać wyrażonym, być wyrażanym intensywnie

SJP.pl

# ziopać

czasownik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. krzyczeć na kogoś, wyzywać

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pożerać oczyma

Wiktionary

# ziorko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ziarenko, ziarnko

Wiktionary

# zioła

zioło;
1. roślina o pędach nadziemnych miękkich, nietrwałych;
2. spreparowana, zwykle suszona roślina zielna o właściwościach leczniczych;
3. napar z zioła - rośliny;
4. środowiskowo: marihuana

SJP.pl

Zioła, rośliny zielarskie – rośliny zawierające substancje wpływające na metabolizm człowieka (np. olejki eteryczne) i dostarczające surowców zielarskich. Są to gatunki lecznicze, przyprawowe, a także trujące. Grupa ta obejmuje przede wszystkim jednoroczne i dwuletnie rośliny zielne, ale także drzewa, krzewy, warzywa i byliny. Zalicza się do nich także niektóre grzyby. Zioła stosowane są m.in. w ziołolecznictwie, aromaterapii i jako przyprawy.

Wikipedia

# ziółeczko

zdrobnienie od: ziółko

SJP.pl

# ziółek

1. zdrobnienie od: zioło;
2. potocznie o kimś, kto zachowuje się nieodpowiednio

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Ewa Ziółek – polska historyk
- Marcin Ziółek – polski fizyk
- Wacław Ziółek – polski funkcjonariusz służb bezpieczeństwa
- Władysław Ziółek – rzymskokatolicki duchowny

Wikipedia

# ziółka

1. zdrobnienie od: zioło;
2. potocznie o kimś, kto zachowuje się nieodpowiednio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) farm. spoż. napar, zdrowotna mikstura zielarska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tadziku, naparz ziółek i przynieś babuni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziółko n., ziółeczko n., zioło n.

Wiktionary

# ziółko

1. zdrobnienie od: zioło;
2. potocznie o kimś, kto zachowuje się nieodpowiednio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: zioło

(1.2) niewielkie zioło

(1.3) pot. o osobie: rozrabiający, nieprzewidywalny, szalony, mający temperament

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Owieczka sobie skubnie: tutaj jakiś listek, tam jakieś ziółko.

(1.3) Mówiłam ci, że z niego niezłe ziółko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zioło m., ziółka nmos., ziółeczko n., zielsko n.

przym. ziołowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) ananas, ancymon, gagatek, drapichrust

Wiktionary

# ziółkowo

2 miejscowości w Polsce:

- Ziółkowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Raczki
- Ziółkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Gostyń

Wikipedia

# ziołkowski

nazwisko

SJP.pl

# zioło

ziele;
1. roślina o pędach nadziemnych miękkich, nietrwałych;
2. spreparowana, zwykle suszona roślina zielna o właściwościach leczniczych;
3. napar z zioła - rośliny;
4. środowiskowo: marihuana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. ziele.

(1.2) pot. marihuana

Wiktionary

- liczba pojedyncza słowa zioła
- Zioło – jezioro na Pojezierzu Gnieźnieńskim
- Karolina Zioło-Pużuk – polska polityczka, językoznawczyni
- Michał Zioło – polski zakonnik, prezbiter trapista
- Zdzisław Zioło – polski żołnierz, kapitan piechoty
- slang. marihuana

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Syd, Susie, Peter, a czasami także Pip tworzyli podczas niekończących się tras zgraną ekipę. Palili zioło i jedli wegetariańskie potrawy, podczas gdy reszta ekipy tworzyła frakcję piwno-mięsną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑɔwɔ, AS: źou̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziółka nmos., zielsko n., zielenienie n., zielony mos., zielarz mos., zielarstwo n., ziele n., zdrobn. ziółko n.

czas. pozielenieć dk., zielenieć ndk.

przym. ziołowy, zielony, zielny

przysł. zielono

Wiktionary

# ziołolecznictwo

leczenie chorób za pomocą naturalnych surowców roślinnych lub przygotowanych z nich preparatów ziołowych; fitoterapia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. farm. dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

Wiktionary

Ziołolecznictwo (fitoterapia, fitofarmakologia) – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych z naturalnych bądź przetworzonych surowców uzyskiwanych z roślin leczniczych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób. Pojęcie to jest również używane dla określenia gałęzi medycyny alternatywnej zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zakonnicy trudnili się ziołolecznictwem, gdyż takie były wymogi epoki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʑɔwɔlɛt͡ʃʲˈɲit͡stfɔ, AS: źou̯olečʹńictfo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fitoterapia, fitofarmakologia

Wiktionary

# ziołomiód

Ziołomiód – produkt pszczeli uzyskiwany z pożywki podawanej pszczołom przez pszczelarza. Pożywką są ekstrakty z ziół, soki wyciskane na zimno z ziół czy owoców mieszane zwykle z syropem cukrowym, niekiedy z dodatkiem miodu naturalnego. Ponieważ pożywka jest dostarczana pszczołom w okresie letnim zwykle ziołomiód zawiera spory dodatek miodu naturalnego z pożytków, jakie w danym czasie występują.

Wikipedia

# ziołomirek

chrząszcz z rodziny ryjkowców, szkodnik roślin

SJP.pl

# ziołorośle

skupisko wysokich, bujnych bylin zarastające brzegi potoków i wilgotne rumowiska na zboczach górskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. skupisko roślin charakterystyczne dla brzegów potoków i wilgotnych rumowisk;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z łęgami wierzbowo-topolowymi zwarte kompleksy tworzą ziołorośle górskie i ziołorośle nadrzeczne.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ziołoroślowy

Wiktionary

# ziołoroślowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do ziołorośla, mający związek z ziołoroślem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziołorośle n.

Wiktionary

# ziołosiek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Phytotoma|ref=tak.

Wiktionary

# ziołosz

gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych; naliściak

SJP.pl

# ziołówka

1. potocznie: mocny napój alkoholowy ze spirytusu i ziół;
2. potocznie: ziołowy produkt spożywczy, kosmetyczny lub farmaceutyczny;
3. doniczka do sadzenia i hodowania ziół; ziołownik

SJP.pl

# ziołownik

1. doniczka do sadzenia i hodowania ziół; ziołówka;
2. ogród, w którym uprawia się zioła

SJP.pl

# ziołowy

→ zioło

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony z ziół, składający się z ziół

(1.2) przym. od zioło

Wiktionary

#### Patrz:

zioło

#### Przykłady

(1.1) Po rozgrzaniu zewnętrznym rozgrzewamy nasz organizm od wewnątrz, stosując herbaty ziołowe (np. napar z kwiatu lipowego, owoców malin i czarnego bzu).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑɔˈwɔvɨ, AS: źou̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zielarz mos., ziele n. zioło n., zdrobn. ziółko n.

Wiktionary

# ziołoznawca

specjalista w zakresie wiedzy, nauki o ziołach; zielarz

SJP.pl

# ziołoznawczy

związany z wiedzą, nauką o ziołach

SJP.pl

# ziołoznawczyni

specjalistka w zakresie wiedzy, nauki o ziołach; zielarka

SJP.pl

# ziołoznawstwo

wiedza, nauka o ziołach

SJP.pl

# zip

[czytaj: z-ip]
1. napęd do dyskietek komputerowych o dużej pojemności;
2. dyskietka o dużej pojemności;
3. plik w formacie ZIP

SJP.pl

ZIP – jeden z najczęściej używanych formatów kompresji bezstratnej i archiwizacji danych na platformie PC, zwłaszcza w środowisku Microsoft Windows.

Wikipedia

# zipać

potocznie: oddychać z trudem, ciężko; dyszeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) oddychać z trudem

(1.2) przen. pot. ledwo oddychać, żyć resztkami sił

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Baterie w telefonie ledwo zipią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʑipat͡ɕ, AS: źipać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zipanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łapać powietrze

Wiktionary

# zipanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zipać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zipać ndk.

Wiktionary

# zipnąć

potocznie: odetchnąć z trudem, ciężko

SJP.pl

# zipnięcie

potocznie: odetchnąć z trudem, ciężko

SJP.pl

# zipować

[czytaj: z-ipować] w informatyce: kompresować pliki

SJP.pl

# zippergate

Monica Lewinsky (ur. 23 lipca 1973 w San Francisco) – Amerykanka, uczestniczyła w skandalu obyczajowym z udziałem prezydenta USA Billa Clintona.

Wikipedia

# ziram

środek ochrony roślin (fungicyd)

SJP.pl

# zironizować

[czytaj: z-ironizować] skomentować, potraktować kogoś lub coś z ironią

SJP.pl

# zirytować

rozdrażnić, zdenerwować, rozgniewać

SJP.pl

# zirytowany

rozdrażnić, zdenerwować, rozgniewać

SJP.pl

# zis

[czytaj: z-is] pojazd marki ZIS

SJP.pl

# ziścić

[czytaj: z-iścić]
1. książkowo: spełnić, zrealizować;
2. ziścić się - książkowo: spełnić się, zrealizować się

SJP.pl

czasownik

(1.1) dokonany od|ziszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲiɕt͡ɕit͡ɕ, AS: zʹiśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziszczenie n.

czas. istnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. zyścić

Wiktionary

# ziście

partykuła

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. oczywiście

Wiktionary

# zislamizować

1. poddać wpływom islamu;
2. zislamizować się - ulec wpływom islamu

SJP.pl

# zista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cuk. babka (wypiek)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|babowka.

Wiktionary

# ziszczać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) sprawiać, że coś staje się rzeczywistością

czasownik zwrotny niedokonany ziszczać się

(2.1) urzeczywistniać się, realizować w odniesieniu do np. planów, marzeń, snów, nadziei

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Jak szybko ten plan się ziści?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲiʃt͡ʃat͡ɕ, AS: zʹiščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziszczanie n.

czas. istnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) urzeczywistniać, spełniać, realizować

Wiktionary

# ziszczalny

możliwy do zrealizowania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. taki, który da się ziścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wykonalny, realny

Wiktionary

# ziszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ziszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ziszczać ndk.

Wiktionary

# ziszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ziścić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ziścić, istnieć

Wiktionary

# zitalianizować

poddać wpływom włoskim, rozszerzyć wpływy włoskie, nadać czemuś cechy typowo włoskie; zitalizować

SJP.pl

# zitalizować

poddać wpływom włoskim, rozszerzyć wpływy włoskie, nadać czemuś cechy typowo włoskie; zitalianizować

SJP.pl

# ziu

wykrzyknienie wyrażające szybkie zniknięcie kogoś, czegoś; fiu

SJP.pl

# ziudwestka

rodzaj nieprzemakalnego kapelusza, używanego przez rybaków i żeglarzy podczas sztormu; zydwestka

SJP.pl

Zydwestka (zidwestka, ziudwestka) – wodoodporne nakrycie głowy w formie kapelusza z okrągłym rondem, dłuższym z tyłu, zachodzącym na kark, z przodu krótszym i podwiniętym do góry. Używana przez marynarzy, żeglarzy i rybaków, szczególnie jako uzupełnienie sztormiaka.

Wikipedia

# ziuk

1. zdrobnienie od: Józef (imię męskie);
2. nazwisko

SJP.pl

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w majątku Zułów, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz społeczny i niepodległościowy, żołnierz, polityk, mąż stanu; od 1892 członek Polskiej Partii Socjalistycznej i jej przywódca w kraju, twórca Organizacji Bojowej PPS (1904) i Polskiej Organizacji Wojskowej (1914), członek Komisji Wojskowej w Tymczasowej Radzie Stanu (1917), od 11 listopada 1918 naczelny wódz Armii Polskiej, w latach 1918–1922 Naczelnik Państwa, pierwszy marszałek Polski (1920); przywódca obozu sanacji po przewrocie majowym (1926), dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930); wywarł decydujący wpływ na kształt polityki wewnętrznej i zagranicznej II RP.

Wikipedia

# ziuta

zdrobnienie od: Józefina, Józefa (imiona żeńskie); Ziutka, Józia, Józka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., poufała forma imienia Józefa

(1.2) imię|polski|ż., poufała forma imienia Kazimiera

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Och Ziuta, dziś życie me przegrane jest przez jedną noc / Och Ziuta, naprawdę nie wiem, jak się pozbyć ciebie stąd.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Ziutek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Józia, Józka

(1.2) Kazia

Wiktionary

# ziutek

zdrobnienie od: Józef (imię męskie); Józio, Józik, Józiek, Józuś, Ziuk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Józef

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poszliśmy z Ziutkiem do lasu na grzyby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Józio mos., Józef mos., Ziuta ż.

przym. Ziutkowy, Józefowy

Wiktionary

# ziutka

zdrobnienie od: Józefina, Józefa (imiona żeńskie); Ziuta, Józia, Józka

SJP.pl

# ziutkowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Ziutka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ktoś zwinął Ziutkowy rower.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ziutek mos., Józef mos.

Wiktionary

# ziym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podłoga

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ziemia, grunt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Leci, leci – i naroz pac na ziym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziymiok m.

:: zdrobn. ziymeczka ż.

Wiktionary

# ziymba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. zięba

Wiktionary

# ziymeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pieszcz. ziemia, rola

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pieszcz. Ziemia Cieszyńska (region)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziym ż., ziymiok mrz.

Wiktionary

# ziymia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ziemia, kraina

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ziemia, gleba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Couko ziymia godaua na tyn czas jedno godka, te same wyrazy.

Wiktionary

# ziymiok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ziemniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ziym ż., ziymeczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|ziymniok.

Wiktionary

# ziymka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. zięba

Wiktionary

# ziymniaczysko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. roln. pole po wykopanych ziemniakach

Wiktionary

# ziymnioczónka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. kartoflanka, ziemniaczanka

Wiktionary

# ziymniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ziemniak

Wiktionary

# ziz

w kosmogonii hebrajskiej: ptak stworzony przez Stwórcę z ognia, światła i wody zmieszanych z błotem

SJP.pl

Ziz – ptak występujący w kosmogonii hebrajskiej. Według Midrasza Konen stwór ten należał do sfery niebiańskiej. Został uczyniony przez Stwórcę z ognia, światła i wody zmieszanych z błotem.

Howard Schwartz nazywa go zwierzęciem mitycznym, widząc w nim ucieleśnienie losu. Według apokaliptyki żydowskiej Ziz zostanie zabity przez Mesjasza i podobnie jak Lewiatan oraz Behemot, podany sprawiedliwym na uczcie na Końcu Świata.

Wikipedia

# zizania

roślina z rodziny wiechlinowatych; zyzania, ryż wodny, ostruda, owies wodny

SJP.pl

# żiżka

Wikipedia

# ził

[czytaj: z-ił] pojazd marki ZIŁ

SJP.pl

# zjadać

żywić się, spożywać, pożerać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) połykać jako pokarm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Próbowali wymyślać reakcje jeszcze bardziej nonszalanckie i bezczelne, np. że zjadam montażystce śniadanie i wypijam jej kawę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjadat͡ɕ, AS: zʹi ̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjedzenie n., zjadanie n., jedzenie n., jadalnia ż., jeść n., zjadacz mos.

czas. jadać, zjeść, jeść

przym. zjadliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żywić się, spożywać, pożerać

Wiktionary

# zjadacz

pożeracz;
1. zwierzę, które żywi się czymś;
2. żartobliwie: osoba, która zjada coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, który zjada (coś konkretnego)

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjadać, zjeść

rzecz. zjedzenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) w złożeniach: -jad

Wiktionary

# zjadaczka

żartobliwie: kobieta, która zjada coś

SJP.pl

# zjadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjaˈdãɲɛ, AS: zʹi ̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjadać, jadać, jeść, zjeść

rzecz. zjedzenie n.

Wiktionary

# zjadki

dawniej: resztki jedzenia; niedojadki

SJP.pl

# zjadliwie

przysłówek odprzymiotnikowy sposobu

(1.1) sprawiając komuś przykrość; szydząc z kogoś

(1.2) nadając się do zjedzenia, lecz niekoniecznie będąc smacznym

(1.3) med. w sposób niszczycielski dla organizmu

(1.4) mikrobiol. mając większą zdolność infekowania

(1.5) biol. wydzielając jad

(1.6) pot. przedstawiając się jako kolor w sposób bardzo intensywny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjadliwość ż.

przym. zjadliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyderczo, uszczypliwie, zgryźliwie, złośliwie

Wiktionary

# zjadliwiec

potocznie: osoba złośliwa, uszczypliwa, szydercza; złośliwiec, szyderca, prześmiewca

SJP.pl

# zjadliwiej

stopień wyższy od przysłówka: zjadliwie

SJP.pl

# zjadliwość

Wikipedia

# zjadliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: zjadliwy

SJP.pl

# zjadliwy

przymiotnik

(1.1) niezwykle złośliwy

(1.2) med. o dużej zakaźności i niszczycielskim potencjale

(1.3) pot. raczej niezbyt smaczny, ale nadający się do jedzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjadliwość ż.

przysł. zjadliwie

czas. zjadać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cięty, kąśliwy, kostyczny, oskarżycielski, ostry, uszczypliwy, zgryźliwy

(1.2) wirulentny

(1.3) jadalny

Wiktionary

# zjarać

potocznie:
1. spalić, wypalić;
2. zjarać się:
a) spalić się;
b) odurzyć się narkotykami, zwłaszcza marihuaną

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) slang. spalić, spłonąć

(1.2) slang. wypalić narkotyki, zwłaszcza marihuanę

czasownik zwrotny dokonany zjarać się

(2.1) slang. naćpać się, paląc narkotyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasilacz w kompie mi się zepsuł i zjarała mi się karta graficzna.

