# agelasta

człowiek bez poczucia humoru, nieumiejący szczerze się śmiać ani uśmiechać

SJP.pl

Agelasta – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych.

Wikipedia

# agema

doborowa gwardia przyboczna w starożytnej Grecji

SJP.pl

Agema (stgr. ἄγημα ágēma) – w starożytnej Grecji doborowy oddział wojska.

W Sparcie (jako hoplici w liczbie 300) oddziały te pełniły rolę straży przybocznej króla.

W wojsku macedońskim stanowili osobistą gwardię królewską, liczącą od 150 do 1000 ludzi, w większości złożoną z jeźdźców. Według W. Tarna mieli powstać przez wydzielenie najliczniejszego (300 konnych) spośród 8 szwadronów (ila) hetajrów. N.G.L. Hammond przedstawia natomiast pogląd, że w armii Aleksandra Wielkiego byli już wyodrębnieni z korpusu hypaspistów. Powstanie ich odnosi jednak do czasów Filipa II, gdy jako gwardia piesza stanowili pierwszy z trzech „pułków” hypaspistów, dowodzony przez samego króla. Dla wyróżnienia lica ich tarcz były przypuszczalnie zdobione malowanymi lub repusowanymi wzorami (brązowanymi bądź złoconymi).

Wikipedia

# agencik

zdrobnienie od: agent

SJP.pl

# agencina

lekceważąco: marny, lichy agent

SJP.pl

# agencja

1. przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa czy urzędu, np. agencja handlowa, pocztowa;
2. instytucja upowszechniająca informacje zebrane przez dziennikarzy, korespondentów i współpracowników;
3. agencja towarzyska - eufemistyczne określenie na burdel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) firma świadcząca różne usługi

(1.2) instytucja gromadząca informacje dla prasy, radia i telewizji, zebrane przez dziennikarzy, korespondentów i współpracowników

(1.3) przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa, urzędu lub państwa

(1.4) eufem. zob. agencja towarzyska.

Wiktionary

- Agencja – polska organizacja polityczna istniejąca w latach 1794–1802
- Agencja – program telewizyjny
- instytucja, firma lub jej część, działająca w pewnej dziedzinie
  - agencja fotograficzna
  - agencja kosmiczna
  - agencja modelek
  - agencja prasowa

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Agencja poleca swoje usługi reklamowe, także w zakresie e-reklamy.

  (1.2) Jej mąż jest dziennikarzem – pracuje w agencji prasowej.

  (1.3) WHO jest agencją Narodów Zjednoczonych.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: aˈɡɛ̃nt͡sʲja, AS: agẽncʹi ̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. agenciak mos., agencik mos., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

  :: zdrobn. agencyjka ż.

  przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturalny, agenturowy

  przysł. agencyjnie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) filia, przedstawicielstwo

  Wiktionary

# agencki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. dotyczący agenta, związany z agentem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

przym. agenciarski, agencyjny, agentowy, agenturalny, agenturowy

Wiktionary

# agencyjka

zdrobnienie od: agencja

SJP.pl

# agencyjno-prowizyjny

związany z wynagrodzeniem należnym według umowy agencyjnej oraz prowizją od wykonanych usług

SJP.pl

# agencyjny

dotyczący agencji (np. biuro agencyjne, depesza agencyjna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agencją, dotyczący agencji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

przym. agenciarski, agencki, agentowy, agenturalny, agenturowy

Wiktionary

# agenda

1. oddział jakiejś instytucji, filia;
2. książkowo: plan, rozkład

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filia urzędu lub instytucji

(1.2) terminarz

(1.3) ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie

(1.4) chrześcijańska księga liturgiczna

Wiktionary

- agenda – oddział urzędu, filia, ekspozytura
- agenda – terminarz
- Agenda – księga liturgiczna

Miejscowości w USA:

- Agenda – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Republic
- Agenda – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Ashland

Gminy w USA:

- Agenda (ang. Agenda Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Ashland

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Żeby o niczym nie zapomnieć, wszystkie ważne sprawy zapisuję w agendzie.

(1.3) Agenda konferencji została podzielona na cztery sesje tematyczne.

(1.4) Agenda liturgiczna jest zbiorem modlitw, nabożeństw i błogosławieństw, praktykowanych i obowiązujących we wspólnocie Kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡɛ̃nda, AS: agẽnda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. agendka ż.

przym. agenturalny, agenturowy, agendowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dział, filia, oddział, sekcja, wydział

Wiktionary

# agendka

zdrobnienie od: agenda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: agenda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenturka ż., agencja ż., agenda ż.

przym. agenturalny, agenturowy

Wiktionary

# agendowy

przymiotnik od: agenda

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agendą, dotyczący agendy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenturka ż., agencja ż., agenda ż.

przym. agenturalny, agenturowy

Wiktionary

# agenezja

wrodzone, niezupełne ukształtowanie się narządu; hipoplazja

SJP.pl

Agenezja (łac. agenesia, z gr. a- + génesis = powstanie) – zaburzenie rozwojowe polegające na niewykształceniu się zawiązka narządu, a w konsekwencji tegoż narządu.
Do częstszych patologii należą:

- agenezja nerki
- agenezja ciała modzelowatego
- anodoncja
- fokomelia

Wikipedia

# agenor

imię męskie

SJP.pl

- Agenor – imię męskie
- Agenor – planetoida o numerze katalogowym 1873
- Agenor – w mitologii greckiej syn Ajgyptosa
- Agenor – w mitologii greckiej syn Amfiona
- Agenor – w mitologii greckiej syn Antenora
- Agenor – w mitologii greckiej syn Fegeusa
- Agenor – w mitologii greckiej syn Posejdona
- Agenor – w mitologii greckiej syn Triopasa

Wikipedia

# agens

w językoznawstwie: wykonawca czynności wyrażonej w orzeczeniu; podmiot czynny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) wykonawca czynności określonej czasownikiem

Wiktionary

Agens (podmiot czynny) w językoznawstwie – rola semantyczna wykonawcy czynności określonej czasownikiem. W zdaniu w stronie czynnej zasadniczo jest kodowany przez mianownik i składniowo pełni funkcję podmiotu: Jan czyścił meble.Natomiast w stronie biernej agens jest umieszczany we frazie przyimkowej z przyimkiem „przez”: Meble były czyszczone przez Jana. Tak jest w językach nominatywno-akuzatywnych. W językach ergatywnych agens jest kodowany przez ergatyw.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agent mos./mrz., agencja ż.

Wiktionary

# agensowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agensem, dotyczący agensa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agens m., agent mos./mrz.

Wiktionary

# agent

1. detektyw, tajny funkcjonariusz policji, wywiadowca;
2. tajny współpracownik obcych służb wywiadowczych, szpieg;
3. ajent, osoba pośrednicząca w zawieraniu umów przez zleceniodawcę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przedstawiciel jakiejś firmy

(1.2) pracownik wywiadu

(1.3) tajny pracownik policji lub służb specjalnych

(1.4) uczn. kolega

(1.5) uczn. żartowniś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. program komputerowy, autonomiczna jednostka wykorzystywana w programowaniu agentowym;

(2.2) czynnik w jakiejś reakcji lub procesie (anglicyzm językowy)

Wiktionary

Słowo agent ma m.in. poniższe znaczenia:

- przedstawiciel − np.:
  - agent nieruchomości
  - agent ubezpieczeniowy
  - agent celny
  - agent literacki
  - agent sportowy
- agent wywiadu − osoba zajmująca się działalnością szpiegowską
- agent − autonomiczna jednostka w programowaniu agentowym
- Agent − reality show telewizji TVN (zadebiutował w roku 2000)
- agent − jedno ze stanowisk służbowych CBA

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Lubię filmy o agencie zero zero siedem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡɛ̃nt, AS: agẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agencja ż., agentura ż., agens m., agenda ż.

:: fż. agentka ż.

:: zdrobn. agencik m.

przym. agentowy, agenturalny, agensowy, agencki, agencyjny, agenturowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szpieg

(1.2-3) wywiadowca

(2.2) czynnik, faktor

Wiktionary

# agentivus

w językoznawstwie: przypadek zależny, wyrażający najczęściej sprawcę bądź narzędzie czynności, występujący m.in. w językach kaukaskich; ergativus, ergatiwus, ergatyw

SJP.pl

# agentka

1. kobieta detektyw, tajna funkcjonariuszka policji, wywiadowczyni;
2. tajna współpracowniczka obcych służb wywiadowczych, szpieg;
3. ajentka, osoba pośrednicząca w zawieraniu umów przez zleceniodawcę;
4. potocznie: zwariowana osoba; aparatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: agent

(1.2) uczn. dziewczyna atrakcyjna fizycznie

(1.3) uczn. dziewczyna, która ma niecodzienne pomysły

Wiktionary

Agentka (ang. Spy) – amerykański film akcji z elementami komedii z 2015 roku. Reżyserią i scenariuszem obrazu zajął się Paul Feig, a w rolach głównych wystąpili Melissa McCarthy, Jason Statham, Rose Byrne, Miranda Hart, Bobby Cannavale, Allison Janney oraz Jude Law.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ona jest agentką ubezpieczeniową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡɛ̃ntka, AS: agẽntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agencja ż., agentura ż., agens m., agenda ż.

:: fm. agent m.

:: zdrobn. agencik m.

przym. agentowy, agenturalny, agensowy, agencki, agencyjny, agenturowy

Wiktionary

# agentowy

→ agent (w informatyce)

SJP.pl

# agentura

1. biuro agenta handlowego;
2. przedstawicielstwo jakiegoś przedsiębiorstwa, urzędu;
3. grupa szpiegów i dywersantów na usługach obcego państwa lub wrogiej organizacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) część wywiadu złożona z kilku agentów na terytorium innego państwa;

(1.2) przedstawicielstwo rządu, organizacji lub przedsiębiorstwa na obcym terenie, poza siedzibą

Wiktionary

Słowo agentura oznacza:

- agentura – grupa agentów wywiadu, agentów wpływu, szpiegów lub dywersantów, działająca na terenie danego państwa na rzecz interesów innego państwa lub organizacji, w tym międzynarodowej.
- agentura – rodzaj zatrudnienia, np. w handlowych biurach pośrednictwa
- Agentura – południowokoreański szpiegowski film akcji z 2013 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W związku z tym postawiono przed oddziałami operacyjnymi wywiadu wojskowego zadanie sformułowania koncepcji utrzymania bezpiecznej łączności między centralą a agenturą działającą w krajach zachodnich.

(1.2) U diabła, na dziesięciu spotkanych na ulicy sześciu jest świeżo przybyłych i zakładających agentury, a dziewięciu chcących zrobić miliony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡɛ̃nˈtura, AS: agẽntura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agent m., agentka ż., agencja ż., agenturka ż., deagenturyzacja ż.

przym. agenturalny, agenturowy, agencki, agencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ekspozytura, daw. ajentura

Wiktionary

# agenturalność

→ agenturalny

SJP.pl

#### Patrz:

agenturalny

# agenturalny

powiązany z agenturą, dotyczący agentów lub agentury; agenturowy, szpiegowski (np. agenturalna przeszłość)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agenturą, dotyczący agentury

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturowy

przysł. agencyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agenturowy

Wiktionary

# agenturka

zdrobnienie od: agentura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: agentura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż.

przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturowy

przysł. agencyjnie

Wiktionary

# agenturowy

1. → agentura (grupa szpiegów); agenturalny, szpiegowski;
2. → agentura (przedstawicielstwo jakiegoś przedsiębiorstwa); agencyjny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agenturą, dotyczący agentury

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agenciak mos., agencik mos., agencja ż., agencyjka ż., agenda ż., agendka ż., agens mzw./mos., agent mos., agentka ż., agentura ż., agenturalność ż., agenturka ż.

przym. agenciarski, agencki, agencyjny, agendowy, agentowy, agenturalny

przysł. agencyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agenturalny

Wiktionary

# agentywny

w językoznawstwie: wskazujący na wykonawcę czynności

SJP.pl

# ageratum

rodzaj rośliny zielnej lub krzewu z rodziny astrowatych, pochodzących z Meksyku, rosnących przeważnie w Ameryce zwrotnikowej; żeniszek

SJP.pl

Żeniszek (Ageratum L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należy do niego 38 gatunków. Rośliny te występują na obu kontynentach amerykańskich na obszarze od południowych Stanów Zjednoczonych, poprzez Amerykę Środkową do Boliwii i środkowej Brazylii.

Wikipedia

# agesilaos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Wiktionary

Imię królów Sparty

- Agesilaos I z dynastii Agidów panujący prawdopodobnie w X/IX w. p.n.e.
- Agesilaos II z dynastii Eurypontydów panujący w latach 398-360 p.n.e.

Wikipedia

# ageusz

imię męskie

SJP.pl

Aggeusz – imię męskie, biblijne, z hebrajskiego Haggai, 'urodzony w święto', zatem odpowiadałoby to łacińskiemu Dominicus czy greckiemu Kyriakós (świąteczny lub urodzony w święto). Imię to nosił jeden z proroków mniejszych w Biblii.

Wikipedia

# ageuzja

utrata zmysłu smaku

SJP.pl

Ageuzja – objaw chorobowy polegający na utracie odczuwania smaku, zdarzający się jednak rzadziej niż dysgeuzja polegająca na zniekształceniu lub obniżeniu jakościowym i ilościowym doznań smakowych.

W dysgeuzji można wyróżnić m.in.:

- parageuzję (heterogeuzję) – subiektywne błędne odczucie wrażeń smakowych. Jej formą jest kakogeuzja – subiektywne nieprzyjemne odczucie doznań smakowych, lub fantogeuzja – halucynacje smakowe przy braku doznań smakowych (w chorobach psychicznych)
- hipogeuzję – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania smaków
- hiposmię – obniżenie wrażliwości i zdolności rozpoznawania zapachów

Wikipedia

# agezylaus

bohater dramatu Juliusza Słowackiego "Agezylausz"; Agezylausz

SJP.pl

Imię królów Sparty

- Agesilaos I z dynastii Agidów panujący prawdopodobnie w X/IX w. p.n.e.
- Agesilaos II z dynastii Eurypontydów panujący w latach 398-360 p.n.e.

Wikipedia

# agezylausz

bohater dramatu Juliusza Słowackiego "Agezylausz"; Agezylaus

SJP.pl

# agfa

produkt firmy Agfa

SJP.pl

Agfa-Gevaert N.V. (Agfa, znana także jako AGFA) – producent materiałów i urządzeń używanych w poligrafii oraz diagnostyce medycznej. Firma została założona w 1867 nieopodal Berlina jako fabryka barwników sztucznych pod nazwą Aktiengesellschaft für Anilinfabrikation. Obecnie jej centrala znajduje się w Mortsel w Belgii. Spółka akcyjna, notowana na platformie Euronext poprzez giełdę w Brukseli oraz na giełdzie we Frankfurcie.

Wikipedia

# aggeusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. Księga Aggeusza;

Wiktionary

Aggeusz, Chaggaj(hebr. Chag - święto, uroczystość), (łac.) Aggaeus (od hebrajskiego חַגַּי Haggai, (gr.) Kyriakos) – jest dziesiątym z tzw. proroków mniejszych, a pierwszym z trzech działających po powrocie z niewoli babilońskiej. Autor Księgi Aggeusza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten cytat najprawdopodobniej pochodzi z „Księgi proroka Aggeusza”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Aggeuszowy

Wiktionary

# aggeuszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Aggeusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z biblistów twierdzi, że jest to tekst Aggeuszowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aggeusz mos.

Wiktionary

# aggio

wyrażona procentowo nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych powyżej ich wartości nominalnej; ażio; agio

SJP.pl

# aggiornamento

[czytaj: adżdżornamento lub adżiornamento]
1. odłożenie czegoś na inny termin;
2. uwspółcześnienie, modernizacja;
3. określenie na odnowę Kościoła rzymskokatolickiego po Soborze Watykańskim II

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. hist. polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

Wiktionary

Aggiornamento (z wł. uwspółcześnienie, aktualizacja, dostosowanie do dzisiejszego dnia; dosł. udzisiejszenie, od: giorno; dzień) – we współczesnej teologii katolickiej i publicystyce termin odnoszący się do zadań duszpasterskich Soboru watykańskiego II w zakresie odnowy liturgii, organizacji (prawa kanonicznego), relacji ekumenicznych, relacji z innymi religiami i relacji ze współczesną cywilizacją.

Wikipedia

# agh

Akademia Górniczo-Hutnicza

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = eduk. Akademia Górniczo-Hutnicza;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po roku na AGH przeniosłem się na UJ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ɟɛ‿ˈxa, AS: a‿ǵe‿χa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agiehowski

Wiktionary

# agila

samochód typu Opel Agila

SJP.pl

# agile

określenie wykonawcze: zwinnie, ruchliwie, żywo; agilmente

SJP.pl

Programowanie zwinne (ang. agile software development) – grupa metod zarządzania procesem produkcji oprogramowania opartego na programowaniu iteracyjno-przyrostowym. Najważniejszym założeniem metodyk zwinnych jest obserwacja, że wymagania odbiorcy (klienta) często ewoluują podczas trwania procesu produkcyjnego. Oprogramowanie wytwarzane jest przy współpracy samozarządzalnych zespołów, których celem jest przeprowadzanie procesów wytwarzania oprogramowania. Pojęcie zwinnego programowania zostało zaproponowane w 2001 w Manifeście agile.

Wikipedia

# agilmente

określenie wykonawcze: zwinnie, ruchliwie, żywo; agile

SJP.pl

# agincourt

[czytaj: agęKUR] miasto we Francji

SJP.pl

Agincourt – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Meurthe i Mozela.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 412 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 99 osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Agincourt plasuje się na 653. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1083.).

Wikipedia

# agiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aginskim, dotyczący Aginskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aginskoje n., Agińskie n., Aga ż.

Wiktionary

# aginskoje

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Wiktionary

Aginskoje (ros. Агинское) – osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, stolica dawnego Agińsko-Buriackiego Okręgu Autonomicznego, włączonego 1 marca 2008 roku w skład Kraju Zabajkalskiego.

Założone w 1811 roku, zamieszkuje je obecnie 12,6 tys. mieszkańców (dane z 2005 roku).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Aga ż., Agińskie n.

przym. agiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Agińskie

Wiktionary

# agio

wyrażona procentowo nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych powyżej ich wartości nominalnej; ażio; aggio

SJP.pl

Ażio (także we włoskiej pisowni aggio lub francuskiej agio, archaiczne ażjo lub ażyo) – pojęcie z dziedziny ekonomii, oznaczające wyższy kurs posiadanych dewiz lub papierów wartościowych niż ich wartość nominalna.

W znaczeniu pierwotnym (używana była także nazwa "mienne" albo "przydawanie") różnica wartości towarów jednego ponad drugi, potem różnica wartości monety bankowej ponad obiegową (lub na odwrót), nadpłata, przewyżka ceny targowej, pieniędzy lub papierów publicznych ponad ich nominalną wartość. Stosunek przeciwny, czyli spadek ceny poniżej wartości nominalnej nazywany jest disażio, natomiast równość ceny z wartością nominalną nazywana bywa pari.

Wikipedia

# agis

- Agis – imię męskie pochodzenia greckiego
  - Agis I – król Sparty z XI wieku p.n.e.
  - Agis II – król Sparty zm. 400 lub 398 p.n.e.
  - Agis III – król Sparty w latach 338 p.n.e.-331 p.n.e.
  - Agis IV – król Sparty w latach 244 p.n.e.-241 p.n.e.

Wikipedia

# agitacja

zjednywanie zwolenników dla jakiejś sprawy, idei; propagowanie jakichś haseł, ideologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

Wiktionary

Agitacja – działalność prowadząca do zjednania sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii.

Jako forma propagandy ma służyć osiągnięciu doraźnego, konkretnego celu. Sposobami prowadzenia agitacji są: reklamy, ulotki, słowa, plakaty i przemówienia wiecowe (najstarsza forma).

W Polsce prowadzona (i prawnie dozwolona) jest m.in. agitacja związkowa na terenie zakładów pracy, co zagwarantowane jest w Konstytucji jako wolność zrzeszania się pracowników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej aktywni działacze stanu trzeciego zwoływali zebrania, rozpowszechniali materiały propagandowe i prowadzili czynną agitację przedwyborczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtat͡sʲja, AS: aǵitacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agitowanie

Wiktionary

# agitacyjność

→ agitacyjny

SJP.pl

#### Patrz:

agitacyjny

# agitacyjny

dotyczący agitacji lub agitatora (np. działalność agitacyjna); agitatorski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) służący agitacji, pozyskaniu nowych zwolenników dla sprawy czy idei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitato

[czytaj: adżitato] określenie wykonawcze: burzliwie, gwałtownie

SJP.pl

# agitator

osoba przeprowadzająca agitację

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prowadząca agitację

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed wyborami w teren wysłano agitatorów.

(2.1) Ropa była rafinowana w czterech agitatorach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtatɔr, AS: aǵitator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

:: fż. agitatorka ż.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitatorka

kobieta przeprowadzająca agitację

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: agitator

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona wygląda na niebezpieczną agitatorkę i musi być zaciekłą rewolucjonistką!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɟitaˈtɔrka, AS: aǵitatorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

:: fm. agitator mos.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitatorski

dotyczący agitacji lub agitatora (np. działalność agitatorska); agitacyjny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agitatorem, dotyczący agitatora

(1.2) należący do agitatora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitatorstwo

rzadziej: agitowanie, propagowanie czegoś, szukanie zwolenników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zajęcie agitatora, czynność agitowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitka

ulotka, proklamacja, utwór o treści agitacyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. krótki utwór, ulotka, przemówienie itp. o charakterze propagandowym, agitacyjnym

Wiktionary

Agitka (ros. агитка - agitacja, z łac. agitatio – pobudzanie, poganianie) – krótki utwór wierszowany lub prozatorski o charakterze propagandowym, adresowany do szerokiego grona odbiorców (stanowiących część konkretnej grupy lub społeczności), mający na celu skłonienie odbiorcy do popierania określonych haseł czy dążeń politycznych za pomocą bardzo prostych i wyrazistych środków literackich i odnoszący się do aktualnej, bieżącej tematyki. Może korzystać z innych form literackich np. pamfletu lub pieśni.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɟitka, AS: aǵitka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

# agitować

zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei; propagować jakąś ideę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Francuscy komuniści agitowali bowiem w Tymczasowym Zgromadzeniu Narodowym za zaproszeniem do San Francisco przedstawicieli „rządu lubelskiego”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɟiˈtɔvat͡ɕ, AS: aǵitovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., agitowanie n., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nakłaniać, namawiać, lansować, skłaniać, nawoływać, przekonywać, urabiać

Wiktionary

# agitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prowadzenie agitacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɟitɔˈvãɲɛ, AS: aǵitovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agitacja ż., agitacyjność ż., agitator mos., agitatorka ż., agitatorskość ż., agitatorstwo n., agitka ż., rozagitowanie n., rozagitowywanie n., zaagitowanie n.

czas. agitować ndk., rozagitować dk., rozagitowywać ndk., zaagitować dk.

przym. agitacyjny, agitatorski

przysł. agitatorsko, agitacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agitacja

Wiktionary

# agitprop

środowiskowo: lewicowa agitacja i propaganda w postaci zorganizowanej

SJP.pl

Agitprop – skrót od słów: agitacja i propaganda, dotyczący Wydziału Agitacji i Propagandy (ros. отдел агитации и пропаганды, trb. otdjel agitatsii i propagandy), założonego w 1920 roku w ramach sekretariatu Komitetu Centralnego KPZR.

Wikipedia

# aglaja

w mitologii greckiej: jedna z charyt, duch natury z orszaku Afrodyty, uosabiający bujność przyrody, wcielenie piękna i miłosnego powabu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z Charyt;

(1.2) mitgr. córka Mantineosa, żona Abasa, matka Akrizjosa i Projtosa

(1.3) mitgr. jedna z nimf, matka Nireusa

(1.4) rzad. imię|polski|ż.

(1.5) astr. planetoida o numerze katalogowym 47;

Wiktionary

- Aglaja – imię żeńskie

Osoby o imieniu Aglaja

- Aglaja Veteranyi – pisarka pochodzenia rumuńskiego

Postaci fikcyjne

- Aglaja – postać fikcyjna z operetki Tajemnice gabinetowe Danielewskiego
- Aglaja „Laja” Heyden – postać fikcyjna z niemieckiej telenoweli Miłość puka do drzwi (grana przez Sandrę Schreiber)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aɡˈlaja, AS: aglai ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aglae

Wiktionary

# aglaonema

rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, pochodzący z Azji Południowo-Wschodniej; aglonema

SJP.pl

Aglaonema (Aglaonema Schott) – rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych (Araceae), obejmujący 24 gatunki, pochodzące z tropikalnych rejonów południowo-wschodniej Azji, od północno-wschodnich Indii do Papui-Nowej Gwinei. Nazwa naukowa rodzaju wywodzi się z greckich słów – αγλαός (aglaos – jasny, piękny) i νήμα (nema – nić) i odnosi się do budowy kwiatów męskich.

Wikipedia

# aglet

skuwka na końcach sznurówki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. skuwka na końcu sznurowadła

Wiktionary

Skuwka – niewielka plastikowa lub metalowa osłona występująca zwykle na zakończeniu sznurowadła, a czasem także liny bądź sznurka, chroniąca je przed strzępieniem. Jej twardość i zwartość ułatwiają również przeciskanie ich przez dziurki bądź inne wąskie szczeliny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡlɛt, AS: aglet

Wiktionary

# aglikon

niecukrowy składnik glikozydów

SJP.pl

Aglikon, genina – niecukrowy składnik glikozydów, podstawnik połączony z cukrem wiązaniem glikozydowym. Aglikonami może być wiele związków występujących w przyrodzie (np. alkohole, kwasy karboksylowe, fenole).

Wikipedia

# aglomarmur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. sztuczny kamień, składający się w 95% z marmuru naturalnego (tzw. grysu marmurowego) i 5% z żywicy poliestrowej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡlɔ̃ˈmarmur, AS: aglõmarmur

Wiktionary

# aglomeracja

1. nagromadzenie, skupienie czegoś; to, co zostało skupione; skupisko;
2. w urbanistyce: skupienie ludności i zabudowy na stosunkowo niewielkim terenie; działanie dążące do zurbanizowania jakiegoś obszaru;
3. w hutnictwie: spiekanie rud

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urb. zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;

(1.2) nagromadzenie, skupienie czegoś; także. to, co zostało zgromadzone

(1.3) hutn. proces spiekania pyłów, miałkich rud i koncentratów, celem uzyskania właściwości i kształtu potrzebnych dla dalszych etapów obróbki hutniczej

Wiktionary

Aglomeracja miejska (z łac. agglomeratio „nagromadzenie”) – jednostka morfologiczna tworząca spójny zespół wzajemnie powiązanych jednostek osadniczych, powstały w wyniku koncentracji zabudowy i zagospodarowania.

W skład aglomeracji może wchodzić także obszar zurbanizowany należący do jednostek administracyjnych przyległych do granic administracyjnych ośrodka miejskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ostrawa jest największą aglomeracją w trójkącie trzech krajów: Czech, Polski i Słowacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

czas. aglomerować ndk., aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

przym. aglomeracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) skupisko

(1.3) spiekanie

Wiktionary

# aglomeracyjny

1. dotyczący aglomeracji (np. tendencje aglomeracyjne);
2. dotyczący aglomeratu, zwłaszcza w znaczeniu geologicznym (np. skały aglomeracyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aglomeracją, gromadzeniem czegoś

(1.2) urb. związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji

(1.3) hutn. chem. związany z aglomeracją, dotyczący aglomeracji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Średnicówki budowane są najczęściej dla obsługi wewnątrz aglomeracyjnego ruchu pasażerskiego, w przeciwieństwie do obwodnic, obsługujących ruch towarowy i tranzytowy względem centrum ruch pasażerski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglomeracja ż., aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

czas. aglomerować ndk., aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

Wiktionary

# aglomerat

1. książkowo: zlepek, skupisko czegoś;
2. produkt powstały na skutek aglomeracji;
3. grubookruchowa skała piroklastyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hutn. spiek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglomeracja ż.

przym. aglomeracyjny

czas. aglomerować

Wiktionary

# aglomerować

1. książkowo: skupiać, zespalać coś;
2. w technice: przeprowadzać proces aglomeracji

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) techn. skupiać mechanicznie mniejsze kawałki, ziarna w większe kawałki, bryły, np. w procesie brykietowania węgla albo przeróbki rud

(1.2) książk. skupiać, spajać, zespalać coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglomeracja ż., aglomerat mrz., aglomerownia ż., aglomerowanie n., aglomeryzowanie n., zaglomerowanie n., zaglomeryzowanie n.

czas. aglomeryzować ndk., zaglomerować dk., zaglomeryzować dk.

przym. aglomeracyjny

Wiktionary

# aglomerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. skupianie, zespalanie czegoś

(1.2) techn. mechaniczne skupianie mniejszych kawałków w większe, np. brykietowaniu węgla albo przeróbce rud

Wiktionary

Aglomerowanie – łączenie drobnych cząstek ciał sypkich (sproszkowanych) w większe części.

Drobne cząstki ciała połączone w większe przybierają nową formę struktury, charakteryzującą się indywidualnymi właściwościami, innymi niż cząstki pierwotnie. (np. cukier puder zaglomerowany nabiera lepszych właściwości jeżeli chodzi o pylistość, tzn. nie rozpyla się).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aglomeracja ż.

czas. aglomerować

przym. aglomeracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gromadzenie

Wiktionary

# aglomerownia

piec, w którym aglomeruje się rudę; spiekalnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hutn. spiekalnia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglomeracja ż.

przym. aglomeracyjny

czas. aglomerować

Wiktionary

# aglomeryzować

łączyć mniejsze kawałki, ziarna w większe części; aglomerować

SJP.pl

# aglonema

rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, pochodzący z Azji Południowo-Wschodniej; aglaonema

SJP.pl

# agloporyt

silnie porowaty materiał budowlany, otrzymywany przez wypalanie niektórych odmian skał ilastych; rodzaj ceramicznego kruszywa lekkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. silnie porowaty materiał budowlany, otrzymywany przez wypalanie niektórych odmian skał ilastych, rodzaj ceramicznego kruszywa lekkiego

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glinoporyt

Wiktionary

# aglutynacja

aglutynacyjność;
1. zjawisko polegające na skupianiu i zlepianiu się rozproszonych w płynie komórek lub organizmów;
2. zjawisko morfologiczne polegające na dołączaniu afiksów do rdzenia wyrazu w celu utworzenia określonej formy gramatycznej, przy czym każdy afiks ma tylko jedną funkcję gramatyczną (np. w "jestem" końcówka -em wskazuje na pierwszą osobę)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zlepianie się rozproszonych w płynie komórek

(1.2) jęz. tworzenie form gramatycznych przez dołączanie do rdzenia afiksów

Wiktionary

Aglutynacja – jeden z odczynów immunologicznych, polegający na zlepianiu antygenów upostaciowanych (np. bakterii lub krwinek) pod wpływem swoistej surowicy krwi oraz znajdujących się w niej specyficznych przeciwciał – aglutynin. Proces ten przebiega dwuetapowo: na początku następuje swoiste związanie antygenu z przeciwciałem, a następnie nieswoiste wykłaczanie, zachodzące pod wpływem elektrolitów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aglutacyjność ż., aglutynant mrz., aglutynina ż., aglutynogen mrz., aglutynowanie n., zaglutynowanie n.

czas. aglutynować ndk., zaglutynować dk.

przym. aglutacyjny, aglutynacyjny

Wiktionary

# aglutynacyjność

aglutynacja;
1. zjawisko polegające na skupianiu i zlepianiu się rozproszonych w płynie komórek lub organizmów;
2. zjawisko morfologiczne polegające na dołączaniu afiksów do rdzenia wyrazu w celu utworzenia określonej formy gramatycznej, przy czym każdy afiks ma tylko jedną funkcję gramatyczną (np. w "jestem" końcówka -em wskazuje na pierwszą osobę)

SJP.pl

Wikipedia

# aglutynacyjny

związany z aglutynacją:
a) biologiczną (np. testy aglutynacyjne);
b) językową (np. język aglutynacyjny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

(1.2) biol. med. związany ze zjawiskiem aglutynacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Baskijski to język aglutynacyjny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglutynacja ż., aglutynacyjność ż., aglutynina ż., aglutynowanie n.

czas. aglutynować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aglutynujący; daw. zestawiany, przyczepkowy, zlepiający

Wiktionary

# aglutynant

w językoznawstwie: cząstka osobowo-liczbowa form przemijających (preterytywnych), np. fleksem zawierający formy typu -em, -śmy

SJP.pl

# aglutynina

w biologii: ciałko białkowe (przeciwciało) znajdujące się w osoczu krwi, które powoduje aglutynację (zlepianie się) krwinek, bakterii itp. w grudki; zlepnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;

Wiktionary

Aglutynina – substancja powodująca zlepianie aglutynogenów podczas aglutynacji. Mogą być to przeciwciała obecne w surowicy krwi albo dowolna inna substancja jak np. lektyny.

Ze względu na działanie wyróżnia się przeciwciała:

- aglutynina H – przeciwko antygenom rzęskowym (tworzy się delikatny, wątły strąt, który łatwo ulega rozbiciu przy wstrząśnięciu);
- aglutynina O – przeciwko antygenom somatycznym (tworzy ona na dnie probówki trwały osad grudkowy).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna, AS: aglutỹńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglutynacja ż., aglutynowanie n.

czas. aglutynować

przym. aglutynacyjny

Wiktionary

# aglutyninowy

→ aglutynina, np. testy aglutyninowe

SJP.pl

# aglutynogen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. antygen znajdujący się na powierzchni krwinek czerwonych, który może wywołać reakcję aglutynacji, czyli zlepiania się komórek, w obecności odpowiednich przeciwciał (aglutynin)

Wiktionary

Aglutynogeny – antygeny (zwykle glikoproteiny) występujące w błonie komórkowej krwinek czerwonych, zlepiane podczas aglutynacji przez aglutyniny. 250 opisanych aglutynogenów pozwala na rozróżnienie układów grupowych krwi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W układzie grup krwi AB0 aglutynogeny A i B decydują o grupie krwi człowieka.

Wiktionary

# aglutynować

w biologii: powodować aglutynację

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) zlepiać, sklejać

czasownik zwrotny niedokonany aglutynować się (dk. brak)

(2.1) zlepiać się, sklejać się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglutynacja ż., aglutacyjność ż., aglutynant mrz., aglutynina ż., aglutynogen mrz., aglutynowanie n., zaglutynowanie n.

czas. zaglutynować dk.

przym. aglutacyjny, aglutynacyjny

Wiktionary

# aglutynowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biol. zachodzenie zjawiska aglutynacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aglutynacja ż., aglutynina ż.

czas. aglutynować

przym. aglutynacyjny

Wiktionary

# agmatoploidalność

→ agmatoploidalny

SJP.pl

#### Patrz:

agmatoploidalny

# agnacja

1. książkowo: pokrewieństwo w linii męskiej, obejmujące także osoby wchodzące do rodziny przez adopcję lub małżeństwo;
2. w starożytnym Rzymie: pokrewieństwo oparte na stosunku prawnym, wynikającym z podporządkowania władzy ojcowskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pokrewieństwo w linii męskiej

(1.2) w starożytnym Rzymie: pokrewieństwo oparte na stosunku prawnym wynikającym z podporządkowania władzy ojca

Wiktionary

Agnacja (łac. agnatio, od agnatus, natus: urodzony) – rodzaj pokrewieństwa w rzymskim prawie rodzinnym wynikającego ze wspólnego podlegania patriae potestatis (władzy ojcowskiej), w przeciwieństwie do kognacji, która opierała się na (wszystkich) więzach krwi. Pod władzę zwierzchnika rodziny wchodziło się w sposób naturalny (przez urodzenie) albo na podstawie aktu prawnego (przysposobienie dziecka, arrogację, wejście żony pod władzę męża, legitymacja dziecka). Agnatio powstawała wyłącznie w linii męskiej, ale do agnatów zaliczano zarówno mężczyzn, jak i kobiety.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agnatyzm

Wiktionary

# agnacki

przymiotnik od: agnat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: agnat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

przym. agnacyjny

Wiktionary

# agnackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co agnackie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnacja ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

# agnacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest agnacyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agnacyjny

przysł. agnacyjnie

Wiktionary

# agnacyjny

dotyczący agnacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agnacją, dotyczący agnacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnacyjność ż., agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż., agnatyzm mrz.

przym. agnacki

Wiktionary

# agnat

1. krewny w linii męskiej (ze strony ojca);
2. w prawie rzymskim: członek rodziny niepowiązany więzami krwi, którego pokrewieństwo oparte było na stosunku prawnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. krewny w linii męskiej

(1.2) hist. praw. w starożytnym Rzymie: członek rodziny przez wspólną władzę ojca, a nie przez więzy krwi

Wiktionary

Agnat – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Górna Loara.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 222 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 11 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Agnat plasuje się na 628. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 447.).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) kognat, krewny po kądzieli

hiperonimy.

(1.1) krewny

hiponimy.

(1.1) dziadek ojczysty, babka ojczysta, ciotka ojczysta, stryj, prastryj, przestryj, dziadek stryjeczny, ciotka stryjeczna, stryj stryjeczny, stryj wujeczny, stryj cioteczny, ciotka cioteczna

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agnatyzm mrz., agnackość ż., agnacja

:: rzecz. fż. agnatka

przym. agnacki, agnacyjny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|agnatus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agnate

* esperanto: (1.1) agnato

* francuski: (1.1) agnat m.

* słowacki: (1.1) agnát m.

źródła.

== agnat (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) agnat

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡnat, AS: agnat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnatyzm mrz., agnackość ż., agnacja

:: rzecz. fż. agnatka

przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) kognat, krewny po kądzieli

hiperonimy.

(1.1) krewny

hiponimy.

(1.1) dziadek ojczysty, babka ojczysta, ciotka ojczysta, stryj, prastryj, przestryj, dziadek stryjeczny, ciotka stryjeczna, stryj stryjeczny, stryj wujeczny, stryj cioteczny, ciotka cioteczna

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agnatyzm mrz., agnackość ż., agnacja

:: rzecz. fż. agnatka

przym. agnacki, agnacyjny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|agnatus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agnate

* esperanto: (1.1) agnato

* francuski: (1.1) agnat m.

* słowacki: (1.1) agnát m.

źródła.

== agnat (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) agnat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agnatka

krewna w linii męskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krewna w linii męskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnatyzm mrz., agnat mos., agnacja ż., agnackość ż.

przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

# agnatyzm

pokrewieństwo w linii męskiej, obejmujące również osoby wchodzące do rodziny poprzez adopcję lub małżeństwo; agnacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. agnacja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnacja ż., agnackość ż., agnat mos., agnatka ż.

przym. agnacki, agnacyjny

Wiktionary

# agnelli

- Andrea Agnelli – biznesmen, syn Umberto
- Edoardo Agnelli – jeden z właścicieli Fiata, syn Giovanniego
- Giovanni Agnelli – założyciel Fiata
- Gianni Agnelli – dyrektor Fiata, syn Edoardo
- Susanna Agnelli – minister spraw zagranicznych Włoch, córka Edoardo
- Umberto Agnelli – dyrektor Fiata, włoski polityk, syn Edoardo

Wikipedia

# agnes

obce imię żeńskie

SJP.pl

- Agnieszka
- Agnes (sztuka)
- Agnes (album)
- (641) Agnes
- Agnes Carlsson
- St Agnes

Wikipedia

# agni

w mitologii indyjskiej: wedyjski bóg ognia

SJP.pl

Agni (dewanagari अग्नि, trl. agni, ogień) – w religii wedyjskiej bóg ognia (często identyfikowany z samym ogniem, wiązany także z „ogniem niebiańskim” – słońcem, błyskawicą), jedno z najważniejszych bóstw panteonu wedyjskiego.

Wikipedia

# agniesia

zdrobnienie od: Agnieszka (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Agnieszka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Agniesia ma za męża takiego obwiesia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agnisia ż., Agnieszka ż., Agna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Agnieszka

Wiktionary

# agnieszczak

nazwisko

SJP.pl

# agnieszka

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) pot. żart. higienistka

Wiktionary

Agnieszka – imię żeńskie, jedno z najpopularniejszych w Polsce, gdzie pojawiło się wraz z chrześcijaństwem. Pochodzi od gr. Αγνή – „czysta”, „dziewicza”, „nieskalana”. Może również pochodzić od łac. agnus – „baranek” (to jednocześnie rodzaj męski greckiej „h-agne”). Do Czech imię to dotarło w formie łac. Agnes, następnie zostało zaadaptowane do języka polskiego w obecnej formie. Imię to symbolizuje ideę początku, zaczynania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Agnieszka jest dobrą przyjaciółką Kazi i w stroju pielęgniarek pojawiają się w teledysku.

(1.1) Czym właściwie zajmuje się ten facet, który jest teraz z Agnieszką?

(1.1) Klub Agnieszki znajduje się w ścisłym centrum miasta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aɟˈɲɛʃka, AS: aǵńeška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Agniesia ż., Aguś, Aga, Agusia, Agna, Gnieszka, Jagna, Agunga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Aga; gw-pl|Górny Śląsk|Agnys, Agnysa, Nyszka.

Wiktionary

# agnihotra

wedyjski rytuał ofiarny

SJP.pl

Agnihotra (dewanagari अग्निहोत्र) – ofiara ogniowa w hinduizmie, spełniana przy specjalnych okazjach, jak np. narodziny dziecka, ślub, pogrzeb, konsekracja świątyni. Jej niezbędnym elementem jest kunda, w której rozpala się ogień. W czasie agnihotry intonuje się mantry wedyjskie oraz wrzuca do ognia ziarno (np. ryż).Ogień agnihotry symbolizuje Wisznu, a spalane ziarno – popełnione grzechy.

Wikipedia

# agnisia

zdrobnienie od: Agnieszka (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Agnieszka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy się oddalili, zbliżył się ku popielisku, szuka, nie znalazł nic, tylko ten ziemniak, który Agnisia rzuciła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agnieszka ż., Agniesia ż., Aguś ż., Aga ż., Agusia ż., Agna ż., Gnieszka ż., Jagna ż.

Wiktionary

# agnoskować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. poznać, rozpoznać; stwierdzić niewątpliwość czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnoskowanie n.

Wiktionary

# agnoskowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. poznawanie, rozpoznawanie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. agnoskować

Wiktionary

# agnostycystycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób agnostycystyczny, właściwy agnostycyzmowi, agnostykom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

przym. agnostycystyczny, agnostyczny

przysł. agnostycznie

Wiktionary

# agnostycystyczny

→ agnostycyzm; agnostyczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. zob. agnostyczny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

przym. agnostyczny

przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary

# agnostycyzm

filozoficzny pogląd zakładający niemożność obiektywnego poznania świata i praw nim rządzących

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. filoz. pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

Wiktionary

Agnostycyzm (stgr. ἄγνωστος α- a-, bez + γνώσις gnōsis, wiedzy; od gnostycyzmu) – pogląd filozoficzny, według którego obecnie niemożliwe jest całkowite poznanie rzeczywistości. W kontekście religijnym agnostycyzm oznacza niemożliwość dowiedzenia się, czy Bóg lub bogowie istnieją, czy też nie. Osobą, która wprowadziła termin agnostycyzm, jest Thomas Henry Huxley. Agnostycyzm przybiera różne formy, i tak agnostyk może być ateistą, teistą albo żadnym z nich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Agnostycyzm przybiera różne formy i nie wyklucza się wzajemnie z ateizmem lub teizmem. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥, AS: agnostycysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostyczka ż., agnostyk mos.

przym. agnostycystyczny, agnostyczny

przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary

# agnostyczka

zwolenniczka agnostycyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. zwolenniczka agnostycyzmu, kobieta uważająca, że nie da się udowodnić istnienia lub nieistnienia boga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielokrotnie zaznacza, że Świrszczyńska była agnostyczką i materialistką, a nawet że „wzmianek o chodzeniu do kościoła u niej nie upatrzysz” (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz.

:: fm. agnostyk mos.

przym. agnostycystyczny, agnostyczny

przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary

# agnostycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób agnostyczny, właściwy agnostycyzmowi, agnostykom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

przym. agnostycystyczny, agnostyczny

przysł. agnostycystycznie

Wiktionary

# agnostyczny

odnoszący się agnostycyzmu (np. postawa agnostyczna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z agnostycyzmem lub agnostykami

(1.2) inform. niezależny od platformaatformy, na której jest uruchomiony

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ, AS: agnostyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz., agnostyczka ż., agnostyk mos.

przym. agnostycystyczny

przysł. agnostycznie, agnostycystycznie

Wiktionary

# agnostyk

zwolennik agnostycyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. rel. zwolennik agnostycyzmu

Wiktionary

Agnostycyzm (stgr. ἄγνωστος α- a-, bez + γνώσις gnōsis, wiedzy; od gnostycyzmu) – pogląd filozoficzny, według którego obecnie niemożliwe jest całkowite poznanie rzeczywistości. W kontekście religijnym agnostycyzm oznacza niemożliwość dowiedzenia się, czy Bóg lub bogowie istnieją, czy też nie. Osobą, która wprowadziła termin agnostycyzm, jest Thomas Henry Huxley. Agnostycyzm przybiera różne formy, i tak agnostyk może być ateistą, teistą albo żadnym z nich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy z nich to ateiści, inni uważają się za agnostyków, a część pozostałych to deiści.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡnɔstɨk, AS: agnostyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnostycyzm mrz.

:: fż. agnostyczka ż.

przym. agnostycystyczny, agnostyczny

przysł. agnostycystycznie, agnostycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedowiarek, sceptyk

Wiktionary

# agnozja

w medycynie: patologiczny brak rozpoznawania bodźców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. upośledzenie lub utrata zdolności rozpoznawania bodźców oddziałujących na narządy zmysłów, przy zachowaniu podstawowych funkcji tych narządów;

Wiktionary

Agnozja (gr. ἀγνωσία agnōsía – "nieświadomość, nieznajomość, niewiedza") – stan zaburzonej zdolności rozpoznania znanych elementów otoczenia, przy braku zaburzenia części odbiorczej. Termin wprowadzony przez Sigmunda Freuda w 1891 roku.

Z uwagi na różne rodzaje modalności wyróżnia się:

- agnozję wzrokową;
- agnozję słuchową (zobacz też afazja);
- agnozję czuciową.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agnozyjny

Wiktionary

# agnozyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agnozją, dotyczący agnozji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agnozja ż.

Wiktionary

# agnus

medalionik z wosku z odciskiem baranka; agnusek

SJP.pl

Astroscopus – rodzaj morskich ryb okoniokształtnych z rodziny skaberowatych (Uranoscopidae).

Występują w wodach u wybrzeży obu Ameryk. Dorastają do 60 cm długości.

Wikipedia

# agnusek

medalionik z wosku z odciskiem baranka; agnus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. medalionik z białego wosku z wypukłym odciskiem Baranka Bożego na jednej stronie, a na drugiej – Jana Chrzciciela, poświęcony osobnym ceremoniałem przez papieża; Gloger.;

(1.2) gwara. wielkanocny baranek wykonany z cukru, wyszyty lub namalowany

Wiktionary

Baranek Boży (łac. Agnus Dei) – tytuł, którego w Nowym Testamencie używał wobec Jezusa Chrystusa Jan Chrzciciel (J 1, 29). Jest to odwołanie do nauki starotestamentowej, w której baranek jest ofiarą składaną Bogu i ważnym elementem celebracji święta Paschy (Wj 12, 1-11). Baranek Boży symbolizuje ofiarę Jezusa na krzyżu, którą złożył dla odkupienia ludzkości (Iz 53, 7).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aɡˈnusɛk, AS: agnusek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agnus

Wiktionary

# agnys

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agnieszka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aga; gw-pl|Górny Śląsk|Agnysa, Nyszka, Nyśka.

Wiktionary

# agnysa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agnieszka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aga; gw-pl|Górny Śląsk|Agnys, Nyszka, Nyśka.

Wiktionary

# agogiczny

związany ze zmianami rytmu oraz tempa interpretowanego utworu muzycznego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z agogiką, dotyczący agogiki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agogika ż.

Wiktionary

# agogika

1. nauka o tempie muzycznym;
2. zmiany w tempie utworu w czasie jego interpretacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

Wiktionary

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agogiczny

Wiktionary

# agogo

instrument afrykański wykorzystywany w capoeirze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. instrument perkusyjny pochodzenia afrykańskiego zbudowany co najmniej z dwóch dzwonków połączonych zakrzywionym uchwytem;

Wiktionary

Agogo (port. agogô) – instrument muzyczny podobny do krowiego dzwonka rozpowszechniony wśród ludów Joruba, Igala i Edo zamieszujących Nigerię oraz w Brazylii. Występuje w formie pojedynczego kielicha, lub dwóch kielichów połączonych zagiętym prętem. W Brazylii może również składać się z trzech lub czterech kielichów. Nie ma serca – dźwięki wydaje się uderzając w korpus metalową lub drewnianą pałką.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agogo bell

źródła.

== agogo (język hausa.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zegar

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡɔɡɔ, AS: agogo

Wiktionary

# agon

w starożytnej Grecji: szlachetna rywalizacja w zawodach sportowych, konkursie muzycznym lub literackim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zawody sportowe, muzyczne oraz turnieje poetów w starożytnej Grecji

(1.2) część komedii staroattyckiej

Wiktionary

Agon (stgr. ἀγών – zawody, zebranie)

- agon – zawody (popisy) sportowe, teatralne, muzyczne lub poetyckie w starożytnej Grecji
- agon – część komedii staroattyckiej
- Agon – zespół muzyczny
- Agon – balet Igora Strawińskiego z 1957 r.
- Agon – albańsko-grecko-francuski film fabularny z 2012 r.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡɔ̃n, AS: agõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agonistyczny

rzecz. agonistyka ż.

Wiktionary

# agona

linia łącząca na mapie geograficznej miejsca o odchyleniu magnetycznym równym zeru; izogona zerowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kartogr. linia na mapie łącząca punkty wykazujące zerową wartość deklinacji magnetycznej;

Wiktionary

- agona – linia na mapie, jest szczególną odmianą izogony
- Agona – przed rokiem 1620, nazwa ludu Denkyira mieszkającego w Ghanie
- Agona – miasto w regionie Ashanti w Ghanie, stolica dystryktu Sekyere South.
- Dystrykt Agona – dystrykt w regionie Centralnym w Ghanie
- Agona – miasto w regionie Centralnym w Ghanie

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agoniczny

Wiktionary

# agonadyzm

wrodzony brak gonad (jąder lub jajników)

SJP.pl

# agonalny

przymiotnik od: agonia (stan poprzedzający zgon), np. stan agonalny, drgawki agonalne

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agonia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedśmiertny, terminalny

Wiktionary

# agonia

1. stan poprzedzający zgon; konanie;
2. przenośnie: chylenie się ku upadkowi, dogorywanie, koniec (np. agonia komunizmu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

(1.2) przen. pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

Wiktionary

Agonia – proces umierania poprzedzający śmierć, czyli okres poprzedzający ustanie funkcji życiowych organizmu. Polega na stopniowym zanikaniu czynności życiowych, prowadzący do śmierci klinicznej, a następnie biologicznej. Agonia nie zawsze kończy się zgonem. Zastosowanie reanimacji może odwrócić jej proces.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jego agonia trwała wiele godzin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡɔ̃ɲja, AS: agõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agonalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konanie

Wiktionary

# agoniczny

1. przymiotnik od: agon;
2. przymiotnik od: agona

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kartogr. związany z agoną, dotyczący agony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agonistyka ż., agona ż.

Wiktionary

# agonista

czynnik współdziałający lub o podobnym działaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;

Wiktionary

Agonista (l.m. agonisty) – substancja łącząca się z receptorem i powodująca reakcję w komórce. Jest przeciwieństwem antagonisty, który łącząc się z receptorem, blokuje go bez wywoływania reakcji. Antagonista blokuje receptor także przed aktywowaniem go przez agonistę.

Znane jest również pojęcie częściowego agonisty, który powoduje reakcję receptora, jednak nie tak silną jak pełny agonista. Agonisty to substancje naturalne (hormony, neurotransmitery) lub sztuczne (narkotyki, leki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Doświadczenia przeprowadzono w pierwotnych hodowlach astrocytów i neuronów, stymulowanych odpowiednio agonistą receptora glukokortykoidowego (…) oraz agonistą jonotropowych receptorów glutaminianu (…)

(1.1) Wpływ chronicznych łącznych podań agonistów receptorów dopaminowych D1 i D2 na poziom rotacji kontralateralnych (…)

(1.1) Intensywność tych rotacji ulegała nasileniu po podaniach chronicznych obu tych związków, przy czym efekt ten był szczególnie silny w przypadku agonisty receptorów D2.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡɔ̃ˈɲista, AS: agõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) antagonista

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. agonistyczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

w liczbie mnogiej spotyka się również niezalecaną formę „agoniści”

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agonist

* hiszpański: (1.1) agonista m.

źródła.

== agonista (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) daw. współdziałający, wojownik

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agonistyczny

1. dotyczący walki lub rywalizacji; kompetytywny, kompetycyjny;
2. w medycynie: wzmacniający działanie jakiejś substancji, współdziałający z nią lub mający działanie podobne; kompetytywny, kompetycyjny;
3. w zoologii: zachowanie agonistyczne - każde instynktowne zachowanie zwierzęcia w konfrontacji z innym zwierzęciem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agonistyką, walką, rywalizacją

(1.2) med. chem. współdziałający, mający podobne działanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agon mrz., agonista mrz., agonistyka ż.

Wiktionary

# agonistyka

w starożytnej Grecji: zasada szlachetnej rywalizacji w zawodach sportowych, konkursach literackich i muzycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. w starożytnej Grecji: współzawodnictwo w agonach

Wiktionary

Agonistyka – w antycznej Grecji wszelka rywalizacja w agonach teatralnych lub sportowych. Pochodzi od greckiego słowa agonistikós (zapaśniczy).

W prakseologii i teorii organizacji to także nauka o walce. Przykładem szczególnym agonistyki, jako nauki jest machologia, Emanuela Laskera, który w swoich książkach filozoficznych tworzy naukę walki, w której streszcza zasady szachów i przenosi je do innych sfer życia. Przykładem agonistyki na polskim gruncie naukowym, jest teoria walki Tadeusza Kotarbińskiego (agonologia), którą sformułował w swoim dziele Z ogólnej teorii walki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Igrzyska amfiteatrze były dla Rzymu najbardziej znamienne skutkiem swego charakteru, jakiego nie znała humanitarna agonistyka grecka.

(1.1) Zainteresowanie starożytną agonistyką przypada w Polsce na wiek XX.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agon m.

przym. agonistyczny, agoniczny

Wiktionary

# agopsowicz

nazwisko

SJP.pl

# agora

w starożytnej Grecji:
1. zgromadzenie ludowe (obywateli państwa-miasta);
2. plac otoczony budynkami publicznymi, będący centrum życia społecznego, politycznego itp., rynek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. urb. główny plac greckiego miasta-państwa;

(1.2) hist. polit. podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich miastach-państwach

(1.3) urb. plac targowy lub hala targowa we współczesnej Grecji

(1.4) przen. miejsce nieskrępowanych rozmów, forum publicznych dyskusji i prezentacji poglądów

(1.5) monet. moneta zdawkowa w Izraelu o wartości 0,01 szekla;

Wiktionary

Agora (gr. ἀγορά, dosł. miejsce zgromadzeń) – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.

We wczesnym etapie rozwoju polis agorą nazywano samo zgromadzenie obywateli uprawnionych do głosowania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mający prawo głosu mieszkańcy zebrali się na agorze.

(1.2) Agora podjęła decyzję o wypowiedzeniu wojny.

(1.3) W centrum Aten najświeższe owoce morza znajdziesz w tawernach przy centralnej agorze Varvakios.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡɔra, AS: agora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agoryzm m., agorafobia ż., Agoranomeion m., agorysta m., agorystka ż., agorafilia ż.

przym. agoralny, agorystyczny

Wiktionary

# agorafobia

lęk przed otwartą przestrzenią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

Wiktionary

Agorafobia (stgr. αγοράφόβος: agora ‘plac’ ‘rynek’, phobos ‘strach’ ‘lęk’) – irracjonalny lęk przed przebywaniem na otwartej przestrzeni, wyjściem z domu, wejściem do sklepu, tłumem, miejscami publicznymi, samotnym podróżowaniem, wywołany obawą przed napadem paniki i brakiem pomocy. Częstą cechą epizodu jest występowanie napadów paniki, podczas których występują palpitacje (kołatanie serca), drżenie, uczucie duszenia się, zawroty głowy oraz nadmierne pocenie się. W oczekiwaniu na sytuację, które budzą strach, może pojawiać się lęk antycypacyjny, prowadzący do ciągłych obaw o potencjalne przyszłe wydarzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) klaustrofobia

hiperonimy.

(1.1) fobia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agora ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀγορά. + etymn|pol|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agoraphobia

* baskijski: (1.1) agorafobia

* białoruski: (1.1) агарафобія ż.

* bułgarski: (1.1) агорафобия ż.

* duński: (1.1) agorafobi w.

* esperanto: (1.1) agorafobio

* francuski: (1.1) agoraphobie ż.

* hiszpański: (1.1) agorafobia ż.

* interlingua: (1.1) agoraphobia

* kataloński: (1.1) agorafòbia ż.

* niemiecki: (1.1) Platzangst ż.

* norweski (bokmål): (1.1) agorafobi m.

* norweski (nynorsk): (1.1) agorafobi m.

* nowogrecki: (1.1) αγοραφοβία ż.

* rosyjski: (1.1) агорафобия ż.

* słowacki: (1.1) agorafóbia ż.

* szwedzki: (1.1) agorafobi w.

* ukraiński: (1.1) агорафобія ż.

* węgierski: (1.1) agorafóbia

* włoski: (1.1) agorafobia ż.

źródła.

== agorafobia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. psych. agorafobia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡɔraˈfɔbʲja, AS: agorafobʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agora ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) klaustrofobia

hiperonimy.

(1.1) fobia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agora ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀγορά. + etymn|pol|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agoraphobia

* baskijski: (1.1) agorafobia

* białoruski: (1.1) агарафобія ż.

* bułgarski: (1.1) агорафобия ż.

* duński: (1.1) agorafobi w.

* esperanto: (1.1) agorafobio

* francuski: (1.1) agoraphobie ż.

* hiszpański: (1.1) agorafobia ż.

* interlingua: (1.1) agoraphobia

* kataloński: (1.1) agorafòbia ż.

* niemiecki: (1.1) Platzangst ż.

* norweski (bokmål): (1.1) agorafobi m.

* norweski (nynorsk): (1.1) agorafobi m.

* nowogrecki: (1.1) αγοραφοβία ż.

* rosyjski: (1.1) агорафобия ż.

* słowacki: (1.1) agorafóbia ż.

* szwedzki: (1.1) agorafobi w.

* ukraiński: (1.1) агорафобія ż.

* węgierski: (1.1) agorafóbia

* włoski: (1.1) agorafobia ż.

źródła.

== agorafobia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. psych. agorafobia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agorafobiczny

→ agorafobia

SJP.pl

#### Patrz:

agorafobia

# agorysta

zwolennik agoryzmu - anarchistycznej doktryny politycznej, lewicowej odmiany anarchizmu

SJP.pl

# agorystka

→ agorysta

SJP.pl

#### Patrz:

agorysta

# agoryzm

anarchistyczna doktryna polityczna, lewicowa odmiana anarchizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

Wiktionary

Agoryzm – anarchistyczna doktryna polityczna sformułowana przez Samuela Edwarda Konkina III i uważana za filozofię lewicowo-libertariańską. Głównym celem agorystów jest utworzenie wolnego społeczeństwa, w którym „wszystkie związki międzyludzkie są dobrowolne”. Nazwa „agoryzm” pochodzi od greckiego słowa „agora”, oznaczającego „otwarty rynek”. Jako rodzaj anarchizmu rynkowego, jest zaliczany do anarchokapitalizmu (od którego wyróżnia go odmienna teoria klas społecznych) lub anarchoindywidualizmu. Sam Konkin natomiast scharakteryzował agoryzm jako formę antykapitalistycznego lewicowego libertarianizmu będącego gałęzią lewicowego anarchizmu rynkowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie idę na wybory, bo agoryzm mi zabrania legitymować państwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agora ż.

Wiktionary

# agp

skrót z angielskiego: Accelerated Graphics Port; złącze w komputerach klasy PC przystosowane do obsługi kart graficznych

SJP.pl

# agr.

skrót od: agrotechnika, agrotechniczny

SJP.pl

# agra

miasto w północnych Indiach

SJP.pl

Agra (hindi: आगरा) – miasto w Indiach w stanie Uttar Pradesh nad Jamuną.

Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 1 259 979 mieszkańców.

Siedziba rzymskokatolickiej archidiecezji Agra.

W mieście rozwinięty jest przemysł obuwniczy i włókienniczy oraz rzemiosło. Ośrodek turystyczny. Agra jest ważnym węzłem komunikacyjnym, znajduje się tam również uniwersytet.

Wikipedia

# agradacja

nagromadzenie się osadu powodujące podniesienie się dna zbiornika wodnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. stopniowe wyrównywanie dna doliny lub innej wklęsłej formy terenu wskutek gromadzenia się osadów rzecznych

Wiktionary

Akumulacja, agradacja, depozycja, nakładanie, namywanie, nanoszenie – geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, cząstek roślin i zwierząt, lodu) na dnie zagłębień terenu.

Zachodzi w wyniku działania:

- wody (zobacz: akumulacja rzeczna),
- wiatru (wiatr, napotykając na swej drodze przeszkodę, rozpoczyna akumulację materiału skalnego w postaci odsypów, wałów, wydm. Najbliżej miejsc wywiewania osadzają się piaski, począwszy od gruboziarnistych do coraz drobniejszych, a najdalej pyły – zobacz: akumulacja eoliczna),
- lodowca (akumulacja lodowcowa i rzeczno-lodowcowa, podstokowa oraz eoliczna).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agradacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akumulacja, depozycja, namywanie, nanoszenie

Wiktionary

# agradacyjny

→ agradacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z agradacją, dotyczący agradacji

Wiktionary

#### Patrz:

agradacja

#### Powiązane:

rzecz. agradacja ż.

Wiktionary

# agrafa

1. rodzaj ozdobnej zapinki;
2. architektoniczny motyw dekoracyjny w kształcie ozdobnej klamry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża agrafka

(1.2) ozdobna zapinka służąca do spinania części ubrania lub jako broszka

(1.3) archit. motyw dekoracyjny w formie klamry spinający element konstrukcyjny;

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) termin odnoszący się do słów Jezusa, niezapisanych w Nowym Testamencie;

Wiktionary

- agrafa (architektura)
- agrafa (chrześcijaństwo)
- agrafa (jubilerstwo)
- Agrafa – gmina w Grecji, w jednostce regionalnej Eurytania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzymał ją pod szyją sznur zaczepiony o agrafy brylantowe, którymi cała delia była naszyta […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrafa, AS: agrafa

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) agrafka

Wiktionary

# agrafeczka

zdrobnienie od: agrafka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: agrafka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡraˈfɛt͡ʃka, AS: agrafečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrafka ż.

Wiktionary

# agrafia

w medycynie: utrata zdolności pisania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; zob. dysgrafia.

Wiktionary

Dysgrafia, agrafia (gr. α – nie, γραφο – piszę) – częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania, spowodowana mikrouszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego lub zaburzeniami ośrodkowych funkcji wzrokowych i słuchowych. Występuje w przypadkach uszkodzenia tylnych części drugiego lub trzeciego zakrętu czołowego półkuli lewej lub zakrętu nadbrzeżnego. Pismo dysgrafika jest nieestetyczne i nieczytelne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrafʲja, AS: agrafʹi ̯a

Wiktionary

# agrafik

osoba, która utraciła zdolność pisania

SJP.pl

# agrafka

metalowa zapinka zrobiona z wygiętego, sprężystego drutu, z jednej strony ostro zakończona, posiadająca zaczep

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

Wiktionary

Agrafka (fr. agrafe: „spinka, klamra, zapinka, przypinacz”) – rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się za zagięcie znajdujące się na drugim końcu. Służy do szybkiego łączenia dwóch elementów tkaniny lub, w przypadku agrafki wędkarskiej, sztucznej przynęty z żyłką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacek niechlujnie spiął koszulę agrafką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrafka, AS: agrafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrafa ż.

:: zdrobn. agrafeczka ż.

przym. agrafkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zicherka.

Wiktionary

# agrafkowy

→ agrafka

SJP.pl

#### Patrz:

agrafka

# agrafon

słowa i poglądy przypisywane Jezusowi, zamieszczane w apokryfach; agrafa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibl. myśl lub pogląd przypisywane Jezusowi Chrystusowi, nie utrwalone w ewangeliach kanonicznych, przekazane w pozostałych księgach nowotestamentalnych lub apokryfach;

Wiktionary

Agrafa (gr. "niezapisane", l.m. od ἄγραφον ágraphon, a- przedrostek przeczący, gráphein "skrobać, rytować, rysować, pisać"), liczba pojedyczna agrafon – termin z dziedziny biblistyki oznaczający słowa Jezusa niezapisane w Ewangeliach kanonicznych, które jednak znajdują się w innych księgach Nowego Testamentu, w pismach takich jak apokryfy i w dziełach Ojców Kościoła. Wypowiedzi znajdujące się co prawda w Ewangeliach, lecz zaznaczone jedynie w odosobnionych sekcjach mało ważnych kodeksów (np. w Kodeksie D) również nazywa się tym terminem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najsłynniejszym agrafonem, zacytowanym przez św. Pawła, są słowa: „Więcej szczęścia jest w dawaniu aniżeli w braniu”.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agrafa

Wiktionary

# agramatyczny

pozbawiony związków gramatycznych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. pozbawiony związków gramatycznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agramatyzm mrz., gramatyka ż.

przysł. agramatycznie

Wiktionary

# agramatyzm

błędne budowanie zdań, niezdolność tworzenia prawidłowych form gramatycznych, naturalna u dzieci, zaś u dorosłych będąca objawem zaburzeń neurologicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. med. rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;

Wiktionary

Agramatyzm – rodzaj afazji ruchowej objawiający się zaburzeniami mowy polegającymi na naruszaniu formy gramatycznej wypowiadanych słów.

Pojęcie agramatyzmu zaproponowane zostało przez Adolfa Kussmaula w 1887 roku: miało ono służyć wyjaśnieniu stanu niemożności formułowania gramatycznych zdań. Obecnie agramatyzm uważany jest za jeden z objawów afazji Broki (zob. Paul Broca).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agramatyczny

przysł. agramatycznie

rzecz. gramatyka ż.

Wiktionary

# agranulocyt

leukocyt niezawierający ziarnistości w cytoplazmie

SJP.pl

Agranulocyty, krwinki białe bezziarniste – komórki krwi, należące do grupy leukocytów. W przeciwieństwie do granulocytów nie zawierają w cytoplazmie granul, czyli ziarnistości. Wyróżnia się dwa rodzaje agranulocytów: monocyty i limfocyty.

Wikipedia

# agranulocytoza

choroba polegająca na gwałtownym zmniejszaniu się we krwi liczby białych krwinek ziarnistych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

Wiktionary

Agranulocytoza (gr. a – nie, łac. granulum – ziarnko, gr. kýtos – komórka) – ostry stan związany z ciężkim, zagrażającym życiu spadkiem liczby neutrofili we krwi, które są podstawowymi obronnymi komórkami organizmu. Ich brak stwarza ryzyko rozwoju poważnych infekcji mogących doprowadzić do posocznicy i śmierci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pyralgina może spowodować też agranulocytozę, chorobę przypominającą AIDS, powodującą utratę przytomności.

Wiktionary

# agrariusz

1. właściciel dużego majątku ziemskiego; dziedzic, ziemianin, obszarnik;
2. członek stronnictwa politycznego w Niemczech w XIX w., popierającego interesy wielkich posiadaczy ziemskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) właściciel wielkich majątków ziemskich

(1.2) członek stronnictwa politycznego popierającego interesy agrariuszy (1.1)

Wiktionary

Agrariusz – obrońca interesów rolnictwa i rolników, szczególnie większych właścicieli ziemskich. W tym znaczeniu – członek zawodowych związków i stowarzyszeń rolników i ziemian.

W niektórych krajach agrariusze występują jako zorganizowane stronnictwo polityczne, mające na celu obronę interesów, ekonomiczne wzmocnienie i przez to powiększenie wpływów politycznych warstwy rolniczo-ziemiańskiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agrarny, agrarystyczny

Wiktionary

# agrarny

rolniczy, rolny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rolniczy, rolny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stroopowi, który został później dowódcą Odcinka SS w Gnieźnie, podobało się Poznańskie. Szczególnie poziom rolnictwa, kultura agrarna, plantacjaantacje buraków, liczne cukrownie, gęsta sieć kujawskich kolejek dojazdowych i stadniny koni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrarnɨ, AS: agrarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrariusz m.

przedr. agro-

przym. agrarystyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziemski

Wiktionary

# agraryjny

przymiotnik

(1.1) daw. agrarny

Wiktionary

# agrarysta

zwolennik agraryzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. zwolennik agraryzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agraryzm mrz.

:: fż. agrarystka ż.

przym. agrarystyczny

Wiktionary

# agrarystka

zwolenniczka agraryzmu

SJP.pl

# agrarystyczny

dotyczący agraryzmu (np. agrarystyczne poglądy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. socjol. polit. związany z agraryzmem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrariusz mos., agraryzm mrz., agrarysta mos.

przym. agrarny

Wiktionary

# agraryzm

doktryna społeczna głosząca, iż podstawą gospodarki jest rolnictwo, a chłopi są podstawową warstwą społeczną; ruch społeczno-polityczny oparty na tej doktrynie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. doktryna społeczna powstała w drugiej połowie XIX w., uznająca rolnictwo za podstawę gospodarki, zaś rolników za najważniejszą gospodarczo klasę społeczeństwa;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agrarysta mos., agrarystka ż.

przym. agrarystyczny

Wiktionary

# agrawacja

przesadne wyolbrzymianie objawów choroby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wyolbrzymianie objawów chorobowych;

Wiktionary

Agrawacja (łac. aggravatio) – wyolbrzymianie (świadomie lub nie) objawów chorobowych, mające na celu osiągnięcie przez pacjenta subiektywnej korzyści. Odróżnia to agrawację od symulacji, gdzie dochodzi do celowego pozorowania objawów zupełnie u danej osoby niewystępujących.

Do agrawacji dochodzi najczęściej w sytuacjach związanych z odszkodowaniem, przyznawaniem renty oraz odpowiedzialnością karną pacjenta.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡraˈvat͡sʲja, AS: agravacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrawowanie n.

czas. agrawować

Wiktionary

# agrawacyjny

wyolbrzymiony, pogłębiony, nadmiernie obciążony

SJP.pl

# agrawować

wyolbrzymiać, przejaskrawiać istniejące objawy choroby przez pacjenta

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) med. przejaskrawiać, wyolbrzymiać w celach symulacyjnych objawy istotnej choroby

(1.2) daw. obciążać, pogarszać

(1.3) daw. uciskać, uciemiężać, ciemiężyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrawacja ż., agrawowanie n.

przym. agrawacyjny

Wiktionary

# agrawowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|agrawować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrawacja ż.

czas. agrawować

Wiktionary

# agreement

[czytaj: egriment] kontrakt, umowa

SJP.pl

# agregacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od agregat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie agregat, lecz tylko mały agregacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregat m.

Wiktionary

# agregacja

proces łączenia się elementów w całość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łączenie się elementów w całość

(1.2) sposób, stan skupienia elementów

Wiktionary

Agregacja oznacza proces łączenia części w większą całość.

Ten termin jest stosowany w:

- biologii: agregacja roślinna
- chemii: agregacja cząstek
- ekonomii: proces łączenia wartości mikroekonomicznych w celu uzyskania agregatu
- inżynierii procesowej
- informatyce: agregacja klas w projektowaniu obiektowym, agregacja łączy, agregacja tras w routingu i zbieranie informacji z zastosowaniem czytnika kanałów (zwanego agregatorem).
- logistyce: agregacja (logistyka)
- medycynie: agregacja płytek krwi, aglutynacja (agregacja) płytek indukowana ristocetyną
- statystyce
- uczeniu maszynowym: agregacja bootstrapowa (bagging)
- polityce: agregacja preferencji – proces koordynacji interesów
- szkolnictwie francuskim: Agrégation
- wojskowości: agregacja (wojskowość)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

czas. agregatować ndk., agregować ndk.

przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary

# agregacyjny

→ agregacja

SJP.pl

#### Patrz:

agregacja

# agregat

potocznie: osoba sprytna, zaskakująca zachowaniem i pomysłami; agent, aparat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. skupienie cząsteczek, produkt agregacji

(1.2) log. zbiór

(1.3) techn. zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

(1.4) ekon. suma wartości jednostkowych

(1.5) informacja (najczęściej pojedyncza liczba) podsumowująca pewien zbiór danych jednego rodzaju

(1.6) więz. grzałka do gotowania wody

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. kawalarz

(2.2) środ. więz. cwaniak

(2.3) środ. uczn. głupek

Wiktionary

Agregat – całość powstała przez połączenie niejednorodnych części (przez agregację).

- agregat – w chemii i fizyce to skupienie cząsteczek
  - agregaty Chaumié

- agregat – w logice inaczej zbiór

- agregat (maszyna), agregat maszynowy
  - agregat gaśniczy – rodzaj gaśnicy
  - agregat prądotwórczy
  - agregat uprawowy

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.3) Największą atrakcją była finałowa kąpiel w pianie gaśniczej, wytworzonej przez specjalny agregat.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: aˈɡrɛɡat, AS: agregat

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. agregatownia ż., agregacja ż., agregowanie n., agregatowanie n., agregacik mrz.

  czas. agregować ndk., agregatować ndk.

  przym. agregatowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.4) agregat makroekonomiczny

  (1.5) agregat danych

  (1.6) gwara więzienna buzała

  (2.1) pot. aparat, model

  (2.2) gwara więzienna model

  Wiktionary

# agregatka

potocznie o kobiecie sprytnej, zaskakującej zachowaniem i pomysłami; agentka, aparatka

SJP.pl

# agregator

w informatyce: aplikacja ukazująca skonsolidowane informacje zebrane z różnych źródeł zewnętrznych

SJP.pl

Agregat prądotwórczy (inaczej generator prądotwórczy) – urządzenie elektroenergetyczne stanowiące samodzielne źródło prądu składające się z prądnicy synchronicznej (z magnesami stałymi lub elektromagnesami), silnika spalinowego, rozdzielnicy elektrycznej oraz urządzeń kontrolno-pomiarowych i pomocniczych umieszczanych na wspólnej konstrukcji metalowej. Agregaty są więc autonomicznymi zespołami do wytwarzania energii elektrycznej.

Wikipedia

# agregatornia

pomieszczenie, w którym znajdują się agregaty

SJP.pl

# agregatować

środowiskowo: łączyć w agregat urządzenia techniczne

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) techn. środ. łączyć urządzenia w agregat, zastępować agregatami pojedyncze urządzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary

# agregatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) środ. techn. łączenie urządzeń w agregat

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. agregatować

rzecz. agregat mos./mrz.

Wiktionary

# agregatownia

pomieszczenie, w którym znajduję się agregat prądotwórczy, będący zazwyczaj rezerwowym źródłem zasilania na wypadek awarii sieci elektrycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. pomieszczenie, gdzie znajdują się agregaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n.

czas. agregatować ndk.

przym. agregacyjny, agregatowy

Wiktionary

# agregatowy

związany z agregatem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agregatem, dotyczący agregatu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregatownia ż., agregat m., agregacja ż.

czas. agregatować, agregować

Wiktionary

# agregować

łączyć elementy w całość

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zagregować)

(1.1) rzad. gromadzić coś, łączyć coś w całość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polska wersja Google News agreguje wiadomości z ponad 300 polskojęzycznych źródeł. Materiały na ten sam temat są umieszczane w jednej „grupie wiadomości" podzielonej na 7 sekcji […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregacja ż., agregat mrz./mos., agregatka ż., agregator mrz., agregatornia ż., agregatowanie n., agregatownia ż.

przym. agregatowy, agregacyjny

czas. agregatować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gromadzić, dobierać, łączyć, sumować, zestawiać

Wiktionary

# agregowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) łączenie różnych elementów w jedną całość, w celu uzyskania bardziej ogólnego obrazu, łatwiejszej analizy lub lepszej funkcjonalności

Wiktionary

Agregacja oznacza proces łączenia części w większą całość.

Ten termin jest stosowany w:

- biologii: agregacja roślinna
- chemii: agregacja cząstek
- ekonomii: proces łączenia wartości mikroekonomicznych w celu uzyskania agregatu
- inżynierii procesowej
- informatyce: agregacja klas w projektowaniu obiektowym, agregacja łączy, agregacja tras w routingu i zbieranie informacji z zastosowaniem czytnika kanałów (zwanego agregatorem).
- logistyce: agregacja (logistyka)
- medycynie: agregacja płytek krwi, aglutynacja (agregacja) płytek indukowana ristocetyną
- statystyce
- uczeniu maszynowym: agregacja bootstrapowa (bagging)
- polityce: agregacja preferencji – proces koordynacji interesów
- szkolnictwie francuskim: Agrégation
- wojskowości: agregacja (wojskowość)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W statystyce używa się różnych metod agregowania wyników.

(1.1) Procedura związana z agregowaniem wyników eksperymentów jest bardzo skomplikowana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agregat m.

czas. agregować

Wiktionary

# agreksofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. odmiana voyeuryzmu polegająca na podsłuchiwaniu kontaktów seksualnych innych osób

Wiktionary

Oglądactwo, voyeuryzm, voyeryzm, voyeurism, wojeryzm, skopofilia, skoptofilia – zaburzenie zachowania z grupy zaburzeń preferencji seksualnych charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych.

Wikipedia

# agrément

[czytaj: agreMĄ]
1. w dyplomacji: zgoda państwa goszczącego na mianowanie danej osoby przedstawicielem dyplomatycznym kraju wysyłającego;
2. zwrot ornamentacyjny, ozdobnik muzyczny używany na początku przez kompozytorów w XVII-wiecznej Francji, a następnie w całej Europie

SJP.pl

Agrément (fr. 'zgoda, aprobata, przyjęcie' z łac. grātus 'miły, przyjemny, atrakcyjny') – w prawie dyplomatycznym wstępna zgoda państwa na przyjęcie określonej osoby w charakterze szefa misji dyplomatycznej obcego państwa. Przed wysłaniem szefa misji państwo wysyłające musi się upewnić, czy zostanie on zaakceptowany przez państwo przyjmujące. W drodze poufnej stosowna prośba o udzielenie agrément (demande d'agréation) jest przekazywana wraz z krótkim życiorysem kandydata do ministerstwa spraw zagranicznych państwa, w którym ta osoba ma być akredytowana. Państwo przyjmujące ma swobodę udzielenia bądź odmowy udzielenia agrément, co więcej – w przypadku odmowy, nie ma obowiązku jej uzasadnienia, choć z reguły to czyni, aby wyjaśnić motywy swej decyzji. Poufność tej procedury ma zapewniać nieskrępowanie państw oraz ochronę prestiżu samego kandydata, w przypadku gdyby spotkał się z odmową udzielenia agrément.

Wikipedia

# agreściak

motyl z rodziny miernikowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Abraxas grossulariata|ref=tak., owad łuskoskrzydły z rodziny miernikowcowatych;

Wiktionary

Plamiec agreściak (Abraxas grossulariata, A. grossulariatus) – motyl nocny z rodziny miernikowcowatych (Geometridae).

Wygląd

Rozpiętość skrzydeł 4–5 cm, różnorodne ubarwienie, najczęściej białe skrzydła pokryte brązowymi i żółtymi plamami. Jako jeden z nielicznych posiada zęby, dzięki którym rozdrabnia pokarm. Biało-żółta gąsienica żeruje na pączkach i liściach. Larwy podobne są kształtem i kolorem do gałązek.

Pożywienie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agrest mrz., agrestnik mrz./mzw., agrestowate nmos., agrestowiec mrz., agreścik mrz., agreśniak mrz.

przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agrestnik

Wiktionary

# agreścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od agrest

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrest m., agreściak mzw., agreśniak mrz., agrestowate nmos.

Wiktionary

# agresja

1. napastliwe zachowanie, szukanie możliwości wyładowania się, okazania swej złości;
2. napaść jednego państwa na inne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. zbrojny najazd jednego państwa na inne;

(1.2) psych. zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

Wiktionary

- agresja (etologia)
- agresja (psychologia)
- agresja (prawo)
- agresja językowa
- przemieszczenie agresji (agresja przeniesiona)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W prawie międzynarodowym agresja jest zakazana, a naruszenie tego zakazu stanowi zbrodnię przeciwko pokojowi.

(1.2) Czasem, pełni zdumienia i wstrętu, pytamy, skąd się bierze ta współczesna straszna, słowna agresja?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrɛsʲja, AS: agresʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresor m., agresorka ż., agresywność ż.

przym. agresywny, agresyjny

przysł. agresywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napaść, inwazja

Wiktionary

# agreśniak

zarośle agrestu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zarośla agrestu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrest mrz., agrestnik mrz./mzw., agrestowate nmos., agrestowiec mrz., agreściak mzw., agreścik mrz.

przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary

# agresor

ktoś atakujący, napastnik (często: państwo napadające na inne)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto dopuszcza się agresji

(1.2) państwo działające lub posługujące się metodami agresji

Wiktionary

Agresor (łac. aggressor od ad 'do', gradior 'iść' i -(t)or 'sprawca czynności') – napastnik; państwo działające lub posługujące się metodami agresji. Z punktu widzenia prawa międzynarodowego agresorem jest państwo, które pierwsze:

- wypowie wojnę innemu państwu;
- wtargnie przy użyciu sił zbrojnych na terytorium innego państwa, nawet bez wypowiedzenia wojny;
- zbombarduje przy użyciu sił lądowych, lotniczych lub morskich terytorium innego kraju;
- zastosuje blokadę morską wybrzeża lub portów innego kraju;
- udzieli poparcia uzbrojonym grupom, które zostały zorganizowane na terytorium jego kraju i dokonują napadów na terytorium innego państwa;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Agresorem jest państwo, które wypowiada wojnę innemu państwu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrɛsɔr, AS: agresor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresywka ż.

:: fż. agresorka ż.

przym. agresywny, agresyjny

przysł. agresywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) najeźdźca

Wiktionary

# agresorka

→ agresor

SJP.pl

#### Patrz:

agresor

# agresorski

przymiotnik

(1.1) dotyczący agresora lub agresorów; będący agresorem, napastnikiem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napastniczy

Wiktionary

# agrest

krzew z rodziny skalnicowatych, którego owoce są jadalne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ribes uva-crispa|ref=tak., krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

(1.2) spoż. owoc agrestu (1.1)

(1.3) stpol. enol. kwaśne wino z niedojrzałych winogron

Wiktionary

Porzeczka agrest (Ribes uva-crispa L.), zwyczajowo nazywana agrestem – gatunek krzewu z rodziny agrestowatych (Grossulariaceae DC.). Występuje w stanie dzikim w Europie, Azji, Afryce. W Polsce roślina uprawiana, dość często dziczejąca (kenofit, agriofit).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ogrodzie rosną porzeczki i agrest.

(1.2) Agrest jest kwaskowaty.

(1.3) Podano agrest, wino kwaśne z gron nieźrzałych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡrɛst, AS: agrest

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrestówka ż., agreściak m., agrestowate nmos.

:: zdrobn. agreścik m.

przym. agrestowy, agrestowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kosmatka, włosina, włochacina, miechynia; reg-pl|Poznań|angryst.; lud. wapryna, wieprzyna

Wiktionary

# agrestnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. kamień, odmiana granatu o zielonkawej barwie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. zob. agreściak.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agreściak mzw., agreśniak mrz.

Wiktionary

# agrestowate

o cechach agrestowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Grossulariaceae|DC.|ref=tak., rodzina roślin należąca do rzędu skalnicowców;

Wiktionary

Porzeczka (Ribes L.) – rodzaj krzewów z monotypowej rodziny agrestowatych Grossulariaceae. Należy tu co najmniej 191 gatunków. Występują one na obszarach o klimacie umiarkowanym i subpolarnym na półkuli północnej oraz w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach górskich. W Polsce rośnie dziko 6 gatunków. Porzeczki to krzewy rosnące w różnych siedliskach – od mokradeł poprzez lasy różnego typu i tereny skaliste na obszarach o suchym klimacie i w górach. Rzadko rosną też jako epifity.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Monotypowa rodzina agrestowatych jest siostrzaną względem rodziny skalnicowatych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agreśniak mrz., agrest mrz., agrestówka ż., agreściak mzw., agreścik mrz.

przym. agrestowaty, agrestowy

Wiktionary

# agrestowaty

o cechach agrestowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny agrestowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrest mrz., agrestowate nmos., agreściak mzw., agreśniak mrz.

przym. agrestowy

Wiktionary

# agrestowiec

brzęczak agrestowiec - gatunek błonkówki z rodziny pilarzowatych

SJP.pl

# agrestówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na owocach agrestu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] lubię eksperymentować, więc dodałem do tej agrestówki kawałek imbiru i odstawiłem na półtora roku…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈstufka, AS: agrestufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrest m., agrestowate nmos.

przym. agrestowy

Wiktionary

# agrestowy

związany z agrestem, dotyczący agrestu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący wzrostu, uprawy, zbioru agrestu

(1.2) zrobiony z agrestu, mający jego smak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tam to, niżej, obok ścieżki wysadzonej agrestowymi i porzeczkowymi krzewy, których tylko najwyższe czubki wyglądały ku słońcu, tuliły się pomiędzy sobą i gile, i szczygły, mocno cienkimi łapkami obejmując zimne pręty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈstɔvɨ, AS: agrestovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrestowate nmos., agreśniak mrz., agreściak mzw., agrest, agrestówka

przym. agrestowaty

Wiktionary

# agresyjny

przymiotnik od: agresja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: agresja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresor mos., agresorka ż., agresja ż., agresywność ż.

przym. agresywny

przysł. agresywnie

Wiktionary

# agresywnie

przysłówek

(1.1) w sposób agresywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ci pasażerowie zachowywali się bardzo agresywnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresor m., agresorka ż.

przym. agresywny, agresyjny

Wiktionary

# agresywniej

stopień wyższy od przysłówka: agresywnie

SJP.pl

# agresywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: agresywny; bardziej agresywny

SJP.pl

# agresywność

bycie agresywnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

Wiktionary

Agresja (łac. aggresio – napaść) – w psychologii określenie zachowania intencjonalnego ukierunkowanego na zewnątrz lub do wewnątrz, mającego na celu spowodowanie szkody fizycznej lub psychicznej.

Wyróżniana jest m.in.:

- agresja wroga – agresja, która ma na celu zranienie lub zadanie bólu
- agresja instrumentalna – agresja służąca innemu celowi niż zranienie lub zadanie bólu, np. zastraszenie, usunięcie konkurencji itp.
- agresja prospołeczna – chroniąca interesy społeczne, obrona (służąca interesom jednostki i społeczeństwa)
- agresja indukowana – powstająca w efekcie psychomanipulacji
- agresja odroczona
- autoagresja – agresja skierowana na własną osobę

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alkohol zwiększa agresywność seksualną u mężczyzn.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresja ż., agresor m., agresorka ż., agresywka ż.

przym. agresywny, agresyjny

przysł. agresywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napastliwość, drapieżność, wojowniczość

Wiktionary

# agresywny

1. stosujący przemoc, agresję, dokonujący napaści;
2. zachowujący się w sposób napastliwy, wrogi do innych;
3.
a) o substancjach: mający właściwości niszczące (np. gaz agresywny);
b) o roślinach: mający zdolność zdobywania jakiegoś terenu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zachowujący się wrogo, napastliwie

(1.2) pełen agresji

(1.3) stosujący przemoc

(1.4) pełen ekspresji, dynamiki

(1.5) o kolorze jaskrawy, ostry

(1.6) chem. bardzo aktywny chemicznie

(1.7) finans. stosujący ryzykowną strategię lub złożony z ryzykownych aktywów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Agresywny starzec werbalnie zaatakował ekspedientkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɛˈsɨvnɨ, AS: agresyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agresja ż., agresywność ż., agresor m., agresorka ż.

przysł. agresywnie

przym. agresyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napastliwy, wrogi, gniewny, zdenerwowany, gwałtowny, nerwowy

(1.2) gwałtowny, niespokojny

(1.3) siłowy

(1.4) ekspresyjny, dynamiczny, niespokojny

(1.5) jaskrawy, papuzi, ostry, soczysty, krzykliwy, intensywny, wściekły, zjadliwy

(1.6) aktywny

(1.7) dynamiczny, ryzykowny, akcyjny

Wiktionary

# agrigento

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

Wiktionary

Agrigento – miasto na południowym wybrzeżu Sycylii, w prowincji Agrigento. Ośrodek handlowy i turystyczny, według danych ze stycznia 2010 zamieszkuje go 59,2 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przejechał całą Sycylię, chłonąc wyspę z pociągu i autobusu, od greckich ruin w Dolinie Świątyń nieopodal Agrigento do pokrytej czapą śniegu Etny (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agrygencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Agrygent, staroż. Akragas

Wiktionary

# agriofit

pojęcie używane przy geograficzno-historycznej analizie flory, oznaczające gatunek roślin obcego pochodzenia z grupy kenofitów (czyli gatunków zadomowionych u nas w ostatnich czasach), który zdołał trwale zadomowić się w naturalnych i półnaturalnych siedliskach

SJP.pl

Holoagriofit – roślina obcego pochodzenia (antropofit), która zdołała trwale się zadomowić na siedliskach naturalnych. Holoagriofity są jedną z trzech grup metafitów (pozostałe to epekofity i hemiagriofity). Czasami holoagriofity nazywane są agriofitami.

