# pehlewi

dawny język z grupy języków irańskich zachowany w literaturze i napisach na monetach; pahlawi

SJP.pl

# peireskia

kolczasty krzew z rodziny kaktusowatych, występujący w strefie tropikalnej Ameryki, uprawiany jako roślina ozdobna; pereskia, drzewidło

SJP.pl

# peja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. żart. pogard. wesz

Wiktionary

Osoby:

- Peja – polski raper
- Peter Peja Lindholm – szwedzki curler, olimpijczyk
- Predrag Peja Stojaković – serbski koszykarz

Miejscowości:

- Peja – albańska nazwa miasta Peć w Kosowie
- Peja – miasto na Cyprze

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Peje cię oblazły!

Wiktionary

# pejcz

krótki bicz z rączką upleciony z rzemyków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótki, pleciony bicz z rączką

Wiktionary

Szpicruta (także: palcat, pejcz) – rzemienna plecionka lub pręt pokryty skórą, służący jako pomoc jeździecka do poganiania konia.

Szpicruta przykładana jest na łopatkę lub zad wierzchowca. Nie zalecane jest jej używanie tuż za łydką jeźdźca – na słabiźnie. Szpicrutę powinni stosować jeźdźcy, potrafiący już panować nad koniem za pomocą łydek i dosiadu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy pies schylał się, żeby zjeść rzucony kawałek mięsa z podłogi, trener lekko uderzał go pejczem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pejczyk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. pejcza

Wiktionary

# pejczyk

zdrobnienie od: pejcz

SJP.pl

# pejoratyw

w językoznawstwie:
1. wyraz nacechowany negatywnie, forma wyrazu nadająca mu taki charakter (np. profesory, Polaki);
2. element gramatyczny nadający wyrazom znaczenie ujemne, np. przyrostek -sko (babsko), -as (urzędas)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określenie (np. cech ludzkich) o charakterze ośmieszającym, wyszydzającym; kojarzącym się z czymś nagannym i powszechnie nieuznanym.

Wiktionary

Pejoratyw (z łac. pēior – gorszy) – wyraz używany, aby wyrazić negatywną ocenę osoby lub czegoś.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛjɔˈratɨf, AS: pei ̯oratyf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pejoratywny

Wiktionary

# pejoratywizacja

nabieranie przez wyrazy zabarwienia ujemnego

SJP.pl

# pejoratywnie

przysłówek

(1.1) w negatywny sposób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛjɔraˈtɨvʲɲɛ, AS: pei ̯oratyvʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejoratywność ż.

przym. pejoratywny

Wiktionary

# pejoratywność

negatywne nacechowanie jakiegoś wyrazu, ujemność w znaczeniu wyrazu lub jego formy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pejoratywne; cecha tych, którzy są pejoratywni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pejoratywny

przysł. pejoratywnie

Wiktionary

# pejoratywny

1. mający negatywny, obraźliwy wydźwięk lub znaczenie; krytyczny, ujemny;
2. o przyrostkach: nadający wyrazowi ujemny odcień

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Określenie dobrego studenta mianem kujona ma wydźwięk pejoratywny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ, AS: pei ̯oratyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejoratyw ż., pejoratywność ż., pejoratywizacja ż.

przysł. pejoratywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) negatywny, ujemny

Wiktionary

# pejoratyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pejoratyzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niepejoratyzowanie n.

czas. pejoratyzować ndk.

Wiktionary

# pejotl

substancja odurzająca powodująca halucynacje, otrzymywana z niektórych odmian kaktusów; peyotl

SJP.pl

Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii), pejotl, echinokaktus Williamsa, jeżowiec Williamsa – gatunek sukulenta pędowego z rodziny kaktusowatych. Jest byliną pochodzącą z pustyń i półpustyń Nowego Meksyku oraz Teksasu.

Wikipedia

# pejotlowy

→ pejotl

SJP.pl

#### Patrz:

pejotl

# pejotyzm

religia wielu plemion Indian Ameryki Północnej; jest połączeniem elementów tradycyjnych wierzeń indiańskich z wierzeniami chrześcijańskimi

SJP.pl

Wikipedia

# pejpus

jezioro w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro na granicy między Estonią i Rosją;

Wiktionary

Pejpus, Jezioro Czudzkie (est. Peipsi järv; ros. Чудское озеро, Czudskoje oziero) – jezioro na granicy między Estonią a Rosją. Wraz z jeziorami Lämmijärv (Tiopłoje ros. Тёплое) oraz Pskowskim tworzy jeden zbiornik o łącznej powierzchni 3543 km². Łącznie ze wspomnianymi stanowi piąte pod względem wielkości jezioro Europy. Jeziora te na znacznym odcinku wyznaczają naturalną granicę państwową pomiędzy Estonią a Rosją.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pejpuski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jezioro Czudzkie

Wiktionary

# pejs

1. długie pasmo włosów na skroni ortodoksyjnego żyda;
2. element damskiej fryzury

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żyd. długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;

Wiktionary

Pejsy (hebr. פאות; peot, jid. pejes) – długie pasma włosów wyrastających ze skroni oraz po bokach brody, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu.

Większość religijnych Żydów pozostawia dłuższe włosy w okolicach uszu, chasydzi zapuszczają długie, nigdy nie obcinane pejsy.

Zwyczaj noszenia pejsów uzasadniany jest przez werset z Księgi Kapłańskiej (Kpł. 19:27): Nie będziecie obcinać w kółko włosów na głowie. Nie będziesz golił włosów po bokach brody.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pejsik mrz., pejsaty mos.

przym. pejsaty

Wiktionary

# pejsachówka

mocna wódka śliwkowa, sporządzana zgodnie z żydowskimi przepisami rytualnymi; pejsówka

SJP.pl

Pejsachówka – potoczna nazwa mocnej, wytrawnej wódki żydowskiej sporządzanej najczęściej ze śliwek, z zachowaniem żydowskich przepisów rytualnych. Spożywana przez Żydów w czasie święta Paschy.

Wikipedia

# pejsaty

noszący pejsy, długie pasma włosów na skroniach (np. pejsaty mężczyzna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. mający pejsy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. żyd lub Żyd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczerze mówiąc, wyobrażałem sobie pradziadka jako pejsatego faceta w czarnym chałacie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejsik mrz., pejs mrz., pejsatość ż.

Wiktionary

# pejsik

zdrobnienie od: pejs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pejs

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie pejs, lecz tylko mały pejsik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejs m., pejsaty mos.

przym. pejsaty

Wiktionary

# pejski

nazwisko

SJP.pl

# pejsowaty

1. podobny do pejsa, przypominający pejs;
2. pogardliwie: mający żydowskie pochodzenie

SJP.pl

# pejsówka

mocna wódka śliwkowa, sporządzana zgodnie z żydowskimi przepisami rytualnymi; pejsachówka

SJP.pl

# pejsy

1. długie pasmo włosów na skroni ortodoksyjnego żyda;
2. element damskiej fryzury

SJP.pl

Pejsy (hebr. פאות; peot, jid. pejes) – długie pasma włosów wyrastających ze skroni oraz po bokach brody, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu.

Większość religijnych Żydów pozostawia dłuższe włosy w okolicach uszu, chasydzi zapuszczają długie, nigdy nie obcinane pejsy.

Zwyczaj noszenia pejsów uzasadniany jest przez werset z Księgi Kapłańskiej (Kpł. 19:27): Nie będziecie obcinać w kółko włosów na głowie. Nie będziesz golił włosów po bokach brody.

Wikipedia

# pejzan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. obraź. chłop, mieszkaniec wsi

(1.2) przest. poddany

(1.3) środ. głupi, nieokrzesany człowiek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niejeden głodny pejzan by im pozazdrościł. Jak cudnie się pokazują stare! — wskazał na kilka pawi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛjzãn, AS: pei ̯zãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejzanka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieśniak, chłop

Wiktionary

# pejzanka

1. zupa jarzynowa
2. dawna sukienka o obcisłym staniku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. rodzaj zupy jarzynowej, bardziej wykwintna kartoflanka wzbogacona m.in. o grzyby leśne, kapustę, kalarepę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejzan mos.

Wiktionary

# pejzaż

naturalny krajobraz, często przedstawiany na obrazach lub fotografiach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. obraz, którego tematem jest krajobraz

(1.2) szt. dziedzina plastykaastyki zajmujący się krajobrazem

(1.3) książk. krajobraz przedstawiony w dziele sztuki

(1.4) przen. ogół faktów i procesów tworzących obraz pewnego zjawiska

Wiktionary

Pejzaż (fr. paysage) – malarstwo krajobrazowe, czyli malarstwo przedstawiające krajobraz, widok natury lub otoczenia miejskiego.

W zależności od przedstawionej rzeczywistości wyróżnia się pejzaż topograficzny – odzwierciedlający konkretny motyw i pejzaż fantastyczny – będący wytworem wyobraźni. Można wyróżnić specyficzne typy pejzażu w zależności od obrazowanego motywu:

- weduta – pejzaż przedstawiający scenę miejską
- marina – krajobraz marynistyczny, morski
- pejzaż ze sztafażem – w pejzażu pojawia się postać ludzka lub zwierzęca

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Józef Chełmoński był znanym twórcą pejzaży.

(1.1) Postanowiliśmy się z nim, tym widokiem, zmierzyć i tak powstał duet pejzaży górczyńskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛjzaʃ, AS: pei ̯zaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejzażysta mos., pejzażystka ż.

:: zdrobn. pejzażyk mrz.

przym. pejzażowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krajobraz, landszaft

(1.3) krajobraz

(1.4) panorama, obraz

Wiktionary

# pejzażowy

przymiotnik od: pejzaż; charakterystyczny dla pejzażu lub obrazów, fotografii przedstawiających pejzaż (np. motyw pejzażowy), związany z pejzażem (np. malarstwo pejzażowe)

SJP.pl

# pejzażyk

zdrobnienie od: pejzaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki obraz przedstawiający pejzaż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przedpokoju wisiały pejzażyki przywiezione przez panią Celinę z pielgrzymki do Ziemi Świętej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejzaż mrz., pejzażysta mos., pejzażystka ż.

przym. pejzażowy

Wiktionary

# pejzażysta

osoba zajmująca się malowaniem lub fotografowaniem naturalnych krajobrazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. malarz tworzący pejzaże

(1.2) liter. pisarz tworzący opisy przyrody

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛjzaˈʒɨsta, AS: pei ̯zažysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pejzaż m., pejzażyk m.

:: fż. pejzażystka ż.

przym. pejzażowy

Wiktionary

# pejzażystka

kobieta zajmująca się malowaniem lub fotografowaniem naturalnych krajobrazów

SJP.pl

# pęk

pewna ilość przedmiotów związanych razem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze

(1.2) skłębiona lub splątana rzecz

(1.4) daw. miejsce największej średnicy naczynia

(1.5) mat. zob. pęk prostych.

(1.6) mat. zob. pęk płaszczyzn.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marcinek szybko skoczył ku kapliczce, wspiął się na płot i ułamał ogromny pęk kwitnących gałęzi.

(1.2) Siądź w łodzi, przy ognisku, na sieci tych pęku…

(1.3) Dyrektor Henio był złośliwy, dowcipny, oczytany a z cicha pęk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃ŋk, AS: pẽŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pękatość ż., Pękosław m., Pękosława ż.

:: zdrobn. pęczek m.

przym. pękaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiązka

(1.2) kłąb

(1.3) pęknięcie, rozpuk

Wiktionary

# pękać

1. np. o lodzie: przestawać być całością na skutek powstawania rys, szczelin; łamać się, rozpadać się;
2. rozrywać się, rozpadać się na dwie (np. struna) lub wiele (np. balon) części;
3. np. o pociskach: wybuchać;
4. pot. bać się

SJP.pl

czasownik

(1.1) przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu

(1.2) o czymś naciągniętym, napiętym: rozrywać się, najczęściej na dwie części

(1.3) pot. bać się, odczuwać strach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wiosnę, gdy zrobi się dostatecznie ciepło, pąki pękają na drzewach.

(1.3) Nie pękaj! Zrób to!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ŋkat͡ɕ, AS: pẽŋkać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pękanie n., pęknięcie n.

czas. spękać, pęknąć dk.

przym. pękaty

Wiktionary

# pękacieć

stawać się pękatym

SJP.pl

# pękacki

nazwisko

SJP.pl

# pękacz

nazwisko

SJP.pl

Pękacz (310 m) – wzniesienie pomiędzy miejscowościami Aleksandrowice, Kleszczów i Burów w województwie małopolskim. Pod względem geograficznym znajduje się na Garbie Tenczyńskim (część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej) w obrębie Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.

Wikipedia

# pekaes

potocznie:
1. autobus komunikacji międzymiastowej; PKS;
2. zarost po obu stronach twarzy sięgający ust; bak, baczek, faworyt, bokobrody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polskie przedsiębiorstwo transportowe

Wiktionary

Geodis Road Network Sp. z o.o. (do 2022 – PEKAES sp. z o.o.) – operator logistyczny z siedzibą w Błoniu. Dawniej przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Międzynarodowych Przewozów Samochodowych „Pekaes” w Warszawie, będące przewoźnikiem drogowym towarowym i osobowym, założone w 1958 roku.

Spółka notowana od 2004 roku do 10 stycznia 2017 roku na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziadek jeździł autobusem w Pekaesie na trasie Kalisz-Katowice.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pekaes mrz.

przym. pekaesowski

skr. PKS

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. PKS

Wiktionary

# pekaesowiec

pracownik PKS (Pekaesu, Państwowej Komunikacji Samochodowej); PKS-owiec

SJP.pl

# pekaesowski

przymiotnik od: Pekaes, PKS (Państwowa Komunikacja Samochodowa), pekaes; PKS-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pekaesem, odnoszący się do Pekaesu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Autobusy pekaesowskie zatrzymują się na przystanku przed GS-em.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pekaes mrz., Pekaes mrz.

skr. PKS

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PKS-owski

Wiktionary

# pekaesowy

→ pekaes

SJP.pl

#### Patrz:

pekaes

# pękala

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Pękala:

- Karol Pękala (1902–1968) – polski duchowny rzymskokatolicki
- Mieczysław Pękala (1898–1967) – oficer wojska polskiego
- Kamil Pękala (ur. 1983) – polski śpiewak
- Miłosz Pękala (ur. 1981) – polski perkusjonalista
- Jerzy Pękala (ur. 1929) – polski polityk
- Julian Pękala (1904–1977) – polski duchowny polskokatolicki
- Mirosław Pękala (ur. 1969) – polski piłkarz
- Leszek Pękala (ur. 1952) – oficer

Wikipedia

# pękalski

nazwisko

SJP.pl

- Ireneusz Pękalski – polski biskup rzymskokatolicki;
- Ivo Pękalski – szwedzki piłkarz;
- Leonard Pękalski – polski malarz;
- Leszek Pękalski – polski zabójca i przestępca seksualny, znany jako „Wampir z Bytowa";
- Leszek Jerzy Pękalski – polski fotografik;
- Marcin Pękalski – polski raper;
- Roman Pękalski – polski architekt i urbanista;
- Stanisław Pękalski – polski malarz, witrażysta, profesor;
- Tomasz Pękalski – polski lekarz i samorządowiec.

Wikipedia

# pekan

gatunek hikory o jadalnych, leczniczych nasionach, przypominających orzechy włoskie, wykorzystywanych do produkcji oleju; hikora pekan, orzesznik pekan, przeorzech pekan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dendr. pot. drzewo z gatunku orzesznik jadalny

(1.2) spoż. orzech z drzewa pekan (1.1)

Wiktionary

- Pekan – roślina, orzesznik jadalny
- Pekan – miasto w Brunei
- Pekan – dystrykt i miasto w Malezji

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛkãn, AS: pekãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pekanowiec m.

przym. pekanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pekanowiec, orzesznik jadalny, orzesznik owocowy, orzesznik pekanowy, pikan

(1.2) pikan

Wiktionary

# pękanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pękać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. spękać, pękać ndk.

rzecz. pęknięcie n.

Wiktionary

# pękanino

W Polsce

- Pękanino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Białogard
- Pękanino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Malechowo

- Pękanino – dawna gromada w powiecie sławieńskim

Wikipedia

# pekanowy

→ pekan

SJP.pl

#### Patrz:

pekan

# pekao

1. Polska Kasa Opieki; PeKaO;
2. Powszechna Kasa Oszczędności

SJP.pl

Wikipedia

# pekao-wski

→ PEKAO; pekaowski

SJP.pl

# pekaowski

przymiotnik od:
1. PKO BP (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski); PKO-wski;
2. Pekao SA (Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna)

SJP.pl

# pekape

potocznie: PKP (Polskie Koleje Państwowe)

SJP.pl

# pekari

rodzina wszystkożernych ssaków z rzędu parzystokopytnych, wyglądem przypominających świnie domowe, zamieszkujących lasy i zarośla Ameryki Południowej i Środkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. amerykański ssak parzystokopytny z wyglądu podobny do dzika;

Wiktionary

Pekari (Tayassu) – rodzaj ssaków z rodziny pekariowatych (Tayassuidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈkarʲi, AS: pekarʹi

Wiktionary

# pekariowate

o cechach pekariowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Pekariowate (Tayassuidae) – rodzina ssaków łożyskowych z podrzędu świniokształtnych (Suina) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla), spokrewniona ze świniowatymi.

Wikipedia

# pekariowaty

o cechach pekariowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# pekator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eufem. penis

Wiktionary

# pękatość

zaokrąglenie, grubość, najczęściej znaczna i widoczna w jednym miejscu lub pełność, nadmiar czegoś

SJP.pl

# pękaty

zaokrąglony, gruby, rozszerzający się znacznie w jednym miejscu (np. pękata dynia) lub napełniony czymś po brzegi, wypchany (np. pękaty portfel)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rozszerzający się znacznie w jednym miejscu, zwykle pośrodku

(1.2) napełniony lub wypchany mocno czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęk mrz.

czas. pękać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baniasty, baryłkowaty, beczkowaty, beczułkowaty, bombiasty, brzuchaty

Wiktionary

# pękała

1. np. o lodzie: przestawać być całością na skutek powstawania rys, szczelin; łamać się, rozpadać się;
2. rozrywać się, rozpadać się na dwie (np. struna) lub wiele (np. balon) części;
3. np. o pociskach: wybuchać;
4. pot. bać się

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Pękała – polski funkcjonariusz kontrwywiadu i wywiadu, dyplomata
- Kazimierz Pękała – polski lekarz i polityk
- Jerzy Pękała – polski polityk, rolnik
- Zygmunt Pękała – polski żołnierz podziemia

Wikipedia

# pekin

potocznie o Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Chin;

Wiktionary

Pekin (chiń. 北京; pinyin Běijīng; [pèi.tɕíŋ]) – stolica Chińskiej Republiki Ludowej oraz jedno z czterech miast wydzielonych, podlegające bezpośrednio władzom kraju. Od północy, zachodu i południa graniczy z prowincją Hebei, a od wschodu z miastem wydzielonym Tiencin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas ferii zimowych mieszkaliśmy w najdroższym hotelu w Pekinie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛcĩn, AS: peḱĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pekińczyk mos./mzw., pekinka ż.

przym. pekiński, podpekiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. Peking

Wiktionary

# pekińczyk

mieszkaniec Pekinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pekinu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) kynol. rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

Wiktionary

Pekińczyk – jedna z ras psów należąca do grupy psów do towarzystwa, zaklasyfikowana do sekcji spanieli japońskich i pekińczyków. Typ jamnikowaty. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk, AS: peḱĩĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pekin mrz.

:: fż. pekinka ż.

przym. pekiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pekin

Wiktionary

# pekińczyki

1. jedna z najstarszych ras psa domowego; pekiniec;
2. pekińczyk żółty - gatunek małego ptaka z rzędu wróblowych; pekińczyk czerwonodzioby

SJP.pl

Pekińczyki (Leiotrichidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

Wikipedia

# pekinekla

rodzaj tkaniny bawełniano-jedwabnej o lekko pomarszczonej powierzchni

SJP.pl

# pekiniec

jedna z najstarszych ras psa domowego; pekińczyk

SJP.pl

# pekinka

mieszkanka Pekinu (stolicy Chin)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pekinu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈcĩnka, AS: peḱĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pekin mrz.

:: fm. pekińczyk mos.

przym. pekiński

Wiktionary

# pekiński

przymiotnik od: Pekin (stolica Chin)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Pekinu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Medycyna pekińska, podobnie jak paryska, opierała się na "nauce", tyle że chińskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈcĩj̃sʲci, AS: peḱĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pekin mrz., pekińczyk mos./mzw., pekinka ż.

Wiktionary

# pekka

skandynawskie imię męskie

SJP.pl

# peklaż

potocznie: ostro zakrapiana impreza; melanż

SJP.pl

# peklosól

sól do peklowania; sól peklowa

SJP.pl

Peklowanie – proces technologiczny, polegający na działaniu mieszanki peklującej na mięso. Efektem tego procesu jest utrwalanie barwy, wytworzenie charakterystycznego smaku i zapachu mięsa oraz przedłużenie trwałości produktu poprzez hamowanie wzrostu bakterii chorobotwórczych i gnilnych.

Wikipedia

# peklować

utrwalać mięso w roztworze soli z saletrą i przyprawami

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapeklować)

(1.1) kulin. konserwować mięso w solance z saletrą i przyprawami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spróbujecie mojego peklowanego mięsa?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowanie n., zapeklowanie n., peklowina ż., peklówka ż., peklownia ż.

czas. zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|bajcować.

Wiktionary

# peklowacz

osoba pracująca w zakładach mięsnych, zajmująca się peklowaniem (utrwalaniem mięsa mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw)

SJP.pl

# peklowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|peklować.

Wiktionary

Peklowanie – proces technologiczny, polegający na działaniu mieszanki peklującej na mięso. Efektem tego procesu jest utrwalanie barwy, wytworzenie charakterystycznego smaku i zapachu mięsa oraz przedłużenie trwałości produktu poprzez hamowanie wzrostu bakterii chorobotwórczych i gnilnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zapeklowanie n., peklowina ż., peklówka ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

# peklowina

mięso peklowane (utrwalone mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw); peklówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. mięso zakonserwowane w roztworze solanki z saletrą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kucharka zrobiła dobrą peklowinę, chcesz spróbować?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowanie n., zapeklowanie n., peklówka ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

# peklówka

mięso peklowane (utrwalone mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw); peklowina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. mięso zakonserwowane w roztworze solanki z saletrą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dam wam trochę peklówki, Nadia przygotowała.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowanie n., zapeklowanie n., peklowina ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peklowina

Wiktionary

# peklownia

pomieszczenie w zakładach mięsnych, w którym pekluje się (utrwala mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw) mięso

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie, w którym pekluje się mięso

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mięso na wesele trzymamy jeszcze w peklowni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowanie n., zapeklowanie n., peklowina ż., peklówka ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy, peklowniczy

Wiktionary

# peklowniczy

związany z peklowaniem (utrwalaniem mięsa mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw), służący do peklowania (np. basen peklowniczy, misa peklownicza)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) używany do peklowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sam przygotowujesz solankę peklowniczą dla swojej rzeźni?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowina ż., peklowanie n., zapeklowanie n., peklówka ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peklowy

Wiktionary

# peklownik

naczynie do peklowania mięsa

SJP.pl

# peklowy

sól peklowa - sól do peklowania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do peklowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Śliczne dzięki, pędzę po sól peklową i … może jednak zjem swojskiej wędzonki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peklowina ż., peklowanie n., zapeklowanie n., peklówka ż., peklownia ż.

czas. peklować ndk., zapeklować dk.

przym. peklowniczy

Wiktionary

# pęknąć

1. np. o lodzie: przestać być całością na skutek powstania rys, szczelin; złamać się, rozpaść się
2. rozerwać się, rozpaść się na dwie (np. struna) lub wiele (np. balon) części
3. np. o pociskach: wybuchnąć
4. pot. (o kimś) zostać złamanym

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. pękać)

(1.1) dokonany od|pękać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pẽŋknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pękać, spękać

rzecz. pęknięcie n.

Wiktionary

# pęknięcie

widoczne miejsce, najczęściej w postaci rysy, szczeliny na płaskiej powierzchni, spowodowane uszkodzeniem mechanicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pęknąć.

(1.2) przerwanie ciągłości jakiejś powierzchni

Wiktionary

- pęknięcia drewna
- pęknięcie (rozpadlina, naderwanie, szczelina) – ubytek w naskórku i skórze właściwej
- Pęknięcia – film

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pẽŋʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pękanie n. ndk.

czas. spękać, pękać ndk., pęknąć dk.

Wiktionary

# peknóć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. łow. strzelić z lekkiej strzelby

Wiktionary

# pękosław

imię męskie

SJP.pl

Pękosław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Pęko- ("pęk, wiązka", ale pękać się – "rozpadać się, przestawać być całym") i -sław ("sława"). Mogło oznaczać "ten, którego sława jest silna i oparta na wielu czynach", albo też "ten, którego sława się rozpada".

Pękosław imieniny obchodzi 19 maja i 4 sierpnia.

Żeński odpowiednik: Pękosława.

Wikipedia

# pękosławek

zdrobnienie od: Pękosław (imię męskie)

SJP.pl

# pękosławice

Pękosławice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Waśniów.

Były wsią klasztoru cystersów wąchockich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# pękosławkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pękosławka lub z nim związany

SJP.pl

# pękosławostwo

Pękosław z żoną; Pękosławowie

SJP.pl

# pękosławowie

imię męskie

SJP.pl

# pękosławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pękosława lub z nim związany

SJP.pl

# pękowo

2 miejscowości w Polsce:

- Pękowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Gzy
- Pękowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia

# pęksa

nazwisko

SJP.pl

# pęksowy

przymiotnik

(1.1) gwara. pąsowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pąs, pąsowienie, daw. pons, daw. ponsowienie, gwara. ponsówka

przym. ponso, spąsowiały, pąsowy, daw. ponsowy, daw. sponsowiały, gwara. pąksowy

przysł. pąsowo, daw. ponsowo

czas. pąsowieć, spąsowieć, daw. ponsowieć, daw. sponsowieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pąsowy, daw. ponso, daw. ponsowy, gwara. pąksowy

Wiktionary

# pększyn

Pększyn – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Prusice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Wikipedia

# pektan

sól lub ester kwasu pektynowego; pektynian

SJP.pl

# pektolit

minerał z grupy krzemianów

SJP.pl

Pektolit (Yuksporyt) – minerał z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gr. pektos = złożony i lithos = kamień, skała.

Wikipedia

# pektoralik

ozdobny zegareczek na łańcuszku, noszony w kieszonce na piersi

SJP.pl

# pektoralny

→ pektorał

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pektorałem, używany do noszenia pektorału

Wiktionary

#### Patrz:

pektorał

#### Przykłady

(1.1) Kardynałowie i biskupi noszą na sznurach pektoralnych krzyże z relikwiami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pektorał mrz.

Wiktionary

# pektorał

1. ozdobny krzyż ze szlachetnego metalu, zawierający relikwie;
2. ozdobny napierśnik noszony przez faraonów jako oznaka władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;

(1.2) hist. napierśnik noszony w starożytności jako oznaka władzy

(1.3) daw. zegarek noszony na piersi w XVII wieku

Wiktionary

Pektorał, napierśnik (z łac. pectus – pierś) – rodzaj biżuterii świeckiej lub religijnej noszonej na piersi, zapinanej od tyłu. Obecnie nazwa często używana dla ozdobnego krzyża noszonego na piersi przez wyższe duchowieństwo (biskupi, arcybiskupi, kardynałowie, papież) – zobacz pektorał (chrześcijaństwo).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Papież otrzymał srebrny pektorał z okazji rocznicy święceń.

(1.2) W starożytnym Izraelu pektorały nosili królowie i arcykapłani.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pektoralik mrz.

przym. pektoralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) napierśnik

Wiktionary

# pektyna

jeden z grupy polisacharydów, występujący w tkankach roślinnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. substancja organiczna mająca właściwości żelujące

Wiktionary

Pektyny (gr. πηκτός pektós = zwarty, cieknący) – mieszanina węglowodanów występująca w ścianach komórkowych wielu roślin. Pektyny są generalnie polisacharydami i oligosacharydami o zmiennym składzie. Są to przede wszystkim poliuronidy składające się z połączonych ze sobą wiązaniami α-1,4-glikozydowymi jednostek kwasu D-galakturonowego, w znacznej części zestryfikowanych grupami metylowymi. Pektyny dla ludzi, pod względem odżywczym, są ciałami balastowymi. Pod względem żywieniowym stanowią jedną z frakcji rozpuszczalnego włókna pokarmowego (błonnika). Wiele mikroorganizmów jest w stanie rozkładać pektynę. Użycie pektyn zostało po raz pierwszy wspomniane w przepisach z I wieku n.e.

Wikipedia

# pektynian

sól lub ester kwasu pektynowego; pektan

SJP.pl

# pektynodon

rodzaj dinozaura z rodziny troodonów

SJP.pl

# pektynowy

przymiotnik od: pektyna; wchodzący w skład pektyny (jednego z grupy polisacharydów, występującego w tkankach roślinnych), zawierający pektynę (np. związek pektynowy, klej pektynowy)

SJP.pl

# pekuniarny

związany z pieniędzmi, pieniężny

SJP.pl

# pel

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = inform. punkt elektryczno-logiczny

Wiktionary

Francja:

- Pel-et-Der – gmina

Osoby:

- Albert Pel – francuski seryjny morderca
- David Pel – holenderski tenisista
- Eva Pel – holenderska artystka
- Pieter Klazes Pe – duński profesor

Zobacz też:

- Peel

Wikipedia

# pela

jedwabna tkanina

SJP.pl

- Pela – skrót żeńskiego imienia Pelagia
- Pela – miejscowość w Grecji
- Pela - cienkie nici jedwabne używane do haftu
- Pela – skała w miejscowości Rybna w województwie małopolskim

Wikipedia

# pelagia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Wodzierady;

(1.3) astr. planetoida z głównego pasa asteroid o numerze 1190;

Wiktionary

Pelagia – żeńskie imię pochodzenia greckiego, pochodzące od przymiotnika pelagios, oznaczającego „morski”. Męskim odpowiednikiem tego imienia jest Pelagiusz.

Pelagia imieniny obchodzi: 23 marca, 4 maja, 9 czerwca, 26 czerwca, 11 lipca, 8 października i 21 października.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Pelagia i pochodzę ze wsi pod Starachowicami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlaɟja, AS: pelaǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelagianizm m., pelagianin m., semipelagianizm m., pelagial m.

:: zdrobn. Pela ż.

:: fm. Pelagiusz m.

przym. Pelagiowy, pelagianistyczny, pelagiczny

Wiktionary

# pelagial

toń wodna oceanów, mórz i dużych jezior, obfitująca w tlen na skutek intensywnego falowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. hydrol. sfera otwartej wody, dzieląca się na część fotyczną (naświetloną) oraz afotyczną (bez światła)

Wiktionary

Pelagial, wody pelagialne, strefa pelagialna, toń wodna (od gr. πέλαγος, pélagos – morze) – wody otwarte oceanów, mórz i wielkich jezior oddzielone od brzegów strefami litoralu i sublitoralu. Obejmuje naświetloną warstwę wody do 200 m od powierzchni (epipelagial) oraz coraz głębsze warstwy: mezopelagial, batypelagial i abisal (abisopelagial). Poniżej strefy abisalnej znajduje się strefa denna (bental) lub głębia rowów oceanicznych (hadal – poniżej 6000 m p.p.m.).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pelagialny

rzecz. Pelagiusz mos., Pelagia ż.

Wiktionary

# pelagialny

→ pelagial

SJP.pl

#### Patrz:

pelagial

# pelagianin

zwolennik pelagianizmu (katolickiego zespołu poglądów religijnych głoszonych przez Pelagiusza, nieuznającego przeniesienia grzechu pierworodnego na wszystkich ludzi oraz mówiącego o zbawieniu będącym niezależnym od łaski bożej)

SJP.pl

# pelagianizm

katolicki zespół poglądów religijnych głoszonych przez Pelagiusza, nieuznający przeniesienia grzechu pierworodnego na wszystkich ludzi oraz mówiący o zbawieniu będącym niezależnym od łaski bożej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. rel. nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;

Wiktionary

Pelagianizm – we wczesnym chrześcijaństwie od początku V w. pogląd teologiczny, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz (IV i V w.). Rozwijał się głównie w Italii i Północnej Afryce. W wyniku kontrowersji wewnątrzkościelnej, uznany przez synody katolickie i papieży, a następnie Sobór efeski (431) za niezgodny z doktryną chrześcijańską, czyli herezję.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Pelagiusz m., Pelagia ż.

Wiktionary

# pelagianka

→ pelagianin

SJP.pl

#### Patrz:

pelagianin

# pelagiański

→ pelagianin

SJP.pl

#### Patrz:

pelagianin

# pelagiczny

utworzony pod wpływem działania morza, morski

SJP.pl

# pelagiusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Pelagiusz – imię męskie
- Pelagiusz – mnich z V w.
- Pelagiusz – król Asturii (718-737)
- Pelagiusz I – papież (556-561)
- Pelagiusz II – papież (579-590)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Imię Pelagiusz nosiło dwóch papieży w VI wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlaɟuʃ, AS: pelaǵuš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelagianizm m., pelagianin m., semipelagianizm m., pelagial m.

:: fż. Pelagia ż.

przym. Pelagiuszowy, pelagianistyczny, pelagiczny

Wiktionary

# pelagiuszek

zdrobnienie od: Pelagiusz (imię męskie)

SJP.pl

# pelagiuszkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelagiuszka lub z nim związany

SJP.pl

# pelagiuszostwo

Pelagiusz z żoną; Pelagiuszowie

SJP.pl

# pelagiuszowie

imię męskie

SJP.pl

# pelagiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelagiusza lub z nim związany

SJP.pl

# pelagra

choroba przewlekła wynikająca z braku witaminy PP, która objawia się zaburzeniami nerwowymi i psychicznymi; rumień lombardzki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba spowodowana brakiem witaminy PP;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) rumień lombardzki

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|pellagre.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pellagra

* francuski: (1.1) pellagre ż.

* hiszpański: (1.1) pelagra ż.

* nowogrecki: (1.1) πελάγρα ż.

źródła.

== pelagra (język hiszpański.) ==

wymowa.

IPA3|pe.ˈla.ɣɾa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pelagra

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pe.ˈla.ɣɾa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rumień lombardzki

Wiktionary

# pelagryczny

→ pelagra

SJP.pl

#### Patrz:

pelagra

# pelagryk

osoba cierpiąca na pelagrę (rumień lombardzki)

SJP.pl

# pelamida

drapieżna ryba z rodziny makrelowatych; bonito; sarda

SJP.pl

Pelamida (Sarda sarda) – gatunek ryby z rodziny makrelowatych (Scombridae), czasami błędnie nazywany bonito.

Wikipedia

# pelanowski

nazwisko

SJP.pl

# pelargonia

roślina ozdobna z rodziny bodziszkowatych; muszkatel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pelargonium|ref=tak., popularna roślina doniczkowa

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na parapecie stoi doniczka z pelargonią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja, AS: pelargõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pelargoniowy

Wiktionary

# pelargonidyna

rodzaj antocyjanu, barwnik naturalny wykorzystywany w przemyśle spożywczym do nadawania produktom pomarańczowego zabarwienia

SJP.pl

Pelargonidyna – organiczny związek chemiczny z grupy antocyjanidynów, Występuje naturalnie jako barwnik roślinny, między innymi w pelargoniach, malinach, truskawkach, owocach śliw, żurawiny czy płatkach róż. Duże jej ilości zawiera czerwona fasola. Jak wszystkie antocyjanidyny jest antyutleniaczem. Pelargonidyna stosowana jest jako barwnik spożywczy o oznaczeniu E163d. Alkoholowy roztwór pelargonidyny jest wskaźnikiem pH.

Wikipedia

# pelargonina

związek pochodzenia roślinnego zwiększający siłę i zmniejszający częstość skurczów serca uważany za pochodną cyjaniny

SJP.pl

# pelargoniowy

przymiotnik od: pelargonia; charakterystyczny dla pelargonii (np. kwiaty pelargoniowe), związany z pelargoniami (np. drzewko pelargoniowe, odrost pelargoniowy)

SJP.pl

# pelasia

zdrobnienie od: Pelagia (imię żeńskie)

SJP.pl

# pelasiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelasi lub z nią związany

SJP.pl

# pelazgijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pelazgami, dotyczący Pelazgów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pelazgowie lm m.

Wiktionary

# pelazgowie

Pelazgowie (gr. Πελασγοί Pelasgoí, w lp. Πελασγός, Pelasgos) – lud zamieszkujący Tesalię przed przybyciem na Peloponez Greków w II tysiącleciu p.n.e.; z czasem w historiografii greckiej pojawiła się tendencja do określania tym mianem również innych autochtonicznych mieszkańców Peloponezu i sąsiednich wysp, jak Karyjczycy i Lelegowie.

Wikipedia

# pelc

nazwisko

SJP.pl

- Jan Pelc – czeski pisarz
- Janusz Pelc – historyk literatury
- Janusz Pelc – programista
- Jerzy Pelc – filozof

Wikipedia

# pelcmantel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. futro

Wiktionary

# pelczar

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Pelczar (1937–2010) – polski profesor, matematyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Jan Pelczar (1895–1940) – major kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
- Józef Sebastian Pelczar (1842–1924) – biskup przemyski, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, święty Kościoła katolickiego.
- Kazimierz Pelczar (1894–1943) – polski profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prekursor onkologii w II RP.
- Marian Pelczar (1905-1983) – polski doktor, historyk, organizator i dyrektor Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk.
- Stanisław Pelczar (1915–1977) – sierżant Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego.
- Zenon Pelczar (1866–1934) – polski doktor, lekarz balneolog.

Wikipedia

# pelczarski

nazwisko

SJP.pl

# pele

jedwabna tkanina

SJP.pl

## Osoby nazywające się Pele, Pelé lub Pélé

- Pele – polski raper, ur. 1978
- Pelé – brazylijski piłkarz, ur. 1940, zm. 2022, trzykrotny mistrz świata
- Pelé – kabowerdeński piłkarz, ur. 1978
- Pelé – portugalski piłkarz, ur. 1991
- Abédi Pelé – ghański piłkarz, ur. 1964
- Pélé – portugalski piłkarz, ur. 1987

Wikipedia

# pele-mele

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mieszanka różnych rzeczy, chaos, zamęt

(1.2) zob. pele-mele.

przysłówek

(2.1) mieszając coś bezładnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ewentualnie pewna kompozycja dwóch czy więcej rodzajów formy, a nie niezaradna mieszanina, pêle-mêle, będące w związku z niezaradnością twórcy wobec otaczających go problemów (…)

(2.1) Za największy błąd uważam, że w dalszym ciągu łączy się pêle-mêle dzieje powszechne z dziejami polskiemi w obrębie tych samych rozdziałów (…) sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pele-mele n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) groch z kapustą, gmatwanina, pomieszanie z poplątaniem

(2.1) bez ładu i składu, chaotycznie

Wiktionary

# peled

duża ryba planktonożerna; peluga

SJP.pl

Peluga, peled, syrok (Coregonus peled) – gatunek słodkowodnej, planktonożernej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae).

Wikipedia

# peleng

określenie miejsca ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów; namiar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. kąt między pewnym stałym kierunkiem i kierunkiem, w którym obserwowany jest namierzany obiekt

Wiktionary

- Peleng – wyspa w Indonezji
- Cieśnina Peleng – cieśnina w Indonezji
- peleng (namiar) – pojęcie w nawigacji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedyż pan nareszcie będzie łaskaw podać mi ten peleng na ostatnią latarnię, czy pan tam zaspał, do licha?!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelengacja ż., pelengator m., pelengowanie n.

czas. pelengować ndk.

przym. pelengacyjny, pelengowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) namiar

Wiktionary

# pelengacja

proces wyznaczania namiarów jakiegoś obiektu w przestrzeni względem północy, przez mierzenie odpowiednich kątów

SJP.pl

# pelengacyjny

związany z pelengacją (procesem wyznaczania namiarów jakiegoś obiektu w przestrzeni względem północy, przez mierzenie odpowiednich kątów), odnoszący się do takiego procesu (np. pomiar pelengacyjny)

SJP.pl

# pelengator

przyrząd nawigacyjny do brania namiarów; namiernik

SJP.pl

# pelengować

określać miejsce ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów

SJP.pl

# pelengowy

przymiotnik od: peleng; związany z pelengiem (określaniem miejsca ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów), dotyczący pelengu (np. mostek pelengowy)

SJP.pl

# peleryna

1. rodzaj okrycia przeciwdeszczowego bez rękawów;
2. niewielki fragment ozdobnej tkaniny zawieszanej przy kołnierzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

(1.2) część ubioru np. płaszcza, sukni, opadająca swobodnie z plecyeców

Wiktionary

Peleryna (fr. pèlerine, od pèlerin - pielgrzym) – wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona i spięte na piersiach albo na ramieniu, noszone od czasów antycznych przez obie płcie. W Polsce nazwa stosowana od XVII wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sztuczce magik zakrył chłopca peleryną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛlɛˈrɨ̃na, AS: pelerỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pelerynka ż.

przym. peleryniasty, pelerynowy

Wiktionary

# peleryniasty

noszący pelerynę

SJP.pl

# pelerynka

niewielka peleryna, najczęściej dla dzieci lub niektórych zwierząt domowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: peleryna

(1.2) krótka narzutka okrywająca górną część plecyeców, ramiona i piersi

(1.3) kośc. szata liturgiczna ministrantów w kształcie pelerynki (1.2);

Wiktionary

Pelerynka, inaczej kołnierz – jest szatą liturgiczną (w formie kołnierza zapinanego pod szyją) nakładaną przez ministranta na komżę, którą nosi podczas mszy świętej. Ministrant otrzymuje pelerynkę dopiero po wstępnym okresie przygotowania do służby w kościele i pogłębieniu swojej wiedzy podczas zbiórek ministrantów, a także po praktyce służby przy ołtarzu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam Michasiowi śliczną pelerynkę.

(1.2) Do tej sukni musisz mieć pelerynkę, inaczej zmarzniesz.

(1.3) W tę niedzielę ministranci nosili pelerynki koloru zielonego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛlɛˈrɨ̃nka, AS: pelerỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peleryna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) narzutka, zarzutka

(1.3) kołnierzyk

Wiktionary

# pelet

rodzaj biopaliwa wytwarzanego przy pomocy granulowania; pellet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) granulat opałowy ze sprasowanych pod wysokim ciśnieniem trocin, wiór, zrębków i innych odpadów drzewnych;

Wiktionary

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odkąd palimy peletem, wyrzucamy znacznie mniej popiołu.

Wiktionary

# peleton

zwarta grupa zawodników w wyścigu kolarskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu;

Wiktionary

Peleton (od fr. peloton – kłębek, gromada) – w kolarstwie główna, najliczniejsza grupa kolarzy, najczęściej umiejscowiona pomiędzy wyprzedzającymi ją zawodnikami z ucieczki a zawodnikami niewytrzymującymi tempa grupy zasadniczej.

Jazda w peletonie wymaga mniejszego wysiłku od jazdy w pojedynkę. Związane jest to z oporem powietrza, będącym największym oporem w czasie jazdy. Opór powietrza zależy od kwadratu prędkości, czyli wraz z liniowym wzrostem prędkości opór rośnie kwadratowo, oznacza to np. czterokrotnie większy opór powietrza przy dwukrotnym wzroście prędkości. Jazda w peletonie, w swoistym "tunelu powietrznym", jest preferowana przez zawodników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez cały wyścig kolarze jechali w peletonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlɛtɔ̃n, AS: peletõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peletonik mrz.

Wiktionary

# peletonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peleton

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peleton m.

Wiktionary

# peletowy

→ pelet; pelletowy

SJP.pl

# pelety

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. pelet.

Wiktionary

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlɛtɨ, AS: pelety

Wiktionary

# peleus

postać z mitologii greckiej

SJP.pl

Peleus (gr. Πηλεύς Pēleús, łac. Peleus) – w mitologii greckiej król Ftyi w Tesalii, argonauta, ojciec Achillesa.

Uchodził za syna Ajakosa i Endeis. Peleus razem z bratem Telamonem zabił pod wpływem gniewu (w trakcie gry w kości) swojego przyrodniego brata Fokosa syna Pasmanthei, wskutek czego zmuszony był do ucieczki z Eginy. We Ftyi Peleus został oczyszczony ze zbrodni przez Eurytiona i poślubił Antygonę, córkę Eurytiona, którego przypadkowo zabił podczas polowania na dzika kalidońskiego.

Wikipedia

# pelikan

1. rybożerny ptak wodny o charakterystycznym mocnym dziobie ze skórzanym workiem;
2. produkt marki Pelikan;
3. potocznie: obwisła skóra na ramionach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rzędu pełnopłetwych;

(1.2) pot. wieczne pióro marki Pelikan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. stomat. narzędzie, w kształcie zagiętych kleszczy służące do usuwania dolnych zębów przedtrzonowych i trzonowych

rzeczownik, liczba mnoga

(3.1) pelikany pot. obwisła skóry w okolicy ramion

Wiktionary

- pelikany – rodzina ptaków
- Pelikan – godło
- Pelikan – herb szlachecki
- Pelikan – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Kościan
- Pelikan – marka przyborów do pisania
- Pelikan – polski rower marki Romet
- Pelikan – mgławica w gwiazdozbiorze Łabędzia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pelikany rzędem obsiadły nabrzeże.

(2.1) Wśród narzędzi pewnego warszawskiego cyrulika, znajdowały się trzy pelikany.

(2.1) Na gwiazdkę podarowałem ojcu pelikana i eleganckie spinki do koszul.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlʲikãn, AS: pelʹikãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelikanowate nmos., pelikaniątko n., pelikanica ż.

:: zdrobn. pelikanik m.

przym. pelikanowaty, pelikani, pelikanowy

Wiktionary

# pelikani

→ pelikan; pelikanowy

SJP.pl

# pelikaniątko

młode pelikana

SJP.pl

# pelikanica

samica pelikana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. samica pelikana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zobaczyliśmy pelikanicę siedzącą na jajach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelikan m., pelikanowate nmos., pelikaniątko n.

:: zdrobn. pelikanik m.

przym. pelikanowaty, pelikani, pelikanowy

Wiktionary

# pelikanik

niewielki pelikan

SJP.pl

# pelikanowate

rodzina ptaków; pelikany

SJP.pl

Pelikany, pelikanowate (Pelecanidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes).

Wikipedia

# pelikanowe

→ pelikan; pelikani

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Pelecaniformes|Sharpe|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

forma przymiotnika.

(2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: pelikanowy

Wiktionary

Pelikanowe, pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie pelikanowe odżywiają się rybami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelikan mzw., pelikany lm nm., pelikanowce lm nm.

przym. pelikanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełnopłetwe, wiosłonogie

Wiktionary

# pelikanowy

→ pelikan; pelikani

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do pelikana

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z pelikanem, dotyczący pelikana

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla pelikana, mający cechy pelikana

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelikany nmos., pelikan mzw., pelikanica ż., pelikanowe lm nm.

Wiktionary

# pelikany

1. rodzina ptaków; pelikanowate;
2. potocznie: obwisająca skóra ramion; motylki, skrzydełka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Pelecanidae|ref=tak., monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych;

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: pelikan

Wiktionary

Pelikany, pelikanowate (Pelecanidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pelikany mają połączone błoną pławną palce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelikan mzw., pelikanowate lm nm., pelikanowe lm nm., pelikanowce lm nm.

przym. pelikanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pelikanowate

Wiktionary

# pelikozaur

gad ssakokształtny żyjący w okresie permu

SJP.pl

# pelisa

damski, zimowy płaszcz na futrze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odzież. zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. peliska ż.

przym. pelisowy

Wiktionary

# pelit

drobnoziarnista skała osadowa

SJP.pl

Mikryt (pelit) – rodzaj spoiwa węglanowych skał osadowych (np. wapieni), utworzonego przez niewidoczne makroskopowo kryształy węglanów (głównie kalcytu) o rozmiarach rzędu kilku tysięcznych milimetra. Makroskopowo mikryt ma postać jednorodnego wapienia. Nawet pod mikroskopem zwykle nie sposób wyróżnić poszczególnych kryształów i ziarn, widoczne są ciemne agregaty kalcytu. Mikryt zwykle tworzy się w wyniku strącania chemicznego lub biochemicznego.

Wikipedia

# pelka

nazwisko

SJP.pl

# pelleciarka

prasa granulująca zasilana silnikiem elektrycznym; peleciarka

SJP.pl

# pellet

[czytaj: pelet] rodzaj biopaliwa wytwarzanego przy pomocy granulowania; pelet

SJP.pl

rzeczownik zbiorowy, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gruby, walcowaty granulat wykonany ze sprasowanego, sypkiego materiału, głównie opałowego;

Wiktionary

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pelleciarka ż., pelletyzowanie n.

czas. pelletyzować ndk.

przym. pelletowy

Wiktionary

# pelletowy

→ pellet [czytaj: peletowy]; peletowy

SJP.pl

# pellikula

plazmatyczna osłonka ciała pierwotniaków

SJP.pl

Pellikula – białkowo-lipidowa błona komórkowa otaczająca cytoplazmę protista zwierzęcego, podścielona utworami błoniastymi wzmacniającymi całą konstrukcję komórki.

W zależności od rodzaju organizmu jest ona cienka (np. u ameby), co zwiększa elastyczność i pozwala na zmiany kształtu, lub też gruba (np. u pantofelka), ograniczająca elastyczność. U wyżej uorganizowanych pierwotniaków pellikula jest bardziej pofałdowana i sprężysta. Na jej powierzchni często można wyróżnić fałdki, listki i dołki, tworzące swoistą mozaikę. Błona niektórych organizmów pokryta jest dodatkowo krzepnącą substancją (np. krzemionką), która tworzy skorupkę lub pancerzyk.

Wikipedia

# pelmatoskopia

badanie linii papilarnych stóp w celach identyfikacyjnych; podoskopia

SJP.pl

Podoskopia, pelmatoskopia – dział techniki kryminalistycznej, pokrewny do daktyloskopii, zajmujący się badaniem linii papilarnych znajdujących się na stopach.

Wikipedia

# pelnik

wieś w Polsce

SJP.pl

Pelnik (niem. Pulfnick) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta, miejscowość położona jest w obrębie krainy historycznej Prus Górnych. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# peloid

borowina i muł, zawierające znaczną ilość składników mineralnych; mają zastosowanie lecznicze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naturalny twór geologiczny stosowany jako tworzywo lecznicze; powstaje przy udziale wody i mikroorganizmów

Wiktionary

Peloidy (gr. pelos – „błoto”) – utwory geologiczne, które po rozdrobnieniu i zmieszaniu z wodą są wykorzystywane do celów leczniczych w formie kąpieli lub okładów.

Peloidy są dzielone na naturalne i sztuczne. Peloidami naturalnymi nazywane są te, które używane są w stanie spotykanym w naturze, lub są poddawane przygotowaniu, które nie powoduje istotnych zmian fizyko-chemicznych. Peloidami sztucznymi są te, których przyrządzenie powoduje istotne zmiany chemiczne lub fizyczne w stosunku do stanu naturalnego. Do peloidów naturalnych zaliczane są: borowiny, sapropel (szlamy wodne), fango (muły wulkaniczne), oraz glinki, lessy i kredy (złożone z SiO2, CaCO3 i Al2O3).

Klasyfikacja peloidów

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlɔjit, AS: peloi ̯it

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. peloidowy

Wiktionary

# pelomeduza

rodzaj żółwi z rodziny pelomeduzowatych

SJP.pl

# pelomeduzowate

rodzina żółwi z podrzędu żółwi bokoszyjnych

SJP.pl

Pelomeduzowate (Pelomedusidae) – rodzina żółwi z podrzędu żółwi bokoszyjnych (Pleurodira). Ich środowiskiem życia są rzeki oraz wody stojące. Podczas okresu suszy zapadają w sen letni.

Wikipedia

# pelomeduzowaty

o cechach pelomeduzowatych (rodzina żółwi)

SJP.pl

# peloneustes

rodzaj plezjozaura z rodziny pliozaurów

SJP.pl

Peloneustes (z gr. "pływak w mule") – rodzaj drapieżnego pliozaura, żyjącego pod koniec jury. Pierwszego odkrycia dokonano w 1889. Szczątki odkryto na terenie Anglii oraz Rosji, co wskazuje na fakt, że zwierzę to występowało szeroko w morzach oblewających obszary Europy.

Wikipedia

# pelóntać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pałętać

Wiktionary

# peloponeski

przymiotnik od: Peloponez (półwysep w Grecji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Peloponezu, związany z Peloponezem, pochodzący z Peloponezu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ostateczny więc los wojny peloponeskiej rozstrzygnął zarazem losy demokratycznego państwa ateńskiego, przynosząc zarazem ruinę gospodarczą Atenom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peloponez mrz.

Wiktionary

# peloponez

1. półwysep w Grecji;
2. kraina historyczna w południowej Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

(1.2) hist. kraina historyczno-geograficzna na Peloponezie (1.1)

(1.3) adm. region administracyjny Grecji zajmujący południową i wschodnią część Peloponezu (1.1);

Wiktionary

Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany jako Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w południowej Grecji o powierzchni 21 549 km², pomiędzy Morzem Jońskim a Egejskim. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Z lądem połączony jest Przesmykiem Korynckim, przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy ograniczony Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńską, Kiparysyjską.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uważam, że Peloponez jest najciekawszym greckim półwyspem.

(1.2) W skład Peloponezu wchodzą mniejsze krainy: Achaja, Arkadia, Argolida, Elida, Mesenia i Lakonia.

(1.3) Stolicą Peloponezu jest Tripoli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs, AS: pelopõnes

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pelops m., Pelopida m.

przym. peloponeski, Pelopsowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Półwysep Peloponeski

(1.2) hist. Morea

(1.3) Region Peloponez

Wiktionary

# pelops

postać z mitologii greckiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;

(1.2) mit. postać z mitologii greckiej, syn Agamemnona

(1.3) hist. król Sparty z dynastii Eurypontydów panujący w III w. p.n.e.

(1.4) sport. nazwa klubu sportowego z Patry

Wiktionary

Pelops – w mitologii greckiej syn Tantala, założyciel dynastii Pelopidów. Jako dziecko zabity przez ojca i podany na uczcie bogów, zjedzony jedynie przez Demeter; wskrzeszony przez Hermesa na polecenie Zeusa. Mąż Hippodamei, zabójca Ojnomaosa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛlɔps, AS: pelops

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peloponez m., Pelopida m.

przym. Pelopsowy

Wiktionary

# pelosyderyt

minerał, węglan wapnia zawierający domieszki minerałów ilastych i kalcytu; syderyt ilasty

SJP.pl

# pelot

1. stara gra polegająca na odbijaniu od muru małej piłki za pomocą wiklinowej rakiety o wydłużonym kształcie, uprawiana do dziś, pochodząca od plemion prekolumbijskiej Mezoameryki i Ameryki Południowej;
2. dawniej poduszeczka do igieł i szpilek często perfumowana

SJP.pl

# pelota

1. stara gra polegająca na odbijaniu od muru małej piłki za pomocą wiklinowej rakiety o wydłużonym kształcie, uprawiana do dziś, pochodząca od plemion prekolumbijskiej Mezoameryki i Ameryki Południowej;
2. dawniej poduszeczka do igieł i szpilek często perfumowana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;

Wiktionary

Pelota (bask. Pilota, lub Jai-alai) – gra znana w kraju Basków w Hiszpanii. Jest to rodzaj tenisa rozgrywanego na boisku otoczonym ścianami, o które odbijana jest piłka.

W całym regionie niemal każde miasto i każda wioska, nawet najmniejsza, posiadają frontón, czyli boisko, przypominające kort do squasha, na którym zawodnicy rzucają piłką, która jest odbijana o ściany z prędkością nawet do 300 km/h z pomocą specjalnych rakiet z wikliny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈlɔta, AS: pelota

Wiktionary

# peloteza

maszyna do zgniatania płatków mydlanych w jednolity blok; zgniatarka

SJP.pl

# pelotka

1. działo przeciwlotnicze;
2. wkładka do butów

SJP.pl

# pelowski

nazwisko

SJP.pl

# pelplin

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cystersi rządzili w Pelplinie blisko 550 lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pelplinianin m., pelplinianka ż.

przym. pelpliński

Wiktionary

# pelplinianin

mieszkaniec Pelplina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pelplina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A może pelplinianie coś na ten temat wiedzą?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pelplin mrz.

:: fż. pelplinianka ż.

przym. pelpliński

Wiktionary

# pelplinianka

mieszkanka Pelplina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pelplina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pelplinianki uplasowały się na 30 pozycji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pelplin m.

:: fm. pelplinianin mos.

przym. pelpliński

Wiktionary

# pelpliński

przymiotnik od: Pelplin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Pelplina, związany z Pelplinem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jej wyniku diecezja chełmińska została przemianowana na diecezję pelplińską i zreorganizowana co do struktury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pelplin m., pelplinianin m., pelplinianka ż.

Wiktionary

# pelta

mała drewniana tarcza, łukowato wygięta, używana w starożytnej Grecji i Macedonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. staroż. drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peltasta mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tarcza Amazonek

Wiktionary

# peltasta

w starożytności: lekkozbrojny żołnierz w wojskach Grecji i Macedonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. staroż. lekkozbrojny żołnierz wojsk greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę – peltę oraz oszczepy;

Wiktionary

Peltasta (stgr. πελταστής peltastēs, lm πελτασταί peltastái) – w starożytnej Grecji lekkozbrojny piechur walczący za pomocą krótkiej włóczni (oszczepu) i wyposażony w lekką tarczę.

Peltastów rekrutowano początkowo z plemion trackich, z czasem jednak nazwa ta stała się synonimem charakterystycznej formacji zbrojnej, niezależnie od miejsca pochodzenia żołnierzy. Peltasta zazwyczaj był uzbrojony w kilka-kilkanaście oszczepów o długości ok. 1-1,6 m, przeznaczonych do miotania, lekką tarczę, skórzane nagolennice, krótki miecz i niekiedy hełm tracki. Jego tarcza wykonana z wikliny obciągniętej skórą, miała kształt owalu (średnica ok. 0,6 m) z jednym lub dwoma półksiężycowatymi wycięciami; od jej nazwy (gr. πέλτη, péltē) powstała nazwa tej piechoty.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pelta ż.

Wiktionary

# peltier

- Osoby
  - Jean Charles Peltier (1785-1845) – fizyk francuski
  - Lee Peltier (ur. 1986) – piłkarz angielski
  - Leonard Peltier (ur. 1944) – amerykański działacz indiański
  - Leslie Peltier (1900-1980) – amerykański astronom
- Astronomia
  - (3850) Peltier – planetoida
- Fizyka
  - efekt Peltiera – zjawisko termoelektryczne
  - moduł Peltiera – ogniwo termoelektryczne

Wikipedia

# pelton

Pelton – wieś i civil parish w Anglii, w hrabstwie Durham. Leży 11 km na północ od miasta Durham i 386 km na północ od Londynu. W 2011 roku civil parish liczyła 6100 mieszkańców.

Wikipedia

# peltozaur

rodzaj dinozaura pancernego z rodziny nodozaurów; zauropelta

SJP.pl

# peluga

duża ryba planktonożerna; peled

SJP.pl

Peluga, peled, syrok (Coregonus peled) – gatunek słodkowodnej, planktonożernej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae).

Wikipedia

# pelur

cienka warstwa satynowanego papieru stosowanego w klaserach i jako przekładka ochronna stron z ilustracjami w książkach

SJP.pl

Pelur (z fr.: płaszcz, okrycie) – odmiana cienkiego papieru o gramaturze 30-40 g/m2.

Pelur cechuje duża przezroczystość, zwłaszcza pelur bezdrzewny i biały (pelur może występować w odmianie barwionej). Papier ten przeznaczony jest do mocnych i trwałych kopii wykonywanych na maszynie do pisania, do ochrony ilustracji i przekładek w książkach oraz w albumach i klaserach jako płaszcz ochronny do zawartych w nim zbiorów.

Wikipedia

# pelurowy

przymiotnik od: pelur; będący pelurem (cienką warstwą satynowanego papieru), zrobiony z peluru (np. zakładka pelurowa)

SJP.pl

# peluszka

jednoroczna roślina z rodziny bobowatych (motylkowatych), o czerwonofioletowych kwiatach i pierzastych liściach, uprawiana na paszę i zielony nawóz; groch polny, groch błękitnopurpurowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pisum sativum|subsp=arvense|ref=nie., jednoroczna roślina uprawna z rodziny bobowatych, odmiana grochu;

(1.2) roln. spoż. strąki lub nasiona peluszki (1.1)

Wiktionary

Groch zwyczajny polny, groch błękitnopurpurowy, peluszka (Pisum sativum subsp. arvense (L.) Asch.) – podgatunek rośliny jednorocznej, strączkowej z rodziny bobowatych. Podgatunek grochu zwyczajnego (przez niektórych systematyków uważany za odrębny gatunek). Inne nazwy polskie: groch błękitnopurpurowy, groch polny, peluszka. Pochodzi z rejonów śródziemnomorskich, z Azji Mniejszej, Zakaukazia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Innym niebezpiecznym szkodnikiem, również często żerującym na peluszce, jest mszyca grochowa.

(1.2) Kupowana karma dla ptaków może zawierać: peluszkę, słonecznik, pszenicę, itp.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) groch zwyczajny polny, groch błękitnopurpurowy

Wiktionary

# pelwiskopia

rodzaj zabiegu umożliwiającego oglądanie narządów znajdujących się w obrębie miednicy

SJP.pl

# pelykozaur

przedstawiciel rzędu synapsydów (gadów ssakokształtnych)

SJP.pl

# pelykozaury

przedstawiciel rzędu synapsydów (gadów ssakokształtnych)

SJP.pl

Pelykozaury (Pelycosauria) – parafiletyczna grupa synapsydów (gadów ssakokształtnych), które pojawiły się w późnym karbonie i osiągnęły szczyt rozwoju we wczesnym permie. W zapisie kopalnym znane do środkowego permu.

Tradycyjnie pojmowane pelykozaury obejmowały wszystkie synapsydy nienależące do terapsydów (w tym do ssaków). Jednak terapsydy są potomkami tak definiowanych pelykozaurów, które – nie obejmując terapsydów – stawały się grupą parafiletyczną. Z tego powodu obecnie generalnie nie wyróżnia się tej grupy. Tradycyjnie pojmowane pelykozaury wchodzą w skład dwóch siostrzanych kladów synapsydów: Caseasauria, obejmującego rodziny Caseidae i Eothyrididae, oraz Eupelycosauria, obejmującego nie tylko wszystkie pozostałe pelykozaury (m.in. rodzaje Dimetrodon, Edaphosaurus, Ophiacodon czy Varanops), ale i wszystkie terapsydy (w tym ssaki).

Wikipedia

# pelzym

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ciągle

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. łatwo, płazem

Wiktionary

# pembroke

- Walia:
  - Pembroke – półwysep w Walii
  - Pembroke – miasto w Walii, w hrabstwie Pembrokeshire; pozostałe nazwy pochodzą od nazwy tego miasta

Miejscowość na Malcie:

- Pembroke – jednostka administracyjna na Malcie

Wikipedia

# pemfigoid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. choroba powodująca powstawanie mocno napiętych pęcherzy podnaskórkowych, często na podłożu rumieniowym;

Wiktionary

Pemfigoid (łac. pemphigoid, pemphigoid bullosus, BP) – autoimmunologiczna choroba skóry. Dermatoza pęcherzowa, występująca częściej w wieku starszym (rzadko u dzieci), cechująca się dużymi, dobrze napiętymi pęcherzami, usadowionymi w obrębie wykwitów rumieniowo- obrzękowych i w skórze pozornie niezmienionej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dość często obserwuje się współistnienie pemfigoidu z innymi chorobami, między innymi z łuszczycą.

Wiktionary

# pemikan

prosta mięsna potrawa z ucieranymi orzechami przygotowywana przez koczowniczych myśliwych z Ameryki Północnej; pemmikan

SJP.pl

Pemikan (kri pimîhkân, pemmicane, czyli tłuszcz) – suszone mięso. Nazwą tą określa się zakonserwowane przez suszenie na słońcu chude mięso upolowanych zwierząt (najczęściej bizonów, łosi lub jeleni) lub ryb, pokrojone w cienkie paski lub plastry, następnie rozdrobnione, wymieszane z bizonim łojem i kwaśnymi jagodami lub suszonymi rajskimi jabłkami, po czym umieszczane w zszytych ze skóry jeleni długich, wąskich rurkach lub bochenkach. Skórzany wałek wypełniony pemikanem potrafił osiągać długość 90 cm.

Wikipedia

# pemmikan

prosta mięsna potrawa z ucieranymi orzechami przygotowywana przez koczowniczych myśliwych z Ameryki Północnej; pemikan

SJP.pl

# pen

przyrząd, najczęściej w postaci strzykawki, służący do dawkowania i wstrzykiwania insuliny; penfil, wstrzykiwacz piórowy

SJP.pl

- pen – wstrzykiwacz insuliny
- PEN – przewód ochronno-neutralny
- PEN – teoria temperamentu

Zobacz też:

- Zeewijk/Pen

Wikipedia

# pen-club

[czytaj: pen klab] międzynarodowe stowarzyszenie pisarzy; Pen-Club, Pen Club, Penklub

SJP.pl

# penakordancja

częściowa zgodność, prawidłowość

SJP.pl

# penalista

osoba specjalizująca się w zakresie prawa karnego i odpowiedzialna za ich odpowiednią interpretację

SJP.pl

# penalistka

kobieta specjalizująca się w zakresie prawa karnego i odpowiedzialna za ich odpowiednią interpretację

SJP.pl

# penalizacja

1. powiększenie zakresu czynów uznawanych za karalne;
2. uznanie czynu za przestępstwo lub wykroczenie

SJP.pl

Penalizacja (od łac. poena - kara) – uznanie przez ustawodawcę określonego czynu za czyn zabroniony (przestępstwo), wykroczenie lub delikt dyscyplinarny. Dla prawa karnego penalizacja czynu jest podstawą odpowiedzialności karnej i zasądzenia przez sąd kary (nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege). Przeciwieństwem penalizacji jest depenalizacja.

Wikipedia

# penalizacyjny

→ penalizacja

SJP.pl

#### Patrz:

penalizacja

# penalizować

czynić karalnym, wpisywać do systemu kar przewidzianych w kodeksie karnym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenalizować)

(1.1) praw. uznawać pewne działanie za przestępstwo i wyznaczać kary dla tych, którzy popełniliby je

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ustawa zaostrzała kary dla przemytników imigrantów, a nawet penalizowała udzielanie im pomocy już w głębi USA.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penalizacja ż., penalizowanie n.

czas. spenalizować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kryminalizować

Wiktionary

# penalny

niezgodny z tym prawem karnym (np. czyn penalny) lub określający kary (np. kodeks penalny)

SJP.pl

# penang

drzewo z rodziny palm uprawiane w Malezji, której owoce są źródłem arekoliny (silnie trującego alkaloidu); pinang, żuwipalma, palma betelowa, areka

SJP.pl

- Penang – stan w Malezji
- Penang – wyspa w Cieśninie Malakka
- Penang – port lotniczy na wyspie Penang
- Pinang – orzechy palmy arekowej

Wikipedia

# penaty

w mitologii rzymskiej: bóstwa opiekujące się rodziną i ogniskiem domowym

SJP.pl

Penaty (łac. Dii Penates) – w mitologii rzymskiej bóstwa opiekuńcze pochodzenia etruskiego, strzegące ogniska domowego i spiżarni. Czczone razem z larami, przedstawiano je w postaci małych figurek z drewna, gliny, wosku, srebra lub kości słoniowej. Poświęcony był im jeden dzień każdego miesiąca, kiedy to posążki przystrajano kwiatami. W ofierze penatom składano wino, kadzidła, owoce, niekiedy także ofiary z młodych owiec i kóz.

Wikipedia

# pencaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gruby, tłusty

Wiktionary

# penczek

nazwisko

SJP.pl

# pendant

[czytaj: pądą] odpowiednik, pojęcie uzupełniające

SJP.pl

Pendant (XVIII w. fr. pendant – zawieszony, łac. pendere – zawiesić) – dzieło sztuki tworzące harmonijną parę z innym dziełem, uzupełniającą się nawzajem pod względem kompozycji i stylu.

Przykładami pendantów w malarstwie są m.in.:

- Adam i Ewa – obrazy Albrechta Dürera,
- Dwa krzesła – obrazy Vincenta van Gogha,
- Portret Diego de Covarrubias i Portret Antonia de Covarrubias – bracia sportretowani przez El Greca,
- Portret Marii Teresy de Vallabriga i Portret infanta Ludwika Antoniego – małżeństwo sportretowane przez Goyę.

Wikipedia

# pendent

pas zakładany przez ramię, służący do noszenia broni białej; feldcech, felcech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pas do mocowania szabli

Wiktionary

Pendent (od fr. pendant – wiszący) – pas noszony przez ramię (skośnie w poprzek tułowia), służący do przenoszenia bocznej broni białej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Król jegomość stawił w zakład sześć berberyjskich koni; on zaś, ile wiem, sześć francuskich szpad i puginałów, z należącymi do nich przyborami, jak to: pendentami, pasami i tak dalej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ndɛ̃nt, AS: pẽndẽnt

Wiktionary

# pendentyw

część sklepienia w kształcie trójkąta sferycznego; żagielek; wrożnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. narożny element sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego

Wiktionary

Pendentyw, żagielek – element narożny w postaci sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego.

Umożliwia przejście z planu kwadratu do koła, na którym opiera się kopuła. Pendentyw stosowany był w architekturze bizantyjskiej, rozpowszechnił się na Rusi. Był stosowany w renesansie, początkowo we Włoszech, później w całej Europie.

Wikipedia

# penderecki

nazwisko

SJP.pl

# pendolino

pociąg marki Pendolino

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kolej. pociąg z rodziny szybkich włoskich zespołów trakcyjnych;

Wiktionary

Pendolino (z wł. „wahadełko”) – rodzina włoskich elektrycznych zespołów trakcyjnych dużych prędkości o prędkościach maksymalnych od 200 do 250 km/h, w większości przypadków posiadających wychylne nadwozie. Początkowo produkowane przez Fiat Ferroviaria, a później przez Alstom, który przejął Fiat Ferroviaria.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃ndɔˈlʲĩnɔ, AS: pẽndolʹĩno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pendolinizacja ż.

Wiktionary

# pendragon

tytuł noszony przez przywódców i ważniejszych urzędników walijskich oraz brytyjskich

SJP.pl

- Pendragon – walijskie określenie wybitnego wodza, przydomek nadawany królom
- Uther Pendragon – legendarny król Brytanii;
- Artur Pendragon, król Artur
- Pendragon – cykl książek, którego autorem jest D.J. MacHale
- Pendragon – brytyjski zespół muzyczny, grający rocka progresywnego;
- Pendragon – gra fabularna
- Pendragon – serial telewizyjny

Wikipedia

# pendrajw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) alternatywna forma zapisu słowa pendrive

Wiktionary

Pamięć USB (pendrive) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu flash, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wit pożyczył ode mnie pendrajw z przeźroczystą obudową.

Wiktionary

# pendrak

potocznie: pendrive; paluch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. inform. pendrive

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pendrive, paluch

Wiktionary

# pendrive

[czytaj: pendrajw] przenośne urządzenie do przechowywania danych; pen drive

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

Wiktionary

Pamięć USB (pendrive) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu flash, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapomniałam pendrive'a z moim projektem.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pamięć USB, pendrajw; pot. pendrak

Wiktionary

# penduł

dawniej: wahadło zegara; perpendykuł

SJP.pl

# pendżab

1. kraina w Azji;
2. stan w Indiach;
3. prowincja w Pakistanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna w południowej Azji;

(1.2) geogr. stan w północno-zachodnich Indiach;

(1.3) geogr. prowincja w Pakistanie;

Wiktionary

Pendżab (Pandźab, Pięciorzecze) – kraina historyczna w południowej Azji, rozciągająca się wzdłuż granicy indyjsko-pakistańskiej.

Dawniej tworzył jedną całość, obecnie podzielony jest między dwa państwa. Położony w północnej części Indii stan Pendżab zajmuje powierzchnię 50,4 tys. km², i w 2000 roku był zamieszkany przez 24,3 mln mieszkańców. Stolicą indyjskiego Pendżabu jest Czandigarh. Pakistańską prowincję Pendżab o powierzchni 205,3 tys. km² w 1998 roku zamieszkiwało 72,6 mln. Stolicą pakistańskiego Pendżabu jest Lahaur.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dzięki porównaniu sekwencji genetycznych Romów europejskich z obszerną bazą danych sekwencji Hindusów, naukowcy wskazali Pendżab (…) jako domniemaną ojczyznę europejskich Romów (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pendżabczyk m., pendżabski m., Pendżabka ż.

przym. pendżabski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pandźab, Pięciorzecze

Wiktionary

# pendżabczyk

mieszkaniec Pendżabu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkaniec Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwie największe grupy etniczne Pakistanu to Pendżabczycy i Pasztuni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃n͇ˈd͡ʒapt͡ʃɨk, AS: pẽṇǯapčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pendżabski mrz., Pendżab

:: fż. Pendżabka ż.

przym. pendżabski

Wiktionary

# pendżabka

mieszkanka Pendżabu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkanka Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pendżab mrz., pendżabski mrz.

:: fm. Pendżabczyk mos.

przym. pendżabski

Wiktionary

# pendżabski

odnoszący się do języka pańdżabi (jednego z języków indyjskich) lub Pendżabu (Pańdźabu, stanu indyjskiego lub pakistańskiej prowincji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

Wiktionary

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wschodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci, AS: pẽṇǯapsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pendżabczyk m., Pendżab m., Pendżabka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) wchodniopendżabski

Wiktionary

# pendżabskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem pendżabskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem pendżabskim

(1.3) spisany, stworzony w języku pendżabskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃n͇ˈd͡ʒapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: pẽṇǯapskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# penektomia

w medycynie: całkowite lub częściowe usunięcie prącia

SJP.pl

Penektomia – zabieg chirurgiczny, polegający na częściowej lub całkowitej amputacji prącia, najczęściej z powodu nowotworu tego narządu.

Wikipedia

# penelopa

1. rodzaj ptaków z rodziny czubaczy;
2. w przenośni: żona, której wierność małżeńska może służyć za wzór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Wiktionary

Penelopa (gr. Πηνελόπη Penelope lub Πηνελόπεια Penelopeia) – córka Periboi i Ikariosa, postać w Odysei, żona Odyseusza, matka Telemacha, wzór wiernej żony; przez okres dwudziestu lat oczekiwała powrotu męża (10 lat wojny trojańskiej i 10 lat tułaczki Odyseusza), zwodząc ubiegających się o jej rękę 108 zalotników (przyrzekła wybrać jednego z nich na męża, gdy ukończy tkać szatę dla swojego teścia) przy pomocy podstępu (aby odwlec ukończenie szaty, pruła nocą tkaninę, nad którą pracowała w dzień, por. beczka Danaid).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po śmierci Odysa Penelopa pośłubiła Telegonosa.

Wiktionary

# peneplena

obszar o zrównanej powierzchni w wyniku denudacji przebiegającej w klimacie wilgotnym; prawierównia

SJP.pl

Wikipedia

# peneplenizacja

proces tworzenia się penepleny (prawierówni, obszaru o zrównanej powierzchni powstającej w wyniku naturalnych procesów niszczących przebiegających w klimacie wilgotnym)

SJP.pl

Wikipedia

# pener

1. osoba podkreślająca swoją ważność, wywyższająca swoją pozycję, chwaląca się nią;
2. potocznie o kontrolerze biletów; kanar;
3. osoba stwarzająca zagrożenie, zbir

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. człowiek z marginesu, menel, lump, żul, kloszard

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nachlany jakiś pener tam się został leżeć, czy jak?