(2.1) Grzesiek tak się zjarał na imprezie skrętami, że leżał cały czas na podłodze i tylko patrzył w sufit.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjarat͡ɕ, AS: zʹi ̯arać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ndk. jarać

ims. zjarany

rzecz. zjaranie n.

przym. zjarany

Wiktionary

# zjaranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjarać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjaˈrãɲɛ, AS: zʹi ̯arãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjarać

Wiktionary

# zjarany

potocznie: taki, który odurzył się narkotykami, zwłaszcza marihuaną; ujarany, najarany, upalony, nabakany

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zjarać

przymiotnik

(2.1) pot. mocno opalony

(2.2) pot. będący pod wpływem marihuany, palący marihuanę

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Widzisz tę zjaraną dziewczynę? Pewnie chodzi na solarium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjaˈrãnɨ, AS: zʹi ̯arãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjarać dk., jarać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) ujarany, upalony

Wiktionary

# zjaśniały

taki, który stał się jasnym lub jaśniejszym; wyjaśniały

SJP.pl

# zjaśnieć

stać się jasnym lub jaśniejszym; wyjaśnieć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. jaśnieć)

(1.1) dokonany od|jaśnieć.

Wiktionary

# zjawa

przerażająca postać o niesprecyzowanym wyglądzie, widziana np. we śnie; duch; dziwo; fantom; mara; strach; straszydło; upiór; widmo; widzenie senne; widziadło; zmora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duch osoby zmarłej

(1.2) budzące lęk złudzenie

Wiktionary

- duch
- zjawa – ssak z rzędu nietoperzy
- Zjawa (ang. The Revenant) – film z 2015
- s/y Zjawa IV – polski jacht żaglowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta zjawa już tak ma, że nie pojawia się dwa razy w tym samym miejscu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjava, AS: zʹi ̯ava

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawisko n.

przym. zjawiskowy

czas. jawić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) widmo

(1.2) fantom, mara, przywidzenie, widmo, widziadło, złudzenie

Wiktionary

# zjawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zjawić)

(1.1) daw. czynić jawnym

czasownik zwrotny niedokonany zjawiać się (dk. zjawić się)

(2.1) stawiać się gdzieś; przychodzić gdzieś

(2.2) stawać się obecnym gdzieś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) objawiać, ujawniać, ukazywać

(2.1) przybywać

(2.2) pojawiać się, ukazywać się

Wiktionary

# zjawić

zjawić się:
1. uroczyście lub ironicznie: przybyć gdzieś;
2. stać się zauważalnym; ukazać się, pojawić się

SJP.pl

# zjawiński

nazwisko

SJP.pl

# zjawiony

taki, który się zjawił

SJP.pl

# zjawisko

1. zdarzenie; coś, co się wydarzyło, pojawiło się, ukazało się;
2. coś lub ktoś wyjątkowy, niespotykany; fenomen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

(1.2) przen. coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego

Wiktionary

Zjawisko, fenomen (gr. phainomenon – obserwowany) – pojęcie filozoficzne oznaczające to, co dane jest w poznaniu zmysłowym, a więc obrazy, dźwięki, zapachy, smaki itd.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas tych badań, naukowiec odkrył zjawisko promieniotwórczości.

(1.2) Widzisz tę dziewczynę na przystanku? Ależ zjawisko!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjaˈvʲiskɔ, AS: zʹi ̯avʹisko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawiskowość ż., zjawa ż.

czas. zjawić się, jawić się

przym. zjawiskowy

przysł. zjawiskowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wydarzenie

(1.2) fenomen

Wiktionary

# zjawiskowo

przysłówek

(1.1) w sposób zjawiskowy, nieprzeciętnie, niezwykle

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawisko n., zjawiskowość ż.

przym. zjawiskowy

Wiktionary

# zjawiskowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest zjawiskowe, niezwykłe, wyjątkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawisko n.

przym. zjawiskowy

przysł. zjawiskowo

Wiktionary

# zjawiskowy

przymiotnik od: zjawisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wyróżnia się czymś niezwykłym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na szczycie choinki tato nasadził mrugającą Gwiazdę Betlejemską, od której pociągnął w dół zjawiskowe łańcuchy i warkocze lamety.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjawiskowość ż., zjawisko n., zjawa ż.

przysł. zjawiskowo

czas. jawić się, zjawić się

Wiktionary

# zjazd

spotkanie okolicznościowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przybycie w jedno miejsce wielu osób z różnych stron

(1.2) czynność jazdy w dół

(1.3) stromo pochylony fragment terenu

(1.4) sport. konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie

(1.5) naczelny organ ustawodawczy niektórych organizacji

(1.6) czynność zjechania pojazdu z trasy

(1.7) droga pozwalająca zjechać z głównej trasy

(1.8) pot. stan nieprzyjemnych efektów ubocznych po zażyciu substancji psychodelicznych

Wiktionary

- zjazd (drogownictwo)
- zjazd (kolarstwo)
- zjazd (narciarstwo)
- zjazd (wspinaczka)
- Zjazd (film)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zʲjast, AS: zʹi ̯ast

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjeżdżanie n., zjechanie n., zjazdówka ż., zjazdowiec m., zjeżdżalnia ż.

czas. zjeżdżać ndk., zjechać dk., zjeździć

przym. zjazdowy, zjechany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spotkanie, zebranie, zgrupowanie, zlot

(1.2) zjeżdżanie

(1.5) walne zgromadzenie, konwencja, konwent

Wiktionary

# zjazdowicz

uczestnik zjazdu

SJP.pl

# zjazdowiczka

→ zjazdowicz

SJP.pl

#### Patrz:

zjazdowicz

# zjazdowiec

narciarz biorący udział w konkurencjach zjazdowych

SJP.pl

# zjazdówka

narta przystosowana do biegu zjazdowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. pot. narta do uprawiania narciarstwa zjazdowego

Wiktionary

Zjazdówka może mieć różne znaczenia

- zjazdówka – element trakcji trolejbusowej
- zjazdówka – narta zjazdowa

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zjazd m.

Wiktionary

# zjazdówki

narta przystosowana do biegu zjazdowego

SJP.pl

# zjazdowy

przymiotnik od: zjazd

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze zjazdem, dotyczący zjazdu (zgromadzenia)

(1.2) związany ze zjazdem, dotyczący zjazdu (jazdy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjazd m., zjazdówka ż., zjazdowiec m., zjeżdżanie n., zjechanie n., jechanie n., jeżdżenie n., jezdny mos.

czas. zjeżdżać ndk., zjechać dk., jechać ndk., jeździć ndk.

przym. jezdny

przysł. zjazdowo

Wiktionary

# zjałowiały

taki, który zjałowiał

SJP.pl

# zjeb

spierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. zniszczyć, zepsuć, spartaczyć;
2. uciec;
3. zrzucić (kogoś skądś);
4. zjebać się:
a) spaść;
b) pierdnąć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. slang. debil, idiota

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) wulg. slang. ochrzan, reprymenda

forma czasownika.

(3.1) rozk. 2. os. lp. od: zjebać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale z ciebie zjeb!

(3.1) Proszę cię, tylko nie zjeb znów tego.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jebać, jebnąć

rzecz. jebak mzw./mos.

Wiktionary

# zjeba

wulgarnie: zbesztanie, zwymyślanie kogoś; zjebka, opierdol, opieprz, ochrzan, opeer

SJP.pl

# zjebać

spierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. zniszczyć, zepsuć, spartaczyć;
2. uciec;
3. zrzucić (kogoś skądś);
4. zjebać się:
a) spaść;
b) pierdnąć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wulg. zrugać, zelżyć kogoś

(1.2) wulg. zrzucić coś

(1.3) wulg. zepsuć coś

(1.4) wulg. zrobić coś źle, wbrew zasadom

czasownik zwrotny dokonany zjebać się

(2.1) wulg. oddać mocz lub kał

(2.2) wulg. puścić wiatry

(2.3) wulg. spaść

(2.4) wulg. zepsuć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szef znów mnie za ciebie zjebał, nierobie!

(1.2) Zocha, ten cholerny kot zjebał twoją doniczkę z parapetu.

(1.3) Pierdolona siostra zjebała mi nowy odtwarzacz.

(1.4) Stary, zjebałeś sprawę z tą dupą.

(2.1) Kurwa, znowu ten kundel zjebał się na środku dywanu.

(2.2) Ale znów śmierdzi! Kto się zjebał tym razem?

(2.3) Patrz, jak ten palant zjebał się ze schodów.

(2.4) Nie pojechałem do pracy, bo znowu zjebał mi się polonez.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjɛbat͡ɕ, AS: zʹi ̯ebać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jebanie n., jebadełko n., jebnięcie n., pojeb m., zjebanie n., jebaka m., jebak mzw./mos.

czas. jebnąć, uzajebiścić, uzajebistnić, jebać ndk., pojebać dk., odjebać dk., zajebać dk.

przym. zajebisty, pojebany, zjebany

przysł. zajebiście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. opierdolić; posp. opieprzyć, ochrzanić; neutr. zrugać, zwymyślać, okrzyczeć

(1.2) wulg. spierdolić; neutr. zrzucić, zwalić

(1.3) wulg. spierdolić; neutr. zepsuć

(1.4) wulg. spierdolić; posp. schrzanić; pot. zawalić; neutr. zawieść

(2.1) wulg. zesrać się

(2.2) wulg. pierdnąć

(2.3) wulg. spierdolić się; neutr. spaść, zlecieć

(2.4) wulg. spierdolić się, pójść się jebać; neutr. zepsuć się

Wiktionary

# zjebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjebać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛˈbãɲɛ, AS: zʹi ̯ebãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjebać, jebać, wyjebać

przym. jebany, jebnięty

rzecz. jebany mos.

Wiktionary

# zjebany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: zjebać

przymiotnik

(2.1) wulg. zmęczony, wykończony

(2.2) wulg. beznadziejny, nieudany

(2.3) wulg. zniszczony, popsuty

(2.4) wulg. obrażony, zwyzywany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛˈbãnɨ, AS: zʹi ̯ebãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjebka ż., jebak mzw./mos.

czas. zjebać dk.

Wiktionary

# zjebka

wulgarnie: zbesztanie, zwymyślanie kogoś; zjeba, opierdol, opieprz, ochrzan, opeer

SJP.pl

# zjechać

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) zmienić tor poruszania się

(1.2) przenieść się na niższy poziom

(1.3) pot. obrazić kogoś słownie

(1.4) druk. zakończyć drukowanie nakładu

czasownik przechodni dokonany

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. złajać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Policjant kazał kierowcy zjechać na pobocze.

(1.2) Zjedziemy teraz windą na sam dół.

(1.2) W tym semestrze zjechałem z ocenami, muszę się poprawić.

(1.3) …i wtedy ten pijak zjechał mnie zupełnie bez powodu!

(1.4) Pomimo dużych problemów z wałkami na maszynie udało mi się wczoraj zjechać cały nakład przed końcem zmiany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjɛxat͡ɕ, AS: zʹi ̯eχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjazd mrz., zjeżdżalnia ż., zjechanie n.

czas. jechać ndk., zjeżdżać ndk.

przym. zjazdowy

Wiktionary

# zjechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjechać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zjeżdżać, zjechać dk.

rzecz. zjazd mrz., zjeżdżalnia ż.

przym. zjazdowy

Wiktionary

# zjed.

skrót od: zjednoczenie, zjednoczony

SJP.pl

# zjednać

pozyskać czyjeś względy, przychylność dla kogoś lub czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zjednywać)

(1.1) dokonany od|zjednywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słysząc, że jestem w stanie pomóc czy zaszkodzić każdemu, ludzie z góry czuli się zależni ode mnie, zanim jeszcze zdążyłem im to udowodnić. I żeby mnie sobie zjednać, błagali mnie niemal, żebym przyjął ich własne wpływy do mojej dyspozycji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjɛdnat͡ɕ, AS: zʹi ̯ednać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jedynka ż., zjednywanie n., zjednanie n., jedynak mos.

czas. jednać

Wiktionary

# zjednanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjednać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jednać, zjednać dk.

rzecz. zjednywanie n., jedynak mos.

Wiktionary

# zjednoczenie

organizacja powstała z połączenia instytucji o podobnym charakterze; unia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. hist. powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;

(1.2) organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności

(1.3) przen. połączenie się, stanie się jednością

Wiktionary

- zjednoczenie – termin politologiczny
- zjednoczenie (branżowe) – organ zarządzania daną branżą w PRL
- Zjednoczenie (Węgry) – węgierski sojusz polityczny partii lewicowych
- Zjednoczenie – dziennik wydawany w powstaniu listopadowym przez Aleksandra Wielopolskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W latach po zjednoczeniu Niemiec wprowadził Realpolitik, która oznaczała liczne – często tajne – sojusze z sąsiednimi państwami.

(1.3) Sobotni marsz KOD-u i opozycji miał być sygnałem dla przedwyborczego zjednoczenia różnych środowisk przeciwko PiS-owi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zʹi ̯ednočẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jednoczenie n., jedynak mos.

czas. jednoczyć ndk., zjednoczyć dk.

przym. zjednoczeniowy, zjednoczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) unia

Wiktionary

# zjednoczeniowy

przymiotnik od: zjednoczenie

SJP.pl

# zjednoczony

1. połączyć w całość;
2. zjednoczyć w celu wspólnego działania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) połączony dla wspólnej sprawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjednoczenie n.

czas. zjednoczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) połączony, scalony

Wiktionary

# zjednoczyć

1. połączyć w całość;
2. zjednoczyć w celu wspólnego działania

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. jednoczyć)

(1.1) dokonać połączenia kilku elementów, zazwyczaj państw

czasownik zwrotny dokonany zjednoczyć się (ndk. jednoczyć się)

(2.1) połączyć się dla wspólnego działania, realizacji wspólnych celów

(2.2) połączyć się, tworząc całość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Włochy zjednoczyły się dopiero w XIX wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛdˈnɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: zʹi ̯ednočyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjednoczenie n., jednoczenie n.

czas. jednoczyć

przym. zjednoczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zunifikować, scalić, połączyć

(2.1) złączyć się

(2.2) scalić się, zespolić się

Wiktionary

# zjednoczyciel

osoba, która coś zjednoczyła

SJP.pl

# zjednywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zjednać)

(1.1) zdobywać względy, przychylność dla kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjednywanie n., jedynak mos.

czas. jednać

Wiktionary

# zjednywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjednywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzʲjɛdnɨˈvãɲɛ, AS: zʹi ̯ednyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jednać, zjednywać ndk., zjednać dk.

rzecz. zjednanie n., jedynak mos.

Wiktionary

# zjedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spożycie pokarmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile czasu zajęło im zjedzenie biszkoptów?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: zʹi ̯eʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjadacz m., zjadanie n., jedzenie n., jadalnia ż., jadalność ż.

czas. zjeść, zjadać ndk., jadać ndk., jeść ndk.

przym. jedzeniowy

Wiktionary

# zjeść

spożyć pokarm

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|jeść., dokonany od|zjadać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Możesz zjeść zanim wyjdziesz do roboty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: zʹi ̯ėść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadalny mrz., zjadacz m., zjadanie n., zjedzenie n., jadalność ż.

czas. zjadać ndk., jadać ndk., jeść ndk.

przym. jedzeniowy, jadalny

Wiktionary

# zjesienieć

o trawie, liściach itp.: zwiędnąć, zeschnąć, zżółknąć pod wpływem jesieni

SJP.pl

# zjeżać

jeżyć; rzadkie:
1. np. o piórach, włosach: nastroszać, stroszyć, podnosić;
2. zjeżać się:
a) np. o piórach, włosach: nastroszać się, stroszyć się, podnosić się;
b) przenośnie: przyjmować pozycję obronną, stawać się nieufnym

SJP.pl

# zjeżdżać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) jadąc, poruszać się w dół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czołgającym się na kolanach ukazywała się w końcu służbówka, w której drzwiach stała zamontowana zjeżdżalnia. Na pupach zjeżdżali do salonu, który cały został zawieszony suszącą się bielizną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzʲjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: zʹi ̯ežǯać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjeżdżanie n., zjeżdżalnia ż., zjazd m., jezdnia ż., jechanie n., zjeżdżanie n., zjeżdżenie n., przejeżdżanie n., zjechanie n., jezdny mos.

czas. jechać ndk., zjeździć ndk., przejeżdżać ndk., zjechać dk.

przym. jezdny, zjazdowy

wykrz. zjeżdżaj

Wiktionary

# zjeżdżalnia

1. przyrząd do zabawy dla dzieci w postaci pochylni do zsuwania się;
2. dawniej: winda w kopalni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

Wiktionary

Zjeżdżalnia – urządzenie rekreacyjne działające na zasadzie równi pochyłej, najczęściej montowane są na osiedlowych placach zabaw, w ogrodach jordanowskich i parkach. Odmianą zjeżdżalni są zjeżdżalnie wodne, zazwyczaj znacznie dłuższe od typowych "osiedlowych" zjeżdżalni, używane w aquaparkach. Występują też zjeżdżalnie dmuchane.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa, AS: zʹi ̯ežǯalʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjazd m., zjeżdżanie n., zjechanie n.

czas. zjeżdżać ndk., zjechać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ślizgawka; reg. śl. ruszbana.