Wikipedia

# agro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rolnictwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) agrobiologia • agrochemia • agroekologia • agrofizyka • agrogeologia • agrokultura • agrotechnik • agrowłóknina

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agrarny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. agrarny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αγρός. (agrós) → pole

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agro-

* białoruski: (1.1) агра-

* hiszpański: (1.1) agro-

* nowogrecki: (1.1) αγρο-

* rosyjski: (1.1) агро-

* słoweński: (1.1) agro-

źródła.

== agro- (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) agro-

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) zaczynające się od|angielski.

synonimy.

Wiktionary

# agrobiocenoza

zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych oddziałujących na siebie, ukształtowany w wyniku działalności rolniczej człowieka; biocenoza rolnicza, agroekosystem, agrocenoza

SJP.pl

# agrobiolog

specjalista w dziedzinie agrobiologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie agrobiologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrobiologia ż.

przym. agrobiologiczny

Wiktionary

# agrobiologia

dziedzina biologii zajmująca się teoretycznymi podstawami nauk rolniczych z zakresu uprawy roślin i hodowli zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

Wiktionary

Agrobiologia – dziedzina biologii obejmująca badania zjawisk biologicznych w zakresie uprawy roślin i hodowli zwierząt w rolnictwie.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agrobiolog mos.

przym. agrobiologiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αγρός|βίος|λόγος. (agrós + bíos + lógos) → pole, rola + życie + słowo, nauka

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agrobiology

* białoruski: (1.1) аграбіялогія ż.

* bułgarski: (1.1) агробиология ż.

* hiszpański: (1.1) agrobiología ż.

* niemiecki: (1.1) Agrobiologie ż., Agrarbiologie ż.

* nowogrecki: (1.1) αγροβιολογία ż.

* rosyjski: (1.1) агробиоло́гия ż.

* ukraiński: (1.1) агробіоло́гія ż.

* węgierski: (1.1) agrobiológia

źródła.

== agrobiologia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.gro.bio.lo.ˈʤi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) agrobiologia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrobiolog mos.

przym. agrobiologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agrobiolog mos.

przym. agrobiologiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αγρός|βίος|λόγος. (agrós + bíos + lógos) → pole, rola + życie + słowo, nauka

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agrobiology

* białoruski: (1.1) аграбіялогія ż.

* bułgarski: (1.1) агробиология ż.

* hiszpański: (1.1) agrobiología ż.

* niemiecki: (1.1) Agrobiologie ż., Agrarbiologie ż.

* nowogrecki: (1.1) αγροβιολογία ż.

* rosyjski: (1.1) агробиоло́гия ż.

* ukraiński: (1.1) агробіоло́гія ż.

* węgierski: (1.1) agrobiológia

źródła.

== agrobiologia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.gro.bio.lo.ˈʤi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) agrobiologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agrobiologiczny

→ agrobiologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) roln. biol. związany z agrobiologią lub agrobiologami

Wiktionary

#### Patrz:

agrobiologia

#### Powiązane:

rzecz. agrobiolog mos., agrobiologia ż.

Wiktionary

# agrobiotechnologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o zastosowaniu biotechnologii w rolnictwie

Wiktionary

# agrobiznes

sfera gospodarki oparta na rolnictwie, obejmująca m.in. przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wszystkie sfery gospodarki oparte na rolnictwie;

(1.2) przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne

(1.3) środ. uczn. lekcja geografii

Wiktionary

Agrobiznes (również agrobusiness) – działania człowieka mające na celu wytwarzanie finalnych produktów żywnościowych, począwszy od pozyskania surowców pierwotnych, a na gotowej żywności na stole konsumenta skończywszy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔˈbʲiznɛs, AS: agrobʹiznes

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agrobiznesowy

Wiktionary

# agrobiznesmen

osoba zajmująca się produkcją rolniczą, przetwórstwem i handlem rolnym

SJP.pl

# agrobiznesowy

związany ze sferą gospodarki opartą na rolnictwie, obejmującą m.in. przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agrobiznesem, dotyczący agrobiznesu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrobiznes m.

Wiktionary

# agrocenoza

zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych oddziałujących na siebie, ukształtowany w wyniku działalności rolniczej człowieka; biocenoza rolnicza, agroekosystem, agrobiocenoza

SJP.pl

Agrocenoza, agrobiocenoza, biocenoza uprawna – specyficzny typ biocenozy wytworzony na terenach użytkowanych rolniczo (pola, łąki, sady), charakteryzujący się z reguły znacznym uproszczeniem pod względem składu gatunkowego w porównaniu z biocenozą naturalną oraz osłabionymi możliwościami samoregulacji, z czego wynika podatność na choroby i inwazje szkodników.

Wikipedia

# agrochemia

nauka obejmująca zagadnienia zastosowania chemii w rolnictwie; chemia rolna, chemia rolnicza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

Wiktionary

Agrochemia, chemia rolna (gr. agros = pole, rola) – nauka zajmująca się oddziaływaniem związków chemicznych na przebieg procesów chemicznych i biologicznych, zachodzących w glebie i roślinach oraz w hodowli zwierząt.

Agrochemia ma na celu zwiększenia urodzajności gleby, zwiększenie plonów i poprawy jakości produktów rolnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agrochemik mos., agrochemiczka ż.

przym. agrochemiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chemia rolna

Wiktionary

# agrochemiczny

związany z agrochemią (np. środki agrochemiczne, poradnik agrochemiczny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. roln. związany z agrochemią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrochemia ż.

Wiktionary

# agrochemik

specjalista w dziedzinie agrochemii (nauki obejmującej zagadnienia zastosowania chemii w rolnictwie)

SJP.pl

# agrochemikalia

chemikalia stosowane w rolnictwie, zwłaszcza nawozy sztuczne i pestycydy

SJP.pl

Agrochemikalia, chemikalia rolnicze – środki i substancje chemiczne stosowane w rolnictwie. Zaliczane są do nich m.in.:

- nawozy mineralne
- regulatory wzrostu roślin
- dodatki paszowe (np. konserwanty, detoksykanty, koncentraty paszowe, premiksy, hormony, antybiotyki, probiotyki, kokcydiostatyki, antyoksydanty, enzymy, aminokwasy syntetyczne, witaminy, substancje pigmentujące i dezodoranty paszowe)
- pestycydy, które oprócz zwalczania agrofagów, mogą działać toksycznie na organizmy pożyteczne, obojętne, a także na człowieka. Część środków ochrony roślin wykazuje trwałość w glebie, co sprzyja ich akumulacji w roślinach i zwierzętach, a następnie w organizmie człowieka, gdzie mogą się odkładać w tkankach i narządach, wywołując objawy chorobowe.

Wikipedia

# agroekolog

specjalista w dziedzinie agroekologii

SJP.pl

# agroekologia

dział ekologii zajmujący się badaniem stosunków i wzajemnych zależności pomiędzy żywymi organizmami pól uprawnych a wpływem czynników zewnętrznych na te stosunki; ekologia rolnicza

SJP.pl

Agroekologia, ekologia rolnicza – nauka badająca współzależności między żywymi organizmami pól uprawnych oraz wpływ na te współzależności zmian siedliska wskutek zabiegów melioracyjnych, agrotechnicznych, emisji przemysłowych i skażeń komunalnych.

Wikipedia

# agroekologiczny

związany z agroekologią (np. charakterystyka agroekologiczna)

SJP.pl

# agroekonometria

nauka pomocnicza ekonomii rolnictwa, wykorzystująca narzędzia matematyki, ekonomii matematycznej, statystyki, fizyki ekonomicznej oraz informatyki do badania ilościowych związków zachodzących między zjawiskami ekonomicznymi

SJP.pl

# agroekonometryczny

przymiotnik od: agroekonometria

SJP.pl

# agroekonometryk

osoba zajmująca się agroekonometrią

SJP.pl

# agroekonomia

ekonomika rolnictwa

SJP.pl

# agroekosystem

zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych oddziałujących na siebie, ukształtowany w wyniku działalności rolniczej człowieka; biocenoza rolnicza, agrocenoza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. sztuczny ekosystem powstały w wyniku działalności człowieka, wykorzystywany do produkcji rolnej

Wiktionary

Wikipedia

# agroenergetyka

Agroenergetyka – dział inżynierii rolniczej, zajmujący się technologią produkcji biopaliw i wykorzystaniem innych odnawialnych źródeł energii w rolnictwie.

Wikipedia

# agrofag

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. roln. patogen, szkodnik lub chwast żywiący się roślinami uprawnymi i obniżający plony;

Wiktionary

Agrofagi – niepożądane organizmy szkodliwe dla roślin uprawnych, płodów rolnych i zwierząt gospodarskich. Zaliczają się do nich:

- chwasty,
- patogeny,
- szkodniki.

Wikipedia

# agrofenologia

fenologia rolnicza, nauka zajmująca się oceną warunków klimatycznych dla potrzeb rolnictwa, badaniem związków między rozwojem i plonowaniem roślin, pogodą oraz zabiegami agrotechnicznymi, a także określaniem terminów pojawiania się poszczególnych stadiów rozwojowych szkodnika w powiązaniu z fazami rozwojowymi roślin wskaźnikowych; badająca też związki między terminami wykonywania różnych zabiegów agrotechnicznych i fazami rozwoju roślin

SJP.pl

Agrofenologia – nauka badająca wpływ czynników klimatycznych na prace wykonywane w rolnictwie.

Ocenia zależność terminu wykonywania prac uprawowych a fazą rozwojową rośliny uprawnej lub dzikiej. Analizuje także wpływ pogody na skuteczność zabiegów agrotechnicznych wykonywanych w różnych fazach rozwojowych rośliny na plon

Wikipedia

# agrofizyczny

przymiotnik od: agrofizyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) roln. dotyczący agrofizyki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrofizyka ż.

Wiktionary

# agrofizyk

nauka z pogranicza fizyki i agronomii, której obiektem badawczym jest ekosystem i obiekt biologiczny kształtowane poprzez działalność człowieka, badane i opisywane metodami nauk ścisłych, w szczególności fizyki

SJP.pl

# agrofizyka

nauka z pogranicza fizyki i agronomii, której obiektem badawczym jest ekosystem i obiekt biologiczny kształtowane poprzez działalność człowieka, badane i opisywane metodami nauk ścisłych, w szczególności fizyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

Wiktionary

Agrofizyka – nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektami badawczymi są elementy agroekosystemu, badane i opisywane metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki.

Ze względu na metodę i obiekt badawczy związek agrofizyki z biofizyką jest bardzo ścisły, lecz w przypadku agrofizyki ograniczony jest do środowiska rolniczego, tzn. gleby, roślin i zwierząt związanych z produkcją rolniczą. Konieczność uwzględnienia specyficznych cech obiektu badawczego i znajomość technologii rolniczych, a obecnie biotechnologii, na które osiągnięcia tej nauki mają lub będą miały wpływ, odróżnia ją od biofizyki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agrofizyczny

Wiktionary

# agrogaz

łatwopalny gaz powstający podczas beztlenowej fermentacji substancji organicznych, np. świeżego obornika; biogaz

SJP.pl

Biogaz – mieszanina gazów będąca produktem beztlenowego rozkładu materii organicznej (np. ścieki, organiczne odpady komunalne, odchody zwierzęce, odpady przemysłu rolno-spożywczego, materiał roślinny) a częściowo także ich rozpadu gnilnego.

Biogaz wytwarzany w procesie fermentacji metanowej przez mikroorganizmy anaerobowe, składa się głównie z metanu i dwutlenku węgla, może zawierać niewielkie ilości siarkowodoru, wodoru, wody, tlenku węgla oraz siloksanów. Metan, wodór oraz tlenek węgla mogą ulec spaleniu lub utlenieniu wydzielając energię, co pozwala na wykorzystanie biogazu jako paliwa. Może być wykorzystywany do ogrzewania, także do gotowania oraz w generatorach prądu.

Wikipedia

# agrogeolog

specjalista w dziedzinie agrogeologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie agrogeologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrogeologia ż.

przym. agrogeologiczny

Wiktionary

# agrogeologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział geologii badający typy gleb i procesy ich powstawania;

Wiktionary

Agrogeologia – dział geologii zajmujący się powierzchniowymi tworami skorupy ziemskiej. W zakres agrogeologii wchodzą badania typów gleb i procesów ich powstawania, w szczególności zaś możliwości przeciwdziałania niszczeniu gleby.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agrogeolog mos.

przym. agrogeologiczny

Wiktionary

# agrogeologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z agrogeologią, dotyczący agrogeologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrogeolog mos., agrogeologia ż.

Wiktionary

# agroglif

środowiskowo: forma geometryczna na polu uprawnym utworzona przez wycięcie lub zgniecenie roślinności; krąg zbożowy

SJP.pl

# agroklimatolog

specjalista w zakresie agroklimatologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie agroklimatologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agroklimatologia ż.

przym. agroklimatologiczny

Wiktionary

# agroklimatologia

dział klimatologii zajmujący się badaniem wpływu klimatu na rośliny uprawne; klimatologia rolnicza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział klimatologii badający oddziaływanie warunków klimatycznych na uprawę roślin;

Wiktionary

Agroklimatologia, także klimatologia rolnicza – gałąź klimatologii analizująca oddziaływanie warunków klimatycznych na uprawy rolnicze.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agroklimatolog mos.

przym. agroklimatologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klimatologia rolnicza

Wiktionary

# agroklimatologiczny

przymiotnik od: agroklimatologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agroklimatologią, dotyczący agroklimatologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agroklimatolog mos., agroklimatologia ż.

Wiktionary

# agrokultura

kultura; w rolnictwie:
1. uprawa roli poprzez stosowanie różnych zabiegów agrotechnicznych;
2. hodowla i uprawa roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. nauk. uprawa roli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedziemy tam propagować agrokulturę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rolnictwo

Wiktionary

# agrokulturowy

przymiotnik od: agrokultura

SJP.pl

# agrolobby

lobby rolnicze

SJP.pl

# agrolotnictwo

zastosowanie samolotów w rolnictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dział lotnictwa wykorzystujący samoloty, śmigłowce i motolotnie w zakresie ochrony roślin, agrotechniki, zwalczania szkodników leśnych i pożarów lasów;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agrolotniczy

Wiktionary

# agrolotniczka

→ agrolotnik

SJP.pl

#### Patrz:

agrolotnik

# agrolotniczy

związany z agrolotnictwem (zastosowaniem samolotów w rolnictwie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agrolotnictwem, dotyczący agrolotnictwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrolotnictwo n.

Wiktionary

# agrolotnik

lotnik świadczący usługi dla rolnictwa

SJP.pl

# agromelioracja

melioracja mająca na celu polepszenie żyzności gleby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. zabiegi melioracyjne mające na celu poprawę urodzajności gleby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agromeliorant mos.

przym. agromelioracyjny

Wiktionary

# agromelioracyjny

dotyczący agromelioracji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) roln. związany z agromelioracją, dotyczący agromelioracji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agromelioracja ż., agromeliorant mos.

Wiktionary

# agromeliorant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie agromelioracji

Wiktionary

Agromeliorant – specjalista w zakresie melioracji rolnych i użytków zielonych pracujący na terenie gromady (gminy) z zadaniem pomagania rolnikom w utrzymaniu właściwych stosunków wodnych, stanu urządzeń melioracyjnych oraz gospodarowania na łąkach i pastwiskach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agromelioracja ż.

przym. agromelioracyjny

Wiktionary

# agromeliorantka

→ agromeliorant

SJP.pl

#### Patrz:

agromeliorant

# agrometeorolog

specjalista w dziedzinie agrometeorologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie agrometeorologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrometeorologia ż.

przym. agrometeorologiczny

Wiktionary

# agrometeorologia

dział meteorologii badający wpływ warunków atmosferycznych na uprawę roślin; meteorologia rolnicza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;

Wiktionary

Agrometeorologia, meteorologia rolnicza (gr. agrós – rola, metéōros – unoszący się w powietrzu, lógos – słowo, nauka, opinia, dowód) – nauka zajmująca się badaniem powiązań pomiędzy produkcją rolniczą i leśną a środowiskiem klimatycznym. Przedmiotem badań tej dziedziny jest gleba (znajdują się w niej korzenie roślin), przygruntowa warstwa powietrza (siedlisko roślin i zwierząt), atmosfera, a także m.in. takie zagadnienia jak: transport diaspor i migracje owadów, którymi zajmuje się aerobiologia. W agrometeorologii wykorzystywane są metody badawcze jak m.in. obserwacja, eksperyment, analiza statystyczna i analiza fizyczno-matematyczna.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agrometeorolog mos.

przym. agrometeorologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) meteorologia rolnicza

Wiktionary

# agrometeorologiczny

dotyczący agrometeorologii lub agrometeorologa (np. biuletyn agrometeorologiczny, prognoza agrometeorologiczna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) roln. meteorol. związany z agrometeorologią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrometeorolog mos., agrometeorologia ż.

Wiktionary

# agrometr

linijka z podziałką, służy do obliczania powierzchni według planu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) linijka z podziałką, służąca do obliczania powierzchni według planu

Wiktionary

# agromiasteczko

Agromiasteczko (ros. aгрогородок, agrogorodok; biał. aграгарадок, ahraharadok) – osiedle rolnicze wybudowane na terenach wiejskich na podstawie rozplanowania miejskiego, stanowiące centrum mieszkaniowo-administracyjno-gospodarczo-usługowe, w którym stworzono infrastrukturę produkcyjną i społeczną zapewniającą ludności odpowiedni poziom życia.

Wikipedia

# agromiasto

w ZSRR w latach 50.: projektowany wielki zespół produkcji rolnej; idea agromiast nie została ostatecznie wprowadzona w życie

SJP.pl

# agrominimum

elementarne wymogi dotyczące zabiegów agrotechnicznych i hodowlanych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podstawowe warunki dotyczące zabiegów, prac rolniczych, warunkujące racjonalną gospodarkę

Wiktionary

Agrominimum – pojęcie z zakresu rolnictwa, w ramach którego zalecano wprowadzano we wszystkich indywidualnych gospodarstwach rolnych określonych zabiegów agrotechnicznych i zootechnicznych, w celu podniesienia kultury rolnej i wykorzystania rezerw produkcyjnych tkwiących w rolnictwie.

Regulacje prawne dotyczące programu agrominimum funkcjonowały w latach 1963–1972.

Wikipedia

# agronom

osoba specjalizująca się w agronomii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista zajmujący się agronomią;

Wiktionary

Agronom (gr. agronomos „wiejski rządca, włodarz”) – rolnik, specjalista w dziedzinie agronomii, teoretycznej i praktycznej nauki o gospodarstwie rolnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Agronomowie stanowią największą grupę doradców dla rolnictwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrɔ̃nɔ̃m, AS: agrõnõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agronomia ż., agronomówka ż.

:: fż. agronomka ż.

przym. agronomiczny

Wiktionary

# agronomia

1. nauka o zasadach prowadzenia gospodarstwa rolnego;
2. nauka o produkcji roślinnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

(1.2) roln. daw. teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu majątkiem rolnym

Wiktionary

Agronomia (z gr. agronomos – zarządzający majątkiem) – nauka o rolnictwie. Wraz z rozwojem nauk rolniczych zakres agronomii uległ zawężeniu do uprawy roli i roślin.

Pierwszą polską uczelnią rolniczą był Instytut Agronomiczny w Marymoncie, stanowiącym obecnie część Warszawy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adam studiował agronomię na Akademii Techniczno-Rolniczej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: agrõnõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agronom m., agronomka ż., agronomówka ż.

przym. agronomiczny

przysł. agronomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agronom m., agronomka ż., agronomówka ż.

przym. agronomiczny

przysł. agronomicznie

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etymn|pol|agro-|-nomia. < etym|gr|ἀγρός|νόμος. → pole + prawo

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agronomy, agricultural science

* baskijski: (1.1) agronomia

* białoruski: (1.1) аграномія ż.

* duński: (1.1) agronomi

* esperanto: (1.1) agronomio

* francuski: (1.1) agronomie ż.

* hiszpański: (1.1) agronomía ż.

* interlingua: (1.1) agronomia

* niemiecki: (1.1) Agronomie ż., Agrarwissenschaft ż.

* nowogrecki: (1.1) αγρονομία ż., γεωπονία ż.

* rosyjski: (1.1) агрономия ż.

* słowacki: (1.1) agronómia ż.

* szwedzki: (1.1) agronomi w.

* ukraiński: (1.1) агрономія ż.

* włoski: (1.1) agronomia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agronomiczny

związany z agronomią, agronomem lub agronomką (np. instytut agronomiczny, literatura agronomiczna)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z agronomią, dotyczący agronomii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: agrõnõmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agronomia ż., agronom m., agronomka ż., agronomówka ż.

przysł. agronomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rolniczy

Wiktionary

# agronomka

kobieta specjalizująca się w agronomii (nauce o rolnictwie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta agronom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spółdzielnia rolnicza zatrudniła nową agronomkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka, AS: agrõnõmka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agronomia ż.

:: fm. agronom m.

przym. agronomiczny

Wiktionary

# agronomówka

budynek na terenie byłej gromady, zwykle z działką ziemi, wyposażony w małe laboratorium i pomoce dydaktyczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. dom agronoma; teren jego pracy demonstracyjno-doświadczalnej

Wiktionary

Agronomówka – powszechna nazwa siedziby agronoma gromadzkiego, zlokalizowana na terenie gromady, stanowiąca miejsce zamieszkania służby rolnej, zwykle z działką ziemi, wyposażoną w małe laboratorium i pomoce dydaktyczne.

Przykładowo siedzibę dla służby melioracyjnej określano jako wodomistrzówka.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. agronom mos., agronomia ż., agronomka ż.

przym. agronomiczny

Wiktionary

# agrorafineria

zakład produkujący paliwo roślinne, głównie z rzepaku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. zakład przemysłowy produkujący biopaliwo na bazie olejów roślinnych;

Wiktionary

Agrorafineria – zakład specjalizujący się w przetwarzaniu oleju rzepakowego na biopaliwa. Otrzymuje się również produkty uboczne, m.in. wytłoki (np. gliceryna ) uzyskiwane w trakcie wytłaczania oleju na zimno, które są wartościową paszą dla zwierząt.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tamtejsza agrorafineria przerwała jednak wytwarzanie biopaliwa, bo jego produkcja okazała się nieopłacalna z powodu wysokiego podatku VAT i akcyzy.

Wiktionary

# agrotechniczka

→ agrotechnik

SJP.pl

#### Patrz:

agrotechnik

# agrotechniczny

→ agrotechnika, np. biuletyn agrotechniczny, usługi agrotechniczne

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) roln. związany z agrotechniką, dotyczący agrotechniki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agrotechnika ż., agrotechnik mos.

Wiktionary

# agrotechnik

specjalista w dziedzinie agrotechniki

SJP.pl

# agrotechnika

1. całość zabiegów technicznych stosowanych w rolnictwie mających na celu zwiększenie plonów;
2. grupa dyscyplin naukowych związanych z uprawą roślin

SJP.pl

Agrotechnika – w rolnictwie terminem tym określany jest zespół metod i działań stosowanych przy uprawie gleby i roślin w celu zapewnienia wysokich i dobrej jakości plonów. Agrotechnika to też dziedzina nauki zajmująca się opracowywaniem i doskonaleniem tych zabiegów.

Wikipedia

# agrotkanina

tkanina wykorzystywana do ściółkowania

SJP.pl

# agrotroniczny

→ agrotronika

SJP.pl

#### Patrz:

agrotronika

# agrotronika

zastosowanie systemów automatycznego sterowania pracą maszyn i urządzeń; mechatronika rolnicza

SJP.pl

Agromechatronika (mechatronika rolnicza, agrotronika) – zastosowanie systemów automatycznego sterowania pracą maszyn i urządzeń w rolnictwie.

Współczesne maszyny i pojazdy rolnicze korzystają z wielu rozwiązań mechatronicznych, które są stosowane już z powodzeniem w przemyśle motoryzacyjnym, lotniczym, aparaturze medycznej czy rehabilitacyjnej. Wymaga to nowego podejścia do ich eksploatacji, co oznacza konieczność dalszego kształcenia w zakresie nie tylko budowy i eksploatacji, ale także sensoryki, aktoryki czy telematyki. Mechatronika bowiem to integracja rozwiązań mechanicznych z elektroniką i informatyką. Jako inżynierskie połączenie i współdziałanie podstawowych nauk technicznych wydzieliła się w latach osiemdziesiątych XX wieku w celu wytworzenia wielofunkcyjnych obiektów technicznych pracujących autonomicznie.

Wikipedia

# agrotuning

środowiskowo: amatorski, niezbyt udany tuning samochodu

SJP.pl

# agrotuningowy

→ agrotuning

SJP.pl

#### Patrz:

agrotuning

# agroturysta

wczasowicz wypoczywający w gospodarstwie chłopskim, zwykle wyspecjalizowanym w tym celu, często uczestniczący w pracach tego gospodarstwa

SJP.pl

# agroturystka

wczasowiczka wypoczywająca w gospodarstwie chłopskim, zwykle wyspecjalizowanym w tym celu, często uczestnicząca w pracach tego gospodarstwa

SJP.pl

# agroturystyczny

→ agroturystyka, np. gospodarstwo agroturystyczne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z agroturystyką, dotyczący agroturystyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy rolnicy, jak na przykład pan Urban Kowalczyk, ukończyli kurs agroturystyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔturɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: agroturystyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., agroturystyka ż.

Wiktionary

# agroturystyka

agroturyzm;
1. wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, zwykle wyspecjalizowanym w tym celu, zwykle połączony z uczestniczeniem w życiu tego gospodarstwa;
2. organizowanie takiego wypoczynku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. turyst. wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

Wiktionary

Agroturystyka – forma wypoczynku w warunkach zbliżonych do wiejskich, jedna z form turystyki wiejskiej i turystyki alternatywnej. Może być połączona z pracą u osoby zapewniającej nocleg. Alternatywne do rolnictwa źródło dochodu mieszkańców wsi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka, AS: agroturystyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. turystyk mrz., agroturysta m., agroturystka ż.

przym. agroturystyczny

Wiktionary

# agroturyzm

agroturystyka;
1. wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, zwykle wyspecjalizowanym w tym celu, zwykle połączony z uczestniczeniem w życiu tego gospodarstwa;
2. organizowanie takiego wypoczynku

SJP.pl

# agrowczasowicz

osoba przebywająca na wczasach w ośrodku agroturystycznym

SJP.pl

# agrowczasowiczka

kobieta przebywająca na wczasach w ośrodku agroturystycznym

SJP.pl

# agrowczasy

wczasy w odpowiednio przygotowanym gospodarstwie wiejskim

SJP.pl

# agrowłóknina

włóknina chroniąca rośliny przed niekorzystnymi czynnikami, używana najczęściej w rolnictwie i ogrodnictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nietkany materiał z tworzywa sztucznego służący do przykrywania gleby, pod którą nie rosną bezpośrednio rośliny w celu zabezpieczenia tychże przed chwastami;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczestnicy konferencji mieli także okazję zapoznać się z uprawami z użyciem agrowłókniny.

Wiktionary

# agryjczyk

mieszkaniec Agry (miasta w Indiach)

SJP.pl

# agryjka

mieszkanka Agry (miasta w Indiach)

SJP.pl

# agryjski

→ Agra

SJP.pl

#### Patrz:

Agra

# agrykola

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) jedna z ulic śródmieścia Warszawy;

Wiktionary

- Agrykola – imię męskie
- Agrykola – ulica w Warszawie
- Park Agrykola – park w Warszawie
- Stadion Agrykola – stadion w Warszawie
- Agrykola Warszawa – klub sportowy
- Szkoła Podchorążych Piechoty Rezerwy „Agricola” – konspiracyjny ośrodek kursów wojskowych dla członków Szarych Szeregów w czasie II wojny światowej
- Cmentarz Komunalny Agrykola − nekropolia w Elblągu
- (3212) Agricola – planetoida
- Agricola – gra planszowa
- Agricola – rodzaj ptaków z rodziny muchołówkowatych

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɨˈkɔla, AS: agrykola

Wiktionary

# agrykultura

kultura, agrokultura; rzadko:
1. ogół czynności zmierzających do ulepszenia techniki uprawy roli;
2. hodowla i uprawa roślin

SJP.pl

# agrypin

imię męskie

SJP.pl

Agrypin – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające "należącego do Agryppy, pochodzącego od Agryppy".

Żeński odpowiednik: Agrypina

Agrypin imieniny obchodzi: 3 marca i 9 listopada.

Wikipedia

# agrypina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Agrypina (gr. Αγριππίνα) – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Żeńska forma imienia Agrypin. Wśród świętych m.in. św. Agrypina, męczennica, z III wieku.

Agrypina imieniny obchodzi: 23 czerwca i 6 lipca.

Znane osoby noszący imię Agrypina:

- Agrypina Starsza (14 p.n.e. – 33)
- Agrypina Młodsza (15–59)
- Agrypina Waganowa (1878–1951) – rosyjska tancerka i pedagog baletu.
- Horpyna – postać z powieści Ogniem i Mieczem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡrɨˈpʲĩna, AS: agrypʹĩna

Wiktionary

# agrypininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Agrypiny lub z nią związany

SJP.pl

# agrypinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Agrypina lub z nim związany

SJP.pl

# agryppa

obce imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Agryppa – herb
- Agryppa – imię
- Agrippa – krater księżycowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡrɨpːa, AS: agry•pa

Wiktionary

# agryz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Wiktionary

Agryz (ros. Агрыз; tat. Әгерҗе, Ägerce) – miasto w Rosji, w Tatarstanie, u podnóża Wzniesienia Sarapulskiego, na brzegu rzeki Iż, siedziba administracyjna rejonu agryzskiego. W 2015 roku liczyło ok. 19,7 tys. mieszkańców.

Założone w 1915 roku, od 1928 roku osiedle typu miejskiego. W 1938 roku otrzymało prawa miejskie.

W mieście znajduje się węzeł kolejowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agryzski

Wiktionary

# ags.

skrót w funkcji przymiotnika

(1.1) = jęz. anglosaski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔˈsasʲci, AS: ãŋglosasʹḱi

Wiktionary

# aguascalientes

[czytaj: agłaskalJENtes]
1. stan w Meksyku;
2. miasto w Meksyku

SJP.pl

Wikipedia

# aguilera

nazwisko

SJP.pl

Osoby:

- Carlos Aguilera – hiszpański piłkarz
- Carlos Alberto Aguilera – urugwajski piłkarz
- Christina Aguilera – amerykańska piosenkarka i autorka tekstów
- Edgar Aguilera – paragwajski piłkarz
- Errol Aguilera – bobsleista z Trynidadu i Tobago
- Jaime Roldós Aguilera – prezydent Ekwadoru
- Juan Aguilera – chilijski piłkarz
- Julián Marías Aguilera – hiszpański filozof katolicki
- Nagy Aguilera – dominikański bokser
- Óscar Aguilera – paragwajski piłkarz
- Rafael Pich-Aguilera – hiszpański działacz katolicki
- Zelmar Aguilera – urugwajski piłkarz

Wikipedia

# aguja

rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi

SJP.pl

Aguja wielka, aguja (Geranoaetus melanoleucus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

# agulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Agulami, dotyczący Agulów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język agulski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agul mos.. Agulka ż.

Wiktionary

# agunia

zdrobnienie od: Agnieszka (imię żeńskie)

SJP.pl

Kelloggella – rodzaj ryb z rodziny babkowatych.

Wikipedia

# aguraszi

gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych; lis pampasowy, nibylis pampasowy, lisoszakal, lis Azary

SJP.pl

# aguś

zdrobnienie od: Agata (imię żeńskie)

SJP.pl

# agusia

zdrobnienie od: Agnieszka, Agata (imiona żeńskie)

SJP.pl

# aguti

gryzoń roślinożerny żyjący w Ameryce Południowej i Środkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub nijaki

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Dasyprocta|ref=tak., roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

Wiktionary

## Zwierzęta

- Agutiowate (Dasyproctidae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni. Obejmuje 2 rodzaje z 13 gatunkami znanych pod nazwami aguti i akuczi; między innymi:
  - aguti oliwkowy (Dasyprocta azarae)
  - aguti szary (Dasyprocta fuliginosa)
  - aguti złocisty (Dasyprocta leporina)
  - aguti brunatny (Dasyprocta punctata)

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Koati, aguti, amazonka, wyjec, tukan i wiskacza to zwierzęta południowoamerykańskie.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: aˈɡutʲi, AS: agutʹi

  Wiktionary

# agutiowate

o cechach agutiowatych (rodzina gryzoni)

SJP.pl

Agutiowate (Dasyproctidae) – rodzina ssaków z infrarzędu jeżozwierzokształtnych (Hystrignathi) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia). Obejmuje 2 współcześnie żyjące rodzaje z 13 gatunkami znanych pod nazwami aguti i akuczi. Kopalne formy znalezione i znane od okresu oligocenu.

Wikipedia

# agutiowaty

o cechach agutiowatych (rodzina gryzoni)

SJP.pl

# agłona

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Łotwie, w Łatgalii, w gminie Agłona;

Wiktionary

Agłona (łot. Aglona, łatg. Aglyuna) – wieś na Łotwie, w Łatgalii, w novadsie Preiļi, położona 40 km na północny wschód od Dyneburga; ośrodek maryjny z bazyliką, znajdujący się w otoczeniu jezior Cirišs (Ciriszu) i Egles. Nazwę otrzymała od jodłowego lasu (aglojs, aglenia, agalne w języku łatgalskim oznacza las jodłowy).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. agłoński

Wiktionary

# ah

symbol amperogodziny

SJP.pl

Wyrazy:

- Amperogodzina – miara pojemności ogniw galwanicznych (Ah)
- AH – Protokół AH (w IPsec)
- Basilio Ah

Wikipedia

# aha

1. wyraz oznaczający potwierdzenie lub zgodę na propozycję (np. Byłeś w domu? - Aha.);
2. wyraz wyrażający zrozumienie (np. Aha, to tak to się robi);
3. wykrzyknik sygnalizujący przypomnienie sobie czegoś (Aha, jeszcze jedno!);
4. w ogrodach jest to ukryta granica, występująca w formie głębokiego rowu, uskoku tarasowego na stoku albo kanału

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

(1.2) …wyrażenie przypomnienia

rzeczownik

(2.1) ukryta granica ogrodu;

Wiktionary

- aha – ukryta granica ogrodu
- Aha – faraon egipski
- a-ha – zespół muzyczny
- AHA – Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (American Heart Association)
- American Hockey Association – Federacja Amerykańskiego Hokeja
- AHA – kwasy owocowe, alfa-hydroksykwasy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Byłeś w domu jak dzwoniłem do Ciebie? – Aha.

(1.1) Aha, to tak to się robi.

(1.2) Aha, jeszcze jedna sprawa!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaxa, AS: aχa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dobrze, jasne, no, nom, owszem, pewnie, tak, uhm

Wiktionary

# ahaswer

Żyd Wieczny Tułacz (Ahaswerus, Aswerus) – legendarna postać Żyda, który miał znieważyć czynnie Chrystusa idącego z krzyżem na Golgotę, za co został ukarany wieczną tułaczką po świecie. Legenda przyjmowała różne postacie.

Wikipedia

# ahaswerus

Żyd Wieczny Tułacz (Ahaswerus, Aswerus) – legendarna postać Żyda, który miał znieważyć czynnie Chrystusa idącego z krzyżem na Golgotę, za co został ukarany wieczną tułaczką po świecie. Legenda przyjmowała różne postacie.

Wikipedia

# ahau

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Rotumy, wyspy należącej do Fidżi

Wiktionary

Fidżi:

- Ahau – miejscowość

Inne:

- Ahau – dawna nazwa tytułu Ajaw

Zobacz też:

- Achau

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1)

tłumaczenia.

źródła.

== Ahau (język szwedzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Ahau (stolica Rotumy)

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1)

tłumaczenia.

źródła.

== Ahau (język szwedzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Ahau (stolica Rotumy)

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ahawa

- Achawa (wieś)
- Achawa (partia)

Wikipedia

# ahimsa

w tradycji indyjskiej podstawowa reguła etyczna, nakazująca niewyrządzanie krzywdy jakiejkolwiek istocie żywej, stosowana też wobec tworów świata nieożywionego; ahinsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. ahinsa.

Wiktionary

Ahinsa (dewanagari अहिंसा trl. ahiṃsā – „niekrzywdzenie”, „niestosowanie przemocy”; chiń. 不害 buhai; kor. salsaeng kye; jap. setsujō kai) – zasada moralna obecna w hinduizmie, buddyzmie, a przede wszystkim w dżinizmie, która nakazuje poszanowanie wszelkiego życia, zaleca niezabijanie i niezadawanie obrażeń cielesnych żadnym istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dżinizmie także roślinom i Ziemi. Częścią tej zasady jest unikanie wszelkiej przemocy słownej i fizycznej, choć ahimsa uznaje prawo do działania w samoobronie, gdy zajdzie taka potrzeba. Zasada „ahimsa” wiąże się ściśle z przekonaniem, że przemoc wszelkiego rodzaju rodzi negatywne konsekwencje karmiczne.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) ahinsa

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ahinsa ż.

frazeologia.

etymologia.

zob. ahinsa.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|ahinsa.

źródła.

== ahimsa (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|əˈ.hɪm.sɑː.

dzielenie|a|him|sa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Sumxr-ahimsa.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. ahinsa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxʲĩmsa, AS: aχʹĩmsa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ahinsa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ahinsa

Wiktionary

# ahinsa

w tradycji indyjskiej podstawowa reguła etyczna, nakazująca niewyrządzanie krzywdy jakiejkolwiek istocie żywej, stosowana też wobec tworów świata nieożywionego; ahimsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

Wiktionary

Ahinsa (dewanagari अहिंसा trl. ahiṃsā – „niekrzywdzenie”, „niestosowanie przemocy”; chiń. 不害 buhai; kor. salsaeng kye; jap. setsujō kai) – zasada moralna obecna w hinduizmie, buddyzmie, a przede wszystkim w dżinizmie, która nakazuje poszanowanie wszelkiego życia, zaleca niezabijanie i niezadawanie obrażeń cielesnych żadnym istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dżinizmie także roślinom i Ziemi. Częścią tej zasady jest unikanie wszelkiej przemocy słownej i fizycznej, choć ahimsa uznaje prawo do działania w samoobronie, gdy zajdzie taka potrzeba. Zasada „ahimsa” wiąże się ściśle z przekonaniem, że przemoc wszelkiego rodzaju rodzi negatywne konsekwencje karmiczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Argumentują, że satjagraha nie oznacza bowiem biernego oporu. Nie-przemoc (zasada ahinsy) wymagała niezwykłej siły moralnej i politycznej.

(1.1) Fakt, iż ideał przedstawiany jest przez złożenia prywatywne (jak to jest w słowach ahinsa i amrita), sugeruje światopogląd, w którym przemoc i śmierć są normalnymi warunkami życia (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxʲĩw̃sa, AS: aχʹĩũ̯sa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ahimsa ż.

Wiktionary

# ahistorycyzm

nieuwzględnianie uwarunkowań, czynników historycznych; ahistoryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. ahistoryzm.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. historia ż., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

przym. ahistoryczny

przysł. ahistorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ahistoryzm

Wiktionary

# ahistorycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób ahistoryczny; pokazując wydarzenia historyczne bez kontekstu; pomijając warunki i kontekst rozwoju historycznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

przym. ahistoryczny

Wiktionary

# ahistoryczność

nieuwzględnianie uwarunkowań i czynników historycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co ahistoryczne; ukazywanie wydarzeń historycznych w oderwaniu od kontekstu historycznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ahistorycyzm mrz., ahistoryzm mrz., historia ż.

przym. ahistoryczny

przysł. ahistorycznie

Wiktionary

# ahistoryczny

taki, który nie uwzględnia uwarunkowań i czynników historycznych (np. ahistoryczny charakter analiz, ahistoryczne spojrzenie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż., ahistoryzm mrz.

przysł. ahistorycznie

Wiktionary

# ahistoryzm

nieuwzględnianie uwarunkowań, czynników historycznych; ahistorycyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. interpretacja zdarzeń społecznych i kulturalnych pomijająca warunki i kontekst rozwoju historycznego

(1.2) pot. niechęć do nauk historycznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaxʲiˈstɔrɨsm̥, AS: aχʹistorysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. historia ż., ahistorycyzm mrz., ahistoryczność ż.

przym. ahistoryczny

przysł. ahistorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ahistorycyzm; rzad. antyhistorycyzm, antyhistoryzm

Wiktionary

# ahmad

arabskie imię męskie

SJP.pl

Ahmad, Ahmed, Ahmet (arab. ‏أحمد‎, Aḥmad) – popularne wśród muzułmanów imię pochodzenia arabskiego.

Znane osoby noszące to imię:

- Ahmad – amerykański raper
- Ahmad – sułtan Kanem-Bornu
- Ahmed Aboutaleb – holendersko-marokański polityk, sekretarz stanu ds. społecznych i zatrudnienia, działacz holenderskiej Partii Pracy (PvdA)
- Ahmad I al-Mansur – sułtan Maroka z dynastii Saadytów, zniszczył i ograbił państwo Songhaj
- Ahmad Jasin – duchowy przywódca zbrojnego palestyńskiego ugrupowania Hamas
- Ahmad Szach Masud – afgański dowódca wojskowy i polityk, zwany Lwem Pandższiru, Tadżyk
- Ahmed Zaki Yamani – saudyjski polityk
- Ahmed I – sułtan Imperium Osmańskiego, kalif, fundator Błękitnego Meczetu w Stambule
- Ahmed III – sułtan Imperium Osmańskiego, kalif w okresie Ery Tulipanów
- Abu al-Abbas Ahmad ibn Muhammad – ostatni sułtan Maroka z dynastii Wattasydów
- Ahmad ibn Jahja – przedostatni król Królestwa Jemenu i przedostatni imam zajdytów
- Ahmed Szah Abdali – emir, założyciel dynastii Durrani z Chorasanu, przez wielu uważany jest za założyciela nowoczesnego Afganistanu
- Ahmed Szah Chan – syn ostatniego króla Afganistanu, pretendent do tronu tego kraju i jego tytularny władca
- Ahmad Zabbah – izraelski polityk pochodzenia arabskiego
- Ahmad Zakajew — czeczeński działacz polityczny,
- Ahmad az-Zahir – izraelski polityk pochodzenia arabskiego

Wikipedia

# ahmadabad

miasto w Indiach

SJP.pl

Ahmadabad (gudźarati અમદાવાદ, hindi अहमदाबाद, ang. Ahmedabad) – historyczna stolica i największe miasto Gudźaratu.

Wikipedia

# ahmadabadzki

→ Ahmadabad (miasto w zachodnich Indiach)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ahmadabadem (miastem w Indiach)

Wiktionary

# ahmadija

odłam islamu; ahmadijja

SJP.pl

Ahmadijja (arab. ‏أحمدية‎, trans. ʾaḥmadiyya, także: ahmadija) – ruch reformatorski w islamie założony przez muzułmanina Mirzę Ghulama Ahmada z Qadian (1839–1908) (Pendżab), który ogłosił się (zgodnie z objawieniami otrzymywanymi od 1865 roku) mahdim i powtórnie przybyłym Jezusem, później zaś także inkarnacją Kryszny. Ruch w 1900 roku został oficjalnie uznany przez władze brytyjsko-indyjskie.

Wikipedia

# ahmadijja

odłam islamu; ahmadija

SJP.pl

Ahmadijja (arab. ‏أحمدية‎, trans. ʾaḥmadiyya, także: ahmadija) – ruch reformatorski w islamie założony przez muzułmanina Mirzę Ghulama Ahmada z Qadian (1839–1908) (Pendżab), który ogłosił się (zgodnie z objawieniami otrzymywanymi od 1865 roku) mahdim i powtórnie przybyłym Jezusem, później zaś także inkarnacją Kryszny. Ruch w 1900 roku został oficjalnie uznany przez władze brytyjsko-indyjskie.

Wikipedia

# ahmadineżad

nazwisko

SJP.pl

# ahmed

popularne imię arabskie

SJP.pl

Ahmad, Ahmed, Ahmet (arab. ‏أحمد‎, Aḥmad) – popularne wśród muzułmanów imię pochodzenia arabskiego.

Znane osoby noszące to imię:

- Ahmad – amerykański raper
- Ahmad – sułtan Kanem-Bornu
- Ahmed Aboutaleb – holendersko-marokański polityk, sekretarz stanu ds. społecznych i zatrudnienia, działacz holenderskiej Partii Pracy (PvdA)
- Ahmad I al-Mansur – sułtan Maroka z dynastii Saadytów, zniszczył i ograbił państwo Songhaj
- Ahmad Jasin – duchowy przywódca zbrojnego palestyńskiego ugrupowania Hamas
- Ahmad Szach Masud – afgański dowódca wojskowy i polityk, zwany Lwem Pandższiru, Tadżyk
- Ahmed Zaki Yamani – saudyjski polityk
- Ahmed I – sułtan Imperium Osmańskiego, kalif, fundator Błękitnego Meczetu w Stambule
- Ahmed III – sułtan Imperium Osmańskiego, kalif w okresie Ery Tulipanów
- Abu al-Abbas Ahmad ibn Muhammad – ostatni sułtan Maroka z dynastii Wattasydów
- Ahmad ibn Jahja – przedostatni król Królestwa Jemenu i przedostatni imam zajdytów
- Ahmed Szah Abdali – emir, założyciel dynastii Durrani z Chorasanu, przez wielu uważany jest za założyciela nowoczesnego Afganistanu
- Ahmed Szah Chan – syn ostatniego króla Afganistanu, pretendent do tronu tego kraju i jego tytularny władca
- Ahmad Zabbah – izraelski polityk pochodzenia arabskiego
- Ahmad Zakajew — czeczeński działacz polityczny,
- Ahmad az-Zahir – izraelski polityk pochodzenia arabskiego

Wikipedia

# ahoj

zawołanie marynarskie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

(1.2) uczn. cześć (pozdrowienie na pożegnanie)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczurek, narkoman młody wiekiem i stary stażem, z ramionami rozłożonymi jak żagle dryfował od jednego końca tarasu do drugiego, a inni wołali do niego: „ahoj, marynarzu, nie wyjeb się na skały”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxɔj, AS: aχoi ̯

Wiktionary

# ahonen

nazwisko

SJP.pl

Ahonen – fińskie nazwisko

- Ari Ahonen (ur. 1981) – hokeista
- Janne Ahonen (ur. 1977) – skoczek narciarski
- Pasi Ahonen (ur. 1981) – skoczek narciarski
- Veli-Matti Ahonen (ur. 1965) – skoczek narciarski

Wikipedia

# ahriman

[czytaj: ariman] w mazdaizmie: uosobienie zła, ciemności i kłamstwa; Aryman

SJP.pl

Aryman – Drudż, Aryman lub Ahriman (od staroperskiego, awestyjskiego Angra Mainju – Zły Duch, średnioperskie: Ahriman), także aw. Drudż – kłamca, sanskr. druh druhjati „czernić” – jedno z podstawowych pojęć dualizmu zaratusztriańskiego, obecne już w mazdaizmie. Byt odwieczny i niestworzony, przeciwnik Ahura Mazdy i jego stworzenia w kosmicznej walce.

Wikipedia

# ahs

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = wojsk. armatohaubica samobieżna

Wiktionary

# ahumanistycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób ahumanistyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ahumanistyczny

Wiktionary

# ahumanistyczny

obcy humanizmowi, niewykazujący zainteresowania sprawami człowieka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) niewykazujący zainteresowania sprawami człowieka, obcy tym sprawom

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. ahumanistycznie

Wiktionary

# ahwaski

→ Ahwaz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ahwazem, dotyczący Ahwazu

Wiktionary

#### Patrz:

Ahwaz

#### Powiązane:

rzecz. Ahwaz mrz.

Wiktionary

# ahwaz

miasto w Iranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Wiktionary

Ahwaz (perski: اهواز) — miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan.

Według spisu z 2011 miejscowość liczy 1 112 021 mieszkańców; dla porównania, w 2006 było ich 986 614, w 1996 – 804 980, natomiast w 1966 – około 206,4 tys.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ahwaski

Wiktionary

# ai

[czytaj: ej-aj] skrót od:
1. artificial intelligence - sztuczna inteligencja, dział informatyki zajmujący się badaniem i symulacją inteligentnych zachowań ludzkich;
2. Amnesty International - międzynarodowa organizacja działająca na rzecz praw człowieka

SJP.pl

## AI

- AI – oznaczenie kodowe IATA linii lotniczych Air India
- AI – format zapisu plików (nie mylić z formatem arkusza "A1")
- AI – Amnesty International
- AI – architektura informacji
- AI (ang. artificial intelligence) – sztuczna inteligencja
  - A.I. Sztuczna inteligencja – film fabularny w reżyserii Stevena Spielberga

  Wikipedia

# aiba

skrót od: Association Internationale de Boxe Amateur - Międzynarodowe Stowarzyszenie Boksu Amatorskiego; Aiba

SJP.pl

# aida

imię żeńskie

SJP.pl

- Aida – imię żeńskie
- Aida – miasto w Japonii
- 861 Aida – planetoida w Układzie Słonecznym
- AIDA - podwójna misja kosmiczna do planetoidy
- AIDA – termin stosowany w marketingu
- AIDA – programowy symulator interakcji pomiędzy insuliną a poziomem glikemii
- Aida Castelnau,1875 – synonim rodzaju ryb Melanotaenia

Wikipedia

# aide-mémoire

[czytaj: ed memuAR] notatka uszczegóławiająca lub wyjaśniająca stanowisko przedstawione przez jedną ze stron w trakcie rozmów lub w ustnym oświadczeniu; memorandum

SJP.pl

# aideologiczność

nieposiadanie lub odcięcie się od jakiejkolwiek ideologii, filozofii

SJP.pl

# aideologiczny

nieposiadający bądź odcinający się od jakiejkolwiek ideologii, filozofii

SJP.pl

# aidi

[czytaj: ajdi] rasa psów z grupy molosów, wyhodowana w Afryce Północnej

SJP.pl

Aidi (oryginalna nazwa aïdi) – rasa psa zaliczana do grupy molosów, wyhodowana w Afryce Północnej, na obszarze dzisiejszego Maroka. Pierwotnie był użytkowany przez plemiona koczownicze do polowania i do pilnowania stad zwierząt hodowlanych. Współcześnie staje się też psem stróżującym. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

# aids

[czytaj: ejts, możliwe też: ajts] zespół nabytego upośledzenia odporności, choroba zakaźna wywoływana przez wirus HIV; AIDS

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) med. nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Afryce panuje plaga AIDS.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛjts, AS: ei ̯ts

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. AIDS-owiec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eufem. adidas

Wiktionary

# aids-owiec

[czytaj: ejtsowiec] potocznie: człowiek chory na AIDS; aidsowiec, ejdsowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek chory na AIDS

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛjtˈsɔvʲjɛt͡s, AS: ei ̯tsovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. AIDS n.

przym. AIDS-owy

Wiktionary

# aids-owy

→ AIDS [czytaj: ejtsowy lub ejcsowy]; ejdsowy, aidsowy

SJP.pl

# aidsowiec

[czytaj: ejtsowiec] potocznie: człowiek chory na AIDS; AIDS-owiec, ejdsowiec

SJP.pl

# aidsowy

[czytaj: ejtsowy lub ejcsowy] związany z AIDS (chorobą zakaźną); ejdsowy, AIDS-owy

SJP.pl

# aif

skrót od: Agenzia Internazionale Fides - międzynarodowa agencja informacyjna

SJP.pl

# aig

[czytaj: ej-aj-DŻI] powszechne towarzystwo emerytalne

SJP.pl

# aigikranion

starożytny element dekoracyjny w postaci głowy kozy lub barana; aegikranion

SJP.pl

# aigu

[czytaj: egü] znak akcentacji w ortografii francuskiej

SJP.pl

# aikido

[czytaj: ajkido lub ajikido] japońska sztuka walki polegająca na wykorzystywaniu siły atakującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) japońska sztuka samoobrony;

Wiktionary

Aikido (jap. 合気道 aikidō; w dawnym zapisie 合氣道) – japońska sztuka walki skodyfikowana przez Morihei Ueshibę pod koniec dziewiętnastego i na początku dwudziestego wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W aikido stopnie zaawansowania są podobnie oznaczone i nadawane jak w judo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ajˈcidɔ, AS: ai ̯ḱido

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aikidoka m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aikidoka m.

frazeologia.

etymologia. etym|jap|合気道. (← 合氣道); harmonia + siła + droga

uwagi.

wikicytaty.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aikido

* asturyjski: (1.1) aikido

* białoruski: (1.1) айкідо n.

* bułgarski: (1.1) айкидо n.

* chiński standardowy: (1.1) 合氣道

* czeski: (1.1) aikido n.

* duński: (1.1) aikido w.

* esperanto: (1.1) aikido, ajkido

* francuski: (1.1) aïkido m.

* hiszpański: (1.1) aikido m.

* japoński: (1.1) 合気道 (あいきどう), 合氣道

* niemiecki: (1.1) Aikido n.

* norweski (bokmål): (1.1) aikido m.

* norweski (nynorsk): (1.1) aikido m.

* nowogrecki: (1.1) αϊκίντο n.

* portugalski: (1.1) aikido m.

* rosyjski: (1.1) айкидо n.

* szwedzki: (1.1) aikido w.

* ukraiński: (1.1) айкідо n.

* węgierski: (1.1) aikidó

źródła.

== aikido (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|aɪˈkiːdəʊ.

audioUS|En-us-aikido.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aikido

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aikidoczka

→ aikidoka

SJP.pl

#### Patrz:

aikidoka

# aikidoka

osoba uprawiająca aikido (japońską sztukę walki)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba trenująca aikido

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spięty aikidoka nigdy nie będzie dobrym aikidoką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aikido n.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aikido n.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aikidoka

źródła.

== aikidoka (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aikidoka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aikoniczny

unikający wyobrażeń istot żywych z przyczyn religijnych; anikoniczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szt. niezawierający przedstawień istot żywych, ze względu na zakaz religijny

Wiktionary

# ailant

ozdobne drzewo parkowe z rodziny biegunecznikowatych; bożodrzew; ajlant; chiwian; przetrwał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. zob. bożodrzew.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|nłac|Ailanthus.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|bożodrzew.

źródła.

== ailant (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) bot. bożodrzew

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈjilãnt, AS: ai ̯ilãnt

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|nłac|Ailanthus.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|bożodrzew.

źródła.

== ailant (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) bot. bożodrzew

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ailloli

[czytaj: ajoli] francuski sos z majonezu i czosnku; aioli

SJP.pl

Ailloli ([ajoli'], także aïoli, all-i-oli, fr. aillade „sos czosnkowy”) – rodzaj majonezowego sosu czosnkowego; tradycyjny prowansalski sos popularny na południu Francji, a także w innych krajach Europy Południowej.

Wikipedia

# ailurofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed kotami;

Wiktionary

Ailurofobia (od gr. ailouros – kot), felinofobia, gatofobia – jedna z odmian fobii, polegająca na anormalnym i długotrwałym lęku przed kotami.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) felinofobia, gatofobia

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αἴλουρος. → kot + etymn|pol|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Ailurophobie ż.

* rosyjski: (1.1) айлурофобия ż.

* ukraiński: (1.1) айлурофобія ż.

* włoski: (1.1) ailurofobia ż.

źródła.

== ailurofobia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|aj.lu.ro.fo.ˈbi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. ailurofobia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌajlurɔˈfɔbʲja, AS: ai ̯lurofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) felinofobia, gatofobia

Wiktionary

# aim

[czytaj: ej-aj-EM albo aim] skrót angielskiego: AOL Instant Messenger - darmowy komunikator internetowy produkcji AOL

SJP.pl

- AIM – komunikator internetowy
- American Indian Movement – organizacja Indian Ameryki Północnej
- Anugerah Industri Muzik – malezyjskie nagrody muzyczne
- AIM – rumuńska wersja karabinka AK
- Aeronomy of Ice in the Mesosphere – projekt NASA
- Association for Automatic Identification and Mobility – światowa organizacja zajmująca się standaryzacją w zakresie automatycznej identyfikacji
- Aim – dwudziesty trzeci duch Goecji
- AIM – album studyjny brytyjskiej piosenkarki M.I.A.

Wikipedia

# aimée

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewnego razu spotyka kobietę imieniem Aimée, osobę pełną wdzięku, przenikliwą, lekko ironiczną, w której można zakochać się od pierwszego wejrzenia.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|Aimée.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aimee, Amy

* francuski: (1.1) Aimée ż.

* łaciński: (1.1) Amata ż.

źródła.

== Aimée (język francuski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q150 (fra)-Mecanautes-Aimée.wav.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|francuski|ż. Aimée

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ain

[czytaj: ę] rzeka we Francji

SJP.pl

- Ain – rzeka we Francji,
- Ain – departament Francji,
- Ain (ε Tauri) – gwiazda w konstelacji Byka

Wikipedia

# aintelektualizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. postawa filozoficzna negująca kierowniczą rolę rozumu w poznaniu i w życiu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aintelektualny

Wiktionary

# aintelektualność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aintelektualne; cecha tych, którzy są aintelektualni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aintelektualny

przysł. aintelektualnie

Wiktionary

# aintelektualny

bez udziału intelektu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pozbawiony udziału intelektu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aintelektualizm mrz., aintelektualność ż.

Wiktionary

# aioli

[czytaj: ajoli] francuski sos z majonezu i czosnku; ailloli

SJP.pl

# air

aria;
1. pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym, część m.in. opery, oratorium;
2. solowy utwór instrumentalny o charakterze nietanecznym wchodzący w skład suity

SJP.pl

- Aïr – wyżyna w Nigrze, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO
- Air – francuska grupa muzyczna
- Air – japońska powieść wizualna
- Air – album studyjny grupy Infinite
- Air – amerykański film fabularny z 2023 roku w reż. Bena Afflecka

Wikipedia

# air-mail

[czytaj: ermejl] instytucja lub dział poczty zajmujące się dostarczaniem przesyłek drogą lotniczą; air mail, poczta lotnicza

SJP.pl

# airbag

[czytaj: erbeg] urządzenie ochronne w samochodach składające się z elektronicznego układu sterowania i poduszki napełnianej gazem w momencie zderzenia; air bag, poduszka powietrzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. zob. poduszka powietrzna.

Wiktionary

- Airbag – norweski zespół muzyczny
- Airbag (pol. Poduszka powietrzna) – film z 1997 roku, reż. Juanma Bajo Ulloa
- Airbag – piosenka zespołu Radiohead

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɛrbak, AS: erbak

Wiktionary

# airbrush

[czytaj: ERbrasz]
1. technika wykonywania tatuażu lub zdobienia czegoś za pomocą aerografów;
2. nadawanie skórze opalonego koloru za pomocą samoopalacza w aerozolu; opalanie natryskowe

SJP.pl

Aerograf – miniaturowy „pistolet” do malowania precyzyjnego używany w technice malarskiej airbrush. Ręczne narzędzie niewielkich rozmiarów, służące do malowania metodą rozpylania farby przez strumień powietrza. Ślad farby charakteryzuje się równomiernym kryciem z rozmytymi brzegami.

Wikipedia

# airbus

[czytaj: erbas] samolot marki Airbus

SJP.pl

Airbus S.A.S. (ˈɛərbʌs) – przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją samolotów, spółka zależna Airbus Group (dawniej EADS). Siedziba koncernu znajduje się w Tuluzie we Francji.

Airbus zatrudnia około 130 tysięcy pracowników w 180 miejscach na całym świecie.

Wikipedia

# airedale

[czytaj: erdejl] potocznie: pies rasy airedale terrier

SJP.pl

# airfryer

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) techn. pot. urządzenie kuchenne smażące i piekące potrawy z wykorzystaniem obiegu gorącego powietrza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wegańskie sajgonki przygotowane w airfryerze to zdrowsza, ale wciąż niezwykle smaczna wersja tej popularnej azjatyckiej przekąski.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) frytkownica beztłuszczowa, frytownica powietrzna

Wiktionary

# airsoftowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z airsoftem, dotyczący airsoftu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. airsoft m.

Wiktionary

# ais

podwyższony o pół tonu dźwięk a

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk a podwyższony o półton;

Wiktionary

- Ais (dźwięk)
- Akademio Internacia de la Sciencoj – Międzynarodowa Akademia Nauk San Marino
- Australian Institute of Sport – australijska organizacja sportowa
- Automatic Identification System – system automatycznej wymiany danych między statkami

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) symbol. A♯

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|asas|as|a|ais|aisis.

(1.1) por|b.; zobacz też: Indeks:Muzyka (dźwięki)

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) A-sharp, A♯

* czeski: (1.1) ais n.

* duński: (1.1) ais n.

* niemiecki: (1.1) Ais n.

źródła.

== ais (język elfdalski.) ==

wymowa.

IPA|ɑɪs., IPA3|ɑɪs.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) lód

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. A♯

Wiktionary

# ais-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku ais

SJP.pl

# ais-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku ais

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji ais-moll (1.1)

Wiktionary

# aischylos

jeden z trzech wielkich tragediopisarzy greckich, twórca tragedii klasycznej; Ajschylos

SJP.pl

Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej. Wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.

Wikipedia

# aisis

[czytaj: ais-is] dźwięk a podwyższony o dwa półtony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk a podwyższony o cały ton;

Wiktionary

Aisis – dźwięk, którego częstotliwość dla aisis¹ wynosi około 493,9 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk a. Dźwięki enharmonicznie równoważne (o tej samej wysokości) to: h i ces.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈajsʲis, AS: ai ̯sʹis

Wiktionary

# aisne

[czytaj: esn] rzeka we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

(1.2) geogr. adm. departament w północnej Francji;

Wiktionary

- Aisne – departament we Francji
- Aisne – rzeka we Francji

Wikipedia

# aisza

arabskie imię żeńskie; Ajsza

SJP.pl

Wikipedia

# aix-en-provence

[czytaj: eząprowąs] miasto we Francji

SJP.pl

# aixam

samochód marki Aixam

SJP.pl

Aixam-Mega S.A. – francuskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne specjalizujące się w produkcji mikrosamochodów.

Pod marką Aixam wytwarzane i sprzedawane są czterokołowce lekkie (L6e) i czterokołowce ciężkie (L7e), pod nazwą Mega – pojazdy czterokołowe użytkowe. Siedzibą przedsiębiorstwa jest miasto Aix-les-Bains.

Wikipedia

# aixam-mega

francuska firma motoryzacyjna

SJP.pl

# aizkolaris

gra baskijska - zawody w rąbaniu drzewa

SJP.pl

# aj

wykrzyknik wyrażający ból, zaskoczenie, itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) bibl. hist. starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(3.1) hist. jeden z faraonów;

Wiktionary

Rosja:

- Aj – rzeka w Baszkirii i obwodzie czelabińskim

Inne:

- Aj – faraon, panował prawdopodobnie w latach 1323-1319 p.n.e.
- Aj – miasto biblijne

Zobacz też:

- Ay

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Postąpisz z Aj i jego ludem, jak postąpiłeś z Jerychem i jego królem.

(2.1) Nad brzegami Aju wielbłądy gaszą swe pragnienie.

(3.1) Po śmierci Tutanchamona wezyr Aj ogłosił się faraonem.

Wiktionary

# aj-aj

gatunek małpiatki z rodziny palczakowatych; palczak madagaskarski

SJP.pl

# aj-waj

okrzyk wyrażający wzruszenie, zdziwienie itp., używany przez Żydów; aj waj

SJP.pl

# aja

werset Koranu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) infant. …wyrażający pozytywną ocenę czegoś lub kogoś

partykuła

(2.1) daw. reg-pl|Kresy. tak

Wiktionary

Aja (آية), l.mn. ajaty (آيات) – arabskie słowo na „znak” lub „cud”. W islamie zazwyczaj używa się go w odniesieniu do 6236 wersetów Koranu, jako że muzułmanie uważają każdy z nich za znak od Allaha.

Podstawowy podział Koranu wyróżnia 114 sur, które z kolei dzielą się na ajaty, których jest łącznie 6204-6236 (w zależności od sposobu liczenia).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaja, AS: ai ̯a

Wiktionary

# ajaccio

[czytaj: ażakSJO, aŻAKsjo] miasto we Francji, na wyspie Korsyce

SJP.pl

Ajaccio (wymowa [aʒaksjo]; kors. Aiacciu, [aˈjattʃu]; wł. Ajaccio, [aˈjattʃo]; łac. Adiacium) – miasto i gmina we Francji, stolica Korsyki i departamentu Korsyka Południowa, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy, nad Morzem Śródziemnym. Niewielki port handlowy oraz porty: rybacki (połów sardynek), promowy (linie do Marsylii, Tulonu i Nicei) i jachtowy. Stocznia. Około 1 km na wschód od miasta znajduje się Port lotniczy Ajaccio-Campo dell'Oro.

Wikipedia

# ajaj

wykrzyknik wyrażający różne uczucia i stany, m.in. zakłopotanie, żal, dezaprobatę; ajajaj

SJP.pl

Ajaj –‬‭ król Makurii w Nubii w latach około 1295-1311.

Był następcą Szamamuna. Jest wymieniony w źródłach arabskich w 1304/1305 roku. Przebywał wtedy w Kairze prosząc o pomoc wojskową sułtana mameluckiego. W 1311 roku Ajaj został zabity. Jego następcą był jego brat Karanbas (1311-1316, 1323-1324).

Wikipedia

# ajaja

Ajaja (gr. Αιαία w przekładzie Odysei Lucjana Siemieńskiego Eea, z łac. Aeaea) - po grecku płacz; według mitologii greckiej wyspa zamieszkiwana przez Kirke, na której Odyseusz spędził rok podczas swojej tułaczki.

Wikipedia

# ajajaj

wykrzyknik wyrażający różne uczucia i stany, m.in. zakłopotanie, żal, dezaprobatę; ajaj

SJP.pl

# ajaks

postać z mitologii greckiej, bohater "Iliady", wojownik

SJP.pl

- Ajaks – imię męskie
- Ajaks – duchowny ariański
- Ajaks (Stepan Szaumian) – ormiański komunista, dziennikarz
- Ajaks (Ajas zw. Małym) – w mitologii greckiej syn Ojleusa, bohater Iliady Homera
- Ajaks (Ajas zw. Wielkim) – w mitologii greckiej syn Telamona, bohater Iliady Homera
- Ajaks – jeden z pseudonimów używanych przez Pashka Bardhiego

Wikipedia

# ajania

roślina doniczkowa z rodziny astrowatych

SJP.pl

Ajania (Ajania) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje ok. 34 do 43 gatunków występujących w Azji środkowej i wschodniej, z centrum zróżnicowania w Chinach, gdzie rośnie 35 gatunków, w tym 23 endemity. Ajania pacyficzna Ajania pacifica jest popularnie uprawianą rośliną ozdobną.

Wikipedia

# ajar

[czytaj: aŻAR] Émile Ajar - pseudonim literacki Romain Gary'ego

SJP.pl

# ajas

bohater Iliady; Ajaks

SJP.pl

- Ajas – tragedia Sofoklesa
- Ajas (zw. Małym) – w mitologii greckiej syn Ojleusa, bohater Iliady Homera
- Ajas (zw. Wielkim) – w mitologii greckiej syn Telamona, bohater Iliady Homera

Wikipedia

# ajat

werset Koranu

SJP.pl

Ajat – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Dordogne.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 275 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 13 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Ajat plasuje się na 904. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 487.).

Wikipedia

# ajatollah

tytuł szyickiego przywódcy religijnego, zwłaszcza w Iranie; osoba nosząca ten tytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

Wiktionary

Ajatollah (pers. آيت‌الله, arab. ‏آية الله‎, āyat Allāh, tłum. znak Boga) – honorowy muzułmański tytuł naukowy w szyizmie imamickim; nadawany wysokiej rangi uczonym (mudżtahid), znawcom teologii, nauk islamskich i prawa religijnego. Posiadacze tytułu są zazwyczaj także wykładowcami seminariów teologicznych. Niższą rangą jest hodżatoleslam.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdaniem duchowego przywódcy Iranu ajatollaha Ali Chamenei, internetowy czat pomiędzy mężczyzną i kobietą, których nie łączą związki pokrewieństwa, jest niedopuszczalny. Ajatollah wydał już w tej sprawie fatwę czyli zakaz takich praktyk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌajaˈtɔlːax, AS: ai ̯ato•laχ

Wiktionary

# ajax

1. holenderski klub sportowy z Amsterdamu;
2. marka środków czyszczących

SJP.pl

- AJAX (ang. Asynchronous JavaScript and XML, asynchroniczny JavaScript i XML) – technologia tworzenia aplikacji internetowych
- Ajax – planetoida o numerze katalogowym 1404
- Ajax – miejscowość w prowincji Ontario, w Kanadzie
- Ajax – projekt muzyczny Jaco van der Merwe'a
- AFC Ajax – holenderski klub piłkarski
- Ajax Kapsztad – klub piłkarski w Południowej Afryce
- „Ajax” – nazwa francuskich okrętów
  - „Ajax” – francuski okręt podwodny

  Wikipedia

# ajbis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. prawoślaz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|chleboszek świyntojański, chlyb świyntojański.

Wiktionary

# ajbisz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. ślaz

Wiktionary

# ajć

wykrzyknik oznaczający zaskoczenie czymś negatywnym; ojć, ups

SJP.pl

# ajchla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. żołądź

Wiktionary

# ajchmofobia

chorobliwy lęk przed narzędziami medycznymi

SJP.pl

# ajdik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) środ. wojsk. improwizowany ładunek wybuchowy

Wiktionary

Fugas (z fr. fougasse) – improwizowana, prowizoryczna mina lądowa, zakopana w ziemi, wybuchająca pod wpływem nacisku lub przez zdalne odpalenie, wykonana z materiałów zastępczych, jak saperskie materiały wybuchowe, pociski artyleryjskie, bomby lotnicze, głowice torpedowe, granaty, różne niewybuchy lub niewypały itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ajdik, czyli mina-pułapka wybuchła (…) pod pierwszym pojazdem w konwoju…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈajdʲik, AS: ai ̯dʹik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fugas

Wiktionary

# ajduk

nazwisko

SJP.pl

# ajdukiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Ajdukiewicz (1939-2021) – polski inżynier, profesor nauk technicznych
- Kazimierz Ajdukiewicz (1890-1963) – polski filozof, logik
- Stanisław Ajdukiewicz (1849–przed 1917) – działacz społeczny, członek Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego, dyrektor dóbr Buczacz
- Tadeusz Ajdukiewicz (1852-1916) – polski malarz
- Zygmunt Ajdukiewicz (1861-1917) – polski malarz
- Adam Brzechwa-Ajdukiewicz (1894-1954) – polski generał brygady WP

Wikipedia

# ajencja

1. prowadzenie działalności na zasadzie dzierżawy od jakiejś firmy;
2. przestarzale: agencja, przedstawicielstwo jakiegoś urzędu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prowadzenie działalności handlowej lub usługowej oparte na dzierżawie niezbędnych środków do tego od określonego przedsiębiorcy lub instytucji;

(1.2) daw. agencja (zwłaszcza handlowa)

Wiktionary

Ajencja – prowadzenie działalności na zasadzie dzierżawy od określonego przedsiębiorcy, często na dostawę dla niego towarów zbieranych w terenie. W przeciwieństwie do franczyzy, ajencja nie wymaga własnego wkładu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dystrybucją kosmetyków z najwyższej półki cenowej zajmują się głównie firmy działające na zasadzie ajencji oraz oficjalni przedstawiciele […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajent mos., ajentka ż., ajenctwo n.

przym. ajencyjny

Wiktionary

# ajencyjny

→ ajencja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. agencyjny.

Wiktionary

#### Patrz:

ajencja

#### Powiązane:

rzecz. ajencja ż., ajent mos., ajentka ż., ajenctwo n.

Wiktionary

# ajent

1. osoba użytkująca placówkę handlową, gastronomiczną, usługową wydzierżawioną od jakiejś instytucji;
2. przestarzałe: agent, pośrednik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto wziął coś w wynajem

(1.2) daw. agent

Wiktionary

Ajent – osoba prowadząca działalność gospodarczą na zasadzie dzierżawienia od przedsiębiorcy placówki handlowej, usługowej lub podobnej, a także pośrednik w zawieraniu umów na rzecz zleceniodawcy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeden z angielskich handlowych ajentów nie może wydziwić się taniości buraków i robotnika u nas i tę sferę stosunków przedstawia w barwach tak ponętnych, że zachwyceni kapitaliści nadtamizańscy myślą tu wybudować 20 nowych cukrowni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajencja ż.

:: fż. ajentka ż.

przym. ajencyjny

Wiktionary

# ajentka

→ ajent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta prowadząca działalność gospodarczą na zasadzie umowy ajencyjnej

Wiktionary

#### Patrz:

ajent

#### Powiązane:

rzecz. ajencja ż.

:: fm. ajent mos.

przym. ajencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzierżawczyni, najemczyni

Wiktionary

# ajentura

inaczej agentura, biuro pośrednictwa, przedstawicielstwo

SJP.pl

# ajer

przestarzale: tatarak; lepiech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. zob. tatarak.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Brzeg jeziora obrośnięty był ajerem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈajɛr, AS: ai ̯er

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ajerowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tatarak

Wiktionary

# ajerkoniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. żart. zdrobn. od: ajerkoniak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Napijesz się nalewki czy ajerkoniaczku?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajerkoniak m.

przym. ajerkoniakowy

Wiktionary

# ajerkoniak

domowy likier jajeczny; jajecznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. likier ze spirytusu, żółtek, cukru i wanilii;

Wiktionary

Advocaat [wym. adwokat], adwokat – holenderski likier o dużej lepkości, którego głównymi składnikami są jajka, cukier i brandy. Trunek został wynaleziony przez Holendra Eugena Verpoortena w Heinsbergu (dzisiejsza Nadrenia Północna-Westfalia). Produkowany z brandy o niskiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żółtek jaj, śmietany (lub skondensowanego mleka) oraz aromatu waniliowego. Najbardziej znanymi producentami advocaatu są Bols, DeKuyper i Verpoorten.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babcia Józia robiła dobry ajerkoniak, mamy jeszcze jej przepis.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌajɛrˈkɔ̃ɲak, AS: ai ̯erkõńak

Wiktionary

#### Powiązane:

:: zdrobn. ajerkoniaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. jajecznik, adwokat

Wiktionary

# ajerkoniakowy

→ ajerkoniak

SJP.pl

#### Patrz:

ajerkoniak

# ajerówka

nalewka na tataraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nalewka na tataraku (ajerze)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kalmusówka, tatarczówka

Wiktionary

# ajerowy

związany z ajerem, dotyczący ajeru

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ajerem, dotyczący z ajeru, wykonany z ajeru itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajer mrz.

Wiktionary

# ajewski

nazwisko

SJP.pl

# ajfon

potocznie: smartfon firmy Apple; iPhone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. zob. iPhone.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iPhone

Wiktionary

# ajgistos

w mitologii greckiej: mąż Klitajmestry (królowej mykeńskiej)

SJP.pl

Ajgistos (także Egist; gr. Αἴγισθος Aigisthos, łac. Aegisthus) – postać w mitologii greckiej. Był synem Tiestesa i jego córki, Pelopii oraz bratankiem Atreusza. Poślubił Klitajmestrę, z którą spłodził Aletesa i Erigone.

Wikipedia

# ajgun

dawna nazwa miasta w północno-wschodniej części Chin; obecnie Aihui

SJP.pl

Heihe (chiń. 黑河; pinyin Hēihé; „Czarna Rzeka”) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, w prowincji Heilongjiang, port nad rzeką Amur, na przeciwnym brzegu rosyjskiego miasta Błagowieszczeńsk. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 127 299. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 1 683 600 mieszkańców. Ośrodek regionu wydobycia złota z rozwiniętym przemysłem drzewnym i metalowym.

Wikipedia

# ajguński

przymiotnik od: Ajgun

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. związany z Ajgunem, miejscowością w Mandżurii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I-Shan został zdegradowany przez władze w Pekinie za zawarcie traktatu ajguńskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ajgun mrz.

Wiktionary

# aji

partykuła

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. nawet, również

Wiktionary

# ajkować

w środowisku więziennym: porozumiewać się z współwięźniami za pomocą zaszyfrowanych słów i gestów

SJP.pl

# ajkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) środ. więz. sposób porozumiewania się z innymi więźniami przy pomocy specjalnych gestów i szyfrów słownych

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ajkować ndk.

Wiktionary

# ajlant

drzewo z rodziny biegunecznikowatych; bożodrzew; chiwian; ailant; przetrwał

SJP.pl

# ajlantolistny

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający liście jak ajlant

Wiktionary

# ajlauf

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. lane kluski

Wiktionary

# ajmak

jednostka podziału administracyjno-terytorialnego w Mongolii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. jednostka administracyjna w Górnym Ałtaju, w Buriato-Mongolii i w Mongolii;

Wiktionary

Ajmak (mong. Аймаг) – jednostka podziału terytorialnego Mongolii. Kraj ten dzieli się na 21 ajmaków oraz miasto wydzielone Ułan Bator. W języku mongolskim słowo ajmak oznacza także plemię. Największym z nich jest południowo-gobijski, mający również najmniejszą gęstość zaludnienia. Mongolskie ajmaki dzielą się na somony.

Wikipedia

# ajmalina

alkaloid z grupy ibogain, stosowany jako środek leczniczy w chorobach serca (arytmia, migotanie komór)

SJP.pl

Wikipedia

# ajmar

Indianin Ameryki Południowej zamieszkujący Peru, Boliwię i Chile

SJP.pl

# ajmara

1. język urzędowy Boliwii i Peru, którym posługują się Indianie Ajmara;
2. języki ajmara - rodzina języków autochtonicznej ludności Ameryki Południowej

SJP.pl

Ajmara, Ajmarowie (hiszp. Aymara) – grupa etniczna Indian Ameryki Południowej posługujących się językiem ajmara, należącym do ajmarskiej rodziny językowej.

Wikipedia

# ajmarka

Indianka Ameryki Południowej zamieszkujący Peru, Boliwię i Chile

SJP.pl

# ajmarowie

Indianie Ameryki Południowej zamieszkujący Peru, Boliwię i Chile

SJP.pl

Ajmara, Ajmarowie (hiszp. Aymara) – grupa etniczna Indian Ameryki Południowej posługujących się językiem ajmara, należącym do ajmarskiej rodziny językowej.

Wikipedia

# ajmarski

→ Ajmarowie

SJP.pl

#### Patrz:

Ajmarowie

# ajmer

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wiadro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. ajmerek

Wiktionary

# ajmerek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. wiaderko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajmer

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymborek

Wiktionary

# ajmro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wiadro

Wiktionary

# ajncla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mieszkanie jednopokojowe, kawalerka

Wiktionary

# ajnfach

przymiotnik

(1.1) reg-pl|Poznań. reg-pl|Górny Śląsk.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie tak ajnfach jak w kij pierdnął.

Wiktionary

#### Synonimy:

reg-pl|Poznań|ańfach.

Wiktionary

# ajnfachowy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwykły

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. pogard. kiepski, byle jaki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Latoś żech kupił ajnfachowo kamera ujkowi na geburstag.

(1.2) Z tej ajnfachowej klotki zarozki ci wszystkie papagaje wyfurgną.

Wiktionary

# ajnfart

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. wjazd na teren oficyny

Wiktionary

# ajnlasfarba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. farba podkładowa

Wiktionary

# ajnlauf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. lane kluski, lane ciasto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lane kluski, lane ciasto, gw-pl|Górny Śląsk|ańlauf.

Wiktionary

# ajnos

rdzenny mieszkaniec Hokkaido; Ajnu

SJP.pl

Ajnos – kolonia założona przez Eolów na wybrzeżu Tracji przy ujściu rzeki Hebros (dziś Marica).

Wikipedia

# ajnoska

→ Ajnos (Ajnu); ajnuski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka ludu zamieszkującego japońską wyspę Hokkaido;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Ajnos mos., Ajnus mos.

przym. ajnoski, ajnuski

Wiktionary

# ajnoski

→ Ajnos (Ajnu); ajnuski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ajnosami (Ajnu, Ajnami), dotyczący Ajnosów (Ajnu, Ajnów)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ajnoski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajnuski mrz., ajnulog mos., ajnulogia ż., Ajnos mos., Ajnoska ż., Ajnu lm m., Ajnowie lm m.

przym. ajnuski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ajnuski

Wiktionary

# ajnowie

lud zamieszkujący wyspę Hokkaido, Wyspy Kurylskie i Sachalin; Ajnu

SJP.pl

Ajnowie lub Ajnosi (endoetnonim od ajn. Ainu – „ludzie”, IPA: ʔáinu; l.p. Ajnus lub Ajnos) – lud należący do paleoazjatyckiej grupy językowej; przybyły do południowej części Sachalinu oraz na Wyspy Japońskie i Kurylskie ponad 6 tys. lat temu. Byli ludem łowiecko-zbierackim. Obecnie zamieszkują głównie Hokkaido. W historycznych tekstach japońskich Ajnowie nazywani byli: Ezo (wym. Yezo), Emishi, Aino.

Wikipedia

# ajnsztajn

wielkość określająca światło, używana w fotochemii; einstein

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. jednostka liczności fotonów, stosowana w fotochemii;

Wiktionary

Ajnsztajn (einstein, E) – jednostka liczności fotonów. Jeden ajnsztajn zawiera jeden ich mol, tj. 6,022 140 76×1023.

Energia niesiona przez fotony zależy od ich częstotliwości (E = h·ν), energię oraz irradiancję fotonów o znanej liczności wyrażonej w ajnsztajnach można obliczyć jedynie w przypadku światła monochromatycznego, o znanej długości fali. Światło niesione przez promieniowanie słoneczne składa się z fotonów o różnych długościach i częstotliwościach, zatem liczność jego kwantów nie jest miarą irradiancji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈajn͇ʃtajn, AS: ai ̯ṇštai ̯n

Wiktionary

# ajntop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poznań. zob. ajntopf.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poznań. rampuć, rumpuć

Wiktionary

# ajntopf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poznań., reg-pl|Łódź. danie jednogarnkowe np. gęsta zupa z mięsną wkładką;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chyba ugotuję dzisiaj jakiś ajntopf.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rumpuć, ańtop}}

Wiktionary

# ajnu

rdzenny mieszkaniec Hokkaido; Ajnos

SJP.pl

Ajnowie lub Ajnosi (endoetnonim od ajn. Ainu – „ludzie”, IPA: ʔáinu; l.p. Ajnus lub Ajnos) – lud należący do paleoazjatyckiej grupy językowej; przybyły do południowej części Sachalinu oraz na Wyspy Japońskie i Kurylskie ponad 6 tys. lat temu. Byli ludem łowiecko-zbierackim. Obecnie zamieszkują głównie Hokkaido. W historycznych tekstach japońskich Ajnowie nazywani byli: Ezo (wym. Yezo), Emishi, Aino.

Wikipedia

# ajnuski

→ Ajnu (Ajnos); ajnoski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ajnosami (Ajnu, Ajnami), dotyczący Ajnosów (Ajnu, Ajnów)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ajnuski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajnoski mrz., Ajnos mos., Ajnoska ż., Ajnu lm m., Ajnowie lm m.

przym. ajnoski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ajnoski

Wiktionary

# ajoen

organiczny związek chemiczny występujący w czosnku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny

Wiktionary

Wikipedia

# ajolos

w mitologii greckiej i rzymskiej: władca wszystkich wiatrów; Eol

SJP.pl

- Eol – w mitologii greckiej król Magnezji, syn Hellena
- Eol – w mitologii greckiej władca wiatrów i wyspy Eolii, syn Hippotesa
- EOL (End of Line) – koniec linii, znak lub sekwencja znaków oznaczająca zakończenie linii tekstu
- EOL (End of Life) – termin określający zakończenie wsparcia dla danego produktu czy usługi. W kontekście technologicznym oznacza moment, w którym producent oficjalnie zaprzestaje wydawania aktualizacji, poprawek bezpieczeństwa czy też napraw dla danego sprzętu.
- EOL (Expression Oriented Language) – język programowania
- EOL (Encyclopedia of Life) – anglojęzyczna encyklopedia internetowa
- Eöl – fikcyjna postać z uniwersum J.R.R. Tolkiena

Wikipedia

# ajowan

gatunek rośliny z rodziny selerowatych, używany jako przyprawa w kuchni indyjskiej; adżwan, chropawiec wonny, kminek indyjski

SJP.pl

# ajran

turecki napój przyrządzany z jogurtu i wody z dodatkiem soli; ayran

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. kulin. turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

Wiktionary

Ajran (tur. ayran) – popularny turecki napój wytwarzany z jogurtu i wody (w proporcji 2:1 lub 1:1). Zazwyczaj dodawana jest do niego sól, a czasami też pieprz. Podawany jest schłodzony, może też mieć pianę. Często spożywany jest z kebabem. Ajran jest podobny do popularnego m.in. w Iranie i Armenii napoju doogh (dugh, abdug, tahn), który jednak jest poddawany krótkiemu procesowi fermentacji i jest lekko musujący.

Wikipedia

# ajsbajna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Poznań. kulin. golonka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ajsbajn, eisbeina

Wiktionary

# ajschylos

jeden z trzech wielkich tragediopisarzy greckich, twórca tragedii klasycznej; Aischylos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. liter. starożytny dramatopisarz grecki;

(1.2) hist. imię|polski|m.

Wiktionary

Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej. Wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ajsˈxɨlɔs, AS: ai ̯sχylos

Wiktionary

# ajtiologia

nauka badająca przyczyny zjawisk, procesów, faktów, zwłaszcza przyczyny przestępczości i chorób; etiologia

SJP.pl

Ajtiologia, etiologia – wyjaśnienie w formie mitu lub legendy przyczyny (gr. aitia) powstania tradycji, zwyczajów, instytucji społecznych, kultów religijnych, konstelacji gwiezdnych itp.

Był to temat poezji ajtiologicznej. Tworzyli ją głównie w starożytności tacy autorzy jak m.in.:

- Helwiusz Cynna,
- Kallimach,
- Katullus,
- Nikander,
- Owidiusz.

Wikipedia

# ajtiologiczny

dotyczący ajtiologii, czyli nauki o przyczynach, początkach; etiologiczny

SJP.pl

# ajudag

góra i przylądek na Półwyspie Krymskim; Ajudah

SJP.pl

# ajudah

góra i przylądek na Półwyspie Krymskim; Ajudag

SJP.pl

Ajudah (Aju-Dah, krymskotat. Ayuv Dağ) – góra i przylądek na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego. Wysokość góry wynosi 572 m n.p.m. Obszar ogólny wynosi ∼4 km². W 1947 r. kompleks „Ajudah” składający się z góry Ajudah i okolicznych lasów został ustanowiony rezerwatem i zabytkiem przyrody. U podnóża południowego zbocza znajduje się dziecięcy obóz „Artek”, a u północnego zbocza – osiedle Partenit.

