# proporcjonalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: proporcjonalny

SJP.pl

# proporcjonalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proporcjonalne; cecha tych, którzy są proporcjonalni

(1.2) mat. zależność między dwiema wielkościami, w której przy powiększeniu lub pomniejszeniu wartości jednej z nich, wartość drugiej zwiększa się tyleż razy lub tyleż razy się zmniejsza

Wiktionary

- Proporcjonalność prosta
- Proporcjonalność odwrotna

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. proporcja ż.

przym. proporcjonalny

przysł. proporcjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) regularność, harmonijność

Wiktionary

# proporcjonalny

przymiotnik

(1.1) mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

(1.2) o proporcjach zgodnych z kanonem piękna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proporcja ż., proporcjonalność ż.

przysł. proporcjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) porównywalny, stosunkowy, współmierny

(1.2) harmonijny, idealny

Wiktionary

# proporczyk

1. mały proporzec;
2. chorągiewka wciągana na maszt, świadcząca o przynależności statku do przedsiębiorstwa żeglugowego, klubu sportowego itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: proporzec

(1.2) wojsk. hist. mały proporzec rozpoznawczy na lancy lub drzewcu;

(1.3) wojsk. naszywka rozpoznawcza noszona na kołnierzu munduru;

(1.4) flaga państwowa małych rozmiarów

(1.5) sport. pamiątkowa zawieszka z tkaniny w barwach klubu sportowego

Wiktionary

- Proporczyk – chorągiewka do broni drzewcowej.
- Proporczyk – oznaka na kołnierzach mundurów.
- Proporczyk – dekoracyjna zawieszka promocyjno-reklamowa.
- Proporczyk – polski herb szlachecki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. proporzec m., proporczykowiec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) chorągiewka

(1.3) chorągiewka

Wiktionary

# proporczykowiec

gatunek ryby akwariowej z rzędu karpieńcokształtnych

SJP.pl

Nazwa zwyczajowa kilku gatunków ryb należące do kilku rodzajów:

Wikipedia

# proporzec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herald. niewielka chorągiew lub sztandar służący do celów reprezentacyjnych

(1.2) hist. chorągiewka przytwierdzona do drzewca lancy lub włóczni

Wiktionary

- proporzec – rodzaj weksylium używane na dziobie okrętów wojennych.
- proporzec – pododdział roty.
- Proporzec – weksylium harcerskie.
- proporzec jako symbol oddziału wojskowego, mający mniejszy rozmiar i niższą rangę od sztandaru.
- proporzec jako średniowieczne prywatne chorągwie rycerskie.
- proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
- Proporzec Marynarki Wojennej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. proporczyk m.

przym. proporcowy, proporczykowy

Wiktionary

# proporzyca

proporzyca marzymłódka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

# propozycja

1. wystąpienie z projektem;
2. to, co się komuś proponuje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co się komuś proponuje

(1.2) w modelu debaty oksfordzkiej: grupa debatancka dążąca do udowodnienia prawdziwości tezy

Wiktionary

Propozycja – australijsko-brytyjski western z 2005 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tłumacz otrzymał ciekawą propozycję pracy.

(1.2) W skład drużyny Propozycji wchodzi czterech mówców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja, AS: propozycʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proponowanie n., zaproponowanie n.

czas. proponować ndk., zaproponować dk.

Wiktionary

# propranolol

lek kardiologiczny stosowany m.in. w leczeniu nadciśnienia, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca

SJP.pl

Wikipedia

# proprezydencki

przychylny prezydentowi

SJP.pl

# propriocepcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

Wiktionary

Propriocepcja, kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie – zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała. Receptory tego zmysłu (proprioreceptory) ulokowane są w mięśniach, ścięgnach i stawach. Dostarczają mózgowi informacji o tonusie mięśniowym. Dzięki temu zmysłowi mózg wie, jak ułożone są kończyny bez patrzenia na nie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔprʲjɔˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: proprʹi ̯ocepcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proprioceptor m.

przym. propriocepcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie

Wiktionary

# propriocepcyjny

związany z propriocepcją

SJP.pl

# proprioceptor

receptor odczuwania głębokiego informujący organizm o aktualnej pozycji i ruchach poszczególnych części ciała

SJP.pl

# propriorecepcja

poczucie położenia własnego ciała w przestrzeni bez kontroli wzroku, pozwalające zachować orientację w zmiennym środowisku

SJP.pl

Propriocepcja, kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie – zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała. Receptory tego zmysłu (proprioreceptory) ulokowane są w mięśniach, ścięgnach i stawach. Dostarczają mózgowi informacji o tonusie mięśniowym. Dzięki temu zmysłowi mózg wie, jak ułożone są kończyny bez patrzenia na nie.

Wikipedia

# proprioreceptor

receptor umiejscowiony w mięśniach, stawach, ścięgnach i okostnej, który odbiera bodźce pozwalające na określenie ruchu kończyn i ich położenia

SJP.pl

Proprioreceptor – receptor reagujący na procesy zachodzące wewnątrz organizmu, np. receptor czucia głębokiego informujący o pozycji ciała. Proprioreceptory występują w mięśniach szkieletowych, ścięgnach i stawach. Zalicza się do nich:

- wrzecionko nerwowo-mięśniowe
- wrzecionko nerwowo-ścięgniste
- ciałko dotykowe
- ciałko blaszkowate
- ciałka Ruffiniego
- wolne zakończenia nerwowe w stawach

Wikipedia

# proprium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;

Wiktionary

Proprium (łac. proprius znaczy własny) – w liturgii rzymskokatolickiej zbiorcze określenie tych jej części (tekstów), które – w odróżnieniu od ordinarium – z zasady podlegają zmianie w zależności od różnych okresów roku liturgicznego i okazji, dla których sprawowany jest obrzęd. Polskim odpowiednikiem tego łacińskiego terminu jest określenie części zmienne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dążność do uwydatnienia wyjaśniających szczegółów, dobór form klasycznych, woń stylu cyceroniańskiego, […] wszystkie te naleciałości aż nadto wiele śladów zostawiły w późniejszych propriach.

Wiktionary

# props

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: szacunek, uznanie; szacun

SJP.pl

# propsować

potocznie: chwalić, wyrażać uznanie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. spropsować)

(1.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla kogoś lub czegoś

czasownik zwrotny niedokonany propsować się (dk. spropsować się)

(2.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla samego siebie

(2.2) pot. środ. wyrażać uznanie dla siebie wzajemnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propsowanie n., spropsowanie n.

czas. spropsować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwalić, doceniać

Wiktionary

# propsy

wykrzyknik

(1.1) slang. gratulacje, szacunek

Wiktionary

# proputinowski

popierający Władimira Putina, sprzyjający Władimirowi Putinowi

SJP.pl

# propyl

grupa alkilowa wywodząca się z propanu

SJP.pl

Grupa propylowa (o przedrostku w nomenklaturze „propylo-”, „n-propylo-”) – liniowa trójwęglowa alkilowa grupa funkcyjna o wzorze chemicznym −C
3H
7. Jest podstawnikiem otrzymanym poprzez usunięcie jednego atomu wodoru przyłączonego do końcowego (pierwszorzędowego) atomu węgla cząsteczki propanu.

Wikipedia

# propyleje

monumentalna brama, portyk w starożytnej Grecji; propileje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) archit. staroż. budynek hali wejściowej na planie prostokąta z kolumnami, zwykle do monumentalnych świątyń;

Wiktionary

Propyleje (gr. propylajon „przedsionek”, łac. propylaeum) – w architekturze starożytnej Grecji, monumentalna budowla, budynek bramy na planie prostokąta z kolumnami, prowadzący zwykle do wielkich świątyń, np. do temenosu – świętego miejsca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Coraz bardziej robi się swojsko, coraz przyjaźniej spogląda wędrowiec na te rozległe linie Parthenonu, na biały Erechtejon i na leżące niżej Propyleje.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. propileje

Wiktionary

# propylen

alken mający 3 atomy węgla w cząsteczce; propen, propin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. propen.

Wiktionary

Propen (propylen), CH3CH=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów. Otrzymywany z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Stosowany do produkcji polipropylenu i wielu materiałów z polipropylenu, kumenu (a z niego: acetonu i fenolu w metodzie kumenowej), propanolu, aldehydu masłowego (synteza okso), alkilowania benzyny, akrylonitrylu, epichlorohydryny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Propylen jest stosowany do produkcji polipropylenu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈpɨlɛ̃n, AS: propylẽn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) propen

Wiktionary

# propylenowy

→ propylen

SJP.pl

#### Patrz:

propylen

# propylowy

przymiotnik od: propyl

SJP.pl

# propyn

organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

Wiktionary

Propyn, C
3H
4 – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

Jest składnikiem gazu MAPP. W przeciwieństwie do acetylenu, propyn może być bezpiecznie sprężany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Potencjalnym objawem inhalacji propynu jest utrata przytomności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔpɨ̃n, AS: propỹn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metyloacetylen

Wiktionary

# prorektor

zastępca rektora wyższej uczelni

SJP.pl

Prorektor – pracownik uczelni pełniący funkcje administracyjno-reprezentacyjne jako zastępca rektora uczelni.

Duże uczelnie mają kilku prorektorów, np.:

- ds. nauki
- ds. studenckich
- ds. finansów i rozwoju
- ds. kontaktów międzynarodowych
- ds. klinicznych (uczelnie medyczne)
- inne.

Wikipedia

# prorektorka

→ prorektor

SJP.pl

#### Patrz:

prorektor

# proretinol

retinoid, najtańsza i najsłabiej działająca na skórę forma witaminy A

SJP.pl

# proreżimowy

sprzyjający, przychylny reżimowi

SJP.pl

# proreżymowy

przychylny reżymowi; proreżimowy

SJP.pl

# prorocki

związany z prorokiem, proroctwem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z prorokiem lub prorokami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W listach świętego Pawła pojawiają się nawiązania do ksiąg prorockich Starego Testamentu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡sʲci, AS: prorocʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prorok m., prorokini ż., proroctwo m., prorokowanie n.

czas. prorokować

przym. proroczy

Wiktionary

# proroctwo

1. czyjeś słowa lub jakieś wydarzenia, które są interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń; przepowiednia, prognostyk, omen;
2. przepowiednia z bożego natchnienia wygłoszona przez proroka; profecja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

Wiktionary

Termin „prorok” jest kalką greckiego προφήτης (prophḗtēs, „rzecznika”, „adwokata”) używanego w kontekście religijnym, które z kolei jest tłumaczeniem hebrajskiego słowa „nabi”, oznaczającego osobę przemawiającą w imieniu Boga. Wśród mów proroków pojawiały się m.in. zapowiedzi Sądu Ostatecznego, który poprzedzi seria wydarzeń. Z tego powodu słowo „prorok” zaczęło być z czasem utożsamiane z „przepowiadaczem przyszłości” i obecnie jest potocznie utożsamiane z „jasnowidzem” lub „wróżbitą”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolejny raz proroctwo nie spełniło się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡stfɔ, AS: proroctfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prorok m., prorokini ż., prorokowanie n.

czas. prorokować ndk.

przym. proroczy, prorocki

przysł. proroczo

Wiktionary

# proroczo

przysłówek

(1.1) w sposób proroczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prorok m., proroctwo n., prorokowanie n., prorokini ż.

czas. prorokować

przym. proroczy

Wiktionary

# proroczy

mający w sobie proroctwo, przepowiednię; wieszczy, wróżebny, profetyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewien juhas z Pęksowego Brzyzku • ujrzał przyszłość w proroczym błysku: • szumi piknie Dunajec, • a na mostku baca Kitajec • Jasinecka pierze po pysku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡ʃɨ, AS: proročy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proroctwo n., prorok m., prorokini ż., prorokowanie n.

czas. prorokować ndk.

przym. prorocki

przysł. proroczo

Wiktionary

# prorodzinny

sprzyjający rodzinie, mający na celu dobro rodziny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który sprzyja interesom rodziny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wydaje się właściwe wprowadzenie prorodzinnych rozwiązań we wszystkich podatkach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prorodzinność ż.

Wiktionary

# prorogacja

dawniej: przedłużenie terminu; odroczenie, prolongata

SJP.pl

# prorogacyjny

→ prorogacja

SJP.pl

#### Patrz:

prorogacja

# prorogować

dawniej: przedłużać termin, odraczać; prolongować

SJP.pl

# prorok

1. osoba przepowiadająca przyszłość w sposób teologiczny;
2. wódz religijny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

(1.2) pot. przen. żart. osoba przepowiadająca przyszłość, stawiająca prognozy

Wiktionary

Termin „prorok” jest kalką greckiego προφήτης (prophḗtēs, „rzecznika”, „adwokata”) używanego w kontekście religijnym, które z kolei jest tłumaczeniem hebrajskiego słowa „nabi”, oznaczającego osobę przemawiającą w imieniu Boga. Wśród mów proroków pojawiały się m.in. zapowiedzi Sądu Ostatecznego, który poprzedzi seria wydarzeń. Z tego powodu słowo „prorok” zaczęło być z czasem utożsamiane z „przepowiadaczem przyszłości” i obecnie jest potocznie utożsamiane z „jasnowidzem” lub „wróżbitą”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prorok Izajasz ostrzegał lud przed niebezpieczeństwem asyryjskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔrɔk, AS: prorok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proroctwo n., prorokowanie n., wyprorokowanie n., proroczość ż.

:: fż. prorokini ż.

czas. prorokować ndk., wyprorokować dk.

przym. prorocki, proroczy

przysł. proroczo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) Mahomet

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. proroctwo n., prorokowanie n., wyprorokowanie n., proroczość ż.

:: fż. prorokini ż.

czas. prorokować ndk., wyprorokować dk.

przym. prorocki, proroczy

przysł. proroczo

frazeologia.

co rok, to prorok • obym był złym prorokiem • obym był fałszywym prorokiem • przysłowia: chmury w lutym ku północy to są ciepła prorocy • nikt nie jest prorokiem we własnym kraju

etymologia. etym|prasł|*prorokъ. < etym|prasł|*prorekti. → przepowiedzieć

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prophet, haruspex, Prophet

* arabski: (1.1) نبي m. (nabi), رسول m. (rasūl)

* baskijski: (1.1) profeta

* baszkirski: (1.1) пәйғәмбәр

* białoruski: (1.1) прарок m.; (1.2) прарок m.

* bośniacki: (1.1) prorok m.

* bułgarski: (1.1) пророк m.

* duński: (1.1) profet w.; (1.2) profet w.

* esperanto: (1.1) profeto

* francuski: (1.1) prophète

* hebrajski: (1.1) נביא m. (nawi)

* hiszpański: (1.1) profeta m.

* japoński: (1.1) 予言者 / 預言者 (よげんしゃ, yogensha)

* jidysz: (1.1) נבֿיא m. (nowi)

* karaimski: (1.1) нави

* kaszubski: (1.1) prorok m., przepòwiôdôcz m.

* kataloński: (1.1) profeta m.

* kazachski: (1.1) пайғамбар

* łaciński: (1.1) propheta m., vaticinator m., haruspex

* niemiecki: (1.1) Prophet m.

* norweski (bokmål): (1.1) profet m.; (1.2) profet m.

* norweski (nynorsk): (1.1) profet m.; (1.2) profet m.

* nowogrecki: (1.1) προφήτης m.

* perski: (1.1) پیامبر

* portugalski: (1.1) profeta m.

* rosyjski: (1.1) пророк m.

* slovio: (1.1) prorok (пророк), predvidnik (предвидник)

* słowacki: (1.1) prorok m.

* słoweński: (1.1) prorok m.

* staroegipski: (1.1) 15px|link=ḥm-nṯr (ḥm-nṯr)

* starogrecki: (1.1) προφήτης m.

* szwedzki: (1.1) profet w.

* tok pisin: (1.1) profet

* ukraiński: (1.1) пророк m.

* węgierski: (1.1) próféta

* wilamowski: (1.1) pruø̄ruøk m., priöeriöek m.

* włoski: (1.1) profeta m.

źródła.

== prorok (język bośniacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rel. prorok

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prorokini

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

(1.2) książk. kobieta przepowiadająca przyszłość, dalszy bieg zdarzeń, często katastroficznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈcĩɲi, AS: proroḱĩńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proroctwo n., prorokowanie n.

:: fm. prorok m.

czas. prorokować

przym. proroczy, prorocki

przysł. proroczo

Wiktionary

# prorokować

przepowiadać przyszłość lub przewidywać przyszłe wypadki

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) rel. mówić proroctwa

(1.2) przen. przewidywać przyszłe wydarzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie możesz pozostać przy życiu, bo głosisz kłamstwa w imię Pana. I ojciec z matką, jego rodzice, przebiją go, gdyby prorokował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈkɔvat͡ɕ, AS: prorokovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prorokowanie n., prorok, prorokini, proroctwo

przym. prorocki, proroczy

przysł. proroczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przepowiadać

Wiktionary

# prorokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przepowiadać przyszłe zdarzenia

(1.2) wygłaszanie proroctwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proroctwo n., prorok m., prorokini ż.

czas. prorokować ndk.

przym. prorocki, proroczy

przysł. proroczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieszczenie

Wiktionary

# prorosyjski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Rosji lub Rosjanom, popierający Rosję i wszystko, co rosyjskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiadomo, że Sembratowicz znany był z sympatii prorosyjskich, toteż Andrassy przeciwstawił się utworzeniu przez Kellersperga gabinetu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈsɨjsʲci, AS: prorosyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rosyjski mrz., prorosyjskość ż.

przym. rosyjski

Wiktionary

# prorównościowy

wspierający równość

SJP.pl

# prorozwojowy

sprzyjający rozwojowi

SJP.pl

# prorynkowiec

zwolennik wolnego rynku

SJP.pl

# prorynkowy

sprzyjający rozwojowi handlowemu

SJP.pl

# prorządowiec

osoba przychylnie nastawiona do rządu - naczelnego organu wykonawczego w państwie

SJP.pl

# prorządowość

→ prorządowy

SJP.pl

#### Patrz:

prorządowy

# prorządowy

popierający politykę rządu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) popierający politykę rządu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilkaset osób wzięło udział w pierwszej prorządowej manifestacji w Tunisie. Obok odbyła się demonstracja przeciwników rządu Mohammeda Ghannusziego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: prožõndovy

Wiktionary

# prosak

inaczej kaszak czyli podskórna grudka z białą zawartością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. niewielki biały lub żółtawy guzek powstający pod silnie napiętym naskórkiem z powodu nagromadzenia łoju i martwych komórek naskórka w ujściu mieszka włosowego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niestety, nawet jeśli uda się pozbyć prosaków, trzeba być przygotowanym na to, że mogą pojawić się znowu już po pół roku od zabiegu usunięcia.

Wiktionary

# prosanacyjny

popierający sanację, sprzyjający sanacji

SJP.pl

# prośba

zwrócenie się do kogoś z jakąś sprawą, życzeniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na moją prośbę o ciszę wszyscy zamilkli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔʑba, AS: proźba

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prosić

rzecz. dopraszanie n., doproszenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) proszenie, petycja

Wiktionary

# proscenium

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, przedscenie, proskenion

SJP.pl

Proscenium (gr. proskenion, fr. avant-scène), przedscenie – część sceny znajdująca się przed kurtyną w budynku teatralnym, wykorzystywana głównie w początkowej i końcowej części przedstawienia.

W starożytności określenie to stosowane było również w odniesieniu do podium (w teatrze greckim i rzymskim), na którym rozgrywała się akcja, tzw. proskeon.

Wikipedia

# prościarka

maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prostownica, prostowarka

SJP.pl

# prościej

stopień wyższy od przysłówka: prosto

SJP.pl

# prościejów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim;

Wiktionary

Prościejów (cz. Prostějov, wym. [ˈproscɛjof]; niem. Proßnitz in Mähren) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prościejowski

Wiktionary

# prościejszy

dawniej: prostszy

SJP.pl

# prościeniec

Prościeniec – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Wiskitki. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# prościna

człowiek prosty, prymitywny; prostak

SJP.pl

# prościuch

cham, prostak;
1. człowiek ordynarny, bez manier, grubiański, nieokrzesany, niekulturalny; grubianin, gbur, prymityw;
2. dawniej: człowiek, który należy do niższej warstwy społecznej, zwłaszcza taki, który nie posiada szlachectwa; chłop, wieśniak, włościanin, plebejusz

SJP.pl

# prościuchniej

stopień wyższy od przysłówka: prościuchno

SJP.pl

# prościuchny

pieszczotliwie: prosty; prościutki

SJP.pl

# prościusieńki

zdrobnienie od: prosty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wierzyć głęboko, prawym być - oto był prościusieńki sposób na uniknięcie nieszczęść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɕt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: prośćüśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prosty, prościuteńki, prościuśki, prościutki

Wiktionary

# prościuśki

zdrobnienie od: prosty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔɕˈt͡ɕüɕci, AS: prośćüśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prosty, prościusieńki, prościuteńki, prościutki

Wiktionary

# prościuteńki

zdrobnienie od: prosty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɕt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: prośćutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prosty, prościusieńki, prościuśki, prościutki

Wiktionary

# prościutki

zdrobnienie od: prosty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: prosty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widzimy, jak nasi koledzy stają się nagle posłami, jak faceci, którzy niedawno robili w gacie ze strachu i nie chcieli rozklejać prościutkich ulotek, piszą sążniste artykulasy, nauczając ludzi, co mają sądzić o świecie i polityce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔɕˈt͡ɕutʲci, AS: prośćutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prosty, prościusieńki, prościuteńki, prościuśki

rzecz. prostownica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prościuśki

Wiktionary

# prosciutto

[czytaj: proszutto] rodzaj suszonej surowej szynki włoskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. surowa, suszona szynka włoska, podawana zwykle w postaci cienkich plasterastrów;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kucharze przygotowali m.in. roladę z łososia i szynkę prosciutto z melonem w sosie miodowo-musztardowym.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szynka parmeńska

Wiktionary

# prościzna

potocznie: coś łatwego, banalnego; łatwizna, pestka, pryszcz

SJP.pl

# prosecco

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) enol. półwytrawne białe wino musujące produkowane w północno-wschodnich Włoszech;

Wiktionary

Prosecco – włoskie białe lub różowe wino musujące (spumante), rzadziej lekko musujące (frizzante) lub stołowe. Zazwyczaj wytrawne lub półwytrawne. Produkowane w regionach Wenecja Euganejska i Friuli-Wenecja Julijska. Popularność prosecco rozpoczęła się od produkowanego w XIX wieku Prosecco di Conegliano-Valdobbiadene.

Wikipedia

# proseksualny

1. sprzyjający swobodzie zachowań seksualnych, traktujący współżycie seksualne jako moralnie dobre;
2. feminizm proseksualny - nurt w feminizmie akcentujący wyzwolenie seksualne kobiet

SJP.pl

# prosektorium

pomieszczenie lub budynek, w którym wykonuje się sekcje zwłok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok;

Wiktionary

Prosektorium (z łac. proseco – „wycinać, odcinać, odrywać”) – oddział szpitala, uczelni medycznej lub weterynaryjnej albo instytutu badawczego (z dziedziny nauk biomedycznych), w którym dokonywane są sekcje zwłok zmarłych osób lub zwierząt, w celu diagnostyki pośmiertnej (tzw. sekcja naukowo-lekarska w celu ustalenia naturalnej przyczyny zgonu), badawczych, dydaktycznych (m.in. w celu nauki anatomii prawidłowej), bądź sądowo-lekarskich (w celu ustalenia lub wykluczenia przyczyny zgonu z winy osób trzecich).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prosektoryjny

Wiktionary

# prosektorka

→ prosektor

SJP.pl

#### Patrz:

prosektor

# prosekucja

1. ściganie, przedstawianie oskarżenia;
2. dawniej: prześladowanie

SJP.pl

# prosekwować

dawniej: prześladować kogoś, ścigać kogoś

SJP.pl

# proseminarium

Proseminarium – zajęcia, w tym ćwiczenia, głównie w obrębie studiów wyższych, będące najczęściej formą przygotowującą słuchaczy do udziału w seminarium, w tym edukujące w zakresie samodzielnej pracy.

Podczas proseminarium realizuje się przede wszystkim następujące cele: zgłębienie metodologii studiowanej dyscypliny, określenie problemów badawczych, stawianie hipotez roboczych, a także ich weryfikacja w drodze analizy i interpretacji wyników z prowadzonych badań. Według Andrzeja Chodubskiego proseminarium w procesie dydaktycznym to wyższa forma ćwiczeń mająca na celu wdrożyć studentów do samodzielnej pracy badawczej. Najczęściej nauczyciel zadaje studentowi problem do rozpoznania, a uczeń wykazuje się umiejętnością gromadzenia źródeł (analiza krytyczna) i stosowania odpowiedniej metodologii badawczej. Musi się on ponadto wykazać umiejętnością stawiania pytań badawczych i hipotez.

Wikipedia

# proserpina

mit. rzym. bogini podziemia; Prozerpina

SJP.pl

- Proserpina – planetoida o numerze katalogowym 26
- Proserpina (Prozerpina) – w mitologii rzymskiej bogini kiełkującego zboża

Wikipedia

# prosfora

chleb używany w Kościele grecko-wschodnim jako komunia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii

Wiktionary

Prosfora (gr. προσφορά od προς blisko, ku; przed i φέρω nieść) – pieczywo wytwarzane z mąki, wody, soli i zakwasu, wykorzystywane w Kościele prawosławnym i Kościołach katolickich wschodnich w obrzędzie przeistoczenia. Do przystępowania do Eucharystii są używane jej konsekrowane cząstki, które są zanurzane w konsekrowanym winie. Reszta zostaje rozdana wiernym po liturgii, jest spożywana przez nich na miejscu lub zanoszona domownikom, którzy nie mogli wziąć udziału w nabożeństwie.

Wikipedia

# prosiaczek

zdrobnienie od: prosiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: prosiak

Wiktionary

Prosiaczek (ang. Piglet) – postać fikcyjna ze świata książek dla dzieci o Kubusiu Puchatku, mała świnka.

Spokojny, nieśmiały, pracowity i lękliwy. Mieszka w starym buku na południe od chatki Puchatka. W czasie zimy nosi biały szalik. Jego najlepszym przyjacielem jest Puchatek. Lubi żołędzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Małe prosiaczki leżały obok lochy.

(1.1) Otóż pewnego dnia Puchatek, Prosiaczek, Królik i Maleństwo grali w „Misie-patysie” (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosiak mzw., prosię n., prosiątko n.

Wiktionary

# prosiaczkowaty

rzadko:
1. podobny wyglądem do małego prosiaka;
2. niechlujny, zaniedbany

SJP.pl

# prosiak

prosię;
1. małe świni;
2. osoba niechlujna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. młoda świnia

(1.2) żegl. balast na statkach w postaci bryły z uchwytami;

(1.3) techn. obciążnik na linie wspomagający wyciąganie żerdzi z otworu wiertniczego

Wiktionary

- Prosiak – świnia do 12 tygodnia życia, określenie używane zamiennie z rzeczownikiem prosię.
- Prosiak (pseudonim) – polski twórca komiksu awangardowego
- Prosiak – polski program komputerowy koń trojański
- Prosiak (żeglarstwo) – balast na statkach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Witek, wyjrzyj no, musiał prosiak wyleźć z chlewa i chodzi tam ano po sadzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔɕak, AS: prośak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosię n., prosiątko n., prośność ż., prosienie n., wyprosienie n.

:: zdrobn. prosiaczek m.

czas. prosić się ndk., wyprosić się dk.

przym. prośny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prosię; gw-pl|Śląsk Cieszyński|babuć.

Wiktionary

# prosianka

1. roślina z rodziny traw, której ziarno przetwarzane jest na mąkę, kaszę, paszę; sorgo; gryża;
2. regionalnie: gąska zielona (smaczny, kapeluszowy grzyb jadalny); zielonka

SJP.pl

Wikipedia

# prosiątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: prosię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od prosię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziedziczka przygarnęła pod swoje skrzydła małą wietnamską świnkę i ponoć prosiątko stało się jej oczkiem w głowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosię n., prosiaczek m., prosiak mzw.

Wiktionary

# prosić

1. zwracać się do kogoś z prośbą, np. o wykonanie czegoś;
2. zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać;
3. proponować coś;
4. prosić się:
a) uporczywie prosić;
b) rodzić młode (o maciorze)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. poprosić)

(1.1) zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

(1.2) zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać

czasownik zwrotny niedokonany prosić się (dk. poprosić się)

(2.1) usilnie zwracać się do kogoś w celu uzyskania czegoś, mimo odmawiania

(2.2) o świni: rodzić prosięta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy mogę cię prosić o przyniesienie szklanki wody?

(1.2) Był proszony na wczorajsze przyjęcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔɕit͡ɕ, AS: prośić

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2, 2.1)

:: rzecz. prośba ż., proszenie n., dopraszanie n., doproszenie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n., zaprosiny nmos.

:: czas. dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

:: wykrz. proszę

(2.2)

:: rzecz. prosię n., prosiak mzw., prosiaczek mzw., prosiątko n., proszenie n., oproszenie n.

:: czas. oprosić się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) apelować, błagać, dopraszać się, molestować, napraszać się, nudzić, odwoływać się, przymawiać się, ubłagiwać, upraszać, wołać, wybłagiwać, wypraszać, zaklinać; błagać na kolanach, błagać na wszystko na świecie, wnosić prośbę, wyciągać ręce, zwracać się z prośbą; reg. śl. pytać.

(1.2) inwitować, spraszać, ściągać, zwoływać; otwierać podwoje

Wiktionary

# prosię

prosiak;
1. małe świni;
2. osoba niechlujna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

(1.2) hand. kulin. mięso młodej świni

(1.3) pot. obraź. o osobie niemoralnej

Wiktionary

## Rodzaj ssaka

- świnia

## Gatunki ssaków

- świnia brodata
- świnia brodawkowata
- świnia celebeska
- świnia domowa
- świnia karłowata
- świnia leśna
- świnia rzeczna
- świnia wisajska

## Nazwy geograficzne

- Świnia Góra
- Świnia Noga
- Świnia Skała
- Świnia - do 1953 nazwa wsi Charubin

## Zobacz też

- Świnie (ujednoznacznienie)
- Zodiak chiński

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A równo z nimi jakaś dziewczyna gnała maciorę z prosiętami i śpiewała cienkim głosikiem (…)

(1.2) Kazik się szarpnął i zrobił nam prosię z rożna.

(1.3) To prosię wepchało się przed nami, a byliśmy już przy samej kasie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔɕɛ, AS: prośe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosiak mzw.

:: zdrobn. prosiaczek mzw., prosiątko n.

czas. prosić się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prosiak; reg. cycok, reg-pl|Śląsk|babuciek.

(1.2) prosiak

(1.3) prosiak, świnia

Wiktionary

# prosięcina

mięso z młodej świni

SJP.pl

# prosięcy

→ prosię

SJP.pl

#### Patrz:

prosię

# prosienicznik

roślina zielna z rodziny złożonych

SJP.pl

Prosienicznik (Hypochaeris L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 64 gatunki. Centrum największego zróżnicowania rodzaju jest w Ameryce Południowej, poza tym przedstawiciele rodzaju występują w północnej Afryce, w Azji i w Europie. W Polsce rosną cztery gatunki z tego rodzaju.

Wikipedia

# prosieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Prosny, związany z Prosną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy prosieńskim kościele rósł stary kasztanowiec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prosna ż., prośnianin mos., prośnianka ż.

Wiktionary

# prosimir

dawne imię męskie

SJP.pl

Prosimir – staropolskie imię męskie, złożone z członów Prosi- ("prosić") i -mir ("pokój, spokój, dobro"). Być może oznaczało "tego, kto negocjuje pokój".

Prosimir imieniny obchodzi 1 lutego, 9 czerwca i 22 września.

Od tego imienia pochodzą liczne nazwy miejscowości, jak np. Proszkowo.

Wikipedia

# prosinko

Prosinko (niem. Neudorf) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 130 mieszkańców.

Wieś wchodząca w skład sołectwa: Kuźnica Drawska.

Wieś królewska Nowa Wieś starostwa drahimskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego.

Wikipedia

# prosino

Prosino (niem. Prössin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek.

Wieś królewska starostwa drahimskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 50 mieszkańców.

Wikipedia

# prosionek

prosionek szorstki - gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów

SJP.pl

Prosionek szorstki (Porcellio scaber) – gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów i rodziny Porcellionidae.

Wikipedia

# prosit

[czytaj: pros-it lub proz-it] wykrzyknienie zachęcającego do wypicia alkoholu, rodzaj prostego toastu; na zdrowie, najlepszego

SJP.pl

# proskenion

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, przedscenie, proscenium

SJP.pl

Proskenion (gr. προσκήνιου – miejsce przed skene) w teatrze greckim podest przed skene, odpowiednik współczesnej sceny, pojawił się na przełomie V i IV w. p.n.e., a upowszechnił się w II w. p.n.e.

Aktorzy wraz z rozwojem teatru odłączyli się od chóru i przenieśli na proskenion, gdzie rozgrywali właściwą akcję sztuki, podczas gdy chór pozostał na orchestrze. W epoce hellenistycznej, ze względu na większą liczbę statystów na scenie, powiększono powierzchnię proskenionu, cofając boczne paraskeniony. Podniesiono także wysokość podestu, tak że musiano wchodzić nań po schodach; wyraźniej oddzieliło to chór od aktorów, ale też stworzyło miejsce pomiędzy orchestrą a proskenionem na powstanie hyposkenionu (to tu pojawiali się aktorzy odgrywający duchy i bóstwa podziemne).

Wikipedia

# proskrybować

dawniej: wyjmować spod prawa, skazywać na banicję

SJP.pl

# proskrypcja

1. w starożytnym Rzymie w okresach wojen domowych: wyjęcie spod ochrony prawa obywateli będących przeciwnikami partii rządzącej;
2. w dawnej Polsce: wygnanie z miasta lub kraju; banicja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ogłoszenie o wyjęciu spod prawa, karze śmierci lub objęciu przeciwników politycznych represjami

(1.2) hist. w starożytnym Rzymie: ogłoszenie listy osób wyjętych spod prawa z przyczyn politycznych

Wiktionary

Proskrypcja (łac. proscriptio) – w starożytności i od pełnego średniowiecza skazanie na banicję, pozbawienie praw, wyjęcie spod prawa; we wczesnośredniowiecznym prawie polskim – wywołanie (skazanie na fikcyjną śmierć).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Prawo rzymskie rozumiało proskrypcję jako pozbawienie praw obywatelskich oraz konfiskatę majątku. Stosowano ją głównie jako broń polityczną.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. proskrypcyjny

czas. proskrybować ndk.

Wiktionary

# proskrypcyjny

związany z proskrypcją - wyjęciem spod ochrony prawa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z proskrypcją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli ktoś nie posiadał majątku w obrębie miasta, który można było skonfiskować, należało wprowadzić go w stan proskrypcyjny, dopóki nie ureguluje długu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proskrypcja ż.

czas. proskrybować ndk.

Wiktionary

# proskynesis

proskyneza;
1. dawniej: hołd oddawany na klęczkach władcy, monarsze, zwłaszcza w kulturze bizantyjskiej, wschodniej;
2. w sztuce bizantyńskiej: przedstawienie adorującej postaci, dotykającej w pokłonie czołem do ziemi

SJP.pl

Proskineza (z gr. proskynesis) – pokłon, przyklęknięcie bądź pochylenie głowy, będące częścią rytuału oddawania czci władcy lub bóstwu.

Występowały różne rodzaje proskinezy wobec władcy, w zależności m.in. od rodzaju hołdu, typu rytuału i rangi osoby oddającej cześć.

Wikipedia

# proskyneza

proskynesis;
1. dawniej: hołd oddawany na klęczkach władcy, monarsze, zwłaszcza w kulturze bizantyjskiej, wschodniej;
2. w sztuce bizantyńskiej: przedstawienie adorującej postaci, dotykającej w pokłonie czołem do ziemi

SJP.pl

# proślice

Proślice (niem. Proschlitz, 1936–1945 Angersdorf)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Byczyna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# prosna

rzeka w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Polsce, lewy dopływ Warty;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Wiktionary

Prosna – rzeka w środkowej Polsce, w dorzeczu Odry, lewy dopływ Warty; długość: 216,8 km, powierzchnia dorzecza: 4924,7 km², różnica wysokości między źródłem a ujściem: ~190 m. Średni przepływ: 16,4 m³/s (1951-90, przy ujściu (Bogusław)).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spaceruję nad brzegiem Prosny.

(1.2) Wyjechaliśmy z Prosny w 1946.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2)

rzecz. prośnianin mos., prośnianka ż.

przym. prosieński

Wiktionary

# prośnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prosny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prosna ż.

:: fż. prośnianka ż.

przym. prosieński

Wiktionary

# prośnianka

potocznie: gąska zielonka - gatunek grzybów z rodziny gąskowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prosny

Wiktionary

Gąska zielonka (Tricholoma equestre (L.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Prosna ż.

:: fm. prośnianin mos.

przym. prosieński

Wiktionary

# prośniański

→ Prosna (rzeka w Polsce)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prosną, dotyczący Prosny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prosna ż.

Wiktionary

# prośnisko

pole po zebraniu rosnącego na nim prosa

SJP.pl

# prośno

Prośno (niem. Pörschken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Morąg.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona wśród lasów, nad jeziorem Pieszkowo.

Wikipedia

# prośność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prośne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prośny

rzecz. prosiak mzw.

Wiktionary

# prośny

prośna - o samicy świni lub dzika: ciężarna, nosząca płód

SJP.pl

# proso

1. roślina zbożowa uprawiana ze względu na ziarno
2. nasiona tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Panicum miliaceum|ref=tak., roślina zbożowa;

(1.2) spoż. ziarno prosa (1.1)

Wiktionary

Proso (Panicum L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin z rodziny wiechlinowatych. Należy do niego ok. 265–500 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej, dalej na północ sięgając strefy klimatu umiarkowanego w Ameryce Północnej i na Dalekim Wschodzie. Z tego rodzaju pochodzą jedne z najstarszych roślin zbożowych. Gatunkiem typowym jest Panicum miliaceum L.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔsɔ, AS: proso

Wiktionary

# prosocjalistyczny

opowiadający się za socjalizmem

SJP.pl

# prosocjalny

przychylny świadczeniom społecznym

SJP.pl

# prosodion

Prosodion, prozodion (gr. προσοδιον) – jeden z gatunków melicznych w starożytnej Grecji, pieśń błagalna lub dziękczynna skierowana do bogów. Śpiewana była przez chór przy akompaniamencie aulosu, przy okazji procesji do świątyń bądź ołtarzy, stanowiąc wstęp do uroczystości.

Wikipedia

# prosoma

pierwsza tagma (segment) w ciele szczękoczułkowców, poprzedzająca opistosomę

SJP.pl

Prosoma − pierwsza tagma budująca ciało wielu szczękoczułkowców, poprzedzająca opistosomę. Określana bywa też jako głowotułów, jednak taka nazwa uznawana jest za niesłuszną.

Prosoma złożona jest ze zlanych ze sobą sześciu przednich segmentów ciała, widocznych wyłącznie na etapie rozwoju embrionalnego. Standardowo zawiera szczękoczułki, nogogłaszczki i 4 pary odnóży krocznych. Łączy się ona z opistosomą za pomocą siódmego, pregenitalnego segmentu, zwykle silnie zredukowanego. U pająków często między prosomą, a opistosomą znajduje się petiolus, będący przekształconym pierwszym segmentem tej drugiej.

Wikipedia

# prosowate

podrodzina roślin z rodziny traw; prosowe

SJP.pl

# prosowaty

o cechach prosowatych (podrodzina roślin)

SJP.pl

# prosowe

→ proso

SJP.pl

Prosowe – podrodzina (Panicoideae Link) i plemię (Paniceae R. Br.) roślin należących do rodziny wiechlinowatych. Oba taksony noszą tę samą nazwę polską. Typem nomenklatorycznym jest proso (Panicum L.).

Wikipedia

#### Patrz:

proso

# prosowianka

omacnica prosowianka - gatunek motyla z rodziny wachlarzykowatych; przezierka prosowianka

SJP.pl

# prosówka

jedna z postaci gruźlicy charakteryzująca się powstawaniem w różnych narządach (płuca, mózg, śledziona) drobnych ognisk prątków przypominających wyglądem ziarenka prosa, spowodowana rozsiewem prątków poprzez układ krwionośny

SJP.pl

- gruźlica prosówkowa – gruźlica rozsiana
- prosówka Oplismenus – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych

Wikipedia

# prosownica

Wikipedia

# prosowy

→ proso

SJP.pl

#### Patrz:

proso

# prospekcja

1. czynność poprzedzająca właściwe działanie, zwłaszcza wstępne badanie czegoś;
2. w geologii: poszukiwanie surowców naturalnych, rozpoznawanie ich złóż

SJP.pl

# prospekcyjny

→ prospekcja

SJP.pl

#### Patrz:

prospekcja

# prospekt

1. publikacja o niewielkiej liczbie stron, zawierająca tekst informacyjno-reklamowy;
2. element dekoracji umieszczony w głębi scen;
3. obraz, rysunek z widokiem miasta; weduta;
4. dawniej: panorama, perspektywa

SJP.pl

łac. prospectus – widok, widoczność

- prospekt reklamowy – wydawnictwo reklamowe zachęcające do zakupu usługi, towaru lub – najczęściej – odwiedzenia jakiejś miejscowości, hotelu lub atrakcji turystycznej. Coraz częściej samochodowe prospekty reklamowe traktowane są także jako wartość kolekcjonerska, szczególnie samochodów egzotycznych tj. Ferrari, Bugatti itp. [1]
- prospekt emisyjny – dokument opisujący szczegółowo stan prawny i ekonomiczny, majątek, przychody, koszty itp. spółki, zamierzającej wypuścić na rynek swoje akcje
- prospekt komunikacyjny – rzadko używane w Polsce określenie szerokiej arterii, częściej stosowane do określania takich miejsc w miastach Rosji, Białorusi i Ukrainy
- prospekt organowy – część organów; widoczne, najczęściej zdobione, największe piszczałki instrumentu.
- prospekt (teatr) – element dekoracji umieszczony w głębi sceny, wyznaczający perspektywę obrazu scenicznego.
- prospekt (malarstwo) – weduta
- prospekt (sztuka) – perspektywa ogrodowa, widok oglądany z pewnego punktu ogrodu wzdłuż osi widokowej.
- prospekt (pięściarstwo) – określenie względnie młodego pięściarza, którego talent i umiejętności wskazują na jego wielką karierę w boksie w niedalekiej przyszłości.

Wikipedia

# prospektywność

działanie z myślą o przyszłości, nakierowane na przyszłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prospektywne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prospektywny

Wiktionary

# prospektywny

robiony lub projektowany z myślą o przyszłości

SJP.pl

# prosper

imię męskie

SJP.pl

- Prosper – imię męskie
- Prosper – spółka akcyjna
- Prosper Bank – dawny polski bank komercyjny

Miejscowości w USA:

- Prosper – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Collin

Gminy w USA:

- Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Lake of the Woods
- Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Davison

Wikipedia

# prosperity

[czytaj: prosPEriti] okres pomyślności i dostatku, zwłaszcza dla przedsiębiorstwa lub gospodarki państwowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. okres największej produkcji, zatrudnienia i cen

(1.2) moment szczytowy w rozwoju czegoś

Wiktionary

- Prosperity – najwyższy poziom koniunktury
- Miejscowości w USA:
  - Prosperity – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Newberry
  - Prosperity – jednostka osadnicza w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Raleigh

Gminy w USA:

- - Prosperity (ang. Prosperity Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Renville

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Okres największej prosperity zahamował krach na giełdzie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozkwit

(1.2) rozkwit

Wiktionary

# prospero

1. naturalny satelita Urana;
2. postać ze sztuki Williama Shakespeare'a "Burza"

SJP.pl

- Prosper (Prospero) – imię męskie wywodzące się z łaciny (prosperus – „pomyślny, szczęśliwy”)
- Prospero – obszar niemunicypalny w Stany Zjednoczone, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Kern
- Prospero – naturalny satelita Urana, nazwany imieniem czarnoksiężnika z Burzy Williama Szekspira. (Uran XVIII)
- Prospero. – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych

Wikipedia

# prosperostwo

Prosper z żoną; Prosperowie

SJP.pl

# prosperować

1. pomyślnie i szybko się rozwijać, przynosząc zysk;
2. działać z powodzeniem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drogeria dobrze prosperowała, więc firmie zależało na utrzymaniu lokalu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔspɛˈrɔvat͡ɕ, AS: prosperovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosperowanie n.

Wiktionary

# prosperowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prosperować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔspɛrɔˈvãɲɛ, AS: prosperovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prosperować

Wiktionary

# prosperowie

imię męskie

SJP.pl

# prosperowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prospera lub z nim związany

SJP.pl

# prospołecznie

przysłówek

(1.1) w sposób prospołeczny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prospołeczny

Wiktionary

# prospołeczność

działanie nastawione na poprawę jakości życia społeczeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prospołeczne; cecha tych, którzy są prospołeczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prospołeczny

Wiktionary

# prospołeczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma przynieść korzyść innej osobie lub społeczności

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. prospołecznie

rzecz. prospołeczność ż.

Wiktionary

# prosta

linia wyznaczona przez dwa punkty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. mat. nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

(1.2) część drogi bez zakrętów

forma przymiotnika.

(2.1) lp. ż. zob. prosty.

Wiktionary

Linia prosta lub prosta – jedno z podstawowych pojęć geometrii, szczególny przypadek nieograniczonej z obydwu stron krzywej o nieskończonym promieniu krzywizny w każdym punkcie.

W niektórych ujęciach, w tym w klasycznej geometrii euklidesowej, prosta jest tzw. pojęciem pierwotnym, niedefiniowanym formalnie w obrębie danej teorii. Można ją jednak interpretować za pomocą pojęć wykraczających poza geometrię, np. jako zbiór punktów o współrzędnych spełniających pewne równanie. Ten temat szerzej omówiony jest w artykule dotyczącym geometrii euklidesowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W geometrii euklidesowej prosta przecina okrąg w co najwyżej dwóch punktach.

(1.1) Prosta jest krzywą o nieskończonym promieniu krzywizny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔsta, AS: prosta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostaczka ż., prostak mos., prostowanie n., prostota ż.

czas. prostować ndk., upraszczać ndk.

przym. prosty

przysł. prosto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) linia prosta

Wiktionary

# prostacki

odnoszący się do prostaka, należący do prostaka, właściwy prostakowi; nieokrzesany, ordynarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy prostakowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈstat͡sʲci, AS: prostacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostak m., prostaczka ż., prostactwo n., prostaczek n., prostackość ż., prostownica ż.

przym. prosty

przysł. prostacko, prosto

czas. upraszczać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chamski, grubiański, nieokrzesany, ordynarny, prymitywny, wulgarny

Wiktionary

# prostacko

przysłówek sposobu

(1.1) niekulturalnie, bez ogłady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Daniel zachowuje się prostacko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostaczka ż., prostak mos., prostaczek mos., prostackość ż., prostactwo n., prostownica ż.

czas. upraszczać ndk., uprościć dk.

przym. prostacki

Wiktionary

# prostackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostackie; cecha tych, którzy są prostaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostak m., prostactwo n.

przym. prostacki

przysł. prostacko, po prostacku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prostactwo, przaśność, niewybredność, prymitywność, pospolitość, plebejskość, siermiężność, wulgarność, ordynarność, trywialność, niesmaczność; przest. gminność

Wiktionary

# prostactwo

1. brak wychowania i ogłady; ordynarność, chamstwo;
2. zachowanie lub uczynek z tego wynikający;
3. ogół prostaków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

(1.2) prostackie zachowanie

(1.3) pogard. ogół prostaków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W okresie totalitarnym pisałem, że człowiek wszędzie idzie ze swoim prostactwem, albo że prostactwo idzie z człowiekiem. On sobie idzie, a prostactwo idzie razem z nim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostak m., prostaczek m., prostaczka ż., prostackość ż., prostota ż.

czas. prostować ndk., upraszczać ndk., uprościć dk.

przym. prostacki, prosty

przysł. prostacko, prosto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grubiaństwo, buractwo, chamstwo, neol. cebulactwo, przaśność, gburowatość

Wiktionary

# prostacyklina

Prostacyklina, jako lek także epoprostenol, PGI2 – organiczny związek chemiczny, hormon tkankowy z grupy prostaglandyn wytwarzany przez ściany naczyń krwionośnych głównie w śródbłonkach płuc z kwasu arachidonowego pod wpływem enzymów: syntazy prostaglandyny i syntazy prostacykliny. Hamuje zlepianie (agregację) płytek krwi, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi.

Wikipedia

# prostaczek

zdrobnienie od: prostak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. ktoś niewykształcony, ubogi

(1.2) zdrobn. od: prostak

Wiktionary

Wikipedia

#### Patrz:

prostak

#### Przykłady

(1.1) Do komnaty papieskiej wprowadzono grupkę prostaczków, którzy prosili o posłuchanie.

(1.1) Wygnani od mędrków i króli, prostaczek nas przytuli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostaczka ż., prostak m., prostactwo n.

przym. prostacki

przysł. prostacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) maluczki

(1.2) prostak

Wiktionary

# prostaczka

→ prostak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. osoba płci żenskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

Wiktionary

#### Patrz:

prostak

#### Przykłady

(1.1) Otrzymawszy ogładę damy z towarzystwa, stała się jednocześnie ofiarą społeczeństwa kastowego. (…) Dla młodych mężczyzn ze środowiska, które opuściła, była zbyt uczona, dla epuzerów ze środowiska, o którym marzyła, pozostała zbyt wielką prostaczką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostactwo n., prostaczek m.

:: fm. prostak m.

przym. prostacki, prosty

przysł. prostacko, prosto

czas. upraszczać

Wiktionary

# prostaczkowaty

charakterystyczny dla człowieka niewykształconego, zwykle naiwnego

SJP.pl

# prostaczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostacze; cecha tych, którzy są prostaczi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prostaczy

Wiktionary

# prostaczy

dotyczący prostaka, właściwy prostakowi, niewykształcony; prostacki

SJP.pl

# prostaglandyna

hormon tkankowy, pochodna kwasu arachidonowego, regulator wielu procesów fizjologicznych

SJP.pl

Prostaglandyny, PGs – grupa hormonów zwierzęcych, pochodnych kwasu arachidonowego należących tym samym do grupy eikozanoidów. Należą one do hormonów parakrynnych (działających miejscowo), są regulatorami procesów fizjologicznych, powstają wskutek pobudzenia nerwowego. Występują we wszystkich tkankach oraz płynach ustrojowych. Wykazują bardzo dużą aktywność biologiczną.

Wikipedia

# prostak

cham, prościuch;
1. człowiek ordynarny, bez manier, grubiański, nieokrzesany, niekulturalny; grubianin, gbur, prymityw;
2. dawniej: człowiek, który należy do niższej warstwy społecznej, zwłaszcza taki, który nie posiada szlachectwa; chłop, wieśniak, włościanin, plebejusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań jeść palcami! Zachowujesz się jak prostak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔstak, AS: prostak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostactwo n., prosta ż., prostowanie n.

:: zdrobn. prostaczek m.

:: fż. prostaczka ż.

przym. prostacki, prosty

przysł. prostacko, prosto

czas. upraszczać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) buc, burak, cham, chamidło, gbur, prymityw, wieśniak; gwara. grondol; książk. abderyta

Wiktionary

# prostata

gruczoł u mężczyzn i samców ssaków wytwarzający wydzielinę wchodzącą w skład nasienia; gruczoł krokowy; stercz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

Wiktionary

Gruczoł krokowy, stercz, prostata (łac. prostata, od starogreckiego προστάτης prostátēs, strażnik) – nieparzysty narząd mięśniowo-gruczołowy będący częścią męskiego układu płciowego. Wydzielina prostaty to mętna, biaława ciecz o charakterystycznym zapachu (to ona nadaje zapach spermie), stanowiąca nośnik plemników. Odczyn wydzieliny jest, w zależności od badań, podawany jako lekko kwasowy (pH 6,1- 6,5) albo lekko zasadowy (pH 7,31).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbadanie prostaty jest obowiązkiem i lekarza, i pacjenta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈstata, AS: prostata

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gruczoł krokowy, gruczoł sterczowy, stercz

Wiktionary

# prostatektomia

wycięcie gruczołu krokowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wycięcie gruczołu krokowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Elementem radykalnej prostatektomii może być usunięcie niektórych grup węzłów chłonnych nazywane limfadenektomią.

Wiktionary

# prostatitis

przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego

SJP.pl

# prostatowy

→ prostata

SJP.pl

#### Patrz:

prostata

# prostczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prostek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prostki nmos.

:: fż. prostczanka ż.

przym. prostecki

Wiktionary

# prostczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prostek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prostki nmos.

:: fm. prostczanin m.

przym. prostecki

Wiktionary

# prostecki

→ Prostki; prostkowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: Prostki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prostki nmos., prostczanin m., prostczanka ż.

Wiktionary

# prostetyczny

grupa prostetyczna - niebiałkowy składnik białek złożonych

SJP.pl

# prostka

krótki odcinek rury przymocowany na stałe do zbiornika, służący do przyłączenia przewodu rurowego; króciec

SJP.pl

# prostki

krótki odcinek rury przymocowany na stałe do zbiornika, służący do przyłączenia przewodu rurowego; króciec

SJP.pl

Wikipedia

# prostkowianin

mieszkaniec Prostek (wsi w Polsce)

SJP.pl

# prostkowianka

mieszkanka Prostek (wsi w Polsce)

SJP.pl

# prostkowski

→ Prostki; prostecki

SJP.pl

# prostnica

końcowa, silnie umięśniona część jelita grubego u kręgowców, zakończona odbytem lub uchodząca do steku; jelito proste; odbytnica

SJP.pl

Odbytnica, prostnica (łac. rectum), jelito proste (łac. rectum intestinum), dawniej lub potocznie kiszka stolcowa – końcowa część jelita grubego ssaków łożyskowych. Od góry łączy się z esicą na granicy 2 i 3 kręgu krzyżowego, od dołu natomiast otwiera się do środowiska zewnętrznego odbytem. W warunkach prawidłowych nie zawiera kału, służąc wyłącznie do jego przejścia (defekacja).