Wiktionary

# zjeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zjeżdżać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjazd mrz., zjeżdżalnia ż.

czas. zjeżdżać

przym. zjazdowy

Wiktionary

# zjeździć

czasownik dokonany

(1.1) jeżdżąc, odwiedzić wiele miejsc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z dowodem osobistym będziemy mogli wsiąść do pociągu i zjeździć całą Europę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjazd mrz.

czas. zjeżdżać

Wiktionary

# zjeżdżony

potocznie: zużyty, zniszczony od częstego jeżdżenia

SJP.pl

# zjeżyć

1. np. o piórach, włosach: nastroszyć, podnieść;
2. zjeżyć się:
a) np. o piórach, włosach: nastroszyć się, podnieść się;
b) przenośnie: przyjąć pozycję obronną, stać się nieufnym; nastroszyć się

SJP.pl

# zjełczały

o tłuszczu jadalnym: taki, który zepsuł się, zgorzkniał; zestarzały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) spoż. pozbawiony wartości spożywczych z powodu utleniania się tłuszczu

(1.2) przen. taki, który stracił aktualność lub o którym zapomniano

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przeszły przymiotnikowy czynny od zjełczeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zjełczałość ż., zjełczenie n.

czas. zjełczeć dk.

Wiktionary

# zjełczeć

o tłuszczach jadalnych: zepsuć się, zgorzknieć

SJP.pl

# zjimać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. uwierać, boleć

Wiktionary

# zjonizować

spowodować jonizację, wytworzyć jony w danym środowisku

SJP.pl

# zjudaizować

1. rozpowszechnić religię żydowską;
2. zjudaizować się - ulec judaizacji

SJP.pl

# zjuszać

juszyć; dawniej:
1. ranić do krwi; krwawić, zakrwawiać;
2. pobudzać do gniewu; rozjątrzać, rozjuszać;
3. zjuszać się:
a) ranić się do krwi;
b) unosić się gniewem; rozjątrzyć się, rozjuszyć się

SJP.pl

# zjuszyć

dawniej:
1. zranić do krwi; pokrwawić, zakrwawić;
2. rozjątrzyć, rozjuszyć;
3. zjuszyć się:
a) zranić się do krwi;
b) rozjątrzyć się, rozjuszyć się

SJP.pl

# zk

skrót od: Zakład Karny

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = zakład karny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zɛt‿ˈka, AS: zet‿ka

Wiktionary

# zkąd

zaimek

(1.1) daw. stąd

Wiktionary

# zke

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) = rel. Zjednoczony Kościół Ewangeliczny;

Wiktionary

# zkwp

skrótowiec

(1.1) = Związek Kynologiczny w Polsce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Metryka psa jest dokumentem wystawianym hodowcy szczeniaka, przez lokalny Oddział ZKwP po przeglądzie miotu wykonanym przez sędziego kynologicznego właściwego dla danej rasy, wskazanego przez ZKwP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzɛt‿ka‿vu‿ˈpɛ, AS: zet‿ka‿vu‿pe

Wiktionary

# zlabializować

wymówić samogłoskę tylną z wargami zaokrąglonymi

SJP.pl

# zlać

1. wylać nadmiar płynu;
2. wlać płyn z kilku naczyń do jednego;
3. lejąc, zmoczyć; oblać;
4. potocznie: zbić (kogoś);
5. zlać się - np. o rzekach: połączyć się; scalić się; polać się obficie; polać się wzajemnie; zsikać się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zlewać)

(1.1) wylać nadmiar płynu

(1.2) przelać płyn z wielu naczyń do jednego naczynia

(2.2) lejąc płyn, oblać się

(2.3) oblać siebie wzajemnie jakimś płynem

(2.4) złączyć się w jedno

(2.5) posp. oddać mocz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dystrybutor należy utrzymywać go w czystości, okresowo przy wymianie butli zlać wodę i wymyć oraz wyparzyć wrzątkiem wnętrze naczynia.

(2.5) Maniek zlał się w gacie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlat͡ɕ, AS: zlać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlew m., zlewka ż., zlewki nmos., zlewek m., zlewnia ż., zlewisko n., zlewanie n., zlanie n.

czas. olać, zlewać ndk.

przym. zlewowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pobić, pot. dosolić, pot. sprać, sprawić lanie, pot. sprawić manto, pot. spuścić manto, stłuc, pot. wlać, zbić, pot. zbić na kwaśne jabłko, wulg. dać wpierdol, wulg. dopierdolić

Wiktionary

# zlądować

potocznie: spaść, upaść

SJP.pl

# zladzać

zamieniać w lód, pokrywać lodem; zaladzać

SJP.pl

# zlagować

środowiskowo: spowolnić komputer, serwer, grę komputerową itp.

SJP.pl

# zlagrowany

przymiotnik

(1.1) hist. ukształtowany przez warunki życia w obozie koncentracyjnym

Wiktionary

# zlaicyzować

nadać czemuś laicki charakter

SJP.pl

# zlajkować

oznaczyć post internetowy w celu pokazania, że przypadł nam do gustu lub że się z nim zgadzamy; zalajkować, lajknąć, polajkować

SJP.pl

# zląkwa

niewielka ryba występująca w Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim

SJP.pl

# zlasować

łączyć wapno palone z wodą

SJP.pl

# zlasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlasować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlasować dk.

Wiktionary

# zlatać

potocznie:
1. przemieszczając się szybko, zwiedzić lub obejść jakiś teren;
2. spowodować utratę sił na skutek szybkiego przemieszczania się, np. zlatać sobie nogi;
3. zlatać się - zmęczyć się na skutek szybkiego przemieszczania się

SJP.pl

# źle

przysłówek

(1.1) w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

(1.2) niemoralnie

(1.3) nieprzyjemnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Urządzenie zostało źle wykonane, dlatego się uszkodziło.

(1.1) Adam to dobry człowiek; źle go oceniłem.

(1.2) Źle zrobiłeś, że skłamałeś.

(1.3) Czuję się dzisiaj źle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʑlɛ, AS: źle

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. złol mzw., zło n., zły m., złośnik m., złośnica ż., złoszczenie n., zezłoszczenie n., złośliwość ż., złość ż., zeźlenie n.

czas. złościć ndk., zezłościć dk., zeźlić dk.

przym. zły, złośliwy, niezły

przysł. złośliwie, nieźle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedobrze, nieprawidłowo, nieodpowiednio, niewłaściwie, niepoprawnie, beznadziejnie, kiepsko, fatalnie, wadliwie, bez głowy

(1.3) kijowo, fatalnie, wulg. chujowo

Wiktionary

# źleb

wgłębienie w stoku góry, powstałe w wyniku odpadania małych okruchów skalnych; żleb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wcięcie w górskim stoku ze stromymi ścianami;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musieliśmy uciekać ze żlebu, którym teraz płynęła wartko woda ze stopionego śniegu, zmieszana z popiołem i ziemią. (J. Żuławski Na srebrnym globie/Rękopisu część druga/Rozdział V)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒlɛp, AS: žlep

Wiktionary

# żlebowy

→ żleb

SJP.pl

#### Patrz:

żleb

# zlec

położyć się

SJP.pl

czasownik

(1.1) położyć się

(1.2) o zbożu: złamać się, położyć się na polu

(1.3) daw. zachorować obłożnie

(1.4) daw. położyć się do łóżka na czas porodu i połogu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bezwładnie zległem na tapczanie, przyrzekając sobie wstać za moment, by przygotować kolację i pooglądać jeszcze telewizję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlɛt͡s, AS: zlec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. złóg m., łoże n., leżenie n.

czas. legnąć, leżeć, zalegać

Wiktionary

# zlecać

powierzać komuś coś do zrobienia, polecać komuś wykonanie czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zlecić)

(1.1) powierzać komuś wykonanie zadania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlecanie n., zlecenie n.

czas. zlecić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. zadaniować

Wiktionary

# zlecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlecać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlecać ndk.

Wiktionary

# zlecenie

powierzyć komuś coś do zrobienia, polecić komuś wykonanie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polecenie lub zamówienie wykonania danej czynności lub usługi

(1.2) odczasownikowy od|zlecić.

Wiktionary

Umowa zlecenia (pot. umowa-zlecenie) – umowa cywilnoprawna uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym (art. 734–751). Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. usługi) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaryzykować i zażądać umowy o pracę czy położyć uszy po sobie i zgodzić się na kolejne zlecenie?

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlecać, zlecić

przym. zleceniowy

Wiktionary

# zleceniobiorca

osoba lub instytucja wykonująca określone zadania lub czynności zgodnie z zawartą umową

SJP.pl

Umowa zlecenia (pot. umowa-zlecenie) – umowa cywilnoprawna uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym (art. 734–751). Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. usługi) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie.

Wikipedia

# zleceniobiorczyni

kobieta wykonująca określone zadania lub czynności zgodnie z zawartą umową

SJP.pl

# zleceniodawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub instytucja, która poprzez umowę zobowiązuje kogoś do wykonania określonych zadań

Wiktionary

Umowa zlecenia (pot. umowa-zlecenie) – umowa cywilnoprawna uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym (art. 734–751). Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. usługi) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdybyśmy badali firmę tylko metodą nieoficjalną, nasi zleceniodawcy nie mogliby naszych informacji użyć jako argumentu w biznesowych negocjacjach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zleceniodawstwo n.

:: fż. zleceniodawczyni ż.

Wiktionary

# zleceniodawczyni

kobieta powierzająca komuś wykonanie czegoś

SJP.pl

# zleceniowy

przymiotnik od: zlecenie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze zleceniem, dotyczący zlecenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlecenie n.

Wiktionary

# zlecić

powierzyć komuś coś do zrobienia, polecić komuś wykonanie czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zlecać)

(1.1) powierzyć komuś załatwienie, zrobienie czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlecenie n.

czas. zlecać ndk.

Wiktionary

# zlecieć

1. sfrunąć:
a) obniżyć wysokość lotu
b) wylądować
2. spaść
3. np. o czasie: minąć szybko
4. pot. zejść lub zbiec bardzo szybko
5. zlecieć się:
a) np. o ptakach przyleciawszy, zgromadzić się
b) pot. o ludziach, zwierzętach: zbiec się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zlatywać)

(1.1) dokonany od|zlatywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ, AS: zlećėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lot, zlot

Wiktionary

# zlegać

kłaść się z ulgą

SJP.pl

# zlegitymizować

nadać mocy prawnej czemuś; zalegitymizować

SJP.pl

# zległy

położyć się

SJP.pl

# zlekceważenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznanie czegoś za nieistotne

(1.2) potraktowanie kogoś z pogardą, bez dostatecznej uwagi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lekceważenie n.

czas. zlekceważyć dk., lekceważyć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbagatelizowanie

Wiktionary

# zlekceważyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. lekceważyć)

(1.1) dokonany od|lekceważyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzlɛkt͡sɛˈvaʒɨt͡ɕ, AS: zlekcevažyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lekceważenie n., zlekceważenie n.

czas. lekceważyć

przym. lekceważący

Wiktionary

# zlęknąć

zlęknąć się - zląc się; przestraszyć się

SJP.pl

# zlęknięty

taki, który się zląkł; zlękły, ulękły, ulęknięty

SJP.pl

# zleksykalizować

czasownik dokonany

(1.1) jęz. rzad. dokonać procesu leksykalizacji na czym

czasownik zwrotny dokonany zleksykalizować się

(2.1) jęz. ulec leksykalizacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyraz „heca” już się całkowicie zleksykalizował i stracił związek ze szczuciem zwierząt, chociaż miał taki niemiecki źródłosłów; odtąd związał się na stałe z cyrkowcami i komediantami.

(1.1) Rychło słowo „prochownia” zleksykalizowało się — jak to określają językoznawcy — i nabrało w Warszawie złowrogiej barwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zleksykalizowany

rzecz. zleksykalizowanie (się) n.

Wiktionary

# zleksykalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proces leksykalizacji

Wiktionary

# zleksykalizowany

przymiotnik

(1.1) jęz. taki, który uległ leksykalizacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wypowiedzi reklamowej dokonuje się „podmiany” wyrazów w istniejących, często już zleksykalizowanych, związkach frazeologicznych, opatrując w ten sposób nowy wyraz znaczeniami i konotacjami z nimi związanymi.

Wiktionary

# zlękły

zląc się - przestraszyć się; zlęknąć się

SJP.pl

# zlep

sklejenie się, przylgnięcie do siebie błon jakiegoś organu wskutek przebytego stanu zapalnego; również: miejsce sklejenia się tych błon

SJP.pl

# zlepek

coś zlepionego z różnych substancji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części

(1.2) rzecz zlepiona z różnych substancji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To był zlepek różnych narodowości, religii i obyczajów, tu mieszkali Niemcy, Polacy, Rosjanie, Żydzi, Ormianie, i sprawy narodowościowe nie odgrywały wielkiej roli, poza konfliktami na tle rywalizacji godpodarczej.

(1.1) Są kobiety, które w godzinę po zapłodnieniu, zlepek komórek traktują jako swoje najprawdziwsze na świecie dziecko, a są też takie, dla których to tylko zlepek, przez jeszcze długie tygodnie. Do których kobiet Ty się zaliczasz?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lepiszcze n., lepidło n., zlepienie n., zlepianie n., zlepka ż., zlepieniec m.

czas. zlepić dk., zlepiać ndk.

przym. lepki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mieszanina, mieszanka, zestawienie, kombinacja, konglomerat, daw. zlepka, amalgamat

Wiktionary

# zlepiać

1. złączać dwa lub więcej elementów przez sklejanie; sklejać;
2. zlepiać się - łączyć się na skutek zlepiania; sklejać się

SJP.pl

# zlepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlepiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlepić, zlepiać ndk.

rzecz. zlepieniec mrz., zlepek mrz., lepidło n., lepiszcze n.

Wiktionary

# zlepić

1. złączyć dwa lub więcej elementów przez klejenie; skleić;
2. zlepić się - połączyć się na skutek lepienia; skleić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zlepiać)

(1.1) dokonany od|zlepiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lepiszcze n., lepidło n., lep mrz., zlepek m., zlepianie n., zlepienie n., zlepka ż., zlepieniec m., lepa ż., lepienie n.

czas. zlepiać ndk.

przym. lepki

Wiktionary

# zlepieńcowaty

o cechach zlepieńca

SJP.pl

# zlepieniec

skała osadowa zbudowana z otoczonych fragmentów skały tzw. otoczaków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;

Wiktionary

Zlepieniec, konglomerat, żwirowiec – grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem. Różni się od żwiru obecnością lepiszcza.

Zlepieniec składa się głównie z obtoczonych okruchów skał, czym różni się od brekcji. Między zlepieńcami a brekcjami nie można jednak poprowadzić wyraźnej granicy, gdyż istnieje szereg skał pośrednich, które stanowią przejścia od brekcji do zlepieńca.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zlɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛt͡s, AS: zlepʹi ̯ė̃ńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lepiszcze n., lepidło n., zlepianie n., zlepienie n., lepienie n., lepianka ż., zlepek m., zlep m., lep m., lepik m., polepa ż.

czas. zlepić dk., zlepiać ndk., lepić ndk.

przym. lepki

przysł. lepko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konglomerat

Wiktionary

# zlepnik

w biologii: ciałko białkowe (przeciwciało) znajdujące się w osoczu krwi, które powoduje aglutynację (zlepianie się) krwinek, bakterii itp. w grudki; aglutynina

SJP.pl

# zleszyn

Zleszyn – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Bedlno.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# zlew

1. umywalka, zlewozmywak;
2. przelewanie płynów z wielu naczyń do jednego naczynia; zlewanie;
3. miejsce gromadzenia się płynów z różnych naczyń, zbiorników;
4. potocznie: ubaw, coś śmiesznego; heca, beka, brecha, polewka, zlewa, zwała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie, pojemnik na wodę umiejscowione pod kranem, połączone z rurą odpływową

Wiktionary

Zlewozmywak – funkcjonalny odpowiednik umywalki zamontowany w kuchni, służący głównie do mycia naczyń oraz produktów spożywczych i usuwania zbędnych płynów, pozostałych z gotowania potraw.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szkolny zlew często lubi się zatykać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlɛf, AS: zlef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlewka ż., zlewki nmos., zlewek m., zlewnia ż., zlewisko n., zlewanie n., zlanie n., wylewka ż.

czas. lać ndk., olać ndk., zlewać ndk., zlać dk.

przym. zlewowy, zlewniowy, zlewiskowy

Wiktionary

# zlewa

1. potocznie: ubaw, coś śmiesznego; heca, beka, brecha, polewka, zlew, zwała;
2. regionalnie: ulewa

SJP.pl

# zlewać

1. przelewać płyn w celu oddzielenia go od osadu pozostającego na dnie naczynia;
2. zlewać się - łączyć się w jedną całość

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zlać)

(1.1) ndk. od: zlać

(1.2) lać coś z kilku miejsc w jedno

(1.3) pot. robić sobie z kogoś żarty, naigrywać się z niego

czasownik zwrotny niedokonany zlewać się

(2.1) stawać się niewidocznym wskutek jednolitej barwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Zlewała z niego odkąd powiedział jej, że pokona dla niej Pudziana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzlɛvat͡ɕ, AS: zlevać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlew m., zlewka ż., zlewki nmos., zlewek m., zlewnia ż., zlewisko n., zlewanie n., zlanie n.

czas. olać, zlać dk.

przym. zlewowy

Wiktionary

# zlewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlew m., zlewka ż., zlewki nmos., zlewek m., zlewnia ż., zlewisko n., zlanie n.

czas. olać, zlewać ndk., zlać dk.

przym. zlewowy

Wiktionary

# zlewarka

urządzenie do zlewania płynu, np. zlewarka oleju

SJP.pl

# zlewarować

podnieść ciężar za pomocą lewara lub dźwigni; wylewarować

SJP.pl

# zlewek

zwykle w liczbie mnogiej: zlane resztki płynów, napojów, pokarmów płynnych

SJP.pl

# zlewisko

obszar, z którego wody powierzchniowe spływają do jednego morza lub oceanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hydrol. obszar, z jakiego wody spływają do jednego dużego zbiornika naturalnego

Wiktionary

Zlewisko (basen) – zbiór dorzeczy, obszar lądowy, z którego wszystkie wody powierzchniowe i podziemne spływają do jednego morza, oceanu bądź też innego zbiornika wodnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. zlać, zlewać, olać

rzecz. zlew mrz., zlewanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) basen

Wiktionary

# zlewka

1. szklane naczynie używane w laboratoriach chemicznych
2. rzadziej: zlewek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

Wiktionary

Zlewka – płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym (ścianki boczne równoległe). Wyjątkiem jest zlewka Philipsa posiadająca kształt zwężającego się cylindra (w czym przypomina nieco kolby stożkowe).