Wikipedia

# ajurweda

tradycyjna medycyna indyjska; ayurweda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. staroż. system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

Wiktionary

Ajurweda (dewanagari: आयुर्वेद, ang. Ayurveda) – tradycyjna medycyna indyjska, zapoczątkowana w XII wieku p.n.e.. Jej obecna forma ukształtowała się między V wiekiem p.n.e. a V wiekiem n.e.. Termin „ajurweda” jest połączeniem słów „ajuh" (sanskr. आयु āyuh) – „życie” oraz „weda” (dewanagari वेद) – „wiedza o życiu” lub „przebieg życia”. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym oraz jest jednym z niewielu systemów medycyny tradycyjnej, które wykorzystują chirurgię.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌajurˈvɛda, AS: ai ̯urveda

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ajurwedyjski

Wiktionary

# ajurwedyczny

→ ajurweda; ajurwedyjski, ayurwedyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z ajurwedą, zgodny z zasadami ajurwedy

Wiktionary

# ajurwedyjski

→ ajurweda; ajurwedyczny, ayurwedyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z ajurwedą – medycyną indyjską

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌajurvɛˈdɨjsʲci, AS: ai ̯urvedyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ajurweda ż.

Wiktionary

# ajuści

1. gwarowe wyrażenie potwierdzające: tak właśnie, a jakże, naturalnie
2. gwarowe wyrażenie zaprzeczające, wyrażające powątpiewanie: a jakże, jeszcze czego

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) gwara. wyrażenie potwierdzające: tak!, tak właśnie!, a jakże!, naturalnie!, ma się rozumieć!

(1.2) gwara. iron. jako wyrażenie przysłówkowe zaprzeczające: zapewne!, a jakże!, jeszcze czego!

Wiktionary

# ajutthaja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Tajlandii, położone kilkadziesiąt kilometrów na północ od Bangkoku;

(1.2) geogr. adm. jedna z prowincji Tajlandii

Wiktionary

Ajutthaja (taj. พระนครศรีอยุธยา, RTGS Phra Nakhon Si Ayutthaya) – miasto w Tajlandii, stolica prowincji Ajutthaja, położone kilkadziesiąt kilometrów na północ od Bangkoku. Liczba ludności: 140 000 (2014).

Wikipedia

# ajvar

pasta warzywna z bakłażanów, papryki, czosnku i octu; ajwar

SJP.pl

Ajwar (chorw. ajvar, serb. ajвар, bułg. aйвар) – lekko pikantna pasta warzywna, przyrządzana z papryki słodkiej, bakłażanów, czosnku oraz octu, przypraw (sól, pieprz, chili); niekiedy zamiast bakłażanów używa się kabaczków.

Wikipedia

# ajwar

pasta warzywna z bakłażanów, papryki, czosnku i octu; ajvar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

Wiktionary

Ajwar (chorw. ajvar, serb. ajвар, bułg. aйвар) – lekko pikantna pasta warzywna, przyrządzana z papryki słodkiej, bakłażanów, czosnku oraz octu, przypraw (sól, pieprz, chili); niekiedy zamiast bakłażanów używa się kabaczków.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ajwarowy

Wiktionary

# ajza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. złom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez cało noc ino ajza, durch widza jom. → Przez całą noc tylko złom, ciągle widzę go.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|złóm.

Wiktionary

# ajzol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. metalowy przedmiot, nieokreślone metalowe narzędzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ćpnij wew to ajzolem!

Wiktionary

# ajzynbaniok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kolejarz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baniok, baniorz

Wiktionary

# ajzynblat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brzeszczot

Wiktionary

# ajzynzyga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. piłka do metalu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ajzynzyjga.

Wiktionary

# ajzynzyjga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. piłka do metalu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ajzynzyga.

Wiktionary

# ak

[czytaj: a-KA] skrót od: Armia Krajowa

SJP.pl

skrótowiec, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) = hist. wojsk. Armia Krajowa;

(1.2) = eduk. Akademia Krakowska;

(1.3) = kośc. Akcja Katolicka;

skrótowiec, rodzaj męski lub nijaki

(2.1) = wojsk. automat Kałasznikowa;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój dziadek służył w AK.

(2.1) Karabinek AK został oficjalnie przyjęty do uzbrojenia wojsk ZSRR w 1949 roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ˈka, AS: a‿ka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

:: przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) AK-47, karabinek AK, automat Kałasznikowa; pot. kałach, kałasz, kałasznikow

Wiktionary

# ak-owiec

członek AK (Armii Krajowej); akowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. żołnierz Armii Krajowej

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AK

rzecz. akowiec mos.

przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. akowiec

Wiktionary

# ak-owski

→ AK (Armia Krajowa); akowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z AK, należący do AK (Armii Krajowej)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AK

rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

przym. akowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akowski

Wiktionary

# aka

wymawiać nieakcentowane "o" jak samogłoskę zbliżoną do "a" (w języku rosyjskim oraz białoruskim)

SJP.pl

- Aka – podgrupa afrykańskich Pigmejów
- Aka – rodzaj owadów
- Aka – wieś w Japonii, na wyspie Kiusiu, w prefekturze Fukuoka
- Aka – miejscowość w powiecie Kisbér na Węgrzech
- Aka – jeden ze światów Ekumeny
- Aka I z Kommageny – córka Antiochis, księżniczki kommageńskiej
- Aka II z Kommageny – księżniczka kommageńska
- AKA (1988-2023) – południowoafrykański raper

Wikipedia

# akaba

1. miasto w południowo-zachodniej Jordanii;
2. zatoka w północnej części Morza Czerwonego

SJP.pl

Wikipedia

# akać

wymawiać nieakcentowane "o" jak samogłoskę zbliżoną do "a" (w języku rosyjskim oraz białoruskim)

SJP.pl

# akacja

drzewo lub krzew z rodziny motylkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. nazwa systematyczna|Acacia|Mill.|ref=tak., rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych;

(1.2) dendr. tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

(1.3) hist. żegl. rodzaj bizantyjskich jedno- albo dwumasztowych okrętów z ożaglowaniem rejowym

(1.4) dendr. pot. drzewo z gatunku robinia akacjowa (nazwa systematyczna|Robinia pseudoacacia|L.|ref=tak.);

(1.5) akacje – uczn. lekcje

Wiktionary

Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny bobowatych i podrodziny brezylkowych (dawniej w mimozowych). W dawnym, tradycyjnym ujęciu zaliczano tu ok. 1450 gatunków bardzo szeroko rozprzestrzenionych w strefie międzyzwrotnikowej i na przyległych obszarach stref umiarkowanych. W wąskim ujęciu dominującym współcześnie rodzaj obejmuje ok. 1030–1080 gatunków występujących głównie w Australii (1045 gatunków, z czego 941 to endemity), poza tym obecnych w południowo-wschodniej Azji, wyspach zachodniego Pacyfiku, dwa gatunki rosną na Madagaskarze i Maskarenach. Część gatunków rozprzestrzenia się jako inwazyjne, a Acacia mearnsii uznana została za jeden ze 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) Z gałęzi starej akacji zerka na mnie sierpówka, czy tam cukrówka, zwał jak chciał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkat͡sʲja, AS: akacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akacjowaty, akacjowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk|agac.

Wiktionary

# akacjowaty

przymiotnik jakościowy

(1.1) przypominający akację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akacja ż.

przym. akacjowy

Wiktionary

# akacjowiec

ogończyk akacjowiec - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

SJP.pl

# akacjowy

przymiotnik od: akacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z akacji

(1.2) wykonany z drewna lub innej części akacji

(1.3) będący częścią akacji

(1.4) związany z akacją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Miód wielokwiatowy różni się smakiem od rzepakowego, spadziowego, akacjowego czy faceliowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈt͡sʲjɔvɨ, AS: akacʹi ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akacja ż.

przym. akacjowaty

Wiktionary

# akacjusz

imię męskie

SJP.pl

Achacy – imię męskie najprawdopodobniej pochodzenia greckiego. W takim przypadku pochodzi ono od wyrazu achátēs – „agat”. Może również pochodzić od greckiego imienia Ἀκακίος Akakios (od ἀκακός akakos – „niewinny”, „nieznający zła”), albo od greckiego wyrazu ἀγαθός agathos – „dobry”. Jego żeńskim odpowiednikiem są Achacja i Akacja.

Wikipedia

# akad

1. starożytne państwo w Mezopotamii;
2. stolica starożytnego państwa o tej samej nazwie

SJP.pl

- Akad (miasto) – starożytne miasto w Mezopotamii
- Akad (kraina) – starożytna kraina w Mezopotamii

Wikipedia

# akademia

1. wyższa uczelnia o profilu specjalistycznym;
2. instytucja gromadząca wybitnych przedstawicieli nauki lub sztuki;
3. uroczystość publiczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. szkoła wyższa;

(1.2) nauk. instytucja, towarzystwo naukowe

(1.3) uroczyste zebranie publiczne poświęcone osobie lub wydarzeniu

(1.4) przest. muzyka poważna

(1.5) przest. koncert muzyki poważnej

(1.6) uczn. przen. szkoła zawodowa

Wiktionary

Uroczyste spotkanie okolicznościowe społeczności (szkolnej, akademickiej, pracowniczej itp.), np. pierwszomajowa lub z okazji Barbórki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akademia Krakowska jest jedną z polskich szkół wyższych.

(1.2) Polska Akademia Nauk ma siedzibę w Warszawie.

(1.3) Z okazji święta Komisji Edukacji Narodowej zorganizowano w szkole akademię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲja, AS: akadẽmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademizowanie n., akademik m., akademizm m., akademizacja ż.

czas. akademizować ndk.

przym. akademicki, akademiczny, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademizowanie n., akademik m., akademizm m., akademizacja ż.

czas. akademizować ndk.

przym. akademicki, akademiczny, akademiowy

przysł. akademicko

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|Ἀκαδήμεια. (akadḗmeia) < etym|gr|Ἀκάδημος. (Akádēmos),

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) academy, (teatralna) drama school; (1.2) academy

* arabski: أكاديمية

* baskijski: (1.1) akademia; (1.2) akademia

* białoruski: (1.1) акадэмія ż.; (1.2) акадэмія ż.

* bułgarski: (1.1) академия ż.; (1.2) академия ż.

* chiński standardowy: (1.1) 大学 (dàxué), 学院 (xuéyuàn); (1.2) 学院 (xuéyuàn)

* duński: (1.1) akademi n.; (1.2) akademi n.

* esperanto: (1.1) akademio; (1.2) akademio

* francuski: (1.1) académie ż.; (1.3) cérémonie ż.

* hiszpański: (1.1) academia ż.; (1.2) academia ż.

* interlingua: academia

* istriocki: acadièmia ż.

* japoński: (1.1) アカデミー, 大学; (1.2) アカデミー

* kataloński: (1.1) acadèmia ż.

* kotava: (1.1) cultim; (1.2) cultim; (1.3) fipta

* łaciński: (1.1) academia ż.; (1.2) academia ż.

* niemiecki: (1.1) Akademie ż.; (1.2) Akademie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) akademi n.; (1.2) akademi n.

* norweski (nynorsk): (1.1) akademi n.; (1.2) akademi n.

* nowogrecki: (1.1) ακαδημία ż., Ακαδημία ż.; (1.2) ακαδημία ż., Ακαδημία ż.; (1.3) ακαδημία ż., Ακαδημία ż.

* nowopruski: (1.1) akadēmija ż.; (1.2) akadēmija ż.

* pendżabski: (1.?) ਅਕਾਦਮੀ ż. (akādamī)

* rosyjski: (1.1) акаде́мия ż.; (1.2) акаде́мия ż.

* szkocki gaelicki: (1.1) acadamh m.

* szwedzki: (1.1) akademi w.; (1.2) akademi w.

* turecki: (1.1) akademi

* ukraiński: (1.1) акаде́мія ż.; (1.2) акаде́мія ż.; (1.3) урочи́сті збо́ри lm.

* węgierski: (1.1) akadémia; (1.2) akadémia

* wilamowski: akademī ż., akademii ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akademicki

1. związany z akademią (np. wykład akademicki, wyróżnienia akademickie); akademijny;
2. związany z akademizmem (np. malarstwo akademickie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) eduk. dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów

(1.2) szt. odnoszący się do akademizmu

(1.3) odnoszący się do akademii (instytucji zrzeszającej uczonych lub artystów)

(1.4) taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny

(1.5) zgodny z określonymi, utartymi wzorami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oba stały się materiałem dla nieznanych kompilatorów, wywodzących się najprawdopodobniej ze środowiska warszawskich studentów, tak zwanych burszów, tworzących tajne stowarzyszenia akademickie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci, AS: akadẽmʹicʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademickość

→ akademicki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co akademickie; trzymanie się utartych wzorów, poprawność, szablonowość

Wiktionary

#### Patrz:

akademicki

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik m., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm m., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademiczka

słuchaczka wyższej uczelni; studentka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. członkini akademii

(1.2) szt. przedstawicielka akademizmu

(1.3) daw. eduk. słuchaczka uczelni wyższej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczność ż., akademik mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

:: fm. akademik mos.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. akademickość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademiczny

akademicki; dawniej:
1. dotyczący akademii związany z akademią; akademijny;
2. trzymający się utartych wzorów; szablonowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. zob. akademicki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademijny

→ akademia; akademicki, akademiowy

SJP.pl

# akademik

1. członek akademii;
2. dawniej: profesor wyższej uczelni;
3. słuchacz wyższej uczelni; student

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. członek akademii

(1.2) szt. przedstawiciel akademizmu

(1.3) daw. eduk. uczeń akademii, słuchacz uczelni wyższej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) stud. dom akademicki;

(2.2) uczn. internat

Wiktionary

- akademik – wysoki tytuł naukowy członków akademii (stowarzyszenia lub instytucji naukowej)
- akademik – dom studencki
  - „Akademik” – Dom Studencki Politechniki Warszawskiej
- akademik – student akademii (używane w Galicji; określenie „student” oznaczało tam „gimnazjalistę” – ucznia szkoły średniej, dającej maturę i możliwość jednorocznej służby wojskowej)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sławy Instytutowi przydaje fakt, że związał z nim swe imię akademik Manfred Lachs, wybitny znawca prawa międzynarodowego (…). sic.

(2.1) Jan mieszka w akademiku i studiuje farmację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲik, AS: akadẽmʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczność ż., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

:: fż. akademiczka ż.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) dom akademicki, dom studencki

Wiktionary

# akademika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. uroczysty popis; uroczystość

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: akademik mrz.

(2.2) D. i B. lp. od: akademik mos.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademikowy

związany z akademikiem, dotyczący akademika

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akademikiem, dotyczący akademika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademik m., akademickość ż.

przym. akademicki, akademiczny

czas. akademizować

Wiktionary

# akademiowy

→ akademia; akademijny, akademicki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akademią, dotyczący akademii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademik mos./mrz., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademia ż.

przym. akademicki, akademiczny

Wiktionary

# akademista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. akademik (student)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. akademizować ndk., zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademizacja

1. podniesienie jakiejś szkoły do rangi akademii;
2. nacechowanie czegoś akademizmem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadawanie czemuś cech akademizmu

(1.2) stawanie się akademickim

(1.3) przekształcanie uczelni w akademię

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakadɛ̃mʲiˈzat͡sʲja, AS: akadẽmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akademicki, akademiczny

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademickość ż., akademia, akademizm, akademik

czas. akademizować

Wiktionary

# akademizm

kierunek w sztuce postulujący podporządkowanie twórczości regułom klasycznym i naśladowanie wzorców uznanych za doskonałe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ścisłe trzymanie się form tradycyjnych, klasycznych w sztukach pięknych

(1.2) kierunek w sztuce polegający na stosowaniu reguł estetyki antycznej;

Wiktionary

Akademizm – kierunek w sztuce europejskiej rozwijający się od XVII do XIX wieku, skupiający się na malarstwie i rzeźbie. Polegał na odwoływaniu się do zasad i ideałów sztuki antycznej oraz renesansowej, a także naśladowaniu dzieł uznanych za doskonałe, preferujący tematykę historyczną, religijną i mitologiczną. Propagowany głównie przez akademie sztuk pięknych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃mʲism̥, AS: akadẽmʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademia ż., akademik m., akademizacja ż., akademickość ż.

przym. akademicki, akademiczny

czas. akademizować

Wiktionary

# akademizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) szt. tworzyć według reguł akademizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademia ż., akademickość ż., akademiczka ż., akademiczność ż., akademik mos./mrz., akademika ż., akademista mos., akademizacja ż., akademizm mrz., akademizowanie n., zakademizowanie n.

czas. zakademizować dk.

przym. akademicki, akademiczny, akademijny, akademikowy, akademiowy

przysł. akademicko

Wiktionary

# akademizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. tworzenie dzieł według reguł estetyki antycznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akademista mos., akademika ż., akademiczność ż., akademiczka ż., akademia ż., akademik m., akademickość ż.

czas. akademizować

przym. akademicki, akademiczny

Wiktionary

# akademos

Akademos – w mitologii greckiej heros attycki, który wskazał Dioskurom miejsce, gdzie Tezeusz więził ich siostrę Helenę.

Ateńczycy poświęcili mu gaj nad rzeką Kefisos. Grób Akademosa, otoczony świętym gajem platanowym nad brzegiem rzeki znajdował się na Keramejkosie, odległy o sześć stadiów od Aten. Od imienia herosa pochodzi słowo „akademia” – w gaju, w którym znajduje się jego grób, działała Akademia Platońska.

Wikipedia

# akademski

przymiotnik

(1.1) stpol. akademicki

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɛ̃msʲci, AS: akadẽmsʹḱi

Wiktionary

# akademus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Lwów. akademik, dom studencki

Wiktionary

# akadia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

(1.2) pot. obszar w Ameryce Północnej zamieszkały przez Akadian, obejmujący głównie wschód prowincji Nowy Brunszwik

Wiktionary

Akadia (fr. Acadie, ang. Acadia) – kolonia francuska w Ameryce Północnej. Akadia zajmowała obszar od wschodnich wybrzeży kontynentu, do ujścia Rzeki św. Wawrzyńca. Od południa graniczyła z Nową Anglią (z dzisiejszym Maine).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akadiański m.

przym. akadiański

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|franc|Acadie.

uwagi.

(1.1-2) nie mylić z|Arkadia, Akad.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Acadia

* baskijski: (1.1) Akadia

* francuski: (1.1) Acadie ż.

* hiszpański: (1.1) Acadia ż.

* ido: (1.1) Akadia

* niemiecki: (1.1) Akadien n.

* nowogrecki: (1.1) Ακαδία

* portugalski: (1.1) Acádia ż.

* rosyjski: (1.1) Акадия ż.

* włoski: (1.1) Acadia

źródła.

== Akadia (ido.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. hist. Akadia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkadʲja, AS: akadʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akadiański m.

przym. akadiański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akadiański m.

przym. akadiański

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|franc|Acadie.

uwagi.

(1.1-2) nie mylić z|Arkadia, Akad.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Acadia

* baskijski: (1.1) Akadia

* francuski: (1.1) Acadie ż.

* hiszpański: (1.1) Acadia ż.

* ido: (1.1) Akadia

* niemiecki: (1.1) Akadien n.

* nowogrecki: (1.1) Ακαδία

* portugalski: (1.1) Acádia ż.

* rosyjski: (1.1) Акадия ż.

* włoski: (1.1) Acadia

źródła.

== Akadia (ido.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. hist. Akadia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akadiański

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Akadii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. odmiana języka francuskiego używana w prowincjach atlantyckich Kanady;

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Lingwiści ciągle jeszcze nie są zgodni co do żródeł akadiańskiego francuskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: akadʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akadia ż., Akadianin m., Akadianka ż.

Wiktionary

# akadowie

lud semicki zamieszkujący w starożytności Mezopotamię; Akadyjczycy

SJP.pl

Akadyjczycy, Akadowie – odłam ludów semickich, które osiedliły się w III tysiącleciu p.n.e. we wschodniej Mezopotamii, tj. na obszarze, znajdującym się pod wpływem kultury Sumerów.

Akadowie pod panowaniem Szarrukina pod koniec III tysiąclecia p.n.e. rozpoczęli swoją ekspansję na wschód z miasta Akad, którego położenie dotychczas nie zostało odkryte. W miarę podbojów kraju Sumerów, stworzyli imperium, obejmujące swymi granicami obszary od Zatoki Perskiej do Morza Śródziemnego oraz zhołdowali tereny położone nad Tygrysem, a także Asyrię, część Syrii i Azję Mniejszą.

Wikipedia

# akadyjczycy

lud semicki zamieszkujący w starożytności Mezopotamię; Akadowie

SJP.pl

- Akadyjczycy – francuskojęzyczni mieszkańcy północnoamerykańskiej Akadii
- Akadyjczycy – oboczna nazwa starożytnego plemienia Akadów

Wikipedia

# akadyjczyk

mieszkaniec Akadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. mieszkaniec Akadu

(1.2) mieszkaniec Akadii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akad mrz., akadyjski mrz., Akadowie lm m.

:: fż. Akadyjka ż.

przym. akadyjski, akadzki

Wiktionary

# akadyjka

mieszkanka Akadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. mieszkanka Akadu

(1.2) mieszkanka Akadii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akad mrz., akadyjski mrz., Akadowie lm m.

:: fm. Akadyjczyk mos.

przym. akadyjski, akadzki

Wiktionary

# akadyjski

związany z Akadem; akadzki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli chodzi o klēdōn, czyli omen słowny (mający miejsce wtedy, gdy ktoś mówi coś, co, jak się okazuje, posiada głębsze, złowrogie znaczenie), to istnieje jego akadyjski ekwiwalent, egerrû, który, podobnie jak greckie słowo phēmē, może również oznaczać „pogłoskę, reputację, proroctwo”. Stary Testament dostarcza przykładów tego rodzaju omenów słownych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akad m., Akadyjczyk m., Akadyjka ż.

przym. akadzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akadzki

(2.1) chaldejski

Wiktionary

# akadyjskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem akadyjskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem akadyjskim

(1.3) spisany, stworzony w języku akadyjskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈdɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: akadyi ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# akadzki

przymiotnik od: Akad (starożytne państwo semickie lub stolica tego państwa); akadyjski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. dotyczący Akadu lub Akadyjczyków

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akadyjski

rzecz. akadyjski mrz., Akadyjczyk mos., Akadyjka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akadyjski

Wiktionary

# akalkulia

upośledzenie zdolności liczenia związane z organicznym uszkodzeniem mózgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie zdolności procesów liczenia;

Wiktionary

Akalkulia (łac. calculo – liczę) – utrata lub upośledzenie zdolności wykonywania nawet najprostszych działań arytmetycznych związane z organicznym uszkodzeniem mózgu (zwykle lewego bocznego obszaru ciemieniowo-potylicznego u osób praworęcznych), występujące często razem z zaburzeniami mowy oraz afazją ruchową. Jest odmianą agnozji wzrokowej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakalˈkulʲja, AS: akalkulʹi ̯a

Wiktionary

# akan

grupa ludów afrykańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język (lub makrojęzyk) z podgrupy kwa rodziny języków nigero-kongijskich

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akan jest językiem ojczystym dla 43% populacji Ghany.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akan m., Akanka ż., Akańczyk mos., akański m., akańszczyzna ż.

przym. akański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akański, akańszczyzna; kod ISO 639-1: ak, kod ISO 639-2/3: aka

Wiktionary

# akanie

wymowa nieakcentowanego "o" jako samogłoski zbliżonej do "a" (w języku rosyjskim oraz białoruskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. charakterystyczny dla języków białoruskiego i rosyjskiego sposób wymawiania nieakcentowanego o jak samogłoski podobnej do a;

Wiktionary

Akanie – nieodróżnianie nieakcentowanych /a/, /e/ i /o/. Występuje w języku rosyjskim (коро́ва (korowa) – [kɐˈrovə] 'krowa') i w języku białoruskim (карова karowa 'ts.', Лукашэнка Łukaszenka), cechuje wszystkie gwary południowego narzecza języka rosyjskiego i znacznej części narzecza środkowego. Jest skutkiem silnego akcentu dynamicznego. Brak akania to okanie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈkãɲɛ, AS: akãńe

Wiktionary

# akant

1. krzew, bylina ozdobna;
2. motyw dekoracyjny w różnych dziedzinach sztuki wykorzystujący wizerunek liści

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Acanthus|L.|ref=tak., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

(1.2) archit. motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. środ. opiekun klienta, account manager

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akant jest piękną, okazałą byliną rzadko uprawianą w polskich ogrodach.

(1.2) Motyw akantu stosowany jest w architekturze od starożytności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakãnt, AS: akãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akantowate nmos.

przym. akantowy, akantowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akantowate nmos.

przym. akantowy, akantowaty

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|łac|acanthus. < etym|gr|ἄκανθος. < etym|gr|ἄκανθα. → cierń, oset, kręgosłup ryby

(2.1) etym|ang|account manager.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acanthus; (1.2) acanthus

* esperanto: (1.1) akanto

* interlingua: (1.1) acanto

* nowogrecki: (1.1) ακάνθα ż.

źródła.

== akant (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) bot. akant

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akantella

stadium rozwojowe kolcogłowów, kiedy larwa traci kolce i przekształca się w małego kolcogłowa

SJP.pl

# akantocefaloza

choroba pasożytnicza atakująca układ pokarmowy świń i szczurów

SJP.pl

Akantocefaloza (gr. ákantha – kolec, kephalé – głowa) – inwazyjna choroba pasożytnicza układu pokarmowego wywołana przez dojrzałe kolcogłowy powodujące miejscowe zapalenie błony śluzowej jelita cienkiego. Występuje u kręgowców, zwłaszcza u trzody chlewnej, ptaków i ryb. U ryb słodkowodnych jest wywoływana przez kolcogłowy z rodzaju Acanthocephalus, a u zwierząt lądowych – z rodzaju Macracanthorhynchus.

Wikipedia

# akantocyt

u człowieka: nieprawidłowy erytrocyt z nieregularnymi, długimi, ostro zakończonymi wypustkami cytoplazmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. nieprawidłowo uformowana krwinka czerwona posiadająca nieregularnie rozmieszczone, zaostrzone wypustki cytoplazmatyczne;

Wiktionary

Akantocyt – u człowieka, nieprawidłowy erytrocyt z nieregularnymi, długimi, ostro zakończonymi wypustkami cytoplazmy.

Podobne wypustki cytoplazmy, ale bardziej tępe i bardziej regularnie rozmieszczone, posiadają echinocyty.

Obecność akantocytów w osadzie moczu wskazuje na kłębuszkowe zapalenie nerek.

Obecność akantocytów we krwi obwodowej nosi miano akantocytozy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Klinicznie może manifestować się wymiotami, biegunkami tłuszczowymi, niedokrwistością z obecnością akantocytów we krwi obwodowej, niedożywieniem i upośledzeniem rozwoju fizycznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akantocytoza ż.

Wiktionary

# akantocytoza

obecność akantocytów we krwi obwodowej

SJP.pl

Akantocyt – u człowieka, nieprawidłowy erytrocyt z nieregularnymi, długimi, ostro zakończonymi wypustkami cytoplazmy.

Podobne wypustki cytoplazmy, ale bardziej tępe i bardziej regularnie rozmieszczone, posiadają echinocyty.

Obecność akantocytów w osadzie moczu wskazuje na kłębuszkowe zapalenie nerek.

Obecność akantocytów we krwi obwodowej nosi miano akantocytozy.

Wikipedia

# akantoda

przedstawiciel gromady najstarszych wymarłych szczękowców, blisko spokrewnionych z rybami kostnymi

SJP.pl

# akantody

gromada najstarszych wymarłych szczękowców, zasiedlających wody morskie i śródlądowe przez około 150 milionów lat, blisko spokrewnionych z rybami kostnymi; fałdopłetwe

SJP.pl

Fałdopłetwe, akantody (Acanthodii) – gromada wymarłych ryb słodkowodnych i morskich łączących cechy późniejszych ryb chrzęstnych i kostnych. Z powodu licznych kolców w płetwach i spodniej części ciała nazywane są czasem kolczastymi rekinami (gr. ákantha oznacza kolec).

Wikipedia

# akantolityczny

→ akantoliza

SJP.pl

#### Patrz:

akantoliza

# akantoliza

utrata połączenia pomiędzy komórkami naskórka, powodująca powstawanie pęcherza

SJP.pl

Akantoliza (łac. acantholysis) – utrata łączności między komórkami warstwy kolczystej naskórka (stratum spinosum) poprzez zanikanie mostków międzykomórkowych.Komórki leżą luźno w powstałych wolnych przestrzeniach, mają okrągły kształt, duże, często nieprawidłowe jądra. Barwią się metodą Maya-Grünwalda-Giemsy w charakterystyczny sposób (obrąbek cytoplazmy wybarwia się na ciemnoniebiesko). Można ją wykryć w wymazie z dna pęcherza testem cytologicznym Tzancka.

Wikipedia

# akantowate

rodzina roślin charakterystycznych dla krajów tropikalnych całego świata; akantusowate

SJP.pl

Wikipedia

# akantowaty

o cechach akantowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny akantowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akantowate nmos., akant mos./mrz.

Wiktionary

# akantowy

związany z akantem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akantem, dotyczący akantu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akant mrz.

Wiktionary

# akantusowate

rodzina roślin charakterystycznych dla krajów tropikalnych całego świata; akantowate

SJP.pl

# akantusowaty

o cechach akantusowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny akantusowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akantusowate nmos.

Wiktionary

# akantyt

ciemnoszary minerał z grupy siarczków o metalicznym połysku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ;

Wiktionary

Akantyt – minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu. Nazwa pochodzi od gr. akanta = strzała i nawiązuje do wyglądu tego minerału.

Wzór chemiczny akantytu to Ag2S (siarczek srebra). Substancja ta jest dwupostaciowa. W przedziale temperatury 179 °C do 586 °C trwała jest odmiana regularna tzw. b-argentyt. Przy obniżaniu temperatury odmiana regularna ulega przemianie poliformicznej w odmianę rombową tzw. akantyt.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. akantytowy

Wiktionary

# akap

zwolennik akapu; akapowiec, anarchokapitalista, ankap

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) slang. polit. anarchokapitalizm

Wiktionary

Anarchokapitalizm (znany również jako „akap” lub „ankap”) – libertariański i indywidualistyczny system polityczny, który opowiada się za eliminacją monopolu usług państwa na rzecz prywatnych agencji ochrony na wolnym rynku. Twórcą tego terminu jest amerykański ekonomista, historyk i teoretyk polityczny Murray Rothbard. W społeczeństwie anarchokapitalistycznym egzekwowanie prawa, sądy i wszystkie inne usługi bezpieczeństwa byłyby zapewniane przez prywatne podmioty gospodarcze, takie jak prywatne agencje ochrony. Pomimo swojej nazwy, anarchokapitalizm przeważnie nie jest uznawany za formę anarchizmu.

Wikipedia

# akaparacja

działanie zmierzające do kontroli nad sprzedażą jakiegoś produktu lub ich grupy, w celu zapewnienia sobie możliwości dyktowania ceny na te towary; spekulacja

SJP.pl

# akapicik

zdrobnienie od: akapit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akapit

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie akapit, lecz tylko mały akapicik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akapit m.

przym. akapitowy

Wiktionary

# akapit

1. początkowy wiersz nowego ustępu, zwykle wcięty lub ozdobiony inicjałem,
2. ustęp tekstu zaczynający się od nowego wiersza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

Wiktionary

Akapit (łac. a capite, od głowy, od początku) – podstawowy sposób dzielenia łamu na rozpoznawalne wzrokiem mniejsze fragmenty w celu zwiększenia czytelności tekstu. Podstawowa jednostka logiczna dłuższego tekstu, składająca się z jednego lub wielu zdań stanowiących pewną całość treściową (myśl). Zadaniem akapitu jest wyraźne zaznaczenie nowej myśli w bieżącym wątku wypowiedzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na kursach szybkiego czytania nauczyłam się czytać całymi akapitami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkapʲit, AS: akapʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akapicik mrz.

przym. akapitowy

Wiktionary

# akapitowy

związany z akapitem, dotyczący akapitu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akapitem, dotyczący akapitu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akapicik mrz., akapit mrz.

Wiktionary

# akapowiec

zwolennik akapu; akap, anarchokapitalista, ankap

SJP.pl

# akara

ryba pochodząca z dorzecza Amazonki, hodowana jako rybka akwariowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ryba z rodziny pielęgnicowatych;

Wiktionary

Akara – nazwa kilku gatunków ryb z rodziny pielęgnicowatych wcześniej zaliczanych do rodzaju Aequidens, obecnie również z innych rodzajów:

- akara błękitna (Aequidens pulcher)
- akara cętkowana (Laetacara curviceps)
- akara itańska (Krobia itanyi)
- akara paskowana (Nannacara anomala)
- akara pomarańczowopłetwa (Aequidens rivulatus)
- akara marońska, akara z Maroni (Cleithracara maronii)
- akara z Porto Alegro (Cichlasoma portalegrense)
- akara żółta (Aequidens metae)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem wczoraj piękny okaz akary.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) pielęgnica

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acara

źródła.

== akara (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. nard celtycki

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akarboza

organiczny związek chemiczny stosowany jako inhibitor w lekach diabetologicznych

SJP.pl

Akarboza (łac. acarbosum) – organiczny związek chemiczny, inhibitor α-glukozydaz (glukomylazy, sacharazy, maltazy, izomaltazy) występujący w lekach diabetologicznych. Blokuje ona enzymy jelitowe przekształcające węglowodany złożone w proste, a tym samym powoduje spadek poziomu cukru po posiłku, obniża insulinooporność, zmniejsza poziom insuliny, zwiększa asymilację glukozy oraz powoduje spadek glikemii na czczo.

Wikipedia

# akariota

organizmy zbudowane z komórek niezawierających jądra komórkowego; bezjądrowe

SJP.pl

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

Wikipedia

# akarka

1. zdrobnienie od: akara;
2. akarka paskowana (prążkowana) - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny pielęgnicowatych; akara prążkowana, akara paskowana

SJP.pl

# akaroid

żywica naturalna pochodzenia roślinnego do wyrobu lakierów i politur

SJP.pl

# akarolog

zoolog badający roztocza

SJP.pl

# akarologia

dział zoologii, nauka o roztoczach

SJP.pl

Akarologia (z gr.: ἀκάρι, „akari”, gatunek roztocza oraz λόγος, „logos”, nauka) — dyscyplina zoologiczna zajmująca się naukowym badaniem roztoczy (Acari), obszernego i zróżnicowanego gatunkowo rzędu drobnych pajęczaków (Arachnida), subdyscyplina arachnologii.

Wikipedia

# akarycyd

Akarycydy, środki roztoczobójcze – substancje chemiczne zabijające larwy oraz imagines roztoczy (Acari), a także niszczące ich jaja. Są one stosowane zwłaszcza do zwalczania tych gatunków roztoczy, które żerują na roślinach uprawnych. Niektóre z nich są jednak szkodliwe również dla różnych pożytecznych owadów (np. pszczół miodnych).

Najpopularniejsze akarycydy to: azobenzen, chlorofenson, dicofon oraz tetradifon.

Wikipedia

# akataleksa

występowanie całej stopy w klauzuli (na końcu wersu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. występowanie pełnych stóp w całym wierszu; brak kataleksy

Wiktionary

Kataleksa – w wierszu iloczasowym zjawisko skrócenia stopy kończącej wers lub człon wersowy o jedną lub dwie sylaby stanowiące część lub całość tezy.

W wierszu sylabotonicznym zjawisko skrócenia stopy kończącej wers lub człon wersowy o jedną lub dwie sylaby nieakcentowane.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. akatalektyczny

Wiktionary

# akatalektyczny

→ akataleksa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z akataleksą, dotyczący akataleksy

Wiktionary

#### Patrz:

akataleksa

#### Powiązane:

rzecz. akataleksa ż.

Wiktionary

# akatalepsja

podkreślana przez zwolenników sceptycyzmu niemożliwość poznania świata oraz prawdy

SJP.pl

# akataleptyczny

→ akatalepsja

SJP.pl

#### Patrz:

akatalepsja

# akatolicki

przymiotnik od: akatolik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) niekatolicki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akatolik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niekatolicki

Wiktionary

# akatoliczka

członkini wyznania niekatolickiego

SJP.pl

# akatolik

członek wyznania niekatolickiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rel. członek jakiegoś wyznania chrześcijańskiego niekatolickiego

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akatolicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niekatolik

Wiktionary

# akatyst

hymn ku czci Bogurodzicy, śpiewany w cztery pierwsze soboty Wielkiego Postu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. muz. rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

Wiktionary

Akatyst (z cs. а҆ка́фїстъ, stgr. Ἀκάθιστος), rzadziej akafist – rodzaj hymnu liturgicznego, typowego dla chrześcijańskich kościołów wschodnich, zwłaszcza posługujących się językiem greckim, przede wszystkim dla Cerkwi prawosławnej. Akatyst składa się z mniejszych form poezji liturgicznej – kondakionów i ikosów (zazwyczaj 12 kondakionów i 12 ikosów). Treścią hymnu jest pochwała Jezusa Chrystusa, świętego Krzyża, Matki Boskiej lub świętych, zwłaszcza męczenników. Akatysty są zawsze śpiewane na stojąco a cappella. Niekiedy stanowią zasadniczą część szczególnych nabożeństw, co dotyczy zwłaszcza najbardziej znanego Akatystu ku czci Bogurodzicy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chcąc oddać cześć Bogurodzicy, cenobici zaśpiewali wspaniały akatyst.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkatɨst, AS: akatyst

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akafistnik m.

przym. akatystowy

Wiktionary

# akatystowy

przymiotnik

(1.1) związany z akatystem, dotyczący akatystu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakatɨˈstɔvɨ, AS: akatystovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akatyst m., akafistnik m.

Wiktionary

# akaustobiolit

niepalna skała osadowa pochodzenia organicznego

SJP.pl

# akbar

Wikipedia

# akcedencyjny

przymiotnik od: akcedencja

SJP.pl

# akceleracja

1. w różnych naukach: przyśpieszenie czegoś;
2. w biologii i psychologii: przyśpieszenie rozwoju w wyniku przemian cywilizacyjnych lub sztucznej stymulacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyspieszenie

Wiktionary

Akceleracja (łac. acceleratio: przyspieszenie) – w fizjologii oznacza międzypokoleniowe przyspieszenie rozwoju i dojrzewania, a więc wcześniejsze osiąganie kolejnych etapów rozwoju lub wcześniejsze (w porównaniu z innymi narządami) wykształcenie się jakiegoś narządu w rozwoju zarodka. W psychologii jest to przyspieszenie rozwoju cech psychicznych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. akcelerator m.

Wiktionary

# akceleracjonista

zwolennik teorii zakładającej, że opór wobec kapitalizmu jest niemożliwy, dlatego też należy przyspieszać jego rozrost tak, by system sam się załamał

SJP.pl

# akceleracjonizm

teoria zakładająca, że opór wobec kapitalizmu jest niemożliwy, dlatego też należy przyspieszać jego rozrost tak, by system sam się załamał

SJP.pl

Akceleracjonizm (ang. accelerationism, od słowa acceleration czyli „przyspieszenie”) – szereg marksistowskich i reakcyjnych idei w teorii krytycznej i społecznej, które wzywają do drastycznej intensyfikacji wzrostu kapitalistycznego, zmian technologicznych, sabotażu infrastruktury i innych procesów społecznych w celu zdestabilizowania istniejących systemów i stworzenia radykalnej transformacji społecznej.

Wikipedia

# akceleracyjny

dotyczący akceleracji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania

Wiktionary

# akcelerator

1. urządzenie do nadawania cząstkom naładowanym wielkich energii;
2. urządzenie do przyspieszania lub zwalniania ruchu samochodowego silnika spalinowego; pedał gazu;
3. akcelerator graficzny - specjalna karta graficzna, wykonująca niezbędne do tworzenia obrazu obliczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. przyrząd do przyspieszania elektrycznie naładowanych cząstek;

(1.2) techn. pedał gazu

Wiktionary

- Akcelerator cząstek – urządzenie do przyspieszania cząsteczek do prędkości bliskich prędkości światła w próżni
- Akcelerator 3D – karta graficzna przeznaczona do szybkiego wyświetlanie grafiki trójwymiarowej
- Akcelerator – nazwa nadana przez Microsoft kombinacjom klawiaturowym, uruchamiającym określone funkcje programu, jak np. Ctrl+C
- Akcelerator skryptów – program przyspieszający wykonywanie skryptów (np. php)
- Akcelerator IE – rozszerzenie dla stron internetowych, działających pod IE, pozwalające wykonać proste wyszukiwania, tłumaczenia itp. bez kopiowania tekstu

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. akceleracja ż.

Wiktionary

# akceleratorowy

związany z akceleratorem

SJP.pl

# akcelerograf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. samozapisujący przyrząd do pomiaru przyspieszenia

Wiktionary

# akcelerometr

miernik przyspieszenia; przyśpieszeniomierz; przyspieszeniomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. przyspieszeniomierz.

Wiktionary

Przyspieszeniomierz, akcelerometr, akceleromierz - urządzenie lub tylko przetwornik mierzący przyspieszenie, któremu poddawany jest jego element czynny.

Przyspieszenie wyznaczane jest poprzez pomiar siły między elastycznie zawieszoną masą czujnika a jego obudową. Czujnik przyspieszeniomierza mierzy siłę zarówno wynikającą ze zmian ruchu czujnika jak i grawitacji. W zależności od konstrukcji urządzenia, akcelerometr mierzy przyspieszenie w jednej, dwóch jak i trzech osiach, a także przyspieszenia kątowe wywołane obrotami (tzw sześcioosiowy). Mierzone przyspieszenie jest odnoszone do wartości przyspieszenia ziemskiego. Urządzenie może korygować otrzymane wyniki o przyspieszenie ziemskie, a także określać ustawienia czujnika względem pionu.

Wikipedia

# akcencik

zdrobnienie od: akcent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akcent

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie akcent, lecz tylko lekki akcencik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent m., akcentowanie n.

Wiktionary

# akcencista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) żartowniś, dowcipniś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃ɲˈt͡ɕista, AS: akcẽńćista

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. akcentować

rzecz. akcent

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcentysta

Wiktionary

# akcent

1. wyróżnienie sylaby w wyrazie lub jednego z wyrazów w zdaniu za pomocą artykulacji, zaakcentowania, intonacji; także: znak graficzny służący temu wyróżnieniu;
2. potocznie o sposobie wymawiania wyrazów;
3. w muzyce: wyróżnienie dźwięku lub akordu; także: znak oznaczający to wyróżnienie;
4. przenośnie: wyróżniający się, charakterystyczny element czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

(1.2) muz. wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;

(1.3) typogr. znak diakrytyczny oznaczający m.in. akcent (1.1)

(1.4) przen. szczegół wyróżniający się z otoczenia

(1.5) jęz. specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową

(1.6) przest. werwa, fantazja, animusz

(1.7) szt. archit. ogrod. element kompozycyjny wyróżniający się (kolorem, fakturą, kształtem) z tła całości

Wiktionary

- akcent – sposób wymowy (artykulacji, intonacji)
- akcent wyrazowy
- akcent zdaniowy
- akcent muzyczny
- akcent diakrytyczny
- Akcent – polski zespół muzyczny
- Akcent – rumuński zespół muzyczny
- Akcent – czasopismo literacko-artystyczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W niektórych wyrazach pochodzenia greckiego akcent pada na sylabę trzecią od końca.

(1.3) Akcent ostry to znak diakrytyczny w postaci ukośnej kreski wznoszącej się od lewej do prawej.

(1.4) Ten trunek jest słodkawy, ale z wyraźnym pikantnym akcentem.

(1.5) Ten jej mąż mówi z dziwnym akcentem, dlatego zastanawiam się, skąd on pochodzi?

(1.7) Ważnym akcentem wnętrza ogrodowego jest soliter o czerwonej barwie liści.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛ̃nt, AS: akcẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcencista mos., akcentacja ż., akcentowanie n., akcentuacja ż., akcentysta mos., zaakcentowanie n.

:: zdrobn. akcencik mrz.

czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

przym. akcentacyjny, akcentuacyjny, akcentowy, akcentowany

przysł. akcentująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcent wyrazowy, przycisk

(1.2) akcent muzyczny

Wiktionary

# akcentacja

akcentuacja;
1. sposób, typ akcentowania w jakimś języku;
2. zaznaczanie akcentów w tekście;
3. ogół akcentów w tekście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. fonet. zob. akcentuacja.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akcentacyjny

rzecz. akcent mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcentuacja

Wiktionary

# akcentacyjny

dotyczący akcentacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fonet. związany z akcentacją, dotyczący akcentacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent mrz., akcentacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcentuacyjny

Wiktionary

# akcentolog

specjalista w dziedzinie akcentologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. specjalista w zakresie akcentologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcentologia ż.

przym. akcentologiczny

Wiktionary

# akcentologia

dziedzina językoznawstwa zajmująca się badaniem akcentu, intonacji i iloczasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcentolog mos.

przym. akcentologiczny

Wiktionary

# akcentologiczny

przymiotnik od: akcentologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z akcentologią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcentologia ż., akcentolog mos.

Wiktionary

# akcentować

1. wyróżniać sylabę w wyrazie lub jeden z wyrazów w zdaniu za pomocą artykulacji, zaakcentowania, intonacji;
2. kłaść nacisk na coś;
3. w muzyce: wyróżniać dźwięk lub akord

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) jęz. wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu

(1.2) przen. podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

(1.3) muz. wyróżniać dźwięk lub akord w melodii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy piją – powiedział Dyżurny. – Mój syn zmartwychwstał – Stary akcentował dokładnie każdą zgłoskę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: akcẽntovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent m., akcencista m., akcentysta m., akcentowanie n., zaakcentowanie n.

czas. zaakcentować dk.

przym. akcentowy, akcentowany

Wiktionary

# akcentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odstępstwem od typowej dla polszczyzny jest też oksytoneza, czyli akcentowanie ostatniej sylaby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: akcẽntovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent m., akcencik m., zaakcentowanie n.

czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

przym. akcentowy, akcentowany

Wiktionary

# akcentowany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: akcentować

przymiotnik

(2.1) w jakiś sposób wyróżniany, wzmacniany lub podkreślany

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Akcentowane sylaby oznaczono przy użyciu pogrubienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent mrz., akcentowanie n.

czas. akcentować ndk., zaakcentować dk.

ims. zaakcentowany

Wiktionary

# akcentowy

związany z akcentem, dotyczący akcentu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fonet. związany z akcentem, dotyczący akcentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Błędy akcentowe mogą utrudniać zrozumienie wielu przekazów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent m., akcentowanie n.

czas. akcentować ndk.

Wiktionary

# akcentuacja

akcentacja;
1. sposób, typ akcentowania w jakimś języku;
2. zaznaczanie akcentów w tekście;
3. ogół akcentów w tekście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. fonet. system akcentowania w danym języku

(1.2) jęz. fonet. zaznaczanie akcentów

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akcentuacyjny

przysł. akcentuacyjnie

rzecz. akcent mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcentacja

Wiktionary

# akcentuacyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób akcentuacyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcentuacja ż.

przym. akcentuacyjny

Wiktionary

# akcentuacyjny

dotyczący akcentu lub zasad akcentowania

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z akcentuacją, dotyczący akcentuacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcent mrz., akcentuacja ż.

przysł. akcentuacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcentacyjny

Wiktionary

# akcentująco

z naciskiem, z nasileniem

SJP.pl

# akcentysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. żartowniś, dowcipniś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛ̃nˈtɨsta, AS: akcẽntysta

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. akcentować

rzecz. akcent

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcencista

Wiktionary

# akcepcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akcept

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcept m.

Wiktionary

# akcepcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. klauzula na dokumencie płatniczym (wekslu) w wymianie krajowej lub międzynarodowej, wyrażająca zobowiązanie dłużnika, na którego dokument jest wystawiony, wypłaty sumy dłużnej

(1.2) daw. przyjęcie

Wiktionary

# akcept

1. zobowiązanie do uiszczenia w terminie sumy oznaczonej na wekslu lub czeku; akceptacja;
2. taki zaakceptowany weksel lub czek;
3. dawniej: zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre, prawidłowe; akceptacja, aprobata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. zobowiązanie się do uiszczenia na zlecenie sumy wymienionej na wekslu lub czeku

(1.2) daw. aprobata

Wiktionary

Akcept (łac. acceptus – przyjęty) – w potocznym języku prawniczym oznacza przyjęcie przekazu. Jest to jednostronna czynność prawna związana ze stosunkiem przekazu będąca oświadczeniem woli dłużnika złożonym w dowolnej formie, którego skutkiem jest przyjęcie do spełnienia świadczenia (głównie pieniężnego).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n., akcepcik mrz., nieakceptowalność ż.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy, nieakceptowalny

przysł. akceptowalnie, nieakceptowalnie

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Akzept. < etym|łac|acceptus.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) акцэпт m.

* bułgarski: (1.1) акцепт m.

* rosyjski: (1.1) акцепт m.

* ukraiński: (1.1) акцепт m.

źródła.

== akcept (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) przyjmować, akceptować, akceptacja

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛpt, AS: akcept

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n., akcepcik mrz., nieakceptowalność ż.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy, nieakceptowalny

przysł. akceptowalnie, nieakceptowalnie

Wiktionary

# akceptacja

1. zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre, prawidłowe; aprobata;
2. formalna zgoda na coś, zwykle pisemna;
3. pogodzenie się z czymś, czego nie sposób zmienić;
4. uznanie czyichś cech, czyjegoś postępowania za zgodne ze spodziewanymi;
5. zobowiązanie do uiszczenia w terminie sumy oznaczonej na wekslu lub czeku; akcept

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyrażenie zgody

Wiktionary

Akceptacja (z łac. acceptatio, dosł. „przyjmowanie”) – uznanie czegoś, aprobata, potwierdzenie czegoś, pogodzenie się z czymś, czego nie można zmienić, uznanie czyichś cech postępowania za zgodne z oczekiwaniami, a także formalna zgoda na jakieś działania, zwykle wyrażona podpisem na odpowiednim dokumencie i niekoniecznie wynikająca z ich pozytywnej oceny, także wyrażenie zgody przez osobę uprawnioną dla sposobu załatwienia sprawy lub aprobatę treści pisma.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Można przypuszczać, że głównym motywem akceptacji przez kobietę poligynii jest lęk przed samotnością.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja, AS: akceptacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akcept mrz., akceptant mos., akceptowalność ż.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afirmacja, przyjęcie, aprobata

Wiktionary

# akceptacyjny

dotyczący akceptacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akceptacją, dotyczący akceptacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

# akceptant

osoba, która zaakceptowała weksel (rzadziej czek)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

Wiktionary

Akceptant – odbiorca inny niż konsument, na rzecz którego agent rozliczeniowy świadczy usługę płatniczą. Jest to podmiot, który przyjmuje płatności kartą, czyli zgadza się, aby za sprzedawane przez niego towary lub usługi płacić z wykorzystaniem karty płatniczej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akceptowalność ż., akcept mrz., akceptacja ż.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

czas. akceptować, zaakceptować

Wiktionary

# akceptantka

→ akceptant

SJP.pl

#### Patrz:

akceptant

# akceptor

w półprzewodniku: atom domieszki lub defekt sieci krystalicznej, wychwytujący jeden z elektronów pasma walencyjnego kryształu, tworząc dodatnio naładowaną dziurę, biorącą udział w przewodzeniu prądu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

Wiktionary

Akceptor – cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej. Cząsteczki dostarczające (przeciwne akceptorowym) nazywane są donorami.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. akceptorowy

Wiktionary

# akceptować

zgadzać się z czymś, wyrażać zgodę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaakceptować)

(1.1) aprobować coś

(1.2) formalnie godzić się na coś

(1.3) godzić się z czymś, czego nie można zmienić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lecz szybko odkryłam o ile więcej my mieliśmy nauczyć się od niej niż ona od nas; to fakt akceptowany przez wszystkich członków naszej rodziny, może z wyjątkiem naszego kota.

(1.2) Akceptujemy karty kredytowe w naszym sklepie.

(1.3) Trzeba się nauczyć akceptować swój los.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ, AS: akceptovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaakceptowanie n., akceptowanie n., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., akceptowalność ż.

czas. zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgadzać się, wyrażać zgodę, pozwalać, zezwalać

(1.2) zatwierdzać

(1.3) dopuszczać, przymykać oko, przyzwalać, tolerować, wytrzymywać, znosić

Wiktionary

# akceptowalność

→ akceptowalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co akceptowalne; cecha tych, którzy są akceptowalni

Wiktionary

Akceptowalność, akceptabilność – termin odnoszący się do wypowiedzeń, oznaczający zgodność danego wypowiedzenia z poczuciem językowym odbiorców komunikatu, inaczej jego sensowność. Brak elementu akceptowalności w komunikacie językowym nie oznacza jego niegramatyczności. Twórcą koncepcji akceptowalności jest Noam Chomsky.

Wikipedia

#### Patrz:

akceptowalny

#### Powiązane:

rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

# akceptowalny

taki, który daje się zaakceptować

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia

(1.2) jęz. zgodny z poczuciem językowym, gramatyczny i sensowny;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Dla nas to kwota akceptowalna — mówi Piotr Chojnacki, prezes Termalu. — Możemy teraz myśleć o rozwoju i rozpocząć prywatyzację.

(1.1) — Harmonogram – sprawdź, czy jest dla Ciebie akceptowalny, czasem jest tak, że agencja może przystąpić do realizacji serwisu WWW dopiero po dwóch miesiącach od złożenia zapytania ofertowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ, AS: akceptovalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akceptowalność ż., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., zaakceptowanie n., akceptowanie n., nieakceptowalność ż.

czas. zaakceptować, akceptować ndk.

przym. akceptacyjny, akceptowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) do pomyślenia, do przyjęcia, do zniesienia, dopuszczalny, dość dobry, jaki taki, pot. może być, przest. możebny, możliwy, pot. ujdzie, względny, znośny

Wiktionary

# akceptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrażanie zgody, aprobaty, akceptacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Akceptowanie drobnych kradzieży na terenie zakładu działa demoralizująco na załogę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛptɔˈvãɲɛ, AS: akceptovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaakceptowanie n., akceptacja ż., akcept m., akceptant m., akceptowalność ż.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny, akceptowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aprobowanie

Wiktionary

# akceptowy

związany z akceptem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akceptem, dotyczący akceptu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcept mrz., akceptacja ż., akceptant mos., akceptowalność ż., akceptowanie n., zaakceptowanie n.

czas. akceptować ndk., zaakceptować dk.

przym. akceptacyjny, akceptowalny

Wiktionary

# akceptujący

zgadzać się z czymś, wyrażać zgodę

SJP.pl

# akces

przystąpienie do czegoś, udział w czymś; akcesja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przystąpienie do czegoś, wzięcie udziału w czymś

Wiktionary

Akces (łac. accessus) – dawniej procedura stosowana podczas wyboru papieża na konklawe. Jeśli w pisemnym głosowaniu (scrutinium) żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganej większości 2/3 (ewentualnie jeśli kardynałowie chcieli uczynić dokonany już wybór jednomyślnym), dopuszczano zmianę preferencji wyborczych przez głosujących kardynałów poprzez „przejście” (accessus) na innego kandydata, niż głosowali (najczęściej na tego, który uzyskał najwięcej głosów). Wyniki takiego kandydata ze scrutinium i akcesu się sumowało. Do XVII wieku akces przeprowadzano ustnie, poprzez publiczną deklarację kardynała „accedo domino Cardinali ....”, jednak w 1621 Grzegorz XV zarządził, że procedura akcesu także powinna być pisemna.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈakt͡sɛs, AS: akces

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcesja ż., akcesik mrz.

przym. akcesyjny, akcesowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcesja

Wiktionary

# akcesik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akces

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie akces, lecz tylko mały akcesik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akces m.

Wiktionary

# akcesja

1. przystąpienie do czegoś, udział w czymś; akces;
2. w bibliotece: ewidencjonowanie zakupionych i otrzymanych książek, czasopism itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynności wykonywane przy włączaniu do zbiorów bibliotecznych dokumentów;

(1.2) wyodrębniony dział nabytków

(1.3) znak umieszczany na książce na odwrocie karty tytułowej zawierający m.in. numer pozycji

(1.4) akces, przyłączenie się

Wiktionary

- Akcesja (bibliotekoznawstwo)
- Akcesja (prawo międzynarodowe)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) Formułując teorię o automatycznej akcesji niepodległej Szkocji do Unii Europejskiej, szkoccy nacjonaliści pomijają też istotne doświadczenia quebeckie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈt͡sɛsʲja, AS: akcesʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akcesyjny

rzecz. akces

Wiktionary

# akcesor

przestarzale: osoba przystępująca do czegoś, wchodząca do spółki

SJP.pl

# akcesorium

1. drobny przedmiot będący uzupełnieniem, dodatkiem do czegoś;
2. drobny przedmiot przydatny do wykonywania określonych czynności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urz. hand. drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie

(1.2) książk. przedmiot charakterystyczny dla jakiegoś zawodu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zauważył typowe akcesoria do golenia i mycia zębów, aspirynę i lek na zgagę oraz znacznie większy wybór szamponów, odżywek do włosów i balsamów do ciała, niż jego zdaniem mógłby potrzebować Roy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akcesoryczny, akcesoryjny

Wiktionary

# akcesoryczny

1. dodatkowy, ale odgrywający pewną rolę, niepodstawowy; akcesoryjny;
2. minerały akcesoryczne - minerały występujące tylko w niewielkiej ilości (niemające wpływu na klasyfikowanie skał)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. akcesoryjny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcesorium n.

przym. akcesoryjny

Wiktionary

# akcesoryjny

dodatkowy, ale odgrywający pewną rolę, niepodstawowy (elementy akcesoryjne); akcesoryczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dodatkowy, uzupełniający, drugorzędny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcesorium n.

przym. akcesoryczny

Wiktionary

# akcesowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akcesem, dotyczący akcesu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akces m.

Wiktionary

# akcesyjny

przymiotnik od: akcesja (np. procedura akcesyjna, księga akcesyjna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący akcesji, związany z akcesją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wejście w życie traktatu akcesyjnego dziesięciu państw do UE w 2004 r. wymagało jego ratyfikacji przez wszystkie ówczesne państwa członkowskie i co najmniej jedno przystępujące.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛˈsɨjnɨ, AS: akcesyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akces m., akcesja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adhezyjny

Wiktionary

# akcesyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pozwolenie, zezwolenie

Wiktionary

# akcik

zdrobnienie od: akt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: akt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akt mrz., aktówka ż.

przym. aktowy

Wiktionary

# akcja

1. działanie, szczególnie zorganizowane, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu;
2. typ fabuły w dziele literackim i filmowym;
3. działanie bojowe, walka;
4. papier wartościowy, dokument udziałowy w spółce akcyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działanie zorganizowane

(1.2) przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;

(1.3) sport. działania ofensywne, atak

(1.4) praw. ekon. papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

(1.5) pot. zdarzenie, wydarzenie

(1.6) gwara. więzienna: wydarzenie

(1.7) gwara. więzienna: przestępstwo

(1.8) gwara. więzienna: wybryk

Wiktionary

- akcja (literatura)
- Akcja (teatr)
- akcja (film)
  - film akcji
- akcja (gry fabularne)
- akcja zbrojna
- akcja strun

- akcja (finanse)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oddziały specjalne rozpoczęły akcję odbicia zakładników.

(1.2) Akcja tej powieści rozgrywa się w Anglii.

(1.3) Strzela! Gol! Co za akcja!

(1.4) Ostatnio zarobiłem trochę pieniędzy na sprzedaży akcji.

(1.5) Ale akcja! Aśka powiedziała dyrektorowi, że jest idiotą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakt͡sʲja, AS: akcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż., przedakcja ż.

:: zdrobn. akcyjka ż.

przym. akcyjny

przysł. akcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyn, działanie, impreza, przedsięwzięcie, ruch

(1.2) fabuła, treść, wątek, motyw, temat, historia

(1.3) atak

(1.4) papier wartościowy, udział

Wiktionary

# akcje

1. działanie, szczególnie zorganizowane, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu;
2. typ fabuły w dziele literackim i filmowym;
3. działanie bojowe, walka;
4. papier wartościowy, dokument udziałowy w spółce akcyjnej

SJP.pl

Akcja – papier wartościowy łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym, wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej, komandytowo-akcyjnej lub prostej spółce akcyjnej. Także ogół praw i obowiązków akcjonariusza w spółce lub część kapitału akcyjnego.

Wikipedia

# akcjogram

graficzne przedstawienie notowań giełdowych

SJP.pl

# akcjonalista

dawniej: akcjonariusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. akcjonariusz.

Wiktionary

# akcjonariat

ogół osób i podmiotów gospodarczych posiadających udziały (akcje) w danej firmie

SJP.pl

Akcjonariusz – wspólnik spółki akcyjnej lub spółki komandytowo-akcyjnej będący posiadaczem akcji wyemitowanych przez taką spółkę. Podmiot nabywający akcje spółki staje się jej akcjonariuszem. Akcjonariuszem może zostać osoba fizyczna, osoba prawna, jak również jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (np. osobowa spółka handlowa). W spółce komandytowo-akcyjnej akcjonariusze są – obok komplementariuszy – jedną z dwóch kategorii wspólników i co do zasady pełnią w tej spółce funkcję bierną.

Wikipedia

# akcjonariusz

1. wspólnik w spółce akcyjnej;
2. wspólnik w spółce komandytowo-akcyjnej, który nie odpowiada za jej zobowiązania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. właściciel akcji spółki akcyjnej;

Wiktionary

Akcjonariusz – wspólnik spółki akcyjnej lub spółki komandytowo-akcyjnej będący posiadaczem akcji wyemitowanych przez taką spółkę. Podmiot nabywający akcje spółki staje się jej akcjonariuszem. Akcjonariuszem może zostać osoba fizyczna, osoba prawna, jak również jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (np. osobowa spółka handlowa). W spółce komandytowo-akcyjnej akcjonariusze są – obok komplementariuszy – jedną z dwóch kategorii wspólników i co do zasady pełnią w tej spółce funkcję bierną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akcjonariusze tej spółki czuli się oszukani.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ, AS: akcʹi ̯õnarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcja ż., akcjonariat m.

:: fż. akcjonariuszka ż.

przym. akcyjny

przysł. akcyjnie

Wiktionary

# akcjonariuszka

posiadaczka akcji przedsiębiorstwa akcyjnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: akcjonariusz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedakcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariat m., akcja ż.

przym. akcyjny

przysł. akcyjnie

Wiktionary

# akcjonistka

→ akcjonista

SJP.pl

#### Patrz:

akcjonista

# akcjonizm

nurt w sztuce współczesnej mający zbliżyć sztukę do codziennego życia

SJP.pl

- Akcjonizm – ruch artystyczny
- Akcjonizm wiedeński – ruch artystyczny w powojennej Austrii
- termin, utworzony przez Theodora Adorna

Wikipedia

# akcjum

przylądek w zachodniej Grecji

SJP.pl

Akcjum, (łac. Actium, gr. Άκτιο – Aktio, czyli położone na przylądk-u/-ach) – miasto w zachodniej części Grecji w Akarnanii na przylądku o tej samej nazwie, przy wejściu do Zatoki Ambrakijskiej.

W czasach starożytnych Akcjum było miejscem kultu Apollina Aktiosa. Należało wówczas do miasta Anaktorion. W pobliżu tego miasta 2 września 31 r. p.n.e. odbyła się bitwa pod Akcjum, w której zwycięzcą został Oktawian.

Wikipedia

# akcjusz

Wikipedia

# akcydencja

akcydens; przestarzale:
1. przypadkowa, zmienna cecha jakiejś rzeczy;
2. dochód uboczny, dodatkowa opłata pobierana przy cle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatkowa opłata przy cleniu przywożonych towarów

(1.2) daw. przypadłość

(1.3) daw. dochód uboczny, często nielegalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

przym. akcydensowy, akcydentalny

Wiktionary

# akcydens

1. przypadkowa, zmienna cecha jakiejś rzeczy; akcydencja;
2. dochód uboczny, dodatkowa opłata pobierana przy cle; akcydencja;
3. druk okolicznościowy; druk akcydensowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) druk. druk o charakterze użytkowym lub okolicznościowym, np. zaproszenie, menu, ulotka, afisz, katalog etc.;

(1.2) cecha ulotna rzeczy, niewpływająca na jej istotę

(1.4) daw. ekon. dodatek do stałego uposażenia księdza

Wiktionary

- akcydens w poligrafii
- akcydens w filozofii, przeciwieństwo atrybutu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Firma rozpoczęła działalność od produkcji akcydensów.

(1.2) Mówi się, że rozciągłość to modus lub akcydens materii, a materia to podłoże, czyli substratum, które ją podtrzymuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨdɛ̃w̃s, AS: akcydẽũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydencja ż., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

:: zdrobn. akcydensik mrz.

przym. akcydensowy, akcydentalny

przysł. akcydentalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) druk ulotny

Wiktionary

# akcydensik

dawniej, żartobliwie: akcydens - dochód uboczny, zwykle nielegalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: akcydens

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

przym. akcydensowy, akcydentalny

przysł. akcydentalnie

Wiktionary

# akcydensista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zecer składający druki akcydensowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

przym. akcydensowy, akcydentalny

przysł. akcydentalnie

Wiktionary

# akcydensistka

→ akcydensista

SJP.pl

#### Patrz:

akcydensista

# akcydensowy

1. przymiotnik od: akcydens (w znaczeniu druku, np. drukarnia akcydensowa);
2. przestarzale: związany z akcydencją (akcydensem), np. opłata akcydensowa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akcydensem, dotyczący akcydensu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

przym. akcydentalny

przysł. akcydentalnie

Wiktionary

# akcydentalizm

pogląd filozoficzny zaprzeczający powiązaniu zjawisk w sposób konieczny, uważający prawa nauki za subiektywne konstrukcje ludzkiego umysłu, negujący powiązanie zjawisk w stopniu umożliwiającym przewidzenie większości rzeczy, co nie wynika z braków nauki, ale z przypadkowości wpisanej w naturę świata; kontyngentyzm

SJP.pl

Kontyngentyzm (łac. contingens - zdarzający się; także akcydentalizm) - koncepcja filozoficzna zakładająca, że zjawiska zachodzące w świecie mają w różnym stopniu charakter przypadkowy i nie są ze sobą związane przyczynowo. Według tej koncepcji pewne zdarzenia lub procesy nie wynikają z wiedzy naukowej, lecz z samej istoty rzeczywistości.

Wikipedia

# akcydentalnie

przysłówek sposobu

(1.1) nieistotnie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalʲɲɛ, AS: akcydẽntalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akcydentalny, akcydensowy

rzecz. akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos.

Wiktionary

# akcydentalność

→ akcydentalny

SJP.pl

#### Patrz:

akcydentalny

# akcydentalny

książkowo: przypadkowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. przypadkowy, okolicznościowy, nieistotny, dodatkowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨdɛ̃nˈtalnɨ, AS: akcydẽntalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcydencja ż., akcydens mrz., akcydensik mrz., akcydensista mos., akcydensistka ż., akcydentalia nmos., akcydentalizm mrz.

przym. akcydensowy

przysł. akcydentalnie

Wiktionary

# akcyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. proces sądowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨja, AS: akcyi ̯a

Wiktionary

# akcyjka

zdrobnienie od: akcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: akcja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

przym. akcyjny

przysł. akcyjnie

Wiktionary

# akcyjniak

potocznie: film akcji

SJP.pl

# akcyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób polegający na doraźnym organizowaniu akcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamiast egzekwować przepisy systematycznie i bezwzględnie, służby porządkowe (…) działają akcyjnie i po medialnym zamieszaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

przym. akcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czasowo, doraźnie, dorywczo, kapryśnie, niesystematycznie, nieregularnie, nierównomiernie, nierytmicznie, okazjonalnie, okresowo, sezonowo, tymczasowo, w kratkę

Wiktionary

# akcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest akcyjne; cecha tych, którzy są akcyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

przym. akcyjny

przysł. akcyjnie

Wiktionary

# akcyjny

1. związany z akcją (np. charakter akcyjny);
2. związany z akcjami (np. kapitał akcyjny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akcją, dotyczący akcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedakcja ż., akcja ż., akcyjka ż., akcyjność ż., akcjonariusz mos., akcjonariuszka ż.

przysł. akcyjnie

Wiktionary

# akcyza

1. rodzaj pośredniego podatku nakładanego przez państwo na niektóre artykuły spożywcze, przedmioty użytkowe i usługi, wkalkulowany w ich cenę; podatek akcyzowy; także: kwota tego podatku;
2. urząd pobierający ten podatek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

Wiktionary

Podatek akcyzowy (Akcyza, z łac. accisia) – podatek pośredni nakładany na niektóre wyroby konsumpcyjne.

Akcyza jest nakładana na dobra, aby ograniczyć ich spożycie lub ze względu na wysoką akumulację zysku (niskie koszty produkcji, a wysokie spożycie). Obecnie stała się obszernym i łatwym wpływem pieniędzy dla budżetu państwa poprzez nakładanie na tzw. dobra infrastrukturalne (energia, paliwa itp.) lub konsumowane na masową skalę (np. używki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Celnicy przechwycili 1000 kartonów papierosów bez akcyzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈt͡sɨza, AS: akcyza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcyźnik m.

przym. akcyzowy

Wiktionary

# akcyźnik

urzędnik państwowy pobierający akcyzę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. urzędnik pobierający akcyzę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcyza ż.

przym. akcyzowy

Wiktionary

# akcyzowy

→ akcyza

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący akcyzy

Wiktionary

#### Patrz:

akcyza

#### Przykłady

(1.1) Typowym tego przykładem są podatki typu akcyzowego, tzn. podatki od wydatków, zwłaszcza na szczególne rodzaje towarów, takich jak alkohol, benzyna, papierosy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɨˈzɔvɨ, AS: akcyzovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcyza ż., akcyźnik m.

Wiktionary

# akebia

azjatyckie pnącze, którego owoce są stosowane w medycynie naturalnej w zaburzeniach laktacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Akebia|ref=tak., rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny krępieniowatych;

Wiktionary

Akebia (Akebia) – rodzaj roślin okrytonasiennych zaliczanych do rodziny krępieniowatych Lardizabalaceae. Obejmuje 5 gatunków. Rośliny te występują we wschodniej Azji (Chiny, Korea, Japonia). W naturze rośliny te rosną na terenach skalistych, w zaroślach, zawsze tam, gdzie mogą rozwinąć się w miejscach nasłonecznionych. Na obszarach górskich rosną do rzędnej 1500 m n.p.m. Kwitną wiosną.

Wikipedia

# akedia

apatia, obojętność, beztroska, wyczerpanie; acedia

SJP.pl

# akefaliczny

1. w sztukach plastycznych: bezgłowy, przedstawiony bez głowy, niemający początku (o przedstawianych stworach);
2. wiersz akefaliczny - wiersz antyczny, który nie ma elementu początkowego

SJP.pl

# akerman

dawna nazwa Białogrodu nad Dniestrem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Białogród nad Dniestrem

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tam zdala błyszczy obłok, tam jutrzenka wschodzi... / To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu!

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akermański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Akierman, Akkerman

Wiktionary

# akermanit

minerał z gromady krzemianów grupowych

SJP.pl

Melilit – minerał z gromady krzemianów grupowych. Nazwa pochodzi z gr. meli czyli miód oraz lithos czyli skała/kamień.

Melility to krzemiany grupowe Ca2Mg i Ca2Al oraz ich analogon strukturalny Ca2Zn (hardystonit). Skrajnymi ogniwami szeregu melilitów są:

- akermanit Ca2Mg[Si2O7]
- gehlenit Ca2Al[(Si,Al)2O7]

Wikipedia

# akermański

→ Akerman

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Akermanem (obecnie: Białogród nad Dniestrem)

Wiktionary

#### Patrz:

Akerman

#### Powiązane:

rzecz. Akerman mrz.

Wiktionary

# aketon

gruby, pikowany kaftan średniowieczny, zakładany pod zbroję; gambeson, przeszywanica

SJP.pl

Przeszywanica (aketon, gambeson) – gruby, pikowany kaftan zakładany pod zbroję w średniowieczu.

Przeszywanica wykonana była z wielu warstw płótna (lnianego lub jutowego) albo skóry, zszytych ze sobą (stąd nazwa). Najczęściej zakładano ją pod kolczugę, w celu pochłonięcia energii ciosu i ochrony ciała przed obrażeniami miażdżonymi, przed czym nie bronił giętki pancerz kolczy. Biedniejsi wojownicy (głównie piechota) często używali przeszywanicy jako jedynej ochrony tułowia. Także pod zbroje płytowe zakładano przeszywanicę, często wzmocnioną naszytą nań plecionką kolczą w miejscach niechronionych przez zbroję.

Wikipedia

# akia

rodzaj sanek używanych przez Eskimosów

SJP.pl

Akia (Akia) – najprawdopodobniej jeden z najwcześniejszych władców miasta-państwa Aszur, panujący być może na przełomie XXI i XX wieku p.n.e.

Akia wzmiankowany jest w Asyryjskiej liście królów, która wymienia go jako 29 władcę Asyrii. Występuje on tam jako trzeci z tzw. „sześciu królów [których imiona zostały zapisane na] cegłach, (ale) których limmu nie zostali spisani/znalezieni”. Jako jego poprzednik wymieniany jest Kikkia, a jako jego następca Puzur-Aszur I, ale nie wiadomo czy chodzi tu o członków tej samej rodziny/dynastii. W kopiach B i C Asyryjskiej listy królów jego imię brzmi tak samo: Akia (zapisywane A-ki-a).

Wikipedia

# akinakes

krótki miecz brązowy obosieczny z VII wieku p.n.e., używany przez Scytów

SJP.pl

Akinakes (gr. ἀκινάκης) lub akinaka (pers. akīnakah) – scytyjski sztylet lub krótki miecz, od VIII wieku p.n.e. charakterystyczny dla kultury Scytów, a następnie przejęty przez Persów.

Wikipedia

# akinety

komórki przetrwalnikowe o charakterze spory, występujące u nitkowatych form sinic i u niektórych glonów żyjących w szybko zmieniających się siedliskach, np. wysychających kałużach

SJP.pl

Akinety – rodzaj przetrwalników występujący u nitkowatych form sinic i u niektórych innych glonów, żyjących w szybko zmieniających się warunkach. W niesprzyjających warunkach środowiska (np. przy zbyt niskiej temperaturze lub braku wody) komórki tych glonów zamieniają się różnego rodzaju przetrwalniki (akinety, hypnospory, hypnoscyty).

Wikipedia

# akinetyczny

→ akineza

SJP.pl

#### Patrz:

akineza

# akineza

akinezja;
1. brak zdolności wykonywania ruchów na skutek uszkodzenia obwodowego narządu ruchu;
2. u zwierząt: znieruchomienie będące reakcją obronną; bezruch

SJP.pl

Akinezja, akineza – objaw chorobowy przejawiający się zubożeniem ruchowym lub całkowitym bezruchem. Występuje m.in. u chorych na chorobę Parkinsona. Szczególnie zauważalne jest w akinezji zubożenie ruchów mimicznych twarzy (tzw. „maskowatość twarzy”, amimia). Czasami towarzyszą jej bradylalia (spowolnienie mowy) oraz mikrografia (pisanie małymi literami).

Wymuszona akineza występuje u niektórych zwierząt, jako mechanizm obronny, np. u dydelfów czarnouchych.

Wikipedia

# akinezja

akineza;
1. brak zdolności wykonywania ruchów na skutek uszkodzenia obwodowego narządu ruchu;
2. u zwierząt: znieruchomienie będące reakcją obronną; bezruch

SJP.pl

Akinezja, akineza – objaw chorobowy przejawiający się zubożeniem ruchowym lub całkowitym bezruchem. Występuje m.in. u chorych na chorobę Parkinsona. Szczególnie zauważalne jest w akinezji zubożenie ruchów mimicznych twarzy (tzw. „maskowatość twarzy”, amimia). Czasami towarzyszą jej bradylalia (spowolnienie mowy) oraz mikrografia (pisanie małymi literami).

Wymuszona akineza występuje u niektórych zwierząt, jako mechanizm obronny, np. u dydelfów czarnouchych.

Wikipedia

# akira

japońskie imię męskie

SJP.pl

Akira (jap. アキラ) – manga autorstwa Katsuhiro Ōtomo, publikowana w magazynie „Shūkan Young Magazine” wydawnictwa Kōdansha od 20 grudnia 1982 do 25 czerwca 1990.

Na podstawie mangi powstał pełnometrażowy film anime, którego premiera odbyła się w 1988 roku. Ponadto planowany jest aktorski film live action, którego próby jego produkcji podejmowano kilkukrotnie, jednak wciąż nie wiadomo, kiedy powstanie i kiedy odbędzie się jego premiera.

Wikipedia

# akita

rasa psa domowego pochodząca z Japonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kynol. każda z dwóch ras psów: akita inu i akita amerykańska;

(1.2) pies jednej z ras akita (1.1)

Wiktionary

- Akita – miasto w Japonii w Prefekturze Akita
- Akita – prefektura w Japonii
- Akita – dworzec kolejowy
- akita (akita inu) – japońska rasa psa
- akita amerykańska – amerykańska rasa psa
- Masami Akita – japoński kompozytor muzyki noise

Wikipedia

# akka

1. rodzaj roślin z rodziny mirtowatych;
2. akka Sellowa - ciepłolubna roślina drzewiasta z rodziny mirtowatych; fejhoa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

Wiktionary

Akka (hebr. ‏עכו‎, Akko; arab. ‏عكا‎, Akka; ang. Akko; w językach zachodnioeuropejskich na ogół zwane Akra, fr. Saint-Jean-d’Acre) – miasto położone w Dystrykcie Północnym w Izraelu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zespół zabytków Akki jest od 2001 roku umieszczony na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

(1.1) Czytałem o Akce w jakimś starym polskim przewodniku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akkański

Wiktionary

# akkański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Akką, dotyczący Akki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ruszyli oni czym prędzej na północ, uprzednio pożyczywszy siedem tysięcy bizantów akkańskich i tysiąc bizantów jerozolimskich na sfinansowanie kampanii.

(1.1) Dłoń z pucharkiem wskazała wody przystani akkańskiej, na której unosiło się zaledwie kilka drobnych łodzi rybackich.

(1.1) Wenecja i Genua prowadziły między sobą niewypowiedzianą wojnę na wyniszczenie o porty Lewantu, zaś szpitalnicy i templariusze od dawna pozostawali w ostrym politycznym sporze o zyski z akkańskiego handlu.

(1.1) Dwa lata później zdobyta została Akka, stolica kadłubowego Królestwa Akkańskiego, ostatnia już placówka Franków na Bliskim Wschodzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akka ż.

Wiktionary

# aklamacja

przyjęcie czegoś jednomyślnie, bez głosowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jednogłośny wybór, uznanie czegoś

(1.2) daw. obyczajowy powitalny okrzyk ku czci wysoko postawionych osób

Wiktionary

Aklamacja (łac. acclamatio z ad „do, z” i clamo „wołam”; consensus ordinum „zgoda stanów”) – sposób przyjęcia ustawy lub wniosku w demokratycznych organach władzy ustawodawczej.

Wniosek zostaje przyjęty poprzez aklamację, gdy zostaje zaakceptowany jednomyślnie przez całe zgromadzenie bez organizowania głosowania (może zostać poparty okrzykami lub oklaskami).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powtórnie wybrano ją przez aklamację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaklãˈmat͡sʲja, AS: aklãmacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklamowanie n.

czas. aklamować ndk.

przym. aklamacyjny

Wiktionary

# aklamacyjny

dotyczący aklamacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aklamacją, dotyczący aklamacji, wyrażony przez aklamację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklamacja ż., aklamowanie n.

czas. aklamować ndk.

Wiktionary

# aklamować

witać, powitać okrzykiem; uznawać, uznać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. witać okrzykiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklamacja ż., aklamowanie n.

przym. aklamacyjny

Wiktionary

# aklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. witanie okrzykiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklamacja ż.

czas. aklamować ndk.

przym. aklamacyjny

Wiktionary

# aklasowy

nienależący do żadnej klasy społecznej; bezklasowy

SJP.pl

# aklimacja

naturalna reakcja organizmu na nietypowe dla niego (np. sztucznie stworzone) warunki

SJP.pl

Aklimatyzacja – rodzaj adaptacji; spowodowane zmianą miejsca pobytu, zachodzące w naturalnych warunkach, przystosowanie się do nowych dla danego organizmu warunków klimatycznych. W zakres aklimatyzacji wchodzą przystosowania do klimatu, czasu i wysokości. Przystosowanie zachodzące w warunkach laboratoryjnych, do sztucznie wytwarzanych warunków, nazywamy aklimacją.

Wikipedia

# aklimatyzacja

przystosowywanie, przyzwyczajanie się do panujących warunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

(1.2) przen. przystosowanie się do nowej sytuacji

Wiktionary

Aklimatyzacja – rodzaj adaptacji; spowodowane zmianą miejsca pobytu, zachodzące w naturalnych warunkach, przystosowanie się do nowych dla danego organizmu warunków klimatycznych. W zakres aklimatyzacji wchodzą przystosowania do klimatu, czasu i wysokości. Przystosowanie zachodzące w warunkach laboratoryjnych, do sztucznie wytwarzanych warunków, nazywamy aklimacją.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aklimatyzowanie n., zaaklimatyzowanie n.

czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary

# aklimatyzacyjny

dotyczący aklimatyzacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z aklimatyzacją, dotyczący aklimatyzacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklimatyzacja ż., aklimatyzowanie n.

czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

Wiktionary

# aklimatyzować

1. przystosowywać (rzadziej przystosować) organizm do panujących warunków;
2. aklimatyzować się - o organizmie lub przenośnie o kimś: przyzwyczajać się (rzadziej przyzwyczaić się), przystosowywać się (rzadziej przystosować się) do panujących warunków

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) biol. przystosowywać organizm do odmiennych warunków otoczenia

czasownik zwrotny niedokonany aklimatyzować się (dk. brak)

(2.1) biol. o organizmie: przystosowywać się do odmiennych warunków otoczenia

(2.2) rzad. przen. dostosowywać się do nowej sytuacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklimatyzacja ż., aklimatyzowanie n., zaaklimatyzowanie n.

czas. zaaklimatyzować dk.

przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary

# aklimatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostosowywanie się do nowych warunków lub sytuacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aklimatyzacja ż., zaaklimatyzowanie n.

czas. aklimatyzować ndk., zaaklimatyzować dk.

przym. aklimatyzacyjny

Wiktionary

# aklina

linia łącząca na mapie geograficznej miejsca, w których odchylenie igły magnetycznej równe jest zeru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. linia łącząca na mapie miejsca, gdzie odchylenie igły magnetycznej równe jest zeru;

Wiktionary

Aklina lub inaczej równik magnetyczny – jedna z izoklin, czyli umownych linii na powierzchni Ziemi lub na mapie specjalnej-geofizycznej, łączących punkty o jednakowej inklinacji magnetycznej (o jednakowym nachyleniu magnetycznym); nazwa „aklina” odnosi się do izokliny, dla której inklinacja jest równa 0°.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) równik magnetyczny

Wiktionary

# akme

1. według starożytnych Greków: okres najwyższego rozkwitu władz intelektualnych, przypadający u ludzi mniej więcej czterdziestoletnich, umożliwiający ustalenie przybliżonej daty działalności autorów mniej znanych
2. książkowo: szczyt lub punkt krytyczny czegoś: życia, dziejów, choroby itd.

SJP.pl

Akme (stgr. ἀκμή – ostrze, szczyt, punkt kulminacyjny) – pojęcie używane w piśmiennictwie starożytnej Grecji na oznaczenie punktu kulminacyjnego, rozkwitu, okresu najpełniejszego rozwoju czy szczytu działalności .

Wikipedia

# akmeista

przedstawiciel akmeizmu, poeta tworzący w duchu akmeizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przedstawiciel, zwolennik akmeizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Acumen stał się ważnym pojęciem dla rosyjskich akmeistów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akmeizm mrz.

:: fż. akmeistka ż.

przym. akmeistyczny

Wiktionary

# akmeistka

przedstawicielka akmeizmu, poetka tworząca w duchu akmeizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedstawicielka, zwolenniczka akmeizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akmeizm mrz.

:: fm. akmeista mos.

przym. akmeistyczny

Wiktionary

# akmeistyczny

dotyczący akmeizmu lub akmeistów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z akmeizmem, dotyczący akmeizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akmeista mos., akmeistka ż., akmeizm mrz.

Wiktionary

# akmeizm

kierunek w poezji rosyjskiej pierwszej połowy międzywojnia, głoszący odwrót od symbolicznej i mistycznej poezji, nawołujący do ukazywania w utworach piękna realnego świata za pomocą prostego języka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

Wiktionary

Akmeizm (od akme, gr. akmḗ „szczyt, wyższy stopień czegoś, pora rozkwitu”; także adamizm, klaryzm) – modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na lata 1912–1932, odmiana neoklasycyzmu. Wyszedł on od krytyki symbolizmu przeprowadzonej przez młodych twórców z istniejącej w latach 1911–1914 grupy „Cech poetów”. Inicjatorem powstania ruchu był Nikołaj Gumilow, a głównymi jego przedstawicielami byli Osip Mandelsztam, Anna Achmatowa, Michaił Kuzmin, Siergiej Gorodiecki. Głównym organem akmeistów było czasopismo „Apollon”.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. akmeista mos., akmeistka ż.

przym. akmeistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adamizm, klaryzm

Wiktionary

# akmolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Akmołą, dotyczący Akmoły (współcz. Astana)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akmoła ż.

Wiktionary

# akmon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. rodzaj bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brzeg był pokryty akmonami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakmɔ̃n, AS: akmõn

Wiktionary

# akognitywizm

pogląd etyczny zakładający nieistnienie obiektywnych wartości etycznych i moralnych, uznający je za wynikające z jednostkowego bądź zbiorowego przeświadczenia; nonkognitywizm, antykognitywizm

SJP.pl

# akolada

klamra łącząca większą ilość pięciolinii w utworach na wiele głosów, instrumentów lub na dwie ręce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. druk. pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

Wiktionary

- Akolada (muzyka)
- Akolada (ceremonia)
- Akolada (masoneria)
- Akolada (Chór Kameralny „Akolada”)

Wikipedia

# akolita

1. kleryk z nadanym czwartym, ostatnim z niższych święceń kapłańskich (mający m.in. prawo do udzielania komunii);
2. dawniej: ministrant biorący udział w uroczystej liturgii;
3. rzadko: przenośnie o czyimś stronniku, popleczniku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. osoba, której udzielono posługi akolitatu;

(1.2) książk. czyjś stronnik, poplecznik, towarzysz

Wiktionary

Akolita (z greckiego ἀκόλουθος „akólouthos” – „towarzyszący, idący za kimś” lub ἀκολουθέω „akóloutheo” – „iść za kimś, naśladować, towarzyszyć”) – chrześcijanin ustanowiony do pomocy kapłanowi i diakonowi w sprawowaniu liturgii.

Niekiedy, zważywszy na okoliczności, dopuszcza się do służby przy ołtarzu inne osoby świeckie, niebędące ustanowionymi przez władzę kościelną (ministrantów). Wówczas akolitom powierza się troskę o prawidłowe przygotowanie tych osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babcię Józię odwiedził ksiądz z Panem Jezusem, któremu towarzyszył akolita.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔˈlʲita, AS: akolʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akolitat m., akolitka ż.

:: fż. akolitka ż.

przym. akolicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) posługujący

Wiktionary

# akolitat

obrzęd ustanowienia kogoś akolitą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. jedna ze współczesnych posług w Kościele;

(1.2) kośc. obrzęd ustanowienia akolity

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prowincjał udzielił posługi akolitatu dwunastu klerykom.

(1.2) Rodzice przyjechali na akolitat swojego syna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akolita m., akolitka ż.