Wikipedia

# prosto

przysłówek

(1.1) w prostej linii

(1.2) łatwo, bez problemów

(1.3) w nieskomplikowany sposób

(1.4) równo pionowo, bez przekrzywień i pochylania się

Wiktionary

Prosto Sp. z o.o. (zapis stylizowany: PROSTO.) – polskie przedsiębiorstwo zajmujące się działalnością wydawniczą, utworzone w 2000 r. w Warszawie z inicjatywy Wojciecha „Sokoła” Sosnowskiego jako wytwórnia muzyczna związana z nurtem muzyki hip-hopowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Idź cały czas prosto i na trzecim skrzyżowaniu skręć w prawo.

(1.4) Gdy nauczyciel wszedł do klasy, uczniowie stali prosto, czekając na powitanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔstɔ, AS: prosto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostactwo n., prostaczka ż., prostota, prostowanie, prosta, prostownica, prostownik, prostak, sprostowanie, wyprost

przym. prosty, prostowniczy, prostacki

czas. prostować, wyprostować, sprostować, upraszczać, wyprostowywać

przysł. prościusieńko, prościuteńko, prościutko, prościuśko

Wiktionary

#### Synonimy:

zdrobn. prościutko, prościuteńko, prościuśko, prościusieńko

Wiktionary

# prostobieżność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostobieżne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prostobieżny

Wiktionary

# prostoduszniej

stopień wyższy od przysłówka: prostodusznie

SJP.pl

# prostoduszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prostoduszny

SJP.pl

# prostoduszność

→ prostoduszny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością

Wiktionary

#### Patrz:

prostoduszny

#### Powiązane:

przym. prostoduszny

przysł. prostodusznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prostota, prostolinijność, szczerość, otwartość, naiwność, łatwowierność

Wiktionary

# prostoduszny

prosty, szczery i łatwowierny w połączeniu z naiwnością; prostolinijny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; także.: świadczący o takich cechach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Taki jest Rzym, takie jest papiestwo, ty prostoduszny, podlaski Sarmato…

(1.1) Ogólnie mówiąc, jesteś prostoduszny, sympatyczny i wrażliwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostoduszność ż.

przysł. prostodusznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczery, otwarty, naiwny, łatwowierny, prostolinijny

Wiktionary

# prostokącik

zdrobnienie od: prostokąt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prostokąt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈkɔ̃ɲt͡ɕik, AS: prostokõńćik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostokąt m., kąt prosty m., prostokątność ż.

przym. prostokątny

przysł. prostokątnie

Wiktionary

# prostokąt

płaska figura geometryczna posiadająca 2 pary równoległych boków tej samej długości i 4 kąty proste

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

Wiktionary

Prostokąt – czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste (stąd również jego nazwa). Prostokąt jest szczególnym przypadkiem trapezu prostokątnego oraz równoległoboku. Szczególnym przypadkiem prostokąta (o wszystkich bokach tej samej długości) jest kwadrat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prostokąt jest trapezem, o wszystkich kątach prostych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈstɔkɔ̃nt, AS: prostokõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kąt prosty m., prostokątność ż.

:: zdrobn. prostokącik

przym. prostokątny

przysł. prostokątnie

Wiktionary

# prostokątność

→ prostokątny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostokątne

Wiktionary

#### Patrz:

prostokątny

#### Powiązane:

przym. prostokątny

rzecz. prostokącik m., prostokąt m.

Wiktionary

# prostokątny

przymiotnik

(1.1) mający kształt prostokąta

(1.2) mający jeden kąt prosty lub wszystkie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na prostokątnym placu przed ratuszem co sobotę odbywał się targ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: prostokõntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostokąt m., prostokącik m., kąt prosty m., prostokątność ż.

przysł. prostokątnie

Wiktionary

# prostolinijnie

przysłówek

(1.1) w sposób prostolinijny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostolinijność ż., prostoliniowość ż.

przym. prostolinijny

Wiktionary

# prostolinijność

1. cecha kogoś otwartego, uczciwego, szczerego;
2. cecha czegoś świadczącego o czyjejś wartości, uczciwości, szczerości;
3. cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostoliniowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prostolinijny

przysł. prostolinijnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczerość, otwartość, uczciwość, prostoduszność

Wiktionary

# prostolinijny

1. otwarty, uczciwy, szczery;
2. świadczący o czyjejś otwartości, uczciwości, szczerości, np. prostolinijna twarz;
3. biegnący wzdłuż linii prostej; prostoliniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; także.: świadczący o takich cechach

(1.2) fiz. poruszający się po linii prostej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteś uczciwy, prostolinijny, romantyczny, niekiedy idealistyczny.

(1.1) Był bezkompromisowy i prostolinijny, do bólu szczery i konkretny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostolinijność ż., prostoliniowość ż.

przysł. prostolinijnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczery, otwarty, uczciwy, prostoduszny

Wiktionary

# prostoliniowość

cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostolinijność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. fiz. cecha czegoś, co przebiega po linii prostej

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prostoliniowy, prostolinijny

przysł. prostoliniowo, prostolinijnie

Wiktionary

# prostoma

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; pragęba, prausta, blastopor

SJP.pl

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

Wikipedia

# prostopadle

przysłówek sposobu

(1.1) tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostopadła ż., prostopadłość ż.

przym. prostopadły

Wiktionary

# prostopadła

prosta prostopadła

SJP.pl

# prostopadłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostopadłe

Wiktionary

Prostopadłość – wspólna nazwa różnych relacji matematycznych, zwłaszcza geometrycznych, między figurami. Może zachodzić między:

- dwiema liniami – prostymi, półprostymi, odcinkami, krzywymi lub wektorami;
- prostą a płaszczyzną;
- dwiema płaszczyznami.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prostopadła ż.

przym. prostopadły

przysł. prostopadle

Wiktionary

# prostopadłościan

bryła sześciościenna o podstawie prostokąta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

(1.2) przedmiot przypominający prostopadłościan (1.1)

Wiktionary

Prostopadłościan – typ równoległościanu definiowany na dwa równoważne sposoby:

- jego wszystkie ściany to prostokąty;
- jego dowolne dwie ściany mające wspólną krawędź są prostopadłe.

Ma on 12 krawędzi, 8 wierzchołków i 6 ścian.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sześcian jest prostopadłościanem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn, AS: prostopadu̯ośćãn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prostopadłościenny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) graniastosłup czworokątny prosty

Wiktionary

# prostopadły

przymiotnik

(1.1) geom. tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kierunek prostopadły do pionowego nazywamy poziomym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈpadwɨ, AS: prostopadu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostopadłość ż., prostopadła ż.

przysł. prostopadle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ortogonalny

Wiktionary

# prostorogi

mający proste rogi

SJP.pl

# prostoskrzydłe

rząd owadów wyposażonych w dwie pary skrzydeł: przednią twardą i tylną błoniastą oraz w gryzący narząd gębowy

SJP.pl

Prostoskrzydłe (Orthoptera) – rząd owadów uskrzydlonych w większości ciepło- i słońcolubnych (heliobiontów), rozpowszechnionych na całym świecie, głównie w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego, potocznie nazywanych konikami polnymi. Charakteryzują się przeobrażeniem niezupełnym, dwiema parami niejednakowych skrzydeł i kryptycznym ubarwieniem. Należą do nich świerszcze, pasikoniki, reliktowe weta oraz – uznawane za jedne z najgroźniejszych szkodników upraw – szarańcze, stąd prostoskrzydłe są czasami nazywane szarańczakami.

Wikipedia

# prostoskrzydły

o cechach prostoskrzydłych (rodzina owadów)

SJP.pl

# prostota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

(1.2) przest. naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu

(1.3) daw. brak ogłady i wykształcenia, nieokrzesanie

(1.4) daw. prosty lud, gmin, pospólstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyczyna niezawodności tej pompy tkwi w prostocie jej konstrukcji.

(1.2) W zapale rozmowy stawała się coraz bardziej naturalna, pełna prostoty i wdzięku.

(1.3) Minęły czasy szczęśliwej prostoty. Trzeba się uczyć, upłynął wiek złoty!

(1.4) Biegają wieści między prostotą, lecz któż z nich prawdę odgadnie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈstɔta, AS: prostota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sprostowanie n., prosta ż., prostaczka ż., prostak m., prostactwo n., prostowanie n.

przym. prosty

przysł. prosto

czas. prostować, upraszczać ndk.

Wiktionary

# prostować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyprostować)

(1.1) nadawać czemuś nierównemu kształt prosty

(1.2) nadawać prosty kierunek

(1.3) fiz. przekształcać ze zjawiska zmieniającego się w czasie w stałe

(1.4) środ. skłaniać do posłuszeństwa

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprostować)

(2.1) dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady

czasownik zwrotny niedokonany prostować się (dk. wyprostować się)

(3.1) stawać się prostym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyprostowanie n., sprostowanie n., prosta ż., prostota ż., prostowanie n., prostownik mrz., prostactwo n., prostownica ż.

czas. sprostować dk., wyprostować dk., wyprostowywać ndk.

przym. prostowniczy, prosty

przysł. prosto

przedr. prosto-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyprostowywać, wygładzać, wyrównywać

(1.4) wychowywać

(2.1) korygować, poprawiać

(3.1) wyprężać się

Wiktionary

# prostowarka

maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prostownica, prościarka

SJP.pl

# prostownica

1. maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prościarka, prostowarka;
2. urządzenie do prostowania włosów;
3. urządzenie do prostowania prądu elektrycznego; prostownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna do prostowania wyrobów walcowanych – prętów, rur, kształtowników, taśm lub blach

(1.2) kosmet. urządzenie do prostowania włosów

Wiktionary

- prostownica do włosów
- prostownica (prostowarka) – maszyna do prostowania wyrobów walcowanych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Moje włosy bardzo się puszą, muszę używać prostownicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upraszczać ndk., uprościć dk., prostować ndk., wyprostować dk.

rzecz. prostowarka ż., prostownik m., prostak m., prostaczka ż.

przym. prosty, prościutki, prostacki, prostowniczy

przysł. prosto. prościutko, prostacko

Wiktionary

# prostownik

1. mięsień powodujący prostowanie się
2. urządzenie do przekształcania prądu zmiennego na prąd płynący w jednym tylko kierunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, męskorzeczowy

(1.1) elektron. układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

(1.2) anat. mięsień służący do prostowania kręgosłupa lub stawu w kończynie;

(1.3) mot. ładowarka akumulatora samochodowego zasilana z sieci elektrycznej

Wiktionary

Prostownik – element lub zestaw elementów elektronicznych służący do zamiany napięcia przemiennego na napięcie jednego znaku, które po dalszym odfiltrowaniu może być zmienione na napięcie stałe.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. upraszczać, prostować ndk., wyprostować dk., naprostować dk.

przym. prosty

rzecz. prostownica ż., prostowanie n., wyprostowanie n., naprostowanie n.

przysł. prosto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rozginacz

Wiktionary

# prostowód

Prostowód — urządzenie mechaniczne służące do zamiany ruchu obrotowego na postępowy. Urządzenie to skonstruowane jest ze sztywnych prętów połączonych obrotowo w ten sposób, że część połączeń jest unieruchomiona, a pozostałe mogą się poruszać po ściśle określonych torach, przy czym co najmniej część - po linii prostej. Jeżeli osie obrotu wszystkich połączeń mają taki sam ściśle określony kierunek, wówczas ruch wszystkich elementów prostowodu odbywa się w jednej płaszczyźnie.

Wikipedia

# prostowłosy

mający proste, niekędzierzawe włosy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. o prostych włosach

Wiktionary

# prostracja

skrajna forma wycieńczenia psychicznego, której następstwem najczęściej jest głęboka depresja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan skrajnego wyczerpania psychicznego

(1.2) rel. leżenie krzyżem albo padanie na twarz jako wyraz uniżenia i głębokiego szacunku wobec Boga

Wiktionary

- prostracja (medycyna)
- Prostracja (psychologia)
- Prostracja (religia)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈstrat͡sʲja, AS: prostracʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyczerpanie psychiczne, wycieńczenie

(1.2) leżenie krzyżem, padanie na twarz

Wiktionary

# prostszy

stopień wyższy od przymiotnika: prosty

SJP.pl

# prostujący

→ prostować

SJP.pl

#### Patrz:

prostować

# prosty

1. równy, niewykrzywiający się, nieskręcony w żadną stronę;
2. niewykształcony, nieoczytany, mało rozwinięty kulturalnie i intelektualnie;
3. łatwy, nieskomplikowany, oczywisty;
4. skromny, niewyróżniający się niczym, niewyszukany, niewykwintny;
5. zwykły, naturalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

(1.2) równy

(1.3) łatwy, o niewielkiej trudności

(1.4) niewykształcony; zwykły

(1.5) nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności

(1.6) nie garbaty

(1.7) nie ze stanu szlacheckiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten mur nie jest dość prosty: tu skręca na pół metra.

(1.2) Podłoga nie była prosta i śrubokręt wtoczył się pod szafę.

(1.3) Nie pomogę ci w tym zadaniu, jest dla ciebie dość proste.

(1.3) To raczej nieskomplikowany dowód, choć może nie być prosty do zrozumienia dla laika.

(1.4) Szlachcica zatrzymał prosty chłop ubrany w proste szaty i prosił o pomoc.

(1.5) To raczej prosty dowód, choć może nie być łatwy do zrozumienia dla laika.

(1.6) Zobacz, Jurek ma proste plecy, a ty wciąż się garbisz!

(1.7) Prawo z r. 1505 postanowiło, że z matki stanu prostego, byle z ojca szlachcica, szlachcic się rodzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔstɨ, AS: prosty

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. prosta ż.; przysł. prosto; przym. prościusieńki, prościuteńki, prościutki, prościuśki

(1.4) rzecz. prostak m., prostota ż.; czas. upraszczać; przym. prostacki

czas. prostować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) równy

(1.3) łatwy

(1.4) pospolity

(1.5) nieskomplikowany

Wiktionary

# prostyl

typ małej świątyni greckiej, zbudowanej na planie prostokąta, z portykiem umieszczonym na krótszym boku; prostylos

SJP.pl

Świątynia grecka – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

Wikipedia

# prostylos

typ małej świątyni greckiej, zbudowanej na planie prostokąta, z portykiem umieszczonym na krótszym boku; prostyl

SJP.pl

Prostylos – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

Prostylos posiada kolumnadę od strony frontowej przed pronaosem (przedsionkiem), zwykle cztery kolumny.

Wikipedia

# prostylowy

→ prostyl

SJP.pl

#### Patrz:

prostyl

# prostyński

nazwisko

SJP.pl

# prostytucja

odbywanie stosunków płciowych w celach zarobkowych; nierząd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proceder sprzedaży usług seksualnych;

(1.2) przen. pot. sprzedajność i oportunizm

Wiktionary

Prostytucja (pot. nierząd) – świadczenie usług o charakterze seksualnym, polegające zwykle na odbywaniu stosunku płciowego w zamian za pieniądze lub inne korzyści. Prostytucja bywa opisywana jako świadczenie usług seksualnych lub seks komercyjny; określana bywa też jako najstarszy zawód świata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W niektórych państwach prostytucja jest traktowana jak zawód.

(1.2) Schowali się po różnych mrocznych instytucjach -ucjach-ucjach-ucjach-ucjach-ucjach // Pożarła ich galopująca prostytucja -ucja-ucja-ucja-ucja-ucja…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɨˈtut͡sʲja, AS: prostytucʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostytutka ż., prostytuowanie n., sprostytuowanie n.

czas. prostytuować ndk., sprostytuować dk.

przym. prostytucyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nierząd, najstarszy zawód świata; wulg. kurewstwo

Wiktionary

# prostytucyjny

→ prostytucja

SJP.pl

#### Patrz:

prostytucja

# prostytuować

1. zmuszać kogoś do uprawiania prostytucji;
2. hańbić coś dla pieniędzy lub innych korzyści

SJP.pl

# prostytuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prostytuować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prostytuować ndk.

rzecz. prostytucja ż., prostytutka ż.

Wiktionary

# prostytutka

kobieta uprawiająca prostytucję; przestarzale: nierządnica, jawnogrzesznica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta świadcząca usługi seksualne

(1.2) przen. pejor. człowiek sprzedajny, który dla własnych korzyści zdradza innych lub postępuje niegodziwie i oportunistycznie

Wiktionary

Prostytucja (pot. nierząd) – świadczenie usług o charakterze seksualnym, polegające zwykle na odbywaniu stosunku płciowego w zamian za pieniądze lub inne korzyści. Prostytucja bywa opisywana jako świadczenie usług seksualnych lub seks komercyjny; określana bywa też jako najstarszy zawód świata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod latarnią stała prostytutka.

(1.1) Nie są wyjątkami wypadki zaczepiania młodych dziewcząt w parkach lub wręcz na ulicy przez patrole MO z żądaniem, aby udowodniły, że nie są prostytutkami.

(1.2) Wszyscy artyści to prostytutki!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔstɨˈtutka, AS: prostytutka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prostytucja ż., prostytuowanie n., sprostytuowanie n.

czas. prostytuować ndk., sprostytuować dk.

przym. prostytucyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. nierządnica, ladacznica, rozpustnica, wszetecznica, ulicznica, kokota, dragonka, dziewica publiczna, narożnica; reg. bandoska; iron. książk. peryfr. córa Koryntu; eufem. kobieta lekkich obyczajów, kurtyzana, metresa, motyl brukowy, nocna ćma, panienka, wszetecznica babilońska, ssak leśny, profesjonalistka; posp. wyciruska, wywłoka, lafirynda; więz. ćma; wulg. dziwka, kurwa, suka, szmata, zdzira; środ. alejówka, bajzelówka, bramówka, burdelówa, byziówka, chawira, chodnikówka, cwajnoska, cyginciara, cynades, cyngwajsówka, dobrzedziałka, druciara, dupodajka, dzyndzelocha, dżunglara, kuna, latarnica, parówa, rogówka; daw. dorotka, duchna/duchniczka, dziewka wszeteczna, gamratka, jawnogrzesznica, kortezanka, małpa, mercha, pani duszka

(1.2) oportunista, konformista; wulg. kurwa

Wiktionary

# prosumencki

→ prosument

SJP.pl

#### Patrz:

prosument

# prosument

1. odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii;
2. konsument współtworzący i promujący produkty jakiejś firmy, zwykle przez internet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. konsument, który jest zaangażowany we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług;

Wiktionary

Prosument – zbitka wyrazów „producent” lub „profesjonalista” i „konsument”, przy czym chodzi tu o konsumenta zaangażowanego we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo w jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług. Początkowo pojęcie „prosument” było jedynie połączeniem słów „producent” i „konsument”.

Często przez prosumenta rozumie się prosumenta energii odnawialnej, która to instytucja ma ważną rolę w transformacji energetycznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bycie prosumentem niesie za sobą wiele dodatkowych korzyści. Oprócz niezależności energetycznej i gwarancji uniknięcia wysokich cen energii elektrycznej, dużym plusem jest działanie na rzecz środowiska naturalnego.

Wiktionary

# prosumentka

konsumentka współtworząca i promująca produkty jakiejś firmy, zwykle przez internet

SJP.pl

# prosumpcja

produkcja na własny użytek, samodzielna wytwórczość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. ekon. idea oraz praktyka połączenia produkcji oraz konsumpcji, zaangażowania konsumentów w produkcję potrzebnych im dóbr, np. żywności

Wiktionary

Prosument – zbitka wyrazów „producent” lub „profesjonalista” i „konsument”, przy czym chodzi tu o konsumenta zaangażowanego we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo w jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług. Początkowo pojęcie „prosument” było jedynie połączeniem słów „producent” i „konsument”.

Często przez prosumenta rozumie się prosumenta energii odnawialnej, która to instytucja ma ważną rolę w transformacji energetycznej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈsũmpt͡sʲja, AS: prosũmpcʹi ̯a

Wiktionary

# proświrnik

rodzaj krzewów i roślin zielnych z rodziny ślazowatych; ketmia, hibiskus, poślubnik

SJP.pl

# prósz

1. drobno pokruszone źdźbła siana;
2. technika nakładania farby przez rozpylanie

SJP.pl

# proszący

wyrażający prośbę, naleganie; błagalny

SJP.pl

# proszalny

dawniej: związany z błagalnym proszeniem, żebraniem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. związany z proszeniem lub żebraniem

Wiktionary

# proszczak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) poznań. prosiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prosiak m., prosię n.

Wiktionary

# proszczok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kujawy. prosię

Wiktionary

# proszę

1. zwracać się do kogoś z prośbą, np. o wykonanie czegoś;
2. zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać;
3. proponować coś;
4. prosić się:
a) uporczywie prosić;
b) rodzić młode (o maciorze)

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) 1. os. lp., ter. → zob. prosić.

zwrot grzecznościowy

(2.1) zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś

(2.2) zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

(2.3) potwierdzenie wykonania prośby

(2.4) zapytanie, gdy się nie dosłyszało lub jakoby przesłyszało (prośba o powtórzenie)

wykrzyknik

(3.1) zaproszenie do czegoś lub podkreślenie ofiarowania czegoś

(3.2) zdziwienie lub westchnienie, że coś się sprawdziło czy stało lub stanie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Proszę pana/pani, czy mogę otworzyć okno? (zamiast: panie/pani/księże)

(2.2) Proszę przestać! Co pan robi?! (zamiast: przestań)

(2.3) (przy stole) – Przepraszam, może pan podać mi sałatkę? – Proszę. – Dziękuję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔʃɛ, AS: proše

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prosić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błagam

(2.1) przepraszam

(3.2) no proszę, jednak, o!

Wiktionary

# proszek

zdrobnienie od: proch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

(1.2) lekarstwo w formie proszku (1.1)

Wiktionary

- proszek błyskowy
- proszek do pieczenia
- proszek do prania
- proszek gaśniczy
- proszek troisty
- mleko w proszku
- proszek (medycyna)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Irena z odrazą odkryła kolonię robaków w paczce mleka w proszku.

(1.2) Helenka pomyliła proszki nasenne z cukrem pudrem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔʃɛk, AS: prošek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proch m., proszkownia ż., proszkowanie n.

czas. sproszkować, proszkować

przym. proszkowy, sproszkowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) puder, pył

Wiktionary

# proszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prosić.

Wiktionary

Proszenie – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wolbórz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

W Proszeniu działa szkoła podstawowa, Ochotnicza Straż Pożarna i Koło Gospodyń Wiejskich. Prywatne przedsiębiorstwa to: tartak, dwa warsztaty samochodowe, dwa sklepy spożywcze.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. prosić

rzecz. dopraszanie n., doproszenie n.

Wiktionary

# prószka

kawałek tkaniny ze sproszkowanym węglem lub kredą, używany przy przenoszeniu rysunku na tło

SJP.pl

# prószków

miasto w Polsce

SJP.pl

Prószków (dodatkowa nazwa w niem. Proskau) – miasto w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy, położone 8 km na południe od Opola, leżące na Górnym Śląsku. Prawa miejskie Prószków uzyskał w 1560, utracił je w 1915 i ponownie odzyskał w 2004.

Wikipedia

# proszkować

czasownik

(1.1) ścierać na proch

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proszek m., proch mrz., prochy nmos.

Wiktionary

# proszkowaty

mający postać proszku

SJP.pl

# prószkowianin

mieszkaniec Prószkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# prószkowianka

mieszkanka Prószkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# proszkowice

Proszkowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Mietków.

Wikipedia

# proszkownia

wytwórnia proszków

SJP.pl

# proszkowo

przymiotnik od: proszek; mający postać proszku, będący proszkiem

SJP.pl

Proszkowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Szreńsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# prószkowski

przymiotnik od: Prószków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prószkowem, dotyczący Prószkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prószków mrz.

Wiktionary

# proszkowy

przymiotnik od: proszek; mający postać proszku, będący proszkiem

SJP.pl

# proszony

proszony obiad, proszona kolacja itp. - obiad, kolacja, na które ktoś został zaproszony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, na który otrzymuje się zaproszenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona nie miała zielonego pojęcia jak powinna się ubrać na proszony obiad do rodziców swojego chłopaka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈʃɔ̃nɨ, AS: prošõny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prosić

Wiktionary

# proszów

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Proszów – osada w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Brody
- Proszów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Rychtal

Wikipedia

# proszowice

miasto w Polsce

SJP.pl

Proszowice – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, położone 18 km na północny wschód od granic administracyjnych Krakowa. Proszowice położone są na prawym brzegu rzeki Szreniawy na płaskowyżu proszowickim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Proszowice.

Wikipedia

# proszowicki

przymiotnik od: Proszowice; proszowski (regionalnie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Proszowicami, dotyczący Proszowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Proszowice nmos.

Wiktionary

# proszowiczanin

mieszkaniec Proszowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# proszowiczanka

mieszkanka Proszowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# proszówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Proszówka (niem. Gräflich Neundorf) – wieś w południowo-zachodniej Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Gryfów Śląski.

Wieś położona jest na Pogórzu Izerskim, na południowo-zachodnim skraju Wzniesień Radoniowskich, nad Kotliną Mirską, na podrzędnym dziale wodnym, oddzielającym Kwisę od Młyńskiej Strugi.

Wikipedia

# proszowski

1. przymiotnik od: Proszowa, Proszów;
2. regionalnie: proszowicki (przymiotnik od: Proszowice)

SJP.pl

# prószyć

spadać drobno; sypać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o drobnym śniegu: padać

(1.2) o np. pyle, kurzu: sypać czymś drobnym

(1.3) rozpylać farbę, lakier na jakieś tło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W poniedziałek rano zaczął prószyć śnieg.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. naprószenie n., oprószanie n., oprószenie n., poprószanie n., poprószenie n., prósz m., prószenie n., przeprószanie n., przeprószenie n., przyprószanie n., przyprószenie n., rozprószanie n., rozprószenie n., sprószanie n., sprószenie n., zaprószanie n., zaprószenie n.

czas. naprószyć dk., oprószać ndk., oprószyć dk., poprószać ndk., poprószyć dk., przeprószać ndk., przeprószyć dk., przyprószać ndk., przyprószyć dk., rozprószać ndk., rozprószyć dk., sprószać ndk., sprószyć dk., zaprószać ndk., zaprószyć dk.

przym. oprószony, przyprószony, sprószony, zaprószony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) padać, popadywać, sypać, śnieżyć

(1.2) kurzyć, obsypywać, oprószać, opylać, pokrywać, posypywać, pylić, rozsypywać, sypać

(1.3) opylać, pylić, rozpraszać

Wiktionary

# proszyce

Proszyce – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

Wikipedia

# prószyk

rodzaj grzyba workowego z klasy patyczniaków

SJP.pl

Bulgaria Fr. (prószyk) – rodzaj grzybów z rodziny Phacidiaceae.

Wikipedia

# prószyński

nazwisko

SJP.pl

## Ludzie

- Jerzy Prószyński (ur. 1935) – polski biolog, profesor, związany z Muzeum i Instytutem Zoologii w Warszawie
- Kazimierz Prószyński (1875-1945) – polski wynalazca i konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych; ojciec kinematografi, syn Konrada
- Konrad Prószyński (1851–1908) – polski działacz oświatowy, pisarz, wydawca
- Marceli Prószyński (1881–1956) – nauczyciel, publicysta, działacz Narodowej Demokracji, poseł na sejm RP I kadencji (1922–1927)
- Mieczysław Prószyński (ur. 1953) – polski wydawca, astrofizyk, taternik; wnuk Konrada
- Mieczysław Prószyński (1909–1979) – działacz ONR
- Stanisław Prószyński (1899–1970) – instruktor harcerski, dziennikarz, działacz oświatowy i niepodległościowy; wnuk Konrada
- Tadeusz Anastazy Prószyński (1873–1925) – publicysta, poseł na Sejm RP I kadencji; syn Konrada

Wikipedia

# prosłowacki

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu słowackiemu lub Słowakom, popierający Słowację i wszystko, co słowackie

Wiktionary

# prot

izotop wodoru o liczbie atomowej 1, najbardziej rozpowszechniony w przyrodzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Prot (imię)
- Święty Prot
- „Prot” – pseudonim Jana Berlinerblau, majora dyplomowanego piechoty Wojska Polskiego
- prot – bohater powieści K-PAX i filmu pod tym samym tytułem
- prot – izotop wodoru o liczbie masowej 1
- Prot – pseudonim w AK ks. Franciszka Dźwigońskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bratem świętego męczennika Hiacynta był Prot.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Protowy

Wiktionary

# protagonista

najwybitniejszy aktor w teatrze, odtwórca głównej roli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę

(1.2) najwybitniejszy aktor w zespole

(1.3) odtwórca głównej roli

(1.4) hist. teatr. w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami

(1.5) liter. główna postać utworu literackiego, wokół której toczy się fabuła

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) bojownik, przywódca, prowodyr

(1.5) główny bohater

antonimy.

(1.4) antagonista

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protagonizm m.

:: fż. protagonistka ż.

przym. protagonistyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|protagoniste. < etym|gr|πρωταγωνιστής. (prōtagōnistḗs) → pierwszy aktor

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protagonist; (1.2) protagonist; (1.3) protagonist; (1.4) protagonist

* białoruski: (1.2) пратаганіст m.; (1.3) пратаганіст m.; (1.4) пратаганіст m.

* francuski: (1.1) protagoniste m.; (1.2) protagoniste m.; (1.3) protagoniste m.; (1.4) protagoniste m.

* hiszpański: (1.1) protagonista m./ż.; (1.2) protagonista m./ż.; (1.3) protagonista m./ż.; (1.4) protagonista m./ż.

* niemiecki: (1.1) Protagonist m.; (1.2) Protagonist m.; (1.3) Protagonist m.; (1.4) Protagonist m.

* rosyjski: (1.3) протагонист m.; (1.4) протагонист m.

* włoski: (1.1) protagonista m.; (1.2) protagonista m.; (1.3) protagonista m.; (1.4) protagonista m.

źródła.

== protagonista (język baskijski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q8752 (eus)-Aioramu-protagonista.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) protagonista

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista, AS: protagõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protagonizm m.

:: fż. protagonistka ż.

przym. protagonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bojownik, przywódca, prowodyr

(1.5) główny bohater

Wiktionary

# protagonistka

→ protagonista

SJP.pl

#### Patrz:

protagonista

# protagoras

Protagoras (z Abdery) (ok. 480-410 p.n.e.), filozof grecki

SJP.pl

Protagoras z Abdery (gr. Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης Protagoras ho Abderites, ur. ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e.) – grecki filozof, zaliczany do sofistów.

Niewiele wiadomo o Protagorasie. Najważniejszym źródłem mówiącym o tym filozofie, które dotrwało do naszych czasów, jest dialog Platona Protagoras.

Wikipedia

# protaktyn

pierwiastek chemiczny (aktynowiec) o symbolu Pa i liczbie atomowej 91

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

Wiktionary

Protaktyn (Pa, łac. protactinium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców o liczbie atomowej 91. Jest ciężkim srebrnoszarym metalem, łatwo reagującym z tlenem, parą wodną i kwasami nieorganicznymi. Tworzy związki chemiczne, w których jest zazwyczaj na V stopniu utlenienia, ale może także przyjmować II, III i IV stopień. Średnie stężenie protaktynu w skorupie ziemskiej jest zazwyczaj rzędu kilku ppt, ale może osiągać stężenia do kilku ppm w pewnych złożach rud uraninitowych. Ze względu na rzadkość, wysoką radioaktywność i toksyczność, metal ten obecnie nie posiada zastosowania poza badaniami naukowymi, do których pozyskiwany jest ze zużytego paliwa jądrowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma protaktyn?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtaktɨ̃n, AS: protaktỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. protaktynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Pa

Wiktionary

# protaktynowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący protaktynu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protaktyn m.

Wiktionary

# protalium

stadium rozwojowe paprotników, w którym wytwarzane są organy rozrodcze żeńskie i męskie; przedrośle

SJP.pl

# protamina

białko proste o charakterze silnie zasadowym i dużej zawartości azotu

SJP.pl

Wikipedia

# protandria

1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedprątność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych męskich niż żeńskich, zapobiegające samozapłodnieniu

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# protanomalia

niedowidzenie czerwonej barwy

SJP.pl

Wikipedia

# protanopia

ślepota na czerwoną barwę

SJP.pl

Protanopia – wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy czerwonej (lub myleniu jej z barwą zieloną). Objawia się to obniżeniem percepcji jaskrawości barwy czerwonej, pomarańczowej i żółtej. Ponadto percepcja jaskrawości może być obniżona do stopnia, w którym czerwony staje się ciemnoszarym, wręcz czarnym kolorem. Brak jest również percepcji składowej czerwonej, co prowadzi do odbioru różu i fioletu jako niebieski.

Wikipedia

# protantrop

jedna z form pitekantropa

SJP.pl

# protargol

sól białkowa srebra, pod postacią roztworu lub maści stosowana jest jako słaby środek antyseptyczny i do barwienia preparatów biologicznych

SJP.pl

Protargol (farm. Argentum proteinicum, Protargolum, Prorgolum) – organiczny kompleks srebra z białkiem, mający postać brunatnego lub żółtego proszku. Farmakopealny preparat jest łatwo rozpuszczalny w wodzie, tworząc roztwór koloidalny.

Wikipedia

# protasiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Paweł Protasiewicz – żużlowiec, ojciec Piotra,
- Ignacy Protasiewicz – rysownik i malarz okresu Młodej Polski,
- Jacek Protasiewicz (ur. 1967) – polityk,
- Piotr Protasiewicz (ur. 1975) – żużlowiec, wielokrotny mistrz Świata, Europy i Polski.

Wikipedia

# protasiuk

nazwisko

SJP.pl

# protaza

pierwsza część dramatu starożytnego; introdukcja, wprowadzenie

SJP.pl

# protazostwo

Protazy z żoną; Protazowie

SJP.pl

# protazowie

Protazy z żoną; Protazostwo

SJP.pl

# protazowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Protazego lub z nim związany

SJP.pl

# protazy

pierwsza część dramatu starożytnego; introdukcja, wprowadzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Protazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Według części badaczy posiada ono grecką postać, Prōtās, która stanowi pierwotne zdrobnienie imion dwuczłonowych typu Prōtoarchos, Protagoras, Prōtogenēs itp. – pierwszy człon, prōtos, oznacza „pierwszy, przedni” ; inni natomiast wywodzą to imię od gr. imienia Προτασιος (Prōtasios), pochodzącego od προτασσω – „umieszczam, stawiam na czele” . W Polsce notowane od średniowiecza, w formach Prothasius (od 1212 r.), Protazy (od 1438 r.), Protas(z) (wschodniosł., od 1471 r.) .

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtazɨ, AS: protazy

Wiktionary

# proteaza

enzym dokonujący rozbicia dowolnego wiązania peptydowego poprzez hydrolizę wiązań peptydowych

SJP.pl

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

Wikipedia

# protega

potocznie: protekcja, poparcie

SJP.pl

# protegować

popierać, polecać kogoś, pomagać komuś

SJP.pl

# protegowana

kobieta korzystająca z czyjejś protekcji

SJP.pl

# protegowany

osoba korzystająca z czyjejś protekcji

SJP.pl

# proteid

przestarzale: białko złożone

SJP.pl

# proteida

roślina z rodziny odmieńcowatych

SJP.pl

# proteidy

przestarzale: białko złożone

SJP.pl

Białka złożone (proteidy) – związki białkowe zawierające w swojej strukturze oprócz podstawowego łańcucha białkowego (białko proste) także inne grupy, tzw. grupy prostetyczne.

Rodzaje białek złożonych:

- fosfoproteiny – zawierające w swojej strukturze resztę kwasu fosforowego, np. kazeina
- glikoproteiny – zawierają cukrowce (tkanka okrywająca i płyny ustrojowe)
- chromoproteiny – zawierają część barwnikową, np. hemoglobina lub rodopsyna
- lipoproteiny – zawierające tłuszczowiec (błona komórkowa, osocze krwi)
- nukleoproteiny – związane z kwasem nukleinowym
- metaloproteiny – związane z atomem/kationem metalu

Wikipedia

# proteina

1. występujący we wszystkich żywych organizmach wielocząsteczkowy związek chemiczny zbudowany z co najmniej stu aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi; białko;
2. dawniej: białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, niezawierające żadnych niebiałkowych składników (grup prostetycznych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. zob. białko.

(1.2) daw. białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów

Wiktionary

Białka, proteiny – wielkocząsteczkowe biopolimery o masie cząsteczkowej od ok. 10 tys. do kilku mln Da, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek w komórkach żywych odbywa się przy udziale specjalnych struktur komórkowych, zwanych rybosomami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedna filiżanka pestek z dyni zawiera 78 gram protein. Produkty z soi również są bardzo bogate w proteiny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈjĩna, AS: protei ̯ĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. proteinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) białko

Wiktionary

# proteinaza

enzym trawienny

SJP.pl

# proteinazy

enzym trawienny

SJP.pl

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

Wikipedia

# proteinuria

obecność ciał białkowych w moczu; albuminuria; białkomocz

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) med. obecność protein w moczu

Wiktionary

Białkomocz (łac. proteinuria) – występowanie białka w moczu.

- białkomocz fizjologiczny – dobowa utrata białka <250 mg (występuje m.in. w stanach dużego wysiłku fizycznego)
- białkomocz patologiczny – dobowa utrata białka z moczem wynosi >500 mg (niektóre podręczniki podają >300 mg)

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) białkomocz

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. zapożyczenie z etym|łac.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|białkomocz.

źródła.

== proteinuria (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. białkomocz

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛjĩˈnurʲja, AS: protei ̯ĩnurʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia. zapożyczenie z etym|łac.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|białkomocz.

źródła.

== proteinuria (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. białkomocz

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) białkomocz

Wiktionary

# proteiny

1. występujący we wszystkich żywych organizmach wielocząsteczkowy związek chemiczny zbudowany z co najmniej stu aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi; białko;
2. dawniej: białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, niezawierające żadnych niebiałkowych składników (grup prostetycznych)

SJP.pl

Białka, proteiny – wielkocząsteczkowe biopolimery o masie cząsteczkowej od ok. 10 tys. do kilku mln Da, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek w komórkach żywych odbywa się przy udziale specjalnych struktur komórkowych, zwanych rybosomami.

Wikipedia

# protekcja

ochrona, pomoc udzielana komuś przez wpływową osobę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ochrona i pomoc płynąca od wpływowej osoby

Wiktionary

Protekcja – ochrona, specjalne względy, okazywane komuś przez wpływową osobę. Słowo to nabrało znaczenia ujemnego i oznacza zwykle względy, okazywane komuś nie z racji jego charakteru lub zasług, lecz z tytułu łaski, do której się wkradł protegowany.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalność ż., protekcjonizm m.

czas. protegować ndk.

Wiktionary

# protekcjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: protekcjonalnie

SJP.pl

# protekcjonalność

traktowanie kogoś z góry, zadzieranie głowy do góry przy rozmowie z kimś kogo uważamy za gorszego od siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protekcjonalne; cecha tych, którzy są protekcjonalni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalizm m., protekcja ż., protekcyjność ż., protekcjonizm m., protekcjonistyczność ż., protekcjonista m., protekcjonistka ż.

przym. protekcjonalny, protekcyjny, protekcjonistyczny

przym. protekcjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) protekcjonalizm

Wiktionary

# protekcjonalny

traktujący innych z wyższością i pobłażliwą przychylnością

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) traktujący innych z wyższością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalność ż.

Wiktionary

# protekcjonista

zwolennik protekcjonizmu gospodarczego

SJP.pl

# protekcjonistka

→ protekcjonista

SJP.pl

#### Patrz:

protekcjonista

# protekcjonistyczny

dotyczący protekcjonizmu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ekon. związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protekcjonalność ż., protekcjonizm mrz., protekcjonista mos., protekcjonistka ż.

Wiktionary

# protekcjonizm

1. polityka ochrony produkcji i handlu krajowego, za pomocą wysokich ceł nakładanych na przywożone towary lub dopłat eksportowych;
2. załatwianie spraw poprzez protekcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

(1.2) pot. załatwianie spraw przez protekcję

Wiktionary

Protekcjonizm (z łac. protectio ‘opieka, ochrona’ i gr. ismos ‘wiedza’) – pogląd gospodarczy, którego celem jest ochrona produkcji i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary oraz koncesji i kwot importowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: protekcʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protekcja ż., protekcjonista m., protekcjonistka ż., protekcjonalność ż.

przym. protekcjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. kumoterstwo, kolesiostwo; książk. koteryjność, klikowość, poplecznictwo

Wiktionary

# protekcyjka

zdrobnienie od: protekcja

SJP.pl

# protekcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: protekcyjnie

SJP.pl

# protekcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: protekcyjny

SJP.pl

# protekcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protekcyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. protekcyjny

rzecz. protekcjonalność ż.

Wiktionary

# protekcyjny

związany z protekcją

SJP.pl

# protektor

ten, kto popiera jakąś osobę lub sprawę; opiekun; obrońca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek wpływowy, który popiera kogoś

(1.2) polit. zwierzchnik, nadzorca protektoratu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) med. substancja ochronna dla skóry, zabezpieczająca przed szkodliwym działaniem słońca

(2.2) obuw. rowkowana podeszwa chroniąca przed poślizgnięciem się

(2.3) mot. zewnętrzna warstwa opony z rowkami, która zabezpiecza pojazd przed ślizganiem się

(2.4) chem. techn. metal chroniący coś metalowego przed korozją

(2.5) telekom. urządzenie zabezpieczające wymaganą wierność przesyłanych danych

Wiktionary

- protektor – można osoba wspierająca kogoś
- protektor (szermierka)
- protektor – zewnętrzna warstwa opony pokryta rowkami zabezpieczająca samochód przed poślizgiem
- protektor – głęboko żłobiona podeszwa zabezpieczająca przed ślizganiem
- protektor – składnik kremu (filtr) chroniący skórę przed ultrafioletem
- Protektor – film z 1985
- Protektor – czesko-niemiecki film z 2009 roku
- Protektor – film z 2012
- Protektor S.A. – firma produkująca obuwie z Lublina

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) lord protektor

synonimy.

(1.1) obrońca, opiekun, patron

(2.1) filtr

(2.2) wibram

(2.3) bieżnik

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protektorat m., protekcja ż., protekcjonalność ż., protegowany m., protegowana ż., protegowanie n.

czas. protegować ndk.

przym. protektorski, protektoratowy, protekcyjny, protekcjonalny

przysł. protekcyjnie, protekcjonalnie

frazeologia.

etymologia. etym|łac|protector.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protector

* węgierski: (1.1) protektor

źródła.

== protektor (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) protektor (osoba)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protektorat m., protekcja ż., protekcjonalność ż., protegowany m., protegowana ż., protegowanie n.

czas. protegować ndk.

przym. protektorski, protektoratowy, protekcyjny, protekcjonalny

przysł. protekcyjnie, protekcjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obrońca, opiekun, patron

(2.1) filtr

(2.2) wibram

(2.3) bieżnik

Wiktionary

# protektorat

1. roztoczenie, sprawowanie opieki; patronat
2. uzależnienie państwa słabszego, mniej rozwiniętego od silniejszego, którego podłożem są najczęściej nierównoprawne umowy międzynarodowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

Wiktionary

Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne, np. politykę zagraniczną i gospodarczą.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) hist. Protektorat Czech i Moraw

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protektor m.

przym. protektoratowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protectorate

* baskijski: (1.1) protektoratu

* czeski: (1.1) protektorát m.

* hiszpański: (1.1) protectorado m.

* niemiecki: (1.1) Protektorat n.

* rosyjski: (1.1) протекторат m.

* słowacki: (1.1) protektorát m.

* słoweński: (1.1) protektorat m.

* węgierski: (1.1) protektorátus

źródła.

== protektorat (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) protektorat

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛkˈtɔrat, AS: protektorat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protektor m.

przym. protektoratowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protektor m.

przym. protektoratowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protectorate

* baskijski: (1.1) protektoratu

* czeski: (1.1) protektorát m.

* hiszpański: (1.1) protectorado m.

* niemiecki: (1.1) Protektorat n.

* rosyjski: (1.1) протекторат m.

* słowacki: (1.1) protektorát m.

* słoweński: (1.1) protektorat m.

* węgierski: (1.1) protektorátus

źródła.

== protektorat (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) protektorat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# protektoratowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protektoratem, dotyczący protektoratu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protektorat m., protektor m.

Wiktionary

# protektorka

kobieta, która popiera jakąś osobę lub sprawę; opiekunka

SJP.pl

# protel

gatunek drapieżnego ssaka z rodziny hienowatych; hiena grzywiasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Proteles cristata|ref=tak., drapieżnik lądowy;

Wiktionary

Protel (Proteles) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny proteli (Protelinae) w obrębie rodziny hienowatych (Hyaenidae).

Wikipedia

# protencja

w filozofii Edmunda Husserla (twórcy fenomenologii): szczególny rodzaj przewidywania tego, co właśnie ma nadejść, rzutowanie w przyszłość nabytej wcześniej wiedzy

SJP.pl

# proteolityczny

enzym proteolityczny - enzym rozkładający białko na elementy prostsze przez rozerwanie wiązania peptydowego

SJP.pl

# proteoliza

hydroliza protein pod wpływem enzymów

SJP.pl

Proteoliza – hydrolityczny rozkład wiązania peptydowego za pomocą proteaz. Prowadzi do rozkładu białek na peptydy i aminokwasy.

Proteoliza jest procesem składowym trawienia oraz procesów rozpadu (degradacji) szkodliwych białek w komórce.

Wikipedia

# proteom

zestaw białek występujących w danej chwili w komórce

SJP.pl

Proteom (z połączenia słów proteina i genom) – zestaw białek występujących w komórce w danym momencie, białkowy odpowiednik genomu. Termin ten wprowadził w swojej rozprawie doktorskiej australijski naukowiec Marc Wilkins, a został on rozpowszechniony w roku 1994 na konferencji w Sienie. Badaniem proteomów zajmuje się proteomika. W przeciwieństwie do genomów, proteomy nieustannie zmieniają się w odpowiedzi na różne czynniki.

Wikipedia

# proteomika

gałąź nauki zajmująca się badaniem białek

SJP.pl

Proteomika – gałąź nauki z pogranicza biochemii białek i biologii molekularnej, zajmująca się badaniem proteomów. Uważana także za gałąź genetyki, gdyż bada jakościowo i ilościowo ekspresję genów na poziomie działania białek w komórce w określonym czasie.

Wikipedia

# proteroginia

proterogynia, protoginia, protogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# proterogynia

proteroginia, protoginia, protogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# proterozoik

druga era w dziejach Ziemi; eozoik, algonk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów

Wiktionary

Proterozoik (algonk, eozoik)

- w sensie geochronologicznym: trzeci eon w dziejach Ziemi, młodszy od hadeiku i archaiku a starszy od fanerozoiku. Proterozoik trwał około dwóch miliardów lat (od około 2,5 mld do 542 mln lat temu). Dzieli się na trzy ery: paleoproterozoik, mezoproterozoik i neoproterozoik.

Wikipedia

# proterozuch

drapieżny gad z grupy diapsydów

SJP.pl

Proterozuch (Proterosuchus) – drapieżny gad z grupy Archosauromorpha, żyjący około 250 milionów lat temu, we wczesnym triasie (od wczesnego indu po wczesny olenek). Być może występował już pod koniec permu. Należał do rodziny Proterosuchidae, obejmującej takie rodzaje jak chasmatozuch, kalizuch, czy tasmaniozaur.

Wikipedia

# proteścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od protest

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie protest, lecz tylko mały proteścik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest m.

Wiktionary

# protesilaos

Protesilaos – w mitologii greckiej syn Ifiklosa i Astyoche, jeden z zalotników Heleny, uczestnik wojny trojańskiej. W Troadzie jako pierwszy z Achajów postawił stopę na lądzie i natychmiast zginął z ręki Hektora (według innej wersji Achatesa).

Wikipedia

# protesis

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. archit. przybudówka, pomieszczenie przy prezbiterium cerkwi, zwykle po północnej (lewej) jego stronie, miejsce przygotowania darów ofiarnych

(1.2) rel. stół w protesis (1.1)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) żerwiennik

Wiktionary

# protest

1. ostry, demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś;
2. formalna odmowa zapłaty przez dłużnika sumy wymienionej na wekslu, czeku itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

(1.2) demonstracja polityczna

(1.3) daw. pot. praw. weksel zaprotestowany

Wiktionary

Protest (od łac. protestari – zaświadczać) – przeciwstawienie się jakiemuś działaniu czy sytuacji, odbieranym przez osobę protestującą jako niesłuszne, na przykład ze względów politycznych, moralnych czy sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Protest może mieć różne formy, od masowych strajków czy demonstracji do zachowań bardziej indywidualnych i symbolicznych, jak noszenie określonych ubiorów czy odznak (przykładem mogą być żałobne suknie kobiet i czarna biżuteria po powstaniu styczniowym, oporniki w czasie stanu wojennego czy pomarańczowa odzież w okresie pomarańczowej rewolucji na Ukrainie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Tym razem fala protestów zmusi rządy do przejścia od słów do czynów.

(1.3) A ja pana (sic) radzę, daj pan pokrycie – krzyknął wielkim głosem pan Kuba, dramatycznym ruchem wyciągając z kieszeni smokinga gruby plik weksli z ogonami protestów i paczki czeków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔtɛst, AS: protest

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protestant m., protestantka ż., protestantyzm m., oprotestowanie n., protestacja ż., proteścik mrz.

czas. protestować, zaprotestować, oprotestować

przym. protestowy, protestacyjny, protestancki

przysł. protestacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontestacja, sprzeciw

Wiktionary

# protestacja

dawniej: wystąpienie przeciw czemuś; protest

SJP.pl

# protestacyjny

związany z protestacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający protest

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powstał już komitet protestacyjny, z którym spotkał się również pan burmistrz.

(1.1) Choć doniecki skandal wywołał oburzenie - nawet zachodnie ambasady wydały oświadczenia protestacyjne - trudno było je dostrzec w ukraińskich mediach posłusznych prezydenckiej administracji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛstaˈt͡sɨjnɨ, AS: protestacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest mrz.

Wiktionary

# protestancki

odnoszący się do protestanta lub protestantyzmu, właściwy protestantom; wyznający protestantyzm; złożony z protestantów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z protestantami lub protestantyzmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Owszem, biorą udział w obchodach zarówno kościół katolicki, jak i protestancki (…)

(1.1) Trafia jednak także do demokratycznych, lubiących porządek i karność spadkobierców systemu protestanckiej edukacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci, AS: protestãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest mrz., protestant mos., protestantka ż., protestantyzm mrz.

czas. protestować ndk.

Wiktionary

# protestant

1. osoba wyznająca protestantyzm;
2. osoba uczestnicząca w proteście; protestowicz, protestator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

(1.2) daw. uczestnik protestu

Wiktionary

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtɛstãnt, AS: protestãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest m., protestantyzm m.

:: fż. protestantka ż.

czas. protestować ndk.

przym. protestancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. kacerz

Wiktionary

# protestantka

→ protestant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta, która wyznaje protestantyzm

Wiktionary

#### Patrz:

protestant

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) adwentystka, baptystka, kalwinistka, luteranka

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protest m., protestantyzm m.

:: fm. protestant m.

czas. protestować ndk.

przym. protestancki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|protestant.

* białoruski: (1.1) пратэстантка ż.

* czeski: (1.1) protestantka ż.

* hiszpański: (1.1) protestante ż.

* niemiecki: (1.1) Protestantin ż.

* nowogrecki: (1.1) προτεστάντισσα ż.

* rosyjski: (1.1) протестантка ż.

* słowacki: (1.1) protestantka ż.

źródła.

== protestantka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. protestantka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãntka, AS: protestãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest m., protestantyzm m.

:: fm. protestant m.

czas. protestować ndk.

przym. protestancki

Wiktionary

# protestantyzm

ogół wyznań i ugrupowań chrześcijańskich powstałych w XVI w. w wyniku reformacji, uznających Biblię za jedyne źródło objawienia, odrzucających hierarchię kościelną i prymat papieża; współcześnie obejmuje ewangelicyzm (luteranizm, kalwinizm), anglikanizm oraz ugrupowania religijne utworzone w XVII-XVIII w. takie jak: baptystów, kwakrów, metodystów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

Wiktionary

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥, AS: protestãntysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest mrz., protestant mos., protestantka ż.

czas. protestować ndk.

przym. protestancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ewangelicyzm; przest. kacerstwo

Wiktionary

# protestator

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestowicz

SJP.pl

# protestować

w prawie: stwierdzać urzędowo niewykonanie zobowiązania wynikającego z dokumentu zbywalnego, np. weksla, czeku

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludzie w stolicy wyszli na ulice, by protestować przeciwko sfałszowanym według nich wyborom.

(1.1) — Zebranie uważam za zakończone. — Protestuję! Żądam uwzględnienia mojego wniosku o uznanie zarządu za nielegalny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ, AS: protestovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest m., protestujący m., protestant m., protestantka ż., protestantyzm m., protestowanie n.

czas. oprotestować, zaprotestować ndk.

przym. protestowy, protestancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwstawiać się

Wiktionary

# protestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|protestować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛstɔˈvãɲɛ, AS: protestovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. protestować, oprotestować

Wiktionary

# protestowicz

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestator

SJP.pl

# protestowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protestem, dotyczący protestu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protest m.

czas. protestować

Wiktionary

# protestsong

Pieśń protestu, także protest song (ang. protest song) lub piosenka protestacyjna – rodzaj piosenki z nurtu muzyki zaangażowanej, której wymowa jest manifestem skierowanym przeciw jakiemuś zjawisku społecznemu lub politycznemu, np. przeciw wojnie lub biedzie.

Wikipedia

# protesty

1. ostry, demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś;
2. formalna odmowa zapłaty przez dłużnika sumy wymienionej na wekslu, czeku itp.

SJP.pl

# protetyczka

specjalistka wykonująca protezy ortopedyczne lub stomatologiczne

SJP.pl

# protetyczny

1. dotyczący protetyki, wytwarzania protez;
2. w językoznawstwie: występujący jako element artykulacyjny poprzedzający artykulację samogłoski nagłosowej wyrazu, np. Ameryka->Hameryka, ogórek->łogórek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z protetyką lub robieniem protez

(1.2) jęz. mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niezastosowanie takiego leczenia często prowadzi do utraty zęba, a wtedy koszty leczenia protetycznego są nieporównanie wyższe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proteza ż., protetyk mos.