Typowa zlewka przypomina kształtem szklankę, jest jednak wykonana z odpornego na nagłe zmiany temperatury szkła borokrzemianowego i ma lekko zaokrąglone połączenie dna ze ściankami, aby uniknąć naprężeń i pęknięć przy ogrzewaniu. Rzadziej spotyka się zlewki wykonane z tworzyw sztucznych. Większość zlewek posiada "dzióbek" ułatwiający przelewanie płynów, oraz orientacyjną skalę objętości. Pojemność zlewek jest bardzo zróżnicowana, od kilku mililitrów do kilku litrów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zlewanie n., lanie n., oblewanie n., zlew mrz.

czas. olać, zlewać ndk., zlać dk., lać ndk., oblewać ndk., oblać ndk.

przym. zlewkowy

Wiktionary

# zlewki

zlane resztki płynów, napojów, pokarmów płynnych

SJP.pl

# zlewkowy

przymiotnik od: zlewka

SJP.pl

# zlewnia

1. punkt skupu mleka, zakład pomocniczy mleczarni
2. obszar, z którego wody spływają do wspólnego zbiornika; również: obszar zasilania jeziora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hydrol. obszar, z którego wody spływają do jednego wspólnego zbiornika

(1.2) techn. zbiornik do gromadzenia ścieków, zanim zostaną oczyszczone

(1.3) spoż. punkt skupu mleka

Wiktionary

Zlewnia – obszar lądowy, z którego wody spływają do danej rzeki (albo jej części) lub do danego jeziora, bagna, jak również innego obiektu hydrologicznego, zwanego recypientem lub odbiornikiem.

Zlewnia rzeki, gdy analizowana jest cała jej długość (do ujścia), jest tożsama znaczeniowo z dorzeczem. Termin dorzecze bywa dodatkowo zawężany do zlewni rzek głównych, tj. uchodzących do morza lub innego akwenu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zlewniarz m., zlew mrz., zlewanie n.

czas. olać, zlać, zlewać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dorzecze

Wiktionary

# zlewniarka

pracowniczka zlewni mleka

SJP.pl

# zlewniarz

pracownik zlewni mleka

SJP.pl

# zlewnica

metalowa forma do odlewania stali; wlewnica

SJP.pl

# zlewniowy

→ zlewnia

SJP.pl

#### Patrz:

zlewnia

# zlewny

dawniej:
1. dający się lać;
2. taki, do którego się coś zlewa

SJP.pl

# zlewowy

przymiotnik od: zlew

SJP.pl

# zlewozmywak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia

Wiktionary

Zlewozmywak – funkcjonalny odpowiednik umywalki zamontowany w kuchni, służący głównie do mycia naczyń oraz produktów spożywczych i usuwania zbędnych płynów, pozostałych z gotowania potraw.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzlɛvɔzˈmɨvak, AS: zlevozmyvak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zlewozmywakowy

Wiktionary

# zlewozmywakowy

→ zlewozmywak

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze zlewozmywakiem, dotyczący zlewozmywaka

Wiktionary

#### Patrz:

zlewozmywak

#### Przykłady

(1.1) Władziu, kupmy szafkę zlewozmywakową i nowy okap.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlewozmywak mrz.

Wiktionary

# zleżały

taki, który stracił swoje właściwości wskutek zbyt długiego leżenia

SJP.pl

# zleźć

potoczne:
1. zejść, zwykle z trudem, z miejsca położonego wyżej; zgramolić się;
2. zniknąć z jakiejś powierzchni, zetrzeć się; odleźć, odpaść, zejść;
3. zleźć się:
a) zgromadzić się;
b) zmęczyć się chodzeniem; złazić się

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. zejść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natychmiast masz stamtąd zleźć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. leźć, złazić

Wiktionary

# zleżeć

zleżeć się (rzadkie) - zepsuć się wskutek długiego leżenia

SJP.pl

# zliberalizować

1. przyjąć postawę tolerancyjną wobec czyichś poglądów lub postaw;
2. złagodzić pewne restrykcje ekonomiczne, polityczne

SJP.pl

# zliberalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zliberalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zliberalizować dk.

rzecz. liberał mos., libek mzw.

Wiktionary

# zlichwiać

dawniej: zabierać w ramach lichwy

SJP.pl

# zlicować

połączyć, dopasowując do siebie; spasować

SJP.pl

# zlicytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlicytować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlicytować dk.

rzecz. licytowanie n., licytacja ż.

przym. licytacyjny

Wiktionary

# zliczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zliczać.

Wiktionary

Zliczanie (Zličané) – czeskie plemię zamieszkujące obszar między Łabą a Sazawą we wschodniej części dzisiejszych Czech, którego głównym ośrodkiem była Stará Kouřim. Ziemie Zliczan weszły w skład terytorium rodu Sławnikowiców i ostatecznie zostały w 995 podbite przez Przemyślidów.

Nazwa Zliczanie występuje w źródłach z dopiero XIV w.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: zlʲiˈt͡ʃãɲɛ, AS: zlʹičãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zliczać ndk., zliczyć dk., liczyć ndk., policzyć dk., wyliczać ndk., wyliczyć

rzecz. liczba ż., zliczenie, wyliczenie, wyliczenie, policzenie

Wiktionary

# zliczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zliczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zlʹičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zliczyć dk., zliczać ndk., liczyć ndk., policzyć dk., wyliczać ndk., wyliczyć

rzecz. liczba ż., zliczanie, wyliczenie, wyliczenie, policzenie

Wiktionary

# zliczyć

zsumować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zliczać)

(1.1) policzyć wszystkie elementy w zbiorze; ocenić, ile jest w sumie

(1.2) daw. umieścić w liczbie czegoś; włączyć do czegoś

czasownik zwrotny dokonany zliczyć się (ndk. zliczać się)

(2.1) zostać zliczonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Program automatycznie zliczył głosy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zliczenie n., policzenie n.

czas. policzyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) policzyć, porachować, przeliczyć, zrachować, zsumować

Wiktionary

# zliftingować

naciągnąć skórę twarzy i szyi w celu likwidacji zmarszczek

SJP.pl

# zlikwidować

czasownik

(1.1) usunąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z wymienionych powinien zlikwidować miejsce pracy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. likwidator mos., likwidacja ż., zlikwidowanie n.

przym. likwidacyjny, likwidatorski

Wiktionary

# zlim

dawniej: złamana tyka wbita w niebezpiecznym miejscu w dno rzeki w celu ostrzeżenia flisaków

SJP.pl

# zlin

miasto w Czechach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, na wschodnich Morawach;

Wiktionary

Zlin (cz. Zlín, niem. Zlin; w latach 1949–1989 Gottwaldov) – miasto statutarne w Czechach, na wschodnich Morawach, nad rzeką Dřevnice (dopływ Morawy). Stolica kraju zlińskiego. Liczy 74 255 mieszkańców (stan na 2024 rok), będąc jedenastym najludniejszym miastem w kraju.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zliński

Wiktionary

# zlinczować

dokonać egzekucji na osobie podejrzanej o popełnienie zbrodni

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. linczować)

(1.1) książk. zob. linczować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mężczyzna przebrany za Dziadka Mroza (rosyjski odpowiednik Świętego Mikołaja) został zlinczowany przez tłum muzułmańskich fanatyków religijnych w stolicy Tadżykistanu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlʲĩn͇ˈt͡ʃɔvat͡ɕ, AS: zlʹĩṇčovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lincz (lynch) m.

czas. linczować ndk.

Wiktionary

# zlinczowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlinczować.

Wiktionary

Samosąd, lincz (ang. lynch) – samowolne osądzenie i ukaranie domniemanego przestępcy przez osoby do tego nieuprawnione, pomijając postępowanie sądowe.

Za przykład samosądu może posłużyć spontaniczne wykonanie kary śmierci przez tłum krótko po wzbudzającym silne emocje zdarzeniu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌzlʲĩn͇t͡ʃɔˈvãɲɛ, AS: zlʹĩṇčovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlinczować

rzecz. lincz mrz.

Wiktionary

# źlinice

wieś w Polsce położona w województwie opolskim

SJP.pl

Źlinice (dodatkowa nazwa w j. niem. Zlönitz, w latach 1936–1945 Glockenau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Prószków.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Zabytki:

- średniowieczne grodzisko pierścieniowate – numer rejestru A-140/68 z 1968-03-30; A-140/68 z 1985-07-30 (stanowisko 1)

Wikipedia

# zlinkować

w informatyce: umieścić link, oznaczyć linkiem; zalinkować, podlinkować, dolinkować

SJP.pl

# zliński

→ Zlin (miasto w Czechach)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Zlinem, dotyczący Zlina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy pytam, dlaczego nie biorą pod uwagę portów polskich, a zwłaszcza Szczecina, który ma zgodnie z międzynarodowym porozumieniem przejąć tranzyt czechosłowacki — uzyskuję odpowiedź, że tradycyjnym portem dla zlińskich wyrobów Baty był przecież zawsze Hamburg.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zlin mrz.

Wiktionary

# zlisić

1. zrazić (się), zniechęcić (się), odstręczyć
2. zacząć chodzić własnymi drogami, przestać bywać w domu
3. gwarowo: przyzwyczaić się do przychodzenia dokądś; stać się gdzieś częstym gościem

SJP.pl

# zlisiony

taki, który się zlisił; zliszony

SJP.pl

# zliszony

taki, który się zlisił; zlisiony

SJP.pl

# zlituanizować

zlitwinizować;
1. poddać wpływom litewskim;
2. nadać formom literackim postać litewską

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|lituanizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzlʲituwãɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: zlʹituu̯ãńizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. lituanizować (się) ndk.

rzecz. lituanizowanie ndk., zlituanizowanie dk., lituanizacja, lituanizm

przym. lituanizacyjny

Wiktionary

# zlituanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlituanizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzlʲituwãɲizɔˈvãɲɛ, AS: zlʹituu̯ãńizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. lituanizować (się) ndk., zlituanizować (się) dk.

rzecz. lituanizowanie ndk., lituanizacja, lituanizm

przym. lituanizacyjny

Wiktionary

# zlitwinizować

zlituanizować;
1. poddać wpływom litewskim;
2. nadać formom literackim postać litewską

SJP.pl

# zlizać

zebrać coś z powierzchni czegoś przez lizanie; zjeść, liżąc

SJP.pl

# zlizywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zlizać)

(1.1) zbierać coś językiem z danej powierzchni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koty wskoczyły na stół i z miejsca zaczęły zlizywać sos ze sztuki mięsa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zlizywanie n., oblizywanie n., wylizywanie n., lizanie n., lizanko n., lizus m., lizusowstwo n., lizak m., lizusostwo n.

czas. lizać, oblizać, oblizywać, zlizać, wylizać, wylizywać, przylizać, przylizywać, przelizać

przym. przylizany

Wiktionary

# zlodowacenie

okres powstawania lub powiększania się zasięgu lodowców wskutek ochładzania się klimatu i wzrostu ilości opadów atmosferycznych; glacjał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. okres pokrycia obszaru Ziemi lądolodem;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O zlodowaceniach przedczwartorzędowych, w prekambrze, karbonie i permie świadczą resztki utworów lodowcowych (np. tillity), zachowane w osadach w Afryce, Australii czy Ameryce Południowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lodowacenie n., lodowiec mzw./mrz.

czas. lodowacieć ndk., zlodowacieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glacjacja

Wiktionary

# zlodowaciały

taki, który zlodowaciał

SJP.pl

# zlodowacić

dawniej: zamrozić, zamienić w lód

SJP.pl

# zlodowacieć

1. pokryć się lodem, zmienić się w lód;
2. odczuć przenikliwe zimno; zmarznąć;
3. doznać paraliżującego uczucia, zdrętwieć z przerażenia;
4. stać się nieczułym, oschłym, obojętnym

SJP.pl

# zlodowacony

dawniej: zamrozić, zamienić w lód

SJP.pl

# zlodzić

zamienić w lód, pokryć lodem; zalodzić, zlodowacić

SJP.pl

# zlogarytmować

obliczyć logarytm liczby lub wyrażenia

SJP.pl

# zlogarytmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlogarytmować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlogarytmować dk.

rzecz. logarytm mrz.

przym. logarytmiczny

Wiktionary

# zlokalizować

1. określić położenie czegoś; umiejscowić;
2. umieścić coś w jakimś miejscu, np. zlokalizowanie inwestycji na jakimś obszarze;
3. ograniczyć rozprzestrzenianie się czegoś;
4. zlokalizować się -
a) wystąpić w jakimś miejscu;
b) znaleźć się w jakimś miejscu; umiejscowić się;
c) rozpoznać własne położenie;
d) nawzajem rozpoznać swoje położenie; namierzyć się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. lokalizować)

(1.1) dokonany od|lokalizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzlɔkalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: zlokalʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lokalizacja ż., lokator m., zlokalizowanie n.

przym. lokalny

Wiktionary

# zlokalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlokalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlokalizować

rzecz. lokator mrz./mos.

przym. zlokalizowany

Wiktionary

# zlot

1. zgromadzenie osób przybyłych z różnych stron w celu wzięcia udziału we wspólnej imprezie; zjazd;
2. gromadzenie się ptaków w jednym miejscu, szczególnie przed odlotem do ciepłych krajów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaplanowane publiczne spotkanie dużej grupy osób

(1.2) ornit. zgromadzenie się dzikich ptaków

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. zlatywać/zlecieć

przym. zlotowy

rzecz. zlotowicz

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj|(1.1) {{PJM|zlot.}}

źródła.

== zlot (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) monet. złoty

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zlɔt, AS: zlot

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zlatywać/zlecieć

przym. zlotowy

rzecz. zlotowicz

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. zlatywać/zlecieć

przym. zlotowy

rzecz. zlotowicz

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj|(1.1) {{PJM|zlot.}}

źródła.

== zlot (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) monet. złoty

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# zlotowicz

uczestnik zlotu

SJP.pl

# zlotowiczka

→ zlotowicz

SJP.pl

#### Patrz:

zlotowicz

# zlotowiec

uczestnik zlotu; zlotowicz

SJP.pl

# zlotowy

przymiotnik od: zlot

SJP.pl

# zlp

[czytaj: zet-el-PE] skrót od: Związek Literatów Polskich

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Związek Literatów Polskich;

(1.2) = Związek Legionistów Polskich;

(1.3) = Związek Ludu Polskiego;

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. ZLP-owski, zetelpowski

Wiktionary

# zlp-owski

→ ZLP (Związek Literatów Polskich); zetelpowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ZLP (Związkiem Literatów Polskich), dotyczący ZLP (Związku Literatów Polskich)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. ZLP

przym. zetelpowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zetelpowski

Wiktionary

# zlumpowany

potocznie: przypominający stare, zniszczone ubranie; zeszmacony, złachmaniony, złachany

SJP.pl

# zlustrować

przejrzeć, skontrolować, sprawdzić

SJP.pl

czasownik

(1.1) dokonać przeglądu wzrokiem

czasownik zwrotny zlustrować się

(2.1) dokładnie się sobie przyjrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zlustrowali mnie po transformacji i wszystkie drzwi mam teraz zamknięte.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lustrzyca ż., lustro n., lustracja ż., lustrowanie n., zlustrowanie n.

przym. lustracyjny, lustratorski

Wiktionary

# zlustrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zlustrować.

(1.2) dokonanie przeglądu wzrokiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zlustrowanie WSI wprowadziło spory zamęt w działaniu służb specjalnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lustrzyca ż., lustro n., lustracja ż., lustrator m., lustratorka ż., lustrowanie n.

czas. lustrować ndk., zlustrować dk.

przym. lustracyjny, lustratorski

Wiktionary

# zlutowywać

lutując, złączać metalowe części

SJP.pl

# zluzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zluzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. luz m., zluzowywanie n.

czas. zluzować dk., zluzowywać ndk.