(1.1) Znalazł tam na Ratajach, na tym osiedlu po drugiej stronie Warty (…) jakiegoś penera. Takiego gościa, co to łazi po osiedlu, zbiera flaszki i makulaturę po śmietnikach i śpi gdzie popadnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penera

przym. penerski

czas. penerzyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) menel, lump, żul, kloszard

Wiktionary

# penetracja

1. przeszukiwanie terenu, najczęściej w celach badawczych;
2. wnikanie w coś, zagłębianie się w czymś;
3. przenikanie czyichś wpływów do jakichś środowisk;
4. wprowadzanie penisa lub innej częsci ciała w głab ciała innej osoby w czasie stosunku seksualnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) docieranie dokądś i przeszukiwanie jakichś miejsc w celach badawczych

(1.2) przedostawanie się obcych wpływów lub idei do jakichś środowisk

(1.3) zagłębianie się, wnikanie w coś

(1.4) seks. waginalny lub analny stosunek seksualny

Wiktionary

- Penetracja (genetyka)
- Penetracja seksualna
- Penetracja – tytuł książki Ingo Swanna
- Penetracja (wytrzymałość materiałów)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Dogłębna penetracja domowej sieci Wi-Fi jest banalnie prosta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃nɛˈtrat͡sʲja, AS: pẽnetracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penetrowanie n., spenetrowanie n., penetrator m., penetrometr

czas. penetrować ndk., spenetrować dk.

przym. penetracyjny

przysł. penetracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) penetrowanie

(1.2) penetrowanie

(1.3) penetrowanie

Wiktionary

# penetracyjny

związany z penetracją

SJP.pl

# penetralia

wnętrze, część najtajniejsza

SJP.pl

Penetralia – pierwszy studyjny album szwedzkiej grupy muzycznej Hypocrisy. Został wydany w 1992 roku.

Wikipedia

# penetralium

1. wnętrze, głębia czegoś, najczęściej tajna, ukryta, trudno dostępna;
2. część domu lub świątyni greckiej położona w głębi

SJP.pl

# penetrant

ciecz używana do wykrywania pęknięć w materiale metodą penetracyjną; penetrator

SJP.pl

# penetrator

ciecz używana do wykrywania pęknięć w materiale metodą penetracyjną; penetrant

SJP.pl

Penetrator (z łac. penetratio 'przenikanie' od penetrare 'przenikać; wkradać się') – w technologii wojskowej mianem tym określa się roboczą część (rdzeń) pocisku podkalibrowego, którego zadaniem jest wyłącznie przeniesienie energii kinetycznej wystrzału we względnie wysokiej masie i umożliwiający jej skupienie w małym przekroju, w rezultacie umożliwiający przebicie się przez pancerz.

Wikipedia

# penetrometr

1. przyrząd do pomiaru konsystencji smarów, asfaltów i ciał bitumicznych, opartego na zasadzie zanurzania specjalnego stożka w badanym materiale;
2. przyrząd do mierzenia przenikliwości promieniowania

SJP.pl

# penetrować

wnikać gdzieś, przenikać coś, przedostawać się przez coś, najczęściej w celach badawczych

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenetrować)

(1.1) wnikać w coś, przenikać przez coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenetrować, wypenetrować)

(2.1) badać dogłębnie

czasownik zwrotny niedokonany penetrować się (dk. spenetrować się, wypenetrować się)

(3.1) być penetrowanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiertło penetrowało skałę.

(2.1) Służby specjalne penetrowały środowisko opozycyjne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penetracja ż., penetrowanie n.

czas. spenetrować dk., wypenetrować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedostawać się, przenikać, wnikać, zagłębiać się

(2.1) przeszukiwać, zagłębiać się, zgłębiać

Wiktionary

# penetrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) docieranie dokądś i przeszukiwanie jakichś miejsc w celach badawczych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penetracja ż.

czas. penetrować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) penetracja

Wiktionary

# penfil

przyrząd, najczęściej w postaci strzykawki, służący do dawkowania i wstrzykiwania insuliny; pen, wstrzykiwacz piórowy

SJP.pl

# pengö

węgierska jednostka monetarna w latach 1925-1945

SJP.pl

Pengő (z węg. brzęczący) – dawna waluta na Węgrzech, wprowadzona w 1926 roku w miejsce korony węgierskiej, a zastąpiona w roku 1946 przez forinta, z powodu rekordowej hiperinflacji, wynoszącej w szczytowym okresie około 400% dziennie (co, mając na uwadze postęp geometryczny, dawało astronomiczną liczbę 41,9 biliardów procent miesięcznie).

Wikipedia

# penguin

[czytaj: pengłin] książka z serii wydawanych przez brytyjskie wydawnictwo Penguin Books

SJP.pl

Penguin (ang. pingwin) – norweski przeciwokrętowy pocisk rakietowy zbudowany przez Kongsberg Defence & Aerospace w wersjach do wystrzeliwania z okrętów nawodnych, samolotów i śmigłowców. Przyjęty do uzbrojenia w wielu krajach, także Stanów Zjednoczonych pod oznaczeniem AGM-119 Penguin. Jest to pierwszy zachodni pocisk przeciwokrętowy naprowadzany pasywnie termicznie (na źródło podczerwieni), w przeciwieństwie do innych konstrukcji tego typu używających do naprowadzania technologii radiolokacyjnej. Penguin jest również pierwszym pociskiem przeciwokrętowym typu wystrzel i zapomnij.

Wikipedia

# peniać

potocznie: bać się, tchórzyć; cykać się, strachać się, dygać się

SJP.pl

# peniak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) białystok. tchórz (o bojaźliwym człowieku)

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. peniać się

Wiktionary

# penicylina

antybiotyk wytwarzany przez grzyby pleśniowe z grupy pędzlaków, stosowany jako lek przeciwbakteryjny o szerokim spektrum działania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek z grupy penicylin;

Wiktionary

Penicyliny, antybiotyki penicylinowe (ATC J 01 C) – szeroko stosowana grupa bakteriobójczych antybiotyków; najstarsza grupa antybiotyków β-laktamowych, pierwsze antybiotyki na świecie.

Penicylina to antybiotyk β-laktamowy otrzymywany przy użyciu pleśni Penicillium. W swej strukturze chemicznej zawiera pierścień tiazolidynowy sprzężony z pierścieniem beta laktamowym.Przedstawicielami są: penicylina benzylowa, penicylina fenoksymetylowa.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. penicylinowy

Wiktionary

# penicylinaza

enzym rozkładający penicylinę

SJP.pl

Penicylinazy (EC 3.5.2) – grupa enzymów należących do beta-laktamaz, warunkujących oporność niektórych bakterii na naturalne penicyliny – benzylową oraz fenoksymetylową. Działa poprzez hydrolizę pierścienia beta-laktamowego.
Według klasyfikacji Karen Bush, enzymy tej grupy należą do klasy 2a.

Wikipedia

# penicylinazy

enzym rozkładający penicylinę

SJP.pl

Penicylinazy (EC 3.5.2) – grupa enzymów należących do beta-laktamaz, warunkujących oporność niektórych bakterii na naturalne penicyliny – benzylową oraz fenoksymetylową. Działa poprzez hydrolizę pierścienia beta-laktamowego.
Według klasyfikacji Karen Bush, enzymy tej grupy należą do klasy 2a.

Wikipedia

# penicylinowy

przymiotnik od: penicylina; związany z penicyliną, prowadzony przy jednoczesnym zażywaniu penicyliny (np. kuracja penicylinowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z penicyliną, dotyczący penicyliny; zawierający penicylinę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penicylina ż., penicylinaza ż.

Wiktionary

# penicyliny

antybiotyk wytwarzany przez grzyby pleśniowe z grupy pędzlaków, stosowany jako lek przeciwbakteryjny o szerokim spektrum działania

SJP.pl

Penicyliny, antybiotyki penicylinowe (ATC J 01 C) – szeroko stosowana grupa bakteriobójczych antybiotyków; najstarsza grupa antybiotyków β-laktamowych, pierwsze antybiotyki na świecie.

Penicylina to antybiotyk β-laktamowy otrzymywany przy użyciu pleśni Penicillium. W swej strukturze chemicznej zawiera pierścień tiazolidynowy sprzężony z pierścieniem beta laktamowym.Przedstawicielami są: penicylina benzylowa, penicylina fenoksymetylowa.

Wikipedia

# peniński

przymiotnik od: Penin

SJP.pl

# penis

1. narząd kopulacyjny mężczyzny; prącie; członek męski;
2. narząd kopulacyjny samców wielu zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

Wiktionary

Prącie (łac. penis, pot. członek) – narząd kopulacyjny u samców ssaków, a także wielu gadów oraz niektórych ptaków (kazuary, strusie, kaczki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Penis mają nie tylko mężczyźni, ale też większość ssaków i struś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ɲis, AS: pẽńis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mikropenis m.

:: zdrobn. penisek m.

przym. penisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prącie, członek, nauk. fallus, eufem. pekator; gw-pl|Poznań. pitok, żenidło; rub. / żart. wacek, gwizdek, siurak, fajfus, sisiorek, siusiak, fujarka; wulg. / nietaktowne: zobacz listę w haśle chuj

Wiktionary

# penisek

zdrobnienie od: penis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od penis

(1.2) mały penis

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tomku, tylko nie zapomnij umyć peniska.

(1.2) Ale ten Wiktor to ma peniska!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penis m., mikropenis m.

przym. penisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) mikropenis

Wiktionary

# penisowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z penisem, dotyczący penisa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penis m., penisek mzw.

Wiktionary

# penitencja

1. dawne określenie na zakład karny, areszt;
2. pokuta, kara za grzechy połączona z żalem i skruchą

SJP.pl

# penitencjaria

1. urząd penitencjariusza (duchownego upoważnionego przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających wyższemu od siebie ordynariuszowi);
2. trybunał sądowy kurii rzymskiej w sprawach sumienia katolików

SJP.pl

# penitencjariusz

duchowny upoważniony przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających jurysdykcji ordynariusza; penitencjarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. duchowny upoważniony do odpuszczania ciężkich grzechów;

(1.2) książk. osoba osadzona w zakładzie penitencjarnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kardynał pełnił też urząd penitencjariusza wielkiego.

(1.2) Paweł to penitencjariusz zakładu karnego w Kościerzynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penitencjaryzm mrz., penitencjarysta mos., penitencjarystka ż., penitent mos., penitentka ż., penitencjarz mos.

:: fż. penitencjariuszka ż.

przym. penitencjarny, postpenitencjarny

przysł. penitencjarnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) penitencjarz

(1.2) więzień, osadzony

Wiktionary

# penitencjarny

1. system penitencjarny: system środków wychowawczych stosowanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności; penitencjaryzm;
2. odnoszący się do kar, więźniów (np. zakład penitencjarny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący kar, więźniów, więziennictwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po raz pierwszy twórczość osadzonych została wyeksponowana na wolności, poza murem zakładu penitencjarnego

(1.1) W całej Europie powstaje nowy typ zakładów penitencjarnych – domy poprawy dla nierządnic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃ɲitɛ̃nˈt͡sʲjarnɨ, AS: pẽńitẽncʹi ̯arny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penitencjaryzm m., penitencjarysta m., penitent mos./mrz.

Wiktionary

# penitencjarysta

osoba specjalizująca się w dziedzinie więziennictwa i stosowania odpowiedniego systemu kar

SJP.pl

# penitencjarystyka

nauka zajmująca się zagadnieniami związanymi z problematyką pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania

SJP.pl

# penitencjaryzm

system środków wychowawczych stosowanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności; system penitencjarny

SJP.pl

# penitencjarz

duchowny upoważniony przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających jurysdykcji ordynariusza; penitencjariusz

SJP.pl

Penitencjariusz, penitencjarz (z języka łacińskiego poenitentiarius = pokutujący) – w Kościele katolickim duchowny upoważniony do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach popełnienia najcięższych grzechów, których rozgrzeszenie podlega bezpośrednio papieżowi lub biskupowi.

Wikipedia

# penitencjał

dawniej w Kościele katolickim: księga z instrukcjami na temat odbywania pokuty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. księga zawierająca przepisy dotyczące pokuty kościelnej;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penitent mos./mrz.

Wiktionary

# penitencyjny

przymiotnik od: penitencja (pokuta lub zakład karny, areszt); odnoszący się do penitencji (np. zakład penitencyjny, prawo penitencyjne)

SJP.pl

# penitent

osoba wyznająca religię Kościoła katolickiego, przystępująca do spowiedzi świętej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. osoba przystępująca do sakramentu spowiedzi świętej;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) geol. ostra, pionowa forma lodu powstała w wyniku sublimacji lodowca;

Wiktionary

- Penitent – termin z zakresu glacjologii
- Penitent – zobacz: spowiedź

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od wewnętrznego przygotowania (dyspozycji) penitenta zależy ważność przyjętego sakramentu.

(2.1) Na ścianie w pokoju podróżnika wisiało zdjęcie pola penitentów w Argentynie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃ˈɲitɛ̃nt, AS: pẽńitẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. penitencjał mrz., penitencjaria ż., penitencjarnia ż., penitencjaryzm mrz., penitencjarz mos., penitencjarność ż.

:: fż. penitentka ż.

przym. penitencjarny

przysł. penitencjarnie

Wiktionary

# penitentka

kobieta wyznająca religię Kościoła katolickiego, przystępująca do spowiedzi świętej

SJP.pl

# peniuar

odmiana damskiego szlafroka, szczególnie popularnego w okresie między odrodzeniem a oświeceniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę, używany od XIX w.;

(1.2) hist. pelerynka zakładana dawniej podczas czesania i pudrowania włosów, używana w XVIII w.

Wiktionary

Peniuar (fr. peignoir) – okrycie kobiece, wywodzące się od podwłośnika. Stworzono je do noszenia w nocy oraz w sypialni. Jest to rodzaj koszuli nocnej. Po raz pierwszy peniuar pojawił się we Francji w XVIII wieku, gdzie imitował – obecny w tamtym czasie – kobiecy styl noszenia sukienek od stóp do głów w ciągu dnia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃ˈɲuwar, AS: pẽńuu̯ar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. peniuarek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szlafroczek

Wiktionary

# peniuarek

niewielki peniuar (damski szlafrok, szczególnie popularny w okresie między odrodzeniem a oświeceniem)

SJP.pl

# penkala

nazwisko

SJP.pl

# penklub

międzynarodowa organizacja pisarzy powstała w 1922 r., mająca na celu szerzenie idei zbliżenia kulturalnego narodów, obronę pokoju, tolerancji itp.; Pen Club

SJP.pl

# penn

- William Penn 1644-1718 założyciel (właściciel) Pensylwanii
- Penn – drobna jednostka monetarna w XX w. w Estonii
- Penn – University of Pennsylvania, potocznie „Penn” lub „UPenn”

Miejscowości w USA:

- Penn – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Westmoreland

Wikipedia

# penne

makaron o kształcie skośnie ściętych rurek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. makaron w kształcie ciętych ukośnie rurek;

Wiktionary

- penne – rodzaj makaronu
- penne – rodzaj czapki
- miejscowości:
  - Penne – francuska gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże
  - Penne – miejscowość we Włoszech, w regionie Abruzja
  - Penne – francuska gmina w regionie Midi-Pireneje

Wikipedia

# penni

niedawna zdawkowa moneta fińska (100 penni = 1 marka), używana przed wprowadzeniem euro

SJP.pl

Penni – drobna jednostka monetarna w XIX i XX w. w Finlandii i w Estonii (est. penn).

Wikipedia

# pennin

minerał, najczęściej koloru ciemnozielonego o perłowym lub matowym połysku i bezbarwnej rysie

SJP.pl

# penniny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. Góry Pennińskie

Wiktionary

Góry Pennińskie (Penniny, ang. Pennines) – niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym i całkowitej długości do 400 km, szerokości do 100km. Góry Pennińskie zbudowane są z różnorodnych skał karbońskich, głównie piaskowców i wapieni. Zostały wypiętrzone w orogenezie kaledońskiej.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Góry Pennińskie

Wiktionary

# penny

[czytaj: peny] drobna moneta angielska równa 1/100 funta, dawniej dwunasta część szylinga; pens

SJP.pl

# penolog

specjalista w zakresie penologii (nauki zajmującej się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa)

SJP.pl

# penologia

nauka zajmująca się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Penologia zalicza się do nauk penalnych.

Wiktionary

# penologiczny

przymiotnik od: penologia (nauka zajmująca się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa); odnoszący się do penologii lub osoby zajmującej się penologią

SJP.pl

# penoplastia

trwały zabieg chirurgiczny powiększenia prącia, prowadzący jednocześnie do modyfikacji odpowiednich genów

SJP.pl

# pens

drobna moneta brytyjska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) drobna moneta używana w Wielkiej Brytanii;

Wiktionary

Pens – moneta zdawkowa używana w Wielkiej Brytanii i jej terytoriach zależnych, pochodząca z wczesnego średniowiecza.

W anglosaskich państwach Anglii wybita po raz pierwszy ok. 765 r. przez króla Heaberhta z Kentu jako naśladownictwo srebrnego denara (novus denarius) karolińskiego; był monetą o wadze najwyżej ok. 1,55 g. Wkrótce potem bicie złotego pensa (gold penny) na wzór arabskiego mancusa zapoczątkował w Mercji król Offa. W XIII wieku niewielką ilość złotych pensów wypuścił też Henryk III (1257), podejmując chybioną próbę wprowadzenia w królestwie monety złotej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam tylko dwa pensy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃w̃s, AS: pẽũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pensowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. pensowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) penny

* esperanto: (1.1) penco

* hiszpański: (1.1) penique m.

źródła.

== pens (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) myśleć

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pensetnik

pensetnik dwuoki - gatunek ryby morskiej z rodziny chetonikowatych, hodowany w akwariach morskich; pensetnik pomarańczowopręgi

SJP.pl

# pensi

miasto w Chinach; Benxi

SJP.pl

Benxi (chiń. 本溪; pinyin Běnxī) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na południowy wschód od miasta Shenyang. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 083 983. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 1 566 855 mieszkańców. Ośrodek wydobycia węgla kamiennego i rud żelaza oraz hutnictwa żelaza i przemysłu koksowniczego.

Wikipedia

# pensja

1. stałe wynagrodzenie za odpowiednio określony okres pracy; płaca; zapłata; pobory;
2. dawniej: ogólnokształcąca szkoła prywatna dla dziewcząt, zwykle połączona z internatem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

(1.2) hist. prywatna szkoła żeńska, najczęściej z internatem;

(1.3) hist. ogół uczennic pensji (1.2)

Wiktionary

- pensja – płaca (ekonomia)
- pensja (szkoła)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj wreszcie przyszła moja pensja.

(1.2) Madzia pamiętała dzień, w którym Linka i Stasia opuściły pensję; zdawało jej się jednak, że pani Latter nawet nie spostrzegła tego wypadku.

(1.3) A kto wie, czy pani Latter nie gniewa się i za to, że ona całowała Zosię Piasecką i mogła zarazić całą pensję jakąś niezdecydowaną chorobą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃w̃sʲja, AS: pẽũ̯sʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonara ż., pensjonariusz mos., pensjonariuszka ż., pensjonarka ż., pensjonarz mos., pensjonareczka ż.

:: zdrobn. pensyjka ż.

czas. pensjonować ndk.

przym. pensjonarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uposażenie, pobory, płaca

Wiktionary

# pensjonacik

zdrobnienie od: pensjonat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pensjonat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie pensjonat, lecz tylko mały pensjonacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonat m.

Wiktionary

# pensjonara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. pensjonarka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dobrze, że panicz utarł tej rozbrykanej pensjonarze nosa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonarz mos., pensja ż., pensjonarka ż., pensjonareczka ż.

przym. pensjonarski

Wiktionary

# pensjonareczka

zdrobnienie od: pensjonarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pensjonarka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃w̃sʲjɔ̃naˈrɛt͡ʃka, AS: pẽũ̯sʹi ̯õnarečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonarz mos., pensjonarka ż., pensja ż., pensjonara ż.

przym. pensjonarski

Wiktionary

# pensjonariusz

1. mieszkaniec pensjonatu;
2. stały mieszkaniec domu opieki, który oprócz mieszkania otrzymuje codzienne, zazwyczaj darmowe wyżywienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mieszkająca w pensjonacie

(1.2) podopieczny zakładu opiekuńczego

(1.3) hist. urzędnik reprezentujący miasto lub prowincję w szesnastowiecznych Niderlandach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Czerwonoarmiści wymordowali w Kupie pensjonariuszy domu starców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensja ż., pensjonariuszka ż.

Wiktionary

# pensjonariuszka

1. mieszkanka pensjonatu;
2. stała mieszkanka domu opieki, która oprócz mieszkania otrzymuje codzienne, zazwyczaj darmowe wyżywienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka zakładu opiekuńczego

(1.2) turyst. kobieta wynajmująca pokój w pensjonacie, sanatorium

(1.3) zootechn. samica zwierzęcia przebywająca w ośrodku dla zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Policjantka udzieliła reprymendy dwom pensjonariuszkom naszego domu.

(1.2) Zwłoki pensjonariuszki miejscowego hotelu odnaleziono w środę przy skale.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensja ż., pensyjka ż.

:: fm. pensjonariusz mos.

Wiktionary

# pensjonarka

dawniej o uczennicy prywatnej szkoły ogólnokształcącej, przeznaczonej wyłącznie dla dziewcząt (pensji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. uczennica prywatnej szkoły żeńskiej

(1.2) daw. podopieczna zakładu dobroczynnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie pensjonarki były mniej więcej zakochane w nieznajomym muzyku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensja ż., pensyjka ż.

:: fm. pensjonarz mos.

:: zdrobn. pensjonareczka ż.

:: zgrub. pensjonara ż.

czas. pensjonować ndk.

przym. pensjonarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pensjonariuszka

Wiktionary

# pensjonarski

1. charakterystyczny dla pensjonarki;
2. młodzieńczy, charakterystyczny dla młodzieży;
3. pretensjonalny, afektowny, naiwny (np. pensjonarskie zachowanie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z pensjonarką, dotyczący pensjonarki

(1.2) daw. związany z pensjonarzem, dotyczący pensjonarza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Galowe mundury urzędników ustąpiły miejsca białym pelerynkom pensjonarskim.

(1.2) Wstąpimy również do jakiego magazynu, bo potrzeba ci zrzucić już ubranie pensjonarskie... Potrzeba ci całej wyprawy... Nieprawda?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensja ż., pensyjka ż., pensjonarz mos., pensjonarka ż., pensjonara ż., pensjonareczka ż.

czas. pensjonować ndk.

Wiktionary

# pensjonarskość

młodzieńczość, zespół cech charakterystycznych dla młodzieży, a także: pretensjonalność, naiwność

SJP.pl

# pensjonarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. uczeń prywatnej szkoły męskiej

(1.2) przest. podopieczny zakładu dobroczynnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biskup opłacał czesne kilku pensjonarzy.

(1.2) Kąpiele dla pensjonarzy odbywają się raz w tygodniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensja ż., pensyjka ż., pensjonara ż., pensjonareczka ż.

:: fż. pensjonarka ż.

czas. pensjonować ndk.

przym. pensjonarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pensjonariusz

(1.2) pensjonariusz

Wiktionary

# pensjonat

1. dom mieszkalny dla turystów, najczęściej w małych miejscowościach wypoczynkowych i uzdrowiskach;
2. dom opieki, w którym stali mieszkańcy otrzymują prócz mieszkania także codzienne wyżywienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

Wiktionary

Pensjonat – turystyczny obiekt hotelarski posiadający co najmniej 7 pokojów, świadczący dla swoich klientów całodzienne wyżywienie.

W zależności od wyposażenia i zakresu świadczonych usług wyróżnia się 5 kategorii pensjonatów, gdzie najwyższa ma 5 gwiazdek, a najniższa – 1 gwiazdkę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Droga do tego pensjonatu wiedzie poprzez niebezpieczne tereny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat, AS: pẽũ̯sʹi ̯õnat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pensjonacik m.

przym. pensjonatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gościniec

Wiktionary

# pensjonatowy

przymiotnik od: pensjonat; mieszczący się w pensjonacie, będący częścią pensjonatu (np. pokój pensjonatowy), charakterystyczny dla pensjonatu (np. budownictwo pensjonatowe) lub w jakiś inny sposób z nim związany

SJP.pl

# pensjonować

1. wyznaczać komuś pensję, gażę, rentę lub inną podobną płacę;
2. przenosić kogoś na emeryturę

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) daw. wyznaczać komuś pensję, gażę lub rentę

(1.2) daw. przenosić kogoś na emeryturę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: pẽũ̯sʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonarz mos., pensjonarka ż., pensja ż., pensyjka ż., pensjonowanie n.

przym. pensyjny, pensjonarski

Wiktionary

# pensjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pensjonować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pensjonować ndk.

Wiktionary

# pensowy

→ pens

SJP.pl

#### Patrz:

pens

# penstemon

roślina uprawna z rodziny babkowatych

SJP.pl

Wikipedia

# pensum

określona liczba zajęć dydaktycznych lub naukowych, do odbycia których jest zobowiązana każda osoba nauczająca w danej placówce oświatowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zaw. ustalona liczba godzin pracy nauczyciela lub wykładowcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednak i tak osiemnastogodzinne pensum należy do najniższych na świecie.

(1.1) Wprowadzone zostanie pensum dla nauczycieli specjalistów i obligatoryjne zatrudnianie nauczycieli na umowę o pracę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peso n.

Wiktionary

# pensyjka

1. niewielka, skromna pensja, wynagrodzenie za pracę;
2. mała pensja (prywatna szkoła ogólnokształcąca dla dziewcząt)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pensja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze skromnej pensyjki i skromniejszej strawy żywiła jeszcze swego dziesięcioletniego syna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensjonarz mos., pensjonarka ż., pensjonariuszka ż., pensja ż.

czas. pensjonować

przym. pensjonarski

Wiktionary

# pensyjny

1. związany z pensją (wynagrodzeniem za określony czas pracy);
2. odnoszący się do pensji (prywatnej szkoły ogólnokształcącej dla dziewcząt), związany z pensją (np. internat pensyjny)

SJP.pl

# pensylwańczyk

mieszkaniec Pensylwanii (stanu w USA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pensylwanii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego odważnego Pensylwańczyka nigdy nie uhonorowano w należyty sposób.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pensylwania ż., pensylwański mrz.

:: fż. Pensylwanka ż.

przym. pensylwański

Wiktionary

# pensylwania

stan w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stan w Stanach Zjednoczonych;

Wiktionary

Pensylwania (ang. Pennsylvania, wymowa:/ˌpɛnsɪlˈveɪnjə/) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie. Pensylwania graniczy od północy z kanadyjską prowincją Ontario (poprzez jezioro Erie) oraz ze stanem Nowy Jork, od wschodu w dalszym ciągu z Nowym Jorkiem oraz z New Jersey, od południa z Delaware, Maryland i Zachodnią Wirginią i od zachodu z Ohio.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W roku 1992 Litman imigrowała ze swoją rodziną do Pittsburgha w Pensylwanii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja, AS: pẽũ̯sylvãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pensylwańczyk m., Pensylwanka ż., pensylwański mrz.

przym. pensylwański

Wiktionary

# pensylwanka

mieszkanka Pensylwanii (stanu w USA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pensylwanii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tę odważną Pensylwankę uhonorowano w należyty sposób.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pensylwania ż., pensylwański mrz.

:: fm. Pensylwańczyk mos.

przym. pensylwański

Wiktionary

# pensylwański

związany z Pensylwanią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język pensylwański;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pensylwańczyk mos., Pensylwanka ż., Pensylwania ż.

Wiktionary

# pentaceratops

rodzaj dinozaura należącego do infrarzędu ceratopsów

SJP.pl

Pentaceratops – rodzaj dinozaura należącego do grupy ceratopsów.

Nazwa rodzajowa Pentaceratops oznacza „twarz o pięciu rogach”.

Wikipedia

# pentacon

rzeczownik

(1.1) jeden z rodzajów bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Wiktionary

Pentacon – przedsiębiorstwo istniejące w NRD, mieszczące się przy Schandauer Straße 76 w Dreźnie.

Kombinat pod nazwą VEB Kamera und Kinowerke Dresden powstał w 1959 z połączenia kilku fabryk produkujących aparaty fotograficzne: Zeiss Ikon, Kamera-Werke, Belca, Altissa i Welta. W 1964 nazwę zmieniono na VEB Pentacon, wykorzystując słowo utworzone w początku lat 50. jako nazwę dla lustrzanek Contax S eksportowanych do krajów, w których nazwa Contax była zastrzeżona. W 1968 po wchłonięciu kolejnych zakładów: Ihagee, Meyer-Optik, Mentor i Certo przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Kombinat VEB Pentacon Dresden.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃nˈtakɔ̃n, AS: pẽntakõn

Wiktionary

# pentada

okres złożony z pięciu jednostek czasu (np. dni, lat)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okres pięciu dni, tygodni itd.;

(1.2) pięć przedmiotów

Wiktionary

Pentada (starogr. Πέντε, pentas = pięć) – okres złożony z pięciu jednostek czasu: np. pięć dni, pięć lat; skala muzyczna złożona z 5 dźwięków w oktawie lub pięć przedmiotów np. w grze planszowej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najpotężniejsze powroty zimy przypadają w Europie na trzecią pentadę lutego i marca (…)

Wiktionary

# pentaedr

pięciobok foremny, jedna z możliwych form pentagonu (pięciokąta) wyrysowanego na podstawie dwóch trójkątów równoramiennych; pentagram

SJP.pl

# pentaerytryt

związek chemiczny z grupy alkoholi, stosowany jako jeden ze składników pentrytu (kruszącego materiału wybuchowego)

SJP.pl

Pentaerytrytol, pentaerytryt, C(CH
2OH)
4 – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi polihydroksylowych. Jest tetraolem zbudowanym ze szkieletu neopentanu podstawionego czterema pierwszorzędowymi grupami hydroksylowymi.

Wikipedia

# pentagon

pięciokąt, pięciobok, płaska figura geometryczna ograniczona pięcioma odcinkami z odpowiednio połączonymi końcami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pięciokąt

Wiktionary

Pentagon (z ang. „pięciokąt”) – siedziba Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, stąd też „Pentagonem” jest często określany sam Departament Obrony.

Zbudowany w pierwszych latach II wojny światowej, budynek otwarto 15 stycznia 1943. Jest to największy pod względem kubatury i liczby pomieszczeń budynek biurowy na świecie, niebędący wieżowcem. Stoi w Arlington w stanie Wirginia. Po drugiej stronie rzeki Potomak znajduje się główna dzielnica rządowa Waszyngtonu. W budynku pracuje 23 tysiące pracowników wojskowych i cywilnych oraz 3 tysiące personelu pomocniczego. Budynek ma 5 pięter, a każde piętro ma pięć korytarzy okrążających cały budynek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃nˈtaɡɔ̃n, AS: pẽntagõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pentagonalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciokąt

Wiktionary

# pentagonalny

mający pięć kątów; pięciokątny

SJP.pl

# pentagoński

przymiotnik od: Pentagon

SJP.pl

# pentagram

1. pięciobok foremny, jedna z możliwych form pentagonu (pięciokąta) wyrysowanego na podstawie dwóch trójkątów równoramiennych; pentaedr;
2. znak o magicznej mocy odstraszającej złe duchy w wierzeniach średniowiecznych pogan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. pięciokąt gwiaździsty;

(1.2) ezot. talizman lub symbol magiczny w kształcie pięciokąta gwiaździstego

Wiktionary

Pentagram, gwiazda pitagorejska (gr. πέντε pięć, γραμμή linia) – figura geometryczna – wielokąt gwiaździsty foremny. W wielu kulturach pentagram uważany jest za symbol magiczny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃nˈtaɡrãm, AS: pẽntagrãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pentagramik mrz.

przym. pentagramowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwiazda pitagorejska

(1.2) pentakl

Wiktionary

# pentagramik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pentagram

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pentagram m.

Wiktionary

# pentagramowy

w kształcie pentagramu (pięciokąta, pięcioboku) lub charakterystyczny dla znaku o magicznej mocy odstraszającej złe duchy w wierzeniach średniowiecznych pogan, dzisiaj kojarzonego z szatanem

SJP.pl

# pentalog

zbiór czegoś, najczęściej zasad, przykazań lub zakazów, składający się z pięciu odrębnych części

SJP.pl

# pentalogia

cykl pięciu krótkich utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie; pięcioksiąg

SJP.pl

Pentalogia – cykl pięciu utworów, z których każdy stanowi zamkniętą i integralną całość. Najczęściej poszczególne części pentalogii łączy osoba głównego bohatera.

Przykładem pentalogii jest Pięcioksiąg przygód Sokolego Oka Jamesa Fenimore'a Coopera:

- Pogromca zwierząt
- Ostatni Mohikanin
- Tropiciel śladów
- Pionierowie
- Preria

Wikipedia

# pentametr

wiersz złożony z pięciu powtarzających się układów sylab akcentowanych i nieakcentowanych, tworzący wraz heksametrem (wierszem o sześciu takich układach) inną odrębną w systematyce wierszowej całość nazywaną dystychem elegijnym

SJP.pl

- pentametr daktyliczny
- pentametr jambiczny

Wikipedia

# pentan

piąty węglowodór nasycony w szeregu homologicznym alkanów stosowany jako składnik rozpuszczalników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

Wiktionary

Pentan, n-pentan – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Jego izomerami są 2-metylobutan (izopentan) i 2,2-dimetylopropan (neopentan).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wysokie stężenia pentanu mogą spowodować zgon na skutek porażenia ośrodka oddechowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ntãn, AS: pẽntãn

Wiktionary

# pentanowy

→ pentan

SJP.pl

#### Patrz:

pentan

# pentaploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych pięć zespołów chromosomów

SJP.pl

# pentaploidalność

występowanie w jądrach komórek pięciokrotnie większej liczby chromosomów w porównaniu z organizmem rodzicielskim

SJP.pl

# pentaploidalny

mający w jądrach komórek pięciokrotnie większą liczbę chromosomów w porównaniu z organizmem rodzicielskim, charakterystyczny dla organizmu z takim stanem (np. komórka pentaploidalna)

SJP.pl

# pentaptyk

rodzaj wysokiego ołtarza składającego się z jednej płyty głównej (nastawy) i czterech skrzydeł bocznych

SJP.pl

Pentaptyk - typ nastawy ołtarzowej, podobnej do tryptyku, lecz składającej się z części środkowej i dwóch par skrzydeł. Sposób umieszczenia i konfiguracja skrzydeł może być rozmaita. Obie pary skrzydeł lub jedna z nich mogą być umieszczone na zawiasach i te ruchome skrzydła mogą być zamykane i otwierane w zależności od potrzeb, np. w związku z liturgią danego dnia, tak by ukazywane obrazy odpowiadały charakterowi nabożeństwa. Najsławniejszym polskim pentaptykiem jest Ołtarz Mariacki autorstwa Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie.

Wikipedia

# pentarchia

połączone rządy Prus, Francji, Rosji, Anglii oraz Austrii na początku dziewiętnastego wieku, mające znaczący wpływ na sytuację polityczną Europy

SJP.pl

Pentarchia – koncepcja głosząca, że władza nad Kościołem należy do pięciu patriarchów, którzy pozostają w jedności wiary oraz mają te same prawa na swoich terytoriach.

Wikipedia

# pentastyl

typ budowli, najczęściej świątyni, z pięcioma kolumnami umieszczonymi od frontu; pentastylos

SJP.pl

# pentastylos

typ budowli, najczęściej świątyni, z pięcioma kolumnami umieszczonymi od frontu; pentastyl

SJP.pl

# pentateuch

pięć pierwszych ksiąg Starego Testamentu; Pięcioksiąg; Tora; Księgi Mojżeszowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rel. zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Wiktionary

Tora (również jid. ‏Tojre‎, hebr. ‏תורה‎ – wskazówka, pouczenie, wtórnie prawo) – pięć pierwszych ksiąg Biblii (stąd także Pięcioksiąg, Pentateuch), najważniejszy tekst objawiony judaizmu. Głównym tematem Tory jest Przymierze pomiędzy Bogiem a narodem Izraela za pośrednictwem Mojżesza zawarte podczas wędrówki z niewoli egipskiej do Ziemi Obiecanej. Opis kształtowania się narodu i kultu za czasów Mojżesza poprzedzony jest znajdującymi się w Księdze Rodzaju opowieściami o prapoczątkach ludzkości (od Stworzenia do Potopu i Wieży Babel) oraz pradziejach Izraela (dzieje Patriarchów: Abrahama, Izaaka oraz Jakuba i jego synów).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Pięcioksiąg, Tora

Wiktionary

# pentatlenek

związek chemiczny zawierający pięć atomów tlenu w cząsteczce; pięciotlenek

SJP.pl

# pentatlon

1. pięciobój rozgrywany w starożytnej Grecji podczas igrzysk olimpijskich;
2. pięciobój nowoczesny, dyscyplina składająca się z jazdy konnej z przeszkodami, szermierki, biegu przełajowego, pływania kraulem oraz strzelectwa

SJP.pl

Pięciobój antyczny, pentatlon (gr. πένταθλον, pentathlon) – dyscyplina sportu w starożytnej Grecji, obejmująca: stadion, skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem oraz zapasy; dyscyplina olimpijska od 708 p.n.e.

Wikipedia

# pentatlonista

1. uczestnik starogreckich igrzysk olimpijskich, biorący udział w pentatlonie (pięcioboju);
2. zawodnik biorący udział w pięcioboju nowoczesnym

SJP.pl

# pentatlonistka

1. zawodniczka biorąca udział w pięcioboju nowoczesnym;
2. hipotetyczna uczestniczka starogreckich igrzysk olimpijskich, mogąca brać udział w pentatlonie (pięcioboju)

SJP.pl

# pentatlonowy

odnoszący się do pentatlonu (pięcioboju ze starogreckich igrzysk olimpijskich lub dzisiejszego pięcioboju nowoczesnego), związany z pentatlonem

SJP.pl

# pentatoniczny

zapisany w pentatonice (archaicznym typie skali muzycznej), wykorzystujący pentatonikę, stanowiący jej część (np. kompozycja pentatoniczna)

SJP.pl

# pentatonika

archaiczny typ skali muzycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. każda skala zawierająca pięć dźwięków w oktawie;

Wiktionary

Pentatonika – skala złożona z pięciu stopni, zbudowana w obrębie oktawy. Jest popularna między innymi w polskiej muzyce ludowej. Słowo pentatonika pochodzi z języka greckiego i oznacza właśnie pięć dźwięków. Przykładem pentatoniki mogą być dźwięki pięciu kolejnych, czarnych klawiszy fortepianu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pentatoniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skala pentatoniczna

Wiktionary

# pentatron

lampa katodowa zbudowana z pięciu elektrod

SJP.pl

# pentazocyna

Wikipedia

# pentekostalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. proces powstawania nowych wspólnot zielonoświątkowych

(1.2) rel. proces przekształcania kościołów i związków wyznaniowych w jedną uniwersalną odmianę chrześcijaństwa charyzmatycznego o wymiarze globalnym;

Wiktionary

Pentekostalizacja (od stgr. Πεντηκοστή = Pentekoste – Pięćdziesiątnica) – ogólnoświatowy proces powstawania nowych wspólnot zielonoświątkowych oraz przekształcania wielu innych chrześcijańskich kościołów i związków wyznaniowych w jedną uniwersalną odmianę chrześcijaństwa charyzmatycznego w wymiarze globalnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Pastoraliści obserwują proces pentekostalizacji Kościoła rzymskokatolickiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pentekostalizm mrz.

przym. pentekostalny

Wiktionary

# pentekostalizm

kierunek w chrześcijaństwie charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego, zapoczątkowany w 1901 roku w Stanach Zjednoczonych; ruch zielonoświątkowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;

Wiktionary

Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się wyjątkowym naciskiem na znaczenie darów Ducha Świętego, w tym prorokowania, uzdrawiania chorych (np. przez nałożenie rąk i modlitwę), glosolalii, o których wspomniano w rozdziale 12 Pierwszego Listu do Koryntian. Za początkową datę rozwoju ruchu zielonoświątkowego przyjmuje się 1901 r. – w Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badania naukowe nad pentekostalizmem prowadzą również teologowie katoliccy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. neopentekostalizm mrz., pentekostalizacja ż.

przym. pentekostalny

Wiktionary

# pentekostalny

→ pentekostalizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pentekostalizmem, dotyczący pentekostalizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla wyznawców pentekostalizmu

Wiktionary

#### Patrz:

pentekostalizm

#### Powiązane:

rzecz. neopentekostalizm mrz., pentekostalizm mrz., pentekostalizacja ż.

Wiktionary

# pentelijski

marmur pentelijski - gatunek marmuru pochodzący z wyspy Paros

SJP.pl

# pentelikon

góry w Grecji

SJP.pl

Pentelejkon, (gr. Πεντελικό όρος – Penteliko oros lub Pendeli, st.gr Pentelikon) – góra znajdująca się w Grecji częściowo w granicach północno-wschodniej części Wielkich Aten. Na jej zboczach leży m.in. gmina Πεντέλη – Pendeli od której szczyt wziął swą nazwę (gr.: Pentelikon – "należący do Penteli"). Od starożytności, północna część góry (z Aten niewidoczna) stanowi miejsce działalności kamieniołomu i kopalni marmuru pentelickiego. W V w.p.n.e. przywódca Ateńczyków Perykles sprowadził z niej, do odbudowy miasta, po wojnie z Persją 180 tysięcy ton marmuru.

Wikipedia

# penten

alken o pięciu atomach węgla w cząsteczce

SJP.pl

# pentest

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. pot. test penetracyjny

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pentester m., pentesterka ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|pentest.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pentest, pen test, pen-test

* francuski: (1.1) pentest m.

źródła.

== pentest (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. pentest, test penetracyjny zabezpieczeń

odmiana.

(1.1) lp. pentest; lm. pentests

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pentester m., pentesterka ż.

Wiktionary

# pentester

tester zabezpieczeń symulujący ataki możliwe do przeprowadzenia przez hakerów

SJP.pl

Test penetracyjny – proces polegający na przeprowadzeniu kontrolowanego ataku na system teleinformatyczny, mający na celu praktyczną ocenę bieżącego stanu bezpieczeństwa tego systemu, w szczególności obecności znanych podatności i odporności na próby przełamania zabezpieczeń. Polega na analizie systemu pod kątem występowania potencjalnych błędów bezpieczeństwa spowodowanych niewłaściwą konfiguracją, lukami w oprogramowaniu lub sprzęcie, słabościami w technicznych lub proceduralnych środkach zabezpieczeń, a nawet niewystarczającą świadomością użytkowników. Analiza ta jest przeprowadzana z perspektywy potencjalnego włamywacza i może zawierać aktywne wykorzystywanie podatności (np. poprzez użycie exploitów). Podstawową cechą odróżniającą test penetracyjny od włamania jest zgoda atakowanej strony na tego rodzaju działania, ponadto osoba przeprowadzająca test (zwana pentesterem) jest zobowiązana do przedstawienia raportu dokumentującego znalezione problemy (często wraz ze sposobami ich usunięcia i rekomendacjami podnoszącymi bezpieczeństwo testowanego systemu). Test penetracyjny ma na celu zbadanie bezpieczeństwa systemu na włamanie oraz skuteczność zabezpieczeń w implementacji rzeczywistej lub możliwie najbardziej zbliżonej do rzeczywistej.

Wikipedia

# pentesting

badanie bezpieczeństwa systemu lub sieci

SJP.pl

# pentezylea

postać z mitologii greckiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z mitycznych Amazonek;

Wiktionary

Pentezylea (także Pentesileja) – w mitologii greckiej jedna z Amazonek.

Uchodziła za córkę Aresa i Otrere oraz za siostrę Hippolity, Antiopy i Melanippy. Piękna królowa Amazonek, przywiodła ich zastęp pod mury Troi, idąc na pomoc jej obrońcom.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Achilles zabił waleczną Pentezyleę.

Wiktionary

# penthouse

[czytaj: penthałs] apartament na ostatnim piętrze budynku, czasem dobudowany na płaskim dachu obiektu, np. wieżowca

SJP.pl

- penthouse – luksusowy apartament na najwyższym piętrze budynku
- „Penthouse” – amerykański magazyn dla mężczyzn
- Penthouse – film z 1933 r., w którym grają m.in. Warner Baxter i Myrna Loy
- Penthouse – południowokoreański serial telewizyjny

Wikipedia

# pentimento

korekta, poprawka lub częściowa zmiana kompozycji obrazu wykonana przez artystę w czasie malowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|pentimento. < etym|wł|pentirsi.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pentimento, pentiment

* hiszpański: (1.1) pentimento m.

* włoski: (1.1) pentimento m.

źródła.

== pentimento (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-pentimento.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szt. pentimento

odmiana.

(1.1) lp. pentimento; lm. pentimenti

przykłady.

Wiktionary

# pentiti

członek mafii, który zgodził się na współpracę z władzami

SJP.pl

# pentium

mikroprocesor z serii Intel Pentium

SJP.pl

Intel Pentium – seria opartych na architekturze x86 32- i 64-bitowych mikroprocesorów firmy Intel produkowanych od 1993. Procesory miały premierę na polskim rynku 22 marca 1993. Zastąpiły serię 486.

Po sukcesie Pentium i znacznych sumach pieniędzy wydanych na promocję tego procesora, sama nazwa „Pentium” stała się na tyle znana, że Intel postanowił pozostawić ją dla następnych generacji procesorów x86, pomimo że wiele z nich nie ma prawie nic wspólnego z pierwszym Pentium. Aż do czasów premiery Intel Core 2 (2006) chipy „Pentium” stanowiły główną część produkcji i używane były w komputerach stacjonarnych i przenośnych, procesory Celeron stanowiły „niskobudżetową” część oferty Intela – były tańsze, ale i mniej wydajne, a procesory Xeon były przeznaczone do pracy w serwerach.

Wikipedia

# pentlandyt

minerał, siarczek żelaza i niklu

SJP.pl

# pentliczek

wyraz bez określonego znaczenia, używany w niektórych grach i zabawach dziecięcych przy liczeniu; zwykle w połączeniu z wyrazem 'entliczek'

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) infant. abstrakcyjny wyraz z dziecięcej wyliczanki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek, na kogo wypadnie, na tego bęc!

(1.1) Entliczek-pentliczek / czerwony „Płomyczek”, / na kogo wypadnie, na tego bęc! / i do więzienia…

(1.1) Entliczek-pentliczek / Co zrobi Piechniczek…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ̃nˈtlʲit͡ʃɛk, AS: pẽntlʹiček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. entliczek m.

Wiktionary

# pentobarbital

związek z grupy barbituranów, stosowany jako środek nasenny i uspokajający

SJP.pl

Pentobarbital – organiczny związek chemiczny z grupy barbituranów, stosowany jako lek nasenny i uspokajający (ATC N05CA). Jest objęty Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 roku (wykaz III). W Polsce jest zaliczona do substancji psychotropowych grupy III-P.

Związek ten używany jest w niektórych stanach USA do wykonywania wyroków kary śmierci. Jest substancją czynną preparatu Morbital stosowanego do eutanazji psów i kotów.

Wikipedia

# pentoda

rodzaj lampy elektronowej o pięciu elektrodach, stosowany jako odbiornik lub urządzenie nadawcze małej lub średniej częstotliwości

SJP.pl

Pentoda – próżniowa lampa elektronowa zawierająca pięć elektrod: anodę, żarzoną katodę i trzy siatki.

Pentody były bardzo wszechstronnymi i popularnymi lampami elektronowymi znajdującymi zastosowanie w szerokiej gamie układów elektronicznych.

Wikipedia

# pentodowy

→ pentoda

SJP.pl

#### Patrz:

pentoda

# pentoksylowce

rząd roślin nagonasiennych z klasy miłorzębowych; Pentoxylales

SJP.pl

# pentoksylowiec

przedstawiciel rzędu roślin nagonasiennych z klasy miłorzębowych

SJP.pl

# pentolit

kruszący materiał wybuchowy otrzymywany po zmieszaniu trotylu i pentrytu, wykorzystywany w okresie II wojny światowej; pentrolit

SJP.pl

# pentotal

pentotal sodu - pochodna kwasu barbiturowego, środek o działaniu uspokajającym i rozluźniającym; serum prawdy

SJP.pl

# pentoza

substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy (monosacharyd), której cząsteczki zawierają pięć atomów węgla

SJP.pl

Pentozy — rodzina organicznych związków chemicznych, cukry proste zawierające pięć atomów węgla w cząsteczce.

Do pentoz należą:

- składniki kwasów nukleinowych:
  - ryboza – występuje np. w rybonukleozydach, rybonukleotydach i RNA
  - deoksyryboza – występuje np. w deoksyrybonukleozydach, deoksyrybonukleotydach i DNA

  Wikipedia

# pentozan

polisacharyd, który pod wpływem działania wody rozdziela się na pentozę (cukier prosty, którego cząsteczki zawierają pięć atomów węgla)

SJP.pl

# pentozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pentozą, dotyczący pentozy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pentoza ż.

Wiktionary

# pentra

pomieszczenie na statku służące jako miejsce kompletowania posiłków wynoszonych z kuchni do mesy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. miejsce wydawania posiłków na statku

Wiktionary

Pentra (z ang. pantry – spiżarnia) – wydzielone miejsce na jednostce pływającej służące do kompletowania posiłków. Pentrę wykorzystuje się do przygotowania nakryć oraz samych potraw przyrządzonych w kambuzie przed wyniesieniem do mesy. Jest to również pomieszczenie w którym przechowuje się zastawę stołową.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ntra, AS: pẽntra

Wiktionary

# pentrolit

kruszący materiał wybuchowy otrzymywany po zmieszaniu trotylu i pentrytu, wykorzystywany w okresie II wojny światowej; pentolit

SJP.pl

# pentryt

materiał wybuchowy kruszący, stosowany podczas II wojny światowej do celów wojskowych; nitropentaerytryt, tetraazotan pentaerytrytu

SJP.pl

Pentryt, PETN (od ang. pentaerythritol tetranitrate) – organiczny związek chemiczny z grupy nitroestrów.

Pentryt jest jednym z najsilniejszych znanych kruszących materiałów wybuchowych. Był stosowany w czasie II wojny światowej, a współcześnie znajduje zastosowanie w produkcji mieszanin wybuchowych:

- plastycznego pentrynitu (50% pentrytu, 46% nitrogliceryny i 4% koloksyliny)
- sypkiego pentrolitu (mieszaniny trotylu i pentrytu o różnym składzie).

Wikipedia

# pentyn

alkin o pięciu atomach węgla w cząsteczce

SJP.pl

Pentyn, C5H8 − węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów.

Właściwości fizyczne:

- ciecz
- bezbarwny

Właściwości chemiczne:

- ulega reakcji addycji z fluorowcami (brom, chlor, jod)
- palny, spalanie całkowite zachodzi zgodnie z zapisem:

  C5H8 + 7O2 → 4H2O + 5CO2

Wikipedia

# penultima

przedostatnia sylaba wyrazu, na którą w języku polskim najczęściej pada akcent wyrazowy

SJP.pl

# penza

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Surą;

Wiktionary

Penza (ros. Пeнза) – miasto obwodowe w Rosji, nad Surą (dopływ Wołgi). Ma około 520 tys. mieszkańców (2020), zajmuje powierzchnię 290 km². Jest stolicą obwodu penzeńskiego.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, drzewny, papierniczy, spożywczy oraz rowerowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. penzeński

Wiktionary

# penzeński

→ Penza (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Penzą, dotyczący Penzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Penza ż.

Wiktionary

# penżyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Wiktionary

Penżyna (ros. Пенжина) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim; długość 713 km; powierzchnia dorzecza 73 500 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 680 m³/s.

Źródła w Górach Kołymskich; płynie w kierunku południowo-zachodnim, w górnym biegu wąską doliną, w środkowym i dolnym po Nizinie Penżyńskiej; uchodzi estuarium do Zatoki Penżyńskiej (Morze Ochockie). Żeglowna w środkowym i dolnym biegu, wykorzystywana do spławu drewna.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. penżyński

Wiktionary

# penżyński

przymiotnik

(1.1) związany z Penżyną (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Penżyna ż.

Wiktionary

# peon

stopa wierszowa w poezji antycznej

SJP.pl

- peon – robotnik/niewolnik w hiszpańskich koloniach w Ameryce; zobacz Peonaż
- peon – stopa złożona z 3 sylab krótkich i 1 długiej; zobacz Peon III
- Ju Peon → Xu Beihong – chiński malarz i grafik

Wikipedia

# peonaż

system przymusowej pracy, stosowany dawniej przez plantatorów w Ameryce Łacińskiej, polegający na odpracowywaniu przez chłopów udzielonych im wcześniej pożyczek

SJP.pl

# peonia

krzew z rodziny jaskrowatych o dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach; piwonia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zob. piwonia.

Wiktionary

- Peonia (Piwonia) – roślina z rodziny piwoniowatych
- Peonia – gmina w Grecji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ludmiła w trosce o swoje peonie kupiła cały baniaczek z nawozem kwiatowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈɔ̃ɲja, AS: peõńi ̯a

Wiktionary

# peoniowate

monotypowa rodzina roślin z rzędu skalnicowców; piwoniowate

SJP.pl

Piwonia (Paeonia L.) – jedyny rodzaj należący do rodziny piwoniowatych (Paeoniaceae). Obejmuje 32–35 gatunków. Pochodzą głównie z obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie. Centrum zróżnicowania stanowią Chiny, gdzie rośnie 15 gatunków, z czego 10 to endemity. Do flory Europy południowej i wschodniej należy 7 gatunków, jedynie dwa gatunki pochodzą z zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Rośliny te występują głównie w miejscach skalistych, na słonecznych zboczach wśród muraw i w zbiorowiskach wysokich bylin, gatunki krzaczaste rosną w formacjach zaroślowych i w widnych, świetlistych lasach w Himalajach i w zachodnich oraz środkowych Chinach, często na skałach wapiennych. Kwiaty zapylane są zwykle przez żywiące się pyłkiem chrząszcze.

Wikipedia

# peoniowaty

o cechach peoniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# peoniowy

→ peonia

SJP.pl

#### Patrz:

peonia

# peowiacki

dotyczący POW, Polskiej Organizacji Wojskowej

SJP.pl

# peowiaczka

członkini Polskiej Organizacji Wojskowej

SJP.pl

# peowiak

członek Polskiej Organizacji Wojskowej

SJP.pl

# peowiec

PO-wiec; potocznie:
1. członek lub zwolennik Platformy Obywatelskiej; platformer, platformers, platformiarz;
2. nauczyciel przysposobienia obronnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek PO (Platformy Obywatelskiej)

(1.2) polit. lekcew. zwolennik PO (Platformy Obywatelskiej)

(1.3) eduk. pot. nauczyciel PO (przysposobienia obronnego)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. PO-wiec mos.

:: skr. PO n./ż.

przym. peowski, PO-wski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PO-wiec

(1.2) PO-wiec

Wiktionary

# peowski

→ PO (Platforma Obywatelska); PO-wski

SJP.pl

# pepanc

działo przeciwpancerne

SJP.pl

# pepanc.

skrót od: przeciwpancerny (czytany jako całe, odmienne słowo); ppanc.

SJP.pl

# pępawa

ozdobna roślina jednoroczna lub dwuletnia

SJP.pl

Pępawa (Crepis L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ponad 200 gatunków. Występują one głównie w Eurazji, poza tym w Ameryce Północnej i Afryce, a jako rośliny introdukowane też na innych kontynentach. W Polsce rośnie kilkanaście gatunków, z czego 10 ma status rodzimych. Liczne gatunki są chwastami w uprawach lub uciążliwymi gatunkami inwazyjnymi, niektóre bywają uprawiane jako ozdobne (zwłaszcza pępawa czerwonokwiatowa C. rubra).

Wikipedia

# pepco

[czytaj: pepko] sieć dyskontów odzieżowo-przemysłowych

SJP.pl

Pepco – europejska sieć detaliczna oferująca odzież i produkty dla domu. Sieć w grudniu 2022 liczyła ponad 2,9 tysiąca sklepów.

Wikipedia

# pepecha

potocznie: pepesza (rodzaj broni)

SJP.pl

# pepeerowiec

członek PPR (Polskiej Partii Robotniczej); PPR-owiec, peperowiec (potocznie)

SJP.pl

# pepeerowski

przymiotnik od: PPR (Polska Partia Robotnicza); PPR-owski

SJP.pl

# pepees

Polska Partia Socjalistyczna (PPS)

SJP.pl

# pepeesowiec

członek PPS (Polskiej Partii Socjalistycznej); PPS-owiec, pepesowiec (potocznie)

SJP.pl

# pepeesowski

przymiotnik od: PPS (Polska Partia Socjalistyczna); PPS-owski

SJP.pl

# pepeg

potocznie: tenisówka; pepega

SJP.pl

# pepega

potocznie: tenisówka; pepega

SJP.pl

# pepegi

płócienne obuwie sportowe na gumie; tenisówki

SJP.pl

Tenisówki – rodzaj płytkiego sportowego obuwia tekstylnego, na podeszwie z gumy. W odróżnieniu od pokrewnych im trampek, tenisówki posiadają bardzo niskie cholewki (nie zakrywające kostek) i poza podeszwą wykonane są zazwyczaj z jednorodnego materiału (z reguły nie posiadając gumowanych nosków).

Wikipedia

# pępek

blizna w centralnym miejscu brzucha pozostająca po pępowinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

(1.2) zgrubienie w środku gomółki, ślad po przylepiaku

Wiktionary

Pępek (łac. umbilicus) – blizna w środkowym punkcie brzucha będąca pozostałością po odpadniętej pępowinie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przestań dłubać w pępku!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃mpɛk, AS: pẽmpek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pępkowe n., pępowina ż.

:: zdrobn. pępuszek m.

przym. pępkowy, pępowinowy

Wiktionary

# peperment

gatunek ziołowego likieru miętowego o zielonkawym zabarwieniu otrzymywanym ze specjalnego olejku; pepermint

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. likier miętowy

(1.2) butelka pepermentu (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wyjęła z barku peperment i nalała im po kieliszku.

Wiktionary

# pepermint

gatunek ziołowego likieru miętowego o zielonkawym zabarwieniu otrzymywanym ze specjalnego olejku; peperment

SJP.pl

# peperomia

roślina zielna lub krzewinka z rodziny pieprzowatych, o niewielkich, najczęściej lekko zaokrąglonych liściach i kremowych, niepachnących kwiatach, naturalnie rosnąca w krajach tropikalnych i subtropikalnych, często hodowana w domach jako ozdobna roślina doniczkowa; pieprzówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Peperomia||ref=tak., rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych, charakteryzujący się mięsistymi liśćmi;

(1.2) bot. roślina z rodzaju peperomia (1.1)

Wiktionary

Peperomia, pieprzówka (Peperomia) – rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych. Liczba gatunków w niektórych ujęciach systematycznych przekracza 1,4 tysiąca. Zasięg rodzaju obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową, sięgając też stref umiarkowanych w południowej części Ameryki Południowej, Afryki, w Nowej Zelandii oraz w Japonii na półkuli północnej. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej oraz w południowej Azji, nieliczne gatunki z kolei rosną w Afryce. Rośliny te rosną na dnie wilgotnych lasów deszczowych, jako epifity na drzewach, a także na skałach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Mógłbyś podlać peperomię w babcinej sypialni?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pieprzówka

(1.2) pieprzówka

Wiktionary

# peperonata

pikantna potrawa z warzyw duszonych z tłuszczem

SJP.pl

# peperoni

pepperoni;
1. odmiana uprawna papryki rocznej koloru czerwonego lub zielonego;
2. włoska kiełbasa wieprzowo-wołowa o ostrym smaku;
3. pizza z dodatkiem kiełbasy peperoni

SJP.pl

Pepperoni, peperoni – kiełbasa pochodzenia włoskiego o ostrym smaku (nazwa wywodzi się od papryki), zbliżona do salami.

Oryginalnie wieprzowo-wołowa z dodatkiem podrobów, suszona na świeżym powietrzu (ewentualnie wędzona w stosunkowo niskiej temperaturze), dojrzewająca przez sześć do dziesięciu miesięcy. Rozpowszechniona w kuchni amerykańskiej.

Wikipedia

# peperowiec

potocznie: członek PPR (Polskiej Partii Robotniczej); PPR-owiec, peperowiec

SJP.pl

# peperowski

rzadko: pepeerowski, PPR-owski (przymiotnik od: PPR)

SJP.pl

# peperyt

skała magmowa wulkaniczna

SJP.pl

# pęperzyn

Pęperzyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Więcbork. Wieś położona jest nad jeziorem Pęperzyńskim.

W latach 1954–1968 wieś była siedzibą gromady Pęperzyn, po jej zniesieniu w gromadzie Więcbork. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# pepesowiec

potocznie: członek PPS (Polskiej Partii Socjalistycznej); pepeesowiec, PPS-owiec

SJP.pl

# pepesowski

rzadko: pepeesowski, PPS-owski (przymiotnik od: PPS)

SJP.pl

# pepesza

sowiecki pistolet maszynowy kal. 7,62 mm zasilany nabojami z magazynka bębnowego (71 naboi) lub z magazynka łukowego (35 naboi); Pistolet Pulemat Szpagina, PPSz 41

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. pot. radziecki pistolet maszynowy kalibru 7,62 mm;

Wiktionary

PPSz-41 (ros. ППШ-41, Пистолет-пулемёт Шпагина обр. 1941 г.; pol. PPSz wz. 1941; pot. pepesza) – radziecki pistolet maszynowy skonstruowany przez Gieorgija Szpagina i wprowadzony na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1941 roku. Podstawowy pistolet maszynowy Armii Czerwonej podczas II wojny światowej, popularnie używany również przez wiele innych armii świata. Do uzbrojenia Ludowego Wojska Polskiego wprowadzony w 1943 roku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. pepeszka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. PPSz; zdrobn. pepeszka

Wiktionary

# pepeszka

niewielka pepesza (radziecki pistolet maszynowy o niewielkim polu rażenia, wykorzystywany w okresie II wojny światowej)

SJP.pl

# pepiczek

lekceważąco: Czech; pepik (Pepik), Pepiczek, knedlik (Knedlik), knedliczek (Knedliczek)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. Czech

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepik m.

:: fż. pepiczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepik

Wiktionary

# pepiczka

lekceważąco o Czeszce; Pepiczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lekcew. Czeszka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakąś Pepiczkę strażnicy przetrzepali na granicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepiczka ż., pepik mos.

:: fm. Pepik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepiczka

Wiktionary

# pepik

lekceważąco: Czech; Pepik, pepiczek (Pepiczek), knedlik (Knedlik), knedliczek (Knedliczek)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) spolszczona forma czeskiego imienia Pepík (Józef)

(1.2) pot. lekcew. Czech

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. Czech

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cześć, jestem Pepik, a to mój brat Honza.

(1.2) Pod hotelem, z autobusu wysiadła cała wycieczka Pepików.

(1.3) Precz, Pepicy, z marmuladóm, Polocy ze szpekym jadóm (hasło plebiscytowe).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepik m.

:: zdrobn. Pepiczek m.

:: fż. Pepiczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepik

Wiktionary

# pepina

glogierówka, pepinka;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana jabłoni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepinka ż.

Wiktionary

# pepiniera

1. ośrodek przygotowujący utalentowanych ludzi do przyszłej kariery, a także: środowisko, z którego wywodzą się tacy ludzie;
2. chroniony teren, na którym rosną młode drzewka

SJP.pl

# pepinka

glogierówka, pepina;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana jabłoni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepina

Wiktionary

# pepino

glogierówka, pepinka;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

SJP.pl

Psianka melonowa, pepino (Solanum muricatum) – gatunek roślin z rodzaju psianka, należący do rodziny psiankowatych. Jest wiecznie zieloną byliną pochodzącą z Peru, uprawianą obecnie w całej strefie tropikalnej w górach, w strefie subtropikalnej i w szklarniach w cieplejszych regionach z klimatem umiarkowanym. Roślinę uprawia się ze względu na słodkie, jadalne owoce.

Wikipedia

# pepita

pepitka;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wzór na tkaninie przypominający kratę

(1.2) włók. materiał o deseniu w pepitę (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) pepitka

(1.2) pepitka

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) deseń

(1.2) tkanina

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pepitka ż.

przym. pepitkowy

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|pépite. < etym|hiszpański|pepita. → pestka

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|pepitka.

źródła.

== pepita (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pestka

odmiana.

(1.1) lp. pepita; lm. pepitas

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈpʲita, AS: pepʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepitka ż.

przym. pepitkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepitka

(1.2) pepitka

Wiktionary

# pepitka

pepita;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wzór na tkaninie przypominający kratę

(1.2) włók. materiał o deseniu w pepitkę (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepita ż.

przym. pepitkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepita

(1.2) pepita

Wiktionary

# pepitko

pepita;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

SJP.pl

# pepitkowy

mający pepitkę (deseń w postaci drobnej dwukolorowej kratki lub równoległych pasów), zdobiony przez pepitkę (np. tkanina pepitkowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z pepitki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludmiła przyszła w pepitkowym żakieciku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepita ż., pepitka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) z pepitki

Wiktionary

# pepito

pepitka;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

SJP.pl

# pepitowy

→ pepita

SJP.pl

#### Patrz:

pepita

# pępkowe

charakterystyczny dla pępka lub jego okolic (np. sznur pępkowy), związany w jakiś sposób z pępkiem (np. przepuklina pępkowa, pierścień pępkowy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) j świętowanie narodzin potomka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pępek mrz., pępowina ż.

Wiktionary

# pępkówka

alkohol pity podczas spotkania towarzyskiego zorganizowanego przez ojca nowo narodzonego dziecka; pępówka, pępkowe

SJP.pl

# pępkowy

charakterystyczny dla pępka lub jego okolic (np. sznur pępkowy), związany w jakiś sposób z pępkiem (np. przepuklina pępkowa, pierścień pępkowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pępkiem, dotyczący pępka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pępek m., pępowina ż.

Wiktionary

# pęplino

Pęplino (kaszb. Pãplënò, niem. Horst) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Ustka.

Wieś jest siedzibą sołectwa Pęplino. Nieoficjalnymi częściami miejscowości są Kolonia Pęplino Pierwsze i Kolonia Pęplino Trzecie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# pepliński

nazwisko

SJP.pl

# peplos

długi prostokątny pas materiału spinany klamrą, służący jako okrycie wierzchnie kobiet w starożytnej Grecji; peplum

SJP.pl

Peplos (stgr. πέπλος peplos, łac. peplŭm) – w starożytności klasycznej długa wierzchnia szata kobiet, wykonana z prostokątnego płata wełnianej tkaniny.

W starożytnej Grecji od okresu archaicznego do ok. 480 p.n.e. był to podstawowy ubiór kobiecy wkładany wprost na ciało, który dopiero pod koniec VI wieku p.n.e. zaczęto zastępować modnym wschodnim chitonem.

Wikipedia

# peplum

długi prostokątny pas materiału spinany klamrą, służący jako okrycie wierzchnie kobiet w starożytnej Grecji; peplos

SJP.pl

Peplum lub kino miecza i sandałów – gatunek filmów mitologiczno-historycznych, cechujący się zgodnie z definicją Marka Hendrykowskiego brakiem „rzetelnej, źródłowej rekonstrukcji określonych zdarzeń i faktów, które na każdym kroku przeplatają się z tym, co legendarne lub mityczne”. Ikonografię kina peplum przez długi czas opierano przeważnie na XIX-wiecznym malarstwie historycznym, w nowszych produkcjach jednak na współczesnych archeologicznych ustaleniach dotyczących antycznej kultury materialnej.

Wikipedia

# pępowianin

mieszkaniec Pępowa (wsi w Polsce)

SJP.pl

# pępowianka

mieszkanka Pępowa (wsi w Polsce)

SJP.pl

# pępowina

unaczyniony przewód u ssaków, gadów i ptaków, łączący płód z błonami płodowymi, będący miejscem transportu krwi, tlenu i substancji odżywczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

(1.2) przen. związek psychiczny ze środowiskiem, z którego się pochodzi

(1.3) techn. pot. przewody we wspólnej osłonie łączące urządzenie z miejscem sterowania lub zasilania

Wiktionary

Pępowina – przewód łączący płód z łożyskiem występujący u ssaków łożyskowych. Znajdujące się w pępowinie naczynia krwionośne (dwie tętnice i żyła pępowinowa) zespalają krążenie zarodka z krążeniem błon śluzowych matki. W pępowinie znajduje się tak zwana galareta Whartona, która nadaje sprężystość i nie pozwala na zawiązanie się pępowiny na szyi bądź kończynie płodu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pępek m., pępuszek m., pępkowe n.

przym. pępowinowy, pępkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sznur pępkowy

Wiktionary

# pępowinowy

charakterystyczny dla pępowiny (np. cewnik pępowinowy), związany z pępowiną (np. sznur pępowinowy, kikut pępowinowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pępowiną, dotyczący pępowiny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pępek mrz., pępowina ż.

Wiktionary

# pępówka

alkohol pity podczas spotkania towarzyskiego zorganizowanego przez ojca nowo narodzonego dziecka; pępkówka, pępkowe

SJP.pl

- pępówka – rodzaj grzybów
- Pępówka – szczyt w Beskidzie Wyspowym

Wikipedia

# pępowniczka

rodzaj grzybów z rodziny grzybówkowatych

SJP.pl

Xeromphalina Kühner & Maire (pępowniczka) – rodzaj grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae).

Wikipedia

# pępowo

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Żukowo;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim;

Wiktionary

W Polsce

- Pępowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo
- Pępowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Pępowo

- Pępowo – dawna gromada w powiecie gostyńskim

- Pępowo – stacja kolejowa
- Pępowo) – jezioro położone 1 km na zachód od wsi Rzędziny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na stacji w Pępowie czekała na niego pani Grażynka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pępowianin mos., pępowianka ż.

przym. pępowski

Wiktionary

# pępowski

→ Pępowo

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Pępowa, związany z Pępowem

Wiktionary

Pępowski (Pempowski, Pepowsky, Junosza odmienny) – pomorski herb szlachecki, odmiana herbu Junosza, herb własny rodziny Pępowskich. Herb ten jest nieznany klasycznym herbarzom, ani polskim, ani niemieckim.

Wikipedia

#### Patrz:

Pępowo

#### Powiązane:

rzecz. Pępowo n., pępowianin mos., pępowianka ż.

Wiktionary

# pepperoni

[czytaj: peperoni] peperoni;
1. odmiana uprawna papryki rocznej koloru czerwonego lub zielonego;
2. włoska kiełbasa wieprzowo-wołowa o ostrym smaku;
3. pizza z dodatkiem kiełbasy pepperoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. kiełbasa o ostrym smaku, odmiana salami, zazwyczaj wołowa lub wieprzowa;

(1.2) kulin. pizza z plasterekasterkami kiełbasy pepperoni (1.1)

(1.3) bot. spoż. kulin. odmiana papryki o ostrym smaku;

Wiktionary

Pepperoni, peperoni – kiełbasa pochodzenia włoskiego o ostrym smaku (nazwa wywodzi się od papryki), zbliżona do salami.

Oryginalnie wieprzowo-wołowa z dodatkiem podrobów, suszona na świeżym powietrzu (ewentualnie wędzona w stosunkowo niskiej temperaturze), dojrzewająca przez sześć do dziesięciu miesięcy. Rozpowszechniona w kuchni amerykańskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kiełbasa pepperoni

(1.2) pizza pepperoni

(1.3) papryka pepperoni

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) kiełbasa

(1.2) pizza

(1.3) papryka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1-3) etym|ang|pepperoni. < etym2|wł|peperone|peperoni.

uwagi.

(1.1-3) Indeks:Polski - Jedzenie

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pepperoni; (1.2) pepperoni; (1.3) peperoncino

źródła.

== pepperoni (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-pepperoni.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kulin. kiełbaska pepperoni

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛpɛˈrɔ̃ɲi, AS: peperõńi

Wiktionary

# pepsi

[czytaj: peps-i] napój marki Pepsi; pepsi-cola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo;

(1.2) porcja (np. butelka, kubek, puszka) pepsi (1.1)

(1.3) młodz. uczn. kawa zbożowa

Wiktionary

Pepsi – marka napojów gazowanych typu cola należąca do PepsiCo. Największym z jej konkurentów jest Coca-Cola.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wolę pepsi niż herbatę.

(1.2) Kupiłem nam dwie pepsi i trzy hamburgery.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛpsʲi, AS: pepsʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepsyna ż., pepsi-cola ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pepsi-cola

Wiktionary

# pepsi-cola

[czytaj: peps-ikola] napój gazowany z kofeiną produkowany przez Pepsi; pepsi

SJP.pl

Pepsi – marka napojów gazowanych typu cola należąca do PepsiCo. Największym z jej konkurentów jest Coca-Cola.

Wikipedia

# pepsymalt

lek ułatwiający trawienie

SJP.pl

# pepsyna

enzym soku żołądkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

Wiktionary

Pepsyna (ATC: A 09 AA 03) – czynna postać pepsynogenu, enzymu wydzielanego przez komórki gruczołowe (komórki główne) żołądka. W procesie trawienia pepsyna rozkłada białka do łańcuchów polipeptydowych.Pepsyna jest składnikiem soku żołądkowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W procesie trawienia pepsyna rozkłada białka do łańcuchów polipeptydowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pepsynowy

rzecz. pepsi ż.

Wiktionary

# pepsynogen

nieaktywna forma pepsyny, która pod wpływem działania kwasu solnego przekształca się w postać aktywną, rozkładającą białka

SJP.pl

Wikipedia

# pepsynowy

wykorzystujący pepsynę (jeden z enzymów trawiących białka), zawierający pepsynę (np. wino pepsynowe) lub w jakiś inny sposób z nią związany

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z pepsyną, dotyczący pepsyny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pepsyna ż.

Wiktionary

# pepton

biały proszek stosowany w lecznictwie i przemyśle spożywczym, będący wynikiem procesu działania pepsyny na białka

SJP.pl

Wikipedia

# peptonizacja

przemiana pokarmów białkowych na peptony, odbywająca się w żołądku

SJP.pl

# peptonizować

działać pepsyną na białka w celu uzyskania peptonu (białego proszku wykorzystywanego w lecznictwie i przemyśle spożywczym)

SJP.pl

# peptonowy

charakterystyczny dla peptonu (białego proszku stosowanego w lecznictwie i przemyśle spożywczym, będącego wynikiem procesu działania pepsyny na białka), związany z peptonem

SJP.pl

# peptonuria

obecność peptonu w moczu

SJP.pl

# peptyd

związek pośredni między białkami a aminokwasami, powstały w wyniku częściowego przetrawienia białek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. produkt rozkładu peptonów

Wiktionary

Peptydy (gr. πεπτίδια, strawne) – organiczne związki chemiczne, amidy powstające przez połączenie dwóch lub więcej cząsteczek aminokwasów wiązaniem peptydowym. Krótkie peptydy o długości do ok. 10 reszt aminokwasowych określa się jako oligopeptydy, łańcuchy dłuższe to polipeptydy lub białka. Granica między polipeptydami a białkami może być wyznaczana na podstawie masy cząsteczkowej i lokowana jest ona wówczas w okolicach 10 kDa (ok. 90 reszt aa) lub według kryterium funkcjonalności – polipeptydem jest wówczas dowolny dłuższy łańcuch aminokwasowy, który może stać się funkcjonalnym białkiem po uzyskaniu odpowiedniej struktury przestrzennej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛptɨt, AS: peptyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. peptydowy

Wiktionary

# peptydaza

enzym katalizujący hydrolityczne rozszczepianie wiązań peptydowych

SJP.pl

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

Wikipedia

# peptydazowy

→ peptydaza

SJP.pl

#### Patrz:

peptydaza

# peptydoglikan

biopolimer kwasu muraminowego wchodzący w skład ścian komórkowych bakterii

SJP.pl

Peptydoglikan, mureina – składnik ściany komórkowej bakterii, zbudowany z nietypowych aminokwasów i połączonych w łańcuchy pochodnych cukrów. Chemicznie jest to biopolimer kwasu muraminowego i N-acetyloglukozaminy oraz tripeptyd: D-alanina, kwas D-glutaminowy i kwas mezodwuaminopimelinowy.

Wikipedia

# peptyzacja

przechodzenie świeżo wytrąconego osadu koloidalnego lub żelu w zol

SJP.pl

Peptyzacja – zjawisko przechodzenia osadu koloidalnego lub żelu w koloid, np. zol. Jest to odwrotność koagulacji i zachodzi w sposób odwracalny.

Wikipedia

# pępuszek

niewielki pępek, głównie u niemowlaków i małych dzieci lub nowo narodzonych zwierząt

SJP.pl

# pepłowo

2 miejscowości w Polsce:

- Pepłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
- Pepłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bodzanów

Wikipedia

# pepłowski

nazwisko

SJP.pl

# per

zwykle w związkach frazeologicznych:
1. mówić komuś per ty, per wy, per pan, per pani - używać formy ty, wy, pan, pani, zwracając się do kogoś;
2. traktować, potraktować kogoś per noga, żartobliwie per nogam - traktować, potraktować kogoś lekceważąco, pogardliwie

SJP.pl

przyimek

(1.1) tylko w związkach frazeologicznych: na

Wiktionary

- PeR – łotewski zespół muzyczny
- Pér – wieś i gmina w północno-zachodniej części Węgier
- PER (skrót od Player Efficiency Rating) – wskaźnik stosowany w NBA do ocenienia gracza

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛr, AS: per

Wiktionary

# per-

przedrostek

(1.1) chem. przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Perchlorobenzen i perchloroetan są chloropochodnymi węglowodorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛr, AS: per

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|per.

uwagi.

występuje zawsze przed odpowiednim afiksem oznaczającym dany halogen (chloro-, fluoro-, jodo- lub bromo-).