Wiktionary

# protetyk

specjalista wykonujący protezy ortopedyczne lub stomatologiczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w dziedzinie protetyki

(1.2) technik wykonujący protezy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtɛtɨk, AS: protetyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proteza ż., protetyka ż.

:: forma żeńska protetyczka ż.

czas. protezować

przym. protetyczny

Wiktionary

# protetyka

dział ortopedii i stomatologii zajmujący się wykonywaniem i uzupełnianiem brakujących zębów protezami stomatologicznymi oraz konstrukcją i stosowaniem protez ortopedycznych w celu korygowania zaburzeń narządu ruchu; wykonanie protez

SJP.pl

Protetyka – dziedzina wiedzy z pogranicza medycyny i techniki, zajmująca się uzupełnianiem ubytków tkankowych, narządowych lub czynnościowych przy pomocy sztucznego materiału zastępczego (protezy).

Ze względu na obszar zainteresowania, wyróżniamy:

- protetykę stomatologiczną
- protetykę słuchu
- protetykę naczyniową
- protetykę ortopedyczną
- protetykę regionów ważnych ze względów estetycznych (proteza ubytków w obrębie twarzy, proteza sutka po mastektomii, proteza jądra itp.)
- optykę okularową.

Wikipedia

# proteus

osoba często zmieniająca poglądy, niestała w uczuciach; proteusz

SJP.pl

- Proteus lub Proteusz – bóstwo z mitologii greckiej
- Proteusz – księżyc Neptuna
- Proteus – monotypowy rodzaj płazów ogoniastych – odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus)
- Proteus (bakteria) – rodzaj bakterii – Proteus mirabilis i Proteus vulgaris
- Proteus (gra komputerowa) – niezależna gra komputerowa z 2013 roku
- Projekt Proteus – zintegrowany mobilny system wspomagający działania antyterrorystyczne i antykryzysowe
- Charles Proteus Steinmetz – amerykański matematyk i inżynier pochodzenia niemieckiego

Wikipedia

# proteusz

osoba często zmieniająca poglądy, niestała w uczuciach; proteus

SJP.pl

- Proteusz – bóg w mitologii greckiej
- Proteusz – jeden z księżyców Neptuna

Wikipedia

# proteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Proteusza lub z nim związany

SJP.pl

# proteza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sztuczna kończyna lub (rzadziej) inny sztuczny narząd ciała;

(1.2) przen. coś zastępczego, nie całkiem sprawnego

(1.3) jęz. element protetyczny w artykulacji wyrazu

Wiktionary

Proteza (gr. prósthesis „zamocowanie, przyłączenie, dodatek”) – w medycynie oznacza sztuczne uzupełnienie brakującej części ciała lub narządu. Dziedziną wiedzy zajmującą się zagadnieniami związanymi z wykonywaniem i stosowaniem protez jest protetyka. Jest to główny dział ortopedii, ale dotyczy również dziedzin takich jak stomatologia i biomechatronika (nauka dotycząca wykorzystywania urządzeń mechanicznych w organizmie człowieka w celu zastąpienia utraconych narządów). W dzisiejszych czasach protezy są powszechnie stosowane. Zastępują narządy obarczone wrodzoną niepełnosprawnością, jak i te, których pełna sprawność została utracona np. w wyniku wypadków lub chorób. Mogą dotyczyć narządów wewnętrznych np. sztuczna zastawka serca lub zewnętrznych jak np. powszechnie stosowana sztuczna szczęka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Proszę pomóżcie! Straciłem nogę w wypadku i zbieram na protezę!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtɛza, AS: proteza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protetyk m., protetyczka ż., protetyka ż., protezowanie n.

:: zdrobn. protezka ż.

czas. protezować ndk.

przym. protezowy, protetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. protetyk m., protetyczka ż., protetyka ż., protezowanie n.

:: zdrobn. protezka ż.

czas. protezować ndk.

przym. protezowy, protetyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|prothèse.

uwagi.

(1.1) por|implant.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) prótesis ż.

* łotewski: (1.1) protēze ż.

* nowogrecki: (1.1) πρόθεση ż.

* rosyjski: (1.1) протез m.

* słoweński: (1.1) proteza ż.

* ukraiński: (1.1) протез m.

* węgierski: (1.1) protézis

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# protezownia

pracownia, w której wykonuje się protezy

SJP.pl

# protezowy

→ proteza

SJP.pl

#### Patrz:

proteza

# protip

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. profesjonalna porada

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tip m.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|protip. < etym|ang|pro-|tip.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protip

źródła.

== protip (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) protip

odmiana.

(1.1) lp. protip; lm. protips

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tip m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tip m.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|protip. < etym|ang|pro-|tip.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) protip

źródła.

== protip (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) protip

odmiana.

(1.1) lp. protip; lm. protips

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# protist

przedstawiciel jednego z pięciu królestw (obok zwierząt, roślin, grzybów i prokariontów) w klasyfikacji organizmów

SJP.pl

# protistolog

biolog badający pierwotniaki

SJP.pl

# protistologia

nauka zajmująca się badaniem pierwotniaków, a także bakterii, grzybów i gąbek; dawniej o protozoologii

SJP.pl

Protistologia (gr. protistos – najpierwszy; logos – słowo, nauka) – nauka o organizmach jednokomórkowych, głównie pierwotniakach. Rozwój protistologii przypadł na koniec XIX wieku, kiedy odkryto rolę niektórych pierwotniaków w powstawaniu chorób zakaźnych człowieka i zwierząt, a także gdy zrozumiano ogólnobiologiczne znaczenie badań protistologicznych. Czasem utożsamiana z protozoologią.

Wikipedia

# protisty

przedstawiciel jednego z pięciu królestw (obok zwierząt, roślin, grzybów i prokariontów) w klasyfikacji organizmów

SJP.pl

Protisty (łac. Protista) – jedno z pięciu królestw, wyróżnianych w ostatnich hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów.

Wikipedia

# proto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) protodiakon • protologia • protoplasta • protorenesans • prototyp

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|πρῶτος. (prṓtos), πρότερος (próteros) → „pierwszy”

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) proto-

* francuski: (1.1) proto-

* hiszpański: (1.1) proto-

* nowogrecki: (1.1) πρωτο-

* rosyjski: (1.1) прото-

* włoski: (1.1) proto-

źródła.

== proto- (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-proto-.wav.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) proto-

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔtɔ, AS: proto

Wiktionary

# proto-izajasz

określenie proroka Izajasza, który napisał większość rozdziałów Księgi Izajasza, nie licząc tych napisanych przez Deutero-Izajasza

SJP.pl

Izajasz (hebr. ‏יְשַׁעְיָהוּ‎, Jeszajahu, Yesha'yahu oznaczającego „Jahwe jest zbawieniem”, ur. ok. 765, zm. do 701 p.n.e.) – jeden z największych proroków Starego Testamentu. Jego proroctwa przedstawia Księga Izajasza.

Wikipedia

# protoarchimandryta

Protoarchimandryta – tytuł, używany przez duchownych w chrześcijańskich Kościołach wschodnich. Przysługuje archimandrytom niektórych zespołów monasterów.

Wikipedia

# protobazydium

typ podstawki u grzybów podstawczaków; fragmobazydium, heterobazydium

SJP.pl

# protobałtycki

język protobałtycki - język, z którego rozwinęły się języki bałtyckie i słowiańskie

SJP.pl

# protobiont

według wielu hipotez: pierwszy organizm, który pojawił się na Ziemi

SJP.pl

# protobułgar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. mężczyzna lub chłopiec z ludu koczowniczego zamieszkującego w V-VII w. tereny nadczarnomorskie, będącego przodkami współczesnych Bułgarów;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Protobułgarka ż.

przym. protobułgarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Prabułgar

Wiktionary

# protobułgarzy

dawne plemiona tureckie

SJP.pl

Protobułgarzy, również Prabułgarzy, Pierwsi Bułgarzy, Starożytni Bułgarzy, Huno-Bułgarzy (bułg. прабългари, протобългари, първобългари, древни българи, хуно-българи) – lud koczowniczy pochodzenia huńskiego, który pomiędzy V a VII wiekiem zamieszkiwał stepy nadczarnomorskie.

Wikipedia

# protoceratops

rodzaj niewielkiego ceratopsa, który żył pod koniec kredy na terenach Azji

SJP.pl

Protoceratops – rodzaj niewielkiego ceratopsa z rodziny Protoceratopsidae. Występował pod koniec kredy na terenach Azji. Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów proto – pierwszy, cerat – róg i ops – twarz, a więc oznacza „pierwsze rogate oblicze”, natomiast nazwa gatunkowa gatunku typowego, andrewsi, honoruje Roya Chapmana Andrewsa – amerykańskiego paleontologa.

Wikipedia

# protocywilizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. antrop. cywilizacja, od której wywodzą się inne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza połowa V tysiąclecia p.n.e. była okresem wielkiego wzrostu demograficznego w Europie południowo-wschodniej. Był to czas kształtowania się protocywilizacji eneolitycznych takich jak kultury Marica, Precucuteni i Boian, które stworzyły podstawy rozwoju kultur eneolitycznych z ceramiką malowaną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cywilizacja ż.

Wiktionary

# protodiakon

pierwszy wśród diakonów

SJP.pl

Protodiakon (gr. proto „pierwszy” + diákonos „diakon”) – kościelny tytuł honorowy, pierwszy wśród diakonów danej diecezji.

Wikipedia

# protoewangelia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bibl. teol. fragment z trzeciego rozdziału „Księgi Rodzaju” zapowiadający narodziny Zbawiciela;

(1.2) bibl. rodzaj apokryfu biblijnego

Wiktionary

Protoewangelia (Rdz 3,15) – według chrześcijańskiej teologii pierwsza zapowiedź przyjścia Jezusa jako Zbawiciela świata. To fragment Księgi Rodzaju, który jest pierwszą zapowiedzią Mesjasza Odkupiciela, walki między wężem i Niewiastą oraz ostatecznego zwycięstwa jej potomka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) O podobnym zjawisku można przeczytać w apokryficznej „Protoewangelii Jakuba”, opisującej okoliczności narodzin Chrystusa.

Wiktionary

# protofeudalny

przymiotnik

(1.1) hist. zob. wczesnofeudalny.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykład dotyczył ustroju protofeudalnego państwa piastowskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. feudalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wczesnofeudalny

Wiktionary

# protofloem

początkowe elementy floemu (łyka)

SJP.pl

# protogalaktyka

gęsty obłok gazu (głównie wodoru i helu) na początku ewolucji Wszechświata, z którego formowały się galaktyki

SJP.pl

Protogalaktyka – rozległa masa gazu, stanowiąca galaktykę w początkowym stadium ewolucji, w którym proces tworzenia gwiazd dopiero się rozpoczyna.

Wikipedia

# protogenitura

dawniej: ród pierwszych przodków, rodziny, najdawniejszych założycieli dynastii itp.; praprzodkowie, protoplaści

SJP.pl

# protoginia

protogynia, proterogynia, proteroginia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# protogwiazda

Protogwiazda – bardzo młoda gwiazda, zbierająca masę z obłoku molekularnego i zapadająca się na skutek grawitacji, zanim zacznie emitować światło. W jej wnętrzu nie zachodzą jeszcze reakcje termojądrowe. Emituje ona promieniowanie cieplne z zakresu mikrofal i podczerwieni na skutek kurczenia się.

Wikipedia

# protogynia

protoginia, proteroginia, proterogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

SJP.pl

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

Wikipedia

# protohetyci

ludność zamieszkująca centralną część Azji Mniejszej (III-II tysiąclecia p.n.e.), nieużywająca języka indoeuropejskiego

SJP.pl

Wikipedia

# protohetyta

członek ludności zamieszkującej centralną część Azji Mniejszej (III-II tysiąclecia p.n.e.), nieużywającej języka indoeuropejskiego

SJP.pl

# protohistoria

Protohistoria – termin określający dzieje społeczności, które nie stworzyły piśmiennictwa, lecz o których zachowały się informacje w źródłach innych kultur lub okres bezpośrednio poprzedzający okres historyczny, w którym ilość danych pisanych jest wciąż bardzo niewielka.

Wikipedia

# protohistoryczny

→ protohistoria

SJP.pl

#### Patrz:

protohistoria

# protojerej

proboszcz większej parafii lub przełożony kleru katedralnego w Kościele prawosławnym; protopop

SJP.pl

Protojerej (z stgr. πρωτοιερεύς, protohiereús – pierwszy kapłan) – w Cerkwi prawosławnej i części katolickich Kościołów wschodnich przełożony kleru katedralnego lub zwierzchnik większej parafii. Stanowisko protojereja odpowiada stanowisku dziekana kapitulnego – prałata kapituły katedralnej lub kolegiackiej.

Wikipedia

# protokariont

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; prokariont, bezjądrowiec, przedjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

SJP.pl

# protoklaza

powstające przed całkowitym zestaleniem magmy jej rozkruszenia i przemieszczenia

SJP.pl

# protokolant

osoba spisująca przebieg z rozprawy, posiedzenia, sesji; protokólant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈkɔlãnt, AS: protokolãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protokólant, protokolantka/protokólantka, protokół, protokołowanie/protokółowanie, protokolik/protokólik, protokolaryzm/protokólaryzm, protokolarność/protokólarność

przym. protokolarny/protokólarny

czas. protokołować/protokółować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) protokólant

Wiktionary

# protokolantka

kobieta spisująca przebieg rozprawy, posiedzenia, sesji; protokólantka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Protokolantka zapisała zeznania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔkɔˈlãntka, AS: protokolãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protokolant, protokólant, protokólantka, protokół, protokołowanie, protokółowanie, protokolik, protokólik, protokolaryzm, protokólaryzm, protokolarność, protokólarność

czas. protokołować, protokółować

przym. protokolarny, protokólarny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) protokólantka

Wiktionary

# protokolarność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protokólarne; cecha tych, którzy są protokólarni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. protokólarny

rzecz. protokolant mos., protokolantka ż., protokół mrz.

Wiktionary

# protokolarny

związany z protokołem

SJP.pl

# protokolik

zdrobnienie od: protokoł

SJP.pl

# protokolista

przestarzałe: osoba zapisująca przebieg rozprawy, posiedzenia itp.; protokolant

SJP.pl

# protokooperacja

współżycie dwóch gatunków czerpiących z niego korzyści, ale bez konieczności do przetrwania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) współżycie dwóch gatunków czerpiących korzyści ze swojej obecności, ale jednocześnie nie będących całkowicie od siebie uzależnionymi

Wiktionary

Protokooperacja – oddziaływanie międzygatunkowe w przyrodzie, polegające na współpracy dwóch populacji odnoszących wzajemne korzyści, lecz mogących żyć także samodzielnie. Protokooperacja jest rodzajem symbiozy przygodnej (nieprzymusowej). Często występuje okresowo.

Wikipedia

# protokół

1. pisemne sprawozdanie z zebrania, posiedzenia itp.;
2. dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych;
3. lista reguł i zasad postępowania w określonych okolicznościach;
4. zasady współpracy programów i urządzeń komputerowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

(1.2) dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych

(1.3) dokument stanowiący podsumowanie negocjacji i zawierający wyliczenie problemów uzgodnionych albo nie uzgodnionych

(1.4) oficjalny standard postępowania w danych sytuacjach

(1.5) zob. protokół handlowy.

(1.6) zob. protokół sieciowy.

(1.7) hist. wstępna część dokumentu średniowiecznego

Wiktionary

- W najbardziej ogólnym sensie: zestaw reguł umożliwiających porozumienie. Przykładem może być protokół dyplomatyczny, wypracowany w ciągu stuleci w celu zażegnania konfliktów występujących w trakcie oficjalnych wizyt przedstawicieli obcych państw u przedstawicieli władz. W tym sensie słowo to jest też używane zamiennie z etykietą.
- Oficjalne, pisane na bieżąco sprawozdanie przebiegu rozmaitych posiedzeń, zebrań, obrad, wyborów itp. Sprawozdania takie służą później do sprawdzania legalności decyzji podejmowanych przez protokołowane gremia i ew. stanowią materiał odwoławczy.
- Ścisła specyfikacja działań jakie podejmują urządzenia komunikacyjne (faksy, modemy, komputery itp.), aby ustanowić między sobą połączenie, a następnie móc przekazywać dane. Zobacz protokół komunikacyjny.
- Jedna z nazw stosowanych dla umów międzynarodowych (zob. np. Protokół brytyjski)
- Protokół (oryg. tytuł Protocol) – film amerykański z 1984 roku
- Protokół (Le procès-verbal) – powieść J. M. G. Le Clézia z 1963 roku
- Protokół – termin używany przez zorientowane obiektowo języki programowania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tylko część wypowiedzi z zebrania trafiła do protokołu.

(1.4) Protokół dyplomatyczny określa męski strój w najmniejszych szczegółach - od skarpetek po wzór krawata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtɔkuw, AS: protokuu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protokolant m., protokólant m., protokolantka ż., protokólantka ż., protokołowanie n., protokółowanie n., protokolarność ż., protokólarność ż.

:: zdrobn. protokolik, protokólik

czas. protokołować, protokółować

przym. protokolarny, protokólarny

przysł. protokolarnie, protokólarnie

Wiktionary

# protoksylem

wczesna forma pierwotnego drewna (ksylemu)

SJP.pl

Wikipedia

# protolityczny

→ protoliza

SJP.pl

#### Patrz:

protoliza

# protoliza

reakcja chemiczna polegająca na wymianie jonu wodorowego między substancjami reagującymi

SJP.pl

Protoliza – reakcja chemiczna polegająca na przeniesieniu jonu wodorowego H+ między substancjami reagującymi. Termin ten nie jest zalecany, gdyż człon "liza" mylnie sugeruje reakcję rozkładu przez jony wodorowe (tak jak np. hydroliza, fotoliza).

Wikipedia

# protoma

dekoracja w postaci głowy lub popiersia zwierząt, rzadziej ludzi, stosowana w VII-VI wieku p.n.e. przez różne narody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. szt. rzeźbiarski element dekoracyjny w formie głowy lub przedniej części ciała zwierzęcia;

Wiktionary

Protoma (gr. προτομή) – ozdoba w formie głowy lub popiersia zwierzęcego (niekiedy fantastycznego) bądź (rzadziej) ludzkiego. Stosowana od ok. VII wieku p.n.e. do VI w. p.n.e. w sztuce Scytów, ludów Azji Mniejszej, Mezopotamii, Grecji, Etrurii i Rzymu.

W architekturze starożytnej Persji występują głowice kolumn w kształcie protom.

Wikipedia

# proton

cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, będąca obok neutronu składnikiem jąder atomowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

Wiktionary

Proton, p (z gr. πρῶτον – ‘pierwsze’) – trwała cząstka subatomowa z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. Jeden z podstawowych składników materii.

Promień protonu został oszacowany na 0,84184 ± 0,00067 fm.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔtɔ̃n, AS: protõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. protonowy

Wiktionary

# protonaród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;

Wiktionary

Protonaród, inaczej naród bez państwa – typ grupy etnicznej, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej.

Tego typu grupy etniczne posiadają własne elity polityczne oraz własnych ideologów, którzy starają się generować ruch narodowy. Protonaród można uznać za fazę tworzenia się z grupy etnicznej narodu, co nie oznacza, że każdy protonaród musi stać się w przyszłości uznanym narodem i uzyskać własną niezależność polityczną w postaci państwa.

Wikipedia

# protonefrydium

układ wydalniczy typowy dla prymitywnych bezkręgowców (np. płazińców i niektórych obleńców), zbudowany z cienkich kanalików przenikających ciało i zakończonych komórkami płomykowymi

SJP.pl

Protonefrydium (l.mn. protonefrydia) – pierwotny, prymitywny narząd wydalniczy, zamknięty od strony ciała występujący u larw i dorosłych przedstawicieli płazińców (Platyhelminthes), kolczugowców (Loricifera) oraz u niektórych pierścienic (Annelida). Ma postać kanalików rozmieszczonych w parenchymie (pierwotnej tkance łącznej) zakończonych komórkami płomykowymi (nazwa od kształtu).

Wikipedia

# protonema

stadium pokolenia płciowego mszaków, rozwijające się zwykle z zarodnika; splątek

SJP.pl

- splątek (protonema)
- Protonema – zespół muzyczny

Wikipedia

# protoneolit

okres w historii Ziemi poprzedzający bezpośrednio epokę neolitu

SJP.pl

# protoneolityczny

→ protoneolit

SJP.pl

#### Patrz:

protoneolit

# protonotariusz

Protonotariusz apostolski – w Kościele katolickim urzędnik w kurii rzymskiej (protonotariusz de numero) lub dawny tytuł honorowy (protonotariusz supra numerum) prezbiterów. W Polsce z powodu byłego przywileju noszenia szat i oznak pontyfikalnych (biskupich) protonotariuszy apostolskich nazywano infułatami (od infuły).

Wikipedia

# protonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protonem, dotyczący protonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proton m.

Wiktionary

# protopektyna

związek pektynowy łączący błony sąsiadujących ze sobą komórek tkanki roślinnej, występujący głównie w niedojrzałych owocach

SJP.pl

# protoplaneta

wczesne stadium rozwoju planety

SJP.pl

Protoplaneta – obiekt astronomiczny, będący wczesnym stadium rozwoju planety, który jeszcze nie zakończył zasadniczego wzrostu masy i rozmiarów. Takie ciała tworzą się w początkowym okresie formowania układu planetarnego i przekształcają w planety, bądź zatrzymują w rozwoju stając się dużymi planetoidami.

Wikipedia

# protoplanetarny

1. → protoplaneta;
2. dysk protoplanetarny - pierścień materii wokół młodej gwiazdy, powstały po gwałtownym skurczeniu się obłoku pyłowo-gazowego

SJP.pl

# protoplast

żywa materia stanowiąca podstawowy składnik komórek zwierzęcych i roślinnych; plazma, protoplazma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. aktywna metabolicznie część komórki: bakterii, grzyba, rośliny; w skład wchodzą: plazma, jądro komórkowe, plastyd;

Wiktionary

Protoplast – aktywna metabolicznie część komórki bakterii, grzyba lub rośliny, czyli część komórki bez ściany komórkowej. Protoplasty sztucznie uzyskiwane w wyniku trawienia ściany komórkowej enzymami mają kształt kulisty lub zbliżony i pozostają zdolne do życia i stanowią ważny obiekt badań cytologicznych. Protoplasty są zdolne do regeneracji ściany komórkowej i fuzji komórkowej, przy czym są w stanie tworzyć mieszańce somatyczne między gatunkami niespokrewnionymi (np. protoplast marchwi zwyczajnej z limfocytem ludzkim).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bardzo ważną dla życia komórki częścią protoplastu jest okrągłe lub owalne jądro umieszczone w środku lub też przy jednej ze ścian komórki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplast, AS: protoplast

Wiktionary

# protoplasta

najstarszy znany przodek, od którego wywodzi się jakiś ród

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) najstarszy znany przodek z jakiegoś rodu

(1.2) rzecz, od której się coś wywodzi

(1.3) biol. gatunek, od którego wywodzą się inne gatunki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jan jest moim protoplastą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplasta, AS: protoplasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. protoplastka

Wiktionary

# protoplastka

→ protoplasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta protoplasta

Wiktionary

#### Patrz:

protoplasta

#### Przykłady

(1.1) Wówczas uproszono bawiącą w Trouville lady Stuart do przedstawienia swéj protoplastki.

(1.1) Mieszczanie ceniąc sobie te dobre z panami stósunki nie[ ]szczędzą podarków i traktowań przy uroczystości wyboru rajców lub innych okolicznościach: przepaść pomiędzy kupcem a możnym nie otwarła się jeszcze, a niejedna złotowłosa Gretchen mieszczańska rezyduje w starym dworcu pańskim, jako protoplastka rycerskich mężów XVI i XVII wieku, od[ ]przysięgających się potém, jak złego ducha wagi i pieprzu!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplastka, AS: protoplastka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protoplasta mos.

Wiktionary

# protoplazma

żywa materia stanowiąca podstawowy składnik komórek zwierzęcych i roślinnych; plazma, protoplast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. półpłynna część komórki otoczona błoną komórkową, składająca się z jądra komórkowego oraz cytoplazmy;

Wiktionary

Protoplazma – część komórki oddzielona od środowiska błoną komórkową. Wyróżnia się w niej jądro komórkowe i cytoplazmę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednokomórkowce i niższe wielokomórkowce (gąbki) nie mają układu nerwowego, a bodźce ze środowiska zewnętrznego odbiera powierzchowna warstwa protoplazmy lub warstwa komórek ektodermy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protoplazmatyka ż.

przym. protoplazmatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. pierwoszcza, pierwoszcze, pierwoszcznia, zaródź

Wiktionary

# protoplazmatyczny

→ protoplazma

SJP.pl

#### Patrz:

protoplazma

# protopop

proboszcz większej parafii lub przełożony kleru katedralnego w Kościele prawosławnym; protojerej

SJP.pl

Protopop (gr. protopapás) – dawne, wyszłe z użycia na początku XIX stulecia, określenie kapłana prawosławnego wyższego stopnia, sprawującego opiekę nad kilkoma parafiami. Protopop jest w Cerkwi prawosławnej odpowiednikiem dziekana kierującego dekanatem.

Niekiedy stanowisko to uważa się za równoważne ze stanowiskiem protojereja, chociaż to drugie odpowiada bardziej stanowisku dziekana kapitulnego – prałata kapituły katedralnej lub kolegiackiej.

Wikipedia

# protoporfiryna

część organiczna hemu

SJP.pl

# protoprezbiter

1. pierwszy wśród kardynałów prezbiterów w Kolegium Kardynalskim;
2. tytuł nadawany szczególnie zasłużonym księżom w Kościele greckokatolickim i prawosławnym;
3. w Wojsku Polskim II RP: tytuł duchownego wyznania prawosławnego, odpowiadający randze komandora

SJP.pl

Wikipedia

# protopteryd

przedstawiciel rzędu pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; prapaprociowiec

SJP.pl

# protopterydy

rząd pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; prapaprociowce

SJP.pl

# protorenesans

będący zapowiedzią renesansu kierunek w średniowiecznej sztuce Włoch, południowej Francji i Niemiec, nawiązujący do form antycznych

SJP.pl

# protosemicki

język protosemicki - zespół elementów językowych uważanych za wspólne semickiej rodzinie języków, będący punktem wyjścia przemian charakterystycznych dla poszczególnych języków semickich; język prasemicki

SJP.pl

# protosfera

warstwa atmosfery ziemskiej, część egzosfery znajdująca się na wysokości powyżej 1500 km, złożona głównie z protonów

SJP.pl

Protosfera – zewnętrzna, bardzo rozrzedzona i zjonizowana warstwa atmosfery ziemskiej, zawierająca protony, część egzosfery. Znajduje się powyżej 1500 km, stopniowo przechodzi w przestrzeń międzyplanetarną i trudno jest ustalić jej górną granice. Jest to ostatnia część ziemskiej atmosfery.

Wikipedia

# protostwo

Prot z żoną; Protowie

SJP.pl

# prototetyka

Prototetyka – jeden z systemów Stanisława Leśniewskiego, będący podstawą dla pozostałych. Jest uogólnionym rachunkiem zdań, a więc rachunkiem zdań z kwantyfikatorami wiążącymi zmienne zdaniowe, funktory zdaniotwórcze od argumentów zdaniowych, funktory od argumentów funktorowych od argumentów zdaniowych itd.

Najkrótszy znany aksjomat prototetyki został podany przez Bolesława Sobocińskiego:

∀ p,q: (p ↔ q) ↔ (∀ f: f(p f(p ∀ u: u)) ↔ ∀ r: f(qr) ↔ (q ↔ p))

Wikipedia

# prototyp

1. pierwotny wzór czegoś, w oparciu o który wykonuje się coś nowszego; pierwowzór;
2. pierwszy egzemplarz czegoś, wykonany według przygotowanej dokumentacji, na którym dokonuje się prób i badań w celu sprawdzenia poprawności dokumentacji oraz jego funkcjonowania przed uruchomieniem produkcji seryjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

(1.2) pierwowzór czegoś

(1.3) typowy, centralny element jakiejś kategorii pojęciowej

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiele prototypów nie wychodzi poza etap prób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈtɔtɨp, AS: prototyp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prototypownia ż., prototypowość ż., prototypowanie n.

czas. prototypować ndk.

przym. prototypowy

Wiktionary

# prototypować

tworzyć prototyp

SJP.pl

# prototypownia

dział fabryki, w którym buduje się prototypy maszyn

SJP.pl

# prototypowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prototypowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prototypowy

rzecz. prototyp mrz.

Wiktionary

# prototypowy

→ prototyp

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący prototypu, stanowiący prototyp

Wiktionary

#### Patrz:

prototyp

#### Powiązane:

rzecz. prototyp m., prototypowość ż.

Wiktionary

# protowie

imię męskie

SJP.pl

# protowo

Protowo (niem. Prothen lub Prowothine) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Rychliki przy drodze wojewódzkiej nr 527.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# protowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prota lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Prota

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed Protowym domem rosną dwa dęby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prot mos.

Wiktionary

# protozoa

pierwotniaki, jednokomórkowe organizmy zwierzęce

SJP.pl

Pierwotniaki (Protozoa) – takson o różnej randze – w zależności od systemu klasyfikacyjnego – obejmujący drobne organizmy, przeważnie heterotroficzne. Początkowo (do XX w.) zaliczane do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział) określany też jako protisty zwierzęce. Takson Protozoa jest ponownie wyróżniany w systemach dzielących Protista na organizmy generalnie fotosyntetyzujące – Chromista i niefotosyntetyzujące – Protozoa. Kryterium to jednak nie jest ścisłe, gdyż w niektórych liniach ewolucyjnych zdolność do fotosyntezy umożliwiona przez wtórną endosymbiozę została nabyta jedynie przez niektórych przedstawicieli, a w innych zanikła. Protozoa są uznawane za takson parafiletyczny, a pozostałe eukarionty są jego taksonami potomnymi.

Wikipedia

# protozoolog

specjalista w zakresie protozoologii

SJP.pl

# protozoologia

dziedzina zoologii zajmująca się badaniem pierwotniaków i chorobami przez nie wywoływanymi; protistologia (dawniej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii zajmujący się pierwotniakami;

Wiktionary

Protozoologia – przestarzały termin dziedziny naukowej zajmującej się pierwotniakami, obecnie eukarionty.

Rozwój protozoologii został zapoczątkowany wraz z wynalezieniem mikroskopu, a do rozwoju tej nauki przyczyniło się jego udoskonalenie w 2. połowie XVII w. przez A. van Leeuwenhoeka, który też rozpoczął obserwację pierwotniaków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja, AS: protoz•oloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protozoolog m.

przym. protozoologiczny

Wiktionary

# protozoologiczny

dotyczący protozoologii, protozoologa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zool. związany z protozoologią, dotyczący protozoologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. protozoologia ż.

Wiktionary

# protraktor

przyrząd nawigacyjny do szybkiego oznaczenia pozycji statku na mapie; nakreślacz

SJP.pl

Wikipedia

# protreptyk

gatunek literacki w starożytności w formie dialogu zachęcający do poznawania filozofii

SJP.pl

Protreptyk (gr. προτρεπτικός ‘zachęcający’) – rodzaj retoryki, który w starożytności obejmował literaturę o charakterze dydaktycznym. Gatunek ten obejmował mowy oraz dialogi, których treścią była zachęta do robienia postępów w moralności. Pobudzał także do rozwijania zdolności intelektualnych, szczególnie w studiowaniu filozofii.

Wikipedia

# protrombina

białko osocza uczestniczące w procesie krzepnięcia krwi, wytwarzane w wątrobie w obecności witaminy K

SJP.pl

Wikipedia

# protrombinaza

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; tromboplastyna, trombokinaza

SJP.pl

Protrombinaza – enzym katalizujący pierwszy etap krzepnięcia krwi, powstały w wyniku reakcji uwolnionego z obumarłej tkanki lipoproteidu tromboplastyny z jonami wapniowymi i kilkoma białkami osocza (proakceleryną i prokonwertyną).

Wikipedia

# protrombinowy

→ protrombina

SJP.pl

#### Patrz:

protrombina

# protuberancja

zw. w l.mn.: wielkie łuki i pętle płonącej materii podnoszące się z powierzchni Słońca i opadające na nie z powrotem, pojawiające się zazwyczaj w pobliżu plam słonecznych i związane z aktywnością pola magnetycznego Słońca; wyskoki słoneczne

SJP.pl

Wikipedia

# protwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki

Wiktionary

# proudhon

[czytaj: pruDĄ albo pruDON] nazwisko, m.in. Pierre Joseph Proudhon (1809-1865) - socjalista francuski, jeden z twórców anarchizmu indywidualistycznego

SJP.pl

Pierre-Joseph Proudhon (ur. 15 stycznia 1809 w Besançon, zm. 19 stycznia 1865 w Passy) – francuski polityk, ekonomista, socjolog i dziennikarz. Uważany za ojca anarchizmu, jako pierwszy proponowany przez siebie system nazwał anarchią, a siebie samego anarchistą (Je suis anarchiste).

Wikipedia

# proukraiński

sprzyjający, przychylny Ukrainie, Ukraińcom

SJP.pl

# proukraińskość

→ proukraiński

SJP.pl

#### Patrz:

proukraiński

# prounijnie

→ prounijny

SJP.pl

#### Patrz:

prounijny

# prounijny

sprzyjający, przychylny Unii Europejskiej, popierający jej politykę

SJP.pl

# proust

[czytaj: prust] nazwisko, m.in. Marcel Proust (1871-1922) - pisarz francuski; Joseph Louis Proust (1754-1826) - chemik francuski

SJP.pl

- Adrien Proust (1834–1903) – francuski lekarz
- Jean-Paul Proust (1940–2010) – francuski polityk
- Joseph Proust (1754–1826) – francuski chemik
- Marcel Proust (1871–1922) – francuski pisarz
- (4474) Proust

Wikipedia

# proustowski

[czytaj: prustowski] taki jak u Marcela Prousta, charakterystyczny dla Marcela Prousta

SJP.pl

# proustyt

czerwony minerał, siarczek srebra i arsenu; prustyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

Wiktionary

Proustyt (prustyt) – minerał z gromady siarkosoli. Jest kruszcem srebra. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego chemika Josepha Prousta (1754-1826).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. proustytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prustyt

Wiktionary

# proverbium

łac. przysłowie, aforyzm

SJP.pl

# provident

[czytaj: PROwident lub proWIdent] firma pożyczkowa

SJP.pl

# provider

[czytaj: prowajder] dostawca oferujący dostęp do Internetu

SJP.pl

# prow.

skrót

(1.1) = prowincja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chińskie media poinformowały o niezidentyfikowanym obiekcie latającym nad morzem w okolicach Rizhao w prow. Szantung.

Wiktionary

# prowadnica

element maszyny odpowiadający za kierunek jej poruszania się

SJP.pl

Prowadnica (techn.) – część mechanizmu mająca za zadanie przemieszczenie elementu ruchomego po zadanym torze. Prowadnice najczęściej realizują ruch prostoliniowy.

Prowadnice ze względu na rodzaj występującego w nich tarcia można podzielić na:

- prowadnice z tarciem zewnętrznym
  - prowadnice ślizgowe z tarciem ślizgowym
  - prowadnice toczne z tarciem tocznym
- prowadnice z tarciem wewnętrznym
  - prowadnice sprężyste
  - prowadnice hydrostatyczne
  - prowadnice aerostatyczne

Wikipedia

# prowadniczy

przymiotnik od: prowadnica

SJP.pl

# prowadnik

element urządzenia poruszający się po prowadnicy

SJP.pl

# prowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uprowadzanie n., zaprowadzanie n.

czas. zaprowadzać

Wiktionary

# prowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: provaʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prowadzić, zaprowadzać

rzecz. uprowadzanie n., zaprowadzanie n.

Wiktionary

# prowadzić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

(1.2) kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)

(1.3) choreogr. w tańcu: kierować partnerką

(1.4) tworzyć skutek czegoś

(1.5) kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

(1.6) sport. także przen. być pierwszym w trakcie wyścigu

(1.7) przen. wieść

czasownik zwrotny niedokonany prowadzić się

(2.1) iść trzymając jeden drugiego

(2.2) być prowadzonym (1.1)

(2.3) zachowywać się, sprawować się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kelner długo prowadził nas do stolika.

(1.2) Nie piję alkoholu, bo prowadzę.

(1.2) Wczoraj prowadziłem po autostradzie ogromną ciężarówkę.

(1.3) Michał nie umie prowadzić, ciągle depcze mi po nogach, ale za to jest taki przystojny!

(1.4) Alkohol prowadzi do chorób wątroby.

(1.5) Profesor od lat prowadził badania nad napędem na wodę.

(1.6) Chociaż prowadził od samego startu, ostatecznie przybiegł drugi.

(1.7) Taki tryb życia prowadził przez około czterdzieści lat bez najmniejszego narzekania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: provaʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

(1) rzecz. prowadzenie

(1.1) rzecz. prowadnica; czas. prowadzić się, doprowadzać/doprowadzić, naprowadzać/naprowadzić, oprowadzać/oprowadzić, przeprowadzać/przeprowadzić, przyprowadzać/przyprowadzić, wprowadzać/wprowadzić, wyprowadzać/wyprowadzić, zaprowadzać/zaprowadzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kierować, przewodzić, reg. śl. kludzić.

(1.2) kierować, sterować

(1.4) skutkować, powodować

(1.5) przeprowadzać, kierować

(1.6) liderować (zob. uwagi)

(2.1) reg. śl. kludzić.

Wiktionary

# prowadzony

w lotnictwie: pilot samolotu wykonujący rozkazy prowadzącego grupę bojową

SJP.pl

# prowans.

skrót od: prowansalski

SJP.pl

# prowansalczyk

mieszkaniec Prowansji (krainy we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prowansji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prowansja ż.

:: fż. Prowansalka ż.

przym. prowansalski

Wiktionary

# prowansalka

mieszkanka Prowansji (krainy we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prowansji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prowansja ż., prowansalski mrz.

:: fm. Prowansalczyk mos.

przym. prowansalski

Wiktionary

# prowansalski

przymiotnik od: Prowansja (kraina historyczna we Francji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prowansją, dotyczący Prowansji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Magda urządziła dom w stylu prowansalskim.

(1.1) Kupiliśmy na targu prowansalskie zioła.

(2.1) Jacek biegle posługuje się prowansalskim w mowie i piśmie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci, AS: provãũ̯salsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prowansja ż., Prowansalczyk m., Prowansalka ż.

Wiktionary

# prowansalskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem prowansalskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem prowansalskim

(1.3) spisany, stworzony w języku prowansalskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvãw̃ˈsalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: provãũ̯salskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# prowansja

kraina historyczna we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Wiktionary

Prowansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra – „Nasza Prowincja”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeden z tych ludzi był Anglikiem, drugi Francuzem; obydwaj szczupli, wysokiego wzrostu, jeden brunet, jako południowiec z Prowansji, ​drugi rudy jak prawdziwy gentleman z Lancashire.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈvãw̃sʲja, AS: provãũ̯sʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prowansalczyk m., Prowansalka ż., prowansalski m.

przym. prowansalski, prowanski

Wiktionary

# prowatykański

sprzyjający Watykanowi, popierający Watykan

SJP.pl

# proweniencja

1. pochodzenie;
2. dawniej: dochód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem

(1.2) daw. dochód

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczesną fazę osadnictwa Burgundów na terenie Sabaudii, datowaną na połowę V w., reprezentują nieliczne znaleziska archeologiczne, mające wyraźną wschodniogermańską proweniencję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nt͡sʲja, AS: provẽńẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowentowy mos., prowent

przym. proweniencyjny, prowentowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochodzenie

Wiktionary

# proweniencyjny

związany z proweniencją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z proweniencją, dotyczący proweniencji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzięki badaniom proweniencyjnym można prześledzić los dzieła – od momentu jego powstania do czasów obecnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowentowy mos., proweniencja ż., prowent m.

przym. prowentowy

przysł. proweniencyjnie

Wiktionary

# prowent

w dawnej Polsce dochód z gospodarstwa wiejskiego lub zakładu przemysłowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zysk, przychód

Wiktionary

- prowent – forma dochodu folwarcznego w dawnej Polsce
- Prowent – część Kórnika, miejsce urodzenia Wisławy Szymborskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym roku prowent był wysoki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔvɛ̃nt, AS: provẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowentowy mos., proweniencja ż.

przym. prowentowy, proweniencyjny

Wiktionary

# prowentowy

pisarz prowentowy - w dawnej Polsce urzędnik trudniący się kontrolą dochodów (prowent) majątku ziemskiego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący rejestracji zysków

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek prowadzący finanse

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɛ̃nˈtɔvɨ, AS: provẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowent m., proweniencja ż.

przym. proweniencyjny

Wiktionary

# prowiancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prowiant

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie prowiant, lecz tylko mały prowiancik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowiant m.

Wiktionary

# prowiant

1. zapas żywności; wałówka (potocznie);
2. suchy prowiant - żywność w postaci gotowej do spożycia, zwłaszcza przygotowana na drogę, podróż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żywność, zapasy żywności

Wiktionary

Żywność, środek spożywczy – produkt przetworzony, częściowo przetworzony lub nieprzetworzony, przeznaczony lub nadający się do spożycia przez ludzi, w tym napoje, guma do żucia oraz wszelkie substancje dodawane do żywności w sposób zamierzony podczas wytwarzania, przygotowania lub obróbki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔvʲjãnt, AS: provʹi ̯ãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowiantowanie n., zaprowiantowanie n., prowiantura ż., prowiantowy m., prowiantowa ż., prowiancik mrz.

czas. prowiantować ndk., zaprowiantować dk.

przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żywność, pożywienie, wiktuały, daw. wiwenda, pot. wałówka

Wiktionary

# prowiantowa

w wojsku, na obozie harcerskim itp.: kobieta zajmująca się rozdzielaniem prowiantu

SJP.pl

# prowiantować

czasownik niedokonany

(1.1) zaopatrywać w żywność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲjãnˈtɔvat͡ɕ, AS: provʹi ̯ãntovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowiant m., prowiantowanie n., zaprowiantowanie n., prowiantura ż., prowiantowy m., prowiantowa ż.

czas. zaprowiantować dk.

przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aprowidować

Wiktionary

# prowiantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowiantować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprowiantowanie n., prowiant m., prowiantura ż.

czas. prowiantować ndk., zaprowiantować dk.

przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

# prowiantowy

w wojsku, na obozie harcerskim itp.: osoba zajmująca się rozdzielaniem prowiantu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z prowiantem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowiant mrz., prowiantowanie n., zaprowiantowanie n.

czas. prowiantować

Wiktionary

# prowidencjalistyczny

→ prowidencjalizm

SJP.pl

#### Patrz:

prowidencjalizm

# prowidencjalizm

pogląd historiozoficzny, według którego losami jednostki, społeczeństwa i świata kieruje opatrzność

SJP.pl

Prowidencjalizm, także: prowidencjonizm (łac. providentia „opatrzność”) – pogląd historiozoficzny i filozoficzny uznający Opatrzność za siłę kierującą losami ludzi i świata (np. Bóg-Stwórca czy Bóg-Sędzia). Przekonanie o istnieniu Opatrzności, która czuwa nad światem i dziejami.

Wikipedia

# prowincja

1. część kraju oddalona od stolicy i większych miast;
2. lekceważąco: obszary opóźnione w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym, mieszkańcy takich obszarów;
3. jednostka administracyjna w wielu państwach; część składowa federacji;
4. obszar kilku diecezji podległych metropolicie lub kilka klasztorów podległych prowincjałowi;
5. w starożytnym Rzymie: terytorium podbite przez Rzymian, rządzone przez prokonsula lub propretora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

(1.2) adm. jednostka administracyjna w niektórych krajach

(1.3) kośc. praw. kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;

(1.4) kośc. praw. zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;

(1.5) górn. indywidualny obszar produkcji

(1.6) biol. obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę

Wiktionary

- Prowincja – jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, obejmująca większy teren o zbliżonych cechach środowiskowo-krajobrazowych
- prowincja – jednostka podziału administracyjnego niektórych państw świata:
  - prowincje w I Rzeczypospolitej
  - prowincje w Afganistanie
  - prowincje w Angoli
  - prowincje w Arabii Saudyjskiej
  - prowincje w Argentynie
  - prowincje w Belgii
  - prowincje w Burkina Faso
  - prowincje w Chinach
  - prowincje w Ekwadorze
  - prowincje w Estonii
  - prowincje na Filipinach
  - prowincje w Finlandii
  - prowincje w Gabonie
  - prowincje w Hiszpanii
  - prowincje w Holandii
  - prowincje w Indonezji
  - prowincje w Irlandii
  - prowincje w Japonii (dawny podział kraju, przed 1871 r.)
  - prowincje w Kamerunie
  - prowincja w Kanadzie
  - prowincje w Korei Południowej
  - prowincje w Korei Północnej
  - prowincje w Kostaryce
  - prowincje na Kubie
  - prowincje w Mozambiku
  - prowincje w Pakistanie
  - prowincje w Panamie
  - prowincje w Prusach
  - prowincje w Południowej Afryce
  - prowincje w Sierra Leone
  - prowincje w Tajlandii
  - prowincje w Turcji
  - prowincje we Włoszech

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Jest wiele agencji prasowych w Warszawie z siedzibami na prowincji.

  (1.2) Kosowo, które formalnie pozostaje prowincją Serbii, od 1999 roku jest zarządzane przez ONZ.

  (1.3) Katowice i Gliwice należą do tej samej prowincji kościelnej.

  (1.4) Zbigniew wstąpił do prowincji franciszkanów.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: prɔˈvʲĩnt͡sʲja, AS: provʹĩncʹi ̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. prowincjonalizm m., prowincjonalność ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałat mos., prowincjałka ż.

  przym. prowincjonalny, prowincjalny

  przysł. prowincjonalnie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) peryferie; pot. pejor. zadupie, wygwizdów, tam gdzie wrony zawracają; wulg. tam gdzie psy dupami szczekają

  (1.2) region

  Wiktionary

# prowincjalizm

wyraz lub zwrot językowy charakterystyczny dla pewnej okolicy (prowincji), nie używany w języku ogólnoliterackim; prowincjonalizm

SJP.pl

# prowincjalny

1. → prowincjał;
2. → prowincja (dawniej); prowincjonalny, prowincyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) adm. dotyczący prowincji (jednostki administracyjnej)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲĩnˈt͡sʲjalnɨ, AS: provʹĩncʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincjałat mos., prowincjał mos., prowincja ż., prowincjałka ż., prowincjonalność ż., prowincjusz mos., prowincjuszka ż.

przym. prowincjonalny

Wiktionary

# prowincjalski

→ prowincjał

SJP.pl

#### Patrz:

prowincjał

# prowincjał

zwierzchnik klasztorów jednej prowincji zakonnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. adm. wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;

Wiktionary

Prowincjał, przełożony prowincjalny – zakonnik wybrany lub mianowany na wyższego przełożonego prowincji zakonu. Może nosić też inne nazwy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas nieobecności prowincjała rządy w prowincji spełniał komisarz prowincjalny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjałat m., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincjalizm m., prowincjonalizacja ż., prowincjonalizowanie n., sprowincjonalizowanie n.

:: fż. prowincjałka ż.

czas. prowincjonalizować ndk., sprowincjonalizować dk.

przym. prowincjalny, prowincjonalny

przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przełożony prowincjalny, minister prowincjalny

Wiktionary

# prowincjałat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. rel. urząd prowincjała

(1.2) adm. rel. czas trwania kadencji prowincjała

(1.3) adm. rel. siedziba prowincjała

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prowincjałat sprawił, że poznał lepiej prowincję, już nie mógł zasłaniać się nieznajomością braci.

(1.2) Za prowincjałatu ojca Szojdy nawiązano kontakty z prowincjami niemieckojęzycznymi.

(1.3) W archiwum i w prowincjałacie znów pojawiły się zacieki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał m., prowincjałka ż., prowincjonalizm m., prowincjonalność ż., prowincjalizm m., prowincjonalizacja ż., prowincjonalizowanie n., sprowincjonalizowanie n.

czas. prowincjonalizować ndk., sprowincjonalizować dk.

przym. prowincjalny, prowincjonalny

przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

# prowincjałka

→ prowincjał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta z prowincji

Wiktionary

#### Patrz:

prowincjał

#### Przykłady

(1.1) Do przedziału weszła schludna prowincjałka z koszami grzybów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałat mrz.

przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowincjuszka

Wiktionary

# prowincjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. prowincjusz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem zupełny prowincjonalista, nie wiem, co się dzieje na szerokim świecie.

(1.1) Jak za czasów wileńskich nie czuł się poeta w stosunku do Warszawy prowincjonalistą, tak też nigdy później.

(1.1) Jako prowincyonalista sic. [prowincjonalista], rozmiłowany w prowincyi sic. [prowincji], na której spędziłem większą część swojej służby, jestem zdecydowanym stronnikiem decentralizacyi sic. [decentralizacji].

(1.1) Wicek[,] w niezupełnie zrozumiałych dla prowincyonalisty sic. [prowincjonalisty] wyrażeniach, malował życie szkolne i rozkosze miasta.

Wiktionary

# prowincjonalizm

1. ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość;
2. wyraz lub zwrot językowy charakterystyczny dla pewnej okolicy (prowincji), nie używany w języku ogólnoliterackim; prowincjalizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podtrzymywanie staromodnych postaw przez mieszkanców prowincji

Wiktionary

Regionalizm – element językowy, cecha językowa (cecha wymowy, wyraz, forma wyrazowa, konstrukcja składniowa itp.) o charakterze regionalnym, występująca na części obszaru danego języka.

Polskie regionalizmy są zwykle dobrze osadzone w tradycji regionu, używane od wielu dziesiątków lat i spotykają się z aprobatą normatywną. Zachowanie regionalizmów uchodzi za świadectwo bogactwa języka, sprzyjające jego różnorodności, a także za odzwierciedlenie historii i kultury danego regionu. Nawet w obliczu zaniku dialektów tradycyjnych (na korzyść języka ogólnego) wśród użytkowników polszczyzny utrzymują się cechy regionalne, zwłaszcza w zakresie leksyki. Najczęściej są to elementy języka potocznego, raczej niespotykane w formalnych wypowiedziach pisemnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prowincjusz mos., prowincjonalność ż., prowincjałat mrz., prowincjał mos., prowincja ż.

przym. prowincjonalny

Wiktionary

# prowincjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: prowincjonalnie

SJP.pl

# prowincjonalność

ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość, prowincjonalizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowincjonalne; cecha tych, którzy są prowincjonalni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjonalizm m., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał m., prowincjałat m., prowincjonalnienie n.

czas. prowincjonalnieć

przym. prowincjonalny, prowincjalny

przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowincjonalizm, zaściankowość

Wiktionary

# prowincjonalny

1. dotyczący prowincji - jednostki administracji w niektórych krajach, np. prowincjonalna stolica;
2. dotyczący prowincji - części kraju położonych poza wielkimi miastami, np. prowincjonalny hotel;
3. charakterystyczny dla ludzi mieszkających w części kraju poza wielkimi miastami, np. prowincjonalne myślenie;
4. dotyczący prowincji - jednostki administracyjnej w organizacji kościelnej, np. synod prowincjonalny;
5. pejoratywnie: mający niski poziom rozwoju cywilizacyjnego, ograniczony sposób myślenia; zacofany, zaściankowy, parafiański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prowincją, dotyczący prowincji

(1.2) położony na prowincji, z dala od metropolii

(1.3) rel. adm. związany z prowincją kościelną, dotyczący prowincji kościelnej, pochodzący z prowincji kościelnej

przymiotnik jakościowy

(2.1) o osobie charakteryzujący się brakiem ogłady towarzyskiej, szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom

(2.2) świadczący o prowincjonalizmie

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Internet jest obecnie przestrzenią kwitnącej aktywności artystycznej, przy której oblężony przez artystów Paryż przełomu XIX i XX w. wygląda jak prowincjonalny grajdoł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałka ż., prowincjałat mrz.

przym. prowincjalny, prowincjalny

przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) regionalny; przest. prowincjalny

(1.2) przest. prowincjalny

(2.1) zaściankowy, parafiański

(2.2) zaściankowy, parafiański

Wiktionary

# prowincjonał

→ prowincjał

SJP.pl

#### Patrz:

prowincjał

# prowincjonałka

zwierzchniczka klasztorów jednej prowincji zakonnej

SJP.pl

# prowincjusz

osoba z prowincji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Wiktionary

Prowincjusz – powieść obyczajowa autorstwa Ryszarda Sadaja z 1979 (pierwsze wydanie - Wydawnictwo Literackie).

Jest trzecią książką i pierwszą powieścią autora. Ukazała się po dwu tomach opowiadań (Na polanie - 1976 i Zaklęcia - 1978). Powieść dotyczy problematyki kształtowania postaw młodych ludzi w obliczu dynamicznych przemian niewielkich miast polskiej prowincji w latach 70. XX wieku. Jest opowieścią o Andrzeju Morawcu - pracowniku PZU handlującym ubezpieczeniami, zamieszkałym w fikcyjnym miasteczku Tomaszów zlokalizowanym koło Tarnobrzega i posiadającym wiele cech tego miasta (W oddali, w pogodne dni można było dostrzec wieżę kościoła w Koprzywnicy). Mieszka w dzielnicy zwanej Złodziejówką, przy ul. Słonecznikowej 32. Czując się obco w Tomaszowie i nie mogąc znaleźć tu sobie miejsca (I z niedowierzaniem stwierdził, że jest intruzem w Tomaszowie, w swoim rodzinnym miasteczku!), pewnego dnia rzuca pracę akwizytora ubezpieczeniowego i uderzywszy w twarz swojego dyrektora (niejakiego Bodka) wyrusza w półroczną podróż po Polsce. Włóczy się bez celu napotykając przeróżne typy ludzkie i tęskniąc do swej tomaszowskiej miłości - Haliny. Odwiedza kolejno:

- Kraków, gdzie poznaje Marcina Bednarka, obieżyświata,
- Białystok, gdzie poznają leciwą prostytutkę,
- Paniewo na Kanale Augustowskim, gdzie zabierają zgubiony portfel pewnej starszej kobiety, która sprzedała krowę,
- kemping nad jeziorem Krzywym, gdzie zostają obrabowani,
- Rygol, gdzie przez tydzień trudnili się dorywczą pracą przy młócce,
- samotne gospodarstwo w Mułach nad jeziorem Szlamy, gdzie Morawiec rozstaje się z Bednarkiem,
- Bystrzycę (posiadającą cechy Bystrzycy Kłodzkiej), gdzie poznaje odrażającego szczurołapa Aleksego Kulawca,
- Zakopane (Wiktorówki i Rusinową Polanę), gdzie spotyka się z kochanką Małgorzatą Solińską,
- Warszawę, gdzie spotyka się z kolegą Wickiem Czernym, który odniósł sukces w stolicy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na stacji stał jakiś prowincjusz z psem na smyczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈvʲĩnt͡sʲjuʃ, AS: provʹĩncʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincjał m., prowincjałka ż.