Wiktionary

# akolitka

świeca trzymana przez akolitę

SJP.pl

# akolut

doświadczenie zmysłowe

SJP.pl

# akomodacja

1. w fizjologii: przystosowanie się układu optycznego oka do wyraźnego widzenia z danej odległości;
2. w psychologii: doskonalenie natury poznawczej pod wpływem nowych doświadczeń;
3. w językoznawstwie: zmiana brzmienia głoski w wyniku wymowy razem z głoskami ją otaczającymi (np. "w" w "ławka" wymawiane jako "f")

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

(1.2) przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej

(1.3) dostosowanie warunków oferty zakwaterowania

(1.4) jęz. formalne podporządkowanie się podrzędnika wymogom nadrzędnika;

(1.5) psych. zmiana istniejących lub tworzenie nowych struktur poznawczych w celu przystosowania się do nowych warunków środowiska;

Wiktionary

Akomodacja (łac. accommodatio czyli przystosowanie) – umiejętność dostosowania istniejącego układu do panujących warunków;

- akomodacja oka – nastawność oka,
- akomodacja magnetyczna – ustalenie stanu ferromagnetyka,
- akomodacja (psychologia) – dostosowanie struktury poznawczej,
- akomodacja (religioznawstwo) – dostosowanie nauk religijnych do mentalności odbiorców,
- akomodacja (turystyka) – dostosowanie warunków oferty zakwaterowania,
- akomodacja składniowa (gramatyka opisowa) – przystosowanie kategorialne danych wyrazów do innych w zdaniu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja, AS: akõmodacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. akomodować

rzecz. akomodowanie n.

przym. akomodacyjny

Wiktionary

# akomodacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest akomodacyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akomodacyjny

przysł. akomodacyjnie

Wiktionary

# akomodacyjny

dotyczący akomodacji (np. zdolności akomodacyjne oka; zmiany akomodacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. psych. zdolny do akomodacji, przystosowania się; polegający na akomodacji, przystosowaniu się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akomodacyjność ż., akomodacja ż., akomodowanie n., zakomodowanie n.

czas. akomodować ndk., zakomodować dk.

Wiktionary

# akomodować

1. w fizjologii: przystosować, przystosowywać układ optyczny oka do wyraźnego widzenia z danej odległości;
2. w psychologii: udoskonalić, doskonalić naturę poznawczą pod wpływem nowych doświadczeń; 3 w językoznawstwie: zmienić, zmieniać brzmienie głoski w wyniku wymowy razem z głoskami ją otaczającymi (np. "w" w "ławka" wymawiane jako "f")

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) med. o układzie optycznym oka: przystosowywać się do wyraźnego widzenia z różnej odległości

(1.2) daw. odpowiadać, zadowalać, przystosowywać

czasownik zwrotny niedokonany akomodować się (dk. brak)

(2.1) daw. podporządkowywać się, stosować się, harmonizować z czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akomodacja ż., akomodowanie n.

przym. akomodacyjny

Wiktionary

# akomodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. przystosowywanie się układu optycznego oka do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akomodacja ż.

czas. akomodować

przym. akomodacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akomodacja

Wiktionary

# akompaniament

1. partia instrumentalna w utworze muzycznym, towarzysząca głównej partii wykonywanej przez głos solowy lub zespół; także: wykonywanie takiej partii instrumentalnej;
2. przenośnie o czymś (głównie o dźwiękach) co towarzyszy czemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. instrumentalne tło głównej partii;

(1.2) muz. wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi

(1.3) przen. głosy i dźwięki będące tłem do czegoś

Wiktionary

Akompaniament – partia instrumentalna, która jest tłem wątku melodycznego. Akompaniament to również sposób gry na instrumencie, polegający na budowaniu tła dla partii danego instrumentu solowego lub głosu według schematu (najczęściej poprzez wybijanie rytmu lub dodanie akordów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jest to pieśń na dwa głosy z akompaniamentem muzyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt, AS: akõmpãńãmẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. akompaniować

rzecz. akompaniator, akompaniatorka, akompaniowanie

Wiktionary

# akompaniamentowy

przymiotnik

(1.1) muz. rzad. dotyczący akompaniamentu; służący za akompaniament

Wiktionary

# akompaniator

osoba, która akompaniuje (wykonuje, towarzyszącą głównej partii melodycznej, partię instrumentalną)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. wykonawca akompaniamentu

Wiktionary

Akompaniament – partia instrumentalna, która jest tłem wątku melodycznego. Akompaniament to również sposób gry na instrumencie, polegający na budowaniu tła dla partii danego instrumentu solowego lub głosu według schematu (najczęściej poprzez wybijanie rytmu lub dodanie akordów).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr, AS: akõmpãńator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akompaniament m., akompaniowanie n.

:: fż. akompaniatorka ż.

czas. akompaniować ndk.

Wiktionary

# akompaniatorka

→ akompaniator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. wykonawczyni akompaniamentu

Wiktionary

#### Patrz:

akompaniator

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka, AS: akõmpãńatorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akompaniament m., akompaniowanie n.

:: fm. akompaniator m.

czas. akompaniować

Wiktionary

# akompaniować

wykonywać, towarzyszącą głównej partii melodycznej, partię instrumentalną

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) muz. instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) …pani Ewelina siedząc przy fortepianie akompaniowała grze słynnego wiolonczelisty…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ, AS: akõmpãńovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akompaniator m., akompaniatorka ż., akompaniament m., akompaniowanie n.

Wiktionary

# akompaniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. wykonywanie akompaniamentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Akompaniowanie tak nadpobudliwemu wokaliście jest pełne niespodzianek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔ̃mpãɲɔˈvãɲɛ, AS: akõmpãńovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. akompaniować

rzecz. akompaniament m., akompaniator m., akompaniatorka ż.

Wiktionary

# akond

perski duchowny zajmujący się sprawami prawnymi; achund

SJP.pl

# akonit

trująca bylina z rodziny jaskrowatych, mająca zastosowanie w farmacji; tojad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. zob. tojad.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tojad.

* niemiecki: (1.1) Akonit n.

źródła.

== akonit (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) akonit, tojad

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkɔ̃ɲit, AS: akõńit

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tojad.

* niemiecki: (1.1) Akonit n.

źródła.

== akonit (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) akonit, tojad

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akonitowy

→ akonit

SJP.pl

#### Patrz:

akonit

# akonityna

silnie trujący związek organiczny z grupy alkaloidów występujący w bulwach akonitu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

Wiktionary

Akonityna – organiczny związek chemiczny, alkaloid o złożonej budowie chemicznej. Jest jedną z najsilniejszych trucizn roślinnych, występuje w liściach, łodygach i korzeniach tojadu mocnego (Aconitum firmum).

Akonityna łatwo wchłania się przez skórę i błony śluzowe, większe dawki mogą wywołać porażenie ośrodka oddechowego, a podawanie sodu zwiększa toksyczność akonityny. Dawka śmiertelna wynosi około 3 mg akonityny, około 2 gramy surowca roślinnego oraz około 20 ml nalewki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie istnieje swoiste antidotum na zatrucie akonityną, ale przy natychmiastowej opiece przedszpitalnej można próbować ratować pacjenta.

Wiktionary

# akonto

zaliczka na poczet należności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. zadatek na spłatę z tytułu należności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obcinał gaże, zwlekał z rachunkami i lubił płacić akontami, o ile można najmniejszymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkɔ̃ntɔ, AS: akõnto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaliczka ż.

Wiktionary

# akor

Akor – biblijna dolina, położona na północny zachód od Jerycha w pobliżu miasta Aj. Współcześnie jest utożsamiana z doliną Al-Bukaja. Według Księgi Jozuego (Joz 7,24–26) w Akor został ukamienowany Akan.

Wikipedia

# akord

1. w muzyce: współbrzmienie co najmniej trzech różnych dźwięków;
2. system płacy, w którym (w najprostszej wersji) jest ona uzależniona od wykonanych sztuk a nie od ilości przepracowanego czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

(1.2) ekon. zarz. system wynagrodzeń uzależniający je od mierzalnych skutków pracy

(1.3) przen. odznaczający się, czasem dominujący, element czegoś

Wiktionary

Akord – następstwo lub współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków o różnej wysokości i nazwie.

Następstwo lub współbrzmienie kilku dźwięków oddalonych o oktawę lub jej wielokrotności nie stanowi akordu. Powoduje jedynie wzmocnienie dźwięku najniższego i wzbogacenie jego barwy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na fortepianie akordy gra się zazwyczaj lewą ręką.

(1.2) Robotnicy niezadowoleni są z akordu, gadają, żeby przywrócić dniówki.

(1.4) Cyprowy akord buduje się w oparciu o harmonię trzech kluczowych składników: mchu dębowego, labdanum i bergamotki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakɔrt, AS: akort

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordyka ż., akordnik m., akordowiec m.

przym. akordowy

przysł. akordowo

Wiktionary

# akordeon

instrument muz.; idiofon języczkowy (dęty), rodzaj harmonii ręcznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

Wiktionary

Akordeon (fr. accordéon) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów bądź idiofonów dętych (patrz niżej). Jest rodzajem harmonii, opartym na stroikach przelotowych. Prąd powietrza wytworzony przez ręcznie poruszany miech, wprawiając w drganie stroik wywołuje dźwięk. Początkowo działał przy użyciu miechów nożnych, które z czasem zostały zastąpione przez miech ręczny. Instrument ten z prawej strony ma klawiaturę klawiszową (lub guziki w przypadku akordeonu guzikowego), a z lewej guziki (dźwięki basowe, akordy) oraz – choć nie zawsze – manuał melodyczny zwany barytonem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacek gra wieczorami na akordeonie i nie daje spać sąsiadom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔrˈdɛɔ̃n, AS: akordeõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordeonista mos., akordeonistka ż.

:: zdrobn. akordeonik mrz.

przym. akordeonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyja; symbol. acc; żart. kaloryfer

Wiktionary

# akordeonik

zdrobnienie od: akordeon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akordeon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie akordeon, lecz tylko mały akordeonik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordeon m.

przym. akordeonowy

Wiktionary

# akordeonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam naszemu synowi akordeon, to może zechce zrezygnować ze studiów psychologicznych i zostanie akordeonistą?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista, AS: akordeõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordeon m.

:: fż. akordeonistka ż.

przym. akordeonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) harmonista

Wiktionary

# akordeonistka

→ akordeonista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

Wiktionary

#### Patrz:

akordeonista

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy znają piosenkę o wiolonczelistce, a czy jest też jakaś piosenka o akordeonistce?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka, AS: akordeõńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordeon m.

:: fm. akordeonista m.

przym. akordeonowy

Wiktionary

# akordeonowy

związany z akordeonem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. dotyczący akordeonu, związany z akordeonem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akordeon m., akordeonista mos., akordeonistka ż., akordeonik mrz.

Wiktionary

# akordnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gwara. robotnik pracujący na akord

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akord mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. akordowiec

Wiktionary

# akordowiec

osoba pracująca na akord

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik pracujący na akord, otrzymujący wynagrodzenie w systemie akordowym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akord mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwara. akordnik

Wiktionary

# akordowo

przysłówek

(1.1) ekon. w sposób akordowy, uzależniony od ilości wykonanej pracy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akord mrz.

przym. akordowy

Wiktionary

# akordowy

1. związany z akordem (w znaczeniu systemu płacy), np. akordowi robotnicy;
2. związany z akordem (w znaczeniu współbrzmienia dźwięków), np. akordowy akompaniament

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z akordami

(1.2) ekon. związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akord mrz.

przysł. akordowo

Wiktionary

# akordyka

dział harmonii zajmujący się akordami, ich funkcją i budową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. dział harmonii badający budowę i łączenie akordów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akord mrz.

Wiktionary

# akordzik

zdrobnienie od akord

SJP.pl

# akordzista

środowiskowo: osoba uzależniona od wielu substancji psychoaktywnych; politoksykoman

SJP.pl

# akowiec

członek AK (Armii Krajowej); AK-owiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. żołnierz Armii Krajowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te lektury dały mi wtedy dość dobre wyobrażenie o tym, czym był sowiecki komunizm, ale duży wpływ miał też na mnie mąż mojej stryjecznej siostry - akowiec z Wileńszczyzny.

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AK

rzecz. AK-owiec mos.

przym. akowski, AK-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. AK-owiec

Wiktionary

# akowski

przymiotnik od: AK (Armia Krajowa); AK-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z AK, należący do AK (Armii Krajowej)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AK

rzecz. akowiec mos., AK-owiec mos.

przym. AK-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) AK-owski

Wiktionary

# akr

anglosaska jednostka miary powierzchni, wynosząca 4046,86 metrów kwadratowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anglosaska jednostka powierzchni gruntów, równa ok. 4047 m2;

Wiktionary

Akr (ang. acre) – jednostka miary powierzchni gruntów używana w krajach anglosaskich.

Był to obszar, który mógł zostać zaorany przez pług zaprzęgnięty w parę wołów w ciągu jednego dnia.

- 1 akr = 4046,8564224 metra kwadratowego
- 1 akr = 0,40468564224 hektara
- 1 akr = 40,468564224 ara
- 1 akr = 4840 jardów kwadratowych (co wynosi około 3/4 morgi polskiej).
- 1 akr = 43560 stóp kwadratowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Burj Dubai jest centralnym punktem ogromnej inwestycji zajmującej dwa kilometry kwadratowe, która obejmuje kilkanaście hoteli, […], 6 akrów parków, kilkadziesiąt wieżowców mieszkalnych […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akr̥, AS: akr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót ac

Wiktionary

# akra

anglosaska jednostka miary powierzchni, wynosząca 4046,86 metrów kwadratowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Ghany;

(1.2) geogr. hist. starożytne miasto na Krymie;

(1.3) geogr. hist. jerozolimska twierdza Seleucydów w II w. p.n.e. w Jerozolimie;

Wiktionary

Akra (ang. Accra) – stolica, największe miasto i główny port Ghany, siedziba dystryktu stołecznego, położona nad Zatoką Gwinejską. Największy ośrodek gospodarczy i naukowo-kulturalny kraju. Przemysł głównie spożywczy, drzewny i meblarski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Akrze mieszka prawie dwa miliony osób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakra, AS: akra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akryjczyk mos., akryjka ż.

przym. akryjski

Wiktionary

# akrania

wada rozwojowa polegająca na całkowitym lub częściowym braku kości czaszki

SJP.pl

Akrania, bezczaszkowie – letalne zaburzenie rozwojowe polegające na niewykształceniu kości pokrywy czaszki. Występuje zazwyczaj razem z anencefalią (bezmózgowiem).

Wikipedia

# akrasia

[czytaj: akrasja] brak samokontroli, działanie wbrew własnemu osądowi

SJP.pl

# akratofor

zbiornik ciśnieniowy otoczony płaszczem chłodzącym; wykorzystywany w przemyśle spożywczym

SJP.pl

# akrecja

spadanie rozproszonej materii na powierzchnie gwiazdy

SJP.pl

- akrecja (astronomia)
- Akrecja (meteorologia)
- akrecja (biologia)
- akrecja (finanse)
- akrecja (prawo)

Wikipedia

# akrecyjny

dotyczący akrecji

SJP.pl

# akredytacja

1. oficjalne upoważnienie dla dyplomaty (pełnienie obowiązków przy rządzie państwa) lub dziennikarza (pełnienie obowiązków w organizacjach, instytucjach, przy festiwalach, wydarzeniach sportowych itp.);
2. w szkolnictwie wyższym: sprawdzenie poziomu nauczania danej jednostki i wydanie na tej podstawie przez komisję państwową oficjalnego dokumentu, upoważniającego tę jednostkę do nauczania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

Wiktionary

Akredytacja (z fr. accréditer, „upełnomocnić”) – udzielenie pełnomocnictwa.

Ogólnie termin akredytacja oznacza postępowanie, w którym upoważniona jednostka wydaje oświadczenie, że określony podmiot jest kompetentny do wykonywania określonych zadań. Wiąże się to z inspekcją dotyczącą postępowania i jakości usług wykonywanych przez akredytowany podmiot.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Otrzymanie akredytacji zobowiązuje do bezstronnej, obiektywnej obsługi prasowej urzędu prezydenta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akredytowanie n., akredytowany mos.

czas. akredytować

przym. akredytacyjny

Wiktionary

# akredytacyjny

dotyczący akredytacji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. adm. związany z akredytacją, dotyczący akredytacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż.

czas. akredytować

przym. akredytowany

Wiktionary

# akredytować

1. udzielić (udzielać) akredytacji (oficjalne upoważnić dyplomatę lub dziennikarza do pełnienia funkcji w danym miejscu);
2. w szkolnictwie wyższym: dokonać (dokonywać) akredytacji (sprawdzić poziom nauczania danej jednostki i wydać na tej podstawie oficjalny dokument, upoważniający tę jednostkę do nauczania)

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) udzielać akredytacji

(1.2) daw. poręczać, potwierdzać

czasownik zwrotny niedokonany lub dokonany akredytować się

(2.1) dokonywać akredytacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wybory prezydenckie w Rosji akredytowano około 100 międzynarodowych obserwatorów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż., akredytowanie n.

przym. akredytacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) upełnomocniać, autoryzować, upoważniać

Wiktionary

# akredytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|akredytować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akredytowany mos., akredytacja ż.

czas. akredytować

Wiktionary

# akredytowany

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba, na imię której wydano akredytywę

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: akredytować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akredytacja ż., akredytowanie n.

czas. akredytować dk./ndk.

przym. akredytacyjny

Wiktionary

# akredytywa

1. forma bezgotówkowych rozliczeń, w której bank dłużnika wyodrębnia określoną kwotę z jego środków i wypłaca ją wierzycielowi po spełnieniu przez niego określonych warunków (np. dostarczeniu partii towarów)
2. dokument potwierdzający tę formę rozliczeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;

(1.2) ekon. dokument stwierdzający warunki akredytywy (1.1)

(1.3) ekon. polecenie wypłaty klientowi określonej sumy w banku

Wiktionary

Akredytywa – forma płatności w rozliczeniach zarówno zagranicznych, jak i w krajowych. Jest ona wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszy różnego rodzaju zwiększone ryzyko (np. związane z kontrahentem, właściwą realizacją kontraktu, jakością produktów, opóźnieniem, brakiem zapłaty), gdyż je redukuje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy zastosowaniu akredytywy niekumulatywnej część plafonu może zostać niewykorzystana, jeśli nie wszystkie nawiązki będą wykorzystane w pełnej wysokości.

Wiktionary

# akritarchy

Acritarcha, akritarchy, akrytarchy – grupa bardzo drobnych (zwykle 0,01–0,5 mm), jednokomórkowych skamieniałości, o ścianach zbudowanych z substancji organicznej i nieustalonej przynależności systematycznej. R. Buick jako element definicji podaje, ze muszą mieć minimum 50 mikrometrów (0,05 mm), według M. Jachowicz akritarchy mają maksymalnie 5 mm.

Wikipedia

# akroamatyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) eduk. polegający na słownym przekazywaniu uczniom wiedzy w formie gotowej do przyswojenia

Wiktionary

# akrobacja

ćwiczenie sportowe lub cyrkowe wymagające znacznych umiejętności oraz wysokiej sprawności fizycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;

(1.2) zob. akrobatyka.

Wiktionary

- akrobacje – ćwiczenia gimnastyczne wykonywane w ramach akrobatyki; zobacz też ekwilibrystyka
- akrobacja lotnicza
- akrobacje rowerowe
- akrobacje powietrzne na desce

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Widziałeś jakie akrobacje robili ci magicy na swoich motorach?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobatkowate nmos., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

przym. akrobatyczny, akrobacyjny

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ewolucja

Wiktionary

# akrobacyjny

dotyczący akrobacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akrobacją, dotyczący akrobacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobacja ż.

Wiktionary

# akrobata

1. artysta cyrkowy;
2. wykonawca akrobacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. zob. kuglarz.

Wiktionary

- akrobata – osoba wykonująca akrobacje, ekwilibrysta
- akrobata (kuglarz) – Terathopius ecaudatus, gatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae)
- Akrobata – stalowa rzeźba, autorstwa polskiego artysty Dariusza Fodczuka

Zobacz też

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) kilku chybionych akrobatów skacze przez ławki i usiłuje chodzić na rękach, jeden gra na grzebieniu, dwóch rzuca w siebie papierowymi strzałami (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakrɔˈbata, AS: akrobata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobatyka ż., akrobacja ż., akrobatkowate lm nm.

:: fż. akrobatka ż.

przym. akrobatyczny

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

# akrobatka

→ akrobata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Acrobates|Desmarest|ref=tak., niewielki torbacz z rodziny akrobatkowatych, wyposażony w błonę lotną, zamieszkujący lasy eukaliptusowe na wschodnim wybrzeżu Australii;

Wiktionary

Akrobatka (Acrobates) – rodzaj ssaków z rodziny akrobatkowatych (Acrobatidae).

Wikipedia

#### Patrz:

akrobata

#### Przykłady

(1.1) Nie była ani tancerką, ani śpiewaczką, lecz popisywała się, jako akrobatka i mimiczka.

(1.2) Niedawne badania morfologiczne i molekularne ujawniły dwa dobrze zróżnicowane gatunki akrobatek, które w dużym stopniu pokrywają się geograficznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatyka ż., akrobatkowate lm nm.

przym. akrobatyczny

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.2) zwierzę

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatyka ż., akrobatkowate lm nm.

przym. akrobatyczny

przysł. akrobatycznie

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|akrobata|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|akrobata.

* białoruski: (1.1) акрабатка ż.

* bułgarski: (1.1) акробатка ż.

* esperanto: (1.1) akrobatino

* francuski: (1.1) acrobate ż.

* hiszpański: (1.1) acróbata ż.

* kaszubski: (1.1) akrobatka ż.

* kataloński: (1.1) acròbata ż.

* litewski: (1.1) akrobatė ż.

* niemiecki: (1.1) Akrobatin ż.

* portugalski: (1.1) acrobata ż.

* rosyjski: (1.1) акробатка ż.

* słowacki: (1.1) akrobatka ż.

* ukraiński: (1.1) акробатка ż.

* węgierski: (1.1) akrobatanő

* włoski: (1.1) acrobata ż.; (1.2) acrobata m.

źródła.

== akrobatka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) akrobatka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akrobatki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Acrobatidae|Aplin|ref=tak., rodzina nadrzewnych torbaczy z rzędu dwuprzodozębowców;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akrobatki preferują lasy eukaliptusowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobatka ż.

Wiktionary

# akrobatkowate

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Acrobatidae|K.P. Aplin|ref=tak., rodzina małych torbaczy nadrzewnych z rzędu dwuprzodozębowców;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie spośród akrobatkowatych prowadzą nocny tryb życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

przym. akrobatyczny

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

# akrobatycznie

przysłówek sposobu

(1.1) na sposób akrobatyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znaki czasu obecnego zaiste inaczej należy tłumaczyć, niż chce mędrkujący sceptycyzm, żonglujący akrobatycznie kulami myśli i czyhający na poklask tłumu!! — — —

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż., akrobatkowate lm nm.

przym. akrobatyczny

Wiktionary

# akrobatyczny

1. związany z akrobatyką (akrobacją);
2. przenośnie: polegający na sprycie i zręczności; cyrkowy, karkołomny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akrobatkowate nmos., akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż., akrobatyka ż.

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

# akrobatyka

sztuka cyrkowa lub dziedzina sportu obejmująca wykonywanie akrobacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. dziedzina sportu lub sztuki cyrkowej polegająca na wykonywaniu trudnych, pokazowych ćwiczeń gimnastycznych

(1.2) wyjątkowa zręczność w postępowaniu związanym z ryzykiem

Wiktionary

Akrobatyka (gr. akrobateo – „stąpać po krawędzi, wspinać się”, akra – „najdalszy”, bateo lub pateo – „pokrywać”) – ewolucje cielesne o dużym stopniu trudności, które wykraczają poza przeciętne ludzkie umiejętności. Akrobatyka nie stanowi sportu, a określa rodzinę sportów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. akrobatkowate nmos., akrobacja ż., akrobata mos., akrobatka ż.

przym. akrobatyczny

przysł. akrobatycznie

Wiktionary

# akrocyjanoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan niebolesnej sinicy obwodowej, bez zaburzeń czucia

Wiktionary

Akrocyjanoza – niegroźne zaburzenie naczynioworuchowe polegające na stałym zaczerwienieniu palców w wyniku skurczu arterioli skóry, w wyniku czego przepływ krwi przez naczynia włosowate jest zwolniony, a z hemoglobiny uwalnia nadmierna ilość tlenu. Skóra ma zabarwienie sinopurpurowe, jest chłodniejsza. Od objawu Raynauda odróżnia się brakiem charakterystycznej sekwencji objawów i brakiem bolesności . Nie wymaga leczenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akrocyjanoza jest widoczna na obwodowych częściach ciała, takich jak ręce, stopy, palce, nos czy uszy.

Wiktionary

# akrodynia

wzmożona pobudliwość nerwowa u dzieci, wywołująca m.in. podwyższone ciśnienie i zaczerwienienie dłoni i nosa

SJP.pl

Akrodynia (Choroba Seltera, Feera i Swifta) – zespół chorobowy wieku wczesnego dzieciństwa, charakteryzujący się wzmożoną pobudliwością nerwową, rozdrażnieniem, apatią i nadmiernym ślinieniem.

Przyczyną tej choroby jest prawdopodobny kontakt małego dziecka ze związkami rtęci (zatrucie rtęcią). Charakterystycznymi objawami wskazującymi na tę chorobę jest zaczerwienienie rąk i nosa, występuje nadmierne pocenie się, ciśnienie w krwi jest podwyższone.

Wikipedia

# akrofobia

chorobliwy lęk przed miejscami usytuowanymi bardzo wysoko, obawa przed przebywaniem w takich miejscach; lęk wysokości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk wysokości;

Wiktionary

Akrofobia, potocznie lęk wysokości (stgr. ἄκρος – szczyt) – lęk przed przebywaniem na dużej wysokości i przed spadnięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Most wiszący kołysze się niebezpiecznie w tę i z powrotem, a dla tych z nas, którzy cierpią na akrofobię, która jest wyrafinowanym słowem na lęk wysokości, poruszanie się w powietrzu na wysokości 15 metrów stanowi pewne wyzwanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakrɔˈfɔbʲja, AS: akrofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lęk wysokości

Wiktionary

# akroleina

związek organiczny, najprostszy aldehyd nienasycony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

Wiktionary

Akroleina – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów. Najprostszy możliwy aldehyd nienasycony; jak wszystkie tego rodzaju aldehydy, jest stosunkowo nietrwały. Niewielkie ilości kwasu lub zasady powodują jej gwałtowną polimeryzację do poliakroleiny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) akrylaldehyd, aldehyd akrylowy, aldehyd allilowy, propenal

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. akroleinowy

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Akrolein. < etym2|łac|acer|ācer|oleo|oleō.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acrolein

* baskijski: (1.1) akroleina

* francuski: (1.1) acroléine ż.

* hiszpański: (1.1) acroleína ż.

* niemiecki: (1.1) Acrolein n., Akrolein n.

* rosyjski: (1.1) акролеи́н m.

* słowacki: (1.1) akroleín m.

* włoski: (1.1) acroleina ż.

źródła.

== akroleina (język baskijski.) ==

thumb|akroleina (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. akroleina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akroleinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akrylaldehyd, aldehyd akrylowy, aldehyd allilowy, propenal

Wiktionary

# akrolit

w sztuce starożytnej Grecji: posąg wykonany z co najmniej dwóch materiałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. staroż. w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

Wiktionary

Akrolit (stgr. ἀκρόλιθος akrolithos od akro – skrajny i lithos – kamień) – starożytny posąg kultowy wykonany z różnorodnych materiałów.

Nazwą tą określano statuy wykonane archaiczną techniką łączenia dwóch odmiennych materiałów, najczęściej drewna z kamieniem lub kamienia z brązem. Częstą praktyką było wykonywanie głowy i kończyn posągu (nieokrytych części ciała) z marmuru lub innego kamienia (wapienia), a korpusu z drewna polichromowanego albo obitego blachą (złotą lub brązową). Dodatkowo rzeźby te często odziewano w długie, ozdobne szaty, podobnie jak praktykuje się to dotychczas ze statuami i figurami religijnymi w niektórych katolickich krajach południowej Europy (Hiszpania, Włochy).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɔlʲit, AS: akrolʹit

Wiktionary

# akromegalia

choroba spowodowana nadmierną produkcją hormonu wzrostu przez przysadkę mózgową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

Wiktionary

Akromegalia (łac. acromegalia) – choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu (somatotropiny) przez hormonalnie czynnego gruczolaka komórek kwasochłonnych przedniego płata przysadki mózgowej. Akromegalia występuje u osób dorosłych, u których skończony został proces wzrastania kości, a nasady kości długich uległy mineralizacji i zrośnięciu. U dzieci i młodzieży nadmiar hormonu wzrostu powoduje gigantyzm, odróżniający się od akromegalii nadmiernym wzrostem kości długich.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|nłac|acromegalia. < etym|grec|ἄκρον|μέγας. (ákron + mégas) → kończyna + duży

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acromegaly

* baskijski: (1.1) akromegalia

* białoruski: (1.1) акрамегалія ż.

* bułgarski: (1.1) акромегалия ż.

* czeski: (1.1) akromegalie

* francuski: (1.1) acromégalie ż.

* hiszpański: (1.1) acromegalia ż.

* niderlandzki: (1.1) acromegalie

* niemiecki: (1.1) Akromegalie ż.

* portugalski: (1.1) acromegalia ż.

* rosyjski: (1.1) акромегалия ż.

* słowacki: (1.1) akromegália ż.

* szwedzki: (1.1) akromegali

* ukraiński: (1.1) акромегалія ż.

* węgierski: (1.1) akromegália

* włoski: (1.1) acromegalia ż.

źródła.

== akromegalia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. akromegalia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|nłac|acromegalia. < etym|grec|ἄκρον|μέγας. (ákron + mégas) → kończyna + duży

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acromegaly

* baskijski: (1.1) akromegalia

* białoruski: (1.1) акрамегалія ż.

* bułgarski: (1.1) акромегалия ż.

* czeski: (1.1) akromegalie

* francuski: (1.1) acromégalie ż.

* hiszpański: (1.1) acromegalia ż.

* niderlandzki: (1.1) acromegalie

* niemiecki: (1.1) Akromegalie ż.

* portugalski: (1.1) acromegalia ż.

* rosyjski: (1.1) акромегалия ż.

* słowacki: (1.1) akromegália ż.

* szwedzki: (1.1) akromegali

* ukraiński: (1.1) акромегалія ż.

* węgierski: (1.1) akromegália

* włoski: (1.1) acromegalia ż.

źródła.

== akromegalia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. akromegalia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akromonogram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. utwór wierszowany, w którym każdy kolejny wers zaczyna się od litery kończącej wers poprzedni;

Wiktionary

Akromonogram, wiersz akromonograficzny (gr. ákron = początek = monógrammos = jednoliterowy) – specyficzna odmiana utworu wierszowanego, polegająca na tym, że ostatnia litera danego wersu jest taka sama, jak pierwsza litera wersu następnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. akromonograficzny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiersz akromonograficzny

Wiktionary

# akromonogramatyczny

→ akromonogram

SJP.pl

#### Patrz:

akromonogram

# akron

najbardziej zewnętrzna część głowowa u stawonogów, z obecnymi oczami; płat przedgębowy

SJP.pl

- Akron – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Summit, z miastem Canton tworzą drugorzędny zespół miejski opodal Cleveland

Inne miejscowości w USA:

- Akron – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Hale
- Akron – miejscowość w stanie Kolorado, w hrabstwie Washington
- Akron – miejscowość w stanie Ohio, w hrabstwie Summit
- Akron – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Fulton
- Akron – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Plymouth
- Akron – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Tuscola
- Akron – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Erie
- Akron – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lancaster

Wikipedia

# akronim

wyraz utworzony w wyniku skrócenia grupy wyrazów, będących zwykle jakąś nazwą; skrótowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. skrótowiec;

Wiktionary

Skrótowiec, in. akronim (stgr. ἄκρος ákros „skrajny” + ὄνομα ónoma „imię, nazwa”) – słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów, powstające z pierwszych liter lub pierwszych sylab poszczególnych wyrazów. Istnieje także niewielka grupa skrótowców powstałych ze skrócenia jednego słowa. W ujęciu słowotwórczym skrótowce to specyficzna klasa derywatów (wyrazów pochodnych). Derywaty te funkcjonują zarówno w języku mówionym, jak i w postaci pisanej, co odróżnia je od skrótów sensu stricto, będących jedynie konwencjonalnym sposobem zapisu wyrazów lub ich połączeń.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. akronimiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἄκρος|ὄνομα. → skraj + imię

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|skrótowiec.

* bułgarski: (1.1) акроним m.

* czeski: (1.1) akronym m.

* duński: (1.1) akronym n.

* estoński: (1.1) akronüüm

* fiński: (1.1) akronyymi

* francuski: (1.1) acronyme m.

* niemiecki: (1.1) Akronym n.

* rosyjski: (1.1) акроним m.

* słoweński: (1.1) akronim m.

* ukraiński: (1.1) акронім m.

źródła.

== akronim (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) akronim

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɔ̃ɲĩm, AS: akrõńĩm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akronimiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. akronimiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἄκρος|ὄνομα. → skraj + imię

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|skrótowiec.

* bułgarski: (1.1) акроним m.

* czeski: (1.1) akronym m.

* duński: (1.1) akronym n.

* estoński: (1.1) akronüüm

* fiński: (1.1) akronyymi

* francuski: (1.1) acronyme m.

* niemiecki: (1.1) Akronym n.

* rosyjski: (1.1) акроним m.

* słoweński: (1.1) akronim m.

* ukraiński: (1.1) акронім m.

źródła.

== akronim (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) akronim

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akronimiczny

przymiotnik

(1.1) przym. od akronim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakrɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ, AS: akrõńĩmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akronim

Wiktionary

# akropetalny

przebiegający od dołu do góry, np. transport wody w roślinie

SJP.pl

# akropol

w starożytnej Grecji: część miasta położona na wzgórzu, później ośrodek kultu religijnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wzgórze w Atenach;

Wiktionary

Akropol (gr. ἀκρόπολις akrópolis, od ἄκρος akros ‘najwyższy’, ‘skrajny’ i πόλις pólis ‘miasto’) – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Musicie zobaczyć Akropol podczas pobytu w Grecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɔpɔl, AS: akropol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akropol m.

przym. akropolski

Wiktionary

# akropolis

w starożytnej Grecji: położona na wzgórzu część miasta; akropol

SJP.pl

- Akropolis – starogreckie miasto
- Akropolis – nazwa miasta Ar w okresie rzymskim
- Akropolis – tytuł dramatu Stanisława Wyspiańskiego
- Akropolis (spektakl Teatru Laboratorium) – tytuł spektaklu w reżyserii Jerzego Grotowskiego

Wikipedia

# akropolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Akropolem, dotyczący Akropolu (wzgórza ateńskiego)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sokrates, którego w celi przecież licznie odwiedzano, siedział na pewno w tej z korytarzem. Kiedy spoglądał przez kraty, miał przed sobą akropolskie wzgórze, a na nim Partenon.

(1.1) Wrażenia, jakich doznaje się na widok innych ruin, są tylko słabszem (=słabszym) odbiciem tych myśli i uczuć, które rodzą się w duszy na widok zabytków akropolskich sic..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akropol mrz., akropol mrz.

Wiktionary

# akrosom

swoista odmiana lizosomu, powłoka okrywająca główkę plemnika

SJP.pl

Wikipedia

# akrosomalny

ciąg procesów doprowadzający do połączenia plemnika i komórki jajowej i powstania zygoty

SJP.pl

# akrostych

wiersz, w którym pierwsze litery wersów tworzą wyraz lub zdanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

Wiktionary

Akrostych (gr. akróstichos od ákros – zewnętrzny, szczytowy, końcowy i stíchos – wiersz) – utwór wierszowany, w którym niektóre z kolumn liter, sylab lub wyrazów dają dodatkowo całe wyrazy, frazy lub zdania. Kolumny takie mogą być czytane w dół, w górę, lub naprzemiennie. Najczęściej takie kolumny są tworzone przez pierwsze lub ostatnie litery kolejnych wersów, lub też mogą być określane poprzez tzw. średniówkę, czyli inne elementy podziału wewnątrzwierszowego. Akrostychy można również tworzyć innymi metodami, np. wykorzystując te same elementy kolejnych zwrotek. Odmianą akrostychu jest abecedariusz, w którym kolejne wersy zaczynają się kolejnymi literami alfabetu.

Wikipedia

# akrostychowy

→ akrostych

SJP.pl

#### Patrz:

akrostych

# akroter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. akroterion.

Wiktionary

# akroterion

ozdoba umieszczana na wierzchołku dachu lub w jego narożnikach; naszczytnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu

Wiktionary

Akroterion, akroterium (naszczytnik) – terakotowa, marmurowa lub brązowa dekoracja, która wieńczyła szczyt i boczne narożniki frontonu w klasycznych budowlach greckich i rzymskich.W najwcześniejszym okresie występowania (VII w. p.n.e.) miał kształt terakotowej, kolistej tarczy, z czasem przybrał formy bardziej skomplikowane: palmety, woluty, liści akantu, trójnogów, zwierząt lub postaci mitologicznych. Postacie przedstawione na akroterionach często uzupełniały rzeźbiarskie sceny znajdujące się na tympanonach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W narożnikach frontonu umieszczono akroteriony w kształcie palmet.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naszczytnik

Wiktionary

# akroterium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. akroterion.

Wiktionary

Akroterion, akroterium (naszczytnik) – terakotowa, marmurowa lub brązowa dekoracja, która wieńczyła szczyt i boczne narożniki frontonu w klasycznych budowlach greckich i rzymskich.W najwcześniejszym okresie występowania (VII w. p.n.e.) miał kształt terakotowej, kolistej tarczy, z czasem przybrał formy bardziej skomplikowane: palmety, woluty, liści akantu, trójnogów, zwierząt lub postaci mitologicznych. Postacie przedstawione na akroterionach często uzupełniały rzeźbiarskie sceny znajdujące się na tympanonach.

Wikipedia

# akrotiri

terytorium zależne Wielkiej Brytanii, położone na Cyprze

SJP.pl

- Akrotiri – wieś na Cyprze, podlegająca pod administrację dystryktu Limassol, położona w obszarze brytyjskiego terytorium Akrotiri
- Akrotiri − starożytne miasto na greckiej wyspie Santoryn
- Półwysep Akrotiri – półwysep w północno-zachodniej części Krety
- Akrotiri − brytyjska baza wojskowa w południowej części Cypru.
- Akrotiri i Dhekelia
- Baza lotnicza Akrotiri – baza lotnicza brytyjskich Królewskich Sił Powietrznych umiejscowiona w Akrotiri
- Zatoka Akrotiri − zatoka u południowych wybrzeży Cypru na Morzu Śródziemnym

Wikipedia

# akrotomofilia

dewiacja seksualna polegająca na pociągu do osób bez kończyn lub ich części

SJP.pl

Akrotomofilia (gr. akron „kończyna”, tomein „ciąć”, philein „kochać”) – rodzaj parafilii seksualnej, w której jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z osobami o amputowanych kończynach.

Wikipedia

# akrybia

dokładność, staranność w pracy nad tekstem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dokładność, sumienność w wykonaniu, w szczególności w odniesieniu do prac filologicznych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładność, pedanteria, pedantyczność, pedantyzm, rzetelność, skrupulatność, staranność, sumienność; przest. akuratność

Wiktionary

# akrychina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. związek organiczny, żółty, gorzki proszek, stosowany jako środek przeciwmalaryczny i przeciwrobaczy

Wiktionary

# akrydyna

związek organiczny, występujący w smole pogazowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny z grupy heterocyklicznych związków aromatycznych, o strukturze podobnej do antracenu, ale z atomem azotu w jednym z pierścieni

Wiktionary

Akrydyna, dibenzopirydyna – heterocykliczny, trójpierścieniowy, organiczny związek chemiczny o szkielecie węglowym antracenu, zawierający heteroatom azotu. Występuje w smole pogazowej, w postaci czystej tworzy krystaliczne igły. Używana jest do produkcji barwników (np. oranżu akrydyny) i leków (np. rywanolu) oraz w analizie chemicznej i jako wskaźnik fluorescencyjny. Jest szkodliwa, wywołuje podrażnienia błon śluzowych i egzemy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pochodne akrydyny wiążą się z kwasami nukleinowymi.

Wiktionary

# akrydynowy

związany z akrydyną

SJP.pl

# akryjczyk

mieszkaniec Akry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Akry

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɨjt͡ʃɨk, AS: akryi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akra ż.

:: fż. akryjka ż.

przym. akryjski

Wiktionary

# akryjka

mieszkanka Akry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Akry

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɨjka, AS: akryi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akra ż.

:: fm. akryjczyk mos.

przym. akryjski

Wiktionary

# akryjski

→ Akra (stolica Ghany)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Akry, stolicy Ghany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkrɨjsʲci, AS: akryi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akra ż., akryjczyk mos., akryjka ż.

Wiktionary

# akryl

tworzywo sztuczne, bezbarwna, przezroczysta masa plastyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żywica poliakrylowa

(1.2) pot. szkło akrylowe

(1.3) farba na bazie akrylu (1.1) stosowana w budownictwie, poligrafii i plastykaastyce;

(1.4) szt. technika malarska wykorzystująca farby akrylowe;

(1.5) szt. praca plastycznyastyczna wykonana w technice wykorzystującej farby akrylowe

Wiktionary

- farba akrylowa
- malarstwo akrylowe
- szkło akrylowe
- taśma akrylowa
- włókna akrylowe

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.2) pleksiglas, pleksi, pleksa

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.5) zoblistę|akryl|akwarela|gwasz|olej|pastel|tempera.

tłumaczenia.

* duński: (1.1) akryl w./n.

* esperanto: (1.3) akrilfarbo

* francuski: (1.3) acrylique m.

źródła.

== akryl (język duński.) ==

wymowa. Dania|aˈkryˀl. • IPA3|aˈkʁyˀl.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj wspólny lub nijaki

(1.1) akryl

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pleksiglas, pleksi, pleksa

Wiktionary

# akrylamid

organiczny związek chemiczny, amid kwasu akrylowego

SJP.pl

Akrylamid, akryloamid, C
3H
5NO – organiczny związek chemiczny, amid kwasu akrylowego. Stosowany m.in. jako monomer przy produkcji poliakrylamidu.

Akrylamid tworzy się w reakcji pomiędzy aminokwasami (szczególnie silnie z asparaginą) i cukrami redukującymi w wyniku tzw. reakcji Maillarda. Może powstawać już w temperaturze 120 °C, optimum to 140–180 °C. Akrylamid przyczynia się do występowania m.in. nowotworów przewodu pokarmowego oraz uszkadza układ nerwowy (jest neurotoksyną).

Wikipedia

# akrylan

ester kwasu akrylowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu akrylowego (CH₂=CH–COOH), powstające w wyniku reakcji tego kwasu z zasadą (sól) lub alkoholem (ester)

Wiktionary

Akrylany (lub niepoprawnie z angielskiego akrylaty) – sole lub estry kwasu akrylowego o wzorze ogólnym CH2=CHCOOR (gdzie R – reszta organiczna lub dowolny kation). Zawierają grupę winylową (-HC=CH2), w której dwa atomy węgla połączone podwójnym wiązaniem są jednocześnie związane z grupą karboksylową. Akrylany i metakrylany (pochodne kwasu metakrylowego, (CH2=C(CH3)COOH) łatwo tworzą polimery (poliakrylany) ze względu na dużą aktywność wiązania podwójnego.

Wikipedia

# akrylany

ester kwasu akrylowego

SJP.pl

Akrylany (lub niepoprawnie z angielskiego akrylaty) – sole lub estry kwasu akrylowego o wzorze ogólnym CH2=CHCOOR (gdzie R – reszta organiczna lub dowolny kation). Zawierają grupę winylową (-HC=CH2), w której dwa atomy węgla połączone podwójnym wiązaniem są jednocześnie związane z grupą karboksylową. Akrylany i metakrylany (pochodne kwasu metakrylowego, (CH2=C(CH3)COOH) łatwo tworzą polimery (poliakrylany) ze względu na dużą aktywność wiązania podwójnego.

Wikipedia

# akrylonitryl

związek chemiczny (nitryl kwasu akrylowego), jeden z podstawowych surowców w przemyśle tworzyw sztucznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny, nitryl kwasu akrylowego, cyjanek winylu, bezbarwna ciecz trująca o nieprzyjemnym zapachu;

Wiktionary

Akrylonitryl – organiczny związek chemiczny z grupy nitryli, stosowany głównie jako monomer do syntezy poliakrylonitrylu, jego kopolimerów oraz jako ważny substrat w wielu innych syntezach organicznych.

W temperaturze pokojowej jest to ruchliwa, lotna, bezbarwna lub żółta ciecz, o przykrym, duszącym zapachu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. akrylonitrylowy

Wiktionary

# akrylonitrylowy

przymiotnik od: akrylonitryl

SJP.pl

# akrylowo-silikonowy

zawierający akryl i silikon (np. farba akrylowo-silikonowa)

SJP.pl

# akrylowy

zawierający akryl lub wykonany z akrylu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. zawierający akryl, wykonany z akrylu

Wiktionary

# aks

skrót od: Akademicki Klub Sportowy

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = sport. Akademicki Klub Sportowy

Wiktionary

Aks (hindi: अक्स, tłumaczenie: „Zarzut”) – bollywoodzki thriller wyreżyserowany w 2001 przez debiutanta Rakeysh Omprakash Mehra, później autora Rang De Basanti. W rolach głównych Amitabh Bachchan i Manoj Bajpai.

W filmie można spotkać wątki z hollywoodzkich filmów Mission: Impossible (z Tomem Cruise’em), Fallen (z Denzelem Washingtonem) i Face/Off (z Johnem Travoltą i Nicolasem Cage’em).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niedzielny protest piłkarzy AKS jest szeroko komentowany w buskim światku piłkarskim.

Wiktionary

# aksa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. oś

Wiktionary

# aksamicik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aksamit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksamit m.

czas. aksamicić się

Wiktionary

# aksamit

ceniona, miękka, jedwabna tkanina, po jednej stronie mająca gęsty, błyszczący meszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

Wiktionary

Aksamit (dawn. oksamit, łac. examitum) – tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową (bawełnianą, jedwabną lub wełnianą) uzyskiwana przez wprowadzenie między nitki osnowy i wątku dodatkowych nitek runowych w formie pętelek, które pozostawiono nierozcięte (aksamit pętelkowy) lub rozcinano (aksamit strzyżony). Produkuje się też aksamity, w których stosuje się obie te techniki. Aksamit należy do grupy tkanin z okrywą włókienną, zwanych pluszami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obok stał barakowóz obity w środku czerwonym aksamitem, ozdobiony dodatkowo przymocowanym na suficie ogromnym lustrem w złoconych ramach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈksãmʲit, AS: aksãmʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksamitka ż., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż., aksamicik mrz.

przym. aksamitny

przysł. aksamitnie

czas. aksamicić się, wyaksamitnić

Wiktionary

# aksamitek

jednoroczna roślina kwiatowa z rodziny astrowatych, uprawiana jako roślina ozdobna; aksamitka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. zob. aksamitka.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. nazwa systematyczna|Clubiona|ref=tak., pająk osiadły z rodziny nazwa systematyczna|Drassidae.

Wiktionary

Aksamitkowate (Barbourisiidae) – monogatunkowa rodzina ryb z rzędu beryksokształtnych (Beryciformes).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż., aksamicenie n.

czas. aksamicić się

przym. aksamitny, aksamitkowy

przysł. aksamitnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aksamitka, śmierdziuszek

Wiktionary

# aksamitka

1. jednoroczna roślina kwiatowa z rodziny astrowatych, uprawiana jako roślina ozdobna; aksamitek;
2. wstążka z aksamitu;
3. krowiak aksamitka - grzyb jadalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wstążeczka z aksamitu, najczęściej noszona pod szyją;

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Tagetes|ref=tak., kwitnąca roślina ozdobna;

(1.3) mikol. rodzaj grzyba; zob. ponurnik aksamitny.

Wiktionary

- aksamitka – rodzaj roślin
- aksamitka – wstążka z aksamitu
- Aksamitka – szczyt w Pieninach
- Aksamitka – jaskinia w Pieninach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdyby wiedział, jaki los czeka babcię Leosię, tę wyniosłą damę w pienistym żabocie i czarnej aksamitce na szyi, może nie rozpaczałby aż tak po śmierci swojej matki, umierała bowiem we własnym łóżku, pod czułą opieką synów i Lucy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaksãˈmʲitka, AS: aksãmʹitka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksamit m., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż.

przym. aksamitny

przysł. aksamitnie

czas. aksamicić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. śmierdziuszek

(1.3) krowia warga, krowi łeb, mięsicha, pieczaryca, pieczeń, psi łeb, świnka czarnokutnerowata, krowiak aksamitka, krowiak aksamitny, świnka kutnerowata, gwoździak czarnokutnerowaty, gwoździak kutnerowaty, ponurnik aksamitny

Wiktionary

# aksamitkówka

aksamitkówka złota - gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych

SJP.pl

# aksamitnie

przysłówek

(1.1) od: aksamitny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aksamicić się

rzecz. aksamitek mzw./mrz., aksamit mrz., aksamitka ż.

przym. aksamitny

Wiktionary

# aksamitnik

rodzaj małego ptaka z rzędu wróblowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rzemieślnik obijający meble itp. aksamitem i innymi tkaninami

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aksamicić się

rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

przym. aksamitny

Wiktionary

# aksamitnikowate

o cechach aksamitnikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

Aksamitnikowate (Clubionidae) – rodzina pająków z grupy Araneomorphae, należąca do kladu Entelegynae, liczy 15 rodzajów obejmujących 639 gatunków, występujących niemal na całym świecie; w Polsce stwierdzono obecność 27 gatunków.

Wikipedia

# aksamitnikowaty

o cechach aksamitnikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

# aksamitność

→ aksamitny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co aksamitne

Wiktionary

#### Patrz:

aksamitny

#### Powiązane:

czas. aksamicić się

rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

przym. aksamitny

Wiktionary

# aksamitny

1. zrobiony z aksamitu (np. aksamitny obrus);
2. mający cechy aksamitu: miękki i gładki (np. aksamitny głos)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z aksamitu

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. gładki, miękki, delikatny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam aksamitną kapę na tapczan.

(2.1) Budyń ma aksamitny smak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaksãˈmʲitnɨ, AS: aksãmʹitny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksamit m., aksamitka ż., aksamitek m., aksamitnik m., aksamitowiec ż., aksamitność ż.

przysł. aksamitnie

czas. aksamicić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zamtowy.

(2.1) delikatny, jedwabny, miły w dotyku, puszysty

Wiktionary

# aksamitowiec

roślina z rodziny marantowatych, występująca w Ameryce Południowej i Wschodnich Indiach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Maranta|ref=tak., roślina z rodziny marantowatych (nazwa systematyczna|Marantaceae|ref=tak.), rosnąca w południowej Ameryce i we wschodnich Indiach

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aksamicić się

rzecz. aksamit mrz., aksamitka ż.

przym. aksamitny

Wiktionary

# aksel

skok w łyżwiarstwie figurowym; axel

SJP.pl

Axel, Aksel

- Axel (piłkarz)
- Axel – skok w łyżwiarstwie figurowym
- Axel (sporty siłowe) – polska nazwa konkurencji siłowej o nazwie Koła Apollina
- Axel – imię Absalon
- Axel (Holandia) – miejscowość

Wikipedia

# akselbant

wojskowy, galowy sznur naramienny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. gruby, pleciony sznur ozdobny, w niektórych armiach noszony na prawym ramieniu przy mundurze oficerskim (generalskim) lub galowym;

Wiktionary

Akselbant (niem. Achsel – „dół pachowy”, Band – „taśma”), sznur galowy – ozdobny pleciony sznur naramienny, będący częścią stroju, głównie wojskowego. Noszone przy mundurze galowym jako odznaka początkowo członków straży przybocznej i świty (najwcześniej spotykane we Francji – od XVII wieku), następnie używane przez generałów, oficerów sztabu generalnego, adiutantów i żandarmerię. Z czasem pojawiły się we wszystkich armiach europejskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wśród zgromadzonych tu i tam widoczne były mundury i akselbanty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈksɛlbãnt, AS: akselbãnt

Wiktionary

# aksenia

w biologii: bierna odporność roślin na czynniki patogenne

SJP.pl

Aksenia – bierna odporność roślin na patogeny, jest odpornością konstytutywną, czyli istniejącą niezależnie od kontaktu z patogenem. Formą aksenii są przystosowania anatomiczno-morfologiczne zapewniające barierę przed wniknięciem czynników chorobotwórczych. Barierami takimi są kutykula lub woskowy nalot pokrywający liście oraz nieliczne i małe aparaty szparkowe. Aksenia obejmuje także przystosowania fizjologiczno-chemiczne istniejące w roślinie przez cały czas.

Wikipedia

# aksentowicz

nazwisko

SJP.pl

# akseroftol

witamina A, w organizmie zwierzęcym powstaje w wątrobie z prowitaminy A (karotenu); retinol

SJP.pl

Retinol (akseroftol), C20H29OH – organiczny związek chemiczny, alkohol nienasycony zaliczany do grupy karotenoidów, wraz z innymi retinoidami pełni funkcję witaminy A. Po raz pierwszy został wyodrębniony w 1931 roku.

Wikipedia

# aksionow

nazwisko

SJP.pl

# aksis

ssak z rodziny jeleniowatych; czytal

SJP.pl

Aksis (Axis) – rodzaj ssaków z podrodziny jeleni (Cervinae) w obrębie rodziny jeleniowatych (Cervidae).

Wikipedia

# aksjalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aksjalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aksjalny

przysł. aksjalnie

Wiktionary

# aksjalny

położony w górnej części czegoś, na górnym końcu

SJP.pl

# aksjarchizm

pogląd filozoficzny, który zakłada, że wartości regulują lub wyjaśniają naturalny porządek rzeczy i który upatruje w moralności przyczyny przebiegu wszelkich zdarzeń

SJP.pl

# aksjolog

specjalista w dziedzinie aksjologii

SJP.pl

# aksjologia

nauka o wartościach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o wartościach;

(1.2) filoz. konkretny system wartości

Wiktionary

Aksjologia (gr. αξιοs – godny, cenny + λογοs – nauka) – nauka o wartościach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego konstytucyjna ochrona prywatności stanowi jeden z podstawowych elementów aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaksʲjɔˈlɔɟja, AS: aksʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aksjologiczny

Wiktionary

# aksjologiczność

cecha kogoś lub czegoś powiązanego z systemem wartości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aksjologiczne; cecha tych, którzy są aksjologiczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aksjologiczny

przysł. aksjologicznie

Wiktionary

# aksjologiczny

dotyczący aksjologii, wynikający z aksjologii; także: nacechowany pod względem wartości, wartościujący (np. kategorie aksjologiczne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksjologia ż., aksjologiczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kategoria aksjologiczna • system aksjologiczny

Wiktionary

# aksjologizacja

proces, w którym coś zaczyna podlegać wartościowaniu

SJP.pl

# aksjoma

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. zob. aksjomat.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. aksjomat

Wiktionary

# aksjomacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aksjomat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie aksjomat, lecz tylko mały aksjomacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksjomat m.

Wiktionary

# aksjomat

pewnik;
1. twierdzenie uważane za oczywiste, niepodważalne, niewymagające dowodów; dogmat;
2. w logice: założenie przyjmowane bez dowodu w systemie dedukcyjnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. log. element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

(1.2) przen. uznana prawda

Wiktionary

Aksjomat, postulat, pewnik (gr. ἀξίωμα axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Geometria euklidesowa formułowana jest jako zbiór aksjomatów (pewników). Każde inne jej twierdzenie musi z tych aksjomatów wynikać.

(1.2) Jeśli myjesz głowę, pierzesz lub babrzesz się w pianie z ludwika, można przypuszczać, że w ośmiu przypadkach na dziesięć trzeba będzie odebrać mokrymi rękami wrażliwą na wilgoć komórkę. Taki przykład powinni dopisać w wikipedii pod słownikowym hasłem „aksjomat”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈsʲjɔ̃mat, AS: aksʹi ̯õmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksjomatyka ż., aksjomatyzacja ż.

:: zdrobn. aksjomacik mrz.

czas. aksjomatyzować

przym. aksjomatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pewnik

Wiktionary

# aksjomatyczny

przyjęty z założenia jako pewnik; oczywisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) oparty na aksjomatach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Warunki formalne, które muszą być spełnione przez system aksjomatyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: aksʹi ̯õmatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksjomat m., aksjomatyzacja ż.

przysł. aksjomatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezaprzeczalny, bezsporny

Wiktionary

# aksjomatyka

ogół aksjomatów danej dziedziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. układ aksjomatów, z którego można wyprowadzić wszystkie twierdzenia danej nauki lub teorii

Wiktionary

Aksjomat, postulat, pewnik (gr. ἀξίωμα axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aksjomat mrz.

Wiktionary

# aksjomatyzacja

ujęcie twierdzeń w jakiejś nauce w spójny system aksjomatów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postępowanie mające na celu przedstawienie danej teorii w postaci systemu aksjomatów

(1.2) efekt aksjomatyzacji (1.1)

Wiktionary

Aksjomat, postulat, pewnik (gr. ἀξίωμα axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aksjomat mrz.

przym. aksjomatyczny

Wiktionary

# aksjometr

przyrząd do nawigacji na statku, wskazujący położenie steru w stosunku do płaszczyzny symetrii okrętu

SJP.pl

Aksjometr – przyrząd pokazujący w stopniach wychylenie płetwy sterowej w stosunku do osi symetrii jednostki pływającej.

Wikipedia

# aksjon

hipotetyczna cząstka subatomowa

SJP.pl

Aksjon – hipotetyczna cząstka subatomowa zaproponowana w teorii Peccei–Quinn w 1977, żeby wyjaśnić zachowanie symetrii CP w oddziaływaniach silnych, czyli m.in. brak obserwowalnego momentu dipolowego neutronu. Nie mają ładunku elektrycznego ani spinu.

Wikipedia

# akski

przymiotnik relacyjny

(1.1) stpol. z Akwizgranu, akwizgrański

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaksʲci, AS: aksʹḱi

Wiktionary

# aksoida

powierzchnia zakreślana w przestrzeni przez oś obrotu poruszającego się ciała sztywnego

SJP.pl

# aksolema

Aksolema – cienka błona komórkowa otaczająca neuryt (akson).

Wikipedia

# aksolotl

larwa płazów ogoniastych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. forma larwalna niektórych płazów zdolna do rozmnażania płciowego

Wiktionary

Aksolotl (nah. āxōlōtl [aːˈʃoːloːt͡ɬ] (l. poj.) lub āxōlōmeh [aːˈʃoːloːmeʔ] (l. mn) – neoteniczna, wodna forma niektórych płazów ogoniastych z rodzaju Ambystoma w obrębie rodziny ambystomowatych (Ambystomatidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈksɔlɔtl̥, AS: aksolotl̦

Wiktionary

# aksometr

przyrząd okulistyczny do pomiaru osi oka; osiomierz

SJP.pl

# akson

wypustka komórki nerwowej służąca do przewodzenia impulsów; neuryt; włókno osiowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

Wiktionary

Akson, włókno nerwowe, neuryt, włókno osiowe, wypustka osiowa – element neuronu odpowiedzialny za przekazywanie informacji z ciała komórki do kolejnych neuronów lub komórek efektorowych (mięśniowych, gruczołowych). Może być okryty osłonką. Jest z reguły dłuższy od dendrytów i, w odróżnieniu od nich, w komórce występuje pojedynczo (choć może być rozgałęziony).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akson zaczyna się tzw. wzgórkiem aksonowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaksɔ̃n, AS: aksõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aksonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neuryt

Wiktionary

# aksonema

część rdzenna rzęsek i wici

SJP.pl

Aksonema – kompleks 9 par mikrotubul obwodowych oraz jednej pary centralnej, stanowiący aparat ruchowy rzęsek i wici (ruch odbywa się dzięki przesuwaniu się dyneiny wzdłuż mikrotubul).

Wikipedia

# aksonometr

przyrząd do wykonywania rzutów równoległych na płaszczyznę

SJP.pl

# aksonometria

sposób przedstawiania figur przestrzennych na płaszczyźnie (tzw. rzutni aksonometrycznej) dowolnie ustawionej względem układu osi współrzędnych przestrzennych; rzutowanie równoległe; perspektywa równoległa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi

Wiktionary

Aksonometria (gr. akson + metreo) – rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi. Cechą odróżniającą aksonometrię od innych rodzajów rzutu równoległego jest dążenie do zachowania prawdziwych wymiarów rzutowanych obiektów przynajmniej w jednym, wybranym kierunku. Niektóre rodzaje aksonometrii pozwalają również zachować wielkości kątów, równoległych do obranej płaszczyzny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten rysunek trzeba narysować w aksonometrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaksɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: aksõnõmetrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aksonometryczny

Wiktionary

# aksonometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mat. geom. związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aksonometria ż.

Wiktionary

# aksonowy

przymiotnik od: akson

SJP.pl

# aksopodia

nibynóżki (kurczliwe wypustki ciała) u niektórych pierwotniaków

SJP.pl

Nibynóżki, pseudopodia (pseudo- + gr. podós ‘noga’) – ruchliwe wypustki cytoplazmatyczne o zmiennym kształcie, powstające wskutek nacisku cytoplazmy na otaczającą ją błonę komórkową. Występują u niektórych pierwotniaków, np.: korzenionóżek (ameb), otwornic, promienic, a także w niektórych komórkach eukariotycznych, np. leukocytach, monocytach i archeocytach. Spełniają zasadniczo trzy funkcje:

- lokomocyjną – umożliwiają poruszanie się ruchem pełzakowatym;
- pokarmową – umożliwiają pobieranie pokarmu na drodze fagocytozy;
- czuciową – biorą udział w odbieraniu bodźców.

Wikipedia

# aksopodium

typ nibynóżki u niektórych pierwotniaków

SJP.pl

# aksostyl

osiowa, przechodząca przez całe ciało wiciowców organella oporowa

SJP.pl

# aksu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Wiktionary

- Aksu – miasto w Chinach
- Aksu – prefektura w Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang
- Aksu – miasto w Kazachstanie, obwód pawłodarski
- Aksu – osiedle typu miejskiego w Kazachstanie, obwód akmolski
- Aksu – wieś w Kazachstanie, obwód południowokazachstański
- Aksu – rzeka w Kazachstanie
- Aksu (Oqsuv) – rzeka w Uzbekistanie
- Aksu – rzeka w Chinach
- Aksu – pasmo w górach Ałtaju
- Aksu – góra w paśmie Aksu (5355 m n.p.m.)

Wikipedia

# aksum

1. starożytne królestwo położone w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei;
2. miasto w północnej Etiopii

SJP.pl

Aksum – starożytne królestwo, które istniało w latach 80 p.n.e. do 825 r., położone w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei. Jego stolicą było Aksum.

Rozwijało się dzięki kontaktom handlowym między Półwyspem Arabskim i Afryką, np. z królestwem Meroe, z którego sprowadzało m.in. kość słoniową, kauczuk, przyprawy korzenne i dostarczało je na szlaki handlowe. Z portu w Adulis przewożono towary do basenu Morza Śródziemnego, a także do Indii i na Cejlon. Okres świetności przeżywało w III-VI wieku – rozszerzyło swe granice w kierunku południowym i zachodnim i stało się jedną z potęg ówczesnego świata bliskowschodniego. W połowie IV wieku, w czasach panowania Ezany, Aksum przyjęło chrześcijaństwo za pośrednictwem kupców syryjskich. W tymże wieku podporządkowało sobie Kusz. O znaczeniu i bogactwie państwa świadczyła złota moneta bita przez Ezanę, początkowo ozdobiona nowiem i dwiema gwiazdami, następnie, po przyjęciu chrześcijaństwa, wyobrażeniem krzyża.

Wikipedia

# aksumski

→ Aksum

SJP.pl

#### Patrz:

Aksum

# aksynit

minerał, borokrzemian wapnia, manganu, magnezu i żelaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów;

Wiktionary

Aksynit – rzadki minerał z gromady krzemianów.

Nazwa pochodzi od greckiego słowa "axe" – topór (ze względu na formę kryształów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skład chemiczny aksynitu jest bardzo zmienny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈksɨ̃ɲit, AS: aksỹńit

Wiktionary

# aksynomancja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżba z rozżarzonego topora

Wiktionary

# akt

1. działanie, czyn;
2. część utworu scenicznego;
3. przedstawienie nagiej postaci ludzkiej w malarstwie, rzeźbie lub fotografice;
4. różnie rozumiane pojęcie filozoficzne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czyn, działanie

(1.2) teatr. część sztuki teatralnej;

(1.3) szt. fot. zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

(1.4) urz. praw. urzędowy lub prawny dokument

(1.5) oficjalna uroczystość towarzysząca ważnemu zdarzeniu

Wiktionary

Akt (łac. actus „czyn, działanie” od ago, agere „czynić, działać, robić”) – przedstawienie nagiego ciała ludzkiego w sztuce, zazwyczaj wykonane w oparciu o studium z żywego modela. Akt jest jednym z najważniejszych tematów malarskich i fotograficznych w dziejach sztuki, oraz podstawowym tematem rzeźby. Akt może pojawić się jako samodzielny temat bądź jako część większej kompozycji. Jest uważany za podstawę artystycznego wykształcenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marek podniósł rękę i uderzył go w akcie rozpaczy.

(1.2) W trzecim akcie nowej sztuki teatralnej główny bohater umiera.

(1.3) Artysta maluje akt młodej dziewczyny.

(1.4) Informacje na ten temat znajdują się w akcie notarialnym.

(1.5) Podczas aktu wodowania statku cały czas lało jak z cebra.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akt, AS: akt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktówka ż.

:: zdrobn. akcik m.

przym. aktowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poczynanie, posunięcie, gest, przejaw

(1.5) ceremonia, uroczystość, obrzęd, obchód

Wiktionary

# akta

dokument urzędowy, prawny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór dokumentów lub ksiąg zawierających zapisy urzędowe

(1.2) uczn. dziennik szkolny

(1.3) uczn. papierosy

Wiktionary

Akta – grupa dokumentów o podobnej treści (Akta sprawy) złączona w jeden ciąg w celu łatwiejszego ich przechowywania.

Rodzaje akt:

- akta doczesne,
- akta gruntowe,
- akta nierozpoznane,
- akta ogólne,
- akta opiekuńcze,
- akta osobowe osobiste i personalne,
- akta reponowane,
- akta stanu cywilnego
- akta szczegółowe,
- akta w rozsypce,
- akta wieczyste,
- akta własne archiwum (wytworzone przez samo archiwum).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cały czas trwają przesłuchania świadków i badania przejętych akt - zaznaczył prokurator.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈakta, AS: akta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokumentacja

Wiktionary

# aktant

1. w gramatyce narracyjnej: wzór postaci działającej w utworze;
2. wykonawca jakiejś czynności; agens

SJP.pl

# aktau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu mangystauskiego;

Wiktionary

Aktau (kaz. Ақтау, Aqtaw, w latach 1964–1991 Szewczenko) – miasto obwodowe w zachodnim Kazachstanie, na półwyspie Mangystau i zarazem stolica obwodu mangystauskiego, port nad Morzem Kaspijskim.

Powstało w 1961 roku w związku z odkryciem na półwyspie Mangystau bogatych złóż ropy naftowej i gazu; połączony rurociągiem naftowym z pobliskimi ośrodkami eksploatacji ropy naftowej – Uzeń i Żetybaj. W 2018 podpisano tutaj Konwencję o Statusie Prawnym Morza Kaspijskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aktauski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Szewczenko (1964-1991)

Wiktionary

# akteon

w mitologii greckiej: myśliwy beocki

SJP.pl

## Literatura

- Akteon – poemat Antoniego Langego

## Muzyka

- Akteon (Actéon) – opera (pastorale) Marc-Antoine'a Charpentiera

## Mitologia

- Akteon – w mitologii greckiej myśliwy beocki, syn Aristajosa
- Akteon – w mitologii greckiej syn Melissosa

Wikipedia

# aktinidia

drzewiaste pnącze z rodziny aktinidiowatych, na ogół dwupienne, uprawiane dla soczystych owoców, rosnące w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. azjatyckie pnącze o jadalnych owocach kiwi;

Wiktionary

Aktinidia (Actinidia Lindl.) – rodzaj pnączy z rodziny aktinidiowatych. Obejmuje ok. 55, 60 lub 75 gatunków. Występują w Azji wschodniej i południowej, od Japonii po Indonezję, z największym zróżnicowaniem w Chinach (44 gatunki są endemitami tego kraju). Rosną zwykle w lasach i zaroślach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaktʲĩˈɲidʲja, AS: aktʹĩńidʹi ̯a

Wiktionary

# aktinidiowate

rodzina pnączy z rzędu wrzosowców, niektóre gatunki uprawiane dla smacznych owoców inne jako rośliny ozdobne

SJP.pl

Wikipedia

# aktinidiowaty

o cechach aktinidiowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny aktinidiowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktinidiowate nmos.

Wiktionary

# aktinotrocha

pływająca larwa należąca do czułkowców

SJP.pl

Aktinotrocha, aktinotrochula (gr. aktís – promień, trochós – koło) – wolno żyjąca, wydłużona larwa trochoforopodobna kryzelnic (Phoronida). W górnej części o kształcie parasola znajduje się płytka apikalna i czułki. Obecność czułków na episferze odróżnia aktinotrochę od trochofory. Dolna część ciała larwy zakończona jest wieńcem rzęsek służących jej do pływania.

Wikipedia

# aktinula

planktoniczna larwa występująca w cyklu rozwojowym niektórych stułbiopławów, przypominająca budową polipa; aktynula

SJP.pl

# aktiubiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aktiubińskiem, dotyczący Aktiubińska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aktiubińsk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktobski

Wiktionary

# aktl.

skrót od: aktualizacja (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# aktobe

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu aktobskiego;

Wiktionary

Aktobe, Aktiubińsk (kaz. Ақтөбе, Aktöbe; ros. Актобе, Aktobie) – miasto obwodowe, największe w zachodniej części Kazachstanu, leży nad rzeką Ilek. Ośrodek administracyjny obwodu aktobskiego. Miasto zostało założone w 1869 roku.

Rozwinęło się tutaj hutnictwo żelaza i chromu, przemysł maszynowy, chemiczny i lekki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aktobski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Aktiubińsk (do 1999)

Wiktionary

# aktobski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aktobe, dotyczący Aktobe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aktobe n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktiubiński

Wiktionary

# aktograf

aparat rejestrujący ruch ciała

SJP.pl

# aktogram

zapis aktywności ruchowej organizmu zarejestrowany przez aktograf

SJP.pl

Aktogram – wykres aktywności osobowej organizmu w określonym czasie. Przedstawiony jest najczęściej w 24-godzinnym układzie dobowym .

Wikipedia

# aktomiozyna

kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny; aktynomiozyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;

Wiktionary

Aktomiozyna – nierozpuszczalny w wodzie kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny. Powstaje w czasie skurczu mięśnia, jest zaliczana do białek kurczliwych. Jest enzymem rozkładającym ATP.

Wikipedia

# aktor

1. artysta sceniczny, estradowy lub filmowy;
2. przenośnie: uczestnik jakiegoś wydarzenia, sprawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

(1.2) stpol. powód (w sądzie)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten aktor użycza głosu w serialach animowanych.

(1.1) Wszyscy młodzi aktorzy w tym filmie są amatorami.

(1.1) Poczta wydaje serię znaczków ze znanymi norweskimi aktorami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaktɔr, AS: aktor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktorstwo n., aktorzyna m.

:: fż. aktorka ż.

czas. aktorzyć

przym. aktorski

przysł. aktorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) artysta, artysta dramatyczny, człowiek teatru/filmu, histrion

Wiktionary

# aktorat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. praw. wpis sprawy, sprawa wpisana do rejestru sądowego

(1.2) daw. praw. koszty sprawy sądowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woźny albo jenerał (…) roznosił pozwy, ogłaszał intromisje, robił wizje, przywoływał aktoraty etc.

Wiktionary

# aktoreczka

zdrobnienie od: aktorka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: aktorka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɔˈrɛt͡ʃka, AS: aktorečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktorka ż.

Wiktionary

# aktorka

1. kobieta grająca rolę na scenie teatralnej, w filmie, w słuchowiskach radiowych i przedstawieniach telewizyjnych;
2. uczestniczka jakiegoś wydarzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto zdobył wczoraj nagrodę dla najlepszej aktorki drugoplanowej?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtɔrka, AS: aktorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktoreczka ż., aktorzyna m., aktorstwo n.

:: fm. aktor m.

czas. aktorzyć ndk.

przym. aktorski

przysł. aktorsko

Wiktionary

# aktornik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) reg-pl|Poznań. aktor

Wiktionary

# aktorować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. zachowywać się jak aktor; grać, udawać

Wiktionary

# aktorski

przymiotnik od: aktor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący aktorów lub aktorstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukończyłem trzyletni kurs w szkole aktorskiej w Rzymie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktorstwo n., aktor m., aktorka ż., aktorzenie n.

czas. aktorzyć ndk.

przysł. aktorsko

Wiktionary

# aktorsko

przysłówek

(1.1) od: aktorski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktor mos., aktorka ż.

przym. aktorski

Wiktionary

# aktorstwo

1. zawód aktora;
2. potocznie: ogół aktorów;
3. udawanie czegoś, sztuczne zachowanie się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sztuka aktorska, zawód aktorski, powołanie aktorskie

(1.2) ogół aktorów

(1.3) nieszczere, sztuczne zachowanie; udawanie, hipokryzja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktorzenie n., aktor mos., aktorka ż.

czas. aktorzyć

przym. aktorski

Wiktionary

# aktorus

środowiskowo: doświadczony aktor

SJP.pl

# aktorzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aktorzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktorstwo n., aktor m., aktorka ż.

czas. aktorzyć

przym. aktorski

Wiktionary

# aktorzyć

potocznie:
1. udawać, symulować coś, np. faul;
2. grać w filmie, przedstawieniu

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pot. udawać, symulować coś

(1.2) pot. grać w filmie, przedstawieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po zdobyciu gola jakoś przestali aktorzyć, boleści im minęły…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtɔʒɨt͡ɕ, AS: aktožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktor m., aktorka ż., aktorzyna m., aktorstwo n., aktorzenie n.

przym. aktorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symulować

Wiktionary

# aktorzyca

pogardliwie: aktorka; aktorzyna, aktoreczka

SJP.pl

# aktorzyk

pogardliwie i z przekąsem o aktorze, zwłaszcza słabym

SJP.pl

# aktorzyna

(r. męski) lekceważąco: marny aktor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. z politowaniem lub lekceważeniem o aktorze, zwłaszcza kiepskim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gość, który to czyta, chyba nawet nie jest najmarniejszym nawet aktorzyną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɔˈʒɨ̃na, AS: aktožỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktor m., aktorka ż.

czas. aktorzyć

Wiktionary

# aktorzysko

zgrubienie od: aktor

SJP.pl

# aktotwórca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. adm. osoba fizyczna lub osoba prawna (urząd, przedsiębiorstwo, organizacja itp.), która wytwarza i gromadzi akta;

Wiktionary

Aktotwórca – urząd, instytucja, przedsiębiorstwo, organizacja, osoba fizyczna itp., która w wyniku swojej działalności wytwarza i gromadzi akta.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aktotwórczy

przysł. aktotwórczo

Wiktionary

# aktotwórczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tworzeniem akt, dotyczący tworzenia akt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktotwórca m.

przysł. aktotwórczo

Wiktionary

# aktówka

teczka służąca do przechowywania akt, dokumentów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaska torba na dokumenty

Wiktionary

Aktówka – prostokątna, sztywna torba, zwykle ze skóry lub z materiału imitującego skórę. Używana najczęściej przez prawników i biznesmenów do przenoszenia ważnych dokumentów. Często zamykana na zamek szyfrowy lub klucz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Biznesowy ubiór i aktówka pomogły jej roztaczać aurę kompetentnej profesjonalistki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtufka, AS: aktufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akt mrz., akcik mrz.

przym. aktówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teczka, pot. dyplomatka

Wiktionary

# aktówkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aktówką, dotyczący aktówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktówka ż.

Wiktionary

# aktowy

przymiotnik od: akt (zwykle: dokument lub dzieło przedstawiające nagą postać)

SJP.pl

# aktualia

rzeczy współczesne, bieżące lub informacje o nich; aktualności (częściej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. wydarzenia, sprawy, rzeczy aktualne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalʲja, AS: aktuu̯alʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. aktualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktualności

Wiktionary

# aktualista

zwolennik doktryny filozoficznej usiłującej wyprowadzić świat rzeczy z samego aktu, z czystego stawania się

SJP.pl

# aktualistyczny

→ aktualizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z aktualizmem, dotyczący aktualizmu

Wiktionary

#### Patrz:

aktualizm

#### Powiązane:

rzecz. aktualizm mrz., aktualista mos., aktualistka ż.

Wiktionary

# aktualizacja

czynienie czegoś aktualnym, odpowiadającym nowym realiom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aktualizacja danych następuje w naszym systemie co godzinę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktuwalʲiˈzat͡sʲja, AS: aktuu̯alʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizm m., aktualność ż., uaktualnianie n., zaktualizowanie n., aktualizowanie n.

czas. aktualizować ndk., zdezaktualizować dk.

przym. aktualny

przysł. aktualnie

Wiktionary

# aktualizacyjny

dotyczący aktualizacji

SJP.pl

# aktualizator

program do aktualizacji oprogramowania

SJP.pl

# aktualizm

w geologii: kierunek zajmujący się wyjaśnianiem zjawisk zachodzących w odległej przeszłości na podstawie obserwacji podobnych zjawisk zachodzących obecnie

SJP.pl

Aktualizm (aktualizm geologiczny, zwany również uniformitaryzmem lub uniformitarianizmem) – zasada geologiczna przyjmująca, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię i na skorupę ziemską, a zatem także procesy fizyczne i chemiczne, były w przeszłości podobne do dzisiejszych, co pozwala na podstawie współczesnych obserwacji określać przebieg dawnych procesów geologicznych. Metoda ta streszcza się w haśle „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości”, a na podstawie obserwacji procesów zachodzących współcześnie można wnioskować, co działo się na Ziemi nawet wiele milionów lat temu. Należy jednak uwzględnić, że niektóre czynniki mimo wszystko ulegają zmianie, jak choćby obecność tlenu w atmosferze albo traw na stokach etc.

Wikipedia

# aktualizować

1. czynić aktualnym, dostosowywać do współczesności; uaktualniać, uwspółcześniać, modernizować, unowocześniać;
2. aktualizować się - w filozofii: przechodzić od stanu potencjalnego do istnienia realnego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czynić aktualnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Planiści zapotrzebowania materiałowego aktualizują plan priorytetów w obliczu zmieniających się zamówień sprzedaży i terminów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizm m., zaktualizowanie n., aktualność ż., aktualizacja ż., dezaktualizacja ż., uaktualnianie n., uaktualnienie n., aktualizowanie n.

czas. zaktualizować dk., dezaktualizować ndk., zdezaktualizować dk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

przym. aktualny, aktualizacyjny

przysł. aktualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uaktualniać, odnawiać, uwspółcześniać, modernizować

Wiktionary

# aktualizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aktualizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaktualizowanie n., aktualność ż., aktualizacja ż., uaktualnianie n., uaktualnienie n.

czas. aktualizować ndk., zaktualizować dk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

przym. aktualny, aktualizacyjny

przysł. aktualnie

Wiktionary

# aktualnie

przysłówek czasu

(1.1) obecnie, w tej chwili, teraz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Europejczyk, jak pisze Merton, zwykle spekuluje na podstawie materiałów z długich okresów historycznych, podczas gdy Amerykanin bada fakty aktualnie występujące.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalʲɲɛ, AS: aktuu̯alʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizacja ż., aktualia nmos., aktualności nmos., aktualność ż., aktualizowanie n., zaktualizowanie n., uaktualnianie n.

czas. aktualizować ndk., zaktualizować dk.

przym. aktualny

Wiktionary

# aktualniej

stopień wyższy od przysłówka: aktualnie

SJP.pl

# aktualniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: aktualny; bardziej aktualny

SJP.pl

# aktualność

bycie aktualnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie zgodnym ze stanem obecnym

Wiktionary

Akt (łac. actus, gr. ενέργεια „energia”) – pojęcie, należące do podstawowych terminów metafizyki klasycznej, biorące swój początek w filozofii Arystotelesa, a następnie rozwijane przez średniowieczną myśl scholastyczną.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalnɔɕt͡ɕ, AS: aktuu̯alność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizacja ż., aktualizowanie n., zaktualizowanie n., uaktualnianie n.

czas. aktualizować

przym. aktualny, aktualizacyjny

przysł. aktualnie

Wiktionary

# aktualności

aktualne wydarzenia lub informacje o nich; aktualia (rzadziej)

SJP.pl

Aktualności – regionalny serwis informacyjny TVP3 Katowice, nadawany od 1961 roku. Jego poprzednikiem była Śląska Kronika Telewizyjna, emitowana od 7 grudnia 1957 do 28 kwietnia 1961 roku. Pierwszą spikerką Telewizji Katowice w 1957 r. została Liliana Czarska. Od 1 lipca 2024 po zmianach w TVP3 Katowice szefem redakcji został Tomasz Nieć.

Wikipedia

# aktualny

dotyczący tego, co się dzieje obecnie, ważny w czasie obecnym (np. aktualny temat, aktualne informacje)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący teraźniejszości

(1.2) zachowujący ważność w danej chwili

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pańskie zaświadczenie nie jest już aktualne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktuˈwalnɨ, AS: aktuu̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktualizacja ż., aktualność ż., uaktualnianie n., zaktualizowanie n., aktualizowanie n.

czas. aktualizować

przysł. aktualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teraźniejszy, świeży

(1.2) ważny (obowiązujący)

Wiktionary

# aktuarialny

związany z ubezpieczaniem, ubezpieczeniami

SJP.pl

# aktuariat

1. urząd aktuariusza;
2. wyznaczanie wielkości świadczeń, składek oraz odszkodowań ubezpieczeniowych;
3. ludzie zajmujący się wyznaczaniem wielkości świadczeń, składek oraz odszkodowań ubezpieczeniowych

SJP.pl

Matematyka ubezpieczeniowa (aktuariat, nauki aktuarialne, matematyka aktuarialna) – dział matematyki stosowanej obejmujący zagadnienia m.in. rachunku prawdopodobieństwa, statystyki, matematyki finansowej, metod numerycznych i koncentrujący się na zastosowaniach w dziedzinie ubezpieczeń.

Wikipedia

# aktuariusz

1. pracownik firmy ubezpieczeniowej; ekspert ubezpieczeniowy;
2. dawniej: urzędnik opiekujący się aktami sądowymi; pisarz sądowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

Wiktionary

Aktuariusz – profesjonalista z dziedziny obliczania ryzyka oraz wartości bieżącej projektów finansowych, w szczególności długoterminowych lub obarczonych ryzykiem. Tradycyjnie profesja aktuariusza związana jest z branżą ubezpieczeń, reasekuracji oraz planów emerytalnych (w Polsce: wycena rezerw na świadczenia pracownicze).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce jest tylko 180 aktuariuszy, ich zarobki sięgają 15 000 zł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktuariat mrz.

:: fż. aktuariuszka ż.

przym. aktuarialny

przysł. aktuarialnie

Wiktionary

# aktuariuszka

→ aktuariusz

SJP.pl

#### Patrz:

aktuariusz

# aktyn

bardzo rzadki, promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o symbolu Ac

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

Wiktionary

Aktyn (Ac, łac. actinium) – nietrwały pierwiastek chemiczny zaliczany do aktynowców lub skandowców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma aktyn?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaktɨ̃n, AS: aktỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktynowiec m.

temsłow. aktyno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Ac

Wiktionary

# aktyna

białko kurczliwe włókien mięśniowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. biol. wielofunkcyjne białko, które jest jednym z kluczowych elementów cytoszkieletu w komórkach eukariotycznych

Wiktionary

Aktyna – kurczliwe białko budujące filamenty cienkie miofibryli oraz mikrofilamenty. Wraz z miozyną tworzy aktomiozynę. Występuje w dwóch postaciach:

- fibrylarnej (włókienkowej) – aktyna F;
- globularnej – aktyna G (która w obecności jonów magnezu przechodzi w formę F).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W komórkach mięśniowych aktyna współpracuje z miozyną, tworząc struktury umożliwiające skurcze mięśni.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aktynowy

temsłow. aktyno-

Wiktionary

# aktyniczność

stopień oddziaływania światła na światłoczułe materiały fotograficzne

SJP.pl

# aktyniczny

aktyniczne światło o zakresie długości fal (barw) odpowiadających barwoczułości materiału fotograficznego i powodujące dzięki temu naświetlenie

SJP.pl

# aktyno-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtɨ̃nɔ, AS: aktỹno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktyn m., aktyna ż.

przym. aktynowy

Wiktionary

# aktynograf

aktynometr zaopatrzony w urządzenie samopiszące

SJP.pl

# aktynolit

minerał z grupy amfiboli, krzemian wapnia, magnezu i żelaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. miner. nazwa minerałów tremolit i ferroaktynolit;

Wiktionary

Szereg izomorficzny aktynolitu – roztwór stały Ca-amfiboli obejmujący następujące minerały:

- tremolit – Ca2Mg5[Si8O22](OH)2
- ferroaktynolit – Ca2FeII5[Si8O22](OH)2

Nazwa „aktynolit” w odniesieniu do minerału nie jest aktualna.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨ̃ˈnɔlʲit, AS: aktỹnolʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aktynolitowy

Wiktionary

# aktynolitowy

związany z aktynolitem

SJP.pl

# aktynolog

specjalista w dziedzinie aktynologii

SJP.pl

# aktynometr

przyrząd do pomiaru promieniowania słonecznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. techn. przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥, AS: aktỹnõmetr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aktynometryczny

rzecz. aktynometria

Wiktionary

# aktynometria

nauka zajmująca się pomiarami promieniowania Słońca, Ziemi i atmosfery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. fiz. dział nauki zajmujący się pomiarami promieniowania w atmosferze ziemskiej

Wiktionary

Aktynometria – nauka o promieniowaniu Słońca, Ziemi i atmosfery. Zajmuje się pomiarami promieniowania bezpośredniego, rozproszonego i pochłoniętego w atmosferze, a także wyznaczaniem promieniowania efektywnego oraz bilansu promieniowania Ziemi i atmosfery.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aktynometria ma zastosowanie w meteorologii, klimatologii, fotometrii, a także w rolnictwie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktynometr mrz.

przym. aktynometryczny

Wiktionary

# aktynometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktynometria ż., aktynometr mrz.

Wiktionary

# aktynomikoza

choroba zakaźna ludzi i zwierząt, wywołana przez promieniowca Actinomyces bovis; promienica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. promienica.

Wiktionary

Promienica, aktynomikoza (łac. Actinomycosis) – przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt (głównie bydła). U zwierząt jest wywołana przez promieniowce Actinomyces bovis, u człowieka drobnoustrojem chorobotwórczym jest gatunek Actinomyces israeli.

Wikipedia

# aktynomiozyna

kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny; aktomiozyna

SJP.pl

# aktynomycyna

antybiotyk hamujący podział komórki, stosowany w chemioterapii nowotworów; cytostatyk

SJP.pl

Daktynomycyna (Aktynomycyna D; łac. Dactinomycinum) – antybiotyk z grupy cytostatyków; hamuje syntezę DNA, RNA i białek; stosowany w leczeniu nowotworów wieku dziecięcego (guz Wilmsa, mięsak Ewinga), mięsaków tkanek miękkich, nowotworów zarodkowych jajników i jądra oraz ciążowej choroby trofoblastycznej.

Wikipedia

# aktynon

naturalny promieniotwórczy izotop radonu, powstający przy rozpadzie aktynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Promieniotwórczość naturalna wywołana jest przez pierwiastki promieniotwórcze, będące stałymi składnikami atmosfery (np. radon, toron i aktynon), skorupy ziemskiej i wody (np. uran, tor i potas) oraz promieniowanie kosmiczne.

Wiktionary

# aktynostela

typ walca osiowego charakteryzujący się gwiaździstym układem tkanek przewodzących

SJP.pl

# aktynowce

grupa 14 pierwiastków chemicznych wydzielonych z układu okresowego: tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel i lorens

SJP.pl

Aktynowce – grupa pierwiastków chemicznych wydzielona z układu okresowego. Ich nieoficjalny wspólny symbol to An.

Grupa ta liczy 15 metali: aktyn, tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel, lorens.

Wikipedia

# aktynowiec

każdy z pierwiastków z rodziny aktynowców: tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel lub lorens

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);

Wiktionary

Aktynowce – grupa pierwiastków chemicznych wydzielona z układu okresowego. Ich nieoficjalny wspólny symbol to An.