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) per-

* francuski: (1.1) per-

* rosyjski: (1.1) пер-

źródła.

== per- (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek…

(1.1) oznaczający „przez”

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

(1.1) perduco, pereo, perficio, …

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pera

regionalnie: ziemniak; pyra (częściej)

SJP.pl

## Miejscowości

- Pera Chorio – wieś na Cyprze, w dystrykcie Nikozja
- Pera Orinis – wieś na Cyprze, w dystrykcie Nikozja
- Pera Pedi – wieś na Cyprze, w dystrykcie Limassol
- Castanheira de Pera – miejscowość w Portugalii, w dystrykcie Leiria

Wikipedia

# perboraks

pochodna boraksu, w którym jedna cząsteczka wody krystalizacyjnej została zastąpiona cząsteczką nadtlenku wodoru

SJP.pl

# perć

góralska nazwa stromej ścieżki górskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Podhale. stroma górska ścieżka, zwłaszcza taka wydeptana przez kozice, a wykorzystywana przez pasterzy, rzadziej też doświadczonych turystów;

Wiktionary

Perć – ścieżka w górach dla owiec i pasterzy, jak również jest to ścieżka wydeptana przez kozice. Percie są wykorzystywane przez turystów.

Percią nazwane są także znane szlaki w polskich górach: np. Orla Perć w Tatrach, Sokola Perć w Pieninach, Perć Akademików na Babiej Górze albo Jastrzębia Perć w Głuszycy a także Perć Borkowskiego na Luboniu Wielkim w Beskidzie Wyspowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A wtenczas z góry, zza turni, z leśnej perci, którędy owce rano chadzają w upłazy, dał się słyszeć ostry, męski Jaśkowy głos.

Wiktionary

# percentyl

parametr służący do opisu populacji lub rozkładu prawdopodobieństwa, kwantyl rzędu i/100 (gdzie i=1,2,...,99); centyl

SJP.pl

Percentyl, centyl – kwantyl rzędu k/100, gdzie k = 1, …, 99. Intuicyjnie mówiąc, percentyl jest wielkością, poniżej której padają wartości zadanego procentu próbek.

Wikipedia

# percentylowy

→ percentyl

SJP.pl

#### Patrz:

percentyl

# percepcja

złożony proces poznawczy, który prowadzi do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzący wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe; postrzeżenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. perceptywność ż.

czas. percypować ndk.

przym. percepcyjny, perceptywny

przysł. percepcyjnie, perceptywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) postrzeganie, odbieranie

Wiktionary

# percepcyjny

odnoszący się do percepcji (złożonego procesu poznawczego, prowadzącego do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzącego wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe), powiązany z percepcją (np. percepcyjne zdolności człowieka); perceptywny

SJP.pl

# perceptor

rzadko: osoba percypująca wrażenia słuchowe; widz, słuchacz

SJP.pl

# perceptron

elektroniczne urządzenie rozpoznające

SJP.pl

Wikipedia

# perceptroniczny

charakterystyczny dla perceptronu (elektronicznego urządzenia rozpoznającego), powiązany z perceptronem (np. receptor perceptroniczny)

SJP.pl

# perceptywność

zdolność do postrzegania, percepcji (odzwierciedlania jakichś zjawisk lub procesów wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe)

SJP.pl

# perceptywny

odnoszący się do percepcji (złożonego procesu poznawczego, prowadzącego do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzącego wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe), powiązany z percepcją (np. perceptywne zdolności człowieka); percepcyjny

SJP.pl

# percha

1. gałka pyłku kwiatowego zabrana przez pszczołę do koszyczka
2. pyłek w komórce plastra miodowego

SJP.pl

Percha (wł. Perca) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.

Liczba mieszkańców gminy wynosi 1539 (dane z roku 2009). Język niemiecki jest językiem ojczystym dla 96,82%, włoski dla 2,54%, a ladyński dla 0,64% mieszkańców (2001).

Wikipedia

# percutant

[czytaj: perküTĄ] wywołujący szok, zdziwienie, sensację

SJP.pl

# percy

Słowo Percy może oznaczać:

- Percy – miejscowość i dawna gmina we Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Maine i Loara
- Percy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Isère
- Percy – wieś w USA, w stanie Illinois, w hrabstwie Randolph
- Percy (ang. Percy Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kittson

Wikipedia

# percypować

postrzegać, uświadamiać sobie przedmiot, zjawisko spostrzegane; obserwować

SJP.pl

# percypowalność

cecha czegoś, czego można doznać dzięki zmysłom

SJP.pl

# percypowalny

taki, którego można doznawać dzięki zmysłom

SJP.pl

# perczak

nazwisko

SJP.pl

# perczyński

nazwisko

SJP.pl

# perdendo

określenie wykonawcze: zanikając, zamierająco; perdendosi

SJP.pl

# perdendosi

określenie wykonawcze: zanikając, zamierająco; perdendo

SJP.pl

# perebora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj pasiaka, ludowy ornament tkacki robiony metodą wybierania

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɛˈbɔra, AS: perebora

Wiktionary

# perec

[czytaj: peREK] nazwisko

SJP.pl

W Biblii:

- Perec – postać biblijna, syn Judy

Osoby noszące nazwisko Perec:

- Georges Perec (1936-1982) – francuski pisarz
- Icchok Lejb Perec (1851 a. 1852-1915) – polsko-żydowski pisarz
- Marie-José Perec (ur. 1968) – francuska lekkoatletka

Wikipedia

# peregryn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Peregryn – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające „ten, który podróżuje”. Wśród patronów – św. Peregryn, męczennik (II wiek); św. Peregryn, biskup Auxerre (+ 304); św. Peregryn Laziosi – patron chorych na raka. Od tego imienia powstała staropolska forma skrócona (zdrobniała, spieszczona) Grzymek, utworzona za pomocą popularnej w imiennictwie polskim (a także ruskim) techniki ucinania nagłosu (: Pielgrzym).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Peregryn był podróżnikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɛɡrɨ̃n, AS: peregrỹn

Wiktionary

# peregrynacja

dłuższa podróż, wędrówka; pielgrzymka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przest. długa podróż lub wędrówka

(1.2) rel. pielgrzymka do świętego miejsca

(1.3) rel. przenoszenie obiektu kultu w Kościele katolickim w celu odbycia przy jego udziale praktyk religijnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Byłem tego właściwie pewien, trochę ich już poznałem w swoich peregrynacjach po tym kraju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɛɡrɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: peregrỹnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peregrynowanie n., peregrynant m., peregrynantka ż.

czas. peregrynować ndk.

przym. peregrynacyjny

Wiktionary

# peregrynacyjny

→ peregrynacja

SJP.pl

#### Patrz:

peregrynacja

# peregrynant

osoba uczestnicząca w peregrynacji (pielgrzymce, wędrówce, podróży, najczęściej dalekiej)

SJP.pl

# peregrynantka

→ peregrynant

SJP.pl

#### Patrz:

peregrynant

# peregrynować

odbywać podróże; pielgrzymkować

SJP.pl

# perejasław

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Perejasław (ukr. Переяслав, w l. 1943–2019 Perejasław Chmielnicki – ukr. Переяслав-Хмельницький) – miasto w obwodzie kijowskim, w rejonie boryspolskim na Ukrainie, niedaleko Kijowa, nad rzeką Trubiż (dopływem Dniepru), ok. 27 tys. mieszkańców, liczne zabytki cerkiewne i cytadela. Do 2020 roku stolica rejonu perejesławskiego.

Wikipedia

# perejasławski

dotyczący miasta - Perejasław

SJP.pl

# perek

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

SJP.pl

Perek – część wsi Kroczyce w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce.

W latach 1975–1998 Perek położony był w województwie częstochowskim.

Wikipedia

# perekińczyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. przeniewierca, odstępca, zdrajca

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. przekińczyk, daw. perekidczyk

Wiktionary

# perelina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. peleryna

Wiktionary

# perempcja

utrata prawa do dokonania czynności prawnej wskutek upływu ostatecznego terminu

SJP.pl

# peremptoryczny

stanowczy, ostateczny lub nie do odwołania, zawieszenia (np. peremptoryczny wyrok); peremptoryjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stanowczy, ostateczny, nieodwołalny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɛ̃mptɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: perẽmptoryčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peremptoryjny

Wiktionary

# peremptoryjny

stanowczy, ostateczny lub nie do odwołania, zawieszenia (np. peremptoryjny wyrok); peremptoryczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stanowczy, ostateczny, nieodwołalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podniesienie zarzutu przedawnienia (tzw. zarzutu peremptoryjnego) w sytuacji zawisłości sporu powoduje, że roszczenie już nie może być skutecznie dochodzone.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɛ̃mptɔˈrɨjnɨ, AS: perẽmptoryi ̯ny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peremptoryczny

Wiktionary

# perepeczko

Perepeczko:

- Agnieszka Fitkau-Perepeczko
- Andrzej Wincenty Perepeczko
- Marek Perepeczko

Wikipedia

# peres

Peres lub Fares − postać biblijna z Księgi Rodzaju, syn Judy i jego synowej Tamar. Jego bratem bliźniakiem był Zerach, a braćmi przyrodnimi Er, Onan i Szela. Od Peresa pochodzi ród Parsytów.

Wymienia go także Nowy Testament w genealogii Jezusa Chrystusa.

Wikipedia

# pereskia

kolczasty krzew z rodziny kaktusowatych, występujący w strefie tropikalnej Ameryki, uprawiany jako roślina ozdobna; peireskia, drzewidło

SJP.pl

Drzewidło (Pereskia Mill.) – rodzaj sukulentów z rodziny kaktusowatych. Gatunkiem typowym jest P. paniculata Vellozo.

Wikipedia

# pereszczówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Pereszczówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Drelów.

Wieś jest sołectwem w gminie Drelów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 148 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Drelowie.

Wikipedia

# perewiaska

perewiaska marmurkowa - nocny ssak z rodziny łasicowatych, zamieszkujący płd.-wsch. Europę i Azję

SJP.pl

Perewiaska (Vormela) – rodzaj ssaków z podrodziny Ictonychinae w obrębie rodziny łasicowatych (Mustelidae).

Wikipedia

# perez

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Alberto Perez – amerykański tancerz i choreograf
- Melina Perez – amerykańska modelka oraz wrestlerka
- Mike Perez – kubański bokser
- Rosie Perez – amerykańska aktorka
- Thomas Perez – amerykański polityk

Wikipedia

# perełeczka

zdrobnienie od: perełka

SJP.pl

# perełka

1. niewielka perła;
2. coś wartościowego, pięknego lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno związanym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała perła

(1.2) przen. rzecz wyjątkowo piękna, niezwykła, unikatowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɛwka, AS: pereu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perłówka ż., perła ż.

przym. perłowy

czas. perlić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) skarb

Wiktionary

# perełki

1. niewielka perła;
2. coś wartościowego, pięknego lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno związanym

SJP.pl

# perełkować

ozdabiać, otaczać perełkami

SJP.pl

# perełkowanie

1. szereg białych plamek na sierści albo ciele niektórych zwierząt lub upierzeniu ptaków;
2. oczyszczanie powierzchni metali lub proces nadawania im chropowatości przy użyciu specjalnych niewielkich kulek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perełkować.

(1.2) archit. ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perełkować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) astragal

Wiktionary

# perełkowany

suseł perełkowany - gatunek gryzonia

SJP.pl

# perełkowaty

przypominający małą perłę, podobny do małej perły

SJP.pl

# perełkowiec

ozdobne drzewo z rodziny motylkowatych, o parasolowatej koronie i kremowych kwiatach, pochodzące z krajów orientu; szupin

SJP.pl

Perełkowiec (Styphnolobium Schott) – rodzaj roślin należących do rodziny bobowatych, do podrodziny bobowate właściwe. Występują głównie na obszarach tropikalnych.

Wikipedia

# perełkowy

1. ozdabiany perełkami (np. obrączka perełkowa, naszyjnik perełkowy); perłowy;
2. o niewielkich rozmiarach, niski lub mały, karłowaty

SJP.pl

# perfect

[czytaj: perfekt] perfekt; potocznie:
1. perfekcyjny; idealny, znakomity, świetny;
2. perfekcyjnie; idealnie, znakomicie, świetnie

SJP.pl

## Muzyka

- Perfect – polski zespół rockowy, założony w 1977 roku

### Albumy

- Perfect – debiutancki studyjny album zespołu Perfect wydany w 1981

### Single

- Perfect – czwarty singel z pierwszej płyty kanadyjskiej grupy Simple Plan
- Perfect – pierwszy singel Darina z płyty „Break the News”
- Perfect – singel zespołu Smashing Pumpkins
- Perfect – singel Depeche Mode
- Perfect – singel One Direction
- Perfect – singel Eda Sheerana
- Perfect – singel Anne-Marie
- Perfect – singel Almy

Wikipedia

# perfectum

[czytaj: perfektum] w językoznawstwie: czas przeszły dokonany; perfektum

SJP.pl

Perfectum (od łac. perficio - dokonać, ukończyć) – czas lub aspekt gramatyczny wyrażający czynność przeszłą i dokonaną, ale pozostającą w związku z teraźniejszością. Np.

- w grece: εγω νενικηκα тoν кóσμον (Jan 16,33) – Ja zwyciężyłem świat.
- w łacinie: Is fecit, cui prodest – Ten uczynił, komu [czyn] przyniósł korzyść.

Wikipedia

# perfekcja

idealność, niekwestionowana sprawność, biegłość w czymś, najwyższa doskonałość w wykonywaniu, robieniu czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

(1.2) bot. roln. odmiana marchwi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jan doszedł do perfekcji.

(1.2) Perfekcja jest późną odmianą marchwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈfɛkt͡sʲja, AS: perfekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perfekcjonować

rzecz. perfekcyjność ż., perfekcjonista, perfekcjonizm

przysł. perfekcyjnie, perfekt

przym. perfekcyjny

Wiktionary

# perfekcjonista

osoba perfekcyjna, chcąca osiągnąć perfekcję, niekwestionowaną doskonałość w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek dążący do doskonałości

(1.2) filoz. zwolennik perfekcjonizmu w etyce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marek jest w każdym calu perfekcjonistą – zanim się za coś zabierze, najpierw czyta stosy literatury fachowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɛkt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: perfekcʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcja ż., perfekcjonizm m.

:: fż. perfekcjonistka ż.

czas. perfekcjonować ndk.

przym. perfekcyjny

przysł. perfekcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyzelator

Wiktionary

# perfekcjonistka

kobieta perfekcyjna, chcąca osiągnąć perfekcję, niekwestionowaną doskonałość w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

# perfekcjonistyczny

nacechowany perfekcjonizmem (chęcią osiągnięcia perfekcji, niekwestionowanej doskonałości w jakiejś dziedzinie), uwydatniający perfekcjonizm (np. perfekcjonistyczne zapędy malarza, pisarza)

SJP.pl

# perfekcjonizm

1. chęć osiągnięcia perfekcji, niekwestionowanej doskonałości w jakiejś dziedzinie;
2. stanowisko etyczne uznające doskonałość osobistą za najcenniejsze dobro moralne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dążenie do doskonałości

(1.2) filoz. doktryna etyczna, która za najwyższą wartość uznaje doskonałość osobistą

Wiktionary

Perfekcjonizm – postawa człowieka, która stawia dokładność wykonywanych czynności na najwyższym miejscu. Nadmierny perfekcjonizm jest w psychologii czasem nazywany dewiacją, która praktycznie uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Psycholodzy uważają to zjawisko za problem społeczny i często stosują specjalne terapie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan postępuje według perfekcjonizmu.

(1.1) Perfekcjonizm na pierwszym miejscu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: perfekcʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcjonista m., perfekcja ż.

czas. perfekcjonować

przym. perfekcjonistyczny

przysł. perfekt

Wiktionary

# perfekcjonować

czasownik niedokonany

(1.1) przest. dążyć do doskonałości, udoskonalać

czasownik zwrotny perfekcjonować się

(2.1) przest. doskonalić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie bezsensowna pogoń za uciekającym wciąż kapitalizmem, w dodatku po drodze, którą perfekcjonuje on od ponad dwóch stuleci, orientować ma rozwój socjalizmu w Polsce.

(1.1) Od dawna uważam, że najwyższa pora byś perfekcjonowała swój śpiew.

(2.1) Imć Pikel właśnie perfekcjonował się w żałobnej biżuterii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɛkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: perfekcʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcja, perfekcjonista, perfekcjonizm, perfekcjonowanie

Wiktionary

# perfekcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perfekcjonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɛkt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: perfekcʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perfekcjonować

Wiktionary

# perfekcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób perfekcyjny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɛkˈt͡sɨjɲɛ, AS: perfekcyi ̯ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcja, perfekcjonista, perfekcyjność

przym. perfekcyjny

przysł. perfekt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perfekt

Wiktionary

# perfekcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: perfekcyjnie

SJP.pl

# perfekcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: perfekcyjny

SJP.pl

# perfekcyjność

cecha kogoś perfekcyjnego lub czegoś, co zostało wykonane perfekcyjne, idealność, niekwestionowana sprawność, biegłość w czymś, najwyższa doskonałość w wykonaniu albo robieniu czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest perfekcyjne; cecha tych, którzy są perfekcyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcja ż., perfekcjonista m., perfekcjonistka ż.

przym. perfekcyjny

przysł. perfekcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) doskonałość

Wiktionary

# perfekcyjny

odznaczający się perfekcją, idealny, dopracowany w każdym szczególe (np. perfekcyjna gra aktorów) lub niekwestionowanie sprawny, biegły w jakiejś dziedzinie, w robieniu czegoś (np. perfekcyjny człowiek)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfekcja ż., perfekcyjność ż., perfekcjonista m., perfekcjonistka m.

przysł. perfekcyjnie, perfekt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) doskonały

Wiktionary

# perfekt

perfect; potocznie:
1. idealny, znakomity, świetny;
2. idealnie, znakomicie, świetnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) pot. perfekcyjnie, doskonale

Wiktionary

Perfectum (od łac. perficio - dokonać, ukończyć) – czas lub aspekt gramatyczny wyrażający czynność przeszłą i dokonaną, ale pozostającą w związku z teraźniejszością. Np.

- w grece: εγω νενικηκα тoν кóσμον (Jan 16,33) – Ja zwyciężyłem świat.
- w łacinie: Is fecit, cui prodest – Ten uczynił, komu [czyn] przyniósł korzyść.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrfɛkt, AS: perfekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfectum, perfekcjonizm, perfekcja

przym. perfekcyjny

przysł. perfekcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perfekcyjnie, doskonale, świetnie, biegle

Wiktionary

# perfektum

w językoznawstwie: czas przeszły dokonany; perfectum

SJP.pl

# perfektywność

dokonany charakter tematu czasownika, dokonaność czasowników, cecha czasowników dokonanych (perfektów)

SJP.pl

# perfektywny

nadający tematowi czasownika charakter dokonany, odnoszący się do czasowników dokonanych (perfektów) lub ich właściwości

SJP.pl

# perfidia

przewrotność, przebiegłość

SJP.pl

Perfidia – zbiór opowiadań o tematyce kryminalnej autorstwa Waldemara Łysiaka (występującego pod pseudonimem Valdemar Baldhead), wydany w 1980 roku przez Krajową Agencję Wydawniczą.Na książkę składają się 3 części:

- 1 część - Był sobie policjant
- 2 część - Był sobie czas
- 3 część - Był sobie strach

Jedno z opowiadań, Selekcja, stało się podstawą spektaklu Teatru Telewizji z 1984 roku, pt. Selekcja.

Wikipedia

# perfidnie

przysłówek

(1.1) w sposób perfidny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perfidny

Wiktionary

# perfidniej

stopień wyższy od przysłówka: perfidnie

SJP.pl

# perfidniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: perfidny

SJP.pl

# perfidny

przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈfʲidnɨ, AS: perfʹidny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfidia

przysł. perfidnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyrachowany, zdradliwy, złośliwy, chytry, cwany, frantowski, machiaweliczny, makiaweliczny, obłudny, podstępny, przebiegły, przewrotny, szalbierski

Wiktionary

# perfokarta

karta, na której zarejestrowano informację, wykonując szereg odpowiednio rozmieszczonych otworów; karta perforowana

SJP.pl

Wikipedia

# perforacja

1. przebicie, przedziurkowanie, najczęściej wielokrotne, będące zakodowaną informacją na specjalnych kartach lub taśmach;
2. urazowe przebicie lub wewnętrzne pęknięcie ściany któregoś z narządów wewnętrznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szereg dziurek wykonanych w jakimś materiale, spełniający różne funkcje;

(1.2) med. patologiczny otwór w narządzie lub powłoce;

(1.3) czynność wykonywania otworów

Wiktionary

Perforacja − otwory wykonane w jakimś materiale, spełniające różne funkcje, np. ułatwienie przesuwania, odrywania, wpinania w segregator, mocowania itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɔˈrat͡sʲja, AS: perforacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perforator m., perforatorka ż., perforowanie n.

czas. perforować ndk.

przym. perforacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziurki

(1.3) dziurkowanie

Wiktionary

# perforacyjny

→ perforacja

SJP.pl

#### Patrz:

perforacja

# perforator

maszyna wykonująca perforację (odpowiednie wydziurkowanie, układ otworów) na kartach lub taśmach filmowych w celu zapisania informacji; perforatorka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. dziurkarka.

Wiktionary

- Maszyna licząco-analityczna
- Perforator – stosowany w biegu na orientację

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) perforator taśmy papierowej

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. perforacja ż., perforowanie n.

czas. perforować

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) перфоратор m.

* hiszpański: (1.1) perforador m.

* interlingua: (1.1) perforator

* nowogrecki: (1.1) περφορατέρ n.

źródła.

== perforator (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perforator, dziurkacz

(1.2) maszyna do wiercenia tuneli

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfɔˈratɔr, AS: perforator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perforacja ż., perforowanie n.

czas. perforować

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. perforacja ż., perforowanie n.

czas. perforować

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) перфоратор m.

* hiszpański: (1.1) perforador m.

* interlingua: (1.1) perforator

* nowogrecki: (1.1) περφορατέρ n.

źródła.

== perforator (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perforator, dziurkacz

(1.2) maszyna do wiercenia tuneli

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# perforatorka

maszyna wykonująca perforację (odpowiednie wydziurkowanie, układ otworów) na kartach lub taśmach filmowych w celu zapisania informacji; perforator

SJP.pl

# performance

[czytaj: perFORmens]
1. forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów;
2. w językoznawstwie: wykonanie, realizacja wypowiedzi językowej; performancja

SJP.pl

Performance, performans (z ang. performance „przedstawienie”, „wykonanie”) – sytuacja artystyczna, której przedmiotem i podmiotem jest obecność artysty w określonym kontekście czasu, przestrzeni i własnych ograniczeń.

Artysta występujący przed publicznością jest zarówno twórcą, jak i materią sztuki. Elementem performansu może być właściwie każdy przedmiot, pojęcie, obiekt lub temat wskazany czy zasugerowany przez artystę w trakcie wystąpienia, a nawet ciało artysty.

Wikipedia

# performancja

w językoznawstwie: wykonanie, realizacja wypowiedzi językowej; performance

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. performowanie n.

czas. performować ndk.

przym. performancyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wykonanie

Wiktionary

# performans

forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów; performens, performance

SJP.pl

# performatyczka

specjalistka w dziedzinie nauki o performansie

SJP.pl

# performatyczny

→ performatyka

SJP.pl

#### Patrz:

performatyka

# performatyk

nauka o performansie

SJP.pl

# performatyka

nauka o performansie

SJP.pl

Performatyka – nauka o performansie. Jako dyscyplina akademicka za przedmiot badań bierze zachowanie. Performatycy, wykorzystując materiał archiwalny, czyli książki, fotografie, nagrania video, ale też np. świadectwa archeologiczne, starają się opisać to co robią ludzie w określonych sytuacjach. Przedmiotem performatyki jest więc nie tylko spektakl-performans, ale także nasze zachowania codzienne, rytualne, zabawowe itd.

Wikipedia

# performatyw

w teorii języka: akt mowy będący jednocześnie działaniem; wypowiedź performatywna

SJP.pl

# performatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest performatywne; cecha tych, którzy są performatywni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. performance m., performer m., performerka ż., performatyw m.

przym. performatywny, performerski, performansowy, performance’owy

przysł. performatywnie, performersko

Wiktionary

# performatywny

1. tworzony na oczach widzów;
2. będący tylko elementem formalnym, a nie realną wypowiedzią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) teatr. taki, który jest tworzony na oczach widzów

(1.2) filoz. będący tylko elementem formalnym, nie będący realną wypowiedzią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. performance m., performer m., performerka ż., performatywność ż., performatyw m.

przym. performerski, performansowy, performance’owy

przysł. performatywnie, performersko

Wiktionary

# performens

rzadko: forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów; performans, performance

SJP.pl

# performer

aktor grający w performance'ach (widowiskach teatralnych bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzonych na żywo w obecności widzów)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. artysta performance'u lub jakiejś sztuki parateatralnej

Wiktionary

Performance, performans (z ang. performance „przedstawienie”, „wykonanie”) – sytuacja artystyczna, której przedmiotem i podmiotem jest obecność artysty w określonym kontekście czasu, przestrzeni i własnych ograniczeń.

Artysta występujący przed publicznością jest zarówno twórcą, jak i materią sztuki. Elementem performansu może być właściwie każdy przedmiot, pojęcie, obiekt lub temat wskazany czy zasugerowany przez artystę w trakcie wystąpienia, a nawet ciało artysty.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. performatywność ż.

przym. performatywny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== performer (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-performer.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Arlo Barnes-performer.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) wykonawca

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈfɔrmɛr, AS: performer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. performatywność ż.

przym. performatywny

Wiktionary

# performerka

aktorka grająca w performance'ach (widowiskach teatralnych bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzonych na żywo w obecności widzów)

SJP.pl

# performerski

→ performer

SJP.pl

#### Patrz:

performer

# performing

tworzenie na żywo jakiegoś przedstawienia, występu

SJP.pl

# perforować

przebijać, wycinać, wytłaczać otwory w papierze, taśmach filmowych, płytach, skórze itp.; dziurkować

SJP.pl

# perforowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perforować.

Wiktionary

Perforowanie (perforować)- czynność introligatorska, polegająca na wycinaniu otworów z arkusza (lub stosu arkuszy) papieru, kartonu, tektury lub innego podobnego podłoża, pożądanego kształtu wyrobu papierniczego lub poligraficznego. Do perforowania używa się wykrojników, pracujących na maszynie sztancującej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nieperforowanie n., perforacja ż., perforator mrz.

czas. perforować ndk.

Wiktionary

# perforowany

przebijać, wycinać, wytłaczać otwory w papierze, taśmach filmowych, płytach, skórze itp.; dziurkować

SJP.pl

# perfum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Wielkopolska. perfumy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcę wypróbować na sobie ten nowy perfum.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pərˈfum

Wiktionary

# perfuma

dawniej o perfumach, szczególnie tych drogich lub rzadkich, trudno dostępnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w lp. daw. lub gwara. perfumy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wbijałam w łeb, / jak dziecku, / po rusku, po niemiecku: / nie na to jest perfuma, / byś ją pił, pił, pił.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈfũma, AS: perfũma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfumy nmos., perfumeria ż., perfumowanie n., perfumiarstwo n., perfumiarz m., fuma ż., fumarium n., wyperfumowanie n.

czas. perfumować ndk., wyperfumować dk.

przym. perfumeryjny

Wiktionary

# perfumeria

sklep z perfumami i kosmetykami lub zakład, pomieszczenie, w którym te produkty są produkowane lub przechowywane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. perfuma ż., wyperfumowanie n., perfumy lm., perfumowanie n., perfumiarstwo n., perfumiarz m.

przym. perfumeryjny

czas. perfumować, wyperfumować

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|parfumerie.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) perfumery

* baskijski: (1.1) lurrindegi

* czeski: (1.1) voňavkářství n.

* duński: (1.1) parfumeri n.

* francuski: (1.1) parfumerie ż.

* hiszpański: (1.1) perfumería ż.

* interlingua: (1.1) perfumeria

* niemiecki: (1.1) Parfümerie ż.

* portugalski: (1.1) perfumaria ż.

* rosyjski: (1.1) парфюмерия ż.

* słowacki: (1.1) parfuméria ż.

* szwedzki: (1.1) parfymeri n.

źródła.

== perfumeria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perfumeria

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrfũˈmɛrʲja, AS: perfũmerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfuma ż., wyperfumowanie n., perfumy lm., perfumowanie n., perfumiarstwo n., perfumiarz m.

przym. perfumeryjny

czas. perfumować, wyperfumować

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. perfuma ż., wyperfumowanie n., perfumy lm., perfumowanie n., perfumiarstwo n., perfumiarz m.

przym. perfumeryjny

czas. perfumować, wyperfumować

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|parfumerie.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) perfumery

* baskijski: (1.1) lurrindegi

* czeski: (1.1) voňavkářství n.

* duński: (1.1) parfumeri n.

* francuski: (1.1) parfumerie ż.

* hiszpański: (1.1) perfumería ż.

* interlingua: (1.1) perfumeria

* niemiecki: (1.1) Parfümerie ż.

* portugalski: (1.1) perfumaria ż.

* rosyjski: (1.1) парфюмерия ż.

* słowacki: (1.1) parfuméria ż.

* szwedzki: (1.1) parfymeri n.

źródła.

== perfumeria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perfumeria

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# perfumeryjny

odnoszący się do perfum i perfumerii, związany z procesem produkcji perfum (np. przemysł perfumeryjny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z perfumami lub perfumerią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Otóż zapachy naturalne bynajmniej nie wyczerpują programu nowoczesnych laboratoriów perfumeryjnych. Pozostaje bowiem rozległa, przebogata dziedzina chemii syntetycznej, bez której przemysł perfumeryjny nie mógłby nigdy istnieć (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfuma ż., perfumy nmos. lm., perfumowanie n., perfumeria ż., wyperfumowanie n.

czas. perfumować ndk.

Wiktionary

# perfumetka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) perfumy w miniaturowym opakowaniu

Wiktionary

# perfumiarka

→ perfumiarz

SJP.pl

#### Patrz:

perfumiarz

# perfumiarski

→ perfumiarz, → perfumiarstwo

SJP.pl

#### Patrz:

perfumiarz, → perfumiarstwo

# perfumiarstwo

potocznie o procesie produkcji i sprzedaży perfum lum jakimś innym przedsięwzięciu związanym z perfumami

SJP.pl

# perfumiarz

wytwórca perfum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;

Wiktionary

Perfumiarz – twórca kompozycji zapachowych, receptur stosowanych np. przy wytwarzaniu perfum lub perfumowanych kosmetyków.

Nazwiska perfumiarzy rzadko znane są szerszemu gronu. Zwykle promowane są tylko nazwy handlowe zapachów – perfum i wód toaletowych oraz nazwy i znaki towarowe produkujących je firm. Prawa do kompozycji zapachowych i związanych z nimi nazw chroni prawo autorskie, jednak liczne przypadki naruszeń tych praw są trudne do egzekwowania. Powszechne określa się różne rodzaje wód toaletowych mianem woda kolońska, co sugerować może, że jest to Eau de Cologne – kompozycja Johanna Marii Fariny (1685–1766).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Jedyną osobą zdolną stworzyć kompozycję zapachową jest perfumiarz w branży zwany Nosem – objaśnia pani w białym laboratoryjnym kitlu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfumy nmos., perfumeria ż., perfuma ż., perfumiarka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kompozytor zapachowy, kompozytor zapachów, środ. Nos

Wiktionary

# perfumować

perfumować (się): używać perfum, nacierać (się) lub opryskiwać, skrapiać (się) perfumami

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) skrapiać perfumami, aplikować perfumy

czasownik zwrotny niedokonany perfumować się

(2.1) aplikować perfumy na siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfuma ż., perfumy nmos. lm., perfumowanie n., perfumeria ż., wyperfumowanie n., perfumowanie n.

przym. perfumeryjny

Wiktionary

# perfumowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzymiotnikowy od|perfumować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perfumować ndk.

rzecz. perfumeria ż., perfumy nmos., wyperfumowanie n., perfuma ż.

przym. perfumeryjny

Wiktionary

# perfumowy

→ perfumy; perfumiarski

SJP.pl

# perfumy

kosmetyk w płynie dla kobiet i mężczyzn, zawierający kompozycję odpowiednio dobranych substancji zapachowych - naturalnych bądź sztucznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kosmet. roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

(1.2) środ. kosmet. wyrób perfumeryjny zawierający od 10 do 20% kompozycji zapachowej

Wiktionary

Perfumy (od fr. par fumée „przez dym”) – łączna nazwa kosmetyków, których jedynym zadaniem jest nadawanie różnym obiektom (zwykle ciału człowieka) przyjemnego i długo utrzymującego się zapachu. Z definicji tej wyłączone są wszystkie produkty, których aplikacja wymaga użycia gazów pędnych (m.in. dezodorant).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cały obszar Wysp Kanaryjskich to strefa wolnocłowa, nie ma więc sensu odkładać zakupów perfum czy alkoholi na ostatnią chwilę przed odlotem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈfũmɨ, AS: perfũmy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfumeria ż., perfumowanie n., perfumiarstwo n., perfumiarz m., fuma ż., fumarium n., wyperfumowanie n., perfuma ż.

czas. perfumować ndk., wyperfumować dk.

przym. perfumeryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapach, pachnidło; daw. dziś gwara. perfuma; stpol. wódka

Wiktionary

# perfundować

wykonywać perfuzję (zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance)

SJP.pl

# perfuzja

zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance

SJP.pl

Perfuzja – przepływ płynu ustrojowego (najczęściej krwi) przez tkankę lub narząd. Perfuzja krwi przez narząd zwykle określana jest jako procent pojemności minutowej serca i zależy m.in. od:

- zapotrzebowania narządu na tlen i składniki odżywcze,
- stanu naczyń krwionośnych zaopatrujących narząd,
- pojemności minutowej serca,
- ciśnienia tętniczego krwi,
- właściwości reologicznych krwi.

Wikipedia

# perfuzjonista

osoba, u której wykonano perfuzję (zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista medyczny obsługujący płucoserce podczas zabiegu chirurgicznego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ciągu dwóch lat współpracy kliniki z lwowskim Uniwersytetem Medycznym, przez krakowską placówkaacówkę przewinęło się już kilkunastu ukraińskich kardiochirurgów, kardiologów, perfuzjonistów i pielęgniarek ze Lwowa, Łucka i Ługańska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perfuzja ż.

:: fż. perfuzjonistka

Wiktionary

# perfuzyjny

→ perfuzja

SJP.pl

#### Patrz:

perfuzja

# pergameński

przymiotnik od: Pergamon (miasto starożytne, ruiny tego miasta)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pergamonem, dotyczący Pergamonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pergamon mrz., Pergamończyk mos., pergamończyk mos.

przym. pergamoński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pergamoński

Wiktionary

# pergameska

dawny taniec włoski o żywym tempie, rozpowszechniony w Europie w okresie odrodzenia; bergamaska

SJP.pl

# pergamin

cienka, odpowiednio przygotowana skóra, używana dawniej do pisania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu

(1.2) niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

(1.3) dokument zapisany na pergaminie (1.2)

Wiktionary

Pergamin – materiał piśmienniczy wyrabiany ze skór zwierzęcych. Jako podłoże do pisania wyparł rozpowszechniony wcześniej papirus stosowany w starożytności i był głównym materiałem pisarskim w Europie i na Bliskim Wschodzie przez cały okres średniowiecza, zanim został skutecznie wyparty przez papier. Używano go również jako materiału pokryciowego do opraw książek; to również potoczna nazwa papieru pergaminowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pergaminnictwo n., pergaminacja ż., pergaminnik mos.

przym. pergaminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) papier pergaminowy

Wiktionary

# pergaminiarka

maszyna do pergaminacji

SJP.pl

# pergaminnictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. wytwarzanie pergaminu;

Wiktionary

Pergaminnictwo – rzemiosło zajmujące się wyrabianiem pergaminów ze skór baranich, koźlich lub cielęcych.

Skórę wapniono, oczyszczano powierzchnie lica i mizdry do wysokiego stopnia gładkości i wypolerowania. Skórę oczyszczoną z mizdry i włosów rozciągano na ramach i wcierano w nią kredę, szlifując pumeksem. W XIV-XV w. pergaminnictwo ustępowało miejsca papiernictwu. Odnotowanym w źródłach pergaminnikiem był wrocławianin żydowskiego pochodzenia, Nickel Hanke.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W XIV-XV w. pergaminnictwo ustępuje miejsca papiernictwu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pergamin mrz., pergaminnik mos.

Wiktionary

# pergaminnik

rzemieślnik wyrabiający pergamin

SJP.pl

# pergaminowaty

przypominający wyglądem pergamin

SJP.pl

# pergaminowy

→ pergamin

SJP.pl

#### Patrz:

pergamin

# pergamon

1. państwo hellenistyczne w Azji Mniejszej; Królestwo Pergamońskie;
2. miasto w starożytnej Myzji, stolica Królestwa Pergamońskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w Myzji, w Azji Mniejszej, stolica państwa pergamońskiego;

Wiktionary

- Pergamon – miasto, stolica pergameńskiego państwa
- Pergamon – państwo hellenistyczne w Azji Mniejszej

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pergamończyk mos., pergameńczyk mos.

przym. pergamoński, pergameński

Wiktionary

# pergamoński

→ Pergamon

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pergamonem, dotyczący Pergamonu

Wiktionary

#### Patrz:

Pergamon

#### Powiązane:

rzecz. Pergamon mrz., Pergamończyk mos., pergamończyk mos.

przym. pergameński

Wiktionary

# perge

Wikipedia

# pergola

budowla ogrodowa składająca się z jednego lub dwóch rzędów słupów podtrzymujących poziomą kratę oplecioną pnącymi roślinami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ogrod. budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

Wiktionary

Pergola – budowla ogrodowa w postaci zacienionej alei lub element budynku w architekturze. Składa się z dwóch rzędów podpór (słupków) i ułożonej na nich lekkiej kratownicy lub układu belek podtrzymujących rośliny, najczęściej pnące.

Pergolę stosowano w architekturze ogrodowej od czasów średniowiecza. W zależności od poszczególnych epok architektonicznych budowla przybierała różne formy – od lekkiej, niewyszukanej, drewnianej konstrukcji do masywnych, marmurowych kolumn (np. żelbetowa pergola we Wrocławiu w Parku Szczytnickim).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈɡɔla, AS: pergola

Wiktionary

# pergolowy

→ pergola

SJP.pl

#### Patrz:

pergola

# perhydrol

nazwa techniczna trzydziestoprocentowego roztworu wodnego nadtlenku wodoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. silnie utleniający, 30-procentowy roztwór wodny nadtlenku wodoru;

Wiktionary

Perhydrol – ok. 30% roztwór nadtlenku wodoru w wodzie. Bezbarwna, bezwonna ciecz o właściwościach żrących wobec tkanek żywych. Na skórze pozostawia martwicze białe plamy.

Perhydrol jest stosowany jako silny środek utleniający w przemyśle chemicznym. Stosuje się go np. powszechnie przy produkcji wielu barwników organicznych, także przy produkcji inicjujących wybuchowych nadtlenków HMTD, TCAP, TetraAP. Używany jest także do oczyszczania kości z resztek tkanek miękkich (np. w celu wypreparowania trofeów myśliwskich), jako półprodukt do otrzymywania wody utlenionej itp. Dawniej używany jako rozjaśniacz do włosów.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) nadtlenek wodoru

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. hydrat m., hydronetka ż., hydra ż., hydraulika ż., hydraulik m.

przym. perhydrolowy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|perhydrol. < etym|łac|per-. + etym|gr|ὕδωρ. → przez + woda

uwagi.

(1.1) nie mylić z|woda utleniona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) perhydrol

* niemiecki: (1.1) Perhydrol n.

* słowacki: (1.1) perhydrol m.

* włoski: (1.1) peridrolo m.

źródła.

== perhydrol (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) chem. perhydrol

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈxɨdrɔl, AS: perχydrol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. hydrat m., hydronetka ż., hydra ż., hydraulika ż., hydraulik m.

przym. perhydrolowy

Wiktionary

# perhydrolowy

przymiotnik

(1.1) przym. od perhydrol

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrxɨdrɔˈlɔvɨ, AS: perχydrolovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perhydrol

Wiktionary

# peri

1. nadprzyrodzona istota płci męskiej lub żeńskiej, utworzona z ognia, występująca w perskiej twórczości ludowej;
2. przenośnie: piękna, pełna wdzięku dziewczyna

SJP.pl

Peri – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Korsyka, w departamencie Korsyka Południowa.

Według danych na rok 1999 gminę zamieszkiwały 1140 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 48 osób/km².

Wikipedia

# peri-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) zaczynające się od|polski.

synonimy.

(1.1) pery-, około-

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

temsłow. pery-

frazeologia.

etymologia. etym|gr|περί. (perí) < etym|praindoeur|*peri.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) peri-

* fiński: (1.1) peri-

* francuski: (1.1) péri-

* hiszpański: (1.1) peri-

* niderlandzki: (1.1) peri-

* nowogrecki: (1.1) περι- (peri-)

* włoski: (1.1) peri-

źródła.

== peri- (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

temat słowotwórczy

(1.1) peri-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. pery-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pery-, około-

Wiktionary

# periakt

w dawnych teatrach greckich: dekoracja w postaci graniastosłupa o podstawie trójkąta

SJP.pl

# periaktoi

system obrotowy graniastosłupów, służący do szybkiej zmiany dekoracji, stosowany w teatrach antycznych, później zastąpiony przez kulisy; periakty, telari

SJP.pl

# periakty

system obrotowy graniastosłupów, służący do szybkiej zmiany dekoracji, stosowany w teatrach antycznych, później zastąpiony przez kulisy; periaktoi, telari

SJP.pl

Periakty – dekoracje w formie graniastosłupa o podstawie trójkąta. Na ścianach bryły umieszczano inne dekoracje. Przez obrót dookoła osi możliwa była szybka zmiana tła rozgrywanego dramatu (komedii, tragedii). Stosowane były w teatrach greckich okresu hellenistycznego.

Wikipedia

# periastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego położony najbliżej gwiazdy obieganej; peryastron

SJP.pl

# pericykloida

krzywa płaska zakreślana przez któryś z punktów obwodu koła ruchomego, toczącego się po kole stałym, znajdującym się wewnątrz koła ruchomego

SJP.pl

# periegeta

autor przewodnika krajoznawczego, zwłaszcza starożytnego, uwzględniającego szczególne pomniki sztuki

SJP.pl

# periegeza

przewodnik krajoznawczy z systematycznym opisem charakterystycznych obiektów danej krainy, szczególnie pomników sztuki

SJP.pl

# perigeum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, w którym jest ono najbliżej Ziemi; perygeum (częściej)

SJP.pl

Perygeum (gr. περίγειος 'przyziemny' od περί 'około' i γαῖα 'Ziemia') – punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi. Najczęściej ten termin dotyczy Księżyca, ale może być także zastosowany dla innych ciał krążących po orbicie Ziemi, np. dla sztucznych satelitów.

Punktem najdalszym jest apogeum (gr. ἀπόγαιος 'odziemny').

Wikipedia

# périgord

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Wiktionary

Périgord – kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lot i Garonna. Głównymi miastami Périgordu są Périgueux (historyczna stolica krainy) oraz Bergerac.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. perigordzki

Wiktionary

# perigordzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Périgordem, dotyczący Périgordu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Périgord mrz.

Wiktionary

# perihelium

punkt na orbicie ciała niebieskiego, w którym jest ono najbliżej Słońca; peryhelium (częściej)

SJP.pl

Peryhelium, perihelium (zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. peri „przy” i helios „Słońce”; dawniej punkt przysłoneczny) – punkt na orbicie ciała niebieskiego obiegającego Słońce, znajdujący się w miejscu największego zbliżenia (perycentrum) obu ciał. Przeciwieństwem peryhelium jest aphelium.

Wikipedia

# perikardiocenteza

nakłucie worka osierdziowego

SJP.pl

Perikardiocenteza – zabieg mający na celu ewakuację płynu znajdującego się w worku osierdziowym poprzez jego nakłucie i odbarczenie, a przez to obniżenie ciśnienia osierdziowego. Perikardiocenteza jest zabiegiem ratującym życie pacjentom z tamponadą serca. Jedynym wyjątkiem jest tamponada spowodowana rozwarstwieniem aorty, w której perikardiocenteza jest przeciwwskazana, a konieczna jest pilna interwencja kardiochirurgiczna.

Wikipedia

# perikarion

część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem; neurocyt

SJP.pl

Perikarion (perycaryon), inaczej ciało komórki nerwowej, soma lub neurocyt – część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem (rzadziej dwa jądra lub więcej).

Wikipedia

# perilartyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. półsyntetyczny słodzik pochodzenia naturalnego uzyskiwany z roślin rodzaju Perilla

Wiktionary

Perilartyna – organiczny związek chemiczny z grupy oksymów. Jest pochodną enancjomeru (S)-(−) monocyklicznego monoterpenoidowego aldehydu. Jest to jedna z najsłodszych substancji naturalnych. W postaci tzw. cukru perila znalazła zastosowanie jako słodzik, którego słodkość ocenia się na około 2000 razy większą od słodkości cukrozy.

Wikipedia

# perilla

olej pozyskiwany z owoców pachnotki uprawnej (jednorocznej rośliny oleistej z rodziny wargowych), wykorzystywany najczęściej jako smar

SJP.pl

# perillus

owad z rodziny tarczówkowatych; zbrojec dwuplamy

SJP.pl

# perimenopauza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. med. kilkuletni okres przejściowy poprzedzający menopauzę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. menopauza ż.

Wiktionary

# perimetrium

otrzewna macicy, zewnętrzna błona surowicza okrywająca dno i trzon macicy

SJP.pl

Wikipedia

# perinatalny

dotyczący noworodka, opieki nad noworodkiem; noworodkowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący okresu okołoporodowego, związany z okresem okołoporodowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W okresie perinatalnym należy szczególną troską otoczyć ciężarną i jej dziecko.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okołoporodowy

Wiktionary

# perinatolog

specjalista zajmujący się zagadnieniami związanymi z płodem, fazami jego rozwoju oraz ciążą i poszczególnymi etapami porodu

SJP.pl

Perinatologia (z gr. perí = wokół, łac. nascor = rodzić się, gr. lógos = nauka) – dziedzina medycyny zajmująca się zagadnieniami z zakresu opieki perinatalnej. Obejmuje anatomię, fizjologię i diagnostykę schorzeń kobiety ciężarnej oraz płodu i noworodka.

Wikipedia

# perinatologia

nauka zajmująca się zagadnieniami związanymi z płodem, fazami jego rozwoju oraz ciążą i poszczególnymi etapami porodu

SJP.pl

Perinatologia (z gr. perí = wokół, łac. nascor = rodzić się, gr. lógos = nauka) – dziedzina medycyny zajmująca się zagadnieniami z zakresu opieki perinatalnej. Obejmuje anatomię, fizjologię i diagnostykę schorzeń kobiety ciężarnej oraz płodu i noworodka.

Wikipedia

# perintegracja

zjawisko w językoznawstwie polegające na przesunięciu się granicy między morfemami (częściami wyrazu) w wyrazie

SJP.pl

Perintegracja (absorpcja morfologiczna) - zjawisko językowe polegające przesunięciu granicy między dwoma morfemami, co skutkuje nowym podziałem na morfemy, który jest odmienny od poprzedniego, uwarunkowanego historycznie.

Wikipedia

# perintegracyjny

odnoszący się do perintegracji (przesunięcia się granicy między częściami wyrazu w tym wyrazie)

SJP.pl

# period

faza cyklu miesiączkowego dojrzałych płciowo kobiet (wydalanie krwi i śluzu z macicy wynikające ze złuszczania się warstwy śluzowej błony); menstruacja, miesiączka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. fizj. okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie

Wiktionary

Period (alt. nazwa .) – szósty album studyjny amerykańskiej piosenkarki Keshy, wydany 4 lipca 2025 roku, nakładem własnej wytwórni artystki, Kesha Records. Jest to jej pierwszy projekt od czasu jej odejścia z wytwórni RCA i Kemosabe Records. Aby promować album, Kesha wyruszy w trasę koncertową The Tits Out Tour.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrʲjɔt, AS: perʹi ̯ot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. periodyk m., periodyczność ż., periodyzacja ż., periodyzowanie n.

czas. periodyzować ndk.

przym. periodyczny, periodyzacyjny

przysł. periodycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okres, miesiączka; pot. eufem. ciotka, ciota; eufem. przest. kobieca przypadłość; eufem. trudne dni

Wiktionary

# periodogram

Periodogram – rodzaj dyskretnej transformaty Fouriera. Pojęcia periodogramu prawdopodobnie po raz pierwszy użył Arthur Schuster w 1898, opierając się na pracy Power Spectral Density estimation (z ang. „estymacja widmowej gęstości mocy”) Fernanda Schlindweina.

Wikipedia

# periodontolog

specjalista w dziedzinie periodontologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz stomatolog zajmujący się leczeniem chorób przyzębia

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka periodontologii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrʲjɔdɔ̃nˈtɔlɔk, AS: perʹi ̯odõntolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. periodontologia ż.

przym. periodontologiczny

przysł. periodontologicznie

Wiktionary

# periodontologia

dziedzina stomatologii zajmująca się chorobami przyzębia; parodontologia

SJP.pl

Periodontologia, dawniej: parodontologia, potocznie (ze względu na najczęstsze schorzenie przyzębia paradontozę): paradontologia – nauka o aparacie zawieszeniowym zęba, tj. przyzębiu. Jako dziedzina stomatologii zajmuje się profilaktyką i leczeniem chorób przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej.

Wikipedia

# periodycznie

przysłówek

(1.1) książk. co jakiś czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I można dodać, że powinna się odbywać periodycznie, załóżmy, że raz na pół roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. period m., periodyk mrz.

przym. periodyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neutr. okresowo, regularnie

Wiktionary

# periodyczność

okresowość, regularna powtarzalność

SJP.pl

# periodyczny

powtarzający się w określonych odstępach czasu, występujący regularnie co pewien czas (np. periodyczne erupcje wulkaniczne); okresowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) powtarzający się regularnie co pewien czas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. period mrz., periodyczność ż., periodyk mrz.

przysł. periodycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cykliczny, okresowy

Wiktionary

# periodyk

czasopismo o ciągłej numeracji, pojawiające się w określonych odstępach czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;

Wiktionary

Periodyk (fr. périodique) – czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się (np. dziennik, tygodnik, miesięcznik, kwartalnik, rocznik).

Periodyk jest czasopismem o stałej nazwie i numeracji ciągłej.Ze względu na to, że większość czasopism wydawana jest regularnie, periodyk jest potocznie synonimem czasopisma.Innymi synonimami są także magazyn, pismo i żurnal.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według ukazującego się w Waszyngtonie periodyku prawniczego „Legal Times” prezydentostwo nie podjęli jeszcze ostatecznej decyzji o górnym limicie wysokości datków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrʲˈjɔdɨk, AS: perʹi ̯odyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. period m., periodyczność ż., periodyzacja ż., periodyzowanie n.

czas. periodyzować ndk.

przym. periodyczny, periodyzacyjny

przysł. periodycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czasopismo

Wiktionary

# periodykowy

charakterystyczny dla periodyku (czasopisma o ciągłej numeracji, pojawiającego się w określonych odstępach czasu), odnoszący się do niego

SJP.pl

# periodyzacja

podział na okresy, fazy, epoki itp.

SJP.pl

Periodyzacja – umowny podział czasu na ery, epoki, wieki itp., stosowany w geologii historycznej, historii, historii literatury, historii sztuki. Początki i końce jednostek periodyzacji wyznaczają zwykle wydarzenia uważane z jakiegoś powodu za przełomowe. Istnieją różne modele periodyzacji, a i wśród podobnych nie ma zawsze zgody co do konkretnych dat (np. zakończenia średniowiecza).

Wikipedia

# periodyzacyjny

→ periodyzacja

SJP.pl

#### Patrz:

periodyzacja

# periodyzator

osoba, której dokonania zapoczątkowały nowy okres w jakiejś dziedzinie lub ogólnie w podziale czasu

SJP.pl

# periodyzować

dzielić na okresy, ery lub tworzyć, rozdzielać fazy, etapy w jakimś procesie lub dłuższym odcinku czasu

SJP.pl

# periojk

osoba pełniąca służbę wojskową w starożytnej Sparcie, ale pozbawiona wszelkich praw politycznych

SJP.pl

Periojkowie (gr. Περίοικοι, perioikoi – „ci, którzy mieszkają wokół” lp. Περίοικος od περί «wokół» i οἶκος «dom, gospodarstwo») – część ludności Sparty, najprawdopodobniej pochodzenia achajskiego, która poddała się bez oporu Dorom. Periojkowie byli pozbawieni praw politycznych, byli jednak niezależnymi ekonomicznie ludźmi wolnymi. Periojkowie mieli obowiązki wojskowe i uczestniczyli w wyprawach wojennych wraz ze spartańskimi hoplitami. W oficjalnych dokumentach spartiatów oraz periojków określano mianem Lacedemończyków.

Wikipedia

# periojkowie

ludność w starożytnej Sparcie pełniąca służbę wojskową, pozbawiona praw politycznych

SJP.pl

Periojkowie (gr. Περίοικοι, perioikoi – „ci, którzy mieszkają wokół” lp. Περίοικος od περί «wokół» i οἶκος «dom, gospodarstwo») – część ludności Sparty, najprawdopodobniej pochodzenia achajskiego, która poddała się bez oporu Dorom. Periojkowie byli pozbawieni praw politycznych, byli jednak niezależnymi ekonomicznie ludźmi wolnymi. Periojkowie mieli obowiązki wojskowe i uczestniczyli w wyprawach wojennych wraz ze spartańskimi hoplitami. W oficjalnych dokumentach spartiatów oraz periojków określano mianem Lacedemończyków.

Wikipedia

# periosteum

łącznotkankowa błona pokrywająca kość; okostna

SJP.pl

# peripter

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; perypter; peripteros

SJP.pl

# peripteroid

bryła otoczona symetrycznymi względem jej środka elementami, będąca podstawową koncepcją architektoniczną budownictwa starożytnej Grecji i Rzymu

SJP.pl

# peripteros

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; perypter; peripter

SJP.pl

Perypter, perypteros (gr. perípteros) – świątynia (czasami inny budynek), którą otacza pojedyncza kolumnada.

W Rzymie budowane czasami tak zwane peripteros sine postico, czyli perypter bez kolumnady z tyłu, co było związane z fasadowym charakterem rzymskich świątyń.

Wikipedia

# periselenium

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Księżyc, w którym jest ono najbliżej Księżyca; peryselenium (częściej)

SJP.pl

# perizonium

w ikonografii chrześcijańskiej - opaska okrywająca biodra ukrzyżowanego Jezusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. rel. przepaska biodrowa na wizerunkach ukrzyżowanego Chrystusa;

Wiktionary

Perizonium (z gr. περίζωμα, od περί, peri „wokół” i ζωμα, zoma „opaska, przepaska, pas”) – drapowana opaska bioder ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa; w ikonografii często przyjmująca rozmaite formy.

Wikipedia

# perka

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. ziemniak

(1.2) icht. zob. perka rdzawa.

(1.3) muz. pot. perkusja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) dosmażył swoich perek i dopiekł kiełbasy, a wyłożywszy wszystko na misę, postawił na stole.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: 'perka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pyra ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziemniak, pyrka, pera, pyra, kartofel

Wiktionary

# perkal

cienkie płótno służące do wyrabiania bielizny i pościeli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) percale

* baskijski: (1.1) perkal

* czeski: (1.1) perkál m.

* esperanto: (1.1) perkalo

* francuski: (1.1) percale m.

* hiszpański: (1.1) percal m.

* niemiecki: (1.1) Perkal m.

* ukraiński: (1.1) перкаль m.

* włoski: (1.1) percalle m.

źródła.

== perkal (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perkal, płótno bawełniane

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) percale

* baskijski: (1.1) perkal

* czeski: (1.1) perkál m.

* esperanto: (1.1) perkalo

* francuski: (1.1) percale m.

* hiszpański: (1.1) percal m.

* niemiecki: (1.1) Perkal m.

* ukraiński: (1.1) перкаль m.

* włoski: (1.1) percalle m.

źródła.

== perkal (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) perkal, płótno bawełniane

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# perkalik

gatunek perkalu, zwykle drukowanego

SJP.pl

# perkalikowy

1. wyprodukowany, wykonany z perkaliku (gatunku cienkiego płótna bawełnianego), taki, w którym użyto perkalu (np. materiał perkalikowy);
2. w kolorze jasnopomarańczowym, kremowym

SJP.pl

# perkalina

przewiewna, lśniąca tkanina bawełniana, po przebarwieniu używana na podszewki i pościele

SJP.pl

# perkalowy

wyprodukowany, wykonany z perkalu (cienkiego płótna bawełnianego), taki, w którym wykorzystano perkal (np. podszewka perkalowa)

SJP.pl

# perkaty

potocznie: podobny do ziemniaka; zaokrąglony

SJP.pl

# perkins

Miejscowości w USA:

- Perkins – jednostka osadnicza w stanie Georgia, w hrabstwie Jenkins
- Perkins – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Payne

Gminy w USA:

- Perkins (ang. Perkins Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Erie

Wikipedia

# perklice

Perklice – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Mikołajki Pomorskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# perko

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Franc Perko – rzymskokatolicki duchowny
- Rok Perko – słoweński narciarz alpejski
- Stanisław Perko – polski wojskowy

Wikipedia

# perkolacja

metoda otrzymywania na zimno wyciągów z ziół lub owoców

SJP.pl

Perkolacja (z łac. percolate — przecedzać, filtrować) – proces przepływu wody przez stałe podłoże, który powoduje wymywanie lub strącanie substancji. W przypadku ekstrakcji, z ciała stałego wymywa się określone związki chemiczne ciągłym lub periodycznie zmienianym strumieniem rozpuszczalnika. Jest to metoda stosowana między innymi w farmacji do otrzymywania wyciągów roślinnych i nalewek. Proces perkolacji pozwala na całkowite wytrawienie surowca, wytworzenie preparatów zagęszczonych oraz pozwala na zmniejszenie objętości używanego rozpuszczalnika. W przypadku strącania przykładem z hydrologii jest przepływ wody w rzece i osadzanie materiału piaszczystego pomiędzy ziarnami żwiru i kamieni w dnie.

Wikipedia

# perkolacyjny

→ perkolacja

SJP.pl

#### Patrz:

perkolacja

# perkolator

urządzenie do maceracji, czyli rozpuszczania substancji stałych za pomocą cieczy; macerator

SJP.pl

Perkolator jest to urządzenie służące do otrzymywania wyciągu z jakiejś substancji dzięki przepuszczaniu przez nią płynu. Stosowane np. przy obróbce kawy bądź płynnych leków w aptece. Urządzenie o cylindrycznym lub stożkowym kształcie (kształt stożkowaty ułatwia usuwanie wyekstrahowanego surowca).

Wikipedia

# perkotać

wydawać bulgoczący odgłos charakterystyczny dla wrzącej wody lub innej cieczy; parkotać, pyrkotać

SJP.pl

# perkowice

Perkowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska. Przez miejscowość przepływa Zielawa, rzeka dorzecza Bugu, dopływ Krzny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# perkowo

W Polsce

- Perkowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Gniewkowo
- Perkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Przemęt

- Perkowo – przystanek kolejowy

Wikipedia

# perkowski

nazwisko

SJP.pl

Perkowski (forma żeńska: Perkowska; liczba mnoga: Perkowscy) – polskie nazwisko. Nazwa osobowa pochodzi od dobra Perki w ziemi bielskiej (Województwo podlaskie), w ramach którego należało kilka wsi: Perki Bujanki, Perki Bujny Głowczyzna, Perki Franki Spały, Perki Gziki, Perki Karpie Korzenie, Perki Lachy, Perki Nowe, Perki Mazowsze, Perki Wypychy.

Wikipedia

# perkoz

ptak wodny należący do rodzaju perkozów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

Wiktionary

- ptak z rzędu perkozów
- Perkoz – debiutancki album muzyczny Jacka Perkowskiego
- „Perkoz” – Szkoła Harcerstwa Starszego
- „Perkoz” – Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy ZHP

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrkɔs, AS: perkos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkozek m., perkozowe nmos.

Wiktionary

# perkozek

ptak wodny, najmniejszy z krajowych perkozów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Tachybaptus ruficollis|ref=tak., najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zobacz, jak ten perkozek śmiesznie się rusza!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈkɔzɛk, AS: perkozek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkoz mzw.

Wiktionary

# perkozi

przymiotnik od: perkoz

SJP.pl

# perkozica

samica perkoza

SJP.pl

# perkozowate

o cechach perkozowatych (jedynej rodziny ptaków z rzędu perkozów, której przedstawiciele zamieszkują stałe zbiorniki wodne)

SJP.pl

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

# perkozowaty

o cechach perkozowatych (jedynej rodziny ptaków z rzędu perkozów, której przedstawiciele zamieszkują stałe zbiorniki wodne)

SJP.pl

# perkozowe

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Podicipediformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Wiktionary

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na palcach perkozowych znajdują się płatkowate rozszerzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkoz mzw., perkozy lm nm.

przym. perkozowaty

Wiktionary

# perkozowy

→ perkoz

SJP.pl

#### Patrz:

perkoz

# perkozy

ptak wodny należący do rodzaju perkozów

SJP.pl

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

# perkołyska

ptak z rzędu żurawiowych, o charakterystycznej torbie u samicy, służącej do transportowania piskląt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ptak z rodziny perkołysek (nazwa systematyczna|Heliornithidae|ref=tak.), zamieszkujący głównie lasy tropikalne w strefie równikowej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Perkołyski to rzadkie i tajemnicze ptaki wilgotnych tropikalnych lasów, z wyglądu przypominające perkozy i łyski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkołyski nmos.

przym. perkołyskowy

Wiktionary

# perkołyski

rodzina ptaków z rzędu żurawiowych, której wszystkie żeńskie gatunki odznaczają się torbą służącą do transportu piskląt

SJP.pl

Perkołyski (Heliornithidae) – rodzina ptaków z rzędu żurawiowych (Gruiformes). Każdy z trzech gatunków rodziny występuje na innym obszarze: perkołyska afrykańska (Podica senegalensis) – w Afryce, na południe od Sahary, perkołyska indyjska (Heliopais personatus) – w północno-wschodnich Indiach i Azji Południowo-Wschodniej, a perkołyska amerykańska (Heliornis fulica) – w Ameryce Środkowej i Południowej.

Wikipedia

# perkun

1. jeden z najważniejszych bogów bałtyjskich;
2. jezioro w Polsce

SJP.pl

Wikipedia

# perkunowy

charakterystyczny dla Perkuna (boga burzy, wojny i płodności, indoeuropejskiego odpowiednika słowiańskiego Peruna), związany z nim

SJP.pl

# perkusista

muzyk grający na instrumentach perkusyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk grający na perkusji

Wiktionary

Perkusista, potocznie: bębniarz, pałkarz, pałker, garkotłuk – osoba grająca na perkusji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego tylu perkusistów dziś na scenie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrkuˈɕista, AS: perkuśista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkusja ż.

:: fż. perkusistka ż.

przym. perkusyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. bębnista; gwara. muz. baniakarz

Wiktionary

# perkusistka

kobieta grająca na którymś z instrumentów zaliczanych do grupy instrumentów perkusyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na perkusji

Wiktionary

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. perkusja ż.

:: fm. perkusista m.

przym. perkusyjny

Wiktionary

# perkusja

1. grupa instrumentów muzycznych, z których dźwięk uzyskiwany jest poprzez uderzanie lub potrząsanie, np. talerze, bęben, ksylofon, trójkąt; instrumenty perkusyjne;
2. zestaw instrumentów perkusyjnych używany przez muzyka;
3. efekty dźwiękowe i brzmieniowe uzyskiwane dzięki instrumentom perkusyjnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. zestaw różnych instrumentów perkusyjnych;

(1.2) muz. dźwięki wydobywające się z perkusji (1.1)

Wiktionary

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gra na perkusji wymaga dużego zaangażowania niemal każdej części ciała oraz głębokiego skupienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈkusʲja, AS: perkusʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkusista mos., perkusistka ż., perkusjada ż.

przym. perkusyjny

przysł. perkusyjnie

Wiktionary

# perkusjada

parada, w której uczestniczą muzycy grający na bębnach lub innych instrumentach tego typu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pot. wydarzenie muzyczne (koncert, festiwal, itp.), w którym biorą udział głównie lub wyłącznie perkusiści

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrkuˈsʲjada, AS: perkusʹi ̯ada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkusja ż.

Wiktionary

# perkusjonalia

wszelkiego rodzaju elementy perkusyjne, służące do ubarwienia muzyki o dodatkowe brzmienia

SJP.pl

# perkusjonalista

perkusista grający na tzw. perkusonaliach

SJP.pl

# perkusyjny

charakterystyczny dla grupy instrumentów, z których dźwięk uzyskiwany jest poprzez uderzanie lub potrząsanie (np. instrumenty perkusyjne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. odnoszący się do perkusji

(1.2) muz. o instrumencie: wymagający uderzania do wydobycia dźwięku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perkusja ż., perkusista m., perkusistka ż.

Wiktionary

# perl

stopień czcionki równy pięciu punktom typograficznym (1,880 mm)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień pisma odpowiadający pięciu punktom (1,8795 mm)

Wiktionary

Perl – interpretowany, dynamiczny język programowania wysokiego poziomu autorstwa Larry’ego Walla początkowo przeznaczony głównie do pracy z danymi tekstowymi, obecnie używany do wielu innych zastosowań. Wzorowany na takich językach jak C, skryptowe: sed, awk i sh, i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem. Perl(schrift)

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== perl (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) perła

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrl, AS: perl

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem. Perl(schrift)

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== perl (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) perła

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# perlak

1. maszyna w postaci obrotowego bębna pokrytego materiałem ścierającym, używana do obłuskiwania ziarna przy produkcji kaszy;
2. rodzaj grubej kaszy;
3. guz tworzący się głównie ze złuszczonych komórek nabłonka, powstający wskutek zapalenia ucha środkowego

SJP.pl

Wikipedia

# perlakowy

podobny do perlaka (guza tworzącego się głównie ze złuszczonych komórek nabłonka, powstającego wskutek zapalenia ucha środkowego), odnoszący się do niego

SJP.pl

# perlator

rodzaj sitka o drobnych oczkach, które mocuje się na końcu wylewki po to, by napowietrzało strumień wypływającej wody

SJP.pl

Wikipedia

# perlejewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Perlejewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Perlejewo. Leży nad rzeczką Pełchówką, lewym dopływem Nurca.

Jest siedzibą gminy Perlejewo należącej do stowarzyszenia Tygiel Doliny Bugu oraz rzymskokatolickiej Parafii Przemienienia Pańskiego należącej do Dekanatu Ciechanowiec w diecezji drohiczyńskiej.

Wikipedia

# perlejewski

przymiotnik od: Perlejewo

SJP.pl

# perlić

perlić się: występować, pojawiać się w postaci kropel w kształcie pereł, pęcherzyków

SJP.pl

# perlica

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perliczka, pantarka

SJP.pl

Wikipedia

# perlice

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perliczka, pantarka

SJP.pl

Perlice (Numididae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes). Obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Afryce. Jeden gatunek – perlica zwyczajna – występuje w Afryce i na Półwyspie Arabskim oraz był introdukowany poza jego naturalnym siedliskiem, m.in. na Karaibach, Madagaskarze, w Australii i Nowej Zelandii.

Wikipedia

# perlicki

nazwisko

SJP.pl

Perlicki – polskie nazwisko.

- Wojciech Perlicki – duchowny, kanonik, administrator archidiecezji lwowskiej
- Zygfryd Perlicki (1932–2017) – żeglarz regatowy, olimpijczyk.

Wikipedia

# perliczka

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perlica, pantarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Numida meleagris|ref=tak., udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tak to obserwując wszystko, panna zabrnęła między perliczki, których całe stado wykrzykiwało popod krzakami porzeczek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈlʲit͡ʃka, AS: perlʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perlica ż., perła ż.

czas. perlić, perlić się

przym. perliczkowy, perlicowy, perliczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perlica, reg-pl|Małopolska|afrykanka., reg-pl|Małopolska|aprykanka.

Wiktionary

# perliczkowy

→ perliczka

SJP.pl

#### Patrz:

perliczka

# perliczy

należący do perlicy (udomowionego ptaka z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki), charakterystyczny dla perlicy (np. perlicze jajo)

SJP.pl

# perlik

1. samiec perlicy, afrykańskiego ptaka;
2. młotek ręczny, obustronny, o gładkich obuchach, stosowany w kopalniach i kamieniołomach; pyrlik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. młot górniczy

(1.2) samiec perliczki

Wiktionary

- samiec – perliczki
- Perlik – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych
- młotek o przekroju podłużnym w kształcie prostokąta, część herbu górniczego, po śląsku zwany pyrlikiem

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrlʲik, AS: perlʹik

Wiktionary

# perlin

Perlin – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Nordwestmecklenburg, wchodzi w skład urzędu Lützow-Lübstorf.

Wikipedia

# perlino

o maści konia: jasnogniady o beżowym odcieniu

SJP.pl

Perlino (kaszb. Perlëno lub też Përlëno, niem. Perlin) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino. Wieś jest siedzibą sołectwa Perlino w którego skład wchodzą również Perlinko i Perlino-Wybudowa.

Wikipedia

# perliński

nazwisko

SJP.pl

# perliściej

stopień wyższy od przysłówka: perliście

SJP.pl

# perlistość

złożenie z wielu kropel, występowanie w postaci kropel w kształcie pereł, pęcherzyków

SJP.pl

# perlisty

1. składający się z wielu kropel, występujący w kroplach w kształcie pereł, pęcherzyków; kroplisty;
2. o śmiechu lub innych odgłosach: składający się z krótkich, szybko następujących po sobie dźwięków (np. perliste chichotanie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z wielu kropli

(1.2) składający się z krótkich, następujących szybko po sobie dźwięków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) To głos Moniki N.: właśnie skończyliśmy, i jej śmiech, perlisty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈlʲistɨ, AS: perlʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perłówka ż., perła ż., perlistość ż.

przysł. perliście

przym. perłowy

czas. perlić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kroplisty

(1.2) srebrzysty

Wiktionary

# perlit

1. skała szklista pochodzenia wulkanicznego
2. składnik strukturalny stopów żelaza, mieszanina żelaza i cementytu o dużej zawartości węgla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;

(1.2) bud. ogrod. materiał z perlitu (1.1) poddanego wysokiej temperaturze w postaci porowatych granulek stosowanych w budownictwie i ohrodnictwie

(1.3) hutn. mikroskopije, płytkowe skupiska ferrytu i cementytu powstałe w stali przez rozpad eutektoidalny austenitu;

Wiktionary

- perlit (metalurgia)
- perlit (skała)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. perlitowy

czas. perlić się

Wiktionary

# perlitowy

→ perlit

SJP.pl

#### Patrz:

perlit

# perlityczny

odnoszący się do perlitu (skały szklistej pochodzenia wulkanicznego lub składnika strukturalnego stopów żelaza), właściwy perlitowi (np. przemiana perlityczna)

SJP.pl

# perlman

Osoby o tym nazwisku:

- Itzhak Perlman – izraelski skrzypek
- Linda Perlman – amerykańska brydżystka
- Rhea Perlman – amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna
- Ron Perlman – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, reżyser i scenarzysta

Wikipedia

# perlon

poliamidowe włókno syntetyczne albo cienkie pończochy z tego włókna, których nazwa pochodzi od PRL-u, analogicznie do DDR-owskiego dederonu

SJP.pl

Polikaprolaktam, poliamid-6, PA-6 – organiczny związek chemiczny z grupy poliamidów.

Wikipedia

# perlonowy

→ perlon

SJP.pl

#### Patrz:

perlon

# perlony

poliamidowe włókno syntetyczne albo cienkie pończochy z tego włókna, których nazwa pochodzi od PRL-u, analogicznie do DDR-owskiego dederonu

SJP.pl

# perlustracja

dawniej: przeglądanie, przepatrywanie, kontrola czegoś, zwłaszcza cudzej korespondencji

SJP.pl

# perlustrator

osoba perlustrująca, dokonująca perlustracji, przeglądająca, kontrolująca coś, zwłaszcza cudze korespondencje

SJP.pl

# perlustrować

dokonywać perlustracji (przeglądania, przepatrywania, kontroli czegoś, zwłaszcza cudzej korespondencji)

SJP.pl

# perm

okres ery paleozoicznej ok. 280 - ok. 230 mln lat temu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna w północnej Rosji przeduralskiej, między Peczorą, Wyczegdą i Kamą a Uralem;

Wiktionary

Perm – termin o dwojakim znaczeniu:

- w sensie geochronologicznym: szósty i ostatni okres ery paleozoicznej, trwający około 47 milionów lat (od 298,9 ± 0,15 do 252,17 ± 0,06 mln lat temu). Perm jest młodszy od karbonu a starszy od triasu. Dzieli się na trzy epoki: cisural, gwadalup i loping.

- w sensie chronostratygraficznym: najwyższy system paleozoiku, wyższy od karbonu, a niższy od triasu. Dzieli się na trzy oddziały: cisural, gwadalup i loping.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛrm, AS: perm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perm m.

przym. permski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Mołotow (1940-1957)

(1.2) hist. Wielki Perm

Wiktionary

# permakryzys

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. społ. przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kryzys mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kryzys permanentny

Wiktionary

# permakultura

gałąź projektowania ekologicznego, inżynierii ekologicznej i projektowania środowiska, tworząca zrównoważoną architekturę siedzib ludzkich i samoregulujące się systemy rolnicze na wzór ekosystemów naturalnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ochrśrod. ekol. idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

Wiktionary

Permakultura – gałąź projektowania ekologicznego, inżynierii ekologicznej i projektowania środowiska, tworząca zrównoważoną architekturę siedzib ludzkich i samoregulujące się systemy rolnicze na wzór ekosystemów naturalnych.

Główne zasady etyczne permakultury to:

- Troszcz się o Ziemię (Take care of the Earth): dbaj, aby wszystkie systemy życia mogły przetrwać i się rozwijać. To jest pierwsza zasada, ponieważ bez zdrowej Ziemi ludzie nie mogą prosperować.
- Troszcz się o ludzi (Take care of the people): dbaj, aby ludzie mieli dostęp do dóbr niezbędnych do życia.
- Dziel się nadmiarem (Share the surplus): zdrowe systemy naturalne wykorzystują nadwyżki do wyżywienia innych. My, ludzie, możemy robić to samo. Zarządzając naszymi potrzebami, możemy odłożyć część środków, aby spełnić powyższe zasady.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) permaculture

* baskijski: (1.1) permakultura

* bułgarski: (1.1) пермакултура ż.

* czeski: (1.1) permakultura ż.

* esperanto: (1.1) permakulturo

* estoński: (1.1) permakultuur

* fiński: (1.1) permakulttuuri

* francuski: (1.1) permaculture ż.

* niemiecki: (1.1) Permakultur ż.

* nowogrecki: (1.1) μόνιμη καλλιέργεια ż.

* portugalski: (1.1) permacultura ż.

* rosyjski: (1.1) пермакультура ż.

* rumuński: (1.1) permacultură ż.

* słowacki: (1.1) permakultúra ż.

* szwedzki: (1.1) permakultur w.

* ukraiński: (1.1) пермакультура ż.

* włoski: (1.1) permacultura ż.

źródła.

== permakultura (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) ochrśrod. ekol. permakultura

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) permaculture

* baskijski: (1.1) permakultura

* bułgarski: (1.1) пермакултура ż.

* czeski: (1.1) permakultura ż.

* esperanto: (1.1) permakulturo

* estoński: (1.1) permakultuur

* fiński: (1.1) permakulttuuri

* francuski: (1.1) permaculture ż.

* niemiecki: (1.1) Permakultur ż.

* nowogrecki: (1.1) μόνιμη καλλιέργεια ż.

* portugalski: (1.1) permacultura ż.

* rosyjski: (1.1) пермакультура ż.

* rumuński: (1.1) permacultură ż.

* słowacki: (1.1) permakultúra ż.

* szwedzki: (1.1) permakultur w.

* ukraiński: (1.1) пермакультура ż.

* włoski: (1.1) permacultura ż.

źródła.

== permakultura (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) ochrśrod. ekol. permakultura

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# permakulturowy

→ permakultura

SJP.pl

#### Patrz:

permakultura

# permalink

stałe, niezmienne hiperłącze; permlink

SJP.pl

Odnośnik bezpośredni (ang. permalink) – specjalnie skonstruowany, niezmienny adres URL odnoszący się do konkretnego zasobu.