:: fż. prowincjuszka ż.

przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary

# prowincjuszka

→ prowincjusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Wiktionary

#### Patrz:

prowincjusz

#### Przykłady

(1.1) Za miastem do autobusu powsiadały prowincjuszki i zaparowało szyby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowincja ż., prowincjałka ż.

:: fm. prowincjusz m.

przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowincjałka

Wiktionary

# prowincyjny

→ prowincja; prowincjonalny, prowincjalny

SJP.pl

# prowitamina

związek chemiczny przekształcający się w organizmie - pod wpływem energii słonecznej lub enzymów - w witaminę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

Wiktionary

Prowitamina – związek chemiczny, który w wyniku reakcji chemicznych (np. enzymatycznych lub fotochemicznych) w organizmie ulega przekształceniu w witaminę.

Tak np. prowitamina D2 (ergosterol) jest poprzez promieniowanie ultrafioletowe przetwarzana w skórze w witaminę D2 (ergokalcyferol).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲitãˈmʲĩna, AS: provʹitãmʹĩna

Wiktionary

# prowizja

procentowe wynagrodzenie handlowego personelu przedsiębiorstwa, stanowiące zmienny element pensji, pobierane za pośrednictwo w dokonaniu transakcji handlowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej

Wiktionary

Prowizja – forma wynagrodzenia podmiotu z tytułu dokonanej czynności prawnej. Może być wynagrodzeniem za pośrednictwo w zawieraniu danej umowy na polecenie lub w imieniu podmiotu zlecającego (np. osoby fizycznej lub prawnej) albo też wynagrodzeniem tegoż podmiotu za świadczone przez niego operacje i usługi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Agent otrzymuje prowizję od każdej transakcji, w której pośredniczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈvʲizʲja, AS: provʹizʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prowizyjny

przysł. prowizyjnie

Wiktionary

# prowizor

przestarzałe:
1. pomocnik aptekarza bez tytułu magistra;
2. rządca majątku, administrator

SJP.pl

# prowizorium

1. stan chwilowy, tymczasowy;
2. prowizorium budżetowe - budżet uchwalony tymczasowo, na pewien czas przed budżetem rocznym

SJP.pl

Wikipedia

# prowizorka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś prowizorycznego, wykonanego z nietrwałych materiałów lub w nietrwały sposób

(1.2) pot. stan tymczasowości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲiˈzɔrka, AS: provʹizorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowizoryczność ż., prowizorium n., prowizor m., prowizorstwo n.

przym. prowizoryczny

przysł. prowizorycznie

Wiktionary

# prowizorycznie

przysłówek

(1.1) w sposób prowizoryczny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prowizoryczny

rzecz. prowizoryczność ż., prowizorka ż.

Wiktionary

# prowizoryczniej

stopień wyższy od przysłówka: prowizorycznie

SJP.pl

# prowizoryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowizoryczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowizorka ż., prowizorium n., prowizor m., prowizorstwo n.

przym. prowizoryczny

przysł. prowizorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowizorium, prowizorka

Wiktionary

# prowizoryczny

mający trwać tylko przez jakiś czas; niestały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łączność ze światem zapewniała prowizoryczna kładka, przerzucona nad rwącym potokiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲizɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: provʹizoryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowizorka ż., prowizorium n., prowizoryczność ż.

przysł. prowizorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tymczasowy

Wiktionary

# prowizyjny

przymiotnik od: prowizja

SJP.pl

# prowodyr

1. osoba przewodząca, stojąca na czele jakiejś grupy, inicjator, organizator jakichś zajść, wystąpień;
2. pogardliwie: przywódca bandy, sitwy;
3. dawniej: wodzirej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im

(1.2) daw. wodzirej

(1.3) przest. przewodnik stada

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prowodyr pierwszy rzucił w szybę kamieniem i wskazał tłumowi uciekających.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈvɔdɨr, AS: provodyr

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowodyrka ż.

Wiktionary

# prowodyrka

1. kobieta przewodząca, stojąca na czele jakiejś grupy, inicjatorka, organizatorka jakichś zajść, wystąpień;
2. pogardliwie: przywódczyni bandy, sitwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta stawająca na czele, przewodząca grupie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To Żaneta była prowodyrką całego zajścia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowodyr mos.

Wiktionary

# prowojenność

→ prowojenny

SJP.pl

#### Patrz:

prowojenny

# prowok

potocznie: prowokator;
1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. środ. polit. prowokator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokator, prowokatorka, prowokowanie, sprowokowanie

czas. prowokować, sprowokować

Wiktionary

# prowokacja

1. podstępne działanie mające na celu nakłonienie kogoś do popełnienia zgubnego dla niego czynu; podżeganie, podjudzanie, podburzanie;
2. przenośnie: zachowanie mające na celu zaszokowanie kogoś, wywołanie w kimś jakichś emocji lub zachowań, których na co dzień nie wykazuje;
3. w prawie: nakłanianie jakiejś osoby do popełnienia przestępstwa w celu doprowadzenia do wszczęcia przeciw niej postępowania karnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania

(1.2) podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

Wiktionary

Prowokacja – podstępne i celowe działanie osoby trzeciej mające na celu spowodowanie reakcji ofiary prowokacji, zazwyczaj szkodliwej dla niej i często dla osób z nią związanych lub organizacji, jak np. uzyskanie odpowiedzi, informacji, wywołanie silnych emocji, niekontrolowanego zachowania, złamanie prawa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj byłem poddany prowokacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkat͡sʲja, AS: provokacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokacyjny, prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary

# prowokacyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób prowokacyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokator m., prowokatorka ż., sprowokowanie n., prowokacyjność ż., prowokowanie n.

przym. prowokacyjny

czas. sprowokować, prowokować

przysł. prowokująco

Wiktionary

# prowokacyjniej

stopień wyższy od przysłówka: prowokacyjnie

SJP.pl

# prowokacyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prowokacyjny

SJP.pl

# prowokacyjność

skłonność do zaczepnego, wyzywającego zachowania; zaczepność, napastliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowokacyjne; cecha tych, którzy są prowokacyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokacyjny, prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary

# prowokacyjny

1. właściwy dla prowokacji, mający charakter prowokacji - podstępnego działania, np. działanie prowokacyjne;
2. mający prowokować, np. spojrzenie prowokacyjne; zaczepny, wyzywający, prowokujący;
3. lubiący prowokować, zachowujący się zaczepnie, np. kobieta prowokacyjna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zaczepny, mający charakter prowokacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piłkarz po zdobyciu gola podbiegł do kibiców drużyny przeciwnej i, uśmiechając się szyderczo, wykonywał wobec nich prowokacyjne gesty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ, AS: provokacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowokujący

Wiktionary

# prowokator

1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, prowok, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca prowokacji

(1.2) tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi

Wiktionary

Prowokator – osoba, która nakłania inną osobę do popełnienia czynu zabronionego, nie po to, aby ten został popełniony, ale po to, by skierować postępowanie karne przeciwko nakłanianej osobie (art. 24 KK). Prowokacja jest zatem bardzo podobna do podżegania, lecz jest odrębną instytucją prawną. Prowokator ponosi odpowiedzialność karną, która przewidziana jest za dane przestępstwo, do którego nakłaniał inną osobę. Tak więc, jeśli prowokator nakłaniał drugą osobę do popełnienia np. zabójstwa, to zgodnie z obowiązującymi przepisami (Kodeks karny z 1997 roku) jego postępowanie będzie zagrożone sankcją kary pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 8 lat, karą 25 lat pozbawienia wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności (patrz: art. 148 KK). Nie ma znaczenia, czy osoba, którą prowokował, w ogóle przystąpiła do popełnienia czynu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan jest płatnym prowokatorem na usługach policji i pobiera za to regularne apanaże zupełnie bez skrupułów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkatɔr, AS: provokator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokowanie n., sprowokowanie n.

:: fż. prowokatorka ż.

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokacyjny, prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podżegacz, podjudzacz, judziciel; przest. instygator

Wiktionary

# prowokatorka

1. kobieta nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyrka, podżegaczka, judzicielka;
2. kobieta, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która prowokuje; kobieta powodująca prowokację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokowanie n., sprowokowanie n., prowokacyjność ż.

:: fm. prowokator

:: zdrobn. prowokacyjka

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokacyjny

przysł. prowokacyjnie

Wiktionary

# prowokatorski

1. właściwy prowokatorowi - osobie zachęcającej kogoś podstępnie do popełnienia czynu, który będzie miał nieprzyjemne następstwa w przyszłości; podżegający;
2. właściwy prowokatorowi - osobie, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych; szokujący, prowokujący

SJP.pl

# prowokować

1. działać na kogoś w taki sposób, by nakłonić go do zrobienia jakiejś czynności, zwykle na korzyść prowokatora; podjudzać, podżegać;
2. przenośnie: starać się wywołać u kogoś określoną reakcję, wzbudzać w kimś emocje, których normalnie nie okazuje, np. prowokować kłótnie;
3. przenośnie: pobudzać do podjęcia określonych działań, np. prowokować do myślenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprowokować)

(1.1) wywoływać

(1.2) podburzać do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U tego samego pacjenta mogą występować zarówno epizody prowokowane przez emocje, jak i przez długotrwałe nieruchome stanie.

(1.1) W przypadku połknięcia substancji absolutnie nie wolno prowokować wymiotów, aby nie dopuścić do wtórnego poparzenia drogi pokarmowej i jamy ustnej!

(1.2) Zostałem do tego sprowokowany.

(1.2) Prowokował mnie cały czas głupimi minami, aż nie wytrzymałem i mu przyłożyłem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkɔvat͡ɕ, AS: provokovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowok mos., prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

czas. sprowokować dk.

przym. prowokacyjny, prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nakłaniać, perswadować, zachęcać

(1.2) podżegać

Wiktionary

# prowokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie prowokacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔkɔˈvãɲɛ, AS: provokovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowok mos., prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., sprowokowanie n.

czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

przym. prowokacyjny, prowokatorski

przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary

# prowokująco

przysłówek

(1.1) w sposób prowokujący, prowokacyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prowokacja ż., prowokator m.

przym. prowokacyjny

przysł. prowokacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prowokacyjnie

Wiktionary

# prowokujący

1. działać na kogoś w taki sposób, by nakłonić go do zrobienia jakiejś czynności, zwykle na korzyść prowokatora; podjudzać, podżegać;
2. przenośnie: starać się wywołać u kogoś określoną reakcję, wzbudzać w kimś emocje, których normalnie nie okazuje, np. prowokować kłótnie;
3. przenośnie: pobudzać do podjęcia określonych działań, np. prowokować do myślenia

SJP.pl

# proxy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. komponent lub urządzenie pośredniczące w dostępie do innego obiektu;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔksɨ, AS: proksy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) serwer pośredniczący

Wiktionary

# proza

1. mowa niewiązana występująca we wszystkich rodzajach literackich;
2. utwory pisane mową niewiązaną, np. powieści, nowele, opowiadania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. liter. mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

(1.2) liter. ogół utworów pisanych mową niewiązaną

(1.3) liter. autorzy piszący teksty prozą (1.1)

(1.4) przen. sprawy codzienne, przyziemne

Wiktionary

Proza – pojęcie z zakresu teorii literatury, mające różne znaczenia:

- „mowa niewiązana”, historycznie przeciwstawiana poezji
- „mowa pospolita”, która służy do komunikacji i spełniania funkcji poznawczych, przeciwstawiana mowie poetyckiej
- wszelkie utwory narracyjno-fabularne, takie jak powieści, opowiadania, nowele, w odróżnieniu od utworów dramatycznych i poezji lirycznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Czesia lubuje się w prozie latynoskiej.

(1.4) Doświadczyliśmy na własnej skórze brazylijskiej prozy życia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔza, AS: proza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proziak mrz., prozaiczność ż., prozaik mos., prozaiczka ż., prozaika ż.

przym. prozaiczny, prozatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) beletrystyka

Wiktionary

# prozac

lek stosowany głównie w leczeniu depresji; prozak, fluoksetyna

SJP.pl

Fluoksetyna – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwdepresyjny, głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz obsesyjno-kompulsyjnych. Ponadto znalazła zastosowanie w leczeniu bulimii, przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych, zespołu lęku napadowego i depresji w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (w połączeniu z olanzapiną). Należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

Wikipedia

# prozachodni

przymiotnik

(1.1) popierający Zachód

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Diouf zdobył sobie opinię prozachodniego technokraty i męża stanu.

Wiktionary

# prozaiczka

autorka utworów literackich pisanych prozą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która pisze utwory prozą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bardzo długo nie widziałam siebie jako prozaiczki, zajmowałam się tylko poezją.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proza ż.

:: fm. prozaik m.

przym. prozaistyczny, prozatorski

Wiktionary

# prozaiczniej

stopień wyższy od przysłówka: prozaicznie

SJP.pl

# prozaiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prozaiczny

SJP.pl

# prozaiczność

pospolitość, powszechność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

(1.2) cecha tego, co prozaiczne, niepoetyckie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proza ż., prozaizm m., prozaizacja ż., prozaista m., prozaik m., prozaiczka ż., prozatorstwo n., prozator m., prozatorka ż., prozaizacja ż., prozaizowanie n.

czas. prozaizować

przym. prozaiczny, prozatorski

przysł. prozaicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyziemność, szarzyzna

(1.2) niepoetyckość

Wiktionary

# prozaiczny

1. zwykły, powszedni, uproszczony; pospolity, zwyczajowy, niepoetyczny;
2. pisany prozą; prozatorski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący

(1.2) liter. napisany prozą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proza ż., prozaik mos., prozaiczność ż.

przym. prozatorski

przysł. prozaicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyziemny

(1.2) prozatorski

Wiktionary

# prozaik

autor utworów literackich pisanych prozą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

(1.2) przen. rzad. człowiek praktyczny, nie oddający się wyższym porywom

Wiktionary

Proza – pojęcie z zakresu teorii literatury, mające różne znaczenia:

- „mowa niewiązana”, historycznie przeciwstawiana poezji
- „mowa pospolita”, która służy do komunikacji i spełniania funkcji poznawczych, przeciwstawiana mowie poetyckiej
- wszelkie utwory narracyjno-fabularne, takie jak powieści, opowiadania, nowele, w odróżnieniu od utworów dramatycznych i poezji lirycznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiadomo z daleka, kto nadchodzi z głębi literackich czeluści. Poeta z Petersburga? Prozaik z Wiednia? Scenarzysta z Birmy? Bajkopisarka z Seulu? Maleńki liryk z Japonii? Tym razem jest to dramaturg z Botswany. – ((…)) – mówi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proza ż., prozaiczność ż.

:: fż. prozaiczka ż.

przym. prozaiczny, prozatorski

przysł. prozaicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. proza ż., prozaiczność ż.

:: fż. prozaiczka ż.

przym. prozaiczny, prozatorski

przysł. prozaicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prosaist

* baskijski: (1.1) prosalari

* białoruski: (1.1) празаік m.

* bułgarski: (1.1) прозаик m.

* czeski: (1.1) prozaik

* estoński: (1.1) proosakirjanik

* francuski: (1.1) prosateur

* hiszpański: (1.1) prosador

* interlingua: (1.1) prosator

* litewski: (1.1) prozininkas m., prozaikas m.

* łotewski: (1.1) prozaiķis m.

* macedoński: (1.1) прозаик, прозаист

* niemiecki: (1.1) Prosaist m., Prosaschriftsteller m.

* portugalski: (1.1) prosador m.

* słowacki: (1.1) prozaik

* szwedzki: (1.1) prosaförfattare

* ukraiński: (1.1) прозаїк

* węgierski: (1.1) prózaíró

* włoski: (1.1) prosatore

źródła.

== prozaik (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) liter. prozaik

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prozaika

nauka o artystycznej organizacji prozy

SJP.pl

# prozaizacja

1. czynienie czegoś zwykłym, pospolitym; nadawanie czemuś lub nabieranie przez coś cech prozaiczności, powszedniości;
2. nadawanie poezji cech prozy, wprowadzanie do utworu poetyckiego wyrazów i stylistyki spoza stylu poetyckiego

SJP.pl

# prozaizm

element językowy użyty w wypowiedzi poetyckiej, pochodzący spoza stylu poetyckiego określonej epoki

SJP.pl

Prozaizm – element językowy pochodzący spoza stylu artystycznego (właściwy np. dla stylu obiegowego lub naukowego), w ujęciu funkcjonalnym: środek tego rodzaju zastosowany w wypowiedzi poetyckiej. Pojawienie się prozaizmu może wynikać z niedostatecznego warsztatu pisarskiego, częściej jednak jest zamierzonym zabiegiem i ma na celu nadanie wypowiedzi specyficznego nacechowania stylistycznego, np. w wierszu K.I. Gałczyńskiego:

Przeciwieństwem prozaizmów są poetyzmy.

Wikipedia

# prozaizować

1. wprowadzać prozaizmy do utworu poetyckiego;
2. nadawać utworowi poetyckiemu cech prozaicznych

SJP.pl

# prozak

lek przeciwdepresyjny stosowany również przy leczeniu bulimii i lęków napadowych; prozac, fluoksetyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek antydepresyjny zawierający fluoksetynę

Wiktionary

Fluoksetyna – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwdepresyjny, głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz obsesyjno-kompulsyjnych. Ponadto znalazła zastosowanie w leczeniu bulimii, przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych, zespołu lęku napadowego i depresji w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (w połączeniu z olanzapiną). Należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odtąd do wieczornego kubka naparu z lipy japońskiej wkładano jej dwie pastylki prozaku, po którym czuła się lepiej, nadal jednak zadawała sobie czasem pytanie: co ja tu właściwie robię?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prozac

Wiktionary

# prozapalny

sprzyjający powstawaniu zapalenia

SJP.pl

# prozapia

dawniej: pochodzenie; ród, przodkowie, antenaci

SJP.pl

# prozator

autor utworów literackich pisanych prozą

SJP.pl

# prozatorka

autorka utworów literackich pisanych prozą

SJP.pl

# prozatorski

1. odnoszący się do prozy lub prozatora (prozaika);
2. pisany prozą; prozaiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liter. napisany prozą

(1.2) liter. mający związek z prozą lub prozaikiem czy prozaiczką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na język polski "Agnes" przetłumaczyła Barbara Grzegorzewska, wcześniej tłumaczka wielu utworów prozatorskich, m. dla dzieci serii o Mikołajkach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prozaiczny

rzecz. proza ż., prozaik mos., prozaiczka ż., prozaika ż., prozator mos., prozaiczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prozaiczny

Wiktionary

# prozatorskość

→ prozatorski

SJP.pl

#### Patrz:

prozatorski

# prozatorstwo

sztuka pisania prozą; dictamen

SJP.pl

# prozaurolof

rodzaj późnokredowego dinozaura kaczodziobego z rodziny hadrozaurów

SJP.pl

Prozaurolof (Prosaurolophus) – rodzaj dinozaura kaczodziobego żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Odkrycia pozostałości co najmniej dwudziestu pięciu osobników należących do dwóch gatunków, w tym zarówno czaszek, jak i szkieletów. Pomimo tego nie należy do najlepiej znanych opinii publicznej dinozaurów. Skamieniałości tego liczącego 9 metrów długości stworzenia znaleziono w późnokampańskiej formacji Dinosaur Park w Albercie i prawie współczesnej jej montańskiej formacji Two Medicine, liczą one sobie około 75 milionów lat. Najbardziej charakterystyczna cecha zwierzęcia to niewielki, lecz masywny grzebieniem tworzony przez kości nosowe, sterczący przed oczami.

Wikipedia

# prozauropod

dinozaur gadziomiedniczny żyjący podczas triasu i na początku jury

SJP.pl

Prozauropody (Prosauropoda) – grupa wczesnych roślinożernych dinozaurów żyjących podczas triasu i na początku jury.

Pozostaje przedmiotem sporów, czy należy uznać prozauropody wyłącznie za parafiletyczną grupę bazalnych zauropodomorfów, wyróżnianą jedynie nieformalnie, czy też można wyróżnić monofiletyczne prozauropody; w tym drugim wypadku nie jest zaś pewne, jakie dokładnie dinozaury można do tej grupy zaliczyć. Galton i Upchurch (2004) zdefiniowali prozauropody jako klad obejmujący plateozaura i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami; zaliczyli do nich wszystkie rodzaje bazalnych zauropodomorfów nie należące do zauropodów. Inni naukowcy (m.in. Sereno, 2005) uważają jednak, że prozauropody obejmujące wszystkie te rodzaje z pewnością byłyby grupą parafiletyczną, gdyż należeliby do nich przodkowie zauropodów, lecz nie same zauropody. Stąd w ostatnich latach niektórzy naukowcy podjęli próby przedefiniowania prozauropodów, tak by wykluczyć z nich zarówno przodków zauropodów, jak i najbardziej prymitywne zauropodomorfy. Np. Yates i Kitching (2003) wykluczyli z prozauropodów bazalne rodzaje Thecodontosaurus i Saturnalia, a także - uznane przez nich za bazalne zauropody - anchizaura i melanorozaura. Yates (2007) poszedł jeszcze dalej, stwierdzając, że prozauropody takie jak riochazaur czy masospondyl są w rzeczywistości bliżej spokrewnione z zauropodami niż z plateozaurem.

Wikipedia

# prozauropody

dinozaur gadziomiedniczny żyjący podczas triasu i na początku jury

SJP.pl

Prozauropody (Prosauropoda) – grupa wczesnych roślinożernych dinozaurów żyjących podczas triasu i na początku jury.

Pozostaje przedmiotem sporów, czy należy uznać prozauropody wyłącznie za parafiletyczną grupę bazalnych zauropodomorfów, wyróżnianą jedynie nieformalnie, czy też można wyróżnić monofiletyczne prozauropody; w tym drugim wypadku nie jest zaś pewne, jakie dokładnie dinozaury można do tej grupy zaliczyć. Galton i Upchurch (2004) zdefiniowali prozauropody jako klad obejmujący plateozaura i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami; zaliczyli do nich wszystkie rodzaje bazalnych zauropodomorfów nie należące do zauropodów. Inni naukowcy (m.in. Sereno, 2005) uważają jednak, że prozauropody obejmujące wszystkie te rodzaje z pewnością byłyby grupą parafiletyczną, gdyż należeliby do nich przodkowie zauropodów, lecz nie same zauropody. Stąd w ostatnich latach niektórzy naukowcy podjęli próby przedefiniowania prozauropodów, tak by wykluczyć z nich zarówno przodków zauropodów, jak i najbardziej prymitywne zauropodomorfy. Np. Yates i Kitching (2003) wykluczyli z prozauropodów bazalne rodzaje Thecodontosaurus i Saturnalia, a także - uznane przez nich za bazalne zauropody - anchizaura i melanorozaura. Yates (2007) poszedł jeszcze dalej, stwierdzając, że prozauropody takie jak riochazaur czy masospondyl są w rzeczywistości bliżej spokrewnione z zauropodami niż z plateozaurem.

Wikipedia

# prożek

zdrobnienie od: próg

SJP.pl

# prozelicki

odnoszący się do prozelity lub prozelityzmu, właściwy prozelitom

SJP.pl

# prozelita

człowiek przyjmujący nowe wyznanie; neofita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neofita, nawrócony

Wiktionary

Prozelityzm (gr. προσήλυτος, prosēlytos „obcy, przybysz“ od προσ, pros „w stronę“ oraz ἐλεύσομαι, eleusomai czas przyszły od ἔρχομαι, érchomai „przybywać“) – nawracanie innych na swoją wiarę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Filip Apostoł ochrzcił prozelitę etiopskiego, urzędnika królowej etiopskiej Kandaki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prozelityzm mrz., prozelityczność ż., prozelickość ż.

przym. prozelicki, prozelityczny

przysł. prozelicko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prozelityzm mrz., prozelityczność ż., prozelickość ż.

przym. prozelicki, prozelityczny

przysł. prozelicko

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|proselytus. < etym|gr|προσήλυτος.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) proselyte

* baskijski: (1.1) proselito

* bułgarski: (1.1) прозелит m.

* francuski: (1.1) prosélyte m.

* hiszpański: (1.1) prosélito m.

* łaciński: (1.1) proselytus m.

* węgierski: (1.1) prozelita

* włoski: (1.1) proselito m.

źródła.

== prozelita (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) prozelita

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prozelitka

[prozelita}; neofitka

SJP.pl

# prozelityzm

dążenie do pozyskania wyznawców jakiejś religii lub idei

SJP.pl

Prozelityzm (gr. προσήλυτος, prosēlytos „obcy, przybysz“ od προσ, pros „w stronę“ oraz ἐλεύσομαι, eleusomai czas przyszły od ἔρχομαι, érchomai „przybywać“) – nawracanie innych na swoją wiarę.

Wikipedia

# prozenchyma

Plektenchyma – tkanka rzekoma, która powstaje z nitkowatych, początkowo oddzielonych plech poprzez ich splątanie się i złączenie. Występuje u grzybów i niektórych glonów. Nitki plechy łączą się z sobą poprzez ścisłe splątanie albo poprzez zlepienie śluzowatymi ścianami komórkowymi, tworząc twór podobny do tkanki roślin wyższych.

Wikipedia

# prozerpina

w mitologii rzymskiej: bogini świata podziemnego; Proserpina

SJP.pl

Prozerpina (łac. Proserpĭna) – starorzymska bogini kiełkującego zboża, królowa świata podziemnego.

Uważana za małżonkę Dis Patera (Plutona), wraz z którym odbierała cześć podczas świąt znanych jako ludi Tarentini. Jej imię pochodzi od łac. proserpere – „zjawiać się”.

Bardzo wcześnie została utożsamiona z grecką Persefoną.

Wikipedia

# proziak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. niewielki placek z mąki pszennej, kwaśnej śmietany i jajek z dodatkiem sody oczyszczonej, pieczony na blasze; specjalność polskiej regionalnej kuchni podkarpackiej;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proza ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chleb sodowy, proziok

Wiktionary

# próżne

1. mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu;
2. niczym niewypełniony; pusty;
3. niedający oczekiwanych efektów; daremny, nieefektywny

SJP.pl

# próżnia

1. stan gazu będącego pod ciśnieniem mniejszym od ciśnienia atmosferycznego;
2. obszar wypełniony gazem o ciśnieniu mniejszym od ciśnienia atmosferycznego; wakuum; vacuum
3. w anatomii: płaszczyzna miednicy mniejszej, której wymiar prosty zawiera się między górnym brzegiem spojenia łonowego a wzgórkiem kości krzyżowej i której wymiar poprzeczny zawiera się pomiędzy najbardziej na boki oddalonymi punktami linii granicznych (znajdujących się na talerzach symetrycznych kości biodrowych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

(1.2) techn. stan bardzo niskiego ciśnienia

(1.3) pusta przestrzeń

(1.4) przen. stan braku lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka

Wiktionary

Próżnia – w rozumieniu tradycyjnym pojęcie równoważne pojęciu pustej przestrzeni. We współczesnej fizyce, technice oraz rozumieniu potocznym pojęcie próżni ma zupełnie odmienne konotacje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Astronauci wychodzą w próżnię w celu przeprowadzenia napraw lub zamontowania aparatury zbyt delikatnej, aby zadanie to mogły wykonać roboty.

(1.3) Poruszał się po ringu statycznie, często odbierał ciosy, a jego własne uderzenia zwykle trafiały w próżnię.

(1.4) Coraz więcej pacjentów uskarża się na poczucie bezsensu i życiowej próżni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpruʒʲɲa, AS: pružʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżność ż., próżniak m., próżniaczka ż., próżniactwo n., próżnowanie n., opróżnianie n., opróżnienie n., wypróżnianie n., wypróżnienie n., próżnica ż.

czas. opróżniać ndk., opróżnić dk., wypróżniać ndk., wypróżnić dk., próżnować ndk.

przym. próżniowy, próżny, próżniacki, próżniaczy

przysł. próżniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) vacuum

(1.3) pustka

(1.4) jałowizna, jałowość, pustka

Wiktionary

# próżniacki

charakterystyczny dla próżniaka, oddający się próżnowaniu; próżniaczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uciekł na wieś i tam wiedzie swój próżniacki żywot.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. próżniaczyć ndk.

przym. próżniaczy, próżniowy

rzecz. próżniactwo n., próżnia ż., próżniak mos., próżniaczka ż.

przysł. próżniaczo

Wiktionary

# próżniactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lenistwo, niechęć do pracy, nieróbstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego próżniactwo doprowadzało ojca do szału.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. próżniaczy, próżniacki, próżniowy

przysł. próżniaczo

rzecz. próżnowanie n., próżność ż., próżnia ż., próżniak mos., próżniaczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) próżnowanie

Wiktionary

# próżniaczek

zdrobnienie od: próżniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od próżniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżniak m., próżniaczka ż.

Wiktionary

# próżniaczka

zdrobnienie od: próżniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. kobieta prowadząca bezczynne życie, próżnująca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie pomagaj tej próżniaczce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnia ż., próżniaczek mos., próżność ż.

:: fm. próżniak m.

przym. próżniaczy, próżniowy, próżniacki

czas. próżnować ndk.

przysł. próżniaczo

Wiktionary

# próżniaczo

przysłówek

(1.1) pejor. bez obowiązków, bez zajęć; leniuchując, obijając się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kamil wakacje zwykle spędza próżniaczo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżniaczość ż., próżniactwo n., próżniak mos., próżniaczka ż.

przym. próżniaczy, próżniacki, próżniowy

Wiktionary

# próżniaczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest próżniacze; cecha tych, którzy są próżniaczy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. próżniaczy, próżniowy

przysł. próżniaczo

rzecz. opróżnianie n.

Wiktionary

# próżniaczy

dotyczący próżniaka, właściwy próżniakowi, oddający się próżnowaniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siedział na wsi, gdzie wiódł próżniaczy żywot.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. próżnować, próżniaczyć ndk.

przym. próżniacki, próżniowy

rzecz. próżniaczość ż., próżniactwo n., próżnia ż., opróżnianie n., próżniak mos., próżniaczka ż.

przysł. próżniaczo

Wiktionary

# próżniaczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) przest. próżnować

czasownik zwrotny niedokonany próżniaczyć się

(2.1) przest. obijać się, lenić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań próżniaczyć i weź się do roboty.

(2.1) W sierpniu będziemy się próżniaczyć na Mazurach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. próżniaczy, próżniacki

Wiktionary

# próżniaczysko

zgrubienie od: próżniak

SJP.pl

# próżniak

nierób; leń; leniuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek prowadzący bezczynne życie, próżnujący

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnia ż., próżność ż.

:: zdrobn. próżniaczek m.

:: fż. próżniaczka ż.

przym. próżniaczy, próżniowy, próżniacki

czas. próżnować ndk.

przysł. próżniaczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bumelant, dekownik, leń, leniuch, leniuszek, leniwiec, leser, markierant, migacz, wałkoń, nierób

Wiktionary

# próżnica

dawniej: stan nieistnienia lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka; pustka, próżnia

SJP.pl

# próżniej

stopień wyższy od przysłówka: próżno

SJP.pl

# próżniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: próżny; bardziej próżny

SJP.pl

# próżniomierz

przyrząd do pomiaru podciśnienia; wakuometr; wakumetr

SJP.pl

Próżniomierz, wakuometr – przyrząd do mierzenia ciśnień poniżej ciśnienia atmosferycznego.

Każdy typ próżniomierza działa w określonym zakresie ciśnień. Stosuje się podział próżniomierzy na dwie kategorie: próżniomierze do niskiej próżni oraz próżniomierze do wysokiej próżni, wśród których wydziela się próżniomierze do ultrawysokiej próżni.

Wikipedia

# próżniopław

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. liter. statek kosmiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lecz sił do buntu nie mając przeciw potomstwu oceanów, istoty metalowe uciekły, porwawszy próżniopławy ogromne; pierzchły na nich z domu niewoli w najodleglejsze archipelagi gwiezdne.

Wiktionary

# próżnioszczelność

→ próżnioszczelny

SJP.pl

#### Patrz:

próżnioszczelny

# próżnioszczelny

przymiotnik relacyjny

(1.1) szczelnie zamknięty w sposób pozwalający na utrzymanie próżni wewnątrz czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza wersja to zestaw nieruchomej kadzi z mieszalnikiem (ruchome są sklepienie z elektrodami oraz próżnioszczelna pokrywa współpracujące na przemian z kadzią).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnioszczelność ż.

Wiktionary

# próżniowy

przymiotnik

(1.1) związany z próżnią, dotyczący próżni

(1.2) taki, z którego wypompowano powietrze (w miarę możliwości)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnia ż., próżniak m., próżniaczka ż., próżniactwo n., próżnowanie n., opróżnianie n., opróżnienie n., wypróżnianie n., wypróżnienie n., próżność ż., próżniówka ż., próżnica ż., próżniaczość ż.

czas. próżnować ndk., opróżniać ndk., opróżnić dk., wypróżniać ndk., wypróżnić dk.

przym. próżniaczy, próżny, próżniacki

przysł. próżniowo, próżno, próżniaczo

Wiktionary

# próżniusieńki

zdrobnienie od: próżny; próżniuteńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: próżny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpruʒʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: pružʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

# próżniuteńki

zdrobnienie od: próżny; próżniusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: próżny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpruʒʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: pružʹńutẽńḱi

Wiktionary

# próżniutki

zdrobnienie od: próżny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: próżny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pruʒʲˈɲutʲci, AS: pružʹńutʹḱi

Wiktionary

# próżno

bez oczekiwanego skutku; daremnie; niepotrzebnie; na darmo

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) książk. bez oczekiwanego skutku

(1.2) daw. pusto

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. próżny, próżniowy

rzecz. opróżnianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadaremnie, niepotrzebnie, zbytecznie, na darmo, na próżno

Wiktionary

# próżność

→ próżny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

(1.2) cecha tego, co próżne; cecha tych, którzy są próżni

Wiktionary

Próżność (łac. vana gloria lub inanis gloria) – rodzaj pychy przejawiająca się w chęci olśniewania innych, zwracania uwagi na rzeczy zewnętrzne.

Według Katechizmu Kościoła Katolickiego zarówno próżność, jak i samochwalstwo stanowią grzech przeciw prawdzie. Z próżności wypływa nieposłuszeństwo, chełpliwość, hipokryzja, spory, upór, kłótnie i pogoń za nowinkami.

Wikipedia

#### Patrz:

próżny

#### Wymowa:

IPA: ˈpruʒnɔɕt͡ɕ, AS: pružność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnia ż., próżniactwo n., próżniak m., próżniaczka ż., opróżnianie n.

przym. próżny, próżniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bufonada, mania wielkości, megalomania, nieskromność, zadufanie, zarozumiałość

Wiktionary

# próżnować

lenić się, marnować czas

SJP.pl

czasownik

(1.1) książk. nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy ten, kto przez 5 minut dziennie w czasie godzin pracy próżnuje, jest próżniakiem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pruʒˈnɔvat͡ɕ, AS: pružnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnowanie m., próżniak m., próżniaczka ż., próżnia ż.

przym. próżniaczy, próżniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bałamucić czas, chodzić z kąta w kąt, czekać z założonymi rękami / czekać z założonymi rękoma, leniuchować, próżniaczyć się, siedzieć z założonymi rękami / siedzieć z założonymi rękoma; pot. bomblować / bumblować, bumelować, leserować, leżeć do góry brzuchem, liczyć muchy na suficie, obcyndalać się, obijać się, ochrzaniać się, opierniczać się, opitalać się, pluć i łapać, wałkonić się, zbijać bąki; iron. nie hańbić się pracą; posp. opieprzać się; wulg. opierdalać się; przest. markierować

Wiktionary

# próżnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próżnować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. próżnować ndk.

rzecz. próżniactwo n., próżniak m., próżniaczka ż., próżnia ż.

przym. próżny, próżniowy

Wiktionary

# próżny

1. mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu;
2. niczym niewypełniony; pusty;
3. niedający oczekiwanych efektów; daremny, nieefektywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu

(1.2) niczym niewypełniony

(1.3) o wysiłku, staraniach: nie mający szans powodzenia, daremny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pesymista widzi szklankę do połowy próżną, optymista do połowy pełną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpruʒnɨ, AS: pružny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próżnowanie n., próżność ż., próżnia ż.

przym. próżniowy

przysł. próżno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) niewypełniony, pusty

(1.3) daremny, bezcelowy, bezowocny, bezpłodny, bezproduktywny, bezskuteczny, książk. czczy, daremny, jałowy, nieefektywny, nieskuteczny, książk. płonny, syzyfowy

Wiktionary

# prozodia

1. nauka o budowie wiersza, zajmująca się zagadnieniami akcentu, iloczasu i intonacji
2. ogół brzmieniowych właściwości języka, które różnicują, postaciują i członują głoskowy, sylabiczny i wyrazowy strumień mowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

(1.2) muz. właściwa relacja akcentów słownych i muzycznych, które powinny być zgodne

(1.3) liter. dyscyplina naukowa zajmująca się brzmieniowymi zjawiskami wiersza

(1.4) inform. intonacja syntezowanej mowy

(1.5) liter. zob. metrum.

Wiktionary

Prozodia (gr. προσωδία – pieśń z akompaniamentem, przyśpiew) – brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi. Należą do nich akcent, intonacja i iloczas. Niekiedy w poezji pojęcie prozodii jest używane jako synonim metrum. Nadaje językowi znaczenie emocjonalne (prozodia afektywna) i odnosi się do znaczenia semantycznego (prozodia przyimkowa, np. „spóźniony na lot” a „spóźniony nalot”).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈzɔdʲja, AS: prozodʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prozodyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) metrum

Wiktionary

# prozodyczny

dotyczący prozodii, właściwy prozodii

SJP.pl

# prozodyjny

przymiotnik od: prozodia

SJP.pl

# prozodysta

specjalista w zakresie prozodii

SJP.pl

# prozodystka

→ prozodysta

SJP.pl

#### Patrz:

prozodysta

# prozopagnostyk

osoba cierpiąca na prozopagnozję (zaburzenie percepcji wzrokowej)

SJP.pl

# prozopagnozja

zaburzenie percepcji wzrokowej, charakteryzujące się brakiem umiejętności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. niezdolność do rozpoznawania twarzy;

Wiktionary

Prozopagnozja (z gr. πρόσωπον prósōpon = „twarz” + ἀγνωσία agnōsía = „niewiedza”) – zaburzenie percepcji wzrokowej, polegające na upośledzeniu zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego, przy niezaburzonej percepcji wzrokowej innych obiektów. Zaburzenie to jest jednym z rodzajów agnozji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja, AS: prozopagnozʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ślepota twarzy

Wiktionary

# prozopit

rzadki minerał o białej barwie, zbudowany z glinu i fluorytu

SJP.pl

# prozopografia

studia biografii zbiorowej

SJP.pl

Prozopografia – metoda badań historycznych polegająca na zbiorczej analizie danych dotyczących przedstawicieli określonej grupy (przede wszystkim elit politycznych i społecznych); nauka pomocnicza historii zajmująca się identyfikacją człowieka w społeczeństwie, śledzeniem jego związków rodzinnych, rodowych, towarzyskich i społecznych w aspekcie kariery, prowadzącej do posiadania i wykonywania władzy w tymże społeczeństwie.

Wikipedia

# prozopograficzny

→ prozopografia

SJP.pl

#### Patrz:

prozopografia

# prozopologia

nauka zajmująca się rekonstrukcją części miękkich twarzy na podstawie zachowanych części kostnych

SJP.pl

# prozopopeja

styl poetycki, polegający na przenoszeniu cech i czynności ludzkich na zwierzęta i przedmioty; personifikacja

SJP.pl

Prozopopeja, fictio personae – odautorskie wprowadzenie w obręb wypowiedzi stanowiących pozorny cytat słów tych, którzy nie mogą rzeczywiście wypowiedzieć się w danej sprawie – zmarłych, nieobecnych, a nawet (poprzez personifikację) przedmiotów, zwierząt, zjawisk i pojęć.

Prozopopeja znana jest z klasycznych ujęć retoryki – jej funkcją w przemowie jest kreacja fikcyjnych oponentów i sprzymierzeńców mówcy, co ma ułatwić mu prowadzenie argumentacji.

Wikipedia

# prozwiązkowy

przymiotnik

(1.1) popierający związki zawodowe

Wiktionary

# prozwierzęcy

sprzyjający, przychylny zwierzętom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) występujący w obronie zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] dzięki akcjom z ukrytymi kamerami, których podejmoway się organizacje prozwierzęce, coraz więcej ludzi ma okazję dowiadywać się, co naprawdę dzieje się na fermach przemysowych.

Wiktionary

# prożydowski

sprzyjający, przychylny Żydom

SJP.pl

# prożysko

zgrubienie od: próg (w znaczeniu: część futryny drzwiowej)

SJP.pl

# prr

potocznie: wykrzyknik, zawołanie na konia używane, gdy chcemy go zatrzymać

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) komenda dla konia, zwykle w zaprzęgu, żeby go zatrzymać

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) prrr

(1.1) pru

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) whoa, woah, whoa there

* czeski: (1.1) prr

* hiszpański: (1.1) so

* rosyjski: (1.1) тпру

źródła.

== prr (język wilamowski.) ==

ortografie.

pr̥r̥

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) prr

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) whoa, woah, whoa there

* czeski: (1.1) prr

* hiszpański: (1.1) so

* rosyjski: (1.1) тпру

źródła.

== prr (język wilamowski.) ==

ortografie.

pr̥r̥

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) prr

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prrr

(1.1) pru

Wiktionary

# prrr

wykrzyknik

(1.1) komenda dla konia zwykle w zaprzęgu do zatrzymania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Prrr! – granatowy policjant z paskiem pod brodą złapał konia za uzdę.

Wiktionary

# prs

skrótowiec

(1.1) = Polski Rejestr Statków;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zgodnie z klasyfikacją PRS, motorówka przeznaczona do celów rekreacyjnych jest uważana za jacht z napędem motorowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿ːr‿ˈɛs, AS: p•‿er‿es

Wiktionary

# pru

wykrzyknik

(1.1) zob. prr. (zawołanie na konia)

Wiktionary

# pruć

1. rozcinać szwy; rozsnuwać dzianinę;
2. przenośnie: rozdzierać, rozrywać;
3. potocznie: jechać z dużą prędkością;
4. strzelać seriami

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)

(1.2) odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny)

(1.3) wysnuwać nić z dzianiny

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) pot. jechać, płynąć czymś z dużą szybkością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy skoczyłem popruły mi się spodnie w kroku.

(1.2) Odpruł mi się guzik. Będę musiał go przyszyć.

(1.3) Źle wzięłam miarę i musiałam pruć pół gotowego swetra.

(2.1) Widziałeś to auto. Kierowca pruł ze dwieście na godzinę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prut͡ɕ, AS: pruć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prucie n.

czas. wypruwać, wypruć, odpruwać, odpruć, spruć, spruwać, popruć

Wiktionary

#### Synonimy:

drzeć, rozrywać, wyrywać

Wiktionary

# prucheński

przymiotnik od: Pruchna (wieś sołecka w Polsce); pruchniański

SJP.pl

# pruchna

wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień

SJP.pl

Pruchna (cz. Pruchná, niem. Pruchnau) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, geograficznie zaś leży w regionie Dolina Górnej Wisły, będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej. Powierzchnia sołectwa wynosi 1903 ha (19,03 km²), a liczba ludności 2438, co daje gęstość zaludnienia równą 128,1 os./km².

Wikipedia

# pruchniański

przymiotnik od: Pruchna (wieś sołecka w Polsce); prucheński

SJP.pl

# pruchnicki

→ Pruchnik

SJP.pl

#### Patrz:

Pruchnik

# pruchniczanin

mieszkaniec Pruchnika (miasta w Polsce)

SJP.pl

# pruchniczanka

mieszkanka Pruchnika (miasta w Polsce)

SJP.pl

# pruchnik

miasto w Polsce

SJP.pl

Pruchnik (dawniej również Próchnik) – miasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pruchnik. Leży w historycznej ziemi przemyskiej.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 3625 mieszkańców, będąc 35. najludniejszym miastem w województwie.

Wikipedia

# prucki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prutem, dotyczący Prutu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasie kampanii pruckiej znajdował się przy armii tureckiej, a wiosną 1712 roku raz jeszcze próbował przedrzeć się do Rzeczypospolitej, ale nie udało mu się na trwale zająć dziedzicznego Stanisławowa, choć w pierwszym impecie zajął miasto.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prut mrz.

Wiktionary

# prudencja

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prudencjusz m.

Wiktionary

# prudencjusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie

Wiktionary

Prudencjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "rozważny, roztropny". Było kilku świętych o tym imieniu; najbardziej znany jest św. Prudencjusz, biskup Troyes.

Prudencjusz imieniny obchodzi 6 kwietnia.

Żeński odpowiednik: Prudencja.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Prudencja ż.

Wiktionary

# prudencjuszostwo

Prudencjusz z żoną; Prudencjuszowie

SJP.pl

# prudencjuszowie

imię męskie

SJP.pl

# prudencjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prudencjusza lub z nim związany

SJP.pl

# pruderia

udawana, fałszywa wstydliwość, okazywana głównie w tematach tabu, np. seksu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadna, udawana wstydliwość, szczególnie gorszenie się sprawami seksu

Wiktionary

Pruderia (fr. pruderie) – pochodzące z języka francuskiego określenie fałszywej skromności lub przesadnej i udawanej wstydliwości. Pruderia najczęściej dotyczy seksualności.

Max Scheler definiuje pruderię jako pewną formę wyrażania wstydu, która jest pusta pod względem [zawartości] uczucia wstydu i nie odpowiada już charakterowi rzeczywistego wyrazu wstydliwości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pruderyjność ż.

przym. pruderyjny

przysł. pruderyjnie

Wiktionary

# pruderyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób pruderyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pruderia ż., pruderyjność ż.

przym. pruderyjny

Wiktionary

# pruderyjniej

stopień wyższy od przysłówka: pruderyjnie

SJP.pl

# pruderyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pruderyjny

SJP.pl

# pruderyjność

przesadna i udawana wstydliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pruderyjne; cecha tych, którzy są pruderyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pruderia ż.

przym. pruderyjny

przysł. pruderyjnie

Wiktionary

# pruderyjny

udający zgorszenie, wstydliwość, najczęściej sprawami seksu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przesadnie wstydliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W związku z postawą radnego i niektórych rodaków nasz naród en bloc został zaprezentowany międzynarodowej opinii publicznej jako zacofany i pruderyjny (…)

(1.1) Choć zdarzają się pruderyjni mężczyźni, to jednak zdecydowanie bardziej pruderyjne są kobiety.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pruderia ż., pruderyjność ż.

przysł. pruderyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) świętoszkowaty

Wiktionary

# prudnicki

przymiotnik od: Prudnik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prudnikiem, dotyczący Prudnika

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prudʲˈɲit͡sʲci, AS: prudʹńicʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prudnik mrz., prudniczanin m., prudniczanka ż.

przym. podprudnicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. prądnicki

Wiktionary

# prudniczanin

mieszkaniec Prudnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prudnika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem rodowitym prudniczaninem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: 'prudɲit͡ʃä̃ɲĩn, AS: prudńičãńin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prudnik m.

:: fż. prudniczanka ż.

przym. prudnicki, podprudnicki

Wiktionary

# prudniczanka

mieszkanka Prudnika

SJP.pl

# prudnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na południu Polski;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

(1.3) geogr. adm. wieś w Rosji, w rejonie borowickim obwodu nowogrodzkiego;

(1.4) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Styru;

Wiktionary

Prudnik (dawn. Prądnik, Królewskie Miasto Prudnik, niem. Neustadt, Neustadt in Oberschlesien, cz. Prudník) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prudnik i Euroregionu Pradziad. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej, na pograniczu Gór Opawskich i Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływają przez niego rzeki Prudnik i Złoty Potok.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prudnik jest małym miastem.

(1.2) Największym dopływem Prudnika jest Złoty Potok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: 'prudɲik, AS: prudńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prudniczanin mos., prudniczanka ż.

przym. prudnicki, podprudnicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Prądnik

Wiktionary

# prugar

nazwisko

SJP.pl

# prujka

narzędzie krawieckie do przecinania nici i rozpruwania szwów

SJP.pl

# prukać

potocznie: wypuszczać głośno nagromadzone w organizmie gazy jelitowe

SJP.pl

# pruknąć

potoczne: wypuścić gazy trawienne z charakterystycznym odgłosem; pierdnąć, pryknąć, puścić bąka

SJP.pl

# prukwa

z niechęcią o niesympatycznej kobiecie, zwłaszcza starszej; baba, babsztyl, próchno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. obraź. kobieta niesympatyczna, szczególnie starsza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprukfa, AS: prukfa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babsztyl

Wiktionary

# prunela

cienka, mocna tkanina jedwabna, używana np. na obicia mebli

SJP.pl

Wikipedia

# prunelka

1. damski pantofel z pruneli (cienka tkanina, używana m.in. do wyrobu obuwia tekstylnego, na obicia mebli itp.);
2. gatunek likieru śliwkowego

SJP.pl

# prunelowy

wykonany z pruneli, cienkiej i mocnej tkaniny jedwabnej

SJP.pl

# prunus

drzewo lub krzew z rodziny różowatych; śliwa

SJP.pl

Śliwa (Prunus L.) – rodzaj krzewów i drzew z rodziny różowatych (Rosaceae Juss). W obecnie dominującym, szerokim ujęciu obejmuje ponad 200 gatunków. Występują one w strefie umiarkowanej i ciepłej półkuli północnej, przy czym odmiany uprawne i ozdobne rozpowszechnione są na całym świecie. Do rodzaju tego należą gatunki określane zwyczajowymi nazwami jako: brzoskwinia, czeremcha, czereśnia, laurowiśnia, morela, wiśnia, śliwa.

Wikipedia

# prus

Bolesław Prus (właśc. Aleksander Głowacki) (1847-1912), pisarz i publicysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna z ludu bałtyckiego zamieszkującego w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: Prusy

Wiktionary

- zobacz też: Prusowie
- Prus (herb szlachecki) – polski herb szlachecki
- Prus II Wilczekosy – polski herb szlachecki
- Prus III – polski herb szlachecki

Osoby o nazwisku Prus:

- Alojzy Prus – polski publicysta i działacz narodowy
- Andrzej Prus – polski aktor
- Andrzej Prus-Bogusławski – polski oficer
- Anna Prus – polska aktorka
- Bolesław Prus – polski pisarz
- Edward Prus – polski historyk
- Łucja Prus – polska piosenkarka
- Maciej Prus – polski reżyser teatralny i aktor
- Marcin Prus – polski siatkarz
- Mikołaj Prus-Więckowski – polski generał
- Rafał Prus – polski siatkarz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wymiana i handel nie były więc Prusom obce. Tradycje kontaktów wymiennych sięgały u nich odległej przeszłości, gdy w pierwszych wiekach naszej ery trafiali tu w poszukiwaniu bursztynu kupcy rzymscy i markomańscy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prusy nmos., Prusak m., Prusaczka ż., prusak m., pruski m.

przym. pruski, prusacki

Wiktionary

# prusacki

dotyczący Prusaków, właściwy Prusakom

SJP.pl

# prusaczka

pogardliwie: Niemka; Szkopka (szkopka), Szwabka (szwabka)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkanka niemieckich Prus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prusy nmos., Prus m., prusak m., prusaczka ż.

:: fm. Prusak m.

przym. prusacki, pruski

Wiktionary

# prusaczyk

nazwisko

SJP.pl

# prusak

gatunek karalucha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec niemieckich Prus

Wiktionary

- Prusak – wieś w powiecie wieruszowskim
- Karaczan prusak – gatunek karaczana z rodziny zadomkowatych

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Prusak – polski prawnik
- Jacek Prusak – rzymskokatolicki ksiądz, teolog, psychoterapeuta, psycholog i publicysta
- Sergiusz Prusak – polski piłkarz
- Wacław Prusak – polski malarz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prusacy chcieli go ukryć. Jednak z historią nie da się tak zrobić. Nawet jak jest ona ukryta, to po latach dowiadujemy się prawdy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prusy nmos., Prus m., prusak m., prusaczka ż.

:: fż. Prusaczka ż.

przym. prusacki, pruski

Wiktionary

# prusakowski

nazwisko

SJP.pl

# prusek

nazwisko

SJP.pl

# prusewo

Prusewo (kaszb. Prësewò, niem. Prüssau) – osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa na zachód od jeziora Żarnowieckiego.

Pierwszy dokument, w którym wymieniona jest wieś, pochodzi z 1342. Wieś królewska Prusowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# prusice

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. wieś i gmina w Czechach

SJP.pl

Prusice (niem. Prausnitz) – miasto leżące na Dolnym Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prusice. Lokalny ośrodek handlowo-usługowy regionu rolniczego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 2164 mieszkańców (619. miejsce w kraju).

Wikipedia

# prusicki

przymiotnik od: Prusice, miasto gminne w województwie dolnośląskim

SJP.pl

# prusiczanin

mieszkaniec Prusic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# prusiczanka

mieszkanka Prusic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# prusik

nazwisko

SJP.pl

Prusik (węzeł Prusika) – węzeł stosowany we wspinaczce. Jego nazwa pochodzi od wynalazcy, austriackiego alpinisty Karla Prusika. Węzeł stosowany m.in. do autoasekuracji podczas zjazdu na linie.Cechą charakterystyczną tego węzła jest to, że bez obciążenia łatwo przesuwa się po linie, natomiast pod obciążeniem zaciska się i blokuje, po zdjęciu obciążenia ponownie daje się łatwo przesuwać. Wiąże się go linkami cieńszymi (np. repsznurami) na linach grubszych.