Grupa ta liczy 15 metali: aktyn, tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel, lorens.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tor jest radioaktywnym aktynowcem odkrytym w 1828 roku przez szwedzkiego chemika — Jönsa Jakoba Berzeliusa, stąd też jego nazwa pochodząca od nordyckiego boga burzy i piorunów — Thora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktyn mrz.

Wiktionary

# aktynowy

przymiotnik od: aktyn

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący aktynu

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) aktyn m.

Wiktionary

# aktyntasza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. aktówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hefty mogesz nosić w aktyntaszy.

Wiktionary

# aktynula

planktoniczna larwa występująca w cyklu rozwojowym niektórych stułbiopławów, przypominająca budową polipa; aktinula

SJP.pl

# aktyw

aktywna grupa członków organizacji lub partii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) najbardziej wartościowa, aktywna grupa w obrębie organizacji

(1.2) hist. w PRL-u: członkowie władz PZPR wszelkich szczebli, a w szerszym znaczeniu także członkowie sprzymierzonych z PZPR stronnictw i związków zawodowych;

(1.3) hist. eufem. w PRL-u: członek doraźnie powoływanych bojówek partyjnych służących do rozpędzania protestów

Wiktionary

Aktyw (łac. activus – czynny) – określenie odnoszące się do członków danej organizacji, wykazujących się największą aktywnością.

W okresie PRL termin ten stosowano w nowomowie politycznej w następujących znaczeniach:

- Aktyw partyjny (zakładu pracy, gminy, województwa) to (formalnie wybieralni) członkowie władz PZPR wszelkich szczebli, poczynając od organizatorów grup partyjnych, na I sekretarzu odpowiedniego Komitetu kończąc; szczególną rolę miał tu aktyw centralny, do którego zaliczano – decyzją odpowiednich władz PZPR nie tylko etatowych działaczy partyjnych, ale także różnych wolontariuszy, na przykład wykładowców partyjnych oraz różne, wybitne niekiedy osoby, których obecność w tym gronie miała grono to nobilitować w oczach opinii publicznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aktywny

Wiktionary

# aktywa

1. ekonomia: środki gospodarcze (m.in. nieruchomości, towary) gotowe do dyspozycji w danym momencie przez jednostkę gospodarczą będącą w ich posiadaniu;
2. przenośnie: mocne strony kogoś lub czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) księg. kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

Wiktionary

Aktywa (z łac. activus ‘czynny’ od actus ‘czyn’, actum ‘rzecz zrobiona’ od ago, agere ‘prowadzić; czynić; działać’) – kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, uzyskane w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Jeśli zasób majątkowy nie spełnia któregoś z powyższych kryteriów, nie może być ujęty w bilansie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uczyniła to w imię jakiegoś libertariańskiego konstruktu ideologicznego, który sprawdzoną metodę izolacji toksycznych aktywów każe nazywać równią pochyłą prowadzącą do socjalizmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aktywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) środki gospodarcze, stan czynny majątku

Wiktionary

# aktywacja

1. w chemii i fizyce: wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu;
2. w telekomunikacji: przyłączenie telefonu do odpowiedniej sieci, rozpoczynające i gwarantujące jego działanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

(1.2) techn. przyłączenie telefonu do odpowiedniej sieci, rozpoczynające i gwarantujące jego działanie

Wiktionary

Aktywacja, aktywowanie – nadanie czemuś gotowości do działania. Pojęcie słownikowe mające konkretne odniesienia w wielu dziedzinach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvat͡sʲja, AS: aktyvacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywowanie n., aktywator m., aktywność ż.

czas. aktywować ndk.

przym. aktywacyjny

Wiktionary

# aktywacyjność

→ aktywacyjny

SJP.pl

#### Patrz:

aktywacyjny

# aktywacyjny

dotyczący aktywacji (np. analiza aktywacyjna, usługi aktywacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aktywacją, dotyczący aktywacji, służący do aktywacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ważne zastosowanie w przemyśle znalazła analiza aktywacyjna, metoda, która pozwala wykryć zanieczyszczenia chemiczne kontrolowanego materiału efektywniej, niż przy zastosowaniu konwencjonalnej analizy chemicznej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywacja ż., aktywowanie n., aktywator mrz.

czas. aktywować ndk.

Wiktionary

# aktywator

1. substancja przyspieszająca pewną reakcję po zmieszaniu jej z katalizatorem; promotor;
2. w informatyce: program komputerowy uwierzytelniający wpisywany numer seryjny, zapobiegający piractwu komputerowemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co uruchamia, przyspiesza albo wzmacnia działanie jakiegoś procesu, reakcji chemicznej czy urządzenia

Wiktionary

- aktywator (chemia), inaczej promotor – substancja, która po dodaniu do katalizatora znacznie zwiększa szybkość reakcji (zobacz też aktywator enzymatyczny)
- aktywator (fiz.) – substancja wprowadzana w śladowych ilościach do siatki krystalicznej luminoforu w celu zwiększenia jego luminescencji
- aktywator (genetyka)
- aktywator (elektronika)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jony metali mogą być aktywatorami enzymów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inicjator, czynnik aktywujący

Wiktionary

# aktywista

członek organizacji, partii itp. mocno zaangażowany w jej działalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

(1.2) hist. zwolennik kierunku polityki polskiej okresu pierwszej wojny światowej, dążącego do współpracy z okupującymi Niemcami i Austro-Węgrami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od lat, część naukowców i aktywistów praw zwierząt stara się o przyznanie naczelnym podstawowych praw – do życia i wolności oraz wprowadzenia zakazu tortur wobec naszych najbliższych krewnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvʲista, AS: aktyvʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywizm m., aktywizacja ż., aktywność ż.

:: fż. aktywistka ż.

czas. aktywizować ndk.

przym. aktywistyczny, aktywny, aktywistowski

przysł. aktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) działacz

Wiktionary

# aktywistka

→ aktywista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: aktywista

Wiktionary

#### Patrz:

aktywista

#### Przykłady

(1.1) Znana ukraińska piosenkarka i aktywistka Rusłana Łyżyczko przyjechała do Polski, by wczoraj wziąć udział w programie „Świat się kręci” i opowiedzieć, co tak naprawdę dzieje się w jej ojczyźnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvʲistka, AS: aktyvʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywizm m.

:: fm. aktywista m.

przysł. aktywnie

przym. aktywny

Wiktionary

# aktywistowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z aktywistą, dotyczący aktywisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywista mos.

Wiktionary

# aktywistycznie

→ aktywistyczny

SJP.pl

#### Patrz:

aktywistyczny

# aktywistyczny

odnoszący się do aktywizmu

SJP.pl

# aktywizacja

czynienie czegoś aktywnym; także: pobudzanie do działania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pobudzanie do działania; uruchamianie aktywności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aktywizacja seniorów jest jednym z głównych celów tego programu społecznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mobilizacja

Wiktionary

# aktywizacyjny

dotyczący aktywizacji

SJP.pl

# aktywizator

człowiek aktywizujący, uaktywniający innych

SJP.pl

# aktywizatorka

→ aktywizator

SJP.pl

#### Patrz:

aktywizator

# aktywizm

aktywność, czynna postawa uczestniczenia w życiu organizacyjnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynna postawa; bycie aktywnym

(1.2) hist. kierunek polityczny w okresie I wojny światowej zabiegający o powiązanie polskiej polityki z Niemcami i Austro-Węgrami

(1.3) filoz. przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością

Wiktionary

Aktywizm — działania i wysiłki na rzecz promowania, utrudniania, kierowania lub interweniowania w reformy społeczne, polityczne, ekonomiczne lub środowiskowe z pragnieniem wprowadzenia zmian w odbiorze społecznym obszaru będącego tematem działań.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pomimo wielu przedsięwzięć, reżyserka, blogerka i niezależna perkusistka rockowa Eleni Vlachos jest jednoosobowym tornadem wegańskiego aktywizmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywność ż., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n.

czas. aktywizować ndk.

przysł. aktywnie

Wiktionary

# aktywizować

czynić coś aktywnym, pobudzać do działania; ożywiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaktywizować)

(1.1) pobudzać do działania, wprowadzać w stan aktywności

(1.2) włączać coś, co było nieaktywne

czasownik zwrotny niedokonany aktywizować się (dk. zaktywizować się)

(2.1) stawać się aktywnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Postarajmy się aktywizować bezrobotnych, żeby łatwiej znaleźli pracę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mobilizować, pobudzać

(1.2) uaktywniać, uruchamiać, włączać

Wiktionary

# aktywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. pobudzanie do aktywności, działania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaktywizowanie n., aktywizacja ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywność ż.

czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk.

przym. aktywny, aktywistyczny, aktywizacyjny

przysł. aktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktywizacja

Wiktionary

# aktywizujący

czynić coś aktywnym, pobudzać do działania; ożywiać

SJP.pl

#### Patrz:

aktywizować

# aktywnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób aktywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W obronie przedmościa toruńskiego i linii Drwęcy aktywnie uczestniczył także 2. batalion pułku morskiego.

(1.1) Aktywnie uprawiał narciarstwo, zarówno w Tatrach, jak i w Alpach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywność ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n.

przym. aktywny

Wiktionary

# aktywniej

stopień wyższy od przysłówka: aktywnie

SJP.pl

# aktywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: aktywny

SJP.pl

# aktywność

bycie aktywnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

(1.2) chem. pozorne efektywne stężenie substancji w roztworze;

Wiktionary

- aktywność termodynamiczna
  - aktywność stężeniowa, np. aktywność molowa
  - aktywność ciśnieniowa – lotność
- aktywność promieniotwórcza
  - aktywność nasycenia
- aktywność geologiczna
  - aktywność wulkaniczna
  - aktywność geotermiczna
- aktywność polityczna
- aktywność – pojęcie psychologiczne z regulacyjnej teorii temperamentu Jana Strelaua
- aktywność zawodowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aktywność fizyczna pomaga w walce z nadwagą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: aktyvność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywizacja ż., aktywizm m., aktywista m., aktywistka ż., aktywizowanie n., aktywacja ż., aktywowanie n.

czas. aktywować ndk., aktywizować ndk.

przym. aktywny

przysł. aktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) aktywność stężeniowa

Wiktionary

# aktywnościowy

→ aktywność

SJP.pl

#### Patrz:

aktywność

# aktywny

1. działający lub skłonny do działania, czynny, dynamiczny;
2. w chemii: zdolny do reakcji chemicznej lub mający wpływ na jej przebieg;
3. o wulkanie: czynny, niewygasły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

(1.2) chem. zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Io jest pokryty wulkanami, z których wiele jest obecnie aktywnych.

(1.2) Cer jest miękkim, chemicznie aktywnym metalem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: akˈtɨvnɨ, AS: aktyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywność ż., aktywizacja ż., aktywista m., aktywistka ż., aktyw m., aktywa nmos., aktywizowanie n.

czas. aktywizować ndk., zaktywizować dk., uaktywniać ndk., uaktywnić dk.

przysł. aktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czynny, działający

Wiktionary

# aktywować

1. w chemii i fizyce: wzmagać działanie jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu;
2. w telekomunikacji: przyłączać telefon (zwłaszcza komórkowy) do odpowiedniej sieci, rozpoczynając i gwarantując jego działanie

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) sprawiać, że coś staje się aktywne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy wiesz, jak się aktywuje modem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ, AS: aktyvovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywność ż., aktywacja ż., aktywator m., aktywowanie n.

przym. aktywacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uaktywnić

Wiktionary

# aktywowalność

→ aktywowalny

SJP.pl

#### Patrz:

aktywowalny

# aktywowalny

dający się aktywować

SJP.pl

# aktywowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie czegoś aktywnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Założenie i aktywowanie konta w tym sklepie internetowym zajęło mi pięć minut.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaktɨvɔˈvãɲɛ, AS: aktyvovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aktywacja ż., aktywator m., aktywność ż.

czas. aktywować ndk.

przym. aktywacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktywacja

Wiktionary

# akubus

wóz napędzany akumulatorami elektrycznymi

SJP.pl

# akuczi

rodzaj gryzoni z rodziny agutiowatych

SJP.pl

Akuczi (Myoprocta) – rodzaj ssaków z rodziny agutiowatych (Dasyproctidae).

Wikipedia

# akulturacja

1. przyjmowanie wzorców kulturowych przez jednostkę
2. wytwór procesu akulturacji, kultura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

Wiktionary

Akulturacja – termin stosowany w naukach społecznych (m.in. antropologia, etnologia, pedagogika, psychologia, socjologia) oraz naukach o zarządzaniu (m.in. zarządzanie międzykulturowe, kultura organizacji) na określenie zjawisk zachodzących na styku kultur pomiędzy ludźmi (jednostkami i grupami).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakultuˈrat͡sʲja, AS: akulturacʹi ̯a

Wiktionary

# akulturacyjny

dotyczący akulturacji

SJP.pl

# akumulacja

1. gromadzenie (się) czegoś, zbieranie (się) czegoś;
2. w ekonomii: zwiększanie środków inwestycyjnych oraz zasobów i rezerw finansowych w przeciwieństwie do wydatkowania na bieżącą konsumpcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

(1.2) ekon. przeznaczanie części dochodu narodowego na inwestycje;

(1.3) geol. proces gromadzenia się osadów na powierzchni ziemi albo na dnie basenów wodnych, powodowany zazwyczaj działalnością wiatru, wody lub lodowców, prowadzący do powstania skał osadowych;

Wiktionary

- akumulacja (ekonomia)
- akumulacja (geologia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Strefa intramarginalna lodowca Haakena, a więc obszar pomiędzy morenami końcowymi a czołem lodowca, odznacza się powszechnością osadów i rzeźby powstałej w wyniku akumulacji glacjalnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulator m., akumulowanie n., kumulacja ż.

czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

przym. akumulacyjny, akumulatorowy

Wiktionary

# akumulacyjny

dotyczący akumulacji (np. zjawiska akumulacyjne, tendencje akumulacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akumulacją, gromadzeniem

(1.2) geol. związany z akumulacją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kumulacja ż., akumulacja ż., akumulowanie n.

czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

Wiktionary

# akumulator

urządzenie do gromadzenia energii, doładowywane wielokrotnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

(1.2) inform. rejestr procesora przechowujący wynik operacji

Wiktionary

- akumulator elektryczny
  - akumulator kwasowo-ołowiowy (samochodowy)
  - akumulator zasadowy
  - akumulator żelowy
  - akumulator niklowo-kadmowy (Ni-Cd)
  - akumulator niklowo-metalowo-wodorkowy (NiMH)
  - akumulator litowo-jonowy (Li-Ion)
  - akumulator litowo-polimerowy (Li-Po)
  - akumulator cynkowo-powietrzny
- akumulator hydrauliczny
- akumulator mechaniczny
- akumulator procesora

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę naładować akumulator w samochodzie, bo rano miałam problem z zapaleniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakũmuˈlatɔr, AS: akũmulator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulacja ż., akumulatorówka ż., akumulowanie n.

:: zdrobn. akumulatorek m.

czas. akumulować ndk.

przym. akumulatorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. akumulacja ż., akumulatorówka ż., akumulowanie n.

:: zdrobn. akumulatorek m.

czas. akumulować ndk.

przym. akumulatorowy

frazeologia. podładować / naładować / ładować akumulatory

etymologia.

etym|łac|accumulator. → zbieracz

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) battery, accumulator; (1.2) accumulator

* arabski: (1.1) بطارية مختزنة, بطارية

* baskijski: (1.1) metagailu

* białoruski: (1.1) акумулятар m.

* bułgarski: (1.1) акумулатор m.

* czeski: (1.1) akumulátor m.; (1.2) akumulátor m.

* duński: (1.1) batteri n., akkumulator w.

* esperanto: (1.1) akumulatoro, akumulilo

* fiński: (1.1) akku

* francuski: (1.1) batterie ż.; (1.2) accumulateur m.

* hiszpański: (1.1) acumulador m., batería ż.

* ido: (1.1) akumulatoro

* indonezyjski: (1.1) aki, baterai

* interlingua: (1.1) accumulator

* islandzki: (1.1) rafgeymir m., rafhlaða ż.

* kataloński: (1.1) acumulador m.

* litewski: (1.1) akumuliatorius m.

* niemiecki: (1.1) Akku m., Akkumulator m.

* norweski (bokmål): (1.1) batteri n., akkumulator m.

* norweski (nynorsk): (1.1) batteri n., akkumulator m.

* nowogrecki: (1.1) συσσωρευτής m., μπαταρία ż.

* rosyjski: (1.1) аккумулятор m.

* serbski: (1.1) акумулатор m.

* słowacki: (1.1) akumulátor m.

* słoweński: (1.1) akumulator m.

* szwedzki: (1.1) ackumulator w., batteri n.

* ukraiński: (1.1) акумулятор m.

* węgierski: (1.1) akkumulátor

* wilamowski: (1.1) ȧkumlȧtor m.

* włoski: (1.1) accumulatore m., batteria ż.

źródła.

== akumulator (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

IPA|akumǔlaːtor.

dzielenie|a|ku|mu|la|tor.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) elektr. akumulator

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akumulatorek

zdrobnienie od: akumulator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. bateria, którą można ponownie naładować

(1.2) zdrobn. od: akumulator

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od zwykłych baterii lepsze są akumulatorki, które można wielokrotnie ładować, wystarczy tylko kupić ładowarkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakũmulaˈtɔrɛk, AS: akũmulatorek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulator m.

Wiktionary

# akumulatornia

pomieszczenie, w którym pracują akumulatory

SJP.pl

# akumulatorowo-sieciowy

zasilany prądem z akumulatora lub z sieci

SJP.pl

# akumulatorowy

→ akumulator, np. wózek akumulatorowy, bateria akumulatorowa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. związany z akumulatorem; wykorzystujący akumulator do zasilania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulator mrz., akumulacja ż., akumulowanie n.

czas. akumulować ndk., zakumulować dk.

Wiktionary

# akumulować

gromadzić, skupiać, zbierać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zakumulować)

(1.1) dokonywać akumulacji

czasownik zwrotny niedokonany akumulować się (dk. zakumulować się)

(2.1) być akumulowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akumulator mrz., akumulacja ż.

przym. akumulacyjny, akumulatorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gromadzić, składać, skupiać, zbierać

(2.1) gromadzić się, składać się, skupiać się, zbierać się

Wiktionary

# akuna

kanadyjska firma produkująca zdrową żywność

SJP.pl

Akuna – australijski jacht o napędzie parowym.

Wikipedia

# akunin

nazwisko

SJP.pl

# akupresura

niekonwencjonalna metoda leczenia, polegająca na naciskaniu określonych punktów ciała pacjenta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

Wiktionary

Akupresura – pseudomedyczna metoda leczenia pochodząca z Chin, znana już 7 tysięcy lat temu. Polega na dotykaniu, głaskaniu, uciskaniu lub opukiwaniu określonych miejsc na ciele człowieka. Akupresura jest "miękką" wersją akupunktury. Pomimo niewykazanej naukowo skuteczności, według jej zwolenników jest ona cennym uzupełnieniem medycyny konwencjonalnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zabiegi uciskowe, które są istotą akupresury, mają pobudzić przepływ energii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuprɛˈsura, AS: akupresura

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akupresurowy

Wiktionary

# akupresurowy

→ akupresura

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akupresurą, dotyczący akupresury

Wiktionary

#### Patrz:

akupresura

#### Powiązane:

rzecz. akupresura ż.

Wiktionary

# akupresurzysta

osoba fachowo stosująca wobec kogoś akupresurę

SJP.pl

# akupresurzystka

→ akupresurzysta

SJP.pl

#### Patrz:

akupresurzysta

# akupunkt

miejsce zakończeń nerwowych w skórze lub tkance podskórnej, szczególnie wrażliwe na stymulację przez nakłucie, ucisk lub masaż

SJP.pl

# akupunktura

dalekowschodnia metoda leczenia, polegająca na wbijaniu igieł w określone punkty ciała pacjenta; nakłuwanie, igłoterapia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

Wiktionary

Akupunktura (z łac. acus „igła”, punctura „(u)kłucie”; chiń. 針灸 zhēnjiǔ) – technika leczenia wywodząca się z Dalekiego Wschodu (Chiny, Japonia, Mongolia). Jest obecnie uznawana w wielu krajach jako uzupełnienie medycyny konwencjonalnej, chociaż nie ma naukowych dowodów na jej skuteczność, a analizy badań klinicznych wskazują na silną stronniczość tych, które są prowadzone w krajach Dalekiego Wschodu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym muzeum przechowywany jest najstarszy chiński tekst medyczny traktujący o akupunkturze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakupũŋkˈtura, AS: akupũŋktura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akupunkt, akupunkturzysta, akupunkturzystka

przym. akupunkturowy

Wiktionary

# akupunkturowy

związany z akupunkturą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z akupunkturą

Wiktionary

# akupunkturzysta

osoba fachowo stosująca wobec kogoś akupunkturę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista leczący akupunkturą

Wiktionary

Akupunktura (z łac. acus „igła”, punctura „(u)kłucie”; chiń. 針灸 zhēnjiǔ) – technika leczenia wywodząca się z Dalekiego Wschodu (Chiny, Japonia, Mongolia). Jest obecnie uznawana w wielu krajach jako uzupełnienie medycyny konwencjonalnej, chociaż nie ma naukowych dowodów na jej skuteczność, a analizy badań klinicznych wskazują na silną stronniczość tych, które są prowadzone w krajach Dalekiego Wschodu.

Wikipedia

# akupunkturzystka

→ akupunkturzysta

SJP.pl

#### Patrz:

akupunkturzysta

# akurat

przysłówek:
1. podkreślający wyraz, któremu towarzyszy; właśnie;
2. oznaczający: w tym czasie; właśnie;
3. mający charakter wykrzyknienia, wyrażający zaprzeczenie, niedowierzanie itp.

SJP.pl

partykuła

(1.1) podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …

(1.2) podkreślenie, wskazanie obiektu lub obiektów wyróżnionych spośród innych

przysłówek czasu

(2.1) wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

wykrzyknik

(3.1) zaprzeczenie, protest wobec zastanego stanu lub wcześniejszej wypowiedzi

Wiktionary

Akurat – polski zespół muzyczny założony w 1994 roku w Bielsku-Białej.

Graną przez zespół muzykę trudno zaliczyć do jednego, konkretnego nurtu muzycznego. Zawiera ona w sobie elementy rocka, ska, reggae, punk rocka, pop oraz funk rocka. Członkowie grupy określają swoją muzykę jako poezję ska-kaną. Cechą charakterystyczną ich tekstów jest zabawa słowami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wasze kobiety są akurat tyle warte co i mężczyźni.

(1.1) Tymczasem akurat o wpół do dziewiątej zachciało mi się pić i – zamiast do pań, poszedłem na kufelek.

(1.2) Nie wiadomo do końca, dlaczego akurat te rzeczy kojarzą się ze zdolnościami hakerskimi […]

(2.1) Akurat przechodziłem obok, więc pomyślałem, że do was zajrzę.

(2.1) Nie ma go, akurat wyszedł.

(3.1) Akurat! Zaraz, zaraz! Nie tak znowu obcesowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkurat, AS: akurat

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akuratny

przysł. akuratnie

rzecz. akuratność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. akuratny

przysł. akuratnie

rzecz. akuratność ż.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem|akkurat. < etym|łac|accurate.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) just, exactly, precisely; (1.2) just, exactly, precisely; (2.1) at this very moment, just; (3.1) tell me another!, nothing of the kind!, a likely story!

* białoruski: (1.1) акурат

* czeski: (1.1) akorát

* esperanto: (1.1) ĝuste, ekzakte, precize

* francuski: (1.1) exactement; (2.1) justement; (3.1) mon œil, mais comment donc

* jidysz: (1.1) טאַקע (take), פּונקט (punkt); (1.2) טאַקע (take), פּונקט (punkt); (3.1) פּונקט (punkt)

* kaszubski: (1.1) prawie, dëcht le, akùrat; (1.2) prawie, dëcht le; (2.1) prawie, dëcht le

* rosyjski: (1.1) именно; (2.1) только что

* ukraiński: (2.1) якра́з; (3.1) якра́з

źródła.

== akurat (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) dokładny, dokładnie

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# akuratnie

przysłówek sposobu

(1.1) pot. dokładnie, starannie, porządnie

(1.2) gw-pl|Poznań. starannie

przysłówek czasu

(2.1) łódź. właśnie w tym momencie, wtedy

(2.2) łódź. właśnie, akurat akurat, właśnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak to akuratnie posprzątałeś!

(2.1) Gdy przyszliśmy to oni akuratnie wychodzili.

(2.2) Pewności nie mam, ale to jednak dziwne, że akuratnie tych czterech, co najwięcej do strajku namawiali, zaraz na drugi dzień wylali z fabryki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuˈratʲɲɛ, AS: akuratʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akuratny

przysł. akurat

wykrz. akurat

partyk. akurat

rzecz. akuratność ż.

Wiktionary

# akuratniej

stopień wyższy od przysłówka: akuratnie; bardziej akuratnie

SJP.pl

# akuratniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: akuratny; bardziej akuratny

SJP.pl

# akuratność

→ akuratny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

Wiktionary

#### Patrz:

akuratny

#### Powiązane:

przym. akuratny

przysł. akuratnie, akurat

partyk. akurat

wykrz. akurat

Wiktionary

# akuratny

dokładny, punktualny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) daw. dokładny, staranny

(1.2) łódź. dokładny, staranny

(1.4) gw-pl|Poznań. dokładny, staranny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona jest taka akuratna, zawsze u niej porządek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuratność ż.

przysł. akuratnie, akurat

wykrz. akurat

partyk. akurat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładny, porządny, rzetelny, staranny, sumienny

Wiktionary

# akustoelektronika

Akustoelektronika – gałąź elektroniki bazująca na zjawisku propagacji akustycznych fal powierzchniowych (AFP) w kryształach (najczęściej piezoelektrycznych) i oddziaływaniu tych fal z nośnikami ładunków elektrycznych.

Akustoelektronika zajmuje się teorią oraz praktycznymi aspektami konstrukcji takich układów z AFP jak:

- filtry pasmowoprzepustowe i środkowozaporowe,
- dyspersyjne i bezdyspersyjne linie opóźniające,
- konwolutory,
- korelatory,
- procesory Fouriera,
- czujniki wielkości nieelektrycznych,
- żyroskopy, (zob. żyroskop akustoelektroniczny)
- układy zdalnej identyfikacji,
- serwomechanizmy (aktywatory - ang. actuators) i in.

Wikipedia

# akustooptyczny

→ akustooptyka

SJP.pl

#### Patrz:

akustooptyka

# akustyczka

→ akustyk

SJP.pl

#### Patrz:

akustyk

# akustyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: akustyczny

SJP.pl

# akustyczno-artykulacyjny

dotyczący akustyki i artykulacji

SJP.pl

# akustyczno-optyczny

dotyczący zarówno akustyki, jak i optyki (np. sygnalizatory akustyczno-optyczne)

SJP.pl

# akustyczność

właściwości wnętrza pod względem słyszalności dźwięków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest akustyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akustyka ż., akustyk m.

przym. akustyczny

przysł. akustycznie

Wiktionary

# akustyczny

1. dotyczący dźwięku; zapewniający odpowiednie rozchodzenie się dźwięku (np. akustyczne wnętrze sali koncertowej);
2. nieizolujący hałasów (akustyczne mieszkanie w bloku)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

(1.2) fiz. odpowiednio przenoszący dźwięk, z dobrą akustyką

(1.3) muz. dotyczący instrumentu wyposażonego w naturalny rezonator i do muzyki wykonywanej na nim

(1.4) muz. używający niezelektryfikowanych, tradycyjnych instrumentów

(1.5) techn. nieizolujący od hałasów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miał fantastyczne zdolności naśladownictwa ludzi i wymowy. Fantastyczną pamięć akustyczną, więc mógł się bardzo prędko nauczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. akustycznie

rzecz. akustyczność, akustyk, akustyka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dźwiękowy

Wiktionary

# akustyk

1. fizyk specjalizujący się w akustyce;
2. specjalista od rozchodzenia się fal dźwiękowych w pewnym pomieszczeniu lub na pewnej przestrzeni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie akustyki – nauki o falach dźwiękowych

(1.2) specjalista zajmujący się jakością dźwięku i obsługą sprzętu nagłaśniającego

Wiktionary

Akustyka (stgr. ἀκουστός akustós „słyszalny” od ἀκούω akuo „słyszę”) – dział fizyki i techniki zajmujący się zjawiskami związanymi z powstawaniem, propagacją i oddziaływaniem fal akustycznych. Ze względu na różnorodność działów akustyka jest obecnie traktowana jako nauka interdyscyplinarna, obejmująca poświęconą zagadnieniom podstawowym akustykę ogólną, oraz szereg działów akustyki stosowanej, zajmujących się praktycznym zastosowaniem zjawisk akustycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Akustyk teatralny obiecał dostosowanie mikrofonów z oprzyrządowaniem do naszych potrzeb.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akustyczność ż., akustyka ż.

:: fż. akustyczka ż.

przym. akustyczny

przysł. akustycznie

Wiktionary

# akustyka

1. dział fizyki i techniki obejmujący naukę o wytwarzaniu, odbiorze i rozchodzeniu się fal sprężystych w ośrodku gazowym, ciekłym i stałym;
2. warunki rozchodzenia się fal dźwiękowych w pewnym pomieszczeniu lub na pewnej przestrzeni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach

(1.2) fiz. muz. warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: akustyk

Wiktionary

Akustyka (stgr. ἀκουστός akustós „słyszalny” od ἀκούω akuo „słyszę”) – dział fizyki i techniki zajmujący się zjawiskami związanymi z powstawaniem, propagacją i oddziaływaniem fal akustycznych. Ze względu na różnorodność działów akustyka jest obecnie traktowana jako nauka interdyscyplinarna, obejmująca poświęconą zagadnieniom podstawowym akustykę ogólną, oraz szereg działów akustyki stosowanej, zajmujących się praktycznym zastosowaniem zjawisk akustycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Główne gałęzie fizyki układa Comte w porządku następującym: barologia, termologia, akustyka, optyka, elektrologia.

(1.2) Akustyka nowej hali jest wyśmienita.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akustyczność ż., akustyk mos.

przym. akustyczny

przysł. akustycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) akustyczność, rezonans

Wiktionary

# akuszer

1. dawniej: osoba specjalizująca się w odbieraniu porodów; położnik, położny;
2. osoba lub zjawisko wywołujące określony stan rzeczy, np. akuszer nacjonalizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. zob. położnik.

(1.2) przen. osoba, która czynnie wspomaga jakąś przemianę lub powstanie czegoś

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈkuʃɛr, AS: akušer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuszeria ż., akuszerstwo n.

:: fż. akuszerka ż.

przym. akuszerski

Wiktionary

# akuszeria

gałąź medycyny dotycząca przebiegu ciąży, porodu i okresu poporodowego; położnictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. określenie położnictwa

Wiktionary

Położnictwo – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologicznym okresem ciąży, porodu i połogu. Ściśle związana z ginekologią.W starożytności położnictwo opierało się wyłącznie na intuicji. Współczesne położnictwo oparte jest na podstawach naukowych, które budowano od XVI w. (Ambroise Paré i in.) W Polsce wchodzi w zakres specjalizacji lekarskiej położnictwo i ginekologia, której konsultantem krajowym od 1 sierpnia 2017 jest prof. dr hab. Krzysztof Czajkowski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akuszeria wymagała dużego zaangażowania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuˈʃɛrʲja, AS: akušerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuszerka ż., akuszer m., akuszerstwo n.

przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) położnictwo, akuszerstwo

Wiktionary

# akuszerka

pielęgniarka specjalizująca się w odbieraniu porodów; położna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. położna;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dawniej akuszerki miały dużo pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuˈʃɛrka, AS: akušerka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerstwo n.

przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) położna; gw-pl|Górny Śląsk|madla.

Wiktionary

# akuszerski

przymiotnik od: akuszer

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. med. związany z osobą lub zawodem akuszera, akuszerstwem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerstwo n., akuszerka ż.

przym. akuszeryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) położniczy

Wiktionary

# akuszerstwo

położnictwo; dział medycyny dotyczący teorii i praktyki w zakresie ciąży, porodu i płodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. położnictwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuszer mos., akuszeria ż., akuszerka ż.

przym. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akuszeria, położnictwo

Wiktionary

# akuszeryjny

przymiotnik od: akuszeria

SJP.pl

# akut

akcent samogłoski krótkiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fonet. akcent ostry;

Wiktionary

Akcent ostry (akut, akcent silny) – znak diakrytyczny w postaci ukośnej kreski, o kształcie prostym lub nieznacznego klina, wznoszącej się od lewej do prawej (np. τό). Stosowany w alfabecie łacińskim, cyrylicy tylko do oznaczania akcentu i w alfabecie greckim tylko w samogłoskach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈakut, AS: akut

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akutowy

Wiktionary

# akutancja

Akutancja, ostrość konturowa, efekt konturowy, efekt brzegowy – parametr w optyce określający szerokość przejścia tonalnego w obszarze konturu, czyli na granicy wyraźnie kontrastowych szczegółów obrazu.

W przyrządach optycznych akutancja jest pochodną zdolności rozdzielczej obiektywu oraz jego ostrości.

Wikipedia

# akutowy

związany z akutem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fonet. związany z akutem, dotyczący akutu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akut mrz.

Wiktionary

# akuzatiwus

akuzatiwus, akuzatyw, biernik; w językoznawstwie:
1. czwarty przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kogo? co?, który w zdaniu pełni funkcję dopełnienia bliższego;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. zob. biernik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. accusativus mrz., akuzatyw mrz.

skr. A.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) accusativus, akuzatyw

Wiktionary

# akuzator

dawniej: oskarżyciel

SJP.pl

# akuzatyw

accusativus, akuzatiwus, biernik; w językoznawstwie:
1. czwarty przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kogo? co?, który w zdaniu pełni funkcję dopełnienia bliższego;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. biernik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuˈzatɨf, AS: akuzatyf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. accusativus mrz., akuzatiwus mrz.

Wiktionary

# akuzatywny

→ akuzatyw

SJP.pl

#### Patrz:

akuzatyw

# akuzmatyczny

przymiotnik

(1.1) o dźwięku: bez związku ze źródłem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakuzmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: akuzmatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuzmatyka ż.

Wiktionary

# akwaaerobik

wodna gimnastyka w rytmie muzyki; aqua aerobic, aqua aerobik

SJP.pl

# akwadag

zawiesina grafitu koloidalnego w wodzie, używana do pokrywania wewnętrznych powierzchni lamp elektronowych

SJP.pl

# akwaforcista

grafik wykorzystujący akwafortę w swej twórczości

SJP.pl

# akwaforcistka

→ akwaforcista

SJP.pl

#### Patrz:

akwaforcista

# akwaforta

kwasoryt;
1. technika graficzna wklęsła, w której obraz otrzymuje się poprzez odbijanie wytrawionego kwasem rysunku na płycie miedzianej;
2. rycina wykonana tą techniką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

(1.2) szt. grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)

Wiktionary

Akwaforta, kwasoryt (wł. acquaforte – mocna woda, czyli kwas azotowy) – technika graficzna wklęsła, także odbitka otrzymana tą techniką. Technika akwaforty została wynaleziona na przełomie XV i XVI wieku, a spopularyzowano ją w XVI wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) […] wszystko, co posiadał, wydawał na akwaforty, których miał całą tekę na dnie szafy, a które od czasu do czasu przeglądał […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈfɔrta, AS: akfaforta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwaforcista, akwaforcistka

przym. akwafortowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwasoryt

Wiktionary

# akwafortowy

związany z akwafortą

SJP.pl

# akwakultura

1. hodowla zwierząt i roślin wodnych;
2. nauka o hodowli zwierząt i roślin wodnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekol. ryb. forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

Wiktionary

Akwakultura – forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego; polega na hodowli wybranych rodzajów organizmów wodnych, głównie zwierzęcych, w naturalnych lub sztucznych zbiornikach wodnych – słodko- lub słonowodnych. Najprostszą i najpospolitszą odmianą akwakultury jest zapewnienie korzystnych warunków do bytowania licznym przedstawicielom danego gatunku użytkowego (ryb, mięczaków i in.) w mniej lub bardziej wydzielonej części akwenu. Bardziej intensywną formą jest hodowla w stawach, basenach lub wielkich, zanurzonych w wodzie pojemnikach (sadzach). W takich przypadkach stosuje się dokarmianie, zapewnia, o ile to konieczne, odpowiedni przepływ wody czy natlenianie, ochronę przed drapieżnikami i chorobami, a nawet podgrzewanie wody (np. próby hodowli ryb w basenach z wodą geotermalną) itp. W przypadku organizmów osiadłych (np. glony, ostrygi) zabiegi hodowlane polegają głównie na zwiększeniu powierzchni, na której mogłyby się osiedlać, przez układanie na dnie odpowiednich przedmiotów, np. zużytych opon samochodowych, zawieszanie sieci, sznurów, itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W związku z niebezpieczeństwem przełowienia licznych populacji organizmów użytkowych, zwłaszcza morskich, akwakultura postrzegana jest jako alternatywa dla tradycyjnego rybołówstwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfakulˈtura, AS: akfakultura

Wiktionary

# akwalung

aparat tlenowy do nurkowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

Wiktionary

Akwalung (ang. Aqua-Lung, od łac. aqua - woda i ang. lung - płuco) – sprzęt, aparat umożliwiający przebywanie płetwonurkowi pod wodą. Akwalung wynaleźli w 1943 Jacques-Yves Cousteau i Emile Gagnan.

Akwalung składa się z:

- butli nurkowej ze sprężonym powietrzem lub mieszaniną gazów do wdychania, np. nitrox,
- automatu oddechowego,
- giętkiego przewodu łączącego butlę z ustnikiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kobieta z założonym akwalungiem przeszła po pokładzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkfalũŋk, AS: akfalũŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akwatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aparat nurkowy

Wiktionary

# akwalungowy

→ akwalung

SJP.pl

#### Patrz:

akwalung

# akwamanila

dawne ozdobne naczynie na wodę, służące do polewania rąk, używane między innymi przy chrześcijańskich obrzędach religijnych

SJP.pl

Akwamanile (akwamanila, akwamanilla) (łac. aqua – woda, manus – ręka) - metalowe lub ceramiczne naczynie na wodę do polewania rąk przy obrzędach liturgicznych.

Wikipedia

# akwamanile

dawne ozdobne naczynie na wodę, służące do polewania rąk, używane między innymi przy chrześcijańskich obrzędach religijnych

SJP.pl

Akwamanile (akwamanila, akwamanilla) (łac. aqua – woda, manus – ręka) - metalowe lub ceramiczne naczynie na wodę do polewania rąk przy obrzędach liturgicznych.

Wikipedia

# akwamaryn

kamień szlachetny w kolorze wody morskiej, odmiana berylu; akwamaryna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

(1.2) jubil. drogocenny kamień szlachetny

Wiktionary

Akwamaryn (łac. aqua marina „woda morska”) – minerał, będący krzemianem glinu i berylu; błękitny lub niebieskozielony (w zależności od ilości domieszek związków żelaza) kamień szlachetny, będący przezroczystą odmianą berylu.

Nazwę akwamaryn wprowadził w 1609 Anselmus de Boodt w swoim dziele Gemmarum et Lapidum Historiia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Mówi się, że akwamaryn daje odwagę, nadzieję i optymizm ludziom o znakach zodiaku Waga, Wodnik, Ryby oraz Bliźnięta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfãˈmarɨ̃n, AS: akfãmarỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwamaryna ż.

:: zdrobn. akwamerynek m.

przym. akwamarynowy, akwatyczny

Wiktionary

# akwamaryna

kamień szlachetny w kolorze wody morskiej, odmiana berylu; akwamaryn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miner. zob. akwamaryn.

(1.2) barwa niebieskawozielona

Wiktionary

- Akwamaryna – amerykański film
- Akwamaryn – kamień szlachetny
- Akwamaryna – kolor, odcień niebieskiego

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakfãmaˈrɨ̃na, AS: akfãmarỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwamaryn mrz.

przym. akwamarynowy, akwatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akwamaryn

Wiktionary

# akwamarynowy

związany z akwamaryną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akwamaryną, dotyczący akwamaryny

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor akwamaryny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwamaryn mrz., akwamaryna ż.

Wiktionary

# akwametria

Akwametria – zespół metod z zakresu chemii analitycznej ilościowej obejmującej metody oznaczania zawartości wody w substancjach nieorganicznych, organicznych i ich mieszaninach, w postaci ciekłej (np. oleje), stałej (np. produkty farmaceutyczne, susze roślinne, mąka) lub gazowej. Do metod akwametrycznych zalicza się metody, w przypadku których selektywnie oznaczana jest woda (np. miareczkowanie lub chromatografię), co wyklucza powszechnie stosowaną metodę grawimetryczną (suszarkową), służącą do zgrubnego oznaczania zawartości wody wraz z innymi składnikami lotnymi.

Wikipedia

# akwanauta

[czytaj: akfanałta] osoba prowadząca badania podwodne (zwykle płetwonurek z akwalungiem)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prowadząca badania podwodne dna morskiego

Wiktionary

Oceanonauta, akwanauta – osoba uczestnicząca w eksploracji głębin mórz i oceanów. Do oceanonautów zaliczyć można oprócz nurków, również osoby uczestniczące w podwodnych eksperymentach i projektach badawczych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. akwanautyka ż.

:: fż. akwanautka ż.

przym. akwanautyczny

Wiktionary

# akwanautka

→ akwanauta

SJP.pl

#### Patrz:

akwanauta

# akwanautyczny

[czytaj: akfanałtyczny] dotyczący akwanautyki (np. badania akwanautyczne, sprzęt akwanautyczny)

SJP.pl

# akwanautyka

[czytaj: akfanałtyka] badania podwodne, głównie nad możliwościami długotrwałego przebywania człowieka pod wodą

SJP.pl

# akwapark

obiekt rekreacyjny złożony z wielu wodnych atrakcji, np. zjeżdżalni, sauny, trampoliny, sztucznej rzeki; aquapark, aqua park, park wodny

SJP.pl

Wikipedia

# akwaparkowy

→ akwapark; aquaparkowy

SJP.pl

# akwaplan

narty wodne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. inaczej → narty wodne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkfaplãn, AS: akfaplãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) narty wodne

Wiktionary

# akwaponiczny

→ akwaponika

SJP.pl

#### Patrz:

akwaponika

# akwaponika

system produkcji żywności łączący konwencjonalną akwakulturę (hodowlę wodnej fauny w zbiornikach) z hydroponiką (uprawą roślin w wodzie)

SJP.pl

Akwaponika to system produkcji żywności łączący konwencjonalną akwakulturę (hodowlę wodnej fauny w zbiornikach) z hydroponiką (uprawa roślin w wodzie) w wytworzonym symbiotycznym środowisku. W konwencjonalnej akwakulturze ekskrementy zwierząt kumulują się w wodzie, zwiększając jej toksyczność. W systemie akwaponicznym woda z akwakultury zasila system hydroponiczny, gdzie produkty uboczne rozkładane są przez bakterie na azotany i azotyny, które następnie wchłaniane są przez rośliny jako produkty odżywcze. Oczyszczona w ten sposób woda wraca do akwakultury.

Wikipedia

# akwaporyna

integralne białko błonowe tworzące kanały uczestniczące w procesie transportu wody

SJP.pl

Akwaporyny (AQP z ang. aquaporin) – integralne białka błonowe, które tworząkanały, uczestniczące w procesie transportu wody (a także niektórych innych cząsteczek o podobnych rozmiarach np. glicerolu) przez półprzepuszczalne błony komórek organizmów żywych.

Wikipedia

# akwarela

1. farba malarska o spoiwie rozpuszczalnym w wodzie; farba akwarelowa, wodna;
2. technika malarska polegająca na używaniu farb akwarelowych;
3. obraz malowany farbami akwarelowymi lub malowany inną techniką, a następnie lawowany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

(1.2) szt. technika malowania akwarelami (1.1);

(1.3) szt. obraz namalowany akwarelami (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta głowa, malowana akwarelą, miała siłę i ciepło, olejnego obrazu, a zarazem była w niej cała istota (…)

(1.2) Szereg wykonanych techniką akwareli pejzaży zaginęło bezpowrotnie w wojennej zawierusze.

(1.3) Na ścianie wisiało kilka akwarel z cieszyńskimi zabytkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɛla, AS: akfarela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarelista mos., akwarelistka ż.

:: zdrobn. akwarelka ż.

przym. akwarelowy, akwarelkowy, akwatyczny

przysł. akwarelowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akwarelka

Wiktionary

# akwarelista

artysta malujący akwarelą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarela ż., akwarelka ż.

:: fż. akwarelistka ż.

przym. akwarelowy, akwatyczny

Wiktionary

# akwarelistka

artystka malująca akwarelami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. malarka malująca obrazy farbami akwarelowymi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarela ż., akwarelka ż.

:: fm. akwarelista mos.

przym. akwarelowy, akwatyczny

Wiktionary

# akwarelka

zdrobnienie od: akwarela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: akwarela (obraz)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɛlka, AS: akfarelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarelistka ż., akwarela ż., akwarelista mos.

przym. akwatyczny, akwarelowy

Wiktionary

# akwarelowy

związany z akwarelą (np. farby akwarelowe, obrazek akwarelowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) szt. związany z akwarelą, dotyczący akwareli, wykonany akwarelami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tworzone przez malarkę naprędce portreciki akwarelowe rozchodziły się jak ciepłe bułeczki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarela ż., akwarelista mos., akwarelistka ż., akwarelka ż.

Wiktionary

# akwariarstwo

akwarystyka; wiedza z zakresu hodowli w akwariach roślin i zwierząt, również sama hodowla tych organizmów

SJP.pl

# akwariarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. akwarysta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kaliscy akwariarze kupują żywy pokarm w naszym sklepie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarium n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. akwarysta

Wiktionary

# akwariowy

przymiotnik od: akwarium

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akwarium, dotyczący hodowli w akwarium

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaprezentowali sprzęt do pielęgnacji ogrodów, szeroką gamę kwiatów, roślin doniczkowych, rabatowych, balkonowych oraz wodnych i akwariowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrʲjɔvɨ, AS: akfarʹi ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarium n., akwarysta m., akwarystyka ż.

przym. akwarystyczny

Wiktionary

# akwarium

zbiornik na wodę, zwykle szklany, przeznaczony do hodowli roślin, ryb i in. organizmów wodnych; bywa wyposażone w urządzenia utrzymujące określone warunki środowiska wodnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

(1.2) hodowla wodna (np. ryb) urządzona w akwarium (1.1)

(1.3) budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb

(1.4) uczn. tramwaj

(1.5) uczn. szkoła

(1.6) pot. przeszklone pomieszczenie

Wiktionary

Akwarium (łac. aquarium, „naczynie na wodę”) – sztuczny zbiornik wodny o zróżnicowanych rozmiarach i kształtach, z co najmniej jedną ścianą z materiału przezroczystego, zwykle ze szkła, służący do hodowli oraz prezentacji organizmów żyjących w środowisku słodko- lub słonowodnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie należy myć akwarium środkami chemicznymi.

(1.2) W moim akwarium pływają tylko dwie rybki.

(1.3) Mój syn był ze szkołą na wycieczce w akwarium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkfarʲjũm, AS: akfarʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwariarz mos., akwarystyka ż., akwarysta mos., akwarystka ż.

przym. akwariowy, akwarystyczny, akwatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbiornik; pot. baniak

Wiktionary

# akwarydy

trzy roje meteorów związane z kometą Halleya

SJP.pl

Akwarydy – trzy roje meteorów związane z kometą Halleya (m.in. Eta Akwarydy widoczne między 24 IV a 20 V). Radiant roju znajduje się w konstelacji Wodnika. Pozostałe dwa roje można obserwować pomiędzy 24 VII a 6 VIII, maksimum przypada w 28 VII.

Wikipedia

# akwaryjny

→ akwarium

SJP.pl

#### Patrz:

akwarium

# akwarysta

hodowca ryb i roślin akwariowych; akwariarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. hodowca zwierząt i roślin akwariowych

Wiktionary

Akwarysta – osoba zajmująca się akwarystyką w ramach relaksu (hobbysta, miłośnik) lub zawodowo (specjalista w zakresie akwarystyki, hodowca zwierząt lub roślin akwariowych). Akwaryści działają samodzielnie, zrzeszają się w klubach lub stowarzyszeniach akwarystów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszym sklepie zaopatrują się akwaryści z Kaliskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarystyka ż.

:: fż. akwarystka ż.

przym. akwariowy, akwarystyczny, akwatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. akwariarz

Wiktionary

# akwarystka

wiedza oparta na obserwacjach i doświadczeniach z zakresu hodowli zwierząt i roślin w akwariach

SJP.pl

# akwarystyczno-zoologiczny

związany z akwarystyką i zoologią (np. sklep akwarystyczno-zoologiczny)

SJP.pl

# akwarystyczny

→ akwarystyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akwarystyką, dotyczący akwarystyki

Wiktionary

#### Patrz:

akwarystyka

#### Przykłady

(1.1) Nie zostałem członkiem klubu akwarystycznego tylko z powodu zaporowo wysokiej składki członkowskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarium n., akwarysta mos., akwarystyka ż.

przym. akwariowy

Wiktionary

# akwarystyka

wiedza oparta na obserwacjach i doświadczeniach z zakresu hodowli zwierząt i roślin w akwariach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hodowla zwierząt wodnych w akwarium

(1.2) wiedza na tematy związane z taką hodowlą

Wiktionary

Akwarystyka – dziedzina wiedzy dotycząca hodowli wodnych zwierząt i roślin w akwarium, amatorskie lub zawodowe zajmowanie się hodowlą organizmów wodnych w akwariach. Ze względu na środowisko, z którego pochodzą hodowane organizmy, wyróżnia się akwarystykę słodkowodną oraz morską. Osoba zajmująca się akwarystyką to akwarysta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założyłem bloga i dzielę się moim doświadczeniem w akwarystyce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈrɨstɨka, AS: akfarystyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarium n., akwarysta m., akwarystka ż.

przym. akwarystyczny, akwariowy, akwatyczny

Wiktionary

# akwaterapia

ogół zabiegów leczniczych z użyciem wody w różnych stanach skupienia; aquaterapia, wodolecznictwo, hydroterapia, hydropatia

SJP.pl

Hydroterapia, dział fizjoterapii, inaczej wodolecznictwo, akwaterapia (łac. aqua = woda) – metoda leczenia bodźcowego polegająca na zewnętrznym stosowaniu wody o różnych stanach skupienia: ciekłej, stałej lub gazowej. Podstawę leczniczego działania stanowi odpowiednia temperatura lub ciśnienie wody użytej odpowiednio do danej terapii.

Wikipedia

# akwaterrarium

odmiana wiwarium będąca połączeniem terrarium (część lądowa) i akwarium (część wodna)

SJP.pl

Akwaterrarium – odmiana wiwarium zawierająca wycinek przestrzeni wodnej i część służącą jako ląd. Przeznaczone do hodowli zwierząt wodno-lądowych takich jak np. żółwie wodno-lądowe. Najczęściej jest to akwarium wypełnione wodą, a część lądową stanowi podwieszana lub pływająca wysepka, bądź wystające z wody góry kamieni lub korzenie.

Akwaterraria bardzo często występują w akwariach publicznych i oceanariach. W Polsce znajduje się w Aquarium i Muzeum Przyrodnicze w Krakowie.

Wikipedia

# akwatinta

akwatynta;
1. technika graficzna polegająca na pokrywaniu płyty werniksem i usuwaniu z niej całych płaszczyzn, a następnie użyciu na niej kwasu azotowego;
2. rycina, odbitka wykonana tą techniką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. podobna do akwaforty technika polegająca na trawieniu płaszczyzn;

(1.2) szt. grafika wykonana akwatintą (1.1)

Wiktionary

Akwatinta — odmiana techniki druku wklęsłego zbliżona do akwaforty, niegdyś stosowana jako jedna z metod odtwarzania obrazów i rysunków, dzisiaj wykorzystywana już tylko jako technika artystyczna, a więc zaliczana do grafiki warsztatowej.

Wykonanie formy drukowej w tej metodzie polega na:1. pokryciu płyty metalowej sproszkowaną kalafonią lub pyłem asfaltowym, które podgrzane topią się i przylegają do niej, 2. naniesieniu obrazu poprzez zasłonięcie wybranych fragmentów powierzchni metalu werniksem, 3. następnie trawieniu odsłoniętego metalu kwasem azotowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój mąż jest to grzeczny i delikatny gentleman, dyplomata, prawnik, nawet prawodawca, amator sztychów, akwafort, akwatint i innych jakichś tam jeszcze grawiur.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈtʲĩnta, AS: akfatʹĩnta

Wiktionary

# akwatorium

akwen portowy, miejsce postoju i manewrowania statków

SJP.pl

Akwatorium – termin o takim samym znaczeniu jak akwen, ale stosowany wobec obszarów wody o konkretnym znaczeniu.

Akwatorium portowe to wewnętrzna część powierzchni wodnej portu lub przystani. Jest ona otoczona budowlami wodnymi, takimi jak nabrzeża czy falochrony, oraz ewentualnie innymi formami linii brzegowej, np. brzegiem rzeki. Zamiast falochronu, granicę akwatorium portowego mogą wyznaczać np. boje, pławy lub budowle hydrotechniczne. W skład akwatorium portowego wchodzą następujące akweny: awanport, baseny portowe, doki, kanały portowe.

Wikipedia

# akwatyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. związany z żywiołem wody, dotyczący wody (jeziora, rzeki, morza)

(1.2) szt. zajmujący się tematyką żywiołu wody, traktujący o nim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwarium n., akwarystyka ż., akwarysta m., akwarystka ż., akwarela ż., akwarelka ż., akwarelista m., akwarelistka ż., akwamaryna ż., akwalung m., akwamaryn m.

Wiktionary

# akwatynta

akwatinta;
1. technika graficzna polegająca na pokrywaniu płyty werniksem i usuwaniu z niej całych płaszczyzn, a następnie użyciu na niej kwasu azotowego;
2. rycina, odbitka wykonana tą techniką

SJP.pl

# akwawibron

1. urządzenie do leczniczego lub rehabilitacyjnego hydromasażu;
2. zabieg takiego masażu

SJP.pl

# akwawita

dawniej: wódka, gorzałka; okowita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wódka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfaˈvʲita, AS: akfavʹita

Wiktionary

# akwedukcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od akwedukt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie akwedukt, lecz tylko mały akwedukcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwedukt m.

Wiktionary

# akwedukt

w starożytności, średniowieczu, obecnie przede wszystkim w melioracjach: wodociąg wraz z konstrukcją nośną doprowadzający wodę z dalekich źródeł do miasta, wykorzystujący naturalny spadek terenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

Wiktionary

Akwedukt (łac. aquae ductus, ‘ciąg wodny’) – kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł – na ogół do miast – przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego. Może być umieszczony na arkadach poprowadzonych nad rzekami lub nierównościami terenu. Akweduktem nazywany jest również most kanału wodnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeden z najstarszych znanych akweduktów został zbudowany na polecenie asyryjskiego króla Sennacherib.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkfɛdukt, AS: akfedukt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwedukcik mrz.

przym. akweduktowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. wodotok

Wiktionary

# akweduktowy

przymiotnik od: akwedukt

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akweduktem, dotyczący akweduktu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwedukt mrz.

Wiktionary

# akwen

1. obszar wodny;
2. część portu wodnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych

Wiktionary

Akwen (łac. aqua) – dowolnie określony obszar wodny, np. akwen północnego Atlantyku, akwen Morza Bałtyckiego, akwen redy, akwen portu, akweny śródlądowe, akweny rzeczne, akwen słono- lub słodkowodny.

Termin utworzony analogicznie do słowa teren (łac. terra – ziemia) od łacińskiego słowa aqua = woda. Z tego względu wyrażenie akwen wodny jest krytykowanym pleonazmem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akwen Zatoki Biskajskiej jest obszarem rozwiniętego rybołówstwa.

(1.1) Dwa statki czekają na akwenie redy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. akwenowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akwatorium

Wiktionary

# akwenowy

→ akwen

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z akwenem, dotyczący akwenu

Wiktionary

#### Patrz:

akwen

#### Powiązane:

rzecz. akwen m.

Wiktionary

# akwila

imię żeńskie

SJP.pl

Akwila – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od Aquila (słowa oznaczającego "orzeł"). W Nowym Testamencie opisany jest Akwila. Wśród znanych nosicieli tego imienia byli też św. Akwila, męczennik oraz tłumacz Akwila z Synopy.

Wikipedia

# akwileja

miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

Wiktionary

Akwileja (łac. Aquileia, wł. Aquileia, friulski Acuilee, słoweński Oglej) – miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech w regionie Friuli-Wenecja Julijska. Ważny ośrodek turystyczny.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 3330 osób, 92,5 os./km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze w I w. p.n.e. Akwileja była miastem pogranicznym i tu znajdowała się wtedy rzymska granica celna. Po przesunięciu granic państwa rzymskiego nad Dunaj Akwileja stała się punktem węzłowym całego systemu dróg prowadzących ku nowym granicom imperium.

(1.1) Po upadku cesarstwa Akwileja jako stolica patriarchatu była punktem wyjściowym licznych misji, które szerzyły chrześcijaństwo w zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛja, AS: akfʹilei ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwilejczyk mos., akwilejka ż.

przym. akwilejski

Wiktionary

# akwilejczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Akwilei

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Akwilejczycy, jak podaje Herodian — uprawiali winną latorośl, a wino eksportowali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjt͡ʃɨk, AS: akfʹilei ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwileja ż.

:: fż. akwilejka ż.

przym. akwilejski

Wiktionary

# akwilejka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Akwilei

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjka, AS: akfʹilei ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwileja ż.

:: fm. akwilejczyk mos.

przym. akwilejski

Wiktionary

# akwilejski

→ Akwileja (miasto we Włoszech)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Akwilei, związany z Akwileją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbliżył się do cesarza, a gdy został jego sojusznikiem, uderzył na ziemie patriarchy akwilejskiego.

(1.1) Uczynił to przez poselstwo, na czele którego stał sam patriarcha akwilejski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈlɛjsʲci, AS: akfʹilei ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwileja ż., akwilejczyk m., akwilejka ż.

Wiktionary

# akwilina

imię żeńskie

SJP.pl

Wikipedia

# akwilininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Akwiliny lub z nią związany

SJP.pl

# akwiliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Akwili lub z nią związany

SJP.pl

# akwilon

porywisty wiatr północny lub północno-wschodni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg wiatru północnego, utożsamiany z greckim Boreaszem;

Wiktionary

Akwilon (łac. Aquilo, gr. Βορέας Boréas, Borrás) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie wiatru północnego i północnej strony świata.

Uosabiał gwałtowny, burzliwy, mroźny i niebezpieczny dla żeglarzy wiatr. Był utożsamiany z greckim Boreaszem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈkfʲilɔ̃n, AS: akfʹilõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwilon mrz.

przym. Akwilonowy, akwilonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Boreasz

Wiktionary

# akwilonaris

dostojka akwilonaris - motyl dzienny z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

# akwin

miejscowość we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Wiktionary

Akwin (wł. Aquino, łac. Aquinum) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Frosinone, 12 km na północ od Cassino.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 5337 osób, 280,9 os./km².

W Akwinie urodził się Juwenalis i cesarz rzymski Pesceniusz Niger. W położonym 8 km na północ zamku Roccasecca urodził się syn hrabiego Akwinu św. Tomasz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przykład w Akwinie (prowincja Frosinone) był zwyczaj ścinania włosów żonom lub matkom i układania ich na zwłokach (lub wkładania do rąk) mężów czy synów. Zakazuje takich praktyk wyraźnie, jako że chodziło o pogański zwyczaj, synod w Akwinie z 1581 roku.

(1.1) Już święty Tomasz z Akwinu twierdził, że nie wiemy, co znaczy być, w przypadku Boga, ponieważ Bóg jest inaczej, niż są rzeczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwinata mos., akwińczyk mos.

przym. akwiński

Wiktionary

# akwinata

Tomasz Akwinata (1225 - 1274) - chrześcijański filozof i teolog; św. Tomasz z Akwinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. rel. przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego;

Wiktionary

Tomasz z Akwinu, także Akwinata (łac. Thomas de Aquino; ur. w 1224 albo w 1225 w Roccasecca, zm. 7 marca 1274 w Fossanuova) – włoski filozof scholastyczny, teolog, członek Zakonu Kaznodziejskiego (dominikanów). Uważany za jednego z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Akwin mrz., akwińczyk mos.

przym. akwinacki

Wiktionary

# akwińczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Akwinu, osoba rodem z Akwinu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiele idei Tomasza z Akwinu nie uzyskało wówczas akceptacji, lecz reformatorzy Kościoła rzymskokatolickiego na soborze w Trydencie (1545–1563) korzystali z jego prac podczas tworzenia dekretów, nadając tym samym akwińczykowi trwające po dziś dzień znaczenie w Kościele.

(1.1) Święty Tomasz Akwińczyk pisał: „Kłamstwo jest grzechem śmiertelnym, jeżeli bezpośrednio sprzeciwia się miłości – miłości Bożej, lubo też miłości człowieczej, gdy przez okoliczność daje bliźniemu ciężkie zgorszenie, albo też szkodę czyni bliźniemu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwin mrz., Akwinata mos.

przym. akwiński

Wiktionary

# akwinit

silnie trująca ciecz o ostrej woni stosowana do dezynsekcji pomieszczeń, również jako gaz bojowy; chloropikryna

SJP.pl

# akwiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Akwinem, dotyczący Akwinu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwin mrz., akwińczyk mos.

Wiktionary

# akwirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. prowadzenie akwizycji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwizycja ż., akwizytor m., akwizytorka ż.

czas. akwirować

przym. akwizycyjny, akwizytorski

Wiktionary

# akwitańczyk

mieszkaniec Akwitanii (regionu we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Akwitanii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwitania ż.

:: fż. Akwitanka ż.

przym. akwitański

Wiktionary

# akwitania

region we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Wiktionary

Akwitania (fr. Aquitaine) – kraina historyczna i dawny region administracyjny we Francji, położony na wybrzeżu atlantyckim w południowo-zachodniej części kraju. Region graniczył z Hiszpanią oraz regionami: Poitou-Charentes, Limousin i Midi-Pireneje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najważniejszymi miastami Akwitanii są Bordeaux, Pau i Mérignac.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈtãɲja, AS: akfʹitãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwitańczyk mos., Akwitanka ż.

przym. akwitański

Wiktionary

# akwitanka

mieszkanka Akwitanii (regionu we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Akwitanii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwitania ż.

:: fm. Akwitańczyk mos.

przym. akwitański

Wiktionary

# akwitański

→ Akwitania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii

Wiktionary

#### Patrz:

Akwitania

#### Przykłady

(1.1) Podczas pobytu na akwitańskim dworze Urban próbował nakłonić Wilhelma, aby ten przyjął krzyż i ruszył na wyprawę krzyżową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈtãj̃sʲci, AS: akfʹitãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwitania ż., Akwitańczyk mos., Akwitanka ż.

Wiktionary

# akwizgran

miasto w Niemczech; Aachen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Wiktionary

Akwizgran (niem. Aachen, Bad Aachen; fr. Aix-la-Chapelle; niderl. Aken) – miasto uzdrowiskowe na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia, siedziba regionu miejskiego Akwizgran. Leży bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwaj więźniowie uciekli z zakładu karnego w Akwizgranie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkfʲizɡrãn, AS: akfʹizgrãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwizgrańczyk mos., akwizgranka ż.

przym. akwizgrański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aachen

Wiktionary

# akwizgrańczyk

mieszkaniec Akwizgranu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Akwizgranu; ktoś pochodzący z Akwizgranu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwizgran mrz.

:: fż. akwizgranka ż.

przym. akwizgrański

Wiktionary

# akwizgranka

mieszkanka Akwizgranu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Akwizgranu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja przyjaciółka jest akwizgranką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Akwizgran mrz.

:: fm. akwizgrańczyk mos.

przym. akwizgrański

Wiktionary

# akwizgrański

→ Akwizgran

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

Wiktionary

#### Patrz:

Akwizgran

#### Powiązane:

rzecz. Akwizgran mrz., akwizgrańczyk mos., akwizgranka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. akski

Wiktionary

# akwizycja

zbieranie zamówień na towary lub usługi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

(1.2) pozyskiwanie, gromadzenie zasobów

Wiktionary

Akwizycja (z łac. acquisitio – nabywanie) – nabycie, nabytek.

W marketingu to:

- zjednywanie, pozyskiwanie klientów,
- zbieranie zamówień,
- zawieranie umów dotyczących dostawy produktów lub wykonanie usług.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Akwizycja to ciężki kawałek chleba, czasem trzeba się nachodzić cały dzień, by sprzedać jedną rzecz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwizytor mos., akwirowanie n.

Wiktionary

# akwizycyjny

dotyczący akwizycji

SJP.pl

# akwizytor

domokrążca;
1. człowiek zajmujący się akwizycją; agent;
2. potocznie: osoba chodząca po domach i oferująca rozmaite towary lub usługi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba trudniąca się akwizycją

(1.2) uczn. handlarz narkotykami

Wiktionary

Akwizycja (z łac. acquisitio – nabywanie) – nabycie, nabytek.

W marketingu to:

- zjednywanie, pozyskiwanie klientów,
- zbieranie zamówień,
- zawieranie umów dotyczących dostawy produktów lub wykonanie usług.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakfʲiˈzɨtɔr, AS: akfʹizytor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akwizycja ż.

:: fż. akwizytorka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedstawiciel handlowy; przest. komiwojażer; pot. domokrążca

(1.2) diler

Wiktionary

# akwizytorka

→ akwizytor

SJP.pl

#### Patrz:

akwizytor

# akwizytorski

przymiotnik od: akwizytor

SJP.pl

# akwizytorstwo

zajęcie akwizytora

SJP.pl

# akworyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. u meduz: enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia;

Wiktionary

Akworyna – enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia. W reakcji następuje uwolnienie dwutlenku węgla i emisja światła o długości fali 466 nm. Enzym występuje u meduz.

Akworyna wraz z białkiem zielonej fluorescencji została wykorzystana do wizualizacji komórek nerwowych w mózgu muszki owocowej oraz obserwacji regulacji neuronów.

Wikipedia

# akyn

ludowy poeta i pieśniarz; żyrau; aszyk; ozan

SJP.pl

Akyn – w tradycjach narodów Azji Środkowej ludowy poeta improwizator, pieśniarz wykonujący przy akompaniamencie tradycyjnego instrumentu muzycznego utwory swoje lub tradycyjne, najczęściej o charakterze lirycznym lub epickim. Tradycyjnym instrumentem wykorzystywanym przez akynów była dombra, aczkolwiek wielu twórców, zwłaszcza w nowszych czasach, korzystało także np. z kobyzu.

Wikipedia

# ąkły

omkły, onkły; młodzieżowo:
1. trudny w opisie, bezkształtny;
2. mało bystry, niepojętny, ciężko myślący;
3. nudny, nudnawy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) środ. młodz. trudny w opisie, bezkształtny

(1.3) młodz. cechujący się brakiem istotnego waloru lub elementu, traktowany z tego powodu jako niesatysfakcjonujący oraz nieatrakcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) niedorobiony

(1.2-3) omkły, onkły

Wiktionary

# al

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

SJP.pl

Belgia:

- Al-Habech – luksemburska nazwa miejscowości Habay-la-Vieille
- Al Vå – walońska nazwa miejscowości Leval-Trahegnies

Luksemburg:

- Al Esch – dzielnica Esch-sur-Alzette

Norwegia:

- Ål – gmina

Wikipedia

# al-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon niektórych wyrazów pochodzących z języka arabskiego, pozostałość arabskiego rodzajnika określonego rzeczowników rodzaju męskiego

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) el-

Wiktionary

# al-alamajn

miasto w północnym Egipcie; El Alamein

SJP.pl

Al-Alamajn (często spotykana jest również stara pisownia El Alamein) – miasto w północnym Egipcie nad Morzem Śródziemnym, w muhafazie Matruh, 106 km na zachód od Aleksandrii, 240 km na północny zachód od Kairu, port naftowy, centrum turystyczne. Około 7000 mieszkańców.

Wikipedia

# al-asad

nazwisko

SJP.pl

Al-Asad (arab. ‏الأسد‎) – zbiornik retencyjny w północnej Syrii, w muhafazie Ar-Rakka, zlokalizowany na rzece Eufrat. Jezioro ma powierzchnię 625 km², liczy około 80 km długości i 8 km szerokości. Objętość zbiornika wynosi 11,6 km³.

Wikipedia

# al-basra

miasto w Iraku; Basra

SJP.pl

Basra (arab. البصرة, Al-Basra, także Busra, Busrah) – drugie co do wielkości miasto w Iraku, liczące około 2 600 000 mieszkańców (2003).

Basra jest położona na szlaku wodnym Szatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą muhafazy Basra.

Wikipedia

# al-bida

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Ad-Dauha, stolica Kataru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W walizce znalazł stare zdjęcia Al-Bidy z przełomu wieków.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ad-Dauha, Dauha, Doha

Wiktionary

# al-charidża

grupa oaz w południowym Egipcie; Charga

SJP.pl

Charga (arab. الخارجة, Al-Charidża) – miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Nowa Dolina, położone w oazie Charga na Pustyni Libijskiej.

Wikipedia

# al-dżazira

arabska stacja telewizyjna z siedzibą w Katarze

SJP.pl

Al-Dżazira (ang. Al-Jazeera, arab. الجزيرة, tłum. „Wyspa” lub „Półwysep”) – arabska stacja telewizyjna z siedzibą w Dosze, stolicy Kataru.

Kanał rozpoczął nadawanie 1 listopada 1996 roku, przyjmując do siebie wielu dziennikarzy z zawieszonego w kwietniu tego samego roku arabskojęzycznego kanału BBC World Service, który napotkał trudności z cenzurą w Arabii Saudyjskiej.

Wikipedia

# al-falludża

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowym Iraku;

Wiktionary

Al-Falludża (arab. لفلوجة) – miasto w środkowym Iraku. Przed rokiem 2003 miasto liczyło 435 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W listopadzie 2005 wojska amerykańskie szturmujące irackie miasto Al-Falludża użyły na szeroką skalę pociski dymne zawierające biały fosfor. W 2006 podczas kryzysu izraelsko-libańskiego Izrael używał pociski z białym fosforem.

Wiktionary

# al-hilla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Wiktionary

Al-Hilla (arab. الحلة) – miasto w środkowym Iraku, leżące 100 km na południowy zachód od Bagdadu nad rzeką Szatt al-Hilla (odnoga Eufratu). Liczba mieszkańców: 215 tys. (1985), 412 tys. (1998), 510 tys. (2002). Jest stolicą muhafazy Babilon; w pobliżu znajdują się ruiny starożytnych miast: Babilonu, Borsippa i Kisz. Leży w regionie rolniczym, intensywnie nawadnianym wodą z Eufratu.

Wikipedia

# al-kaba

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rel. świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;

Wiktionary

Al-Kaba (arab. الكعبة, trl. Al-Kaʿbah) – świątynia i sanktuarium w Mekce, najważniejsze miejsce święte islamu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Kaaba

Wiktionary

# al-kaida

organizacja sunnicka posługująca się terrorystycznymi metodami

SJP.pl

Al-Ka’ida (arab. ‏القاعدة‎, Al-Qāʿida, wym. /ælqɑːʕɪdɐ/, tłum. „Baza” lub „Zasada”) – islamistyczna sunnicka organizacja terrorystyczna, utworzona w 1988 roku przez Abd Allaha Azzama.

Wikipedia

# al-manama

stolica Bahrajnu

SJP.pl

Manama (arab. ‏المنامة, Al-Manāmah‎) – stolica i największe miasto Bahrajnu położone nad Zatoką Perską, na północnym wschodzie wyspy Bahrajn.

Nazwa Manama oznacza śpiące miejsce.

Manama była jednym z dwunastu regionów municypalnych Bahrajnu, a od 3 lipca 2002 wchodzi w skład muhafazy al-Asima.

Wikipedia

# al-owiec

członek AL (Armii Ludowej); aelowiec, alowiec

SJP.pl

# al-owski

→ AL (Armia Ludowa); alowski, aelowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z AL (Armią Ludową)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AL

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aelowski, alowski

Wiktionary

# al-quds

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. transliteracja arabskiej nazwy Jerozolimy

Wiktionary

W ciągu stuleci miasto Jerozolima (Jeruzalem) znane było pod wieloma nazwami w różnych językach.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Jerozolima

Wiktionary

# al-rijad

stolica Arabii Saudyjskiej; Rijad

SJP.pl

Rijad (arab. ‏الرياض‎, Ar-Riyāḍ, Ar-Rijad) – stolica Arabii Saudyjskiej położona w środkowej części kraju, u wschodniego podnóża gór Dżabal Tuwajk, siedziba administracyjna prowincji Rijad. W 2010 roku miasto liczyło ok. 5,2 mln mieszkańców.

Wikipedia

# al-ujun

nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej;

Wiktionary

Al-Ujun (arab. العيون, także jako El Aaiún i Laâyoune) – miasto w północnej Saharze Zachodniej (państwo nieuznawane; dawna kolonia hiszpańska: Hiszpańska Afryka Zachodnia), obecnie pod kontrolą marokańską. Stolica regionu Al-Ujun-As-Sakija al-Hamra, w latach 1940–1976 stolica Sahary Zachodniej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Al-Ujun jest nieoficjalną stolicą Sahary Zachodniej, terytorium, które od 1975 roku jest okupowane przez Maroko.

Wiktionary

# al.

1. skrót od: aleja
2. skrót wyrażenia "a linea" (od nowego wiersza)
3. skrót od: alias (inaczej, czyli)

SJP.pl

skrót

(1.1) = Aleje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co znajduje się pod adresem Al. Jerozolimskie 3?

Wiktionary

# ala

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Alicja

(1.2) zdrobn. Alina

symbol

(2.1) chem. alanina

Wiktionary

- Ala – zdrobnienie imienia Alicja, Alina
- Ala – właśc. Alicja Boratyn, polska piosenkarka popowo-rockowa
- Ala – afrykańskie bóstwo podziemi (bogini Ibów)
- ala – starożytne oddziały Rzymu i Mezopotamii
- Ala – postać literacka występująca w dramacie Tango Sławomira Mrożka
- Ala – miasto i gmina we Włoszech
- Ala – miejscowość w Portugalii, w gminie Macedo de Cavaleiros
- Ala – wieś w Estonii, w prowincji Hiiu, w gminie Pühalepa
- Ala – wieś w Estonii, w prowincji Valga, w gminie Helme
- Ala – nazwa skrótowa alaniny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Ala ma kota. As to Ali pies.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈala, AS: ala

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. Alicja ż.

(1.2) rzecz. Alina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1.1) rzecz. Alicja ż.

(1.2) rzecz. Alina ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Ala (język susu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) Bóg

odmiana.

przykłady.

(1.1) Ala tantu. → Chwalmy Boga.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alabama

rzeka i stan w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

(1.2) geogr. rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Wiktionary

Alabama (wym. /ˌæləˈbæmə/ ( odsłuchaj)) – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, położony nad Zatoką Meksykańską.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalaˈbãma, AS: alabãma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alabamczyk mos., Alabamka ż.

przym. alabamski

Wiktionary

# alabamczyk

mieszkaniec Alabamy (stanu w Stanach Zjednoczonych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Alabamy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większość Alabamczyków nie wystawia nosa poza swój stan.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alabama ż.

:: fż. Alabamka ż.

przym. alabamski

Wiktionary

# alabamka

mieszkanka Alabamy (stanu w Stanach Zjednoczonych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alabamy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alabama ż.

:: fm. Alabamczyk mos.

przym. alabamski

Wiktionary

# alabamski

→ Alabama (rzeka lub stan w USA)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Alabamą lub jej mieszkańcami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukryty za kupą gruzu Diddens trzymał się za stopę i dla odwrócenia uwagi od bólu szczegółowo opisywał w typowo alabamskim stylu wynaturzony użytek, jaki mój dziadek zrobił z mojej prababki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alabamka ż., Alabamczyk mos., Alabama ż.

Wiktionary

# alabandyt

minerał, siarczek manganu (II), o barwie zielonej lub cielistej

SJP.pl

# alabaster

minerał, drobnoziarnista odmiana gipsu, najczęściej białej barwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre zaś komnaty całe od złota; krzesła i ławy bisiorem albo lamą kryte, stoły z marmuru i alabastru […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalaˈbastɛr, AS: alabaster

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alabastrowy

Wiktionary

# alabastron

naczynko z alabastru, gliny lub szkła, używane w starożytnej Grecji i w starożytnym Egipcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. szt. niewielki flakonik na wonności

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alabastrowy

Wiktionary

# alabastrowy

1. wykonany z alabastru (np. alabastrowa waza);
2. podobny do alabastru, właściwy alabastrowi, jasny i gładki (np. alabastrowa biel, alabastrowe dłonie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ołtarz w kaplicy Bractwa Maryjnego (po stronie pn.) z 1646, pochodzący z kościoła pojezuickiego w Braniewie, odnawiany w 1815, wykonany jest z czarnego marmuru z alabastrowymi rzeźbami.

(2.1) Stała smutna w kącie, a jej alabastrowe, nagie ciało, dopiero wypuszczało pędy ramion.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalabaˈstrɔvɨ, AS: alabastrovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alabaster mrz., alabastron mrz., alabastrowość ż.

przysł. alabastrowo

Wiktionary

# aladár

obce imię męskie

SJP.pl

# aladyn

bohater "Księgi tysiąca i jednej nocy", który wszedł w posiadanie magicznej lampy, zamieszkiwanej przez dżina spełniającego wszystkie życzenia jej posiadacza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Wiktionary

Aladyn (oryginalna pisownia علاء الدين Ala ad-Din – „wyniosły w wierze”) – bohater jednej z opowieści Księgi tysiąca i jednej nocy, który staje się właścicielem zaczarowanej lampy, zamieszkiwanej przez potężnego, spełniającego życzenia dżinna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aladyn wypuścił z lampy dżinna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈladɨ̃n, AS: aladỹn

Wiktionary

# aladynowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aladyna lub z nim związany

SJP.pl

# alain

[czytaj: aLĘ albo aLEN] francuskie imię męskie

SJP.pl

Émile Chartier zwany Alain (ur. 3 marca 1868 w Mortagne-au-Perche, zm. 2 czerwca 1951 w Le Vésinet) – francuski filozof, dziennikarz oraz pacyfista.

Wikipedia

# alakant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. wino czerwone produkcji hiszpańskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlakãnt, AS: alakãnt

Wiktionary

# alaks

preparat o działaniu przeczyszczającym; alax

SJP.pl

# alaktaga

rodzaj gryzoni z rodziny skoczkowatych

SJP.pl

Alaktaga (Allactaga) – rodzaj ssaków z podrodziny alaktag (Allactaginae) w obrębie rodziny skoczkowatych (Dipodidae).

Wikipedia

# alalia

zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniami mózgu

SJP.pl

- alalia – zaburzenie mowy
- Alalia (obecnie Aléria) – starożytne miasto na Korsyce, w którego pobliżu rozegrała się bitwa morska w 535 p.n.e.

Wikipedia

# alalik

osoba cierpiąca na alalię (zaburzenie mowy)

SJP.pl

# alaman

członek ludu germańskiego, osiadłego nad górnym Renem; Aleman

SJP.pl

# alamanowie

lud germański, osiadły nad górnym Renem; Alemanowie

SJP.pl

Alemanowie, Alamanowie (łac. Alamanni) – germański związek plemienny, od III wieku n.e. dokonujący najazdów na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Wikipedia

# alambik

dawniej: alembik

SJP.pl

# alamogordo

Alamogordo – miasto na południu USA, w stanie Nowy Meksyk, na wysokości 1321 m n.p.m., na zachodnich stokach gór Sacramento, na południowy zachód od Albuquerque. Siedziba hrabstwa Otero. Według spisu w 2020 roku liczy 30,9 tys. mieszkańców i jest 10. co do wielkości miastem w stanie.

W odległości 24 km na południowy zachód znajduje się White Sands National Monument.

Wikipedia

# alamozaur

północnoamerykański zauropod z okresu kredy, długość około 20 metrów

SJP.pl

Alamozaur (Alamosaurus) – rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów (Titanosauria); jego nazwa oznacza "jaszczur z Alamo". Nazwa pochodzi od pasma górskiego Ojo Alamo w stanie Nowy Meksyk, gdzie znaleziono go po raz pierwszy.

Wikipedia

# alan

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) hist. członek plemienia Alanów (przodek Osetyńca)

Wiktionary

Alan – imię męskie pochodzenia najprawdopodobniej celtyckiego. Może też wywodzić się od nazwy irańskiego plemienia Alanów. Znaczenie tego imienia nie jest dokładnie znane, prawdopodobne znaczenia:

- „mały kamień” lub „przystojny” z języka bretońskiego
- „harmonia” z języka celtyckiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pełen goryczy list napisał do Baracka Obamy Amerykanin Alan Gross, który siedzi w więzieniu za szpiegostwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalãn, AS: alãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Halan, Tanaita, As

Wiktionary

# alana

imię żeńskie

SJP.pl

Alana – imię żeńskie pochodzenia celtyckiego, odpowiednik męski: Alan.

Alana imieniny obchodzi: 14 sierpnia, 14 października, 25 listopada

Wikipedia

# alandczyk

mieszkaniec Wysp Alandzkich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Wysp Alandzkich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większość Alandczyków mówi po szwedzku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Alandka ż.

przym. alandzki

Wiktionary

# alandka

mieszkanka Wysp Alandzkich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Wysp Alandzkich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Alandczyk mos.

przym. alandzki

Wiktionary

# alandzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Wyspami Alandzkimi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alandczyk mos., Alandka ż.

Wiktionary

# alanina

aminokwas endogenny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

Wiktionary

Alanina, skr. Ala, A – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów. Enancjomer o konfiguracji S (L) jest jednym z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych. Bierze też udział w cyklu glukozowo-alaninowym.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) α-alanina, Ala

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|alanine.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) alanine

* baskijski: (1.1) alanina

* białoruski: (1.1) аланін m.

* czeski: (1.1) alanin m.

* duński: (1.1) alanin

* francuski: (1.1) alanine ż.

* hiszpański: (1.1) alanina ż.

* kataloński: (1.1) alanina ż.

* niemiecki: (1.1) Alanin n.

* nowogrecki: (1.1) αλανίνη ż.

* portugalski: (1.1) alanina ż.

* rosyjski: (1.1) аланин m.

* rumuński: (1.1) alanină ż.

* szwedzki: (1.1) alanin

* węgierski: (1.1) alanin

* włoski: (1.1) alanina ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalãˈɲĩna, AS: alãńĩna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) α-alanina, Ala

Wiktionary

# alaninowy

przymiotnik od: alanina

SJP.pl

# alaniny

aminokwas endogenny

SJP.pl

# alankara

zbiór norm stylistycznych poezji hinduskiej dotyczących zarówno semantyki, jak i warstwy brzmieniowej wypowiedzi

SJP.pl

Alankara (z sanskrytu „ozdoba”) – jedno z podstawowych pojęć tradycyjnej poetyki indyjskiej. Choć przypomina europejskie tropy i figury retoryczne, nie jest z nimi tożsame. Najważniejsza różnica polega na tym, że alankara najczęściej odnosi się do całej strofy wiersza, a nie do pojedynczych słów czy zwrotów. Indyjscy teoretycy literatury stworzyli liczne systemy klasyfikacji alankar, których liczba stopniowo rosła – od kilku podstawowych do ponad stu różnych typów .

Wikipedia

# alanostwo

Alan z małżonką; Alanowie

SJP.pl

# alanowie

Alan z małżonką; Alanostwo

SJP.pl

Alanowie (Halanowie, Tanaitowie lub Asowie; gr. Αλανοί, chiń. 阿蘭聊; pinyin Ālánliáo, także chiń. 奄蔡 Yǎncài z II w. i 阿蘭 Alan z III w.) – lud irański uczestniczący w wielkiej wędrówce ludów, spokrewniony ze Scyto-Sarmatami.

Wikipedia

# alanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alana lub z nim związany

SJP.pl

# alantoina

pochodna mocznika, substancja krystaliczna słabo rozpuszczalna w wodzie; stosowana do produkcji maści i zasypek; allantoina

SJP.pl

Alantoina, 5-ureidohydantoina – organiczny związek chemiczny z grupy ureidów, heterocykliczna pochodna mocznika. Powstaje z kwasu moczowego u niektórych roślin oraz u większości ssaków (wyjątek stanowią naczelne), u których reakcję tę katalizuje oksydaza moczanowa, a przebiega ona w peroksysomach.

Wikipedia

# alantoinowy

związany z alantoiną

SJP.pl

# alanya

[czytaj: alańja] miasto i prowincja w Turcji

SJP.pl

Alanya – miasto i dystrykt w południowej Turcji, w prowincji Antalya na Riwierze Tureckiej, nad Morzem Śródziemnym. Od strony lądu otoczona górami Taurus. Zlokalizowana na terenie starożytnej Pamfilii. Jeden z największych tureckich kurortów wypoczynkowych, usytuowany 135 km na wschód od Antalyi. Na południe od centrum miasta położony jest wysoki na blisko 250 metrów skalny cypel zamkowy. Cały cypel był twierdzą obronną z trzema wieżami.

Wikipedia

# alarm

1. sygnał, najczęściej dźwiękowy, ostrzegający o grożącym lub zaistniałym niebezpieczeństwie;
2. urządzenie ostrzegające o niebezpieczeństwie;
3. czas trwania nalotu nieprzyjacielskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

(1.2) urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)

(1.3) wezwanie do działania

Wiktionary

- alarm – sygnał wzywający do gotowości na wypadek zagrożenia. Najczęściej jest to sygnał dźwiękowy. W dawnych czasach było to bicie w bębny lub dzwony, stąd powiedzenie "bić na alarm" (na trwogę). Aktualnie używane są raczej syreny. Umówione modulacje dźwięku informują o rodzaju zagrożenia.
- alarm – stan gotowości w przypadku powszechnego zagrożenia (np. pożar, powódź), także: stan gotowości bojowej w wojsku wywołany takim sygnałem
  - alarm pożarowy
  - alarm o skażeniach
  - alarm powietrzny
  - alarm powodziowy

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) W pomieszczeniu rozległ się alarm i wszyscy wybiegli w popłochu

  (1.2) Kupiłem alarm do swojego mieszkania.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈalarm, AS: alarm

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. alarmator mos., alarmista mos., alarmistka ż., alarmon mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

  czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

  ims. alarmujący

  przym. alarmowy, alarmistyczny

  przysł. alarmistycznie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) alert, mobilizacja, ostrzeżenie

  (1.2) sygnał, brzęczyk, dzwonek

  (1.3) larum

  Wiktionary

# alarmator

dawniej: panikarz

SJP.pl

# alarmista

dawniej: człowiek szerzący panikę; panikarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba wywołująca panikę

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) neutr. panikarz

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alarm mrz., alarmowanie n.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|alarmiste.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalarˈmʲista, AS: alarmʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alarm mrz., alarmowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neutr. panikarz

Wiktionary

# alarmistka

→ alarmista

SJP.pl

#### Patrz:

alarmista

# alarmistyczny

taki, który budzi niepokój, zwraca uwagę na groźną sytuację, np. alarmistyczny ton artykułu

SJP.pl

# alarmizm

przestarzale: szerzenie paniki

SJP.pl

# alarmon

wewnątrzkomórkowe białko sygnałowe, produkowane pod wpływem silnych bodźców zewnętrznych

SJP.pl

# alarmować

1. zawiadamiać o grożącym niebezpieczeństwie lub zdarzeniu wymagającym działania; ostrzegać;
2. wywoływać poruszenie, niepokój lub panikę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaalarmować)

(1.1) zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania

(1.2) wywoływać niepokój

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Socjologowie z Uniwersytetu Łódzkiego, którzy planowaćanują przeprowadzenie badań dotyczących galerianek, alarmują, że sprzedawanie się młodocianych dziewcząt to jedno z najgroźniejszych zjawisk naszych czasów.