Wikipedia

# permalloy

stop żelaza z niklem, silnie magnesujący się; permaloj

SJP.pl

# permaloj

stop żelaza z niklem, silnie magnesujący się; permalloy

SJP.pl

Permaloj (z ang. permalloy) – stop składający się zwykle z ok. 80% niklu i 20% żelaza, wynaleziony w 1914 r. przez Gustav Elmena z Bell Telephone Laboratories Jego właściwości magnetyczne (tzw. „miękkość magnetyczna”) wykorzystywane są do budowy rdzeni transformatorów. Charakteryzuje się dużą podatnością magnetyczną tj. łatwo się na- i rozmagnesowuje.

Wikipedia

# permanencja

przestarzałe: ciągłe, nieprzerwane istnienie, trwanie czegoś; stałość, trwałość, ustawiczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. permanentność ż.

przym. permanentny

przysł. permanentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) permanentność

Wiktionary

# permanent

1. rodzaj funkcji matematycznej;
2. potocznie: makijaż permanentny

SJP.pl

Permanent – funkcja przyporządkowująca każdej macierzy kwadratowej stopnia n o współczynnikach z pierścienia przemiennego R pewien element tego pierścienia. Podobnie jak wyznacznik permanent jest wielomianem stopnia n z n^{2} zmiennymi, w którym każdy składnik ma n czynników, z których każde dwa są z różnych kolumn i z różnych wierszy macierzy.

Wikipedia

# permanentnie

przysłówek sposobu

(1.1) bez przerwy, wciąż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natalis permanentnie mi dokucza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. permanentność ż., permanencja ż.

przym. permanentny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wciąż, zawcięcie

Wiktionary

# permanentność

nieprzerwaność, ciągłość, ustawiczność; bezustanność, trwałość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. permanencja ż.

przym. permanentny

przysł. permanentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trwałość, ciągłość, permanencja

Wiktionary

# permanentny

stały, trwający nieprzerwanie, cały czas się powtarzający (np. permanentny deszcz, permanentne zachowania); ustawiczny, trwały, ciągły, stały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Klubie Urody jest możliwość wykonania makijażu permanentnego, który wyraża dążenie do doskonałości, oszczędza czas, a co najważniejsze, daje widoczny długotrwały efekt.

(1.1) Pogłębieniem i unowocześnieniem teorii dochodu względnego jest hipoteza dochodu stałego (permanentnego).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ, AS: permãnẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. permanentność ż., permanencja ż.

przysł. permanentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trwały, ustawiczny, ciągły

Wiktionary

# permareksja

zaburzenie odżywiania w postaci uzależnienia od diet

SJP.pl

# permarektyczka

kobieta uzależniona od diet

SJP.pl

# permarektyk

osoba uzależniona od diet

SJP.pl

# permasyn

synchroniczny silnik elektryczny, w którym podstawowy strumień magnetyczny wytwarzają magnesy trwałe

SJP.pl

- permasyn, silnik permasynowy – silnik elektryczny synchroniczny z magnesami trwałymi
- Sinavy Permasyn FR6439-3900KW – silnik elektryczny firmy Siemens

Wikipedia

# permeametr

przyrząd do wyznaczania krzywych magnesowania i pętli histerezy materiałów ferromagnetycznych

SJP.pl

# permeat

roztwór przenikający przez membranę filtracyjną, zawierający rozpuszczalnik wraz z cząstkami, które nie zostały zatrzymane na filtrze

SJP.pl

# permendur

stop zawierający 50% żelaza i 50% kobaltu, mało plastyczny; stosowany jako materiał magnetycznie miękki

SJP.pl

Permendur – stop żelaza z kobaltem i niewielkimi dodatkami wanadu (do 2%), tantalu i niobu.

Permendur charakteryzuje się bardzo wysoką indukcją nasycenia – do 2,43 T. Jest to obecnie najwyższa znana wartość indukcji nasycenia dla materiałów magnetycznie miękkich.

Wikipedia

# permetryna

syntetyczny organiczny związek chemiczny używany w rolnictwie do ochrony roślin uprawnych przed szkodnikami

SJP.pl

Permetryna – syntetyczny organiczny związek chemiczny zaliczany do insektycydów trzeciej generacji. Używana w rolnictwie do ochrony roślin uprawnych przed szkodnikami. Należy do grupy syntetycznych pyretroidów. Silnie trująca dla owadów, działa w sposób kontaktowy i żołądkowy. Jest wysoce toksyczna dla organizmów wodnych i kotów. Dla ludzi i innych organizmów wyższych (z wyjątkiem wcześniej wspomnianych kotów), m.in. psów, jest stosunkowo nieszkodliwa.

Wikipedia

# perminwar

stop żelaza, niklu i kobaltu, niekiedy z dodatkiem molibdenu, stosowany jako materiał magnetycznie miękki

SJP.pl

Perminwar – stop niklu, żelaza i kobaltu będący ferromagnetycznym materiałem magnetycznie miękkim. Charakteryzuje się dużą przenikalnością magnetyczną, która jest stała w szerokim zakresie pola magnetycznego, oraz charakterystyczną, bardzo wąską pętlą histerezy, po uprzednim wyżarzaniu poniżej temperatury Curie i wobec przyłożonego zewnętrznego pola magnetycznego. Został opracowany w 1921 roku przez Gustava Waldemara Elmena.

Wikipedia

# permisja

dawniej o pozwoleniu, przyzwoleniu, zezwoleniu, szczególnie na zaprzestanie pełnienia jakichś obowiązków

SJP.pl

# permisywista

zwolennik permisywizmu, tendencji do zbytniej tolerancji dla odbiegających od normy zachowań społecznych

SJP.pl

# permisywistyczny

→ permisywizm

SJP.pl

#### Patrz:

permisywizm

# permisywizm

tendencja do zbytniej tolerancji dla odbiegających od normy zachowań społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa bezgranicznej tolerancji wobec zachowań odbiegających od określonej normy społecznej;

Wiktionary

Permisywizm – termin etyczny oznaczający tendencję do bezgranicznej, zbytniej tolerancji wobec zachowań innych osób. Permisywizm zakłada, że zakazy obyczajowe są niepotrzebne lub szkodliwe, a działania jednostek nie powinny być oceniane pod kątem obyczajności czy norm społecznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Permisywizm zakłada bezużyteczność, a nawet szkodliwość zakazów obyczajowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. permisywność ż.

przym. permisywny

przysł. permisywnie

Wiktionary

# permisywność

→ permisywny

SJP.pl

#### Patrz:

permisywny

# permisywny

zezwalający, przyzwalający

SJP.pl

# permlink

stałe, niezmienne hiperłącze; permalink

SJP.pl

# permokarbon

okres przejściowy między karbonem a permem, w którym zanotowano nagłe zmniejszenie się liczebności drzewiastych paproci i widłaków

SJP.pl

# permski

charakterystyczny dla permu (ostatniego okresu ery paleozoicznej), odnoszący się do permu (np. flora permska, utwory permskie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący permu, występujący, powstały w permie

(1.2) geogr. związany z Permem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) – W permskim łagrze na północy Rosji, gdzie siedziałem, więźniowie płacili łapówki, żeby dostać pracę – wspomina były biznesmen (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrm̥sʲci, AS: perm̦sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perm m., perm m.

Wiktionary

# permutacja

ustawienie elementów danego zbioru skończonego w określony sposób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. permutowanie n.

czas. permutować ndk.

przym. permutacyjny

przysł. permutacyjnie

Wiktionary

# permutacyjny

odnoszący się do permutacji (ustawienia elementów danego skończonego zbioru jakichś liczb lub niewiadomych w określony sposób)

SJP.pl

# permutować

ustawiać elementy danego zbioru skończonego w określony sposób

SJP.pl

# permutyt

otrzymywany sztucznie glinokrzemian sodu stosowany przeważnie do zmiękczania twardej wody dzięki zdolnościom wymiany katonów sodowych na inne

SJP.pl

Permutyt – wymieniacz jonowy, sztuczny zeolit otrzymywany przez stapianie glinokrzemianów, krzemianów alkalicznych i związków glinu. Permutyt jest odporny na wysoką temperaturę, ma dobrą wytrzymałość mechaniczną i jest stosowany do zmiękczania wody (wymiany jonów wapniowych wody na jony sodowe z permutytu).

Wikipedia

# permutytowy

wyprodukowany, otrzymany z permutytu (glinokrzemianu sodu stosowanego przeważnie do zmiękczania twardej wody), charakterystyczny dla permutytu

SJP.pl

# pernak

nazwisko

SJP.pl

# pernambuco

Pernambuco (wymowa [pɛʁnɐ̃ˈbuku]) – jeden z 26 stanów Brazylii, położony w Regionie Północno-Wschodnim, na najdalej wysuniętym na wschód krańcu Ameryki Południowej. Od zachodu graniczy ze stanem Piauí, od południa ze stanami Bahia i Alagoas, od północy ze stanami Paraíba i Ceará, wschodnią granicą jest Ocean Atlantycki. Stan rozciąga się wąskim pasem o szerokości ok. 150 km od wybrzeża po wzgórza północnej części Wyżyny Brazylijskiej. Posiada liczne plaże o łącznej dł. 187 km.

Wikipedia

# peroksydacja

szczególny rodzaj samoutleniania (autooksydacji), w którym lipidy ulegają utlenianiu w szeregu reakcji przy udziale wolnych rodników

SJP.pl

# peroksydaza

enzym pełniący ważną rolę w procesie fagocytozy

SJP.pl

Peroksydazy (EC 1.11.-.-) – grupa enzymów należących do klasy oksydoreduktaz katalizujących utlenianie nadtlenkiem wodoru różnych substratów.

Kofaktorem peroksydaz jest protohem luźno związany z apoenzymem.

Peroksydazy odgrywają ważną rolę w procesie fagocytozy.

Wikipedia

# peroksysom

kulista organella otoczona pojedynczą błoną, występująca w większości komórek eukariotycznych

SJP.pl

Peroksysom (łac. peroxysomum, dawniej mikrociałko, mikrociało) – organellum komórki eukariotycznej o średnicy 0,2–1,8 μm, otoczone jedną błoną, o kształcie owalnym bądź sferycznym. W komórce roślinnej peroksysomy znajdują się w bezpośrednim kontakcie z chloroplastami i mitochondriami i stykają się z powierzchniami ich błon.

Wikipedia

# peron

pas podwyższenia przy torach na dworcu kolejowym umożliwiający podróżnym wsiadanie do pociągu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

Wiktionary

Peron – budowla kolejowa umieszczona wzdłuż torów, umożliwiająca wsiadanie i wysiadanie z pociągów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pociąg odjeżdża z toru przy peronie pierwszym.

(1.1) Podane perony odjazdów pociągów mogą ulec zmianie z przyczyn niezależnych od przewoźnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrɔ̃n, AS: perõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peronowy m.

:: zdrobn. peronik m.

przym. peronowy, wokółperonowy, przyperonowy

Wiktionary

# peronela

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Lwów. usta

Wiktionary

# peronik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peron

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peron m.

Wiktionary

# peronista

zwolennik peronizmu (ruchu społeczno-politycznego w Argentynie, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik peronizmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɔ̃ˈɲista, AS: perõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peronizm m.

:: fż. peronistka ż.

przym. peronistyczny

Wiktionary

# peronistka

→ peronista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zwolenniczka peronizmu

Wiktionary

#### Patrz:

peronista

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. peronizm m.

:: fm. peronista m.

przym. peronistyczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* słowacki: (1.1) peronistka ż.

źródła.

== peronistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. peronistka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɔ̃ˈɲistka, AS: perõńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peronizm m.

:: fm. peronista m.

przym. peronistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. peronizm m.

:: fm. peronista m.

przym. peronistyczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* słowacki: (1.1) peronistka ż.

źródła.

== peronistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. peronistka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# peronistowski

charakterystyczny, typowy dla Juana Perona (założyciela peronizmu, ruchu społeczno-politycznego, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia) i jego ideologii

SJP.pl

# peronistyczny

charakterystyczny dla peronizmu (ruchu społeczno-politycznego w Argentynie, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia), odnoszący się do peronizmu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od peronizm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wywodząca się z dawnego ruchu peronistycznego liberalna Partia Sprawiedliwości dąży do przeprowadzenia zmian w konstytucji kraju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: perõńistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peronizm, peronista, peronistka

Wiktionary

# peronizm

ruch społeczno-polityczny w Argentynie, stworzony w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

Wiktionary

Peronizm – populistyczny ruch społeczno-polityczny w Argentynie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɔ̃ɲism̥, AS: perõńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peronista m., peronistka ż.

przym. peronistyczny, peronistowski

Wiktionary

# peronka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) więz. korytarz pomiędzy celami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peron mrz.

przym. peronkowy

Wiktionary

# peronówka

potocznie o bilecie wydawanym na niektórych stacjach kolejowych, uprawniającym właściciela do wejścia na peron

SJP.pl

Bilet peronowy, pot. peronówka – dokument uprawniający posiadacza do przebywania na peronie dworcowym, niedający jednak prawa do podróży koleją.

Celem istnienia biletów peronowych jest uzyskanie przez zarządcę infrastruktury kolejowej środków na utrzymanie obiektów dworcowych oraz zapobieganie korzystaniu z dworcowych obiektów przez bezdomnych.

Wikipedia

# peronowy

będący częścią peronu (np. chodnik peronowy, zegar peronowy), charakterystyczny dla peronu lub w jakiś inny sposób związany z peronem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący peronu, znajdujący się na peronie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przystanął przed peronowym automatem i zaczął przyglądać się kolorowym paczkom papierosów. Pomyślał, że chętnie zapaliłby sobie camela albo marlboro, ale szkoda mu było niemieckiej waluty. Jedna paczka kosztowała aż cztery marki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peron m.

przym. przyperonowy

Wiktionary

# perora

1. pouczanie, reprymenda
2. uroczysta mowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przydługa i nudna mowa moralizatorska

(1.2) liter. daw. uroczyste przemówienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Perora dyry nie miała końca.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perorować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tyrada, oracja

(1.2) oracja

Wiktionary

# perorny

dawniej: głośny, donośny

SJP.pl

# perorować

wygłaszać perorę; przemawiać; rozwodzić się nad czymś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wygłaszać długą i nudną, często napuszoną mowę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɔˈrɔvat͡ɕ, AS: perorovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perora ż., peroracja ż., perorowanie n.

Wiktionary

# perorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perorować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perorować ndk.

Wiktionary

# perowskia

gatunek szałwii hodowany jako roślina doniczkowa

SJP.pl

Perowskia (Perovskia Karelin, właśc. Salvia subg. Perovskia (Kar.) J.B.Walker, B.T.Drew & J.G. González) – tradycyjnie wyróżniany rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych, współcześnie podrodzaj w obrębie rodzaju szałwia Salvia. Obejmuje 7–8 gatunków. Rośliny te występują w środkowo-zachodniej Azji – od północno-wschodniego Iranu po północno-zachodnie Indie i Tybet, na północy po Kazachstan. Rosną w suchych formacjach trawiastych.

Wikipedia

# perowskit

minerał, tlenek wapnia i tytanu zawierający często domieszki cezu, niobu lub toru

SJP.pl

Perowskit – minerał z grupy perowskitów, zbudowany z tytanianu(IV) wapnia, CaTiO3. Został odkryty w roku 1839 przez Gustava Rosego w górach Ural i nazwany na cześć mineraloga rosyjskiego, Lwa Pierowskiego.

Wikipedia

# perowskitowy

→ perowskit

SJP.pl

#### Patrz:

perowskit

# perpendykularny

przestarzale pionowy, prostopadły

SJP.pl

# perpendykuł

dawniej:
1. wahadło zegara; penduł;
2. linia pionowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wahadło zegara

(1.2) daw. zegar wahadłowy

(1.3) daw. pionowa linia, pion

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrpɛ̃nˈdɨkuw, AS: perpẽndykuu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perpetua ż., Perpetuus m., Perpet m.

Wiktionary

# perpetua

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Perpetua – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od przymiotnika łac. perpetuus oznaczającego „nieprzerwany, ciągły”. W Polsce imię to jest notowane co najmniej od 1621 roku, jednakże poza kręgami zakonnymi nie występuje.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. perpendykuł m.

:: fm. Perpetuus m., Perpet m.

przym. Perpetuowy

Wiktionary

# perpetuum

dźwignik hydrauliczny umożliwiający stopniowe podnoszenie dużych ciężarów na znaczną wysokość

SJP.pl

Perpetuum – gra komputerowa typu MMOG osadzona w świecie science-fiction, wydana przez Avatar Creations. Światowa premiera miała miejsce 25 listopada 2010 roku.

Wikipedia

# perpignan

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Wiktionary

Perpignan (wymowa, kat. Perpinyà, oksyt. Perpinhan, hiszp. Perpiñán) – miasto i gmina w południowej Francji (Oksytania), na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie, główne miasto historycznej krainy Roussillon, dawna stolica Królestwa Majorki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. perpiniański

Wiktionary

# perpiniański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perpignan, dotyczący Perpignan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perpignan n.

Wiktionary

# perrault

[czytaj: peRO, w odmianie: Perraulta - czytaj: peROta itd.] nazwisko, m.in. Charles Perrault (1628-1703) - pisarz francuski

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Charles Perrault – francuski baśniopisarz
- Claude Perrault – francuski lekarz i architekt barokowy
- Dominique Perrault – francuski architekt
- Léon Bazile Perrault – francuski malarz

Wikipedia

# perry

Kanada:

- Perry – gmina w Ontario

Stany Zjednoczone:

- Perry – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Perry – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Taylor
- Perry – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Houston
- Perry – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Pike
- Perry – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Dallas
- Perry – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Jefferson
- Perry – miasto w stanie Michigan, w hrabstwie Shiawassee
- Perry – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Perry – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Ralls
- Perry – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
- Perry – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Noble
- Perry – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Aiken
- Perry – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Box Elder
- Perry – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Johnson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Pike
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Allen
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Boone
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Clay
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Clinton
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Delaware
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Marion
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Martin
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Miami
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Monroe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Noble
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Tippecanoe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Vanderburgh
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Wayne
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Buchanan
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Davis
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Jackson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Plymouth
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Tama
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Woodson
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Shiawassee
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Lac qui Parle
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie St. Francois
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Thurston
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cavalier
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Allen
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Ashland
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Brown
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Carroll
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Columbiana
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Coshocton
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Fayette
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Franklin
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Gallia
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Hocking
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Licking
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Logan
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Monroe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Montgomery
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Morrow
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Muskingum
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Pickaway
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Pike
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Putnam
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Richland
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Shelby
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Stark
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Tuscarawas
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Wood
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Armstrong
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Berks
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Clarion
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Fayette
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Greene
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Jefferson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Mercer
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Snyder
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Davison
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Lincoln
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Alabama
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Arkansas
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Illinois
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Indiana
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Kentucky
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Missisipi
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Missouri
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Ohio
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Pensylwania
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Tennessee

Wikipedia

# pers

potocznie:
1. kot perski;
2. dywan perski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Wiktionary

- Pers (Cantal) – francuska gmina w regionie Owernia
- Pers (Deux-Sèvres) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes
- Pers – potoczna nazwa kota perskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1387 r. zbuntowali się isfahańczycy w Persji południowej. I tym razem barbarzyński wódz stłumił rebelię zaś każdemu ze swoich wojowników kazał wrócić z głową jednego Persa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrs, AS: pers

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Persja ż., pers m., persjarnia ż.

:: fż. Persjanka ż., Persyjka ż.

przym. perski, persjarski

Wiktionary

# pers.

skrót od: perski

SJP.pl

Język perski, nowoperski (pers. ‏فارسی‎ fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln), Tadżykistan (6 mln) i Irak (200 tys.). Służy jednocześnie jako lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Bliskiego Wschodu.

Wikipedia

# persak

rodzaj owadów z rodziny zadomkowatych; Ectobius

SJP.pl

# persantin

lek silnie i długotrwale rozszerzający naczynie wieńcowe; stosowany w chorobie wieńcowej, w dusznicy bolesnej i zawale mięśnia sercowego

SJP.pl

# persefona

mit. gr. bogini kiełkującego ziarna, córka Zeusa i Demeter; Kora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

(1.2) mitgr. postać mitologiczna, córka Minyasa

Wiktionary

Persefona, także Kora (gr. Περσεφόνη Persephónē, gr. Κόρη Kórē; łac. Proserpina – dziewczyna) – w mitologii greckiej małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych. Córka Demeter i Zeusa. W mitologii rzymskiej utożsamiono ją z Prozerpiną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Plutos występuje w orszaku Demeter i Persefony pod postacią młodzieńca lub dziecka niosącego róg obfitości.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Persefonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Kora

Wiktionary

# perseidy

sierpniowy deszcz meteorów, którego radiant leży na granicy gwiazdozbiorów Perseusza i Kasjopei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) astr. rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;

Wiktionary

Perseidy (PER) – jeden z najbardziej regularnych rojów meteorów, którego orbita przecina się każdego roku z ziemską w dniach 17 lipca – 24 sierpnia. Maksimum roju obserwuje się pomiędzy 12 i 13 sierpnia. Rój związany jest z kometą 109P/Swift-Tuttle. Podczas okresu występowania roju radiant przemieszcza się przez gwiazdozbiory Kasjopei, Perseusza i Żyrafy (w maksimum aktywności znajduje się w pobliżu gwiazdy η Persei). Jego przeciętna aktywność w ostatnich latach wynosi około 100 ZHR.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Perseidy są jednym z najregularniej pojawiających się i najlepiej znanych rojów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perseida ż., Perseusz mos./mzw.

przym. Perseuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. PER; pot. łzy świętego Wawrzyńca

Wiktionary

# persekucja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. prześladowanie, ściganie

Wiktionary

# persepolis

jeden z dwóch najważniejszych ośrodków miejskich starożytnej Persji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. staroż. miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;

Wiktionary

Persepolis (staroperski: Pārsa, pers. تخت جمشید – Tacht-e Dżamszid) – miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e., lecz znacznie rozbudowane przez Kserksesa I i kolejnych władców z dynastii Achemenidów. Stąd przyjmuje się, że znane archeologom Persepolis jest dziełem nie Dariusza, lecz Kserksesa. Ruiny miasta znajdują się ok. 70 km na północ od Sziraz w Iranie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poznał król naukę magów chaldejskich i niniwskich, astrologów z Abydos, Sais i Memfis, tajemnice wróżów, mistagogów i epoptów asyryjskich i wróżbitów-jasnowidzów z Baktrii i Persepolis i przekonał się, że ich wiedza jest li tylko ludzką wiedzą.

Wiktionary

# perseusz

łac. Perseus; gwiazdozbiór nieba północnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);

(1.2) mitgr. syn Nestora

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Wiktionary

Perseusz (także Perseus; gr. Περσεύς Perseús, łac. Perseus) – w mitologii greckiej heros, syn królewny Danae i Zeusa, mąż Andromedy. Przodek Amfitriona, Alkmeny, Heraklesa, Eurysteusza. Pogromca Meduzy, tytana Atlasa, króla Serifos Polidektesa i nieświadomie własnego dziadka Akrizjosa. Założyciel Myken i Tirynsu. Po śmierci przeniesiony na sklepienie niebieskie jako gwiazdozbiór.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1, 2.1) Mityczny Perseusz jest identyfikowany z gwiazdozbiorem Perseusza.

(1.1) Perseusz zdobył głowę Meduzy, pokonał potwora morskiego i uwolnił Andromedę.

(2.1) Perseusz widnieje na niebie niedaleko konstelacji, które są z nim mitologicznie powiązane.

(2.1) Najjaśniejszą gwiazdą w Perseuszu jest Mirfak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈsɛwuʃ, AS: perseu̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perseidy nmos., perseida ż.

przym. Perseuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) skr. Per

Wiktionary

# perseweracja

1. jęz. przedłużanie się czasu trwania ruchu artykulacyjnego głoski ponad zwykłą jego normę czasową
2. psych. zjawisko uporczywego powracania do świadomości pewnych wyobrażeń
3. med. chorobliwe powtarzanie tych samych słów lub czynności

SJP.pl

- perseweracja – objaw niektórych zaburzeń psychicznych
- perseweratywność – charakterystyka zachowania regulacyjnej teorii temperamentu

Wikipedia

# perseweracyjność

1. przedłużanie się czasu trwania ruchu artykulacyjnego głoski ponad zwykłą jego normę czasową;
2. nieprzerwana powtarzalność w czymś, najczęściej w ludzkich wyobrażeniach, myślach

SJP.pl

# perseweracyjny

dotyczący perseweracji

SJP.pl

# perseweratywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie;

Wiktionary

Perseweratywność (PE) — jedna z czasowych charakterystyk zachowania (obok żwawości), tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie. Wprowadzona przez Jana Strelaua w regulacyjnej teorii temperamentu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przetrawianie dawnych urazów, nawet sprzed lat, jest oznaką skrajnej perseweratywności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsɛvɛraˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: perseveratyvność

Wiktionary

# persewerować

trwać uporczywie przy jakimś przekonaniu, wyobrażeniu, nieprzerwanie rozmyślać w taki sam sposób

SJP.pl

# pershing

[czytaj: perszing]
1. pocisk typu Pershing; perszing;
2. czołg marki Pershing;
3. przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim; perszing

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. rodzaj rakietowego pocisku średniego zasięgu

(1.2) wojsk. model amerykańskiego czołgu ciężkiego z okresu drugiej wojny światowej i wojny w Korei

Wiktionary

Osoby:

- Andrzej Kolikowski, ps. „Pershing” (ur. 1954, zm. 1999) – polski przestępca
- John Pershing (ur. 1860, zm. 1948) – amerykański wojskowy

Militaria:

- M26 Pershing – czołg ciężki z okresu II wojny światowej
- MGM-31 Pershing – rakieta balistyczna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrʃʲĩŋk, AS: peršʹĩŋk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1,3) perszing

Wiktionary

# persil

produkt marki Persil

SJP.pl

Persil – nazwa handlowa pierwszego na świecie proszku do prania. Rozpoczęcie jego produkcji oraz zastrzeżenie nazwy przez firmę Henkel miało miejsce w 1907 r. Najważniejszymi składnikami Persilu były nadboran sodu (jako źródło aktywnego tlenu do wybielania) i krzemian sodu. Od początków niemieckich nazw anionów (odpowiednio perborat i silikat) tych związków powstała nazwa produktu.

Wikipedia

# persimona

drzewo lub krzew o soczystych owocach, rosnące w strefie podzwrotnikowej; owoc tego drzewa; hurma; persymona

SJP.pl

# persja

państwo w Azji, od 1935 r.: Iran

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. dawna nazwa Iranu;

Wiktionary

Iran (pers. ‏ايران‎ trl. Irān, pełna nazwa Islamska Republika Iranu, pers. ‏جمهوری اسلامی ايران‎ Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān), w Europie dawniej znany jako Persja – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące między Morzem Kaspijskim na północy a Zatoką Perską i Zatoką Omańską na południu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iran był wcześniej znany pod nazwą Persja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrsʲja, AS: persʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persjarstwo n., persjarnia ż., persjarz mos., Pers m., pers m., Persyjka ż., Persjanka ż., perski m.

przym. perski, persjarski

Wiktionary

# persjanka

mieszkanka Persji; Persyjka

SJP.pl

# persjarnia

warsztat lub manufaktura produkujące w XVIII w. jedwabne, wzorzyste tkaniny, głównie pasy i tkaniny kontuszowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. odzież. warsztat, manufaktura wytwarzająca pasy kontuszowe, makaty i tkaniny lite

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. persjarstwo n., Persja ż., Pers m., Persyjka ż., Persjanka ż., pers m., persjarz m., perski m.

przym. perski, persjarski

Wiktionary

# persjarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z persjarstwem, dotyczący persjarstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persjarstwo n., persjarnia ż., Persja ż., Pers m., Persyjka ż., Persjanka ż., pers m., persjarz m., perski m.

przym. perski

Wiktionary

# persjarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. odzież. rodzaj rzemiosła zajmującego się wytwarzaniem pasów kontuszowych, makat i tkanin litych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persjarnia ż., Persja ż., Pers m., Persyjka ż., Persjanka ż., pers m., persjarz m., perski m.

przym. perski, persjarski

Wiktionary

# persjarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik zajmujący się persjarstwem, czyli wytwarzaniem pasów kontuszowych, makat i tkanin litych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persjarnia ż., persjarstwo n., Persja ż., Pers m., Persyjka ż., Persjanka ż., pers m., persjarstwo m., perski m.

przym. perski, persjarski

Wiktionary

# perski

przymiotnik od: Persja (kraina historyczna w Azji lub dawna nazwa Iranu)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Persji, pochodzący z Persji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

Wiktionary

Język perski, nowoperski (pers. ‏فارسی‎ fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln), Tadżykistan (6 mln) i Irak (200 tys.). Służy jednocześnie jako lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Bliskiego Wschodu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poseł rozmawiał z szachem perskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrsʲci, AS: persʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persjarstwo n., persjarnia ż., persjarz mos., Persja ż., Pers m., pers m., Persyjka ż., Persjanka ż.

przym. persjarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) irański, daw. adziamski

Wiktionary

# perskojęzyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) posługujący się językiem perskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem perskim

(1.3) spisany, stworzony w języku perskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: perskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# perskość

→ perski

SJP.pl

#### Patrz:

perski

# persona

osoba o dużym znaczeniu, ogólnie szanowana i ceniona; osobistość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. lub podn. osoba

Wiktionary

- Persona (psychologia) – maska jaką człowiek przybiera na użytek społeczny, kompromis pomiędzy jednostką a społeczeństwem
- Persona – film fabularny reż. Ingmar Bergman, 1966 Szwecja
- Persona (znana także jako Shin Megami Tensei: Persona) – seria gier gatunku RPG
- „Persona” – piosenka zespołu BTS
- Persona (postać sceniczna) – w kulturze jest wcielanie się w postać, zwykle fikcyjną
- Persona – w badaniach rynku uszczegółowiony profil klienta, wpisującego się w grupę docelową produktu (usługi).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bal w ambasadzie zaszczyciło wiele znakomitych person.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈsɔ̃na, AS: persõna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. personalny

rzecz. personalny mos., personalizacja ż., personifikacja, personel

Wiktionary

# personal

dawniej, dziś tylko gwarowo: personel, zespół pracowników w jakiejś instytucji lub innym obiekcie; personał

SJP.pl

# personalia

podstawowe dane przypisywane jednej osobie, zwykle imię i nazwisko, data urodzenia i adres; generalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) dane osobowe, fakty z życiorysu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzecim sprawcą był Duńczyk, którego personalia są znane policji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsɔ̃ˈnalʲja, AS: persõnalʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dane osobowe

Wiktionary

# personalista

osoba myśląca zgodnie z założeniami personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością)

SJP.pl

# personalistka

kobieta myśląca zgodnie z założeniami personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością)

SJP.pl

# personalistyczny

odnoszący się do personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością), związany z osobami myślącymi zgodnie z założeniami personalizmu

SJP.pl

# personalizacja

1. dostosowanie czegoś (np. urządzenia, usługi, oferty) do potrzeb indywidualnego użytkownika, np. personalizacja informacji;
2. trwałe naniesienie danych osobowych na dokument, np. personalizacja paszportu;
3. nadawanie czemuś charakteru osobistego, nastawionego na poszanowanie drugiej osoby, np. personalizacja życia w rodzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dostosowywanie przedmiotu do czyichś upodobań

Wiktionary

- personalizacja (informatyka)
- personalizacja (marketing)
- personalizacja dokumentu - trwałe naniesienie danych posiadacza na dokument, np. dowód osobisty, paszport, prawo jazdy itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja, AS: persõnalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persona ż., personifikacja ż., personalizm m., personel m., personalizowanie n., personalny mos.

czas. personalizować ndk.

przym. personalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) indywidualizacja

Wiktionary

# personalizm

1. zespół koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej;
2. kierunek psychologiczny mówiący o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością

SJP.pl

Personalizm – stanowisko filozoficzne podkreślające centralną rolę osoby (łac. persona), której przypisuje się takie cechy jak:

- autonomia,
- samoświadomość,
- wola,
- zdolność do twórczości,
- odpowiedzialność moralna.

Stanowisko to można odnaleźć w różnych kierunkach filozoficznych od czasów starożytnych. Od XIX wieku powstawały kierunki, które przyjęły taką nazwę na swoje oznaczenie.

Wikipedia

# personalizować

personalizować się - być reprezentowanym lub uosabianym przez kogoś

SJP.pl

# personalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostosowywanie czegoś do indywidualnych potrzeb albo gustów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spersonalizowanie n., personalizacja ż., personalizm m., personalny mos.

czas. personalizować ndk., spersonalizować dk.

przym. personalny, personalistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) indywidualizowanie

Wiktionary

# personalna

osobowy, osobisty, odnoszący się konkretnej osoby lub grupy jakichś osób (np. dane personalne, akta personalne)

SJP.pl

# personalniczka

→ personalnik

SJP.pl

#### Patrz:

personalnik

# personalnik

potocznie: kierownik biura personalnego; personalny

SJP.pl

# personalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest personalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. personalny

przysł. personalnie

rzecz. personalny mos.

Wiktionary

# personalny

osobowy, osobisty, odnoszący się konkretnej osoby lub grupy jakichś osób (np. dane personalne, akta personalne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do osoby lub osób, związany z osobą lub osobami

(1.2) odnoszący się do spraw kadrowych i pracowniczych, związany ze sprawami kadrowymi i pracowniczymi

przymiotnik jakościowy

(2.1) osobisty, własny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) adm. kierownik działu kadr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Córka Rysia pracuje teraz w wydziale personalnym.

(2.1) Danusia ma od kilku miesięcy personalnego trenera.

(3.1) Spotkałam personalnego na schodach przed działem kadr.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. personalność ż., personalizowanie n., personalizacja ż., persona ż., personalna ż.

przysł. personalnie

Wiktionary

# personat

mężczyzna o dużym znaczeniu, ogólnie szanowany i ceniony, ważny dla społeczności lub sławny, powszechnie znany; persona

SJP.pl

# personał

dawniej, dziś tylko gwarowo: personel, zespół pracowników w jakiejś instytucji lub innym obiekcie; personal

SJP.pl

# personel

zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba oddać ukłon, chapeau bas, przed naszymi dziewczętami, ale przede wszystkim przed personelem lekarskim, który w tych szalenie trudnych warunkach wykonywał najcięższe operacje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈsɔ̃nɛl, AS: persõnel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persona ż., personalizacja ż., personelik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obsada, kadra, pracownicy, załoga

Wiktionary

# personelik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od personel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. personel m.

Wiktionary

# personifikacja

uosobienie;
1. w literaturze: przenośnia polegająca na przedstawieniu w postaci ludzkiej przedmiotów, zjawisk natury, roślin i zwierząt oraz pojęć abstrakcyjnych, np. przedstawienie śmierci w postaci żniwiarza;
2. książkowo: osoba, istota uosabiająca coś; ucieleśnienie, wcielenie;
3. rzadko: antropomorfizacja; porównaj: antropomorfizacja (uczłowieczenie), animizacja (ożywienie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;

(1.2) postać uosabiająca coś

Wiktionary

Personifikacja (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Śmierć ze Świata Dysku to postać będąca personifikacją naturalnego zjawiska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkat͡sʲja, AS: persõńifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. persona ż., personifikowanie n., personalizacja ż.

czas. personifikować

przym. personifikacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uosobienie; zobacz też: uwagi

Wiktionary

# personifikować

nadawać przedmiotom, zwierzętom, zjawiskom lub innym pojęciom postać ludzką lub cechy charakterystyczne dla ludzi (zwłaszcza w literaturze); uosabiać

SJP.pl

# personifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|personifikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. personifikacja ż.

czas. personifikować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uosabianie

Wiktionary

# persowie

mieszkaniec Persji

SJP.pl

Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).

Wikipedia

# perspektograf

urządzenie pozwalające przemienić ukośne zdjęcie fotograficzne w plan danej miejscowości, którego działanie opiera się na zmianie perspektywy w obraz złożony z figur płaskich

SJP.pl

# perspektywa

1. trójwymiarowość przedmiotów przedstawionych na płaszczyźnie zgodnie z prawami widzenia;
2. rozległy widok jakiegoś krajobrazu; panorama;
3. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku;
4. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku

(1.2) wrażenie trzeciego wymiaru w płaskim obrazie

(1.3) przen. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

(1.4) perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości

(1.5) inform. widok bazodanowy

(1.6) daleki widok

(1.7) przen. sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia

(1.8) przen. dalsze plany

Wiktionary

Perspektywa – określenie stosowane w architekturze, malarstwie, fotografii i innych sztukach wizualnych oznaczające sposób oddania trójwymiarowych obiektów i przestrzeni na płaszczyźnie. Istnieje kilka rodzajów perspektywy: linearna (zbieżna, geometryczna), barwna (malarska), kulisowa, powietrzna, odwrócona, perspektywa krzywoliniowa (poprawna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.5) Każda zmiana dokonana w określających perspektywę tabelach będzie także uwzględniona w perspektywie.

(1.7) Klęska grunwaldzka z perspektywy śląskiego poety to szok taki, jak gdyby indiański wódz, powiedzmy jakiś Winnetou, pokonał całą armię amerykańską i ciągnął na Waszyngton.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrspɛkˈtɨva, AS: perspektyva

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perspektywiczny

przysł. perspektywicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) panorama

(1.5) widok

(1.6) przest. prospekt

(1.7) punkt widzenia, ujęcie

Wiktionary

# perspektywicznie

przysłówek

(1.1) w sposób perspektywiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba patrzeć i myśleć perspektywicznie - gdyż sterty odpadów są coraz większe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrspɛktɨˈvʲit͡ʃʲɲɛ, AS: perspektyvʹičʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perspektywiczny

rzecz. perspektywa ż., perspektywiczność ż.

Wiktionary

# perspektywiczność

cecha czegoś, co odnosi się do perspektywy, odległości w czasie lub przedstawia przedmioty w perspektywie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest perspektywiczne; cecha tych, którzy są perspektywiczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perspektywiczny

przysł. perspektywicznie

Wiktionary

# perspektywiczny

odnoszący się do perspektywy, odległości w czasie, przyszłości (np. perspektywiczne plany, zadania) lub oparty na zasadach perspektywy (np. szkice perspektywiczne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dobrze zapowiadający się, dobrze rokujący

(1.2) dotyczący przyszłości, dalszego rozwoju

(1.3) szt. ukazujący coś w perspektywie, w trójwymiarze na płaszczyźnie, oparty na zasadach perspektywy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Raport nie obejmuje pozostałych, perspektywicznych rejonów Polski np. Dolnego Śląska czy Wielkopolski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrspɛktɨˈvʲit͡ʃnɨ, AS: perspektyvʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perspektywa, perspektywiczność

przysł. perspektywicznie

Wiktionary

# perspektywista

osoba rozumująca zgodnie z zasadami perspektywizmu (koncepcji filozoficznej zapoczątkowanej przez Ortegę y Gasseta, głoszącej zależność wiary i myśli człowieka od jego osobistych przeżyć, doświadczeń oraz uwarunkowań społecznych)

SJP.pl

# perspektywistka

→ perspektywista

SJP.pl

#### Patrz:

perspektywista

# perspektywizm

koncepcja filozoficzna zapoczątkowana przez Ortegę y Gasseta, głosząca zależność wiary i myśli człowieka od jego osobistych przeżyć, doświadczeń oraz uwarunkowań społecznych

SJP.pl

Wikipedia

# perspektywy

1. trójwymiarowość przedmiotów przedstawionych na płaszczyźnie zgodnie z prawami widzenia;
2. rozległy widok jakiegoś krajobrazu; panorama;
3. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku;
4. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

SJP.pl

Perspektywy – miesięcznik edukacyjny dla młodzieży wydawany od 1998 w Warszawie.

Od 2000 „Perspektywy” i dziennik „Rzeczpospolita” publikują „Ranking szkół wyższych”.

Wikipedia

# perspiracja

wymiana gazowa zachodząca przez pory skórne, połączona z wydalaniem szkodliwych lub niepotrzebnych dla organizmu substancji

SJP.pl

Perspiracja – w fizjologii termin określający wymianę gazową organizmu. Określa oddychanie przez pory w skórze.

Wikipedia

# perspiracyjny

→ perspiracja

SJP.pl

#### Patrz:

perspiracja

# persson

nazwisko

SJP.pl

# perstrukcja

w geologii: przekształcenie, zmiana struktury skały osadowej

SJP.pl

# perswadować

wyjaśniać coś komuś, najczęściej przekonywając, zachęcając kogoś do czegoś, dowodzić coś komuś

SJP.pl

czasownik

(1.1) tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsfaˈdɔvat͡ɕ, AS: persfadovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perswazja ż., perswadowanie n.

przym. perswazyjny

Wiktionary

# perswadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perswadować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsfadɔˈvãɲɛ, AS: persfadovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perswadować ndk.

Wiktionary

# perswadujący

→ perswadować

SJP.pl

#### Patrz:

perswadować

# perswazja

dowodzenie, wyjaśnianie czegoś komuś, najczęściej przy jednoczesnym przekonywaniu, zachęcaniu kogoś do czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nakłanianie, tłumaczenie, przekonywanie kogoś do czegoś

Wiktionary

Perswazja (łac. persuasio) – sztuka przekonywania kogoś do własnych racji. Różni się od manipulacji tym, że przekonanie danej osoby do czegoś nie zaszkodzi jej w późniejszym czasie, przy czym metody postępowania, jakie stosowane są w trakcie perswazji, są stosowane też w trakcie manipulacji. Perswazja opisywana jest również często jako jedna z metod retoryki, bądź jedynie jako nawiązanie do „tradycji retorycznej”. Odwołuje się do intelektu, emocji i woli.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛrsˈfazʲja, AS: persfazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. perswadować ndk.

przym. perswazyjny

Wiktionary

# perswazyjny

odnoszący się do perswazji, mający dowieść czegoś, wyjaśnić coś komuś, najczęściej przy jednoczesnym zachęceniu kogoś do czegoś (np. mowa perswazyjna, marketing perswazyjny)

SJP.pl

# persyflaż

szyderstwo ukryte pozorami uprzejmości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. złośliwość ukryta pod pozorem uprzejmości

Wiktionary

Persyflaż (fr. persiflage – przemówienie ironiczne i kpiące) – utwór literacki lub inna wypowiedź o charakterze żartobliwym i ironicznym, ukrywająca szyderstwo pod pozorami wyszukanej uprzejmości lub udawanej powagi. Szczególną cechą persyflażu jest ironiczne nawiązanie do cudzego stylu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) sarkazm, drwina, szyderstwo

Wiktionary

# persyflażowy

a) mający cechy persyflażu, czyli kpiny, szyderstwa ukrytego pod pozorami uprzejmości;
b) w literaturze: parodiujący manierę stylistyczną innego autora

SJP.pl

# persyflować

uprawiać persyflaż (szyderstwo), szydzić ukrywając się za pozorami dobrych manier i uprzejmości

SJP.pl

# persyjka

mieszkanka Persji; Persjanka

SJP.pl

# persymon

hurma, szaron, kaki;
1. rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; heban, hebanowiec;
2. owoc tego drzewa; persymon

SJP.pl

# persymona

hurma, szaron, kaki;
1. rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; heban, hebanowiec;
2. owoc tego drzewa; persymon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Diospyros|L.|ref=tak., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

(1.2) bot. pot. roślina z rodzaju persymona (1.1)

(1.3) spoż. czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)

Wiktionary

Hurma, hebanek, hebanowiec, kaki, sharon, szaron, szarona, persymona (Diospyros L.) – rodzaj roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych. Obejmuje ok. 740 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej, głównie w Azji (zwłaszcza w południowych Chinach) i na obu kontynentach amerykańskich o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Niektóre gatunki sięgają stref umiarkowanych rosnąc w Argentynie i Chile, południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w rejonie Kaukazu i w Azji Wschodniej. Występują w różnych siedliskach i formacjach, zwykle w lasach i na terenach skalistych, w klimacie wilgotnym lub okresowo suchym, zwykle na terenach nizinnych lub na średnich wysokościach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Miąższ persymony jest lekko twardawy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na, AS: persỹmõna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hurma, hebanek, kaki

(1.2) kaki, sharon, jabłko orientu, hurma

(1.3) kaki, sharon, jabłko orientu, hurma

Wiktionary

# persz

drążek służący artystom cyrkowym do wykonywania skomplikowanych ewolucji zbiorowych

SJP.pl

# perszczyzna

język turecki, którego znamiona pojawiają się także w dialektach na terenie Iranu i innych krajów Bliskiego Wschodu

SJP.pl

# perszeron

koń roboczy rasy francuskiej, pociągowy, maści siwej lub karej; koń perszeroński

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. rodzaj konia pociągowego;

Wiktionary

Perszeron – rasa zimnokrwistych koni, wywodząca się z regionu Le Perche w Normandii we Francji. Powstała w wyniku wieloletniego krzyżowania się lokalnych ras koni z innymi rasami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stukot kopyt perszeronów na kocich łbach słychać było w nocnej ciszy na kilometr.

(1.1) Do najczęstszych umaszczeń perszeronów zalicza się siwe, jabłkowite i kare.

Wiktionary

# perszeroński

koń perszeroński: koń roboczy rasy francuskiej, pociągowy, maści siwej lub karej; perszeron

SJP.pl

# perszing

pershing;
1. rodzaj pocisku rakietowego średniego zasięgu;
2. przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. rodzaj rakietowego pocisku średniego zasięgu

(1.2) gwara. stud. krajowe wino owocowe niskiej jakości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrʃʲĩŋk, AS: peršʹĩŋk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) pershing

Wiktionary

# perta

rozciągnięta pod reją lina, na której opierają stopy marynarze pracujący przy żaglach; chodnica

SJP.pl

Perta – w przypadku ożaglowania rejowego, lina podwieszona na "szelkach" (krótkich odcinkach liny) ok. 60–80 cm pod reją, na której stoją marynarze opierający się o reję, np. podczas sprzątania (zwijania) żagla rejowego.

Wikipedia

# perth

[czytaj: pert] miasto w Australii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. duże miasto w Australii, stolica stanu Australia Zachodnia;

Wiktionary

Perth (wym. [ˈpɜrθ]) – miasto w Australii będące stolicą stanu Australia Zachodnia. Położone jest przy ujściu rzeki Łabędziej do Oceanu Indyjskiego, u podnóża gór Darling. Jest czwartym miastem Australii pod względem populacji, zamieszkuje je ponad 2,3 mln mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pracując w mennicy w Perth, zarabiałem po kilkanaście tysięcy dolarów.

Wiktionary

# pertinaks

twardy materiał papierowy, laminat (kompozyt) elektroizolacyjny

SJP.pl

Pertinaks, Publiusz Helwiusz Pertynaks (Publius Helvius Pertinax; ur. 1 sierpnia 126, zm. 28 marca 193) – cesarz rzymski od 1 stycznia 193 do swojej śmierci. Syn Helviusa Successusa (wyzwoleńca z Ligurii, handlarza drewnem).

Wikipedia

# pertkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# pertraktacja

prowadzenie rozmów; rokowania; układanie się

SJP.pl

# pertraktant

osoba pertraktująca, prowadząca pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie

SJP.pl

# pertraktantka

kobieta pertraktująca, prowadząca pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie

SJP.pl

# pertraktować

prowadzić pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie, negocjować, układać się

SJP.pl

# pertraktowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pertraktować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pertraktacje nmos., pertraktant m., pertraktantka ż.

czas. pertraktować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) negocjowanie

Wiktionary

# perturbacja

1. naruszenie ustalonego porządku, przekroczenie panujących gdzieś norm, zasad;
2. zakłócenia stanu lub ruchu orbitalnego ciała jakiegoś układu planetarnego przez siły, których źródło znajduje się poza tym układem

SJP.pl

Perturbacja – zakłócenie zgodnego z prawami Keplera ruchu ciał niebieskich, spowodowane głównie obecnością innych ciał, ale także oporem ośrodka oraz spłaszczeniem ciała centralnego.

Mechanika nieba wprowadza do równania ruchu masy poruszającej się w potencjale grawitacyjnym dodatkowy wyraz zawierający pochodną funkcji perturbacyjnej. Funkcja ta uwzględnia oddziaływania grawitacyjne od trzeciej masy.

Wikipedia

# perturbacyjny

odnoszący się do perturbacji (zakłóceń stanu lub ruchu orbitalnego ciała jakiegoś układu planetarnego przez siły, których źródło znajduje się poza tym układem)

SJP.pl

# perturbować

1. naruszać ustalony porządek, przekraczać panujące gdzieś normy, zasady;
2. o ciałach niebieskich: zakłócać stan lub ruch orbitalny innego ciała jakiegoś układu planetarnego przez oddziaływanie siłami z tym ciałem

SJP.pl

# pertyński

nazwisko

SJP.pl

# pertyt

niejednorodny wewnętrznie kryształ skalenia sodowo-potasowego

SJP.pl

Pertyty i antypertyty – zrosty mineralne skalenia potasowago (mikroklinu rzadziej ortoklazu) K[AlSi3O8] i sodowego (albitu) Na[AlSi3O8] określanych razem mianem skaleni alkalicznych, o identycznej strukturze. Całkowita ich mieszalność jest możliwa tylko w wyższych temperaturach. Obniżenie temperatury powoduje odmieszanie przeważnej części obu minerałów i powstanie osobnika składającego się z dwóch faz krystalicznych. W przypadku gdy przeważa K-skaleń mówimy o pertycie, natomiast jeśli więcej jest Na-skalenia mówimy o antypertycie.

Wikipedia

# peru

państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Republika Peru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

Wiktionary

Peru (hiszp. Perú), oficjalnie Republika Peru (hiszp. República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Leży na półkuli południowej, rozciąga się od równika w kierunku zwrotnika Koziorożca. Graniczy z Ekwadorem na północnym zachodzie, Kolumbią na północnym wschodzie, Brazylią na wschodzie, Boliwią na południowym wschodzie, Chile na południu oraz Pacyfikiem na zachodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieznane wcześniej indiańskie plemię zostało odnalezione w Brazylii niedaleko granicy z Peru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛru, AS: peru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peruwiańczyk m., Peruwianka ż.

przym. peruwiański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Peru

Wiktionary

# perucki

nazwisko

SJP.pl

# peruczka

niewielka peruka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: peruka

(1.2) mała peruka, doczepiany kawałek peruki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peruka ż., perukarz m., perukarstwo n., półperuka ż., perukowiec m.

przym. perukowy, peruczkowy, perukarski

Wiktionary

# peruczkowy

charakterystyczny dla peruczek (niewielkich peruk), związany w jakiś sposób z peruczkami (np. sklep peruczkowy)

SJP.pl

# perugia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Wiktionary

Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Perugii znajduje się grobowiec papieża Benedykta XI.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perugino m.

przym. perugiański, perugijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. Peruż, hist. staroż. Peruzja

Wiktionary

# perugiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perugią, dotyczący Perugii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyszedłszy stamtąd można odetchnąć, pójść na skraj perugiańskiego wzgórza i spojrzeć na rozpostartą szeroko dolinę. W dali, pośród tej doliny, jest Asyż.

(1.1) Innocenty został błogosławionym, ale nie został świętym. Anonimowy kronikarz perugiański sławi go jako intelektualistę i oratora.

(1.1) W okresie świetności republika perugiańska dominowała nad Umbrią i terytorium jej broniło sto dwadzieścia zamków.

(1.1) Długość perugiańskich ręcznych puszek można określić na 22-24 cm, nie wiemy jednak jednoznacznie, czy przekaz źródłowy odnosi się do długości całej broni, czy tylko do metalowej lufy (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perugia ż.

przym. perugijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perugijski, staroż. peruzyński

Wiktionary

# perugijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perugią, dotyczący Perugii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie te ułamkowe (…) wiadomości wskazują na duży ciąg młodzieży polskiej do stolicy Umbrii. Jeszcze bardziej wyrazistym i niezbitym dowodem popularności i nasilenia tych przyjazdów i studiów datujących się od początku XVII wieku było pojawienie się w 1623 r. w Uniwersytecie Perugijskim nacji polskiej (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Perugia ż.

przym. perugiański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perugiański

Wiktionary

# perugino

Pietro Perugino, właśc. Pietro di Cristoforo Vannucci (ur. ok. 1450 w Città della Pieve k. Perugii, zm. w lutym lub w marcu 1523 w Fontignano) – włoski malarz i rysownik okresu renesansu, przedstawiciel szkoły umbryjskiej.

Był uczniem Andrea del Verrocchio. Przypuszcza się, że wcześniej pobierał nauki u Piera della Francesca. Prowadził działalność pedagogiczną; jego uczniami byli m.in. Rafael Santi i Pinturicchio. Przyjaźnił się z Leonardem da Vinci, dla którego twórczości żywił wielki podziw.

Wikipedia

# peruka

1. sztuczne lub naturalne włosy przymocowane do specjalnej siatki, układane w kształcie fryzury, nakładane na własne włosy lub zastępujące je;
2. narośl kostna spotykana zamiast poroża na głowie kozła lub byka jelenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

Wiktionary

Peruka (fr. perruque) – nakrycie głowy wykonane z naturalnych bądź sztucznych włosów umocowanych na siatce i ułożonych na kształt fryzury. Współcześnie peruki noszone są zazwyczaj w celu ukrycia braku owłosienia głowy bądź jako ozdoba.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wicher zerwał jej z głowy perukę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈruka, AS: peruka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perukarstwo n., perukarz m., półperuka ż., perukowiec m.

:: zdrobn. peruczka ż.

przym. perukarski, perukowy, peruczkowy

Wiktionary

# perukarka

kobieta układająca sztuczne lub naturalne włosy na siatce i nadająca im kształt fryzury

SJP.pl

# perukarnia

zakład produkcyjny, warsztat, w którym perukarz lub perukarka wyrabia peruki

SJP.pl

# perukarski

odnoszący się do perukarstwa (zawodu, rzemiosła osoby zajmującej się wyrobem peruk), związany z perukarstwem (np. warsztat perukarski)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z perukarstwem lub perukarzem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perukarstwo n., perukarz mos., perukarka ż., peruka ż., peruczka ż.

Wiktionary

# perukarstwo

rzemiosło perukarza lub perukarki, ogół czynności potrzebnych do wyprodukowania peruki

SJP.pl

# perukarz

osoba układająca sztuczne lub naturalne włosy na siatce i nadająca im kształt fryzury

SJP.pl

Peruka (fr. perruque) – nakrycie głowy wykonane z naturalnych bądź sztucznych włosów umocowanych na siatce i ułożonych na kształt fryzury. Współcześnie peruki noszone są zazwyczaj w celu ukrycia braku owłosienia głowy bądź jako ozdoba.

Wikipedia

# perukowiec

niski krzew z rodziny nanerczowatych, charakteryzujący się różowym meszkiem pokrywającym szypułki kwiatowe w okresie owocowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. ozdobny krzew lub niskie drzewo z rodziny nanerczowatych o kwiatostanach przypominających perukę;

Wiktionary

Perukowiec (Cotinus Mill.) – rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych. Należą do niego w zależności od ujęcia i klasyfikacji wewnątrzrodzajowej: 3, 5 lub 7 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje środkową i południową część USA i północno-wschodnią część Meksyku, południową Europę na wschód od Francji oraz rozległe obszary w Azji od Turcji i Syrii, poprzez Kazachstan na północy i Iran, Pakistan, Nepal na południu, po południowe Chiny na wschodzie. Rosną zwykle na terenach skalistych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛruˈkɔvʲjɛt͡s, AS: perukovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peruka ż., peruczka ż., perukarnia ż.

Wiktionary

# perukowy

charakterystyczny dla peruk, związany w jakiś sposób z perukami (np. przemysł perukowy)

SJP.pl

# perun

bóstwo słowiańskie, bóg błyskawic, piorunów oraz grzmotów

SJP.pl

Perun (właśc. Pierun; także Piorun, Pieron) – słowiańskie bóstwo gromowładne oraz jedno z czołowych w panteonie słowiańskim. „Perun” to zaproponowane przez niektórych badaczy tematu imię wynikłe z nazwy gromu perunъ powiązanej z leksemem pьrati, 'bić, uderzać' jako oznaczające jedno z naczelnych bóstw słowiańskich. Uosobienie gromowładcy, boga grzmotów i piorunów. Według zamysłu badaczy ma ono porządkować poszczególne ślady wierzeniowe, jakie pozostawił po sobie kult słowiańskich, plemiennych bóstw gromowładnych. Są to między innymi: w tradycji staropolskiej imię Piorun lub Grom, w polskich porzekadłach ludowych także Pierun, w tradycji staroruskiej Перун (czyt. Pierun). W kulturze masowej imię Perun używane jest najczęściej w odniesieniu do naczelnego bóstwa gromowładnego Słowian wschodnich.

Wikipedia

# perunica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. święto ku czci Peruna

Wiktionary

# perunowy

charakterystyczny dla Peruna (głównego boga religii słowiańskich, gromowładcy i boga wojen), powiązany w jakiś sposób z tą postacią

SJP.pl

# peruw.

skrót od: peruwiański

SJP.pl

# peruwiańczyk

obywatel Peru; Peruwianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Peru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy Peruwiańczycy w Peru mówią po peruwiańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: peruvʹi ̯ä̃ĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peru n.

:: fż. Peruwianka ż.

przym. peruwiański

Wiktionary

# peruwianin

obywatel Peru; Peruwiańczyk

SJP.pl

# peruwianka

obywatelka Peru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Peru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy Peruwianki w Peru mówią po peruwiańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛruˈvʲjãŋka, AS: peruvʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peru n.

:: fm. Peruwiańczyk m.

przym. peruwiański

Wiktionary

# peruwiański

przymiotnik od: Peru

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Peru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Nic - odparł kelner i wyjaśnił, że restauracja jest co prawda własnością peruwiańską, ale dania są międzynarodowe.

(1.1) Rynek peruwiański odnotował w zeszłym miesiącu 20-proc. spadek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: peruvʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peru n., Peruwiańczyk m., Peruwianka ż.

Wiktionary

# peruzja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. Perugia

Wiktionary

Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Peruzja była jednym z dwunastu miast ligi etruskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. peruzyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Perugia

Wiktionary

# perwers

potocznie: osoba perwersyjna, wyuzdana; zbok, zboczeniec, dewiat, dewiant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. slang. zbereźnik lub zboczeniec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perwersja ż.

przym. perwersyjny

przysł. perwersyjnie

Wiktionary

# perwersja

1. odchylenia reakcji psychicznych w zakresie popędów, najczęściej w odniesieniu do sfery seksualnej;
2. chęć zaszokowania, zespół cech naruszający ogólnie przyjęte wzorce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

(1.2) zachowania wbrew przyjętym obyczajom, mające za zadanie szokować

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. perwers mos., perwersyjność

przym. perwersyjny

przysł. perwersyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dewiacja, spaczenie, wynaturzenie, zboczenie

(1.2) przewrotność

Wiktionary

# perwersyjniej

stopień wyższy od przysłówka: perwersyjnie

SJP.pl

# perwersyjność

umiejętność zaszokowania kogoś w jakiejś dziedzinie, najczęściej przy zastosowaniu czegoś, co odbiega od ogólnie przyjętych norm, wzorców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co perwersyjne; cecha tych, którzy są perwersyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perwersja ż.

przym. perwersyjny

przysł. perwersyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dewiacyjność; pot. zboczoność

Wiktionary

# perwersyjny

1. związany z perwersją (odchyleniem reakcji psychicznych w zakresie popędów, najczęściej w odniesieniu do sfery seksualnej);
2. szokujący, wynaturzony, taki, którego cechuje przewrotność, odchylenie od ogólnie przyjętych norm, wzorców

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perwersja ż., perwersyjność ż., perwers m.

przysł. perwersyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozwiązły, dewiacyjny; pot. zboczony

Wiktionary

# perwityna

handlowa nazwa amfetaminy

SJP.pl

Metamfetamina (N-metyloamfetamina (rac)-N-metylo-1-fenylopropylo-2-amina) – organiczny związek chemiczny, N-metylowa pochodna amfetaminy, stymulant oparty na szkielecie β-fenyloetyloaminy, prawoskrętny stereoizomer lewometamfetaminy. Jest stosowana jako środek odurzający, a także jako lek przeznaczony do leczenia ADHD i otyłości (w USA pod nazwą handlową Desoxyn).

Wikipedia

# pery-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. peri-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peri-, około-

Wiktionary

# peryastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego położony najbliżej gwiazdy obieganej; periastron

SJP.pl

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

Wikipedia

# peryblast

cienka warstwa ochronna otaczająca zarodek oraz częściowo rozwinięty organizm w organizmie matki, najczęściej u ssaków

SJP.pl

# peryblastula

typ blastuli (zarodka we wczesnym stadium rozwojowym) powstającej u niektórych gatunków owadów

SJP.pl

# peryblem

część merystemu wierzchołkowego, mająca własne komórki inicjalne i dająca początek określonym częściom organu roślinnego; histogen

SJP.pl

Peryblem – środkowa warstwa komórek w merystemie wierzchołkowym korzenia. Warstwa ta przekształca się w korę pierwotną, a u jednoliściennych także w ryzodermę. Peryblem jest jednym z histogenów, czyli warstw dających początek tkankom roślinnym. Teoria histogenów została sformułowana przez Johannesa von Hansteina w XIX.

Wikipedia

# perycentrum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, w którym jest ono najbliżej tego obiektu

SJP.pl

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

Wikipedia

# perychoreza

w chrześcijaństwie: perychoreza trynitarna - współprzenikanie się Trójcy Świętej przy zachowaniu jedności Bożej natury

SJP.pl

# perycykl

warstwa komórek miękiszowych pokrywająca łodygę lub korzenie rośliny, oddzielająca łyko od endodermy; okolnica

SJP.pl

Okolnica (perycykl, perykambium) – warstwa komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze, które wykazują zdolność przekształcania się w komórki merystematyczne.

Wikipedia

# peryderma

wtórna tkanka okrywająca powierzchnię łodyg i korzeni roślin wieloletnich; korkowica

SJP.pl

Wikipedia

# perydot

minerał, szlachetna odmiana oliwinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, krzemian magnezu i żelaza;

Wiktionary

Perydot (oliwin właściwy) – szlachetna odmiana oliwinów, krzemian magnezu i żelaza. Nazywany także chryzolitem, choć można się spotkać z użyciem nazwy chryzolit dla kamieni żółtozielonych. Chociaż oliwin jest dość często spotykanym minerałem, perydot jest rzadki.

Perydot znaleziono w próbkach pyłu kosmicznego z sondy Stardust.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɨdɔt, AS: perydot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chryzolit

Wiktionary

# perydotowy

→ perydot

SJP.pl

#### Patrz:

perydot

# perydotyt

magmowa skała głębinowa czarna lub zielonkawa, składająca się głównie z oliwinu

SJP.pl

Perydotyty – ultrazasadowe (melanokratyczne) skały głębinowe. Zawierają mniej niż 45% krzemionki, składają się głównie z mineralnego oliwinu (40–100%), w mniejszym stopniu z piroksenów (0–60%) i innych minerałów.

Dotychczas uzyskiwane dane eksperymentalne, geofizyczne i petrologiczne wskazują, że skały te są głównym materiałem budującym płaszcz Ziemi.

Wikipedia

# perydotytowy

1. → perydotyt;
2. warstwa perydotytowa - hipotetyczna dolna warstwa litosfery

SJP.pl

# perydrom

dawniej: krużganek

SJP.pl

# peryferia

1. (zwykle w liczbie mnogiej) zewnętrzna, oddalona od centrum część czegoś; obrzeże, kraniec;
2. dawniej:
a) obwód koła lub innej płaszczyzny zamkniętej linią krzywą;
b) powierzchnia;
c) żartobliwie: tusza człowieka otyłego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. obwód koła

(1.2) daw. powierzchnia

(1.3) daw. żart. tusza osoby otyłej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryferie lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. peryferium

(1.2) daw. peryferium

Wiktionary

# peryferial

w informatyce: urządzenie niewchodzące w skład jednostki centralnej komputera, bezpośrednio przez nią sterowane, np. skaner, drukarka; urządzenie peryferyjne

SJP.pl

# peryferie

1. tereny miejskie położone daleko od centrum; krańce miasta, suburbium;
2. zewnętrzna, oddalona od centrum część czegoś; obrzeże, kraniec;
3. przenośnie: coś mało ważnego, drugoplanowego; błahostka;
4. w informatyce: urządzenia niewchodzące w skład jednostki centralnej komputera, bezpośrednio przez nią sterowane, np. skaner, drukarka; urządzenia peryferyjne, peryferiale

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) urb. dzielnice zewnętrzne do centrum miasta

(1.2) zewnętrzna część czegoś znajdująca się z dala od centrum

(1.3) coś uważanego za mniej ważne

(1.4) techn. urządzenia peryferyjne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uważne spojrzenie na dzisiejszy plan Poznania utwierdza wszystkich w przekonaniu, że miasto jest bogato zazielenione, zwłaszcza na peryferiach, gdzie rozciągają się parki leśne w otoczeniu pól uprawnych, strumieni, stawów, jezior naturalnych i jezior spiętrzonych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryferia ż., peryferyjność ż.

przym. peryferyczny, peryferyjny

przysł. peryferycznie, peryferyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedmieście

(1.3) margines

Wiktionary

# peryferium

dawniej: okręg, koło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. okręg

(1.2) daw. przestrzeń

Wiktionary

# peryferyczność

rzadko: peryferyjność;
1. oddalenie od centrum miasta;
2. przenośnie: mniejsze znaczenie, mała istotność czegoś; drugoplanowość, drugorzędność, marginalność

SJP.pl

# peryferyczny

peryferyjny;
1. znajdujący się poza centrum miasta;
2. mniej istotny, uboczny, drugoplanowy; marginalny, drugorzędny

SJP.pl

# peryferyjność

peryferyczność;
1. oddalenie od centrum miasta;
2. przenośnie: mniejsze znaczenie, mała istotność czegoś; drugoplanowość, drugorzędność, marginalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co peryferyjne, oddalone

(1.2) przen. cecha tego, co peryferyjne, drugoplanowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryferie nmos., peryferyczność ż.

przym. peryferyjny, peryferyczny

przysł. peryferyjnie, peryferycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peryferyczność

(1.2) peryferyczność, drugoplanowość, drugorzędność, poboczność, uboczność, marginalność

Wiktionary

# peryferyjny

peryferyczny;
1. znajdujący się poza centrum miasta;
2. mniej istotny, uboczny, drugoplanowy; marginalny, drugorzędny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) położony na peryferiach, dalej od centrum, na uboczu

(1.2) o mniejszym znaczeniu; drugiej kategorii

(1.3) inform. podłączony do komputera z zewnątrz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryferie, peryferyjność ż.

przysł. peryferyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) war. peryferyczny

(1.1) oddalony

(1.2) drugoplanowy, drugorzędny, marginalny, poboczny, uboczny

Wiktionary

# peryferyzacja

zmniejszenie się znaczenia czegoś w jakiejś dziedzinie, stanie się drugoplanowym, mniej ważnym, odgrywającym mniej ważną rolę

SJP.pl

# peryfiton

zespół drobnych organizmów (np. bakterie, pierwotniaki, glony) zamieszkujących różnorodne podłoża w wodzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe

Wiktionary

Peryfiton – zespoły drobnych organizmów (bezkręgowce, glony, grzyby) zamieszkujących różnorakie podłoża znajdujące się w wodzie, ale niebędące dnem. Peryfiton bywa zaliczany do szeroko rozumianego bentosu.

Do podłoży tych zalicza się: elementy hydrotechniczne (zanurzone części mostów, zapór, itp.), różne śmieci (plastikowe worki, butelki, opony), konary drzew znajdujące się w wodzie, muszle itp., przede wszystkim zaś pędy makrofitów. Zespoły poroślowe (=peryfiton) mogą porastać zarówno części biotyczne (żywe) jak i abiotyczne (martwe) środowiska. Niektóre jednak organizmy preferują ściśle określone podłoże, np. złotowiciowiec Chrysopyxis przystosowany jest do zasiedlania glonów nitkowatych.

Wikipedia

# peryfrastyczny

określający jakiś wyraz, pojęcie przez peryfrazę (omówienie, zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę), odnoszący się do peryfrazy (np. wyrażenie peryfrastyczne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. liter. określający coś za pomocą peryfrazy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryfraza ż.

czas. peryfrazować ndk.

przysł. peryfrastycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) omowny, wielosłowny

Wiktionary

# peryfraza

zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę; omówienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie

Wiktionary

Peryfraza (z gr. peri „wokół” i phrásis „mowa; wyrażenie, zwrot”; inaczej: omówienie, wyrażenie omowne) – figura stylistyczna, która polega na zastąpieniu określenia powszechnego wielowyrazowym opisem, charakteryzującym typowe cechy danego przedmiotu, czynności, osoby itp. Może być stosowana w celu urozmaicenia stylistycznego, wyeliminowania powtórzeń tego samego określenia lub osłabieniu jego wymowy. Może też służyć celowemu ukryciu bezpośredniego znaczenia za określeniem aluzyjnym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɨˈfraza, AS: peryfraza

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. peryfrazować

przym. peryfrastyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) omówienie

Wiktionary

# peryfrazować

stosować peryfrazę (omówienie, zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę)

SJP.pl

# perygeum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, w którym jest ono najbliżej Ziemi; perigeum (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

Wiktionary

Perygeum (gr. περίγειος 'przyziemny' od περί 'około' i γαῖα 'Ziemia') – punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi. Najczęściej ten termin dotyczy Księżyca, ale może być także zastosowany dla innych ciał krążących po orbicie Ziemi, np. dla sztucznych satelitów.

Punktem najdalszym jest apogeum (gr. ἀπόγαιος 'odziemny').

Wikipedia

# peryglacjalny

odnoszący się do peryglacjału, związany z peryglacjałem (strefą graniczącą z obszarami lodowcowymi występującymi w zimnym klimacie polarnym)

SJP.pl

# peryglacjał

strefa granicząca z obszarami lodowcowymi występującymi w zimnym klimacie polarnym

SJP.pl

Strefa peryglacjalna – obszar charakteryzujący się bardzo niską temperaturą powietrza i małymi opadami, czego skutkiem jest obecność wieloletniej zmarzliny. Występuje m.in. na przedpolach lądolodu, przede wszystkim w północnych regionach Ameryki Północnej oraz Azji.

Wikipedia

# perygram

rodzaj grafu podobnego do tabeli, podzielonego na odpowiednio rozmieszczone komórki i wiersze

SJP.pl

# peryhelium

punkt na orbicie ciała niebieskiego, w którym jest ono najbliżej Słońca; perihelium (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt orbity okołosłonecznej planetaanety, planeta karłowataanety karłowatej, planetoidaanetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

Wiktionary

Peryhelium, perihelium (zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. peri „przy” i helios „Słońce”; dawniej punkt przysłoneczny) – punkt na orbicie ciała niebieskiego obiegającego Słońce, znajdujący się w miejscu największego zbliżenia (perycentrum) obu ciał. Przeciwieństwem peryhelium jest aphelium.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm, AS: peryχelʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perihelium, punkt przysłoneczny

Wiktionary

# perykambium

cienka warstwa komórek miękiszowych w korzeniach, będąca miejscem rozgałęziania się tych korzeni na mniejsze boczne

SJP.pl

Okolnica (perycykl, perykambium) – warstwa komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze, które wykazują zdolność przekształcania się w komórki merystematyczne.

Wikipedia

# perykarp

część owocu powstała ze ścianek zalążni słupka kwiatowego lub z płonnych elementów kwiatu; owocnia

SJP.pl

Owocnia (perykarp) – część owocu, powstająca ze ściany zalążni (tj. z jednego lub wielu owocolistków). Jeżeli owocnia powstaje z zalążni dolnej jest nazywana ścianą owocu. Owocnia otacza nasiona do czasu osiągnięcia przez nie dojrzałości, a w przypadku owoców beznasiennych (partenokarpicznych) buduje cały owoc.

Wikipedia

# peryklaz

tlenek magnezu, przezroczysty lub półprzezroczysty minerał o szklistym połysku występujący w skałach metamorficznych

SJP.pl

Peryklaz – minerał z gromady tlenków.Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi z języka greckiego i znaczy „odłupywać”, „odłamywać”; stanowi aluzję do charakterystycznej łupliwości minerału.

Wikipedia

# peryklejski

charakterystyczny dla czasów Peryklesa (jednego z największych ateńskich polityków, doskonałego mówcy, uważanego za ojca demokracji) lub związany w jakiś sposób z Peryklesem

SJP.pl

# perykles

Perykles (ok. 500-429 p.n.e.), syn Ksantipposa, ateński mąż stanu

SJP.pl

Perykles (gr. Περικλῆς Perikles: otoczony chwałą, ur. ok. 495 p.n.e., zm. 429 p.n.e.) – ateński polityk, mąż stanu, retor oraz reformator demokracji ateńskiej.

Wikipedia

# peryklesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Peryklesa lub z nim związany

SJP.pl

# peryklinalny

najczęściej w odniesieniu do roślin lub ich komórek: wielowarstwowy, składający się, zbudowany z wielu warstw (np. tkanka peryklinalna)

SJP.pl

# perykopa

fragment księgi biblijnej przeznaczony do odczytywania w liturgii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bibl. określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

(1.2) liter. w poezji antycznej fragment utworu wydzielony zgodnie z zasadmi składni i rytmiki

Wiktionary

Perykopa (koine περικοπή, odcięcie, odcinek) – w retoryce to szereg wersetów zaczerpniętych z tekstu, tworzących spójną jedność lub wątek myślowy, nadających się do publicznego odczytania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedmiotem niniejszego opracowania jest kontrowersja o szabat w świetle Janowej perykopy o uzdrowieniu chromego przy sadzawce Betesda.

Wiktionary

# perylimfa

ciecz wypełniająca przestrzenie w uchu wewnętrznym oddzielone ściankami błędnika błoniastego i kostnego; przychłonka

SJP.pl

Przychłonka, perylimfa (łac. perilympha) – płyn wypełniający przestrzeń przychłonkową znajdującą się między ścianą wewnętrzną błędnika kostnego, a ścianą błędnika błoniastego. Składem przypomina płyn mózgowo-rdzeniowy, zawiera dużą ilość jonów sodu oraz małą ilość jonów potasu.

Wikipedia

# perylimfatyczny

odnoszący się do perylimfy (przychłonki, cieczy wypełniającej przestrzenie w uchu wewnętrznym oddzielone ściankami błędnika błoniastego i kostnego)

SJP.pl

# perymetr

przyrząd do badania pola widzenia oka; polomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. obwód zewnętrzny

(1.2) med. przyrząd do badania pola widzenia oka

(1.3) wojsk. pole widzenia żołnierzy od punktu obserwacji do najdalej wysuniętego punktu na horyzoncie

Wiktionary

- perymetr – w nomenklaturze wojskowej oznacza pole widzenia żołnierzy od punktu obserwacji do najdalej wysuniętego punktu na horyzoncie
- perymetr – w okulistyce perymetrem nazywa się aparat do badania pola widzenia
- Perymetr – radziecki strategiczny system komunikacyjny wojsk rakietowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tłumiki są to zwykle przewody konstruowane w ten sposób, by perymetr ich był możliwie największy.

(1.3) Na południowym perymetrze, w przeciwległym krańcu lotniska, ustawiła się linia żołnierzy strzelających do dużej grupy nieprzyjaciół wychodzących z burzy na południowym zachodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɨ̃mɛtr̥, AS: perỹmetr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perymetria ż.

przym. perymetryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) polomierz

Wiktionary

# perymetria

badanie pola widzenia oka

SJP.pl

Badanie pola widzenia, zwane także perymetrią (w przypadku rzutowania siatkówki na powierzchnię kulistą) lub kampimetrią (w przypadku rzutowania na powierzchnię płaską) – badanie pozwalające na dokładne określenie ubytków w polu widzenia. Może być również przeprowadzone poprzez proste metody niewymagające użycia specjalistycznego sprzętu jak np. test Amslera. Badanie pozwala ocenić, jaki zakres przestrzeni osoba badana obejmuje wzrokiem.

Wikipedia

# perymetryczny

→ perymetria

SJP.pl

#### Patrz:

perymetria

# peryndopryl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. środek będący prolekiem, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób serca; należy do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny

Wiktionary

Peryndopryl – organiczny związek chemiczny, lek z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, stosowany przede wszystkim w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca.