Wikipedia

# prusinów

Prusinów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Żerków.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

Wikipedia

# prusinowice

W Polsce

- Prusinowice – kolonia wsi Chajczyny w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Zelów
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Prusinowice – osada leśna w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Prusinowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Świercze
- Prusinowice – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Pakosławice
- Prusinowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów

Wikipedia

# prusinowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 6 podstawowych

- Prusinowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Debrzno
- Prusinowo – część wsi Księży Dwór w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Działdowo
- Prusinowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Prusinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Lubasz
- Prusinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
- Prusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Gryfice
- Prusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Łobez

Wikipedia

# prusinowski

nazwisko

SJP.pl

# prusiński

nazwisko

SJP.pl

# pruski

1. przymiotnik od: Prusy
2. dotyczący Prusów (lud bałtycki), właściwy Prusom;
3. kwas pruski - związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, cyjanowodór

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

(1.2) hist. odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy

(1.3) związany ze wsią Pruska, dotyczący wsi Pruski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wymarły język bałtyjski;

Wiktionary

Pruski (niem. Prusken) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Iłowo-Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprusʲci, AS: prusʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pruskość ż., Prusak mos., Prusy nmos., prusak m., Prus mos., Prusaczka ż.

przym. prusacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prusacki

Wiktionary

# prusko

1. przymiotnik od: Prusy
2. dotyczący Prusów (lud bałtycki), właściwy Prusom;
3. kwas pruski - związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, cyjanowodór

SJP.pl

# pruskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługiwał się językiem pruskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługiwali się językiem pruskim

(1.3) spisany, stworzony w języku pruskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpruskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: pruskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# pruskość

→ pruski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pruskie; cecha tych, którzy są pruscy

Wiktionary

Cnoty pruskie (niem. Preußische Tugenden) – zespół cnót przypisywanych mieszkańcom Prus. Cnoty pruskie były częścią autostereotypu narodowego Prusaków.

Wikipedia

#### Patrz:

pruski

#### Powiązane:

przym. pruski

rzecz. pruski mrz.

Wiktionary

# prusocin

Prusocin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# prusofil

zwolennik, sympatyk tego, co pruskie

SJP.pl

# prusofilka

→ prusofil

SJP.pl

#### Patrz:

prusofil

# prusofilstwo

1. sympatia dla wszystkiego, co pruskie;
2. pogardliwie: sympatia dla Niemców i tego, co niemieckie

SJP.pl

# prusofob

osoba mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co pruskie

SJP.pl

# prusofobia

1. niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co pruskie;
2. niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co niemieckie; germanofobia

SJP.pl

# prusowie

lud bałtycki

SJP.pl

Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą, Bałtykiem, między dolną Wisłą a dolnym Niemnem oraz Niwą.

Obecnie ich terytorium zajmują: województwo warmińsko-mazurskie, wschodnia część województwa pomorskiego, północno-wschodnia część województwa kujawsko-pomorskiego oraz obwód królewiecki.

Wikipedia

# prusowski

taki jak u Prusa, charakterystyczny dla prozy Prusa

SJP.pl

# prussak

nazwisko

SJP.pl

# prustyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. proustyt.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prustytowy

Wiktionary

# prusy

kraina historyczna obejmująca ziemie między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

(1.2) hist. kraina historyczna położona na dzisiejszej Warmii, Mazurach i na terenie obwodu królewieckiego

Wiktionary

## Państwo

Prusy – zbiorcze określenie dla szeregu państw istniejących kolejno na terenach historycznych Prus:

- Prusy Zakonne – określenie używane wobec okrojonego po II pokoju toruńskim państwa zakonu krzyżackiego ze stolicą w Królewcu, powstałe dla odróżnienia od Prus Królewskich (Pomorza Gdańskiego wraz z ziemią chełmińską, malborską oraz Warmią) przyłączonych do Królestwa Polskiego;
- Prusy Książęce – właściwie Księstwo Pruskie, powstałe w 1525 na terenach dawnych Prus Zakonnych, po sekularyzacji zakonu krzyżackiego;
- Brandenburgia-Prusy – państwo istniejące w latach 1618–1701, będące unią personalną Księstwa Pruskiego i elektoratu Brandenburgii;
- Królestwo Prus – państwo istniejące w latach 1701–1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego;
- Wolne Państwo Prusy – niemiecki kraj związkowy istniejący w latach 1919–1947 na ziemiach wcześniejszego Królestwa Prus.

## Prowincje, rejencje i okręgi

- Prowincja w ramach Korony Królestwa Polskiego:
  - Prusy Królewskie
- Ziemie i prowincje niemieckie:
  - Prusy Wschodnie
    - Rejencja zachodniopruska
  - Prusy Nowowschodnie
  - Prusy Zachodnie
  - Prusy Południowe
  - Prowincja Prusy
  - Okręg Gdańsk-Prusy Zachodnie

## Krainy historyczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1701 roku zostało utworzone Królestwo Prus.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprusɨ, AS: prusy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prus m., prusak m., pruski mrz., Prusak mos., Prusaczka ż.

przym. pruski, prusacki

Wiktionary

# prusydek

sól kwasu pruskiego, pochodna żelazocyjanku

SJP.pl

Prusydki – nazwa zwyczajowa soli kompleksowych, pochodnych żelazicyjanków, w których anionach jedna z sześciu grup cyjankowych związanych z centralnym żelazem jest zastąpiona innym podstawnikiem (ligandem).

- anion żelazicyjankowy: [Fe(CN)6]3−
- anion prusydkowy: [Fe(CN)5X]2−, gdzie X to inny podstawnik

Wikipedia

# pruszak

nazwisko

SJP.pl

- Feliks Pruszak
- Józef Bernard Pruszak
- Tomasz Tadeusz Pruszak
- Zbigniew Pruszak

Wikipedia

# pruszcz

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Pruszcz (pot. Pruszcz Pomorski, niem. Prust, Gross Prust, 1942–1945 Prüst) – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Pruszcz. Miasto jest siedzibą gminy Pruszcz.

Według spisu powszechnego z 2021 roku miasto liczyło 2721 mieszkańców. W latach 2002–2021 liczba mieszkańców wzrosła o 16,8%.

Wikipedia

# pruszczanin

1. mieszkaniec Pruszcza;
2. mieszkaniec Pruszcza Gdańskiego

SJP.pl

# pruszczanka

1. mieszkanka Pruszcza;
2. mieszkanka Pruszcza Gdańskiego

SJP.pl

# pruszczański

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdański; pruszczowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pruszczem, dotyczący Pruszcza, Pruszcza Gdańskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pruszcz mrz.

Wiktionary

# pruszczowski

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdański; pruszczański

SJP.pl

# pruszewiec

Pruszewiec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska. Należy do sołectwa Stęszewko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# pruszki

W Polsce

- Pruszki – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Pruszki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Rzewnie
- Pruszki – dawna gmina wiejska
- Pruszki – dawna gromada

Zobacz też
  Kosmy-Pruszki, Pruszki Wielkie

Wikipedia

# pruszków

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie mazowieckim;

(1.2) geogr. adm. gmina miejska w województwie mazowieckim

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Wiktionary

Pruszków – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, siedziba powiatu pruszkowskiego, nad rzeką Utratą. Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 roku, Pruszków liczył 65 333 mieszkańców i był pod względem liczby ludności piątym (po Warszawie, Radomiu, Płocku oraz Siedlcach) miastem w województwie mazowieckim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpruʂ.kuf, AS: pruškuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pruszkowianin m., pruszkowianka ż., Pruszkowo n.

przym. pruszkowski, podpruszkowski

Wiktionary

# pruszkowianin

mieszkaniec Pruszkowa

SJP.pl

# pruszkowianka

mieszkanka Pruszkowa

SJP.pl

# pruszkowo

2 miejscowości w Polsce:

- Pruszkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Sochocin
- Pruszkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo

Zobacz też: Pruszków

Wikipedia

# pruszkowski

przymiotnik od: Pruszków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: Pruszków

(1.2) od: Pruszkowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pruˈʃkɔfsʲci, AS: pruškofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pruszków m., Pruszkowo n., pruszkowianin m., pruszkowianka ż.

Wiktionary

# prusznik

dekoracyjny gatunek krzewów zimozielonych z ciepłych obszarów Ameryki Północnej i Środkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ceanothus|ref=tak., gatunek krzewu ozdobnego z rodziny szakłakowatych

Wiktionary

Prusznik (Ceanothus L.) – rodzaj roślin z rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). Obejmuje 58, 59 do 62 gatunków (różne liczby zaliczanych tu gatunków wynikają głównie z różnej liczby włączanych taksonów pochodzenia mieszańcowego powstających bardzo łatwo w obrębie tego rodzaju zarówno w naturze, jak i w uprawie). Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Amerykę Północną od Panamy do Kanady, brak tych roślin na Antylach, na Alasce, w północnych terytoriach i niektórych prowincjach Kanady (w tym m.in. na Nowej Fundlandii i Labradorze oraz w Nowej Szkocji). Centrum zróżnicowania stanowią Stany Zjednoczone, gdzie rośnie ich 51 gatunków, przy czym 42 to endemity kalifornijskiej prowincji florystycznej, a tylko trzy występują wyłącznie na wschód od Gór Skalistych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pruszniki posiadają zdolność wiązania azotu z powietrza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpruʃʲɲik, AS: prušʹńik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. puzyrnik

Wiktionary

# pruszynek

Pruszynek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Siedlce. Ma status sołectwa. Leży 9 km na północny wschód od Siedlec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Pruszynie. W Pruszynku znajduje się Ochotnicza Straż Pożarna i świetlica.

Przez wieś przebiega droga powiatowa Pruszyn – Pruszyn-Pieńki.

Wikipedia

# pruszyński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Alexander Pruszyński – działacz polonijny, dziennikarz i wydawca
- Andrzej Pruszyński – polski rzeźbiarz
- Antoni Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik dworski
- Dominik Józef Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik
- Jan Pruszyński (ujednoznacznienie)
- Ksawery Pruszyński – polski reporter, publicysta, literat, dyplomata
- Mieczysław Pruszyński – polski wojskowy, pisarz i publicysta, mecenas polskiej kultury
- Stanisław Pruszyński (ujednoznacznienie)
- Stefan Pruszyński – polski specjalista ochrony roślin
- Wawrzyniec Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik i wojskowy

Wikipedia

# prut

rzeka w Europie, lewy dopływ dolnego Dunaju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;

(1.2) geogr. rzeka w Polsce, na Mazowszu, lewy dopływ Narwi;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim

Wiktionary

Prut (ukr. Прут Prut, rum. Prut, w starożytności łac. Pyretus) – rzeka w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sieć rzeczna jest dobrze rozwinięta, a główne rzeki to Dniestr z dopływami: Reut, Ikiel, Botna i Byk oraz Prut, należące do zlewiska Morza Czarnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prucki

Wiktionary

# prutkowski

nazwisko

SJP.pl

# prużyć

przypiekać na ogniu w tłuszczu lub po zagotowaniu zapiekać w odpowiedniej ilości wody

SJP.pl

# prycanowo

Prycanowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Różan.

Od 1 kwietnia 1939 do 30 grudnia 1959 w granicach Różana.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Różanie.

Wikipedia

# prychać

parskać;
1. gwałtownie wydmuchiwać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydawać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: mówić coś opryskliwie, ze złością; fukać

SJP.pl

czasownik

(1.1) gwałtownie wydmuchiwać powietrze (wargami lub nozdrzami), wydając specyficzny odgłos

(1.2) mówić opryskliwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) - Tyle, ile potrzeba - prycha, gdy słyszy niemądre (jego zdaniem) pytania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨxat͡ɕ, AS: pryχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prychanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) parskać

(1.2) burczeć, odburkiwać

Wiktionary

# prychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prychać ndk.

Wiktionary

# prychnąć

parsknąć;
1. gwałtownie wydmuchać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: powiedzieć coś opryskliwie, ze złością; fuknąć

SJP.pl

# prychnięcie

parsknąć;
1. gwałtownie wydmuchać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: powiedzieć coś opryskliwie, ze złością; fuknąć

SJP.pl

# prycza

prymitywne łóżko do spania; nary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe

Wiktionary

Prycza, dawniej nary – prymitywne łóżko zbudowane najczęściej z żerdzi lub desek. Używane jest np. w zakładach karnych, obozach pracy, obozach koncentracyjnych.

Ponieważ jest łatwa w budowie, jest stosowana również na obozach harcerskich lub w ośrodkach organizujących zielone szkoły. Jest wtedy wyplatana linką, dzięki czemu wygląda estetycznie i jest funkcjonalna.

Zobacz też: koja, łóżko polowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trudno to nazwać łóżkiem, to raczej pryczą obszczaną przez poprzednich pacjentów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨt͡ʃa, AS: pryča

Wiktionary

# pryczowy

przymiotnik od: prycza

SJP.pl

# pryjor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. przeor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨjɔr, AS: pryi ̯or

Wiktionary

# pryk

pogardliwie: człowiek zniedołężniały, dziad, staruch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. lub żart. pot. człowiek stary, zniedołężniały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zresztą teraz też nie bardzo wiem, jak o tym opowiadać, mimo że jestem już starym prykiem, otoczonym wspomnieniami, Pall Mallami i dorosłymi synami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨk, AS: pryk

Wiktionary

# prykać

1. potocznie: wydalać gazy trawienne; prukać, pierdzieć, bździć;
2. dawniej: prychać

SJP.pl

# prykaz

żartobliwie: przykaz (nakaz, rozkaz); prikaz

SJP.pl

# pryknąć

potoczne: wypuścić gazy trawienne z charakterystycznym odgłosem; pruknąć, pierdnąć, puścić bąka

SJP.pl

# prym

pierwsze miejsce, przewyższanie innych pod jakimś względem; pierwszeństwo, prowadzenie, przewaga, prymat, przodowanie, przodownictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwsze miejsce, pierwszeństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jan wiedzie prym na salonach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃m, AS: prỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymula ż., prymulka ż.

Wiktionary

# pryma

1. interwał prosty zawarty między dwoma dźwiękami leżącymi na tym samym stopniu skali muzycznej;
2. podstawowy dźwięk trójdźwięku;
3. część zbioru modlitw w liturgii łacińskiej, odmawiana pierwotnie o godzinie pierwszej (po wschodzie słońca)

SJP.pl

- Pryma – interwał muzyczny
- Pryma – pierwsza godzina kanoniczna w liturgii godzin
- Pryma – imię żeńskie
- Pryma łatrowa – miara długości

Wikipedia

# prymabalerina

dawniej: primabalerina, tancerka zespołu baletowego; prymabaleryna

SJP.pl

# prymabaleryna

tancerka zespołu baletowego wykonująca główne partie w balecie; primabalerina, prymabalerina

SJP.pl

# prymadonna

przestarzałe: ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki; primadonna

SJP.pl

# prymak

nazwisko

SJP.pl

# prymaprilis

prymaprylis; dawniej: prima aprilis;
1. pierwszy dzień kwietnia, w którym ludzie zgodnie z tradycją oszukują się dla żartu;
2. żart zrobiony w tym dniu

SJP.pl

# prymaprylis

prymaprilis; dawniej: prima aprilis;
1. pierwszy dzień kwietnia, w którym ludzie zgodnie z tradycją oszukują się dla żartu;
2. żart zrobiony w tym dniu

SJP.pl

# prymaria

pierwsza msza poranna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pierwsza msza poranna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia idzie na prymarię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmarʲja, AS: prỹmarʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymarnia ż.

Wiktionary

# prymariusz

- prymariusz – dawne określenie ordynatora
- prymariusz – inne określenie pierwszego skrzypka w kwartecie smyczkowym

Wikipedia

# prymarnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pierwsza klasa w szkole

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymaria ż.

przym. prymarny

przysł. prymarnie

Wiktionary

# prymarność

książkowo: nadrzędność, pierwszeństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prymarne; cecha tych, którzy są prymarni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prymarny

Wiktionary

# prymarny

podstawowy; elementarny; najważniejszy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. podstawowy lub najważniejszy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymarność ż., prymat mrz., prymarnia ż.

przysł. prymarnie

Wiktionary

# prymas

1. arcybiskup będący zwierzchnikiem Kościoła katolickiego w jakimś kraju lub Kościoła anglikańskiego;
2. pierwszy skrzypek w kapelach ludowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

(1.2) muz. pierwszy skrzypek w kapeli, zwłaszcza cygańskiej

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prymas odprawił mszę w podwarszawskim Pruszkowie.

(1.2) Prymas dzisiaj ładnie grał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨ̃mas, AS: prỹmas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymasostwo n., prymula ż., prymulka ż.

przym. prymasowski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) tytuł

(1.2) funkcja

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prymasostwo n., prymula ż., prymulka ż.

przym. prymasowski

frazeologia.

etymologia.

etym|płac|primas. < etym|łac|primus. → pierwszy

uwagi.

Nie mylić z prymus.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) primate

* białoruski: (1.1) прымас m.

* czeski: (1.1) primas m.

* duński: (1.1) primas w.; (1.2) primas w.

* francuski: (1.1) primat m.

* hiszpański: (1.1) primado m.

* łaciński: (1.1) primas m.

* niemiecki: (1.1) Primas m.

* nowogrecki: (1.1) πριμάτος m.

* słowacki: (1.1) prímas m.

* ukraiński: (1.1) примас m.

* włoski: (1.1) primate m.

źródła.

== prymas (język wilamowski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) prymas

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prymaska

arcybiskupka będąca zwierzchnikiem Kościoła w niektórych odłamach protestantyzmu

SJP.pl

# prymasostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kośc. sprawowanie funkcji prymasa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Publikujemy treść przesłania papieża Franciszka na 600-lecie prymasostwa w Polsce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymas m.

przym. prymasowski

Wiktionary

# prymasowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prymasem, dotyczący prymasa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do prymasa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Praga jest stolicą prymasowską.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymas m., prymasostwo n.

Wiktionary

# prymat

pierwszeństwo, pierwsze miejsce; prowadzenie, przewaga, prym, przodowanie, przodownictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prymat papieża w Kościele rzymskokatolickim.

(1.1) Niemcy i Francja rywalizują o prymat w europejskiej polityce.

(1.1) Walczyć o prymat w pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨ̃mat, AS: prỹmat

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prymarny

rzecz. prymula ż., prymulka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierwszeństwo, prym, dominacja

Wiktionary

# prymatolog

specjalista w dziedzinie prymatologii (działu zoologii zajmującego się ssakami naczelnymi)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zool. zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) zool. specjalistka w dziedzinie prymatologii

Wiktionary

Prymatologia – dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi. Tradycyjnie z prymatologii wyłącza się jednak zagadnienia związane z człowiekiem (Homo sapiens oraz jego bliskich antenatów), które są domeną antropologii. Kryterium to jest jednak nieostre, między innymi dlatego, że szympansy i goryle należą do hominidów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedmiotem badań prymatologów są nie tylko małpy, ale też małpiatki, lemury i wyraki.

(2.1) Brytyjska prymatolog Jane Goodall jest jedną z najwybitniejszych na świecie badaczek dzikiej fauny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃maˈtɔlɔk, AS: prỹmatolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymatologia ż.

:: fż. prymatolożka ż.

przym. prymatologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pot. prymatolożka

Wiktionary

# prymatologia

dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi; primatologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. zool. dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

Wiktionary

Prymatologia – dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi. Tradycyjnie z prymatologii wyłącza się jednak zagadnienia związane z człowiekiem (Homo sapiens oraz jego bliskich antenatów), które są domeną antropologii. Kryterium to jest jednak nieostre, między innymi dlatego, że szympansy i goryle należą do hominidów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja, AS: prỹmatoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymatolog m., prymatolożka ż.

przym. prymatologiczny

Wiktionary

# prymatologiczny

przymiotnik

(1.1) biol. związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃matɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: prỹmatoloǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymatologia ż., prymatolog m.

Wiktionary

# prymatolożka

→ prymatolog

SJP.pl

#### Patrz:

prymatolog

# prymaż

dodatek do frachtu morskiego, wypłacany przez właściciela towaru kapitanowi statku

SJP.pl

# prymaza

enzym biorący udział w replikacji DNA, odmiana polimerazy RNA zależnej od DNA

SJP.pl

Prymaza, primaza – enzym biorący udział w replikacji DNA, odmiana polimerazy RNA zależnej od DNA.

Prymaza jest aktywowana przez helikazę DNA i po aktywacji syntezuje na obu niciach DNA krótkie (11 +/-1 zasad) komplementarne odcinki starterowego RNA wykorzystywane przez polimerazę DNA do rozpoczęcia syntezy nowych nici DNA w procesie replikacji DNA. Do syntezy RNA nie potrzebuje, w odróżnieniu od polimeraz DNA, starterów z wolnym końcem 3'-OH. Po połączeniu się z helikazą tworzy kompleks enzymatyczny zwany prymosomem.

Wikipedia

# prymicja

1. pierwsza msza nowo wyświęconego kapłana;
2. dawniej (tylko w liczbie mnogiej): pierwociny, pierwsze plony

SJP.pl

Prymicja, także prymicje (od łac. primitiae, co oznacza pierwociny, pierwsze zbiory; niesłusznie wywodzi się niekiedy słowo „prymicje” od wyrażenia „prima missa”, czyli pierwsza msza) − w Kościele katolickim nazwa pierwszej mszy sprawowanej uroczyście przez nowo wyświęconego kapłana (neoprezbitera) z udziałem społeczności parafialnej, z której pochodzi. Prymicja jest sprawowana zazwyczaj dzień po święceniach kapłańskich dokonanych przez biskupa. W Polsce zwyczajowo mszę prymicyjną sprawuje się w kościele parafialnym. W zależności od regionu neoprezbiter celebruje liturgię samodzielnie (w asyście proboszcza) lub w koncelebrze. Na zakończenie udzielane jest specjalne błogosławieństwo prymicyjne o randze błogosławieństwa papieskiego. Papież Leon XIII w 1886 roku mszę prymicyjną wzbogacił możliwością uzyskania odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami.

Wikipedia

# prymicjant

nowo wyświęcony kapłan odprawiający swoją pierwszą mszę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neoprezbiter odbywający prymicje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rodzice udzielili prymicjantowi błogosławieństwa.

(1.1) Zazwyczaj prymicjanci od razu zostają proboszczami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymicje lm nm., prymicja ż.

przym. prymicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neoprezbiter

Wiktionary

# prymicje

1. pierwsza msza nowo wyświęconego kapłana;
2. dawniej (tylko w liczbie mnogiej): pierwociny, pierwsze plony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. rel. uroczystości i zwyczaje związane z pierwszą mszą odprawianą przez neoprezbitera;

(1.2) daw. pierwociny, pierwsze plony (tylko w liczbie mnogiej)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czego życzy się księdzu na prymicjach?

(1.1) Po prymicjach neoprezbiter pojechał w Tatry z rodziną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymicjant m., prymicja ż.

przym. prymicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pierwociny

Wiktionary

# prymicyjny

związany z prymicją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z prymicjami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ks. Popiełuszko był jego kaznodzieją prymicyjnym.

(1.1) Przyjęcie prymicyjne odbyło się w restauracji „Bliza”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymicje lm nm., prymicjant m., prymicja ż.

Wiktionary

# prymista

muzyk w kapeli ludowej grający główną melodię

SJP.pl

# prymistka

→ prymista

SJP.pl

#### Patrz:

prymista

# prymityw

1. niski poziom rozwoju cywilizacji, zacofanie; prymitywizm;
2. w sztuce: dzieło proste, niedoskonałe pod względem formy;
3. dzieło wykonane w początkowym okresie danego kierunku, nurtu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. człowiek niekulturalny, ograniczony intelektualnie

(1.2) autor prymitywów (2.1)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) szt. rodzaj dzieła wykonanego w prosty sposób, prymitywnie, charakteryzujące się naiwnością, często stylizowane na sztukę ludów pierwotnych

(2.2) inform. rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;

Wiktionary

Prymityw – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa primitivus „pierworodny, pierwszy w swoim rodzaju”. Nosił je święty Prymityw, męczennik z Galicji w czasach rzymskich, towarzysz świętego Fakunda.

Prymityw obchodzi imieniny 18 lipca i 27 listopada.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ale tu bałagan! Jakiś prymityw nie posprzątał po sobie!

(2.1) Patrzę na ten obraz i sam nie wiem, czy to obraz przedszkolaka, czy prymityw.

(2.2) W grafice komputerowej najczęściej jako prymitywów używa się trójkątów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmʲitɨf, AS: prỹmʹityf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymitywizm m., prymitywność ż., prymitywista m., prymitywizacja ż., prymitywizowanie n.

czas. prymitywizować ndk.

przym. prymitywny

przysł. prymitywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prostak, troglodyta

(1.2) prymitywista

Wiktionary

# prymitywista

artysta, zwykle samouk, uprawiający sztukę prymitywną

SJP.pl

# prymitywistka

→ prymitywista

SJP.pl

#### Patrz:

prymitywista

# prymitywizacja

1. nadmierne upraszczanie czegoś; trywializacja, wulgaryzacja;
2. nadawanie czemuś form prymitywnych lub stawanie się prymitywnym;
3. nawiązywanie do prymitywizmu w sztuce

SJP.pl

# prymitywizm

1. niski stan rozwoju czegoś, niski poziom;
2. cecha sztuki ludów pierwotnych, także sztuki ludowej i dziecięcej polegająca na upraszczaniu i deformacji przedstawionych obiektów;
3. spontaniczna twórczość artystyczna samouków, charakteryzująca się naiwnym realizmem; sztuka naiwna

SJP.pl

- prymitywizm (sztuka)
- prymitywizm (malarstwo)
- prymitywizm (muzyka)

Wikipedia

# prymitywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prymitywizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prymitywizować ndk.

rzecz. prymityw m., prymitywność ż.

przym. prymitywny

Wiktionary

# prymitywka

→ prymityw; prostaczka, chamka

SJP.pl

# prymitywnieć

1. stawać się prymitywnym, prostackim;
2. stawać się mniej subtelnym i finezyjnym; pospolicieć

SJP.pl

# prymitywniej

stopień wyższy od przysłówka: prymitywnie

SJP.pl

# prymitywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prymitywny; bardziej prymitywny

SJP.pl

# prymitywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prymitywne, pierwotne; cecha tych, którzy są prymitywni, pierwotni

(1.2) cecha tego, co prymitywne, prostackie; cecha tych, którzy są prymitywni, prostaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymitywizm m., prymitywista m., prymitywistka ż., prymitywizacja ż., prymitywizowanie n., prymitywnienie n., prymityw m.

czas. prymitywizować, prymitywnieć

przym. prymitywny, prymitywistyczny

przym. prymitywnie, prymitywistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierwotność

(1.2) prostackość

Wiktionary

# prymitywny

1. będący na niskim poziomie rozwoju, np. prymitywny człowiek; pierwotny;
2. świadczący o zacofaniu, niskim poziomie rozwoju, np. prymitywne narzędzie;
3. o człowieku: odznaczający się niską inteligencją, brakiem kultury; ograniczony, chamski, prostacki;
4. świadczący o niskiej inteligencji, braku kultury, np. prymitywny dowcip; prostacki, chamski, trywialny;
5. związany z prymitywizmem w sztuce

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

(1.2) pejor. odznaczającym się niskim poziomem kultury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bakterie są organizmami prymitywnymi.

(1.2) Mój były mąż był bardzo prymitywnym człowiekiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ, AS: prỹmʹityvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymityw m., prymitywność ż., prymitywizm m., prymitywista m., prymitywistka ż., prymitywizowanie n.

czas. prymitywizować

przysł. prymitywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) prostacki

Wiktionary

# prymka

dawniej: porcja tytoniu do żucia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. porcja sprasowanego tytoniu przeznaczonego do żucia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nim odpowiedział, szturman włożył sobie w usta następną prymkę.

(1.1) Tutaj, w dymie konduktorskich fajek, w czadzie tytoniu, prymki, papierosów tułały się echa opowieści.

(1.1) Dam ci funt prymki – zaskamłał pojednawczo – zaraz jak tylko ją wydostanę, dalibóg…

Wiktionary

# prymlewicz

nazwisko

SJP.pl

# prymula

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, primula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pierwiosnek, zwłaszcza ogrodowy lub doniczkowy

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na klombie posadziliśmy prymule i hiacynty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmula, AS: prỹmula

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prym m., prymus m., prymuska ż., prymas m., prymat m.

:: zdrobn. prymulka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka

Wiktionary

# prymulka

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: prymula

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na klombie posadziliśmy prymulki i hiacynty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmulka, AS: prỹmulka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymula ż., prym m., prymus m., prymuska ż., prymas m., prymat m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prymula, pierwiosnek, pierwiosnka

Wiktionary

# prymus

1. najlepszy uczeń w szkole lub klasie;
2. uczeń mający bardzo dobre wyniki w nauce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. najlepszy uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. typ naftowej maszynki do gotowania

Wiktionary

- Prymus – imię męskie pochodzenia łacińskiego
- prymus – urządzenie do gotowania na paliwach ciekłych
- Prymus – amerykańska komedia romantyczna z 1958 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W klasie Waldka jest prymus.

(2.1) Zagotowałbyś wodę na prymusie i zaparzył mi ziółek.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. prymusostwo

:: fż. prymuska ż.

(2.1)

rzecz.

:: zdrobn. prymusik

Wiktionary

# prymusik

zdrobnienie od: prymus (maszynka naftowa)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: prymus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zdrobn. od: prymus

(2.2) mały prymus (maszynka naftowa)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siedzę za jednym prymusikiem, co to się cały czas zgłasza.

(2.2) Zrobił sobie jajecznicę na prymusiku, który pożyczył od żony sklepikarza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymus mrz.

Wiktionary

# prymuska

→ prymus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. najlepsza uczennica

Wiktionary

#### Patrz:

prymus

#### Przykłady

(1.1) Do kółka teatralnego wcale nie należą same prymuski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prymusostwo

:: fm. prymus m.

Wiktionary

# prymusostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie prymusem lub prymuską

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojcu nie pasowało jego prymusostwo, wolałby syna zawadiakę, klasowego osiłka.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. prymus m., prymuska

rzecz. prymuska ż.

Wiktionary

# pryncyp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz w rzymskim legionie republikańskim walczący w drugiej linii manipułów;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli hastaci nie potrafili przepędzić nieprzyjaciela, cofali się drobnym krokiem w tył i pryncypowie brali ich w odstępy między swymi szeregami.

Wiktionary

# pryncypalnie

dawniej: głównie, szczególnie

SJP.pl

# pryncypalniej

stopień wyższy od przysłówka: pryncypialnie

SJP.pl

# pryncypalniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: pryncypalny

SJP.pl

# pryncypalny

podstawowy, najważniejszy, główny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. główny, naczelny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W godzinach szczytu trudno przejechać przez pryncypalne ulice.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃nt͡sɨˈpalnɨ, AS: prỹncypalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryncypialność ż., pryncypał, pryncypat

przym. pryncypialny

Wiktionary

# pryncypat

1. zasada władzy monarszej wprowadzona do Polski testamentowym postanowieniem Bolesława Krzywoustego w roku 1138 i trwająca do końca XII wieku, polegająca na zwierzchniej władzy najstarszego spośród książąt rodziny panującej;
2. forma władzy w okresie Cesarstwa Rzymskiego wprowadzona po 27 r. p.n.e. przez Oktawiana Augusta, w której cesarz skupiał w swych rękach pełnię władzy mimo istnienia republikańskich urzędów i instytucji

SJP.pl

- pryncypat – forma władzy monarszej w Polsce
- pryncypat – forma rządów w Cesarstwie Rzymskim

Wikipedia

# pryncypał

zwierzchnik; szef; kierownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przełożony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. podstawowy głos w organach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] stary subiekt istotnie był jakiś niewyraźny i swemu pryncypałowi nie patrzył w oczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃nˈt͡sɨpaw, AS: prỹncypau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryncypat, pryncypialista, pryncypializm, pryncypialność, pryncypium, pryncypałka, pryncypałowa

przym. pryncypałowy, pryncypialny, pryncypalny

przysł. pryncypialnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwierzchnik, szef

Wiktionary

# pryncypałka

→ pryncypał

SJP.pl

#### Patrz:

pryncypał

# pryncypałowa

małżonka pryncypała

SJP.pl

#### Patrz:

pryncypał

# pryncypałowy

→ pryncypał

SJP.pl

#### Patrz:

pryncypał

# pryncypialista

człowiek konsekwentnie przestrzegający wyznaczonych przez siebie zasad

SJP.pl

# pryncypialistka

→ pryncypialista

SJP.pl

#### Patrz:

pryncypialista

# pryncypialniej

stopień wyższy od przysłówka: pryncypialnie

SJP.pl

# pryncypialniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pryncypialny

SJP.pl

# pryncypialność

kierowanie się pryncypiami; zasadniczość; nieugiętość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postawa wierności wyznawanym zasadom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryncypium n., pryncypializm m., pryncypialista m., pryncypialistka ż., pryncypał m.

przym. pryncypialny, pryncypalny

przysł. pryncypialnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pryncypializm, rygorystyczność, sztywność, zasadniczość

Wiktionary

# pryncypialny

trzymający się zasad

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. kierunkujący się pryncypiami, wyznawanymi zasadami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niezwykle mi się podobało, że był taki strasznie pryncypialny, a jednocześnie przesiąknięty poezją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃nt͡sɨˈpʲjalnɨ, AS: prỹncypʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryncypialność ż., pryncypium n., pryncypał m.

przysł. pryncypialnie

przym. pryncypalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasadniczy, rygorystyczny, surowy, bezkompromisowy, nonkonformistyczny

Wiktionary

# pryncypium

zasada, prawidło; podwalina czegoś np. pryncypium teorii

SJP.pl

# prynowo

Prynowo (niem. Prinowen, 1938–1945 Primsdorf, 1945–1946 Nowiny) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# prynuka

regionalnie: zachęcanie kogoś do jedzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. także reg-pl|Kresy. natarczywe zachęcanie gości do jedzenia i picia

(1.2) lwów. zachęta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈnuka, AS: prỹnuka

Wiktionary

# pryor

Pryor – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Montana, w hrabstwie Big Horn.

Wikipedia

# prypeć

1. rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;
2. opuszczone miasto w północnej Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

(1.2) geogr. adm. miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim;

Wiktionary

- Prypeć – rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru.
- Prypeć – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu.
- Prypeć – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie szackim.
- Prypeć – stacja kolejowa na Białorusi w obwodzie brzeskim, w rejonie stolińskim w pobliżu miejscowości Korobie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Do dziś miasto Prypeć pozostaje wyludnione i przypomina apokaliptyczne wizje.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prypecki

Wiktionary

# prypecki

przymiotnik od: Prypeć (miasto na Ukrainie lub rzeka na Białorusi i Ukrainie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prypeć ż.

Wiktionary

# pryscylla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Pryska, Pryscylla – imię żeńskie pochodzące od łacińskich imion Prisca, Priscilla (łac. priscus – „starodawny; surowy, poważny”). W Polsce rzadko spotykane, choć zapisano je już w XV wieku. Jego patronką jest św. Pryska, męczennica.

Pryska imieniny obchodzi 18 stycznia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znalazł tam pewnego Żyda, imieniem Akwila, rodem z Pontu, który z żoną Pryscyllą przybył niedawno z Italii, ponieważ Klaudiusz wysiedlił z Rzymu wszystkich Żydów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pryska

Wiktionary

# prysiud

gwarowo: przysiad w tańcach ludowych

SJP.pl

# prysiudy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przysiady w rosyjskich i ukraińskich tańcach ludowych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈɕudɨ, AS: pryśudy

Wiktionary

# prysk

1. odgłos pryskania;
2. wykrzyknik używany na określenie szybkiej ucieczki (pryśnięcia)

SJP.pl

Prysk – miejscowość i gmina (obec) w Czechach, w kraju libereckim, w powiecie Česká Lípa. W 2022 roku liczyła 438 mieszkańców.

Wikipedia

# pryska

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Pryska, Pryscylla – imię żeńskie pochodzące od łacińskich imion Prisca, Priscilla (łac. priscus – „starodawny; surowy, poważny”). W Polsce rzadko spotykane, choć zapisano je już w XV wieku. Jego patronką jest św. Pryska, męczennica.

Pryska imieniny obchodzi 18 stycznia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według legendy Pryskę poddano straszliwym torturom.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Pryscylla

Wiktionary

# pryskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) pot. zraszać rośliny środkami chemicznymi

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(3.1) poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek

(3.2) pękać, rozpadać się na kawałki, niszczeć

(3.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiewać się, znikać, nagle przemijać

(3.4) pot. szybko uciekać

czasownik zwrotny niedokonany pryskać się (dk. prysnąć się)

(4.1) pryskać (1.1) czymś na samego siebie

(4.2) pryskać (1.1) czymś na siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiem, że to śmigus-dyngus i należy hołdować tradycji, ale czy nie możesz zwyczajnie pryskać ludzi wodą z pistoletu, zamiast latać za nimi z wiadrem?

(1.1) Ciągle przejeżdżające tutaj samochody pryskają błotem na przechodniów.

(2.1) Każdego roku trzeba pryskać tę jabłonkę, by nie rozchorowała się bardziej przez te szkodniki.

(3.1) Przy smażeniu mięsa zawsze tłuszcz pryska mi na ręce i mnie parzy.

(3.2) Nie dawaj mu roboty przy szybach. Wszystko, co delikatne, pryska w jego dłoniach.

(3.2-3) W krajach ludzkości jeszcze noc głucha, / Żywioły chęci jeszcze są w wojnie… / Oto miłość ogniem zionie, / Wyjdzie z zamętu świat ducha, / Młodość go pocznie na swojem łonie, / A przyjaźń w wieczne skojarzy spojnie. / Pryskają nieczułe lody / I przesądy światło ćmiące. / Witaj, jutrzenko swobody, / Zbawienia za tobą słońce!…

(3.3) Weź się nie smuć! Cały wesoły nastrój pryska, gdy widzi się kogoś tak przygnębionego.

(3.4) Szybko! Pryskajmy zanim ktoś zauważy, że wybiliśmy szybę.

(4.1) Za obficie pryskasz się wodą kolońską. Czuć ją na kilometr.

(4.2) Dzieci pryskały się wodą w parku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨskat͡ɕ, AS: pryskać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryskanie n., pryśnięcie n., wyprysk m., pryszcz m., odprysk m., wytrysk m., pryszczyca ż., oprysk m.

czas. prysnąć dk., opryskiwać ndk., opryskać dk., rozpryskiwać ndk., rozprysnąć dk., wypryskiwać ndk., wyprysnąć dk., spryskiwać ndk., spryskać dk.

przym. pryskany, pryszczaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpryskiwać, zraszać, opryskiwać

(2.1) rozpryskiwać się, bryzgać

(3.2) rozpadać się (na kawałki), niszczeć, kruszyć się, łamać się, pękać

(3.3) znikać, niknąć, przemijać (nagle, szybko), rozwiewać się, ulatywać

(3.4) zwiewać, uciekać, buchnąć, czmychać, dawać nogę, dawać drapaka, dawać dyla, drapać, zmykać, pierzchnąć, spadać, wulg. spieprzać, wulg. spierdalać, wulg. spierniczać, uchodzić, umykać, wiać, zjeżdżać, zmiatać

(4.1) opryskiwać się, zraszać się

(4.2) opryskiwać się, zraszać się

Wiktionary

# pryskacz

smukleń pryskacz - ryba zaliczana do rodziny kąsaczowatych

SJP.pl

Strzelczyk indyjski, pryskacz, strzelczyk (Toxotes jaculatrix) – słodkowodna ryba z rodziny strzelczykowatych. Często hodowana jako ryba akwariowa.

Wikipedia

# pryskaczowate

rodzina małych ryb okoniokształtnych; strzelczyki, strzelczykowate

SJP.pl

Strzelczykowate, strzelczyki, pryskaczowate (Toxotidae) – rodzina małych ryb okoniokształtnych.

Wikipedia

# pryskaczowaty

o cechach pryskaczowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# pryskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pryskać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈskãɲɛ, AS: pryskãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pryskać

Wiktionary

# pryskany

o owocach, warzywach: zawierający środki chemiczne

SJP.pl

# prysnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. pryskać)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. pryskać)

(2.1) wystrzelić w powietrze w formie kropel lub drobnych cząstek

(2.2) pęknąć, rozpaść się na kawałki

(2.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiać się, zniknąć, nagle przeminąć

(2.4) pot. szybko uciec

czasownik zwrotny dokonany prysnąć się (ndk. pryskać się)

(3.1) prysnąć (1.1) czymś na samego siebie

(3.2) prysnąć (1.1) czymś na siebie nawzajem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨsnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: prysnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pryskać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.4) uciec pierzchnąć, zrejterować; eufem. wycofać się na z góry upatrzone pozycje; pot. zwiać, szurnąć, dać dyla, dać drapaka, dać nogę, wziąć nogi za pas, pokazać pięty, pokazać plecy; posp. spieprzyć; reg. pozn. ućknąć.; stpol. dernąć

Wiktionary

# prystelka

gatunek rybki akwariowej z rodziny kąsaczowatych

SJP.pl

Prystelka (Pristella maxillaris) – gatunek ryby z rodziny kąsaczowatych (Characidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Pristella. Hodowana w akwariach.

Wikipedia

# prystor

nazwisko

SJP.pl

# pryszcz

1. ropny wykwit na skórze w postaci pęcherzyka wypełnionego płynem surowiczym lub ropnym, powstający zwykle z gruczołów łojowych; krosta;
2. potocznie: coś łatwego lub nieistotnego, bez znaczenia; drobiazg, drobnostka, głupstwo;
3. wypukłość na powierzchni wyrobu ceramicznego; krosta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krosta

(1.2) przen. pot. coś bardzo łatwego lub niezbyt ważnego

Wiktionary

Trądzik młodzieńczy, trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) – choroba skóry występująca w wieku pokwitania, gdy pod wpływem zmian hormonalnych (nadmiernej stymulacji androgenowej) dochodzi do nadmiernego pobudzenia czynności gruczołów łojowych (łojotoku).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɨʃt͡ʃ, AS: pryšč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyprysk mrz., pryszczyca ż.

:: zdrobn. pryszczyk mrz.

przym. pryszczaty

czas. pryskać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krosta, wyprysk, syf, niedoskonałość, wykwit, krostka, dioda, trądzik, wysyp; gw-pl|Górny Śląsk|miteser.

(1.2) łatwizna, bułka z masłem, małe piwo, drobnostka, betka, pestka

Wiktionary

# pryszczaci

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

SJP.pl

Pryszczaci, pokolenie „pryszczatych” – grupa młodych polskich pisarzy przełomu lat 40. i 50., radykalnych entuzjastów podporządkowania twórczości literackiej wymogom ideologii partii komunistycznej, wedle założeń tzw. realizmu socjalistycznego. Do najważniejszych reprezentantów tego środowiska należeli Tadeusz Borowski, Wiktor Woroszylski, Andrzej Braun, Wisława Szymborska, Tadeusz Konwicki, Witold Wirpsza, Andrzej Mandalian, Witold Zalewski, Tadeusz Kubiak.

Wikipedia

# pryszczarek

1. owad z rzędu muchówek, czyli dwuskrzydłych, występujący w ponad 4 tysiącach gatunkach;
2. pryszczarek heski - gatunek muchówki, której larwy żerują w pszenicy, życie i jęczmieniu; mucha heska

SJP.pl

# pryszczarka

1. owad z rzędu muchówek, czyli dwuskrzydłych, występujący w ponad 4 tysiącach gatunkach;
2. pryszczarek heski - gatunek muchówki, której larwy żerują w pszenicy, życie i jęczmieniu; mucha heska

SJP.pl

# pryszczarkowate

o cechach pryszczarkowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

Pryszczarkowate, pryszczarki (Cecidomyiidae) – duża rodzina owadów z rzędu muchówek. Występują pospolicie we wszystkich środowiskach lądowych.

Są to niewielkie owady (1,5–3,5 mm długości) o delikatnej budowie, często z czerwonawym odwłokiem. Czułki długie, często pokryte szczecinkami. Skrzydła szerokie, o silnie zredukowanym użyłkowaniu, zwykle żółtym, pomarańczowym lub czerwonawym.

Wikipedia

# pryszczarkowaty

o cechach pryszczarkowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# pryszczata

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

SJP.pl

# pryszczaty

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pryszcze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed drzwiami stał pryszczaty młodzieniec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pryszcz mrz., wyprysk mrz.

czas. pryskać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krostowaty, krościaty

Wiktionary

# pryszczawka

dawniej: chrząszcz z rodziny oleicowatych (majkowatych), o zielonej metalicznej barwie i ciele długości od 12 do 22 mm, którego krew zawiera drażniącą substancję - kantarydynę, stosowaną dawniej w lecznictwie; kantaryda, pryszczel lekarski, majka lekarska, mucha hiszpańska

SJP.pl

# pryszczel

1. rodzaj chrząszcza z rodziny oleicowatych, obejmujący jeden gatunek z dwoma podgatunkami;
2. pryszczel lekarski - gatunek chrząszcza z rodziny oleicowatych (majkowatych), o zielonej metalicznej barwie i ciele długości od 12 do 22 mm, którego krew zawiera drażniącą substancję - kantarydynę, stosowaną dawniej w lecznictwie; kantaryda, pryszczawka, majka lekarska, mucha hiszpańska

SJP.pl

Majka, pryszczel, kantaryda (Lytta) – rodzaj chrząszczy z rodziny oleicowatych i podrodziny Meloinae. Obejmuje około 110 opisanych gatunków.

Wikipedia

# pryszczeniec

Jaskier ostry, pryszczeniec (Ranunculus acris L.) – rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Gatunek wybitnie kosmopolityczny, zasiedlający Europę, Afrykę Płn. i Azję, spotykany również w Ameryce Północnej (na Grenlandii i Alasce). W Polsce gatunek bardzo pospolity na całym obszarze.

Wikipedia

# pryszczol

potocznie: duży pryszcz

SJP.pl

# pryszczyć

dawniej:
1. pokrywać, obsypywać pryszczami;
2. pryszczyć się - dostawać pryszczy, okrywać się pryszczami

SJP.pl

# pryszczyca

ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych, charakteryzująca się tworzeniem bolesnych pęcherzyków na błonie śluzowej pyska, w okolicach racic i na wymieniu; zaraza pyska i racic

SJP.pl

Pryszczyca (afoza, zaraza pyska i racic; łac. Aphtae epizooticae; FMD, z ang. foot and mouth disease) – ostra, bardzo zaraźliwa wirusowa choroba zwierząt racicowych hodowlanych i dzikich. W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, podlega notyfikacji oraz zwalczaniu z urzędu.

Wikipedia

# pryszczyk

1. zdrobnienie od: pryszcz; krostka, syfek;
2. ekspresywnie: coś nieistotnego; głupstwo, drobnostka, bagatela

SJP.pl

# pryszczyrnicowate

o cechach pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych; rodzina roślin); przypołudnikowaty

SJP.pl

Wikipedia

# pryszczyrnicowaty

o cechach pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych; rodzina roślin); przypołudnikowaty

SJP.pl

# prysznic

natrysk;
1. urządzenie, w którym strumień wody rozpryskuje się, przepływając przez specjalne sito;
2. kąpiel pod takim urządzeniem; tusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

(1.2) przen. kąpiel brana pod prysznicem (1.1)

Wiktionary

Prysznic lub natrysk – urządzenie służące do kąpieli, polegającej na polewaniu się wodą wypływającą z instalacji wodociągowej przez specjalne sitko, mające na celu rozbicie strumienia wody na drobne kropelki. Jednocześnie mianem tym określa się wydzieloną część pomieszczenia kąpielowego, zaopatrzoną w brodzik z odpływem, służącą do kąpieli natryskowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hydraulik zamontował nam nowy prysznic i umywalkę.

(1.2) Miałem dziś ciężki dzień – idę wziąć prysznic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨʃʲɲit͡s, AS: pryšʹńic

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prysznicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) natrysk, tusz; reg. śl. brauza.

(1.2) kąpiel

Wiktionary

# prysznicować

1. oblewać strumieniem wody;
2. dawniej: prysznicować się - brać prysznic

SJP.pl

# prysznicowy

przymiotnik

(1.1) od: prysznic

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sami gotują, mają własną kabinę prysznicową, wieczorami, jeśli pogoda dopisuje, siedzą do późna w noc przy lampach naftowych pod gwiazdami, słuchają głosów lasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨʃʲɲiˈt͡sɔvɨ, AS: pryšʹńicovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prysznic

Wiktionary

# pryta

w gwarze uczniowskiej: tanie, marne wino; alpaga, mózgotrzep, jabol, bełt, siara, wińsko

SJP.pl

# prytan

w starożytnych Atenach: członek dziesiątej części Rady Pięciuset

SJP.pl

Prytan (gr. πρύτανις lm. πρυτάνεις być może od πρῶτος „pierwszy”) – wysoki urząd w wielu państwach starożytnej Grecji.

Urząd ten wywodził się z czasów królewskich, a spotykany był potem w wielu państwach. W Koryncie w królewskim rodzie Bakchiadów wybierano każdego roku najwyższego urzędnika zwanego prytanem; podobnie było na Korkyrze. W państwach demokratycznych było dwóch prytanów, na przykład na Rodos dwaj prytani zastąpili jednego wybieranego poprzednio z rodu Eratydów, będącego odgałęzieniem rodu Heraklidów; każdy z nich sprawował władzę przez 6 miesięcy. Prytani występowali na Tenedos, Kos, Astipalei, w Milecie, Efezie, Smyrnie, Teos. Byli często urzędnikami eponimami, np. w Mitylenie czy Pergamonie.

Wikipedia

# prytanejon

w starożytnej Grecji: budynek, w którym prytanowie pełnili swoje funkcje

SJP.pl

Prytanejon – budynek publiczny w starożytnej Grecji dla najwyższych władz w greckich państwach-miastach, miejsce urzędowania prytanów.

Prytanejon był nie tylko centrum administracyjnym miasta, stanowił także jego centrum duchowe, gdzie znajdował się, symbolizujący wspólnotę obywateli, ołtarz Hestii i wieczny ogień.

Wikipedia

# prytaneum

1. w starożytnych greckich miastach: budowla, gdzie zbierało się zgromadzenie prytanów;
2. dawniej: szkoła wojskowa we Francji

SJP.pl

# prytania

w antycznej Grecji: okres sprawowania funkcji przez prytanów wynoszący 35 lub 36 dni (1/10 część roku)

SJP.pl

Prytaneja – okres sprawowania czynności przez ⅒ Rady w Atenach. Wynosił on ⅒ roku, tzn. 35 lub 36 dni, a w latach przestępnych 38 lub 39 dni.

Wikipedia

# prywaciara

prywaciarka; potocznie:
1. właścicielka prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu; prywaciarstwo, prywacizna;
3. przedsiębiorstwo, zakład przemysłowy lub sklep prowadzone przez prywatną osobę

SJP.pl

# prywaciarka

prywaciara; potocznie:
1. właścicielka prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu; prywaciarstwo, prywacizna;
3. przedsiębiorstwo, zakład przemysłowy lub sklep prowadzone przez prywatną osobę

SJP.pl

# prywaciarski

przymiotnik od: prywaciarz

SJP.pl

# prywaciarstwo

prywacizna;
1. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. ogół ludzi prowadzących prywatną działalność gospodarczą;
3. produkty wykonane przez prywaciarza

SJP.pl

# prywaciarz

potocznie: właściciel prywatnego przedsiębiorstwa, prywatnego zakładu przemysłowego lub sklepu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. lub pogard. w PRL prywatny przedsiębiorca, rzemieślnik lub kupiec

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈvat͡ɕaʃ, AS: pryvaćaš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prywaciarski, prywatny

rzecz. prywatka ż., prywata ż., prywatność ż.

przysł. prywatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedsiębiorca

Wiktionary

# prywacizna

prywaciarstwo;
1. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. ogół ludzi prowadzących prywatną działalność gospodarczą;
3. produkty wykonane przez prywaciarza

SJP.pl

# prywacja

dawniej: odmawianie sobie czegoś; wyrzeczenie

SJP.pl

# prywata

troska o własne interesy kosztem dobra publicznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dbałość o własne dobro i interesy kosztem dobra publicznego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈvata, AS: pryvata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatność ż., prywaciarz m., prywatka ż.

przym. prywatny, prywaciarski

przysł. prywatnie

czas. prywatyzować, sprywatyzować

Wiktionary

# prywatka

impreza, zabawa organizowana w prywatnym mieszkaniu, zwykle przez młodzież

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. młodzieżowa zabawa urządzana w prywatnym domu

Wiktionary

- Prywatka – określenie przyjęcia, imprezy; obecnie rzadko używane
- Prywatka – francuska komedia z 1980 roku
- Prywatka – amerykańska komedia z 1990 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdzie się podziały tamte prywatki niezapomniane…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈvatka, AS: pryvatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatność ż., prywaciarz m., prywata ż.

przym. prywatny, prywatkowy

przysł. prywatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) domówka; pot. balanga, impreza

Wiktionary

# prywatkowicz

potocznie:
1. osoba lubiąca chodzić na prywatki;
2. uczestnik prywatki

SJP.pl

# prywatniak

potocznie: właściciel prywatnego sklepu, warsztatu lub zakładu przemysłowego; prywaciarz

SJP.pl

# prywatnie

przysłówek

(1.1) w sposób prywatny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W październiku 1987 roku w Rzymie Stefan Kisielewski po raz pierwszy od dnia ingresu Karola Wojtyły spotkał się z papieżem prywatnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈvatʲɲɛ, AS: pryvatʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywata ż., prywatka ż., prywaciarz mos., prywatność ż., prywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n.

czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

przym. prywatny, prywatyzacyjny

Wiktionary

# prywatniej

stopień wyższy od przysłówka: prywatnie

SJP.pl

# prywatniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: prywatny (skromny)

SJP.pl

# prywatnoprawny

dotyczący prawa prywatnego (np. prywatnoprawne uregulowania prawa konsumenckiego)

SJP.pl

# prywatność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prywatne; cecha tych, którzy są prywatni

(1.2) życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prywaciarz m., prywata ż., prywatka ż., prywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n.

czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

przym. prywatny, prywaciarski, prywatyzacyjny

przysł. prywatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieoficjalność, nieurzędowość

Wiktionary

# prywatny

przymiotnik

(1.1) będący czyjąś osobistą własnością

(1.2) niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)

(1.3) dotyczący czyichś osobistych spraw

(1.4) wynajęty do osobistego użytku

(1.5) nie dla każdego dostępny

(1.6) niereprezentujący żadnej instytucji

(1.7) inform. o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To mój prywatny laptop, a nie firmowy.