Wiktionary

# zm.

skrót od: zmarł, zmarły (czytany jako cały wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = zmarły; zmarła; zmarł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adam Poniński herbu Łodzia (ur. 1758 lub 1759, zm. 1816).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmarwɨ|ˈzmarwa, AS: zmaru̯y|zmaru̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmarcie n., zmarła ż., zmarły mos.

czas. mrzeć ndk., zemrzeć dk., zmierać ndk.

przym. zmarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. †

Wiktionary

# zmacać

wyczuć coś lub kogoś za pomocą dotyku; wymacać

SJP.pl

# zmacerować

poddać coś działaniu płynu w celu zmiękczenia lub wywołania zmian chemicznych; wymacerować, przemacerować

SJP.pl

# zmachać

potocznie:
1. zmęczyć kogoś wysiłkiem fizycznym;
2. zmachać się - zmęczyć się wysiłkiem fizycznym; utrudzić się

SJP.pl

# zmachany

potocznie:
1. zmęczyć kogoś wysiłkiem fizycznym;
2. zmachać się - zmęczyć się wysiłkiem fizycznym; utrudzić się

SJP.pl

# zmącić

1. sprawić, aby płyn stał się mętny; zburzyć, zbełtać;
2. wprowadzić zamieszanie; zakłócić;
3. zmącić się - zostać zmąconym

SJP.pl

# zmączniały

1. o owocach: taki, który stracił soczystość;
2. taki, który stał się podobnym do mąki, rozsypał się w proszek

SJP.pl

# zmącznieć

1. o owocach: stracić soczystość;
2. stać się podobnym do mąki, rozsypać się w proszek

SJP.pl

# zmądrzały

nabrać rozumu, rozsądku; stać się mądrzejszym

SJP.pl

# zmądrzeć

nabrać rozumu, rozsądku; stać się mądrzejszym

SJP.pl

# zmadziaryzować

poddać wpływom węgierskim, rozszerzyć wpływy węgierskie, nadać czemuś cechy typowo węgierskie; zhungaryzować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. madziaryzować)

(1.1) kult. narzucić węgierskość, przymusić kogoś do zostania Węgrem, zmienić coś na węgierskie

czasownik zwrotny dokonany zmadziaryzować się (ndk. madziaryzować się)

(2.1) stać się Węgrem, nabrać cech węgierskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Madziar mos., Madziarka ż., madziarszczyzna ż., madziaryzacja ż., madziaryzm mrz., madziaryzowanie n.

czas. madziaryzować dk., madziaryzować się dk.

przym. madziarski, madziaryzacyjny

Wiktionary

# zmagać

walczyć z kimś, próbować pokonać kogoś, usiłować coś przezwyciężyć

SJP.pl

# zmagania

walczyć z kimś, próbować pokonać kogoś, usiłować coś przezwyciężyć

SJP.pl

# zmaganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stawanie naprzeciw problemu; próby przezwyciężenia czegoś

(1.2) psych. sport. spór lub walka wręcz z kimś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmagać się

Wiktionary

# zmagazynowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmagazynować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. magazynowanie n., magazyn m., magazynek m., magazynik m., magazynier m., magazynierka ż., magazynówka ż.

czas. magazynować ndk., zmagazynować dk.

przym. magazynowy, magazynkowy

Wiktionary

# zmajdrować

zmajstrować; potocznie:
1. zrobić coś w nietypowy sposób;
2. zrobić coś złego, niewłaściwego

SJP.pl

# zmajstrować

zmajdrować; potocznie:
1. zrobić coś w nietypowy sposób;
2. zrobić coś złego, niewłaściwego

SJP.pl

# zmakaronizować

wpleść obce, zwłaszcza łacińskie, wyrazy, zwroty lub obce formy gramatyczne do tekstu w języku ojczystym

SJP.pl

# zmalały

1. stać się mniejszym, stać się małym;
2. osłabnąć

SJP.pl

# zmaleć

1. stać się mniejszym, stać się małym;
2. osłabnąć

SJP.pl

# zmalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmalować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmalować dk.

rzecz. malarz mos.

Wiktionary

# zmalowywać

potocznie: robić coś niewłaściwego

SJP.pl

# zmalwersować

popełnić przestępstwo finansowe polegające na przywłaszczeniu sobie powierzonego mienia

SJP.pl

# zmamić

zwieść fałszywymi pozorami, oszukać, wprowadzić w błąd; omamić

SJP.pl

# zmamleć

potocznie: pogryźć coś, wolno przeżuwając; zmiędlić

SJP.pl

# zmaniać

dawniej:
1. oszukiwać fałszywymi pozorami;
2. zwabiać kogoś

SJP.pl

# zmanić

dawniej: zmamić - zwieść, wprowadzić w błąd, oszukać; omanić

SJP.pl

# zmanierować

stać się zmanierowanym

SJP.pl

# zmanierowany

stać się zmanierowanym

SJP.pl

# zmanipulować

1. wpłynąć na zachowania lub poglądy kogoś w taki sposób, że nie jest on tego świadomy;
2. nagiąć lub przeinaczyć fakty w celu udowodnienia swoich racji

SJP.pl

# zmanipulowywać

manipulować;
1. wpływać na zachowania lub poglądy kogoś w taki sposób, że nie jest on tego świadomy;
2. naginać lub przeinaczać fakty w celu udowodnienia swoich racji;
3. wykonywać precyzyjną czynność ręcznie lub za pomocą narzędzia trzymanego w ręku;
4. wykonywać z czymś jakąś czynność w celu osiągnięcia zamierzonego efektu

SJP.pl

# zmapować

1. przyporządkować zasoby systemowe do innych, zwykle wirtualnych;
2. stworzyć schemat czegoś, np. jakiegoś zjawiska;
3. oznaczyć na mapie szczegóły terenu na podstawie materiałów uzyskanych z pomiarów lub materiałów źródłowych; skartować

SJP.pl

# zmarasić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zbrudzić

Wiktionary

# zmaraszony

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zbrudzony

Wiktionary

# zmarcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zemrzeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmarʲt͡ɕɛ, AS: zmarʹće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zemrzeć

skr. zm.

Wiktionary

# zmarginalizować

pomniejszyć znaczenie czegoś lub wpływu na coś

SJP.pl

# zmarmurzać

czasownik niedokonany

(1.1) neologizm książk. przemieniać żywe fakty w legendę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A skoro już lekkimi skrzydły swymi poczynają osiadać na frontonach świątyń i zmarmurzać, jak postacie do snu się kładące, wtedy rzeźbiarz miejsce im otwiera w cichym łonie głazu ciosanego.

(1.1) Raz przyjdzie mu obalać bałwany, to znów żywych jeszcze zmarmurzać w posągi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmarˈmuʒat͡ɕ, AS: zmarmužać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmarmurzanie n., marmur mrz.

czas. zmarmurzyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przen. krystalizować, brązowić

Wiktionary

# zmarmurzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmarmurzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzmarmuˈʒãɲɛ, AS: zmarmužãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmarmurzać

Wiktionary

# zmarnować

czasownik przechodni dokonany (ndk. marnować)

(1.1) dokonany od|marnować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmarˈnɔvat͡ɕ, AS: zmarnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. marnacja ż., marnowanie n., zmarnowanie n., marność ż.

czas. marnować, marnieć

przym. marny

przysł. marnie

Wiktionary

# zmarnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmarnować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzmarnɔˈvãɲɛ, AS: zmarnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. marnieć, zmarnować dk., marnować ndk.

rzecz. marnacja ż., marnowanie, marnotrawstwo, marność

przym. zmarnowany, marny

przysł. marnie

Wiktionary

# zmarszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmarszczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmarszczyć

rzecz. zmarszczka ż.

Wiktionary

# zmarszczka

1. bruzdka na skórze, zwłaszcza twarzy i szyi, będące efektem ruchów mimicznych lub starzenia się;
2. drobna nierówność na jakiejś powierzchni; falka, fałdka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

(1.2) załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu

Wiktionary

Zmarszczka – wyżłobienie w skórze o podłużnym kształcie powstałe na skutek ruchów mimicznych lub starzenia się. Zmarszczek przybywa wraz z wiekiem, chociaż tendencja do ich powstawania jest przede wszystkim dziedziczona genetycznie. Przeważnie zmarszczki występujące u mężczyzn są głębsze ze względu na brak włókien elastycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oczy, które patrzyły zawsze władczo i przenikliwie, zapdły się teraz w oczodołach, a szeroka twarz pokryła się siecią zmarszczek niczym u starego słonia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmarʃt͡ʃka, AS: zmarščka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. marszczenie n., zmarszczenie n., pomarszczenie n.

czas. zmarszczyć dk., marszczyć ndk., pomarszczyć dk.

przym. zmarszczkowy, przeciwzmarszczkowy

przysł. przeciwzmarszczkowo

Wiktionary

# zmarszczkowy

→ zmarszczka

SJP.pl

#### Patrz:

zmarszczka

# zmarszczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. marszczyć)

(1.1) spowodować, że powstaną zmarszczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmarszczenie n., zmarszczka ż.

Wiktionary

# zmartwiały

przymiotnik

(1.1) książk. pozbawiony czucia

(1.2) książk. o komórkach, tkankach lub żywych organizmach, zwłaszcza roślinnych obumarły, pozbawiony życia

(1.3) książk. przen. niemogący chwilowo się ruszyć przez silne emocje

(1.4) książk. przen. będący wyrazem silnego doznania

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmartwieć dk.

przym. zmartwiony

Wiktionary

# zmartwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: zmartfʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmartwić dk., martwić ndk.

przym. zmartwiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłopot, troska, problem, zgryzota, zaniepokojenie, gw-pl|Śląsk Cieszyński|starość.

Wiktionary

# zmartwiony

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się czymś martwi

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zmartwić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Juliusz siedział zmartwiony na brzegu ławki.

(1.1) Gdy cyrk nie przyjechał, najbardziej zmartwionymi okazały się dzieci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwienie n.

czas. zmartwić się dk., zmartwić dk., martwić ndk., zmartwieć dk.

przym. zmartwiały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatroskany

Wiktionary

# zmartwychpowstać

podniośle: zmartwychwstać

SJP.pl

czasownik

(1.1) przest. zmartwychwstać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzmartfɨxˈpɔfstat͡ɕ, AS: zmartfyχpofstać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychpowstanie n.

Wiktionary

# zmartwychpowstanie

podniośle: zmartwychwstać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmartwychpowstać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmartwychpowstać dk.

Wiktionary

# zmartwychpowstawać

przestarzale: zmartwychwstawać

SJP.pl

# zmartwychpowstały

podniośle: zmartwychwstać

SJP.pl

# zmartwychwstać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. zmartwychwstawać)

(1.1) odrodzić się po śmierci, zacząć żyć ponownie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmartˈfɨxfstat͡ɕ, AS: zmartfyχfstać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n., zmartwychwstawanie n., Zmartwychwstanie n., zmartwychwstaniec mos., zmartwychwstanka ż.

przym. zmartwychwstański

czas. zmartwychwstawać

Wiktionary

# zmartwychwstańcy

Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa, pot. zmartwychwstańcy (dawniej rezurekcjoniści), Congregatio a Resurrectione Domini Nostri Iesu Christi (CR) – międzynarodowa męska wspólnota zakonna, złożona z księży, braci zakonnych i stałych diakonów, a także Braci Zewnętrznych (świeckich). Zgromadzenie dało Kościołowi 2 arcybiskupów i 7 biskupów.

Wikipedia

# zmartwychwstanie

w religiach: powrót Jezusa Chrystusa do życia trzeciego dnia po śmierci na krzyżu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) rel. w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W centralnej części tryptyku artysta przedstawił Zmartwychwstanie Chrystusa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ, AS: zmartfyχfstãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n., zmartwychwstanka ż., zmartwychwstaniec mos.

czas. zmartwychwstać dk., zmartwychwstawać ndk.

przym. zmartwychwstały, zmartwychwstański

Wiktionary

# zmartwychwstaniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. rel. zakonnik z katolickiego Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa;

(1.2) coś lub ktoś, kto zmartwychwstał, faktycznie lub metaforycznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podziękował także księżom zmartwychwstańcom za troskę o świątynię i duszpasterską opiekę nad wiedeńską Polonią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Zmartwychwstanie n., zmartwychwstanie n.

:: fż. zmartwychwstanka ż.

czas. zmartwychwstać dk., zmartwychwstawać ndk.

przym. zmartwychwstański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rezurekcjonista

Wiktionary

# zmartwychwstaniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zmartwychwstaniem, dotyczący zmartwychwstania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n.

Wiktionary

# zmartwychwstanka

1. członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa;
2. gatunek rośliny rocznej z rodziny kapustowatych (krzyżowych); anastatyka, róża jerychońska, ręka Maryi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina zdolna przetrwać w warunkach skrajnej suszy;

(1.2) rel. zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego;

Wiktionary

Zmartwychwstanki – grupa gatunków roślin wyższych, które są zdolne przetrwać w warunkach skrajnej suszy. Tkanki roślin charakteryzują się dużą odpornością na odwodnienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ludmiła przywiozła sobie z Izraela zaschniętą zmartwychwstankę.

(1.2) Zapisałam Jacka do przedszkola zmartwychwstanek w Podgórzu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n., Zmartwychwstanie n.

:: fm. zmartwychwstaniec m.

czas. zmartwychwstać dk., zmartwychwstawać ndk.

przym. zmartwychwstański

Wiktionary

# zmartwychwstanki

1. członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa;
2. gatunek rośliny rocznej z rodziny kapustowatych (krzyżowych); anastatyka, róża jerychońska, ręka Maryi

SJP.pl

Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego (CR), Siostry Zmartwychwstanki − żeński zakon założony przez bł. Celinę Borzęcką i jej córkę Sługę Bożą Jadwigę Borzęcką.

Wikipedia

# zmartwychwstański

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. związany ze zmartwychwstańcami lub zmartwychwstankami, dotyczący zmartwychwstańców lub zmartwychwstanek

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) kośc. należący do zmartwychwstańców lub zmartwychwstanek, będący ich własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Treść charyzmatu zmartwychwstańskiego, ukazana Celinie i jej córce, została przez nie dogłębnie zrozumiana i zastosowana w życiu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n., Zmartwychwstanie n., zmartwychwstaniec mos., zmartwychwstanka ż.

czas. zmartwychwstać dk., zmartwychwstawać ndk.

Wiktionary

# zmartwychwstawać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zmartwychwstać)

(1.1) odradzać się po śmierci, zaczynać żyć ponownie

(1.2) przen. odradzać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Po długiej zimie łąka zaczyna zmartwychwstawać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmartwychwstanie n., zmartwychwstawanie n., Zmartwychwstanie n., zmartwychwstaniec mos., zmartwychwstanka ż.

czas. zmartwychwstać dk.

przym. zmartwychwstański

Wiktionary

# zmartwychwstawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powracanie do życia, powstawanie z martwych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na łące opromienionej wiosennym słońcem roślinność rozpoczęła swoje coroczne zmartwychwstawanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmartwychwstać dk., zmartwychwstawać ndk.

Wiktionary

# zmartwychwstały

taki, który zmartwychwstał; zmartwychpowstały

SJP.pl

Zmartwychwstały (ang. Risen) – amerykański dramat biblijny z 2016 roku w reżyserii Kevina Reynoldsa. Zdjęcia kręcono w Almerii, Maladze oraz na Malcie.

Wikipedia

# zmarwlocik

zmarwlocik żółtawy - gatunek jętki

SJP.pl

# zmarzlaczka

→ zmarzlak

SJP.pl

#### Patrz:

zmarzlak

# zmarzlak

potocznie: osoba łatwo marznąca na mrozie, nieznosząca zimna; zmarźluch, zmarzluch, zmarźlak

SJP.pl

# zmarzlina

[czytaj: zmar-zlina] stale zamarznięta warstwa gruntu na obszarach polarnych; marzłoć, zmarzłoć, marzłota

SJP.pl

Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym – zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego, zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej −11 °C). Obejmuje około 80% Alaski, większość północnej Kanady i 65% Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i na Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, są też znane z Alp. Wieczną zmarzlinę odkryto również w północno-wschodniej Polsce, w okolicy Suwałk na głębokości 357 metrów poniżej poziomu gruntu. Jest to pozostałość po zmarzlinie z okresu ostatniego zlodowacenia, która przetrwała dzięki specyficznym warunkom geologicznym, tak zwanej suwalskiej anomalii geotermiczno-hydrogeochemicznej.

Wikipedia

# zmarzlinowy

przymiotnik od: zmarzlina

SJP.pl

# zmarzluch

potocznie: osoba łatwo marznąca na mrozie, nieznosząca zimna; zmarźluch, zmarzlak, zmarźlak

SJP.pl

# zmarznąć

[czytaj: zmar-znąć]
1. odczuć zimno, zziębnąć
2. o roślinach: zostać zniszczonym na skutek mrozu
3. rzad. zamarznąć

SJP.pl

# zmarznięty

[czytaj: zmar-znięty] taki, który zmarznął (zmarzł); zmarzły, zmarźnięty

SJP.pl

# zmarzłoć

[czytaj: zmar-złoć] stale zamarznięta warstwa gruntu na obszarach polarnych; marzłoć, marzłota, zmarzlina

SJP.pl

# zmarzłość

dawniej: stan tego, co jest zmarznięte, zamrożone

SJP.pl

# zmarzły

[czytaj: zmar-zły] taki, który zmarzł (zmarznął); zmarznięty, zmarźnięty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zmarzł, uległ zmarznięciu, zmarznięty

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmarznąć

rzecz. zmarznięcie

przym. zmarznięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmarznięty, ziębły, zziębnięty

Wiktionary

# zmarła

kobieta, która zmarła; nieboszczka, martwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która umarła

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: zmarły

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lm. nmos. od: zemrzeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nigdy nie widziałam zmarłej w robronie.

(1.1) Nie powinnyście źle mówić o zmarłej, nie wypada.

(3.1) Babka zmarła wczoraj nad ranem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. zmarły m.

czas. zemrzeć dk.

przym. zmarły

skr. zm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieboszczka, umarła

Wiktionary

# zmarły

taki, który zmarł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która umarła, nie żyje

przymiotnik

(2.1) o osobie, która nie żyje

(2.2) eufem. o zwierzęciu, które nie żyje, zdechło

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lm. nmos. od: zemrzeć

Wiktionary

Śmierć, zgon – zdarzenie prawne wynikające ze śmierci osoby fizycznej, z którą szereg przepisów prawa wiąże wiele skutków prawnych. Śmierć stwierdzana jest w akcie zgonu na podstawie karty zgonu, a w razie niemożliwości jej sporządzenia – poprzez postępowanie o stwierdzenie zgonu lub uznanie za zmarłego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdawało mu się, że twarz zmarłego powinna mieć jakiś straszny wyraz: gniewu czy nienawiści.