Podlega metabolizmowi do związków biologicznie czynnych. Jego czynny metabolit to peryndoprylat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy podczas stosowania peryndoprylu często obserwuje się kaszel?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryndoprylat mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwy handlowe: Prestarium, Erbugen, Perindanor, Perindopril Teva, Prenessa, Vidotin; wzór sumaryczny: C19H32N2O5

Wiktionary

# perypatetycki

odnoszący się do perypatetyki, perypatetyzmu (poglądów filozoficznych Arystotelesa) lub jego zwolenników (np. myśli perypatetyckie); perypatetyczny

SJP.pl

# perypatetyczka

→ perypatetyk

SJP.pl

#### Patrz:

perypatetyk

# perypatetyczny

odnoszący się do perypatetyki, perypatetyzmu (poglądów filozoficznych Arystotelesa) lub jego zwolenników (np. myśli perypatetyczne); perypatetycki

SJP.pl

# perypatetyk

1. zwolennik arystotelizmu (poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów); arystotelik;
2. człowiek, któremu chodzenie poprawia jakość i wydajność procesów myślowych

SJP.pl

Arystotelizm – grupa doktryn filozoficznych związanych z twórczością Arystotelesa. Oprócz jego własnych poglądów termin ten może oznaczać:

- filozofię jego kontynuatorów, zwanych perypatetykami, traktujących jego teksty jako punkt wyjścia czy teksty autorytatywne; tak definiowany arystotelizm to pewna szkoła oraz nurt;
- filozofie nawiązujące do Arystotelesa, rozwijające twórczo jego myśl.

Wikipedia

# perypatetyka

poglądy filozoficzne, nauki Arystotelesa lub mające źródło w arystotelesowskiej myśli

SJP.pl

# perypatetyzm

ogół poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów, zwolenników (perypatetyków); arystotelizm

SJP.pl

Arystotelizm – grupa doktryn filozoficznych związanych z twórczością Arystotelesa. Oprócz jego własnych poglądów termin ten może oznaczać:

- filozofię jego kontynuatorów, zwanych perypatetykami, traktujących jego teksty jako punkt wyjścia czy teksty autorytatywne; tak definiowany arystotelizm to pewna szkoła oraz nurt;
- filozofie nawiązujące do Arystotelesa, rozwijające twórczo jego myśl.

Wikipedia

# perypetia

1. w utworze literackim: przełom w życiu bohatera, stanowiący punkt zwrotny w akcji utworu;
2. kłopotliwa sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdarzenie zmieniające sytuację

(1.2) liter. zmiana w losach bohaterów utworu

Wiktionary

Perypetia (z gr. peripéteia "nagła zmiana") – zdarzenie wikłające lub zdecydowanie zmieniające kierunek akcji dramatycznej lub epickiej, stawiające bohatera utworu wobec nowych okoliczności i wpływające na jego losy. Występowała już w tragedii greckiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Podyskutujmy chwilę o perypetiach Stasia i Nel w ziemi Mahdiego.

Wiktionary

# perypetie

przygody, przejścia, najczęściej skomplikowane, trudne, takie, które pojawiły się gdzieś nieoczekiwanie, nagle; losy

SJP.pl

Perypetia (z gr. peripéteia "nagła zmiana") – zdarzenie wikłające lub zdecydowanie zmieniające kierunek akcji dramatycznej lub epickiej, stawiające bohatera utworu wobec nowych okoliczności i wpływające na jego losy. Występowała już w tragedii greckiej.

Wikipedia

# peryplazmodium

substancja wytwarzana w zarodniach niektórych paprotników poprzez rozkład tapetum (tkani wyściełającej te zarodniki), pełniąca rolę odżywczą, transportową oraz budulcową pyłków

SJP.pl

# perypter

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; peripter; peripteros

SJP.pl

Perypter, perypteros (gr. perípteros) – świątynia (czasami inny budynek), którą otacza pojedyncza kolumnada.

W Rzymie budowane czasami tak zwane peripteros sine postico, czyli perypter bez kolumnady z tyłu, co było związane z fasadowym charakterem rzymskich świątyń.

Wikipedia

# perysark

tkanka okrywająca powierzchnię niektórych gatunków z rodzaju jamochłonów, zbudowana z chityny, niekiedy wzmocniona węglanem wapnia

SJP.pl

Peryderma, perysark – pseudochitynowa osłonka tworząca szkielet zewnętrzny, osłaniająca pień, a czasem również korzeń (hydroryzę) kolonii stułbiopławów (Hydrozoa) lub scyfopolipy krążkopławów z rzędu koronowców (Coronatae).

Wikipedia

# peryselenium

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Księżyc, w którym jest ono najbliżej Księżyca; periselenium (rzadziej)

SJP.pl

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

Wikipedia

# peryskop

1. prosty przyrząd optyczny używany najczęściej w czołgach i łodziach podwodnych do obserwacji terenów znajdujących się poza polem widzenia, wykorzystujący układ dwu lub więcej lusterek;
2. obiektyw fotograficzny z dwóch soczewek skupiających, ustawionych symetrycznie względem przesłony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

(1.2) rodzaj obiektywu fotograficznego;

Wiktionary

- peryskop (obiektyw fotograficzny)
- peryskop (przyrząd optyczny)
  - peryskop odwracalny
- Peryskop – Stronniczy Miesięcznik Elektroniczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zanurzony okręt podwodny dzięki peryskopowi może obserwować to, co dzieje się na powierzchni wody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈrɨskɔp, AS: peryskop

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. peryskopowy

przysł. peryskopowo

Wiktionary

# peryskopowy

charakterystyczny dla peryskopu, taki, jak w peryskopie (np. peryskopowy układ luster), odnoszący się do peryskopu (np. obraz peryskopowy, głębokość peryskopowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) opt. dotyczący peryskopu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peryskop mrz.

Wiktionary

# perysperm

spichrzowa tkanka odżywcza występująca w nasionach niektórych roślin okrytonasiennych; obielmo

SJP.pl

Wikipedia

# perystaltyczny

odnoszący się do perystaltyki (automatycznych, rytmicznych skurczów pasm mięśni gładkich przewodu pokarmowego, wywołujących przemieszczanie się pożywania do poszczególnych części układu pokarmowego)

SJP.pl

# perystaltyka

ruchy robaczkowe, automatyczne, rytmiczne skurcze pasm mięśni gładkich przewodu pokarmowego, wywołujące przemieszczanie się pożywania do poszczególnych części układu pokarmowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. ruchy przełyku, żołądka, jelit i moczowodów wywołujące przesuwanie się zawartości tego narządu;

Wiktionary

Perystaltyka – aktywność motoryczna w przewodzie pokarmowym, która powoduje przesuwanie pokarmu z przełyku aż do jego końcowego odcinka, czyli odbytnicy. Potocznie mianem perystaltyki określa się czasem wyłącznie ruchy perystaltyczne w jelicie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛrɨˈstaltɨka, AS: perystaltyka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perystaltyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ruchy perystaltyczne, ruchy robaczkowe, ruchy propulsywne, fala perystaltyczna

Wiktionary

# perystaza

rząd lub kilka rzędów kolumn, najczęściej zdobionych, pełniących prócz funkcji dekoracyjnych także funkcję konstrukcyjną; kolumnada

SJP.pl

Perystaza (peristaza, kolumnada) – rząd (lub kilka rzędów) kolumn połączonych ze sobą belkowaniem lub łukami arkadowymi.

Kolumnada może pełnić funkcję konstrukcyjną lub dekoracyjną, najczęściej jednak stanowi wyodrębniony, mocno zaakcentowany element w obrębie budowli lub też budowlę wolno stojącą.

Wikipedia

# perystom

płytkie wgłębienie powierzchni ciała niektórych orzęsków, otoczone czułymi, cienkimi rzęskami wywołującymi ruchy wody z pokarmem w kierunku nibyust; perystomium

SJP.pl

- perystom – obwódka puszki zarodnikowej występująca u niektórych mszaków
- perystom – brzeg kolistego otworu znajdującego się w owocnikach niektórych grzybów
- perystom – w zoologii element budowy morfologicznej różnych grup organizmów

Wikipedia

# perystomium

płytkie wgłębienie powierzchni ciała niektórych orzęsków, otoczone czułymi, cienkimi rzęskami wywołującymi ruchy wody z pokarmem w kierunku nibyust; perystom

SJP.pl

# perystyl

ogród w starożytnych domach greckich i rzymskich, w starożytnej świątyni egipskiej również dziedziniec, otoczony portykiem kolumnowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. ogrod. staroż. dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;

(1.2) archit. ogrod. staroż. kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród

Wiktionary

Perystyl (gr. peristyles - otoczony kolumnami) – wewnętrzny dziedziniec lub ogród w starożytnych świątyniach egipskich lub pałacach, willach itp., otoczony portykiem kolumnowym. W zamożnych domach greckich lub rzymskich (łac. peristilium) był to najczęściej ogród położony pośrodku domu i otoczony kolumnadą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dobudówka składała się z perystylu i sali zebrań dla gminy.

Wiktionary

# perystylowy

charakterystyczny dla perystylu (ogrodu w starożytnych domach greckich i rzymskich lub dziedzińca otoczonego portykiem kolumnowym), odnoszący się do perystylu (np. dom perystylowy, plac perystylowy)

SJP.pl

# perytecjum

owocnik grzybów z grupy otoczniaków i niektórych porostów; otocznia

SJP.pl

Perytecjum lub otocznia (łac. perythecium), w l.mn. perytecja – rodzaj owocnika u grzybów, zazwyczaj o kulistym, gruszkowatym lub butelkowatym kształcie, z otworem na szczycie. Otwór ten nosi nazwę ostioli. Perytecja występują głównie u workowców. Spotykane są w różnego rodzaju typach plech, najczęściej jednak w plechach skorupiastych. Znajdują się na górnej powierzchni plechy i wyglądają jak drobne brodaweczki lub punkciki.

Wikipedia

# perytektyczny

prowadzący do otrzymania perytektyku (jednego z punktów w dwuskładnikowym układzie równowagi faz w stopach i odlewach), odnoszący się do perytektyku (np. przemiana, reakcja perytektyczna)

SJP.pl

# perytektyk

punkt w dwuskładnikowym układzie równowagi faz w stopach i odlewach, w którym faza ciekła, najuboższa w składnik wysokotopliwy, reaguje z fazą stałą, najbogatszą w składnik wysokotopliwy, wskutek czego powstaje nowa faza stała, o składzie pośrednim

SJP.pl

Perytektyka (perytektyk) – składnik strukturalny stopów, faza powstająca w wyniku przemiany fazowej, która w układzie dwuskładnikowym zachodzi z udziałem fazy ciekłej (L) i dwóch faz stałych. W warunkach izobarycznych ten trójfazowy układ jest zerozmienny (reguła faz). Drugi rodzaj kryształów (perytektyka) powstaje w wyniku fazowej przemiany kryształów pierwszego rodzaju, zwykle na ich powierzchni. Przemiana perytektyczna kończy się, gdy układ odzyskuje jeden stopień swobody – zanika jedna z faz (ciecz lub pierwszy rodzaj kryształów) albo obie fazy wyjściowe (w punkcie perytektycznym).

Wikipedia

# perytektyka

struktura jednofazowa powstająca w wyniku przemiany (reakcji) perytektycznej

SJP.pl

Perytektyka (perytektyk) – składnik strukturalny stopów, faza powstająca w wyniku przemiany fazowej, która w układzie dwuskładnikowym zachodzi z udziałem fazy ciekłej (L) i dwóch faz stałych. W warunkach izobarycznych ten trójfazowy układ jest zerozmienny (reguła faz). Drugi rodzaj kryształów (perytektyka) powstaje w wyniku fazowej przemiany kryształów pierwszego rodzaju, zwykle na ich powierzchni. Przemiana perytektyczna kończy się, gdy układ odzyskuje jeden stopień swobody – zanika jedna z faz (ciecz lub pierwszy rodzaj kryształów) albo obie fazy wyjściowe (w punkcie perytektycznym).

Wikipedia

# perytonealny

związany ze stanem zapalnym, zbierający się w tkankach i jamach ciała objętych procesem zapalnym (np. wysięk, płyn perytonealny)

SJP.pl

# peryurbanizacja

proces niekontrolowanego powiększania się miast; eksurbanizacja, rurbanizacja

SJP.pl

# perz

roślina z rodziny traw, trudny do wytępienia chwast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Elymus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju perzów (1.1)

(1.3) stpol. dym

Wiktionary

Perz (Elymus) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje ponad 170 gatunków. Rośliny te występują na rozległych obszarach strefy umiarkowanej półkuli północnej, z centrum zróżnicowania w Azji (w Chinach występuje 88 gatunków, z czego 62 tylko tam). Nieliczne gatunki rosną na obszarach górskich w strefie międzyzwrotnikowej (Ameryka Środkowa i północno-zachodnia część Ameryki Południowej, Wyżyna Abisyńska w Afryce) oraz w klimacie umiarkowanym Ameryki Południowej. Jako introdukowani przedstawiciele rodzaju obecni są w Afryce Południowej i Australii. W Polsce występują cztery gatunki rodzime z tego rodzaju i dwa przejściowo zawlekane (efemerofity).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛʃ, AS: peš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. perzowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński|pyrnica.

Wiktionary

# perzanowski

nazwisko

SJP.pl

# perzów

roślina z rodziny traw, trudny do wytępienia chwast

SJP.pl

Perzów (niem. Perschau) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, siedziba gminy Perzów.

Częścią miejscowości jest Nieprosin.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Perzów.

W latach 1954–1973 wieś była siedzibą gromady Perzów, po reformie gminy Perzów.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# perzowaty

dawniej: kosmaty, puszysty

SJP.pl

# perzowisko

rozległy teren porośnięty chwastami, niewykorzystany, najczęściej już niszczejący, nienadający się do zagospodarowania

SJP.pl

# perzowski

przymiotnik od: Perzów (miejscowość)

SJP.pl

# perzowy

→ perz

SJP.pl

#### Patrz:

perz

# perzyć

perzyć się - dawniej: rumienić się, zapalać gniewem, irytować się; zaperzać się

SJP.pl

# perzyce

Perzyce – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Zduny.

We wczesnym okresie Królestwa Polskiego wieś nosiła nazwę Pierzyce. Nazwisko Pierzycki wywodzi się z tej miejscowości.

Wikipedia

# perzyna

żarzący się popiół, zgliszcza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. coś właśnie niszczone albo już zniszczone przez pożar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarzewie, zgliszcze

Wiktionary

# perzyński

nazwisko

SJP.pl

# perła

1. kulisty, srebrzystoszary twór ceniony w jubilerstwie, wytwarzany przez wiele gatunków mięczaków, zwłaszcza perłopławów;
2. potocznie o czymś cennym, niepospolitym, wyróżniającym się;
3. piwo marki Perła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

(1.2) jubil. kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

(1.3) zob. perły. → naszyjnik

(1.4) przen. coś wybitnego, wyróżniającego się, rzadko spotykanego (także o osobie)

Wiktionary

- Perła – produkt naturalny pochodzenia organicznego, powstały w płaszczu muszli perłopławów perłorodnych lub innych mięczaków
  - perły hodowane
  - imitacje pereł

Piwowarstwo

- Perła – polska marka piwa
  - Perła – Browary Lubelskie

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Perła znajduje się wewnątrz muszli.

  (1.2) We framugach i na kamiennych stołach leżały drogie kamienie wszystkich barw: rubiny, topazy, szmaragdy, szafiry, diamenty, wreszcie perły wielkości orzechów, a nawet ptasich jaj.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈpɛrwa, AS: peru̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. perliczka ż., perłowość ż., perlistość ż., perlator m., perlenie n., perłówka ż.

  :: zdrobn. perełka ż.

  czas. perlić się ndk.

  przym. perłowy, perlisty, perliczkowy

  przysł. perłowo, perliście

  Wiktionary

# perłopław

mięczak należący do gromady małżów; niektóre gatunki wytwarzają cenne odmiany pereł

SJP.pl

Perłopław – przedstawiciel rodziny perłopławowatych, jej rodzajów (Pteria i Pinctada) lub konkretnego gatunku małża, np.:

- perłopław indyjski (Pinctada margaritifera) – zwany jest też perłopławem wielkim lub perłorodnym.

Niektóre gatunki perłopławów wytwarzają masę perłową i perły (zwykle jedną), wykorzystywane do produkcji ozdób.

Wikipedia

# perłopławowate

rodzina małży z podgromady nitkoskrzelnych

SJP.pl

# perłopławowaty

o cechach perłopławowatych (rodzina małży)

SJP.pl

# perłopławy

mięczak należący do gromady małżów; niektóre gatunki wytwarzają cenne odmiany pereł

SJP.pl

# perłoródka

gatunek niewielkiego małża słodkowodnego, uznawanego za bioindykatora (organizm wrażliwy na zanieczyszczenia środowiska)

SJP.pl

# perłoródkowate

rodzina słodkowodnych małży

SJP.pl

Perłoródkowate (Margaritiferidae) – rodzina słodkowodnych małży z rzędu Unionoida, obejmująca kilkanaście gatunków o grubościennych, ciężkich muszlach owalnego lub nerkowatego kształtu, pokrytych ciemnobrązowym lub czarnym periostrakum. Wytwarzają wartościowe perły.

Wikipedia

# perłorodny

mogący rodzić, wytwarzać perły (np. mięczak perłorodny), zdolny do uformowania pereł

SJP.pl

# perłoszyi

synogarlica perłoszyja - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

SJP.pl

# perłowiec

1. motyl z rodziny południc, o czerwonych lub pomarańczowych skrzydłach;
2. skała szklista pochodzenia wulkanicznego; perlit;
3. masa perłowa

SJP.pl

# perłówka

1. kasza wyprodukowana z obłuszczonego i pokruszonego ziarna jęczmienia; kasza perłowa;
2. wysoka roślina z rodziny traw, o dwukwiatowych kłosach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. rodzaj kaszy wyrabianej z ziarna jęczmienia zwyczajnego, poddanego łamaniu na duże cząstki i polerowaniu

(1.2) kulin. potrawa z kaszy perłowej

(1.3) bot. nazwa systematyczna|Melica|L.|ref=tak., bylina z rodziny wiechlinowatych

Wiktionary

Perłówka (Melica L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Liczy 90 gatunków. Rośliny te występują na obu półkulach w strefach klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego. W Polsce rośnie 5 gatunków. Rośliny te występują w różnych siedliskach, włącznie z lasami. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jako gatunek kaszy, także i popularna perłówka zawiera w swoim składzie gluten.

(1.3) Kwiaty perłówki po dojrzeniu stają się żółtawe lub perłowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perła ż., perełka ż., perlenie n.

czas. perlić ndk., perlić się ndk.

przym. perłowy, perlisty

przysł. perłowo, perliście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. kasza perłowa, kasza jęczmienna mazurska

Wiktionary

# perłoworóżowy

jasnoszary z odcieniem różowym, najczęściej o srebrzystym połysku charakterystycznym dla pereł

SJP.pl

# perłowoszary

będący koloru szarego z odcieniem perłowym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) koloru jasnoszarego z odcieniem srebrzystym

Wiktionary

# perłowoszklisty

lśniący lub mieniący się jak perła, kolorem przypominający barwę pereł lub ich charakterystyczny połysk

SJP.pl

# perłowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Perłowski – polski dyplomata
- Karol Perłowski – polski wojskowy
- Łukasz Perłowski – polski siatkarz
- Michał Perłowski – polski dyplomata
- Sebastian Perłowski – polski dyrygent, kompozytor, aranżer

Wikipedia

# perłowy

1. pokryty kolorem srebrzystobiałym (np. perłowy pigment);
2. ozdabiany perełkami (np. naszyjnik perłowy); perełkowy;
3. w kształcie perły, kuleczkowaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z perłami, dotyczący pereł

(1.2) taki, który ma połysk, jak perła

Wiktionary

Gatunki o tym epitecie gatunkowym:

- Rysostrzępiak perłowy – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych
- Szlarnik perłowy – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ale choćby mój szef posadził mnie wówczas za biurkiem z hebanu inkrustowanego masą perłową – i tak bym uciekł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛrˈwɔvɨ, AS: peru̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. perłówka ż., perła ż., perełka ż., perlistość ż., perłowość ż.

przym. perlisty

przysł. perłowo, perliście

czas. perlić się

Wiktionary

# perły

niewielkie płaskie brodawki, wyrostki na rogach sarny lub wieńcach, porożu jelenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) naszyjnik z pereł

forma rzeczownika.

(2.1) plural|perła.

Wiktionary

Perły (niem. Perlswalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo. Przejście graniczne Perły-Kryłowo to planowane polsko-rosyjskie drogowe przejście graniczne dla małego ruchu graniczego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na rocznicę ślubu dostałam od męża piękne perły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛrwɨ, AS: peru̯y

Wiktionary

# pes

skrótowiec

(1.1) = podmiot ekonomii społecznej

Wiktionary

# pesa

bydgoska firma produkująca tramwaje, pociągi i autobusy szynowe; Pesa

SJP.pl

Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz – polskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Bydgoszczy produkujące i remontujące pojazdy szynowe: lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony i tramwaje.

Zakłady zostały uruchomione w 1851 jako Ostbahn-Werkstatt-Bromberg (z niem. Zakłady Naprawcze Kolei Wschodniej Bydgoszcz) i przez cały XIX i XX wiek zajmowały się wyłącznie naprawami taboru kolejowego. Po II wojnie światowej funkcjonowały jako Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego (ZNTK) w Bydgoszczy. W 2001 przedsiębiorstwo przyjęło obecną nazwę i rozpoczęło produkcję pojazdów szynowych – najpierw kolejowych, a w 2005 również tramwajów. Z czasem produkcja stała się podstawową działalnością Pesy.

Wikipedia

# pesach

judaistyczne święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca; Pascha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. żydowskie święto obchodzone w pierwszy wieczór po pierwszej wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy byłam mała, opowiadano mi, że prorok odwiedza w Pesach wszystkie domy i otacza je swoją opieką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛsax, AS: pesaχ

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pascha

Wiktionary

# pesante

określenie wykonawcze: ciężko, ociężale

SJP.pl

# pesarium

krążek maciczny, rodzaj środka antykoncepcyjnego w postaci pierścienia; pessarium

SJP.pl

# pesaro

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Wiktionary

Pesaro (łac. Pisaurum) – miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, w prowincji Pesaro i Urbino - leży przy ujściu rzeki Foglia do Morza Adriatyckiego. Według danych na 30 listopada 2024 r. gminę zamieszkiwało 95 342 osób, 752,09 os./km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieszczęsny sprawozdawca, pochwycony w Pesaro, został dostarczony do Rzymu, gdzie po ekskomunice i pozbawieniu godności duchownych odrąbano mu dłoń, wydarto język i wreszcie powieszono na Moście Anioła z przypiętym napisem „fałszywy gazeciarz”.

Wiktionary

# pescatarianizm

[czytaj: peskatarianizm] forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, pescetarianizm

SJP.pl

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

Wikipedia

# pescetarianizm

[czytaj: pesketarianizm] forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, peskatarianizm

SJP.pl

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

Wikipedia

# pescowegetarianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

Wiktionary

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pescowegetarianizm to odmiana diety wegetariańskiej, w której dopuszcza się spożywanie ryb i owoców morza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pescowegetarianin mos., pescowegetarianka ż.

przym. pescowegetariański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ichtiwegetarianizm

Wiktionary

# pesel

numer identyfikacyjny obywatela w systemie PESEL; PESEL

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności;

(1.2) pot. numer danej osoby w systemie PESEL (1.1)

(1.3) pot. przen. wiek danej osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W każdym dowodzie osobistym wpisany jest numer PESEL jego właściciela.

(1.2) Czy możesz mi podać swój PESEL?

(1.3) Z PESEL-em nie wygrasz, już widać u ciebie pierwsze zmarszczki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛsɛl, AS: pesel

Wiktionary

# peseloza

żartobliwie: uważanie, że jest się na coś za starym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. objawy podeszłego wieku

(1.2) żart. poczucie, że jest się na coś za starym

Wiktionary

# peseta

niedawna jednostka monetarna Hiszpanii i Andory (1 peseta = 100 centymów), zastąpiona w 2002 r. przez euro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

Wiktionary

Peseta – dawna waluta hiszpańska, która została zastąpiona przez euro w 2002 r. Dzieliła się na 100 centimos. Obowiązywała również (wraz z frankiem francuskim) w Andorze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do wyjęcia zworki z dysku potrzebna jest pęseta.

Wiktionary

#### Powiązane:

zdrobn. pęsetka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pinceta, pincetka, pęsetka

Wiktionary

# pęsetka

pincetka, niewielka pęseta

SJP.pl

# pęsetkowy

→ pęsetka

SJP.pl

#### Patrz:

pęsetka

# pęsetowy

→ pęseta; pincetowy

SJP.pl

# pesewa

drobna moneta ghańska, jedna setna cedi

SJP.pl

Wikipedia

# peskatarianin

osoba niejedząca mięsa z wyjątkiem ryb i owoców morza

SJP.pl

# peskatarianizm

forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, pescetarianizm

SJP.pl

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

Wikipedia

# peskatarianka

kobieta niejedząca mięsa z wyjątkiem ryb i owoców morza

SJP.pl

# pesketarianizm

forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pescetarianizm, peskatarianizm

SJP.pl

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

Wikipedia

# peso

jednostka monetarna w niektórych krajach Ameryki Południowej oraz w Meksyku i na Kubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

Wiktionary

Peso (z łac. pensum – „odważone”, hiszp. peso – „ciężar”, „sztuka”) – jednostka monetarna, współczesna lub historyczna, wielu krajów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za to sombrero dałem 25 peso.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛsɔ, AS: peso

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pensum n.

przym. pesowy

Wiktionary

# pessarium

krążek maciczny, rodzaj środka antykoncepcyjnego w postaci pierścienia; pesarium

SJP.pl

Pessarium – mały krążek o kształcie podobnym do pierścienia, wykonany z tworzywa sztucznego, najczęściej silikonu medycznego, który jest wkładany do pochwy lub odbytnicy i utrzymywany na miejscu przez mięśnie miednicy.

Wikipedia

# pest

część Budapesztu; Peszt

SJP.pl

- Pest (brytyjska grupa muzyczna) – brytyjska grupa muzyczna
- Pest (niemiecka grupa muzyczna) – niemiecka grupa muzyczna
- PEST – rodzaj analizy ekonomicznej
- Peszt (węg. Pest) – część Budapesztu
- Komitat Pest – komitat na Węgrzech

Wikipedia

# pesta

nazwisko polskie

SJP.pl

# pestalozzi

Johann Heinrich Pestalozzi (ur. 12 stycznia 1746 w Zurychu, zm. 17 lutego 1827 w Brugg) – szwajcarski pedagog i pisarz zwany ojcem szkoły ludowej, twórca pierwszej teorii nauczania początkowego.

Wikipedia

# pestalozzianizm

[czytaj: pestalocjanizm] rewolucyjna, osiemnastowieczna metoda nauczania, oparta na tłumaczeniu pojęć poprzez stopniowe przechodzenie od rzeczy znanych do nowych

SJP.pl

# pestczak

rodzaj mięsistego, niepękającego owocu z pojedynczą, ale dużą pestką w środku; pestkowiec

SJP.pl

# pesteczka

mała pestka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pestka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈstɛt͡ʃka, AS: pestečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pestka ż.

przym. pestkowy

Wiktionary

# pestka

1. wewnętrzna część niektórych owoców, najczęściej otoczona twardą łupiną lub rzadszym miąższem oraz zawierająca zarodek lub bielmo;
2. potocznie o błahostce, drobiazgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono

(1.2) spoż. każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

(1.3) przen. coś błahego lub łatwego do wykonania

(1.4) środ. wojsk. przestęp. sport. strzelectwo nabój

Wiktionary

- Pestka – wewnętrzna część owocu typu pestkowca zawierająca nasiono
- Pestka – powieść Anki Kowalskiej
- Pestka – film z 1995 r. na podstawie powieści
- Poznański Szybki Tramwaj – potocznie znany jako "PeSTka"
- Wojciech Pestka – poeta, prozaik, tłumacz
- „pestka” – potoczna forma skrótu PST (Poznański Szybki Tramwaj)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛstka, AS: pestka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pestczak m., pestkowiec m., pestkówka ż., pestkowanie n., wypestkowanie n., pestkownica ż.

:: zdrobn. pesteczka ż.

czas. pestkować ndk., wypestkować dk.

przym. pestkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) drobnostka, drobiazg

Wiktionary

# pestkojad

ptak leśny z rodzaju łuszczaków charakteryzujący się pomarańczowym upierzeniem głowy i masywnym, szaroniebieskim lub kremowym dziobem; grubodziób, grabołusk

SJP.pl

# pestkować

wyjmować pestki z owoców; drylować, drelować, wydrylowywać, wypestkowywać

SJP.pl

# pestkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pestkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niepestkowanie n., pestka ż., pestkówka ż.

czas. pestkować ndk.

Wiktionary

# pestkowiec

rodzaj mięsistego, niepękającego owocu z pojedynczą, ale dużą pestką w środku; pestczak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub męskozwierzęcy

(1.1) owoc zawierający pestkę otoczoną miąższem i skórką

Wiktionary

Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit) – rodzaj owocu miąższowego (mięsistego). Podczas tworzenia się pestkowców zewnętrzna część owocni (egzokarp) tworzy skórkę, środkowa część (mezokarp) mięśnieje, a wewnętrzna część (endokarp) twardnieje i drewnieje. Twarda, wewnętrzna część owocni nazywana jest pestką i różni ten typ owocu od jagody, która jest zmięśniała w całości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pestka ż.

przym. pestkowy

Wiktionary

# pestkówka

rodzaj domowej nalewki, najczęściej wiśniowej z dodatkiem lekko skruszonych pestek wiśni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na pestkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nalewając mu pestkówki, strąciła cukierniczkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pestka ż., pestkowanie n.

przym. pestkowy

Wiktionary

# pestkowy

zawierający pestkę lub pestki (np. owoc pestkowy), charakterystyczny dla pestek (np. otoczka pestkowa) lub w jakiś inny sposób związany z pestkami

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zrobiony z pestek, zawierający pestki

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z pestkami, odnoszący się do pestek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pestka ż., pesteczka ż., pestkowiec m., pestczak m., pestkówka ż.

przym. bezpestkowy

Wiktionary

# pesto

włoski sos z bazylii i ziół, używany do spaghetti

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

Wiktionary

Pesto alla genovese – zielony sos pochodzący z Genui (Liguria) we Włoszech, którego głównym składnikiem jest bazylia.

Tradycyjnie wytwarzany w marmurowych moździerzach z oliwy, bazylii, parmezanu lub innego drobno startego twardego sera, orzeszków piniowych, czosnku i soli. W przeciwieństwie do odmiany standardowej (pesto alla genovese), czerwone pesto sycylijskie (pesto alla siciliana) zawiera suszone na słońcu pomidory.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) kuchnia włoska, raw food

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|pesto. < etym|wł|pestare. → ucierać, kruszyć

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pesto

* duński: (1.1) pesto w.

* francuski: (1.1) pesto m.

* norweski (bokmål): (1.1) pesto m.

* norweski (nynorsk): (1.1) pesto m.

* szwedzki: (1.1) pesto w.

* włoski: (1.1) pesto m.

źródła.

== pesto (język angielski.) ==

thumb|pesto (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-pesto.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kulin. pesto

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛstɔ, AS: pesto

Wiktionary

# pestycyd

chemiczna substancja stosowana do zwalczania szkodników, chorób roślin uprawnych i chwastów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. roln. substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

Wiktionary

Pestycydy (łac. pestis – zaraza, pomór; caedo – zabijam) – syntetyczne lub naturalne substancje używane do zwalczania organizmów szkodliwych, lub niepożądanych, stosowane głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych, ale także zwierząt, ludzi, produktów żywnościowych, oraz do niszczenia żywych organizmów, uznanych za szkodliwe, w budynkach inwentarskich, mieszkalnych, szpitalnych i magazynach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈstɨt͡sɨt, AS: pestycyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pestycydowy

Wiktionary

# pestycydowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pestycydami, dotyczący pestycydów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pestycyd mrz.

Wiktionary

# pesymista

człowiek skłonny do dostrzegania tylko ujemnych stron życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

Wiktionary

Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛsɨ̃ˈmʲista, AS: pesỹmʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pesymizm m.

:: fż. pesymistka ż.

przym. pesymistyczny

przysł. pesymistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czarnowidz

Wiktionary

# pesymistka

kobieta pesymistyczna, skłonna do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, przewidująca same niepowodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛsɨ̃ˈmʲistka, AS: pesỹmʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pesymizm m.

:: fm. pesymista m.

przym. pesymistyczny

przysł. pesymistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) defetystka

Wiktionary

# pesymistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pesymistyczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: pesỹmʹistyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pesymistyczny

rzecz. pesymizm m., pesymista m., pesymistka ż.

Wiktionary

# pesymistyczniej

stopień wyższy od przysłówka: pesymistycznie

SJP.pl

# pesymistyczny

właściwy pesymiście, nacechowany pesymizmem, skłonny do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, przewidujący same niepowodzenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: pesỹmʹistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pesymista m., pesymistka ż., pesymizm m.

przysł. pesymistycznie

Wiktionary

# pesymizm

1. skłonność do dostrzegania jedynie złych stron wszystkich zjawisk, połączona z przekonaniem o niepomyślnym rozwoju jakichś wydarzeń;
2. pogląd filozoficzny, według którego na świecie jest więcej cierpienia, zła, smutku i nieszczęścia niż radości i szczęścia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

(1.2) filoz. pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro

Wiktionary

Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z powodu wrodzonego pesymizmu Rozalia nie kupiła nigdy losu na żadną loterię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈsɨ̃mʲism̥, AS: pesỹmʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pesymista mos., pesymistka ż., pesymizacja ż.

przym. pesymistyczny

przysł. pesymistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czarnowidztwo, defetyzm

Wiktionary

# pesząco

w sposób wprawiający w zakłopotanie, pozbawiający pewności siebie; onieśmielająco, zawstydzająco, tremująco

SJP.pl

# peszawar

miasto w Pakistanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnym Pakistanie;

Wiktionary

Peszawar (ang. Peshawar, urdu پشاور, Paśawar) – miasto w północnym Pakistanie liczące około 1 439 205 mieszkańców (2014). Stolica prowincji Chajber Pasztunchwa (d. Północno-Zachodniej Prowincji Pogranicznej).

Będąc miastem starożytnym, od wieków Peszawar był centrum handlu i kwitnącym ośrodkiem buddyjskim pomiędzy subkontynentem indyjskim, Afganistanem i Azją Centralną. Przemysł tekstylny, obuwniczy i garncarski.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. peszawarski

Wiktionary

# peszawarczyk

mieszkaniec Peszawaru (miasta w Pakistanie)

SJP.pl

# peszawarka

mieszkanka Peszawaru (miasta w Pakistanie)

SJP.pl

# peszawarski

dotyczący Peszawaru, miasta w Pakistanie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Peszawarem, dotyczący Peszawaru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na odmowę emira peszawarski gubernator odpowiedział grubiańskim pismem, w którym domagał się przyjęcia posła angielskiego. Jednakże emir trwał w postanowieniu nieprzepuszczenia misji angielskiej przez granicę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peszawar mrz.

Wiktionary

# peszek

zdrobnienie od: pech

SJP.pl

- Błażej Peszek – polski aktor i reżyser
- Jan Peszek – polski aktor i reżyser
- Maria Peszek – polska aktorka i piosenkarka
- Samantha Peszek – amerykańska gimnastyczka

Wikipedia

# peszel

plastikowa karbowana rura elektroinstalacyjna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. karbowana rura elektroinstalacyjna chroniąca kable przed zniszczeniem

Wiktionary

"Peszel" – tworzywowa karbowana rura elektroinstalacyjna (systemu Peschla) na kable teletechniczne: elektryczne, telefoniczne, światłowody lub rury sanitarne (wodociągowe, centralnego ogrzewania, kanalizacyjne, itp.). Karby w rurze umożliwiają łatwiejsze tworzenie łuków i jednocześnie pozytywnie wpływają na trwałość mechaniczną osłony.

Wikipedia

# peszer

metoda interpretacyjna polegająca na nadawaniu słowom specjalnych znaczeń, stosowana najczęściej do interpretacji Nowego Testamentu i innych tekstów religijnych

SJP.pl

# peszkowski

nazwisko

SJP.pl

- Edward Peszkowski (1891–1940), oficer
- Ludwik Peszkowski (zm. 1931), nauczyciel
- Zdzisław Peszkowski (1918–2007), harcerz, duchowny, kapelan
- Zygmunt Peszkowski, inżynier
- Zygmunt Peszkowski (1875–1946), cukiernik

Wikipedia

# peszmerg

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. polit. kurdyjski bojownik walczący w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu;

Wiktionary

# peszmerga

kurdyjski bojownik walczący o niepodległość Kurdystanu

SJP.pl

# peszt

wschodnia część Budapesztu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta;

Wiktionary

Peszt (węg. Pest, słow. Pešť, serb. Pešta / Пешта) – wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta.

Peszt znajduje się na lewym brzegu Dunaju, który wyznacza granicę między nim a Budą. W mowie potocznej węgierskie określenie Pest odnosi się do całej stolicy kraju. Po Peszcie kursują cztery linie budapeszteńskiego metra:

- M1 (Vörösmarty tér – Mexikói út),
- M2 (Örs vezér tere – Kossuth Lajos tér. Dalej metro przejeżdża pod Dunajem na stronę Budy, gdzie znajdują się trzy ostatnie stacje tej linii; stacja końcowa linii M2 to Déli pályaudvar).
- M3 (Köbánya Kispest – Újpest Központ).
- M4 (od stacji Fővám tér do ostatniej stacji Keleti pályaudvar, stacje od czołowej Kelenföld vasútállomás do Szent Gellért tér znajdują się po stronie Budy).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛʃt, AS: pešt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. peszteński

Wiktionary

# pesztański

potoczny przymiotnik od: Peszt (część Budapesztu); peszteński

SJP.pl

# peszteńczyk

mieszkaniec Pesztu (części Budapesztu)

SJP.pl

# pesztenka

mieszkanka Pesztu (części Budapesztu)

SJP.pl

# peszteński

przymiotnik od: Peszt (część Budapesztu); pesztański (potocznie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pesztem, dotyczący Pesztu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peszt mrz.

Wiktionary

# peszyć

1. pozbawiać kogoś pewności siebie, wprawiać kogoś w zakłopotanie;
2. peszyć się: łatwo tracić pewność siebie, mieszać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. speszyć)

(1.1) wprawiać w zakłopotanie

czasownik zwrotny niedokonany peszyć się (dk. speszyć się)

(2.1) wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) onieśmielać, zawstydzać

(2.1) deprymować się, detonować się, konfundować się, konsternować się, mieszać się, płoszyć się, tremować się

Wiktionary

# pet

pospolicie: papieros lub jego niedopałek; kiep

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = chem. politereftalan etylenu;

(1.2) pot. opakowanie, butelka wykonana z PET (1.1) jako surowiec wtórny

Wiktionary

- PET – tworzywo sztuczne, rodzaj poliestru
- PET – pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, technika obrazowania w medycynie
- PET – egzamin językowy (ang. Preliminary English Test)
- PET – Związek Młodzieży Polskiej „Przyszłość”, trójzaborowa, tajna organizacja uczniowska (wewnętrzna w OMN Szkół Średnich), działająca w latach 1901-1922
- PET – lokalna, warszawska, harcerska organizacja konspiracyjna
- PET – duńskie służby specjalne
- dysfunkcja trąbki słuchowej (ang. patulous Eustachian tube, PET) – rzadka choroba polegająca na niedomykaniu się trąbki Eustachiusza

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Kompostownia miejska prowadzi recykling PP, PET i PCV.

Wiktionary

# pęta

1. sznur, rzemień krępujący ręce, czasem nogi więźnia, skazańca;
2. to, co krępuje, ogranicza działanie, postępowanie, myślenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. sznur, łańcuch lub coś innego, czym krępuje się ręce lub nogi więźnia

(1.2) książk. coś, co ogranicza czyjeś działanie lub myślenie

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od pęto

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lp. czasu ter. trybu oznajm. od pętać

Wiktionary

Pęta – stosowane w stosunku do koni, lub bydła. Konstrukcja ta ma na celu zmniejszenie możliwości ruchu, lub zupełne unieruchomienie zwierzęcia. Większość z nich zakładana jest na nogi. Wyróżniamy między innymi pęta australijskie, które zakładane są koniom powyżej nadgarstków, pozwalając na swobodny ruch w stępie, ale utrudniają przejście do innych chodów. Obecnie wykorzystywane są głównie na wsiach oraz w trakcie leczenia zwierzęcia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po długim i daremnym wysiłku wyzwolenia się z żelaznych pęt westchnął frajter: — Jesteśmy z sobą złączeni na wieki wieków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęto n., pętak m.

czas. pętać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dyby, kajdany, okowy

Wiktionary

# petabajt

w informatyce: jednostka pojemności pamięci równa 1024 terabajtom (skrót: PB)

SJP.pl

Petabajt (skrót PB), pebibajt (skrót PiB) – jednostki używane w informatyce głównie do określania największych posiadanych przestrzeni dyskowych, zasobów plików milionów użytkowników określonego serwisu internetowego lub baz danych gromadzących informacje z zasobów całego Internetu.

Wikipedia

# petabajtowy

→ petabajt

SJP.pl

#### Patrz:

petabajt

# petabekerel

jednostka miary radioaktywności równa biliardowi bekerelów

SJP.pl

# pętać

1. krępować pętami przednie nogi zwierzęcia, np. konia;
2. ograniczać swobodę ruchów, krępować;
3. pętać się:
a) wiązać własną osobę;
b) wiązać się nawzajem;
c) potocznie: włóczyć się, wałęsać się

SJP.pl

# pętacki

→ pętak

SJP.pl

#### Patrz:

pętak

# pętaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od pętak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pętak m.

Wiktionary

# pętaczka

potocznie o małej dziewczynce lub lekceważąco o kobiecie niepoważnej, niesolidnej albo irytującej innych swoim zachowaniem

SJP.pl

# pętaczyna

lekceważąco: mężczyzna niepoważny, niesolidny

SJP.pl

# petaflop

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa biliardowi flopów; petaflops

SJP.pl

FLOPS (od ang. floating point operations per second, operacje zmiennoprzecinkowe na sekundę) – jednostka mocy obliczeniowej komputerów, używana szczególnie w zastosowaniach naukowych. Jest bardziej uniwersalna od wcześniej używanej jednostki MIPS, oznaczającej liczbę rozkazów procesora wykonanych na sekundę.

FLOPS nie jest jednostką SI, ale można go interpretować jako jednostkę o wymiarze 1/s.

Wikipedia

# petaflops

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa biliardowi flopsów; petaflop

SJP.pl

# pétain

[czytaj: peTĘ albo peTEN] nazwisko, m.in. Philippe Pétain (1856-1951) - marszałek Francji

SJP.pl

# pętak

osoba irytująca innych nie mogąc znaleźć sobie miejsca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. o dziecku, zwłaszcza o dorastającym chłopcu

(1.2) lekcew. o kimś niepoważnym, niesolidnym lub o kimś, z kim nie trzeba się liczyć

(1.4) daw. gwara. więz. nowicjusz w rzemiośle złodziejskim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęta ż., pętaczyna ż., pętanie n.

:: zdrobn. pętaczek m.

:: fż. pętaczka ż.

przym. pętacki

czas. pętać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. chłystek, gnojek, gówniarz, pętaczyna

(1.3) powstaniec

(1.4) powstaniec

Wiktionary

# petalijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Petalią, dotyczący Petalii

Wiktionary

# petalit

minerał, uwodniony glinokrzemian litu tworzący jednoskośne, blaszkowate kryształy bezbarwne i różowe

SJP.pl

Petalit (także: kastor, kastoryt) – rzadki minerał z grupy krzemianów.

Nazwa pochodzi do gr. petalon = liść (folia, blaszka), nawiązując do charakterystycznej, doskonałej łupliwosci tego minerału; nazwa Kastor nawiązuje do imienia jednego z dwóch braci bliźniaków (łac. Kastor) z mitologii grecko-rzymskiej; drugi z braci to Pollux (-pollucyt); oba minerały zwykle współwystępują ze sobą.

Wikipedia

# pętanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pętać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęto n., pętak mos., pętca ż.

czas. pętać ndk.

Wiktionary

# petanka

gra towarzyska z elementami zręcznościowymi, rozgrywana za pomocą metalowych bul na płaskim, nietrawiastym terenie; pétanque, petanque, bule

SJP.pl

Pétanque (wym. [pe.tɑ̃ːk]) (petanka, gra w bule, gra w kule) – tradycyjna francuska gra towarzyska z elementami zręcznościowymi.

Popularna w szczególności w południowej Francji (Prowansja), ale uprawiana także w innych regionach Francji i w innych krajach europejskich (Belgia, Hiszpania, Włochy, Szwajcaria, Niemcy, Szwecja) i na świecie (Tunezja, Maroko, Wietnam, Tajlandia, Madagaskar, Kanada, Senegal). Rozgrywana jest jako sport nieolimpijski w ramach World Games.

Wikipedia

# petanque

[czytaj: peTĄK] gra towarzyska z elementami zręcznościowymi, rozgrywana za pomocą metalowych bul na płaskim, nietrawiastym terenie; petanque, petanka, bule

SJP.pl

Pétanque (wym. [pe.tɑ̃ːk]) (petanka, gra w bule, gra w kule) – tradycyjna francuska gra towarzyska z elementami zręcznościowymi.

Popularna w szczególności w południowej Francji (Prowansja), ale uprawiana także w innych regionach Francji i w innych krajach europejskich (Belgia, Hiszpania, Włochy, Szwajcaria, Niemcy, Szwecja) i na świecie (Tunezja, Maroko, Wietnam, Tajlandia, Madagaskar, Kanada, Senegal). Rozgrywana jest jako sport nieolimpijski w ramach World Games.

Wikipedia

# petara

1. środowiskowo o petardzie;
2. potocznie o szybkim biegu lub osobie, która szybko biegnie, śpieszy się

SJP.pl

# petarda

1. niewielki ładunek wybuchowy dający efekty świetlne lub akustyczne;
2. dawny ładunek do wysadzania bram lub naruszania konstrukcji mostów;
3. niewielki pocisk imitujący granaty lub bomby;
4. potocznie: coś wspaniałego, imponującego, wyjątkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne

(1.2) wojsk. ładunek wybuchowy imitujący granaty, bomby lub pociski artyleryjskie stosowany podczas ćwiczeń wojskowych

(1.3) hist. ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów

Wiktionary

Petarda (fr. pétard, pétarade; prowans. petarrada od petar „pierdzieć”) – amunicja imitująca wybuch innego urządzenia pirotechnicznego (granatu, bomby itp.), mająca (przynajmniej w zamyśle) nie czynić szkód, a jedynie efekty świetlne i dźwiękowe. Użyta nieprawidłowo lub niedbale wykonana może doprowadzić do kalectwa (urwania palców, oparzenia, oślepienia), choć nie powinna zabić.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) raca fajerwerkowa

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Petarde. < etym|franc|pétard.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) firecracker, bryt. banger; (1.3) petard

* górnołużycki: (1.1) petarda ż.; (1.2) petarda ż.; (1.3) petarda ż.

* niemiecki: (1.1) Feuerwerkskörper m., Petarde ż.; (1.2) Petarde ż.; (1.3) Petarde ż.

* pendżabski: (1.1) ਚਕਚੂੰਧਰ

źródła.

== petarda (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) petarda

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) raca fajerwerkowa

Wiktionary

# petardka

zdrobnienie od: petarda

SJP.pl

# petardowy

→ petarda

SJP.pl

#### Patrz:

petarda

# petawatogodzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 petawata w ciągu jednej godziny; bilion kilowatogodzin

Wiktionary

Kilowatogodzina (kWh) – jednostka pracy, energii oraz ciepła; ilość energii zużywana przez godzinę urządzeniem o mocy kilowata (1000 watów). To jednostka wielokrotna jednostki energii – watosekundy (czyli dżula) w układzie SI:

  1\;{\text{kWh}}=1\cdot 1000\;{\text{W}}\cdot 60\cdot 60\;{\text{s}}=3\;600\;000\;{\text{Ws}}=3\;600\;000\;{\text{J}}=3,\!6\;{\text{MJ}}.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛtavatɔɡɔˈd͡ʑĩna, AS: petavatogoʒ́ĩna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót PWh

Wiktionary

# pętca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. rzemień przytrzymujący ptaka łownego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sokolnik spuścił ptaka z pętcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ntt͡sa, AS: pẽntca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęto n., pętanie n.

czas. pętać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dłużec, pęca, pęciny

Wiktionary

# petecki

nazwisko

SJP.pl

- Petecki (przedsiębiorstwo)
- Petecki (nazwisko)
- Bohdan Petecki

Wikipedia

# pętel

dawniej, dziś tylko regionalnie: pęto (wiązadło nakładane na przednie nogi zwierzęcia dla ograniczenia swobody ruchu)

SJP.pl

# petelicki

nazwisko

SJP.pl

# pętelka

1. niewielkie uszko z nitki, sznurka, tasiemki tworzone do różnych celów, najczęściej do zapinania odzieży na guzik lub mocowania, zawieszania czegoś;
2. element ściegu tkackiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od pętla

(1.2) mała pętla – z nitki lub sznurka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pętlica ż., pętla ż.

Wiktionary

# pętelkowy

składający się z pętelek, najczęściej w odniesieniu do elementów ściegu tkackiego (np. slot pętelkowy, tkanina pętelkowa), związany z pętelkami

SJP.pl

# petent

osoba ubiegająca się o coś w jakimś urzędzie lub zajęta w jakiejś mierze sprawami sądu, sądownictwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek ubiegający się o coś, składający swoją prośbę, podanie w urzędzie, sądzie itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛtɛ̃nt, AS: petẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. petentka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. pytok.

Wiktionary

# petentka

kobieta ubiegająca się o coś w jakimś urzędzie lub zajęta w jakiejś mierze sprawami sądu, sądownictwa

SJP.pl

# peter

[czytaj: piter]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

Piotr "Peter" Paweł Wiwczarek (ur. 22 października 1965 w Olsztynie), niegdyś znany również jako Behemoth – polski wokalista, gitarzysta i producent muzyczny. Absolwent Wydziału Biologii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie. Współzałożyciel, główny kompozytor, autor tekstów i lider deathmetalowej grupy muzycznej Vader. W 2004 roku Wiwczarek założył heavymetalową grupę Panzer X. Jako producent muzyczny współpracował z grupą Decapitated. Gościnnie wziął udział w nagraniu albumów takich grup jak: Kingdom of the Lie, Slashing Death, Sweet Noise, Ceti czy Para Wino Band.

Wikipedia

# peterbald

rasa kota, odmiana kota syjamskiego wyhodowana w Rosji

SJP.pl

Wikipedia

# petercyment

gatunek malagi sprowadzonej do Europy przez Pedro Jiméneza i rozpowszechnionej w szesnastowiecznej Polsce

SJP.pl

# peterek

nazwisko

SJP.pl

# peterhof

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Wiktionary

Peterhof (ros. Петергоф), w latach 1944–1997 Pietrodworiec (ros. Петродворец) – miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, nad Zatoką Fińską.

W mieście znajdują się dawny carski zespół pałacowo-parkowy i stacja kolejowa Nowy Peterhof.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. peterhofski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Pietrodworec

Wiktionary

# peters

nazwisko

SJP.pl

- Wilhelm Peters (1815-1883) – niemiecki naturalista i odkrywca
- Christian Heinrich Friedrich Peters – amerykański astronom
- Christian August Friedrich Peters – niemiecki astronom
- Martin Peters
- James Lee Peters
- Dan Peters
- Bernadette Peters
- Christel Peters
- Beate Peters
- Jan Peters
- Heinrich Peters
- Jürgen Peters
- Carl Peters
- Susan Peters
- Tom Peters
- Fritz Peters
- Albert Peters
  - Zespół Peters-plus
- Rick Peters
- Jaime Peters
- George Henry Peters
- Mary Elizabeth Peters (ur. 1939) – brytyjska lekkoatletka, mistrzyni olimpijska
- Mary E. Peters (ur. 1948) – amerykańska polityk, sekretarz transportu w administracji George’a W. Busha
- Leonard Antoon Hubert Peters
- Edith Pargeter (Ellis Peters)

Wikipedia

# petersburg

miasto w Rosji; Sankt Petersburg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Wiktionary

Petersburg, Sankt Petersburg (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg); dawniej: Piotrogród (ros. Петроград, Pietrograd), Leningrad (ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 5 384 342.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiadomo z daleka, kto nadchodzi z głębi literackich czeluści. Poeta z Petersburga? Prozaik z Wiednia? Scenarzysta z Birmy? Bajkopisarka z Seulu? Maleńki liryk z Japonii? Tym razem jest to dramaturg z Botswany. – ((…)) – mówi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈtɛrzburk, AS: peterzburk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petersburżanin mos., petersburżanka ż.

przym. petersburski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sankt Petersburg, hist. Piotrogród, Leningrad

Wiktionary

# petersburski

przymiotnik od: Petersburg (1. miasto w Rosji; Sankt Petersburg;
2. nazwa wielu miejscowości w USA)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Petersburga, związany z Petersburgiem, odnoszący się do Petersburga, pochodzący z Petersburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petersburg mrz., petersburżanin mos., petersburżanka ż.

Wiktionary

# petersburżanin

mieszkaniec Petersburga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Petersburga; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petersburg mrz.

:: fż. petersburżanka ż.

przym. petersburski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. leningradczyk; piotrogrodzianin

Wiktionary

# petersburżanka

mieszkanka Petersburga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Petersburga; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petersburg mrz.

:: fm. petersburżanin mos.

przym. petersburski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. leningradka; piotrogrodzianka

Wiktionary

# petersen

nazwisko

SJP.pl

Niemieckie i skandynawskie nazwisko patronimiczne, syn Petera.

- Henning Eiler Petersen – duński botanik i mykolog
- Jan Petersen – norweski dyplomata i polityk, były minister spraw zagranicznych.
- John Petersen – piłkarz z Wysp Owczych.
- Julius Petersen – duński matematyk przełomu XIX i XX wieku.
- Kim Benedix Petersen – muzyk duński, założyciel zespołu Mercyful Fate
- Ronald H. Petersen – amerykański mykolog
- William Petersen – amerykański aktor duńskiego pochodzenia, znany z serialu "Kryminalne Zagadki Las Vegas".
- Wolfgang Petersen – niemiecki reżyser i producent filmowy i telewizyjny.

Wikipedia

# peterson

nazwisko

SJP.pl

Nazwisko patronimiczne, syn Petera.Ludzie:

- Carla Peterson – argentyńska aktorka,
- Cassandra Peterson – amerykańska aktorka,
- Donald Peterson – astronauta amerykański, inżynier i pilot wojskowy,
- Ernst Conrad Peterson – inspektor Kanału Bydgoskiego,
- Ernst Emil Peterson – nadburmistrz Bydgoszczy (1840-1844), deputowany do Sejmu Wielkiego Księstwa Poznańskiego,
- Ernst Heinrich Peterson – przemysłowiec, właściciel cegielni w Bydgoszczy,
- Frank Peterson – niemiecki muzyk, kompozytor i producent muzyczny,
- John E. Peterson – polityk amerykański,
- Jordan Peterson – kanadyjski profesor
- Julius Peterson – burmistrz Bydgoszczy (1881-1889),
- Oscar Peterson – kanadyjski pianista jazzowy i kompozytor,
- Ronnie Peterson – szwedzki kierowca wyścigowy Formuły 1,
- Wilhelm Peterson-Berger – szwedzki kompozytor,

Wikipedia

# petersson

nazwisko

SJP.pl

# petetek

1. potocznie: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK);
2. obiekt obsługiwany przez PTTK

SJP.pl

# petetekowiec

członek PTTK (Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego); PTTK-owiec

SJP.pl

# petetekowski

przymiotnik od: PTTK (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze); PTTK-owski

SJP.pl

# peti-meti

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gw-pl|Warszawa. pieniądze

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. kapusta, kasa, forsa, siano, szmal, forsa

Wiktionary

# petidyna

pochodna piperydyny, narkotyczny środek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy o działaniu zbliżonym do działania morfiny; petydyna

SJP.pl

Petydyna, meperydyna, dolantyna – organiczny związek chemiczny, syntetyczny lek przeciwbólowy o działaniu narkotycznym (odurzającym), opioid, pochodna 4-fenylopiperydyny, agonista głównie receptorów opioidowych μ. W lecznictwie stosowany jest w postaci chlorowodorku.

Została zsyntetyzowana w 1939 roku i była początkowo używana jako lek atropinopodobny, o działaniu rozkurczowym. Dopiero później wykazano, że wywiera też ośrodkowe działanie przeciwbólowe i wywołuje uzależnienie.

Wikipedia

# petit

rozmiar czcionki o wielkości 8 punktów typograficznych (3,009 mm)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający ośmiu punktom (3,0072 mm)

Wiktionary

Belgia:

- Petit-Enghien – dzielnica Enghien
- Petit-Fays – dzielnica (section) gminy Bièvre w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Dinant
- Petit-Hallet – dzielnica Hannut
- Petit-Rechain – dzielnica Verviers
- Petit-Rœulx-lez-Braine – dzielnica Braine-le-Comte
- Petit-Rœulx-lez-Nivelles – dzielnica (section) gminy Seneffe w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Soignies
- Petit-Spauwen – francuska nazwa miejscowości Kleine-Spouwen
- Petit-Thier – dzielnica (section) gminy Vielsalm w Regionie Walońskim, w prowincji Luksemburg, w okręgu Bastogne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Brylant jest za mały, lepiej napiszmy to petitem, albo nawet większym pismem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛtʲit, AS: petʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. petitowy

Wiktionary

# petitek

rodzaj kruchego herbatnika wypiekanego ze zboża, mleka i miodu

SJP.pl

# petitki

paczka petitków (herbatników)

SJP.pl

# petitowy

odnoszący się do petitu, złożony z czcionki wielki ośmiu punktów typograficznych (np. tekst petitowy, litera petitowa)

SJP.pl

# petitum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. zwykle pierwsza część wniosku pisanego w sprawie;

Wiktionary

Petitum – zwykle pierwsza część wniosku pisanego w sprawie. W petitum wnioskodawca zwięźle podaje treść swego żądania, opisuje czego domaga się w piśmie. W następnej części pisma może wystąpić uzasadnienie wnoszonego żądania. Petitum jest pierwszą częścią pozwów sądowych, apelacji lub innych podobnych pism, zwłaszcza prawniczych.

Wikipedia

# pętko

niewielkie pęto (kawałek, wianek, krążek kiełbasy, rzadziej: wiązadło nakładane na przednie nogi zwierzęcia dla ograniczenia swobody ruchu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: pęto

(1.2) małe pęto

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Celnik wyjął z walizki pętko kiełbasy i butelczynę wina.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pęto n., pętla ż.

Wiktionary

# pętkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Pętkowice – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Wejherowo
- Pętkowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Bałtów

- Pętkowice – dawna gmina
- Pętkowice – dawna gromada

Wikipedia

# petkowicz

nazwisko

SJP.pl

# pętkowo

Pętkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska.

Wieś duchowna, własność biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie pyzdrskim województwa kaliskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# pętla

1. kawałek sznura lub innego podobnego materiału, związany w pierścień, używany do różnych celów, najczęściej jako pułapka zastawiana przez kłusowników lub żeglarski węzeł ratowniczy;
2. fragment toru ruchu czegoś, o kształcie zbliżonym do okręgu;
3. figura akrobacji samolotu lub szybowca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) związany na powrót sznur lub drut

(1.2) inform. blok kodu wykonywany wielokrotnie

(1.3) mot. końcowa stacja komunikacji autobusowej lub tramwajowej, na której pojazd zawraca

(1.4) droga, którą wykonano po zamkniętej trasie;

(1.5) mat. zamknięta figura geometryczna

(1.6) mat. w teorii grafów: krawędź łącząca wierzchołek z nim samym;

(1.7) mat. w topologii: droga, której początek i koniec pokrywają się

(1.8) lotn. figura akrobacji lotniczej, wykonywana w płaszczyźnie pionowej w postaci zamkniętej krzywej;

(1.9) techn. element kolejki górskiej w kształcie pionowo postawionego okręgu;

Wiktionary

- pętla – figura powstała na sznurze,
- pętla – element kolejki górskiej,
- pętla – instrukcja strukturalna, umożliwiająca wielokrotne wykonanie tego samego fragmentu kodu;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Przez moją pomyłkę pętla w jednej z funkcji wykonywała się o jeden raz za dużo i program nadpisywał nieodpowiednie miejsce w pamięci.

(1.3) Tramwaj, z powodu awarii, stał na pętli ponad dwie godziny.

(1.3) Taksówkarze znów upodobali sobie nieczynną pętlę autobusową na skraju lasu.

(1.5) Przy odpowiedniej zmianie indeksacji krzywych sieci jej quasi-grupa współrzędnych jest pętlą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ntla, AS: pẽntla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zapętlanie n., zapętlenie n., pętlica ż., pętlenie n.

:: zdrobn. pętelka ż.

czas. pętlić ndk., zapętlać ndk., zapętlić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) powtórzenie

(1.5) lupa

Wiktionary

# pętlak

pętlak czteropaskowy - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# pętlarz

kłusownik zastawiający pętle w celu ułowienia zwierzyny

SJP.pl

# pętlica

1. dawniej o pętli, najczęściej tej zrobionej ze sznura lub innego podobnego materiału, używanej przez kłusowników;
2. zapięcie lub rodzaj naszycia w postaci pętelki, ozdabiający dawne stroje polskie; szamerowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. pętla.

(1.2) daw. kraw. element dawnego stroju polskiego w formie pętli

(1.3) sport. figura łyżwiarska

Wiktionary

Pętla (pętlica) – element infrastruktury służący do zmiany kierunku ruchu pojazdu, w postaci odcinka trasy (toru, jezdni), zakrzywionego w planie o 180°.

Pętle występują przede wszystkim w sieciach tramwajowych, w przypadku jeśli stosowane są wagony jednokierunkowe, a na trasie stosowane są dwa tory jazdy. Pojazdy dwustronne dwukierunkowe na szlakach jednotorowych w celu zmiany kierunku ruchu nie wymagają dodatkowych elementów infrastruktury. Przystanek końcowy znajduje się przy samej pętli lub na odcinku szlaku bezpośrednio przed pętlą. Analogicznych urządzeń w postaci placów lub zawracającej jezdni używa się dla autobusów i trolejbusów. Rzadziej spotyka się pętle na liniach metra, np. niektóre linie w Oslo, w Paryżu i w Nowym Jorku, a wyjątkowo na szlakach pełnej kolei, np. S-Bahn w Stuttgarcie czy pętla nawrotna na dużej obwodnicy kolejowej Krakowa.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pętelka ż., pętla ż., pętlarz mos.

Wiktionary

# pętlicowaty

podobny do pętlicy (pętli lub rodzaju ozdoby na dawnych strojach polskich), mający elementy pętlicy

SJP.pl

# pętlicowy

charakterystyczny dla pętlicy, pętli (np. pętlicowy typ linii papilarnych), związany z pętlicą (np. uchwyt pętlicowy, reaktor pętlicowy)

SJP.pl

# pętliczka

niewielka pętlica (szamerowanie, zapięcie lub rodzaj naszycia w postaci pętelki, ozdabiający dawne stroje polskie)

SJP.pl

# pętlisko

zgrubienie od: pętla

SJP.pl

# pętlowy

w kształcie pętli, okręgu, przypominający okrąg (np. hak pętlowy) lub w jakiś inny sposób związany z pętlą (np. węzeł pętlowy, przekaźnik pętlowy)

SJP.pl

# petlurowiec

członek dawnego, nieoficjalnego ugrupowania zapoczątkowanego przez atamana ukraińskiego Semena Petlurę, na koncie którego znajduje się kilka masowych pogromów na Żydach

SJP.pl

# pęto

1. wiązadło nakładane na przednie nogi zwierzęcia dla ograniczenia swobody ruchu;
2. pęto kiełbasy - krążek kiełbasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wiązadło z powroza, łańcucha, rzemienia nakładane na przednie nogi zwierząt w celu ograniczenia swobody ich ruchów;

(1.2) kawałek kiełbasy zakończony sznurkiem lub metalowym klipsem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛ̃ntɔ, AS: pẽnto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pętca ż., pętanie n., pętla ż., pęta lm nm.

:: zdrobn. pętko mrz.

czas. pętać ndk., rozpętać dk., spętać dk.

Wiktionary

# petować

potocznie:
1. zanieczyszczać jakiś teren petami, pozostawiać gdzieś pety, niedopałki papierosów lub ogólniej: palić papierosy;
2. gasić papierosa

SJP.pl

# pętówka

chroniony w Polsce gatunek płaza z rodziny ropuszek, którego samiec owija nitki skrzeku na swych tylnych nogach

SJP.pl

# petra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto Nabatejczyków w południowo-zachodniej Jordanii, współcześnie ruiny słynne z wykutych w litej skale gmachów;

(1.2) geogr. miasto w comarce Pla de Mallorca na Majorce;

(1.3) imię|polski|ż., odpowiednik polskiego imienia Piotra

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Petroniusz m., Peronela ż., Petronia ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Petra (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż. Piotra

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petroniusz m., Peronela ż., Petronia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Petroniusz m., Peronela ż., Petronia ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Petra (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż. Piotra

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# petrarca

[czytaj: petrarka] Francesco Petrarca (1304 - 1374), włoski pisarz i poeta, prekursor renesansu; Petrarka

SJP.pl

Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arquà) – jeden z pierwszych poetów pochodzący z Italii. Pisał zarówno po włosku (nazywanym wówczas volgare – językiem pospolitym), jak i po łacinie. Był tercjarzem franciszkańskim.

Wikipedia

# petrarka

Francesco Petrarca (1304 - 1374), włoski pisarz i poeta, prekursor renesansu; Petrarca

SJP.pl

Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arquà) – jeden z pierwszych poetów pochodzący z Italii. Pisał zarówno po włosku (nazywanym wówczas volgare – językiem pospolitym), jak i po łacinie. Był tercjarzem franciszkańskim.

Wikipedia

# petrarkowski

taki jak u Petrarki, właściwy Petrarce, nawiązujący do twórczości Petrarki itp.

SJP.pl

# petrel

ptak morski z rzędu rurkonosych; fulmar

SJP.pl

Ptaki:

- Fulmar zwyczajny, petrel – ptak z rodziny burzykowatych

Jest to również nazwa innych ptaków z tej rodziny:

- Petrel antarktyczny
- Petrel antylski
- Petrel bermudzki
- Petrel czapeczkowy
- Petrel galapagoski
- Petrel reliktowy
- Petrel śnieżny
- Petrel wulkaniczny

Wikipedia

# petrelec

rodzaj ptaków z rodziny burzykowatych

SJP.pl

# petrelek

petrelek mody - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

SJP.pl

# petrelowate

rodzina ptaków z rzędu rurkonosych; burzykowate

SJP.pl

Burzykowate, petrelowate (Procellariidae) – rodzina ptaków z rzędu rurkonosych (Procellariiformes).

Wikipedia

# petro

rzeczownik

(1.1) wspierana przez wenezuelski rząd kryptowaluta stworzona do rozliczeń za sprzedaż surowców

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛtrɔ, AS: petro

Wiktionary

# petro-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kamieniem, skałą

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ropą naftową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) petro- + fizyka = petrofizyka

(1.2) petro- + dolar = petrodolar

Wiktionary

# petrobaltic

Orlen Petrobaltic SA (wcześniej Lotos Petrobaltic) – polskie przedsiębiorstwo górnicze zajmujące się poszukiwaniem i eksploatacją złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz kompleksową obsługą logistyczną offshore, obsługą badań morza oraz zarządzaniem flotą. Należało do Grupy Lotos SA. 1 sierpnia 2022 r. Lotos Petrobaltic S.A. wszedł w skład Grupy Orlen.

Wikipedia

# petrochemia

dziedzina technologii chemicznej obejmująca produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

SJP.pl

Wikipedia

# petrochemiczny

odnoszący się do petrochemii (dziedziny technologii chemicznej obejmującej produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego), związany z nią (np. przemysł petrochemiczny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. chem. dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: petroχẽmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petrochemia ż., petrochemik m.

Wiktionary

# petrochemik

osoba specjalizująca się w zakresie petrochemii (dziedziny technologii chemicznej obejmującej produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego)

SJP.pl

# petrochemikalia

ogół surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego oraz ich przeróbek

SJP.pl

# petrodolar

dolar uzyskany z eksportu ropy naftowej

SJP.pl

Petrodolary – dochody państw członkowskich OPEC z tytułu eksportu ropy naftowej, rozliczane w dolarach amerykańskich.

Termin ten po raz pierwszy został użyty przez amerykańskiego ekonomistę Ibrahima Oweissa w 1973 r.

Wikipedia

# petrodolarowy

→ petrodolar

SJP.pl

#### Patrz:

petrodolar

# petrogenetyczny

związany z petrogenezą (działem petrologii zajmującym się ustalaniem czynników skałotwórczych i badaniem procesów metamorficznych skał)

SJP.pl

# petrogeneza

dział petrologii (petrografii, litologii, nauki o skałach) zajmujący się ustalaniem czynników skałotwórczych i badaniem procesów metamorficznych skał

SJP.pl

# petroglif

malowidło naskalne pochodzące z czasów prehistorycznych, dzisiaj będące źródłem wiedzy o obyczajach i życiu ludzi z minionych okresów

SJP.pl

Petroglify – wyryte w skale rysunki, na ogół prehistoryczne dzieła ludzi z ery neolitycznej. Są one ważną formą przedliterackich symboli, używanych od około 10. tysiąclecia p.n.e. do czasów współczesnych, mających różnorodne formy zależnie od czasu i miejsca powstania. Słowo petroglif pochodzi z greki, w której πέτρος (petros) oznacza skała, a γλύφειν (glyphein) to wyryć (ich złożenie zostało zaadaptowane pierwotnie w języku francuskim, jako pétroglyphe).

Wikipedia

# petrograf

specjalista z zakresu petrografii (nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich genezy i właściwości); petrolog, litolog

SJP.pl

Petrografia (od gr. πέτρα petra „skała” i γράφω graphō „pisać”) – nauka o skałach, zajmująca się składem i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał. Uważana za fizjografię skał.

Przez niektórych autorów utożsamiana jest z petrologią, na ogół jednak postrzegana jest jako pojęcie węższe od petrologii.

Największy wkład w rozwój petrografii jako dyscypliny naukowej mieli: niemiecki uczony Hermann Karl Rosenbusch oraz angielski geolog Henry Clifton Sorby.

Wikipedia

# petrografia

nauka o skałach, obejmująca petrogenezę (dział o powstawaniu skał) oraz zajmująca się badaniem ich właściwości; petrologia, litologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. nauka o składzie i właściwościach skał;

Wiktionary

Petrografia (od gr. πέτρα petra „skała” i γράφω graphō „pisać”) – nauka o skałach, zajmująca się składem i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał. Uważana za fizjografię skał.

Przez niektórych autorów utożsamiana jest z petrologią, na ogół jednak postrzegana jest jako pojęcie węższe od petrologii.

Największy wkład w rozwój petrografii jako dyscypliny naukowej mieli: niemiecki uczony Hermann Karl Rosenbusch oraz angielski geolog Henry Clifton Sorby.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Studiował petrografię i mineralogię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛtrɔˈɡrafʲja, AS: petrografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petrograf m.

przym. petrograficzny

przysł. petrograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) petrologia, litologia

Wiktionary

# petrograficzny

przymiotnik od: petrografia, np. prowincja petrograficzna - część ziemi, gdzie występują bliźniaczo podobne do siebie skały magmowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z petrografią, dotyczący petrografii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petrografia ż., petrograf

przysł. petrograficznie

Wiktionary

# petrokol

ogólna nazwa przypisywana zwierzęciu, którego środowiskiem życia są szczeliny i pęknięcia skalne lub jaskinie

SJP.pl

# petrol

środowiskowo o benzynie lub jakimkolwiek innym płynie o zapachu lub w kolorze benzyny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nafta

Wiktionary

Petrol Group – słoweńskie przedsiębiorstwo przemysłowe działające w branży energetycznej i paliwowej.

Spółka powstała w 1947 roku w Jugosławii, jako część zrzeszenia Jugopetrol, w 1947 roku filie działające w poszczególnych republikach stały się samodzielnymi spółkami. W Ludowej Republice Słowenii funkcjonowała jako Jugopetrol Lublana.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. petryolka ż.

Wiktionary

# petroleum

oleista ciecz, jeden z produktów dodatkowych otrzymywanych podczas produkcji benzyny lub olejów napędowych

SJP.pl

# petrolog

specjalista z zakresu petrologii (nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich genezy i właściwości); petrograf, litolog

SJP.pl

# petrologia

nauka o skałach, obejmująca petrogenezę (dział o powstawaniu skał) oraz zajmująca się badaniem ich właściwości; petrografia, litologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej

Wiktionary

Petrologia (od gr. petros „skała” i logos „nauka”) – nauka o skałach. Bada ona właściwości fizyczne i chemiczne skał (także tych pochodzących z kosmosu), opisuje ich budowę, powstawanie, przeobrażanie się i występowanie w płaszczu Ziemi oraz jej skorupie. Zajmuje się problemami geologii dynamicznej, zwłaszcza tektoniki, sedymentologii i wulkanologii, geologii regionalnej i geofizyki, jest powiązana z meteorytyką, geochemią i mineralogią.Odgrywa ważną rolę w poszukiwaniu złóż i surowców skalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) petrografia, litologia

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) geologia

meronimy.

pokrewne.

rzecz. petrolog m.

przym. petrologiczny

frazeologia.

etymologia. etym|gr|Πέτρος. (pétros)

uwagi.

(1.1) Liczba mnoga w tabeli odmiany została podana za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, Uniwersalny słownik języka polskiego) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) petrology

* baskijski: (1.1) petrologia

* białoruski: (1.1) петралогія ż.

* duński: (1.1) petrologi w.

* hiszpański: (1.1) petrología ż.

* nowogrecki: (1.1) πετρολογία ż.

* rosyjski: (1.1) петрология ż.

* ukraiński: (1.1) петрологія ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛtrɔˈlɔɟja, AS: petroloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petrolog m.

przym. petrologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) petrografia, litologia

Wiktionary

# petrologiczny

odnoszący się do petrologii (petrografii, litologii, nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich właściwości oraz genezą); litologiczny

SJP.pl

# petronela

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Petronela – imię żeńskie, pierwotnie będące formą zdrobniałą imienia Petronia.

W przeszłości występowało także w formach Petronella i Petrunela.

Petronela imieniny obchodzi 1 maja i 31 maja.

Znane osoby noszące imię Petronela:

- Święta Petronela
- Petronela Aragońska
- Petronėlė Gerlikienė (1905–1979) – litewska artystka ludowa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiecznie naburmuszona Petronela łypała na niego krzywym okiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petroniusz mos., Petronia

Wiktionary

# petroneliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroneli lub z nią związany

SJP.pl

# petronelka

regionalnie o biedronce lub ogólniej o jakimś owadzie przypominającym z wyglądu biedronkę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. przest. biedronka

Wiktionary

# petronella

imię żeńskie

SJP.pl

# petronelów

Petronelów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Buczek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# petronia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Petronia – żeński odpowiednik imienia Petroniusz

Petronia imieniny obchodzi: 31 maja i 4 października.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na głowie Petronii lśnił diadem z rubinami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petroniusz m., Petra ż., Petronela ż.

Wiktionary

# petroniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petronii lub z nią związany

SJP.pl

# petroniusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

- Petroniusz – imię
- Gajusz Petroniusz (27-66) – arbiter elegantiae (elegantiarum), rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk
- Petroniusz (zm. ok. 450) – biskup Bolonii, święty katolicki
- Petroniusz Maksymus (ok. 396-455) – polityk rzymski, epizodyczny cesarz w 455 r.
- Petroniusz (ur. 1965) – duchowny Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Petroniusz i jestem tegorocznym absolwentem KUL-u.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petronia ż., Petronela ż., Petra ż.

przym. Petroniuszowy

Wiktionary

# petroniuszek

zdrobnienie od: Petroniusz (imię męskie)

SJP.pl

# petroniuszkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroniuszka lub z nim związany

SJP.pl

# petroniuszostwo

Petroniusz z żoną; Petroniuszowie

SJP.pl

# petroniuszowie

imię męskie

SJP.pl

# petroniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroniusza lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Petroniusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod Petroniuszowym pledem zrobiło jej się ciepło.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petroniusz mos.

Wiktionary

# petropawłowsk

miasto w Kazachstanie; Pietropawłowsk

SJP.pl

Pietropawłowsk (kaz. Петропавл, Petropawł; ros. Петропавловск, Pietropawłowsk) – najbardziej wysunięta na północ stolica obwodu w Kazachstanie, położona w 40 km na południe od granicy z Rosją, w 428 km na północ od Astany. Na początku 2021 roku Pietropawłowsk zamieszkiwało 219 822 osoby. Miasto zajmuje powierzchnię 224,91 km². Jest jedyną większą miejscowością leżącą przy trasie M51.