(1.2) Pensje w prywatnych spółkach nie są ograniczane przez ustawę kominową.

(1.3) Nie odpowiem na to pytanie. To moja prywatna sprawa.

(1.4) To nasz prywatny trener golfa.

(1.5) To prywatny klub, trzeba mieć zaproszenie.

(1.6) Jako prywatny człowiek zdziałasz mniej, niż mając do dyspozycji zasoby wielkiej organizacji.

(1.7) Metody prywatne nie są dziedziczone w klasach potomnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɨˈvatnɨ, AS: pryvatny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatność ż., prywaciarz m., prywata ż., prywatka ż., prywatyzacja ż.

przysł. prywatnie

czas. prywatyzować, sprywatyzować

przym. prywatyzacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osobisty, własny

(1.2) niepubliczny

(1.3) osobisty, własny

(1.4) osobisty, własny

(1.5) elitarny, zamknięty

(1.6) niezależny

Wiktionary

# prywatywny

przymiotnik

(1.1) filoz. posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten stan prywatywny koresponduje oczywiście z pełnią wirtualności: chodzi o brak sensu pełen wszelkich sensów.

Wiktionary

# prywatyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

Wiktionary

Prywatyzacja – proces przekazywania majątku państwowego podmiotom prywatnym. Prywatyzacja może się odbywać poprzez sprzedaż lub transfer majątku państwowego.

Pierwszą masową prywatyzację państwowego majątku przeprowadzono w latach 1933–1937 w nazistowskich Niemczech.

Przeciwieństwem prywatyzacji jest nacjonalizacja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W chwili obecnej, ze względu na zastrzeżenia Ministra Skarbu Państwa, trwa kontrola procesu prywatyzacji ww. spółek, prowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli oraz Departament Kontroli MSP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja, AS: pryvatyzacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. reprywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n., reprywatyzowanie n., prywatność ż.

czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

przym. prywatyzacyjny, prywatny

przysł. prywatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) denacjonalizacja

Wiktionary

# prywatyzacyjny

związany z prywatyzacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. praw. związany z prywatyzacją, dotyczący prywatyzacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatyzacja ż., reprywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n., reprywatyzowanie n., prywatność ż.

czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

przym. prywatny

przysł. prywatnie

Wiktionary

# prywatyzator

osoba dokonująca prywatyzacji

SJP.pl

# prywatyzować

czasownik przechodni

(1.1) ekon. przekazywać majątek państwowy podmiotom prywatnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatyzacja ż.

przym. prywatny

Wiktionary

# prywatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prywatyzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prywatyzacja ż., prywatność ż., reprywatyzacja ż.

czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

przym. prywatyzacyjny

przysł. prywatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) denacjonalizowanie

Wiktionary

# prywyczka

potocznie: nawyk, przyzwyczajenie

SJP.pl

# pryz

własność nieprzyjaciela lub kontrabanda zdobyta podczas wojny na morzu

SJP.pl

Pryz (fr. prise 'zdobycie' z łac. prendere 'chwytać') – w prawie morza: zdobycz wojenna w postaci skonfiskowanej cywilnej jednostki, pływającej pod banderą państwa nieprzyjacielskiego, lub jednostki państwa neutralnego wiozącej niedozwolony ładunek (przemyt) do państwa, będącego drugą stroną w konflikcie zbrojnym. Łupem jest również ładunek jednostki. W przypadku, gdy mienie (statek lub ładunek) nie jest własnością państwa, lecz prywatną, po wojnie łup należy zwrócić właścicielowi lub zrównoważyć odszkodowaniem. W przypadku przemytu właściciel najczęściej traci nie tylko ładunek, ale i statek. O dopuszczalności przepadku orzeka sąd kaperski.

Wikipedia

# pryza

1. gwarowo: bitka, wziątka;
2. statek wzięty do niewoli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. wziątka, bitka

(1.2) mors. statek wzięty do niewoli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɨza, AS: pryza

Wiktionary

# pryzma

sześciościan, którego podstawami są prostokąty leżące w dwóch płaszczyznach równoległych, a przeciwległe ściany boczne są jednakowo nachylone do podstawy, ale po przedłużeniu nie przecinają się w jednym punkcie

SJP.pl

Pryzma, klin ścięty – wielościan o sześciu ścianach o następujących właściwościach:

- podstawami są prostokąty leżące na równoległych płaszczyznach,
- ściany boczne tworzą trapezy, przy czym kąty nachylenia przeciwległych ścian do podstawy są sobie równe,
- po przedłużeniu ściany boczne nie muszą przecinać się w jednym punkcie – pryzma nie musi być ostrosłupem ściętym.

Wikipedia

# pryzmacik

zdrobnienie od: pryzmat

SJP.pl

# pryzmat

1. w geometrii: graniastosłup o podstawie trójkątnej;
2. bryła z przezroczystego materiału o takim kształcie, służąca do odbijania, załamywania lub rozszczepiania światła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. opt. graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

Wiktionary

Pryzmat – bryła z materiału przezroczystego o co najmniej dwóch ścianach płaskich nachylonych do siebie pod kątem \omega (tzw. kątem łamiącym pryzmatu).

Używany w optyce do zmiany kierunku biegu fal świetlnych, a poprzez to, że zmiana kierunku zależy od długości fali, jest używany do analizy widmowej światła. Zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia pozwala użyć pryzmatu jako elementu odbijającego światło.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z doświadczenia Newtona z pryzmatem wiemy, że promień białego światła ulega rozszczepieniu, dając widmo składające się z najróżniejszych barw, zmieszanych w ściśle określonej proporcji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. pryzmacik m.

przym. pryzmatyczny

przysł. pryzmatycznie

Wiktionary

# pryzmatoid

wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach;

Wiktionary

Pryzmatoid to typ wielościanu, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach.

Przykładami pryzmatoidów są prostopadłościan, graniastosłup, antygraniastosłup, pryzma.

Wikipedia

# pryzmatyczny

1. przymiotnik od: pryzmat (w fizyce), np. lornetka pryzmatyczna;
2. przymiotnik od: pryzmat (w matematyce), np. pryzmatyczny kształt

SJP.pl

# pryzmoid

pryzmatoid mający płaskie boki i taką samą liczbę wierzchołków w obu równoległych płaszczyznach

SJP.pl

# pryzmowy

→ pryzma

SJP.pl

#### Patrz:

pryzma

# prz

skrót od: Księga Przysłów - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = rel. Księga Przysłów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈpʃɨswuf, AS: ḱśẽŋga pšysu̯uf

Wiktionary

# przać

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kochać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo ci przaja. → Kocham cię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przyjaciel mos., przanie n.

czas. sprzyjać ndk.

Wiktionary

# prządek

dawniej:
1. mężczyzna przędący, potrafiący prząść;
2. mężczyzna zatrudniony w przędzalni

SJP.pl

# prządka

1. kobieta przędąca, potrafiąca prząść;
2. kobieta zatrudniona w przędzalni;
3. motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządkówka;
4. prządka pierścienica - motyl nocny z rodziny barczatkowatych, składający jaja w pierścieniowatych złożach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się przędzeniem

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Nephila pilipes|ref=tak., prządka olbrzymia, gatunek dużego pająka z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Nephilidae|ref=tak.

(1.3) ent. ogólna nazwa motyli z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Bombycidae|ref=tak., wytwarzających w stadium larwalnym przędzę

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisława Prządka – polska polityk
- Wiesław Prządka – polski akordeonista, bandoneonista, kompozytor, aranżer

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɔ̃ntka, AS: pšõntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przędzenie n., przędza ż., prządkowate nmos., przędzalnia ż., prząśnica ż., prząśniczka ż.

czas. prząść, uprząść

przym. przędzalniczy, prządkowaty

Wiktionary

# prządki

1. kobieta przędąca, potrafiąca prząść;
2. kobieta zatrudniona w przędzalni;
3. motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządkówka;
4. prządka pierścienica - motyl nocny z rodziny barczatkowatych, składający jaja w pierścieniowatych złożach

SJP.pl

- prządki (Bombycidae) – rodzina motyli nazywana również jedwabnikowatymi
- Prządki – zespół
- Pierzaczki (prządki) – zwyczaj słowiański
- Rezerwat przyrody Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego – rezerwat przyrody nieożywionej położony między miejscowościami Korczyna i Czarnorzeki w gminie Korczyna w województwie podkarpackim

Zobacz też:

- przędzenie

Wikipedia

# prządkowate

1. rodzina niewielkich owadów z rzędu motyli; jedwabnikowate, prządki;
2. rodzina dużych pająków

SJP.pl

- prządkowate (Bombycidae) – rodzina motyli
- prządkowate (Nephilidae) – rodzina pająków

Wikipedia

# prządkowaty

o cechach prządkowatych (rodzina owadów; rodzina pająków)

SJP.pl

# prządkówka

motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządka

SJP.pl

# przanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przać ndk.

Wiktionary

# przanówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Przanówka – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# przanowski

nazwisko

SJP.pl

Przanowscy – polska rodzina herbu Nowina.

osoby:

- Edward Przanowski (1845-1929) - inżynier i architekt powiatowy w Słupcy i Łęczycy, działacz społeczny, żołnierz Powstania Styczniowego.
- Jan Przanowski (1873-1941), adwokat, poseł na Sejm RP III kadencji, w latach 1930-35 - syn Edwarda Przanowskiego.
- Jan Przanowski (1909-1980), ekonomista, żołnierz I Dywizji Pancernej gen. S. Maczka, wieloletni pracownik Polskiego Radia, dyrektor Biura Planowania w Komitecie ds. Radia i Telewizji - syn Władysława Przanowskiego.
- Stefan Przanowski (1874-1938), inżynier mechanik, przemysłowiec, działacz gospodarczy, minister aprowizacji, minister przemysłu i handlu - syn Edwarda Przanowskiego.
- Władysław Przanowski (1880-1937), inżynier, pedagog, twórca systemu nauczania prac ręcznych w polskich szkołach i kształcenia nauczycieli, założyciel i dyrektor Państwowego Instytutu Robót Ręcznych - syn Edwarda Przanowskiego.
- Izabela Wasiak z Przanowskich (1927-1990), nauczycielka, polonistka, działaczka oświatowa, wydawca publikacji drugiego obiegu - córka Stefana Przanowskiego.
- Maria Grotowska z Przanowskich (1885-1946), żona Żelisława Grotowskiego - dr. ekonomii, bibliotekarza w Muzeum Polskim w Rapperswilu, nauczyciela, historyka gospodarki, żołnierza Legionów Polskich - córka Edwarda Przanowskiego.
- Magdalena Staszewska z Przanowskich (1904-1978), córka Jana Przanowskiego (1873-1941), żona historyka i archiwisty Janusza Staszewskiego (1903-1939); Magdalena Staszewska w czasie II wojny światowej związana z podziemną organizacją "Ojczyzna"; współpracowała z prof. Zygmuntem Wojciechowskim przy tworzeniu w Warszawie Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich; w latach 1945-67 pracowała w Instytucie Zachodnim w Poznaniu jako zastępca kierownika Działu Wydawniczego oraz w redakcji "Przeglądu Zachodniego".

Wikipedia

# prząść

1. przerabiać ręcznie włókno na nici, wysnuwać i skręcać nitkę z przędziwa, np. prząść kądziel, len na kołowrotku;
2. o pająku: wytwarzać pajęczynę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uprząść)

(1.1) włók. przerabiać kłąb włókna na przędzę

(1.2) o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przędziorek mzw., przędza ż., przędzalnia ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., prządka ż., przędzenie n., uprzędzenie n.

czas. uprząść dk.

przym. przędzalniczy

Wiktionary

# prząśnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) część kołowrotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prządka ż., przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzalnia ż.

:: zdrobn. prząśniczka ż.

czas. prząść ndk., uprząść dk.

przym. przędzalniczy

Wiktionary

# prząśniczka

zdrobnienie od: prząśnica (część kołowrotka)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od prząśnica (część kołowrotka)

Wiktionary

Prząśniczka – pieśń skomponowana przez Stanisława Moniuszkę na głos i fortepian do słów Jana Czeczota. Obecnie często wykonywana jako utwór instrumentalny, na instrumentach dętych.Jej transkrypcję na fortepian wykonał polski kompozytor Henryk Melcer-Szczawiński. Popularne było wykonanie Prząśniczki przez duet fortepianowy „Marek i Wacek”. Utwór był wykorzystywany jako sygnał wywoławczy przez stacje radiowe i telewizyjne: Polskie Radio Białystok oraz Telewizję Łódź.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przędziorek mzw., prząśnica ż., prządka ż., przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzalnia ż.

czas. prząść ndk., uprząść dk.

przym. przędzalniczy

Wiktionary

# przaśniej

stopień wyższy od przysłówka: przaśnie

SJP.pl

# przaśniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przaśny

SJP.pl

# przaśnik

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

SJP.pl

- Przaśnik (młynarz)
- Przaśnik (nagroda)

Wikipedia

# przaśniki

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

SJP.pl

- Przaśniki – inna nazwa żydowskiego święta Paschy
- przaśniki – potoczna nazwa przaśnego chleba, macy

Wikipedia

# przaśność

1. cecha produktów, które nie były poddane fermentacji; niekwaśność;
2. brak wyraźnego smaku;
3. przenośnie: cecha przedmiotów odznaczających się prostotą; prostota, naturalność, surowość;
4. przenośnie: brak ogłady, kultury; grubiaństwo, prostactwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przaśne, niekwaszone

(1.2) cecha tego, co przaśne, proste, zgrzebne; cecha tych, którzy są przaśni, prości, zgrzebni

(1.3) cecha tego, co przaśne, prymitywne, prostackie; cecha tych, którzy są przaśni, prymitywni, prostaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przaśnik m.

przym. przaśny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) siermiężność, zgrzebność

(1.3) prostackość, prostactwo, prymitywność, pospolitość, plebejskość, siermiężność, wulgarność, ordynarność, trywialność; przest. gminność

Wiktionary

# przaśny

1. taki, który nie uległ fermentacji; niekwaśny;
2. bez wyraźnego smaku, niekwaśny, niesłony;
3. przenośnie: odznaczający się prostotą; prosty, naturalny, surowy;
4. przenośnie: pozbawiony ogłady, kultury; prymitywny, prostacki, grubiański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny

przymiotnik jakościowy

(2.1) prosty, surowy, naturalny

(2.2) świadczący o zacofaniu cywilizacyjnym, ubóstwie kulturalnym i umysłowym

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Jego poczucie humoru nie robi na mnie wrażenia. To jest taki typowo polski, przaśny, siermiężny dowcip.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃaɕnɨ, AS: pšaśny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przaśność ż., przaśnik m.

przym. praśny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) zgrzebny, siermiężny, prosty, surowy, nieefektowny

(2.2) siermiężny, pszenno-buraczany, prostacki, pospolity, plebejski, wulgarny, ordynarny, trywialny, prymitywny, niewybredny, niesmaczny

Wiktionary

# przasnyski

przymiotnik od: Przasnysz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przasnyszem, dotyczący Przasnysza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przasnysz mrz., przasnyszanin mos., przasnyszanka ż.

Wiktionary

# przasnyskie

przymiotnik od: Przasnysz

SJP.pl

# przasnysz

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim;

Wiktionary

Przasnysz – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, nad rzeką Węgierką.

Miasto leżące na północnym Mazowszu ma połączenia drogowe z Warszawą, Olsztynem, Ostrołęką, Działdowem, Ciechanowem, Makowem Mazowieckim i Mławą. Przez Przasnysz przechodzą drogi: krajowa nr 57 i wojewódzkie nr 544 i nr 617. Na wschód od miasta znajduje się lądowisko Aeroklubu Północnego Mazowsza. Patronem miasta od 18 września 2014 r. jest św. Stanisław Kostka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wojska szwedzkie stacjonowały w Przasnyszu 11 dni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przasnyszanin mos., przasnyszanka ż.

przym. przasnyski

Wiktionary

# przasnyszanin

mieszkaniec Przasnysza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przasnysza

(1.2) osoba pochodząca z Przasnysza, urodzona w Przasnyszu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spora grupa przasnyszan zebrała się u wejścia do kościoła farnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przasnysz mrz.

:: fż. przasnyszanka ż.

przym. przasnyski

Wiktionary

# przasnyszanka

mieszkanka Przasnysza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przasnysza

(1.2) kobieta pochodząca z Przasnysza, urodzona w Przasnyszu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konkurs kulinarny ponownie wygrała przasnyszanka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przasnysz mrz.

:: fm. przasnyszanin mos.

przym. przasnyski

Wiktionary

# prząstnik

gatunek pająka z rodziny koliściakowatych

SJP.pl

# przążewo

Przążewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka DW616.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# prze

przyimek

(1.1) stpol. przez

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ, AS: pše

Wiktionary

# prze-

przedrostek w wyrazach złożonych…

(1.1) …potęgujący znaczenie, nasilenie czegoś

(1.2) …sygnalizujący, że czynność lub stan doszły do etapu terminalnego, po którego osiągnięciu nie da się już tego zrobić bardziej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) przeciekawy, przemiły

(1.2) przewiercić, przeważyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ, AS: pše

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) arcy-

Wiktionary

# przeadresowywać

adresować ponownie

SJP.pl

# przeanagramować

przestawić litery lub sylaby w wyrazie w taki sposób, by powstał nowy wyraz; anagramować

SJP.pl

# przeanalizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. analizować)

(1.1) przeprowadzić analizę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analizator mos./mrz., analityk mos., analityczka ż., analiza ż., przeanalizowanie n.

czas. analizować ndk.

przym. analityczny

Wiktionary

# przeanalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeanalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. analizować, przeanalizować dk.

rzecz. analityczka ż., analityk mos., analiza ż., analizator mrz., analizowanie n.

przym. analityczny

Wiktionary

# przearanżować

ponownie zaaranżować

SJP.pl

# przebaczać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) odpuszczać winy, wybaczać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdaje się, że za szybko i za łatwo przebaczyliśmy Niemcom. W historii są takie rzeczy, których się nie przebacza – nigdy, bo nie ma powodu, żeby przebaczać. (J. M. Rymkiewicz Kinderszenen)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbat͡ʃat͡ɕ, AS: pšebačać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebaczenie n., przebaczanie n., przebaczalność ż.

czas. dk. przebaczyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wybaczać, darować

Wiktionary

# przebaczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przebaczalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebaczanie n., przebaczenie n.

czas. przebaczać ndk., przebaczyć dk.

przym. przebaczalny

Wiktionary

# przebaczalny

taki, który można przebaczyć; wybaczalny

SJP.pl

# przebaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebaczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbaˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšebačãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebaczać

rzecz. przebaczenie n., przebaczalność ż.

Wiktionary

# przebaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odpuszczenie czyichś win

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najmniejszy znajdzie litościwe przebaczenie, / ale mocnych czeka mocna kara.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšebačẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebaczanie n., przebaczalność ż.

czas. przebaczać ndk., przebaczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wybaczenie, odpuszczenie, darowanie, uniewinnienie

Wiktionary

# przebaczyć

wyzbyć się żalu, urazy, darować komuś winę

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebaczać)

(1.1) dokonany od|przebaczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiele zostało wyjaśnione, przebaczone i puszczone w niepamięć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbat͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšebačyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebaczać

rzecz. przebaczalność ż., przebaczenie n.

Wiktionary

# przebalansowywać

balansując, kołysząc się, przechodzić

SJP.pl

# przebalowywać

1. spędzać pewien czas, bawiąc się na balu;
2. spędzać dużo czasu na zabawach, przyjęciach

SJP.pl

# przebaraszkowywać

rzadko: przetrwaniać czas na baraszkowaniu

SJP.pl

# przebarwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebarwiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebarwiać ndk.

Wiktionary

# przebazować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wojsk. przenieść jednostkę wojskową z jednej bazy do innej

(1.2) inform. nanieść historię jednej gałęzi na inną w obrębie systemu kontroli wersji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Proszę przebazować swoje łaty na wierzchołek gałęzi głównej.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bazować

Wiktionary

# przebałakiwać

regionalnie: spędzać czas na pogawędkach

SJP.pl

# przebędowo

1. wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim;
2. osada w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim

SJP.pl

- Przebędowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Lelkowo
- Przebędowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
- Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie pomorskim
- Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie wielkopolskim

Wikipedia

# przebędowski

→ Przebędowo

SJP.pl

#### Patrz:

Przebędowo

# przebendów

wieś w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim

SJP.pl

Przebendów – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Wadowice Górne.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia

# przebendowski

→ Przebendów

SJP.pl

#### Patrz:

Przebendów

# przebić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebijać)

(1.1) uszkodzić ostrym przedmiotem coś, co było napompowane

(1.2) podczas licytacji lub gry: zaoferować więcej

(1.3) podczas negocjacji: przedstawić lepszą ofertę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kula przebiła kamizelkę kuloodporną i poważnie raniła policjanta.

(1.2) Ponieważ trefle są atutami, to mogę dwójką trefl przebić asa pik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbʲit͡ɕ, AS: pšebʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bicie n., przebicie n.

Wiktionary

# przebicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) otwór wydrążony lub wykuty na wylot w czymś lub pod czymś

(1.2) elektr. przepływ prądu poza obwód wskutek uszkodzenia izolacji elektrycznej;

(1.3) pot. dodatkowy zysk na jakiejś transakcji

(1.4) pęknięcie ścianki narządu wewnętrznego

(1.5) odczasownikowy od|przebić.

Wiktionary

Przebicie elektryczne – nagły przepływ prądu przez izolator lub półprzewodnik. Napięcie, przy którym zachodzi to zjawisko, nosi nazwę napięcia przebicia. Polska norma PN-IEC 243-1 definiuje przebicie elektryczne jako: utrata, przynajmniej chwilowa, właściwości elektroizolacyjnych ośrodka pod wpływem natężenia pola elektrycznego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲit͡ɕɛ, AS: pšebʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bicie n.

czas. przebić dk., przebijać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odwiert

(1.4) perforacja

Wiktionary

# przebiec

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebiegać)

(1.1) dokonany od|przebiegać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebieganie n., przebiegnięcie n., przebieg mrz.

czas. przebiegać

Wiktionary

# przebieg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odbywanie się czegoś, rozwijanie się w czasie

(1.2) trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone

(1.3) przebywanie pewnej trasy przez pojazd mechaniczny; przebyta trasa

(1.4) mot. liczba kilometrów przejechanych przez pojazd; stan licznika

(1.5) stpol. przebiegłość

Wiktionary

Szereg czasowy – ciąg uporządkowanych danych pochodzących z obserwacji lub eksperymentów dokonywanych w określonych jednostkach czasu. W modelowaniu statystycznym szereg czasowy jest traktowany jako realizacja procesu stochastycznego, którego dziedziną jest czas. Szeregi czasowe służą do wykrywania trendów statystycznych występujących w zebranych danych. Matematyczne modelowanie trendów i analiza statystyczna szeregów czasowych jest podstawą większości metod prognozowania statystycznego stosowanego w wielu dziedzinach od meteorologii po giełdową analizę techniczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przebieg zjawisk fizycznych.

(1.2) Zmiana przebiegu ulicy.

(1.3) Przebieg dobowy parowozu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbʲjɛk, AS: pšebʹi ̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebiegnięcie n., przebieganie n., bieg mrz., bieganina ż.

czas. przebiegać ndk., przebiec dk.

przym. biegowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tok, proces

(1.3) trasa

Wiktionary

# przebiegać

potocznie: spędzić pewien czas na bieganiu

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. przebiec, przebiegnąć)

(1.1) przebywać daną drogę biegiem

(1.2) postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się

(1.3) będąc w ruchu, biegiem przemieścić się z jednego punktu na drugi

(1.4) o linii, trasie: prowadzić przez coś, być wytyczonym gdzieś, ciągnąć się dokądś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Codziennie przebiegam dwa kilometry.

(1.2) Jak zazwyczaj przebiegają demonstracje górników?

(1.3) Nie powinieneś tak przebiegać przez ulicę, to niebezpieczne.

(1.4) Trasa przebiega przez malownicze zakątki Mazowsza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡat͡ɕ, AS: pšebʹi ̯egać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebiec, przebiegnąć

rzecz. przebieg m., przebieganie n., przebiegnięcie n.

Wiktionary

# przebieganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebiegać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈɡãɲɛ, AS: pšebʹi ̯egãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebiegać ndk., przebiec dk., przebiegnąć dk.

rzecz. przebieg m., przebiegnięcie n.

Wiktionary

# przebiegle

przysłówek

(1.1) w sposób przebiegły, podstępnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nasz gospodarz. Łzawiące ze starości, kaprawe oczy skaczą po nas bystro i przebiegle, porachowały już nasze worki, zlustrowały ubranie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebiegłość ż.

przym. przebiegły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprytnie

Wiktionary

# przebieglej

stopień wyższy od przysłówka: przebiegle

SJP.pl

# przebieglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przebiegły

SJP.pl

# przebiegnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebiegnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛ̇ɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšebʹi ̯ėǵńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebiegać ndk., przebiec dk., przebiegnąć dk.

rzecz. przebieg m., przebieganie n.

Wiktionary

# przebiegłość

→ przebiegły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przebiegły

Wiktionary

#### Patrz:

przebiegły

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ, AS: pšebʹi ̯egu̯ość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przebiegły

przysł. przebiegle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstępność

Wiktionary

# przebiegły

umiejący wykorzystać sytuację dla swojej korzyści, niedający się oszukać ani wykorzystać; cwany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) postępujący chytrze, przemyślnie

forma czasownika.

(2.1) 3 os., lm., ż. od: przebiec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten oszust był naprawdę przebiegły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡwɨ, AS: pšebʹi ̯egu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebiegłość

przysł. przebiegle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chytry, przemyślny, szpakami karmiony

Wiktionary

# przebierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebrać)

(1.1) przerzucać, przekładać jakieś rzeczy

(1.2) poruszać ciągle nogami lub palcami

(1.3) wybrzydzać, grymasić, nie móc zdecydować się

(1.4) oczyszczać coś drobnego

(1.5) zmieniać komuś ubranie

(1.6) dobierać komuś kostium, przebranie

czasownik zwrotny niedokonany przebierać się (dk. przebrać się)

(2.1) zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

(2.2) zakładać kostium, przebranie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebierała w szafie pełnej ubrań w poszukiwaniu szalika.

(1.2) Dziecko leżące w łóżeczku przebierało nóżkami i rączkami.

(1.3) Nie przebierał w argumentach i wyraził się bardzo bezpośrednio.

(2.1) Dorota poszła do swojego pokoju żeby przebrać się w sukienkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛrat͡ɕ, AS: pšebʹi ̯erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebranie n., przebieranie n., przebieraniec m., przebieranka ż.

Wiktionary

# przebieracz

robotnik w zakładzie kopalnianym, ręcznie wzbogacający urobek przez usuwanie okruchów skały płonnej

SJP.pl

# przebieraczka

kobieta pracująca w zakładzie kopalnianym, ręcznie wzbogacająca urobek przez usuwanie okruchów skały płonnej

SJP.pl

# przebieralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce w którym można zmienić ubranie

Wiktionary

Przebieralnia – specjalnie wydzielone pomieszczenie, w którym można w odosobnieniu przebrać się w odpowiedni strój. Można je spotkać w miejscach wymagających zmiany ubrania, takich jak pływalnie czy plaże. Mogą być podzielone na damskie i męskie lub koedukacyjne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przebieraniec mos.

Wiktionary

# przebierańcowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z przebieraniem się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛrãj̃nˈt͡sɔvɨ, AS: pšebʹi ̯erãĩ ̯ncovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebieraniec, przebranie, przebieranka

czas. przebrać się

Wiktionary

# przebieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebierać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãɲɛ, AS: pšebʹi ̯erãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebieraniec

czas. przebierać

Wiktionary

# przebieraniec

potocznie: człowiek występujący w kostiumie, masce; człowiek przebrany za kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba występująca w kostiumie upodabniającym ją do kogoś, czasem w masce

(1.2) pot. żart. o człowieku niestandardowo, śmiesznie ubranym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W drzwiach stanęli przebierańcy – diabeł i śmierć; okazało się, że to kolędnicy.

(1.2) Nasza córka chyba wpadła w nie najlepsze towarzystwo, widziałem ją na ulicy z jakimś dziwnym przebierańcem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãɲɛt͡s, AS: pšebʹi ̯erãńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebranie n., przebieranie n., przebieralnia ż., przebieranka ż.

czas. przebierać ndk., przebrać dk.

przym. przebierańcowy

Wiktionary

# przebieranka

potocznie: przebieranie się za kogoś, ubieranie się w stroje innej osoby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zmiana stroju w celu przebrania się za kogoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãnka, AS: pšebʹi ̯erãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebieraniec, przebranie

przym. przebierańcowy

czas. przebrać się, przebierać

Wiktionary

# przebierankowy

→ przebieranka

SJP.pl

#### Patrz:

przebieranka

# przebieżka

krótki bieg rozluźniający mięśnie, będący częścią treningu lub rozgrzewki

SJP.pl

# przebieżnie

→ przebieżny

SJP.pl

#### Patrz:

przebieżny

# przebieżny

dawniej: pobieżny

SJP.pl

# przebijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebić)

(1.1) robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot

(1.2) robić przejście w jakiejś przeszkodzie

(1.3) przedostawać się przez grubą warstwę

(1.4) pokazywać lepsze walory, zdolności, umiejętności

(1.5) dawać wyższą korzyść od uprzednio oferowanej

(1.6) karc. bić kartę starszą od niej

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przebić)

(2.1) być widocznym przez jakąś przesłonę

(2.2) dawać się odbierać zmysłem, czuć w tle

(2.3) dawać się odczuć (jako emocja)

czasownik zwrotny niedokonany przebijać się (dk. przebić się)

(3.1) przebijać samego siebie

(3.2) przebijać jeden drugiego

(3.3) ulegać przebiciu

(3.4) przedostawać się, pokonując przeszkody

(3.5) robić przekop, otwór, aby dostać się gdzieś

(3.6) zdobywać karierę, popularność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebijak mrz., przebijanie n., przebitka ż., bicie n., przebicie n.

czas. poprzebijać dk.

przym. przebitkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekłuwać, przeszywać

(1.2) drążyć, przekłuwać, przekopywać

(1.4) przewyższać

(2.1) przeświecać, prześwitywać, przezierać, wychodzić, przebijać się, wyłaniać się

(3.1) przekłuwać się, przeszywać się

(3.2) przekłuwać się, przeszywać się

(3.3) przenikać

(3.4) przedzierać się

(3.6) wybijać się

Wiktionary

# przebijacz

urządzenie do tworzenia otworów, np. dziurownik, perforator

SJP.pl

# przebijak

narzędzie kowalskie, blacharskie i murarskie do przebijania otworów

SJP.pl

# przebinda

nazwisko

SJP.pl

# przebindowski

nazwisko

SJP.pl

# przebiórka

środowiskowo: przebranie się

SJP.pl

# przebiśnieg

roślina cebulkowa należąca do rodziny amarylkowatych, o równowąskich liściach i mlecznobiałych kwiatach zakwitających wczesną wiosną, pochodząca z Europy; śnieżyczka przebiśnieg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, nazwa systematyczna|Galanthus nivalis|L.|ref=tak.

Wiktionary

- Śnieżyczka przebiśnieg – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych,
- Przebiśnieg (system rozpoznania i zakłócania) – polski system przeznaczony do prowadzenia walki elektronicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ogrodzie poprzez suche zeszłoroczne liście strzelały w górę zielone pędy przebiśniegów.

(1.1) Była połowa lutego, na pozór za wcześnie na cokolwiek z wyjątkiem przebiśniegów i chandry. Aha, i Walentynek. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲiɕɲɛk, AS: pšebʹiśńek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przebiśniegowy

rzecz. śnieżynka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śnieżyczka, śnieżyczka przebiśnieg; daw. gładysz, gładyszek, śniegunka

Wiktionary

# przebiśniegowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do przebiśniegów, wykonany z przebiśniegów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po bardzo długim szukaniu znalazłam jeden pączek przebiśniegowy i jeden ciemiernika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebiśnieg m.

Wiktionary

# przebitka

1. cienki papier używany przy pisaniu przez kalkę;
2. kopia dokumentu, zwłaszcza zrobiona przez kalkę;
3. pobicie atutem karty innego koloru;
4. w górnictwie: przekop łączący dwa biegnące równolegle wyrobiska;
5. w filmie: krótkie ujęcie, najczęściej zbliżenie, wmontowane do ujęcia podstawowego;
6. potocznie: nadwyżka ponad cenę podstawową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienki papier dawniej używany do sporządzania kopii podczas pisania na maszynie

(1.2) kopia danego tekstu wykonana za pomocą odpowiedniego urządzenia

(1.3) pot. zysk wynikający ze sprzedaży towaru za wyższą cenę niż cena kupna

(1.4) pot. dodatkowe przejście pozwalające na komunikację między dwiema wydrążonymi w ziemi trasami

(1.5) pot. mały kolczyk umieszczany w pistolecie do przekłuwania uszu

(1.6) karc. pobicie karty już wcześniej pobitej

(1.7) film. krótkie ujęcie wmontowane do ujęcia podstawowego, pokazujące obraz na bliższym planie

(1.8) sport. w siatkówce: uderzenie w piłkę sprawiające, że piłka przelatuje nad siatką

(1.9) sport. w piłce nożnej: przejęcie od przeciwnika piłki lecącej w powietrzu w celu oddania gola

(1.10) daw. przetopienie monet i wybicie ich od nowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na blacie, wspartym od spodu na dwóch wysuwanych żerdziach, akurat stała otwarta maszyna do pisania z wkręconym przekładańcem papieru, przebitki i kalki.

(1.3) Za dwie kartki na czekoladę dostawaliśmy jedną tabliczkę czekolady i sprzedawaliśmy ją na tak zwanym czarnym rynku z kilkakrotną przebitką.

(1.9) Losy spotkania rozstrzygnęły się w 80 min, kiedy po dograniu z rogu Żurka i przebitce Bryły, głową do siatki trafił Gałuszka.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebijać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) odbitka

Wiktionary

# przebitkowski

nazwisko

SJP.pl

# przebodźcować

zadziałać na kogoś zbyt wieloma bodźcami

SJP.pl

# przebodźcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebodźcować.

(1.2) uczucie obciążenia psychicznego spowodowane nadmiarem bodźców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jej naturalną bronią przed przebodźcowaniem (a zatem i zmęczeniem) jest obniżanie aktywności w różnych sytuacjach życiowych i osiąganie w ten sposób optymalnego poziomu pobudzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bodziec m.

czas. przebodźcować ndk.

Wiktionary

# przebodźcowywać

działać na kogoś zbyt wieloma bodźcami

SJP.pl

# przebóg

wykrzyknik wyrażający zachwyt, zdumienie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) przest. …wyrażający zdziwienie, przerażenie, grozę itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bóg mos., bóg mos., bożek m., bogini ż., boginka ż., bóstwo n., bożyszcze n., pobożność ż., spobożnienie n., reg. Bócek m.

czas. pobożnieć ndk., spobożnieć dk., wypobożnieć dk.

przym. boski, boży, pobożny

przysł. bosko, pobożnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na Boga!

Wiktionary

# przebogaty

arcybogaty;
1. bardzo bogaty, zamożny;
2. obfitujący w coś

SJP.pl

# przebój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. telew. coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

(1.2) sport. raptowny i niespodziewany atak na bramkę rywala wykonany przez jednego zawodnika, zakończony strzałem

Wiktionary

Przebój, szlagier lub hit – popularny w określonym czasie utwór muzyczny lub piosenka. Określenie zazwyczaj odnosi się do muzyki rozrywkowej, lecz często znaczenie jego rozciąga się na muzykę poważną oraz na inne dziedziny sztuki, mówiąc na przykład o „przeboju filmowym” lub „kinowym”. Przebój muzyczny zwykle charakteryzuje się łatwo wpadającą w ucho melodią i jest wielokrotnie emitowany przez stacje radiowe, oraz osiąga wysoką sprzedaż. Choć istnieją ponadczasowe przeboje, których popularność zdaje się nie przemijać, to zasadniczo mamy tu do czynienia ze zjawiskiem okresowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Małgorzata wspaniale zagrała na gitarze kilka rockowych przebojów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przebojowy

przysł. przebojowo

rzecz. przebojowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hit, szlagier, numer jeden; gw-pl|Górny Śląsk|szlager.

Wiktionary

# przeboje

potocznie:
1. problemy związane z czymś lub z kimś;
2. zaskakujący, zabawny splot zdarzeń; numer, heca

SJP.pl

# przebojowiec

zawodnik gier zespołowych dokonujący wielu przebojów w czasie gry, tzn. szybkich efektownych ataków na bramkę przeciwnika zakończonych strzałem

SJP.pl

# przebojowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przebojowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbɔˈjɔvɔɕt͡ɕ, AS: pšeboi ̯ovość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebój m.

przym. przebojowy

przysł. przebojowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktywność, dynamizm, dynamiczność, ekspansywność, energiczność, obrotność, operatywność, rzutkość, żywiołowość

Wiktionary

# przeboksować

spędzić pewien czas na boksowaniu

SJP.pl

# przebolały

pogodzić się ze stratą

SJP.pl

# przeboleć

pogodzić się ze stratą

SJP.pl

# przebolewać

1. przezwyciężać ból, przestawać cierpieć;
2. dawniej: przeżywać pewien okres w bólu, cierpieniu

SJP.pl

# przebookować

[czytaj: przebukować] zmienić szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebukować

SJP.pl

# przebookowywać

[czytaj: przebukowywać] zmieniać szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebukowywać

SJP.pl

# przeborowo

Przeborowo – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wikipedia

# przeborowywać

borując, robić w czymś otwór na wylot

SJP.pl

# przebóść

1. o zwierzętach: przebić rogami;
2. przebić czymś ostrym; przekłuć, przeszyć;
3. spowodować nagłe nieprzyjemne odczucie; przeszyć;
4. przebóść się - przebić siebie samego czymś ostrym

SJP.pl

# przebóstwiać

przemieniać w bóstwo

SJP.pl

# przebóstwić

przemienić w bóstwo

SJP.pl

# przebóstwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. nadanie komuś lub czemuś pierwiastka boskiego, osiągnięcie cech bóstwa

Wiktionary

Przebóstwienie (gr. theosis (θέωσης), theopoiesis) − pojęcie występujące zwłaszcza w prawosławnej teologii apofatycznej; określa dobrowolne dopuszczenie człowieka przez Boga do współudziału w Jego życiu i boskiej naturze drogą pewnego uczestnictwa przez podobieństwo.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bóg / Bóg m., bóstwo n., bogini ż., boginka ż., ubóstwianie n., ubóstwienie n., bożek m., bożątko n., bożnica ż., pobożność ż., boskość ż., bożość ż., zbożność ż., pobożnisia ż., pobożniś m., pobożnienie n., spobożnienie n., bezbożnik m., bezbożniczka ż., bezbożnica ż., bezbożność ż.

czas. przebóstwiać ndk., przebóstwić dk., ubóstwiać ndk., ubóstwić dk., pobożnieć ndk., spobożnieć dk.

przym. boski, boży, pobożny, bożnicowy, ubożuchny, zbożny, bezbożny, zbożowy

przysł. bosko, pobożnie, bezbożnie

Wiktionary

# przebrać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebierać)

(1.1) dokonany od|przebierać.

czasownik zwrotny dokonany przebrać się (ndk. przebierać się)

(2.1) dokonany od|przebierać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) I zaraz wokół domków campingowych zaroiło się od ludzi ubranych w kostiumy kąpielowe. Wszyscy śpieszyli do domków, aby się przebrać, bo do stołówki nie wolno było wchodzić w kostiumach, o czym informował napis na drzwiach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbrat͡ɕ, AS: pšebrać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebranie n., przebieraniec mos.

Wiktionary

# przebranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebierać, przebrać dk.

rzecz. przebieranka ż., przebieraniec mos.

przym. przebierańcowy

Wiktionary

# przebranżowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana branży prowadzonej działalności

(1.2) środ. LGBT zmiana orientacji seksualnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdecydowaliśmy się na przebranżowienie firmy, gdyż dotychczas prowadzona działalność przestała być opłacalna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbrãw̃ʒɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšebrãũ̯žovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebranżawiać (się) ndk., przebranżowić (się) dk.

Wiktionary

# przebrasowywać

w żeglarstwie: zmieniać ustawienie żagli rejowych

SJP.pl

# przebrno

Przebrno (niem. Pröbbernau) – część miasta Krynica Morska, w województwie pomorskim, położona na Mierzei Wiślanej, nad Zalewem Wiślanym.

Wikipedia

# przebronowywać

1. spulchniać ziemię broną, bronować powtórnie;
2. spędzać pewien czas na bronowaniu

SJP.pl

# przebrzęczeć

przefrunąć z brzękiem

SJP.pl

# przebrzydły

1. budzący wstręt, niechęć; obrzydliwy, wstrętny, ohydny;
2. taki, który się znudził, znużył, obrzydł; obrzydły

SJP.pl

# przebudowa

rzeczownik odczasownikowy, rodzaj żeński

(1.1) dokonywanie zmian w budowie danego obiektu

(1.2) zmiana w celu poprawy czegoś

Wiktionary

Przebudowa – wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów technicznych i eksploatacyjnych w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przebudowanie n., przebudowywanie n.

czas. przebudować dk., przebudowywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przebudowanie, przebudowywanie

(1.2) restrukturyzacja, ulepszanie, ulepszenie

Wiktionary

# przebudować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebudowywać)

(1.1) zmienić gruntownie budowlę

(1.2) przekształcić w nową postać

czasownik zwrotny dokonany przebudować się (ndk. przebudowywać się)

(2.1) zostać przebudowanym

(2.2) przebudować swoje lokum

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. budowniczy mos., przebudowa ż., przebudowanie n., przebudowywanie n.

czas. budować, przebudowywać ndk.

przysł. budująco

przym. budujący, budulcowy, budowniczy

Wiktionary

# przebudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebudować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebudowywanie n., przebudowa ż., budowniczy mos., budowlany mos.

czas. przebudować dk., przebudowywać ndk.

przym. budowlany, budowniczy

Wiktionary

# przebudowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebudowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebudowanie n., przebudowa ż., budowniczy mos.

czas. przebudowywać ndk., przebudować dk.

przym. budowniczy

Wiktionary

# przebukować

zmienić szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebookować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zmienić rezerwację

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbuˈkɔvat͡ɕ, AS: pšebukovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bukować, zabukować

rzecz. przebukowanie

Wiktionary

# przebukowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana rezerwacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbukɔˈvãɲɛ, AS: pšebukovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebukować

Wiktionary

# przebukowywać

zmieniać szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebookowywać

SJP.pl

# przebukowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebukowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebukowywać ndk.

Wiktionary

# przebumblowywać

potocznie: spędzać pewien czas na bumblowaniu, próżnowaniu; przebalowywać, przebumelowywać

SJP.pl

# przebumelowywać

potocznie: spędzać pewien czas na bumblowaniu, próżnowaniu; przebalowywać, przebumblowywać

SJP.pl

# przebyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebywać)

(1.1) dokonany od|przebywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbɨt͡ɕ, AS: pšebyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebycie n.

Wiktionary

# przebyt

dawniej:
1. przebywanie, mieszkanie, zostawanie gdzieś przez pewien czas;
2. przejście, przeprawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. przebywanie, mieszkanie, zostawanie gdzieś przez pewien czas

(1.2) stpol. przejście, przeprawa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A na świecie zbożny pobyt, / Po żywocie rajski przebyt. / Kyrieleison.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przebywanie

Wiktionary

# przebytek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. mieszkanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbɨtɛk, AS: pšebytek

Wiktionary

# przebywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebyć)

(2.1) pokonywać określoną trasę, drogę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebywająca na emigracji arystokracja urządzała bale i imprezy pomyślane jako narodowa manifestacja.

(2.1) Jadąc na klasową wycieczkę, część chłopców przebywała trasę rowerami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈbɨvat͡ɕ, AS: pšebyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebywanie n., przebycie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bawić, być, pozostawać

Wiktionary

# przebywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebywanie w twoim towarzystwie zawsze kończy się jakimiś kłopotami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbɨˈvãɲɛ, AS: pšebyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebywać ndk.

rzecz. przebycie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. przebyt

Wiktionary

# przebłądzać

spędzać czas na błądzeniu

SJP.pl

# przebłagać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebłagiwać)

(1.1) wyjednać przebaczenie błaganiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebłaganie n.

przym. przebłagany

czas. błagać, wybłagać, przebłagiwać

Wiktionary

# przebłagalnia

wieko skrzyni Arki Przymierza

SJP.pl

# przebłagalny

mający na celu przebłaganie; przepraszający

SJP.pl

# przebłaganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyjednanie przebaczenia błaganiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojcze Przedwieczny, ofiaruję Ci Ciało i Krew [...] Jezusa Chrystusa na przebłaganie za grzechy nasze i całego świata.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przebłagać, przebłagiwać, błagać

rzecz. przebłagiwanie

przym. przebłagany, przebłagiwany

Wiktionary

# przebłagiwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebłagać)

(1.1) niedokonany od|przebłagać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebłagiwanie n., przebłaganie n.

przym. przebłagiwany, przebłagany

czas. przebłagać, błagać

Wiktionary

# przebłyskać

rzadko: przebłyskiwać;
1. stawać się widocznym na chwilę;
2. pojawiać się w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błyskać spod czegoś

SJP.pl

# przebłyskiwać

przebłyskać;
1. stawać się widocznym na chwilę;
2. pojawiać się w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błyskać spod czegoś

SJP.pl

# przebłysnąć

1. stać się widocznym na chwilę;
2. zaistnieć w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błysnąć spod czegoś

SJP.pl

# przeć

1. wywierać nacisk na coś
2. posuwać się, wznosić się w górę gwałtownie
3. wstrzymując oddech, napinać mięśnie brzucha, aby wywołać ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej
4. przenośnie:
a) pobudzać do czegoś
b) usilnie dążyć do czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) posuwać się z wysiłkiem, gwałtownie naprzód lub w górę

(1.2) przen. usilnie do czegoś dążyć, forsować coś

(1.3) med. napinać mięśnie, wywołując ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej, najczęściej podczas porodu

(1.4) stpol. zapierać się, nie przyznawać się do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Statek parł niestrudzenie naprzód, prując dziobem fale.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛt͡ɕ, AS: pšeć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. naprzeć, poprzeć, wyprzeć, zaprzeć, przyprzeć, wesprzeć, uprzeć się, podeprzeć, odeprzeć, opierać

rzecz. pierczyk mos., pierca mos., zapora ż., parcie

Wiktionary

# przeca

gwarowo lub potocznie: przecież; dyć

SJP.pl

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przecież

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeca mówie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|dyć.

Wiktionary

# przecedzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecedzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cedzić, przecedzać ndk.

rzecz. cedzak mrz.

Wiktionary

# przecedzić

czasownik dokonany (ndk. przecedzać)

(1.1) przepuścić płyn przez sito, sączek itp. w celu oczyszczenia go lub oddzielenia części stałych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mocne pragnienie najlepiej ukoisz następującym napojem: garść jęczmienia pogotuj z kwartą wody, przecedź, dolej cztery łyżki octu i dwie łyżki praśnego miodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przecedzać ndk., cedzić ndk.

rzecz. cedzak mrz.

Wiktionary

# przecena

wprowadzenie niższej ceny niż poprzednia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. ekon. obniżenie ceny sprzedaży towaru

Wiktionary

Przecena (ang. discount) – obniżka ceny towaru lub usługi, który wcześniej był oferowany po wyższej cenie. Przecena może być skutkiem chęci szybszego pozbycia się towaru, który nie sprzedawał się dobrze po wyższej cenie, w celu uwolnienia miejsca w sklepie i magazynie na nowe towary lub z powodu stwierdzenia wad fabrycznych oferowanych produktów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cena ż., przecenianie n., wycenianie n., wycena ż., wycenienie n., bezcenność ż., cenienie n., docenianie n., docenienie n., cenówka ż., ocena ndk., ocenka ż., ocenianie n., ocenienie n., niedocenianie n., niedocenienie n., cennik m., drogocenność ż.

:: zdrobn. przecenka ż.

czas. cenić ndk., wyceniać ndk., wycenić dk., przeceniać ndk., przecenić dk., oceniać ndk., ocenić dk., doceniać ndk., docenić dk., nie doceniać ndk., nie docenić dk.

przym. cenny, cenowy, przecenowy, ocenny, wycenowy, bezcenny, nieoceniony, cennikowy, drogocenny

przysł. bezcennie

Wiktionary

# przeceniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przecenić)

(1.1) obniżać cenę towaru

(1.2) zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zofia zwykle przeceniała swoje możliwości i w rezultacie często przegrywała z kretesem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ, AS: pšecẽńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecenianie n., cennik mrz., przecena ż., cena ż.

czas. cenić

przym. cenowy

przysł. cenowo

Wiktionary

# przecenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeceniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡sɛ̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: pšecẽńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeceniać

rzecz. przecena ż.

Wiktionary

# przecenić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeceniać)

(1.1) dokonany od|przeceniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te próby drążenia przeszłości trudno przecenić, chociaż sądzę, że właściwie ocenione zostaną dopiero w przyszłości.

(1.1) Krótką suknię przeceniono aż o sto złotych, aktualnie kosztuje 298 zł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡sɛ̃ɲit͡ɕ, AS: pšecẽńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecena ż., cena ż., cennik mrz.

przym. cenowy

przysł. cenowo

Wiktionary

# przecenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeceną, dotyczący przeceny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecena ż.

Wiktionary

# przecentrować

środowiskowo: ustawić oś obrotu koła rowerowego przez naciąganie i luzowanie szprych

SJP.pl

# przecentrowywać

środowiskowo: ustawiać oś obrotu koła rowerowego przez naciąganie i luzowanie szprych

SJP.pl

# przechadzka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chodzenie dla relaksu, wypoczynku

Wiktionary

Przechadzka (ros. Прогулка, Progulka) – rosyjski melodramat z 2003 roku w reżyserii Aleksieja Uczitiela.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pójdziesz z nami na przechadzkę po kolacji?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechodzień m., przechodzenie n., przejście n.

czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

przym. przejściowy, przechodni

przysł. przejściowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spacer, przejście się

Wiktionary

# przechadzkowy

→ przechadzka

SJP.pl

#### Patrz:

przechadzka

# przecharakteryzowywać

1. zmieniać komuś charakteryzację;
2. przecharakteryzowywać się - zmieniać sobie charakteryzację

SJP.pl

# przecharsły

przymiotnik

(1.1) śrpol. osłabiony, zmęczony

Wiktionary

# przechędożać

dawniej: przeczyszczać, uprzątać

SJP.pl

# przechera

1. człowiek chytry, przebiegły; spryciarz, krętacz, obłudnik;
2. człowiek lubiący się sprzeczać; przekora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) daw. krętacz, szachraj

(1.2) daw. kłótnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kruk z kawałem sera w dziobie / na gałęzi usiadł sobie; / a pod drzewem lis przechera / chciwie na gałąź spoziera.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przecherny

rzecz. przecherność ż., przecherstwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oszust, szelma

Wiktionary

# przecherny

→ przechera

SJP.pl

#### Patrz:

przechera

# przechlapane

potocznie: kiepski, nieudany, np. przechlapany dzień

SJP.pl

# przechlapany

potocznie: kiepski, nieudany, np. przechlapany dzień

SJP.pl

# przechlewać

1. wydawać pieniądze na pijaństwo;
2. spędzać pewien czas na piciu alkoholu

SJP.pl

# przechlewko

- Przechlewko – wieś kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo
- Przechlewko – osada leśna kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo

Wikipedia

# przechlewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Przechlewo (niem. Prechlau, kaszub. Przechlewò) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo, przy trasie linii kolejowej Miastko-Człuchów (obecnie zawieszonej). Siedziba gminy Przechlewo.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wieś królewska starostwa człuchowskiego w województwie pomorskim w drugiej połowie XVI wieku.

Wieś słynąca głównie z rozwiniętej bazy turystycznej.

Wikipedia

# przechlewski

przymiotnik od: Przechlewo

SJP.pl

# przechód

- przechód – rodzaj płytko wciętej przełęczy
- Przechód – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Sosnówka
- Przechód – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Korfantów
- Przechód – wysoki próg skalny w Dolinie Małej Łąki w Tatrach Zachodnich

- Przechód – gromada w powiecie niemodlińskim
- Przechód – gromada w powiecie włodawskim

Wikipedia

# przechodka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rzad. pot. przejście między kamienicami z jednej ulicy na drugą

(1.2) wulg. przest. prostytutka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Można było wejść do bramy z jednej ulicy poprzez podwórka, zaułki, korzystając z komórek, betonowych śmietników (wtedy nie było kubłów na śmieci), a wyjść na inną. Takich przechodek było mnóstwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przejście n., przechodzenie n., chodzenie n., chadzanie n., przechadzanie n., przechodzień m., przechodniość ż., chodnik m., chodak m., wychodzenie n., wychodek m., przechadzka ż., chodzony m.

czas. chodzić ndk., chadzać ndk., przechodzić ndk., przechadzać ndk., przejść dk., wychodzić ndk.

przym. przechodni, chodnikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwara. ścionka, sionka

Wiktionary

# przechodni

osoba idąca ulicą, chodnikiem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, przez który się przechodzi

(1.2) otrzymywany kolejno przez różne osoby

(1.3) mający nie trwać stale; taki, który się zakończy

(1.4) będący etapem pewnego procesu między jego początkiem a końcem

(1.5) wędrujący z jednego miejsca w inne, niemający stałego miejsca pobytu

(1.6) przest. mający przebywać tymczasowo w jakimś miejscu

(1.7) gram. o czasowniku: posiadający formy strony biernej

(1.8) mat. log. o relacji: taki, że jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi również dla pary (x,z)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. osoba idąca chodnikiem lub ulicą

forma rzeczownika.