(2.1) Na tę wieść nomarchowie, szlachta, wojsko, lud i cudzoziemcy szaleli z radości, ale święty stan kapłański tym gorliwiej obchodził żałobę po zmarłym faraonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmarwɨ, AS: zmaru̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. zmarła ż.

czas. zemrzeć dk.

skr. zm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieboszczyk, trup, umarły

(2.1) nieżywy, nieżyjący, umarły

Wiktionary

# zmaścić

młodzieżowo: zrobić coś nieumiejętnie lub niedokładnie, zepsuć; spartaczyć, spartolić, spieprzyć

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. popsuć, zawalić sprawę

Wiktionary

# zmaskulinizować

1. nadać cechy męskie;
2. zwiększyć znaczenie i udział mężczyzn w stosunku do udziału kobiet;
3. utworzyć nazwę osobową wskazującą na rodzaj męski

SJP.pl

# zmaskulinizowany

zdominowany przez mężczyzn

SJP.pl

# zmasować

zgromadzić w jednym miejscu; zagęścić

SJP.pl

# zmasterować

przygotować wzorzec do masowej produkcji nośników dźwięku

SJP.pl

# zmasturbować

1. podrażnić narządy płciowe partnera; zonanizować;
2. zmasturbować się:
a) podrażnić własne narządy płciowe w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; zonanizować się;
b) wulgarnie: wprawić się w stan nadmiernej ekscytacji

SJP.pl

# zmatchować

[czytaj: zmaczować lub zmeczować] środowiskowo: dopasować

SJP.pl

# zmatować

pozbawić połysku, uczynić matowym

SJP.pl

# zmatowiały

stracić połysk, stać się matowym; pomatowieć

SJP.pl

# zmatowić

uczynić matowym

SJP.pl

# zmatowieć

stracić połysk, stać się matowym; pomatowieć

SJP.pl

# zmaza

1. w medycynie:
a) zmaza nocna - mimowolny wytrysk nasienia w czasie snu; polucja;
b) zmaza dzienna - patologiczny wyciek nasienia z cewki moczowej bez pobudzenia płciowego; nasieniotok;
2. hańbiące piętno, skaza; hańba, niesława, plama;
3. przestarzałe: brud, plama

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wina

(1.2) daw. plama, zabrudzenie

Wiktionary

Zmaza – polski zespół punkowy z Trzcianki. Powstał na początku lat 90. pod nazwą Zmaza Nocna.

Zespół, po udanych występach na lokalnych festiwalach i przeglądach, nagrał w roku 2003 demo Amademosz. W listopadzie 2005 nagrał płytę pt. Owszem. Po jej wydaniu grupa zaczęła koncertować w całej Polsce, m.in. razem z Kultem i Pidżamą Porno. W ramach Festiwalu Kultury Niezależnej C.K. Alternatiff zdobyła pierwszą nagrodę. Od października 2005 Zmaza wzięła udział w trasie koncertowej Farbenheit zespołu Farben Lehre.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W owym dniu wytryśnie źródło, dostępne dla domu Dawida i dla mieszkańców Jeruzalem, na obmycia grzechu i zmazy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmazać dk.

rzecz. zmazanie n., zmazywanie n.

Wiktionary

# zmazać

1. zetrzeć coś napisanego, namalowanego, np. napis z tablicy w klasie szkolnej;
2. przenośne: dać rekompensatę, wynagrodzić, okupić coś jakimś czynem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. zmazywać)

(1.1) sprawić, że coś przestaje być widoczne; usunąć coś z jakiejś powierzchni

(1.2) przen. usunąć coś negatywnego, moralne lub symboliczne obciążenie; naprawić krzywdę

(1.3) daw. uczynić brudnym

czasownik zwrotny dokonany zmazać się (ndk. zmazywać się)

(2.1) ulec zmazaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Deszcz zmazał napisy z chodnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmazanie n., maź ż.

czas. mazać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zetrzeć

(1.2) naprawić, zatrzeć

(1.3) pomazać, poplamić, zabrudzić

(2.1) zetrzeć się

Wiktionary

# zmazany

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brudny

Wiktionary

# zmazywalny

1. dający się zmazać, zetrzeć;
2. o płycie: taka, z której można skasować nagranie

SJP.pl

# zmazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmazywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. maź ż., niezmazywanie n., zmazanie n., zmaza ż.

czas. mazać, zmazywać ndk., zmazać dk.

Wiktionary

# zmałpować

potocznie:
1. powtórzyć coś po kimś bezmyślnie; spapugować;
2. żartobliwie lub złośliwie udać kogoś

SJP.pl

# zmałpowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmałpować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. małpować, zmałpować dk.

rzecz. małpię n., małpiszon mzw., małpa ż., małpowanie n.

Wiktionary

# zmd

skrót od: Związek Młodzieży Demokratycznej

SJP.pl

# zmechaciały

stać się mechatym; zmechowacieć, zmechacić się

SJP.pl

# zmechacieć

stać się mechatym; zmechowacieć, zmechacić się

SJP.pl

# zmechacony

taki, który się zmechacił przez częste używanie; zniszczony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. włók. poplątany i zniszczony od nadmiernego używania

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: zmechacić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bardzo lubiłam ten sweter, ale niestety jest już bardzo zmechacony.

(2.1) Ten dywanik w przedpokoju został kompletnie zmechacony przez naszego psa, który tarzał się na nim godzinami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌzmɛxaˈt͡sɔ̃nɨ, AS: zmeχacõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmechacenie n.

czas. zmechacić dk.

przym. zmechaciały

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmechaciały

Wiktionary

# zmechowaciały

stać się mechatym; zmechacieć, zmechacić się

SJP.pl

# zmechowacieć

stać się mechatym; zmechacieć, zmechacić się

SJP.pl

# zmęczenie

przykre uczucie osłabienia fizycznego i psychicznego, pojawiające się po długotrwałej, intensywnej pracy, monotonnej czynności itp.; znużenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

(1.2) odczasownikowy od|zmęczyć.

Wiktionary

Zmęczenie – przejściowe zmniejszenie zdolności do pracy spowodowane przez brak rezerw energetycznych. W warunkach tlenowych glukoza metabolizowana jest do wody, dwutlenku węgla i energii, jednak w warunkach niedoboru tlenu organizm przetwarza glukozę drogą beztlenową z wytwarzeniem kwasu mlekowego, który gromadzi się w mięśniu używanym w danej chwili i wywołuje uczucie zmęczenia. W wypadku odczuwania zmęczenia, należy położyć się i nie dopuścić do utraty ciepła przez ciało. Zmęczenie jest reakcją fizjologiczną chroniącą przed dalszą zbyt intensywną pracą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przerwy śródlekcyjne to takie treści i sposoby działania nauczycieli, które zmierzają do zapobiegania zmęczeniu i znużeniu uczniów w trakcie trwania lekcji…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: zmẽṇčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. męka ż., męczeństwo n., męczennik m., męczennica ż., męczliwość ż., męczenie n.

czas. zmęczyć dk., męczyć ndk.

przym. zmęczony, męczeński

przysł. męcząco

Wiktionary

# zmęczeniowy

przymiotnik od: zmęczenie

SJP.pl

# zmęczony

imiesłów przymiotnikowy

(1.1) odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

(1.2) przen. taki, który ma czegoś dość, jest czymś znudzony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie zawracaj głowy tacie, widzisz, że dopiero co wrócił z pracy i jest zmęczony!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: zmẽṇčõny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. umęczony, zamęczony, wymęczony

rzecz. zmęczenie

czas. zmęczyć (męczyć), przemęczyć

przysł. męcząco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) znużony, utyrany, wyczerpany, osłabiony, padający z nóg; gw-pl|Śląsk Cieszyński|stropióny.

Wiktionary

# zmęczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. męczyć)

(1.1) dokonany od|męczyć.

czasownik zwrotny dokonany zmęczyć się (ndk. męczyć się)

(2.1) dokonany od|męczyć się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. męczyć ndk.

rzecz. męczliwość ż., męczenie n., męka ż., zmęczenie n., męczennica ż., męczennik mos.

przym. męczący

przysł. męcząco

Wiktionary

# zmedykalizować

zwiększyć wpływ medycyny na pewne rejony życia społecznego

SJP.pl

# zmegafonizować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) techn. rzad. założyć gdzieś megafony; zaopatrzyć w megafony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. megafon mrz., megafonista mos., megafonistka ż., megafonizacja ż., megafonizowanie n., zmegafonizowanie n.

przym. megafonowy, megafonizacyjny, zmegafonizowany

czas. megafonizować ndk.

Wiktionary

# zmegafonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. rzad. zaopatrzenie w megafony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. megafon mrz., megafonista mos., megafonistka ż., megafonizacja ż., megafonizowanie n.

przym. megafonowy, megafonizacyjny, zmegafonizowany

czas. megafonizować ndk., zmegafonizować dk.

Wiktionary

# zmegafonizowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. zaopatrzony w megafony

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy od: zmegafonizować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. megafon mrz., megafonista mos., megafonistka ż., megafonizacja ż., megafonizowanie n., zmegafonizowanie n.

przym. megafonowy, megafonizacyjny

czas. megafonizować ndk., zmegafonizować dk.

Wiktionary

# zmelanżowany

potocznie:
1. upojony alkoholem na zakrapianej imprezie;
2. będący na kacu po zakrapianej imprezie

SJP.pl

# zmendlować

ułożyć w mendle

SJP.pl

# zmesmeryzować

uleczyć za pomocą uzdrawiających sił magnetycznych istniejących w każdym organizmie ludzkim i zwierzęcym

SJP.pl

# zmetabolizować

1. przetworzyć w organizmie poprzez przemiany biochemiczne;
2. metabolizować się - poddać się procesowi przemian biochemicznych w organizmie

SJP.pl

# zmętnienie

Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.

Zmętnienie należy odróżnić od mgły, która także powoduje ograniczenie widzialności poziomej, ale składa się wyłącznie z cząstek wody lub lodu. Zmętnienie jest też pojęciem różnym od smogu – mieszaniny mgły z gazami. W potocznym języku polskim zadymka, mgła, zamglenie, smog, zmętnienie są często używane wymiennie.

Wikipedia

# zmetropolizować

skupić obiekty przemysłowych, instytucje kulturalne itp. w metropoliach

SJP.pl

# zmężniały

nabrać cech typowo męskich

SJP.pl

# zmężnieć

nabrać cech typowo męskich

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) stać się mężczyzną

(1.2) uzyskać cechy przypisywane stereotypowo mężczyznom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmɛ̃w̃ʒʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: zmẽũ̯žʹńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mężczyzna m., mąż m., męskość ż., zmężnienie n.

czas. mężnieć ndk.

przym. męski, mężny

przysł. mężnie, męsko, po męsku

Wiktionary

# zmężnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmężnieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmɛ̃w̃ʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zmẽũ̯žʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmężnieć

rzecz. mąż mos.

przym. męski

Wiktionary

# zmełka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Łowicz. pomyłka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Łowicz|przymota.

Wiktionary

# zmiąć

zgnieść, pognieść

SJP.pl

# żmiącki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żmiącej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmiąca ż., żmiączanin m., żmiączanka ż.

Wiktionary

# żmiączanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żmiącej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmiąca ż.

:: fż. żmiączanka ż.

przym. żmiącki

Wiktionary

# żmiączanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żmiącej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmiąca ż.

:: fm. żmiączanin m.

przym. żmiącki

Wiktionary

# zmiana

1. fakt, że coś staje się lub stało się inne;
2. zastąpienie czegoś czymś;
3. czas pracy jednej grupy ludzi w systemie wielozmianowym;
4. potocznie: pracownicy takiej grupy;
5. komplet bielizny, pościeli itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

(1.2) określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

(1.3) grupa pracowników pracująca o danej porze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmiana nazwy centrum handlowego przysporzyła nam klientów.

(1.2) Jutro pracuję na drugą zmianę, zaczynam o 14.

(1.3) O 19 do fabryki przyszła druga zmiana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjãna, AS: zmʹi ̯ãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmianowy m., zmianowość ż., zmienność ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk., wymieniać ndk., wymienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) modyfikacja

(1.2-3) górn. szychta

Wiktionary

# zmianka

zdrobnienie od: zmiana

SJP.pl

# zmianować

dawniej, dziś gwarowo: nadać miano, opatrzyć nazwą; zamianować

SJP.pl

# zmianowanie

dawniej, dziś gwarowo: nadać miano, opatrzyć nazwą; zamianować

SJP.pl

# zmianowy

przymiotnik od: zmiana

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do zmiany jako czasu pracy jednej załogi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) kierownik zespołu pracowników danej zmiany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmienność ż., zmienniczka ż., zmienna ż., zmienienie n., zmienianie n., zmiana ż., zmianowość ż.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przysł. zmianowo, zmiennie

przym. zmienny

Wiktionary

# zmiarkować

1. przestarzałe: wywnioskować na podstawie jakichś przesłanek; domyślić się, wydedukować;
2. dawniej: zmiarkować się - opanować się, pohamować się

SJP.pl

czasownik

(1.1) przest. domyślić się, zorientować się, wyciągnąć wnioski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjarˈkɔvat͡ɕ, AS: zmʹi ̯arkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiarkowanie n., miarka ż.

Wiktionary

# zmiarkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmiarkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmiarkować dk.

rzecz. miarka ż.

Wiktionary

# zmiatać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać śmieci przy pomocy miotły lub zmiotki

(1.2) działając z dużą siłą, porywać i zabijać kogoś lub niszczyć coś

(1.3) o wietrze: wiejąc, zgarniać skądś liście, śmieci itp.

(1.4) pot. zjadać coś szybko i łapczywie

(1.5) pot. szybko uciekać

(1.6) pot. na czyjeś obcesowe żądanie szybko odchodzić lub wychodzić skądś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobiety stoją obok ze szczotkami i zmiotkami i po wymłóceniu snopków, zmiatają ziarno z asfaltu.

(1.2) Serie karabinów maszynowych zmiatały SS-manów z płaskiego terenu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjatat͡ɕ, AS: zmʹi ̯atać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiatanie n., zmiecenie n., zamiatanie n., zmiotka ż., miotła ż.

czas. zmieść dk., zamiatać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) reg. śl. cióngnóć.

Wiktionary

# zmiatacz

zmiatacz wolnych rodników - związek chemiczny łatwo wchodzący w reakcję z wolnymi rodnikami, obniżający ich stężenie w danym układzie

SJP.pl

# zmiataczka

przyrząd do zmiatania; zamiataczka

SJP.pl

# zmiatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmiatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmiatać

Wiktionary

# zmiatka

zmiotka

SJP.pl

# zmiażdżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprasowanie na miazgę

(1.2) pot. pognębienie przeciwnika lub rozmówcy

(1.3) hist. metoda egzekucji i tortur polegająca na obciążaniu ciała skazańca;

Wiktionary

Zmiażdżenie – metoda egzekucji i tortur, ma długą i krwawą historię, a techniki miażdżenia są bardzo zróżnicowane w zależności od miejsca. Obecnie władze żadnego państwa nie uznają oficjalnie tej metody wykonywania kary śmierci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zespół zmiażdżenia […] – nagłe pogorszenie czynności wydalniczej nerek […] na skutek silnego urazu z towarzyszącym zmiażdżeniem tkanek.

(1.2) Filmik z nieudaną próbą zmiażdżenia pisarza przez znaną dziennikarkę szybko stał się hitem w mediach społecznościowych.

(1.2) W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, pod pretekstem wysłuchania prośby przywódców czechosłowackich o zmiażdżenie prawicowej kontrrewolucji sześćset tysięcy żołnierzy sowieckich, wschodnioniemieckich, polskich, węgierskich i bułgarskich dokonało inwazji na kraj.

(1.3) Przesłuchiwanie z wykorzystaniem tortury zmiażdżenia polegało na stopniowym dokładaniu kamieni na klatkę piersiową leżącego, aż do uzyskania jego wyznania lub do jego śmierci przez uduszenie.

(1.3) Powszechną metodą wykonywania kary śmierci w Azji Południowej przez ponad 4000 lat było zmiażdżenie przez słonia.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. miażdżyć ndk., zmiażdżyć dk.

rzecz. miazga ż., miażdżyca ż.

przym. zmiażdżeniowy, miażdżycowy

Wiktionary

# zmiażdżyć

1. zgnieść, skruszyć na miazgę, rozgnieść, rozkruszyć;
2. przenośnie: pokonać kogoś, zdobyć nad kimś całkowitą przewagę; zgnieść

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. miażdżyć)

(1.1) dokonany od|miażdżyć.

czasownik zwrotny dokonany zmiażdżyć się (ndk. miażdżyć się)

(2.1) dokonany od|miażdżyć się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. miażdżyć

przym. miażdżycowy

rzecz. zmiażdżenie n.

Wiktionary

# zmiał

dawniej: coś zmielonego, sproszkowanego

SJP.pl

# żmichowski

nazwisko

SJP.pl

# zmięk

gwarowo: odwilż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Rhagonycha|Eschscholtz|ref=tak., niewielki drapieżnych chrząszcz z rodziny omomiłkowatych;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. meteorol. odwilż

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Płaskie czoło zmięka bezszwowo przechodzi w nadustek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjɛ̃ŋk, AS: zmʹi ̯ẽŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miękki mrz., miękkość ż., mięknięcie n., zmięknięcie n.

czas. mięknąć ndk., zmięknąć dk.

przym. miękki

przysł. miękko

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk|pultaka.