Wikipedia

# petropawłowski

→ Petropawłowsk

SJP.pl

#### Patrz:

Petropawłowsk

# petrorafineria

rafineria paliwowa, zakład przemysłowy, w którym przerabia się ropę naftową na paliwa, najczęściej na benzynę

SJP.pl

# petrorafineryjny

odnoszący się do petrorafinerii (zakładu przemysłowego, w którym przerabia się ropę naftową na paliwa), związany z takim zakładem (np. przemysł petrorafineryjny)

SJP.pl

# petroskop

instrument, przyrząd do badania struktur skał oraz pozwalający na określenie budowy sieci krystalicznych

SJP.pl

# petroszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Petroszanami, dotyczący Petroszan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Petroszany nmos.

Wiktionary

# petroszany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w historycznym Siedmiogrodzie;

Wiktionary

Petroszany (rum. Petroșani, niem. Petroschen, węg. Petrozsény) – miasto w południowo-zachodniej Rumunii, w okręgu Hunedoara, w Karpatach Południowych, w dolinie Jiu. Historycznie położone jest w Siedmiogrodzie. W 2011 roku liczyło ok. 36,5 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. petroszański

Wiktionary

# petrov

- Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brnie i wzgórze katedralne w Brnie
- Igor Petrov
- Petrov – wieś w Czechach w kraju środkowoczeskim w powiecie Praga-Zachód
- Petrov – gmina w Czechach, w powiecie Hodonín, w kraju południowomorawskim
- Petrov – miejscowość i gmina w Czechach, w kraju południowomorawskim, w powiecie Blansko

Wikipedia

# petrozawodzk

stolica Karelii; Pietrozawodsk

SJP.pl

Pietrozawodsk, Petrozawodzk (ros. Петрозаводск, karel. Petroskoi lub Zavod, fiń. Petroskoi, w latach wojny kontynuacyjnej 1941–1944 – Äänislinna, jeszcze w XVI w. znane jak Onegaborg) – miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii. Port nad jeziorem Onega. Ludność: 281,0 tys. mieszkańców (2020).

Wikipedia

# petrozawodzki

→ Petrozawodzk; pietrozawodski

SJP.pl

# petru

nazwisko

SJP.pl

- Petru – rumuński odpowiednik imienia Piotr
- Petru Rareș (Rumunia) – miasto w Rumunii, w okręgu Okręg Bistrița-Năsăud, nazwa pochodzi od hospodara Mołdawii Piotra Raresza (rum.: Petru Rareș)
- Ryszard Petru (ur. 1972) – polski ekonomista, polityk.
- Petru – polski herb książęcy, herb własny rodziny Petru

Wikipedia

# petrusewicz

nazwisko

SJP.pl

# petrycki

nazwisko

SJP.pl

- Bolesław Petrycki
- Jacek Petrycki
- Mychajło Petrycki

Wikipedia

# petrycy

imię męskie

SJP.pl

# petryfikacja

utrzymywanie i utrwalanie określonej instytucji lub stanu faktycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. proces przemiany materii organicznej lub osadów w kamień, skałę

(1.2) bud. wzmacnianie i uszczelnianie niestabilnego gruntu pod budowlę przez wstrzykiwanie utwardzacza

(1.3) przen. utrwalenie się czegoś (np. zasad, prawa, struktury społecznej) w formie odpornej na zmiany

(1.4) archit. hist. przemiana starożytnych budowli z drewnianych w kamienne z zachowaniem dokładnej formy elementów, które wcześniej były wykonywane z drewna

(1.5) liter. mit. przemienianie postaci w kamień występujące w mitach, legendach, literaturze fantastycznej

Wiktionary

Petryfikacja (łac. petros - skała, facio – robić, czynić)

- W geologii jest to proces polegający na lityfikacji (np. zlityfikowanie piasku w piaskowiec).
- W przenośni określenie to stosuje się mówiąc o utrwalaniu czegoś w określonej formie np. petryfikacja zasad, prawa, struktury społecznej.
- W języku literatury, filmów i gier fantasy termin ten rozumie się jako „zesztywnienie”, „skostnienie” człowieka lub innej istoty, bądź ich przemianę w kamień.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. petyfikowanie n., spetryfikowanie n.

czas. petryfikować ndk., spetryfikować dk.

przym. petryfikacyjny

Wiktionary

# petryfikacyjny

związany z petryfikacją

SJP.pl

# petryfikować

utrwalać w pewnej formie; ustalać; konserwować

SJP.pl

# petryfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|petryfikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. petryfikować ndk.

Wiktionary

# petryk

nazwisko

SJP.pl

# petrykiwka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. tradycyjny ukraiński ludowy motyw zdobniczy w formie ptaków i kwiatów malowany na przedmiotach użytkowych

Wiktionary

Petrykiwka (ukr. Петриківка; ros. Петриковка, Pietrikowka) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie dniepropetrowskim, siedziba władz rejonu petrykiwskiego.

Petrykiwka słynie z ludowej sztuki zdobnictwa dekoracyjnymi malowidłami o motywach kwiatowych i zwierzęcych (ukr. петриківський розпис, petrykiwśkyj rozpys). W 2013 roku sztuka malarstwa dekoracyjnego z Petrykiwki została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

# petrykowski

nazwisko

SJP.pl

# petrynał

piętnastowieczna broń palna z zamkiem kołowym, początkowo stosowana przez jazdę, później przez myśliwych

SJP.pl

Petrynał (ekspoeta, koza) – pojęcie odnoszące się do dwóch różnych typów ręcznej broni palnej: lekkiej średniowiecznej rusznicy lub nowożytnego pierwowzoru pistoletu.

Wikipedia

# petrynów

Petrynów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Żelechlinek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# petryol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nafta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petryolka ż.

Wiktionary

# petryolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lampa naftowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. petryol mrz., petrol mrz.

Wiktionary

# petryłów

Petryłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Sawin.

Petrilow był wsią starostwa chełmskiego w 1570 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wikipedia

# petsitter

[czytaj: pets-iter] osoba odpłatnie opiekująca się zwierzętami domowymi

SJP.pl

# petsitterka

[czytaj: pets-iterka] kobieta odpłatnie opiekująca się zwierzętami domowymi

SJP.pl

# petsitting

odpłatne opiekowanie się zwierzętami domowymi

SJP.pl

# petting

pieszczoty erotyczne wywołujące orgazm bez stosunku płciowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. seks. technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

Wiktionary

- petting – forma aktywności seksualnej
- Petting – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Traunstein

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uprawiamy tylko petting, gdyż on bardzo boi się ciąży i twierdzi, że przerwanie pierwszej ciąży grozi bezpłodnością.

Wiktionary

# petula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Petula, Cyganka, która tu była, przepowiedziała, że spotkam kogoś, kto widzi przyszłość.

Wiktionary

# petunia

roślina ozdobna z rodziny psiankowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Petunia|ref=tak., południowoamerykańska roślina ozdobna o barwnych i wonnych kwiatach;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|nłac|petunia., etym|franc|pétunie., od daw. etym|franc|petun. (tytoń), z etym|port|petum., z dialektu indian brazylijskich

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) petunia

* francuski: (1.1) pétunia m.

* hiszpański: (1.1) petunia ż.

* ukraiński: (1.1) пету́нія ż.

źródła.

== petunia (język angielski.) ==

wymowa.

amer. IPA|pəˈtunjə.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-petunia.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. petunia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛˈtũɲja, AS: petũńi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|nłac|petunia., etym|franc|pétunie., od daw. etym|franc|petun. (tytoń), z etym|port|petum., z dialektu indian brazylijskich

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) petunia

* francuski: (1.1) pétunia m.

* hiszpański: (1.1) petunia ż.

* ukraiński: (1.1) пету́нія ż.

źródła.

== petunia (język angielski.) ==

wymowa.

amer. IPA|pəˈtunjə.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-petunia.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. petunia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# petycja

oficjalne pismo z prośbą, najczęściej większej liczby osób, skierowane do osób na wyższym stanowisku; podanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. polit. pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛˈtɨt͡sʲja, AS: petycʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adres, apel, memoriał, manifest

Wiktionary

# petycjoner

osoba pisząca lub składająca petycję, prosząca o coś kogoś na wyższym stanowisku poprzez petycję, podanie

SJP.pl

# petycyjny

związany z petycją

SJP.pl

# petydyna

pochodna piperydyny, narkotyczny środek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy o działaniu zbliżonym do działania morfiny; petidyna

SJP.pl

Petydyna, meperydyna, dolantyna – organiczny związek chemiczny, syntetyczny lek przeciwbólowy o działaniu narkotycznym (odurzającym), opioid, pochodna 4-fenylopiperydyny, agonista głównie receptorów opioidowych μ. W lecznictwie stosowany jest w postaci chlorowodorku.

Została zsyntetyzowana w 1939 roku i była początkowo używana jako lek atropinopodobny, o działaniu rozkurczowym. Dopiero później wykazano, że wywiera też ośrodkowe działanie przeciwbólowe i wywołuje uzależnienie.

Wikipedia

# petyhorski

charakterystyczny dla petyhorca (żołnierza średniozbrojnej jazdy litewskiej, często używanej do oskrzydlania przełamanego przez husarię frontu przeciwnika), odnoszący się do niego (np. oddział petyhorski)

SJP.pl

# petyhorzec

żołnierz średniozbrojnej jazdy litewskiej, często używanej do oskrzydlania przełamanego przez husarię frontu przeciwnika

SJP.pl

# petyneta

tkanina przypominająca tiul

SJP.pl

# petyniak

nazwisko

SJP.pl

# petytoryjny

związany z prawami do posiadanej nieruchomości, odnoszący się do takich własności (np. proces petytoryjny)

SJP.pl

# petzl

Petzl – francuskie przedsiębiorstwo zlokalizowane w Crolles, produkujące sprzęt wspinaczkowy, speleologiczny, turystyczny oraz sprzęt specjalistyczny stosowany w pracach na wysokości. Zostało założone w 1973 roku przez Fernanda Petzla. W Polsce znane jako producent m.in. lin, karabinków, czołówek, uprzęży, płaniet czy Reverso.

Wikipedia

# peugeot

[czytaj: peŻO, w odmianie: peugeota - czytaj: peŻOta itd.] samochód marki Peugeot

SJP.pl

Peugeot (wymowa: pøˈʒo) – francuski producent samochodów osobowych i dostawczych, a także rowerów, motocykli i skuterów z siedzibą w Sochaux działający od 1810 roku. Wchodzi w skład międzynarodowego koncernu Stellantis.

Wikipedia

# pewek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Wiktionary

Pewek (ros. Певек) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym, ośrodek administracyjny rejonu czaunski.

Leży na wschodnim brzegu Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego, około 580 km na północny zachód od Anadyru; współrzędne geograficzne 69°42′N 170°19′E; 4,5 tys. mieszkańców (2017); ośrodek regionu wydobycia rud cyny; przemysł materiałów budowlanych i maszynowy; elektrownia cieplna; port morski na Północnej Drodze Morskiej; lotnisko.

Wikipedia

# peweks

potocznie o sklepie sieci Pewex (Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego, sieci działającej niegdyś w Polsce, oferującej trudno dostępne towary, głównie za dolary); pewex

SJP.pl

Wikipedia

# peweksowski

związany z Peweksem (PEWEX-em); PEWEX-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z peweksem, dotyczący peweksu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słuchając uważnie Bieleckiego, z wewnętrznej kieszeni kurtki wydobył paczkę peweksowskich marlboro w kartonowym opakowaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peweks mrz., peweksowskość ż., PEWEX mrz., Pewex mrz., pewex mrz.

przym. PEWEX-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PEWEX-owski

Wiktionary

# pewex

Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego, sieć działająca w okresie PRL-u obejmująca sklepy oferujące towary trudno dostępne (zagraniczne, przeznaczone na eksport), głównie za dolary; PEWEX

SJP.pl

Wikipedia

# pewex-owski

→ PEWEX (Peweks); peweksowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z PEWEX-em, dotyczący PEWEX-u

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peweks mrz., peweksowskość ż., PEWEX mrz., Pewex mrz., pewex mrz.

przym. peweksowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peweksowski

Wiktionary

# pewien

jakiś, któryś z możliwych lub rozpatrywanych, jeden z wielu, bliżej nieokreślony, niejaki

SJP.pl

zaimek

(1.1) określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

przymiotnik

(2.1) całkowicie przekonany o słuszności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dawno, dawno temu, w pewnym kraju za siedmioma górami.

(2.1) Jestem pewien, że nie wspominał o tej sprawie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛvʲjɛ̃n, AS: pevʹi ̯ẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niepewność, pewność

przym. pewny

przysł. pewnie

partyk. pewnie, zapewnie

wykrz. pewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niejaki, jakiś

(2.1) przekonany, przeświadczony

Wiktionary

# pewniacha

mężczyzna pewny, taki, na którym warto polegać, na którego można liczyć w jakiejś sprawie; pewniak

SJP.pl

# pewniaczka

pewniacha; potocznie:
1. kobieta, na której można polegać, na którą można liczyć w jakiejś sprawie;
2. zawodniczka, która jest gwarantowanym zwycięzcą

SJP.pl

# pewniak

osoba pewna, taka, na której warto polegać, na którą można liczyć w jakiejś sprawie; pewniacha

SJP.pl

Pewniak – pierwszy oficjalny album poznańskiego rapera Palucha. Został wydany 11 kwietnia, 2009 roku nakładem wytwórni Fonografika. Gościnnie pojawiają się Peja, Kajman, Kaczor, Onar czy Północny Toruń Projekt i wielu innych.

W 2014 roku nakładem oficyny B.O.R. Records ukazało się wznowienie nagrań.

Wikipedia

# pewnie

przysłówek

(1.1) zdecydowanie, bez wahania, z pewnością siebie

(1.2) bez obaw, bez ryzyka

partykuła

(2.1) pot. komunikuje duże prawdopodobieństwo

wykrzyknik

(3.1) pot. potwierdzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewnie prowadził samochód po wyboistej drodze.

(1.2) Ta kładka wygląda na starą, ale możesz po niej pewnie przejść na drugą stronę.

(2.1) Pewnie i tak się spóźni.

(3.1) Przyjechałeś z rodziną? – A pewnie, że tak!

(3.1) Idziesz na piwo? – Pewnie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛvʲɲɛ, AS: pevʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pewność ż., pewnik m., pewniak m.

przym. pewny, pewien, pewny siebie

partyk. zapewne, zapewnie

zaim. pewien

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. na pewniaka

(2.1) prawdopodobnie, zapewne, pot. na pewno, reg. śl. isto.

(3.1) tak, oczywiście, pot. pewno, pot. no pewnie, pot. a jak, pot. a jakże, pot. jak najbardziej

Wiktionary

# pewniej

stopień wyższy od przysłówka: pewnie

SJP.pl

# pewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pewny

SJP.pl

# pewnik

1. fakt, prawda oczywista, coś, co nie budzi żadnych wątpliwości, jest całkowicie pewne, udowodnione;
2. twierdzenie uważane za oczywiste, niepodważalne; aksjomat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś co jest całkowicie udowodnione

(1.2) mat. log. twierdzenie uważane za niepodważalne

Wiktionary

Aksjomat, postulat, pewnik (gr. ἀξίωμα axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pewnikiem jest to, że czosnek pomaga w infekcjach wirusowych dróg oddechowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛvʲɲik, AS: pevʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pewnie

wykrz. pewnie

partyk. pewnie

czas. zapewniać

rzecz. pewność ż.

przym. pewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) aksjomat

Wiktionary

# pewnikiem

1. fakt, prawda oczywista, coś, co nie budzi żadnych wątpliwości, jest całkowicie pewne, udowodnione;
2. twierdzenie uważane za oczywiste, niepodważalne; aksjomat

SJP.pl

# pewniuteńki

zdrobnienie od: pewny; pewniutki

SJP.pl

# pewniutki

zdrobnienie od: pewny; pewniuteńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: pewny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Becikowe od państwa jest pewniutkie - jak 10 pensja po 9 miesiącach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛvʲˈɲutʲci, AS: pevʹńutʹḱi

Wiktionary

# pewno

prawdopodobnie, pewnie

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) pewnie, prawdopodobnie

Wiktionary

# pewność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) całkowite przekonanie o czymś

(1.2) swoboda w wykonywaniu czegoś

(1.3) prawdziwość

Wiktionary

- pewność – w epistemologii przekonanie o prawdziwości jakiegoś twierdzenia, ewentualnie słuszności jakiegoś działania
- pewność – sytuacja, w której wybranie danego wariantu na pewno pociąga za sobą określone, znane konsekwencje
- pewność – w teorii prawdopodobieństwa zdarzenie losowe równe przestrzeni zdarzeń elementarnych

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛvnɔɕt͡ɕ, AS: pevność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pewnik m., pewniak m.

czas. upewnić, upewniać, zapewniać

przym. pewny, pewien

przysł. pewnie

wykrz. pewnie

partyk. pewnie, zapewnie

zaim. pewien

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ufność, wiara, zaufanie

(1.2) swoboda, zdecydowanie

Wiktionary

# pewny

1. niechybny;
2. godny zaufania;
3. niewątpliwy;
4. niezawodny;
5. całkowicie przekonany o czymś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi

(1.2) gwarantujący bezpieczeństwo, bezpieczny

(1.3) godny zaufania, sprawdzony

(1.4) gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany

(1.5) o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Porażka naszych wrogów jest pewna!

(1.2) Ta kryjówka jest pewna.

(1.3) Ta wiadomość pochodzi z pewnego źródła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛvnɨ, AS: pevny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pewność ż., pewnik m., pewniak m.

przym. pewien

przysł. pewnie

partyk. pewnie, zapewnie

wykrz. pewnie

zaim. pewien

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewątpliwy, gwarantowany, niechybny, murowany

(1.3) wiarygodny, niezawodny, wypróbowany

(1.5) pewien

Wiktionary

# pewuenowiec

pracownik PWN-u (Państwowego Wydawnictwa Naukowego); PWN-owiec

SJP.pl

# pewuenowski

dotyczący wydawnictwa PWN; PWN-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący wydawnictwa PWN

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W słowniku pewuenowskim nie znalazłem tego słowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. PWN

przym. PWN-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PWN-owski

Wiktionary

# peyotl

substancja odurzająca powodująca halucynacje, otrzymywana z niektórych odmian kaktusów; pejotl

SJP.pl

Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii), pejotl, echinokaktus Williamsa, jeżowiec Williamsa – gatunek sukulenta pędowego z rodziny kaktusowatych. Jest byliną pochodzącą z pustyń i półpustyń Nowego Meksyku oraz Teksasu.

Wikipedia

# pęz

wąż morski z rodziny zdradnicowatych

SJP.pl

# pezda

nazwisko

SJP.pl

- Aleksandra Pezda – polska dziennikarka
- Bogusław Pezda (ur. 1969) – polski muzyk, kompozytor i producent muzyczny
- Jan Pezda (ur. 1940) – polski skoczek narciarski
- Janusz Pezda (1943–2011) – polski polityk, samorządowiec, wojewoda jeleniogórski
- Janusz Pezda (ur. 1960) – polski historyk

Wikipedia

# peżetka

członkini organizacji Pomoc Żołnierzowi

SJP.pl

# pezetpeer

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego, nazwa własna

(1.1) = hist. polit. Polska Zjednoczona Partia Robotnicza;

Wiktionary

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – hegemoniczna partia komunistyczna utworzona 15 grudnia 1948, poprzez połączenie Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w PRL w latach 1948–1989. Istniała do 29 stycznia 1990.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Należąc do Pezetpeeru, czerpała z tego korzyści.

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. PZPR

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. PZPR

Wiktionary

# pezetpeeria

lekceważące, ironiczne określenie na Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą oraz jej członków i zwolenników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. hist. lekcew. iron. o strukturach, członkach, zwolennikach PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pezetpeerowiec mos., pezetperowiec mos., PZPR-owiec mos.

:: skr. PZPR ż./mrz.

przym. pezetpeerowski, pezetperowski, PZPR-owski

Wiktionary

# pezetpeerowiec

członek PZPR-u (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej); PZPR-owiec, pezetperowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pezetpeeria ż., pezetperowiec mos., PZPR-owiec mos.

:: skr. PZPR ż./mrz.

przym. pezetpeerowski, pezetperowski, PZPR-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pezetperowiec, PZPR-owiec

Wiktionary

# pezetpeerówka

→ pezetpeerowiec; PZPR-ówka

SJP.pl

# pezetpeerowski

związany z PZPR, dotyczący PZPR; PZPR-owski (np. pezetpeerowski towarzysz, aparat pezetpeerowski)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. polit. związany z PZPR (Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą), dotyczący PZPR, charakterystyczny dla PZPR

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Starania zostały zakończone 11 maja 1991 roku, gdy patron pezetpeerowski został zniesiony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pezetpeeria ż., pezetpeerowiec mos., pezetperowiec mos., PZPR-owiec mos.

:: skr. PZPR ż./mrz.

przym. pezetperowski, PZPR-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. pezetperowski, PZPR-owski

Wiktionary

# pezetperowiec

członek PZPR-u (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej); PZPR-owiec, pezetpeerowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pezetpeeria ż., pezetpeerowiec mos., PZPR-owiec mos.

:: skr. PZPR ż./mrz.

przym. pezetpeerowski, pezetperowski, PZPR-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pezetpeerowiec, PZPR-owiec

Wiktionary

# pezetperowski

rzadko: pezetpeerowski, PZPR-owski (przymiotnik od: PZPR)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. polit. związany z PZPR (Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą), dotyczący PZPR, charakterystyczny dla PZPR

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pezetpeeria ż., pezetpeerowiec mos., pezetperowiec mos., PZPR-owiec mos.

:: skr. PZPR ż./mrz.

przym. pezetpeerowski, PZPR-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pezetpeerowski, PZPR-owski

Wiktionary

# pęzino

Pęzino (niem. Pansin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Stargard.

Wieś położona jest nad Krąpielą i Pęzinką.

W miejscowości znajduje się przystanek kolejowy Pęzino.

Wikipedia

# peżocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peżot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peżot m.

Wiktionary

# peżot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. samochód marki Peugeot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wracając z roboty widziałem, jak pekaes stuknął się z jakimś peżotem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛʒɔt, AS: pežot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. peżocik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peugeot

Wiktionary

# pełczanka

wieś w Polsce

SJP.pl

Pełczanka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Cegłów.

Wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Jana Chrzciciela i Andrzeja Apostoła w Cegłowie.

Wikipedia

# pełczyce

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Pełczyce (niem. Bernstein) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pełczyce.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2681 mieszkańców.

Ośrodek usługowy dla rolnictwa i turystyki; letnisko. Prawa miejskie od 1290 roku, obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pełczyce są średniowiecznym miastem.

(1.1) W Pełczycach znajduje się Rynek Bursztynowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛwˈt͡ʃɨt͡sɛ, AS: peu̯čyce

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pełczycki

rzecz. pełczyczanin/pełczyczanka

Wiktionary

# pełczycki

przymiotnik od: Pełczyce

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od Pełczyce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛwˈt͡ʃɨt͡sʲci, AS: peu̯čycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pełczyce

Wiktionary

# pełczyczanin

mieszkaniec Pełczyc (miasta w Polsce)

SJP.pl

# pełczyczanka

mieszkanka Pełczyc (miasta w Polsce)

SJP.pl

# pełczyński

nazwisko

SJP.pl

# pełen

przymiotnik

(1.1) cały, napełniony do końca

(1.2) pot. obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę

(1.3) zaokrąglony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kufel jest już pełen piwa.

(1.2) Ten most jest pełen dziur.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwɛ̃n, AS: peu̯ẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnia ż., pełnik m., napełnianie n., napełnienie n.

czas. napełniać ndk., napełnić dk.

przym. pełny

przysł. pełno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełny

Wiktionary

# pełgać

palić się, świecić nierówno (np. o ogniu świeczki)

SJP.pl

czasownik

(1.1) o płomieniu, ogniu itp.: palić się słabo i nierówno, niepewnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na ulicach, w koszach z żelaznych prętów, płonął koks. Początkowo pełgał błękitnawymi płomykami, aby później zamienić się w czerwoną masę.

(1.1) Na oknie pełgał ogarek świeczki, oświetlając niemiłosiernie zagraconą kuchnię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwɡat͡ɕ, AS: peu̯gać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełganie n.

Wiktionary

# pełganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełgać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pełgać ndk.

Wiktionary

# pełka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) daw. zdrobn. poufała forma męskiego imienia Świętopełk

(1.2) daw. zdrobn. poufała forma męskiego imienia Przedpełk

Wiktionary

- Pełka – biskup krakowski (1185–1207)
- Pełka – duchowny, dziekan krakowskiej kapituły katedralnej (zm. 1257 lub 1258)
- Pełka – arcybiskup gnieźnieński (1232–1258)
- Adam Zygmunt Pełka – polski szlachcic (zm. 1777)
- Andrzej Pełka – pracownik Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek”, ofiara pacyfikacji kopalni w grudniu 1981 (1962–1981)
- Florian Pełka – polski jezuita (ur. 1937)
- Herman Pełka – polski duchowny ewangelicki (1831–1900)
- Jerzy Pełka (1953–2009) – polski pedagog, historyk, regionalista
- Patryk Pełka – polski koszykarz (ur. 1989)
- Przemysław Pełka − polski komentator sportowy (ur. 1978)
- Wiktor Pełka – polski pilot (1913–1996)
- Monika Pełka-Fedak – polska piłkarka ręczna (ur. 1978)
- Ewa Pełka-Wierzbicka – polska artystka malarka, profesor sztuk plastycznych (ur. 1952)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwka, AS: peu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Świętopełk m., Przedpełk m.

przym. Pełkowy

Wiktionary

# pełnia

1. jedna z czterech faz Księżyca, podczas której jest on widoczny z Ziemi jako świecąca tarcza;
2. maksimum, największy stopień natężenia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

(1.2) punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan

Wiktionary

Pełnia – faza księżyca, podczas której Księżyc znajduje się w opozycji do Słońca, tzn. kiedy Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. Dokładniej, pełnia występuje wtedy, gdy długości ekliptyczne Słońca i Księżyca różnią się o 180 stopni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie mogę spać podczas pełni.

(1.2) Widać było, że panna młoda jest w pełni szczęścia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwʲɲa, AS: peu̯ʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wypełnianie n., wypełnienie n., wypełniacz m.

czas. wypełniać ndk., wypełnić dk.

przym. pełny, pełen

przysł. pełno

Wiktionary

# pełnić

wypełniać obowiązki, sprawować funkcję, wypełniać, spełniać coś, odbywać

SJP.pl

czasownik

(1.1) książk. sprawować jakąś funkcję, wypełniać jakieś obowiązki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez pięć lat pełniłem funkcję skarbnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwʲɲit͡ɕ, AS: peu̯ʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnienie n.

czas. spełnić, wypełnić

przysł. pełno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piastować, sprawować

Wiktionary

# pełnieć

1. stawać się pełnym; wypełniać się;
2. stawać się bardziej okrągłym; zaokrąglać się;
3. pomyślnie się rozwijać; kwitnąć, rozkwitać

SJP.pl

# pełniej

stopień wyższy od przysłówka: pełno

SJP.pl

# pełniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pełny

SJP.pl

# pełnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełnić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odmowa wykonania polecenia przełożonego o odsunięciu lub niedopuszczeniu do pełnienia służby pociąga za sobą odpowiedzialność dyscyplinarną, wyjątkami są tu przypadki podyktowane charakterem służby lub względami bezpieczeństwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: peu̯ʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pełnić

Wiktionary

# pełnik

rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych, obejmujący kilkadziesiąt gatunków o dłoniastych liściach i okazałych, kulistych kwiatach

SJP.pl

Pełnik (Trollius L.) – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. Należy do niego ok. 30 gatunków występujących w Europie i w Azji na obszarach o klimacie umiarkowanym i okołobiegunowym, z 3 gatunkami występującymi w Ameryce Północnej. We florze Polski i Europy tylko dwa gatunki (lub jeden w zależności od ujęcia systematycznego) – pełnik europejski (T. europaeus) i pełnik alpejski (T. altissimus).

Wikipedia

# pełniuchny

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuśki, pełniusieńki, pełniutki, pełniuteńki

SJP.pl

# pełniusieńki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuśki, pełniuteńki, pełniutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛwʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: peu̯ʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

# pełniuśki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniusieńki, pełniuteńki, pełniutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛwʲˈɲüɕci, AS: peu̯ʹńüśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pełniutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełniutki

Wiktionary

# pełniuteńki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniutki, pełniuśki, pełniusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielcy muzycy, wielka muzyka i rewelacyjna publiczność, pełniuteńka sala ze znawstwem reagowała na poszczególne partie solowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛwʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: peu̯ʹńutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełność

przym. pełniutki, pełny

przysł. pełno

Wiktionary

# pełniutki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuteńki, pełniuśki, pełniusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: pełny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pełniutki rynek ludzi oklaskiwał w sobotę do późnych godzin wieczornych artystów występujących w wielkim estradowym show Magicznego Lata z Radiem w Nowym Sączu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛwʲˈɲutʲci, AS: peu̯ʹńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełność

przym. pełniuśki, pełniuteńki, pełny

przysł. pełno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełniuśki

Wiktionary

# pełno

przysłówek

(1.1) tak, że nic się więcej nie zmieści

(1.2) pod dostatkiem

(1.3) stopień wyższy lub najwyższy pełniej, najpełniej w większym zakresie czy stopniu, bez uchybień

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnia ż., pełność ż.

czas. dopełnić, napełnić, pełnić, wypełnić

przym. pełen, pełniuteńki, pełniutki, pełny

przysł. pełniuteńko, pełniutko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) po brzegi

(1.2) mnóstwo, wiele

(1.3) całościowo, kompletnie, wszechstronnie

Wiktionary

# pełnodawkowy

obejmujący maksymalną możliwą do przyjęcia dawkę czegoś, najczęściej leku lub substancji

SJP.pl

# pełnodyspozycyjny

gotowy do pełnienia wszelkich obowiązków w dowolnym czasie i miejscu (np. pracownik pełnodyspozycyjny) lub taki, którym można dowolnie dysponować

SJP.pl

# pełnoekranowy

możliwy do wyświetlenia na całej powierzchni ekranu (np. tryb pełnoekranowy, przegląd pełnoekranowy)

SJP.pl

# pełnoetatowy

obejmujący pełny etat, określony przez godziny, jakie trzeba spędzić przy jakimś stanowisku wykonując powierzone czynności

SJP.pl

# pełnogłos

występowanie w językach wschodniosłowiańskich grup dźwiękowych: -oro, -olo-, -ere-, -ele- między spółgłoskami; także: same te grupy dźwiękowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

Wiktionary

Pełnogłos (ros. полногласие, ukr. повноголосся, biał. поўнагалоссе, łac. pleophonia) – zjawisko typowe dla języków wschodniosłowiańskich (rosyjskiego, ukraińskiego, białoruskiego), polegające na występowaniu pomiędzy spółgłoskami grup typu -oro-, -olo-, -ere-, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną tylko samogłoską .

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odłam wschodni, złożony z przodków językowych plemięemion wielkoruskich, ukraińskich i białoruskich wprowadził w tych połączeniach tzw. pełnogłos […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnogłosowość ż.

przym. pełnogłosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pleofonia

Wiktionary

# pełnogłoska

w językoznawstwie: samogłoska

SJP.pl

# pełnogłoskowy

przymiotnik od: pełnogłoska; charakterystyczny dla pełnogłoski (w językoznawstwie: samogłoski), związany z nią (np. pełnogłoskowy system języka)

SJP.pl

# pełnokaloryczny

pokrywający dzienną potrzebną dawkę kalorii, bogaty w kalorie (np. posiłek pełnokaloryczny)

SJP.pl

# pełnoklatkowy

aparat pełnoklatkowy - aparat pozwalający na większą elastyczność w uzyskiwaniu głębi ostrości

SJP.pl

# pełnokolorowy

mający pełną gamę kolorów

SJP.pl

# pełnokomfortowy

odznaczający się pełnym komfortem, dużą wygodą, wieloma udogodnieniami

SJP.pl

# pełnokrwisty

1. o koniu: czysty rasowo;
2. pełen wyrazu, temperamentu, żywy (np. pełnokrwiste postaci dramatu)

SJP.pl

# pełnokwalifikowany

dobrze wykwalifikowany, mający wiele przydatnych, odpowiednich umiejętności

SJP.pl

# pełnokwiatowy

określenie dopisywane do nazw gatunkowych wielu roślin ozdobnych, charakteryzujące często nietypowe wielkością lub kolorem kwiaty takich roślin (np. złotlin japoński pełnokwiatowy)

SJP.pl

# pełnolecie

dawniej: pełnoletność, dorosłość, dojrzałość

SJP.pl

# pełnoletni

taki, który osiągnął pełnoletniość (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletniość")

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś pełnoletni (1.1)

Wiktionary

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Każdy pełnoletni polski obywatel może głosować w wyborach do parlamentu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnoletniość ż.

:: fż. pełnoletnia

Wiktionary

# pełnoletnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pełnoletnia

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: pełnoletni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnoletniość ż.

:: fm. pełnoletni m.

przym. pełnoletni

Wiktionary

# pełnoletniość

wiek, w którym uzyskuje się pełnię praw oraz ponosi całkowitą odpowiedzialność za własne czyny (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletniość"); pełnoletność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

(1.2) pot. posiadanie wieku 18 lat

Wiktionary

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem pewnych praw i obowiązków.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pełnoletni

rzecz. pełnoletni mos., pełnoletnia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) war. pełnoletność

(1.2) war. pełnoletność; dorosłość

Wiktionary

# pełnoletność

wiek, w którym uzyskuje się pełnię praw oraz ponosi całkowitą odpowiedzialność za własne czyny (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność"); pełnoletniość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. pełnoletniość.

Wiktionary

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pełnoletni

rzecz. pełnoletni mos., pełnoletnia ż.

Wiktionary

# pełnometrażowiec

film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy, film długometrażowy, pełnometrażówka, długometrażowiec

SJP.pl

# pełnometrażówka

film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy, film długometrażowy, długometrażowiec, pełnometrażowiec

SJP.pl

# pełnometrażowy

film pełnometrażowy - film trwający dłużej niż 55 minut; film długometrażowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) o filmie przekraczający 55 minut projekcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tym samym „Zakazane piosenki” stały się pierwszym polskim filmem pełnometrażowym nakręconym po II wojnie światowej w kraju.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) długometrażowy

Wiktionary

# pełnomocnictwo

pozwolenie, upoważnienie do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także wypowiadanie się publicznie w takiej formie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę

(1.2) praw. dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego

Wiktionary

Pełnomocnictwo, pot. upoważnienie – w doktrynie prawa terminem pełnomocnictwo określa się zarówno:

- czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w zakresie określonym w pełnomocnictwie, w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa.
- sam dokument pełnomocnictwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy pełnomocnik był ustanowiony przez kilka osób do wspólnego interesu, każda z nich odpowiedzialna jest solidarnie względem niego za wszelkie skutki pełnomocnictwa.

(1.2) (1.1) Pełnomocnictwo jest pisemnym dowodem na to, że pełnomocnik ma pozwolenie na działanie i podejmowanie decyzji w twoim imieniu w ramach określonych przez to pełnomocnictwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛwnɔ̃mɔt͡sʲˈɲit͡stfɔ, AS: peu̯nõmocʹńictfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnomocnik m., pełnomocniczka ż., pełnomocność ż.

przym. pełnomocny

czas. upełnomocniać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plenipotencja

Wiktionary

# pełnomocniczka

kobieta upoważniona do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także do wypowiadania się publicznie w takiej formie; plenipotentka

SJP.pl

# pełnomocnik

osoba upoważniona do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także do wypowiadania się publicznie w takiej formie; plenipotent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

Wiktionary

Pełnomocnictwo, pot. upoważnienie – w doktrynie prawa terminem pełnomocnictwo określa się zarówno:

- czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w zakresie określonym w pełnomocnictwie, w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa.
- sam dokument pełnomocnictwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pełnomocnik właścicieli kilkukrotnie próbował zająć jej mieszkanie, a proponowane przez niego sposoby ugody nigdy nie doczekały się realizacji.

(1.1) Pełnomocnictwo jest pisemnym dowodem na to, że pełnomocnik ma pozwolenie na działanie i podejmowanie decyzji w twoim imieniu w ramach określonych przez to pełnomocnictwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnomocnictwo n., pełnomocność ż.

przym. pełnomocny

czas. upełnomocniać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osoba upoważniona, plenipotent, przedstawiciel, powiernik

Wiktionary

# pełnomocny

upoważniony do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu (np. poseł pełnomocny)

SJP.pl

# pełnomorski

związany z żeglugą na pełnym morzu oraz zadaniami podejmowanymi w trakcie takiej żeglugi (np. kurs pełnomorski)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pełnym morzem, dotyczący pełnego morza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stocznia Gdańska w ciągu swojej działalności zbudowała ponad 1000 w pełni wyposażonych statków pełnomorskich, m.in.: kontenerowców, statków pasażerskich i żaglowców.

Wiktionary

# pełnoobjawowy

wykazujący zespół charakterystycznych objawów danej choroby

SJP.pl

# pełnoplastyczny

będący idealnym odwzorowaniem czegoś z rzeczywistości (np. rzeźba pełnoplastyczna)

SJP.pl

# pełnopokładowiec

duży statek transportowy, rozbudowana postać pokładowca o dużej wyporności i ładowności

SJP.pl

# pełnoprawność

uprawnienie do czegoś w znacznym stopniu, możliwość korzystania z wielu praw, przywilejów

SJP.pl

# pełnoprawny

uprawniony do czegoś w znacznym stopniu, mający możliwość korzystania z wielu praw, przywilejów

SJP.pl

# pełnoprofilowy

połączony z wieloma dziedzinami życia lub nauki, łączący w sobie różne zagadnienia lub specjalizacje (np. szpitalny oddział pełnoprofilowy)

SJP.pl

# pełnopłatny

płacony w pełnym wymiarze, nieobjęty jakimikolwiek upustami płatniczymi lub ulgami

SJP.pl

# pełnopłetwe

rząd ptaków, gniazdowników, doskonale pływających i nurkujących (należą tu między innymi: fregaty, pelikany, kormorany); rudłonogie, wiosłonogie, pelikanowe

SJP.pl

Pelikanowe, pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

# pełnopłetwy

o cechach pełnopłetwych (rząd ptaków)

SJP.pl

# pełnorejowiec

rodzaj fregaty trzymasztowej z dodatkowym żaglem na ostatnim tylnym maszcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe

Wiktionary

Fregata, pełnorejowiec (ang. full-rigged ship) – typ ożaglowania, a także sam statek żaglowy charakteryzujący się takim typem ożaglowania. Fregata posiada przynajmniej trzy maszty (a czasami cztery lub nawet pięć), wszystkie niosące ożaglowanie rejowe. Na ostatnim maszcie, poza żaglami rejowymi, może znajdować się też żagiel gaflowy. Pełnorejowce należą do największych żaglowców świata, a nosić mogą do ośmiu pięter żagli rejowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na nawietrznej powoli płynął pełnorejowiec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛwnɔrɛˈjɔvʲjɛt͡s, AS: peu̯norei ̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fregata

Wiktionary

# pełnorejowy

fregata pełnorejowa: pełnorejowiec (rodzaj fregaty trzymasztowej z dodatkowym żaglem na ostatnim tylnym maszcie)

SJP.pl

# pełnorogi

o zwierzętach: mający rogi wypełnione substancją kostną

SJP.pl

# pełnorogie

o zwierzętach: mający rogi wypełnione substancją kostną

SJP.pl

Pełnorogie – w zoologii, określenie obejmujące przeżuwacze o rogach pełnych, utworzonych z substancji kostnej – przeciwstawiane przeżuwaczom pustorogim, nazywanym też pustorożcami. Zbliżonym terminem pełnorożce określane są jeleniowate.

W przeciwieństwie do nazw pustorogie (która jest nazwą rodziny Bovidae) oraz pełnorożce (synonim jeleniowatych), terminy pełnorogie i pełnorogi nie są nazwami taksonów.

Wikipedia

# pełnorolny

taki, w którego posiadaniu znajduje się duża powierzchnia gruntów użytkowych, najczęściej ziemi uprawnej

SJP.pl

# pełnorożce

rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych; jeleniowate, cerwidy

SJP.pl

Jeleniowate, pełnorożce (Cervidae) – rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych (Atriodactyla). Należą do niej zwierzęta o kostnym, pełnym porożu (w przeciwieństwie do rogów) ulegającym u większości gatunków corocznej zmianie. Przykładowi przedstawiciele to: renifer tundrowy, mulak białoogonowy, mundżak indyjski, jeleń szlachetny, sarna europejska, łoś euroazjatycki, daniel zwyczajny, czy jeleń wschodni.

Wikipedia

# pełnorożec

przedstawiciel rodziny ssaków z rzędu parzystokopytnych

SJP.pl

# pełnorozkładowy

odnoszący się do całkowitego rozkładu cząsteczki chemicznej, rozkładający lub rozkładany całkowicie

SJP.pl

# pełność

1. idealność czegoś, osiągnięcie maksymalnego zakresu, natężenia czegoś, stan, w którym niczego nie brakuje;
2. cecha czegoś, co w środku nie jest puste, przeciwieństwo pustości;
3. pulchność, zaokrąglenie;
4. objedzenie, uczucie sytości

SJP.pl

# pełnoskalowy

1. obejmujący pełną skalę, pełny wymiar czegoś;
2. wojna pełnoskalowa - typ wojny, w której wykorzystuje się różne rodzaje sił zbrojnych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) obejmujący pełną skalę, pełny wymiar czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pełnoskalowa wojna w Ukrainie rozpoczęła się 24 lutego 2022 roku nad ranem wraz z wkroczeniem wojsk rosyjskich na teren Ukrainy jednocześnie na czterech liniach frontu: od północy, północnego wschodu, od wschodu ze strony okupowanego Donbasu oraz od południa.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełnowymiarowy

Wiktionary

# pełnoskładowy

dotyczący pełnego składu czegoś, np. sądu

SJP.pl

# pełnospektaklowy

zajmujący całość spektaklu, wypełniający cały spektakl, będący główną częścią jakiegoś spektaklu (np. program pełnospektaklowy)

SJP.pl

# pełnosprawność

1. pełna sprawność fizyczna lub psychiczna;
2. cecha czegoś działającego prawidłowo

SJP.pl

# pełnosprawny

1. o człowieku: całkowicie sprawny fizycznie i umysłowo;
2. o maszynie, urządzeniu, programie: działający prawidłowo, bez zakłóceń

SJP.pl

# pełnostandardowy

odpowiadający wszystkim określonym normom, spełniający wszystkie odpowiednio uszczegółowione wymagania

SJP.pl

# pełnosłony

mający pełne zasolenie, taki, u którego stężenie soli jest wyjątkowo wysokie (np. morze pełnosłone)

SJP.pl

# pełnotekstowy

obejmujący całość jakiegoś tekstu w danej publikacji, ogłoszeniu lub notatce, odnoszący się do wszystkich informacji zapisanych w takiej formie

SJP.pl

# pełnotrzonowy

lejkowniczek pełnotrzonowy - gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych

SJP.pl

# pełnotłusty

zawierający niezmniejszoną ilość tłuszczu w stosunku do produktów wyjściowych (np. ser pełnotłusty); pełnotłuszczowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kulin. mający niezredukowaną ilość tłuszczu

Wiktionary

# pełnotłuszczowy

zawierający niezmniejszoną ilość tłuszczu w stosunku do produktów wyjściowych (np. ser pełnotłuszczowy); pełnotłusty

SJP.pl

# pełnowartościowy

1. najczęściej o produktach spożywczych lub składnikach tych produktów: zawierający wiele potrzebnych składników odżywczych (np. mleko pełnowartościowe);
2. o ludziach: odpowiadający wysokim wymaganiom (np. pracownik pełnowartościowy); wartościowy

SJP.pl

# pełnowodny

taki, w którym występuje podwyższony poziom wody, odznaczający się większym niż zwykle poziomem wód (np. okres pełnowodny - okres podwyższonego poziomu wód w zbiornikach wodnych)

SJP.pl

# pełnowymiarowy

1. mający wymiary właściwe danym wymaganiom (np. pełnowymiarowy stadion sportowy);
2. wyrazisty, żywy (np. spektakl pełnowymiarowy)

SJP.pl

# pełnozatrudniony

pracujący na pełnym etacie

SJP.pl

# pełnoziarnistość

→ pełnoziarnisty

SJP.pl

#### Patrz:

pełnoziarnisty

# pełnoziarnisty

taki, w skład którego wchodzą niełuskane ziarna zbóż (np. chleb pełnoziarnisty)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) spoż. zawierający niełuskane ziarna zbóż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Magda ma hopla na punkcie zdrowej żywności, kupuje tylko pieczywo pełnoziarniste.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛwnɔʑarʲˈɲistɨ, AS: peu̯noźarʹńisty

Wiktionary

# pełnoznaczny

w językoznawstwie: samodzielny znaczeniowo

SJP.pl

# pełny

1. napełniony, wypełniony po brzegi;
2. kompletny, bez braków; taki, któremu niczego nie brakuje;
3. zawierający wiele czegoś, nasycony czymś;
4. niczym nie ograniczony; całkowity, zupełny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wypełniony w największym możliwym stopniu

(1.2) zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

(1.3) o największej możliwej wartości lub natężeniu

(1.4) taki, w którym nic nie brakuje

(1.5) niezawierający pustych przestrzeni

(1.6) o kwiatach: taki, w którym pręciki i słupek przekształciły się w płatki korony;

(1.7) przest. pulchny, okrągły

(1.8) przeniknięty, owładnięty jakąś emocją, myślą itp.

(1.9) geom. o kącie mającym 360°

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakręć kran! Wanna jest już pełna.

(1.2) O tej porze roku hotele są pełne turystów.

(1.3) Z powodu usterki silniki nie mogą pracować z pełną mocą.

(1.4) Pełna lista ochotników jest wywieszona na tablicy ogłoszeń.

(1.5) Wykończenia wykonano z pełnej cegły.

(1.6) Nowa odporna na szkodniki odmiana róży o pełnych kwiatach podbija rynek!

(1.7) Naturalnie, w reklamach szminek pojawiają się głównie kobiety o pełnych wargach.

(1.8) Jestem pełny podziwu dla twojej odwagi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwnɨ, AS: peu̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełnia ż., pełność ż., wypełniacz m.

czas. wypełniać, przepełniać, dopełniać, napełniać, uzupełniać

przym. przepełniony, wypełniony, zapełniony, pełen, pełniuteńki, pełniutki

przysł. pełno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-4,1.8) pełen

(1.4) kompletny

(1.5) lity

Wiktionary

# pełtew

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, wypływająca ze Lwowa i uchodząca do Bugu z jego lewej strony;

Wiktionary

Pełtew (ukr. Полтва, Połtwa) – rzeka na Ukrainie, w całości położona na terenie obwodu lwowskiego, lewy dopływ Bugu.

Rzeka o długości ok. 70 km, której źródła znajdują się na wysokości ok. 350 m n.p.m. we Lwowie w dzielnicy Żelazna Woda. Pełtew przepływa przez południową część Roztocza i uchodzi do Bugu w okolicach miasta Busk, na wysokości około 220 m n.p.m. Najważniejszym miastem, przez które przepływa, jest Lwów.

Wikipedia

# pełzać

pełznąć;
1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża

(1.2) o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka

(1.3) o roślinach rozrastać się po podłożu

(1.4) o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko

(1.5) przen. pejor. zachowywać się w sposób szczególnie uległy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełzak mrz., pełzanie n., pełznięcie n., wypełznięcie n.

czas. pełznąć ndk., wypełzać ndk., wypełznąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-4) pełznąć

(1.1) posuwać się, przesuwać się

(1.2) czołgać się, posuwać się, przesuwać się

(1.3) piąć się

(1.4) dryfować, przesuwać się

(1.5) czołgać się, płaszczyć się

Wiktionary

# pełzacz

1. niewielki owadożerny ptak leśny z rzędu wróblowatych o charakterystycznym sztywnym ogonie pełniącym rolę podpory podczas wspinania się po pniach drzew;
2. jedno z metalowych okuć z brzegu żagla, łączących tenże żagiel z masztem;
3. potocznie o pochlebcy

SJP.pl

Pełzacz (żeglarstwo) – okucie mocujące żagiel do masztu. Zaczepione jest do przedniego liku żagla, a następnie nasuwane na szynę przytwierdzona do masztu. Pełzacze stosowane są na żaglowcach z ożaglowaniem gaflowym i bermudzkim.

Wikipedia

# pełzaczowate

rodzina niewielkich ptaków z rzędu wróblowatych, której gatunki wyróżniają się sztywnym ogonem pomocnym podczas wspinania się po pniach drzew

SJP.pl

Pełzacze, pełzaczowate (Certhiidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

Wikipedia

# pełzaczowaty

o cechach pełzaczowatych (rodzina niewielkich ptaków z rzędu wróblowatych)

SJP.pl

# pełzający

pełznąć;
1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś

SJP.pl

# pełzak

gatunek z podgromady korzenionóżek, należący do najprostszego rzędu pierwotniaków o zmiennym kształcie ciała; ameba

SJP.pl

Ameba, pełzak (z greckiego amoibe 'przemiana') – nazwa jednokomórkowych organizmów (w tradycyjnym ujęciu – pierwotniaków) o zmiennym kształcie ciała, poruszających się ruchem pełzakowatym za pomocą nibynóżek. Pojęcie różnie definiowane, w zależności od okresu historycznego i zakresu stosowania, dotyczące pewnej formy życiowej, bądź taksonu. Może być inaczej ujmowane w języku ogólnym niż specjalistycznym (biologicznym).

Wikipedia

# pełzakowaty

przypominający z wyglądu pełzaka (amebę, jednego z najprostszych pierwotniaków z podgromady korzenionóżek), charakterystyczny dla pełzaka (np. ruch pełzakowaty)

SJP.pl

# pełzakowce

protist zdolny do wytwarzania nibynóżek będących organami ruchu i zdobywania pożywienia

SJP.pl

# pełzakowica

choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; ameboza; entameboza; czerwonka pełzakowa

SJP.pl

Wikipedia

# pełzakowiec

protist zdolny do wytwarzania nibynóżek będących organami ruchu i zdobywania pożywienia

SJP.pl

# pełzakowy

czerwonka pełzakowa, choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; ameboza; entameboza; pełzakowica

SJP.pl

# pełzanie

powolny proces odkształcania się niektórych materiałów pod wpływem długotrwałego obciążenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełzać.

(1.2) techn. geol. powolne zwiększanie się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu;

Wiktionary

Pełzanie – powolna zmiana kształtu ciała (odkształcenie) wskutek działania stałych, długotrwałych obciążeń, mniejszych od granicy sprężystości materiału. Pełzanie przebiega znacznie szybciej w wysokich temperaturach, np. w przypadku rurociągów, w których znajduje się gorący czynnik pod ciśnieniem, czy elementów turbin gazowych obciążonych statycznie, ale pracujących w wysokich temperaturach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɛwˈzãɲɛ, AS: peu̯zãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pełznąć ndk., pełzać ndk.

Wiktionary

# pełzarka

urządzenie badawcze używane do określania odporności niektórych materiałów na odkształcenia pod wpływem obciążeń

SJP.pl

# pełzatka

glon z typu zielenic; kaulerpa

SJP.pl

# pełznąć

1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi; pełzać;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś; pełzać;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli; pełzać;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś; pełzać;
5. o kolorach: tracić intensywność; blaknąć, płowieć

SJP.pl

czasownik

(1.1) wolno posuwać się w przód ocierając tułowiem o grunt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛwznɔ̃ɲt͡ɕ, AS: peu̯znõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pełzanie n., pełzacz m., pełzakowica ż., pełzak m., pełzaczowate nmos.

czas. pełzać, dopełznąć, odpełznąć, wpełznąć, wpełzać

Wiktionary

# pf

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca dźwięk aerozolu

Wiktionary

- PF – kod przypisany Polinezji Francuskiej według standardu ISO 3166-1 alfa-2
- Packet Filter – program typu zapora sieciowa dla systemu operacyjnego OpenBSD
- pikofarad – podwielokrotna jednostka pojemności
- silny skrzydłowy (ang. power forward) – pozycja na boisku w koszykówce
- PowerFlo – system wspomagania zmian biegów (SunTour)
- Galeria Fotografii pf

Wikipedia

# pfe

wykrzyknik wyrażający wstręt, obrzydzenie, niesmak; fuu, fu, pfu, fe, fuj, pfuj, ble, fee

SJP.pl

# pfeiffer

Osoby o tym nazwisku:

- Franciszek Pfeiffer – polski wojskowy,
- Irena Pfeiffer – polska kompozytorka, dyrygentka i pedagog,
- Juliusz Pfeiffer – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów,
- Michelle Pfeiffer – amerykańska aktorka i producentka filmowa, modelka,
- Paulina Pfeiffer – amerykańska dziennikarka,

Wikipedia

# pff

wykrzyknik oznajmujący pogardę wobec czegoś lub kogoś

SJP.pl

# pfiu

wyraz naśladujący gwizdanie

SJP.pl

# pfizer

największy na świecie koncern farmaceutyczny

SJP.pl

Pfizer Inc. (ang. /'faɪzəɹ/) – koncern farmaceutyczny z siedzibą w USA w Nowym Jorku. Założony w 1849 roku przez Amerykanów niemieckiego pochodzenia, Charlesa Pfizera i Charlesa Erhardta jako Charles Pfizer and Company. W 2006 roku osiągnął sprzedaż na poziomie 48,4 mld dolarów amerykańskich i zysk 19 mld dolarów, przy wydatkach na badania 7,6 mld dolarów i zatrudnieniu ponad 100 tysięcy osób.

Wikipedia

# pforzheim

Pforzheim – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, siedziba regionu Nordschwarzwald oraz powiatu Enz, do którego miasto jednak nie należy. Leży na północ od Schwarzwaldu pomiędzy Karlsruhe i Stuttgartem. Liczy 127 849 mieszkańców (31 grudnia 2022).

Wikipedia

# pfron

[czytaj: PEfron] skrót od: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pfrɔ̃n, AS: pfrõn

Wiktionary

# pfu

1. wykrzyknik wyrażający wstręt, obrzydzenie, niesmak; fuu, fu, pfe, fe, fuj, pfuj, ble, fee;
2. wyraz naśladujący dźwięk słyszany przy splunięciu; tfu;
3. wyraz używany w sytuacji, gdy ktoś się przejęzyczył, pomylił itp.; tfu

SJP.pl

# pfuj

wykrzyknik wyrażający wstręt, obrzydzenie, niesmak; fuu, fu, pfe, fe, fuj, pfu, ble, fee

SJP.pl

# pg

skrót od: Politechnika Gdańska

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Politechnika Gdańska;

Wiktionary

- PG – kod przypisany Papui-Nowej Gwinei według standardu ISO 3166-1 alfa-2
  - .pg – domena internetowa Papui-Nowej Gwinei
- pg – pikogram (zobacz: piko, gram)
- Politechnika Gdańska, PG
- PowerGlide, PG – system wspomagania zmian biegów w rowerach
- piodermia zgorzelinowa (łac. pyoderma gangrenosum, PG) – ropne zgorzelinowe zapalenie skóry
- rozgrywający (ang. point guard, PG) – rozgrywający zawodnik w zespole koszykarskim
- Prokuratura Generalna, Prokurator Generalny, PG

Wikipedia

# pge

skrót od: Polska Grupa Energetyczna; spółka działająca głównie w branży energii elektrycznej

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = Polska Grupa Energetyczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten dyrektor pracuje w PGE.

Wiktionary

# pgm

skrót od: Polska Giełda Maszyn

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = adm. przedsiębiorstwo gospodarki mieszkaniowej

Wiktionary

# pgnig

skrót od: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę zapłacić rachunki za usługi PGNiG.

Wiktionary

# pgp

[czytaj: pe-gie-PE]
1. skrót angielskiego: Pretty Good Privacy - jedno z najpopularniejszych narzędzi do szyfrowania poczty elektronicznej;
2. system pojedynczego głosu przechodniego - jeden z systemów liczenia głosów (tzw. quasi-proporcjonalny)

SJP.pl

# pgr

[czytaj: pe-gie-ER]
1. skrót od: Państwowe Gospodarstwa Rolne - instytucja grupująca wielkie państwowe przedsiębiorstwa rolne, funkcjonująca w latach 1949-1991;
2. jedno z takich gospodarstw; pegeer

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. roln. państwowe gospodarstwo rolne;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te czterdzieści lat w PGR-ze było dla niego istną drogą cierniową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿ɟɛ‿ˈːr, AS: pe‿ǵ•‿er

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pegeeryzacja ż., PGR-owiec mos., pegeerowiec mos., pegeer mrz., pegeerowskość ż.

przym. PGR-owski, pegeerowski, popegeerowski, postpegeerowski

przysł. PGR-owsko, pegeerowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PPGR

Wiktionary

# pgr-owiec

pracownik PGR-u (Państwowego Gospodarstwa Rolnego); pegeerowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. roln. rolnik zrzeszony w Państwowym Gospodarstwie Rolnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tym autobusem jeździli PGR-owcy i pracownice mleczarni.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. PGR-owski

przysł. PGR-owsko

skr. PGR

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pegeerowiec

Wiktionary

# pgr-owski

→ PGR

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący PGR-u, związany z PGR-em

Wiktionary

#### Patrz:

PGR

#### Powiązane:

przysł. PGR-owsko

skr. PGR

rzecz. PGR-owiec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pegeerowski

Wiktionary

# pgr-owsko

przysłówek

(1.1) rzad. na sposób PGR-owski, tak jak w PGR-ze

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. PGR-owski

skr. PGR

rzecz. PGR-owiec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pegeerowsko

Wiktionary

# ph

wykładnik jonów wodorowych, wielkość opisująca kwasowość lub zasadowość substancji

SJP.pl

Ph ph – dwuznak występujący w języku angielskim, irlandzkim, łacińskim, francuskim i niemieckim. Oznacza on głoskę [f]. W irlandzkim, dwuznak ph jest także zastępowany literą ṗ.

Wikipedia

# phablet

[czytaj: fablet] urządzenie elektroniczne o przekątnej pomiędzy pięcioma i siedmioma calami, łączące funkcje smartfona i tabletu; fablet, mikrotablet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) elektron. inform. urządzenie mobilne pośrednie między telefonem i tabletem, mające cechy obydwu tych rozwiązań

Wiktionary

Fablet (ang. phablet, połączenie słów: phone i tablet) – grupa urządzeń mobilnych wyposażonych w ekran dotykowy o przekątnej do 7 cali. Fablet jest urządzeniem łączącym cechy smartfona i małego tabletu. Jest większy niż smartfon, ale nie na tyle duży, by być uznawany za tablet lub minitablet. Rozmiary przekątnej ekranu takich urządzeń zaczynają się na pięciu calach, ale są mniejsze niż siedem cali.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) phablet

źródła.

== phablet (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) elektron. inform. phablet

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) phablet

źródła.

== phablet (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) elektron. inform. phablet

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# phad

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu; Phecda; Phekida; Phacd; Phekda; Phekha

SJP.pl

# phaeton

samochód typu Volkswagen Phaeton

SJP.pl

Faeton (phaeton) – typ nadwozia samochodowego z otwartym dachem i z dwoma siedzeniami lub większą liczbą siedzeń w innych odmianach.

W motoryzacji na początku XX wieku termin ten zastąpił dotychczasowe określenie baquet. W Europie w latach 30. XX wieku był synonimem amerykańskich nazw convertible sedan i convertible phaéton. Dla pojazdów czteromiejscowych z dwoma rzędami siedzeń stosowano określenie double phaeton. Początkowo nadwozia takie były bez drzwiczek, później z drzwiczkami dla tylnego rzędu, a następnie także przedniego rzędu siedzeń. Istniały też nadwozia sześcioosobowe z trzema rzędami siedzeń (z przedłużoną ramą podwozia) – triple phaeton. Nadwozie double phaeton było najpopularniejszym typem nadwozia w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku, później wyparte przez również otwarte nadwozie torpedo. Rozróżnienie między nimi nie jest jednak konsekwentnie stosowane i nazwę phaeton spotyka się także dla późniejszych otwartych nadwozi.

Wikipedia

# phare

Phare (ang. Poland and Hungary: Assistance for Restructuring their Economies) – program Komisji Europejskiej powstały w roku 1989 w celu udzielania materialnej pomocy państwom kandydującym do Wspólnot Europejskich. Do roku 2000 z Phare korzystało już 17 państw europejskich. Po roku 2000 kraje Bałkanów Zachodnich wyłączono do odrębnego programu CARDS. Zarówno Phare jak i CARDS zaniechane zostały w 2007 r. na rzecz nowego programu Instrument Pomocy Przedakcesyjnej.

Wikipedia

# pharming

[czytaj: farming] niebezpieczniejsza forma phishingu polegająca na przekierowywaniu użytkownika na fałszywą stronę internetową, nawet po wpisaniu poprawnego adresu strony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) inform. przekierowywanie użytkownika na stronę internetową oszusta np. przez manipulację DNS lub użycie trojana;

Wiktionary

Pharming – polega na modyfikacji zawartości adresu www w celu przekierowania użytkownika na fałszywą stronę, mimo wpisania prawidłowego adresu strony.

Ma to na celu przejęcie wpisywanych przez użytkownika do zaufanych witryn haseł, numerów kart kredytowych i innych poufnych danych.

Wikipedia

# pharmingowy

→ pharming [czytaj: farmingowy]

SJP.pl

# phelps

Miejscowości w USA:

- Phelps – jednostka osadnicza w stanie Kentucky, w hrabstwie Pike
- Phelps – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Ontario
- Phelps – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Ontario
- Phelps – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Vilas
- Phelps City – jednostka osadnicza w stanie Missouri
- Phelps (ang. Phelps Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Ontario
- Phelps (ang. Phelps Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Vilas

Wikipedia

# phelpsomania

[czytaj: felpsomania] potocznie: fascynacja Michaelem Phelpsem, amerykańskim pływakiem

SJP.pl

# phenian

[czytaj: pheńjanin] mieszkaniec Phenianu; pheniańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) przest. geogr. Pjongjang

Wiktionary

Pjongjang (dawny polski egzonim: Phenian, kor. 평양, P'yǒngyang, hancha: 平壤) – stolica i największe miasto Korei Północnej, położone w zachodniej części kraju, na nizinie nadmorskiej, na wysokości około 85 m n.p.m., nad rzeką Taedong-gang, około 50 km od jej ujścia do Morza Żółtego, główny ośrodek gospodarczy i naukowo-kulturowy kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Władzom w Phenianie również zależało na szybkim załatwieniu sprawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pheniańczyk mos., phenianka ż.

przym. pheniański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pjongjang

Wiktionary

# pheniańczyk

[czytaj: pheńjańczyk] mieszkaniec Phenianu; phenianin

SJP.pl

# phenianin

[czytaj: pheńjanin] mieszkaniec Phenianu; pheniańczyk

SJP.pl

# phenianka

[czytaj: pheńjanka] mieszkanka Phenianu

SJP.pl

# pheniański

→ Phenian [czytaj: pheńjański]

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. odnoszący się do Phenianu, związany z Phenianem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed dekadą pheniański sąd go uniewinnił.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Phenian mrz., pheniańczyk mos., phenianka ż.

Wiktionary

# phi

1. wykrzyknik wyrażający pogardę, czasem też zaskoczenie, zdziwienie; phu, phy;
2. [czytaj: fi] jedna z liter alfabetu greckiego; fi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ;

wykrzyknik

(2.1) wyrażenie lekceważenia i rozczarowania

Wiktionary

Phi (fi, stgr. φῖ, nw.gr. φι, pisana Φφ lub ϕ) – dwudziesta pierwsza litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 500.

Dawniej w języku polskim (tj. od XIII do I połowy XVI w.) phi używano do oddania samogłoski nosowej (samogłosek nosowych), ze względu na brak odpowiedniego znaku w alfabecie łacińskim:

- φ („o wąsate”) – występujące w „Kazaniach świętokrzyskich”: Ta sloua pise mφdry Salomon.
- ϕ („o rogate”; zobacz też Ꟁ, oraz znaku zbliżonego do cyrylickiego онъ/onŭ, czyli tzw. „okrągłej omegi” – ѻ) – występujące w „Psałterzu floriańskim”: Slawϕ krolewstwa twego powedzϕ, y mocz twoyϕ molwycz bϕdϕ (Ps 144, 11).

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Phi! To ma być apartament? To jakaś zatęchła nora!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: fʲi, AS: fʹi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fi

(2.1) phii

Wiktionary

# phii

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca dźwięk wydmuchiwanego przez wydęte wargi powietrza jako oznaka lekceważenia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) phi

Wiktionary

# phil

[czytaj: fil] obce imię męskie

SJP.pl

# philip

imię

SJP.pl

Philip – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa, siedziba administracyjna hrabstwa Haakon.

Wikipedia

# philipe

[czytaj: fiLIP]
1. nazwisko, m.in. Gérard Philipe (1922-1959) - francuski aktor filmowy i teatralny;
2. obce imię męskie

SJP.pl

# philipp

[czytaj: filip] niemieckie imię męskie

SJP.pl

# philippe

[czytaj: fiLIP] francuskie imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. Filip

Wiktionary

Osoby:

- Adrien Philippe – francuski zegarmistrz
- Édouard Philippe – francuski polityk
- Jacques Philippe – francuski ksiądz
- Marie-Dominique Philippe – francuski teolog

Inne:

- Philippe – francuskie imię męskie

Zobacz też:

- Filip
- Forge-Philippe
- Patek Philippe

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: fi.lip

Wiktionary

# philips

[czytaj: filips] produkt marki Philips

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) produkt marki Philips

Wiktionary

Koninklijke Philips N.V., szerzej znany jako Philips – holenderski producent elektroniki użytkowej. W obrębie koncernu działają spółki: Philips Consumer Lifestyle, Philips Lighting, Philips Healthcare. Philips jest posiadaczem ponad 64 tys. patentów – tylko w 2013 przedsiębiorstwo złożyło do Europejskiego Urzędu Patentowego 1,8 tys. wniosków, będąc trzecim pod względem wielkości wnioskodawcą.

Wikipedia

# philipsburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. główne miasto na wyspie Sint Maarten oraz stolica holenderskiej części tej wyspy;

Wiktionary

Philipsburg – główne miasto na wyspie Sint Maarten; stolica terytorium Sint Maarten, czyli autonomicznej części Holandii. Według danych szacunkowych na rok 2010 liczy 1670 mieszkańców. Miasto to leży na holenderskiej części wyspy na wąskim piaszczystym przesmyku pomiędzy zatoką Groot Baai i Great Salt Pond;

Wikipedia

# phillips

nazwisko

SJP.pl

- Anthony Philips – brytyjski gitarzysta
- Henry F. Phillips
- Phillips – typ nacięcia łba wkręta oraz grotu wkrętaka
- Phillips – amerykański konstruktor samochodów wyścigowych

Miejscowości w USA:

- Phillips – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Hamilton
- Phillips – miejscowość w stanie Maine, w hrabstwie Franklin
- Phillips – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Coal
- Phillips – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Price

Wikipedia

# phishing

[czytaj: fiszing] wyłudzanie od internauty informacji umożliwiających nielegalny dostęp do poufnych i prywatnych informacji przez podszywanie się pod kogoś innego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. typ oszustwa w którym przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji, np. haseł;

Wiktionary

Phishing – metoda oszustwa, w której przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji (np. danych logowania, danych osobowych, danych karty kredytowej), zainfekowania komputera szkodliwym oprogramowaniem czy też nakłonienia ofiary do określonych działań. Jest to rodzaj ataku opartego na inżynierii społecznej.

Wikipedia

# phishingowy

[czytaj: fiszingowy] dotyczący wyłudzania od internauty informacji i danych dostępowych

SJP.pl

# phlegmone

[czytaj: flegmone] ropne, szerzące się zapalenie tkanek miękkich, zwłaszcza tkanki łącznej; flegmona, ropowica

SJP.pl

# phm

skrót od: podharcmistrz

SJP.pl

Podharcmistrz (podharcmistrzyni) – drugi (z trzech) stopień instruktorski w harcerstwie. Oznaczany zieloną podkładką pod krzyżem harcerskim oraz zieloną lilijką noszoną na lewym rękawie munduru harcerskiego. Często zapisywany w skrócie jako phm. przed imieniem i nazwiskiem.

Wikipedia

# phm.

skrót

(1.1) = harc. podharcmistrz lub podharcmistrzyni (stopień instruktorski)

Wiktionary

# phnompeńczyk

[czytaj: pnompeńczyk] mieszkaniec Phnom Penh (stolicy Kambodży)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Phnom Penh

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: fnɔ̃mˈpɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: fnõmpẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Phnom Penh n.

:: fż. phnompenka ż.

przym. phnompeński

Wiktionary

# phnompenka

[czytaj: pnompenka] mieszkanka Phnom Penh (stolicy Kambodży); phnompeńka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Phnom Penh

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: fnɔ̃mˈpɛ̃nka, AS: fnõmpẽnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Phnom Penh n.

:: fm. phnompeńczyk mos.

przym. phnompeński

Wiktionary

# phnompeński

[czytaj: pnompeński] przymiotnik od: Phnom Penh (stolica Kambodży)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Phnom Penh

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: fnɔ̃mˈpɛ̃j̃sʲci, AS: fnõmpẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Phnom Penh n., phnompeńczyk mos., phnompenka ż.

Wiktionary

# pho

wietnamski rosół wołowy z makaronem ryżowym i ziołowymi dodatkami

SJP.pl

- Phở – popularna zupa w kuchni wietnamskiej
- Polski Holding Obronny – polski koncern zbrojeniowy i spółka z o.o.

Wikipedia

# phobos

[czytaj: fobos] satelita Marsa; Fobos

SJP.pl

- Fobos (Phobos) – księżyc Marsa
- Fobos (gr. Phobos, łac. Phobus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie strachu, brat Dejmosa

Wikipedia

# phoebe

[czytaj: febe] satelita Saturna; Febe

SJP.pl

- Phoebe – angielska pisownia imienia Febe lub pochodzącej od niego nazwy księżyca Saturna
- Phoebe (Febe) – księżyc Saturna
- phoebe – określenie na istotę postludzką w powieści Jacka Dukaja Perfekcyjna niedoskonałość i jej przyszłych kontynuacjach, pochodzące od skrótu od angielskiego określenia post-human bein
- Phoebe Buffay−Hannigan – fikcyjna postać z serialu Przyjaciele
- Phoebe – rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych

Wikipedia

# phoenix

[czytaj: finiks] miasto w USA

SJP.pl

Phoenix (o’odham: Ski:kigk; yavapai: Wathinka lub Wakatehe; nawaho: Hoozdoh; mohave: Hachpa 'Anya Nyava) – stolica i jednocześnie największe miasto amerykańskiego stanu Arizona, piąte pod względem populacji miasto w Stanach Zjednoczonych, za sprawą populacji liczącej 1 644 409 mieszkańców (2022). Stanowi centrum obszaru metropolitalnego Phoenix (znanego jako Dolina Słońca), dziesiątego ze względu na wielkość w Stanach Zjednoczonych, zamieszkiwanego przez ponad 5 mln osób (2022). Ponadto Phoenix jest siedzibą hrabstwa Maricopa, a zarazem jednym z największych miast w skali kraju z uwzględnieniem kryterium zajmowanej powierzchni.

Wikipedia

# photoshop

[czytaj: fotoszop] program do tworzenia i obróbki grafiki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) fot. inform. popularny profesjonalny program graficzny firmy Adobe

Wiktionary

Adobe Photoshop – program graficzny przeznaczony do tworzenia i obróbki grafiki rastrowej, będący sztandarowym produktem firmy Adobe.

Program jest dostępny na platformy Windows i macOS. Projekty programu zapisywane są w dedykowanym formacie plików PSD.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy użyciu Photoshopa można zmienić m.in. kontrast i kolorystykę zdjęcia, czy też usunąć z niego niepożądane obiekty.

(1.1) Nieumiejętne wykorzystanie możliwości Photoshopa kończy się często fatalnie wyglądającym fotomontażem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fotoszopowanie n., sfotoszopowanie n., wyfotoszopowanie n., photoshopowanie n., sphotoshopowanie n., wyphotoshopowanie n.

czas. fotoszopować ndk., sfotoszopować dk., wyfotoszopować dk., photoshopować ndk., sphotoshopować dk., wyphotoshopować dk.

Wiktionary

# photoshopować

[czytaj: fotoszopować] obrabiać zdjęcie lub film w programie graficznym; fotoszopować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. fot. inform. korygować zdjęcie w programie graficznym, żeby wyglądało korzystniej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Photoshop mzw., fotoszopowanie n., sfotoszopowanie n., wyfotoszopowanie n., photoshopowanie n., sphotoshopowanie n., wyphotoshopowanie n.

czas. fotoszopować ndk., sfotoszopować dk., wyfotoszopować dk., sphotoshopować dk., wyphotoshopować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. fotoszopować

Wiktionary

# photoshopowy

→ Photoshop

SJP.pl

#### Patrz:

Photoshop

# php

skrót od: Personal Home Page, w informatyce: skryptowy język programowania, wykonywany głównie po stronie serwera

SJP.pl

PHP – interpretowany, skryptowy język programowania zaprojektowany do generowania stron internetowych i budowania aplikacji webowych w czasie rzeczywistym.

PHP jest najczęściej stosowany do tworzenia skryptów po stronie serwera WWW, ale może być on również używany do przetwarzania danych z poziomu wiersza poleceń, a nawet do pisania programów pracujących w trybie graficznym (np. za pomocą biblioteki GTK+, używając rozszerzenia PHP-GTK). Implementacja PHP wraz z serwerem WWW Apache oraz serwerem baz danych MySQL określana jest jako platforma AMP (w środowisku Linux – LAMP, w Windows – WAMP).

Wikipedia

# phreaker

[czytaj: friker] osoba łamiąca zabezpieczenia sieci telefonicznych, najczęściej w celu uzyskania darmowych połączeń

SJP.pl

# phu

wykrzyknik oznaczający pogardę, lekceważenie; phi, phy

SJP.pl

# phubber

[czytaj: faber] osoba ignorująca swojego rozmówcę poprzez nieustanne korzystanie z telefonu, tabletu itp.

SJP.pl

# phubbing

[czytaj: fabing] ignorowanie osoby, z którą się przebywa poprzez nieustanne korzystanie z telefonu, tabletu itp.

SJP.pl

Phubbing – określenie zachowania polegającego na ignorowaniu bezpośrednich interakcji społecznych na rzecz korzystania ze smartfona. Jest to powszechne zachowanie w dzisiejszej erze cyfrowej. Choć często wiąże się ją z koncepcją strachu przed pominięciem czegoś (FOMO), bieżące badania naukowe przedstawiają sprzeczne dowody dotyczące siły i spójności tego związku. W maju 2012 roku, w ramach eksperymentu lingwistycznego przeprowadzonego przez Macquarie Dictionary, agencja reklamowa McCann zaprosiła grupę leksykografów, autorów i poetów do stworzenia neologizmu opisującego to zachowanie. Słowo „phubbing”, będące połączeniem słów phone (telefon) i snubbing (ignorowanie), zostało po raz pierwszy użyte przez Adriana Millsa, dyrektora ds. obsługi klienta w grupie McCann. Termin ten pojawił się w mediach na całym świecie i został spopularyzowany przez kampanię Stop Phubbing stworzoną przez McCann.

Wikipedia

# phuket

miasto w Tajlandii

SJP.pl

- Phuket – wyspa w Tajlandii
- Prowincja Phuket – prowincja w Tajlandii
- Phuket – miasto w Tajlandii
- Port lotniczy Phuket – lotnisko w mieście Phuket w Tajlandii
- „Phuket” – syjamski torpedowiec typu Trat z lat 30. XX wieku i okresu II wojny światowej

Wikipedia

# phy

wykrzyknik wyrażający lekceważenie, dezaprobatę itp.; phi, phu

SJP.pl

# phz

skrót od: Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego

SJP.pl

# pi

1. nazwa litery greckiej
2. liczba wyrażająca stosunek długości obwodu koła do długości jego średnicy; ludolfina
3. odgłos pisklęcia
4. wykrzyknik oznaczający zaskoczenie, podziw

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = polit. Państwo Islamskie

Wiktionary

π (czyt. pi), ludolfina, stała Archimedesa – stosunek obwodu koła (czyli długości okręgu) do długości jego średnicy; stosunek ten jest niezależny od wielkości koła, bowiem wszystkie koła są do siebie podobne. Liczba π nazywana jest czasami stałą Archimedesa w uznaniu zasług Archimedesa z Syrakuz, który jako pierwszy badał własności i znaczenie w matematyce tej liczby; określenie ludolfina pochodzi od Ludolpha van Ceulena, który zyskał sławę, przedstawiając tę liczbę z dokładnością do 35 miejsc po przecinku. Grecy nie używali symbolu π – wprowadził go dopiero William Jones, a spopularyzował Leonhard Euler.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chrześcijanie uciekają przed PI.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿ˈi, AS: pe‿i

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ISIS, Daesh

Wiktionary

# pia

moneta birmańska, 1/100 kiata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Pia – imię żeńskie
- Pia – miejscowość we Francji
- Pia – zdawkowa jednostka monetarna w Mjanmie
- PIA – skrócona nazwa Pakistan International Airlines
- Pia – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim w prowincji Afryka Prokonsularna, sufragania metropolii Kartagina

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pia Górska to polska malarka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pio mos., piuska ż.