(1.2) Wulgarność na niektórych kanałach telewizji osiągnęła alarmujący poziom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alarm mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

przym. alarmistyczny, alarmujący, alarmowy

przysł. alarmująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzywać, bić na alarm, podnosić alarm

(1.2) niepokoić, poruszać

Wiktionary

# alarmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wszczynanie alarmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ramach treningów i ćwiczeń dotyczących systemów alarmowania, celem jednoczesnego upamiętnienia 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, w dniu 1 sierpnia 2019 roku o godz. 17:00 w Choczu nadany zostanie pojedyńczy akustyczny sygnał alarmowy (syrena).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaalarmowanie n., alarm m., alarmista m.

czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

przym. alarmistyczny, alarmowy

przysł. alarmistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bicie na alarm

Wiktionary

# alarmowy

przymiotnik od: alarm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ramach treningów i ćwiczeń dotyczących systemów alarmowania, celem jednoczesnego upamiętnienia 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, w dniu 1 sierpnia 2019 roku o godz. 17:00 w Choczu nadany zostanie pojedyńczy akustyczny sygnał alarmowy (syrena).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alarm mrz., alarmowanie n., zaalarmowanie n.

czas. alarmować ndk., zaalarmować dk.

przym. alarmistyczny, alarmujący

przysł. alarmistycznie, alarmowo, alarmująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostrzegawczy

Wiktionary

# alarmujący

groźny, wzbudzający niepokój; niepokojący, alarmistyczny

SJP.pl

# alaryk

Wikipedia

# alaska

→ Alaska; alaskijski, alaskański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

(1.2) geogr. półwysep w Ameryce Północnej;

(1.3) geogr. łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alaska jest jedynym stanem w Ameryce Północnej, który nie sąsiaduje z pozostałymi 48 amerykańskimi stanami kontynentu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlaska, AS: alaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaskijczyk mos., Alaskijka ż., Alaskanin mos., Alaskanka ż.

przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

# alaskan

rasa psów, głównie husky i malamute

SJP.pl

# alaskanin

mieszkaniec Alaski; Alaskijczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj Alaskanie wybrali senatora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskijczyk m.

:: fż. Alaskanka ż., Alaskijka ż.

przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. Alaskijczyk

Wiktionary

# alaskanka

mieszkanka Alaski; Alaskijka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samolocik zabrał jeszcze jedną Alaskankę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż.

:: fm. Alaskanin m., Alaskijczyk m.

przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alaskijka

Wiktionary

# alaskański

→ Alaska; alaski, alaskijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Alaską, pochodzący z Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopak używał jakiegoś dialektu alaskańskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż., Alaskijczyk m., Alaskanin m., Alaskanka ż.

przym. alaski, alaskijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alaski, alaskijski

Wiktionary

# alaski

→ Alaska; alaskijski, alaskański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Alaską, pochodzący z Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W muzeum mają alaskie totemy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlasʲci, AS: alasʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskanin mos., Alaskanka ż., Alaskijczyk mos., Alaskijka ż.

przym. alaskański, alaskijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alaskański, rzad. alaskijski

Wiktionary

# alaskijczyk

rzadko: mieszkaniec Alaski; Alaskanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. mieszkaniec Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alaskijczycy łapią łososie i pstrągi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskanin m.

:: fż. Alaskanka ż., Alaskijka ż.

przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alaskanin

Wiktionary

# alaskijka

rzadko: mieszkanka Alaski; Alaskanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. mieszkanka Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z namiotu wyszła młoda Alaskijka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskanka ż.

:: fm. Alaskanin m., Alaskijczyk m.

przym. alaskijski, alaski, alaskański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alaskanka

Wiktionary

# alaskijski

→ Alaska; alaski, alaskański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alaską, pochodzący z Alaski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobieta używała jakiegoś dialektu alaskijskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alaska ż., Alaskijka ż., Alaskijczyk m., Alaskanin m., Alaskanka ż.

przym. alaski, alaskański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alaski, alaskański

Wiktionary

# alaskit

magmowa skała głębinowa, odmiana granitu; granit alkalicznoskaleniowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały magmowej;

Wiktionary

Alaskit – kwaśna skała plutoniczna zbudowana ze skaleni alkalicznych, kwarcu i znikomych ilości składników ciemnych; są to skały samodzielnych masywów, pni i małych intruzji; dzielą się na bezalbitowe kalialaskity lub ortoalaskity oraz właściwe (ze skalenia potasowego i albitu). Tworzy brzeżne partie masywów granitowych, czasem samodzielne drobne intruzje. Pospolity, w Polsce występuje w Tatrach Zachodnich (m.in. na Giewoncie i Twardym Grzbiecie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alaskit występuje w Tatrach Zachodnich.

Wiktionary

# alastor

złoczyńca, który popełnił nieprzebaczalną zbrodnię

SJP.pl

- Alastor – postać w mitologii greckiej
- Alastor – polski zespół muzyczny
- Alastor Moody – fikcyjna postać, auror z serii książek Harry Potter
- Alastor – fikcyjna postać, demon z serialu animowanego Hazbin Hotel

Wikipedia

# alasz

likier kminkowy pochodzący z Łotwy, przyprawiany m.in. gorzkimi migdałami, anyżem i skórką pomarańczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

Wiktionary

Alasz (niem. Allasch) – klarowny likier kminkowy o zawartości alkoholu ok. 40%.

Sporządzany ze spirytusu i destylatu kminkowego, cukru i wody, przyprawiano gorzkimi migdałami, korzeniem dzięgla, anyżem i skórkami pomarańczy.

Nazwa pochodzi od majątku ziemskiego Allasch (łot. Allažmuiža) na Łotwie (wówczas w Rosji carskiej), w pobliżu Rygi, gdzie od roku 1823 wytwarzano ten trunek. Zaprezentowany przez tamtejszych kupców w 1830 r. na Targach Lipskich, spotkał się z uznaniem. Uszlachetniony przez firmę Wilhelma Horna (dotychczasowego producenta tej marki) zyskał popularność w tej części Niemiec, a następnie szerzej w Europie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trafiły nam do gustu: świeże serdelki z pobliskiej restauracji i prawdziwy zagraniczny alasz.

(1.1) Siekiera, motyka, bimber, alasz, / przegra wojnę głupi malarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalaʃ, AS: alaš

Wiktionary

# alaszowy

→ alasz

SJP.pl

#### Patrz:

alasz

# alawici

odłam szyizmu interpretujący zarówno Koran, jak i pięć filarów islamu

SJP.pl

- Alawici – dynastia władców Maroka
- Alawici – grupa religijna w łonie islamu.
- Alawici tureccy – wyznawcy islamskiego systemu religijno-etycznego, stanowiącego mieszaninę imamizmu i pierwotnego szamanizmu turkmeńskiego

Wikipedia

# alawicki

→ alawita

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. związany z alawizmem lub alawitami

Wiktionary

#### Patrz:

alawita

#### Powiązane:

rzecz. alawizm mrz., alawita mos., alawitka ż.

Wiktionary

# alawita

wyznawca prądu religijnego, jednego z odłamów islamu; nusajryta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Reżim Asada jest popierany przez większość alawitów i chrześcijan, natomiast wśród jego przeciwników dominują sunnici.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalaˈvʲita, AS: alavʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alawizm m.

:: fż. alawitka ż.

przym. alawicki

Wiktionary

# alawitka

→ alawita

SJP.pl

#### Patrz:

alawita

# alawizm

odmiana islamu wyrosła na gruncie wczesnego szyizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jeden z islamskich nurtów religijnych wyznawanych na terenie Syrii;

Wiktionary

Alawizm (arab. ‏علوية‎, alawijja), nusajryzm (arab. ‏نصيرية‎, nusajrijja, nasirijja), także ansaryzm (ansarijja), namiryzm (namirijja) – synkretyczny prąd religijny wyrosły na gruncie wczesnego szyizmu, którego centralną ideą jest deifikacja Alego. Sami alawici uważają się za muzułmanów, chociaż wydawane w tym zakresie oficjalne deklaracje nie muszą być szczere i mogą wynikać z pobudek politycznych (w myśl zasady takijji). Równocześnie jednak prawdy wiary alawickiej z islamem łączy w praktyce tylko podkreślanie zasady jedynobóstwa.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alawita mos., alawitka ż.

przym. alawicki

Wiktionary

# alax

preparat o działaniu przeczyszczającym; alaks

SJP.pl

# alb

w mitologii germańskiej: istota pośrednia między bogiem a człowiekiem; alp

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mitgerm. demon pomiędzy Bogiem a człowiekiem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) geol. jeden z okresów w kredzie;

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. zob. alba.

Wiktionary

Niemcy:

- Alb – rzeka, dopływ Renu koło Albbruck
- Alb – rzeka, dopływ Renu koło Eggenstein-Leopoldshafen

Inne:

- Alb – pojęcie stratygraficzne

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|śwn|alp., alb z etym|germ|alfr.

uwagi.

(1.1) inna pisownia alp

tłumaczenia.

* kataloński: (2.1) Albià m.

źródła.

== alb (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-alb.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rel. alba

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alp, AS: alp

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|śwn|alp., alb z etym|germ|alfr.

uwagi.

(1.1) inna pisownia alp

tłumaczenia.

* kataloński: (2.1) Albià m.

źródła.

== alb (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-alb.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rel. alba

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alb.

skrót od: Zgromadzenie Braci Albertynów (zakon)

SJP.pl

skrót w funkcji przymiotnika

(1.1) = jęz. albański

Wiktionary

Język albański (alb. gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię Północną (450 tys.), a także Włochy (Arboresze), Grecję (Arwanici) i USA (Amerykanie pochodzenia albańskiego). W Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej jest objęty statusem języka urzędowego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) alb.

źródła.

== alb. (język niemiecki.) ==

wymowa.

audio|De-alb..ogg.

znaczenia.

skrót

(1.1) = albanisch → albański, alb.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãj̃sʲci, AS: albãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) alb.

źródła.

== alb. (język niemiecki.) ==

wymowa.

audio|De-alb..ogg.

znaczenia.

skrót

(1.1) = albanisch → albański, alb.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alba

1. biała szata z lnianego płótna, o szerokich rękawach, sięgająca do ziemi, używana w kościołach katolickich przez kapłanów podczas liturgii;
2. pieśń jutrzenna, gatunek liryki średniowiecznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. długa biała szata liturgiczna;

(1.2) liter. gatunek pieśni miłosnej będącej poranną pieśnią rozstania kochanków;

Wiktionary

- Alba – imię żeńskie
- alba – róża biała
- ALBA (Boliwariańska Alternatywa dla Ameryki) – porozumienie gospodarcze
- Alba Mons (d. Alba Patera) – wulkan tarczowy na Marsie
- Jessica Alba – aktorka amerykańska

Hiszpania

- alba – średniowieczna pieśń prowansalska
- Dom Alba (hiszp. La Casa de Alba) – jeden z najstarszych rodów szlacheckich w Hiszpanii
- Księstwo Alba – (Alva) księstwo w Hiszpanii; przedstawiciel Ferdynand de Toledo; XIII księżna Alba była patronka i muzą Goi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W liturgii alba jest szatą używaną przez duchownych wszystkich stopni, jak również przez osoby świeckie (np. lektorów), które spełniają określone posługi liturgiczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalba, AS: alba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albit m., albinos m., albinoska ż., albinizm m., albatros m.

przym. albinotyczny, albitowy

Wiktionary

# albakora

1. gatunek morskiej ryby z rodziny makrelowatych; tuńczyk biały, tuńczyk długopłetwy;
2. gatunek morskiej ryby z rodziny makrelowatych; tuńczyk złoty, tuńczyk żółtopłetwy

SJP.pl

Pod nazwą albakora opisywane są dwa różne gatunki ryb:

- tuńczyk biały (Thunnus alalunga)
- tuńczyk żółtopłetwy (Thunnus albacares)

Wikipedia

# alban

imię męskie

SJP.pl

- Alban – miejscowość w USA, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
- Alban – miejscowość we Francji
- Alban – imię męskie
- Alban – męczennik brytyjski, święty

Gminy w USA:

- Alban (ang. Alban Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Grant
- Alban (ang. Alban Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage

Wikipedia

# albańczyk

obywatel Albanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Wiktionary

- Albańczycy
- Albańczyk – film fabularny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zabrałam się z jakimś Albańczykiem wracającym do siebie do Tirany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: albãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albania ż., albański mrz.

:: fż. Albanka ż.

przym. albański

Wiktionary

# albania

państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Wiktionary

Albania, Republika Albanii (alb. Shqipëria, Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Stolicą kraju jest Tirana, jest to również finansowe centrum kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Albania jest krajem europejskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãɲja, AS: albãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albańczyk mos., Albanka ż., albański mrz., albańskość ż., albanistyka ż., albanistka ż., albanista mos.

przym. albański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Albanii, reg. śl. alfabet Steuera Albańijo, ślabikŏrzowy szrajbōnek Albanijŏ.

Wiktionary

# albaniusz

imię męskie

SJP.pl

# albanka

obywatelka Albanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Karol ożenił się ze śliczniutką Albanką pochodzącą z Tirany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãŋka, AS: albãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albania ż., albański mrz.

:: fm. Albańczyk mos.

przym. albański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) nie-Albanka

hiperonimy.

(1.1) Bałkanka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Albania ż., albański mrz.

:: fm. Albańczyk mos.

przym. albański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Albańczyk.

* arabski: (1.1) البانية ż. / ألبانية ż.

* białoruski: (1.1) албанка ż.

* bułgarski: (1.1) албанка ż.

* czeski: (1.1) Albánka

* dolnołużycki: (1.1) Albanarka ż.

* esperanto: (1.1) albanino

* francuski: (1.1) Albanaise ż.

* górnołużycki: (1.1) Albanjanka ż.

* hiszpański: (1.1) albanesa ż.

* jidysz: (1.1) אַלבאַנערין ż. (albanerin)

* kataloński: (1.1) albanesa ż.

* litewski: (1.1) albanė ż.

* łotewski: (1.1) albāniete ż.

* niemiecki: (1.1) Albanerin ż.

* nowogrecki: (1.1) Αλβανίδα ż.

* rosyjski: (1.1) албанка ż.

* slovio: (1.1) Albanica (Албаница)

* słowacki: (1.1) Albánka ż.

* słoweński: (1.1) Albanka ż.

* ukraiński: (1.1) албанка ż.

* włoski: (1.1) albanese ż.

źródła.

== Albanka (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Albanka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# albański

dotyczący Albanii

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Albanią, dotyczący Albanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany przez Albańczyków;

(2.2) jęz. wymarły język używany przez mieszkańców starożytnej Albanii Kaukaskiej;

Wiktionary

Język albański (alb. gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię Północną (450 tys.), a także Włochy (Arboresze), Grecję (Arwanici) i USA (Amerykanie pochodzenia albańskiego). W Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej jest objęty statusem języka urzędowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzięki albańskim jeżom, które zjadły żmije, można było wybudować ośrodek wypoczynkowy w Złotych Piaskach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãj̃sʲci, AS: albãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albania ż., Albańczyk m., Albanka ż., albańskość ż.

przysł. po albańsku

Wiktionary

# albańskojęzyczny

1. posługujący się językiem albańskim;
2. napisany w języku albańskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem albańskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem albańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem albańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku albańskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: albãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# albańskość

zespół cech właściwych Albańczykom

SJP.pl

# albany

[czytaj: OLbany] miasto w USA

SJP.pl

Albany (wymowa:/ˈɔːlbəniː/) – miasto w Stanach Zjednoczonych nad rzeką Hudson, stolica stanu Nowy Jork i siedziba hrabstwa Albany.

Wikipedia

# albarello

ceramiczne naczynie aptekarskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zazwyczaj zdobione ceramiczne naczynie używane przez aptekarzy

Wiktionary

Albarello – jest to fajansowe naczynie aptekarskie w kształcie cylindrycznym (przypominającym łodygę bambusa) u góry lekko zwężone. Używano ich w Mezopotamii i Persji. W okresie Renesansu (w XIV wieku) wykonywano we Włoszech piękne i kolorowe albarelle w majolice.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) naczynie

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|wł|albarello. → drzewko, maszcik, biała topola, puszka, słoik

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) albarello

źródła.

== albarello (język angielski.) ==

thumb|albarello (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) albarello

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbaˈrɛlːɔ, AS: albare•lo

Wiktionary

# albatros

ptak z rodziny ptaków oceanicznych, występujący głównie na oceanach półkuli południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

Wiktionary

Albatrosy, albatrosowate (Diomedeidae) – rodzina dużych, morskich ptaków zaliczanych do rzędu rurkonosych (Procellariiformes). Pod względem rozpiętości skrzydeł są jednymi z największych latających ptaków, a albatros wędrowny (Diomedea exulans) ma największą rozpiętość skrzydeł (251–350 cm; rekordowy osobnik miał 370 cm) ze wszystkich żyjących gatunków ptaków. Niewiele mniejszą przeciętną rozpiętość skrzydeł (260–320 cm) osiąga kondor wielki (Vultur gryphus). Albatrosy są ptakami bardzo długowiecznymi. W ciągu swojego życia ptaki te pokonują nawet 8 milionów kilometrów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W spojrzeniu malowała się taka ciekawość i odrobinę niechętne zdziwienie, jakby oglądał albatrosa z wyspy Borneo, fokę czy krokodyla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbatrɔs, AS: albatros

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alba ż., albatrosowate nmos. lm.

Wiktionary

# albatrosowate

o cechach albatrosowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Albatrosy, albatrosowate (Diomedeidae) – rodzina dużych, morskich ptaków zaliczanych do rzędu rurkonosych (Procellariiformes). Pod względem rozpiętości skrzydeł są jednymi z największych latających ptaków, a albatros wędrowny (Diomedea exulans) ma największą rozpiętość skrzydeł (251–350 cm; rekordowy osobnik miał 370 cm) ze wszystkich żyjących gatunków ptaków. Niewiele mniejszą przeciętną rozpiętość skrzydeł (260–320 cm) osiąga kondor wielki (Vultur gryphus). Albatrosy są ptakami bardzo długowiecznymi. W ciągu swojego życia ptaki te pokonują nawet 8 milionów kilometrów.

Wikipedia

# albatrosowaty

o cechach albatrosowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# albea

samochód typu Fiat Albea

SJP.pl

# albecki

nazwisko

SJP.pl

Albecki (Ahlebeck) – kaszubski herb szlachecki. Z powodu specyficznej historii regionu, mimo przynależności do Rzeczypospolitej, rodzina i herb nie zostały odnotowane przez polskich heraldyków.

Wikipedia

# albedo

1. liczba wyrażająca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
2. biała warstwa skórki owoców cytrusowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biała część skórki w owocach cytrusowych

(1.2) fiz. liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;

Wiktionary

Albedo (łac. białość) – parametr fotometryczny określający zdolność odbijania światła przez daną powierzchnię. Pojęcie to do fizyki wprowadził Johann Heinrich Lambert. Liczbowo jest równe współczynnikowi odbicia fal z całego zakresu o długości 300–3000 nm lub całego zakresu widzialnego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alˈbɛdɔ, AS: albedo

Wiktionary

# albedometr

miernik natężenia odbitego promieniowania słonecznego

SJP.pl

# albee

samochód typu Fiat Albea

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Albee – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Grant

Gminy w USA:

- Albee (ang. Albee Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Saginaw

Osoby:

- Edward Albee (1928-2016) – amerykański dramaturg
- Fred Houdlett Albee (1876-1945) – amerykański ortopeda

Wikipedia

# albena

miejscowość turystyczna w Bułgarii

SJP.pl

Albena (bułg. Албена) – miejscowość turystyczna w Bułgarii, oddalona ok. 32 km na północ od Warny, 14 km od Złotych Piasków i 12 km na południowy zachód od Bałcziku.

Nazwa miejscowości pochodzi od bohaterki sztuki Jordana Jowkowa – Ałbeny. Rozwój kurortu rozpoczął się w 1968 r: w styczniu 1968 Todor Żiwkow dokonał symbolicznego wbicia łopaty, zaś pierwsi turyści zagraniczni (z Polski i Czechosłowacji) pojawili się w kurorcie w 1969 roku.

Wikipedia

# albéniz

[czytaj: alBEnis] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Baltasar Albéniz (1905–1978) – hiszpański trener piłkarski
- Isaac Albéniz (1860–1909) – hiszpański kompozytor i pianista

Wikipedia

# albercik

zdrobnienie od: Albert, Albrecht (imiona męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Albert

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert mos., albertyn mos.

Wiktionary

# alberciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alberty lub z nią związany

SJP.pl

# alberga

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość w Szwecji, w regionie administracyjnym Södermanland;

Wiktionary

Alberga – miejscowość (tätort) w Szwecji, w regionie administracyjnym (län) Södermanland (gmina Eskilstuna).

Miejscowość jest położona w prowincji historycznej (landskap) Södermanland, ok. 25 km na południowy zachód od Eskilstuny. Przez Alberge przebiega droga krajowa nr 56 (Riksväg 56; Norrköping – Västerås – Gävle) oraz droga lokalna nr 230 (Länsväg 230) do Eskilstuny.

Wikipedia

# alberski

nazwisko

SJP.pl

# albert

1. (zwykle w liczbie mnogiej) rodzaj herbatników angielskich
2. gatunek truskawek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Albert – imię męskie pochodzenia germańskiego
- (719) Albert – planetoida w Układzie Słonecznym
- Albert – polska i czeska sieć handlowa
- Albert – bohater powieści Msza za miasto Arras
- Albert – okręg wyborczy w wyborach do Izby Reprezentantów w Belize

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Czy ty w piątek coś nagadałaś Albertowi? Bo powiedział, że więcej nie będzie do mnie do domu przychodził! – Ja?! – oburzyłam się. – Ja?! Nagadałam?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbɛrt, AS: albert

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albertowa ż., albertyn mos., albertynka ż., Albrecht mos., Albertowo n.

:: zdrobn. Albercik mos.

:: fż. Alberta ż.

przym. Albertowy, albertyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Olbracht; zdrobn. Albercik, zdrobn. gw-pl|Górny Śląsk|Bercik.

Wiktionary

# alberta

1. (zwykle w liczbie mnogiej) rodzaj herbatników angielskich
2. gatunek truskawek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

(1.2) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Alberta – jedna z prowincji Kanady, w Zachodniej Kanadzie. Alberta graniczy z następującymi prowincjami: od zachodu z Kolumbią Brytyjską, od wschodu z Saskatchewan, z Terytoriami Północno-Zachodnimi na północy i z amerykańskim stanem Montana od południa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kanadyjskie Góry Skaliste oddzielają prowincje Alberty i Kolumbii Brytyjskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbɛrta, AS: alberta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert m., albertyn mos., albertynka ż.

przym. Albertowy, albertański

Wiktionary

# alberti

Osoby o nazwisku Alberti:

- Domenico Alberti (1710-1740) – włoski kompozytor
- Kazimiera Alberti – polska poetka, powieściopisarka, tłumaczka, działaczka kulturalna
- Leone Battista Alberti (1404-1472) – włoski artysta i uczony
- Stanisław Alberti – polski wojskowy, prawnik, publicysta, tłumacz i starosta

Wikipedia

# albertostwo

Albert z małżonką; Albertowie

SJP.pl

# albertowie

Albert z małżonką; Albertostwo

SJP.pl

# albertowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alberta lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Alberta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert m., Alberta ż., albertyn mos.

przym. albertyński

Wiktionary

# albertozaur

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów;

Wiktionary

Albertozaur (Albertosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego na zachodzie Ameryki Północnej pod koniec okresu kredowego, niemal 70 mln lat temu. Zasięg występowania gatunku typowego, Albertosaurus sarcophagus, był ograniczony do terenów dzisiejszej prowincji Alberta w Kanadzie, od której pochodzi jego nazwa rodzajowa. Naukowcy nie są zgodni co do liczby gatunków wewnątrz rodzaju Albertosaurus – niektórzy uznają Gorgosaurus libratus za drugi gatunek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Albertozaur był dwunożnym drapieżnikiem z niewielkimi dwupalczastymi dłońmi i ogromną głową z potężnymi szczękami, uzbrojonymi w ponad pół setki wielkich, ostrych zębów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbɛrˈtɔzawr, AS: albertozau̯r

Wiktionary

# albertrandi

polski herb szlachecki

SJP.pl

Albertrandi (Albertrandy) – polski herb szlachecki z nobilitacji.

Wikipedia

# albertus

komedia satyryczna o przygodach wojennych Albertusa, bohatera anonimowego utworu "Albertus z wojny" z 1596 roku

SJP.pl

# albertville

[czytaj: alberWIL] miasto we Francji i dawna nazwa (1962-79) Kalemii, miasta w Demokratycznej Republice Konga

SJP.pl

Albertville – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Sabaudia. Przez gminę przepływa rzeka Isère.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 17 411 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 993 osób/km² (wśród 2880 gmin regionu Rodan-Alpy Albertville plasuje się na 42. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 622.).

Wikipedia

# albertvillski

→ Albertville

SJP.pl

#### Patrz:

Albertville

# albertyn

mnich należący do zakonu św. Alberta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Alberta Chmielowskiego;

Wiktionary

- Albertyn − część miasta Słonim na Białorusi
- Albertyn − wieś na Litwie
- Albertyn – moneta

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Brat Jacka został albertynem i mieszka w pustelni na Kalatówkach.

(1.1) Wiedziałeś, że albertyni mają placówkaacówkę na Zaporożu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert m., Albercik m., Alberta ż.

:: fż. albertynka ż.

przym. albertyński, Albertowy

Wiktionary

# albertyna

mnich należący do zakonu św. Alberta

SJP.pl

Albertyna – żeński odpowiednik imienia Albert, pierwotnie zdrobnienie od żeńskiego imienia Alberta. Patronką tego imienia jest bł. Albertyna Berkenbrock.

W Polsce imię pozostaje imieniem rzadkim. W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 135 kobiet o imieniu Albertyna nadanym jako imię pierwsze. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1 072 616 osób.

Wikipedia

# albertyni

mnich należący do zakonu św. Alberta

SJP.pl

Albertyni – Zgromadzenie Braci Albertynów Trzeciego Zakonu Regularnego Świętego Franciszka Serafickiego Posługujących Ubogim (Alb).

Wikipedia

# albertyniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albertyny lub z nią związany

SJP.pl

# albertynizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. nurt w filozofii średniowiecznej zapoczątkowany przez Alberta Wielkiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert m., albertynka ż.

Wiktionary

# albertynka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu Posługujących Ubogim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica ze zgromadzenia albertyńskiego

Wiktionary

Albertynka – postać z dramatu Operetka Witolda Gombrowicza.

W tekście utworu występuje jako "Albertynka – cud dziewczynka", panna z dobrego domu. Jest skromna i dobrze wychowana, marzy jednak o nagości, jest niejako nośnikiem jej idei. Hrabia Szarm pragnie posiąść dziewczynę i z zapałem ją uwodzi. O względy Albertynki walczy też baron Firulet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bezdomny znalazł schronienie u albertynek w Krakowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albert mos., Alberta ż., albertynizm mrz.

:: fm. albertyn mos.

przym. albertyński

Wiktionary

# albertynki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu Posługujących Ubogim

SJP.pl

Albertynki – Zgromadzenie Sióstr Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu Posługujących Ubogim (CSAPI, pol. ZSAPU), żeński zakon katolicki założony przez św. Adama Chmielowskiego 15 stycznia 1891 roku w Krakowie.

Pierwsze siedem sióstr albertynek przyjęło habity za zgodą kard. Albina Dunajewskiego w kaplicy w kurii krakowskiej. Najpierw placówki zgromadzenia powstawały w zaborze austriackim m.in. we Lwowie, Stanisławowie, Jarosławiu, Przemyślu, Samborze i Sokalu, a po I wojnie światowej także w innych częściach Polski. Siostry opiekowały się bezdomnymi, ubogimi, chorymi i uchodźcami wojennymi. Powstała też pustelnia w Starym Bruśnie, przeniesiona w 1898 r. do Prusia, a następnie do Zakopanego.

Wikipedia

# albertyński

dotyczący albertynów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z albertynami lub albertynkami, dotyczący albertynów lub albertynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Katowicach powstał klasztor albertyński.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albertyn m., albertynka ż., Albert mos.

przym. Albertowy

Wiktionary

# albertyzm

Albertyzm – system filozoficzny oparty na poglądach św. Alberta Wielkiego.

Jako kierunek zaznaczył się w kręgu paryskim w XV wieku. Jan z Maisonneuve wyodrębnił z doktryny Alberta Wielkiego istotne składniki neoplatońskie, jednocześnie opowiadając się przeciwko tomizmowi, skotyzmowi i ockhamizmowi. Badania Jana kontynuował w Kolonii Heimeryk de Campo. W Polsce albertyzm obecny był w filozofii Jakuba z Gostynina i Jana z Głogowa z Akademii Krakowskiej.

Wikipedia

# albi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

Wiktionary

Albi – miejscowość i gmina we Francji, na północny wschód od Tuluzy, w regionie Oksytania, w departamencie Tarn. Ośrodek administracyjny departamentu Tarn. W 2018 roku jej populacja wynosiła 50 741 mieszkańców, gęstość zaludnienia wyniosła 1145.9 osób/km². Przez gminę przepływa rzeka Tarn. W 2010 roku miasto wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Inni nazywali ich albigensami, gdyż południowofrancuskie miasto Albi stało się centrum ich aktywności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albigens mos.

przym. albigeński

Wiktionary

# albicja

egzotyczna roślina ozdobna z rodziny bobowatych

SJP.pl

Albicja (Albizia) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae). Obejmuje 123 gatunki. Występują one w tropikach i strefie subtropikalnej w Azji, Afryce, Australii i w obu Amerykach. Rośliny te zasiedlają różne siedliska, od wilgotnych lasów równikowych po lasy siedlisk suchych. Nazwa naukowa upamiętnia włoskiego przyrodnika Filippo del Albizzi'ego. Wiele gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne, szczególnie rozpowszechniona w tej roli została albicja biało-różowa.

Wikipedia

# albigens

członek francuskich sekt quasi-dominikańskich z XII wieku, odznaczający się wielką pobożnością i ascetycznym trybem życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. hist. przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji;

Wiktionary

Katarzy (katarowie) (od gr. καθαροί, „czyści”) lub albigensi (od francuskiego miasta Albi, gdzie ruch był obecny) – przedstawiciele dualistycznego ruchu religijnego działającego w XI–XIII wieku w południowej Francji i północnych Włoszech, skierowanego przeciw ustrojowi feudalnemu i hierarchii kościelnej. Doktryna jest podobna do manicheizmu, a głównym punktem doktryny katarów było przekonanie, że świat materialny jest zły, pozostaje we władzy złego boga i jest przeciwstawny światu duchowemu należącemu do dobrego boga. Ponadto, doktryna głosi ideę ubóstwa, jest przeciwna gospodarczej hegemonii kleru, uznaje wojny za zło. Katarzy negowali wcielenie i męczeństwo Jezusa i odrzucali wszystko, co uznawali za materialne (pokarmy pochodzenia zwierzęcego, kontakty seksualne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zwano ich także albigensami, od miasta Albi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. albigeński

rzecz. Albi n.

Wiktionary

# albigensi

ruch religijno-społeczny aktywny na południu Europy od XII do XIV wieku, którego przedstawiciele uznawali istnienie dobra i zła, odrzucali organizację Kościoła, propagowali czystość moralną i ascezę; katarzy, katarowie

SJP.pl

Katarzy (katarowie) (od gr. καθαροί, „czyści”) lub albigensi (od francuskiego miasta Albi, gdzie ruch był obecny) – przedstawiciele dualistycznego ruchu religijnego działającego w XI–XIII wieku w południowej Francji i północnych Włoszech, skierowanego przeciw ustrojowi feudalnemu i hierarchii kościelnej. Doktryna jest podobna do manicheizmu, a głównym punktem doktryny katarów było przekonanie, że świat materialny jest zły, pozostaje we władzy złego boga i jest przeciwstawny światu duchowemu należącemu do dobrego boga. Ponadto, doktryna głosi ideę ubóstwa, jest przeciwna gospodarczej hegemonii kleru, uznaje wojny za zło. Katarzy negowali wcielenie i męczeństwo Jezusa i odrzucali wszystko, co uznawali za materialne (pokarmy pochodzenia zwierzęcego, kontakty seksualne).

Wikipedia

# albigeński

związany z albigensem, albigensami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z albigensami, dotyczący albigensów

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do albigensów, będący ich własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krucjata albigeńska odegrała znaczącą rolę w tworzeniu i organizacji zarówno zakonu dominikanów, jak i średniowiecznej inkwizycji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albigens m., Albi n.

Wiktionary

# albigowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

Albigowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie łańcuckim, w gminie Łańcut.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Albigowa. W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Albigowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲiˈɡɔva, AS: albʹigova

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albigowianin, albigowianka

przym. albigowski

Wiktionary

# albigowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Albigowej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲiɡɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: albʹigovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albigowa ż.

:: fż. albigowianka ż.

przym. albigowski

Wiktionary

# albigowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Albigowej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲiɡɔˈvʲjãŋka, AS: albʹigovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albigowa ż.

:: fm. albigowianin

przym. albigowski

Wiktionary

# albigowski

przymiotnik

(1.1) odrzecz. Albigowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲiˈɡɔfsʲci, AS: albʹigofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albigowa, albigowianin, albigowianka

Wiktionary

# albin

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Albin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „biały”. Ponadto istnieje germańskie imię Albwin (Albuin), od którego forma skrócona może być jednakowa z imieniem Albin.

Wystąpiło w staropolskich tekstach w XIV wieku. Imię nie było i nie jest często nadawane. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 2402 mężczyzn o imieniu Albin nadanym jako imię pierwsze oraz 2683 o imieniu Albin jako imieniu drugim. Najczęściej nadane imię męskie – Piotr, występuje w rejestrze PESEL 686017 razy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Albin się nie wychylał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbʲĩn, AS: albʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Albina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fż. Albina ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Albin

* białoruski: (1.1) Альбін m.

* czeski: (1.1) Albín m.

* fiński: (1.1) Alpo

* francuski: (1.1) Aubin m.

* kataloński: (1.1) Albí m.

* niderlandzki: (1.1) Alwin

* niemiecki: (1.1) Albin m.

* rosyjski: (1.1) Альбин m.

* słowacki: (1.1) Albín

* słoweński: (1.1) Albin

* szwedzki: (1.1) Albin w.

* węgierski: (1.1) Albin

* włoski: (1.1) Albino m.

źródła.

== Albin (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Albin

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# albina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Albina – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, żeński odpowiednik imienia Albin. Prawdopodobnie wywodzi się od słowa "albus", czyli czysty, biały.Inna hipoteza głosi, że to połączenie germańskich słów „alb” i „wini”, co ma oznaczać „przyjaciółkę elfów”.

Patronkami tego imienia są:

- św. Albina z Lugdunum (zm. 177)
- św. Albina z Cezarei (zm. 250)
- św. Albina z Paryża

Albina imieniny obchodzi 17 lutego, 16 grudnia, 23 września.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fm. Albin mos.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac.

uwagi.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) Альбина ż.

* węgierski: (1.1) Albina

źródła.

== Albina (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Albin mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fm. Albin mos.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac.

uwagi.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) Альбина ż.

* węgierski: (1.1) Albina

źródła.

== Albina (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# albiniak

nazwisko

SJP.pl

# albininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albiny lub z nią związany

SJP.pl

# albinizm

1. brak lub niedobór barwników melaninowych u człowieka i zwierząt; bielactwo, leukoderma;
2. brak chlorofilu w roślinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wet. wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

(1.2) bot. brak chlorofilu

Wiktionary

Albinizm, bielactwo – uwarunkowany genetycznie brak lub niedobór pigmentu (melaniny) w organizmie. Osobnik posiadający tę cechę nazywany jest albinosem i charakteryzuje się białym lub bladoróżowym (związanym z prześwitywaniem naczyń krwionośnych) odcieniem skóry, białymi włosami, bladoróżowymi tęczówkami i czerwonymi źrenicami (z uwagi na prześwitywanie naczyń krwionośnych z dna oka). Nazwę tego wrodzonego błędu metabolizmu wprowadził w 1908 roku Archibald Garrod, który zauważył utrzymywanie się zaburzenia w obrębie wybranych rodzin. Oprócz albinizmu całkowitego (uogólnionego) występuje także bielactwo nabyte.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan ma albinizm. Albinizm to wrodzony defekt genetyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbʲĩɲism̥, AS: albʹĩńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alba ż., albinos m., albinoska ż.

przym. albinotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bielactwo

Wiktionary

# albinoni

nazwisko

SJP.pl

# albinos

osoba dotknięta albinizmem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) wet. zwierzę dotknięte albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) bot. roślina dotknięta albinizmem (brakiem chlorofilu)

Wiktionary

- Albinizm – brak pigmentu w skórze, tworach skórnych, włosach i tęczówce oka;
- Albinos ze Smyrny – medioplatoński filozof z II w.n.e.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) On miał bardzo jasną skórę, ale nie był albinosem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbʲĩnɔs, AS: albʹĩnos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albinizm m.

:: fż. albinoska ż.

przym. albinotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bielak

Wiktionary

# albinoska

→ albinos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta albinos

Wiktionary

#### Patrz:

albinos, albinos

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲĩˈnɔska, AS: albʹĩnoska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albinizm m.

:: fm. albinos m.

przym. albinotyczny

Wiktionary

# albinoski

→ albinos

SJP.pl

#### Patrz:

albinos, albinos

# albinostwo

Albin z małżonką; Albinowie

SJP.pl

# albinotyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest albinotyczne; cecha tych, którzy są albinotyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. albinotyczny

przysł. albinotycznie

Wiktionary

# albinotyczny

związany z albinizmem, albinosem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się albinizmem, związany z albinizmem, dotyczący albinizmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbʲĩnɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: albʹĩnotyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alba ż., albinizm m., albinos m., albinoska ż., albinotyczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bielaczy

Wiktionary

# albinowie

Albin z małżonką; Albinostwo

SJP.pl

# albinowski

nazwisko

SJP.pl

- Juliusz Albinowski (1856-1929) – generał dywizji Wojska Polskiego
- Stanisław Józef Albinowski (1923-2005) – polski ekonomista, publicysta i dziennikarz ekonomiczny.
- Włodzimierz Albinowski (1848-1915) – powstaniec styczniowy, współorganizator i Członek Zarządu Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Brzesku.

Wikipedia

# albinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albina lub z nim związany

SJP.pl

# albiński

nazwisko

SJP.pl

Albiński – herb szlachecki, nadany w zaborze austriackim.

Wikipedia

# albion

dawna nazwa wyspy Brytanii; obecnie poetycko: Anglia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poet. Anglia

(1.2) poet. daw. wyspa Wielka Brytania

Wiktionary

Albion – starodawna i literacka nazwa Anglii (Wielkiej Brytanii) spotykana u autorów starożytnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈalbʲjɔ̃n, AS: albʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. albioński

Wiktionary

# albioński

→ Albion

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poet. angielski

Wiktionary

#### Patrz:

Albion

#### Przykłady

(1.1) Cechował go zawsze rodzaj anglosaskiej rezerwy, a nawet i wygląd miał albioński.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albion mrz.

Wiktionary

# albit

minerał, glinokrzemian sodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, glinokrzemian sodowy;

Wiktionary

Albit (skaleń sodowy) – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy zwanej plagioklazami jak i skaleni alkalicznych. Należy do minerałów pospolitych.Nazwa pochodzi od łacińskiego albus – biały.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈalbʲit, AS: albʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. albitowy

rzecz. alba ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glinokrzemian sodowy

Wiktionary

# albitofir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj magmowej skały wylewnej, składającej się głównie z fenokryształów albitu;

Wiktionary

Albitofir – nazwa skały o podwójnym znaczeniu.

Pierwsze, to skała magmowa wylewna, składająca się głównie z fenokryształów albitu tkwiących w mikrokrystalicznym albitowym cieście skalnym, w bardzo małej ilości może zawierać schlorytyzowane minerały ciemne oraz skupione w geodach kwarce i węglany.

Drugie, to zmieniona hydrotermalnie kwaśna, obojętna lub nawet zasadowa skała wylewna lub hipabysalna; powstała w wyniku intensywnych hydrotermalnych przeobrażeń.

Wikipedia

# albitowy

→ albit

SJP.pl

#### Patrz:

albit

# albo

i, a, zarówno jak; bo

SJP.pl

spójnik

(1.1) …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

(1.2) …łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa

(1.3) stpol. zarówno jak

(1.4) stpol. i

(1.5) stpol. ponieważ

partykuła

(2.1) pot. …wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczające komunikowanej w nim treści

forma rzeczownika.

(3.1) W. lp. od: alba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapukał dwa albo trzy razy.

(1.2) Jutro pojadę na grzyby albo zostanę w domu.

(2.1) Albo on to zrozumie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbɔ, AS: albo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) lub; daw. abo

(2.1) alboż, czy, czyż

Wiktionary

# albo-albo

wyłącznie jedna z możliwości do wyboru

SJP.pl

# alboby

"albo" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# alboć

spójnik

(1.1) stpol. albo, czy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbɔt͡ɕ, AS: alboć

Wiktionary

# alborada

pieśń poranna, także rodzaj utworu wykonywanego w Hiszpanii o poranku na oboju i bębnie

SJP.pl

- hiszpańska pieśń poranna, wykonywana zazwyczaj na oboju z akompaniamentem bębna.
- meksykański serial telewizyjny.
- peruwiański zespół muzyczny, wykonujący muzykę andyjską.

Wikipedia

# alborański

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący Morza Alborańskiego

Wiktionary

# albowiem

spójnik dołączający wyjaśnienie do wcześniejszej informacji

SJP.pl

spójnik

(1.1) książk. …przyłączający zdanie, które wyjaśnia przekazaną wcześniej informację

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby każdy, kto weń wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.

(1.1) Sąd nie rozstrzygał w treści wyroku o kosztach procesu, albowiem poniósł je w całości powód, który przegrał sprawę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈbɔvʲjɛ̃m, AS: albovʹi ̯ẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ponieważ, bo; stpol. abociem

Wiktionary

# alboż

partykuła będąca wzmocnioną postacią partykuły albo; czyż

SJP.pl

partykuła

(1.1) przest. wzmocnione „albo” w znaczeniu: „partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, zaprzeczające komunikowanej w nim treści”

Wiktionary

# albrecht

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Albrecht – imię:

- Albrecht Niedźwiedź (ok. 1100–1170) – margrabia Brandenburgii
- Albrecht I Habsburg (1255–1308) – książę Austrii i król Niemiec
- Albrecht Askańczyk (zm. 1385) – książę Brunszwiku-Lüneburga
- Albrecht II Habsburg (1397–1439) – król Niemiec, jako Albert V arcyksiążę Austrii, jako Albert król Węgier, król Czech i książę Luksemburga.
- Albrecht Odważny (1443–1500) – książę saski, namiestnik Niderlandów
- Albrecht Hohenzollern – wielki mistrz zakonu krzyżackiego, książę Prus
- Albrecht Alcybiades (1522–1557) – margrabia Kulmbach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Albrecht i pochodzę z Wiednia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbʀɛçt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Albrechtowo n., Albrechtów mrz., Albrechcice nmos., Albert mos., Olbracht mos.

Wiktionary

# albrechtostwo

Albrecht z małżonką; Albrechtowie

SJP.pl

# albrechtowie

Albrecht z małżonką; Albrechtostwo

SJP.pl

# albrechtowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Albrechta lub z nim związany

SJP.pl

# albright

- Madeleine Albright – amerykańska dyplomatka, sekretarz stanu

Miejscowości w USA:

- Albright – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Preston

Gminy w USA:

- Albright (ang. Albright Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Chatham

Wikipedia

# albucid

lek syntetyczny z grupy sulfonamidów, stosowany w leczeniu bakteryjnego zapalenia dróg moczowych; sulfacetamid

SJP.pl

Sulfacetamid – organiczny związek chemiczny, amid kwasu para-amino-benzenosulfonowego i kwasu octowego. Jego sól sodowa stosowana jest jako chemioterapeutyk o działaniu bakteriostatycznym w zapaleniach spojówki i rogówki.

Wikipedia

# album

1. księga przeznaczona do wkładania lub wklejania i przechowywania np. znaczków pocztowych; klaser;
2. starannie wydana książka z reprodukcjami dzieł sztuki itp. oraz objaśnieniami;
3. płyta muzyczna;
4. pamiętnik;
5. szkicownik malarza lub grafika;
6. księga, w której odnotowano wszystkich studentów uczelni wyższej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

(1.2) druk. wydawnictwo o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego

(1.3) muz. wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD);

(1.4) (w starożytnym Rzymie) część muru pomalowana na biało przeznaczona do umieszczania ogłoszeń

(1.5) przest. księga obywateli miasta

(1.6) przest. pamiętnik, imiennik, sztambuch, gdzie na pamiątkę przyjazne osoby zapisują swoje imiona, wiersze lub kreślą rysunki

Wiktionary

- album – w starożytnym Rzymie, część muru pomalowana na biało przeznaczona do umieszczania ogłoszeń
- album – zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
- album – wydawnictwo książkowe o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego
- album – wydawnictwo zawierające nagrania muzyczne w formie fizycznej lub cyfrowej
- Album – album muzyczny Moniki Brodki
- Album – album muzyczny Krystyny Prońko
- Album – album muzyczny Quorthona

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kilka fotografii z dziadkowego albumu harcerze opublikowali w swoim wydawnictwie ubiegłej jesieni.

(1.2) Gdzie znajdziemy jakieś albumy ze zdjęciami wawelskich arrasów?

(1.3) W zeszłym tygodniu była premiera nowego albumu grupy "Kaczki na Akord".

(1.3) Piosenka z tego albumu była hitem w 2005 roku.

(1.3) W mojej kolekcji mam wiele albumów z lat 80. i 90.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalbũm, AS: albũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. minialbum mrz.

:: zdrobn. albumik mrz.

przym. albumowy

Wiktionary

# albumik

zdrobnienie od: album

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały album

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. album mrz., albumowicz mos.

Wiktionary

# albumina

białko proste występujące m.in. w osoczu krwi, mleku, zbożu, jajkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko rozpuszczalne w wodzie;

Wiktionary

Albuminy – białka występujące w płynach (np. osoczu krwi i mleku) oraz w tkankach zwierzęcych i w nasionach roślin. Cechują się niewielkimi masami cząsteczkowymi, dobrze rozpuszczają się w wodzie (są hydrofilowe), łatwo krystalizują. W składzie istotną rolę odgrywa kwas asparaginowy i glutaminowy (do 25%), leucyna i izoleucyna (ok. 16%), natomiast glicyny jest niewiele (ok. 1%).

Przykładami albumin zwierzęcych jest albumina osocza, alfa-laktoalbumina (LA) mleka i owoalbumina.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) albumina osocza

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) białko

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. albuminuria ż., abuminoid m.

przym. albuminowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|albumen.

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) albumina

* białoruski: (1.1) альбумін m.

* bułgarski: (1.1) албумин m.

* czeski: (1.1) albumin m.

* duński: (1.1) albumin n.

* francuski: (1.1) albumine

* hiszpański: (1.1) albúmina

* interlingua: (1.1) albumina

* kataloński: (1.1) albúmina ż.

* niemiecki: (1.1) Albumin n.

* portugalski: (1.1) albumina

* rosyjski: (1.1) альбумин m.

* słowacki: (1.1) albumín m.

* szwedzki: (1.1) albumin

* ukraiński: (1.1) альбумін m.

* węgierski: (1.1) albumin

* włoski: (1.1) albumina ż.

źródła.

== albumina (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

forma rzeczownika|en.

(1.1) plural|albumen.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmʲĩna, AS: albũmʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albuminuria ż., abuminoid m.

przym. albuminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) białko

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. albuminuria ż., abuminoid m.

przym. albuminowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|albumen.

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) albumina

* białoruski: (1.1) альбумін m.

* bułgarski: (1.1) албумин m.

* czeski: (1.1) albumin m.

* duński: (1.1) albumin n.

* francuski: (1.1) albumine

* hiszpański: (1.1) albúmina

* interlingua: (1.1) albumina

* kataloński: (1.1) albúmina ż.

* niemiecki: (1.1) Albumin n.

* portugalski: (1.1) albumina

* rosyjski: (1.1) альбумин m.

* słowacki: (1.1) albumín m.

* szwedzki: (1.1) albumin

* ukraiński: (1.1) альбумін m.

* węgierski: (1.1) albumin

* włoski: (1.1) albumina ż.

źródła.

== albumina (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

forma rzeczownika|en.

(1.1) plural|albumen.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# albuminat

połączenie białka z metalami, stosowane jako preparaty lecznicze

SJP.pl

# albuminoid

białko o budowie włókienkowej, bardzo odporne na działanie enzymów i czynników chemicznych; skleroproteid, skleroproteina

SJP.pl

# albuminometr

przyrząd do określania ilości białek w płynach ustrojowych organizmu

SJP.pl

# albuminowy

związany z albuminą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z albuminą, dotyczący albuminy

(1.2) zbudowany, wykonany z albuminy lub z jej dodatkiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albumina ż., albuminuria ż., abuminoid m.

Wiktionary

# albuminuria

obecność ciał białkowych w moczu; proteinuria; białkomocz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. białkomocz.;

Wiktionary

Albuminuria – objaw chorobowy polegający na występowaniu drobnocząsteczkowych albumin w moczu. Ich stężenie oznacza się w przygodnej próbce lub określa wydalanie w zbiórce dobowej moczu. Stężenie poniżej 20 mg/l lub wydalanie do 30 mg/24h przyjmuje się za fizjologiczną normę (normoalbuminuria).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. albumina

przym. albuminowy

frazeologia.

etymologia. etym|łac|albumen. + etymn|pol|-uria.

uwagi.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) albuminurio

* hiszpański: (1.1) albuminuria ż.

* interlingua: (1.1) albuminuria

* niemiecki: (1.1) Albuminurie ż.

* nowogrecki: (1.1) λευκωματουρία ż.

* rosyjski: (1.1) альбуминурия ż.

* włoski: (1.1) albuminuria ż.

źródła.

== albuminuria (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Neøn-albuminuria.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. białkomocz, albuminuria

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbũmʲĩˈnurʲja, AS: albũmʹĩnurʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. albumina

przym. albuminowy

Wiktionary

# albuminy

białko proste występujące m.in. w osoczu krwi, mleku, zbożu, jajkach

SJP.pl

Albuminy – białka występujące w płynach (np. osoczu krwi i mleku) oraz w tkankach zwierzęcych i w nasionach roślin. Cechują się niewielkimi masami cząsteczkowymi, dobrze rozpuszczają się w wodzie (są hydrofilowe), łatwo krystalizują. W składzie istotną rolę odgrywa kwas asparaginowy i glutaminowy (do 25%), leucyna i izoleucyna (ok. 16%), natomiast glicyny jest niewiele (ok. 1%).

Przykładami albumin zwierzęcych jest albumina osocza, alfa-laktoalbumina (LA) mleka i owoalbumina.

Wikipedia

# albumowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, którą ze względu na jej osiągnięcia umieszczono w albumie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmɔvʲit͡ʃ, AS: albũmovʹič

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. album mrz., albumik mrz.

przym. albumowy

Wiktionary

# albumowy

związany z albumem (w znaczeniu książki z reprodukcjami obrazów), np. albumowe wydanie książki o Wrocławiu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z albumem, dotyczący albumu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niezwykły świat Orientu to albumowy przewodnik po fascynujących miejscach Azji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalbũˈmɔvɨ, AS: albũmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. album mrz., albumowicz mos.

Wiktionary

# albuquerque

[czytaj: albeKERki] miasto w USA

SJP.pl

Albuquerque – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, ośrodek administracyjny hrabstwa Bernalillo, położone nad rzeką Rio Grande, u podnóża pasma górskiego Sandia (na wschodzie). Największe miasto w Nowym Meksyku, główny ośrodek gospodarczy oraz węzeł transportowy tego stanu. W 2020 roku miasto zamieszkane było przez 564 559 mieszkańców; obszar metropolitalny – 916 528.

Wikipedia

# alcantara

[czytaj: alkantara] miękki, wytrzymały materiał tekstylny; alkantara

SJP.pl

- alcantara – materiał tekstylny
- Alcántara – miasto w Hiszpanii
- Alcântara – miasto w Brazylii
- Alcântara – kosmodrom w Brazylii

- Alcantara – rzeka na Sycylii
- Alcantara– stacja kolejowa w Giardini-Naxos, w prowincji Mesyna, w regionie Sycylia, we Włoszech

- Alcántara – zakon rycerski założony w czasie rekonkwisty

Wikipedia

# alcatel

[czytaj: alkatel] firma, gigant telekomunikacyjny

SJP.pl

Alcatel-Lucent – spółka globalna, wcześniej z siedzibą główną w Paryżu, a od stycznia 2016 roku jest częścią Nokii. Dostawca sprzętu, oprogramowania i usług telekomunikacyjnych.Powstała 1 grudnia 2006 roku z połączenia się firm Alcatel oraz Lucent Technologies.

Spółka akcyjna notowana na giełdach w Paryżu (Euronext), Nowym Jorku (NYSE) i Tokio. Wchodziła w skład indeksu giełdowego CAC 40.

W Polsce koncern utworzył i dynamicznie rozwijał oddział w Bydgoszczy.

Wikipedia

# alcatraz

[czytaj: AlkatRAZ]
1. wyspa w zatoce San Francisco;
2. nieczynne już, ciężkie więzienie na tej wyspie

SJP.pl

Alcatraz Island – wyspa na Zatoce San Francisco. W języku hiszpańskim zwana jest Wyspą Głuptaków (hiszp. Isla de los Alcatraces), a w angielskim nazywana także Skałą (ang. The Rock). Znajduje się na niej nieczynne już więzienie o zaostrzonym rygorze, działające od 1934 do 1963 roku. Zamknięte zostało głównie z powodu wysokich kosztów utrzymania, błędów konstrukcyjnych i powstających uszkodzeń betonowych elementów poprzez słone, nadmorskie powietrze.

Wikipedia

# alcazar

[czytaj: alkaZAR] grupa muzyczna

SJP.pl

Alkazar (arab. القصر, trb. al-qaṣr, w tłum. na pol. „pałac”, „zamek”, „fort”; hiszp. alcázar) – na Bliskim Wschodzie – świecka rezydencja o charakterze reprezentacyjnym, budowana w centrum lub poza murami miasta. W Hiszpanii – warowny, a zarazem reprezentacyjny pałac mauretański o cechach architektury muzułmańskiej, którego pomieszczenia mieszkalne i użytkowe były grupowane wokół dziedzińców z portykami. Alkazar w Sewilli uchodzi za najwybitniejsze dzieło architektury mauretańskiej w Hiszpanii.

Wikipedia

# alcejski

strofa alcejska - rodzaj strofy czterowierszowej spotykanej w poezji antycznej

SJP.pl

# alceściny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alcesty lub z nią związany

SJP.pl

# alcest

imię męskie

SJP.pl

Alcest – projekt muzyczny powstały w 2000 roku w Bagnols-sur-Cèze, we Francji. Na początku w zespole było trzech członków: Neige, Aegnor i Argoth. Razem wydali pierwszą płytę demo, która była utrzymana w stylistyce blackmetalowej. Niedługo po tym z zespołu odeszli Aegnor i Argoth, zostawiając Neige'a jako jedynego członka. Od tego momentu muzyka Alcest zmieniała się coraz bardziej, zbliżając się w stronę shoegaze.

Wikipedia

# alcesta

imię żeńskie

SJP.pl

Alcesta (wł. Alceste) – opera Christopha Willibalda Glucka, w trzech aktach, do której libretto napisał Ranieri de’ Calzabigi. Jej premiera miała miejsce w Wiedniu 26 grudnia 1767 roku, zaś wersję francuską tej opery wystawiono po raz pierwszy w Paryżu 23 kwietnia 1776 roku.

Opera oparta jest na micie o Alkestis.

Wikipedia

# alcestostwo

Alcest z małżonką; Alcestowie

SJP.pl

# alcestowie

Alcest z małżonką; Alcestostwo

SJP.pl

# alcestowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alcesta lub z nim związany

SJP.pl

# alchemia

średniowieczna pseudonauka mająca na celu odnalezienie substancji (tzw. kamienia filozoficznego) zamieniającej każdą inną substancję w złoto lub inne metale szlachetne i będącej lekiem na każdą dolegliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

(1.2) książk. sztuka robienia czegoś, postrzegana jako tajemnicza

Wiktionary

Alchemia – przednaukowa praktyka łącząca elementy, które zawarte są obecnie w chemii, fizyce, sztuce, semiotyce, psychologii, parapsychologii, metalurgii, medycynie, astrologii, mistycyzmie i religii. Wspólnym celem alchemików było odkrycie metody transmutacji ołowiu w złoto (kamień filozoficzny), lekarstwa na wszelkie choroby (panaceum), eliksiru nieśmiertelności czy sztuczne stworzenie ludzkiego życia (homunkulus). Alchemię można uważać za bezpośredniego przodka współczesnej chemii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pochodził z Norymbergi, studiował medycynę na uniwersytecie w Wittenberdze, ale przede wszystkim interesował się wykładaną tam alchemią, astrologią i magią.

(1.2) Może działa dopiero ta cała alchemia gotowania, to misterium. Zapachy z dzieciństwa, które przywołują wspomnienia, które wywołują łzy wzruszenia…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈxɛ̃mʲja, AS: alχẽmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alchemik m., alchemista m.

przym. alchemicki, alchemiczny

przysł. alchemicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alchemik m., alchemista m.

przym. alchemicki, alchemiczny

przysł. alchemicznie

frazeologia.

etymologia.

etym|śrłac|alchimia. < etym2|arab|كيمياء|الْكِيمِيَاء. (al-kīmiyāʼ)

uwagi.

wikicytaty.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) alchemie

* angielski: (1.1) alchemy

* arabski: (1.1) خيمياء, الخيمياء

* azerski: (1.1) əlkimya

* baskijski: (1.1) alkimia

* białoruski: (1.1) алхімія ż.

* bośniacki: (1.1) alhemija

* bułgarski: (1.1) алхимия ż.

* chiński standardowy: (1.1) 炼金术

* chorwacki: (1.1) alkemija ż.

* duński: (1.1) alkymi w., alkemi w.; (1.2) alkymi w., alkemi w.

* esperanto: (1.1) alĥemio, alkemio

* francuski: (1.1) alchimie ż.

* galicyjski: (1.1) alquimia ż.

* hiszpański: (1.1) alquimia ż.

* islandzki: (1.1) alkemía

* japoński: (1.1) 錬金術 (れんきんじゅつ, renkinjutsu)

* jidysz: (1.1) אַלכעמיע ż. (alchemje)

* kataloński: (1.1) alquímia ż.

* niemiecki: (1.1) Alchemie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) alkymi m.

* norweski (nynorsk): (1.1) alkymi m.

* perski: (1.1) کیمیا

* portugalski: (1.1) alquimia ż.

* rosyjski: (1.1) алхимия ż.

* serbski: (1.1) алхемија ż.

* słowacki: (1.1) alchýmia ż.

* słoweński: (1.1) alkemija ż.

* turecki: (1.1) alşimi

* ukraiński: (1.1) алхімія

* węgierski: (1.1) alkímia

źródła.

== alchemia (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) alchemia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alchemicki

→ alchemik

SJP.pl

#### Patrz:

alchemik

# alchemiczka

→ alchemik

SJP.pl

#### Patrz:

alchemik

# alchemiczny

→ alchemia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący alchemii

Wiktionary

#### Patrz:

alchemia

#### Powiązane:

rzecz. alchemik mos., alchemia ż.

przysł. alchemicznie

Wiktionary

# alchemik

człowiek zajmujący się alchemią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

(1.2) uczn. nauczyciel chemii

Wiktionary

- Człowiek zajmujący się alchemią
- Alchemik – powieść napisana przez Paulo Coelho
- Alchemik – polski film z 1988 roku
- Alchemik – obraz namalowany przez Adriaena van Ostade
- Alchemik – polska grupa jazzowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W średniowieczu alchemicy próbowali uzyskać złoto z ołowiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈxɛ̃mʲik, AS: alχẽmʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alchemia ż., alchemista m.

:: fż. alchemiczka ż.

przym. alchemiczny, alchemicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alchemista

Wiktionary

# alchemista

dawniej: alchemik - człowiek zajmujący się alchemią

SJP.pl

# alchemistka

→ alchemista; alchemiczka

SJP.pl

# alcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od alt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie alt, lecz tylko słabiutki alcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alt m.

przym. altowy

Wiktionary

# alcista

1. muzyk grający na altówce; altowiolinista; altowiolista; altysta;
2. osoba śpiewająca altem; altysta, alt;
3. muzyk grający na instrumencie o skali zbliżonej do skali głosu altowego (np. na saksofonie altowym); altysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem

(1.2) zob. altowiolista.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈt͡ɕista, AS: alʹćista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alt m., altysta m., altówka ż.

:: fż. alcistka ż., altystka ż.

przym. altowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) altysta, kontratenor, falsecista

Wiktionary

# alcistka

muzyk płci żeńskiej grający na altówce; altowiolistka; altowiolinistka; altystka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta śpiewająca altem

(1.2) zob. altowiolistka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈt͡ɕistka, AS: alʹćistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alt m., altystka ż.

:: fm. alcista m., altysta m.

przym. altowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) altystka

Wiktionary

# alcoblock

[czytaj: alkoblok] urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkoblokada, alkolock, alcolock, alkoblock, alkoblok

SJP.pl

# alcolock

[czytaj: alkolok] urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkoblokada, alkolock, alcoblock, alkoblock, alkoblok

SJP.pl

# alcybiades

(ok. 450-404 p.n.e.) ateński wódz i polityk z okresu wojny peloponeskiej; Alkibiades

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. ateński strateg;

(1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Alkibiades, Alcybiades (gr. Ἀλκιβιάδης, ur. 450 p.n.e., zm. 404 p.n.e.) – ateński strateg. Był kluczową postacią ostatnich 15 lat II wojny peloponeskiej. Charakteryzowany jest jako wybitny polityk i wódz, któremu brak rozwagi, wygórowane ambicje i skłonność do wystawnego trybu życia przysporzyły wielu wrogów. Dla Greków był postacią kontrowersyjną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Atenach Alcybiades prowadził rozwiązły tryb życia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alkibiades

Wiktionary

# alcybiadesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alcybiadesa lub z nim związany

SJP.pl

# alcyd

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. heros z mitologii rzymskiej, syn Jowisza, utożsamiany z greckim Heraklesem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Folco mnie zwali ludzie, którym miłem • było me imię; dziś mój blask i słowa • pije to niebo, z wód którego piłem; • bo mniej płonęła córka Belusowa, • wbrew Sycheusowi, Kreuzie, w serca szkole, • niż ja, nim moja posiwiała głowa; • ni Rodopianka, która czuła wolę • do Demofonta, ani (stare dzieje) • Alcyd, co w sercu swym zamykał Jole.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alcydes m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alcydes

Wiktionary

# alcyona

skalnik alcyona - motyl dzienny z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

Wikipedia

# alczeringa

sfera sacrum u Aborygenów; alcziranga

SJP.pl

Czas snu (także alczeringa, alcziranga lub altjeringa; (ang. Dreamtime, w językach aborygeńskich malchera, alcheringa, mura-mura, Tjukurrpa i inne) – mitologia australijskich Aborygenów.

Wikipedia

# alcziranga

sfera sacrum u Aborygenów; alczeringa

SJP.pl

Czas snu (także alczeringa, alcziranga lub altjeringa; (ang. Dreamtime, w językach aborygeńskich malchera, alcheringa, mura-mura, Tjukurrpa i inne) – mitologia australijskich Aborygenów.

Wikipedia

# alczyk

ptak z rodziny alk, o czarno-białym ubarwieniu, występujący na Grenlandii i sąsiadujących z nią od zachodu wyspach; traczyk lodowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Alle alle|ref=tak., mały morski ptak z rodziny alk;

Wiktionary

Alczyk, traczyk, traczyk lodowy (Alle alle) – gatunek małego ptaka z rodziny alk (Alcidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Alle. Najmniejszy przedstawiciel rodziny alk zamieszkujący regiony nearktyczne i palearktyczne. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈalt͡ʃɨk, AS: alčyk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) traczyk, traczyk alczyk, traczyk lodowy

Wiktionary

# alda

książka pochodząca z oficyny Aldusa Manutiusa i jego następców; aldyna

SJP.pl

- Alda – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Hall
- Alda (ang. Alda Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Hall
- Występowanie tekstu hasła z wyrażeniem „Alda” w tytule

Wikipedia

# aldebaran

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Wiktionary

Aldebaran (Alfa Tauri, α Tau) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka. Jest oddalona o około 67 lat świetlnych od Słońca. Jest to układ podwójny, dyskutowane jest istnienie w nim planet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najjaśniejszą gwiazdą w gwiazdozbiorze Byka jest Aldebaran, zwany też Okiem Byka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaldɛˈbarãn, AS: aldebarãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Oko Byka, alfa Byka, α Tauri

Wiktionary

# aldehyd

związek organiczny zawierający w cząsteczce grupę aldehydową, powstający w wyniku utleniania alkoholu, powszechnie używany w przemyśle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

Wiktionary

Aldehydy (łac. alcohol dehydrogenatus = „alkohol odwodorniony”) – klasa organicznych związków chemicznych posiadających grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (−CHO) lub dwoma (CH
2O) atomami wodoru. Proste aldehydy, będące pochodnymi alkanów i zawierające w cząsteczce jedną grupę aldehydową to alkanale o wzorze ogólnym C
nH
2n+1CHO.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alˈdɛxɨt, AS: aldeχyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aldehydowy

Wiktionary

# aldehydowy

związany z aldehydem, dotyczący aldehydu (np. grupa aldehydowa - atom węglu i atom wodoru powiązane atomem węgla, występujące w każdym aldehydzie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący aldehydu, związany z aldehydem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaldɛxɨˈdɔvɨ, AS: aldeχydovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aldehyd m.

Wiktionary

# aldehydy

związek organiczny zawierający w cząsteczce grupę aldehydową, powstający w wyniku utleniania alkoholu, powszechnie używany w przemyśle

SJP.pl

Aldehydy (łac. alcohol dehydrogenatus = „alkohol odwodorniony”) – klasa organicznych związków chemicznych posiadających grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (−CHO) lub dwoma (CH
2O) atomami wodoru. Proste aldehydy, będące pochodnymi alkanów i zawierające w cząsteczce jedną grupę aldehydową to alkanale o wzorze ogólnym C
nH
2n+1CHO.

Wikipedia

# alderamin

Alderamin (Alfa Cephei, α Cep) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Cefeusza, odległa od Słońca o około 49 lat świetlnych.

Wikipedia

# alderman

we wczesnośredniowiecznej Anglii: urzędnik stojący na czele shire

SJP.pl

# aldis

w żeglarstwie: rodzaj pokładowej, przenośnej lampy sygnalizacyjnej, umożliwiającej nadawanie kierunkowych, dyskretnych sygnałów świetlnych

SJP.pl

Lampa sygnałowa – lampa Aldisa, przenośny lub stacjonarny morski reflektor przeznaczony do świetlnej sygnalizacji alfabetem Morse'a lub dowolnym innym kodem. Głównie używany w relacji okręt ↔ okręt i okręt ↔ brzeg.

Źródło światła (zwykle żarówka dużej mocy) przesłonięte jest żaluzją, której mechanizm umożliwia bardzo szybkie odsłanianie i ponowne przysłanianie strumienia światła.

Aldis ma istotne znaczenie w porozumiewaniu się w czasie ciszy radiowej.

Wikipedia

# aldo

książka pochodząca z oficyny Aldusa Manutiusa i jego następców; aldyna

SJP.pl

# aldoheksoza

cukier prosty zawierający sześć atomów węgla w swej cząsteczce

SJP.pl

Aldozy lub aldehydocukry, cukry aldehydowe – cukry proste, w których cząsteczkach występuje grupa aldehydowa, w przeciwieństwie do ketoz, w których występuje grupa ketonowa. Ich ogólny wzór sumaryczny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wikipedia

# aldoksym

związek organiczny, produkt reakcji kondensacji aldehydów z hydroksyloaminą; otrzymywany w celu identyfikacji aldehydów

SJP.pl

# aldol

związek chemiczny zawierający grupę aldehydową i alkoholową

SJP.pl

Aldole, β-hydroksyaldehydy, aldehydoalkohole – związki organiczne zawierające grupę aldehydową i hydroksylową. Otrzymywane są w wyniku kondensacji aldolowej. Ich odkrywcą jest Charles Adolf Wurtz.

Terminem aldol określa się zwyczajowo acetaldol, czyli 3-hydroksybutanal, produkt kondensacji aldolowej acetaldehydu.

Wikipedia

# aldolaza

enzym należący do klasy liaz, biorący udział w glikolizie

SJP.pl

Wikipedia

# aldolowy

→ aldol

SJP.pl

#### Patrz:

aldol

# aldona

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Aldona – imię żeńskie, pochodzi ono od staropruskiego miana Aldegut lub białoruskiego Ałdonia, będącego przekształceniem greckiego imienia Eudokia (Eudocja). Nosiło je wiele księżniczek litewskich wydawanych za polskich książąt (głównie mazowieckich).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aldony będziesz się radził? Ona jest mądra jak Salomonowe portki!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈdɔ̃na, AS: aldõna

Wiktionary

# aldoniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aldony lub z nią związany

SJP.pl

# aldonka

zdrobnienie od imienia żeńskiego Aldona

SJP.pl

# aldopentoza

cukier prosty zawierający pięć atomów węgla w swej cząsteczce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. aldoza, która ma pięć atomów węgla w cząsteczce

Wiktionary

Aldozy lub aldehydocukry, cukry aldehydowe – cukry proste, w których cząsteczkach występuje grupa aldehydowa, w przeciwieństwie do ketoz, w których występuje grupa ketonowa. Ich ogólny wzór sumaryczny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wikipedia

# aldosteron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. biochem. hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

Wiktionary

Aldosteron – organiczny związek chemiczny z grupy steroidów. Należy do hormonów sterydowych wytwarzanych przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy. Aldosteron należy do grupy hormonów kory nadnerczy określanych jako mineralokortykosteroidy (aldosteron i 11-dezoksykortykosteron).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Januszowi zbadają poziom aldosteronu i kortyzolu, gdyż wykryli mu przypadkowo guz nadnercza w badaniu TK.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaldɔˈstɛrɔ̃n, AS: aldosterõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aldosteronizm

Wiktionary

# aldoza

związek organiczny z grupy cukrów prostych zawierający w swej budowie grupę aldehydową

SJP.pl

Aldozy lub aldehydocukry, cukry aldehydowe – cukry proste, w których cząsteczkach występuje grupa aldehydowa, w przeciwieństwie do ketoz, w których występuje grupa ketonowa. Ich ogólny wzór sumaryczny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wikipedia

# aldozowy

związany z aldozą, dotyczący aldozy

SJP.pl

# aldozy

związek organiczny z grupy cukrów prostych zawierający w swej budowie grupę aldehydową

SJP.pl

Aldozy lub aldehydocukry, cukry aldehydowe – cukry proste, w których cząsteczkach występuje grupa aldehydowa, w przeciwieństwie do ketoz, w których występuje grupa ketonowa. Ich ogólny wzór sumaryczny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wikipedia

# aldrej

stop metali: aluminium, magnezu, krzemu i żelaza; dobry przewodnik elektryczny, stosowany do wyrobu przewodników wysokiego napięcia

SJP.pl

# aldrich

[czytaj: OLdricz] nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Aldrich:

- Robert Aldrich – amerykański reżyser i producent filmowy

Miejscowości w USA:

- Aldrich – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Todd
- Aldrich – wieś w stanie Missouri, w hrabstwie Polk

Gminy w USA:

- Aldrich (ang. Aldrich Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Wadena

Wikipedia

# aldridge

[czytaj: oldridż albo oldrycz] nazwisko

SJP.pl

Aldridge – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w regionie West Midlands, w hrabstwie West Midlands, w dystrykcie Walsall. W 2015 roku miasto liczyła 39 631 mieszkańców.

Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1086 roku. Aldridge jest wspomniana w Domesday Book (1086) jako Alrewic.

Wikipedia

# aldrin

nazwisko

SJP.pl

Aldryna – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów halogenowanych mający postać białego nierozpuszczalnego w wodzie proszku.

Silnie trujący, stosowany jako insektycyd polichlorowy, jest także trujący dla ssaków. Jest stosowany przeciw pędrakom i larwom oraz do dezynfekcji gleb.

Preparaty handlowe to m.in. Aldrin, Agronex TA.

Wikipedia

# aldrowanda

wieloletnia owadożerna roślina wodna z rodziny rosiczkowatych

SJP.pl

Aldrowanda (Aldrovanda L.) – rodzaj roślin mięsożernych z rodziny rosiczkowatych. Do czasów współczesnych przetrwał tylko jeden, występujący w rozproszeniu w Europie, Azji, Afryce i Australii gatunek, obecny także w Polsce – aldrowanda pęcherzykowata (Aldrovanda vesiculosa). Jest on zarazem gatunkiem typowym rodzaju.

Wikipedia

# aldryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

Wiktionary

Aldryna – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów halogenowanych mający postać białego nierozpuszczalnego w wodzie proszku.

Silnie trujący, stosowany jako insektycyd polichlorowy, jest także trujący dla ssaków. Jest stosowany przeciw pędrakom i larwom oraz do dezynfekcji gleb.

Preparaty handlowe to m.in. Aldrin, Agronex TA.

Wikipedia

# aldunia

zdrobnienie od: Aldona, Romualda (imiona żeńskie)

SJP.pl

# aldyna

książka pochodząca z oficyny Aldusa Manutiusa i jego następców; alda

SJP.pl

# ale

1. spójnik (lecz), partykuła lub wykrzyknik;
2. uwaga, zastrzeżenie;
3. słaba strona kogoś albo czegoś;
4. [czytaj: ejl] mocne jasne piwo angielskie

SJP.pl

spójnik

(1.1) …służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

(1.2) …służący do łączenia zdań wtedy, gdy podkreślamy, że jedno stwierdzenie nie jest prawdziwe, a drugie jest

wykrzyknik

(2.1) …wyrażający zdumienie nad czymś

(2.2) …wyrażający zachwyt nad czymś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) spoż. gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;

(3.2) wada, słaba strona

(3.3) kontrargument, zastrzeżenie

partykuła

(4.1) gw-pl|Poznań. ależ

Wiktionary

- ale – gatunek piwa
- ale – kod języka aleuckiego (ISO 639-2, ISO 639-3, SIL)
- Ale – album studyjny Doroty Miśkiewicz
- Ale – przezwisko Alessandro Del Piero, włoskiego piłkarza,
- Apple Lossless Encoder – kodek audio firmy Apple Inc.
- Ale – album studyjny Alexii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polska reprezentacja dobrze grała w meczu z Birmą, ale przegrała.

(1.2) Nie myślę o sobie, ale o tobie.

(2.2) Ale ta dziewczyna ma zgrabne nogi!

(3.1) Barman! Jeszcze jedno ale!

(3.2) To był dobry samochód, choć miał swoje ale.

(3.3) W zasadzie masz rację, lecz mam jedno ale.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛ, AS: ale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lecz, pomimo / mimo to, jednak

(1.2) lecz, tylko

(2.1) ależ

Wiktionary

# aleatoryczny

oparty na zasadach aleatoryzmu; dopuszczający znaczną dowolność rytmiczną i tonalną w sposobie wykonania

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. związany z aleatoryzmem, dotyczący aleatoryzmu, zbudowany na zasadach aleatoryzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleatoryzm mrz.

Wiktionary

# aleatoryka

zasada konstrukcji utworów w muzyce współczesnej, która dopuszcza dowolność rytmiczną lub tonalną w sposobie wykonania; aleatoryzm

SJP.pl

# aleatorysta

zwolennik aleatoryzmu

SJP.pl

# aleatorystka

→ aleatorysta

SJP.pl

#### Patrz:

aleatorysta

# aleatoryzm

zasada konstrukcji utworów w muzyce współczesnej, która dopuszcza dowolność rytmiczną lub tonalną w sposobie wykonania; aleatoryka

SJP.pl

Aleatoryzm (łac. ālěā, także indeterminizm) – technika kompozytorska w muzyce współczesnej polegająca na dopuszczeniu przez kompozytora przypadkowości podczas wykonywania kompozycji w zakresie pewnych jej elementów, zakładając tym samym niepowtarzalność samego wykonania. Twórcą terminu jest Pierre Boulez. Za pioniera aleatoryzmu uznawany jest John Cage. Aleatoryzm jest jedną z cech teatru instrumentalnego. Muzycy tacy jak Sylvano Bussotti indeterminowali swoją muzykę wykorzystując notację graficzną.

Wikipedia

# alec

[czytaj: alek] obce imię męskie

SJP.pl

spójnik

(1.1) stpol. wszakże, jednak

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛt͡ɕ, AS: aleć

Wiktionary

# alef

litera alfabetu hebrajskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

(1.2) mat. w teorii mnogości, moc zbiorów nieskończonego

Wiktionary

Alef (א) – pierwsza litera alfabetów semickich, między innymi fenickiego, aramejskiego, arabskiego, hebrajskiego i syryjskiego, odpowiadająca liczbie 1.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W mistycznych nurtach judaizmu graficzna forma alef symbolizuje nieskończoność oraz Boga, a także jedność.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛf, AS: alef

Wiktionary

# alegacja

przestarzałe: podawanie dowodów, cytowanie

SJP.pl

# alegat

przestarzałe: załącznik, dowód, dokument

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. dokument, załącznik;

Wiktionary

Alegat, l.mn. alegata – przestarzała nazwa dokumentu będącego załącznikiem, podstawą wystawienia innego dokumentu będącego dowodem w sprawie.

Termin pierwotnie stosowany w szerokim znaczeniu, obecnie zawężony do archiwalnych dokumentów dotyczących zawierania małżeństw. Do archiwów państwowych alegata przekazywane są przez urzędy stanu cywilnego po 100 latach od ich wytworzenia i udostępniane są jako część zespołu archiwalnego akt stanu cywilnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W archiwum oprócz samych aktów zgonu znajdowały się również powiązane z nimi alegata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛɡat, AS: alegat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) załącznik, dokument, dowód

Wiktionary

# alegoreza

sposób interpretacji wypowiedzi słownych, znaków ikonicznych lub zjawisk naturalnych, zakładający dwupłaszczyznowość ich znaczeń: dosłownych, danych bezpośrednio, oraz głębokich, utajonych i stanowiących istotę przekazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;

Wiktionary

Alegoreza – dwustopniowa metoda interpretacji przekazów znakowych (słownych i ikonograficznych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alegoreza była stosowana już w antyku, ale rozwinęła się w średniowieczu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɛza, AS: alegoreza

Wiktionary

# alegoria

postać, idea lub wydarzenie mające poza dosłownym znaczeniem stały umowny sens przenośny (w przeciwieństwie do symbolu), np. kobieta z przewiązanymi oczami, mająca w jednej ręce wagę, a w drugiej miecz - alegoria sprawiedliwości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. szt. nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

Wiktionary

Alegoria (stgr. ἀλληγορία allēgoría, od ἀλληγορέω allēgoréo „mówię w przenośni, obrazowo” z ἄλλος allos „inny, różny” i ἀγορεύω agoreuo „przemawiać w zgromadzeniu” z ἀγορά agora „zgromadzenie”) w literaturze i sztukach plastycznych – obraz plastyczny lub słowny przedstawiający pojęcie, ideę, myśl lub wydarzenie np. poprzez personifikację. Odczytanie alegorii umożliwiają m.in. atrybuty lub emblematy o konkretnym znaczeniu, dlatego, w przeciwieństwie do symbolu, przesłanie alegorii jest zazwyczaj jednoznaczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Klepsydra jest alegorią śmierci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈɡɔrʲja, AS: alegorʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alegoryzacja ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

:: zdrobn. alegoryjka ż.

czas. alegoryzować

przym. alegoryczny

przysł. alegorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alegoryzacja ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

:: zdrobn. alegoryjka ż.

czas. alegoryzować

przym. alegoryczny

przysł. alegorycznie

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀλληγορία. < etym|gr. allegoreo 'mówić coś innego'

uwagi.

(1.1) zobacz też: alegoreza

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allegory

* baskijski: (1.1) alegoria

* białoruski: (1.1) алегорыя ż.

* bułgarski: (1.1) алегория ż.

* duński: (1.1) allegori w.

* esperanto: (1.1) alegorio

* francuski: (1.1) allégorie ż.

* hiszpański: (1.1) alegoría ż.

* interlingua: (1.1) allegoria

* kataloński: (1.1) al·legoria ż.

* łaciński: (1.1) allegoria ż.

* niemiecki: (1.1) Allegorie ż.

* nowogrecki: (1.1) αλληγορία ż.

* portugalski: (1.1) alegoria ż.

* rosyjski: (1.1) аллегория ż.

* słowacki: (1.1) alegória ż., inotaj m.

* szwedzki: (1.1) allegori w.

* ukraiński: (1.1) алегорія ż.

źródła.

== alegoria (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) alegoria

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alegorycznie

przysłówek sposobu

(1.1) przenośnie, w sposób alegoryczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jezus Chrystus zwykł mawiać alegorycznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ, AS: alegoryčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

czas. alegoryzować

przym. alegoryczny

Wiktionary

# alegoryczność

cecha postaci, motywu lub fabuły, które poza znaczeniem dosłownym mają stały umowny sens przenośny, będący zwykle obrazowym przedstawieniem pojęć lub idei

SJP.pl

# alegoryczny

będący alegorią, mający charakter alegorii lub odnoszący się do alegorii (obrazowego przedstawienia pojęć oderwanych w literaturze i sztuce)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liter. szt. taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sens duchowy z kolei dzielił się na sens alegoryczny, odsłaniający prawdy wiary, moralny, zawierający normy postępowania w życiu, i anagogiczny, odnoszący się do życia po śmierci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: alegoryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż., alegoryzowanie n.

czas. alegoryzować

przysł. alegorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) paraboliczny, przenośny

Wiktionary

# alegoryjka

zdrobnienie od: alegoria

SJP.pl

# alegoryk

osoba przedstawiająca coś za pomocą alegorii

SJP.pl

# alegoryka

1. zbiór, ogół alegoryj występujących w jakimś utworze
2. stosowanie alegorii, przedstawianie czegoś za pomocą alegorii

SJP.pl

# alegoryzacja

wyrażanie czegoś za pomocą alegorii, używanie alegorii, alegoryzowanie; parabolizacja

SJP.pl

# alegoryzm

1. w literaturze i sztuce, głównie średniowiecznej: tendencja do uznawania alegorii za najważniejszy środek wypowiedzi;
2. alegoryczny charakter czegoś, alegoryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. tendencja w sztuce stosująca alegorię jako najważniejszy środek przekazu;

Wiktionary

Alegoryzm – jedna z zasadniczych tendencji literatury i sztuki średniowiecza, a także baroku, polegająca na posługiwaniu alegorią jako źródłem wskazującym na głębsze znaczenie zjawisk materialnych. Źródłem alegorii średniowiecznej było Pismo Święte.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alegoria ż., alegoryzowanie n.

przysł. alegorycznie

przym. alegoryczny

Wiktionary

# alegoryzować

posługiwać się alegorią, używać alegorii; nadawać czemuś sens alegoryczny

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zalegoryzować)

(1.1) liter. przedstawiać w formie alegorii lub interpretować coś jako alegorię

czasownik zwrotny niedokonany alegoryzować się (dk. zalegoryzować)

(2.1) być odbieranym lub interpretowanym jako alegoria

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alegoria ż., alegoryzowanie n.

Wiktionary

# alegoryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. szt. używanie alegorii w celu przedstawienia czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alegoryzacja ż., alegoria ż., alegoryjka ż., alegoryzm m., alegoryczność ż., alegoryka ż.

czas. alegoryzować

przym. alegoryczny

przysł. alegorycznie

Wiktionary

# alegować

przestarzałe: podawać jako dowód, przytaczać, powoływać się na coś

SJP.pl

# alegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. przytaczanie czegoś, powoływanie się na coś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alegować

Wiktionary

# alej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Wiktionary

Mitologia

- Aleos – postać z mitologii greckiej

Geografia

- Alajh – miasto w Libanie
- Alej – rzeka w Rosji

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje rzeka|D=Aleju|N=Alejem.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) rzeka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Alejsk mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aley River

* białoruski: (1.1) Алей

* bułgarski: (1.1) Алей m.

* czeski: (1.1) Alej

* francuski: (1.1) Aleï

* hiszpański: (1.1) Río Aléi

* litewski: (1.1) Alėjus

* niemiecki: (1.1) Alei

* rosyjski: (1.1) Алей m.

* ukraiński: (1.1) Алей

* węgierski: (1.1) Alej

* włoski: (1.1) Alej

źródła.

== Alej (język węgierski.) ==

thumb|Alej (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Alej

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alejsk mrz.

Wiktionary

# aleja

1. droga wśród drzew;
2. szeroka ulica miejska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

(1.2) szeroka, reprezentacyjna ulica

Wiktionary

Aleja – droga piesza, rowerowa lub jezdna, jak również szlak komunikacji wodnej, obsadzony po obu stronach drzewami albo krzewami o określonej kompozycji, czyli z zachowaniem rytmu nasadzeń i powiązań krajobrazowych. Charakterystyczną jej cechą są także szczególne walory przyrodnicze, kulturowe, estetyczne i gospodarcze. Wyróżnia się aleje jednogatunkowe lub wielogatunkowe, jednowiekowe lub wielowiekowe oraz jedno-, dwu- lub wielorzędowe. W polskim krajobrazie otwartym najczęściej występuje aleja jednorzędowa (po jednym rzędzie z każdej strony), jednowiekowa i jednogatunkowa – liściasta (najpopularniejsze to: lipy, dęby, topole, klony – udział gatunków różni się między regionami).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez park biegła aleja wysadzana kasztanowcami.

(1.2) Główna aleja Częstochowy prowadzi ku Jasnej Górze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛja, AS: alei ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alejowiec m., alejówka ż.

:: zdrobn. alejka ż.

przym. alejowy, alejkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. al.

Wiktionary

# alejandro

[czytaj: alehandro] obce imię męskie

SJP.pl

Urugwaj:

- Alejandro Gallinal – miasto

Osoby:

- Edesio Alejandro – kubański kompozytor
- Hajji Alejandro – filipiński piosenkarz
- Kevin Alejandro – amerykański aktor
- Rachel Alejandro – filipińska piosenkarka
- Rauw Alejandro – portorykański piosenkarz
- Roberto Alejandro – meksykański zapaśnik

Wikipedia

# alejka

mała aleja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: aleja

(1.2) wąska uliczka spacerowa

(1.3) gwara więzienna przestrzeń (przejście) między łóżkami ustawionymi w celi

(1.4) przejście między półkami w supermarkecie

Wiktionary

Aleja – droga piesza, rowerowa lub jezdna, jak również szlak komunikacji wodnej, obsadzony po obu stronach drzewami albo krzewami o określonej kompozycji, czyli z zachowaniem rytmu nasadzeń i powiązań krajobrazowych. Charakterystyczną jej cechą są także szczególne walory przyrodnicze, kulturowe, estetyczne i gospodarcze. Wyróżnia się aleje jednogatunkowe lub wielogatunkowe, jednowiekowe lub wielowiekowe oraz jedno-, dwu- lub wielorzędowe. W polskim krajobrazie otwartym najczęściej występuje aleja jednorzędowa (po jednym rzędzie z każdej strony), jednowiekowa i jednogatunkowa – liściasta (najpopularniejsze to: lipy, dęby, topole, klony – udział gatunków różni się między regionami).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dziewczyna chodziła po alejce i patrzyła na dzieci, które radośnie bawiły się w piaskownicy.

(1.4) Makaron może pani znaleźć w drugiej alejce za stoiskiem mięsnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛjka, AS: alei ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleja ż.

przym. alejowy, alejkowy

Wiktionary

# alejkowy

→ alejka

SJP.pl

#### Patrz:

alejka

# alejówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Warszawa. dziewczyna, sympatia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈjufka, AS: alei ̯ufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleja

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zob. prostytutka.

Wiktionary

# alejowy

związany z aleją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aleją; mający formę alei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleja ż., alejka ż.

Wiktionary

# alejsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Wiktionary

Alejsk (ros. Алейск) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego.