(3.1) D. i B. lm. od przechodzień

forma przymiotnika.

(4.1) M. i W. lm. mos. od przechodny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pokój, owszem, jest, ale przechodni i wspólny z gospodarzami.

(1.2) Jak zapowiadają organizatorzy comiesięcznych rozgrywek w tenisie stołowym zwycięzcy poszczególnych turniejów otrzymają puchary, które będą miały charakter pucharów przechodnich.

(1.3) Od przewagi wiatrów jednych i drugich zależy przechodni stan pogody […]

(1.4) […] te łączenia się, jako z natury lub zamiaru przechodnie i przygotowawcze do doskonałego narodowego zlania się, nie przedstawiają dokładnego wzoru federacji we właściwym znaczeniu

(1.7) W języku angielskim niektóre czasowniki mogą być przechodnie lub nieprzechodnie – wszystko zależy od tego, co chcemy przekazać.

(1.8) Nie jest przechodni stosunek ojcostwa, bo jeśli Adam jest ojcem Bolesława, a Bolesław ojcem Czesława, to na pewno nieprawda, że Adam jest ojcem Czesława.

(2.1) Przed kościołem Ś. Jana w Warszawie siedziało dwóch żebraków; ich wiek i kalectwo wzbudzały litość w przechodnich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔdʲɲi, AS: pšeχodʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodzenie n., przechodka ż., przechadzka ż., przechód ż., przechodniość ż., przejście n., przechodzień m.

czas. przechadzać się, przechodzić ndk., przejść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przejściowy

(1.4) przejściowy

(1.6) neutr. wędrowny

(1.7) tranzytywny

(1.8) tranzytywny

(2.1) neutr. przechodzień

Wiktionary

# przechodniość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przechodnie

(1.2) gram. cecha czasownika przechodniego;

Wiktionary

- czasownik przechodni i czasownik nieprzechodni (językoznawstwo)
- przechodniość (gramatyka)
- relacja przechodnia (matematyka)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przechodzień m., przejściowość ż., przejściówka ż., przechodzenie n., przejście n., przechadzka ż.

czas. przechadzać się, przechodzić ndk., przejść dk.

przym. przechodni, przejściowy

przysł. przejściowo

Wiktionary

# przechodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeχoʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przejście n.

czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

przym. przejściowy, przechodni

przysł. przejściowo

Wiktionary

# przechodzić

spędzić pewien czas na chodzeniu

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przejść)

(1.1) przebywać jakąś drogę

(1.2) przekraczać coś w poprzek

(1.3) mijać określone obiekty

(1.4) minąć w czasie, stawać się przeszłością

(1.5) być przekazywanym, krążyć między obiektami lub osobami

(1.6) przeżywać coś

(1.7) przedostawać się, przenikać przez coś

(1.8) zmieniać system, w jakim się coś robi (zwykle w formie dokonanej)

(1.9) zmieniać stan

(1.10) o propozycji: zostać zatwierdzoną

(1.11) o linii, szosie, szlaku: znajdować się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co dwa dni przechodzę dziesięć kilometrów.

(1.1) Burzowe chmury przechodzą nad miastem.

(1.2) Dzieci przechodzą przez jezdnię po pasach.

(1.3) Idąc do szkoły, przechodzę obok kawiarni i kwiaciarni.

(1.4) Powoli przechodzi mi przeziębienie.

(1.5) Mój zeszyt przechodził z rąk do rąk.

(1.6) Marcin przechodzi ciężką chorobę.

(1.7) Światło przechodzi przez szklaną elektrodę.

(1.8) Mieszkańcy ziem polskich przeszli od gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej do czynszowej w XIX wieku.

(1.8) Wczoraj przeszedłem na nowszą wersję oprogramowania.

(1.9) Woda pod wpływem ciepła przechodzi w postać pary wodnej.

(1.10) Ustawa przechodzi większością głosów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšeχoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n., przejście n.

czas. przejść dk., przechadzać się ndk.

przym. przejściowy, przechodni

przysł. przejściowo

partyk. przeszło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kursować, przejechać, przesunąć

(1.3) mijać, omijać

(1.4) upływać

Wiktionary

# przechodzień

osoba idąca ulicą, chodnikiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba idąca ulicą lub chodnikiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samochód potrącił przechodnia na przejściu dla pieszych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: pšeχoʒ́ė̃ń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przechadzka ż., przechodniość ż., przechodzenie n., przejście n., przejściówka ż.

czas. przechodzić ndk., przejść dk., przechadzać się ndk.

przym. przechodzony, przechodni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. przechodni

Wiktionary

# przechodzony

spędzić pewien czas na chodzeniu

SJP.pl

# przechów

dawniej: przechowanie

SJP.pl

# przechowalnia

budynek lub pomieszczenie do przechowywania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie służące do przechowywania przedmiotów, np. bagażów podróżujących

Wiktionary

Łódzka Piwnica Artystyczna „Przechowalnia” – scena artystyczna (m.in. kabaretowa) w Łodzi, założona w 1995 roku, była to wtedy jedyna scena kabaretu literackiego w Polsce, oprócz krakowskiej Piwnicy pod Baranami. Jest prowadzona przez małżeństwo Andrzeja Poniedzielskiego i Elżbietę Adamiak.

Comiesięczną scenę kabaretową prowadzi tam Artur Andrus.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przechowywanie n., przechowanie n.

czas. przechowywać ndk., przechować dk.

Wiktionary

# przechowalnictwo

dział przemysłu spożywczego zajmujący się przechowywaniem płodów rolnych

SJP.pl

Wikipedia

# przechowalniczy

związany z przechowywaniem, dotyczący przechowalnictwa

SJP.pl

# przechowalnik

specjalista w zakresie przechowywania żywności

SJP.pl

# przechowalność

okres, w ciągu którego żywność zachowuje określone właściwości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przechowalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przechowalny

Wiktionary

# przechowawca

osoba przyjmująca coś na przechowanie

SJP.pl

# przechowawczyni

→ przechowawca

SJP.pl

#### Patrz:

przechowawca

# przechowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przechować)

(1.1) chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu

(1.2) trzymać kogoś w ukryciu

(1.3) chronić coś przed zapomnieniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej skrzyni należy przechowywać narzędzia.

(1.2) Muszę przechowywać ciebie na strychu.

(1.3) To zdjęcie będę przechowywać w albumie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšeχovyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przechować, chować

przym. przechowywany, chowany

rzecz. przechowalnia ż., chowany mrz., przechowywanie, chowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) magazynować, składować, przetrzymywać

Wiktionary

# przechowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechowywać.

Wiktionary

Przechowywanie informacji jest jednym z trzech podstawowych procesów pamięciowych obok zapamiętywania i zapominania, rozróżnianych w klasycznym podejściu psychologicznym. Podział ten jest nieadekwatny do dzisiejszej wiedzy z zakresu psychologii poznawczej. Wyróżnia się więcej faz procesu pamięciowego, w których "przechowywanie informacji" nie ma ściśle sprecyzowanego znaczenia i może dotyczyć zarówno "kodowania informacji" jak ich "rekodowania" w pamięci, a także klasycznego przechowywania tych informacji. Niniejszy artykuł dotyczy tego ostatniego zjawiska.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ, AS: pšeχovyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przechowywać ndk., przechować dk.

rzecz. przechowanie n., przechowalnia ż.

Wiktionary

# przechrypiać

dawniej o ochrypłym okrzyku: przebrzmiewać

SJP.pl

# przechrzcić

1. ochrzcić kogoś w nowym obrządku;
2. nadać czemuś inną nazwę, zmienić komuś imię lub nazwisko

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. zmienić komuś lub czemuś imię lub nazwę

czasownik zwrotny dokonany przechrzcić się (ndk. brak)

(2.1) pot. zmienić swoje imię lub przydomek

(2.2) rel. zmienić swój obrządek / wyznanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześnica ż., chrześniak mos., chrześniaczka ż., chrześcijaństwo n., chrzestny mos., przechrzczenie n., przechrzta m., ochrzczenie n., chrzciciel mos., chrzciny nmos., chrzczenie n., chrzest mrz., chrzestna ż.

czas. ochrzcić dk., chrzcić ndk.

przym. chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

# przechrzta

dawniej: mężczyzna, który zmienił wiarę, neofita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś, kto zmienił wyznanie, (zwł. na katolicyzm)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chór Przechrztów odpowiada mu, iż jedynym ich Panem jest Jehowa, że nie ma dla nich innego Boga.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześnica ż., ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konwertyta, wychrzta, marran, maran

Wiktionary

# przechuj

wulgarnie: ktoś wyjątkowo sprytny, wybitny, imponujący (używane ironicznie lub z przesadą)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wulg. ktoś o zadziwiających umiejętnościach lub zadziwiający zachowaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O kurwa, przechuj! Widziałeś jak okiwał tych obrońców?

(1.1) Ten gość jest dla mnie totalnym przechujem, na polu minus dziesięć stopni, a ten dalej chodzi do szkoły bez kurtki i mówi, że go to pierdoli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛxuj, AS: pšeχui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuj mzw./mos.

wykrz. chuj

Wiktionary

# przechwalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przechwalić)

(1.1) pot. chwalić przesadnie; wyolbrzymiać zalety

czasownik zwrotny niedokonany przechwalać się

(2.1) chwalić się przesadnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechwalanie n., przechwałka ż.

czas. chwalić

Wiktionary

# przechwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechwalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechwałka ż.

czas. przechwalać ndk.

Wiktionary

# przechwała

dawniej: przechwałka

SJP.pl

# przechwyt

1. w niektórych grach zespołowych: przechwycenie piłki zawodnikowi przeciwnej drużyny;
2. wykrycie nieprzyjacielskiego obiektu latającego w celu zaatakowania go i zniszczenia;
3. miara oddziaływania określonej elektrody X w stosunku do innej elektrody Y na pole elektryczne w pobliżu elektrody Z

SJP.pl

Przechwyt – w koszykówce jest zapisywany wtedy, gdy aktywna, agresywna postawa gracza / graczy obrony powoduje wejście w posiadanie żywej piłki przez zespół broniący. Przechwyt jest zawsze połączony ze stratą zespołu ataku. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy gracz zespołu wygrywa rzut sędziowski na początku pierwszej kwarty meczu. Zależność ta jest jednostronna, nie każda strata piłki musi się wiązać z przechwytem, są to tak zwane błędy niewymuszone.

Wikipedia

# przechwytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechwytywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przechwytywać ndk.

rzecz. schwytanie n.

Wiktionary

# przechyla

miejsce na zboczu góry; pochyłość

SJP.pl

# przechylenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechylić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɨˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšeχylẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przechylić

Wiktionary

# przechylić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przechylać)

(1.1) dokonany od|przechylać.

czasownik zwrotny dokonany przechylić się (ndk. przechylać się)

(2.1) dokonany od|przechylać się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɨlʲit͡ɕ, AS: pšeχylʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechylenie n.

Wiktionary

# przechył

odchylenie statku lub samolotu od położenia normalnego przy ruchu dookoła osi wzdłużnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odchylenie się budowli lub jej elementu

(1.2) odchylenie się pojazdu, statku, samolotu itp. od ich naturalnego położenia

(1.3) przesadne skłonienie się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛxɨw, AS: pšeχyu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przechyłowy

Wiktionary

# przechyłka

przechylenie toru do wewnątrz na odcinku łukowym przez ułożenie szyn toru zewnętrznego na nieco wyższym poziomie

SJP.pl

# przechyłomierz

przyrząd do określania kąta przechyłu czegoś

SJP.pl

# przechyłowy

→ przechył

SJP.pl

#### Patrz:

przechył

# przechłostać

1. wielokrotnie uderzyć batem, rózgą;
2. środowiskowo: przejechać jakąś trasę w sposób szkodliwy dla samochodu

SJP.pl

# przeciąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przecinać)

(1.1) dokonany od|przecinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšećo̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciąć, przecinać

rzecz. przecinanie n., przecinak mrz.

Wiktionary

# przeciąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozamykaj okna, bo robi się straszny przeciąg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɔ̃ŋk, AS: pšećõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciąganie n., przeciągnięcie n.

czas. przeciągać ndk., przeciągnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. cug

Wiktionary

# przeciągać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciągnąć)

(1.1) powodować za pomocą ciągnięcia, że coś przedostaje się, przechodzi przez coś na inną stronę

(1.2) zmieniać położenie czegoś, ciągnąc to

(1.3) przedłużać czas trwania czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przeciągać się (dk. przeciągnąć się)

(2.1) wyciągać swoje członki w boki lub do góry

(2.2) trwać za długo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ, AS: pšećõŋgać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciąg m., przeciąganie n., przeciągnięcie n.

czas. ciągnąć ndk., przeciągnąć

przym. przeciągły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przenosić

(1.3) przedłużać

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztrekować.

(2.2) wlec się

Wiktionary

# przeciągacz

Wikipedia

# przeciągadło

narzędzie do przeciągania - obróbki plastycznej polegającej na zmianie kształtu lub wielkości poprzecznego przekroju przedmiotu przeciąganego przez otwór tego narzędzia

SJP.pl

# przeciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągać.

(1.2) rozciąganie swojego ciała w boki lub do góry w celu okazania senności

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Czy może być coś bardziej przyjemnego, niż poranne, błogie przeciąganie się w łóżku?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕɔ̃ŋˈɡãɲɛ, AS: pšećõŋgãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeciągać, przeciągnąć

rzecz. przeciągnięcie n., przeciąg mrz.

Wiktionary

# przeciągarka

Wikipedia

# przeciąglej

stopień wyższy od przysłówka: przeciągle

SJP.pl

# przeciąglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeciągły

SJP.pl

# przeciągnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeciągać)

(1.1) zob. przeciągać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odłożył derkę, raz jeszcze przeciągnął dłonią po belkowaniu dachu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšećõŋgnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciągnięcie n., przeciąganie n., przeciąg mrz.

czas. ciągnąć, przeciągać ndk.

Wiktionary

# przeciągnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągnąć.

Wiktionary

Przeciągnięcie – w aerodynamice lotniczej – zjawisko znacznego, gwałtownego spadku siły nośnej i gwałtownego przyrostu oporu aerodynamicznego, na skutek zbyt dużego kąta natarcia skrzydła – ściślej przekroczenia krytycznego kąta natarcia skrzydła. Towarzyszy temu na ogół wystąpienie chwilowej, częściowej lub całkowitej utraty sterowności.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przeciąganie n., przeciąg mrz.

czas. przeciągnąć dk., przeciągać ndk.

Wiktionary

# przeciągowy

→ przeciąg

SJP.pl

#### Patrz:

przeciąg

# przeciągłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciągłe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciągły

Wiktionary

# przeciągły

długo trwający, przewlekły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający dłuższy czas, zwykle dłużej niż to było przewidywane

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeciągać ndk.

rzecz. przeciągłość ż.

Wiktionary

# przeciążalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciążalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciążalny

Wiktionary

# przeciążalny

mogący zostać przeciążonym

SJP.pl

# przeciążenie

Przeciążenie, nadważkość – stan, w jakim znajduje się ciało poddane działaniu sił zewnętrznych innych niż siła grawitacji, których wypadkowa powoduje przyspieszenie inne niż wynikające z siły grawitacji. Przyjęto wyrażać przeciążenie jako wielokrotność standardowego przyspieszenia ziemskiego. Tak zdefiniowane przeciążenie jest wektorem, mającym kierunek i zwrot.

Wikipedia

# przeciążeniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeciążeniem, dotyczący przeciążenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciążenie n.

Wiktionary

# przeciążyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeciążać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciążanie n., przeciążenie n., ciążenie n.

czas. przeciążać ndk.

Wiktionary

# przecie

ekspresywnie: przecież; wszakże

SJP.pl

partykuła

(1.1) daw./przest. przecież

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lm. oznajm. ter. od: przeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czemu panowie mnie zatrzymują? Przecie mówię, że nic nie zrobiłem.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przecież, gwara. przeca

Wiktionary

# przecięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność przecinania

(1.2) przecięte miejsce

(1.3) miejsce, w którym coś się z czymś krzyżuje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšećė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecinanie n., przecinak mrz.

czas. przecinać

Wiktionary

# przecieczony

taki, który przeciekł (przecieknął); przeciekły, przecieknięty

SJP.pl

# przeciek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność

(1.2) miejsce, w którym następuje wypływ cieczy lub uchodzenie gazu

(1.3) przen. niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛk, AS: pšećek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciekanie n., przecieknięcie n., ciek m.

czas. przeciekać, przeciec

przym. przeciekowy, ciekły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyciek

(1.2) wyciek

Wiktionary

# przeciekać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przeciec, przecieknąć)

(1.1) przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności

(1.2) cieknąc, przenikać przez coś

(1.3) wydostawać się mimo zakazu; być nieoficjalnie ujawnianym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciek mrz., przeciekanie n.

przym. ciekły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciekać

(1.2) ciec, zaciekać

(1.3) wyciekać

Wiktionary

# przeciekawy

potocznie: bardzo ciekawy

SJP.pl

# przecieknięty

taki, który przeciekł; przecieczony, przeciekły

SJP.pl

# przeciekły

taki, który przeciekł; przecieczony, przecieknięty

SJP.pl

# przecier

gęsta masa otrzymana z przetartych owoców, warzyw lub innego pożywienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. gęsta, półpłynna masa uzyskana z roztartych produktów, np. warzyw, owoców, ziaren

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛr, AS: pšećer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecieranie n., przetarcie n., przecierka ż.

:: zdrobn. przecierek m.

czas. przetrzeć, przecierać

przym. przecierowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) purée

Wiktionary

# przecierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetrzeć)

(1.1) ścierać z grubsza wierzchnią warstwę czegoś papierem ściernym

(1.2) usuwać zanieczyszczenia trąc szmatką

(1.3) robić przecier, rozcierając warzywa lub owoce

(1.4) ciąć kłodę na deski

czasownik zwrotny niedokonany przecierać się

(2.1) być przecieranym (1.3-4)

(2.2) o niebie: rozchmurzać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Chłopak znalazł więc jakąś serwetkę, piorunem zwilżył ją wodą mineralną i zaczął przecierać sukienkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛrat͡ɕ, AS: pšećerać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecier m., przecierka ż., przecieranie n., przetarcie n.

czas. przetrzeć dk., trzeć ndk.

Wiktionary

# przecieracz

1. przyrząd z sitem, przez które przeciska się składniki spożywcze i surowce; przecierak;
2. narzędzie do usuwania brudu i wilgoci z lufy; przecierak;
3. osoba robiąca coś jako pierwsza, będąca pionierem w jakiejś dziedzinie, np. przecieracz szlaków;
4. model urządzenia będący wzorem dla następnych urządzeń;
5. środowiskowo: osoba, która przebywa trasę wyścigu jako pierwsza, by przygotować ją dla zawodników;
6. część kombajnu do usuwania z roślin nadmiaru ziemi

SJP.pl

# przecieraczka

1. narzędzie do przecierania owoców i warzyw w celu uzyskania jednolitej masy; przecieracz, przecierak;
2. narzędzie do wygładzania ścian, podłóg, sufitów itp.

SJP.pl

# przecierak

1. przyrząd z sitem, przez które przeciska się składniki spożywcze i surowce; przecieracz;
2. kluska ze startych ziemniaków, jaj i mąki;
3. stalowa listwa z ostrym brzegiem do zgarniania farby w procesie drukowania; ścierak, rakla, rakiel;
4. narzędzie do usuwania brudu i wilgoci z lufy; przecieracz;
5. środowiskowo: pojazd, którym jedzie się trasą wyścigu, by przygotować ją dla zawodników

SJP.pl

# przecieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecierać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przecierać

rzecz. przecier mrz.

Wiktionary

# przecieranka

przecierka;
1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy

SJP.pl

# przecierek

1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw; przecieranka;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy; przecieranka;
3. usuwanie wierzchniej warstwy przedmiotów poprzez pocieranie;
4. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
5. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
6. wyrównywanie powierzchni poprzez nałożenie cienkiej warstwy jakiejś substancji;
7. cienka warstwa substancji, którą wyrównano jakąś powierzchnię;
8. wcierka;
a) tworzenie szkicu przedmiotu poprzez położenie na nim kartki i zamazanie jej ołówkiem;
b) szkic przedmiotu utworzony w ten sposób

SJP.pl

# przecierka

1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw; przecieranka;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy; przecieranka;
3. usuwanie wierzchniej warstwy przedmiotów poprzez pocieranie;
4. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
5. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
6. wyrównywanie powierzchni poprzez nałożenie cienkiej warstwy jakiejś substancji;
7. cienka warstwa substancji, którą wyrównano jakąś powierzchnię;
8. wcierka;
a) tworzenie szkicu przedmiotu poprzez położenie na nim kartki i zamazanie jej ołówkiem;
b) szkic przedmiotu utworzony w ten sposób

SJP.pl

# przecierowy

→ przecier, np. zupa przecierowa

SJP.pl

# przecieszyn

Przecieszyn – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Brzeszcze.

Wikipedia

# przeciętna

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeciętna prognoz analityków wyniosła 2,5 punkta procentowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntna, AS: pšećẽntna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętniak mos., przeciętniaczka ż., przeciętniactwo n., przeciętność ż.

przym. przeciętny

przysł. przeciętnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) średnia, średnia arytmetyczna, wartość oczekiwana

Wiktionary

# przeciętniacha

człowiek przeciętny, niewyróżniający się niczym szczególnym; przeciętniak

SJP.pl

# przeciętniacki

→ przeciętniak

SJP.pl

#### Patrz:

przeciętniak

# przeciętniactwo

niewyróżnianie się, bycie zwykłym, pospolitym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogard. pot. bycie przeciętnym, zwykłym, nieszczególnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniak m., przeciętniaczek m., przeciętniaczka ż.

przym. przeciętny

przysł. przeciętnie

Wiktionary

# przeciętniaczka

zwykła, przeciętna kobieta, pracownica; średniaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. pot. kobieta przeciętna

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: przeciętniaczek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczek m.

przym. przeciętny

przysł. przeciętnie

Wiktionary

# przeciętniak

potocznie: człowiek niezbyt interesujący

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. albo pogard. osoba mało interesująca, przeciętna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n.

:: zdrobn. przeciętniaczek m.

:: fż. przeciętniaczka ż.

przym. przeciętny

przysł. przeciętnie

Wiktionary

# przeciętnie

przysłówek

(1.1) tak jak zwykle, bez zaangażowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubrałaś się raczej przeciętnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczka ż.

przym. przeciętny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwyczajnie, średnio na jeża

Wiktionary

# przeciętnieć

stawać się przeciętnym, typowym, pospolitym

SJP.pl

# przeciętniej

stopień wyższy od przysłówka: przeciętnie

SJP.pl

# przeciętniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeciętny

SJP.pl

# przeciętniutki

zdrobnienie od: przeciętny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: przeciętny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕɛ̃ntʲˈɲutʲci, AS: pšećẽntʹńutʹḱi

Wiktionary

# przeciętność

→ przeciętny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przeciętny; cecha tego, co jest przeciętne

Wiktionary

#### Patrz:

przeciętny

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɔɕt͡ɕ, AS: pšećẽntność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczka ż., przeciętna ż.

przym. przeciętny, przeciętna

przysł. przeciętnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. tuzinkowość

Wiktionary

# przeciętny

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

(1.2) stat. reprezentatywny, typowy

(1.3) pot. banalny, nieskomplikowany, prosty

(1.4) mat. będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ot, przeciętny miły facet, jakich wielu.

(1.2) Przeciętnej polskiej rodziny nie stać na kredyt.

(1.2) Jaką płeć miałby mieć „przeciętny Polak”?

(1.3) To był bardzo przeciętny film.

(1.4) Przeciętny wiek internauty to 36 lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ, AS: pšećẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciętniactwo n., przeciętniak mos., przeciętniaczka ż., przeciętna ż., przeciętność ż.

przysł. przeciętnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepozorny, nie rzucający się w oczy

(1.2) normalny, zwykły

(1.3) oklepany, pospolity, stereotypowy

(1.4) średni

Wiktionary

# przecież

partykuła

(1.1) …mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale słyszę, naprawdę słyszę rytm, a rymy same do mnie przybiegają. Mama się dziwi: przecież takie niemuzykalne dziecko!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛʃ, AS: pšećeš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw./przest. przecie; gw-pl|Górny Śląsk|przeca., gw-pl|Śląsk Cieszyński|szak.

Wiktionary

# przecinać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciąć)

(1.1) dzielić na części ostrym narzędziem

(1.2) przerywać ciągłość jakiejś powierzchni

(1.3) o linii, drodze: przebiegać w poprzek

(1.4) gwałtownie kończyć (np. dyskusję, ciszę)

(1.5) uznawać zakład za zawarty, przez symboliczne "przecięcie" przez świadka połączonych dłoni osób zakładających się

czasownik zwrotny niedokonany przecinać się (dk. przeciąć się)

(2.1) o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Błyskawicznie Matfiej przecina postronki, obaj z Prokopem odrąbują dyszel.

(1.3) Potok przecinał nam jeszcze dwukrotnie drogę, bo płynął zygzakiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecinak m., przecinka ż., przecięcie n., przecinanie n., przecinek m.

czas. ciąć ndk., przeciąć dk.

Wiktionary

# przecinak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd kowalski uderzany młotem podczas kucia, służący do nacinania bądź rozcięcia rozgrzanego metalu

(1.2) techn. przyrząd ślusarski o utwardzonym ostrzu do kształtowania na zimno

(1.3) techn. odmiana noża tokarskiego używana do cięcia prętów

(1.4) bud. narzędzie do wykuwania zagłębień w murze i kruszenia litych materiałów budowlanych

Wiktionary

Przecinak – narzędzie w kształcie zaostrzonego jednostronnie, metalowego pręta, które służy do kucia bądź przecinania poprzez uderzenie młotkiem w jego tępy koniec.

Używany w ręcznej obróbce metalu, budownictwie, górnictwie oraz kamieniarstwie do łupania albo cięcia materiałów budowlanych lub drążenia otworów w skale. W zależności od przeznaczenia może mieć różne rozmiary oraz różny kształt ostrza. W przypadku małych przecinaków obsługiwanych jedną ręką stosuje się na tępym końcu gumowe lub wykonane z tworzywa zabezpieczenie dłoni przed uderzeniem ześlizgującego się z przecinaka młotka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕĩnak, AS: pšećĩnak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przecinek m., przecinka ż., przecinarka ż., przecinacz m., przecinalnia ż., przecinanie n., przecięcie n.

czas. przecinać ndk., przeciąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) reg. pozn. majsel., kraków|majzel., gw-pl|Górny Śląsk|majzel.

Wiktionary

# przecinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕĩˈnãɲɛ, AS: pšećĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przecinać, przeciąć

rzecz. przecięcie n., przecinak mrz.

Wiktionary

# przecinek

",":
1. znak interpunkcyjny rozdzielający zdania, wyrażenia wtrącone, skostniałe zwroty, równoważniki zdań i człony zdania pojedynczego;
2. w ułamkach dziesiętnych: znak graficzny oddzielający całości od części dziesiętnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

(1.2) w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego

(1.3) pot. przekleństwo, wulgaryzm

Wiktionary

Przecinek – jeden z najczęściej używanych znaków interpunkcyjnych. Jego nazwa pochodzi od tego, że „przecina” on zdanie, czyli je rozdziela.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie zawsze przed słowem „że” stawiamy przecinek.

(1.2) Dane były zebrane z dokładnością dwóch miejsc po przecinku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕĩnɛk, AS: pšećĩnek

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przecinać ndk.

rzecz. przecinak mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ,

(1.2) kropka

Wiktionary

# przecinka

droga powstała w lesie poprzez wycięcie drzew

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) droga w lesie powstała wskutek wycięcia drzew i krzewów

Wiktionary

- przecinka

1. «wycięcie i usunięcie niektórych wschodzących młodych roślin, drzew w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju pozostałym»

2. «ścieżka powstała na skutek wycięcia drzew i krzewów w gęstych drzewostanach»

3. «krótki chodnik poprzeczny łączący w kopalni dwa sąsiednie wyrobiska»

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przecinak mrz.

czas. przecinać, ciąć

Wiktionary

# przecinkować

stawiać przecinki, oddzielać przecinkami

SJP.pl

# przecinkowanie

stawiać przecinki, oddzielać przecinkami

SJP.pl

# przecinkowaty

podobny do przecinka, przypominający kształtem łukowo wygiętą kreskę

SJP.pl

# przecinkowiec

owad z rodziny tarczników, szkodnik drzew i krzewów owocowych; skorupik jabłoniowy

SJP.pl

Przecinkowce (łac. Vibrio) – rodzaj bakterii Gram-ujemnych z rodziny Vibrionaceae. Są względnie beztlenowe, mają wygięty kształt (stąd ich nazwa). Niektóre gatunki są chorobotwórcze dla zwierząt (głównie dla ludzi i ryb), np. przecinkowiec cholery (Vibrio cholerae). Są ruchliwe, przeważnie mają jedną wić.

Wikipedia

# przecinkoza

stosowanie w pisanym tekście zbyt wielu przecinków

SJP.pl

# przeciotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. siostra pradziadka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) starsza ciotka

Wiktionary

# przecisk

1. w budownictwie: wbicie rury w ziemię i oczyszczenie jej za pomocą sprężonego powietrza;
2. dawniej: przeciskanie, przeciśnięcie

SJP.pl

# przeciskać

czasownik niedokonany

(1.1) przesuwać, przekładać coś poprzez coś innego (najczęściej ciasnego, zwartego)

czasownik zwrotny niedokonany przeciskać się

(2.1) z trudem przedostawać się przez jakieś wąskie miejsce

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Zacząłem się przeciskać między fotelami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: pšećiskać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przecisnąć

rzecz. przeciskanie n.

Wiktionary

# przeciskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeciskać ndk.

Wiktionary

# przeciskowy

→ przecisk

SJP.pl

#### Patrz:

przecisk

# przecisnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeciskać)

(1.1) dokonany od|przeciskać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšećisnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeciskać

Wiktionary

# przeciszewski

nazwisko

SJP.pl

# przeciszów

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie małopolskim;

Wiktionary

Wikipedia

# przeciszowski

przymiotnik od: Przeciszów

SJP.pl

# przeciw

przyimek

(1.1) … używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem

(1.2) … używany do określenia celu działania czegoś

(1.3) … używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Walczyli przeciw najeźdźcom.

(1.1) Tenisista grał przeciw wielu znanym zawodnikom.

(1.2) Lekarz zalecił zastrzyk przeciw tężcowi.

(1.3) Jestem przeciw uznaniu pana wniosku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕif, AS: pšećif

Wiktionary

#### Powiązane:

przyim. naprzeciw

przym. przeciwny

rzecz. przeciwieństwo, przeciwnik, przeciwniczka, przeciwność, sprzeciw

przysł. naprzeciw

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) = przeciwko

(1.1) z

(1.2) na, wobec

Wiktionary

# przeciw-

przedrostek

(1.1) …łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) przeciwdziałać, przeciwdziedzina, przeciwlotniczy, przeciwpancerny, przeciwpożarowy, przeciwstawiać, przeciwtężcowy, przeciwwaga, przeciwzmarszczkowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕif, AS: pšećif

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anty-

Wiktionary

# przeciw-historia

nurt w badaniach historycznych skupiający się na opisywaniu mechanizmów historycznych z perspektywy zwykłego człowieka lub grup społecznych; przeciwhistoria

SJP.pl

# przeciwaidsowy

[czytaj: przeciwejtsowy lub przeciwejcsowy] zwalczający AIDS; antyaidsowy

SJP.pl

# przeciwakustyczny

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; antyakustyczny, przeciwdźwiękowy, przeciwhałasowy, antyhałasowy

SJP.pl

# przeciwalergiczny

zapobiegający alergii; antyalergiczny, antyuczuleniowy, przeciwuczuleniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. przeciwdziałający alergii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skończyły mi się leki przeciwalergiczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: pšećivalerʹǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwalergicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyalergiczny

Wiktionary

# przeciwalkoholowo

→ przeciwalkoholowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwalkoholowy

# przeciwalkoholowy

skierowany przeciw alkoholizmowi; antyalkoholowy

SJP.pl

# przeciwanginowo

→ przeciwanginowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwanginowy

# przeciwanginowy

stosowany w leczeniu anginy, zapobiegający anginie

SJP.pl

# przeciwartyleryjski

służący do walki z artylerią

SJP.pl

# przeciwastmatycznie

→ przeciwastmatyczny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwastmatyczny

# przeciwastmatyczny

stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw astmie, stosowany przeciw astmie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pokładowej apteczce są zarówno zwykłe aspiryny, jak i silne leki nasercowe, przeciwastmatyczne, cukrzycowe, a nawet odtrutki narkotyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivastmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivastmatyčny

Wiktionary

# przeciwatak

w wojsku: przejście od walki obronnej do zaczepnej; kontratak, przeciwnatarcie, kontrnatarcie, przeciwuderzenie, kontruderzenie

SJP.pl

# przeciwatomowy

zabezpieczający przed bronią atomową; antyatomowy, antynuklearny, przeciwjądrowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chroniący przed niekorzystnym działaniem promieniotwórczości, zwłaszcza broni atomowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] w Pleasant Hills w USA zakończono budowę pierwszego domu ze schronem przeciwatomowym. Schron mógł mieścić 4 osoby, posiadał specjalną spiżarnię, toalety, liczniki Geigera, gaśnice, radio i zestaw pierwszej pomocy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwatomowo

rzecz. przeciwatomowość ż.

Wiktionary

# przeciwawaryjny

zapobiegający awarii, uszkodzeniu

SJP.pl

# przeciwbakteryjnie

przysłówek

(1.1) w sposób zapobiegający rozwojowi bakterii

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwbakteryjny

Wiktionary

# przeciwbakteryjny

chroniący przed bakteriami, zwalczający bakterie; antybakteryjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw bakteriom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez bakterie, zapobiegający bakteriom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fenol był jednym z najwcześniej stosowanych środków przeciwbakteryjnych.

(1.1) Skrzyp polny jest rośliną o działaniu moczopędnym, przeciwkrwotocznym, przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i redukującym obrzęki.

(1.1) Mechanizm przeciwbakteryjnego działania parabenów nie został do końca wyjaśniony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbaktɛˈrɨjnɨ, AS: pšećivbakteryi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwbakteryjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antybakteryjny, bakteriobójczy

Wiktionary

# przeciwbiegunkowy

zapobiegający biegunce, leczący biegunkę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw biegunce, używany przy leczeniu biegunki, zapobiegający biegunce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbʲjɛɡũŋˈkɔvɨ, AS: pšećivbʹi ̯egũŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwbiegunkowo

Wiktionary

# przeciwbieżność

1. poruszanie się w dwóch przeciwnych kierunkach;
2. przeciwstawność, sprzeczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwbieżne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwbieżny

Wiktionary

# przeciwbieżny

1. poruszający się w dwóch przeciwnych kierunkach; wykorzystujący taki ruch jako podstawę działania;
2. przeciwstawny, sprzeczny

SJP.pl

# przeciwblask

obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki leżącym naprzeciwko Słońca, o większej jasności powierzchniowej niż sąsiednie obszary

SJP.pl

Przeciwblask – obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki przeciwległym Słońcu, o jasności powierzchniowej większej niż jasność sąsiednich obszarów.

Wikipedia

# przeciwbodźcowy

→ przeciwbodziec; antybodźcowy

SJP.pl

# przeciwbodziec

antybodziec;
1. bodziec przeciwdziałający innemu bodźcowi;
2. czynnik o działaniu hamującym, powstrzymującym

SJP.pl

# przeciwbólowy

uśmierzający, łagodzący ból, pomocny w leczeniu bólu; analgetyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zwalczający ból

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbuˈlɔvɨ, AS: pšećivbulovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwbólowo

przym. bólowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) analgetyczny

Wiktionary

# przeciwburzowo

→ przeciwburzowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwburzowy

# przeciwburzowy

chroniący przed burzą

SJP.pl

# przeciwbłoniczy

zapobiegający błonicy, leczący błonicę; przeciwdyfterytowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw błonicy, używany przy leczeniu błonicy, zapobiegający błonicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Operatorom podano profilaktycznie, tuż przed zabiegiem, końską antytoksynę przeciwbłoniczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbwɔ̃ˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećivbu̯õńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwbłoniczo

Wiktionary

# przeciwcarski

przymiotnik

(1.1) występujący przeciwko carowi, sprzeciwiający się rządom cara

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antycarski

Wiktionary

# przeciwcellulitowo

→ przeciwcellulitowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwcellulitowy

# przeciwcellulitowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitowy, antycellulitisowy

SJP.pl

# przeciwchemicznie

→ przeciwchemiczny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwchemiczny

# przeciwchemiczny

1. chroniący przed bronią chemiczną;
2. występujący przeciw wytwarzaniu lub używaniu broni chemicznej, np. protesty przeciwchemiczne

SJP.pl

# przeciwcholerycznie

→ przeciwcholeryczny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwcholeryczny

# przeciwcholeryczny

zapobiegający cholerze, leczący cholerę

SJP.pl

# przeciwcholesterolowy

zapobiegający nadmiarowi cholesterolu w tkankach; antycholesterolowy

SJP.pl

# przeciwciąg

1. w lotnictwie: ciąg samolotu skierowany przeciwnie do kierunku ruchu w celu zmniejszenia jego prędkości;
2. w metalurgii: siła działająca przeciwnie do kierunku ciągnięcia obrabianego metalu

SJP.pl

# przeciwciążowy

zapobiegający zajściu w ciążę; antykoncepcyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający zapłodnieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwciążowo

Wiktionary

# przeciwciało

białko osocza wytwarzane przez limfocyty, broniące organizm przed atakującymi drobnoustrojami chorobotwórczymi; immunoglobulina, antyciało

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

Wiktionary

Przeciwciało, antyciało (określenie bliskoznaczne: immunoglobulina) – rodzaj białka wydzielanego przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzuje się ono zdolnością do swoistego wiązania antygenów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ, AS: pšećifʹćau̯o

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) immunoglobulina

Wiktionary

# przeciwcierny

zapobiegający tarciu, powodujący zmniejszenie tarcia; antyfrykcyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający ograniczyć lub zapobiec tarciu

Wiktionary

# przeciwciężar

obciążnik równoważący jednostronne obciążenie; przeciwwaga

SJP.pl

# przeciwciężarek

mały obciążnik równoważący jednostronne obciążenie

SJP.pl

# przeciwciśnienie

siła działająca w kierunku przeciwnym jakiemuś ciśnieniu

SJP.pl

# przeciwcukrzycowy

zapobiegający cukrzycy, leczący cukrzycę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw cukrzycy, używany przy leczeniu cukrzycy, zapobiegający cukrzycy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekarz zalecił podawanie leków przeciwcukrzycowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕift͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifcukšycovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwcukrzycowo

Wiktionary

# przeciwczołgowy

przeznaczony do niszczenia czołgów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rakiety przeciwlotnicze i przeciwczołgowe, które produkujemy w Skarżysku, wytwarzane są tylko w kilku krajach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕift͡ʃɔwˈɡɔvɨ, AS: pšećifčou̯govy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwczołgowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwpancerny

Wiktionary

# przeciwdepresyjny

stosowany przeciwko depresji, leczący depresję; antydepresyjny, psychodepresyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw depresji, używany przy leczeniu depresji, zapobiegający depresji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛprɛˈsɨjnɨ, AS: pšećivdepresyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwdepresyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antydepresyjny

Wiktionary

# przeciwdesantowo

→ przeciwdesantowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdesantowy

# przeciwdesantowy

stosowany przeciw wojskom desantowym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący przeciwko desantowi, mający na celu zwalczanie desantu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛsãnˈtɔvɨ, AS: pšećivdesãntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. desantowiec mos./mrz.

Wiktionary

# przeciwdeszczowy

chroniący przed deszczem, np. płaszcz przeciwdeszczowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do ochrony przed deszczem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Idąc na całodniową wycieczkę w góry, zawsze zabieram ze sobą przeciwdeszczową kurtkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšećivdeščovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwdeszczowo

Wiktionary

# przeciwdowód

dowód podważający domniemanie autentyczności lub zgodności z prawdą innego dowodu; kontrdowód

SJP.pl

# przeciwdrganiowo

→ przeciwdrganiowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdrganiowy

# przeciwdrganiowy

zapobiegający drganiom

SJP.pl

# przeciwdrgawkowy

zapobiegający drgawkom, leczący drgawki; antydrgawkowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) działający przeciw drgawkom, używany przy leczeniu drgawek, zapobiegający drgawkom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po trzecie, dziecko wyjechało z Wołomina wydolne krążeniowo i oddechowo, nie wymagało intubacji. Natomiast przed wyjazdem otrzymało leki przeciwdrgawkowe, które powodują zwiotczenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdrɡafˈkɔvɨ, AS: pšećivdrgafkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwdrgawkowo

czas. drgać

Wiktionary

# przeciwdrobnoustrojowo

→ przeciwdrobnoustrojowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdrobnoustrojowy

# przeciwdrobnoustrojowy

zabijający komórki drobnoustrojów, hamujący wzrost komórek drobnoustrojów

SJP.pl

# przeciwdurowy

zapobiegający tyfusowi, stosowany przeciw tyfusowi; przeciwtyfusowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw durowi, używany przy leczeniu duru, zapobiegający durowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivduˈrɔvɨ, AS: pšećivdurovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwdurowo

Wiktionary

# przeciwdyfterytowo

→ przeciwdyfterytowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdyfterytowy

# przeciwdyfterytowy

zapobiegający dyfterytowi, leczący dyfteryt; przeciwbłoniczy

SJP.pl

# przeciwdymny

chroniący przed dymem, zmniejszający wydzielanie dymu

SJP.pl

# przeciwdywersyjnie

→ przeciwdywersyjny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdywersyjny

# przeciwdywersyjny

służący do walki z dywersją, skierowany przeciw dywersji

SJP.pl

# przeciwdziałać

zapobiegać jakiemuś działaniu lub hamować jego rozwój

SJP.pl

czasownik

(1.1) przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Endecja bardzo stanowczo przeciwdziałała strajkom rolnym, brała w obronę obszarników, natomiast głosiła, że wprowadzenie języka polskiego w gminie załagodzi od razu wszystkie bolączki wsi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwdziałanie n.

Wiktionary

# przeciwdziałanie

siła wywierana przez dane ciało materialne na inne ciało zgodnie z trzecią zasadą dynamiki; reakcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwdziałać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeciwdziałać ndk.

Wiktionary

# przeciwdziedzina

w matematyce: zbiór wartości funkcji

SJP.pl

Przeciwdziedzina – dwuznaczne pojęcie matematyczne:

- drugi czynnik iloczynu kartezjańskiego, na którym określono relację dwuargumentową, znany też jako dziedzina prawostronna. W szczególności dla funkcji f:X\to Y przeciwdziedziną nazywa się zbiór Y.

- podzbiór powyższego zbioru: zbiór tych elementów, które są w danej relacji. W szczególności przeciwdziedzina funkcji to jej zbiór wartości, znany też jako jej obraz lub zapas.

Wikipedia

# przeciwdźwiękowo

→ przeciwdźwiękowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwdźwiękowy

# przeciwdźwiękowy

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwhałasowy, antyhałasowy

SJP.pl

# przeciwepidemiczny

przeciwdziałający epidemii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zapobiegający, przeciwdziałający epidemiom

Wiktionary

# przeciwepileptyczny

zapobiegający epilepsji, leczący epilepsję; przeciwpadaczkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw epilepsji, używany przy leczeniu epilepsji, zapobiegający epilepsji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɛpʲilɛpˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivepʹileptyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwepileptycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwpadaczkowy

Wiktionary

# przeciwerozyjny

1. zapobiegający erozji, chroniący przed erozją;
2. chroniący przed mechanicznym niszczeniem materiałów; antykorozyjny, przeciwkorozyjny, przeciwrdzewny

SJP.pl

# przeciwerupcyjnie

→ przeciwerupcyjny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwerupcyjny

# przeciwerupcyjny

zapobiegający erupcji, chroniący przed erupcją; przeciwwybuchowy

SJP.pl

# przeciwfaszystowski

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyfaszystowski

Wiktionary

# przeciwferment

przeciwciało wytwarzane przez organizm po wprowadzeniu do tkanek fermentu obcego gatunku

SJP.pl

# przeciwfermentacyjnie

→ przeciwfermentacyjny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwfermentacyjny

# przeciwfermentacyjny

zapobiegający fermentacji

SJP.pl

# przeciwfeudalny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyfeudalny

Wiktionary

# przeciwgazowy

chroniący przed trującymi gazami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chroniący przed trującymi gazami

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgazowo

rzecz. gaz mrz.

Wiktionary

# przeciwgnilcowo

→ przeciwgnilcowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwgnilcowy

# przeciwgnilcowy

zapobiegający gnilcowi, leczący gnilec

SJP.pl

# przeciwgnilność

→ przeciwgnilny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwgnilny

# przeciwgnilny

zapobiegający gniciu, chroniący przed gniciem

SJP.pl

# przeciwgorączkowy

zapobiegający gorączce, leczący gorączkę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) farm. działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W szpitalu dziecku podano leki przeciwgorączkowe i okłady z lodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećivgorõṇčkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgorączkowo

Wiktionary

# przeciwgośćcowy

stosowany przeciw gośćcowi, leczący gościec; przeciwreumatyczny, antyreumatyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw gośćcowi, używany przy leczeniu gośćca, zapobiegający gośćcowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡɔɕt͡ɕˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivgośćcovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgośćcowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwreumatyczny

Wiktionary

# przeciwgruźliczy

1. zapobiegający gruźlicy, leczący gruźlicę;
2. taki, w którym leczy się gruźlicę; ftyzjatryczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡruʑˈlʲit͡ʃɨ, AS: pšećivgruźlʹičy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgruźliczo

Wiktionary

# przeciwgrypowy

zwalczający grypę, zapobiegający grypie (np. szczepionka przeciwgrypowa); antygrypowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W aptekach o kilkanaście procent wzrasta sprzedaż leków przeciwgrypowych i na przeziębienie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡrɨˈpɔvɨ, AS: pšećivgrypovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgrypowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antygrypowy

Wiktionary

# przeciwgrzybiczny

zapobiegający grzybicy; przeciwgrzybiczy, antygrzybiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czosnek jest skutecznym lekiem przeciwszkorbutowym, robakobójczym, przeciwmalarycznym, przeciwgrzybicznym, żołądkowym i moczopędnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃnɨ, AS: pšećivgžybʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwgrzybiczy, przeciwgrzybowy

przysł. przeciwgrzybiczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwgrzybiczy

Wiktionary

# przeciwgrzybiczo

przysłówek

(1.1) w sposób skierowany przeciwko rozwojowi grzybicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ziele działa również przeciwgrzybiczo i chroni suchą skórę przed pękaniem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwgrzybiczy, przeciwgrzybiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwgrzybicznie

Wiktionary

# przeciwgrzybiczy

zapobiegający grzybicy; przeciwgrzybiczny, antygrzybiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sebum tworzy na skórze warstwę ochronną antybakteryjną i przeciwgrzybiczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃɨ, AS: pšećivgžybʹičy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybowy

przysł. przeciwgrzybiczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwgrzybiczny

Wiktionary

# przeciwgrzybowy

niszczący grzyby chorobotwórcze, zapobiegający ich występowaniu; grzybobójczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Winorośl zasilamy niewielkimi dawkami azotu, a preparaty przeciwgrzybowe stosujemy w czasie zauważenia choroby i profilaktycznie.

(1.1) W celu ochrony roślin przed chorobą cebule zaprawia się w preparatach przeciwgrzybowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbɔvɨ, AS: pšećivgžybovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwgrzybowo

przym. przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybiczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grzybobójczy

Wiktionary

# przeciwhabsburski

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Habsburgom, wrogi Habsburgom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wallenstein (…) szybko przejął inicjatywę strategiczną, pokonał koalicję przeciwhabsburską w kwietniu 1626 roku pod Dessau, a następnie prześladował przeciwnika aż do północnych Niemiec.

Wiktionary

# przeciwhałasowo

→ przeciwhałasowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwhałasowy

# przeciwhałasowy

antyhałasowy;
1. zmniejszający, likwidujący hałas; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwdźwiękowy;
2. mający na celu walkę z hałasem

SJP.pl

# przeciwhistaminowo

→ przeciwhistaminowy

SJP.pl

przysłówek

(1.1) w sposób blokujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

Wiktionary

#### Patrz:

przeciwhistaminowy

#### Powiązane:

przym. przeciwhistaminowy

Wiktionary

# przeciwhistaminowy

zapobiegający przedostawaniu się histaminy z krwi do tkanek; antyhistaminowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwhistaminowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyhistaminowy

Wiktionary

# przeciwhistoria

nurt w badaniach historycznych skupiający się na opisywaniu mechanizmów historycznych z perspektywy zwykłego człowieka lub grup społecznych; przeciw-historia

SJP.pl

# przeciwhitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzeciwiający się hitleryzmowi, stojący w opozycji do hitleryzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. hitlerowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyhitlerowski

Wiktionary

# przeciwieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W najstarszym znaczeniu tego słowa, wolność jest przeciwieństwem niewolnictwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ, AS: pšećivʹi ̯ė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwny

przysł. przeciwnie

czas. sprzeciwiać się

partyk. przeciwnie

przyim. przeciw

rzecz. przeciwnik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaprzeczenie

Wiktionary

# przeciwinfekcyjny

zapobiegający infekcji, leczący infekcję

SJP.pl

# przeciwinflacyjny

przeciwdziałający, zapobiegający inflacji; antyinflacyjny

SJP.pl

# przeciwiskrowo

→ przeciwiskrowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwiskrowy

# przeciwiskrowy

służący do ochrony przed rozpryskującymi się iskrami

SJP.pl

# przeciwjad

substancja neutralizująca działanie toksyn, wytwarzana w organizmie po wpływem antygenów; antytoksyna

SJP.pl

# przeciwjadowy

neutralizujący działanie jadów; antytoksyczny

SJP.pl

# przeciwjądrowo

→ przeciwjądrowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwjądrowy

# przeciwjądrowy

skierowany przeciw wytwarzaniu i stosowaniu broni jądrowej; antyatomowy, przeciwatomowy, antyjądrowy, antynuklearny

SJP.pl

# przeciwjagliczny

zapobiegający jaglicy, leczący jaglicę; przeciwjagliczy

SJP.pl

# przeciwjagliczy

zapobiegający jaglicy, leczący jaglicę; przeciwjagliczny

SJP.pl

# przeciwjaskrowo

→ przeciwjaskrowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwjaskrowy

# przeciwjaskrowy

zapobiegający jaskrze, stosowany przeciw jaskrze

SJP.pl

# przeciwkamicowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kamicy, używany przy leczeniu kamicy, zapobiegający kamicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkãmʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifkãmʹicovy

Wiktionary

# przeciwkamieniowy

przeciwdziałający osadzaniu się kamienia

SJP.pl

# przeciwkandydat

kandydat strony przeciwnej; kontrkandydat

SJP.pl

# przeciwkapitalistyczny

przymiotnik

(1.1) rzad. wrogi wobec kapitalizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najemnicy łączcie się! Organizujcie blok przeciwkapitalistyczny!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykapitalistyczny

Wiktionary

# przeciwkapotażowo

→ przeciwkapotażowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkapotażowy

# przeciwkapotażowy

zapobiegający kapotażowi, chroniący przed kapotażem

SJP.pl

# przeciwkaszlowy

zapobiegający kaszlowi, łagodzący kaszel

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kaszlowi, używany przy leczeniu kaszlu, zapobiegający kaszlowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Radziłbym zastosować w takim przypadku leki przeciwkaszlowe, w skład których wchodzi kodeina.