:: fm. Pius m.

Wiktionary

# piać

1. wydawać dźwięki charakterystyczne dla koguta;
2. żartobliwie: głosić pochwały; chwalić, sławić, opiewać;
3. potocznie:
a) zachwycać się czymś, bardzo się cieszyć;
b) mówić cienkim, ostrym głosem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapiać)

(1.1) ornit. o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

(1.2) przen. mówić cienkim, ostrym głosem

(1.3) przen. żart. bardzo się cieszyć, zachwycać się czymś

(1.4) daw. (obecnie żart. także. iron.) o ludziach i dowolnych ptakach: śpiewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od rana słychać było, jak koguty pieją w kurniku.

(1.3) Na widok panny młodej druhny piały z zachwytu.

(1.4) Rozochocone kury piały, przyzywając koguta.

(1.4) Chór piał niemiłosiernie, wyprowadzając wszystkich z równowagi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjät͡ɕ, AS: pʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pienie n., pieśń ż., piosenka ż., pianie n., zapianie n., piewca mos., śpiewak mos./mzw., śpiewaczka ż.

czas. zapiać dk.

Wiktionary

# piacencki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Piacenzą, dotyczący Piacenzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Antypapieża doprowadzono w papieskim ornacie przed zgromadzenie, tam - po ogłoszeniu wyroku - zerwano z niego szaty, posadzono na osła twarzą do ogona i tak, ku uciesze gawiedzi, prowadzono po mieście, po czym umieszczono go w którymś z klasztorów rzymskich. Przybyłej specjalnie tam delegacji z niegdyś mu podległej diecezji piacenckiej oddał zachowane relikwie św. Justyny, które niegdyś dla swojej diecezji uzyskał.

(1.1) Kelner (…) przez dwa miesiące pracuje w knajpie, potem przez dziesięć miesięcy pływa na statkach. (…) Teraz serwuje nam wspaniałą piacencką pizzę.

(1.1) Pracował on w szpitalu piacenckim po dawnemu z największym poświęceniem i już tam dżuma wygasała, gdy sam na nią zapadł.

(1.1) Według tegoż dziennika [Perseveranza - przyp.] przyszło do bitwy w Gagliano między huzarami piacenckimi, gwardią narodową i innymi obywatelami, wskutek czego ministerstwo nakazało rozwiązanie tego pułku uwsp..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piacenza ż.

przym. piacentyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piacentyński

Wiktionary

# piacentyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Piacenzą, dotyczący Piacenzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biskup piacentyński, brat Nasz Jan Chrzciciel, założył w swej diecezji pierwsze kolegium kapłanów, którzy by włoską młodzież na kapłanów dla amerykańskich Włochów sposobili. sic. uwsp.

(1.1) Znamienny przykład trwałości dawnych longobardzkich podziałów terytorialnych przynosi dokument piacentyński z 879 r. (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piacenza ż.

przym. piacencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piacencki

Wiktionary

# piacenza

[czytaj: pjaczenca] miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w północnej części kraju, w regionie Emilia-Romania;

Wiktionary

Piacenza (wym. [pja'ʧɛnʦa]) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania (Emilia-Romagna), w prowincji Piacenza.

Według danych na rok 2023 gminę Piacenza zamieszkiwało 102 548 osób, 869 os./km². Powierzchnia gminy wynosi 118 km². Miasto znajduje się przy głównym szlaku kolejowym ze stacją Piacenza i autostradzie z Mediolanu na południe Włoch.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gałąź tej dynastii panującej w Hiszpanii nie może zapomnieć, że Parma wraz z Piacenzą i Guastallą, mimo że leży we Włoszech, wchodziły przecież w skład korony hiszpańskiej.

(1.1) W antycznej Piacenzy został zabity w 476 roku n.e. Orest, który rok wcześniej przejął zbrojnie władzę od cesarza Juliana Neposa i ustanowił cesarzem swego nieletniego syna Romulusa Augustusa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. placentyńczyk mos.

przym. piacencki, piacentyński, placentyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Placencja

Wiktionary

# piacevole

[czytaj: piaCZEwole] określenie wykonawcze: z wdziękiem, z upodobaniem, miło, przyjemnie

SJP.pl

# piach

piasek, ziarenka skalne, najczęściej koloru bladożółtego oraz grunt, teren pokryty takimi ziarenkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zgrub. piasek

Wiktionary

Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się zależnie od przyjętej klasyfikacji od 0,05 lub 0,063 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm³.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʲjax, AS: pʹi ̯aχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piasek mrz., piaseczek m., piaskowanie n., piaskarz mos.

czas. piaskować ndk.

przym. piaskowy

Wiktionary

# piącha

potocznie o pięści, najczęściej dużej lub powstałej po bardzo mocnym zaciśnięciu dłoni

SJP.pl

# piachy

piasek, ziarenka skalne, najczęściej koloru bladożółtego oraz grunt, teren pokryty takimi ziarenkami

SJP.pl

## Integralne części wsi w Polsce

Wg TERYT jest ich 20

- Piachy – część wsi Bieńkówka w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Chełmno
- Piachy – część wsi Mniszki w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Piachy – część wsi Ogonowice w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Opoczno
- Piachy – część wsi Skotniki w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Aleksandrów
- Piachy – część wsi Dzierżawy w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Wartkowice
- Piachy – część wsi Młoszowa w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Trzebinia
- Piachy – część wsi Psary w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice
- Piachy – część wsi Stara Wieś w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Sienno
- Piachy – część wsi Pakosław w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Iłża
- Piachy – część wsi Maliszów w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Kowala
- Piachy – część wsi Czajkowa w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Tuszów Narodowy
- Piachy – część wsi Wierzchowiny w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Wadowice Górne
- Piachy – część wsi Gwoździec w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Bojanów
- Piachy – część wsi Żuków w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Solec-Zdrój
- Piachy – część wsi Falęcin Stary w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
- Piachy – przysiółek wsi Imielnica w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Imielno
- Piachy – przysiółek wsi Jasieniec w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Słupia
- Piachy – część wsi Chwalibogowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Opatowiec
- Piachy – część wsi Cedzyna w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Górno
- Piachy – przysióøek wsi Dąbrówka w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Krasocin

Wikipedia

# piączyn

Piączyn – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Staroźreby.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą gromady Piączyn, po jej likwidacji w gromadzie Góra. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa płockiego.

Wikipedia

# piaf

nazwisko

SJP.pl

- Édith Piaf – pieśniarka francuska
- (3772) Piaf – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
- piaff – chód konia

Wikipedia

# piaff

specjalny chód konia będący elementem konkursów ujeżdżenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeźdz. rodzaj chodu, w którym koń kłusuje w miejscu, w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny;

Wiktionary

Piaff – chód konia stosowany w wyższych konkursach ujeżdżeniowych klasy Grand Prix, a także w jeździectwie klasycznym. Koń wykonujący piaff kłusuje w miejscu w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny. W piaffie, inaczej niż w pozostałych odmianach kłusa, nie ma momentu "zawieszenia". Pierwsza para nóg (po skosie) dotyka ziemi, zanim druga para zacznie się unosić.

Wikipedia

# piaget

nazwisko

SJP.pl

Jean Piaget (ur. 9 sierpnia 1896 w Neuchâtel, zm. 16 września 1980 w Genewie) – szwajcarski psycholog, biolog i epistemolog.

Wikipedia

# piai

przylądek w Azji

SJP.pl

# piana

lekka, pęcherzykowata masa powstająca na powierzchni niektórych płynów, np. piwa, bądź na skutek mieszania, ubijania, nagrzewania, fermentacji itp. różnych substancji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Niemczech na Pomorzu Przednim;

(1.2) geogr. cieśnina, położona w Niemczech, oddzielająca wyspę Uznam od stałego lądu;

Wiktionary

- piana – pojęcie fizyczne
- Piana – miejscowość we Francji
- Piana (niem. Peene) – rzeka w Niemczech
- Piana (niem. Peenestrom) – cieśnina w Niemczech
- Piana - jacht żaglowy typu J-80
- piana gaśnicza – środek gaśniczy

Zobacz też

- Pjana – rzeka w Rosji
- Pianka

Wikipedia

# pianamente

określenie wykonawcze: miękko, przyjemnie

SJP.pl

# piangendo

określenie wykonawcze: płaczliwie, zawodząco, żałośnie

SJP.pl

# pianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|piać.

(1.2) głos wydawany przez koguta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Rano obudziło mnie energiczne pianie koguta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjä̃ɲɛ, AS: pʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. piać

rzecz. zapianie n., śpiewak mzw./mos.

Wiktionary

# pianinko

zdrobnienie od: pianino

SJP.pl

# pianino

instrument klawiszowy, który jest odmianą fortepianu z pionowo ułożonymi strunami i tak samo ułożonym mechanizmem młoteczkowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

Wiktionary

Pianino – strunowy młoteczkowy (klawiszowy) instrument muzyczny ze strunami ustawionymi pionowo. Ma wiele cech wspólnych z fortepianem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W filharmonii gram na fortepianie, ale w domu mogę ćwiczyć tylko na pianinie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjä̃ˈɲĩnɔ, AS: pʹi ̯ä̃ńĩno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianista mos., pianistka ż.

Wiktionary

# pianinowy

→ pianino

SJP.pl

#### Patrz:

pianino

# pianissimo

określenie wykonawcze: bardzo cicho

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. bardzo cichy, bardzo delikatny

przysłówek

(2.1) muz. bardzo cicho, bardzo delikatnie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

fortissimo

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|włoski.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== pianissimo (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) muz. pianissimo

przysłówek

(2.1) muz. pianissimo

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

fortissimo

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|włoski.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== pianissimo (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) muz. pianissimo

przysłówek

(2.1) muz. pianissimo

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pianista

osoba grająca na pianinie lub fortepianie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

Wiktionary

Pianista – muzyk grający na fortepianie. Pianiści wykonują szeroki repertuar w różnych stylach, w tym muzykę poważną, jazz, blues oraz różnego rodzaju style muzyki rozrywkowej, w tym muzykę rockową. Umiejętność gry na fortepianie sprzyja opanowaniu gry na innych instrumentach klawiszowych, takich jak syntezator, klawesyn, czelesta, czy organy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie każdy pianista potrafi zagrać najtrudniejsze utwory Griega.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjä̃ˈɲista, AS: pʹi ̯ä̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianino n., pianola ż.

:: fż. pianistka ż.

przym. piano, pianistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) instrumentalista

hiponimy.

(1.1) fortepianista, taper

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pianino n., pianola ż.

:: fż. pianistka ż.

przym. piano, pianistyczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|wł|pianista.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pianist

* czeski: (1.1) pianista m.

* duński: (1.1) pianist w.

* francuski: (1.1) pianiste

* hiszpański: (1.1) pianista m./ż.

* jidysz: (1.1) פּיאַניסט m. (pjanist)

* kazachski: (1.1) күйсандықшы

* litewski: (1.1) pianistas m.

* niemiecki: (1.1) Pianist m.

* norweski (bokmål): (1.1) pianist m.

* nowogrecki: (1.1) πιανίστας m.

* portugalski: (1.1) pianista

* rosyjski: (1.1) пианист m.

* serbski: (1.1) пијаниста m.

* słowacki: (1.1) klavirista m., pianista m.

* szwedzki: (1.1) pianist w.

* węgierski: (1.1) zongorista

* włoski: (1.1) pianista m.

źródła.

== pianista (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) pianista

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) piano-jotzaile

Wiktionary

# pianistka

kobieta grająca na pianinie lub fortepianie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

Wiktionary

- artystka grająca na fortepianie
- Pianistka – powieść austriackiej pisarki Elfriede Jelinek
- Pianistka – film fabularny w reż. Michaela Haneke

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Palce pianistki uderzały zawsze odpowiedni klawisz – nie pamiętała, by kiedykolwiek się pomyliła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjä̃ˈɲistka, AS: pʹi ̯ä̃ńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. pianista mos.

zob. pianino.

Wiktionary

# pianistyczny

powiązany ze sztuką gry na pianinie lub dotyczący osób, które umieją grać na pianinie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Historia konkursu dowiodła, że jego laureaci mają praktyczną gwarancję zaprezentowania się na międzynarodowej scenie pianistycznej i prawo do występów w największych salach koncertowych oraz nagrań autorskich płyt w renomowanych wytwórniach płytowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianista mos., pianistka ż., pianistyka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fortepianowy

Wiktionary

# pianistyka

ogół osób potrafiących grać na pianinie lub sztuka gry na tym instrumencie, najczęściej dla publiczności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. sztuka gry na fortepianie

(1.2) muz. utwory na fortepian także. ich tworzenie i wykonywanie

(1.3) muz. ogół muzyków grający na fortepianie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cały czas kształciła się też w pianistyce, dając swój pierwszy koncert w Paryżu w 1925.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianista mos., pianistka ż.

przym. pianistyczny

Wiktionary

# pianka

1. nieprzezroczysta, lekka masa oraz słodka potrawa deserowa o konsystencji piany, przygotowana z ubitej śmietany, jaj, cukru oraz różnych dodatków;
2. potoczna nazwa skafandra nurkowego zrobionego z neoprenu;
3. minerał o białym zabarwieniu, uznawany za uwodniony krzemian magnezu i otrzymywany w wyniku przeobrażania serpentynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: piana

(1.2) niewielka piana, np. na kawie, piwie lub mleku

(1.3) kulin. słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek

(1.4) kulin. marshmallow

(1.5) kosmet. spieniony kosmetyk

(1.6) pęcherzyki powietrza gęsto zatopione w przezroczystym materiale

(1.7) sport. pot. kombinezon izolujący ciało przed zimnem i wodą;

(1.8) spienione tworzywo sztuczne

(1.9) miner. zob. pianka morska.

Wiktionary

geografia

- Pianka – struga, dopływ Nereśli

sport

- pianka – ubiór ochraniający przed utratą ciepła w czasie uprawiania sportów wodnych;

sztuka kulinarna

- pianka (deser piankowy, pianka deserowa) – słodki, spieniony deser, w handlu dostępny również w formie sproszkowanego, żelującego koncentratu;
- marshmallow – rodzaj słodyczy w formie pianek wytwarzanych z cukru (syropu kukurydzianego), żelatyny i wody
- ptasie mleczko – produkt cukierniczy w postaci mlecznych pianek o łagodnym smaku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Nie wiedziałem, że piankę można zrobić, dodając bitą śmietanę do galaretki.

(1.5) Umieścić uchwyt z aplikatorem pianki w otworze na szczycie nakrywki, tak aby aplikator pianki był niewidoczny.

(1.7) Dalej, zakładaj piankę, bierz akwalung i nurkuj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjãnka, AS: pʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piana ż., pienienie n., spienienie n., spienianie n., zapienienie n., pienistość ż., spieniacz mrz.

czas. pienić ndk., spienić dk., spieniać ndk., zapienić dk.

przym. piankowy, pianowy, pienisty, piankowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) pianka deserowa, deser piankowy

Wiktionary

# piankować

uszczelniać pianką montażową

SJP.pl

# piankowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|piankować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niepiankowanie n.

czas. piankować ndk.

Wiktionary

# piankowaty

przypominający pianę, mający konsystencję podobną do piany (np. piankowata masa) lub w jakiś inny sposób związany z czymś charakterystycznym dla piany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypominający piankę, wyglądający jak pianka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ich cytoplazmie (nazywanej z tego względu piankowatą) odnaleźć można skupienia lipidów w formie kropli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piana ż., pianka ż.

przym. piankowy

czas. pienić się, spienić się

Wiktionary

# piankowski

nazwisko

SJP.pl

# piankowy

wyglądający jak pianka, przygotowany w postaci pianki (np. krem piankowy), zrobiony z pianki (minerału, uwodnionego krzemianu magnezu), wykorzystujący taki minerał (np. fajka piankowa) lub w jakiś inny sposób związany z pianką

SJP.pl

# piano

1. dawniej: pianino;
2. fragment utworu muzycznego

SJP.pl

przysłówek

(1.1) muz. określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) muz. fragment utworu muzycznego wykonany cicho

forma czasownika.

(3.1) forma bezosobowa czasu przeszłego od: piać

forma rzeczownika.

(4.1) W. lp. od: piana

Wiktionary

Piano (kors. Pianu) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Korsyka, w departamencie Haute-Corse.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 54 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 16 osób/km².

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) mezzo piano • piano nobile

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1-2) rzecz. pianista mos., pianistka ż.

(1-2) przym. pianowy

frazeologia.

etymologia. etym|włoski|piano.

uwagi.

tłumaczenia.

(3.1) zobtłum|piać.

(4.1) zobtłum|piana.

* angielski: (1.1) piano

* bułgarski: (1.1) пиано (piano)

* francuski: (1.1) piano

* hiszpański: (1.1) piano

* jidysz: (1.1) פּיאַנאָ (pjano)

* włoski: (1.1) piano

źródła.

== piano (język albański.) ==

wymowa.

IPA|piˈanɔ.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pianino

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjãnɔ, AS: pʹi ̯ãno

Wiktionary

#### Powiązane:

(1-2) rzecz. pianista mos., pianistka ż.

(1-2) przym. pianowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1-2) rzecz. pianista mos., pianistka ż.

(1-2) przym. pianowy

frazeologia.

etymologia. etym|włoski|piano.

uwagi.

tłumaczenia.

(3.1) zobtłum|piać.

(4.1) zobtłum|piana.

* angielski: (1.1) piano

* bułgarski: (1.1) пиано (piano)

* francuski: (1.1) piano

* hiszpański: (1.1) piano

* jidysz: (1.1) פּיאַנאָ (pjano)

* włoski: (1.1) piano

źródła.

== piano (język albański.) ==

wymowa.

IPA|piˈanɔ.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pianino

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pianobeton

konstrukcyjny i termoizolacyjny materiał otrzymywany z mieszanki cementu, gipsu, magnezji, wapna, wody oraz emulsji pianotwórczej, najczęściej zmieszanej dodatkowo z piaskiem lub drobnym żwirem

SJP.pl

Beton komórkowy (ABK) – materiał budowlany, rodzaj lekkiego betonu otrzymywanego poprzez wprowadzenie gazu, zwykle powietrza pod odpowiednim ciśnieniem do plastycznej mieszanki cementowej, w wyniku czego powstają w nim jednorodne pory, zwane komórkami.

Wikipedia

# pianobetonowy

odnoszący się pianobetonu (konstrukcyjnego i termoizolacyjnego materiału otrzymywanego z mieszanki cementu, gipsu, magnezji, wapna, wody oraz emulsji pianotwórczej, najczęściej zmieszanej dodatkowo z piaskiem lub drobnym żwirem)

SJP.pl

# pianoforte

muzyczne określenie wykonawcze, nakazujące zagranie jakiegoś fragmentu utworu na przemian piano (cicho, łagodnie) i forte (głośno, mocno)

SJP.pl

# pianogazosilikat

beton komórkowy stosowany do wyrobu płyt i bloków ściennych; pianogazosylikat

SJP.pl

# pianogazosylikat

beton komórkowy stosowany do wyrobu płyt i bloków ściennych; pianogazosilikat

SJP.pl

# pianogips

rodzaj pianobetonu (konstrukcyjnego i termoizolacyjnego materiału otrzymywanego z mieszanki cementu, gipsu, magnezji, wapna, wody oraz emulsji pianotwórczej, najczęściej zmieszanej dodatkowo z piaskiem lub drobnym żwirem), najczęściej wykorzystywanego w tapicerstwie

SJP.pl

# pianograf

przyrząd umocowany przy fortepianie notujący na papierze zapis nutowy granej muzyki; melograf

SJP.pl

# pianoguma

stosowany w tapicerstwie rodzaj gumy otrzymywanej z naturalnego lub syntetycznego kauczuku

SJP.pl

# pianola

pianino mechaniczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pianino z wbudowanym mechanizmem sterującym wydawaniem dźwięków na podstawie zakodowanego zapisu;

Wiktionary

Pianola (wł. piano – cicho) – mechaniczny instrument muzyczny z końca XIX wieku. Odtwarzał utwory nagrane na perforowanej taśmie papierowej z wycięciami odpowiadającymi wysokości i czasowi trwania dźwięków, która przesuwała się nad cylindrem z otworami, połączonymi rurkami z mechanizmem fortepianu. Wpadający strumień powietrza wprawiał młoteczek w ruch (młoteczek uderzał w strunę). Był on utrzymywany przy konkretnej strunie do czasu, gdy wycięcie się skończyło i taśma przesuwając się zakryła otwór, czyli przerwała strumień powietrza.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pianista mos.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) player piano, pianola

* baskijski: (1.1) pianola

źródła.

== pianola (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. pianola

(1.2) karc. w brydżu: łatwa ręka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjãˈnɔla, AS: pʹi ̯ãnola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pianista mos.

Wiktionary

# pianolka

niewielka pianola (rodzaj mechanicznego pianina z napędem nożnym lub elektrycznym, odtwarzającego utwory zapisane na specjalnej taśmie)

SJP.pl

# pianomagnezyt

pianobeton magnezowy

SJP.pl

# pianoplastik

rodzaj piankowego tworzywa o chropowatej powierzchni, wykorzystywanego w budownictwie i zdobnictwie; pianoplastyk

SJP.pl

# pianoplastyk

rodzaj piankowego tworzywa o chropowatej powierzchni, wykorzystywanego w budownictwie i zdobnictwie; pianoplastik

SJP.pl

# pianosilikat

[czytaj: pianos-ilikat] odmiana pianobetonu z dodatkiem wapna, najczęściej stosowana jako materiał termoizolacyjny w budownictwie; pianosylikat

SJP.pl

# pianosylikat

odmiana pianobetonu z dodatkiem wapna, najczęściej stosowana jako materiał termoizolacyjny w budownictwie; pianosilikat

SJP.pl

# pianoszkło

szkło o strukturze porowatej, stosowane jako izolacja cieplna i akustyczna; szkło piankowe

SJP.pl

# pianotwórczy

taki, który ułatwia lub stabilizuje pienienie się czegoś, wytwarza pianę (np. substancja pianotwórcza), przyspiesza dyspersję gazów w cieczach

SJP.pl

# pianowo

Pianowo (dawniej Pijanowo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Kościan.

Wikipedia

# pianowy

1. zawierający pianę, wykorzystujący pianę (np. gaśnica pianowa) lub w inny sposób związany z pianą albo czymś podobnym do piany;
2. przymiotnik od: piano (sposób wykonania utworu muzycznego lub fragment wykonany tym sposobem)

SJP.pl

# piar

[czytaj: pi-AR] public relations, pijar;
1. zachowania, poglądy szerokich kręgów społecznych wobec działalności danej organizacji, firmy itp.;
2. osoby, działania itp., mające na celu wzbudzenie wśród klientów, pracowników zainteresowania firmą

SJP.pl

# piardnąć

rzadko, potocznie: wypuścić gazy trawienne; pierdnąć, pruknąć, pryknąć, puścić bąka

SJP.pl

# piarg

kamieniste usypisko w żlebie lub u podnóża stoku górskiego, powstałe na skutek gromadzenia się materiałów zwietrzelinowych, często mające postać stożka; także żwir, głazy, kamienie tworzące usypisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. osypisko skalne;

Wiktionary

Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Najczęściej piargi występują u podnóża stoku, ale spotyka się je także w mniej stromych odcinkach żlebów nawet w górnych częściach ściany. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. piargowy

Wiktionary

# piargowy

przymiotnik od: piarg

SJP.pl

# piarowiec

[czytaj: pi-arowiec] człowiek związany z public relations, pośredniczący w kontaktach, np. polityka - media, podejmujący działania mające na celu wpływanie na opinię odbiorców; PR-owiec

SJP.pl

# piarówka

[czytaj: pi-arówka] potocznie: kobieta zajmująca się public relations, podejmująca działania mające na celu wpływanie na opinię odbiorców

SJP.pl

# piarowski

→ PR (public relations) [czytaj: pi-arowski]; PR-owski, piarowy

SJP.pl

# piarowy

→ PR (public relations) [czytaj: pi-arowy]; PR-owski, piarowski

SJP.pl

# piarżysko

teren pokryty piargami

SJP.pl

# piarżyskowy

→ piarżysko, np. pręgowiec piarżyskowy

SJP.pl

# piarżysty

pełen piargów, zasypany piargami

SJP.pl

# piasa

[czytaj: PJAsa] skrót od: Polish Institute of Arts and Sciences of America - Polski Instytut Nauk i Sztuk w Ameryce

SJP.pl

Piasa - legendarne stworzenie, przedstawione w malowidle naskalnym przez Indian, na klifie przy brzegach Missisipi. Pierwotne miejsce malunku leżało w hrabstwie Jersey w stanie Illinois, niedaleko obecnego Elsah. Oryginalne malowidło już nie istnieje, jednakże bazując na XIX-wiecznych rycinach i litografiach zrekonstruowano je w Alton w stanie Illinois, na południowy zachód od pierwotnego położenia.

Wikipedia

# piasawa

twarde, łykowate włókno otrzymywane z pochew liściowych (rzadziej z samych liści) wielu gatunków palm, używane do wyrobu sznurów, mat, wyrobów powroźniczych szczotek, mioteł, pędzli itp.

SJP.pl

# piaścik

nazwisko

SJP.pl

# piasecki

przymiotnik od: Piaski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Piaskami, dotyczący Piasków

Wiktionary

Piasecki (żeńska forma Piasecka; liczba mnoga: Piaseccy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 19247 osób.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Piaski nmos.

Wiktionary

# piaseczek

zdrobnienie od: piasek

SJP.pl

# piasecznianin

mieszkaniec Piaseczna

SJP.pl

# piasecznianka

mieszkanka Piaseczna

SJP.pl

# piasecznica

1. urządzenie do sypania piasku pod koła pojazdu szynowego, mające na celu zapobiec ślizganiu się;
2. choroba bakteryjna koni i wielbłądów, rzadziej bydła i świń; botriomykoza, botriokokoza;
3. dawny zbiorniczek na piasek do zasypywania świeżo napisanego atramentem tekstu; piaseczniczka;
4. pompa wodna lub powietrzna do oczyszczania przedmiotów za pomocą silnego strumienia piasku;
5. gatunek wieloszczeta; piaskówka, nalepian, piasecznik, arenikola

SJP.pl

## Rzeki

- Piasecznica – rzeka, dopływ Czarnej, w dorzeczu Pilicy
- Piasecznica – rzeka, dopływ Omulwi
- Piasecznica – wzniesienie na Równinie Gryfickiej, położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Trzebiatów

Wikipedia

# piaseczniczka

dawny zbiorniczek na piasek do zasypywania świeżo napisanego atramentem tekstu; piasecznica

SJP.pl

# piasecznik

1. urządzenie wykorzystywane w papierniach, oczyszczające masę celulozową i wyroby papiernicze z zanieczyszczeń w postaci drobnych okruchów skalnych;
2. gatunek wieloszczeta; piaskówka, piasecznica, nalepian, arenikola

SJP.pl

W Polsce

- Piasecznik – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno
- Piasecznik – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Cedynia

- Piasecznik Mały – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Stare Czarnowo
- Piasecznik Mały – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie Choszczeńskim, w gminie Choszczno
- Piasecznik Mały – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek
- Piasecznik Duży – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Stare Czarnowo
- Piasecznik Duży – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie Choszczeńskim, w gminie Choszczno
- Piasecznik Wielki – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek
- Piasecznik Wielki – jezioro w woj. wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Krzyż Wielkopolski

Wikipedia

# piaseczno

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce (województwo lubelskie);
3. wieś w Polsce (województwo pomorskie)

SJP.pl

Piaseczno – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, siedziba powiatu piaseczyńskiego i gminy miejsko-wiejskiej Piaseczno, w sąsiedztwie warszawskiej dzielnicy Ursynów, w odległości około 17 km na południe od centrum Warszawy. Lokalizacja ta wpływa korzystnie na szybki rozwój budownictwa, uruchomienie siedzib wielu zagranicznych przedsiębiorstw (w 2010 r. uznane za najbardziej atrakcyjne miasto dla biznesu według magazynu Forbes), szybki przyrost liczby mieszkańców, itd. Miasto wchodzi w skład aglomeracji warszawskiej.

Wikipedia

# piaseczny

nazwisko

SJP.pl

Piaseczny:

- Andrzej Piaseczny
  - Andrzej Piaseczny (album)
- Krzysztof Jerzy Piaseczny

- Babiec Piaseczny
- Osiek Piaseczny

Wikipedia

# piaseczusets

żartobliwie: Piaseczno (miasto w Polsce)

SJP.pl

# piaseczyński

przymiotnik od: Piaseczno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Piaseczna, związany z Piasecznem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piaseczno n., piasecznianin m., piasecznianka ż.

Wiktionary

# piasek

1. szarawożółte ziarenka skalne pokrywające plaże, pustynie, wydmy itp.
2. (zwykle w lm: piaski) teren, ziemia piaszczysta
3. miałka, sypka substancja, przypominająca piasek występujący w naturze; np.: piasek cukrowy, piasek stalowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

(1.2) przen. teren pokryty piaskiem (1.1)

(1.3) przen. substancja podobna do piasku (1.1)

Wiktionary

Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się zależnie od przyjętej klasyfikacji od 0,05 lub 0,063 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm³.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzieci bawiły się w piasku.

(1.2) Słabe gleby bielicowe powstają na piaskach.

(1.3) Jeśli masz piasek w nerkach, to idź koniecznie do lekarza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjasɛk, AS: pʹi ̯asek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarka ż., piaskowiec m., piaskownica ż., piaskowanie n.

:: zdrobn. piaseczek m.

:: zgrub. piach m., piaszczysko n.

przym. piaskowy, piaszczysty, piaskowcowy

czas. piaskować

Wiktionary

# piasina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;

Wiktionary

Piasina (ros. Пясина) – rzeka w Kraju Krasnojarskim w Rosji. Jej długość wynosi 818 km, powierzchnia zlewni 182 tys. km². Wypływa z jeziora Piasino. Uchodzi do Zatoki Piasińskiej - części Morza Karskiego.

Jest trzecią największą rzeką w Kraju Krasnojarskim (po Jeniseju i Chatandze) oraz 18. w Rosji.

Rzeka jest żeglowna na odcinku 700 km od ujścia do wsi Kresty, przy ujściu Dudypty. Jednak okres w którym żegluga jest możliwa wynosi jedynie dwa miesiące rocznie.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. piasiński

Wiktionary

# piasiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Piasiną, dotyczący Piasiny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piasina ż.

Wiktionary

# piaskareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: piaskarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarka ż.

Wiktionary

# piaskarka

samochód ciężarowy wyposażony w automatyczne urządzenie do rozsypywania piasku na drogach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. samochód techniczny wyposażony w urządzenie do rozsypywania piasku i soli na jezdniach

(1.2) żegl. barka służąca do wydobywania piasku z dna zbiornika wodnego

(1.3) techn. urządzenie do piaskowania

(1.4) zool. zob. piaskarka hiszpańska.

(1.5) zool. zob. piaskarka algierska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈskarka, AS: pʹi ̯askarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piasek m., piaskowiec m., piaskownica ż., piaskowanie n., wypiaskowanie n., piaskareczka ż., piaskarz m., piaskownia n.

czas. piaskować ndk., wypiaskować dk.

przym. piaskowy, piaskowcowy

Wiktionary

# piaskarkosolarka

samochód ciężarowy wyposażony w automatyczne urządzenie do rozsypywania piasku i soli na drogach; piaskosolarka

SJP.pl

# piaskarnia

wyodrębniony teren, w którym wydobywa się, oczyszcza, a czasami także przetwarza piasek; piaskownia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odkrywkowa kopalnia piasku

Wiktionary

Piaskownia, piaskarnia, kopalnia piasku – miejsce odkrywkowego wydobycia i przetwórstwa piasku lub pospółki.

Po zakończeniu eksploatacji wyrobiska piaskowni mogą zostać zalane wodą, powstają wtedy sztuczne akweny, zwane na Śląsku i w Małopolsce bagrami.

Wikipedia

# piaskarski

przystosowany do prac przy udziale piasku, przygotowany do wydobywania lub przeróbki piasku (np. zakład piaskarski) lub w jakikolwiek inny sposób związany z eksploatacją piasku

SJP.pl

# piaskarz

1. robotnik wydobywający piasek z dna rzeki
2. robotnik zatrudniony w zbiorniku i na moście piaskowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) robotnik zatrudniony przy wydobywaniu piasku

(1.2) robotnik zatrudniony przy piaskowaniu, oczyszczaniu przedmiotów piaskiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piasek m., piach m., piaseczek m., piaskarka ż., piaskownica ż., piaskówka ż., piaszczystość ż., piaskowanie n., wypiaskowanie n., zapiaszczanie n., zapiaszczenie n., piaskowiec m., piaskarstwo n., piasecznica ż., piasecznik m.

czas. piaskować ndk., wypiaskować dk., zapiaszczać ndk., zapiaszczyć dk.

przym. piaskowy, piaskarski, piaszczysty, piaskowcowy

Wiktionary

# piaski

1. szarawożółte ziarenka skalne pokrywające plaże, pustynie, wydmy itp.
2. (zwykle w lm: piaski) teren, ziemia piaszczysta
3. miałka, sypka substancja, przypominająca piasek występujący w naturze; np.: piasek cukrowy, piasek stalowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ziemie piaszczyste, zazwyczaj rozległe

forma rzeczownika.

(2.1) plural|piasek.

Wiktionary

Miejscowości i ich części w Polsce

- Piaski – miasto w powiecie świdnickim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Potem zaczęły się zaznaczać smukłe pnie i rozciągnięte pod niemi piaski płaskoci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piasek mrz.

przym. piaszczysty

Wiktionary

# piaskobeton

beton z dodatkiem piasku zamiast kruszywa

SJP.pl

# piaskogrzeb

piaskogrzeb przylądkowy - gatunek afrykańskiego gryzonia

SJP.pl

Piaskogrzeb (Georychus) – rodzaj ssaka z rodziny kretoszczurowatych (Bathyergidae).

Wikipedia

# piaskolubny

1. gatunek piaskolubny - gatunek przystosowany do życia w środowisku piaszczystym;
2. tukotuko piaskolubny - gatunek gryzonia

SJP.pl

# piaskosolarka

samochód ciężarowy wyposażony w automatyczne urządzenie do rozsypywania piasku i soli na drogach; piaskarkosolarka

SJP.pl

# piaskować

1. oczyszczać powierzchnię przedmiotów lub nadawać im chropowatość poprzez ścieranie strumieniem piasku wyrzucanego pod dużym ciśnieniem;
2. pokrywać coś warstwą piasku

SJP.pl

czasownik

(1.1) techn. oczyszczać powierzchnię czegoś strumieniem drobnego piasku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cały dzień piaskowałem stalową konstrukcję przed malowaniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈskɔvat͡ɕ, AS: pʹi ̯askovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarz mos., piasek m., piaskarka ż., piaskowanie n., piaskowiec m., piaskownica ż.; zdrobn. piaseczek m.; zgrub. piach m.

przym. piaskowy, piaszczysty, piaskowcowy

Wiktionary

# piaskowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|piaskować.

Wiktionary

- piaskowanie trawnika – zabieg pielęgnacyjny powierzchni trawiastej
- piaskowanie (stomatologia) – czyszczenie powierzchni zębów
- piaskowanie (technologia) – czyszczenie powierzchni materiałów

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. piasek m., piaskarka ż., piach mrz., piaskowiec mzw./mrz.

czas. piaskować ndk.

przym. piaskowy, piaszczysty

Wiktionary

# piaskowaty

1. przypominający barwą lub budową piasek;
2. zawierający pewną ilość piasku

SJP.pl

# piaskowcowy

zawierający piaskowiec (pospolitą w przyrodzie skałę osadową), wykonany z piaskowca (np. płyta piaskowcowa) lub w jakiś inny sposób związany z piaskowcem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zbudowany z piaskowca, zawierający piaskowiec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarz mos., piaskowiec mrz., piasek m., piaskownica ż., piaskarka ż., piaskowanie n.

czas. piaskować

przym. piaskowy

Wiktionary

# piaskowianin

mieszkaniec Piasków (miasta w Polsce); piaszczanin

SJP.pl

# piaskowianka

mieszkanka Piasków (miasta w Polsce); piaszczanka

SJP.pl

# piaskowice

W Polsce

- Piaskowice – dawna wieś, obecnie w granicach Zgierza
- Piaskowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka
- Piaskowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Parzęczew

- Piaskowice – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1868-1953

Wikipedia

# piaskowiec

1. pospolita w przyrodzie skała osadowa złożona z ziaren kwarcu, skaleni, czasami także innych minerałów połączonych ze sobą spoiwem, najczęściej krzemionkowym;
2. jadalny grzyb z rodziny borowikowatych;
3. roślina z rodziny goździkowatych o niewielkich białych kwiatach;
4. ptak z rzędu mewek siewek, zasiedlający azjatyckie i północnoamerykańskie tundry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Arenaria|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny goździkowatych;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. nazwa systematyczna|Calidris alba|ref=tak., ptak wędrowny;

(2.2) mikol. rodzaj grzybów z rodziny nazwa systematyczna|Gyroporaceae|ref=tak.;

Wiktionary

Piaskowiec – drobnoziarnista skała osadowa. Występuje jako jedna z najczęstszych skał tego typu. Tworzy zwykle warstwy wodonośne. W warstwach piaskowców występują złoża ropy oraz gazu ziemnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piaskowce często wykorzystywane są w budownictwie jako materiał zdobniczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s, AS: pʹi ̯askovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarz mos., piasek mrz., piaskownica ż., piaskarka ż., piaskowanie n., wypiaskowanie n., piaseczek m.

czas. piaskować ndk., wypiaskować dk.

przym. piaskowcowy, piaskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zandol.

Wiktionary

# piaskówka

1. gatunek wieloszczeta; nalepian, piasecznica, piasecznik, arenikola;
2. gatunek gryzonia z rodziny chomikowatych

SJP.pl

- piaskówka (gryzoń) – rodzaj ssaków z rodziny myszowatych,
- piaskówka (pierścienice) – wieloszczet z rodziny Arenicolidae,
- Piaskówka – dzielnica i osiedle Tarnowa,
- Piaskówka – strumień na terenie Wrocławia.

Wikipedia

# piaskownia

wyodrębniony teren, w którym wydobywa się, oczyszcza, a czasami także przetwarza piasek; piaskarnia

SJP.pl

Piaskownia, piaskarnia, kopalnia piasku – miejsce odkrywkowego wydobycia i przetwórstwa piasku lub pospółki.

Po zakończeniu eksploatacji wyrobiska piaskowni mogą zostać zalane wodą, powstają wtedy sztuczne akweny, zwane na Śląsku i w Małopolsce bagrami.

Wikipedia

# piaskownica

1. niewielki teren pokryty piaskiem, przeznaczony do zabaw dla dzieci;
2. bylina z rodziny traw, o zielonkawych liściach pokrytych meszkiem, najczęściej spotykana na wydmach;
3. rodzaj pompy wykorzystującej powietrze lub wodę do pompowania niewielkich okruchów skalnych i wyrzucania ich na zewnątrz pod dużym ciśnieniem; piasecznica, piaszczarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Ammophila|Host|ref=Ammophila (Poaceae)., roślina z rodziny wiechlinowatych;

(1.3) inform. środowisko testowe w programowaniu komputerowym;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W piaskownicy bawiło się pięcioro dzieci, budując wspólnie zamek z piasku.

(1.2) Piaskownica jest rośliną o długich, wąskich i ostrych liściach, rosnącą w kępach na nadmorskich wydmach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa, AS: pʹi ̯askovʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarz mos., piasek m., piaskarka ż., piaskowiec m.

przym. piaskowy, piaskowcowy

czas. piaskować

Wiktionary

# piaskownik

1. poszerzenie kanału ściekowego, zatrzymujące przepływ różnego rodzaju zawiesin, takich jak piasek czy popiół;
2. górniczy wagon transportujący piasek

SJP.pl

Piaskownik – urządzenie służące do oddzielania żwiru, kamyków i piasku ze ścieków. Najczęściej stosowane jest w pierwszej fazie oczyszczania ścieków (oczyszczanie mechaniczne), zazwyczaj po systemie krat. Podstawowymi typami są:

- piaskownik typu SES
- piaskownik poziomy
- piaskownik cyrkulacyjny.

Wikipedia

# piaskowoszary

pokryty kolorem piasku o szarym zabarwieniu, w szarym kolorze ze znamionami żółcieni

SJP.pl

# piaskowożółty

pokryty żółcienią o odcieniu charakterystycznym dla piasku, przypominający kolorem piasek

SJP.pl

# piaskowski

nazwisko

SJP.pl

Piaskowski:

- Jędrzej Piaskowski (ur. 1988), polski reżyser teatralny
- Czesław Piaskowski (1903-1994), polski scenograf, dekorator i aktor
- Mikołaj Piaskowski (1726-1803), podkomorzy krzemieniecki, poseł, targowiczanin, właściciel zamku w Janowcu nad Wisłą
- Stanisław Piaskowski (1901-1963), polski działacz państwowy
- Stanisław Mariusz Piaskowski (1909-2003), polski inżynier, grafik i wydawca
- Stanisława Orzechowska-Piaskowska (zm. 2003)

Wikipedia

# piaskowy

1. szarobeżowy, w kolorze piasku;
2. zawierający piasek (np. gleba piaskowa, zegar piaskowy), zrobiony, wykonany z piasku (np. babka piaskowa) lub w jakikolwiek inny sposób związany z piaskiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zbudowany, stworzony z piasku

(1.2) związany z piaskiem, dotyczący piasku

(1.3) mający kolor piasku

Wiktionary

Piaskowy – część wsi Chmielów w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Bodzechów.

W latach 1975–1998 Piaskowy administracyjnie należało do województwa kieleckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gołąbek wymiotny występuje w dwóch zupełnie różnych biotopach, częściowo na suchym piaskowym podłożu w lasach sosnowych, a częściowo na wilgotnym podłożu pod świerkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈskɔvɨ, AS: pʹi ̯askovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piaskarz mos., piasek m., piaseczek m., piach m., piaszczysko n., piaskarka ż., piaskowiec m., piaskownica ż., piaskowanie n.

czas. piaskować ndk.

przym. piaszczysty, piaskowcowy

Wiktionary

# piaskołaz

jadalny małż morski; małgiew

SJP.pl

# piaśnica

piaśnica czarnoruda - gatunek błonkówki z rodziny nękowatych

SJP.pl

Piaśnica (kaszb. Piôsznica, niem. Piasnitz) – rzeka w Polsce północnej (Pobrzeże) na Kaszubach, przepływa przez obszar dwóch powiatów województwa pomorskiego: wejherowskiego i puckiego.

Wikipedia

# piaśnicki

→ Piaśnica

SJP.pl

#### Patrz:

Piaśnica

# piast

kandydat do tronu polskiego albo król polski z pochodzenia Polak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię legendarnego założyciela dynastii piastowskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. monarcha wywodzący się z dynastii piastowskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(3.1) polit. hist. polskie ugrupowanie polityczne o charakterze ludowym działające w latach 1914–1931;

(3.2) polit. współczesne polskie ugrupowanie polityczne o charakterze chadeckim i ludowym założone w roku 2006;

Wiktionary

Piast Chościskowic (łac. Past Ckosisconis, Pazt filius Chosisconisu), także Piast Kołodziej, Piast Oracz – legendarny protoplasta dynastii Piastów; ojciec Siemowita, mąż Rzepichy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieznajomi postrzygli syna Piasta i nadali mu imię Siemowit.

(2.1) Na śląskim stolcu zasiadł kolejny Piast.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pjast

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piast mos., piastowiec mos.

przym. piastowski, Piastowy, piastowy

Wiktionary

# piasta

część koła lub tarczy (np. sprzęgła) stykająca się z wałem lub osią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. część koła, w którą mocuje się oś;

Wiktionary

Piasta – część koła napędowego, przekładniowego lub innego elementu montowanego na wale lub osi i bezpośrednio go lub ją obejmująca. W piaście instaluje się łożyska (kulkowe lub maszynowe), jeśli połączenie jest ruchowe, lub staje się ona częścią połączenia (wpustowego, wielowypustowego, klinowego, wciskowego).

Najczęściej spotyka się piasty kół (w tym rowerowych) i piasty tłoków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjasta, AS: pʹi ̯asta

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. piastowy

Wiktionary

# piąsteczka

zdrobnienie od: piąstka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: piąstka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɔ̃w̃ˈstɛt͡ʃka, AS: pʹi ̯õũ̯stečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piąstka ż.

Wiktionary

# piąstka

niewielka pięść, najczęściej dziecka lub w przenośni o bardzo małej, drobnej twarzy, buzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pięść

(1.2) mała pięść dziecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięść ż., piąsteczka ż., pięściarz m., pięściarka ż., pięściarstwo n., pięściak m., piąstkowanie n.

czas. piąstkować ndk.

przym. pięściarski, pięściowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piąsteczka

Wiktionary

# piąstkować

wybijać (wybić), odbijać (odbić) piłkę pięścią lub pięściami

SJP.pl

# piastoszyn

Piastoszyn (niem. Petztin) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Kęsowo, przy trasie kolejowej Tuchola – Chojnice (Linia kolejowa nr 208).

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 546 mieszkańców. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy Kęsowo.

We wsi jest przystanek kolejowy Piastoszyn.

Wikipedia

# piastów

kandydat do tronu polskiego albo król polski z pochodzenia Polak

SJP.pl

Piastów – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 22 932 mieszkańców, będąc 22. najludniejszym miastem w województwie.

Wikipedia

# piastować

czasownik nieprzechodni

(1.1) podn. opiekować się dzieckiem, troszczyć się o nie

(1.2) podn. chronić, dbać o coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I po co to kwiecie rośnie, i dla kogo - / Żeby je wróg deptał swą przeklętą nogą? / I po co ta Wisła srebrne toczy fale - / Żeby w niej swe konie pławili Moskale! / Na co się te nasze dziewki wychowały - / Żeby dziś moskiewskie dzieci piastowały! / Oj, bracia Mazury! Krzywda nam się dzieje, / Ojcowską chudobę rozkradli złodzieje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈstɔvat͡ɕ, AS: pʹi ̯astovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piastun m., piastunka ż., piestunka ż., piastowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) troszczyć się, dbać, opiekować się

Wiktionary

# piastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|piastować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjastɔˈvãɲɛ, AS: pʹi ̯astovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piastun m., piastunka ż., piestunka ż.

czas. piastować

Wiktionary

# piastowianin

mieszkaniec Piastowa

SJP.pl

# piastowianka

mieszkanka Piastowa

SJP.pl

# piastowice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Piastowice – wieś w woj. opolskim, w pow. brzeskim, w gminie Lubsza
- Piastowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Mieścisko

Wikipedia

# piastowiec

członek Polskiego Stronnictwa Ludowego "Piast"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. hist. członek lub sympatyk Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”

(1.2) potomek Piasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piast m.

przym. piastowski, Piastowy, piastowy

Wiktionary

# piastowo

W Polsce

- Piastowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Gąsawa
- Piastowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Strzelce Krajeńskie
- Piastowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Krzynowłoga Mała
- Piastowo – wieś w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim, w gminie Lubaczów
- Piastowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Milejewo
- Piastowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Kowale Oleckie
- Piastowo – część wsi Zygmuntowo w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Skulsk

Wikipedia

# piastowski

1. przymiotnik od: Piast (założyciel lub członek dynastii polskiej); piastowy (książkowo)
2. przymiotnik od: Piastów (miasto w Polsce)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Piastem lub dynastią Piastów, dotyczący Piasta lub dynastii Piastów

(1.2) związany z Piastowem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego okazały sarkofag znajduje się w kaplicy piastowskiej.

(1.1) Orzeł występował na monetach i pieczęciach książąt piastowskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piastowiec mos., Piast m., piasta ż.

przym. Piastowy, piastowy, wczesnopiastowski

Wiktionary

# piastowy

1. (książkowo) przymiotnik od: Piast (założyciel lub członek dynastii polskiej); piastowski
2. przymiotnik od: piasta

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Piasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piastowy syn nie został kołodziejem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piastowiec mos., Piast m., piasta ż.

przym. piastowski

Wiktionary

# piastr

drobna moneta będąca w obiegu w Egipcie, Libanie, Sudanie i Syrii

SJP.pl

Piastr, piaster, piastra (wł. piastra „cienka metalowa blaszka” od gr. émplastron „tynk”) – moneta używana w kilku krajach Bliskiego Wschodu, współcześnie tamtejsza jednostka monetarna, spotykana tam także pod nazwami gurusz, kurusz, kirsz. Piastrami nazywano też hiszpańskie dolary. Była to także nazwa waluty Indochin Francuskich i grubych monet bitych na Dalekim Wschodzie.

Wikipedia

# piastun

1. dawniej: mężczyzna opiekujący się dziećmi
2. urzędnik dworski wychowujący synów królewskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. książk. opiekun

(1.2) hist. wczesnopiastowski wysoki urzędnik dworski wychowujący synów królewskich lub książęcych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) łow. niedźwiadek będący pod opieką matki

(2.2) łow. wilk samiec opiekujący się szczeniętami w czasie, gdy rodzice idą na żer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piastowanie n.

:: fż. piastunka ż.

czas. piastować ndk.

Wiktionary

# piastunka

dawniej: kobieta opiekująca się dziećmi; niańka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kobieta opiekująca się dziećmi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod czujnym okiem piastunki malcy bawili się bezpiecznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaˈstũnka, AS: pʹi ̯astũnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piestunka ż., piastowanie n.

:: fm. piastun m.

czas. piastować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niańka, niania; daw. piestunka

Wiktionary

# piasutno

Piasutno (dawniej Piassutten, w latach 1938–1945 Seenwalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Świętajno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# piaszczak

nowotwór łagodny (rodzaj oponiaka) rozwijający się w oponach mózgowych

SJP.pl

# piaszczanin

mieszkaniec Piasków (miasta w Polsce); piaskowianin

SJP.pl

# piaszczanka

mieszkanka Piasków (miasta w Polsce); piaskowianka

SJP.pl

Piaszczanka (biał. Пясчанка; ros. Песчанка) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Druja.

Wikipedia

# piaszczarka

rodzaj pompy wykorzystującej powietrze lub wodę do pompowania niewielkich okruchów skalnych i wyrzucania ich na zewnątrz pod dużym ciśnieniem; piasecznica, piaskownica

SJP.pl

Piaszczarka – urządzenie służące do oczyszczania przedmiotów strumieniem piasku.

Wykorzystywana przy odnawianiu elewacji, czyszczeniu belek, matowieniu szkła, grawerowaniu marmuru i elementów dekoracyjnych w betonie lub drewnie. Efekt piaskowania jest podobny do szlifowania, jednak czyszczona powierzchnia jest zazwyczaj o wiele gładsza i nie ma problemów z czyszczeniem trudno dostępnych rogów lub zakrzywień.

Wikipedia

# piaszczyce

Piaszczyce – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Gomunice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# piaszczyński

nazwisko

SJP.pl

# piaszczysko

bardzo płaski, rozległy stożek napływowy powstały w wyniku działalności wód polodowcowych, zbudowany ze żwirów i piasków; zandr; sandr

SJP.pl

# piaszczysty

stworzony z piasku, zawierający piasek, pokryty piaskiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) usypany z piasku, pełen piasku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mijali drewniane domy z ogromnymi werandami (służące przed wojną jako podwarszawskie letniska), piaszczyste pagórki, pokryte pokrzywionymi sosnami, ścieżki wydeptane w najróżniejszych kierunkach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ, AS: pʹi ̯aščysty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piasek m., piaskowanie n., piaski mos., piaskarz mos.

przysł. piaszczyście

czas. piaskować ndk.

przym. piaskowy

Wiktionary

# piaszno

2 miejscowości:

- Piaszno – wieś w woj. pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Tuchomie
- Piaszno – gajówka w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Banie

4 jeziora w Polsce:

- Piaszno – jezioro na Pojezierzu Bytowskim, położone w woj. pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Tuchomie
- Piaszno – jezioro na Równinie Charzykowskiej, położone w woj. pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Lipnica
- Piaszno – jezioro na Równinie Nowogardzkiej, położone w woj. zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Stara Dąbrowa
- Piaszno – jezioro na Wzniesieniach Gubińskich, położone w woj. lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Bobrowice

Wikipedia

# piat

brytyjski granatnik, który w latach 1943-1945 stanowił podstawowe uzbrojenie przeciwpancerne alianckich oddziałów piechoty; Projector Infantry Anti-Tank

SJP.pl

# piąta

godzina piąta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 5 nad ranem lub po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: piąty

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. pięć

przym. piąty

Wiktionary

# piątaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od piątak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piątak m.

Wiktionary

# piątak

1. potocznie o monecie mającej wartość pięciu jednostek monetarnych, najczęściej w odniesieniu do pięciozłotówki; piątal;
2. tropikalna, często hodowana w mieszkaniach roślina z rodziny marzannowatych, o charakterystycznych kwiatach zebranych w pęczki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pięć złotych lub inna moneta o nominale pięć

(1.2) rodzaj miodu pitnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. uczeń piątej klasy

Wiktionary

Piątak – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Suchowola.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Administracyjnie wsie Piątak i Tablewo tworzą sołectwo Piątak-Tablewo.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Przemienienia Pańskiego w Hołodolinie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To za mało. Daj mi jeszcze piątaka i będzie ok!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciornik m., piątka ż., piona ż.

:: zdrobn. piątaczek m.

licz. pięć

wykrz. piona

przym. piąty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piątka, pięciozłotówka

Wiktionary

# piątal

potocznie o monecie mającej wartość pięciu jednostek monetarnych, najczęściej w odniesieniu do pięciozłotówki; piątak

SJP.pl

# piątczanin

mieszkaniec Piątka

SJP.pl

# piątczanka

mieszkanka Piątka

SJP.pl

# piątecki

→ Piątek (miasto w Polsce)

SJP.pl

# piąteczek

zdrobnienie od: piątka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. zdrobn. od: piątek

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: piąteczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciornik mrz., piątka ż., piąteczka ż., piona ż., Piętaszek mos./ż.

przym. piątkowy

licz. pięć, piąty

wykrz. piona

Wiktionary

# piąteczka

zdrobnienie od: piątka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: piątka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃka, AS: pʹi ̯õntečka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. piąty

rzecz. piątka ż., piąteczek mrz.

Wiktionary

# piątek

piąty dzień tygodnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Wiktionary

Piątek (skrót pt. lub piąt.) – dzień tygodnia między czwartkiem a sobotą.

Według normy ISO-8601 jest piątym dniem tygodnia.

W tradycji biblijnej – chrześcijańskiej i żydowskiej, gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest niedziela, piątek jest dniem szóstym.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. piątek m.

przym. piąty

licz. pięć, pięcioro

Wiktionary

# piąterko

pięterko

SJP.pl

# piatigorsk

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Wiktionary

Piatigorsk (ros. Пятигорск) – miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Kaukazie Północnym. Stolica Północnokaukaskiego Okręgu Federalnego. Położone na zboczu góry Maszuk, nad rzeką Podkumok (dopływ Kumy), na wysokości ok. 600 metrów nad poziomem morza.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, spożywczy, lekki oraz chemiczny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. piatigorski

Wiktionary

# piatigorski

przymiotnik od: Piatigorsk (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Piatigorskiem, dotyczący Piatigorska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piatigorsk mrz.

Wiktionary

# piątka

1. cyfra oznaczająca liczbę pięć;
2. pięć osób;
3. coś co jest przeznaczone dla pięciu osób;
4. karta do gry lub cokolwiek oznaczone cyfrą pięć;
5. pięć oczek na kostce domina, pięć punktów na kostce do gry, pięć poprawnych skreśleń w totolotka;
6. ocena bardzo dobra, wysoka ocena szkolna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa cyfry 5

(1.2) ocena w polskich szkołach, niegdyś najwyższa, obecnie druga po najwyższej

(1.3) to, co ma numer 5, jest oznaczone liczbą 5, np. dom, autobus, bieg (w skrzyni biegów)

(1.4) coś, czego jest 5, całość składająca się z 5 elementów, jednostek itp.

(1.5) środ. kolej. lokomotywa serii EP05

(1.6) slang. pot. gest przybijania piątki

Wiktionary

- piątka – gest wykonywany przez dwie osoby
- "piątka" – w ZSRR i jego byłych krajach, potoczna nazwa samochodu "Łada 2105"
- Poznańska Piątka
- Wielka piątka
- Wielka piątka Afryki
- Piątka – wieś w rejonie cudnowskim obwodu żytomierskiego
- Piątka – piąty album Roberta Chojnackiego, wydany w 2016
- Piątka – karta do gry

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mała Małgosia bardzo ładnie narysowała piątkę.

(1.2) Klasówka z chemii okazała się być bardzo trudna, tylko dwóm uczniom udało się dostać piątki, a aż dziesięciu otrzymało z niej jedynki.

(1.3) Miałem jechać piętnastką, a przez pomyłkę wsiadłem do piątki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjɔ̃ntka, AS: pʹi ̯õntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piątkowicz m., piątkowiczka ż.

:: zdrobn. piąteczka ż.

przym. piątkowy, piąty

licz. pięcioro, pięć

wykrz. piona

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bardzo dobry, ocena bardzo dobra, bdb, bdb.

Wiktionary

# piątkarz

potocznie: uczeń o bardzo dobrych ocenach; piątkowicz

SJP.pl

# piątkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksy Piątkiewicz – polski specjalista w dziedzinie budowy i konstrukcji maszyn
- Bronisław Piątkiewicz – polski geodeta
- Leopold Piątkiewicz – polski oficer
- Stanisław Piątkiewicz – polski rzeźbiarz
- Stanisław Jan Piątkiewicz – polski rzeźbiarz

Wikipedia

# piątkomania

potocznie: fascynacja Krzysztofem Piątkiem, polskim piłkarzem

SJP.pl

# piątkowice

Piątkowice (niem. Rothhaus)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Łambinowice.

W latach 1954–1961 wieś była siedzibą gromady Piątkowice, po jej zniesieniu w gromadzie Jasienica Dolna.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# piątkowicz

potocznie: uczeń o bardzo dobrych ocenach; piątkarz

SJP.pl

# piątkowiczka

→ piątkowicz

SJP.pl

#### Patrz:

piątkowicz

# piątkowiec

Piątkowiec – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Wadowice Górne.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 984.

Wikipedia

# piątkowisko

wieś sołecka w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim

SJP.pl

Piątkowisko – wieś sołecka w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Pabianice.

Prywatna wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie szadkowskim województwa sieradzkiego, własność krakowskiej kapituły katedralnej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

Wikipedia

# piątkowo

W Polsce

- Piątkowo – część miasta Poznań
- Piątkowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Lisewo
- Piątkowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Kowalewo Pomorskie
- Piątkowo – osada leśna wsi Wiele w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Karsin

- Piątkowo – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934-1954

Wikipedia

# piątkowski

nazwisko

SJP.pl

osoby o nazwisku Piątkowski:

- Adam Antoni Piątkowski (1930–2002), naukowiec, elektronik
- Andrzej Piątkowski (1934–2010), polski szermierz szablista, trzykrotny medalista
- Edmund Piątkowski (1936–2016), polski lekkoatleta dyskobol, mistrz Europy i rekordzista świata
- Felicjan Zygmunt Piątkowski (1908–2004), polski kartograf i poligraf
- Grzegorz Piątkowski (ur. 1959), polski scenograf filmowy
- Henryk Piątkowski (ujednoznacznienie)
- Jan Piątkowski (1935-2016), polski polityk, prawnik, były minister sprawiedliwości, poseł na Sejm I i
- Jarosław Piątkowski (ur. 1982), polski piłkarz, grający na pozycji prawego pomocnika w Stali Stalowa Wola
- Jerzy Piątkowski (ujednoznacznienie)
- Kamil Piątkowski (ur. 2000), polski piłkarz, grający na pozycji obrońcy w Rakowie Częstochowa
- Leokadia Piątkowska (1833–1944), polska rolniczka zamordowana w czasie okupacji niemieckiej przez Niemców za pomoc okazaną Żydom. Zawołana po Imieniu.
- Lucjan Piątkowski (1929–2001), polski działacz partyjny i dyplomata
- Mateusz Piątkowski (ur. 1982), polski piłkarz, grający na pozycji napastnika
- Mieczysław Piątkowski (1881–1939), polski wojskowy
- Stanisław Piątkowski (1914–1988), polski lekarz, ortopeda, traumatolog
- Tobiasz Piątkowski (ur. 1979), polski scenarzysta komiksowy. Absolwent Wydziału Architektury Politechniki
- Tomasz Piątkowski (ur. 1974), polski aktor
- Wacław Piątkowski (1920–2013), polski działacz partyjny, menedżer, ambasador w RFN
- Wiesław Piątkowski (ur. 1932), polski ekonomista i historyk
- Wiktor Jan Piątkowski (1841–1909), prawnik, publicysta

Wikipedia

# piątkowy

1. charakterystyczny dla piątku, związany z piątym dniem tygodnia (np. nabożeństwa piątkowe);
2. bazujący na pięciu częściach (np. matematyczny układ piątkowy), charakterystyczny dla piątki, powiązany z tą liczbą;
3. zdolny do uzyskania piątki, oceny bardzo dobrej (np. uczeń piątkowy)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy piątkowi; dziejący się w piątek

(1.2) dotyczący piątki (jako liczby)

(1.3) dotyczący piątki (jako oceny w szkole)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Jedyną możliwością były studia medyczne, ale musiałem mieć doskonałe wyniki na egzaminach wstępnych, bo w szkole nie byłem uczniem piątkowym - nie wydawało mi się, aby to było takie ważne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɔ̃ntˈkɔvɨ, AS: pʹi ̯õntkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięcioraczek m., piąteczek mrz., pięciornik mrz., piona ż., piątek m., piątka ż., pięć

przym. piąty

licz. pięć

wykrz. piona

Wiktionary

# piątnica

1. gmina wiejska w Polsce;
2. część Legnicy

SJP.pl

- Piątnica – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim
- Piątnica – część Legnicy
- Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy

Wikipedia

# piątnicki

przymiotnik od: Piątnica, Piątnica Poduchowna, Piątnica Włościańska

SJP.pl

# piątoklasista

uczeń piątej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. uczeń piątej klasy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɔ̃ntɔklaˈɕista, AS: pʹi ̯õntoklaśista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. piątoklasistka ż.

przym. pięcioklasowy

Wiktionary

# piątoklasistka

uczennica piątej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. uczennica piątej klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. piątoklasista m.

przym. pięcioklasowy

Wiktionary

# piątoligowiec

zawodnik grający w piątej lidze

SJP.pl

# piątoligowy

należący do piątej ligi, rozgrywany przez tę ligę

SJP.pl

# piątro

piętro

SJP.pl

# piątunio

pieszczotliwie: piątek; piąteczek

SJP.pl

# piąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 5

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 5

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po czwartym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) piąta: godzina piąta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za zajęcie piątego miejsca nie przyznawany jest żaden medal.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjɔ̃ntɨ, AS: pʹi ̯õnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięć n., pięcioraczek m., piąteczek mrz., piona ż., Piątek mrz., piątka ż., piąteczka ż., piątek m., piąta ż., piątak m.

przym. piątkowy

licz. pięć, pięcioro

wykrz. piona

przedr. pięcio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 5.

Wiktionary

# piawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-wschodnich Włoszech;

Wiktionary

Piawa (wł. Piave, łac. Plavis) – rzeka w północno-wschodnich Włoszech. Jej długość to 220 km.

Źródło w Alpach przy granicy z Austrią, płynie w kierunku południowo-wschodnim i kończy swój bieg w Zatoce Weneckiej Morza Adriatyckiego.

Wikipedia

# piazza

[czytaj: piacca] plac, rynek, targ

SJP.pl

Wikipedia

# pic

oszustwo; blaga

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) spożywać płyny

(1.2) o obuwiu lub ubraniu: uwierać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) pić (1.1) alkohol, również nałogowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj piliśmy bardzo dobrą herbatę.

(1.1) To co pijemy?

(1.2) Buty mnie piją i nie mogę chodzić.

(2.1) Wujek Zdzisław ostatnio dużo pije.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲit͡ɕ, AS: pʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pijać, wypić dk., przepić dk., zapić dk., rozpić dk., podpić dk., odpić dk., nadpić dk., spić dk., wypijać ndk., upić dk., upijać ndk., popić dk., popijać, napić się, dopić

rzecz. pitnik mrz., piwosz mos., pijus mos., pijawa ż., pijany mos., pijaczka ż., picie, pijalnia, pijak, pijaczek, pijanica, pijaństwo

przym. pijany, niedopity, pijacki, pitny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chlać; gw-pl|Górny Śląsk|duldać.

(1.2) uwierać

(2.1) chlać

Wiktionary

# pica

dawniej:
1. dzienna racja żywności dla żołnierza;
2. bezpłatny dowóz żywności dla wojska;
3. wulgarnie: srom; picza, pinda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie psychiczne polegające na spożywaniu substancji niejadalnych;

(1.2) przest. pasza (pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich)

(1.3) przest. prowiant dla wojska (żywność, zapasy żywności)

(1.4) wulg. gwara. zob. picza.

Wiktionary

Pica (wym. /ˈpʲika/, z łac. pica „sroka”) – zaburzenie psychiczne polegające na spożywaniu substancji niejadalnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲika, AS: pʹika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. picownik mos.

przym. picny

czas. picować ndk.

Wiktionary

# picadillo

[czytaj: pikadijo albo pikadilio] potrawa hiszpańska z mielonego mięsa i warzyw

SJP.pl

Picadillo – danie charakterystyczne dla kuchni meksykańskiej, kubańskiej i hiszpańskiej. Znane ponadto w całej Ameryce Łacińskiej i na Filipinach (w tym ostatnim kraju nazywane giniling).

Przyrządzane jest z mielonego mięsa (wołowiny), warzyw i owoców: pomidorów, papryki, cebuli, ziemniaków i bananów, z dodatkiem przypraw: czosnku, pieprzu, majeranku, goździków, cynamonu, tymianku i rodzynek. Przed podaniem danie można posypać płatkami migdałów. Podaje się je z tortillami, ryżem lub pieczywem. Może być nadzieniem naleśników lub tacos. Dobór przypraw i składników jest bardzo różny i zależy od regionu przyrządzania.

Wikipedia

# picanto

samochód typu Kia Picanto

SJP.pl

# picaresca

[czytaj: pikareska] romans awanturniczy, należący do literatury ludowo-mieszczańskiej, w którym przedstawienie losów przedsiębiorczego i przebiegłego włóczęgi-oszusta służy ukazaniu satyrycznego obrazu epoki; pikareska, powieść łotrzykowska

SJP.pl

Powieść łotrzykowska, powieść pikarejska, szelmowska (hiszp. novela picaresca) – romans awanturniczy przedstawiający losy przebiegłego i pomysłowego włóczęgi-oszusta, ukazujący zarazem satyryczny obraz epoki.

Za pierwowzór powieści łotrzykowskiej uważa się anonimową hiszpańską powieść pt. Łazik z Tormesu.

Wikipedia

# picaro

[czytaj: pikaro] postać łotra, włóczęgi, pojawiająca się w picarescach (hiszpańskich romansach awanturniczych, należących do literatury ludowo-mieszczańskiej)

SJP.pl

# picasso

[czytaj: pikasso] nazwisko, m.in. Pablo Picasso (właściwie Picasso Ruiz Blasco; 1881-1973) - hiszpański malarz, grafik i rzeźbiarz

SJP.pl

Pablo Ruiz Picasso (ur. 25 października 1881 w Maladze, zm. 8 kwietnia 1973 w Mougins) – hiszpański malarz, rzeźbiarz, rysownik, grafik, ceramik oraz poeta, uznawany za jednego z najwybitniejszych artystów XX wieku. Wraz z Georges'em Braquem twórca nurtu malarstwa zwanego kubizmem.

Wikipedia

# picassowski

[czytaj: pikassowski] charakterystyczny dla sztuki Picassa, taki, jak w obrazach Picassa (np. styl picassowski), często w odniesieniu do nieregularności, nietypowości w kształcie czegoś

SJP.pl

# piccard

[czytaj: piKAR, w odmianie: Piccarda - czytaj: piKARda itd.] nazwisko, m.in. Auguste Piccard (1884-1962) - szwajcarski badacz stratosfery i głębin morskich

SJP.pl

- Auguste Piccard – szwajcarski fizyk, wynalazca batyskafu
  - Auguste Piccard (PX-8) – podwodny statek pasażerski
- Jacques Piccard – oceanograf i inżynier, syn Auguste’a
- Bertrand Piccard – psychiatra i podróżnik, syn Jacques’a
- Franck Piccard – francuski narciarz alpejski
- Leïla Piccard – narciarka alpejska, siostra Francka
- Ted Piccard – narciarz dowolny, brat Francka i Leïli

Wikipedia

# piccoli

[czytaj: pikolo]
1. rodzaj niewielkiego fletu poprzecznego, o bardzo szerokim zakresie wysokich dźwięków; pikolo, pikulina;
2. szampan bezalkoholowy marki Piccolo

SJP.pl

# piccolo

[czytaj: pikolo]
1. rodzaj niewielkiego fletu poprzecznego, o bardzo szerokim zakresie wysokich dźwięków; pikolo, pikulina;
2. szampan bezalkoholowy marki Piccolo

SJP.pl

Piccolo – z (wł.) – mały, może oznaczać również

- piccolo – mały flet
- Piccolo – postać z Dragon Ball

Wikipedia

# picer

potocznie: kłamca, oszust

SJP.pl

# picerski

→ picer

SJP.pl

#### Patrz:

picer

# pichcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pichcić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲixˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pʹiχcẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pichcić

Wiktionary

# pichcić

potocznie: przygotowywać potrawy, gotować; kucharzyć, kuchcić, pitrasić, kucharzować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. przygotowywać potrawy

czasownik zwrotny pichcić się

(2.1) gw-pl|Kresy. guzdrać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tygodniu wymyślam potrawy, a na weekend przyjeżdżam do domu i pichcę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲixʲt͡ɕit͡ɕ, AS: pʹiχʹćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pichcenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gotować, przyrządzać, pitrasić

Wiktionary

# picheta

nazwisko

SJP.pl

# pichorowice

Pichorowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, w gminie Udanin.

W latach 1954–1959 wieś była siedzibą gromady Pichorowice, po jej zniesieniu w gromadzie Ujazd Górny.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Wikipedia

# pichtowy

olejek pichtowy - leczniczy olejek eteryczny otrzymywany z młodych pędów sosny syberyjskiej lub jodły

SJP.pl

# picie

to, co nadaje się do picia, ogólnie o jakimś napoju, płynie, najczęściej pozwalającym na ugaszenie pragnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spożywanie płynów

(1.2) pot. nadużywanie alkoholu

(1.3) pot. napój

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Picie wody z kranu jest niezdrowe.

(1.2) Picie zrujnowało jego życie.

(1.3) Masz jakieś picie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲit͡ɕɛ, AS: pʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pitnik mrz., pijalnia ż., pijawka ż., pijak m., pijaczka ż., pijus m., piwo n., pijanie n., wypijanie n., wypicie n., upijanie n., upicie n., spijanie n., spicie n., opijanie n., opicie n., dopijanie n., dopicie n., pijawa ż., popijawa ż., pijaczek m., piwosz mos.

czas. pić ndk., pijać ndk., wypijać ndk., wypić dk., upijać ndk., upić dk., spijać ndk., spić dk., opijać ndk., opić dk., dopijać ndk., dopić dk.

przym. pitny, pijacki, piwny, pijany

przysł. pijacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wypijanie

(1.3) napój

Wiktionary

# piciorys

środowiskowo: okres w życiu, kiedy ktoś nadużywa alkoholu

SJP.pl

# pick-up

samochód półciężarowy z platformą bagażową w miejscu tylnych siedzeń; pickup, pikap

SJP.pl

# picker

[czytaj: piker] rodzaj specjalistycznej wędki do połowu z gruntu, z koszyczkiem zanętowym lub sprężyną

SJP.pl

Feeder – metoda stosowana w wędkarstwie. Polega na zastosowaniu koszyczka zanętowego i drgającej szczytówki. Zamiast drgającej szczytówki można zastosować specjalne bombki, które zawiesza się na żyłkę pomiędzy przelotkami wędziska. Po pociągnięciu przynęty przez rybę bombka unosi się lub opada. Można też stosować elektroniczny sygnalizator brań. Żyłkę wkłada się w specjalne miejsce, podczas brania sygnalizator wydaje dźwięk oraz świeci, niektóre posiadają kilkadziesiąt różnych tonów, a inne pamięć ostatniego brania. Sygnalizatorów tych używa się jednak zasadniczo przy połowie większych ryb karpiowatych, np. karpi. Dobrym sposobem na zapobiegnięciu splątywania się zestawu jest zastosowanie tzw. rurki antysplątaniowej. Wędkowanie feederowe wymaga odpowiedniego przygotowania i sprzętu.

Wikipedia

# pickleball

[czytaj: pikelbol] dyscyplina sportowa wywodząca się z gier rakietowych, łącząca elementy tenisa, ping ponga i badmintona

SJP.pl

# pickleballowy

→ pickleball [czytaj: pikylbolowy]

SJP.pl

# pickup

samochód półciężarowy z platformą bagażową w miejscu tylnych siedzeń; pick-up, pikap

SJP.pl

Pick-up (ang. tu: zabrać, podwieźć), pikap – typ nadwozia dostawczego lub terenowego samochodu osobowego, charakteryzujący się skrzynią ładunkową znajdującą się zaraz za kabiną pasażerską.

Kabina może być:

- pojedyncza (tzw. single cab lub standard cab), dwudrzwiowa, dwu- lub trzyosobowa;
- powiększona (tzw. extra cab, king cab lub super cab), czasem z półdrzwiami uchylanymi „pod wiatr”, z ławeczką dla jednej lub dwóch dodatkowych osób;
- podwójna (tzw. double cab lub crew cab), czterodrzwiowa, pięcio- lub sześcioosobowa.

Wikipedia

# pickwick

[czytaj: pikłik] bohater powieści Karola Dickensa

SJP.pl

# picnic

[czytaj: piknik] samochód typu Toyota Picnic

SJP.pl

# picówa

w gwarze uczniowskiej: zimno, mróz

SJP.pl

# picować

potocznie:
1. kłamać, mówić nieprawdę; bujać, blagować, bajerować;
2. starannie czyścić; pucować

SJP.pl

# picowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. upiększanie, mycie, ozdabianie

(1.2) pot. kłamanie, wypowiadanie się niezgodnie z prawdą

(1.3) hist. wojsk. zaopatrywanie wojska w żywność i paszę drogą rekwizycji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed zbliżającą się rocznicą pomnik poddany był picowaniu na wysoki połysk.

(1.2) Gość co do remontu odwalił w try miga takie picowanie, że z początku niemal mu uwierzyłem.

(1.3) Przez ten czas, gdy się umawiać miano, wojska z obu stron poza sobą swobodnie na picowanie, to jest po żywność wyjeżdżać miały.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. picować ndk., odpicować dk.

rzecz. picownik mos.

Wiktionary

# pictorial

[czytaj: piktorial] fotografia lub seria fotografii, na których model lub modelka są nadzy lub prawie nadzy; piktorial

SJP.pl

# picu-picu

lekceważąco: zwrot wyrażający niedowierzanie w to, o czym jest mowa, zwykle w wyrażeniu: picu-picu, mój dziedzicu; picu, picu

SJP.pl

# picunda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Wiktionary

Picunda (abch. Пиҵунда, gruz.: ბიჭვინთა, Biczwinta, ros. Пицунда) – miasto w Abchazji w rejonie Gagra. Położone jest nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp, na wyraźnie wychodzącym w morze cyplu.