Miasto położone jest nad rzeką Alej, prawym dopływem Obu, 125 km na południowy zachód od Barnaułu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Alej mrz.

przym. alejski

Wiktionary

# alek

zdrobnienie od: Aleksy, Aleksander, Alan (imiona męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Aleksy, Aleksander

Wiktionary

Maciej Aleksy Dawidowski, ps. „Alek”, „Glizda”, „Kopernicki”, „Koziorożec” (ur. 3 listopada 1920 w Drohobyczu, zm. 30 marca 1943 w Warszawie) – polski instruktor harcerski, podharcmistrz, członek Szarych Szeregów i Grup Szturmowych, jeden z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego Kamienie na szaniec.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojechaliśmy z Alkiem nad morze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛk, AS: alek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksander mos., Olo mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aleś, Aluś, Olek, Oluś

Wiktionary

# aleks

imię męskie

SJP.pl

Aleksy – imię męskie pochodzenia późnogreckiego (gr. Αλέξιος, Aléxios). Zostało utworzone od czasownika aléks, czyli „bronić” lub „wspomagać”. Imię Aleksy zostało rozpowszechnione w różnych językach dzięki średniowiecznej legendzie o św. Aleksym.

Wikipedia

# aleksa

imię żeńskie

SJP.pl

Aleksa – forma żeńska imienia Aleksy.

Aleksa imieniny obchodzi 18 marca, 18 maja.

Wikipedia

# aleksander

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Aleksandra

Wiktionary

Aleksander (stgr. Ἀλέξανδρος, aleksandros – obrońca ludzi) – imię męskie pochodzenia greckiego składające się z dwóch członów: stgr. αλέξειν (bronić, wspomagać) i ἀνδρός (od ἀνήρ – mąż, mężczyzna). Całość bywa interpretowana jako „broniący mężów, troszczący się o mężów, opiekujący się mężami”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Aleksander i jestem kowalem z Pułtuska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndɛr, AS: aleksãnder

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż., aleksandryjczyk mos., aleksandryjka ż., aleksandryn mrz., Aleksandrów mrz., Aleksandrowa ż., Aleksandrówna ż., aleksandrynizm m.

:: zdrobn. Olek mos., Alek mos., Oluś mos., Olo mos., Oleczek mos.

:: fż. Aleksandra ż.

przym. Aleksandrowy, aleksandryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. Olek, Alek, Oluś, Olo, Oleczek

Wiktionary

# aleksandr

rosyjskie imię męskie

SJP.pl

# aleksandra

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) mitgr. zob. Kasandra.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Aleksander

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksandra wczoraj była w kinie.

(1.1) Jutro pójdę z Aleksandrą do kawiarni na kawę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndra, AS: aleksãndra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż.

:: zdrobn. Ola ż., Olka ż., Olcia ż., Oleńka ż., Olunia ż., Olusia ż., Oluchna ż., Aleksa ż., Sandra ż.

:: fm. Aleksander mos.

przym. Aleksandrzyn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Ola, Olka, Olcia, Oleczka, Oleńka, Olunia, Olusia, Oluchna, Aleksa, Sandra

(1.2) Kasandra, Kassandra

Wiktionary

# aleksandreida

popularna w średniowieczu, fantastyczna opowieść, prozą lub wierszem, osnuta na biografii Aleksandra Macedońskiego

SJP.pl

Aleksandreida (Romans o Aleksandrze) – zachowane w różnych, wielojęzycznych redakcjach zbiory legend poświęconych postaci Aleksandra Wielkiego.

Wikipedia

# aleksandretta

papuga pochodząca z Afryki, np. aleksandretta obrożna (jedyny gatunek papugi występujący w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Psittacula|ref=tak., ptak z rodziny papug wschodnich

Wiktionary

İskenderun (dawniej Aleksandretta) – miasto w południowo-wschodniej Turcji, w prowincji (il) Hatay, nad Zatoką İskenderun, u podnóża gór Amanos (tur. Elma Dagh). 176 tys. mieszkańców (1989), 230 tys. mieszkańców (2004) – ponad połowę stanowią Turcy, reszta to Arabowie. Ośrodek przemysłu hutniczego i chemicznego, końcowy terminal rurociągu naftowego biegnącego z Iraku. Największy turecki port nad Morzem Śródziemnym – wywóz ropy naftowej i rudy chromu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksandretty nie są lękliwe i przykuwają uwagę obserwatora głośnymi wrzaskami, piskami, także przy wzajemnym czubieniu się.

Wiktionary

# aleksandria

1. drugie co do wielkości miasto w Egipcie;
2. miasto i wieś na Ukrainie;
3. nazwa kilku wsi w Polsce;
4. nazwa kilku wsi na Białorusi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

(1.3) geogr. miasto na Ukrainie nad rzeką Ingulec;

(1.4) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie rówieńskim obwodu rówieńskiego nad Horyniem;

Wiktionary

Aleksandria (arab. ‏الإسكندرية‎, Al-Iskandarijja; łac. Alexandria; stgr. Ἀλεξάνδρεια, Aleksandreia;kopt. ⲣⲁⲕⲟϯ, Rakodī) – drugie co do wielkości miasto w Egipcie (z liczbą 4,11 mln mieszkańców w 2006) i aglomeracja z liczbą 4,48 mln mieszkańców w 2008, co stawia ją na szóstym miejscu wśród wszystkich aglomeracji Afryki. Leży nad brzegiem Morza Śródziemnego, jest największym portem Egiptu, siedzibą władz muhafazy aleksandryjskiej, ważnym ośrodkiem przemysłowym, handlowym i naukowym oraz kulturalną stolicą kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z Aleksandrii wróciliśmy pociągiem do Kairu.

(1.2) Po ślubie kupiliśmy kawał ziemi w Aleksandrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndrʲja, AS: aleksãndrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleksandryjka ż., aleksandryjczyk mos., Aleksandra ż., Aleksander m., aleksandrianin m., aleksandrianka ż., Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

przym. aleksandryjski, aleksandriański

Wiktionary

# aleksandrianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aleksandrii (wsi w Polsce)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjä̃ɲĩn, AS: aleksãndrʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż.

:: fż. aleksandrianka ż.

przym. aleksandriański, aleksandryjski

Wiktionary

# aleksandrianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aleksandrii (wsi w Polsce)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjãŋka, AS: aleksãndrʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż.

:: fm. aleksandrianin m.

przym. aleksandriański, aleksandryjski

Wiktionary

# aleksandriański

przymiotnik

(1.1) dotyczący Aleksandrii (wsi w Polsce)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrʲjä̃j̃sʲci, AS: aleksãndrʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria, aleksandrianin, aleksandrianka

przym. aleksandryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aleksandryjski

Wiktionary

# aleksandrostwo

Aleksander z małżonką; Aleksandrowie

SJP.pl

# aleksandrow

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: Aleksander

Wiktionary

Aleksandrow (ros. Александров) – miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie włodzimierskim, naWyżynie Moskiewskiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛˈksãndruf, AS: aleksãndruf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleksandrowianin mos., aleksandrowianka ż., Aleksander mos., Aleksandrowicz mrz./mos.

przym. aleksandrowski

Wiktionary

# aleksandrówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aleksandrówki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrufˈt͡ʃãɲĩn, AS: aleksãndrufčãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrówka ż.

:: fż. aleksandrówczanka ż.

przym. aleksandrówecki

Wiktionary

# aleksandrówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aleksandrówki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrufˈt͡ʃãŋka, AS: aleksãndrufčãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrówka, aleksandrówczanin

przym. aleksandrówecki

Wiktionary

# aleksandrówecki

przymiotnik

(1.1) odrzecz. Aleksandrówka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndruˈvɛt͡sʲci, AS: aleksãndruvecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrówka, aleksandrówczanin, aleksandrówczanka

Wiktionary

# aleksandrowianin

mieszkaniec Aleksandrowa Kujawskiego, Aleksandrowa Łódzkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aleksandrowa

(1.2) mieszkaniec Aleksandrowa Kujawskiego

(1.3) mieszkaniec Aleksandrowa Łódzkiego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: aleksãndrovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrów m.

:: fż. aleksandrowianka ż.

przym. aleksandrowski

Wiktionary

# aleksandrowianka

mieszkanka Aleksandrowa Kujawskiego, Aleksandrowa Łódzkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aleksandrowa

(1.2) mieszkanka Aleksandrowa Kujawskiego

(1.3) mieszkanka Aleksandrowa Łódzkiego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãndrɔˈvʲjãnka, AS: aleksãndrovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrów m.

:: fm. aleksandrowianin

przym. aleksandrowski

Wiktionary

# aleksandrowice

Aleksandrowice to:

- miejscowości w Polsce:
  - Aleksandrowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
  - Aleksandrowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zabierzów
- dzielnice:
  - Aleksandrowice – dzielnica Bielska-Białej

Zobacz też:

- lotnisko Bielsko-Biała Aleksandrowice
- stacja kolejowa Bielsko-Biała Aleksandrowice

Wikipedia

# aleksandrowicz

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. syn Aleksandra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Kosy;

Wiktionary

Herby

- Aleksandrowicz – polski herb szlachecki
- Aleksandrowicz Hrabia – polski herb szlachecki, hrabiowska odmiana herbu
- Aleksandrowicz małorosyjski – polski herb szlachecki

Osoby

- Adolf Aleksandrowicz – polski chemik
- Alan Aleksandrowicz – polski menedżer i samorządowiec
- Aniela Aleksandrowicz – polska nauczycielka
- Antoni Aleksandrowicz (ujednoznacznienie)
- Elżbieta Aleksandrowicz – polska specjalistka w zakresie rytmiki
- Eugeniusz Aleksandrowicz – polski polityk i przedsiębiorca
- Franciszek Aleksandrowicz – polski generał
- Jakub Aleksandrowicz – polski działacz komunistyczny, członek KPP
- Jan Aleksandrowicz – polski aktor
- Jan Alojzy Aleksandrowicz – polski biskup
- Jerzy Aleksandrowicz – polski botanik
- Julian Aleksandrowicz – polski lekarz
- Kazimierz Aleksandrowicz – członek Służby Zwycięstwu Polski
- Konstanty Aleksandrowicz – polski malarz, portrecista
- Miriam Aleksandrowicz – polska aktorka
- Piotr Aleksandrowicz
  - Piotr Aleksandrowicz – polski dziennikarz

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) U Bonifaciuka zamieszkał sam car Mikołaj Aleksandrowicz Romanow, imperator Wszechrusi.

  (2.1) Nasza rodzina od stu lat pieczętuje się Aleksandrowiczem.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. Aleksander m., Aleksandra ż., Aleksandrów m., Aleksandrówka ż., Aleksandrowo n., Aleksandria ż., aleksandryjczyk m., aleksandryjka ż., aleksandryt m., aleksandryn m.

  przym. Aleksandrowy, aleksandryjski

  Wiktionary

# aleksandrowie

Aleksander z małżonką; Aleksandrostwo

SJP.pl

# aleksandrówka

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Aleksandrówka – część miasta Częstochowa
- Aleksandrówka – część miasta Ciechanów
- Aleksandrówka – część miasta Nowy Sącz
- Aleksandrówka – część miasta Rawa Mazowiecka
- Aleksandrówka – przysiółek wsi Luboszyce Małe w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Jemielno
- Aleksandrówka – część wsi Michałówka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Biała Podlaska
- Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Drelów
- Aleksandrówka – część wsi Romaszki w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Rossosz
- Aleksandrówka – kolonia w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin
- Aleksandrówka – część wsi Majdan Zahorodyński w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Siedliszcze
- Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Batorz
- Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Aleksandrówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Stoczek Łukowski
- Aleksandrówka – część wsi Urszulin w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Urszulin
- Aleksandrówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Żychlin
- Aleksandrówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Aleksandrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Belsk Duży
- Aleksandrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice
- Aleksandrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dębe Wielkie
- Aleksandrówka – część wsi Wólka Smolana w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Brochów
- Aleksandrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Grębków
- Aleksandrówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
- Aleksandrówka – kolonia w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Krynki
- Aleksandrówka – kolonia wsi Pierożki w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Szudziałowo
- Aleksandrówka – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Szypliszki
- Aleksandrówka – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Przyrów
- Aleksandrówka – część wsi Orzechówka w woj. świętokrzyskim w pow. kieleckim w gminie Bodzentyn
- Aleksandrówka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Koło

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrufka, AS: aleksãndrufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrowicz ż./mrz./mos., aleksandrówczanin, aleksandrówczanka

przym. aleksandrówecki

Wiktionary

# aleksandrowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Dobrcz
- Aleksandrowo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Lipno
- Aleksandrowo – kolonia wsi Kornelin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Brześć Kujawski
- Aleksandrowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Barcin
- Aleksandrowo k. Pokrytek – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Nasielsk
- Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Lelis
- Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Troszyn
- Aleksandrowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Staroźreby
- Aleksandrowo – przysiółek w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Chorzele
- Aleksandrowo – część wsi Nowa Wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Rząśnik
- Aleksandrowo – część wsi Doliwy w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
- Aleksandrowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Krasnopol
- Aleksandrowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Grodzisk
- Aleksandrowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Bakałarzewo
- Aleksandrowo – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz
- Aleksandrowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz
- Aleksandrowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Gostyń
- Aleksandrowo – osada leśna w woj. wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Rakoniewice
- Aleksandrowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód
- Aleksandrowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Wronki
- Aleksandrowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wapno

Wikipedia

# aleksandrowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na Ukrainie w obwodzie ługańskim;

(1.2) geogr. adm. miasto w Kraju Permskim Rosji

(1.3) geogr. zob. Aleksandrowsk Sachaliński.

Wiktionary

Aleksandrowsk (ukr. Олександрівськ) – miasto na Ukrainie w obwodzie ługańskim. Ośrodek przemysłu spożywczego. Od 2014 roku znajduje się pod kontrolą Ługańskiej Republiki Ludowej.

Prawa miejskie posiada od 1961 roku.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aleksandrowski

Wiktionary

# aleksandrowski

przymiotnik od: Aleksandrów Kujawski, Aleksandrów Łódzki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. dotyczący Aleksandrowa

(1.2) geogr. dotyczący Aleksandrowa Kujawskiego

(1.3) geogr. dotyczący Aleksandrowa Łódzkiego

(1.4) geogr. dotyczący Aleksandrowska (miasta na Ukrainie)

(1.5) geogr. dotyczący Aleksandrowska Sachalińskiego (miasta w Rosji)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɔfsʲci, AS: aleksãndrofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrów mrz., aleksandrowianin mos., aleksandrowianka ż., Aleksandrowsk mrz.

Wiktionary

# aleksandrowy

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Aleksandra

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za Aleksandrową stodołą rosną dwie duże morwy.

(1.1) Sąsiadował z Piotrową zagrodą z jednej strony i z Aleksandrowym polem z drugiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksander mos., Aleksandrowicz mos./mrz./ż.

Wiktionary

# aleksandryjczyk

mieszkaniec Aleksandrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aleksandrii (miasta w Egipcie)

Wiktionary

- Aleksandryjczyk – mieszkaniec Aleksandrii
- Aleksandryjczyk – przydomek Klaudiusza Ptolemeusza

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjt͡ʃɨk, AS: aleksãndryi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż.

:: forma żeńska aleksandryjka ż.

przym. aleksandryjski

Wiktionary

# aleksandryjka

mieszkanka Aleksandrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aleksandrii (miasta w Egipcie)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjka, AS: aleksãndryi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż.

:: forma męska aleksandryjczyk mos.

przym. aleksandryjski

Wiktionary

# aleksandryjski

→ Aleksandria

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

(1.2) dotyczący Aleksandrii (wsi w Polsce)

(1.3) dotyczący Aleksandrii (miasta na Ukrainie)

Wiktionary

#### Patrz:

Aleksandria

#### Przykłady

(1.1) Archimedes studiował w ówczesnym centrum nauki, Aleksandrii, a po powrocie do rodzinnych Syrakuz utrzymywał bliskie kontakty z uczonymi aleksandryjskimi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci, AS: aleksãndryi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandria ż., aleksandryjczyk mos., aleksandryjka ż., Aleksander mos., aleksandrianin mos., aleksandrianka ż., Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

przym. aleksandriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) aleksandriański

Wiktionary

# aleksandryjskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aleksandryjskie; cecha tych, którzy są aleksandryjscy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aleksandryjski

przysł. aleksandryjsko

Wiktionary

# aleksandryn

dwunastozgłoskowy wiersz ze średniówką po szóstej sylabie, dominujący w poezji francuskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. typ wiersza sylabicznego o ustalonej długości — 12 sylab, zwykle z przerwą (średniówką) po szóstej sylabie

Wiktionary

Aleksandryn – forma wierszowa, w której ostatnią akcentowaną sylabą przed średniówką jest sylaba szósta od początku wersu oraz szósta sylaba po średniówce, która jest jednocześnie ostatnią akcentowaną sylabą w wersie.

W wielu miejscach podkreśla się, iż aleksandryn jest heksametrem jambicznym. W oryginalnym francuskim aleksandrynie obostrzenie takie nie występuje. Forma ta jest stosowana w utworach o charakterze heroicznym, np. w epopejach lub tragediach. Wiersz ten był popularny w poezji niemieckiej epoki baroku oraz w nowoczesnej poezji francuskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W literaturze francuskiej aleksandryn to podstawowy wzorzec wiersza klasycznego od XVI wieku.

Wiktionary

# aleksandrynizm

zasadnicza tendencja literatury hellenistycznej, charakteryzująca się upodobaniem do uczoności, posługiwaniem się formami trudnymi i kunsztownymi, dążeniem do perfekcji formalnej

SJP.pl

# aleksandryt

minerał, odmiana chryzoberylu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

(1.2) jubil. kamień szlachetny oszlifowany z aleksandrytu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze aleksandryty zostały odkryte w Rosji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksandrowicz ż./mrz./mos.

Wiktionary

# aleksandrytowy

związany z aleksandrytem

SJP.pl

# aleksandrzak

nazwisko

SJP.pl

# aleksandrzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aleksandry lub z nią związany

SJP.pl

# aleksiej

imię męskie

SJP.pl

# aleksiejuk

nazwisko

SJP.pl

# aleksiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aleksy lub z nią związany

SJP.pl

# aleksja

utrata zdolności czytania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Aleksja (imię)
- aleksja (medycyna)
- Aleksja (księżniczka holenderska)
- Aleksja González-Barros y González – służebnica Boża
- Aleksja (1847-1923) – rosyjska mniszka prawosławna, przełożona Piuchtickiego Monasteru Zaśnięcia Matki Bożej

Zobacz też

- Alexia (piosenkarka włoska)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksja to żeński odpowiednik imienia Aleksy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛksʲja, AS: aleksʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksa, Aleksy

Wiktionary

# aleksjada

kronika Anny Komneny, córki cesarza bizantyjskiego Aleksego I Komnena, obejmująca lata 1069–1118, a szczególnie czasy panowania jej ojca (1081–1118)

SJP.pl

Aleksjada − dzieło historyczne obejmujące wydarzenia poprzedzające dojście do władzy i panowania cesarza Aleksego I Komnena (1081-1118), stanowiąca również cenne źródło do dziejów pierwszej wyprawy krzyżowej. Jest to jeden z ważniejszych zabytków historiografii.

Wikipedia

# aleksostwo

Aleks z małżonką; Aleksowie

SJP.pl

# aleksowie

Aleks z małżonką; Aleksostwo

SJP.pl

# aleksowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aleksa lub z nim związany

SJP.pl

# aleksy

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Aleksy – imię męskie pochodzenia późnogreckiego (gr. Αλέξιος, Aléxios). Zostało utworzone od czasownika aléks, czyli „bronić” lub „wspomagać”. Imię Aleksy zostało rozpowszechnione w różnych językach dzięki średniowiecznej legendzie o św. Aleksym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksja to żeński odpowiednik imienia Aleksy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛksɨ, AS: aleksy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleksja

Wiktionary

# aleksykalizm

zaburzenia mowy polegające na niemożności prawidłowego nazywania przedmiotów

SJP.pl

# aleksyna

bakteriobójcza substancja białkowa zawarta we krwi; komplement; dopełniacz

SJP.pl

# aleksytymia

zaburzenie polegające na niemożności wyrażania za pomocą słów swoich stanów emocjonalnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aleksytymik m., aleksytymiczka ż., aleksytymiczność ż.

przym. aleksytymiczny

przysł. aleksytymicznie

Wiktionary

# aleksytymiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aleksytymiczne; cecha tych, którzy są aleksytymiczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aleksytymia ż., aleksytymik m., aleksytymiczka ż.

przym. aleksytymiczny

przysł. aleksytymicznie

Wiktionary

# alekto

Alekto (gr. Ἀληκτώ Alēktṓ, łac. Alecto) – w mitologii greckiej jedna z Erynii; bogini i uosobienie nieubłaganego gniewu, niestrudzona.

Wikipedia

# alektriomancja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżba z piania koguta

Wiktionary

# alektromancja

metoda wróżenia polegająca na umieszczaniu koguta w narysowanych na ziemi okręgu, który zawierał ziarna

SJP.pl

Alektromancja, alektriomancja, alektoromancja (gr. ἀλεκτρυών, alectryon – „kogut”, μαντεία, manteia, „dywinacja”) – forma wróżenia polegająca na obserwacji ptaków.

Zazwyczaj wykorzystywanym do tego ptakiem był biały kogut. Wróżono głównie na dwa sposoby: rozsypywano ziarna w kole na ziemi, do którego wrzucono ziarna i obserwowano, które ziarna wybierze jako pierwsze albo trzymano koguta na rękach i wymieniano litery, czekając przy której literze kogut zapieje.

Wikipedia

# alektyczny

→ aleksja

SJP.pl

#### Patrz:

aleksja

# alektyk

osoba, która utraciła zdolność czytania

SJP.pl

# aleman

członek ludu germańskiego, osiadłego nad górnym Renem; Alaman

SJP.pl

# alemand

alemanda
1. kompozycja muzyczna w tanecznym rytmie;
2. taniec w rytmie 3/4 podobny do walca, albo w takcie 2/4 podobny do kontredansa

SJP.pl

# alemanda

alemand
1. kompozycja muzyczna w tanecznym rytmie;
2. taniec w rytmie 3/4 podobny do walca, albo w takcie 2/4 podobny do kontredansa

SJP.pl

# alemania

1. kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Niemiec, Francji i Włoch;
2. region w centralnej i wschodniej części Szwajcarii, zamieszkany przez Szwajcarów niemieckojęzycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna leżąca na pograniczu dzisiejszych Niemiec, Austrii, Szwajcarii i Francji, powiązana z obszarem jaki we wczesnym średniowieczu zdobyło plemię Alemanów

Wiktionary

Alemania (niem. Alemannia, fr. Alemanie, wł. Alemagna) – kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii (Vorarlberg), Niemiec (Szwabia oraz Badenia), Francji (Alzacja) i Włoch (Tyrol). Alemania to także niemieckojęzyczny region w centralnej i wschodniej części Szwajcarii, zamieszkany przez Szwajcarów niemieckojęzycznych. Głównym miastem regionu jest Zurych. Alemania dzieli się na mniejsze obszary. Podział przedstawia się następująco:

- Mittelland (kantony: Berno i Solura)
- Szwajcaria Północno-zachodnia (kantony Argowia, Bazylea-Okręg oraz Bazylea-Miasto)
- Zurych
- Szwajcaria Wschodnia (kantony: Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden, Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen, Szafuza oraz Turgowia)
- Szwajcaria Środkowa (kantony: Lucerna, Nidwalden, Obwalden, Schwyz, Uri i Zug)

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.2) Alamania

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. alemański

rzecz. alemański mrz., Alemanka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* francuski: (1.1) Suisse alémanique

* niemiecki: (1.1) Deutschschweiz

* włoski: (1.1) Svizzera tedesca

źródła.

== Alemania (język baskijski.) ==

250px|thumb|Alemania (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-Alemania.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. Niemcy

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃ˈmãɲja, AS: alẽmãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alemański

rzecz. alemański mrz., Alemanka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Alamania

Wiktionary

# alemanka

w leśnictwie: dół w ziemi nakryty dachem, służący do przechowywania przez zimę nasion

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. hist. członkini germańskiego plemięemienia Alemanów

(1.2) etn. mieszkanka Szwajcarii, południowych Niemiec lub Francji, posługująca się dialektem alemańskim języka niemieckiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alemania ż., Alamania ż.

:: fm. Aleman mos., Alaman mos.

przym. alemański, alamański

Wiktionary

# alemannia

[czytaj: alemańja] niemiecki klub sportowy z Akwizgranu

SJP.pl

# alemanowie

lud germański, osiadły nad górnym Renem; Alamanowie

SJP.pl

Alemanowie, Alamanowie (łac. Alamanni) – germański związek plemienny, od III wieku n.e. dokonujący najazdów na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Wikipedia

# alemański

→ Aleman, → Alemanowie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Alemanami (Alamanami)

(1.2) związany z Alemanią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

Wiktionary

#### Patrz:

Aleman, → Alemanowie

#### Powiązane:

rzecz. Alemania ż., Alemanka ż.

Wiktionary

# alemańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem alemańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem alemańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku alemańskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃ˈmãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: alẽmãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# alembik

1. dawne naczynie do destylacji cieczy;
2. gatunek wytrawnej wódki, otrzymywanej przez destylacje w takim naczyniu; przepalanka, karmelówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; Gloger.

(1.2) daw. gatunek wytrawnej wódki wytwarzanej w alembiku (1.1)

Wiktionary

Alembik (łac. alembicus) – dawny sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia - zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką. Służył do destylacji prostej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej apteczce całą jedną połać przeznaczyła „szacownemu zdrowiu”. Tam stały gąsiory z różnemi wódkami naciąganemi na słońcu albo przepuszczanemi przez alembik na suche bóle, paraliże, na słabości wewnętrzne; były tam wódki z szyszek młodych, z glist kopanych na wiosnę, a nawet gadzin różnych.

(1.1) Mleko krowie raz przepędzone przez alembik daje wódkę słabą i cierpką; dwa razy przepędzone zbliża się smakiem do kartoflanej wódki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛ̃mbʲik, AS: alẽmbʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alembikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) destylator

(1.2) przepalanka

Wiktionary

# alembikowy

przymiotnik od: alembik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od: alembik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛ̃mbʲiˈkɔvɨ, AS: alẽmbʹikovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alembik

Wiktionary

# alena

obce imię żeńskie

SJP.pl

# alençon

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Francji, w Normandii;

Wiktionary

Alençon (wymowa) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Orne.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alensoński

Wiktionary

# alensoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alençon, dotyczący Alençon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alençon n.

Wiktionary

# alepiński

przymiotnik

(1.1) daw. alepski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleppo n.

Wiktionary

# aleppo

miasto w Syrii; Halab

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;

(1.2) geogr. muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Wiktionary

Aleppo (arab. ‏حلب‎ Ḥalab, tur. Halep) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, położone w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego w półpustynnej okolicy o ostrym klimacie. Siedziba władz muhafazy Halab. Największe miasto Syrii – 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,1 mln mieszkańców (dane oficjalne z 2004 roku). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu – od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego, przemysłu spożywczego oraz tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny – skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Himsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury – uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W odpowiedzi na te działania terroryści zrzucają pociski na Aleppo, Hamę oraz inne miasta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛpːɔ, AS: ale•po

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alepski, alepiński

Wiktionary

# alepski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleppo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) halepski, daw. alepiński

Wiktionary

# alercik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od alert

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie alert, lecz tylko mały alercik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alert m.

Wiktionary

# alergan

lek przeciw alergii

SJP.pl

# alergen

czynnik, substancja wywołująca alergię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tomek jest alergikiem, ale jeszcze nie wiadomo jakie alergeny go uczulają.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛrɡɛ̃n, AS: alergẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergizacja ż., alergizowanie n., alergenność ż.

przym. alergiczny, alergenowy

przysł. alergicznie

Wiktionary

# alergenność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alergenne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergen m.

przym. alergenny

przysł. alergennie

Wiktionary

# alergenny

wywołujący alergię; alergogenny

SJP.pl

# alergenowy

→ alergen

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z alergenem, dotyczący alergenu

Wiktionary

#### Patrz:

alergen

#### Powiązane:

rzecz. alergen m.

Wiktionary

# alergia

nieprawidłowe, nadmierne oddziaływanie organizmu na niektóre czynniki, które w normalnych warunkach nie powodują takich reakcji; uczulenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

(1.2) przen. nieprzyjazne uczucie do kogoś lub czegoś

Wiktionary

Alergia (popularnie stosowane synonimy: uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na oddziaływanie różnych obcych substancji, zwanych alergenami, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwolnienia różnych substancji – mediatorów stanu zapalnego. Czynnik środowiskowy wywołujący alergię sam w sobie zazwyczaj nie jest dla organizmu szkodliwy. W reakcjach alergicznych uczestniczy układ immunologiczny, jego komórki, na przykład limfocyty (zwłaszcza z podgrupy Th2), granulocyty kwasochłonne (eozynofile) oraz komórki tuczne (mastocyty). Istotną rolę w alergicznych odczynach odgrywają przeciwciała – immunoglobuliny klasy E (IgE). Alergia może objawiać się łagodnie, jak w przypadku kataru czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny i śmierć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy ma pan / pani jakikolwiek rodzaj alergii?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛrʲɟja, AS: alerʹǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergik m., alergiczka ż., alergen m., alergan m., alergoza ż., alergizacja ż., alergizowanie n., alergiczność ż.

czas. alergizować ndk.

przym. alergiczny, alergenny

przysł. alergicznie, alergizująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczulenie, nadczułość, nadwrażliwość

(1.2) niechęć, antypatia

Wiktionary

# alergian

krój czcionki

SJP.pl

# alergiczka

→ alergik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uczulona na działanie pewnych substancji

Wiktionary

#### Patrz:

alergik

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛrʲˈɟit͡ʃka, AS: alerʹǵička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergia ż., alergen m., alergizacja ż., alergizowanie n.

:: fm. alergik m.

czas. alergizować ndk.

przym. alergenny, alergiczny

przysł. alergicznie, alergizująco

Wiktionary

# alergiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alergiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergologia ż., alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergizowanie n., alergizacja ż., alergoza ż.

czas. alergizować ndk.

przym. alergiczny, alergologiczny

przysł. alergicznie

Wiktionary

# alergiczny

dotyczący alergii, spowodowany alergią, cierpiący na alergię (np. wysypka alergiczna, alergiczne dziecko)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z alergią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moczenie nocne jest najczęstszym - po schorzeniach alergicznych - przewlekłym problemem zdrowotnym u dzieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: alerʹǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergia ż., alergik m., alergiczka ż., alergen mrz., alergizowanie n., alergiczność ż.

czas. alergizować ndk.

przysł. alergicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczuleniowy

Wiktionary

# alergik

człowiek cierpiący na alergię (uczulenie), chorobę alergiczną (uczuleniową); uczuleniowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uczulona na działanie alergenów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Paweł jest alergikiem, ale jeszcze nie wiadomo jakie alergeny go uczulają.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɛrʲɟik, AS: alerʹǵik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergia ż., alergen m., alergizacja ż., alergizowanie n.

:: fż. alergiczka ż.

przym. alergiczny, alergenny

przysł. alergicznie, alergizująco

czas. alergizować

Wiktionary

# alergizować

wywoływać alergię; uczulać

SJP.pl

# alergizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wywoływanie alergii, uczulenia

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alergizować

rzecz. alergiczność ż., alergen mrz., alergia ż., alergiczka ż., alergik mos.

przym. alergiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczulanie

Wiktionary

# alergizujący

taki, który wywołuje alergię; uczulający

SJP.pl

# alergogenny

wywołujący alergię; alergenny

SJP.pl

# alergolog

specjalista w dziedzinie alergologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka alergologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wizytę u alergologa trzeba czekać ok. czterech miesięcy.

(2.1) Córka chce zostać alergologiem.

(2.1) Twój alergolog pracuje w przychodni, natomiast moja alergolog jest profesorem i od dawna jest zatrudniona w klinice uniwersyteckiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛrˈɡɔlɔk, AS: alergolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergologia ż.

:: fż. alergolożka ż.

przym. alergologiczny

przysł. alergologicznie

Wiktionary

# alergologia

nauka o alergiach i alergenach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od kwietnia wzbogacamy naszą ofertę usług medycznych o alergologię, diabetologię i dermatologię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɛrɡɔˈlɔɟja, AS: alergoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergolog m., alergiczność ż.

przym. alergologiczny

przysł. alergologicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) medycyna

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alergolog m., alergiczność ż.

przym. alergologiczny

przysł. alergologicznie

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|alergia|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allergology

* baskijski: (1.1) alergologia

* białoruski: (1.1) алергалогія ż.

* bułgarski: (1.1) алергология ż.

* czeski: (1.1) alergologie ż.

* francuski: (1.1) allergologie ż.

* hiszpański: (1.1) alergología ż.

* niderlandzki: (1.1) allergologie ż.

* niemiecki: (1.1) Allergologie ż.

* portugalski: (1.1) alergologia ż.

* rosyjski: (1.1) аллергология ż.

* szwedzki: (1.1) allergologi w.

* ukraiński: (1.1) алергологія ż.

* węgierski: (1.1) allergológia

* włoski: (1.1) allergologia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alergologiczny

dotyczący alergologii (np. leczenie alergologiczne, preparaty alergologiczne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z alergologią, dotyczący alergologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czterdziestotrzyletni pacjent trafił do poradni alergologicznej z powodu całorocznego kataru i zapalenia spojówek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alergolog m., alergiczność ż., alergolog mos. / ż.

przysł. alergologicznie

Wiktionary

# alergolożka

→ alergolog

SJP.pl

#### Patrz:

alergolog

# alergoza

choroba alergiczna (rodzaj mikozy)

SJP.pl

# alert

stan gotowości do akcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wezwanie do działania w chwili zagrożenia

(1.2) stan pogotowia

(1.3) harc. stan gotowości do podjęcia zespołowej akcji przez harcerzy

Wiktionary

Alert – baza-osada, najdalej na północ wysunięty stale zamieszkany punkt na świecie. Znajduje się w terytorium Nunavut na obszarze Kanady. Znajduje się 10 km od Przylądka Sheridan, na północno-wschodnim krańcu Wyspy Ellesmere’a. Alert położony jest nad Morzem Lincolna, 817 km od bieguna północnego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛrt, AS: alert

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alertowy

rzecz. alercik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alarm

Wiktionary

# alertowicz

osoba informująca na bieżąco o różnych wydarzeniach przy pomocy specjalnych aplikacji mobilnych

SJP.pl

# alertowiczka

kobieta informująca na bieżąco o różnych wydarzeniach przy pomocy specjalnych aplikacji mobilnych

SJP.pl

# alertowy

związany z alertem

SJP.pl

# aleś

potocznie:
1. partykuła "ale" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Aleś się napracował!", "Aleś wypadł na tym pokazie!");
2. spójnik "ale" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Zagrałeś nieźle, aleś odpadł.")

SJP.pl

# alessandra

[czytaj: alesandra] obce imię żeńskie

SJP.pl

# alessandria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w regionie Piemont;

Wiktionary

Alessandria (piem. Lissandria) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Alessandria. Miasto leży nad rzeką Tanaro, ok. 90 km na południowy wschód od Turynu. Alessandria jest ważnym węzłem kolejowym, ze stacją Alessandria.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednak Pierwszy Konsul wcale nie zamierzał uchylić się od przyjęcia bitwy. Doszło do niej 14 czerwca na równinie między miasteczkami Alessandrią i Tortoną, nie opodal wsi Marengo.

Wiktionary

# alessio

[czytaj: alesjo] włoskie imię męskie

SJP.pl

Aleksy – imię męskie pochodzenia późnogreckiego (gr. Αλέξιος, Aléxios). Zostało utworzone od czasownika aléks, czyli „bronić” lub „wspomagać”. Imię Aleksy zostało rozpowszechnione w różnych językach dzięki średniowiecznej legendzie o św. Aleksym.

Wikipedia

# alestes

rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny alestesowatych

SJP.pl

Alestes – rodzaj słodkowodnych ryb kąsaczokształtnych z rodziny alestesowatych (Alestiidae).

Wikipedia

# alestesowate

rodzina słodkowodnych ryb promieniopłetwych

SJP.pl

Alestesowate (Alestidae) – rodzina słodkowodnych ryb kąsaczokształtnych (Characiformes), wcześniej klasyfikowana w randze podrodziny w obrębie kąsaczowatych (Characidae). Niektóre gatunki (np. świecik kongijski, świecik wielkołuski, świecik żółty i Lepidarchus adonis) są rybami akwariowymi.

Wikipedia

# aleteja

w mitologii greckiej: bogini prawdy

SJP.pl

# aletheia

w filozofii greckiej: prawda jako nieodparta oczywistość

SJP.pl

Aletheia może oznaczać:

- Aletheia – greckie uosobienie prawdy
- Wydawnictwo Aletheia
- Aletheia – czasopismo
- Fundacja Aletheia
- (259) Aletheia – planetoida

Wikipedia

# aletsch

Aletschgletscher, Grosser Aletschgletscher – największy lodowiec Alp, leżący w Alpach Berneńskich, w kantonie Valais w Szwajcarii.

Jesienią 1978 r. powierzchnia lodowca wynosiła 128,28 km2.Według danych z 2002 r. Aletsch miał długość 23,6 km, zajmował powierzchnię 117,6 km2 i składał się z ok. 27 mld ton lodu. Jego grubość w najgłębszym miejscu szacowano na 800 metrów. W 2022 r. powierzchnia wynosiła już tylko 80 km2.

Wikipedia

# aletschhorn

Aletschhorn – szczyt w Alpach Berneńskich, części Alp Zachodnich. Leży w Szwajcarii, w kantonie Valais.Jest to drugi co do wysokości szczyt w Alpach Berneńskich. Leży w rejonie Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn, który został wpisany na Listę światowego dziedzictwa w 2001 r. Leży ok. 10 km na południe od Eigeru. Aletschhorn można zdobyć ze schronisk: Konkordiahütten (2850 m), Hollandiahütte (3235 m), Oberaletschhütte (2640 m), Mittelaletschbiwak (3013 m) oraz Mönchsjochhütte (3650 m). Szczyt otaczają lodowce: Aletschgletscher na północy, Oberaletschgletscher na południowym zachodzie oraz Mittelaletschgletscher na południu.

Wikipedia

# aleucki

przymiotnik od: Aleuty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język aleucki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleuty nmos., Aleuta mos., Aleutka ż.

Wiktionary

# aleukia

choroba krwi, charakteryzująca się zanikiem granulocytów i trombocytów

SJP.pl

# aleurolit

skała osadowa powstała ze scementowania aleurytu

SJP.pl

# aleuromancja

wróżenie z pszennej mąki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżba z mąki pszennej

Wiktionary

Aleuromancja – starodawna forma wróżenia za pomocą mąki pszennej (gr. αλεύρι alévri – mąka, μαντεία, manteia, „dywinacja”).

Wikipedia

# aleuron

substancja zapasowa gromadzona w nasionach, wykorzystywana później podczas kiełkowania

SJP.pl

Ziarno aleuronowe (gr. aleuron – mąka) – w przybliżeniu kuliste, struktury białkowe, otoczone pojedynczą błoną biologiczną, powstające przez odwodnienie i tężenie licznych drobnych wakuoli, rozmieszczonych równomiernie w cytoplazmie. Powstają w końcowym etapie dojrzewania nasion, a zanikają (zostają zużyte) na początku kiełkowania, dostarczając substancji odżywczych kiełkującemu zarodkowi.

Wikipedia

# aleuronowy

związany z aleuronem

SJP.pl

# aleuryt

1. skała osadowa;
2. gatunek drzewa; tungowiec; tung

SJP.pl

# aleurytowy

związany z aleurytem

SJP.pl

# aleuta

rdzenny mieszkaniec Aleutów, Wyspy Admiralicji, części półwyspu Alaska, Wysp Komandorskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleuty nmos.

:: fż. Aleutka ż.

przym. aleucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Unangas

Wiktionary

# aleutka

rdzenna mieszkanka Aleutów, Wyspy Admiralicji, części półwyspu Alaska, Wysp Komandorskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. rdzenna mieszkanka obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aleuty nmos.

:: fm. Aleuta mos.

przym. aleucki

Wiktionary

# aleuty

archipelag na Północnym Pacyfiku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Aleuta

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aleucki mrz., Aleuta mos., Aleutka ż.

przym. aleucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Wyspy Aleuckie

Wiktionary

# alewicki

→ alewizm, → alewita

SJP.pl

#### Patrz:

alewizm, → alewita

# alewita

wyznawca alewizmu - islamskiego nurtu religijnego

SJP.pl

# alewitka

wyznawczyni alewizmu - islamskiego nurtu religijnego

SJP.pl

# alewizm

jeden z islamskich nurtów religijnych wyznawanych na terenie Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden z islamskich systemów religijno-etycznych wyznawany na terenie Turcji

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alewita m., alewitka ż.

przym. alewicki

Wiktionary

# alex

1. obce imię męskie;
2. Joe Alex - pseudonim Macieja Słomczyńskiego, polskiego pisarza i tłumacza

SJP.pl

- Alex – zdrobnienie imion Aleksander i Aleksandra w wielu językach

Wikipedia

# alexa

1. obce imię męskie;
2. Joe Alex - pseudonim Macieja Słomczyńskiego, polskiego pisarza i tłumacza

SJP.pl

Alexa Internet, Alexa – amerykańska spółka, funkcjonująca w latach 1996-2022, kontrolowana przez Amazon.com, prowadząca witrynę Alexa, która dostarczała informacje na temat ruchu sieciowego na stronach internetowych oraz udostępniała rankingi najpopularniejszych serwisów ostatniego miesiąca. Serwis był notowany w rankingu Alexa na miejscu 2908.

Wikipedia

# alexander

obce imię męskie

SJP.pl

- Aleksander
- Christopher Alexander – angielski architekt i teoretyk architektury
- James Waddell Alexander – amerykański matematyk
- Lisa Alexander – kanadyjska pływaczka synchroniczna
- Lloyd Alexander (1924-2007) – amerykański pisarz

Wikipedia

# alexandre

[czytaj: aleksĄDR] francuskie imię męskie

SJP.pl

José Alexandre Alves Lindo (ur. 15 sierpnia 1973 w Santo André) – brazylijski piłkarz występujący na pozycji pomocnika.

Wikipedia

# alexandrowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Alexandrowicz – polski oficer, pilot wojskowy
- Ludwik Alexandrowicz – polski leśniczy
- Maria Alexandrowicz – polska śpiewaczka
- Przemysław Alexandrowicz – polski polityk, nauczyciel, samorządowiec, senator
- Stanisław Alexandrowicz – polski historyk
- Stanisław Alexandrowicz – polski inżynier budowlany
- Stefan Alexandrowicz – polski zootechnik, specjalista szczegółowej hodowli zwierząt

Wikipedia

# alexis

[czytaj: aLEKs-is]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

- Aleksja – imię żeńskie
- Aleksis (394 p.n.e. – 275 p.n.e.) – grecki komediopisarz

Miejscowości w USA

- Alexis – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Warren

Gminy w USA

- Alexis (ang. Alexis Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Butler

Wikipedia

# ależ

wzmocniona partykuła "ale"

SJP.pl

partykuła wzmacniająca

(1.1) wyraz zdumienia, zaskoczenia

(1.2) podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

(1.3) stpol. aż

wykrzyknik

(2.1) wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ależ przestań wreszcie kręcić.

(1.2) Ależ to nie był on…

(2.1) Ależ! Jak mogłeś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɛʃ, AS: aleš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) ale

(2.1) ale

Wiktionary

# ależby

"ależ" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# alf

1. pierwsza litera greckiego alfabetu;
2. śródziemnomorski gatunek ostnicy; halfa; esparto;
3. alfa i omega - osoba o niepodważalnym autorytecie w jakiejś dziedzinie, wyrocznia;
4. samochód typu Lancia Alfa

SJP.pl

Luksemburg:

- Alf – lieu-dit w gminie Echternach, w kantonie Echternach

Niemcy:

- Alf – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Cochem-Zell
- Alf – rzeka

Polska:

- Alf – skała wspinaczkowa w Suliszowicach na Wyżynie Częstochowskiej

Wikipedia

# alfa

1. pierwsza litera greckiego alfabetu;
2. śródziemnomorski gatunek ostnicy; halfa; esparto;
3. alfa i omega - osoba o niepodważalnym autorytecie w jakiejś dziedzinie, wyrocznia;
4. samochód typu Lancia Alfa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

(1.2) mot. pot. samochód marki Alfa Romeo

liczebnik porządkowy

(2.1) pierwszy (przy oznaczaniu np. kątów, faz, współczynników, wersji itp.)

(2.2) przen. w użyciu przymiotnikowym najważniejszy, najjaśniejszy itp.

Wiktionary

Alfa (ἄλφα, pisana Αα) − pierwsza litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 1. Alfa pochodzi od litery alfabetu fenickiego alef . Od alfy pochodzą łacińskie A i cyrylickie А.

W języku starogreckim i grece współczesnej alfa reprezentuje samogłoskę otwartą przednią niezaokrągloną /a/.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Litera alfa jest podobna do łacińskiego a.

(1.2) Jacek jeździ nową alfą swojego ojca.

(2.1) Rozpad promieniotwórczy wiąże się z emisją cząstek alfa, beta i gamma.

(2.2) W wilczym stadzie rozmnaża się tylko para alfa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalfa, AS: alfa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) α

(2.1) pierwszy, numer jeden

Wiktionary

# alfa-fetoproteina

białko płodowe przenikające od płodu do matki; AFP

SJP.pl

# alfa-hydroksykwas

kwas owocowy występujący w kosmetykach

SJP.pl

# alfaaktywny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. emitujący promienie alfa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alfapromieniotwórczy

Wiktionary

# alfabet

1. zestaw liter, czyli symboli graficznych dźwięków danego języka, ułożony w porządku tradycyjnym; abecadło;
2. zbiór znaków jakiegoś systemu znakowego, odpowiadających literom alfabetu;
3. podstawowe informacje o czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

(1.2) uporządkowany zbiór znaków jakiegoś systemu znakowego, odpowiadających literom alfabetu (1.1)

(1.3) przen. podstawy danej dziedziny wiedzy lub umiejętności, podstawowe zasady czegoś, podstawowe informacje o czymś

Wiktionary

Alfabet, abecadło (od stgr. nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta lub z łac. abecedarium) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Termin ten bywa używany w kilku znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma. Nieściśle „alfabetami” nazywa się też systemy pisma, które nimi nie są (pseudoalfabety).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W alfabecie litera „s” znajduje się po „r”.

(1.3) Umiejętność wiązania węzłów to alfabet żeglarstwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈfabɛt, AS: alfabet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfabetyzacja ż., alfabetyzm m.

przym. alfabetyczny

przysł. alfabetycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abecadło, abdżad

(1.3) ABC, podstawy

Wiktionary

# alfabeta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. żart. iron. człowiek prawie niepiśmienny, znający tylko alfabet

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalfaˈbɛta, AS: alfabeta

Wiktionary

# alfabetowy

→ alfabet; alfabetyczny, abecadłowy

SJP.pl

# alfabetycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nazwiska kandydatów ułożone zostały alfabetycznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalfabɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: alfabetyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfabet m., alfabetyzacja ż., alfabetyczność ż.

przym. alfabetyczny, alfabetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abecadłowo

Wiktionary

# alfabetyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alfabetyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alfabetyczny

przysł. alfabetycznie

Wiktionary

# alfabetyczny

→ alfabet; alfabetowy, abecadłowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

(1.2) odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przygotowałem alfabetyczną listę haseł, które muszą się znaleźć w naszym leksykonie.

(1.2) Pismo alfabetyczne powstało na Bliskim Wschodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: alfabetyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfabet mrz., alfabetyzacja ż., alfabetyczność ż.

przym. alfabetowy

przysł. alfabetycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abecadlny, abecadłowy

Wiktionary

# alfabetyzacja

1. nauczanie pisania i czytania w rejonach zacofanych;
2. tworzenie alfabetu na potrzeby języka, który go jeszcze nie ma;
3. układanie wyrazów w porządku alfabetycznym

SJP.pl

# alfabetyzm

umiejętność czytania tekstu ze zrozumieniem oraz pisania, czytania i liczenia

SJP.pl

Alfabetyzm – określenie odnoszące się do podstawowych zasobów wiedzy i umiejętności niezbędnych do uczestnictwa w życiu społecznym danej zbiorowości ludzkiej.

Wymagany zestaw tych zasobów zależy od czynników historycznych i społeczno-kulturowych. Dotyczy kompetencji zdobywanych przez całe życie jednostki i uznawanych w danej epoce za podstawowe, stanowiące wymóg społeczny i poddawane kontroli społecznej. Dotyczy zarówno cech zdobywanych w edukacji nieformalnej, jak i drogą formalnego systemu nauczania. Alfabetyzm odnosi się nie tylko do umiejętności czytania i pisania, ale też do podstawowej wiedzy matematycznej, geograficznej, biologicznej, fizycznej, technicznej, o społeczeństwie oraz umiejętności jak posługiwanie się komputerem i internetem.

Wikipedia

# alfanumeryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alfanumeryczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alfanumeryczny

przysł. alfanumerycznie

Wiktionary

# alfanumeryczny

literowo-cyfrowy, np. sposób komunikacji między urządzeniami komputera

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) inform. zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfanumeryczność ż.

Wiktionary

# alfapromieniotwórczy

wysyłający promienie alfa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. emitujący promienie alfa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alfaaktywny

Wiktionary

# alfatron

jonizacyjna lampa elektronowa, służąca do mierzenia bardzo niskich ciśnień gazu

SJP.pl

# alfatronowy

→ alfatron

SJP.pl

#### Patrz:

alfatron

# alfejos

w mitologii greckiej: bóg rzeki o tej samej nazwie, syn Okeanosa i Tetydy

SJP.pl

- Alfejos (Alfios) – rzeka w Grecji
- Alfejos (gr. Alpheios, łac. Alpheus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie rzeki Alfios (Alfejos)
- Alfejos – grecki poeta żyjąc w I w. p.n.e.

Wikipedia

# alfer

stop żelaza i aluminium

SJP.pl

# alferowy

związany z alferem

SJP.pl

# alfeusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Alfeusz – imię męskie pochodzenia grecko-hebrajskiego, od Αλφαιος (Alphaios), gr. formy imienia hebr. o znaczeniu „zmieniający się, zmienny”; zlatynizowana wersja imienia Kleofas. Postać o tym imieniu występuje w Nowym Testamencie; jest to ojciec Jakuba i Mateusza Ewangelisty. Ponadto istnieje przynajmniej dwóch świętych katolickich o tym imieniu.

Wikipedia

# alfka

pieszczotliwie i środowiskowo o samochodzie marki Alfa Romeo

SJP.pl

# alfons

człowiek czerpiący zyski z cudzego nierządu; sutener, kupler, rajfur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Alfons – imię męskie pochodzenia germańskiego, powstałe ze złożenia członów al („cały”) lub adal („szlachetny ród”) oraz funs („szybki, chętny, życzliwy”). Imię to zostało spopularyzowane w Polsce w XVIII i XIX wieku przez zakon redemptorystów, którego założycielem był św. Alfons Maria Liguori. Popularność Alfonsa następnie spadła po przedstawieniu komedii Aleksandra Dumasa syna „Monsieur Alphonse” z 1873 r., pod wpływem której alfons w roli rzeczownika pospolitego zyskał w Polsce znaczenie sutener. Taka konotacja imienia Alfons nie ma charakteru ogólnoświatowego i np. w Hiszpanii, w której imię to nosiło kilkunastu królów (d. prowincji hiszpańskich), również obecnie imię to jest dość często spotykane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie znam żadnego Alfonsa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalfɔ̃w̃s, AS: alfõũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfons mos.

:: zdrobn. Alfonsik m., Ali m., Fonsik m., Fonsio m.

przym. Alfonsowy, alfonsowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alfons mos.

:: zdrobn. Alfonsik m., Ali m., Fonsik m., Fonsio m.

przym. Alfonsowy, alfonsowaty

frazeologia.

etymologia.

etym|płac|Alphonsus. < etym|wł|Alfonso. < etym|hiszp|Alfonso.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Alphonsus

* baskijski: (1.1) Alfontso

* białoruski: (1.1) Альфонс m.

* esperanto: (1.1) Alfonso

* francuski: (1.1) Alphonse m.

* hiszpański: (1.1) Alfonso m.

* kataloński: (1.1) Alfons m.

* niemiecki: (1.1) Alfons m.

* nowogrecki: (1.1) Αλφόνσος m.

* rosyjski: (1.1) Альфонс m.

* słowacki: (1.1) Alfonz m.

* szwedzki: (1.1) Alfons, Alfonso

* ukraiński: (1.1) Альфонс m.

* węgierski: (1.1) Alfonz

* włoski: (1.1) Alfonso m.

źródła.

== Alfons (język kataloński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|kataloński|m. Alfons

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alfonsiaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od alfonsiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfonsiak m.

Wiktionary

# alfonsiak

pogardliwie o sutenerze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. posp. pogard. zob. alfons.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfons m.

:: zdrobn. alfonsiaczek m.

przym. alfonsowaty

Wiktionary

# alfonsjański

przymiotnik od: Alfons Maria Liguori, np. myśl alfonsjańska

SJP.pl

# alfonso

obce imię męskie

SJP.pl

# alfonsostwo

Alfons z małżonką; Alfonsowie

SJP.pl

# alfonsowaty

wyglądem lub zachowaniem przypominający alfonsa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posp. przypominający swym wyglądem lub usposobieniem alfonsa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alfons mos., alfonsiak mos., Alfons mos., Fonsio mos.

Wiktionary

# alfonsowie

Alfons z małżonką; Alfonsostwo

SJP.pl

# alfonsowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alfonsa lub z nim związany

SJP.pl

# alfonsyna

imię żeńskie

SJP.pl

Alfonsa, Alfonsyna – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, żeński odpowiednik imienia Alfons, powstałe ze złożenia członów al ("cały") lub adal ("szlachetny ród") oraz funs ("szybka, chętna, życzliwa"). Patronką tego imienia jest św. Alfonsa od Niepokalanego Poczęcia zm. w Muttathupadam (w 1946 roku) oraz czcigodna Alfonsa Eppinger. Imię to występuje również bardzo rzadko w wersji Alfonsyna, stanowiącej spolszczenie zdrobnienia imienia Alfonsa, powstałego na gruncie romańskim.

Wikipedia

# alfred

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Alfreda

Wiktionary

Alfred – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających „mądry jak Elf”.

Forma żeńska: Alfreda.

Alfred imieniny obchodzi: 4 lipca, 19 lipca, 4 sierpnia, 14 sierpnia i 14 grudnia.

Odpowiedniki w innych językach:

- esperanto: Alfredo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wujowi Alfredowi oddali rower.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalfrɛt, AS: alfret

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Alfredek m., Alfredzio m., Fredek m., Fredzio m.

:: fż. Alfreda ż.

przym. Alfredowy

Wiktionary

# alfreda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Alfreda – żeński odpowiednik imienia Alfred.

Alfreda imieniny obchodzi: 19 lipca i 2 sierpnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pogrzeb pani Alfredy odbył się w Głogówku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alfˈrɛda, AS: alfreda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alfred mos.

:: zdrobn. Fredka ż., Fredzia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Alfred mos.

:: zdrobn. Fredka ż., Fredzia ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Alfreda ż.

* rosyjski: (1.1) Альфреда ż.

* ukraiński: (1.1) Альфреда ż.

* włoski: (1.1) Alfreda ż.

źródła.

== Alfreda (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alfredostwo

Alfred z małżonką; Alfredowie

SJP.pl

# alfredowie

Alfred z małżonką; Alfredostwo

SJP.pl

# alfredowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alfreda lub z nim związany

SJP.pl

# alfredziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alfredy lub z nią związany

SJP.pl

# alfresko

technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na wilgotnym podkładzie farbami zmieszanymi z wodą, pozwalająca na uzyskanie bardzo trwałych malowideł; fresk, al fresco

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. al fresco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alfˈrɛskɔ, AS: alfresko

Wiktionary

# alfrid

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Alfred

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alfrid durś szczylo afa.

Wiktionary

# alfun

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Alfons

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alfun durś szczylo afa.

Wiktionary

# alga

najprostsza, samożywna roślina plechowa; wodorost; glon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. glon.

Wiktionary

Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.

Nauka zajmująca się glonami to algologia (fykologia).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sproszkowane algi morskie są doskonałym dodatkiem do potraw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɡa, AS: alga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glon

Wiktionary

# algarve

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. nadatlantycka kraina historyczna w południowej Portugalii;

Wiktionary

Algarve (wym. [aɫˈɡaɾv(ɨ)]; z arab. الغرب al-Garb/al-garb „zachód, ziemia położona na zachód”) – region i kraina historyczna w kontynentalnej Portugalii, obejmująca całą południową część tego kraju, tj. podłużny pas wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego – długości około 40 kilometrów i szerokości około 140 kilometrów – od Przylądka Świętego Wincentego na zachodzie do rzeki Gwadiany na wschodzie (granica z Hiszpanią).

Wikipedia

# algawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z krainą Allgäu w południowych Niemczech;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Swoją fermę mleczarską w Bilewie Matka oparła na krowach sprowadzanych z Holandii i Bawarii (rasa algawska).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Allgäu n.

Wiktionary

# algebra

jeden z działów matematyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jeden z działów matematyki;

(1.2) mat. zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

(1.3) pot. środ. stud. lekcja algebry (1.1)

Wiktionary

Algebra (arab. ‏الجبر‎, al-dżabr) – jedna z głównych dziedzin matematyki, zajmująca się wszelkimi strukturami algebraicznymi, czyli zbiorami – lub bardziej ogólnymi klasami – wyposażonymi w działania; struktury te bywają też nazywane algebrami ogólnymi. Początkowym przykładem takiego obiektu, długo definiującym tę dziedzinę, były liczby rzeczywiste ze standardowymi działaniami arytmetycznymi, a także liczby zespolone rozszerzające ten zbiór, wprowadzone właśnie na potrzeby klasycznie rozumianej algebry.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy rozwiązywaniu zadań z algebry powinniśmy sprawdzać otrzymane wyniki.

(1.2) Algebra Boole'a jest podstawą rachunku zbiorów.

(1.3) Po analizie mamy dwie algebry i laborkę z fizyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈɡɛbra, AS: algebra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algebraik m.

przym. algebraiczny

przysł. algebraicznie

Wiktionary

# algebraf

łamigłówka, w której cyfry zastąpiono literami lub piktogramami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. przedstawienie pewnego działania za pomocą liter (cyfry zastąpione literami), w którym każda litera odpowiada jednej i tej samej cyfrze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórym rozwiązywanie algebrafów sprawia dużo kłopotu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈɡɛbraf, AS: algebraf

Wiktionary

# algebraiczka

→ algebraik

SJP.pl

#### Patrz:

algebraik

# algebraiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest algebraiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. algebraiczny

przysł. algebraicznie

Wiktionary

# algebraiczny

odnoszący się do algebry

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący algebry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Funkcję nazywa się algebraiczną, gdy jest ona rozwiązaniem równania algebraicznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algebra ż., algebraik m., algebraista m., algebraiczka ż., algebraiczność ż.

przysł. algebraicznie

Wiktionary

# algebraik

specjalista matematyk w zakresie algebry

SJP.pl

Algebra (arab. ‏الجبر‎, al-dżabr) – jedna z głównych dziedzin matematyki, zajmująca się wszelkimi strukturami algebraicznymi, czyli zbiorami – lub bardziej ogólnymi klasami – wyposażonymi w działania; struktury te bywają też nazywane algebrami ogólnymi. Początkowym przykładem takiego obiektu, długo definiującym tę dziedzinę, były liczby rzeczywiste ze standardowymi działaniami arytmetycznymi, a także liczby zespolone rozszerzające ten zbiór, wprowadzone właśnie na potrzeby klasycznie rozumianej algebry.

Wikipedia

# algezja

wrażliwość na ból

SJP.pl

# algezymetr

przyrząd do mierzenia siły działania bodźca wywołującego ból

SJP.pl

# algezymetria

pomiar odczuwania bólu mierzony z wykorzystaniem mechanicznych, elektrycznych, termicznych i chemicznych metod badań

SJP.pl

# alghedonia

przeżywanie rozkoszy podczas doznawania bólu, typowe dla masochizmu

SJP.pl

Masochizm – rodzaj preferencji seksualnych, w którym jednostka odczuwa podniecenie seksualne w sytuacjach, kiedy zadawany jest jej fizyczny i psychiczny ból lub gdy jest poniżana. Masochizm może być uznany za zaburzenie, jeśli jednostka odczuwa w związku z nim poczucie winy, lęk, rozpacz i jeśli zaburza on funkcjonowanie w innych sferach życia. W historycznych klasyfikacjach zaburzeń psychicznych był zawsze uznawany za zaburzenie, uległo to zmianie w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5.

Wikipedia

# alghero

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Około 40% mieszkańców Alghero posługuje się na co dzień archaiczną odmianą katalońskiego.

Wiktionary

# algida

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. uczn. prostytutka

Wiktionary

Algida – marka lodów należąca do koncernu Unilever. Istnieje od lat 50. XX wieku – jej państwem ojczystym są Włochy.

W Polsce została wprowadzona wraz z zakupem przez koncern fabryki lodów w Baninie w 1993 roku. W ofercie „Algidy” znajdują się lody produkowane dla wszystkich krajów, w których Unilever trudni się ich dystrybucją (m.in. Cornetto, Vienetta), a także te produkowane tylko na rynki lokalne lub grupy krajów (w Polsce np. Big, Kolorki).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alʲˈɟida, AS: alʹǵida

Wiktionary

# algier

stolica Algierii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Algierii;

Wiktionary

Algier (fr. Alger, arab. مدينة الجزائر [Madinat al-Dżaza'ir]) – stolica Algierii. Miasto leży w obszernej zatoce nad Morzem Śródziemnym, 800 km od Marsylii. Nad miastem wznoszą się wzgórza do wysokości 400 m n.p.m. Algier jest centrum gospodarczym, kulturalnym i głównym portem kraju, a także najważniejszym ośrodkiem naukowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obok na śnieżnym obrusie walały się olbrzymie, prawie białe grona winne z Algieru […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲɟɛr, AS: alʹǵer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algierka ż., Algierczyk mos., Algieria ż., algierczyk mos., algierka ż.

przym. algierski

Wiktionary

# algierczyk

mieszkaniec Algieru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Algierii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spotkać tam można zarówno Algierczyków, jak i Egipcjan.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrt͡ʃɨk, AS: alʹǵerčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algieria ż., Algier mrz., algierczyk mos., algierka ż.

:: fm. Algierka ż.

przym. algierski

Wiktionary

# algieria

państwo w Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Algierii była siedziba Legii Cudzoziemskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrʲja, AS: alʹǵerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algier mrz., Algierczyk mos., Algierka ż.

przym. algierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) urz. Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna

Wiktionary

# algierka

1. dawny, długi płaszcz męski
2. mieszkanka Algieru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Algierii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrka, AS: alʹǵerka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algieria ż., Algier mrz., algierczyk mos., algierka ż.

:: fm. Algierczyk mos.

przym. algierski

Wiktionary

# algierski

→ Algieria, → Algier

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Algieria

(1.2) odnoszący się do miasta Algier

Wiktionary

#### Patrz:

Algieria, → Algier

#### Przykłady

(1.1) Zachodnim sąsiadem Tunezji był paszałyk algierski, który — podobnie jak pozostałe kraje Maghrebu — tylko formalnie należał do imperium, zainteresowanego głównie regularnym płaceniem podatków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alʲˈɟɛrsʲci, AS: alʹǵersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algieria ż., Algier mrz., Algierczyk mos., Algierka ż., algierczyk mos., algierka ż.

Wiktionary

# algierskość

→ algierski

SJP.pl

#### Patrz:

algierski

# algijski

przymiotnik

(1.1) etn. jęz. dotyczący autochtonicznych ludów (Indian) północnej części Ameryki Północnej

Wiktionary

# algina

galaretowata, kleista substancja otrzymywana z wodorostów

SJP.pl

- alginian sodu
- kwas alginowy

Wikipedia

# alginat

włókno uzyskane z soli metalicznych kwasu alginowego

SJP.pl

# alginatowy

→ alginat

SJP.pl

#### Patrz:

alginat

# alginian

sól kwasu alginowego

SJP.pl

Kwas alginowy – organiczny związek chemiczny z grupy polisacharydów, kopolimer kwasu mannuronowego i kwasu guluronowego, połączonych wiązaniem β-1,4-glikozydowym. Kolejność i długość bloków może być różna. Możliwe są również wystąpienia pojedynczych cząsteczek zamiast całych bloków.

Jest składnikiem ścian komórkowych wielu morskich glonów (głównie brunatnic).

Wikipedia

# alginiany

sól kwasu alginowego

SJP.pl

Alginiany – sole kwasu alginowego.

Wikipedia

# alginit

składnik niektórych rodzajów kerogenu

SJP.pl

Alginit – macerał z grupy liptynitu.

- w węglach brunatnych utworzony z alg. Jest owalny, barwa czarna, jaskrawa fluorescencja. Związany jest z nim często bituminit, który powstał z rozkładu alg. Występuje przeważnie w postaci drobnych ziaren.
- w węglach kamiennych – macerał rzadki w węglach humusowych, powszechny w węglach sapropelowych szczególnie w bogheadach. Morfologia owalna, bardzo silna fluorescencja, często razem z nim współwystępuje bituminit, czyli macerał wtórny utworzony z alginitu w czasie uwęglenia. Ma on morfologię nieregularną, może mieć zmienną fluorescencję. W skałach niewęglanowych (np. w wapieniach) fluorescencja może być od jaskrawożółtej do pomarańczowej.

Wikipedia

# alginowy

w chemii: kwas alginowy - składnik błon komórkowych niektórych glonów morskich, bezbarwna koloidalna masa o budowie włóknistej, mająca zastosowanie głównie w przemyśle mydlarsko-kosmetycznym, spożywczym i włókienniczym

SJP.pl

# algo-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z bólem

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) algofobia • algolagnia • algologia • algometria

synonimy.

(1.1) algi-, alge-

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. analgetyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἄλγος. → ból lub etym|gr|ἀλγέω. → cierpieć

uwagi.

tłumaczenia.

* interlingua: (1.1) algo-

* włoski: (1.1) algo-

źródła.

== algo- (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) algo-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɡɔ, AS: algo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. analgetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) algi-, alge-

Wiktionary

# algofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. nieuzasadniony lęk przed bólem;

Wiktionary

Algofobia – irracjonalny lęk przed bólem. Fobię tę wywołują różne obiekty oraz sytuacje, które według osoby chorej mogą prowadzić do niebezpieczeństwa.

Leczenie algofobii jest najczęściej prowadzone za pomocą terapii behawioralnej oraz środków anksjolitycznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈfɔbʲja, AS: algofobʹi ̯a

Wiktionary

# algol

1. gwiazda zmienna w gwiazdozbiorze Perseusza; Per;
2. język programowania wysokiego poziomu; ALGOL

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. Beta Persei, gwiazda podwójna w gwiazdozbiorze Perseusza;

(1.2) inform. algorytmiczny język programowania, stworzony w latach 50. XX wieku; wpłynął istotnie na kształtowanie się innych języków wysokiego poziomu;

Wiktionary

- Algol (gwiazda)
- Algol (język programowania)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Od momentu powstania przez około 20 lat Algol był de facto standardem opisu algorytmów w publikacjach naukowych i podręcznikach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalɡɔl, AS: algol

Wiktionary

# algolagnia

doznawanie rozkoszy płciowej przy zadawaniu albo odczuwaniu bólu; sadomasochizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

Wiktionary

Algolagnia (stgr. ἄλγος, algos – ból, stgr. λαγνεία, lagneia – pożądanie) – zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu (w szczególności w miejscach stref erogennych) i cierpienia sobie lub innej osobie. Istnieją dwa rodzaje algolagnii: masochizm oraz sadyzm.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|algo-. + etym|gr|λαγνεία. (lagnia) → pożądanie

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) algolagnia

* francuski: (1.1) algolagnie

* hiszpański: (1.1) algolagnia ż.

* niemiecki: (1.1) algolagnie

* rosyjski: (1.1) алголагния ż.

* włoski: (1.1) algolagnia ż.

źródła.

== algolagnia (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. algolagnia

odmiana.

(1.1) lp. algolagnia; lm. algolagnie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈlaɟɲja, AS: algolaǵńi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|algo-. + etym|gr|λαγνεία. (lagnia) → pożądanie

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) algolagnia

* francuski: (1.1) algolagnie

* hiszpański: (1.1) algolagnia ż.

* niemiecki: (1.1) algolagnie

* rosyjski: (1.1) алголагния ż.

* włoski: (1.1) algolagnia ż.

źródła.

== algolagnia (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. algolagnia

odmiana.

(1.1) lp. algolagnia; lm. algolagnie

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# algolog

specjalista w zakresie algologii (fykologii); fykolog

SJP.pl

Algologia jest pojęciem dwuznacznym:

- w biologii jest synonimem fykologii – dział botaniki, nauka o glonach
- w medycynie jest synonimem algezjologii – nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

Wikipedia

# algologia

dział botaniki zajmujący się glonami; fykologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nauka o glonach

(1.2) med. nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

Wiktionary

Algologia jest pojęciem dwuznacznym:

- w biologii jest synonimem fykologii – dział botaniki, nauka o glonach
- w medycynie jest synonimem algezjologii – nauka zajmująca się badaniem i leczeniem bólu

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) fykologia, fikologia, skrót alg.

(1.2) algezjologia

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. algolog mos.

przym. algologiczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|alga. + etymn|pol|-logia.

(1.2) etymn|pol|algo-|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Algologie ż.; (1.2) Algesiologie ż.

* włoski: (1.1) algologia ż.; (1.2) algologia ż.

źródła.

== algologia (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. algologia

(1.2) med. algologia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɡɔˈlɔɟja, AS: algoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algolog mos.

przym. algologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fykologia, fikologia, skrót alg.

(1.2) algezjologia

Wiktionary

# algologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. związany z algologią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algologia ż.

Wiktionary

# algolożka

→ algolog

SJP.pl

#### Patrz:

algolog

# algometria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pomiar wrażliwości na ból

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) algezymetria

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. algometr mrz.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|algo-|-metria.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) algometry

* interlingua: (1.1) algometria

* włoski: (1.1) algometria ż.

źródła.

== algometria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. algometria, algezymetria

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: algõmetrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algometr mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) algezymetria

Wiktionary

# algon.

skrót od: algonkiński

SJP.pl

# algoncki

tyczący się algonku, drugiej ery w dziejach ziemi

SJP.pl

# algonk

druga era w dziejach Ziemi; eozoik, era proterozoiczna, proterozoik

SJP.pl

Proterozoik (algonk, eozoik)

- w sensie geochronologicznym: trzeci eon w dziejach Ziemi, młodszy od hadeiku i archaiku a starszy od fanerozoiku. Proterozoik trwał około dwóch miliardów lat (od około 2,5 mld do 542 mln lat temu). Dzieli się na trzy ery: paleoproterozoik, mezoproterozoik i neoproterozoik.

Wikipedia

# algonkin

język z rodziny algonkińskiej, używany w niektórych prowincjach Kanady; język algonkiński

SJP.pl

Wikipedia

# algonkini

grupa plemion indiańskich; Algonkinowie

SJP.pl

Wikipedia

# algonkinowie

grupa plemion indiańskich; Algonkini

SJP.pl

Algonkinowie, Algonkini, Algonkini właściwi (fr. Algonquin) – plemię indiańskie zamieszkujące tereny nad rzeką Ottawą w południowej części kanadyjskiej prowincji Quebec. Według informacji z 1669 część Algonkinów weszła w skład plemienia Oneidów. Mówią językiem algonkińskim (algonquin), należącym do algonkiańskiej grupy językowej.

Wikipedia

# algonkiński

1. proterozoiczny
2. dotyczący Algonkinów, właściwy Algonkinom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany przez niewielką grupę rdzennych mieszkańców Kanady;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Algonkini lm m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) algonkin

Wiktionary

# algorytm

określony sposób rozwiązania jakiegoś problemu, składający się z ciągu następujących po sobie czynności (lub instrukcji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

Wiktionary

Algorytm – skończony ciąg jasno zdefiniowanych czynności koniecznych do wykonania pewnego rodzaju zadań, sposób postępowania prowadzący do rozwiązania problemu. Można go przedstawić na schemacie blokowym.

Słowo „algorytm” pochodzi od łacińskiego słowa algorithmus, oznaczającego wykonywanie działań przy pomocy liczb arabskich (w odróżnieniu od abacism – przy pomocy abakusa), które z kolei wzięło się od nazwy „Algoritmi”, zlatynizowanej wersji nazwiska „al-Chwarizmi” Abu Abdullaha Muhammada ibn Musy al-Chuwarizmiego, matematyka perskiego z IX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy znasz algorytm obliczania liczby pi?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈɡɔrɨtm̥, AS: algorytm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algorytmizacja ż., algol m., algorytmizowanie n.

czas. algorytmizować

przym. algorytmiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przepis, instrukcja

Wiktionary

# algorytmiczny

zapisany w postaci algorytmu (np. algorytmiczne rozwiązanie problemu)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algorytm mrz., algorytmika ż., algorytmizowanie n.

przysł. algorytmicznie

Wiktionary

# algorytmik

dziedzina informatyki zajmująca się projektowaniem i analizą algorytmów

SJP.pl

# algorytmika

dziedzina informatyki zajmująca się projektowaniem i analizą algorytmów

SJP.pl

Algorytmika – dział matematyki oraz informatyki zajmujący się analizą oraz projektowaniem algorytmów.

Algorytmika ma bardzo duży wpływ na wydajność systemów komputerowych. Z tego względu algorytmy, podobnie jak układy elektroniczne komputera, są uznawane za technologię.

Algorytmy operują na strukturach danych, stąd w literaturze często zagadnienia te są omawiane w tych samych pozycjach.

Wikipedia

# algorytmizacja

opis czegoś za pomocą algorytmu

SJP.pl

# algorytmizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mat. inform. opisywanie czegoś za pomocą algorytmu

(1.2) opracowywanie algorytmu koniecznego do rozwiązania jakiegoś zadania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. algorytm m., algorytmizacja ż.

czas. algorytmizować

przym. algorytmiczny

przysł. algorytmicznie

Wiktionary

# algoterapia

terapia przy zastosowaniu wyciągów z glonów

SJP.pl

# algowy

→ alga

SJP.pl

#### Patrz:

alga

# algrafia

technika druku płaskiego wykorzystująca płyty aluminiowe powleczone warstwą światłoczułą

SJP.pl

Algrafia, aluminografia (z niem. Algraphie) — jedna z pierwszych technik druku płaskiego, wynaleziona w 1892 roku. Po raz pierwszy zastosowana przez Josefa Scholza w Moguncji. W technice tej formą drukową jest cienka płyta aluminiowa, szlifowana, następnie ziarnowana i pokrywana materiałem światłoczułym. Na tej powłoce nanoszony jest negatyw rysunku.

Wikipedia

# alhambra

1. zabytkowy zespół pałacowy w hiszpańskiej Grenadzie;
2. miasto w USA;
3. model samochodu marki Seat

SJP.pl

Alhambra (arab. ‏الحمراء‎ al hamra, dosłownie „czerwona”) – warowny zespół pałacowy w Granadzie w andaluzyjskim regionie Hiszpanii, zbudowany w latach 1232–1273 i rozbudowywany do XIV wieku. Jej rozbudowa nastąpiła za panowania emirów z dynastii Nasrydów – Jusufa I i Muhammada V. Alhambra była twierdzą mauretańskich kalifów.

W 1984 roku Twierdza Alhambra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Wikipedia

# alhambryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alhambrą, dotyczący Alhambry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alhambra ż.

Wiktionary

# ali

w starożytnym Rzymie:
1. skrzydło szyku bojowego;
2. oddział piechoty lub jazdy sprzymierzeńców, liczący kilkuset żołnierzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Ala

Wiktionary

- Ali (imię)
- Ali ibn Abi Talib – kalif, pierwszy imam szyitów
- Ali – miasto w Bahrajnie
- Alii – wieś w Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia
- Alì – miejscowość we Włoszech
- Ali – film biograficzny o Muhammadzie Alim w reżyserii Michaela Manna z Willem Smithem w roli głównej
- Ali G
- Ali – indyjski aktor

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ali codziennie studiuje Koran.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲi, AS: alʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alfons mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Alfons mos.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* zazaki: (1.1) Ali m.

źródła.

== Ali (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m.

(1.2) zdrobn. od imienia żeńskiego Alexandra

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alianci

1. w okresie I wojny światowej: państwa walczące przeciw państwom centralnym; ententa;
2. w okresie II wojny światowej: państwa koalicji antyhitlerowskiej

SJP.pl

Alianci (fr. alliance, przymierze) – słowo oznaczające sojuszników, sprzymierzeńców.

Wikipedia

# aliancki

odnoszący się do alianta, aliantów; sprzymierzony; sojuszniczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aliantami, dotyczący aliantów

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący dla aliantów

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Kapitan znalazł się wśród alianckich jeńców w niewoli japońskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aliant mos., aliantka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sojuszniczy

Wiktionary

# alians

sojusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przymierze między państwami

Wiktionary

- sojusz
- Alians – grupa muzyczna
- alians strategiczny – w ekonomii
- Prawy Alians – młodzieżowa organizacja pozarządowa na Białorusi
- Alians Ewangeliczny w RP – polska organizacja międzykościelna
- Światowy Alians Kościołów Reformowanych – wspólnota Kościołów reformowanych
- Światowy Alians Ewangeliczny – stowarzyszenie zrzeszające kościoły ewangelickie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwa państwa zawarły alians.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲjãw̃s, AS: alʹi ̯ãũ̯s

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przymierze, sojusz, koalicja

Wiktionary

# aliant

1. sojusznik wojenny; sprzymierzeniec;
2. w okresie I wojny światowej: każde z państw sprzymierzonych przeciw państwom centralnym;
3. w okresie II wojny światowej: każde państwo koalicji antyhitlerowskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. polit. stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych

(1.2) hist. państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej

Wiktionary

Alianci (fr. alliance, przymierze) – słowo oznaczające sojuszników, sprzymierzeńców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj aliantom udało się zająć wybrzeże.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. aliantka ż.

przym. aliancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sojusznik, sprzymierzeniec, sprzymierzony

Wiktionary

# aliantka

→ aliant

SJP.pl

#### Patrz:

aliant

# alias

nazwa zastępcza konta e-mailowego

SJP.pl

spójnik

(1.1) inaczej (zwany), znany jako

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu

Wiktionary

Alias (inaczej zwany, znany jako), vel (łac. albo, czyli) – alternatywna nazwa służąca do identyfikacji obiektów, ludzi itp. (pseudonim). Zwykle z aliasem związana jest funkcja polegająca na skróceniu i uproszczeniu nazewnictwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stefan Kamiński alias Fryderyk Roeder pochodził z Pomorza.

(2.1) Po rejestracji uzyskujemy darmowe konto pocztowe wraz z trzema aliasami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲjas, AS: alʹi ̯as

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aka, vel

Wiktionary

# aliasing

[czytaj: aljas-ing lub aljejs-in(g)]
1. w grafice komputerowej: niepożądany efekt polegający na niewygładzaniu zakrzywionych powierzchni;
2. zakłócenie fali dźwiękowej w czasie tworzenia dźwięku cyfrowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. zniekształcenie sygnału na skutek nakładania się jego widm spowodowanego zbyt niską częstotliwością próbkowania, w przypadku rasteryzacji powodujące artefakty graficzne

Wiktionary

Informatyka

- aliasing – przetwarzanie sygnałów
- aliasing – grafika komputerowa, obraz
- aliasing – informatyka, strony WWW

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zauważmy, że widmo sygnału wyjściowego filtru dolnoprzepustowego zostało pasmowo ograniczone, dzięki czemu uniknęliśmy aliasingu widmowego na wyjściu przetwornika A/C.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. antyaliasing m.

Wiktionary

# aliaż

1. przestarzałe: stop (metali);
2. połączenie różnych pojęć, właściwości itp.; mieszanina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. stop kilku metali, czasem z dodatkiem niemetali

Wiktionary

# alibabki

Alibabki – polski żeński zespół wokalny założony w Warszawie zimą 1963 przez Zbigniewa Ciechana i Jana Rysińskiego.

15-krotnie wystąpiły na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, zdobywając łącznie trzy główne nagrody. Cztery razy wystąpiły na festiwalu w Sopocie, zdobywając nagrodę publiczności.

Wikipedia

# alibi

dowód nieobecności w miejscu przestępstwa w momencie jego popełnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

Wiktionary

Alibi (łac. gdzie indziej) – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określany jest każdy dowód przesądzający, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu przestępstwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policja nie może mi niczego zrobić, bo mam alibi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlʲibʲi, AS: alʹibʹi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymówka, usprawiedliwienie

Wiktionary

# alibista

świadek dostarczający fałszywego alibi

SJP.pl

# alibistka

→ alibista

SJP.pl

#### Patrz:

alibista

# alibizm

szukanie usprawiedliwienia siebie

SJP.pl

# alić

aliści; dawniej:
1. spójnik wyrażający przeciwieństwo, kontrast bądź odmienne ujęcie treści, np.: Smutne to, alić prawdziwe.; a jednak, mimo to;
2. partykuła wzmacniająca, wyrażająca zwykle odmienność, nagłą zmianę sytuacji, np.: Alić przegrali już w pierwszym starciu.; a to

SJP.pl

spójnik

(1.1) stpol. i oto

zaimek wskazujący

(2.1) stpol. oto

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲit͡ɕ, AS: alʹić

Wiktionary

# alicante

[czytaj: alikante] miasto w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Wiktionary

Alicante (hiszp. wym. [a.liˈkan.te]), Alacant (walenc. wym. [a.laˈkant]) – miasto we wschodniej Hiszpanii, w regionie Walencja, stolica prowincji Alicante. Kąpielisko na Costa Blanca, położone u stóp skalistego wzniesienia, na którym wznosi się Castillo de Santa Bárbara.

Wikipedia

# alice

## Postacie o imieniu Alice

### Aktorzy i filmowcy

- Alice Connor – brytyjska aktorka
- Alice Prin – francuska aktorka, modelka
- Alice Ghostley – amerykańska aktorka
- Alice Guy-Blaché – pionierka kina francuskiego i amerykańskiego, producentka filmowa, pierwsza kobieta zajmująca się reżyserią filmową
- Alice Hunter – australijska aktorka
- Alice Nellis – czeska reżyserka
- Alice Taglioni – francuska aktorka
- Mary Alice Smith – amerykańska aktorka

Wikipedia

# alichnowicz

nazwisko

SJP.pl

# alicja

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Alicja – imię żeńskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alicja sama sobie zaprojektowała ten niespotykany ubiór.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlʲit͡sʲja, AS: alʹicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Ala ż.

Wiktionary

# alicykliczny

związki alicykliczne - niearomatyczne związki organiczne o pierścieniu zbudowanym wyłącznie z atomów węgla, obejmujące cykloalkany oraz cykloalkeny i ich pochodne

SJP.pl

# alida

imię żeńskie

SJP.pl

Adelajda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Składa się z elementów adal "ród, ród szlachetny" i heit "osoba, stan, rodzaj" i oznaczać mogło osobę wywodzącą się ze szlachetnego rodu.

Inne formy imienia: Adela, Adelina

Wikipedia

# alidada

część przyrządu do mierzenia kątów, mająca postać listwy lub koła z podziałem kątowym, mogąca się obracać wraz z lunetą celowniczą względem nieruchomej podstawy

SJP.pl

Alidada – ruchoma część teodolitu lub sekstantu mogąca obracać się względem spodarki i limbusa. Na alidadzie znajdują się libelle służące do poziomowania teodolitu, urządzenia odczytowe pozwalające wykonać odczyt podziałki kątowej limbusa.

Wikipedia

# alidziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alidy lub z nią związany

SJP.pl

# alienacja

1. poczucie obcości; wyobcowanie, odizolowanie się od środowiska;
2. w prawie: przeniesienie prawa własności na inną osobę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

(1.2) filoz. proces, w którym pewne wytwory działalności ludzkiej odrywają się od swych twórców i podporządkowują ich sobie

(1.3) praw. przeniesienie prawa własności na inną osobę

Wiktionary

Alienacja (wyobcowanie) (łac. alienus, alienum „obcy, cudzy”) – poczucie izolacji od społeczeństwa, nieutożsamianie się ze społecznością lokalną i ponadlokalną, utrata tożsamości jednostki charakterystyczna dla dużych ośrodków miejskich w społeczeństwach przemysłowych i poprzemysłowych (postindustrialnych) oraz dla sytuacji migracji zarobkowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Postmodernistyczna alienacja sztuki wydaje się być procesem nieodwracalnym, ale też nieuniknionym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja, AS: alʹi ̯ẽnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienowanie n., wyalienowanie n., alienista mos.

przym. alienacyjny

przysł. alienacyjnie

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyobcowanie

Wiktionary

# alienacyjnie

przysłówek

(1.1) od: alienacyjny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃naˈt͡sɨjɲɛ, AS: alʹi ̯ẽnacyi ̯ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

przym. alienacyjny

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary

# alienacyjny

dotyczący alienacji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. związany z alienacją, dotyczący alienacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃naˈt͡sɨjnɨ, AS: alʹi ̯ẽnacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienista mos., alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

przysł. alienacyjnie

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

Wiktionary

# alienata

dobra odstąpione na czyjąś korzyść

SJP.pl

# alienista

lekarz chorób umysłowych, psychiatra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. med. psychiatra

Wiktionary

- Psychiatria
- Alienista (powieść)
- Alienista (serial telewizyjny)

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) lekarz, naukowiec

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n., alienator m., alienatorka ż., alienizacja ż.

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

przym. alienacyjny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|psychiatra.

źródła.

== alienista (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski i żeński

(1.1) med. psychiatra

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̇̃ˈɲista, AS: alʹi ̯ė̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n., alienator m., alienatorka ż., alienizacja ż.

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

przym. alienacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) lekarz, naukowiec

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n., alienator m., alienatorka ż., alienizacja ż.

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

przym. alienacyjny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|psychiatra.

źródła.

== alienista (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski i żeński

(1.1) med. psychiatra

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alienować

1. alienować się - stawać się obcym w danym środowisku;
2. przenosić prawo własności na inną osobę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) powodować utratę więzi z własnym środowiskiem

(1.2) praw. przenosić prawo własności na inną osobę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: alʹi ̯ẽnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienista mos., alienacja ż., alienowanie n., wyalienowanie n.

przym. alienacyjny

przysł. alienacyjnie

czas. wyalienować dk.

Wiktionary

# alienowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powodowanie utraty więzi z własnym środowiskiem

(1.2) praw. przenoszenie prawa własności na inną osobę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alienista mos., wyalienowanie n., alienacja ż.

czas. alienować ndk., wyalienować dk.

przym. alienacyjny

przysł. alienacyjnie

Wiktionary

# aliexpress

Aliexpress – chiński serwis sprzedażowy, należący do Alibaba Group, uruchomiony 26 kwietnia 2010, jako platforma poświęcona wyłącznie sprzedaży detalicznej. Dostawcami produktów, korzystającymi z usług AliExpress, są przeważnie małe lub średnie firmy z Chin.

Wikipedia

# alif

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

Wiktionary

Alif – pierwsza litera alfabetu arabskiego. Litera ta służy:

do zapisu długiego a; występowanie: np. w słowie woda – ماء (IPA [mɑ:ˀ]).

أ, إ – jako nośnik hamzy (ء) – wtedy może na początku wyrazów oznaczać krótkie a, i lub u; występowanie: np. w słowie alif (ألف).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W arabskim systemie liczbowym do VIII w. alif odpowiadał liczbie 1.

Wiktionary

# alifatyczno-aromatyczny

mający cechy związku alifatycznego i aromatycznego (np. aminy alifatyczno-aromatyczne)

SJP.pl

# alifatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alifatyczne

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alifatyczny

przysł. alifatycznie

Wiktionary

# alifatyczny

związki alifatyczne - organiczne związki acykliczne o budowie łańcucha otwartego, np. etan

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. o strukturze łańcuchowej (otwartej) lub zawierający pierścienie nienasycone (nie mające delokalizowanych elektronów π)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alifatyczność ż.

Wiktionary

# aligacja

1. w technice:
a) stop różnych metali;
b) domieszka;
2. mieszanie dwóch gatunków towarów dla uzyskania gatunku średniego

SJP.pl

# aligator

gad z rzędu krokodyli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) herp. wodny, drapieżny gad z rodziny nazwa systematyczna|Alligatoridae|ref=tak., o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

(1.2) uczn. bardzo wymagający nauczyciel

Wiktionary

Aligatorowate (Alligatoridae) – rodzina gadów z rzędu krokodyli. Zaliczają się do niej aligatory (podrodzina Alligatorinae z jednym rodzajem Alligator) i kajmany (podrodzina Caimaninae). Zwierzęta te zamieszkują strefę gorącą obu Ameryk i wschodnie Chiny (Alligator sinensis). Południowo-wschodnią część USA zamieszkuje aligator missisipski (Alligator mississippiensis). Kajmany zamieszkują Amerykę Południową aż do Meksyku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z bezpiecznej odległości, z łódki obserwowaliśmy ogromnego aligatora wpełzającego do rzeki.