Wiktionary

# zmiękczać

czasownik

(1.1) czynić coś bardziej miękkim

(1.2) jęz. palatalizować (wymawiać daną głoskę z artykulacją środkowopodniebienną lub nadawać jej cechy takiej artykulacji)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̃ŋkt͡ʃat͡ɕ, AS: zmʹi ̯ẽŋkčać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. miękki, mięciuchny, mięciutki, miękkawy

przysł. miękko, mięciutko

rzecz. miękki mrz., miękkość ż., zmiękczenie n., zmiękczanie n.

czas. mięknąć

Wiktionary

# zmiękczająco

→ zmiękczający

SJP.pl

#### Patrz:

zmiękczający

# zmiękczalnia

pomieszczenie wraz z urządzeniami służące do zmiękczania wody

SJP.pl

# zmiękczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmiękczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiękczenie n., zmiękczacz m., zmiękczalnia ż., zmiękczalnik m.

czas. zmiękczać ndk., zmiękczyć dk., zmiękczeć dk.

Wiktionary

# zmiękczenie

Palatalizacja (zmiękczenie) – zjawisko wymowy danej głoski z dodatkową artykulacją środkowopodniebienną (obok głównego zbliżenia narządów mowy pojawia się zbliżenie środkowej części języka do podniebienia), np. w języku polskim spółgłoska /p/ wymawiana jest różnie w zależności od otoczenia – w formie psa /p/ jest twarde, niepalatalne, lecz w pies przechodzi w spalatalizowane, miękkie /p’/, pisane jako: pi. Palatalizacja oznaczana jest w IPA znakiem [ʲ] w indeksie górnym, np. [pʲ, tʲ, sʲ]. Dźwięki spalatalizowane oznacza się również znakiem /’/, np. /g’/, /d’/, /f’/ (zwłaszcza w slawistyce).

Wikipedia

# zmięknięty

taki, który zmiękł (zmięknął); zmiękły

SJP.pl

# zmiękły

taki, który zmiękł (zmięknął); zmięknięty

SJP.pl

# zmielenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmielić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmielić

Wiktionary

# zmielić

mieląc, rozetrzeć na proszek, na miazgę

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. zemleć; dokonany od|mielić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do kremów używamy mąki świeżo zmielonej lub lekko uprażonej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛlʲit͡ɕ, AS: zmʹi ̯elʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mielić

rzecz. młynarek mzw., mielony mzw., zmielenie n., mielonka ż.

Wiktionary

# zmieniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zmienić)

(1.1) nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

(1.2) zamieniać, zastępować coś czymś innym

czasownik zwrotny niedokonany zmieniać się (dk. zmienić się)

(2.1) nabierać innych cech

(2.2) dokonać zamiany siebie z kimś innym, często w sporcie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) W XIX w., w dobie gwałtownych zmian społecznych i gospodarczych, zaczęła się zmieniać struktura zatrudnienia i charakter pracy zarobkowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ, AS: zmʹi ̯ė̃ńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmieniacz

1. automatyczne urządzenie do zastępowania czegoś czymś innym;
2. zmieniarka płyt (CD lub DVD) - odtwarzacz mogący pomieścić kilka płyt naraz; zmieniarka;
3. żartobliwie: pilot do telewizora; zmieniarka;
4. substancja dodawana do ciekłego stopu w celu zmiany jego struktury poprzez zmianę sposobu krzepnięcia stopu

SJP.pl

# zmienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmieniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjɛ̇̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: zmʹi ̯ė̃ńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmieniarka

zmieniacz;
1. zmieniarka płyt (CD lub DVD) - odtwarzacz mogący pomieścić kilka płyt naraz;
2. żartobliwie: pilot do telewizora

SJP.pl

# zmienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. zmieniać)

(1.1) zob. zmieniać.

czasownik zwrotny dokonany zmienić się (ndk. zmieniać się)

(2.1) zob. zmieniać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestępca zapuścił brodę i zmienił kolor włosów, aby nie zostać rozpoznanym podczas przekraczania granicy.

(1.1) Zła wiedźma zmieniła księcia w obrzydliwą ropuchę.

(1.1) Zmień wreszcie płytę, trzeci raz już nie chcę słuchać tej piosenki.

(1.1) Nie możesz zmienić kobiety. Możesz zmienić kobietę, ale to nic nie zmienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: zmʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zamienić, zamieniać, zmieniać ndk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmienić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: zmʹi ̯ė̃ńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmienik

zmienik ziemniaczak - drobny owad z rzędu pluskwiaków

SJP.pl

# zmienka

zmienka górska - gatunek paproci z rodziny orliczkowatych

SJP.pl

Zmienka (Cryptogramma R.Br.) – rodzaj paproci z rodziny orliczkowatych. Należy do niego 9 gatunków. Rośliny te występują w strefie subarktycznej i umiarkowanej półkuli północnej i w południowej części Ameryki Południowej, często na obszarach górskich. W Polsce rośnie zmienka górska C. crispa. Ten gatunek też bywa uprawiany jako roślina ozdobna.

Wikipedia

# zmienkowate

rodzina paprotników

SJP.pl

# zmienna

wielkość mogąca przyjmować każdą wartość z podanego zbioru liczb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. inform. wielkość, która może przyjmować różne wartości;

forma przymiotnika.

(2.1) rodzaj żeński od: zmienny

Wiktionary

- zmienna (matematyka)
- zmienna losowa
- zmienna (informatyka)
- gwiazda zmienna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) a=4 czyli zmienna a przyjmuje wartość 4.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̃nːa, AS: zmʹi ̯ẽ•na

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienność ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmienniak

część nazwy kilku ryb akwariowych z rodziny piękniczkowatych; platka

SJP.pl

# zmienniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: zmiennik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja zmienniczka się spóźnia, muszę na nią poczekać, żeby jej oddać klucze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

:: fm. zmiennik m.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmiennie

przysłówek

(1.1) w sposób zmienny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mirela wstaje zmiennie, w zależności od obowiązków w stadninie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy mos., zmianowość ż., zmienność ż., zmiennik mos., zmienniczka ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk., wymieniać ndk., wymienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

Wiktionary

# zmiennik

osoba pełniąca jakąś funkcje na zmianę z kimś innym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba pełniąca jakąś funkcję na zmianę z kimś innym (np. na boisku), wymieniająca się z kimś na stanowisku w pracy (np. za kółkiem, w stróżówce)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. coś, co służy do zmiany czegoś, wywołujący zmianę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój zmiennik się spóźnia, muszę na niego poczekać.

(1.1) Jak na koła samochodu • nawijamy życia wstęgę, • gaz do dechy i do przodu • ze zmiennikiem ręka w rękę. (J. Janczarski, Zmiennicy)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̇̃ɲːik, AS: zmʹi ̯ė̃•ńik

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) fż. zmienniczka

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmienność ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

# zmiennista

osoba pływająca stylem zmiennym

SJP.pl

# zmiennistka

kobieta pływająca stylem zmiennym

SJP.pl

# zmiennobarwność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennobarwne; cecha tych, którzy są zmiennobarwni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennobarwny

przysł. zmiennobarwnie

Wiktionary

# zmiennobarwny

1. zmieniający barwę;
2. listnik zmiennobarwny - gatunek chrząszcza z rodziny poświętnikowatych; nierówienka zmienna

SJP.pl

# zmiennocieplność

cecha zwierzęcia zmieniającego temperaturę ciała w zależności od temperatury otoczenia; egzotermiczność, zimnokrwistość, ektotermiczność, poikilotermia, pojkilotermia, poikilotermiczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zależność temperatury organizmu od temperatury otoczenia;

Wiktionary

Zwierzę zmiennocieplne, inaczej: zimnokrwiste, ektotermiczne, pojkilotermiczne (gr. poikilos ‘zmienny’) – zwierzę, którego temperatura jest zmienna i zależy od temperatury otoczenia oraz zewnętrznych źródeł ciepła. Jest to pojęcie tradycyjne i silnie ugruntowane w literaturze, lecz nieścisłe, a czasami wręcz mylące. Od tej definicji są bowiem wyjątki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. zmiennocieplny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zimnokrwistość

Wiktionary

# zmiennocieplny

1. taki, którego temperatura się zmienia;
2. o zwierzęciu: zmieniający temperaturę ciała w zależności od temperatury otoczenia; zimnokrwisty, ektotermiczny, egzotermiczny, poikilotermiczny, pojkilotermiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zool. związany ze zmiennością ciepłoty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mantelle prezentowane są w pawilonie zwierząt zmiennocieplnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmiennocieplność ż.

Wiktionary

# zmiennoczęstotliwościowy

przymiotnik

(1.1) techn. o zmiennej częstotliwości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z kolei prądy interferencyjne, czyli prądy zmiennoczęstotliwościowe, stosowane są przede wszystkim do leczenia bólu i zapalenia, a także do przyspieszania regeneracji chorych tkanek.

(1.1) Przemiennik ten przekształca trójfazowe, stałoczęstotliwościowe wejście 400 V na trójfazowe, zmiennoczęstotliwościowe wyjście 400 V, aby kontrolować prędkość standardowego silnika indukcyjnego prądu zmiennego.

Wiktionary

# zmiennofazowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennofazowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennofazowy

przysł. zmiennofazowo

Wiktionary

# zmiennokształtność

zdolność do zmiany swojego kształtu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennokształtne; cecha tych, którzy są zmiennokształtni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennokształtny

przysł. zmiennokształtnie

Wiktionary

# zmiennokształtny

potrafiący zmieniać swój kształt

SJP.pl

# zmiennolistność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennolistne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennolistny

przysł. zmiennolistnie

Wiktionary

# zmiennometryczny

oparty na niestałym schemacie metrycznym; zmiennomiarowy

SJP.pl

# zmiennomiarowy

oparty na niestałym schemacie metrycznym; zmiennometryczny

SJP.pl

# zmiennoogniskowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennoogniskowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennoogniskowy

przysł. zmiennoogniskowo

Wiktionary

# zmiennopozycyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennopozycyjne; cecha tych, którzy są zmiennopozycyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennopozycyjny

przysł. zmiennopozycyjnie

Wiktionary

# zmiennoprzecinkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest zmiennoprzecinkowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmiennoprzecinkowy

przysł. zmiennoprzecinkowie

Wiktionary

# zmiennopłat

aerodyna o przestawianych powierzchniach nośnych, mogąca startować i lądować pionowo, jak śmigłowiec, a wykonywać lot poziomy na tej samej zasadzie co samolot; przemiennopłat; konwertoplan

SJP.pl

Zmiennopłat (również przemiennopłat, konwertoplan) – samolot, mający zdolność zmiany położenia skrzydeł wraz z silnikami względem kadłuba.

Wikipedia

# zmienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co zmienne

(1.2) cecha kogoś, kto jest zmienny

Wiktionary

Zmienność – zróżnicowanie cech osobników w obrębie jednej populacji lub gatunku; może być uwarunkowana czynnikami genetycznymi i środowiskowymi. Miarą zmienności jest różnorodność cech genotypowych i fenotypowych organizmów.

Rodzaje zmienności:

- środowiskowa (modyfikacyjna, fluktuacyjna, niedziedziczna),
- genetyczna (dziedziczna):
  - rekombinacyjna (mieszanie się materiału genetycznego – nie powstają nowe geny, ale nowe kombinacje genów), wynika ona z 3 źródeł: zjawiska crossing over, niezależnej segregacji chromosomów oraz łączenia się gamet różnych osobników,
  - mutacyjna (mutacja – nagła zmiana w materiale genetycznym).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmienny, zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) niestałość, labilność, wahliwość, chwiejność, niestabilność

Wiktionary

# zmienny

1. ulegający zmianom, łatwo zmieniający się; niestały, niejednakowy;
2. o ludziach: niestały w uczuciach; chwiejny, niezrównoważony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ulegający zmianom

(1.2) niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jej zmienne nastroje są już nie do wytrzymania.

(1.2) Kobieta zmienną jest.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛ̃nːɨ, AS: zmʹi ̯ẽ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmienność ż., zmiana ż., zmianowy m., zmianowość ż., zmiennik m., zmienniczka ż., zmienna ż., zmianowanie n., zmienianie n., zmienienie n.

czas. zmieniać ndk., zmienić dk.

przym. zmianowy

przysł. zmiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) niestały, labilny

Wiktionary

# zmieraczek

mały skorupiak morski, żyjący najczęściej w wilgotnym piasku nadbrzeżnym

SJP.pl

# zmieraczkowate

rodzina stawonogów z rzędu obunogów

SJP.pl

Zmieraczkowate (łac. Talitridae) – rodzina obunogów.

Zawiera następujące rodzaje:

Wikipedia

# zmierzać

czasownik nieprzechodni

(1.1) jechać lub iść w określonym kierunku

(1.2) działać w kierunku realizacji danego celu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grupa kibiców zmierzała w kierunku stadionu.

(1.2) Ten polityk zmierza do zdobycia władzy w sposób bezwzględny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲjɛʒat͡ɕ, AS: zmʹi ̯ežać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmierzanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dążyć

Wiktionary

# zmierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmierzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmierzać ndk.

Wiktionary

# zmierzch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

(1.2) przen. końcowy etap

Wiktionary

- Zmierzch (pora dnia)
- Zmierzch (opowiadanie) – opowiadanie Stefana Żeromskiego
- Zmierzch (saga) – seria książek Stephenie Meyer
- Zmierzch (powieść) – pierwsza część powieści z sagi
- Zmierzch (film) (ang. Twilight) – amerykański film z 2008 r., w reżyserii Catherine Hardwicke
- Zmierzch (sztuka) – sztuka Izaaka Babla

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O zmierzchu widzi na ciemnym niebie stado lecących łabędzi.

(1.2) Po wynalezieniu e-booków i audiobooków nastąpił zmierzch popularności papierowych książek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjɛʃx, AS: zmʹi ̯ešχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmierzchnica ż., zmierzchanie n.

czas. zmierzchać się, zmierzchać

przym. zmierzchowy

przysł. zmierzchem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmrok

Wiktionary

# zmierzchać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) książk. ściemniać się przed nocą

czasownik zwrotny niedokonany zmierzchać się

(2.1) książk. ściemniać się przed nocą

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Był pogodny wieczór, zmierzchało się, Saszka siedział w izbie i podkładał chrust do pieca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmierzch mrz.

przysł. zmierzchem

Wiktionary

# zmierzchający

okrywający się mrokiem, ściemniający się

SJP.pl

# zmierzchem

przysłówek czasu

(1.1) wtedy, gdy trwa zmierzch

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: zmierzch

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmierzch m., zmierzchanie ż.

czas. zmierzchać ndk.

przym. zmierzchowy

Wiktionary

# zmierzchnicowaty

kwiatówka zmierzchnicowata - gatunek owada z rodziny bzygowatych

SJP.pl

# zmierzchnikowate

rodzina motyli; zawisakowate, fertaki

SJP.pl

# zmierzchnikowiec

gatunek motyla

SJP.pl

# zmierzchówka

mały motyl z rodziny sówek

SJP.pl

# zmierzchowy

przymiotnik od: zmierzch

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z porą dnia od chwili schowania się słońca za horyzont do nastania ciemności, porą ściemniania się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Popiół wulkaniczny (…) unosząc się w atmosferze przez kilkanaście miesięcy, powodował, szczególnie w Azji, Afryce[,] i Europie, efektowne zorze zmierzchowe.

(1.1) …W opalowym mgieł zmierzchowych dymie / Coś rozwiało się obłokiem zwiewnym, / Smętkiem rzewnym duszę rozśpiewało: / Jakże było memu życiu na imię?

(1.1) przen..

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) med. ślepota zmierzchowa ż.

Wiktionary

# zmierzchły

taki, który zmierzchł (zmierzchnął)

SJP.pl

# zmierzić

[czytaj: zmier-zić] wzbudzić w kimś odrazę, niechęć; zrazić; odstręczyć

SJP.pl

# zmierznąć

[czytaj: zmier-znąć] stać się dla kogoś ohydnym, budzącym niechęć, odrazę; zbrzydnąć komuś

SJP.pl

# zmierzwić

potargać

SJP.pl

# zmierzwiony

potargać

SJP.pl

# zmierzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. mierzyć)

(1.1) dokonany od|mierzyć.

czasownik zwrotny dokonany zmierzyć się (ndk. mierzyć się)

(2.1) dokonany od|mierzyć się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miarka ż., miara ż., miernik mrz.

przym. mierzalny, pomiarowy, miarowy

czas. mierzyć, pomierzyć

Wiktionary

# zmierzły

taki, który zmierzł; obrzydliwy, ohydny, obmierzły

SJP.pl

# zmieść

1. usunąć coś za pomocą miotły, szczotki;
2. zdecydowanie i energicznie przesunąć w inne miejsce;
3. zjeść coś bardzo szybko, łapczywie

SJP.pl

# zmieścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. mieścić)

(1.1) dać czemuś wystarczające miejsce; zapewnić miejsce

czasownik zwrotny zmieścić się (ndk. mieścić się)

(2.1) zająć jakąś przestrzeń w sposób wystarczający

(2.2) zdążyć z wykonaniem w określonym czasie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mieścić, pomieścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawrzeć

(2.1) pomieścić się, zawrzeć się

(2.2) wyrobić się

Wiktionary

# zmiesić

ugnieść ciasto

SJP.pl

# zmięśniały

stać się mięsistym, przekształcić się w miąższ

SJP.pl

# zmięśnieć

stać się mięsistym, przekształcić się w miąższ

SJP.pl

# zmieszać

czasownik przechodni dokonany (ndk. mieszać)

(1.1) dokonany od|mieszać.

czasownik zwrotny dokonany zmieszać się (ndk. mieszać się)

(2.1) dokonany od|mieszać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. mieszać ndk.

rzecz. mieszanie n., zmieszanie n., mieszadło n.

przym. zmieszany

Wiktionary

# zmieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) połączenie ze sobą różnych substancji

(1.2) zawstydzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po zmieszaniu wszystkich produktów wstawić do lodówki na dwie godziny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲjɛˈʃãɲɛ, AS: zmʹi ̯ešãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmieszać dk., mieszać ndk.

rzecz. mieszanka ż., mieszanina ż., mieszadło n., mieszadełko n., mieszanie n., mieszalnia ż., mieszacz m.

przym. zmieszany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymieszanie, rozmieszanie

(1.2) zawstydzenie, wstyd

Wiktionary

# zmieszany

speszony;
1. taki, który się zmieszał - poczuł się zawstydzony lub zaskoczony w krępującej, niezręcznej sytuacji;
2. będący wyrazem takiego stanu, np. zmieszany wzrok

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) wprawiony w zakłopotanie

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. od zmieszać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmieszanie n.

czas. mieszać ndk., zmieszać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakłopotany, zawstydzony, skonfundowany; gw-pl|Śląsk Cieszyński|spyrczany.