Wikipedia

# picuś

potocznie, lekceważąco:
1. osoba zmyślająca, opowiadająca niestworzone, ubarwione historie;
2. osoba, która przesadnie dba o swój wygląd; picuś-glancuś, modniś, strojniś;
3. dawniej: mężczyzna zadający się z kobietami lekkich obyczajów; dziwkarz

SJP.pl

# picuś-glancuś

potocznie, żartobliwie lub ironicznie o osobie, która przesadnie dba o swój wygląd

SJP.pl

# picz

picz, pinda; wulgarnie:
1. srom;
2. wyzwisko stosowane do kobiety

SJP.pl

# picza

picz, pinda; wulgarnie:
1. srom;
2. wyzwisko stosowane do kobiety

SJP.pl

# piczka

wulgarnie o żeńskim narządzie płciowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. żeński narząd rozrodczy

(1.2) wulg. pogard. kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak została Pizdolona • Z czaru swego wybawiona, • I znów stała się prawiczką • Z malusieńką, ciasną piczką. • Głuptas dostał zaś w podziękę • Pół królestwa i jej rękę.

(1.2) „Ładne piczki tu przychodzą!” – krzyknął jakiś chłopak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲit͡ʃka, AS: pʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. picza ż., pizda ż.

przym. pizdowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. cipa.

Wiktionary

# pide

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. wypiek z ciasta drożdżowego, zwykle o łódkowatym kształcie z różnymi dodatkami, np. mięsnymi i warzywnymi; tradycyjne danie kuchni tureckiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpi.ðe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turecka pizza

Wiktionary

# pidgin

[czytaj: pidżin] język międzynarodowy o uproszczonej morfologii i składni, używany jako język handlowy; pidżin, pidżyn

SJP.pl

Pidgin (dawniej Gaim) – wieloplatformowy komunikator internetowy, obsługujący szereg protokołów transmisyjnych. Pidgin jest wolnym oprogramowaniem, dostępnym na warunkach GNU GPL.

Pidgin został stworzony przez Marka Spencera dla systemów uniksowych, jednak obecnie jest dostępny także dla systemów Windows, MacOS, SkyOS i Qt Extended (dla urządzeń PDA).

Wikipedia

# pidurutalagala

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. najwyższy szczyt Cejlonu;

Wiktionary

Pidurutalagala (inaczej Mount Pedro) – najwyższy szczyt Sri Lanki o wysokości bezwzględnej 2524 m n.p.m., położony około 90 km na wschód od stolicy kraju – Sri Dźajawardanapura Kotte, tuż za miastem Nuwara Eliya. Współrzędne geograficzne góry: 7° 00' N; 80° 47' E. Najbliższy szczyt o większej wysokości znajduje się 539 km na północny zachód od Pidurutalagali i jest to Anai Mudi w Ghatach Zachodnich.

Wikipedia

# pidżak

przestarzale: kurtka, marynarka

SJP.pl

# pidżama

strój przeznaczony do spania lub odpoczynku, składający się z luźnych spodni i bluzy albo spodenek i koszulki; piżama; pyjama (rzadko)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. piżama.

Wiktionary

Piżama (pidżama) – ubiór nocny, nakładany do snu, składający się z dwóch części: bluzy (często rozpinanej) i spodni. Piżama ma zwykle luźny, swobodny krój. Piżamy są na ogół wykonywane z bawełny, często z bawełnianego trykotu lub flaneli. Materiałem na bardziej eleganckie piżamy bywa też satyna, także jedwabna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę kupić nową pidżamę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲiˈd͡ʒãma, AS: pʹiǯãma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piżama ż., piżamka ż.

Wiktionary

# pidżamka

zdrobnienie od: pidżama; piżamka

SJP.pl

# pidżamowy

związany w jakiś sposób z pidżamą (np. komplet pidżamowy, zestaw pidżamowy), odnoszący się do pidżamy; piżamowy

SJP.pl

# pidżin

język międzynarodowy o uproszczonej morfologii i składni, używany jako język handlowy; pidgin; pidżyn

SJP.pl

Języki pidżynowe (pidgin, pidżyn) – języki pomocnicze o uproszczonej budowie strukturalnej, a także o ograniczonym słownictwie, powstałe na bazie dwóch (lub więcej) języków. Nazwa „pidżyn”, według jednej z propozycji, pochodzi od chińskiej wymowy angielskiego słowa business („biznes”).

Wikipedia

# pidżinowy

związany z pidżinem (pidginem, pidżynem, językiem międzynarodowym o uproszczonej morfologii i składni, używanym jako język handlowy); pidżynowy

SJP.pl

# pidżyn

język międzynarodowy o uproszczonej morfologii i składni, używany jako język handlowy; pidgin; pidżin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zob. język pidżynowy.

Wiktionary

Języki pidżynowe (pidgin, pidżyn) – języki pomocnicze o uproszczonej budowie strukturalnej, a także o ograniczonym słownictwie, powstałe na bazie dwóch (lub więcej) języków. Nazwa „pidżyn”, według jednej z propozycji, pochodzi od chińskiej wymowy angielskiego słowa business („biznes”).

Wikipedia

# pidżynowy

związany z pidżinem (pidginem, pidżinem, językiem międzynarodowym o uproszczonej morfologii i składni, używanym jako język handlowy); pidżinowy

SJP.pl

# pie

[czytaj: paj] amerykańskie okrągłe ciasto z nadzieniem owocowym albo mięsnym

SJP.pl

Anglia:

- Christmas Pie – osada

Osoby:

- Louis-Édouard Pie – katolicki biskup

Inne:

- Apple pie
- American Pie
- Country Pie
- Pie – duch w religii voodoo
- Pie-IX
- Pork Pie

Zobacz też:

- PIE
- Pié
- Pye

Wikipedia

# pie.

skrót w funkcji przymiotnika

(1.1) = jęz. praindoeuropejski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprajĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: prai ̯ĩndoeu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

# piebaldyzm

rzadkie zaburzenie rozwojowe związane z dysfunkcją melanocytów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zaburzenie rozwojowe związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem melanocytów;

Wiktionary

Piebaldyzm (ang. piebaldism) – rzadkie zaburzenie rozwojowe, związane z dysfunkcją melanocytów. Typowymi objawami są biały kosmyk włosów nad czołem i plamy o małej zawartości barwnika – melaniny - na skórze czoła, brwi, podbródka, klatki piersiowej, brzucha lub kończyn. Granice plam są hiperpigmentowane (mocno zabarwione). Niekiedy stwierdza się różnobarwność tęczówki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛˈbaldɨsm̥, AS: pʹi ̯ebaldysm̦

Wiktionary

# piec

1. poddawać produkt żywnościowy działaniu ognia (wysokiej temperatury w piekarniku);
2. parzyć, palić, doskwierać;
3. wywoływać piekący ból; palić

SJP.pl

liczebnik główny (porządkowy: piąty • zbiorowy: pięcioro)

(1.1) mat. liczba 5

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) mat. cyfra 5

(2.2) pot. jedna z ocen w czterostopniowej i sześciostopniowej szkolnej skali ocen, ocena bardzo dobra

forma rzeczownika.

(3.1) rzad. D. lm. od: pięcie (się)

Wiktionary

## Urządzenia

- piec – urządzenie wykorzystujące ciepło w sposób bezpośredni, w odróżnieniu od kotła, w którym podgrzewany jest czynnik pośredni, np.: woda instalacyjna;
    zobacz też: zduństwo
  - piece domowe:
    - piec kaflowy – rodzaj pieca grzewczego w mieszkaniach
    - piecokuchnia (piec kuchenny), np. westfalka
    - piec kurny
    - piec chlebowy
    - tandoor
    - piec rakietowy
    - zobacz też: przypiecek, piekarnik

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) W teleturnieju udział brało pięciu panów i pięć pań.

    (1.1) Już jest za pięć dwunasta.

    (2.1) Pięćdziesiąt jest zapisywane jako pięć-zero.

    (2.2) Dostałem dziś w szkole pięć ze sprawdzianu z matmy.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pʹi ̯ė̃ńć

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. piątka ż., piątek mrz., pięciornik mrz., piątak mos./mrz., piona ż., piąteczek mrz., piątunio m., pięcioraczek m.

    przym. piąty, piątkowy

    licz. pięcioro

    przedr. pięcio-

    wykrz. piona

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.1) zapis arabski: 5, zapis rzymski: V

    Wiktionary

# pięćdziesiąt

[czytaj: pieńdziesiąt] liczebnik oznaczający liczbę 50

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) 50

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pięćdziesiąt lat to pół wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesiątka ż., Pięćdziesiątnica ż.

przym. pięćdziesiąty

licz. pięćdziesięcioro

Wiktionary

# pięćdziesiątak

banknot o wartości pięćdziesięciu złotych lub rzadziej o innej jednostce płatniczej, której wartość oznaczona jest liczbą 50

SJP.pl

# pięćdziesiątka

1. grupa pięćdziesięciu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 50;
3. pięćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liczba 50

(1.2) grupa 50 osób lub rzeczy

(1.3) osiągnięcie wieku 50 lat

(1.4) coś, co oznaczone jest liczbą 50

(1.5) pot. prędkość pięćdziesięciu kilometrów na godzinę

(1.6) pot. banknot o nominale pięćdziesięciu (złotych, euro, dolarów itd.); kwota tej wysokości

(1.7) pot. kobieta w wieku 50 lat

(1.8) pot. coś o objętości 50 ml

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na rajd ruszyła pięćdziesiątka uczestników.

(1.3) Niewielu ludzi po pięćdziesiątce wygląda młodo.

(1.5) W terenie zabudowanym nie wolno jechać szybciej niż pięćdziesiątką.

(1.6) Dałem jej pięćdziesiątkę, a ona mi wydała tylko dychę.

(1.8) I wchodziłem do gospody „Pod Mocnym Aniołem”, i w celu uporządkowania doznań wypijałem cztery pięćdziesiątki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśõntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pięćdziesiątnica ż.

przym. pięćdziesiąty

licz. pięćdziesiąt, pięćdziesięcioro

Wiktionary

# pięćdziesiątkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą pięćdziesiąt, dotyczący liczby pięćdziesiąt

Wiktionary

# pięćdziesiątnica

dzień w kalendarzu żydowskim, mający upamiętnić zstąpienie Boga na górę Synaj po pięćdziesięciu dniach od wyjścia Izraelitów z Egiptu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. bibl. w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory

(1.2) kult. rel. w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów

Wiktionary

- Szawuot – żydowskie Święto Tygodni
- Zesłanie Ducha Świętego – święto chrześcijańskie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy nadszedł wreszcie dzień Pięćdziesiątnicy, znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu.

(1.2) W Cieszyńskim na Pięćdziesiątnicę częstują jajecznicą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesiątnica ż., pięćdziesiątka ż.

przym. pięćdziesiąty

licz. pięćdziesiąt, pięćdziesięcioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Szawuot, Święto Tygodni, pot. Zielone Świątki

(1.2) Zesłanie Ducha Świętego, pot. Zielone Świątki

Wiktionary

# pięćdziesiąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 50

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od pięćdziesiąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z okazji pięćdziesiątych urodzin złożyliśmy jubilatce najserdeczniejsze życzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśõnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesiątka ż., pięćdziesiątak m., Pięćdziesiątnica ż.

licz. pięćdziesiąt, pięćdziesięcioro

Wiktionary

# pięćdziesięciocentówka

moneta o nominale pięćdziesięciu centów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta o nominale pięćdziesięciu centów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtufka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćocẽntufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciocentowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półdolarówka

Wiktionary

# pięćdziesięciocentowy

przymiotnik

(1.1) liczący pięćdziesiąt centów, mający wartość pięćdziesięciu centów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćocẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciocentówka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półdolarowy

Wiktionary

# pięćdziesięcioczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięcioczterolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočterolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięcioczteroletni

rzecz. pięćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięcioczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięcioczterolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočterolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięcioczteroletni

rzecz. pięćdziesięcioczterolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięcioczteroletni

1. trwający pięćdziesiąt cztery lata; przypadający za pięćdziesiąt cztery lata;
2. będący w wieku pięćdziesięciu czterech lat, mający pięćdziesiąt cztery lata

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt cztery lata

(1.2) trwający pięćdziesiąt cztery lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Millet, dziś pięćdziesięcioczteroletnia, jest cenionym francuskim krytykiem sztuki, redaktorką magazynu „Art Press” (założony trzydzieści lat temu ma trzydzieści tysięcy nakładu), kuratorką wystaw, jak i autorką ośmiu książek o sztuce współczesnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćočteroletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięcioczterolatek m., pięćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciodwuipółletni

1. trwający pięćdziesiąt dwa lata i pół roku; przypadający za pięćdziesiąt dwa lata i pół roku;
2. będący w wieku pięćdziesięciu dwóch lat i pół roku, mający pięćdziesiąt dwa lata i pół roku

SJP.pl

# pięćdziesięciodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciodwulatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvulatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciodwuletni

rzecz. pięćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt dwa lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciodwulatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvulatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciodwuletni

rzecz. pięćdziesięciodwulatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciodwuletni

mający pięćdziesiąt dwa lata, trwający pięćdziesiąt dwa lata itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt dwa lata

(1.2) trwający pięćdziesiąt dwa lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten sam sędzia skazał na trzy miesiące więzienia pięćdziesięciodwuletniego Kuan Cinga.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćodvuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciodwulatek m., pięćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciodziewięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. pięćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciodziewięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. pięćdziesięciodziewięciolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciodziewięcioletni

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt dziewięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciodziewięciolatek m., pięćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciofuntowy

1. mający wartość pięćdziesięciu funtów;
2. ważący pięćdziesiąt funtów

SJP.pl

# pięćdziesięciogodzinny

trwający pięćdziesiąt godzin

SJP.pl

# pięćdziesięciogroszówka

moneta o nominale pięćdziesięciu groszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta, której wartość wynosi pięćdziesiąt groszy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃufka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćogrošufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciogroszowy

Wiktionary

# pięćdziesięciogroszowy

mający wartość pięćdziesięciu groszy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość pięćdziesięciu groszy, kosztujący pięćdziesiąt groszy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćogrošovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciogroszówka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciojednolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciojednoletni

rzecz. pięćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt jeden lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciojednolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciojednoletni

rzecz. pięćdziesięciojednolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciojednoletni

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt jeden lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt jeden lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciojednolatek m., pięćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciokilkoletni

mający pięćdziesiąt kilka lat, trwający pięćdziesiąt kilka lat itp.; pięćdziesięciokilkuletni

SJP.pl

# pięćdziesięciokilkuletni

mający pięćdziesiąt kilka lat, trwający pięćdziesiąt kilka lat itp.; pięćdziesięciokilkoletni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający pięćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miła, zadbana, kulturalna pięćdziesięciokilkuletnia kobieta przekształciła się w ciągu dosłownie kilku dni w niechlujną starą wiedźmę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇cilkuˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯḱilkuletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięćdziesięcioparoletni

Wiktionary

# pięćdziesięciokilogramowy

1. ważący 50 kilogramów;
2. przeznaczony na 50 kilogramów czegoś

SJP.pl

# pięćdziesięciokoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość/liczący/wynoszący 50 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćokorõnovy

Wiktionary

# pięćdziesięciokrotność

→ pięćdziesięciokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

pięćdziesięciokrotny

# pięćdziesięciokrotny

powtarzający się pięćdziesiąt razy

SJP.pl

# pięćdziesięciolatek

mężczyzna mający pięćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba w wieku 50-59 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 50-59 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięcioletni

rzecz. pięćdziesięciolecie n., pięćdziesięciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciolatka

kobieta mająca pięćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciolecie n.

:: fm. pięćdziesięciolatek m.

przym. pięćdziesięcioletni

Wiktionary

# pięćdziesięciolatki

mężczyzna mający pięćdziesiąt lat

SJP.pl

# pięćdziesięciolecie

1. okres pięćdziesięciu lat;
2. pięćdziesiąta rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres pięćdziesięciu lat

(1.2) pięćdziesiąta rocznica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wczoraj obchodziłem jubileusz pięćdziesięciolecia moich urodzin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciolatek m., pięćdziesięciolatka ż., pięćdziesięcioośmiolatek mos./mzw.

przym. pięćdziesięcioletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półwiecze

(1.2) półwiecze

Wiktionary

# pięćdziesięcioletni

mający pięćdziesiąt lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W progu stanęła pięćdziesięcioletnia, kompletnie pozbawiona entuzjazmu kobieta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciolatek m., pięćdziesięciolatka ż., pięćdziesięciolecie n.

Wiktionary

# pięćdziesięciominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający pięćdziesiąt minut

Wiktionary

# pięćdziesięcioośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięcioośmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciolecie n.

:: fż. pięćdziesięcioośmiolatka ż.

przym. pięćdziesięcioośmioletni

Wiktionary

# pięćdziesięcioośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt osiem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięcioośmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięcioośmioletni

rzecz. pięćdziesięcioośmiolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięcioośmioletni

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt osiem lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt osiem lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięcioośmiolatek m., pięćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięcioosobowy

1. składający się z pięćdziesięciu osób;
2. przeznaczony dla pięćdziesięciu osób

SJP.pl

# pięćdziesięcioparoletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający pięćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten pięćdziesięcioparoletni artysta studiował w Wenecji na wydziale grafiki i rysownictwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoparoletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięćdziesięciokilkuletni

Wiktionary

# pięćdziesięciopensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale pięćdziesięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciopensowy

Wiktionary

# pięćdziesięciopensowy

przymiotnik

(1.1) liczący pięćdziesiąt pensów, mający wartość pięćdziesięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciopensówka

Wiktionary

# pięćdziesięciopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciopięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciopięcioletni

rzecz. pięćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciopięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciopięcioletni

rzecz. pięćdziesięciopięciolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciopięciolecie

1. okres pięćdziesięciu pięciu lat;
2. pięćdziesiąta piąta rocznica czegoś

SJP.pl

# pięćdziesięciopięcioletni

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt pięć lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt pięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciopięciolatek m., pięćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 50, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 50

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym roku stypendia otrzymało pięćdziesięcioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesiątka ż., Pięćdziesiątnica ż.

przym. pięćdziesiąty

licz. pięćdziesiąt

Wiktionary

# pięćdziesięciosiedmioipółletni

mający pięćdziesiąt siedem lat i pół roku, trwający pięćdziesiąt siedem lat i pół roku itp.

SJP.pl

# pięćdziesięciosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciosiedmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciosiedmioletni

rzecz. pięćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt siedem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciosiedmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciosiedmioletni

rzecz. pięćdziesięciosiedmiolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciosiedmioletni

1. trwający pięćdziesiąt siedem lat; przypadający za pięćdziesiąt siedem lat;
2. będący w wieku pięćdziesięciu siedmiu lat, mający pięćdziesiąt siedem lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt siedem lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt siedem lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Zdzisław, pięćdziesięciosiedmioletni mieszkaniec Trójmiasta, był w podobnej sytuacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciosiedmiolatek m., pięćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciostopniowy

1. mający pięćdziesiąt stopni (w jakiejś skali);
2. mający pięćdziesiąt stopni, etapów

SJP.pl

# pięćdziesięciosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciosześciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciosześcioletni

rzecz. pięćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciosześciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciosześcioletni

rzecz. pięćdziesięciosześciolatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciosześcioletni

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt sześć lat

(1.2) trwający pięćdziesiąt sześć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćošeśćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciosześciolatek m., pięćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający pięćdziesiąt trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięćdziesięciotrzylatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšylatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciotrzyletni

rzecz. pięćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca pięćdziesiąt trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięćdziesięciotrzylatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšylatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciotrzyletni

rzecz. pięćdziesięciotrzylatek m.

Wiktionary

# pięćdziesięciotrzyletni

mający pięćdziesiąt trzy lata, trwający pięćdziesiąt trzy lata itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćdziesiąt trzy lata

(1.2) trwający pięćdziesiąt trzy lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szesnastoletnia Maria obaliła średniowieczny porządek pięćdziesięciotrzyletniego króla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćoṭšyletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciotrzylatek m., pięćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# pięćdziesięciozłotówka

banknot o nominale pięćdziesięciu złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta lub banknot którego wartość wynosi pięćdziesiąt złotych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔzwɔˈtufka, AS: pʹi ̯ė̃ńʒ́ėśė̃ńćozu̯otufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćdziesięciozłotowy

Wiktionary

# pięćdziesięciozłotowy

mający wartość pięćdziesięciu złotych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość pięćdziesięciu złotych

(1.2) wynoszący pięćdziesiąt złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na banknocie pięćdziesięciozłotowym widnieje twarz króla Kazimierza Wielkiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćdziesięciozłotówka ż.

Wiktionary

# piech

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Piech, brązownik
- Aleksander Piech, biathlonista
- Arkadiusz Piech, polski piłkarz
- Edward Piech, polski kolarz przełajowy
- Joanna Piech-Kalarus, polska artystka plastyk
- Kazimierz Piech, botanik, profesor anatomii i cytologii roślin, żołnierz
- Krzysztof Piech, polski ekonomista
- Marian Piech, profesor nauk rolniczych
- Rafał Piech, polski samorządowiec, prezydent Siemianowic Śląskich.
- Tadeusz Piech, polski bankowiec
- Tadeusz Piech, polski fizyk

Wikipedia

# piechaczek

nazwisko

SJP.pl

# piechanin

Piechanin (pol. hist. Piechinino) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Czempiń.

Wikipedia

# piechcin

Piechcin (niem. Hansdorf bei Pakosch) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Barcin, na północno-wschodnim skraju Pojezierza Gnieźnieńskiego, 44 km od Bydgoszczy, 16 km od Inowrocławia, 9 km od Barcina i 4 km od Pakości (droga wojewódzka nr 251), w obrębie regionu historyczno-etnograficznego zwanego Pałukami. Wieś jest siedzibą sołectwa Piechcin, w którego skład wchodzi również Aleksandrowo. Przez Piechcin przebiega trasa linii kolejowej (Inowrocław-Pakość-Barcin-Żnin), była na niej stacja, a obecnie bocznica Piechcin.

Wikipedia

# piechniak

nazwisko

SJP.pl

# piechniczek

nazwisko

SJP.pl

# piechnik

nazwisko

SJP.pl

# piechociarka

→ piechociarz

SJP.pl

#### Patrz:

piechociarz

# piechociarski

→ piechociarz; piechotny, pieszy

SJP.pl

# piechociarz

potocznie: żołnierz piechoty; piechociniec, piechociński, piechotny, piechur

SJP.pl

# piechocice

Piechocice (niem. Piechotzütz, 1936–1945 Pechwalde) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Korfantów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# piechociniec

środowiskowo: żołnierz piechoty; piechociarz, piechociński, piechotny, piechur

SJP.pl

# piechociński

środowiskowo: żołnierz piechoty; piechociarz, piechociniec, piechotny, piechur

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Piechociński – polski aktor teatralny i filmowy
- Janusz Piechociński – polski polityk

Wikipedia

# piechocki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Piechocki:

- Pih (właśc. Adam Piechocki) − polski raper
- Edmund Piechocki − polski ekonomista, działacz społeczny
- Jan Piechocki − polski działacz kultury, nauczyciel, publicysta, dziennikarz i polityk
- Janusz Piechocki – polski inżynier elektryk, nauczyciel akademicki oraz prorektor
- Kacper Piechocki − polski siatkarz
- Stanisław Piechocki − polski prawnik, publicysta, pisarz
- Stefan Piechocki − polski adwokat, polityk, minister sprawiedliwości, poseł na Sejm

Wikipedia

# piechota

oddział wojskowy składający się z piechurów, których zadaniem jest podjęcie walki w najbliższej styczności z wrogiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

(1.2) tylko w formach piechotą, na piechotę, tożsamymi z przysłówkiem pieszo

(1.3) daw. gwara. więz. drób

Wiktionary

Piechota (daw. infanteria) – rodzaj wojsk prowadzący walkę pieszo (dawniej również przemieszczający się pieszo). Podstawowy składnik sił zbrojnych od starożytności po współczesność.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piechota jest niezbędna do walk w mieście.

(1.2) Nie czekaliśmy na autobus, poszliśmy piechotą (= na piechotę).

(1.2) A pan Słowik słodko ćwierka: Wybacz, moje złoto,
Ale wieczór taki piękny, że szedłem piechotą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛˈxɔta, AS: pʹi ̯eχota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pieszy m.

przym. pieszy, piechotny

przysł. pieszo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. infanteria

(1.2) pieszo

Wiktionary

# piechotek

piechotek leśny, piechotek błotny - gatunki owada z rodziny świerszczowatych

SJP.pl

# piechotka

piechotek leśny, piechotek błotny - gatunki owada z rodziny świerszczowatych

SJP.pl

- Kazimierz Piechotka (1919–2010) – polski architekt, żołnierz ZWZ i AK, uczestnik powstania warszawskiego.
- Maria Piechotka (1920–2020) – polska architekt, łączniczka w czasie powstania warszawskiego, posłanka na Sejm PRL III kadencji w latach 1961–1965.

Wikipedia

# piechotny

dawniej: pieszy

SJP.pl

# piechowiak

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andżelika Piechowiak – polska aktorka
- Grzegorz Piechowiak – polski polityk
- Marek Piechowiak – polski filozof
- Patrycja Piechowiak – polska sztangistka

Wikipedia

# piechowice

miasto w Polsce

SJP.pl

Piechowice (niem. Petersdorf) – miasto w Polsce, na Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim.

W latach 1945–1954 siedziba wiejskiej gminy Piechowice. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Wikipedia

# piechowicki

przymiotnik od: Piechowice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Piechowicami, dotyczący Piechowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Piechowice nmos.

Wiktionary

# piechowicz

nazwisko

SJP.pl

Piechowicz:

- Adam Piechowicz (* 1963, Warszawa), polski polityk
- Marek Piechowicz (* 1988, Sosnowiec), polski koszykarz, skrzydłowy

Wikipedia

# piechowiczanin

mieszkaniec Piechowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# piechowiczanka

mieszkanka Piechowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# piechowski

nazwisko

SJP.pl

- Piechowski – kaszubski herb szlachecki

Osoby o nazwisku Piechowski:

- Adam Piechowski
- Alina Piechowska
- Bolesław Piechowski
- (Jan) Jerzy Piechowski
- Kazimierz Piechowski (1919-2017)
- Michał Stanisław Piechowski
- Władysława Piechowska, née Buttowt-Andrzeykowicz (1900-1987)
- Mieczysław Piechowski
- Wojciech Piechowski

Wikipedia

# piechta

dziś tylko w wyrażeniach: piechtą, na piechtę, piechty - poruszając się jedynie na własnych nogach; na piechotę, piechotą, pieszo

SJP.pl

# piechur

piechotny, pieszy;
1. potocznie: osoba idąca na własnych nogach; turysta, podróżnik, wędrownik, wędrowiec;
2. żołnierz piechoty; piechociarz, piechociński, piechociniec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba chodząca pieszo

(1.2) wojsk. żołnierz piechoty

Wiktionary

Piechota (daw. infanteria) – rodzaj wojsk prowadzący walkę pieszo (dawniej również przemieszczający się pieszo). Podstawowy składnik sił zbrojnych od starożytności po współczesność.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 19 września o godz. 19 na Rynku Głównym w Krakowie rozpocznie się kolejny marszon. Tym razem piechurzy będą musieli przejść około 100 km […].

(1.2) Bruzdami szarych ziemniaczysk wracały gęsiego drużyny piechurów. Karabiny nieśli niedbale na ramionach jak kosy.

(1.2) Celny ogień z daleka na pewno zepchnął część piechurów w głąb okopów: tych mniej odważnych, trzeźwiej myślących, rannych czy oszołomionych zbyt bliskimi wybuchami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pieszy

rzecz. pieszy mos.

Wiktionary

# piechura

piechotny, pieszy;
1. potocznie: osoba idąca na własnych nogach; turysta, podróżnik, wędrownik, wędrowiec;
2. żołnierz piechoty; piechociarz, piechociński, piechociniec

SJP.pl

# piechurka

→ piechur

SJP.pl

#### Patrz:

piechur

# piechurski

→ piechur

SJP.pl

#### Patrz:

piechur

# pięciak

nazwisko

SJP.pl

# pięcioaktówka

potocznie o utworze pięcioaktowym (złożonym z pięciu aktów) przeznaczonym do odegrania na scenie

SJP.pl

# pięcioaktowy

o utworze scenicznym: mający pięć aktów

SJP.pl

# pięcioarkuszowy

składający się z pięciu arkuszy, wydrukowany na pięciu arkuszach itp.

SJP.pl

# pięcioarowy

mający powierzchnię pięciu arów

SJP.pl

# pięcioatomowy

złożony z pięciu atomów

SJP.pl

# pięciobarwny

mający pięć barw; pięciokolorowy

SJP.pl

# pięciobiegowy

1. o mechanizmie napędowym: mający pięć biegów;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o pięciu biegach

SJP.pl

# pięciobiegunowy

mający pięć biegunów

SJP.pl

# pięciobitowy

1. zawierający pięć bitów;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości pięciu bitów

SJP.pl

# pięcioboczność

→ pięcioboczny

SJP.pl

#### Patrz:

pięcioboczny

# pięcioboczny

dotyczący pięcioboku, mający pięć boków, ograniczony pięcioma płaszczyznami itp.

SJP.pl

# pięcioboista

sportowiec trenujący pięciobój (dyscyplinę sportową złożoną z pięciu konkurencji, obecnie obejmującą jazdę konną z przeszkodami, szermierkę na szpady, strzelanie z pistoletu, bieg przełajowy oraz pływanie kraulem)

SJP.pl

# pięcioboistka

kobieta trenująca pięciobój (dyscyplinę sportową złożoną z pięciu konkurencji, obecnie obejmującą jazdę konną z przeszkodami, szermierkę na szpady, strzelanie z pistoletu, bieg przełajowy oraz pływanie kraulem)

SJP.pl

# pięciobój

dyscyplina sportowa złożona z pięciu konkurencji; pentatlon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

Wiktionary

- pięciobój antyczny – zawody w starożytnej Grecji: bieg, zapasy, skok w dal, rzut oszczepem oraz rzut dyskiem,
- pięciobój nowoczesny – współczesna dyscyplina olimpijska: jazda konna, szermierka, pływanie, strzelanie z pistoletu oraz bieg przełajowy,
- pięciobój lekkoatletyczny – dawna konkurencja lekkoatletyczna.
- pięciobój wojskowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Otrzymałem medal w pięcioboju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔbuj, AS: pʹi ̯ė̃ńćobui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięcioboista m., pięcioboistka ż.

przym. pięciobojowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciobój nowoczesny

Wiktionary

# pięciobojowy

→ pięciobój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pięciobojem, dotyczący pięcioboju

Wiktionary

#### Patrz:

pięciobój

#### Powiązane:

rzecz. pięciobój m.

Wiktionary

# pięciobok

figura płaska ograniczona pięcioma odcinkami o wspólnych wierzchołkach, a w przypadku pięcioboku foremnego także o równych długościach

SJP.pl

Pięciokąt (pięciobok) – wielokąt o pięciu bokach. Każdy pięciokąt ma pięć przekątnych. Szczególnym przypadkiem pięciokąta jest pięciokąt foremny.

Wikipedia

# pięciobramkowy

charakteryzujący się strzeleniem pięciu bramek

SJP.pl

# pięciocalowy

mający długość pięciu cali

SJP.pl

# pięciocentówka

moneta o nominale pięciu centów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta o nominale pięciu centów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtufka, AS: pʹi ̯ė̃ńćocẽntufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciocentowy

Wiktionary

# pięciocentowy

przymiotnik

(1.1) liczący pięć centów, mający wartość pięciu centów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćocẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciocentówka

Wiktionary

# pięciocentymetrowy

mający długość pięciu centymetrów, wynoszący pięć centymetrów

SJP.pl

# pięcioćwierciówka

dawniej: deska o grubości pięciu ćwierci cala

SJP.pl

# pięciocyfrowy

składający się z pięciu cyfr

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu cyfr, mający pięć cyfr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzydzieści lat temu numery były pięciocyfrowe, potem dodali jeszcze trójkę i szóstkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćocyfrovy

Wiktionary

# pięciocylindrowy

przymiotnik

(1.1) techn. mający pięć cylindrów

Wiktionary

# pięcioczęściowy

składający się z pięciu części

SJP.pl

# pięcioczłonowy

złożony z pięciu członów (np. pociąg pięcioczłonowy, tiazol pięcioczłonowy), mający pięć części razem tworzących całość

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący pięć członów, składający się z pięciu członów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podstawiając cztery miejsca koordynacyjne w tym jonie tworzy trzy pierścienie pięcioczłonowe.

(1.1) Na przykład gracz ze skomplikowanym cztero- czy pięcioczłonowym nazwiskiem stawał się Silvą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoču̯õnovy

Wiktionary

# pięciodaniowy

składający się z pięciu dań

SJP.pl

# pięciodniówka

potocznie o czymś, co odbywa się wciągu pięciu dni, obejmuje pięć dni następujących po sobie

SJP.pl

# pięciodniowy

mający pięć dni, trwający pięć itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający pięć dni

(1.2) będący w wieku pięciu dni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈdʲɲɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćodʹńovy

Wiktionary

# pięciodolarówka

moneta lub banknot o nominale pięciu dolarów

SJP.pl

# pięciodolarowy

mający wartość pięciu dolarów

SJP.pl

# pięciodrożny

mający pięć dróg

SJP.pl

# pięciodrzwiowy

mający pięcioro drzwi

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający pięcioro drzwi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowe auto produkowane jest w dwóch wersjach nadwozia: trzydrzwiowej i bardziej pojemnej pięciodrzwiowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary

# pięciodzielność

→ pięciodzielny

SJP.pl

#### Patrz:

pięciodzielny

# pięciodzielny

złożony z pięciu części, dzielący się na pięć części

SJP.pl

# pięciodźwięk

akord składający się z pięciu różnych dźwięków

SJP.pl

Pięciodźwięk – akord złożony z pięciu dźwięków. Bazuje na trójdźwięku z dodanymi kolejnymi dwiema tercjami. Odległością między pierwszym a piątym dźwiękiem jest interwał nony, dlatego nazywany jest też akordem nonowym.

Wikipedia

# pięcioelementowy

zawierający pięć elementów, dzielący się na pięć elementów, złożony z pięciu członów, części tworzących razem całość

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu elementów

Wiktionary

# pięcioetapowo

przysłówek

(1.1) w pięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoetapovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięcioetapowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciofazowo, pięciostopniowo

Wiktionary

# pięcioetapowy

składający się z pięciu etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Radosław Romanik (Hoop-CCC-Polsat) zajął czwarte miejsce w końcowej klasyfikacji pięcioetapowego wyścigu kolarskiego Trofeo Joaquim Agostinho w Portugalii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɛtaˈpɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoetapovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pięcioetapowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciostopniowy, pięciofazowy

Wiktionary

# pięcioeurowy

mający wartość 5 euro

SJP.pl

# pięciofazowo

przysłówek

(1.1) w pięciu fazach, etapach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńćofazovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciofazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięcioetapowo, pięciostopniowo

Wiktionary

# pięciofazowy

1. składający się z pięciu faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich pięciu prądów przemiennych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu faz, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔfaˈzɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćofazovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pięciofazowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciostopniowy, pięcioetapowy

Wiktionary

# pięciofrankowy

mający wartość pięciu franków

SJP.pl

# pięciofunkcyjny

mający pięć funkcji

SJP.pl

# pięciofuntówka

moneta o nominale pięciu funtów, warta pięć funtów

SJP.pl

# pięciofuntowy

1. mający wartość pięciu funtów;
2. ważący pięć funtów

SJP.pl

# pięciogodzinny

trwający pięć godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający pięć godzin

(1.2) będący w wieku pięciu godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W trakcie pięciogodzinnej dyskusji poinformowano, że dzisiaj do cukrowni przyjedzie ekspert, który zbada możliwość uruchomienia w Ostrowach produkcji biopaliw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# pięciogramowy

1. ważący 5 gramów;
2. przeznaczony na 5 gramów czegoś

SJP.pl

# pięciogroszówka

moneta o wartości pięciu groszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta, której wartość wynosi pięć groszy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃufka, AS: pʹi ̯ė̃ńćogrošufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciogroszowy

Wiktionary

# pięciogroszowy

mający wartość pięciu groszy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość pięciu groszy, kosztujący pięć groszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na prośbę Holendrów wiceprezydent Leszna, Jan Wojciechowski, podarował monetę pięciogroszową, która została wtopiona w jeden z dzwonów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔɡrɔˈʃɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćogrošovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciogroszówka ż.

Wiktionary

# pięciogłosowy

składający się z pięciu głosów

SJP.pl

# pięciogłowy

mający pięć głów

SJP.pl

# pięciohektarowy

a) będący wielkości pięciu hektarów;
b) posiadający pięć hektarów ziemi (np. rolnik pięciohektarowy)

SJP.pl

# pięcioigłowy

wykorzystujący pięć igieł

SJP.pl

# pięcioipółgodzinny

trwający pięć i pół godziny

SJP.pl

# pięcioipółletni

mający pięć lat i pół roku

SJP.pl

# pięcioipółmilionowy

liczący pięć i pół miliona czegoś

SJP.pl

# pięcioizbowy

składający się z pięciu izb

SJP.pl

# pięciojajeczny

mający w składzie pięć jajek

SJP.pl

# pięciojęzyczny

1. posługujący się pięcioma językami;
2. napisany w pięciu językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się pięcioma językami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się pięcioma językami

(1.2) napisany w pięciu językach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćȯi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# pięciokącik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pięciokąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie pięciokąt, lecz tylko mały pięciokącik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokąt m.

Wiktionary

# pięciokanałowy

mający pięć kanałów

SJP.pl

# pięciokaratowy

ważący pięć karatów

SJP.pl

# pięciokartkowy

mający pięć kartek

SJP.pl

# pięciokąt

figura płaska ograniczona pięcioma odcinkami o wspólnych wierzchołkach, a w przypadku pięcioboku foremnego także o równych długościach; pięciobok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający pięć boków;

Wiktionary

Pięciokąt (pięciobok) – wielokąt o pięciu bokach. Każdy pięciokąt ma pięć przekątnych. Szczególnym przypadkiem pięciokąta jest pięciokąt foremny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Suma kątów pięciokąta wynosi 540 (pięćset czterdzieści) stopni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt, AS: pʹi ̯ė̃ńćokõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciokątny

rzecz. pięciokącik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciobok; daw. pentagon

Wiktionary

# pięciokątność

→ pięciokątny

SJP.pl

#### Patrz:

pięciokątny

# pięciokątny

mający pięć kątów; pentagonalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma pięć kątów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokąt m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pentagonalny

Wiktionary

# pięciokieszeniowy

mający pięć kieszeni

SJP.pl

# pięciokilogramowy

1. ważący 5 kilogramów;
2. przeznaczony na 5 kilogramów czegoś

SJP.pl

# pięciokilometrowy

mający długość pięciu kilometrów, wynoszący pięć kilometrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) pięciu kilometrów

Wiktionary

# pięciokilowy

potocznie: pięciokilogramowy

SJP.pl

# pięcioklapowy

o liściach, owocach, torebkach nasiennych: podzielony na pięć części

SJP.pl

# pięcioklasista

ktoś, kto ukończył pięć klas

SJP.pl

# pięcioklasistka

→ pięcioklasista

SJP.pl

#### Patrz:

pięcioklasista

# pięcioklasówka

potocznie: szkoła mająca pięć klas

SJP.pl

# pięcioklasowy

obejmujący pięć klas, mający pięć klas

SJP.pl

# pięciokolorowy

mający pięć kolorów; pięciobarwny

SJP.pl

# pięciokolumnowy

mający pięć kolumn

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z pięciu kolumn

Wiktionary

# pięciokomórkowy

składający się z pięciu komórek

SJP.pl

# pięciokomorowy

mający pięć komór

SJP.pl

# pięciokomponentowy

złożony z pięciu komponentów, elementów, składników

SJP.pl

# pięciokondygnacyjny

mający pięć kondygnacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma pięć kondygnacji

Wiktionary

# pięciokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w pięć koni;
2. o silniku: mający moc pięciu koni mechanicznych

SJP.pl

# pięciokoronówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta o nominale 5 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔrɔ̃ˈnufka, AS: pʹi ̯ė̃ńćokorõnufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciokoronowy

Wiktionary

# pięciokoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość/liczący/wynoszący 5 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćokorõnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokoronówka

Wiktionary

# pięciokołowy

mający pięć kół

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma pięć kół

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔkɔˈwɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćokou̯ovy

Wiktionary

# pięciokreślny

oktawa pięciokreślna - jedna z oktaw (dźwięki oznaczane małymi literami z piątką arabską w górnym indeksie)

SJP.pl

# pięciokroć

pięć razy; pięćkroć, pięciokrotnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. pięć razy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokrotność ż.

przym. pięciokrotny

przysł. pięciokrotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciokrotnie

Wiktionary

# pięciokropka

szubarga pięciokropka - gatunek stonki

SJP.pl

# pięciokrotnie

przysłówek

(1.1) pięć razy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: pʹi ̯ė̃ńćokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokrotność ż.

przym. pięciokrotny

przysł. pięciokroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. pięciokroć

Wiktionary

# pięciokrotność

powtarzalność dotycząca pięciu następujących zaraz po sobie zdarzeń, fragmentów lub cykli

SJP.pl

# pięciokrotny

powtarzający się pięć razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się pięć razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś pięć razy

(1.3) pięć razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Kupił sobie w antykwariacie Wióry, za - jak podkreślał - pięciokrotną cenę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈkrɔtnɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciokrotność ż.

przysł. pięciokrotnie, pięciokroć

Wiktionary

# pięcioksiąg

cykl pięciu utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie; pentalogia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rel. zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Wiktionary

- Tora (Pięcioksiąg Mojżeszowy) – święta księga judaizmu, pięć pierwszych ksiąg Starego Testamentu
- Pięcioksiąg samarytański – samarytańska wersja Tory
- Pięcioksiąg konfucjański – zestaw klasycznych ksiąg chińskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten niemiecki biblista zajął się badaniem Pięcioksięgu, w którym wyodrębnił cztery warstwy redakcyjne: jahwistyczną, elohistyczną, deuteronomiczną i kapłańską.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔ̇cɕɔ̃ŋk, AS: pʹi ̯ė̃ńćȯḱśõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięcioksiąg mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pentateuch, Tora

Wiktionary

# pięciolatek

zwierzę mające pięć lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec mający pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od pięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: pʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięcioletni

rzecz. pięciolatka ż., pięciolecie n.

Wiktionary

# pięciolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca pięć lat
2. okres objęty planowaniem gospodarczym, obejmujący (przynajmniej teoretycznie) pięć lat; pięciolecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięć lat

(1.3) pięcioletni okres objęty planem gospodarczym;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od pięciolatek

Wiktionary

Pięciolatka, pięcioletni plan rozwoju gospodarki narodowej (ros. пятилетка, пятилетний план развития народного хозяйства) – nazwa planów gospodarczych ZSRR począwszy od roku 1928.

Pierwsza pięciolatka (1928–1932) miała na celu zlikwidowanie własności prywatnej (kładąc kres polityce NEP-u) oraz rozwój przemysłu ciężkiego i rolniczego. O ile – według władz radzieckich – powiódł się plan rozwoju przemysłu ciężkiego, to skutkiem kolektywizacji była klęska głodu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Rozwój gospodarczy ZSRR planowaćanowany był w kolejnych pięciolatkach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: pʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciolecie n.

:: fm. pięciolatek m.

przym. pięcioletni

Wiktionary

# pięciolatki

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca pięć lat
2. okres objęty planowaniem gospodarczym, obejmujący (przynajmniej teoretycznie) pięć lat; pięciolecie

SJP.pl

# pięciolecie

1. okres pięciu lat;
2. okres objęty planowaniem gospodarczym, obejmujący (przynajmniej teoretycznie) pięć lat; pięciolatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres pięciu lat

(1.2) piąta rocznica czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W minionym pięcioleciu byłem tylko raz na wakacjach.

(1.2) Firma wujka Franka obchodzi właśnie pięciolecie istnienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciolatek m., pięciolatka ż.

przym. pięcioletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciolatka

Wiktionary

# pięcioletni

1. trwający pięć lat; przypadający za pięć lat;
2. będący w wieku pięciu lat, mający pięć lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięć lat

(1.2) trwający pięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciolecie n., pięciolatek m., pięciolatka ż.

Wiktionary

# pięciolinia

układ pięciu równoległych linii stanowiący podstawę zapisu nutowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;

Wiktionary

Pięciolinia – podstawowy element pisma nutowego dla zapisu dźwięków we współczesnej notacji muzycznej. Składa się z pięciu poziomych, równoległych linii oraz pól pomiędzy tymi liniami.

Pięciolinia umożliwia wygodne, całkowicie graficzne przedstawianie wysokości dźwięków (zarówno pojedynczo, jak i w akordach) z uwzględnieniem czasu ich trwania. Wysokość dźwięku określa się poprzez umieszczenie nuty na odpowiedniej linii lub polu. Odległość pomiędzy linią i najbliższym jej polem odpowiada jednemu stopniowi w szeregu diatonicznym. Dźwięki w skali chromatycznej, czyli podwyższone lub obniżone, osiąga się poprzez dostawienie do nuty dodatkowego znaku chromatycznego. W razie konieczności dopisuje się do pięciolinii kolejne linie – linie dodane. W ten sposób np. dodanie trzech linii (z dołu i z góry) pozwala na zapisanie trzech oktaw.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Młodemu kompozytorowi natchnienia starczyło ledwie na klucz wiolinowy i trzy pierwsze takty na pięciolinii.

Wiktionary

# pięciolinijkowy

złożony z pięciu linijek; pięciowersowy, pięciowierszowy

SJP.pl

# pięciolirowy

mający wartość pięciu lirów

SJP.pl

# pięciolistkowy

złożony z pięciu listków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający pięć listków

Wiktionary

# pięciolistny

mający pięć liści

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający pięć liści

Wiktionary

# pięcioliterowy

złożony z pięciu liter

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z pięciu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moje imię jest pięcioliterowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔlʲitɛˈrɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćolʹiterovy

Wiktionary

# pięciolitrowy

a) mający pojemność pięciu litrów;
b) zawierający pięć litrów czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pojemność pięciu litrów, zawierający pięć litrów czegoś

Wiktionary

# pięciolufowy

mający pięć luf

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający pięć luf

Wiktionary

# pięciomandatowy

pięciomandatowy okręg wyborczy - okręg, w którym do objęcia jest pięć mandatów poselskich

SJP.pl

# pięciomasztowiec

statek pięciomasztowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek mający pięć masztów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: pʹi ̯ė̃ńćõmaštovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciomasztowy

Wiktionary

# pięciomasztowy

mający pięć masztów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o żaglowcu: mający pięć masztów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćõmaštovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciomasztowiec

Wiktionary

# pięciometrowy

mający długość pięciu metrów, wynoszący pięć metrów

SJP.pl

# pięciomiarowy

dzielący się na pięć jednostek rytmicznych

SJP.pl

# pięciomiejscowy

mający pięć miejsc

SJP.pl

# pięciomiesięczny

mający pięć miesięcy, trwający pięć miesięcy itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający pięć miesięcy

(1.2) będący w wieku pięciu miesięcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po pięciomiesięcznej przerwie, zespół wrócił na scenę z nowym albumem.

(1.1) Pięciomiesięczna podróż po Azji była niezapomnianym doświadczeniem.

(1.1) Lekarz zalecił pięciomiesięczną kurację antybiotykową.

(1.2) Kiedy odwiedziliśmy znajomych, ich pięciomiesięczny kotek biegał po całym domu.

(1.2) Nasza pięciomiesięczna córka lubi bawić się pluszowymi zabawkami.

(1.2) W parku spotkaliśmy mamę z pięciomiesięcznym dzieckiem w wózku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

# pięciomilimetrowy

mający długość pięciu milimetrów (połowy centymetra), wynoszący pięć milimetrów (pół centymetra); półcentymetrowy

SJP.pl

# pięciomilionowy

liczący pięć milionów czegoś

SJP.pl

# pięciomilowy

mający długość pięciu mil, wynoszący pięć mil

SJP.pl

# pięciominutówka

potocznie o przerwie trwającej pięć minut lub potrawie, najczęściej w proszku, przyrządzanej w około pięć minut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. eduk. przerwa pięciominutowa

(1.2) pot. kulin. potrawa przygotowywana w pięć minut

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciominutowy

Wiktionary

# pięciominutowy

trwający pięć minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający pięć minut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciominutówka ż.

Wiktionary

# pięciomorgowy

a) będący wielkości pięciu mórg (morgów);
b) posiadający pięć mórg (morgów) ziemi, np. rolnik pięciomorgowy

SJP.pl

# pięciomorowy

obejmujący pięć mor (okresów potrzebnych do wymówienia sylaby krótkiej, będących podstawowym elementem w metryce antycznej), trwający pięć mor (np. stopa pięciomorowa)

SJP.pl

# pięcionawowy

o kościele: mający pięć naw

SJP.pl

# pięcionitkowy

mający pięć nitek

SJP.pl

# pięcionogi

mający pięć nóg; pięcionożny

SJP.pl

# pięcionożny

mający pięć nóg; pięcionogi

SJP.pl

# pięcioodcinkowy

składający się z pięciu odcinków

SJP.pl

# pięciooktawowy

mający rozpiętość pięciu oktaw

SJP.pl

# pięcioosiowy

mający pięć osi

SJP.pl

# pięcioosobowy

złożony z pięciu osób; mogący pomieścić pięć osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla pięciu osób, mogący pomieścić pięć osób

(1.2) złożony z pięciu osób, wykonywany przez pięć osób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔːsɔˈbɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńć•osobovy

Wiktionary

# pięcioostrzowy

mający pięć ostrzy

SJP.pl

# pięciootworowy

mający pięć otworów

SJP.pl

# pięciopak

pięć, najczęściej identycznych produktów, przedmiotów sprzedawanych jako całość w jednym opakowaniu, zestawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. zestaw złożony z pięciu elementów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym pięciopaku trzy sztuki były wyraźnie mniejsze.

Wiktionary

# pięciopalcówka

ćwiczenie na fortepian, pianino, organy lub inny instrument klawiszowy, prowadzone przy użyciu wszystkich pięciu palców u obu dłoni

SJP.pl

# pięciopalcowy

1. zwykle w odniesieniu do ludzkich dłoni, stóp: mający pięć palców;
2. wykonywany pięcioma palcami

SJP.pl

# pięciopalczasty

zwykle o zwierzęciu (jego odnóżach, kończynach) lub przedmiocie: mający pięć palców

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest wyposażony w pięć palców

(1.2) taki, który ma miejsce na pięć palców

(1.3) taki, który przypomina kształtem dłoń z pięcioma palcami lub ma pięć wyrostków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słonie mają pięciopalczaste nogi.

(1.2) Moje dzieci zdecydowanie wolą pięciopalczaste rękawice od tych z jednym palcem.

(1.3) Ten kwiatek doniczkowy u babci, z pięciopalczastymi liśćmi, to pewnie marihuana wnuczka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpalˈt͡ʃastɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćopalčasty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciopalcówka ż.

przym. pięciopalcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciopalcy

Wiktionary

# pięciopalnikowy

mający pięć palników

SJP.pl

# pięciopanelówka

czapka z daszkiem uszyta z pięciu kawałków tkaniny

SJP.pl

# pięciopartyjny

składający się z pięciu partii

SJP.pl

# pięciopasmowy

składający się z pięciu pasm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma pięć pasm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciopasmówka ż.

Wiktionary

# pięciopensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale pięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka, AS: pʹi ̯ė̃ńćopẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciopensowy

Wiktionary

# pięciopensowy

przymiotnik

(1.1) liczący pięć pensów, mający wartość pięciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćopẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciopensówka

Wiktionary

# pięciopienny

o drzewie: rozgałęziony w pięć pni

SJP.pl

# pięciopiętrowy

mający pięć pięter

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i pięciu wyższych kondygnacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciopiętrowiec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciokondygnacyjny

Wiktionary

# pięciopiór

piórolotek pięciopiór - gatunek motyla z rodziny piórolotkowatych

SJP.pl

# pięcioplamek

kraśnik pięcioplamek - gatunek motyla z rodziny kraśnikowatych

SJP.pl

# pięciopokojowy

złożony z pięciu pokojów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) z pięcioma pokojami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed ślubem Harrison zakupił kawałek ziemi i zbudował dla swej przyszłej żony pięciopokojową, drewnianą chatę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɔkɔˈjɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćopokoi ̯ovy

Wiktionary

# pięciopokoleniowy

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu pokoleń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćopokolẽńovy

Wiktionary

# pięciopokładowy

mający pięć pokładów

SJP.pl

# pięciopolowy

mający pięć pól

SJP.pl

# pięciopoziomowy

mający pięć poziomów

SJP.pl

# pięciopołaciowy

mający pięć połaci dachowych

SJP.pl

# pięciopręcikowy

1. o kwiecie: mający pięć pręcików;
2. o roślinie: mający kwiaty o pięciu pręcikach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający pięć pręcików

Wiktionary

# pięcioprocentowy

stanowiący pięć procent czegoś

SJP.pl

# pięciopromienny

o czymś mającym kształt gwiazdy: mający pięć promieni; pięcioramienny

SJP.pl

# pięciopromilowy

mający pięć promili

SJP.pl

# pięcioprzęsłowy

mający pięć przęseł

SJP.pl

# pięcioprzymiotnikowy

(o wyborach, prawie wyborczym) charakteryzujący się pięcioma zasadami: tajnością, bezpośredniością, równością, powszechnością i proporcjonalnością

SJP.pl

# pięciopunktowy

składający się z pięciu punktów

SJP.pl

# pięciopłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na pięciu płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćopu̯aščyznovy

Wiktionary

# pięciopłatkowy

mający pięć płatków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o kwiecie: mający pięć płatków, składający się z pięciu płatków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kwiaty lejkowate, dwuwargowe, o pięciopłatkowej koronie przypominają egzotyczne storczyki.

Wiktionary

# pięciopłytowy

składający się z pięciu płyt

SJP.pl

# pięcioraczek

dziewczynka wśród pięcioraczków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) jedno z pięciu dzieci urodzonych podczas jednego porodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piąty mrz./ż., pięć n., piątka ż., piątek m., pięciornik m., piątak m., piona ż., piąteczek mrz.

przym. piątkowy, piąty

licz. piąty, pięcioro, pięć

przedr. pięcio-

wykrz. piona

Wiktionary

# pięcioraczka

dziewczynka wśród pięcioraczków

SJP.pl

# pięcioraczki

pięcioro dzieci urodzonych podczas jednego porodu

SJP.pl

Pięcioraczki (ang. Quintuplets) – amerykański serial komediowy nadawany przez stację FOX od 16 czerwca 2004 roku do 12 stycznia 2005 roku. W Polsce nadawany jest na kanale Comedy Central Polska od 10 lipca 2010 roku, a dzień później od 11 lipca 2010 roku w Comedy Central Family.

Wikipedia

# pięcioraki

występujący w pięciu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

SJP.pl

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący pięciu typów, rodzajów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈraci, AS: pʹi ̯ė̃ńćoraḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pięciorako

Wiktionary

# pięciorako

przysłówek

(1.1) przysł. od przymiotnika → pięcioraki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈrakɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńćorako

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięcioraki

licz. pięcioraki

Wiktionary

# pięcioramienny

mający pięć ramion, odnóg itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający pięć ramion, odnóg, promieni itp.

Wiktionary

# pięciordzeniowy

mający pięć rdzeni, np. pięciordzeniowy procesor

SJP.pl

# pięciornik

zielna roślina z rodziny różowatych, w Polsce chwast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Potentilla|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny różowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju pięciornik (1.1)

Wiktionary

Pięciornik (Potentilla L.) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. W zależności od ujęcia systematycznego zaliczanych jest tu od 10 do ponad 1350 gatunków, przy czym najczęściej ok. 450. Rośliny te są szeroko rozprzestrzenione na świecie z wyjątkiem strefy tropikalnej, gdzie występują tylko na obszarach górskich. Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, niektóre wykorzystywane są także jako rośliny lecznicze.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pięć n., piątka ż., piątek m., piątak m., piona ż., piąteczek mrz., pięcioraczek m.

przym. piątkowy, pięciornikowy

licz. pięć, pięcioro

temsłow. pięcio-

wykrz. piona

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg-pl|Kraków|gęsie wianki.

Wiktionary

# pięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 5, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 5

Wiktionary

Pięcioro (ang. Five) – amerykański film fantastycznonaukowy z 1951 roku w reżyserii Archa Obolera. Jeden z wczesnych reprezentantów nurtu kina postapokaliptycznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na wycieczkę wybrało się pięcioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięć n., Piątek mrz., pięcioraczek m., pięciornik mrz., piątka ż., piona ż.

przym. piąty

licz. pięć

wykrz. piona

Wiktionary

# pięciorodzinny

składający się z pięciu rodzin

SJP.pl

# pięciorublówka

moneta o wartości pięciu rubli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta wartości pięciu rubli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie myślałem się tłumaczyć, a on nie pytał, za co właściwie wdowa obdarowała mnie pięciorublówkami.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. świnka

Wiktionary

# pięciorublowy

mający wartość pięciu rubli

SJP.pl

# pięciorundowy

trwający pięć rund

SJP.pl

# pięciorzędny

1. najmniej ważny na tle innych;
2. mający bardzo małą jakość lub wartość na tle innych; czwartorzędny

SJP.pl

# pięciorzędowy

mający pięć rzędów

SJP.pl

# pięciorzemienny

składający się z pięciu rzemieni

SJP.pl

# pięciosalowy

mający pięć sal

SJP.pl

# pięciościan

graniastosłup bez jednej podstawy lub nietypowa bryła przestrzenna o pięciu ścianach, z których dwie przybierają postać trapezów, jedna kwadratu, a pozostałe trójkątów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o pięciu ścianach

Wiktionary

# pięciościenny

mający pięć ścian

SJP.pl

# pięciościeżkowy

mający pięć ścieżek

SJP.pl

# pięciosekcyjny

mający pięć sekcji

SJP.pl

# pięciosekundowy

trwający pięć sekund

SJP.pl

# pięciosesyjny

składający się z pięciu sesji

SJP.pl

# pięciosetówka

spotkanie siatkarskie składające się z pięciu setów

SJP.pl

# pięciosetowy

składający się z pięciu setów; trwający pięć setów

SJP.pl

# pięciosezonowy

o serialu: mający pięć sezonów

SJP.pl

# pięciosilnikowy

mający pięć silników

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest wyposażony w pięć silników

Wiktionary

# pięcioskibowy

związany z pięcioma skibami, np. pług pięcioskibowy

SJP.pl

# pięcioskrzydły

mający pięć skrzydeł

SJP.pl

# pięciosmakowy

mający pięć smaków

SJP.pl

# pięciostopniowo

przysłówek

(1.1) w pięciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: pʹi ̯ė̃ńćostopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciostopniowość

przym. pięciostopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięcioetapowo, pięciofazowo

Wiktionary

# pięciostopniowość

→ pięciostopniowy

SJP.pl

#### Patrz:

pięciostopniowy

# pięciostopniowy

1. mający pięć stopni (w jakiejś skali);
2. mający pięć stopni, etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z pięciu stopni, schodków

(1.2) składający się z pięciu stopni, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćostopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciostopniowość

przysł. pięciostopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pięcioetapowy, pięciofazowy

Wiktionary

# pięciostopowiec

wiersz pięciostopowy

SJP.pl

# pięciostopowy

1. wiersz pięciostopowy - wiersz składający się z pięciu stóp; pięciostopowiec;
2. rzadko: mający długość pięciu stóp

SJP.pl

# pięciostrefowy

związany z pięcioma strefami

SJP.pl

# pięciostrofowy

składający się z pięciu strof; pięciozwrotkowy

SJP.pl

# pięciostronny

mający pięć stron

SJP.pl

# pięciostrunny

mający pięć strun; pięciostrunowy

SJP.pl

# pięciostrunowy

mający pięć strun; pięciostrunny

SJP.pl

# pięciostrzałowy

o ręcznej broni palnej: mieszczący w magazynku maksymalnie pięć nabojów

SJP.pl

# pięcioświecowy

mający pięć świec

SJP.pl

# pięciosylabowy

złożony z pięciu sylab (zgłosek); pięciozgłoskowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący pięć sylab, składający się z pięciu sylab

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćosylabovy

Wiktionary

# pięcioszpaltowy

drukowany w formacie pięciu szpalt

SJP.pl

# pięciotaktowy

składający się z pięciu taktów

SJP.pl

# pięciotlenek

trwały związek chemiczny, którego pojedynczą cząsteczkę tworzą atomy jakiegoś pierwiastka połączone z pięcioma atomami tlenu

SJP.pl

# pięciotomowy

składający się z pięciu tomów, zawarty w pięciu tomach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z pięciu tomów, zawarty w pięciu tomach, wydany w pięciu tomach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obecnie wydawana jest pięciotomowa "Historia filozofii starożytnej" Giovaniego Reale'a.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćotõmovy

Wiktionary

# pięciotonowy

1. złożony z pięciu tonów muzycznych;
2.
a) ważący pięć ton;
b) mieszczący pięć ton czegoś;
c) mogący unieść pięć ton

SJP.pl

# pięciotorowy

mający pięć torów

SJP.pl

# pięciotygodniowy

trwający pięć tygodni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający pięć tygodni

(1.2) będący w wieku pięciu tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćotygodʹńovy

Wiktionary

# pięciotysięcznik

1. statek o nośności pięciu tysięcy ton;
2. szczyt górski o wysokości ponad pięciu tysięcy metrów nad poziomem morza

SJP.pl

# pięciotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) będący ostatnim elementem zbioru wielkości pięciu tysięcy

(1.2) będący jedną z pięciu tysięcy części, na które można coś podzielić

(1.3) złożony z pięciu tysięcy jednostek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To jest moja pięciotysięczna edycja w polskim Wikisłowniku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔtɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćotyśẽṇčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciotysięcznik m.

Wiktionary

# pięciowapniowy

o cząsteczce: mający pięć atomów wapnia

SJP.pl

# pięciowarstwowy

składający się z pięciu warstw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący pięć warstw, składający się z pięciu warstw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔvarˈstfɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćovarstfovy

Wiktionary

# pięciowartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące pięć wiązań chemicznych z innymi atomami

SJP.pl

# pięciowatowy

mający moc pięciu watów

SJP.pl

# pięciowęglowy

mający mięć atomów węgla w cząsteczce

SJP.pl

# pięciowersowy

składający się z pięciu wersów; pięciowierszowy, pięciolinijkowy

SJP.pl

# pięciowieczny

rzadko: pięciowiekowy (mający pięć wieków, trwający pięć wieków)

SJP.pl

# pięciowiekowy

mający pięć wieków, trwający pięć wieków; pięciowieczny (rzadko)

SJP.pl

# pięciowiersz

utwór lub fragment utworu składający się z pięciu jednostek wierszowych

SJP.pl

# pięciowierszowy

składający się z pięciu wierszy

SJP.pl

# pięciowodny

w chemii: zawierający 5 cząsteczek wody

SJP.pl

# pięciowymiarowy

mający pięć wymiarów

SJP.pl

# pięciowyrazowy

składający się z pięciu wyrazów

SJP.pl

# pięciożaglowy

składający się z pięciu żagli

SJP.pl

# pięciozakresowy

obejmujący pięć zakresów, działający w pięciu zakresach

SJP.pl

# pięciozaworowy

składający się z pięciu zaworów

SJP.pl

# pięciozdaniowy

składający się z pięciu zdań

SJP.pl

# pięciozębny

mający pięć zębów

SJP.pl

# pięciozębowy

mający pięć zębów

SJP.pl

# pięciozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z pięciu zgłosek

SJP.pl

Pięciozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z pięciu sylab.

Występuje najczęściej jako samodzielny wers, niekiedy jednowyrazowy, w wierszach izosylabicznych, przeplatanych lub różnowersowych. Bywa również osobnym członem w sylabikach dwudzielnych.

    Na naszym niebie
    Miesiączek biały
    Ze stróży nocnej
    Schodził ospały.
            Teofil Lenartowicz, Włośnianki

Wikipedia

# pięciozgłoskowy

złożony z pięciu zgłosek (sylab); pięciosylabowy

SJP.pl

# pięcioznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest pięcioznaczne; cecha tych, którzy są pięcioznaczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięcioznaczny

przysł. pięcioznacznie

Wiktionary

# pięciozwrotkowy

mający pięć zwrotek; pięciostrofowy

SJP.pl

# pięciożyłowy

o kablu: mający pięć żył

SJP.pl

# pięciozłotówka

moneta o nominale pięciu złotych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o wartości pięciu złotych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔzwɔˈtufka, AS: pʹi ̯ė̃ńćozu̯otufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięciozłotowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piątka, pot. piątak

Wiktionary

# pięciozłotowy

mający wartość pięciu złotych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość pięciu złotych

(1.2) wynoszący pięć złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Staruszek wyjął z portfela monetę pięciozłotową.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięciozłotówka ż.

Wiktionary

# pięciołóżkowy

mający pięć łóżek

SJP.pl

# pięciusetzłotowy

mający wartość pięciuset złotych; pięćsetzłotowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość pięciuset złotych

(1.2) wynoszący pięćset złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babka trzyma stare banknoty pięciusetzłotowe.

(1.2) Sprawcą zdarzenia był kierowca transportera, który został ukarany pięciusetzłotowym mandatem.

(1.2) Wśród ukaranych nawet pięciusetzłotowymi mandatami przeważali młodzi mężczyźni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕusɛdzwɔˈtɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćusedzu̯otovy

Wiktionary

# piecki

gmina wiejska

SJP.pl

W Polsce

- Piecki – część miasta Gdańsk
- Piecki – część miasta Zawiercie
- Piecki – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka
- Piecki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Piecki – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Filipów
- Piecki – osada w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Osiek
- Piecki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Piecki – część wsi Ostaszewo w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Grodziczno

Wikipedia

# pieckowo

Pieckowo (dawniej: niem. Pötschendorf) – wieś mazurska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Reszel.

Pieckowo położone jest przy drodze wojewódzkiej nr 594, 3 km od Świętej Lipki, po 10 km od Reszla i Kętrzyna. Do Olsztyna jest 75 km, do Warszawy 240 km.

Wikipedia

# pieckowski

→ Piecki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pieckami, dotyczący Piecek

Wiktionary

#### Patrz:

Piecki

#### Powiązane:

rzecz. Piecki nmos., piecczanin m., piecczanka ż.

Wiktionary

# pięćkroć

pięć razy; pięciokroć, pięciokrotnie

SJP.pl

# piecokuchnia

urządzenie łączące funkcje pieca i kuchenki

SJP.pl

# piecowice

Piecowice (niem. Dörndorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka.

Wikipedia

# piecownia

pomieszczenie, najczęściej będące częścią huty lub fabryki, w którym znajduje się piec wykorzystywany do przeprowadzania procesów produkcji

SJP.pl

# piecowy

tyczący się pieca

SJP.pl

# pięćset

[czytaj: piencet] liczebnik oznaczający liczbę 500

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 500

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pięćset lat to połowa millenium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛt, AS: pʹi ̯ė̃ńćset

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćsetka ż.

przym. pięćsetny

Wiktionary

# pięćsetka

1. grupa pięciuset osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 500

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 500 (pięćset)

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 500

(1.3) całość składająca się z pięciuset części, elementów lub jednostek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtka, AS: pʹi ̯ė̃ńćsetka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćsetny

licz. pięćset

Wiktionary

# pięćsetkoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość/liczący/wynoszący 500 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtkɔrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćsetkorõnovy

Wiktionary

# pięćsetlecie

1. okres pięciuset lat;
2. pięćsetna rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres pięciuset lat

(1.2) pięćsetna rocznica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtˈlɛt͡ɕɛ, AS: pʹi ̯ė̃ńćsetleće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pięćsetletni

Wiktionary

# pięćsetletni

mający pięćset lat, trwający pięćset lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pięćset lat

(1.2) trwający pięćset lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Najczęściej mówi się o okresie pięćsetletnim, niektórzy jednak wymieniają odstęp tysiąca czterystu sześćdziesięciu i jednego roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕsɛtˈlɛtʲɲi, AS: pʹi ̯ė̃ńćsetletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćsetlecie n.

Wiktionary

# pięćsetmarkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający wartość pięciuset marek

(1.2) wynoszący pięćset marek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wsunął mu do ręki banknot pięćsetmarkowy i wsiadł do dostawczaka.

Wiktionary

# pięćsetny

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 500

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od pięćset

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Linię mety przekroczył pięćsetny zawodnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕˈsɛtnɨ, AS: pʹi ̯ė̃ńćsetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pięćsetka ż.

licz. pięćset

Wiktionary

# pięćsetosobowy

1. składający się z pięciuset osób;
2. przeznaczony dla pięciuset osób

SJP.pl

# pięćsettysięcznik

statek o nośności pięciuset tysięcy ton

SJP.pl

# pięćsetzłotówka

banknot o nominale pięciuset złotych

SJP.pl

# pięćsetzłotowy

mający wartość pięciuset złotych; pięciusetzłotowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający wartość pięciuset złotych

(1.2) wynoszący pięćset złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Składkę pięćsetzłotową wpłaciliśmy w styczniu.

Wiktionary

# piecuch

potocznie o osobie lubiącej wygodę, próżniaczy tryb życia, lenistwo, błogość; leniuch, wygodniś

SJP.pl

Piecuch – jezioro na północny zachód od Mrągowa (gmina Mrągowo, powiat mrągowski, województwo warmińsko-mazurskie) o powierzchni 8 ha; długości 400 m i szerokości 230 m.

Maksymalna głębokość to 3,9 m. Linia brzegowa rozwinięta. Wysokie brzegi otoczone polami, łąkami i lasem. Łączy się z Średnim Jeziorem i jeziorem Juno. Potocznie nazwane jest Jeziorem Czerwonym.

Jego brzegi są strome i wysokie. W swoich zasobach flory wodnej ma głównie liny i szczupaki.

Wikipedia

# piecuchować

potocznie:
1. pędzić życie piecucha, spędzać czas na leniuchowaniu; próżnować, leniuchować; próżniaczyć;
2. chronić się przed zimnem, przebywać w dobrze ogrzanym pomieszczeniu; wygrzewać się, grzać się

SJP.pl

# piecuszek

1. niewielki europejski ptak z rodziny pokrzewek, o zielonkawym upierzeniu, w Polsce objęty całkowitą ochroną gatunkową;
2. zdrobniale o piecuchu (leniuchu, osobie lubiącej wygodę, lenistwo)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pieszcz. piecuch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Phylloscopus trochilus|ref=tak., oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

Wiktionary

Piecuszek (Phylloscopus trochilus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej zaliczany do pokrzewek (Sylviidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz synek raczej nie pojedzie na ten biwak, okropny z niego piecuszek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛˈt͡suʃɛk, AS: pʹi ̯ecušek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piec m., piecuch m.

czas. piec ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) delikacik, leniuszek

Wiktionary

# piecyk

niewielki piec, najczęściej w odniesieniu do domowego pieca kuchennego przeznaczonego do gotowania i pieczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od piec

(1.2) mały piec

(1.3) część pieca kuchennego służąca do pieczenia

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.2) piecyk gazowy / piecyk kąpielowy / piecyk naftowy

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. piec m., piecuch m., pieczenie n., przypieczenie n., przypiekanie n., upieczenie n., wypiekanie n., wypieczenie n., pieczyste n., pieczywo n., pieczywko n., piecowy m., wypiek m., wypieki nmos., podpiekanie n., podpieczenie n., piekarz m., piekarnia ż., piekarnik m., piekarenka ż., piekarniczek m., piekarczyk m., piekarnictwo n., zapiecek m.

czas. piec ndk., przypiec dk., przypiekać ndk., upiec dk., wypiec dk., wypiekać ndk., podpiekać ndk., podpiec dk.

przym. piecowy, piekarski, piekarniczy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|piec.

* kaszubski: (1.1) piecyk m., piécëk m., piécuszk m.; (1.2) piecyk m., piécëk m., piécuszk m.

źródła.

== piecyk (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) piecyk

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piec m., piecuch m., pieczenie n., przypieczenie n., przypiekanie n., upieczenie n., wypiekanie n., wypieczenie n., pieczyste n., pieczywo n., pieczywko n., piecowy m., wypiek m., wypieki nmos., podpiekanie n., podpieczenie n., piekarz m., piekarnia ż., piekarnik m., piekarenka ż., piekarniczek m., piekarczyk m., piekarnictwo n., zapiecek m.

czas. piec ndk., przypiec dk., przypiekać ndk., upiec dk., wypiec dk., wypiekać ndk., podpiekać ndk., podpiec dk.

przym. piecowy, piekarski, piekarniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. piec m., piecuch m., pieczenie n., przypieczenie n., przypiekanie n., upieczenie n., wypiekanie n., wypieczenie n., pieczyste n., pieczywo n., pieczywko n., piecowy m., wypiek m., wypieki nmos., podpiekanie n., podpieczenie n., piekarz m., piekarnia ż., piekarnik m., piekarenka ż., piekarniczek m., piekarczyk m., piekarnictwo n., zapiecek m.

czas. piec ndk., przypiec dk., przypiekać ndk., upiec dk., wypiec dk., wypiekać ndk., podpiekać ndk., podpiec dk.

przym. piecowy, piekarski, piekarniczy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|piec.

* kaszubski: (1.1) piecyk m., piécëk m., piécuszk m.; (1.2) piecyk m., piécëk m., piécuszk m.

źródła.

== piecyk (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) piecyk

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) war. piécëk, piécuszk

Wiktionary

# piecza

ochrona kogoś lub czegoś, wstawiennictwo, troskliwość, dbanie, dbałość o kogoś albo o coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obejmowanie opieką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Organy pozbawione pieczy organmistrza niszczeją.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bezpieczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opieka, dbanie, dbałość, nadzór, staranie, troskliwość

Wiktionary

# pieczara

1. wydrążenie w skale z wylotem na zewnątrz; jaskinia, grota;
2. rodzaj kilkuosobowego grobu;
3. ekspresywnie: pieczarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) naturalne zagłębienie w skale;

Wiktionary

Pieczara – podobnie jak grota niefachowe określenie jaskini. Nazwa ta wzięta z języka starosłowiańskiego notowana jest w Polsce od drugiej połowy XVI w. i uważana za rutenizm. W języku starosłowiańskim słowo pektь- oznaczało ‘piec’, ‘ognisko domowe’. Po II wojnie światowej, w ramach porządkowania nazewnictwa postanowiono stosować jedynie słowo jaskinia, zaś słowo pieczara uznano za synonim jaskini.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Weszliśmy po omacku do ciemnej pieczary.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛˈt͡ʃara, AS: pʹi ̯ečara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pieczarka ż.

przym. pieczarowy, pieczarkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jaskinia, grota

Wiktionary

# pieczareczka

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych

SJP.pl

Leucoagaricus Locq. ex Singer (pieczareczka) – rodzaj grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

Wikipedia

# pieczarka

jadalny grzyb z rodziny bedłkowatych, o białym lub brązowym kapeluszu, rosnący dziko na polach i łąkach lub uprawiany (w pieczarkarniach)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj grzybów jadalnych, nazwa systematyczna|Agaricus|L.|ref=tak.;

(1.2) kulin. jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

(1.3) zdrobn. od: pieczara

Wiktionary

Agaricus L. (pieczarka) – rodzaj grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Uprawiany i sprzedawany w sklepach jest jeden z jej gatunków – pieczarka dwuzarodnikowa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na pastwisku sąsiada jest wysyp pieczarek.

(1.2) Dzisiaj zrobię pizzę z pieczarkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʲjɛˈt͡ʃarka, AS: pʹi ̯ečarka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2)

rzecz. pieczarkarnia ż., pieczarkarz m., pieczarkowa ż., pieczarkowate nmos., pieczareczka ż., pieczarkowce nmos., pieczarniaki nmos.

przym. pieczarkowy, pieczarkowaty

(1.3)

rzecz. pieczara ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gwara. piekara, piekarka

Wiktionary

# pieczarkarka

kobieta trudniąca się pieczarkarstwem (hodowlą pieczarek w pieczarkarniach, pomieszczeniach przeznaczonych do tej hodowli, utrzymujących stałą temperaturę i wilgotność)

SJP.pl

# pieczarkarnia

pomieszczenie, w którym hoduje się pieczarki, utrzymujące stałą temperaturę i wilgotność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce w którym uprawia się pieczarki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pieczarkowce nmos., pieczarniaki nmos.

Wiktionary