(1.1) W nikczemnym jego sklepiku żółw wisiał, wypchany aligator obok szczątków dziwnego kształtu ryb; na jego półkach leżała tu i ówdzie zbieranina próżnych flasz, słojów, zielonych czerepów, pęcherzów, stęchłych nasion; resztki sznurków i zapleśniałe kawałki lukrecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲiˈɡatɔr, AS: alʹigator

Wiktionary

# aligatorek

zdrobnienie od: aligator

SJP.pl

# aligatorowate

rodzina krokodyli

SJP.pl

Aligatorowate (Alligatoridae) – rodzina gadów z rzędu krokodyli. Zaliczają się do niej aligatory (podrodzina Alligatorinae z jednym rodzajem Alligator) i kajmany (podrodzina Caimaninae). Zwierzęta te zamieszkują strefę gorącą obu Ameryk i wschodnie Chiny (Alligator sinensis). Południowo-wschodnią część USA zamieszkuje aligator missisipski (Alligator mississippiensis). Kajmany zamieszkują Amerykę Południową aż do Meksyku.

Wikipedia

# aligatorowaty

o cechach aligatorowatych (rodzina gadów)

SJP.pl

# aligatorowy

przymiotnik od: aligator

SJP.pl

# alighieri

[czytaj: aligjeri] Dante Alighieri (1265 - 1321), włoski poeta, autor "Boskiej komedii"; Dante

SJP.pl

# alignement

[czytaj: alińMĄ] zgrupowanie bloków kamiennych (menhirów) w jednym szeregu lub w wielorzędowych alejach

SJP.pl

# aliholiczka

kobieta zbyt często przeglądająca oferty i robiąca zakupy w chińskim serwisie sprzedażowym AliExpress

SJP.pl

# aliholik

osoba zbyt często przeglądająca oferty i robiąca zakupy w chińskim serwisie sprzedażowym AliExpress

SJP.pl

# aliholizm

zbyt częste przeglądanie ofert i robienie zakupów w chińskim serwisie sprzedażowym AliExpress, traktowane jako objaw choroby

SJP.pl

# alija

wezwanie do uroczystego czytania Tory w synagodze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

Wiktionary

Alija (hebr. עלייה, dosłownie: wstąpienie) – żydowska imigracja do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego państwa Izrael. Tak Żydzi określają „powrót do ojczyzny swoich ojców”.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) migracja

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aliyah

* czeski: (1.1) alija ż.

* francuski: (1.1) alya ż.

* hebrajski: (1.1) עלייה ż.

* hiszpański: (1.1) aliyá ż., aliá ż.

* niemiecki: (1.1) Alija ż.

* rosyjski: (1.1) алия ż.

* ukraiński: (1.1) алія ż.

* węgierski: (1.1) alija

źródła.

== alija (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. alija

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) migracja

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aliyah

* czeski: (1.1) alija ż.

* francuski: (1.1) alya ż.

* hebrajski: (1.1) עלייה ż.

* hiszpański: (1.1) aliyá ż., aliá ż.

* niemiecki: (1.1) Alija ż.

* rosyjski: (1.1) алия ż.

* ukraiński: (1.1) алія ż.

* węgierski: (1.1) alija

źródła.

== alija (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. alija

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alikant

dawniej: hiszpańskie wino czerwone

SJP.pl

# alikwot

składowy ton dźwięku, którego częstotliwość jest wielokrotnością częstotliwości tonu podstawowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. przydźwięk współbrzmiący z tonem zasadniczym

Wiktionary

Składowa harmoniczna, alikwot (łac. aliquot, kilka) – w akustyce część składowa dźwięku muzycznego o przebiegu sinusoidalnym i częstotliwości n=fk, gdzie f jest częstotliwością tonu podstawowego (składowa podstawowa), natomiast k jest liczbą naturalną większą od 1. Długości fal kolejnych składowych harmonicznych są elementami szeregu harmonicznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzięki tłumieniu kolejnych alikwotów staje się możliwe uzyskanie przedęcia na instrumentach dętych oraz flażoletów na instrumentach strunowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alikwotowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) składowa harmoniczna

Wiktionary

# alikwota

składowy ton dźwięku, którego częstotliwość jest wielokrotnością częstotliwości tonu podstawowego; alikwot

SJP.pl

# alikwotowy

związany z alikwotem

SJP.pl

# alim

uczony muzułmański, znawca teologii i prawa; ulem, ulema

SJP.pl

Ulem – muzułmański teolog i uczony. Słowo pochodzi z wyrazu arabskiego alim, oznaczającego uczonego. W skład grupy ulemów wchodzili wszyscy duchowni muzułmańscy: muftiowie oraz imamowie. Ulemów określa się również mianem znawców szariatu. Ich główną siedzibą były meczety. Główną rolę posiadał meczet al-Azhar w Kairze.

Wikipedia

# alimenciara

→ alimenciarz

SJP.pl

#### Patrz:

alimenciarz

# alimenciarz

potocznie:
1. alimentator;
2. osoba skazana na karę więzienia za niepłacenie alimentów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś, kto jest zobowiązany do płacenia alimentów

(1.2) pot. osoba odsiadująca karę więzienia za niepłacenie alimentów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃ɲt͡ɕaʃ, AS: alʹĩmẽńćaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimentator m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

:: fż. alimenciara ż.

czas. alimentować

przym. alimentacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alimentator

Wiktionary

# aliment

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. żywioł, element, pierwiastek

(1.2) śrpol. pożywienie, pokarm, żywność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlʲĩmɛ̃nt, AS: alʹĩmẽnt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. element

Wiktionary

# alimenta

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) praw. zob. alimenty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃nta, AS: alʹĩmẽnta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenty nmos., alimentator mos., alimenciarz mos., alimentariusz mos., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

czas. alimentować ndk.

przym. alimentacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alimenty

Wiktionary

# alimentacja

1. zasilanie rzek i jezior w wodę
2. ponoszenie kosztów na utrzymanie innych osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płacenie alimentów

(1.2) hydrol. uzupełnianie zasobów wodnych rzeki, jeziora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenty nmos., alimenciarz mos., alimenta nmos., alimentator mos., alimentowanie n.

czas. alimentować ndk.

przym. alimentowy, alimentacyjny, alimenciarski

Wiktionary

# alimentacyjny

dotyczący alimentacji (płacenia alimentów), np. obowiązek alimentacyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) praw. związany z alimentami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenciarz mos., alimenta nmos., alimentator mos., alimentowanie n., alimenty nmos., alimentacja ż.

Wiktionary

# alimentarny

1. związany z odżywianiem;
2. przestarzale: alimentacyjny

SJP.pl

# alimentator

osoba płacąca alimenty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś kto płaci alimenty

Wiktionary

Alimentator – organ systemu autonomicznego służący do pobierania energii i materii z otoczenia.

Termin wprowadzony przez Mariana Mazura. Alimentator stanowi początkowy element toru energomaterialnego systemu autonomicznnego. Pobraną materię i energię przekazuje do akumulatora.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alimentatorem został dziadek dziecka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲĩmɛ̃nˈtatɔr, AS: alʹĩmẽntator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimenciarz m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

czas. alimentować

przym. alimentacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. alimenciarz

Wiktionary

# alimentobiorca

osoba otrzymująca alimenty

SJP.pl

# alimentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) płacenie alimentów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenty nmos., alimenta nmos., alimentator m., alimenciarz m., alimentariusz m., alimentariuszka ż., alimentacja ż.

czas. alimentować

przym. alimentacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alimentacja

Wiktionary

# alimenty

kwoty łożone na utrzymanie osób niemogących się utrzymać samodzielnie przez osoby mający taki obowiązek z tytułu prawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) praw. regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

Wiktionary

Alimenty (z łac. alimentum „pokarm”, od alere „karmić, żywić”) – świadczenia na rzecz osób fizycznych, które nie mogą uzyskać środków utrzymania własnymi siłami, do których zobowiązywane są inne osoby bliskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Joanna długo sądziła się z byłym mężem o alimenty.

(1.1) Udało się to Marlenie, która dziś w internecie radzi nie tylko, jak złapać na dziecko, ale jak potem wywalczyć wysokie alimenty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ, AS: alʹĩmẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alimenta nmos., alimentator mos., alimenciarz mos., alimentariusz mos., alimentariuszka ż., alimentacja ż., alimentowanie n.

czas. alimentować ndk.

przym. alimentacyjny, alimentowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alimenta

Wiktionary

# alina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Alina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, powstałe jako forma pochodna od Adelajda, Adelina. W staropolszczyźnie pisane m.in. Alena, Helina.
Imię to może mieć też związek z mianem Halina – „ładna”, „dostojna”, „spokojna”. Alina to także pierwotna, pruska nazwa rzeki Łyny, która w młodszych formach brzmiała Alna (1251 n.e.) i Alne (1308). Alina w języku pruskim oznaczała samicę jelenia – łanię. Po litewsku słowo elnias oznacza jelenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Macie może jakieś zdjęcie Aliny w mundurku?

(1.1) Podwieź Alinę na stację kolejową!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlʲĩna, AS: alʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Ala ż., Alinka ż., Alusia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Alinka, Alusia

Wiktionary

# alinearność

→ alinearny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alinearne

Wiktionary

#### Patrz:

alinearny

#### Powiązane:

przym. alinearny

przysł. alinearnie

Wiktionary

# alinearny

nieustawiony w linii; nieliniowy, nieciągły

SJP.pl

# alininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aliny lub z nią związany

SJP.pl

# aliniometr

instrument geodezyjny używany do wyznaczania bezwzględnych przemieszczeń badanych punktów

SJP.pl

# alinka

zdrobnienie od: Alina (imię żeńskie)

SJP.pl

# alioth

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu

SJP.pl

Alioth (Epsilon Ursae Majoris, ε UMa) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, część asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o 83 lata świetlne od Słońca.

Wikipedia

# aliści

dawniej:
1. spójnik wyrażający przeciwieństwo, kontrast bądź odmienne ujęcie treści, np.: Smutne to, aliści prawdziwe.; a jednak, mimo to;
2. partykuła wzmacniająca, wyrażająca zwykle odmienność, nagłą zmianę sytuacji, np.: Aliści przegrali już w pierwszym starciu.; a to

SJP.pl

# alison

anglosaskie imię żeńskie

SJP.pl

Alison Barros Moraes (ur. 30 czerwca 1982) – brazylijski piłkarz występujący na pozycji napastnika.

Wikipedia

# alistair

[czytaj: alister] obce imię męskie

SJP.pl

# alit

skała osadowa z dużą zawartością glinu

SJP.pl

Alit – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu krzemowego i wapnia, zasadowy krzemian wapnia o składzie 3CaO·SiO2, oznaczany też symbolem C3S. Jest składnikiem klinkieru (półproduktu cementu portlandzkiego) odpowiedzialnym za wczesne wiązanie cementu.

Wikipedia

# alitalia

włoskie linie lotnicze

SJP.pl

Alitalia (AZ) – włoski narodowy przewoźnik lotniczy, istniejący od 1946 do 2021. Dominującym udziałowcem był włoski skarb państwa, reszta akcji znajdowała się w rękach pracowników. Główny inwestor branżowy, Etihad, dysponował 49% udziałów.

Główny węzeł Alitalii znajdował się na lotnisku Fiumicino w Rzymie (FCO). Do końca marca 2008 roku Alitalia posiadała drugi węzeł na lotnisku Malpensa niedaleko Mediolanu. Dyrekcja Generalna zdecydowała jednak o opuszczeniu tego lotniska i przeniesienia 1/3 samolotów na lotnisko główne do Rzymu.

Wikipedia

# aliteracja

powtórzenie jednakowych układów głoskowych na początku kolejnych wersów lub sąsiadujących ze sobą wyrazów jako sposób instrumentacji głoskowej, uwydatnienia budowy wiersza lub gry słów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

Wiktionary

Aliteracja (z łac. ad + litera) – powtórzenie w celach ekspresywnych jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲitɛˈrat͡sʲja, AS: alʹiteracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aliteracyjny

Wiktionary

# aliteracki

nie związany z literaturą, nieliteracki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pozbawiony cech literackich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przemówienie Alfonsa miało styl zupełnie aliteracki, chłodny i rzeczowy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieliteracki, nieartystyczny, użytkowy

Wiktionary

# aliteracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aliteracyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aliteracyjny

przysł. aliteracyjnie

Wiktionary

# aliteracyjny

dotyczący aliteracji

SJP.pl

# alitowy

→ alit

SJP.pl

#### Patrz:

alit

# alium

dwuletnia, cebulkowa roślina warzywna, używana jako przyprawa kuchenna oraz środek leczniczy; czosnek

SJP.pl

# aliż

spójnik

(1.1) stpol. że

(1.2) stpol. dopóki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲiʃ, AS: alʹiš

Wiktionary

# alizaryna

substancja barwiąca, dawniej otrzymywana z korzeni marzanny farbiarskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

Wiktionary

Alizaryna, czerwień alizarynowa – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antrachinonu. Czerwony barwnik stosowany już w starożytności jako tzw. kraplak, pozyskiwany z korzeni marzany barwierskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli przyjrzymy się uważniej wzorowi alizaryny, zauważymy z łatwością, że zbudowany jest na podobieństwo chinonu i zawiera w swoim składzie chromofor złożony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalʲizaˈrɨ̃na, AS: alʹizarỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alizarynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czerwień alizarynowa

Wiktionary

# alizarynowy

przymiotnik od: alizaryna

SJP.pl

# alizja

kolizja statku będącego w ruchu ze statkiem stojącym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. zderzenie statku płynącego ze stojącym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlʲizʲja, AS: alʹizʹi ̯a

Wiktionary

# alk.

skrót

(1.1) = alkohol

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niewłaściwie oznakowane butelki piwa Carlsberg Pilsner Premium 500 ml o obj. alk. 5,0% zostały wycofane ze względu na błąd na linii produkcyjnej.

Wiktionary

# alka

gatunek średniej wielkości ptaka morskiego z rzędu siewkowych; alka zwyczajna, alka krzywonosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., poufała forma imienia Alicja

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od Alek

Wiktionary

Alka (zwyczajna), alka krzywonosa (Alca torda) – gatunek średniej wielkości ptaka morskiego z rodziny alk (Alcidae) i jednocześnie jej największy żyjący członek. Jedyny przedstawiciel rodzaju Alca. Wędrowny. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kaśka kątem oka zauważyła, że Alka miała minę, jakby ktoś jej napluł między oczy. Zazdrosna o niego.

(2.1) Barbara Wachowicz w poruszającym artykule w „Naszym Dzienniku” przywołuje fragmenty listów Basi Sapińskiej do Alka Dawidowskiego, młodych warszawiaków, którym wojna brutalnie wdarła się w szczęście i młodość.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. Alicja ż., Ala ż.

Wiktionary

# alka-prim

niesteroidowy lek o działaniu przeciwzapalnym, przeciwgorączkowym i przeciwbólowym, hamujący agregację płytek krwi

SJP.pl

# alka-seltzer

[czytaj: alka zelcer] lek firmy Bayer; kwas acetylosalicylowy w tabletkach

SJP.pl

Wikipedia

# alkacymetria

objętościowa metoda chemicznej analizy ilościowej

SJP.pl

Alkacymetria – jeden z ważniejszych działów analizy miareczkowej, zwanej też analizą objętościową, w którym ustala się dokładne stężenie kwasów lub zasad poprzez miareczkowanie roztworów z użyciem odpowiednio zasad lub kwasów. W trakcie miareczkowania alkacymetrycznego zachodzi reakcja zobojętniania, która prowadzi do zmian pH mieszaniny. Zmiany te rejestruje się z użyciem chemicznych wskaźników pH, lub pH-metrów.

Wikipedia

# alkacymetryczny

→ alkacymetria

SJP.pl

#### Patrz:

alkacymetria

# alkad

starszy urzędnik gminy w Hiszpanii

SJP.pl

Alkad (hiszp. alcalde z arab. الْقَائِد al-kadi 'sędzia') – osoba stojąca na czele władz miejskich w Hiszpanii (przewodniczący zarządu miasta), odpowiednik burmistrza lub prezydenta miasta. Funkcja i kompetencje Alkada mogą różnić się w zależności od kraju i szczebla administracyjnego. Termin ten jest powszechnie używany w Hiszpanii oraz w krajach Ameryki Łacińskiej.

Wikipedia

# alkafile

Alkalifile, alkafile, organizmy zasadolubne – organizmy (zarówno rośliny, jak i zwierzęta), które najlepiej rozwijają się w glebie lub wodzie o odczynie zasadowym, na ogół w środowisku bogatym również w związki wapnia. Organizmy te są też zazwyczaj kalcyfilami.

Wikipedia

# alkahest

środek alchemiczny

SJP.pl

# alkaid

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu; Benathnash

SJP.pl

Alkaid (Eta Ursae Majoris, η UMa) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Odległa od Słońca o około 104 lat świetlnych.

Wikipedia

# alkajos

poeta grecki, żył na przełomie VII i VI w. p.n.e.

SJP.pl

- Alkajos z Mityleny – grecki poeta z okresu archaicznego
- Alkajos z Messany – grecki poeta z okresu hellenistycznego
- Alkajos – w mitologii greckiej syn Androgeosa
- Alkajos – w mitologii greckiej syn Heraklesa
- Alkajos – w mitologii greckiej syn Perseusza, król Tirynsu

Wikipedia

# alkajski

taki jak u Alkajosa, właściwy Alkajosowi, nawiązujący do pieśni Alkajosa itp.

SJP.pl

# alkala

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim obecny w nazwach kilkunastu miast w Hiszpanii, Kolumbii i na Filipinach

Wiktionary

Alcalá de Henares – miasto w Hiszpanii nad rzeką Henares (dopływ rzeki Jarama), w regionie Madryt. Położone jest 30 km od Madrytu.

Miasto jest jednym z najstarszych w Hiszpanii, z tego powodu jego zabytkowe centrum zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W XV wieku powstał tu uniwersytet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hiszpanami byli św. Piotr z Alkantary oraz św. Dydak z Alkali.

Wiktionary

# alkalia

wodorotlenki metali alkalicznych, mocne zasady nieorganiczne

SJP.pl

Alkalia (arab. al-kali ‘potaż’) – ogólna nazwa dla: tlenków oraz wodorotlenków litowców, glinu i magnezu, roztworów wodnych wodorotlenków litowców oraz wapnia, a także węglanu sodu oraz potasu. Do alkaliów zalicza się także wodny roztwór amoniaku. Wszystkie alkalia wykazują mocny odczyn zasadowy. Stosowane są m.in. jako środki wiążące kwasy żółciowe oraz zobojętniające sok żołądkowy.

Wikipedia

# alkaliceluloza

Alkaliceluloza – półprodukt chemiczny uzyskiwany przez traktowanie celulozy ok. 18% roztworem wodorotlenku sodu. Zawiera ok. 50% wody i ok. 15% NaOH, przy czym szacuje się, że ok. połowa NaOH jest związana z celulozą. Jej skład chemiczny nie jest ściśle określony i odpowiada w przybliżeniu wzorowi (C6H10O6·NaOH)n. Rozpuszcza się w odczynniku Schweizera.

Wikipedia

# alkaliczność

posiadanie właściwości zasady; zasadowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. biochem. zob. zasadowość.

Wiktionary

Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowościroztworów wodnych związków chemicznych.Skala ta jest oparta na aktywności jonów wodorowych H+ w roztworach wodnych.

Formalnie pH definiuje się jako:

  pH = –log10[a(H+)]

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: alkalʹičność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alkaliczny

Wiktionary

# alkalicznoskaleniowy

granit alkalicznoskaleniowy - magmowa skała głębinowa, odmiana granitu; alaskit

SJP.pl

# alkaliczny

1. w chemii: taki, który ma silne właściwości zasadowe (np. roztwór alkaliczny);
2. metale alkaliczne - metale, których wodorotlenki są silnymi zasadami;
3. bateria alkaliczna - bateria o dużej trwałości, w której elektrolitem jest wodorotlenek metalu alkalicznego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący alkaliów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkalia lm. nmos., alkaliczność ż., alkalizowanie n.

czas. alkalizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasadowy

Wiktionary

# alkalifil

organizm, dla którego optymalnym środowiskiem są wody lub gleby o odczynie zasadowym

SJP.pl

# alkalimetria

metoda analizy chemicznej pozwalająca na określenie ilościowe kwasów przez miareczkowanie zasadami

SJP.pl

Alkacymetria – jeden z ważniejszych działów analizy miareczkowej, zwanej też analizą objętościową, w którym ustala się dokładne stężenie kwasów lub zasad poprzez miareczkowanie roztworów z użyciem odpowiednio zasad lub kwasów. W trakcie miareczkowania alkacymetrycznego zachodzi reakcja zobojętniania, która prowadzi do zmian pH mieszaniny. Zmiany te rejestruje się z użyciem chemicznych wskaźników pH, lub pH-metrów.

Wikipedia

# alkalimetryczny

→ alkalimetria

SJP.pl

#### Patrz:

alkalimetria

# alkalizacja

czynienie czegoś alkalicznym, dodawanie związków zasadowych

SJP.pl

# alkalizować

w chemii: dodawać związki zasadowe w celu zneutralizowania kwasów albo nadania charakteru zasadowego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) chem. dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chemik alkalizował ciecz w probówce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: alkalʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkalia, alkalizowanie n.

czas. zalkalizować dk.

przym. alkaliczny

Wiktionary

# alkalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stosując długotrwałe alkalizowanie moczu, udaje się czasem rozpuścić kamienie moczanowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ, AS: alkalʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alkalizować ndk., zalkalizować dk.

przym. alkaliczny

rzecz. alkalia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alkalizacja

Wiktionary

# alkaloid

związek organiczny, przeważnie trujący; w małych dawkach może być stosowany jako lek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

Wiktionary

Alkaloidy (arabskie alkali – potaż i stgr. εἶδος eidos – postać = „przyjmujący postać zasady”) – według rekomendacji IUPAC z 1995 roku jest to grupa naturalnie występujących zasadowych związków organicznych (na ogół heterocyklicznych), głównie pochodzenia roślinnego, zawierających azot. Aminokwasy, peptydy, białka, nukleotydy, kwasy nukleinowe, aminocukry i antybiotyki nie są zwykle zaliczane do alkaloidów. Dodatkowo do tej grupy włączone są niektóre obojętne związki chemiczne biogenetycznie związane z alkaloidami zasadowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapsaicyna, alkaloid papryczek chili, zapobiega powstaniu i postępom uszkodzenia wątroby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkaˈlɔjit, AS: alkaloi ̯it

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alkaloidowy

Wiktionary

# alkaloidowy

przymiotnik od: alkaloid

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący alkaloidu, związany z alkaloidem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkalɔjiˈdɔvɨ, AS: alkaloi ̯idovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkaloid m.

Wiktionary

# alkaloidy

związek organiczny, przeważnie trujący; w małych dawkach może być stosowany jako lek

SJP.pl

Alkaloidy (arabskie alkali – potaż i stgr. εἶδος eidos – postać = „przyjmujący postać zasady”) – według rekomendacji IUPAC z 1995 roku jest to grupa naturalnie występujących zasadowych związków organicznych (na ogół heterocyklicznych), głównie pochodzenia roślinnego, zawierających azot. Aminokwasy, peptydy, białka, nukleotydy, kwasy nukleinowe, aminocukry i antybiotyki nie są zwykle zaliczane do alkaloidów. Dodatkowo do tej grupy włączone są niektóre obojętne związki chemiczne biogenetycznie związane z alkaloidami zasadowymi.

Wikipedia

# alkaloza

zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie człowieka, podwyższony poziom zasad we krwi, stan odwrotny do kwasicy; zasadowica

SJP.pl

Zasadowica, alkaloza (łac. alcalosis) – zakłócenie równowagi kwasowo-zasadowej, stan podwyższonego pH osocza krwi wywołany zmniejszeniem w nim stężenia jonów wodorowych lub zwiększeniem stężenia zasad.

Wyróżnia się dwa typy zasadowicy:

- Zasadowica metaboliczna – podwyższenie pH osocza następuje wskutek wzrostu stężenia jonów wodorowęglanowych (HCO3−), przy jednoczesnej utracie jonów wodorowych oraz potasu. Powstaje wskutek znacznej utraty kwaśnego soku żołądkowego (podczas długotrwałych wymiotów lub biegunek), stosowania leków alkalizujących (np. w chorobie wrzodowej), a także w przebiegu niektórych chorób hormonalnych (np. zespołu Conna).
- Zasadowica oddechowa – podwyższenie pH osocza następuje wskutek spadku stężenia dwutlenku węgla. Powstaje wskutek hiperwentylacji, a także w stanach pobudzenia ośrodka oddechowego (np. podczas gorączki, śpiączki wątrobowej, czy zatrucia salicylanami). Jej objawiami są: parestezje, napady tężyczki oraz ogólne osłabienie.

Wikipedia

# alkamenes

Alkamenes (gr. Ἀλκαμένης) – grecki rzeźbiarz z V w. p.n.e., pochodzący z Aten lub Lemnos, uczeń Fidiasza, działał m.in. w Atenach, Olimpii i Sparcie.

Wikipedia

# alkan

węglowodór stosowany jako surowiec w przemyśle chemicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

Wiktionary

- alkan (węglowodór)
- Charles-Valentin Alkan

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alkany zawierające więcej niż trzy atomy węgla mogą tworzyć wiele różnych izomerów konstytucyjnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalkãn, AS: alkãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. parafina

Wiktionary

# alkanina

naturalny barwnik czerwony występujący w korzeniach alkanny i farbownika; anchusina

SJP.pl

Alkanina, anchusina – organiczny związek chemiczny, naturalny, czerwony barwnik, otrzymywany z korzeni alkanny barwierskiej (Alkanna tinctoria) oraz farbownika lekarskiego (Anchusa officinalis). Pochodna naftochinonu. Alkaniny używano jako barwnika zaprawowego, natomiast obecnie wykorzystuje się ją w przemyśle kosmetycznym, w mikroskopii oraz w analizie chemicznej.

Wikipedia

# alkaninowy

związany z alkaniną

SJP.pl

# alkanna

1. bylina stepowa z rodziny szorstkolistnych, rosnąca na stepach obszaru śródziemnomorskiego, z której korzeni otrzymuje się czerwony barwnik;
2. w chemii: mieszanina barwników z tej rośliny, używana do barwienia kosmetyków i środków żywnościowych

SJP.pl

Alkanna, czerwienica (Alkanna) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Obejmuje około 40–50 gatunków. Występują one w południowej Europie (17 gatunków), północnej Afryce i w Azji południowo-zachodniej sięgając po Iran na wschodzie. Centrum zróżnicowania jest Turcja, gdzie występuje 31 gatunków z tego rodzaju. W Polsce w naturze tylko jako przejściowo dziczejący (efemerofit) zarejestrowany został jeden gatunek – alkanna pierwiosnkowata A. primuliflora. Rośliny te rosną w miejscach suchych, skalistych, trawiastych, także na porzuconych gruntach rolnych.

Wikipedia

# alkanowy

związany z alkanem

SJP.pl

# alkantara

miękki, wytrzymały materiał tekstylny; alcantara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Hiszpanii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hiszpanami byli św. Piotr z Alkantary oraz św. Dydak z Alkali.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkantaryn mos.

Wiktionary

# alkantaryn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. hist. członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Założycielem alkantarynów był franciszkański mistyk i asceta św. Piotr z Alkantary.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alkantara ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) franciszkanin, minoryta, brat mniejszy, bernardyn, obserwant, amadeita, dyskalceata

Wiktionary

# alkany

węglowodór stosowany jako surowiec w przemyśle chemicznym

SJP.pl

Alkany (parafiny, z łac. parum affinis = mało powinowaty) – łańcuchowe węglowodory nasycone, organiczne związki chemiczne zbudowane wyłącznie z atomów węgla i wodoru, przy czym atomy węgla połączone są ze sobą wyłącznie wiązaniami pojedynczymi. Ogólny wzór sumaryczny alkanów ma postać C
nH
2n+2.

Wikipedia

# alkapton

organiczny związek chemiczny z grupy kwasów karboksylowych, metabolit przemiany fenyloalaniny i tyrozyny; kwas homogentyzynowy

SJP.pl

# alkaptonuria

choroba genetyczna prowadząca do zapalenia stawów i ścięgien

SJP.pl

Wikipedia

# alkatron

tranzystor polowy o symetrii kołowej, o dwóch bramach złączowych

SJP.pl

Alkatron – rodzaj tranzystora unipolarnego. Wyposażony jest on w dwa złącza mające symetrię kołową. Każde złącze stanowi oddzielną bramkę. Jedna z bramek służy do ustalenia żądanej początkowej szerokości kanału w ten sposób, aby oddziaływanie napięcia na drugiej bramce na prąd tego kanału było maksymalne.

Wikipedia

# alkazaba

twierdza lub cytadela w architekturze muzułmańskiej; kasba, kasba

SJP.pl

# alkazar

muzułmańska świecka rezydencja o charakterze reprezentacyjnym

SJP.pl

Alkazar (arab. القصر, trb. al-qaṣr, w tłum. na pol. „pałac”, „zamek”, „fort”; hiszp. alcázar) – na Bliskim Wschodzie – świecka rezydencja o charakterze reprezentacyjnym, budowana w centrum lub poza murami miasta. W Hiszpanii – warowny, a zarazem reprezentacyjny pałac mauretański o cechach architektury muzułmańskiej, którego pomieszczenia mieszkalne i użytkowe były grupowane wokół dziedzińców z portykami. Alkazar w Sewilli uchodzi za najwybitniejsze dzieło architektury mauretańskiej w Hiszpanii.

Wikipedia

# alken

nienasycony węglowodór alifatyczny; olefina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

Wiktionary

Belgia:

- Alken – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Limburgia, w okręgu Tongeren

Dania:

- Alken – miasto

Niemcy:

- Alken – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Mayen-Koblenz

Osoby:

- Heinrich Alken – niemiecki malarz

Zobacz też:

- Alkeny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najprostszym alkenem jest eten.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalkɛ̃n, AS: alkẽn

Wiktionary

# alkenowy

związany z alkenem

SJP.pl

# alkeny

nienasycony węglowodór alifatyczny; olefina

SJP.pl

Wikipedia

# alkermes

przestarzałe: owad z rodziny pluskwiaków, z którego larw produkowano barwnik do tkanin; czerwiec polski; alkiermes

SJP.pl

Alkermes – rodzaj napoju alkoholowego o czerwonej barwie, który dzięki przyprawom korzennym jest bardzo aromatyczny; likier włoskiego pochodzenia.

Wikipedia

# alki

gatunek średniej wielkości ptaka morskiego z rzędu siewkowych; alka zwyczajna, alka krzywonosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, liczba mnoga

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Alcidae|ref=tak., rodzina ptaków morskich z rzędu siewkowców, zamieszkujących wyłącznie półkulę północną;

Wiktionary

Alki (Alcidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes). Obejmuje 24 gatunki obecnie żyjące oraz jeden wymarły. Obejmuje gatunki morskie zamieszkujące skaliste wybrzeża w strefie klimatów chłodnych i umiarkowanych półkuli północnej (chociaż niektóre gatunki zapuszczają się nawet do Zatoki Kalifornijskiej). Kanadyjski ornitolog, Anthony Gaston, zasugerował, że większość gatunków trzyma się północnych wód przez wzgląd na obecne w tropikach rekiny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲci, AS: alʹḱi

Wiktionary

# alkibiades

(ok. 450-404 p.n.e.) ateński wódz i polityk z okresu wojny peloponeskiej; Alcybiades

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. ateński strateg;

(1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Alkibiades, Alcybiades (gr. Ἀλκιβιάδης, ur. 450 p.n.e., zm. 404 p.n.e.) – ateński strateg. Był kluczową postacią ostatnich 15 lat II wojny peloponeskiej. Charakteryzowany jest jako wybitny polityk i wódz, któremu brak rozwagi, wygórowane ambicje i skłonność do wystawnego trybu życia przysporzyły wielu wrogów. Dla Greków był postacią kontrowersyjną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Atenach Alkibiades prowadził rozwiązły tryb życia.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alcybiades

Wiktionary

# alkibiadesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alkibiadesa lub z nim związany

SJP.pl

# alkid

potocznie: alkidal (żywica wykorzystywana m.in. do wyrobu farb)

SJP.pl

# alkidal

żywica wykorzystywana do wyrobu farb, lakierów itp.

SJP.pl

# alkidale

żywica wykorzystywana do wyrobu farb, lakierów itp.

SJP.pl

Żywice alkidowe (alkidale) – żywice polimerowe z grupy poliestrów, powstające np. w wyniku polikondensacji alkoholi polihydroksylowych i kwasów polikarboksylowych. Pierwszymi znanymi alkidalami były gliptale, zbudowane z reszt gliceryny i kwasu ftalowego. Alkidale mogą być modyfikowane, np. kwasami karboksylowymi, kwasami żywicznymi lub olejami roślinnymi. Stosowane jako lakiery, w Polsce znane jako poloftale i polomale.

Wikipedia

# alkidowy

związany z alkidem

SJP.pl

# alkiermes

przestarzałe: owad z rodziny pluskwiaków, z którego larw produkowano barwnik do tkanin; czerwiec polski; alkermes

SJP.pl

Szkarłatka, alkiermes (Phytolacca L.) – rodzaj roślin z rodziny szkarłatkowatych (alkiermesowatych). Obejmuje 26 gatunków. Rośliny te spotykane są na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy) w strefie tropikalnej i subtropikalnej, z największym zróżnicowaniem na półkuli północnej, przy czym w Europie, Australii, północnej Afryce rośliny te występują jako introdukowane. W Polsce dwa gatunki notowane są jako przejściowo dziczejące (efemerofity) – szkarłatka amerykańska P. americana i szkarłatka jagodowa P. acinosa.

Wikipedia

# alkiermesowate

o cechach alkiermesowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Szkarłatkowate, alkiermesowate (Phytolaccaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu goździkowców (Caryophyllales). Należą do niej w ujęciu systemu APG IV z 2016 roku 4 rodzaje z 32 gatunkami. Wcześniej do rodziny zaliczano 12 do 17 rodzajów. Rośliny te zamieszkują głównie kraje tropikalne i subtropikalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Środkowej i południowej Afryce.

Wikipedia

# alkiermesowaty

o cechach alkiermesowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny alkiermesowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkiermesowate nmos.

Wiktionary

# alkierz

1. wysunięta narożna część budynku kryta osobnym dachem
2. boczny, mały pokój, służący zwykle za sypialnię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

(1.2) daw. mały boczny pokój służący za sypialnię

Wiktionary

Alkierz (st.franc. arquière "miejsce dla łuczników" (wystające z muru), z łac. arcuarium, "wykusz dla łuczników", niem. Erker) – narożnik, zwykle na rzucie kwadratu lub prostokąta, wyraźnie występujący z bryły budynku, z odrębnym dachem, niekiedy wyższy od korpusu głównego i wówczas zwany wieżą alkierzową.

Alkierzem nazywano również izbę znajdującą się w takim narożniku. W budownictwie wiejskim alkierzem określano małą izdebkę przy dużej izbie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poszli oboje do alkierza i wysunęli na środek stół malowany na wiśniowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲcɛʃ, AS: alʹḱeš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. alkierzyk mrz.

przym. alkierzowy

Wiktionary

# alkierzowy

związany z alkierzem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z alkierzem, dotyczący alkierza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkierz mrz., alkierzyk mrz.

Wiktionary

# alkierzyk

zdrobnienie od: alkierz

SJP.pl

# alkil

jednowartościowa grupa organiczna, wywodząca się z cząsteczki węglowodoru alifatycznego, np. metyl lub etyl

SJP.pl

Grupa alkilowa, potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją często literą R (symbol „R”, od ang. residue, nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a jej wzór ogólny to CnH2n+1.

Wikipedia

# alkilacja

proces syntezy chemicznej polegający na zastępowaniu wodoru alkilami

SJP.pl

Alkilowanie, alkilacja – obszerna grupa reakcji chemicznych polegających na przeniesieniu grupy alkilowej lub aryloalkilowej z jednego do drugiego związku chemicznego. Grupa alkilowa może być przeniesiona w formie rodnika, karboanionu lub karbokationu co stanowi podstawę systematyki tych reakcji. Ze względu na technologiczne i biologiczne znaczenie tych reakcji badanie alkilowania stanowi jeden z najważniejszych działów chemii organicznej.

Wikipedia

# alkile

jednowartościowa grupa organiczna, wywodząca się z cząsteczki węglowodoru alifatycznego, np. metyl lub etyl

SJP.pl

Grupa alkilowa, potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją często literą R (symbol „R”, od ang. residue, nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a jej wzór ogólny to CnH2n+1.

Wikipedia

# alkiloarylosulfoniany

Alkiloarylosulfoniany – związki organiczne, sulfonowane parafiny zawierające lipofilowy fragment alifatyczny i arylowy oraz hydrofilową grupę sulfonową. Są to substancje powierzchniowo czynne należące do detergentów anionowych. Sole alkiloarylowych kwasów sulfonowych, np. dodecylobenzenosulfonian sodu, wykazują dobre właściwości piorące i myjące.

Zbliżone właściwości mają alkanosulfoniany.

Wikipedia

# alkilosiarczan

związek organiczny będący solą monoestrów kwasu siarkowego i alifatycznych alkoholi, stosowany jako składnik szamponów, środków piorących i myjących oraz jako substancja pomocnicza w przemyśle włókienniczym, skórzanym, tworzyw sztucznych

SJP.pl

# alkilosiarczany

związek organiczny będący solą monoestrów kwasu siarkowego i alifatycznych alkoholi, stosowany jako składnik szamponów, środków piorących i myjących oraz jako substancja pomocnicza w przemyśle włókienniczym, skórzanym, tworzyw sztucznych

SJP.pl

# alkilować

dodawać grupy alkilowe do związku chemicznego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) chem. przyłączać grupę alkilową do związku organicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drugą ważną właściwością estru acetylooctowego i jego alkilowanych pochodnych jest zdolność łączenia się w różne związki pierścieniowe [...]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkilowanie n., alkil m., alkilacja ż.

przym. alkilowy

Wiktionary

# alkilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja wprowadzania grupy alkilowej (alkilu) lub alkiloarylowej do cząsteczki związku organicznego;

Wiktionary

Alkilowanie, alkilacja – obszerna grupa reakcji chemicznych polegających na przeniesieniu grupy alkilowej lub aryloalkilowej z jednego do drugiego związku chemicznego. Grupa alkilowa może być przeniesiona w formie rodnika, karboanionu lub karbokationu co stanowi podstawę systematyki tych reakcji. Ze względu na technologiczne i biologiczne znaczenie tych reakcji badanie alkilowania stanowi jeden z najważniejszych działów chemii organicznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alkil m., alkilacja ż.

czas. alkilować

przym. alkilowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alkilacja

Wiktionary

# alkilowy

związany z alkilem

SJP.pl

# alkin

węglowodór łańcuchowy nienasycony zawierający w cząsteczkach jedno wiązanie potrójne między atomami węgla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

Wiktionary

Alkiny (zwyczajowo: acetyleny) – grupa organicznych związków chemicznych będących węglowodorami nienasyconymi, w których występuje jedno wiązanie potrójne między atomami węgla (−C≡C−).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alkiny są bardziej reaktywne od alkanów i alkenów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalʲcĩn, AS: alʹḱĩn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. acetylen

Wiktionary

# alkinoos

Alkinoos (stgr. Ἀλκίνοος 'Potężny Umysł' od ἀλκή 'siła, potęga' i νόος 'umysł') – w mitologii greckiej król Feaków mieszkających na wyspie Scherii. Wnuk Posejdona, syn Fajaksa lub Nausitoosa, brat Lokrosa, małżonek królowej Arete i ojciec Nauzyki.

Wikipedia

# alkinowy

związany z alkinem

SJP.pl

# alkiny

węglowodór łańcuchowy nienasycony zawierający w cząsteczkach jedno wiązanie potrójne między atomami węgla

SJP.pl

Alkiny (zwyczajowo: acetyleny) – grupa organicznych związków chemicznych będących węglowodorami nienasyconymi, w których występuje jedno wiązanie potrójne między atomami węgla (−C≡C−).

Wikipedia

# alkione

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z Plejad; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Alkione (1.4);

(1.2) mitgr. królewna z Magnezji; córka Eola i żona Keyksa, zamieniona w zimorodka;

(1.3) mitgr. córka Idasa, syna Afareusa, i Marpessy oraz żona Meleagra;

(1.4) astr. najjaśniejsza gwiazda w Plejadach; jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd pojedynczych;

Wiktionary

- Alkione – gwiazda w gwiazdozbiorze Byka, w gromadzie Plejady
- Alkione (gr. Alkyone, łac. Alcyone) – w mitologii greckiej jedna z Plejad
- Alkione (gr. Alkyone, łac. Alcyone) – w mitologii greckiej córka Eola, żona Keyksa
- Alkione (Kleopatra) – w mitologii greckiej córka Idasa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alʲˈcɔ̃nɛ, AS: alʹḱõne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alkionowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Alcyone, Halcyone

(1.2) Alcyone, Halcyone

(1.3) Alcyone, Kleopatra

(1.4) Alcyone

Wiktionary

# alkmaar

Alkmaar – miasto i gmina w północno-zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Północna, zlokalizowane nad Kanałem Północnoholenderskim. Ośrodek przemysłowy (produkcja czekolady), handlowy (miejsce targów serowarskich) i kulturalny (muzeum piwa).

Wikipedia

# alkman

Alkman (gr. Ἀλκμάν), VII w. p.n.e. – poeta spartański zaliczany do największych twórców lirycznych starożytnej Grecji.

Alkman prawdopodobnie był Spartaninem, ale według niektórych źródeł pochodził z Sardes w Lidii. Mógł być też niewolnikiem, którego wyzwolono i przyznano obywatelstwo miasta ze względu na wielki talent. Według Pauzaniasza po śmierci został pochowany obok rzekomego grobowca Heleny.

Wikipedia

# alkmena

w mitologii greckiej: córka Elektryona, króla Myken

SJP.pl

Wikipedia

# alkmeon

Wikipedia

# alko

gatunek średniej wielkości ptaka morskiego z rzędu siewkowych; alka zwyczajna, alka krzywonosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) pot. spoż. alkohol (napój zawierający etanol)

(1.2) pot. chem. alkohol (związek chemiczny z grupy węglowodorów)

Wiktionary

Alko – polska, prywatna wytwórnia instrumentów muzycznych, założona w 1965 roku w Bielsku-Białej przez Alfreda Kopoczka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie popieram jazdy po alko, ale motocykliści to ostatnia grupa uczestników ruchu których można nazywać świętymi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. alkohol.

(1.2) zob. alkohol.

Wiktionary

# alkoblock

[czytaj: alkoblok] urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkoblokada, alkolock, alcolock, alcoblock, alkoblok

SJP.pl

# alkoblok

urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkoblokada, alkolock, alcolock, alcoblock, alkoblock

SJP.pl

# alkoblokada

urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkolock, alcolock, alcoblock, alkoblock, alkoblok

SJP.pl

# alkochińczyk

odmiana chińczyka, w której pionki zostały zastąpione kieliszkami z alkoholem

SJP.pl

# alkogogle

okulary pokazujące rozmyty obraz widziany przez pijanego kierowcę

SJP.pl

# alkohol

1. związek organiczny charakteryzujący się obecnością jednej lub wielu grup wodorotlenowych w cząsteczce;
2. alkohol etylowy lub napój zawierający ten alkohol, np. piwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);

(1.2) spoż. każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

(1.3) daw. miałko sproszkowany antymon stosowany przez kobiety do barwienia na czarno głównie powiek

Wiktionary

- alkohole (związki organiczne)
  - alkohol etylowy
- napój alkoholowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwy większości alkoholi tworzy się przez dodanie do nazwy źródłowego węglowodoru przyrostka „-ol”.

(1.2) „Osobom nietrzeźwym alkoholu nie sprzedajemy” – przeczytał i zasępił się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈkɔxɔl, AS: alkoχol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkoholan m., alkoholiza ż., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoza ż., alkoholizowanie n., alkoholizacja ż.

czas. alkoholizować ndk.

przym. alkoholowy, alkoholiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) napój alkoholowy, napój wyskokowy, napitek, trunek, drink; pot. procenty

Wiktionary

# alkoholan

związek chemiczny będący efektem reakcji alkoholu z metalem

SJP.pl

Alkoholany (alkoksylany) – organiczne związki chemiczne o wzorze ogólnym ROM (gdzie: R – grupa alkilowa; M – atom metalu). Otrzymuje się je głównie podczas reakcji odpowiedniego alkoholu z metalem (sodem i potasem na zimno, zaś z magnezem i glinem na gorąco) w środowisku bezwodnym. Większość alkoholanów to związki jonowe, choć w niektórych (np. w t-butanolanie glinu) występują wiązania kowalencyjne.

Wikipedia

# alkoholanowy

związany z alkoholanem

SJP.pl

# alkoholany

związek chemiczny będący efektem reakcji alkoholu z metalem

SJP.pl

Alkoholany (alkoksylany) – organiczne związki chemiczne o wzorze ogólnym ROM (gdzie: R – grupa alkilowa; M – atom metalu). Otrzymuje się je głównie podczas reakcji odpowiedniego alkoholu z metalem (sodem i potasem na zimno, zaś z magnezem i glinem na gorąco) w środowisku bezwodnym. Większość alkoholanów to związki jonowe, choć w niektórych (np. w t-butanolanie glinu) występują wiązania kowalencyjne.

Wikipedia

# alkoholatura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. preparat roślinny otrzymywany poprzez wytrawienie świeżego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95℃

Wiktionary

Alkoholatura, intrakt (łac. Alcoholaturae, Intracta) – preparat roślinny, otrzymywany poprzez wytrawienie surowego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95° (procent objętościowych). Intrakty są podobne do nalewek, różnią się od nich tym, że są sporządzane z surowców świeżych, a nie suszonych.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) intrakt

Wiktionary

# alkohole

1. związek organiczny charakteryzujący się obecnością jednej lub wielu grup wodorotlenowych w cząsteczce;
2. alkohol etylowy lub napój zawierający ten alkohol, np. piwo

SJP.pl

Wikipedia

# alkoholemia

poziom alkoholu w surowicy krwi powyżej normy fizjologicznej

SJP.pl

# alkoholiczka

kobieta uzależniona od alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która cierpi na alkoholizm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja sąsiadka jest alkoholiczką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka, AS: alkoχolʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkohol m., alkoholizm m.

:: fm. alkoholik m.

przym. alkoholowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pijaczka

Wiktionary

# alkoholiczny

→ alkoholizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z alkoholikiem lub alkoholizmem, taki jak u alkoholika

(1.2) wywołany alkoholem

Wiktionary

#### Patrz:

alkoholizm

#### Powiązane:

rzecz. alkohol mrz., alkoholizowanie n.

Wiktionary

# alkoholik

osoba uzależniona od alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która cierpi na alkoholizm

Wiktionary

Alkoholizm – termin wieloznaczny, w wąskim znaczeniu jest to choroba alkoholowa, czyli uzależnienie od alkoholu etylowego, a w szerokim znaczeniu są to następstwa nadmiernego używania alkoholu, nie tylko zdrowotne, lecz również społeczne (jako patologia – pijaństwo) i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój sąsiad jest alkoholikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkɔˈxɔlʲik, AS: alkoχolʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkoholizm m., alkohol m.

:: fż. alkoholiczka ż.

przym. alkoholowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. bibosz, wulg. moczymorda, pot. ochlapus, ochlajtus, ochlaptus, opilec, opój, pijak, pijanica, pijus

Wiktionary

# alkoholiza

reakcja podwójnej wymiany między alkoholem a związkiem organicznym, np. estrem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

Wiktionary

Alkoholiza – rodzaj transestryfikacji, reakcja substytucji jednej reszty alkoholowej na inną w estrze typu:

Może być katalizowana kwasem lub zasadą. Jeżeli przeprowadzana jest przez rozpuszczenie estru w docelowym alkoholu, to ma charakter solwolizy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alkohol mrz., alkoza ż.

Wiktionary

# alkoholizacja

nasycanie napoju alkoholem

SJP.pl

# alkoholizm

uzależnienie od alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

(1.2) socjol. zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

(1.3) pot. nadmierne, zbyt częste spożywanie alkoholu

Wiktionary

Alkoholizm – termin wieloznaczny, w wąskim znaczeniu jest to choroba alkoholowa, czyli uzależnienie od alkoholu etylowego, a w szerokim znaczeniu są to następstwa nadmiernego używania alkoholu, nie tylko zdrowotne, lecz również społeczne (jako patologia – pijaństwo) i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój kolega już w wieku piętnastu lat wpadł w alkoholizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkɔˈxɔlʲism̥, AS: alkoχolʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkohol m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoza ż., alkoholizowanie n.

przym. alkoholowy

przysł. alkoholowo

temsłow. alko-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) choroba alkoholowa; eufem. choroba filipińska

(1.3) opilstwo, pijaństwo, zaglądanie do kieliszka

Wiktionary

# alkoholizować

1. nasycać napój alkoholem;
2. zachęcać do spożywania alkoholu; rozpijać;
3. żartobliwie: alkoholizować się - pić nałogowo alkohol; chlać, tankować

SJP.pl

# alkoholizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dodawanie do czegoś alkoholu

(1.2) sprawianie, że ktoś staje się alkoholikiem; zachęcanie do spożywania alkoholu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkohol m., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż.

czas. alkoholizować ndk.

przym. alkoholowy, alkoholiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rozpijanie

Wiktionary

# alkoholog

specjalista w dziedzinie alkohologii

SJP.pl

# alkohologia

Alkohologia, alkoholologia (alkohol + gr. logos ‘nauka’) – dział medycyny zajmujący się badaniem wpływu etanolu (alkoholu etylowego) na organizm, zwłaszcza skutków jego nadmiernego spożywania.

Wikipedia

# alkohologiczny

przymiotnik od: alkohologia

SJP.pl

# alkoholometr

przyrząd do mierzenia stężenia alkoholu etylowego w roztworach wodnoalkoholowych; alkoholomierz

SJP.pl

Areometr Trallesa – areometr, zwany alkoholomierzem, który podaje zawartość alkoholu w stopniach Trallesa (°Tr), czyli procentach objętościowych (cm³/100 cm³). W alkoholu absolutnym o gęstości d20/4=0,7895 g/cm³ areometr pokazuje 100 °Tr, w wodzie 0 °Tr.

Wikipedia

# alkoholometria

zbiór metod mierzenia stężenia alkoholu etylowego w roztworach wodnoalkoholowych

SJP.pl

# alkoholomierz

przyrząd do mierzenia stężenia alkoholu etylowego w roztworach wodnoalkoholowych; alkoholometr

SJP.pl

Areometr Trallesa – areometr, zwany alkoholomierzem, który podaje zawartość alkoholu w stopniach Trallesa (°Tr), czyli procentach objętościowych (cm³/100 cm³). W alkoholu absolutnym o gęstości d20/4=0,7895 g/cm³ areometr pokazuje 100 °Tr, w wodzie 0 °Tr.

Wikipedia

# alkoholowość

cecha czegoś zawierającego alkohol

SJP.pl

# alkoholowy

związany z alkoholem (np. napój alkoholowy, upojenie alkoholowe)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający alkohol; związany z alkoholem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znów straciłem świadomość na imprezie alkoholowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalkɔxɔˈlɔvɨ, AS: alkoχolovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkoza ż., alkoholizm mrz., alkohol m., alkoholik m., alkoholiczka ż., alkoholizowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyskokowy, procentowy; monopolowy

Wiktionary

# alkoksylowy

grupa alkoksylowa - grupa funkcyjna o ogólnym wzorze -OR lub RO-, gdzie R to dowolna grupa alkilowa

SJP.pl

# alkolock

[czytaj: alkolok] urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika samochodu po wykryciu niedozwolonej dawki alkoholu u kierowcy; alkoblokada, alcolock, alcoblock, alkoblock, alkoblok

SJP.pl

# alkomat

urządzenie mierzące poziom zawartości alkoholu we krwi; alkometr, alkotest, alkotester

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu;

Wiktionary

Tester trzeźwości – urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu za pomocą tzw. promili [‰]. Zostało wynalezione przez Rollę N. Hargera, lekarza z Indianapolis, który opatentował je w 1958 roku. Popularna nazwa potoczna to alkomat.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) alkotest, tester trzeźwości

Wiktionary

# alkomatowy

związany z alkomatem

SJP.pl

# alkometr

urządzenie mierzące poziom zawartości alkoholu we krwi; alkomat, alkotest, alkotester

SJP.pl

# alkon

modraszek alkon - motyl z rodziny modraszkowatych, w Polsce pod ochroną

SJP.pl

Alkon – postać w mitologii greckiej. Pochodził z Krety. Był łucznikiem i towarzyszem Herkulesa.

Jego strzały nigdy nie chybiały celu. Trafiał nimi przez pierścień umieszczony na głowie mężczyzny i potrafił rozłupać strzałę na dwie części, przebijając brzeszczot umieszczony jako cel. Kiedy jego syna zaatakował wąż, Alkon przebił gada jedną strzała, jednocześnie nie wyrządzając krzywdy synowi.

Wikipedia

# alkopost

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wpis, zwykle w medium społecznościowym, napisany pod wpływem alkoholu

Wiktionary

# alkor

gwiazda podwójna (druga - Mizar) w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworząca z pozostałymi sześcioma sylwetkę Wielkiego Wozu

SJP.pl

Alkor (80 Ursae Majoris, 80 UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Jest oddalona o około 81 lat świetlnych od Słońca.

Wikipedia

# alkoran

święta księga islamu obejmująca: naukę Mahometa, zbiór podstawowych przepisów religijnych i prawnych oraz nakazy moralne muzułmanów; Koran

SJP.pl

# alkoreksja

ograniczanie jedzenia, aby móc napić się alkoholu bez obaw o przytycie; drunkoreksja, drankoreksja

SJP.pl

Alkoreksja, drunkoreksja, anoreksja alkoholowa – behawioralne zaburzenie odżywiania polegające na ograniczaniu ilości przyjmowanych pokarmów, celem zwiększenia możliwości spożywania alkoholu bez obawy o zwiększenie przyrostu masy ciała. Termin został wprowadzony po raz pierwszy w 2008 i nie został dotąd formalnie sklasyfikowany jako złożone zaburzenie odżywiania. W 2011 Victoria Osborne z Uniwersytetu Missouri poddała alkoreksję pierwszym badaniom naukowym.

Wikipedia

# alkorektyczka

anorektyczka często zastępująca posiłki alkoholem

SJP.pl

# alkotest

urządzenie mierzące poziom zawartości alkoholu we krwi; alkometr, alkomat, alkotester

SJP.pl

# alkotester

urządzenie mierzące poziom zawartości alkoholu we krwi; alkotest, alkometr, alkomat

SJP.pl

# alkowa

1. w dawnych domach: wnęka sypialna bez okna przylegająca do pokoju;
2. sekrety, tajemnice dotyczące erotyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. archit. wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; Gloger.

(1.2) mot. sypialna nadbudówka nad szoferką w samochodzie campingowym

(1.3) ogrod. duża wnęka uformowana w żywopłocie dla ustawienia rzeźby lub ławki

Wiktionary

Alkowa (z arabskiego al-qubba, hiszp. alcoba, franc. alcove) – wydzielona część izby, pokoju, najczęściej w formie wnęki bez okien, przeznaczona na sypialnię (w miejscu tym stawiano łóżko).

Alkowa spotykana była w starożytnym Rzymie, w domach arabskich, z Hiszpanii dotarła do Francji w drugiej połowie XVII w. w budowanych pałacach, w pozostałych krajach Europy rozpowszechniła się w XVIII w. W XIX wieku przekształciła się we wnękę sypialną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Całe urządzenie pokoju i alkowy było kosztowne i na pierwszy rzut oka bardzo wykwintne. (E. Orzeszkowa: Bańka mydlana)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈkɔva, AS: alkova

Wiktionary

# alkowiany

przymiotnik

(1.1) związany z alkową

(1.2) przen. przest. łóżkowy, seksualny

Wiktionary

# alkówka

zdrobnienie od: alkowa

SJP.pl

# alkoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. stan upojenia alkoholowego

(1.2) slang. impreza, na której spożywa się duże ilości alkoholu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale wczoraj miałem alkozę, stary…

(1.2) We wtorek byłem na wspaniałej alkozie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alkohol m., alkoholan m., alkoholiza ż., alkoholizm m., alkoholik m., alkoholiczka ż.

czas. alkoholizować

przym. alkoholowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) melina, melanż

Wiktionary

# alkuin

błogosławiony katolicki, filozof, pedagog i teolog (ok. 730-804)

SJP.pl

Alcuin, Alkuin, Alchoin, Alcwin, Ealhwine, Alchwine lub Albinus Flaccus (ur. ok. 730, prawdopodobnie w pobliżu Yorku, zm. 19 maja 804 w Tours) – błogosławiony katolicki, filozof, pedagog, teolog i teoretyk muzyki, uczony mnich anglosaski. Tworzył po łacinie, pisał także utwory poetyckie.

Wikipedia

# alkus

potocznie: alkoholik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. alkoholik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalkus, AS: alkus

Wiktionary

# all-inclusive

[czytaj: ol inkluz-iw] z angielskiego: zawierający wszystkie koszty (o cenie podróży, wycieczki, pobytu itp.); all inclusive

SJP.pl

# alla

na sposób, w stylu, w charakterze, np. alla marcia (w charakterze marsza; marszowo)

SJP.pl

Alla, Ałła – imię żeńskie prawdopodobnie pochodzenia greckiego i wywodzące się od gr. άλλη – „inna”. Używane przede wszystkim w Rosji, na Białorusi i Ukrainie.

Znane osoby o tym imieniu:

- Ałła Horska - ukraińska plastyczka, działaczka pokolenia lat 60, zaangażowana w obronę dysydentów.
- Ałła Kudriawcewa - rosyjska tenisistka
- Ałła Kusznir – izraelska szachistka rosyjskiego pochodzenia
- Ałła Borisowna Pugaczowa - radziecka i rosyjska piosenkarka, kompozytorka, aktorka, autorka tekstów, reżyserka i producentka muzyczna.
- Ałła Krawczuk - ukraińska polonistka, popularyzatorka języka polskiego i językoznawczyni, kierownik Katedry Filologii Polskiej na Uniwersytecie Lwowskim.

Wikipedia

# allach

w islamie: Bóg, stwórca świata i najwyższy sędzia; Allah, Ałłach, Ałłah

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. Bóg w islamie

Wiktionary

## Arabskie pojęcia

- Allah – słowo w języku arabskim (i jednocześnie w islamie) oznaczające Boga

## Niemieckie miejscowości

- Alach
- Allach – podobóz w obozie koncentracyjnym w Dachau
- Allach – fabryka porcelany
- Allach-Untermenzing

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czyż jest jakiś inny stwórca niż Allach, który zaopatruje was z nieba i z ziemi?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Allah, Bóg

Wiktionary

# alladynki

bardzo luźnie damskie spodnie; haremki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) odzież. luźne, bufiaste spodnie z obniżonym krokiem i ściągaczami u nogawek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alladynki to spodnie, które przez swój fason skracają sylwetkę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alladyny, haremki, hajdawery, pumpy, sindbady

Wiktionary

# allah

w islamie: Bóg, stwórca świata i najwyższy sędzia; Allach, Ałłach, Ałłah

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. Bóg w islamie;

Wiktionary

Allah (arab. ‏ﷲ‎, Allāh, wym. [aɫˈɫaːh], posłuchaj po arabsku) – w języku arabskim słowo oznaczające abrahamicznego Boga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muzułmańskie wyznanie wiary brzmi: „(Oświadczam, że) nie ma bóstwa prócz Boga (Allaha) i oświadczam, że Mahomet (Muhammad) jest wysłannikiem Boga”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalːax, AS: a•laχ

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bóg, Allach

Wiktionary

# allahabad

Prajagradź (hindi प्रयागराज; ang. Prayagraj; do 2018 roku Allahabad) – miasto w Indiach w stanie Uttar Pradeś, gdzie łączą się rzeki Ganges i Jamuna.

Miasto jest ośrodkiem usługowym (handel, turystyka, finanse) i przemysłowym (branża maszynowa, bawełniana, tytoniowa), węzłem komunikacyjnym na szlaku Delhi-Kolkata. Posiada port lotniczy i uniwersytet założony w 1887. W mieście znajdują się muzea oraz zabytki: kolumna Aśoki i pałac Akbara.

Wikipedia

# allan

imię męskie

SJP.pl

- Allan – jedna z form imienia Alan;
- Allan – polski herb szlachecki, pochodzenia brytyjskiego;
- Allan (ur. 1991) – brazylijski piłkarz
- Allan (ur. 1997) – brazylijski piłkarz

Miejscowości

- Allan – miejscowość we Francji;
- Allan – miasto w Kanadzie;

Wikipedia

# allanit

minerał z grupy epidotów (minerałów krzemianowych); źródło metali ziem rzadkich i pierwiastków promieniotwórczych np. uranu; ortyt

SJP.pl

Allanit (ortyt) – minerał z grupy krzemianów, odmiana epidotu. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego bankiera i mineraloga Thomasa Allana (1777–1833), który go odkrył.

Wikipedia

# allantoina

pochodna mocznika, substancja krystaliczna słabo rozpuszczalna w wodzie; stosowana do produkcji maści i zasypek; alantoina

SJP.pl

Alantoina, 5-ureidohydantoina – organiczny związek chemiczny z grupy ureidów, heterocykliczna pochodna mocznika. Powstaje z kwasu moczowego u niektórych roślin oraz u większości ssaków (wyjątek stanowią naczelne), u których reakcję tę katalizuje oksydaza moczanowa, a przebiega ona w peroksysomach.

Wikipedia

# allantoinowy

związany z allantoiną

SJP.pl

# allantois

silnie unaczyniona błona płodowa gadów, ptaków i ssaków, powstająca między owodnią a kosmówką i pełniąca rolę oddechową; omocznia

SJP.pl

Wikipedia

# allargando

określenie wykonawcze: zwalniając, coraz wolniej

SJP.pl

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

# allatyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

Wiktionary

Wikipedia

# allegramente

określenie wykonawcze: radośnie, wesoło

SJP.pl

# allegretto

1. tempo muzyczne umiarkowanie szybkie, szybsze niż andante i wolniejsze niż allegro;
2. utwór muzyczny lub jego część wykonana w tempie allegretto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dość szybko wykonana część utworu

(1.2) muz. utwór wykonany w dość szybkim tempie

przymiotnik

(2.1) muz. szybki, niemal allegro

przysłówek sposobu

(3.1) muz. szybko, niemal allegro

Wiktionary

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. allegro n.

przym. allegro

przysł. allegro

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|allegretto. → wesolutki, ochoczo

uwagi.

zoblistę|allegretto|allegro|allegro assai|allegro con brio|allegro con moto|allegro maestoso|allegro, ma non troppo|allegro moderato.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) алегрето n.; (1.2) алегрето n.; (3.1) алегрето

* niemiecki: (1.1) Allegretto n.; (3.1) allegretto

* ukraiński: (1.1) алегретто n.; (3.1) алегретто

źródła.

== allegretto (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. allegretto (w szybszym tempie)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈɡrɛtːɔ, AS: a•legre•to

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allegro n.

przym. allegro

przysł. allegro

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. allegro n.

przym. allegro

przysł. allegro

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|allegretto. → wesolutki, ochoczo

uwagi.

zoblistę|allegretto|allegro|allegro assai|allegro con brio|allegro con moto|allegro maestoso|allegro, ma non troppo|allegro moderato.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) алегрето n.; (1.2) алегрето n.; (3.1) алегрето

* niemiecki: (1.1) Allegretto n.; (3.1) allegretto

* ukraiński: (1.1) алегретто n.; (3.1) алегретто

źródła.

== allegretto (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. allegretto (w szybszym tempie)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# allegro

1. określenie wykonawcze: wesoło, prędko, żwawo
2. szybki, żwawy (o tempie muzycznym)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. szybkie tempo;

(1.2) muz. część utworu wykonana w allegro (1.1)

(1.3) muz. utwór wykonany w allegro (1.1)

(1.4) choreogr. żywy, szybki taniec

przymiotnik

(2.1) muz. szybki

przysłówek

(3.1) muz. wesoło; żywo, szybko

Wiktionary

- allegro – w muzyce oznaczenie tempa; także allegro sonatowe, jedna z form muzycznych
- allegro – element tańca baletowego
- Allegro (Allegro.pl) – polska internetowa platforma handlowa
- Allegro – polska spółka z branży e-commerce z siedzibą w Poznaniu, prowadząca serwis Allegro.pl, Allegro.cz i Allegro.com
- Allegro – darmowa biblioteka do tworzenia gier 2D i 3D
- Allegro – rodzina radioodbiorników polskiej firmy Elektrit z Wilna, produkowana w okresie międzywojennym

Wikipedia

#### Przykłady

(3.1) Dlaczego grał pan ten fragment adagio? To trzeba zagrać allegro, z werwą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈːɛɡrɔ, AS: a•legro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allegretto n.

przym. allegretto

przysł. allegretto

Wiktionary

# allegroholiczka

kobieta zbyt często przeglądająca oferty i robiąca zakupy na internetowej platformie handlowej Allegro

SJP.pl

# allegroholik

osoba zbyt często przeglądająca oferty i robiąca zakupy na internetowej platformie handlowej Allegro

SJP.pl

# allegroholizm

zbyt częste przeglądanie ofert i robienie zakupów na internetowej platformie handlowej Allegro, traktowane jako objaw choroby

SJP.pl

# allegrować

potocznie: korzystać z internetowego serwisu aukcyjnego Allegro

SJP.pl

# allegrowicz

[czytaj: alegrowicz] osoba sprzedająca lub kupująca na Allegro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. użytkownik serwisu Allegro.pl, sprzedający lub kupujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z takim allegrowiczem to można robić interesy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈɡrɔvʲit͡ʃ, AS: a•legrovʹič

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska allegrowiczka

Wiktionary

# allegrowiczka

[czytaj: alegrowiczka] kobieta sprzedająca lub kupująca na Allegro

SJP.pl

# allegrowy

→ Allegro [czytaj: alegrowy]

SJP.pl

# allel

w genetyce: jeden z pary (lub większej liczby) genów odpowiedzialnych za tę samą cechę, warunkujących odmienne jej wykształcenie w organizmie; allelomorf

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W myśl zasad dziedziczności każde z czworga dzieci odziedziczyło na zasadzie losowej po jednym z alleli od ojca i od matki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalːɛl, AS: a•lel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allelopatia ż., allelomorfia ż., allelomorf mrz.

przym. allelopatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) allelomorf

Wiktionary

# allelomorf

w genetyce: jeden z pary (lub większej liczby) genów odpowiedzialnych za tę samą cechę, warunkujących odmienne jej wykształcenie w organizmie; allel

SJP.pl

Wikipedia

# allelopatia

wzajemne oddziaływanie na siebie roślin poprzez wydzielanie substancji chemicznych pobudzających lub hamujących wzrost i rozwój

SJP.pl

Wikipedia

# allelopatyczny

→ allelopatia

SJP.pl

#### Patrz:

allelopatia

# alleluja

chrześcijańskie wezwanie do wiernych o złożenie hołdu Bogu jako wyrazu radości

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) rel. w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; Gloger|Aleluja|aleluja.

Wiktionary

Alleluja (hebr. ‏הַלְלוּיָהּ‎ hallelujah, czy też halelu-Jáh – „wychwalajcie Jahwe”) – biblijna aklamacja, wychwalająca Jahwe i jednocześnie zwrot nawołujący do jego wychwalania. Zwrot ten jest użyty dwadzieścia cztery razy w Starym Testamencie, głównie w Księdze Psalmów oraz cztery razy w greckiej transliteracji w Nowym Testamencie. Po raz pierwszy pojawia się w Psalmie 104:35. Z wyjątkiem Psalmu 135:3 wprowadza i (lub) kończy psalmy, w których się znajduje. W Apokalipsie św. Jana: „Potymem słyszał jakoby głos rzeszy wielkich na niebie: Allelu-Ja! Zbawienie i chwała i moc Bogu naszemu jest” (Ap 19,1 Biblia Wujka 1599), „Potem usłyszałem jak gdyby głos wielkiego tłumu w niebie – mówiących: Alleluja!” (Ap 19,1 Biblia Tysiąclecia 1965). Alleluja stanowi tu wprowadzenie do serii hymnów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pan króluje na wieki, Bóg twój, Syjonie – przez pokolenia. Alleluja.

(1.1) Pan zmartwychwstał i jest z nami. Alleluja, alleluja! Głośmy razem z aniołami. Alleluja, alleluja!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalːɛˈluja, AS: a•lelui ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allilujka ż.

przym. allelujatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hosanna

Wiktionary

# allelujatyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z okrzykiem radości i triumfu zaczynającym lub kończącym psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne

(1.2) rel. związany z wezwaniem do złożenia hołdu Bogu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasie Wigilii Paschalnej śpiewa się na przemian z ludem uroczysty psalm allelujatyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalːɛlujaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: a•lelui ̯atyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. alleluja

rzecz. allilujka ż.

Wiktionary

# allemande

[czytaj: alMĄD] dawny taniec dworski o umiarkowanym tempie wywodzący się z Niemiec; almanda, almand

SJP.pl

Allemande [almãd] to taniec dworski, pochodzenia niemieckiego, popularny od XVI wieku w Anglii, Francji i Niderlandach. Charakteryzuje się parzystym metrum oraz wolnym tempem. Od XVII wieku uległ stylizacji i wszedł w skład barokowej suity, najbardziej spopularyzowany przez Johanna Sebastiana Bacha. W tradycyjnej suicie Allemande zajmowało pierwsze miejsce – przed Courante, Sarabande i Gigue.

Wikipedia

# allen

węglowodór nienasycony, w którym jeden z atomów węgla jest związany z dwoma innymi atomami węgla wiązaniem podwójnym

SJP.pl

Argentyna:

- Allen – miasto w prowincji Río Negro

Stany Zjednoczone:

- Allen – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Lyon
- Allen – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Floyd
- Allen – jednostka osadnicza w stanie Maryland, w hrabstwie Wicomico
- Allen – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Hillsdale
- Allen – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Dixon
- Allen – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Allegany
- Allen – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Hughes
- Allen – jednostka osadnicza w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Bennett
- Allen – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Collin
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie La Salle
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Miami
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Noble
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Harrison
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Polk
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Warren
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Jewell
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Kingman
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Hillsdale
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Worth
- Allen (ang. Allen Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Allegany
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Kidder
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Darke
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Hancock
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Ottawa
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Union
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Northampton
- Allen (ang. Allen Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Beadle
- hrabstwo Allen (ang. Allen County) – w stanie Indiana
- hrabstwo Allen (ang. Allen County) – w stanie Kansas
- hrabstwo Allen (ang. Allen County) – w stanie Kentucky
- hrabstwo Allen (ang. Allen County) – w stanie Ohio
- parafia Allen (ang. Allen Parish) – w stanie Luizjana

Wikipedia

# allende

[czytaj: aJENde] nazwisko

SJP.pl

- Allende – meteoryt kamienny, który spadł w 1969 w Meksyku
- Allende – miasto w Meksyku w stanie Coahuila

Osoby o nazwiskiem Allende:

- Barbara Allende (1957–2022) – hiszpańska fotografka
- Graciela Allende (ur. 1994) – argentyńska siatkarka
- Ignacio Allende (1769–1811) – meksykański wojskowy i przywódca niepodległościowy
- Isabel Allende (ur. 1942) – chilijska pisarka
- Laura Allende Gossens (1911–1981) – chilijska polityk
- Marcelo Allende (ur. 1999) – chilijski piłkarz
- Pedro Humberto Allende (1885–1959) – chilijski kompozytor
- Ramón Allende Padín (1845–1884) – chilijski lekarz i polityk
- Salvador Allende Castro (1871–1932) – chilijski adwokat i polityk
- Salvador Allende (1908–1973) – chilijski polityk

Wikipedia

# allenowski

taki jak u Woody'ego Allena, charakterystyczny dla filmów Woody'ego Allena

SJP.pl

# allentando

określenie wykonawcze: zwalniając

SJP.pl

# allianz

[czytaj: aljanc] europejska firma ubezpieczeniowa

SJP.pl

Wikipedia

# allicyna

pochodna aminokwasu alliny należąca do fitoncydów; występuje w czosnku i cebuli, ma działanie bakteriobójcze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. nietrwały związek siarkoorganiczny wytwarzany w czosnku po roztarciu lub przecięciu, wykazujący silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, wzór chemiczny|C6H10OS2.

Wiktionary

Allicyna – siarkoorganiczny związek chemiczny, fitoncyd o charakterystycznym zapachu. Powstaje po uszkodzeniu tkanki cebuli, czosnku i niektórych innych roślin jako produkt (mieszanina racemiczna) przekształcenia alliiny pod wpływem enzymu alliinazy poprzez pośredni kwas allilosulfenowy.

Wikipedia

# alliina

związek chemiczny uznawany za prekursora zapachu i smaku czosnku

SJP.pl

Alliina – siarkoorganiczny związek chemiczny z grupy tioaminokwasów – sulfotlenek S-alkilocysteiny (allilowa pochodna cysteiny). Jest aminokwasem zawierającym siarkę.

Wikipedia

# allil

w chemii: jednowartościowy rodnik nienasycony, pochodzący z węglowodoru nienasyconego propenu

SJP.pl

Grupa allilowa, allil, prop-2-en-1-yl – jednowartościowa grupa organiczna wywodząca się z propenu o wzorze −CH
2CH=CH
2. Występuje w związkach nienasyconych jak np. alkohol allilowy i eugenol.

Wikipedia

# allilowy

związany z allilem, dotyczący allilu

SJP.pl

# allilujka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tradycyjna piosenka religijna, rodzaj wielkanocnej kolędy

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. alleluja

przym. allelujatyczny

Wiktionary

# alloantygen

Alloantygen, antygen allogeniczny – antygen pochodzący od innego osobnika tego samego gatunku. Takie antygeny cechują się wysoką immunogennością i są przyczyną odrzucania przeszczepów, jeśli dany antygen jest różnie zbudowany u dawcy i biorcy. Najsilniejszymi alloantygenami są: antygeny grup krwi oraz antygeny głównego układu zgodności tkankowej.

Wikipedia

# allobar

postać pierwiastka o innym składzie izotopowym, ciężarze atomowym niż naturalny

SJP.pl

# allobarbital

związek organiczny o działaniu uspokajającym i nasennym, stosowany w bezsenności, nerwicach i stanach lękowych; dial; dwuallyl

SJP.pl

Allobarbital (dial, dwuallyl) – organiczny związek chemiczny, pochodna kwasu barbiturowego o profilu działania zależnym od dawki – uspokajającym lub nasennym i średnim czasie działania. Zsyntetyzowany w roku 1912 przez Ernesta Preiswerka i Ernesta Grethera. Dawniej posiadał zastosowanie jako lek uspokajający, nasenny oraz przeciwdrgawkowy. Samodzielnie jest obecnie praktycznie nie stosowany.

Wikipedia

# allobrogowie

starożytne plemię celtyckie

SJP.pl

Allobrogowie – starożytne plemię celtyckie zamieszkujące kiedyś tereny między Rodanem, Izerą, Jeziorem Lemańskim i Alpami Graickimi (Alpes Graiae). Główne ośrodki to Vienna Allobbrogum (ob. Vienne), Genava (ob. Genewa) i Cularo (ob. Grenoble).

Wikipedia

# allocentryzm

atrybut osobowości powiązany z kolektywizmem, w którym ludzie skupiają uwagę i działania na innych osobach, a nie na sobie; alocentryzm

SJP.pl

# allochoria

rozprzestrzenianie diaspor (np. zarodników, nasion, owoców) z udziałem czynników zewnętrznych, np. wody, wiatru, zwierząt lub człowieka; alochoria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych;

Wiktionary

Allochoria, alochoria, obcosiewność – rozprzestrzenianie diaspor roślin przy pomocy czynników zewnętrznych.

W zależności od czynnika przenoszącego diaspory wyróżnione zostały typy allochorii:

- Anemochoria, gdy czynnikiem przenoszącym jest wiatr i określane jest jako:
  - chameochoria dla diaspor wleczonych przez wiatr po powierzchni gleby,
  - meteochoria dla diaspor unoszonych w powietrzu,
  - boleochoria dla diaspor porywanych przez wiatr, a następnie przenoszonych przez inny czynnik.

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Wyróżniamy różne typy allochorii, w zależności od czynnika przenoszącego diaspory.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  przym. allochoryczny

  przysł. allochorycznie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) war. alochoria, obcosiewność

  Wiktionary

# allochorycznie

przysłówek sposobu

(1.1) bot. na sposób allochoryczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allochoria ż.

przym. allochoryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. obcosiewnie

Wiktionary

# allochoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do allochorii, związany z allochorią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Analogicznie jak to jest w przypadku nasion, wyróżnia się diaspory rozprzestrzeniające się samoczynnie (autochoryczne), jak i rozsiewane biernie (allochoryczne).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. allochoria ż.

przysł. allochorycznie

Wiktionary

# allochromatyczny

→ allochromatyzm; alochromatyczny

SJP.pl

# allochton

w socjologii: osoba niebędąca rdzennym mieszkańcem danego obszaru; alochton

SJP.pl

Allochton - masy skalne przemieszczone poziomo na dużą odległość od miejsca swego powstania, i oderwane od swoich korzeni.

W praktyce pojęcie to dotyczy płaszczowiny, ale stosuje się je również w przypadku, gdy poszczególnych płaszczowin nie można wyróżnić, lub tam, gdzie występują w stanie szczątkowym.

Wikipedia

# allochtoniczny

będący allochtonem, składający się z allochtonów (np. ludność allochtoniczna, skały allochtoniczne); alochtoniczny

SJP.pl

# allochtonizm

nienależenie do rdzennej ludności jakiegoś obszaru

SJP.pl

# allodynia

reagowanie bólem na bodźce niewywołujące takich doznań u zdrowych ludzi

SJP.pl

Allodynia (gr. ἄλλος allos "inny", ὀδύνη odynē "ból") – termin medyczny służący do określenia sytuacji, gdy pacjent ma nieprzyjemne doznania (np. uczucie bólu, pieczenia, parzenia), na skutek oddziaływania bodźca, który u zdrowych ludzi nie wywołuje bólu. Allodynia jest wynikiem uszkodzenia układu nerwowego, na przykład w przebiegu neuropatii autonomicznej w cukrzycy.

Wikipedia

# allofan

pozornie bezpostaciowa mieszanina różnych minerałów ilastych; alofan

SJP.pl

# allofon

głoska różniąca się od innej głoski tylko cechą fonetyczną, a nie funkcją; wariant fonetyczny fonemu; alofon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wariant fonemu, inaczej: allofony to głoski reprezentujące ten sam fonem mówiącego

Wiktionary

Alofon (allofon, z gr. ἄλλος állos „inny” i φωνή phōnē „dźwięk”) – realizacja fonemu zawierająca oprócz cech fonologicznie relewantnych również szereg cech nierelewantnych w zależności od pozycji głoski (w stosunku do innych) i mówiącego . Przykładowo w języku polskim [ɲ̟] i [j̃] są alofonami fonemu /ɲ/. Dźwięk [j̃] pojawia się na przykład w wyrazie państwo ([ˈpäj̃s̪t̪fɔ]), gdyż fonem /ɲ/ przed spółgłoskami szczelinowymi realizowany jest jako [j̃] (tzw. rozsunięcie artykulacyjne). W innych kontekstach fonetycznych, na przykład w wyrazie sanie ([ˈs̪äɲ̟ɛ]) będzie on realizowany jako [ɲ̟].. Alofony zapisywane są w transkrypcji fonetycznej, nie są zapisywane w transkrypcji fonologicznej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alˈːɔfɔ̃n, AS: a•lofõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alofon

Wiktionary

# allogamia

właściwość roślin polegająca na zapylaniu się kwiatu pyłkiem pochodzącym z innego kwiatu; alogamia, obcopylność

SJP.pl

Zapylenie krzyżowe (ksenogamia, allogamia) – rodzaj zapylenia, podczas którego pyłek dostający się na słupek pochodzi z pręcików kwiatu tego samego gatunku rośliny, ale znajdującego się na innej roślinie. W ten sposób uzyskuje się osobniki potomne o zróżnicowanym składzie genetycznym.

Wikipedia

# allogamiczny

o roślinach: zapylany pyłkiem pochodzącym z innych kwiatów (np. krzewy allogamiczne); alogamiczny, obcopylny

SJP.pl

# allogeneza

rozwój gatunków; alogeneza

SJP.pl

# allogeniczny

składniki allogeniczne - podstawowe składniki okruchowych skał osadowych; składniki alogeniczne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) powstały poza miejscem swego występowania

Wiktionary

# allograf

graficzna odmiana litery; alograf

SJP.pl

# allograficzny

→ allograf; alograficzny

SJP.pl

# allometria

zjawisko nierównomiernego rozwoju danego narządu w stosunku do innych organów lub całego ciała, powodujące zmianę proporcji ciała; alometria

SJP.pl

Allometria – wada rozwojowa, spowodowana wyprzedzeniem lub nienadążaniem rozwoju konkretnego narządu za rozwojem reszty ciała, prowadząca niekiedy do zmiany proporcji ciała.

Wikipedia

# allometryczny

→ allometria; alometryczny

SJP.pl

# allomnezja

Allomnezja – zaburzenie jakościowe pamięci długotrwałej (rodzaj paramnezji) w zakresie niewłaściwego umiejscowienia ich w czasie lub przez przyporządkowanie im zupełnie innych emocji niż pojawiające się pierwotnie we wspominanej sytuacji.

Wikipedia

# allomorf

w językoznawstwie: funkcjonalnie obojętny wariant morfemu; alomorf

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wariant morfemu

Wiktionary

Allomorfy – morfy odpowiadające jednemu morfemowi, inaczej: są to warianty jednego morfemu.

Zbiory allomorfów jednego morfemu nie przecinają się. Wszystkie warianty danego morfemu charakteryzują się zespołem niezmiennych cech (tzw. inwariantem) odróżniających ten morfem od innych morfemów danego języka. Np. za allomorfy morfemu „pies” uznamy: ps-, pies-.

Allomorfem są również formy oboczne niektórych przyimków, np. dość – dosyć, przez – przeze.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) morfem

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Allomorph (n.)

* węgierski: (1.1) allomorf

źródła.

== allomorf (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. allomorf

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈːɔ̃mɔrf, AS: a•lõmorf

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Allomorph (n.)

* węgierski: (1.1) allomorf

źródła.

== allomorf (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. allomorf

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) morfem

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Allomorph (n.)

* węgierski: (1.1) allomorf

źródła.

== allomorf (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. allomorf

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# allonge

[czytaj: aLĄŻ] dodatek do czeku lub weksla na dodatkowe informacje; alonżka, alonż, przedłużka

SJP.pl

# allonim

pseudonim literacki będący nazwiskiem innej osoby, zwykle żyjącej współcześnie z osobą używającą tego pseudonimu; alonim

SJP.pl

Allonim (gr. állos = inny + ónyma = imię) – rodzaj pseudonimu literackiego. Polega na podpisaniu się przez pisarza nazwiskiem innej, żyjącej w tym samym czasie osoby. Allonimy były stosowane w starożytnej Grecji, gdzie często przypisywano swoje dzieła wybitniejszym artystom.

Przykładem użycia allonimu jest opublikowanie poematu Przedświt przez Zygmunta Krasińskiego pod nazwiskiem przyjaciela, poety i wydawcy - Konstantego Gaszyńskiego, co sam autor sugeruje w dedykacji.

Wikipedia

# allopata

alopata;
1. lekarz stosujący allopatię;
2. zwolennik allopatii

SJP.pl

# allopatia

metoda leczenia polegająca na stosowaniu środków wywołujących w organizmie chorego objawy przeciwne objawom choroby; alopatia

SJP.pl

# allopatka

alopatka;
1. lekarka stosująca alopatię;
2. zwolenniczka alopatii

SJP.pl

# allopatryczność

Allopatryczność – zjawisko polegające na występowaniu populacji lub spokrewnionych gatunków na wzajemnie wykluczających się obszarach geograficznych, np. różnych kontynentach. Między populacjami allopatrycznymi występuje bardzo słaba wymiana genów (o ile w ogóle zachodzi), co prowadzi często do specjacji.

Wikipedia

# allopatyczny

→ allopatia; alopatyczny

SJP.pl

# alloplastyka

Wikipedia

# alloploid

organizm zawierający w jądrach komórek somatycznych więcej niż dwa niehomologiczne, diploidalne zespoły chromosomów; aloploid

SJP.pl

Alloploidy, allopoliploidy – organizmy poliploidalne (poliploidy), powstałe poprzez skrzyżowanie dwóch, pochodzących od różnych gatunków, gamet rodzicielskich, w których nie doszło do podziału redukcyjnego (mejozy) lub pochodziły one od gatunków poliploidalnych o parzystej ploidii. Ich genotyp zawiera więcej niż dwa niehomologiczne, diploidalne zestawy chromosomów, pochodzące od obu gatunków rodzicielskich (n1 + n2, gdzie n1 i n2 to genomy należące do dwóch różnych gatunków). Zwykle chromosomy pochodzące od różnych gatunków rodzicielskich są dostatecznie odmienne, by w czasie mejozy łączyły się w pary te należące do jednego gatunku. W efekcie w trakcie tego procesu następuje normalna segregacja par – powstają biwalenty – koniugujące pary, a nie kwartety chromosomów. W efekcie allopoliploidy (zwłaszcza u roślin) wykazują się często normalną płodnością w odróżnieniu od autoploidów. Allopoliploidy zwierzęce są zazwyczaj niepłodne, podobnie jak poliploidy o nieparzystej ploidalności.

Wikipedia

# alloploidalność

połączenie się genomów różnych gatunków; aloploidalność

SJP.pl

Alloploidy, allopoliploidy – organizmy poliploidalne (poliploidy), powstałe poprzez skrzyżowanie dwóch, pochodzących od różnych gatunków, gamet rodzicielskich, w których nie doszło do podziału redukcyjnego (mejozy) lub pochodziły one od gatunków poliploidalnych o parzystej ploidii. Ich genotyp zawiera więcej niż dwa niehomologiczne, diploidalne zestawy chromosomów, pochodzące od obu gatunków rodzicielskich (n1 + n2, gdzie n1 i n2 to genomy należące do dwóch różnych gatunków). Zwykle chromosomy pochodzące od różnych gatunków rodzicielskich są dostatecznie odmienne, by w czasie mejozy łączyły się w pary te należące do jednego gatunku. W efekcie w trakcie tego procesu następuje normalna segregacja par – powstają biwalenty – koniugujące pary, a nie kwartety chromosomów. W efekcie allopoliploidy (zwłaszcza u roślin) wykazują się często normalną płodnością w odróżnieniu od autoploidów. Allopoliploidy zwierzęce są zazwyczaj niepłodne, podobnie jak poliploidy o nieparzystej ploidalności.

Wikipedia

# allopoliploid

Alloploidy, allopoliploidy – organizmy poliploidalne (poliploidy), powstałe poprzez skrzyżowanie dwóch, pochodzących od różnych gatunków, gamet rodzicielskich, w których nie doszło do podziału redukcyjnego (mejozy) lub pochodziły one od gatunków poliploidalnych o parzystej ploidii. Ich genotyp zawiera więcej niż dwa niehomologiczne, diploidalne zestawy chromosomów, pochodzące od obu gatunków rodzicielskich (n1 + n2, gdzie n1 i n2 to genomy należące do dwóch różnych gatunków). Zwykle chromosomy pochodzące od różnych gatunków rodzicielskich są dostatecznie odmienne, by w czasie mejozy łączyły się w pary te należące do jednego gatunku. W efekcie w trakcie tego procesu następuje normalna segregacja par – powstają biwalenty – koniugujące pary, a nie kwartety chromosomów. W efekcie allopoliploidy (zwłaszcza u roślin) wykazują się często normalną płodnością w odróżnieniu od autoploidów. Allopoliploidy zwierzęce są zazwyczaj niepłodne, podobnie jak poliploidy o nieparzystej ploidalności.

Wikipedia