Wiktionary

# zmieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmieścić.

Wiktionary

# zmięty

zgnieciony

SJP.pl

# żmigród

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim;

Wiktionary

Żmigród (niem. Trachenberg, dawna polska nazwa: Straburek lub Stramburek) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żmigród, leży nad rzekami Baryczą i Sąsiecznicą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W lipcu 1813 roku w Żmigrodzie przebywali m.in. car Aleksander, król pruski Fryderyk Wilhelm III, Wielki Książę Konstanty i feldmarszałek Kutuzow.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒmʲiɡrut, AS: žmʹigrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmigrodzianin mos., żmigrodzianka ż., Żmigródek mrz.

przym. żmigrodzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Straburek, Stramburek

Wiktionary

# żmigrodzianin

mieszkaniec Żmigrodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żmigrodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmigród m.

:: fż. żmigrodzianka ż.

przym. żmigrodzki

Wiktionary

# żmigrodzianka

mieszkanka Żmigrodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żmigrodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmigród m.

:: fm. żmigrodzianin m.

przym. żmigrodzki

Wiktionary

# żmigrodzki

→ Żmigród (miasto w Polsce)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żmigrodu

Wiktionary

Polskie nazwisko:

- Józef Żmigrodzki (1902-1984) – polski historyk emigracyjny i działacz socjalistyczny
- Konstanty Żmigrodzki (1875-1936) – polski rzeźbiarz, medalier, numizmatyk, muzealnik
- Mateusz Żmigrodzki – nazwisko tytułowego bohatera z serialu Ojciec Mateusz
- Piotr Żmigrodzki (ur. 1966) – polski polonista, leksykolog i leksykograf

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Żmigród m., żmigrodzianin m., żmigrodzianka ż.

Wiktionary

# zmigrować

w informatyce: przenieść dane, serwer; przemigrować

SJP.pl

# żmii

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do żmii

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany ze żmiją, dotyczący żmii

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla żmii, mający cechy żmii

forma rzeczownika.

(4.1) D., C. i Ms. lp. od: żmija

Wiktionary

#### Przykłady

(3.1) Przylazł z tym swoim żmiim wyrazem twarzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmija ż., żmijka ż., żmijowate lm nm.

przym. żmijowaty

przysł. żmijowato

Wiktionary

# żmij

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) mitsłow. skrzydlaty wąż ze słowiańskich mitów i legend;

Wiktionary

Żmij – skrzydlata gadzia postać z wierzeń dawnych Słowian, związanego ze sferą chtoniczną i wodami.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żmij mzw., żmijówka ż.

Wiktionary

# żmija

1. wąż z rodziny żmijowatych, mający w szczęce zęby jadowe
2. człowiek podstępny, perfidny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. gad z podrodziny węży;

(1.2) przen. osoba zła i podstępna

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: żmij

Wiktionary

- żmije – podrodzina w obrębie rodziny żmijowatych
- Żmija – powieść poetycka Juliusza Słowackiego
- Żmija – powieść Andrzeja Sapkowskiego
- Zgrupowanie Żmija – oddział walczący w powstaniu warszawskim
- Żmija – lekki pojazd uderzeniowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] Teofil, dobrodziej i opiekun całej rodziny, zmarł nagle w lesie ukąszony przez żmiję.

(1.2) Ale z niego żmija!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒmʲija, AS: žmʹii ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmij m., żmijowiec m., żmijówka ż.

:: zdrobn. żmijka ż.

:: zgrub. żmiisko n.

przym. żmijowy, żmijowaty, rzad. żmii

przysł. żmijowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szuja

Wiktionary

# żmijątko

młode żmii

SJP.pl

# żmije

rodzina jadowitych, dość małych, mocno zbudowanych węży występujących w Europie, Azji i Afryce; żmijowate

SJP.pl

# żmijewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żmijewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmijewo n.

:: fż. żmijewianka ż.

przym. żmijewski

Wiktionary

# żmijewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żmijewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmijewo n.

:: fm. żmijewianin m.

przym. żmijewski

Wiktionary

# żmijewko

Żmijewko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Zbiczno, na wschód od jeziora Wysokie Brodno.

Wikipedia

# żmijewo

Miejscowości w Polsce

- Żmijewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Zbiczno
- Żmijewo – zniesiona nazwa osady w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy
- Żmijewo Kościelne
- Żmijewo-Gaje
- Żmijewo-Kuce
- Żmijewo-Ponki
- Żmijewo-Trojany
- Żmijewo-Zagroby

Wikipedia

# żmijewski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żmijewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Żmijewo n., żmijewianin m., żmijewianka ż.

Wiktionary

# żmijka

1. gatunek ryby z rodziny ostroszowatych;
2. lina mocująca brzeg żagla do masztu;
3. rodzaj manewru lotniczego;
4. prosta maszyna rolnicza do czyszczenia nasion;
5. potocznie: przenośnik śrubowy;
6. potocznie: spirala do udrażniania rur kanalizacyjnych

SJP.pl

- żmijka – potoczna nazwa przenośnika śrubowego
- żmijka – jeden z manewrów lotniczych
- żmijka – lina mocująca lik żagla do drzewca.
- żmijka (Echiichthys vipera) – gatunek ryby
- żmijka – potoczna nazwa spirali do udrażniania rur kanalizacyjnych

Wikipedia

# żmijowate

rodzina jadowitych, dość małych, mocno zbudowanych węży występujących w Europie, Azji i Afryce; żmije

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. herp. nazwa systematyczna|Viperidae|Oppel|ref=tak., rodzina węży w obrębie nadrodziny Elapoidea;

forma przymiotnika.

(2.1) M., B. i W. n. lp. oraz M., B. i W. nmos. lm. od: żmijowaty

Wiktionary

Żmijowate (Viperidae) – rodzina węży z nadrodziny Elapoidea, obejmująca 11 rodzajów i około 49 gatunków. Niektóre gatunki występują nawet na terenach pozornie nieprzyjaznych dla węży, bo w rejonach o dużych wahaniach temperatur.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedynym przedstawicielem żmijowatych w Polsce jest żmija zygzakowata.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż., żmijość ż.

przym. żmii, żmijowaty

przysł. żmijowato

Wiktionary

# żmijowato

przysłówek sposobu

(1.1) kręto, wężowato

(1.2) przen. podstępnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Podszedł do nas żmijowato uśmiechnięty urzędnik celny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmij mrz., żmija ż., żmijka ż., żmijość ż., żmijowate lm nm., żmijówka ż.

przym. żmii, żmijowaty, żmijowy

Wiktionary

# żmijowaty

1. o człowieku: podstępny, złośliwy;
2. należący do rodziny żmijowatych;
3. podobny do żmii

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) rzad. o kształcie żmii, przypominający żmiję

(1.2) pejor. o człowieku, uśmiechu podstępny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wokół głowy zwisały jej żmijowate strąki posklejanych włosów.

(1.2) Znowu przylazło to żmijowate babsko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmij mrz., żmija ż., żmijka ż., żmijość ż., żmijowate lm nm., żmijówka ż.

przym. żmii, żmijowy

przysł. żmijowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kręty, wężowaty

Wiktionary

# żmijowiec

miododajna roślina zielna z rodziny szorstkolistnych (ogórecznikowatych), o liściach lancetowatych, szorstko owłosionych i kwiatostanie typu skrętki, rosnąca głównie na obszarze śródziemnomorskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa systematyczna|Echium|L|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

Wiktionary

- żmijowiec (Echium) – rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych
- żmijowiec (Chauliodus) – rodzaj ryb z rodziny wężorowatych
- Żmijowiec – szczyt w Masywie Śnieżnika (Sudety Wschodnie)

Miejscowość w Polsce:

- Żmijowiec – osada w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż.

Wiktionary

# żmijówka

1. nalewka alkoholowa powstała przez macerowanie węża w mocnym alkoholu, popularna m.in. w Wietnamie;
2. roślina z rodziny toinowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce

Wiktionary

Żmijówka (wiet. rượu rắn; chiń. 蛇酒; pinyin shéjiǔ) – nalewka alkoholowa, powstała przez macerowanie węża w mocnym alkoholu. Popularna zwłaszcza w Wietnamie i innych krajach Azji Południowo-Wschodniej oraz w południowej części Chin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z wycieczki do Hanoi przywiozłem sobie żmijówkę na pamiątkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒmʲiˈjufka, AS: žmʹii ̯ufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmija ż., żmijka ż., Żmij m., żmij m., żmijowisko n., żmijowiec m., żmijowate nmos.

przym. żmijowy, żmijowaty

przysł. żmijowato

Wiktionary

# żmijownik

rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych; tulejnik

SJP.pl

Wikipedia

# żmijowy

przymiotnik od: żmija

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla żmii; dotyczący, odnoszący się do żmii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Dopadnę cię, zabiję, zniszczę, wygubię wraz z całym twym żmijowym rodem!

(1.1) Ugryzł szybko, głęboko, żmijowym ruchem zarzucając głową w przód i w dół, po łuku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒmʲiˈjɔvɨ, AS: žmʹii ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. żmijowaty

rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż., żmijka ż.

przysł. żmijowato

Wiktionary

# zmikrofalować

podgrzać w kuchence mikrofalowej

SJP.pl

# zmiksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmiksować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miksowanie n., wymiksowanie n., mikser m., mikserek m., mikserka ż., miksernia ż., miks m.

czas. zmiksować dk., wymiksować dk., miksować ndk.

przym. mikserski

Wiktionary

# zmilkły

taki, który zmilkł (zmilknął)

SJP.pl

# żmin

1. rodzaj roślin z rodziny Gelsemiaceae; Gelsemium;
2. żmin jarnik - wiciokrzew z rzędu goryczkowców; jaśmin żółty

SJP.pl

# żminda

1. dawniej: zrzęda, kobieta gderliwa;
2. żminda biała - gatunek komosy, roczna roślina czerwonawa o wysokości 20-60 cm, uporczywy chwast ogrodowy; komosa wielonasienna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. sknera, człowiek chciwy i oszczędny aż do przesady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sknerę zwano w staropolszczyźnie żmindą, żmindakiem lub nawet… gównojadem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒmʲĩnda, AS: žmʹĩnda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmindak m., żmindactwo n.

czas. żmindzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sknera, sknerus, skąpiec, kutwa, skąpiradło, dusigrosz, mrzygłód, liczykrupa, wędzigrosz, gównojad, centuś, chytrus, chciwiec, harpagon, żyła; reg. śl. dziurdziuch.; przest. żyd

Wiktionary

# żmindaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od żmindak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żmindak m.

Wiktionary

# żmindak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. skąpiec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sknerę zwano w staropolszczyźnie żmindą, żmindakiem lub nawet… gównojadem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒmʲĩndak, AS: žmʹĩndak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. żminda m.

:: zdrobn. żmindaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żminda

Wiktionary

# zminusować

środowiskowo: oznaczyć jakąś treść internetową w celu pokazania, że nie przypadła nam do gustu lub że się z nią nie zgadzamy; dać minusa

SJP.pl

# zmiotek

(zwykle w liczbie mnogiej) zmieciona resztka, odpadek czegoś

SJP.pl

# zmiotka

szczotka do zmiatania; regionalnie: zmiatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka miotła, rodzaj szczotki do zagarniania śmieci

Wiktionary

Szczotka do zamiatania – narzędzie składające się z oprawki z umocowanym w niej pionowo włosiem, szczeciną, drutem i tym podobnymi, służące do zamiatania bądź omiatania. Oprawa najczęściej jest wykonana z plastiku lub drewna.

Szczotka do zamiatania podłóg, chodnika i tak dalej może być zamocowana na długim, drewnianym kiju bądź metalowej lub plastikowej rurce. Szczotka o krótkiej rączce, służąca do zmiatania drobnych śmieci to zmiotka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do zamiecenia resztki włosów fryzjerka użyła zmiotki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miotła ż.

czas. zamiatać ndk., zmiatać ndk., zmieść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|śmiatek.

Wiktionary

# zmiotki

potocznie: zmiecione resztki, odpadki czegoś

SJP.pl

# zmir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. poznań. spokój, pokój

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) cały tydzień nie dała zmiru swemu mężowi, dopóki jej nie przyrzekł, i to święcie, że (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mir

Wiktionary

# zmirot

pieśni biesiadne śpiewane podczas posiłków w czasie szabatu; zemirot

SJP.pl

Zmirot (hebr. ‏זְמִירוֹת‎ zmirot, jid. ‏זמירות‎ zmires) – ogólne określenie pieśni o charakterze biesiadnym, śpiewanych podczas szabatu.

Informacje o śpiewanych przy stole psalmach lub hymnach znajdują się już w Talmudzie i w midraszach. Później, w XVI wieku, kabaliści (zwłaszcza Izaak Luria) śpiewali w czasie posiłku szabatowego pieśni, które wyrażały radość z powodu tego święta i witały anioły, towarzyszące zgodnie z tradycją osobom wracającym z synagogi.

Wikipedia

# zmistycyzować

1. wpaść w mistycyzm lub skłonić się ku niemu;
2. zakwalifikować jakieś zjawisko jako mistyczne

SJP.pl

# zmitrężać

mitrężyć;
1. tracić, marnować coś;
2. zwlekać z czymś; marudzić;
3. dawniej: zaprzątać, utrudzać

SJP.pl

# zmitrężyć

1. zmarnować, stracić;
2. dawniej: zmęczyć, utrudzić

SJP.pl

# zmitygować

powściągnąć, powstrzymać

SJP.pl

# zmizerować

zmizerować się - stać się mizernym, chudym; zmizernieć

SJP.pl

# zmizerowany

1. dawniej: uczynić mizernym; wychudzić, wycieńczyć;
2. gwarowo: zmarnować, zniszczyć

SJP.pl

# zmiłowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmiłować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmiłować się, zmiłować dk.

Wiktionary

# zmniejszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. zmniejszyć)

(1.1) sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary

(1.2) sprawiać, że jakaś wielkość ma mniejszą wartość

(1.3) sprawiać, że coś staje się mniej intensywne

czasownik zwrotny niedokonany zmniejszać się (dk. zmniejszyć się)

(2.1) stawać się mniejszym

(2.2) o wartości: obniżać się

(2.3) stawać się mniej intensywnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za pomocą tego kwadracika zmniejszasz obrazek wklejony do dokumentu.

(1.2) Odejmując liczbę dodatnią zmniejszamy wartość danej liczby.

(1.3) Zmniejsz trochę głośność.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲɲɛ̇jʃat͡ɕ, AS: zmʹńėi ̯šać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmniejszanie n., zmniejszenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomniejszać, kurczyć, uszczuplać

(1.2) obniżać

(1.3) osłabiać

(2.1) pomniejszać się, kurczyć się

(2.2) obniżać się

(2.3) osłabiać się

Wiktionary

# zmniejszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmniejszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲɲɛ̇jˈʃãɲɛ, AS: zmʹńėi ̯šãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmniejszać, zmniejszyć

rzecz. zmniejszenie

Wiktionary

# zmniejszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|zmniejszyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: zmʲɲɛ̇jˈʃɛ̃ɲɛ, AS: zmʹńėi ̯šẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmniejszyć, zmniejszać

rzecz. zmniejszanie n.

Wiktionary

# zmniejszyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|zmniejszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈzmʲɲɛ̇jʃɨt͡ɕ, AS: zmʹńėi ̯šyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zmniejszanie n., zmniejszenie n.

Wiktionary

# zmobilizować

1. postawić siły zbrojne w stan gotowości, przeprowadzić mobilizację;
2. pobudzić do działania, do szybszego i lepszego zrobienia czegoś;
3. zmobilizować się - zebrać siły, chęci do czegoś; zmotywować się

SJP.pl

# zmobilizowany

1. postawić siły zbrojne w stan gotowości, przeprowadzić mobilizację;
2. pobudzić do działania, do szybszego i lepszego zrobienia czegoś;
3. zmobilizować się - zebrać siły, chęci do czegoś; zmotywować się

SJP.pl

# zmóc

zwyciężyć kogoś; pokonać; zmęczyć

SJP.pl