(1.1) W reklamie specyfiku przeciwkaszlowego słyszymy: „Badaliśmy kaszel w przeziębieniu i grypie”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkaʃˈlɔvɨ, AS: pšećifkašlovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwkaszlowo

Wiktionary

# przeciwkataralny

zwalczający katar; przeciwkatarowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw katarowi, używany przy leczeniu kataru, zapobiegający katarowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkataˈralnɨ, AS: pšećifkataralny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwkatarowy

przysł. przeciwkataralnie, przeciwkatarowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwkatarowy

Wiktionary

# przeciwkatarowy

zwalczający katar; przeciwkataralny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw katarowi, używany przy leczeniu kataru, zapobiegający katarowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkataˈrɔvɨ, AS: pšećifkatarovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwkataralny

przysł. przeciwkataralnie, przeciwkatarowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwkataralny

Wiktionary

# przeciwkatolicki

przymiotnik

(1.1) wrogi katolicyzmowi, działający na szkodę katolicyzmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednak wypadki natury politycznej na terenie Kongresówki pokrzyżowały szerokie plany biskupa, a wzbierający na sile coraz ostrzejszy kurs przeciwpolski i przeciwkatolicki (…) nie rokował nadziei na szybką poprawę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykatolicki

Wiktionary

# przeciwkiłowo

→ przeciwkiłowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkiłowy

# przeciwkiłowy

zapobiegający kile, leczący kiłę; przeciwsyfilisowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kile, używany przy leczeniu kiły, zapobiegający kile

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właściwości przeciwkiłowe arsfenaminy odkryte zostały przez Sahachiro Hatę (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲciˈwɔvɨ, AS: pšećifʹḱiu̯ovy

Wiktionary

# przeciwko

przyimek

(1.1) zob. przeciw.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trafiłam do Związku Radzieckiego akurat w okresie walk wewnątrzpartyjnych. Młodzież szalenie się w nie angażowała, występując przeciwko Stalinowi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕifkɔ, AS: pšećifko

Wiktionary

# przeciwkolizyjny

zapobiegający kolizji pojazdów; antykolizyjny

SJP.pl

# przeciwkolkowy

zapobiegający lub przeciwdziałający kolce; antykolkowy

SJP.pl

# przeciwkomarowo

→ przeciwkomarowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkomarowy

# przeciwkomarowy

stosowany w celu odstraszania komarów

SJP.pl

# przeciwkomunistyczny

przymiotnik

(1.1) rzad. skierowany przeciwko komunizmowi lub komunistom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tokio. (ATE). Wszystkie partie japońskie podpisały się pod oświadczeniem, popierającym bez zastrzeżeń pakt przeciwkomunistyczny.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykomunistyczny

Wiktionary

# przeciwkonstytucyjnie

→ przeciwkonstytucyjny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkonstytucyjny

# przeciwkonstytucyjny

wymierzony przeciw konstytucji, dążący do obalenia konstytucji; antykonstytucyjny

SJP.pl

# przeciwkorozyjność

→ przeciwkorozyjny; antykorozyjność

SJP.pl

# przeciwkorozyjny

chroniący przed niszczeniem metali lub ich stopów pod wpływem otaczającego środowiska; antykorozyjny, przeciwerozyjny, przeciwrdzewny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mot. zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykorozyjny, przeciwrdzewny

Wiktionary

# przeciwkorupcyjny

przymiotnik

(1.1) mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykorupcyjny

Wiktionary

# przeciwkołtuński

zwalczający, piętnujący prostactwo, ciasnotę umysłową i małostkowość; antykołtuński, antymieszczański

SJP.pl

# przeciwkradzieżówka

potocznie: urządzenie zabezpieczające pojazd przed kradzieżą

SJP.pl

# przeciwkradzieżowo

→ przeciwkradzieżowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkradzieżowy

# przeciwkradzieżowy

zapobiegający kradzieży, chroniący przed kradzieżą; antykradzieżowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu

Wiktionary

# przeciwkrwotoczny

zapobiegający krwotokowi, hamujący krwotok

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krwotokom, używany przy leczeniu krwotoków, zapobiegający krwotokom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skrzyp polny jest rośliną o działaniu moczopędnym, przeciwkrwotocznym, przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i redukującym obrzęki.

(1.1) Witamina K (filochinon) jest odpowiedzialna za prawidłową krzepliwość krwi - ma działanie przeciwkrwotoczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkr̥fɔˈtɔt͡ʃnɨ, AS: pšećifkr̦fotočny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwkrwotocznie

Wiktionary

# przeciwkryzysowo

→ przeciwkryzysowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkryzysowy

# przeciwkryzysowy

przeciwdziałający, zapobiegający kryzysowi; antykryzysowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykryzysowy

Wiktionary

# przeciwkrzepliwość

cecha czegoś przeciwdziałającego, zapobiegającego krzepnięciu

SJP.pl

# przeciwkrzepliwy

przeciwdziałający, zapobiegający krzepnięciu

SJP.pl

# przeciwkrzywicowy

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywiczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨvʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifkšyvʹicovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwkrzywiczy, przeciwkrzywiczny

przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywiczy

Wiktionary

# przeciwkrzywiczny

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨˈvʲit͡ʃnɨ, AS: pšećifkšyvʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwkrzywiczy, przeciwkrzywicowy

przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczy

Wiktionary

# przeciwkrzywiczy

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywicowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tranem pojono dzieci w domach, a także w przedszkolach i szkołach, które prowadziły przeciwkrzywicze akcje profilaktyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨˈvʲit͡ʃɨ, AS: pšećifkšyvʹičy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczny

przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

rzecz. krzywica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczny

Wiktionary

# przeciwkurczowo

→ przeciwkurczowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkurczowy

# przeciwkurczowy

zapobiegający kurczom, łagodzący kurcze; przeciwskurczowy, przeciwspastyczny, antyspastyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający kurczom, leczący kurcze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brał środki przeciwkurczowe na zapalenie okrężnicy, a także przeciwbólowe: kodeinę, demerol i metadon.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwkurczowo

Wiktionary

# przeciwkurzowo

→ przeciwkurzowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwkurzowy

# przeciwkurzowy

chroniący przed kurzem, zapobiegający osadzaniu się kurzu

SJP.pl

# przeciwlawinowy

zapobiegający lawinom śnieżnym, chroniący przed lawinami śnieżnymi

SJP.pl

# przeciwległość

cecha czegoś znajdującego się po przeciwnej stronie czegoś, naprzeciw czegoś; naprzeciwległość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwległe; cecha tych, którzy są przeciwległi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwległy

Wiktionary

# przeciwległy

znajdujący się po przeciwnej stronie czegoś, naprzeciw czegoś; naprzeciwległy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivˈlɛɡwɨ, AS: pšećivlegu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwległość ż.

przysł. przeciwlegle

Wiktionary

# przeciwlękowo

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwlękowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Benzodiazepiny działają przeciwlękowo, uspokajająco, przeciwdrgawkowo, wywołują ośrodkową relaksację mięśni i mają działanie amnestyczne (zaburzenia pamięci).

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwlękowy

Wiktionary

# przeciwlękowy

zmniejszający lub likwidujący lęk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o działaniu redukującym nasilenie lęku towarzyszącego różnym stanom chorobowym

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwlękowo

Wiktionary

# przeciwlodowy

zapobiegający powstawaniu lodu, usuwający lód

SJP.pl

# przeciwlotniczy

przeznaczony do niszczenia samolotów nieprzyjaciela lub obrony przed ich nalotami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tej baterii przeciwlotniczej zabili kanoniera i bombardiera.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećivlotʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwlotniczo

rzecz. przeciwlotnik mos.

Wiktionary

# przeciwlotnik

żołnierz oddziału artylerii przeciwlotniczej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz wojsk obrony przeciwlotniczej

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwlotniczy

przysł. przeciwlotniczo

Wiktionary

# przeciwmalaryczny

zapobiegający malarii, leczący malarię

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) działający przeciw malarii, używany przy leczeniu malarii, zapobiegający malarii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewną ochronę dają leki przeciwmalaryczne, które się podaje w czasie pobytu oraz po powrocie z kontynentów zagrożonych malarią.

(1.1) Pierwsze kroki skierowali do apteki, gdzie kupili tabletki przeciwmalaryczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmalaˈrɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivmalaryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwmalarycznie

Wiktionary

# przeciwmeteorytowy

chroniący przed uderzeniami meteorytów

SJP.pl

# przeciwmgielność

→ przeciwmgielny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwmgielny

# przeciwmgielny

umożliwiający, poprawiający widoczność w czasie mgły; przeciwmgłowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. przeciwmgłowy.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Światła mogą być przeciwmgielne i przeciwmgłowe – obie formy są poprawne.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwmgłowy

Wiktionary

# przeciwmgłowy

umożliwiający, poprawiający widoczność w czasie mgły; przeciwmgielny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który umożliwia widoczność w czasie mgły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Światła mogą być przeciwmgielne i przeciwmgłowe – obie formy są poprawne.

(1.1) Należy używać świateł mijania lub przednich świateł przeciwmgłowych, albo obu tych świateł jednocześnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivˈmɡwɔvɨ, AS: pšećivmgu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwmgielny, zamglony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwmgielny

Wiktionary

# przeciwmiażdżycowy

zapobiegający miażdżycy, leczący miażdżycę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw miażdżycy, używany przy leczeniu miażdżycy, zapobiegający miażdżycy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jajka, a głównie żółtka, zawierają dużo składników przeciwmiażdżycowych - nienasyconych kwasów tłuszczowych, siarki, choliny, jodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmʲjaʒd͡ʒɨˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivmʹi ̯ažǯycovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwmiażdżycowo

Wiktionary

# przeciwmigrenowo

→ przeciwmigrenowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwmigrenowy

# przeciwmigrenowy

stosowany w leczeniu migreny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw migrenie, używany przy leczeniu migreny, zapobiegający migrenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmʲiɡrɛ̃ˈnɔvɨ, AS: pšećivmʹigrẽnovy

Wiktionary

# przeciwmina

mina podziemna stosowana w obronie w celu zniszczenia min nieprzyjaciela; kontrmina

SJP.pl

Chodnik przeciwminowy, chodnik kontrminowy – chodnik (podziemny korytarz) wykonywany przez obrońców w kierunku oblegającego ich przeciwnika w celu wykrycia i zniszczenia chodników minowych wykonywanych przez oblegających.

System chodników przeciwminowych składał się z chodnika wejściowego, często będącego galerią przeciwstokową, chodników głównych, odchodzących od niej promieniście w kierunku przedpola i chodników bocznych, w których umieszczano posterunki nasłuchowe bądź kontrminy.

Wikipedia

# przeciwminowo

→ przeciwminowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwminowy

# przeciwminowy

chroniący przed minami, przeznaczony do niszczenia min

SJP.pl

# przeciwmolowy

chroniący przed molami, stosowany przeciwko molom; antymolowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chroniący przed molami, zwalczający mole

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antymolowy

Wiktionary

# przeciwmotyliczy

przeciwdziałający chorobie motyliczej (fascjolozie)

SJP.pl

# przeciwmroźnie

→ przeciwmroźny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwmroźny

# przeciwmroźny

zabezpieczający przed mrozem; przeciwmrozowy

SJP.pl

# przeciwmrozowo

→ przeciwmrozowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwmrozowy

# przeciwmrozowy

zabezpieczający przed mrozem; przeciwmroźny

SJP.pl

# przeciwmuchowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który zwalcza muchy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwieziono do składu w Krakowie znaczne ilości cuprexu, proszków przeciwwszowych, mitigalu, świec siarkowych, środków przeciwmuchowych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hydropultów.

Wiktionary

# przeciwnadciśnieniowo

→ przeciwnadciśnieniowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwnadciśnieniowy

# przeciwnadciśnieniowy

zapobiegający nadciśnieniu, leczący nadciśnienie

SJP.pl

# przeciwnakrętka

zacisk nakrętki na śrubie, zabezpieczający nakrętkę mocującą przed odkręcaniem się

SJP.pl

# przeciwnapadowo

→ przeciwnapadowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwnapadowy

# przeciwnapadowy

zapobiegający napadom rabunkowym lub padaczkowym; antynapadowy

SJP.pl

# przeciwnarażeniowy

rzadko: chroniący przed działaniem jakiegoś szkodliwego czynnika

SJP.pl

# przeciwnatarcie

kontratak, kontrofensywa;
1. natarcie wojsk, do którego przechodzi się bezpośrednio po odparciu ataku nieprzyjaciela;
2. odpowiedź na czyjś atak, mająca na celu przejęcie inicjatywy

SJP.pl

Przeciwnatarcie (ang. strategic counter attack) – operacyjny (strategiczny) zwrot zaczepny wykonywany na włamującego się w głąb obrony przeciwnika; rodzaj natarcia przygotowywanego w toku działań obronnych, w czasie których broniący się wyczerpuje nacierającego, a jednocześnie gromadzi siły i w odpowiednim momencie uderza z zadaniem rozbicia głównego zgrupowania nacierających wojsk przeciwnika i przejęcia inicjatywy strategicznej, ewentualne przeniesienie działań na terytorium wroga. Jest przejawem aktywności w działaniach obronnych. Rodzaj strategicznej operacji zaczepnej prowadzonej z położenia obronnego, mającej na celu przejęcie inicjatywy i ewentualne przeniesienie działań na terytorium przeciwnika. To rodzaj natarcia, na wyższym szczeblu dowodzenia, do którego przechodzi się bezpośrednio z bitwy obronnej w celu ostatecznego rozbicia nieprzyjaciela, osłabionego w toku przeprowadzonego przez niego natarcia. Polega ono na przejściu do działań zaczepnych większości sił prowadzących dotychczas operację obronną. Przejście do przeciwnatarcia oznacza zmianę dotychczasowego charakteru prowadzonych działań.

Wikipedia

# przeciwnerwicowo

→ przeciwnerwicowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwnerwicowy

# przeciwnerwicowy

stosowany w leczeniu nerwicy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw nerwicy, używany przy leczeniu nerwicy, zapobiegający nerwicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivnɛrvʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivnervʹicovy

Wiktionary

# przeciwnica

wieś w Polsce

SJP.pl

Przeciwnica – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Oborniki.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# przeciwniczka

1. rywalka w walce sportowej;
2. kobieta występująca przeciwko komuś lub czemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: przeciwnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chociaż na boisku były przeciwniczkami, to prywatnie bardzo się lubiły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivʲˈɲit͡ʃka, AS: pšećivʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwnik

przym. przeciwny

przysł. przeciwnie

partyk. przeciwnie

przyim. przeciw

Wiktionary

# przeciwnie

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwny, odwrotny

(1.2) w drugą stronę

partykuła

(2.1) nawiązuje do jakiejś sytuacji lub opinii wprowadzając sąd polemiczny lub zaprzeczający w stosunku do wypowiedzianego wcześniej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivʲɲɛ, AS: pšećivʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwny

rzecz. przeciwnik m., przeciwniczka ż., przeciwieństwo n., przeciwność n., sprzeciwnik mos.

czas. sprzeciwiać się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odwrotnie

(2.1) na odwrót, odwrotnie

Wiktionary

# przeciwniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: przeciwny

SJP.pl

# przeciwniemiecki

przeciwny Niemcom; antyniemiecki

SJP.pl

# przeciwniemiecko

przeciwny Niemcom; antyniemiecki

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwniemiecki

# przeciwnik

1. rywal w walce sportowej;
2. ktoś występujący przeciwko komuś lub czemuś;
3. strona będąca w stanie wojny z kimś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. sport. także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

(1.2) ten, kto jest czemuś przeciwny

Wiktionary

Przeciwnik, wróg, nieprzyjaciel – osoba, grupa osób (zorganizowana lub niezorganizowana), wojska lub siły paramilitarne, elementy narodowe lub sojusznicze, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania wymierzone przeciwko stronie przeciwnej i z którymi należy walczyć z użyciem, w razie konieczności, siły.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym meczu przeciwnicy strzelili nam pięć goli.

(1.2) Przeciwnicy wyścigu zbrojeń zablokowali całe miasto i wiele osób nie mogło dojechać do pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivʲɲik, AS: pšećivʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sprzeciwnik mos., przeciwność ż., przeciwieństwo n.

:: fż. przeciwniczka ż.

przym. przeciwny

przysł. przeciwnie

partyk. przeciwnie

przyim. przeciw

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rywal, oponent, adwersarz, nieprzyjaciel

Wiktionary

# przeciwnikotynowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów ze względu na szkodliwość nikotyny; antynikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwnikotynowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antynikotynowy

Wiktionary

# przeciwność

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwne; cecha tych, którzy są przeciwni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwny

przyim. przeciw

przysł. przeciwnie

partyk. przeciwnie

rzecz. przeciwnik mos.

Wiktionary

# przeciwności

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

SJP.pl

# przeciwnowotworowy

zapobiegający nowotworom, stosowany przeciw nowotworom; antynowotworowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw nowotworom, używany przy leczeniu nowotworów, zapobiegający nowotworom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ostatnio zwrócono uwagę na przeciwnowotworowe właściwości karotenoidów.

(1.1) Genetycznie modyfikowane szczepionki przeciwnowotworowe pobudzają układ odpornościowy pacjenta do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych, które normalnie pozostają bezkarne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivnɔvɔtfɔˈrɔvɨ, AS: pšećivnovotforovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwnowotworowo

przym. nowotworowy

Wiktionary

# przeciwny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się naprzeciw czegoś

(1.2) skierowany w odwrotną stronę

(1.3) całkowicie różny

(1.4) niezgadzający się na coś

(1.5) mat. o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;

(1.6) log. stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;

(1.7) stpol. przykry

(1.8) o sprzecznych z kimś celach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Polityk od początku był przeciwny wprowadzeniu tej ustawy.

(1.5) Liczbą przeciwną do pięć jest minus pięć.

(1.6) Twierdzeniem przeciwnym do twierdzenia jeśli A, to B jest zdanie jeśli nieprawda, że A, to nieprawda, że B.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivnɨ, AS: pšećivny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwnik m., przeciwniczka ż., przeciwieństwo n., przeciwność ż., sprzeciw m., sprzeciwnik mos.

czas. sprzeciwiać się ndk., sprzeciwić się dk.

przysł. przeciwnie

partyk. przeciwnie

przyim. przeciw

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwległy, przeciwstawny

(1.3) odwrotny, odmienny, inny

(1.4) nieprzychylny

Wiktionary

# przeciwoblodzeniowo

→ przeciwoblodzeniowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwoblodzeniowy

# przeciwoblodzeniowy

chroniący przed oblodzeniem

SJP.pl

# przeciwobraz

zbiór wszystkich elementów dziedziny, które są odwzorowywane na elementy danego podzbioru przeciwdziedziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. zbiór argumentów funkcji dla wartości z zadanego zbioru;

Wiktionary

Przeciwobraz zbioru – pojęcie matematyczne, konkretniej teorii mnogości, związane z dowolną funkcją lub inną relacją dwuargumentową. Przeciwobrazy definiuje się dla podzbiorów przeciwdziedziny – dla funkcji f\colon X\to Y przeciwobrazy dotyczą dowolnego zbioru B\subseteq Y. Przeciwobraz zbioru B to zbiór wszystkich elementów dziedziny, które są odwzorowane na elementy B.

Wikipedia

# przeciwobrzękowy

stosowany w leczeniu obrzęków

SJP.pl

# przeciwodblaskowość

cecha czegoś chroniącego oczy przed odblaskiem, zapobiegającego odblaskowi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwodblaskowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwodblaskowy

Wiktionary

# przeciwodblaskowy

chroniący oczy przed odblaskiem, zapobiegający odblaskowi

SJP.pl

# przeciwodleżynowy

zapobiegający odleżynom, leczący odleżyny; antyodleżynowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. zapobiegający powstawaniu odleżyn, używany podczas leczenia odleżyn

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɔdlɛʒɨ̃ˈnɔvɨ, AS: pšećivodležỹnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwodleżynowo

Wiktionary

# przeciwodmrożeniowy

zapobiegający odmrożeniom, stosowany przeciw odmrożeniom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw odmrożeniom, używany przy leczeniu odmrożeń, zapobiegający odmrożeniom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɔdmrɔʒɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: pšećivodmrožẽńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwodmrożeniowo

Wiktionary

# przeciwodpowiedź

w szermierce: działanie zaczepne po odparciu odpowiedzi rywala

SJP.pl

# przeciwodpryskowo

→ przeciwodpryskowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwodpryskowy

# przeciwodpryskowy

eliminujący powstawanie odprysków; antyodpryskowy

SJP.pl

# przeciwogniowy

1. odporny na działanie wysokich temperatur; ogniotrwały, ognioodporny, żaroodporny;
2. zapobiegający rozprzestrzenianiu się ognia; przeciwpożarowy

SJP.pl

# przeciwokrętowo

→ przeciwokrętowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwokrętowy

# przeciwokrętowy

służący do niszczenia okrętów wojskowych; antyokrętowy

SJP.pl

# przeciwolejowo

→ przeciwolejowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwolejowy

# przeciwolejowy

1. chroniący przed wyciekiem lub zapaleniem się oleju;
2. zapobiegający skażeniu środowiska w przypadku wycieku oleju

SJP.pl

# przeciwoślepieniowo

→ przeciwoślepieniowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwoślepieniowy

# przeciwoślepieniowy

chroniący przed oślepieniem

SJP.pl

# przeciwospowo

→ przeciwospowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwospowy

# przeciwospowy

zapobiegający ospie, leczący ospę

SJP.pl

# przeciwpadaczkowy

zapobiegający padaczce, leczący padaczkę; przeciwepileptyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw padaczce, używany przy leczeniu padaczki, zapobiegający padaczce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpadat͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećifpadačkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpadaczkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwepileptyczny

Wiktionary

# przeciwpancerny

używany przeciw broni pancernej, przeznaczony do niszczenia opancerzonych celów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

(1.2) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiosna wybucha nagle jak poniemiecka mina przeciwpancerna, ludzie zakładają odświętne ubrania przed pierwszomajowym pochodem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpãnˈt͡sɛrnɨ, AS: pšećifpãncerny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpancernie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwczołgowy, ppanc.

Wiktionary

# przeciwpaństwowy

skierowany przeciwko interesom państwa; antypaństwowy, antykrajowy, antyrządowy, przeciwrządowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

(1.2) taki, który jest przejawem postawy przeciwpaństwowej (1.1)

Wiktionary

# przeciwpapieski

skierowany przeciwko papieżowi; antypapieski

SJP.pl

# przeciwpara

dawniej: para wpuszczana do cylindra parowego z odwrotnej strony tłoka w celu zahamowania jego ruchu; kontrpara

SJP.pl

# przeciwparkinsonowy

przymiotnik

(1.1) med. farm. zwalczający chorobę Parkinsona

Wiktionary

# przeciwpartyzancki

występujący przeciwko partyzantce, partyzantom; antypartyzancki

SJP.pl

# przeciwpasożytniczo

→ przeciwpasożytniczy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwpasożytniczy

# przeciwpasożytniczy

działający przeciw pasożytom, stosowany przy leczeniu chorób powodowanych przez pasożyty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpasɔʒɨtʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećifpasožytʹńičy

Wiktionary

# przeciwpchelny

używany do zwalczania pcheł

SJP.pl

# przeciwpelagrycznie

→ przeciwpelagryczny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwpelagryczny

# przeciwpelagryczny

zapobiegający pelagrze, leczący pelagrę

SJP.pl

# przeciwpełzny

zapobiegający pełzaniu - powolnemu zwiększaniu się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu

SJP.pl

# przeciwpiechotny

przeznaczony do walki z piechotą, skierowany przeciw piechocie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wojsk. pomocny w walce z piechotą

Wiktionary

# przeciwpierwotniakowo

→ przeciwpierwotniakowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwpierwotniakowy

# przeciwpierwotniakowy

działający przeciw pierwotniakom, stosowany przy leczeniu chorób powodowanych przez pierwotniaki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw pierwotniakom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez pierwotniaki, zapobiegający pierwotniakom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpʲjɛrvɔtʲɲaˈkɔvɨ, AS: pšećifpʹi ̯ervotʹńakovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pierwotniak m.

Wiktionary

# przeciwpocisk

pocisk przeznaczony do zwalczania pocisków nieprzyjaciela; antypocisk, antyrakieta, przeciwrakieta

SJP.pl

# przeciwpoczynać

dawniej: przeciwdziałać czyjemuś poczynaniu

SJP.pl

# przeciwpodkop

podkop utworzony przez oblężonych przeciw podkopom oblegających; kontraprosza

SJP.pl

# przeciwporażeniowy

zapobiegający porażeniu, leczący porażenie

SJP.pl

# przeciwporonnie

→ przeciwporonny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwporonny

# przeciwporonny

zapobiegający poronieniu

SJP.pl

# przeciwporostowy

zapobiegający porastaniu, stosowany przeciw porastaniu, np. farby przeciwporostowe

SJP.pl

# przeciwpoślizgowy

chroniący przed poślizgiem; antypoślizgowy, przeciwślizgowy

SJP.pl

# przeciwposunięcie

reakcja na posunięcie rywala, wroga

SJP.pl

# przeciwpotny

zapobiegający poceniu się; przeciwpotowy

SJP.pl

# przeciwpotowy

zapobiegający poceniu się; przeciwpotny

SJP.pl

# przeciwpowodziowy

chroniący przed powodzią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chroniący, zabezpieczający przed powodzią, zapobiegający powodzi i jej skutkom

(1.2) taki, który likwiduje powódź i jej skutki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grupa gapiów zgromadziła się na wale przeciwpowodziowym, aby popatrzeć na wezbrane wody Wisły.

(1.1) Wojewoda ogłosił alarm przeciwpowodziowy dla ośmiu gmin położonych nad Wisłą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpɔvɔˈd͡ʑɔvɨ, AS: pšećifpovoʒ́ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpowodziowo

Wiktionary

# przeciwpożar

ogień wzniecony przed czołem pożaru, mający na celu jego zahamowanie

SJP.pl

# przeciwpożarowy

zabezpieczający przed pożarem, służący do gaszenia pożarów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) urz. techn. mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przede wszystkim należy przygotować odpowiednie zabezpieczenia przeciwpożarowe — czyli mieć pod ręką gaśnice, koce przeciwogniowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpożarowo

rzecz. pożar mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwogniowy

Wiktionary

# przeciwpołudnik

południk leżący po przeciwnej stronie kuli ziemskiej w stosunku do danego południka

SJP.pl

# przeciwprądowy

przymiotnik

(1.1) fiz. dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeciwprądowe wymienniki ciepła cechują się większą wydajnością od współprądowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwprąd

Wiktionary

# przeciwprątkowy

służący do zwalczani prątków wywołujących gruźlicę; przeciwgruźliczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw prątkom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez prątki, zapobiegający prątkom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifprɔ̃ntˈkɔvɨ, AS: pšećifprõntkovy

Wiktionary

# przeciwprężność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwprężne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwprężny

Wiktionary

# przeciwpróchnicowy

chroniący przed próchnicą, zwalczający próchnicę; przeciwpróchniczy

SJP.pl

# przeciwpróchniczo

→ przeciwpróchniczy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwpróchniczy

# przeciwpróchniczy

chroniący przed próchnicą, zwalczający próchnicę; przeciwpróchnicowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw próchnicy zębów, zapobiegający próchnicy zębów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpruxʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećifpruχʹńičy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwpróchnicowy

Wiktionary

# przeciwpromienny

chroniący przed szkodliwym promieniowaniem; przeciwradiacyjny

SJP.pl

# przeciwprostokątna

bok w trójkącie prostokątnym leżący naprzeciwko kąta prostego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

Wiktionary

Trójkąt prostokątny – trójkąt, którego jeden z kątów wewnętrznych jest prosty.

Dwa boki trójkąta wyznaczające ramiona kąta prostego nazywane są przyprostokątnymi, trzeci bok przeciwprostokątną.

Szczególnym rodzajem trójkąta prostokątnego jest trójkąt pitagorejski, tj. taki, w którym długości boków są liczbami naturalnymi. Najprostszy z nich to trójkąt egipski o stosunkach długości boków 3:4:5.

Wikipedia

# przeciwprzechodniość

cecha relacji, która nigdy nie zachodzi między X i Z, jeśli zachodzi między X i Y oraz Y i Z; atranzytywność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwprzechodnie

Wiktionary

Relacja przechodnia (tranzytywna) – relacja, która jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi też dla pary (x,z).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przeciwprzechodniy

Wiktionary

# przeciwprzeciążeniowo

→ przeciwprzeciążeniowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwprzeciążeniowy

# przeciwprzeciążeniowy

1. zapobiegający przeciążeniu (nadważkości);
2. zapobiegający zbytniemu nagrzaniu się przewodów

SJP.pl

# przeciwprzepięciowo

→ przeciwprzepięciowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwprzepięciowy

# przeciwprzepięciowy

przeciwdziałający powstawaniu przepięć; antyprzepięciowy

SJP.pl

# przeciwprzodek

w górnictwie: przodek chodnika prowadzonego z przeciwległego kierunku

SJP.pl

# przeciwprzykład

w matematyce: przykład obalający daną hipotezę, przeczący twierdzeniu; kontrprzykład

SJP.pl

# przeciwpsychotycznie

→ przeciwpsychotyczny

SJP.pl

przysłówek

(1.1) med. psych. w sposób charakteryzujący się działaniem przeciwpsychotycznym, w sposób leczący zaburzenia psychiczne, psychozy

Wiktionary

#### Patrz:

przeciwpsychotyczny

#### Przykłady

(1.1) Leki działają przeciwpsychotycznie, ale także osłabiają aktywność psychomotoryczną i działają nasennie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpsychotyczny

przym. przeciwpsychotyczny

Wiktionary

# przeciwpsychotyczny

stosowany w leczeniu psychozy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. psych. farm. w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wieloletnie stosowanie leków przeciwpsychotycznych utrudnione jest przez fakt, że wywołują one nieprzyjemne skutki uboczne (dotyczy to również grupy atypowych neuroleptyków) (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwpsychotycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neuroleptyczny

Wiktionary

# przeciwpylicowy

chroniący przed pylicą płuc, zwalczający pylicę płuc

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw pylicy, używany przy leczeniu pylicy, zapobiegający pylicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpɨlʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifpylʹicovy

Wiktionary

# przeciwpyłkowy

stosowany przeciwko pyłkom, zapobiegający szkodliwemu działaniu pyłków

SJP.pl

# przeciwpyłowy

chroniący przed pyłem, zapobiegający wydzielaniu się pyłu

SJP.pl

# przeciwpłytkowy

zmniejszający agregację płytek krwi i przeciwdziałający powstawaniu zakrzepów; antypłytkowy

SJP.pl

# przeciwradarowy

zakłócający działanie radaru, niszczący radar albo ostrzegający o obecności radaru; antyradarowy

SJP.pl

# przeciwradiacyjny

chroniący przed szkodliwym promieniowaniem; przeciwpromienny

SJP.pl

# przeciwradiolokacja

Przeciwradiolokacja jest to technika mająca na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu przez przeciwnika urządzeń i systemów radiolokacyjnych. W tym celu mogą być wykorzystywane:

- aktywne zakłócenia radioelektroniczne
- pasywne zakłócenia radioelektroniczne – wytwarzanie dodatkowych odbić dzięki wyrzucaniu przez broniący się obiekt tzw. dipoli elektromagnetycznych (np. ładunków folii metalizowanej).

Wikipedia

# przeciwradziecki

przymiotnik

(1.1) zob. antyradziecki.

Wiktionary

# przeciwrakieta

rakieta służąca do zestrzeliwania innych rakiet; antyrakieta, przeciwpocisk, antypocisk

SJP.pl

# przeciwrakietowy

zwalczający rakiety, chroniący przed rakietami nieprzyjaciela; antyrakietowy

SJP.pl

# przeciwrakowy

przeciwdziałający rozwojowi raka; antyrakowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw rakowi, używany przy leczeniu raka, zapobiegający rakowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chodzi tu o opracowanie przez niego metod syntezy grupy leków przeciwrakowych, takich jak cyklofosfamid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivraˈkɔvɨ, AS: pšećivrakovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwrakowo

Wiktionary

# przeciwrdzewny

chroniący przed powstawaniem rdzy; przeciwkorozyjny, antykorozyjny, przeciwerozyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. zapobiegający rdzewieniu, zabezpieczający przed rdzewieniem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antykorozyjny, przeciwkorozyjny

Wiktionary

# przeciwreformacyjny

rzadko: związany z kontrreformacją (prądem w Kościele katolickim); kontrreformacyjny

SJP.pl

# przeciwreumatyczny

stosowany przeciw reumatyzmowi, leczący reumatyzm; antyreumatyczny, przeciwgośćcowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw reumatyzmowi, używany przy leczeniu reumatyzmu, zapobiegający reumatyzmowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivrɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivreu̯matyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwreumatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwgośćcowy

Wiktionary

# przeciwrobaczy

stosowany przeciw pasożytom, usuwający pasożyty (robaki); przeciwpasożytniczy

SJP.pl

# przeciwrządowy

nastawiony negatywnie do rządu, przeciwny rządowi; antyrządowy, opozycyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. skierowany przeciwko rządowi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyrządowy

Wiktionary

# przeciwsatelitarny

skierowany przeciw satelitom szpiegowskim

SJP.pl

# przeciwścierny

zapobiegający ścieraniu się; antyścierny

SJP.pl

# przeciwsenny

powstrzymujący przed snem; pobudzający

SJP.pl

# przeciwskarpa

ziemna zapora przeciwczołgowa wykonana w terenie, ze spadkiem w kierunku wojsk własnych

SJP.pl

Przeciwskarpa to:

- ziemna zapora przeciwpancerna wykonywana na stokach wzgórz, wysokich brzegach rzek i stokach wąwozów; ma postać stromej ściany zwróconej w kierunku wojsk własnych;
- mur oporowy, którym dawniej otaczano rów forteczny od zewnątrz, stanowiący przeszkodę dla piechoty przeciwnika. W fortach z początku XIX w. czasami posiadał galerię strzelecką. Był stosowany do I wojny światowej.

Wikipedia

# przeciwsklerotyczny

zapobiegający sklerozie; antysklerotyczny

SJP.pl

# przeciwskręt

Przeciwskręt – technika kierowania pojazdami jednośladowymi, w szczególności motocyklami, polegająca na chwilowym i stosunkowo nieznacznym skręceniu kierownicy w kierunku przeciwnym do zamierzonego skrętu. Powoduje to przechył w kierunku zamierzonego skrętu, w konsekwencji czego jednoślad skręca.

Wikipedia

# przeciwskurczowy

zapobiegający skurczom mięśni, naczyń itp., łagodzący skurcze mięśni, naczyń itp.; przeciwkurczowy, przeciwspastyczny, antyspastyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw skurczowi, używany przy leczeniu skurczu, zapobiegający skurczowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifskurˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšećifskurčovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwskurczowo

Wiktionary

# przeciwskutecznie

→ przeciwskuteczny

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwskuteczny

# przeciwskuteczny

przymiotnik

(1.1) wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrproduktywny

Wiktionary

# przeciwślimakowy

stosowany do zwalczania ślimaków

SJP.pl

# przeciwślizgowy

chroniący przed ślizganiem się; antypoślizgowy, przeciwpoślizgowy

SJP.pl

# przeciwsmogowy

związany z przeciwdziałaniem smogowi; antysmogowy

SJP.pl

# przeciwśniegowy

chroniący przed skutkami obfitych opadów śniegu; przeciwśnieżny

SJP.pl

# przeciwśnieżny

chroniący przed skutkami obfitych opadów śniegu; przeciwśniegowy

SJP.pl

# przeciwsowiecki

przymiotnik

(1.1) zob. antysowiecki.

Wiktionary

# przeciwspastyczny

przeciwdziałający spazmom, łagodzący spazmy; antyspastyczny, przeciwkurczowy, przeciwskurczowy

SJP.pl

# przeciwspazmatyczny

działający łagodząco na układ nerwowy, przeciwdziałający kurczom, drgawkom, konwulsjom; antyspazmatyczny

SJP.pl

# przeciwspołeczny

przymiotnik

(1.1) wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyspołeczny

Wiktionary

# przeciwsprawdzian

narzędzie kontrolne do sprawdzania wymiarów sprawdzianów i do nastawiania potrzebnych wymiarów w przypadku sprawdzianów nastawnych

SJP.pl

# przeciwśrodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek zaradczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. środek mrz.

Wiktionary

# przeciwstarzeniowy

zapobiegający starzeniu się skóry związanym z wiekiem

SJP.pl

# przeciwstawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciwstawić)

(1.1) stawiać coś przeciwko czemuś innemu

czasownik zwrotny niedokonany przeciwstawiać się (dk. przeciwstawić się)

(2.1) być przeciwko czemuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ten sposób przeciwstawiasz silnych przeciwko słabym.

(2.1) Adam przeciwstawia się przemocy w swoim otoczeniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifˈstavʲjät͡ɕ, AS: pšećifstavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przeciwstawić dk.

rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawienie n., przeciwstawność ż.

przym. przeciwstawny

przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tworzyć przeciwieństwa

(2.1) protestować, buntować się

Wiktionary

# przeciwstawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwstawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšećifstavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwstawienie n., przeciwstawność ż.

czas. postawić, przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

przym. przeciwstawny

przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

# przeciwstawić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeciwstawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifˈstavʲit͡ɕ, AS: pšećifstavʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przeciwstawiać ndk.

rzecz. przeciwstawianie ndk., przeciwstawienie dk., przeciwstawność

przym. przeciwstawny

Wiktionary

# przeciwstawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwstawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšećifstavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawność ż.

czas. postawić, przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

przym. przeciwstawny

przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

# przeciwstawnie

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwstawny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwstawność ż., przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

przym. przeciwstawny

czas. przeciwstawiać

Wiktionary

# przeciwstawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwstawne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwstawny

rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

czas. przeciwstawiać, przeciwstawić

przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

# przeciwstawny

przymiotnik

(1.1) stanowiący kontrast

(1.2) przeciwstawiający się czemuś lub komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwstawność ż., przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

czas. przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antynomiczny, inny, kontradyktoryjny, kontrastowy, odmienny, odwrotny, przeciwbieżny, sprzeczny

(1.2) antagonistyczny, opozycyjny, przeciwny, wrogi

Wiktionary

# przeciwster

pomocniczy ster opływowy, znajdujący się między śrubą i sterem, służący do usuwania prędkości obwodowych w strumieniu zaśrubowym, podwyższania sprawności śruby oraz do wytwarzania dodatkowego oporu; kontraster

SJP.pl

# przeciwstonkowy

stosowany do zwalczania stonki ziemniaczanej - szkodnika ziemniaków

SJP.pl

# przeciwstresowy

przeciwdziałający stresowi, łagodzący stres; antystresowy, odprężający, relaksowy, relaksujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw stresowi, używany przy leczeniu stresu, zapobiegający stresowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest on bowiem naturalnym środkiem przeciwstresowym i antydepresyjnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstrɛˈsɔvɨ, AS: pšećifstresovy

Wiktionary

# przeciwświądowy

zapobiegający świądowi, leczący świąd

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw świądowi, używany przy leczeniu świądu, zapobiegający świądowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲɕfʲjɔ̃nˈdɔvɨ, AS: pšećifʹśfʹi ̯õndovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwświądowo

rzecz. świąd mrz.

Wiktionary

# przeciwsyfilisowy

zapobiegający syfilisowi, leczący syfilis; przeciwkiłowy

SJP.pl

# przeciwszkorbutowo

→ przeciwszkorbutowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwszkorbutowy

# przeciwszkorbutowy

zapobiegający szkorbutowi, leczący szkorbut

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw szkorbutowi, używany przy leczeniu szkorbutu, zapobiegający szkorbutowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czosnek jest skutecznym lekiem przeciwszkorbutowym, robakobójczym, przeciwmalarycznym, przeciwgrzybicznym, żołądkowym i moczopędnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʃkɔrbuˈtɔvɨ, AS: pšećifškorbutovy

Wiktionary

# przeciwsztormowy

chroniący przed sztormem

SJP.pl

# przeciwsłoneczny

chroniący przed działaniem promieni słonecznych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do ochrony przed nadmiernym działaniem promieni słonecznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ, AS: pšećifsu̯õnečny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwsłonecznie

rzecz. słońce n., Słońce n.

Wiktionary

# przeciwtarczycowy

hamujący wytwarzanie hormonów tarczycy

SJP.pl

# przeciwtężcowy

zapobiegający tężcowi, leczący tężec

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw tężcowi, używany przy leczeniu tężca, zapobiegający tężcowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftɛ̃w̃ʃˈt͡sɔvɨ, AS: pšećiftẽũ̯šcovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwtężcowo

przym. tężcowy

Wiktionary

# przeciwtorpedowy

chroniący przed uderzeniem torpedy; antytorpedowy

SJP.pl

# przeciwtrądzikowy

zapobiegający trądzikowi, leczący trądzik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw trądzikowi, używany przy leczeniu trądziku, zapobiegający trądzikowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftrɔ̃ɲd͡ʑiˈkɔvɨ, AS: pšećiftrõńʒ́ikovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwtrądzikowo

Wiktionary

# przeciwtyfusowy

zapobiegający tyfusowi, stosowany przeciw tyfusowi; przeciwdurowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw tyfusowi, używany przy leczeniu tyfusowi, zapobiegający tyfusowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftɨfuˈsɔvɨ, AS: pšećiftyfusovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwtyfusowo

Wiktionary

# przeciwtytoniowy

zwalczający nałóg palenia tytoniu; antytytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antytytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

Wiktionary

# przeciwuczuleniowy

zapobiegający uczuleniu, leczący uczulenie; antyuczuleniowy, przeciwalergiczny, antyalergiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw uczuleniom, używany przy leczeniu uczuleń, zapobiegający uczuleniom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niekorzystne jest również łączenie antybiotyków z lekami przeciwuczuleniowymi, bo może spowodować groźne zaburzenia rytmu serca.

(1.1) Może konieczne będzie podanie leków przeciwuczuleniowych, a czasami anatoksyny przeciwtężcowej?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivut͡ʃulɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: pšećivučulẽńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwuczuleniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwalergiczny

Wiktionary

# przeciwuderzenie

Przeciwuderzenie (ang. counter strike) – operacyjny (strategiczny) zwrot zaczepny wykonywany na włamującego się w głąb obrony przeciwnika. Całokształt czynności organizacyjnych, suma uderzeń związków taktycznych drugiego rzutu operacyjnego na nacierającego przeciwnika w celu odtworzenia pierwotnego położenia. Jest najwyższym przejawem aktywności w działaniach obronnych. Zwrot zaczepny w ramach operacji obronnej, mający na celu zmianę położenia broniących się wojsk i osiągnięcie pierwotnego lub nowego celu operacji. To natarcie na oddziały nieprzyjaciela wykonane przez wojska drugich rzutów, odwodów, albo przez wojska ściągnięte z odcinków nieatakowanych, w celu odzyskania utraconych pozycji. W sprzyjających warunkach uderzające wojska mogą przejść do przeciwnatarcia.

Wikipedia

# przeciwutleniacz

substancja hamująca utlenianie, dodawana do rozmaitych wyrobów, np. w celu przedłużenia ich przydatności do spożycia; antyutleniacz, antyoksydant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

Wiktionary

Przeciwutleniacze (antyoksydanty, antyutleniacze) – grupa związków chemicznych, które same występując w małych stężeniach (w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu), wstrzymują lub opóźniają proces utleniania danej substancji. Każdy przeciwutleniacz może występować w roli prooksydanta.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ, AS: pšećivutlẽńač

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwutleniaczowy, przeciwutleniający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyoksydant, antyutleniacz

Wiktionary

# przeciwutleniający

zapobiegający utlenianiu związków chemicznych; antyutleniający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący przeciwutleniacza, przeciwrodnikowy

(1.2) chem. zapobiegający utlenianiu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potencjał przeciwutleniający produktów spożywczych jest 10 razy wyższy niż sądzono.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciwutleniacz m.

Wiktionary

# przeciwutlenianie

proces usuwania aktywnych form tlenu i rozrywania reakcji łańcuchowych, odpowiadających za tworzenie się wolnych rodników

SJP.pl

# przeciwwaga

1. obciążnik równoważący jednostronne obciążenie; przeciwciężar;
2. rzecz przeciwdziałająca czemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

(1.2) przen. zjawisko, instytucja lub działanie stanowiące zrównoważenie innego

Wiktionary

Przeciwwaga – w technice nazwa elementu konstrukcji, urządzenia bądź maszyny, którego jedyną funkcją jest zapewnienie stabilności, przeważnie poprzez obniżenie środka ciężkości układu. Najczęściej rolę przeciwwagi pełnią masywne odlewy stalowe, żeliwne lub bloki betonowe, mocowane jako element konstrukcyjny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Machiny miotające działające na zasadzie dźwigni z przeciwwagą używane były wyłącznie w średniowieczu.

(1.2) W okresie gdy w kontynentalnej części Europy parlamenty były pojmowane jako przeciwwaga dla królewskiej administracji, w Anglii od dłuższego już czasu monarcha faktycznie przestał pełnić funkcję najwyższego zwierzchnika administracji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. waga ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwciężar

Wiktionary

# przeciwwiatrowy

chroniący przed wiatrem, osłabiający siłę wiatru; przeciwwietrzny

SJP.pl

# przeciwwietrzny

chroniący przed wiatrem, osłabiający siłę wiatru; przeciwwiatrowy

SJP.pl

# przeciwwilgociowo

→ przeciwwilgociowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwwilgociowy

# przeciwwilgociowy

chroniący przed wilgocią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chroniący przed wilgocią, zapobiegający wilgoci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivvʲilɡɔˈt͡ɕɔvɨ, AS: pšećivvʹilgoćovy

Wiktionary

# przeciwwirusowo

przysłówek

(1.1) w sposób, który zapobiega rozwojowi wirusów

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwwirusowy

Wiktionary

# przeciwwirusowy

zwalczający wirusy, zapobiegający chorobom wirusowym; antywirusowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) farm. działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivvʲiruˈsɔvɨ, AS: pšećivvʹirusovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwwirusowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antywirusowy

Wiktionary

# przeciwwskazać

rzadko: nie polecić z powodu niekorzystnego działania na kogoś lub na coś

SJP.pl

# przeciwwskazanie

okoliczność nakazująca rezygnację z jakiegoś lekarstwa lub metody leczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wystarczy podejść, wypełnić ankietę, poddać się podstawowemu badaniu i jeśli nie ma przeciwwskazań, można oddać krew.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwwskazany

Wiktionary

# przeciwwskazany

rzadko: nie polecić z powodu niekorzystnego działania na kogoś lub na coś

SJP.pl

# przeciwwstrząsowy

antywstrząsowy;
1. zabezpieczający przed wstrząsami;
2. odporny na negatywne skutki wstrząsów;
3. używany w celu wyprowadzenia pacjenta z szoku

SJP.pl

# przeciwwszawiczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. stosowany przeciw wszom i wszawicy

Wiktionary

# przeciwwszowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który zwalcza wszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwieziono do składu w Krakowie znaczne ilości cuprexu, proszków przeciwwszowych, mitigalu, świec siarkowych, środków przeciwmuchowych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hydropultów.

Wiktionary

# przeciwwybuchowy

zabezpieczający przed wybuchem czegoś

SJP.pl

# przeciwwyważeniowy

chroniący przed wyważeniem drzwi; antywyważeniowy

SJP.pl

# przeciwwłamaniowy

chroniący przed włamaniem; antywłamaniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivːwãmãˈɲɔvɨ, AS: pšeći•vu̯ãmãńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwwłamaniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antywłamaniowy

Wiktionary

# przeciwzakaźny

chroniący przed zakażeniem, używany przeciwko zakażeniu

SJP.pl

# przeciwzakrzepowy

stosowany przeciwko zakrzepom, zapobiegający tworzeniu się zakrzepów (np. lek przeciwzakrzepowy)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw zakrzepom, używany przy leczeniu zakrzepów, zapobiegający zakrzepom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzakʃɛˈpɔvɨ, AS: pšećivzakšepovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwzakrzepowo

Wiktionary

# przeciwzapalnie

przysłówek

(1.1) w sposób zapobiegający zapaleniu, zwalczający zapalenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Azulen, otrzymywany z kwiatów rumianku oraz kwiat lipy działają przeciwzapalnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwzapalny

Wiktionary

# przeciwzapalny

stosowany przeciw stanom zapalnym, zapobiegający powstawaniu stanów zapalnych; antyzapalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. farm. działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podstawowymi lekami w leczeniu astmy są obecnie leki przeciwzapalne - steroidy podawane wziewnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzaˈpalnɨ, AS: pšećivzapalny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwzapalnie

Wiktionary

# przeciwzaskórnikowo

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwdziałający tworzeniu się zaskórników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Retinoidy (pochodne witaminy A: tretynoina, izotretynoina, dostępne na receptę) – działają bardzo przeciwzaskórnikowo, a także przeciwzapalnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeciwzaskórnikowy

Wiktionary

# przeciwzawałowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw zawałom, używany przy leczeniu zawałów, zapobiegający zawałom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Posiadamy pełen asortyment leków przeciwzawałowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzavaˈwɔvɨ, AS: pšećivzavau̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwzawałowo

Wiktionary

# przeciwzmarszczkowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciocia Jadzia bardzo chwaliła sobie nowy krem przeciwzmarszczkowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzmarʃt͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećivzmarščkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwzmarszczkowo

rzecz. zmarszczka ż.

Wiktionary

# przeciwzwarciowo

→ przeciwzwarciowy

SJP.pl

#### Patrz:

przeciwzwarciowy

# przeciwzwarciowy

zabezpieczający przewody prądu elektrycznego przed zwarciem; antyzwarciowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. chroniący przed nastąpieniem zwarcia w obwodzie elektrycznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamiast jednego wyłącznika spełniającego podwójne zadanie, a mianowicie zabezpieczenia przeciwzwarciowego i aparatu manewrowego, stosuje się dwa różne wyłączniki np. małoolejowy i próżniowy.

Wiktionary

# przeciwzwrotność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwzwrotne

Wiktionary

Relacja zwrotna – relacja dwuargumentowa (dwuczłonowa), w której każdy element zbioru jest w relacji sam z sobą.

Formalnie relację dwuczłonową \rho \subseteq X\times X nazywa się zwrotną, gdy dla każdego x\in X zachodzi warunek (x,x)\in \rho .

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przeciwzwrotny

Wiktionary

# przeciwżylakowy

przymiotnik

(1.1) zapobiegający powstawaniu żylaków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Honorata kupiła w Katowicach przeciwżylakowe podkolanówki.

Wiktionary

# przeciwłojotokowy

zapobiegający łojotokowi, leczący łojotok

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw łojotokom, używany przy leczeniu łojotoków, zapobiegający łojotokom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli skóra zaczyna być tłusta, należy rozpocząć pielęgnację przeciwłojotokową.

(1.1) Włosy myjmy dwa razy w tygodniu szamponem przeciwłojotokowym (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivwɔjɔtɔˈkɔvɨ, AS: pšećivu̯oi ̯otokovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwłojotokowo

Wiktionary

# przeciwłupieżowy

zapobiegający łupieżowi, leczący łupież

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) działający przeciw łupieżowi, używany przy leczeniu łupieżu, zapobiegający łupieżowi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivwupʲjɛˈʒɔvɨ, AS: pšećivu̯upʹi ̯ežovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przeciwłupieżowo

Wiktionary

# przecknąć

przecknąć się - gwarowo: przebudzić się, ocknąć się

SJP.pl

# przećmino

Przećmino – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg.

Przez miejscowość przebiega droga powiatowa nr 3306Z z Korzystna do drogi wojewódzkiej nr 102 w okolicy Błotnicy.

Wikipedia

# przećpać

potocznie: sprzedać coś i wydać uzyskane pieniądze na ćpanie

SJP.pl

# przecudniej

stopień wyższy od przysłówka: przecudnie

SJP.pl

# przecukrować

przesłodzić, przecukrzyć;
1. dodać za dużo cukru;
2. potocznie: zrobić lub przedstawić coś w sposób zbyt miły, ładny, delikatny

SJP.pl

# przecukrowywać

potocznie: robić lub przedstawiać coś w sposób zbyt miły, ładny, delikatny; przesładzać, przecukrzać

SJP.pl

# przecukrzać

potocznie: dodawać za dużo cukru; przesładzać

SJP.pl

# przecukrzyć

potocznie: dodać za dużo cukru; przesłodzić, przecukrować

SJP.pl

# przecwałowywać

1. o koniu: przebiegać cwałem;
2. przejeżdżać konno cwałem;
3. potocznie o ludziach: przebiegać bardzo szybko

SJP.pl

# przecwelić

czasownik przechodni dokonany (ndk. cwelić)

(1.1) wulg. dokonać gwałtu homoseksualnego na więźniu, co skutkuje degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cwelowanie n., przecwelowanie, cwel m.

czas. przecwelować dk., cwelować ndk., cwelić ndk.

przym. cwelowaty

Wiktionary

# przecwelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulg. dokonanie gwałtu homoseksualnego na więźniu skutkujące degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cwelowanie n., cwel m.

czas. przecwelować dk., cwelować ndk., cwelić ndk., przecwelić dk.

przym. cwelowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przestrzelenie

Wiktionary

# przećwiczać

1. ćwicząc, wprawiać się w wykonywaniu czegoś;
2. nadwerężać zbyt długimi lub intensywnymi ćwiczeniami

SJP.pl

# przecywilizować

nadmiernie ucywilizować

SJP.pl

# przecz

dawniej: dlaczego

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) 2. os. lp., rozk. → zob. przeczyć.

zaimek

(2.1) stpol. dlaczego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛt͡ʃ, AS: pšeč

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaprzecz, zaprzeczyć

rzecz. zaprzeczenie

Wiktionary

# przeczekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczekać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɛˈkãɲɛ, AS: pšečekãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczekać

rzecz. odczekanie n., wyczekanie n.

Wiktionary

# przeczekiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczekiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɛciˈvãɲɛ, AS: pšečeḱivãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczekiwać ndk.

rzecz. odczekanie n., wyczekanie n.

Wiktionary

# przeczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyraz lub zdanie przeczące

(1.2) partykuła przecząca (np. nie)

(1.3) odczasownikowy od|przeczyć.

Wiktionary

Przeczenie – luźna partykuła występująca również w postaci afiksu, która dodana do wypowiedzi lub wyrazu zaprzecza jego treści (negacja zdaniowa i wyrazowa) lub sama stanowi wypowiedź przeczącą (negacja absolutna np. nie).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšečẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczyć ndk., zaprzeczać

rzecz. zaprzeczenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) negacja

Wiktionary

# przeczesywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czesząc powodować lepsze ułożenie, wygląd włosów, zmniejszać ich skudlenie

(1.2) przen. penetrować okolicę w poszukiwaniu czegoś lub kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Spanikowany kierowca w żółtym samochodzie z piskiem opon przeczesywał okolicę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czesanie n., zaczeska ż.

czas. czesać

Wiktionary

# przeczka

dawniej:
1. część gruntu zaorana poprzecznie;
2. orka w poprzek;
3. główna część końskiej uzdy;
4. sprzeczka;
5. skrzyp (roślina zarodnikowa)

SJP.pl

# przecznica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę

Wiktionary

- przecznica – ulica biegnąca w poprzek ulicy głównej (przecinająca ją)
- przecznica – rodzaj wyrobiska korytarzowego w skale płonnej
- Przecznica – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Mirsk
- Przecznica – dawna gmina

- Przecznica – struga, dopływ Wisłoka
- Przecznica – rzeka, dopływ Obnicy
- Przecznica – kanał wodny, dopływ Starej Świny

Wikipedia

# przeczos

rana, nadżerka na skórze powstająca pod wpływem drapania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

Wiktionary

Przeczos (łac. excoriatio) – powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej.

Przeczos powstaje w wyniku mechanicznych urazów, na przykład drapania. Przeczosy są charakterystyczne dla stanów chorobowych przebiegających z nasilonym świądem: nasilona żółtaczka, świerzb, wszawica, atopowe zapalenie skóry.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ʃɔs, AS: pšečos

Wiktionary

# przeczów

W Polsce

- Przeczów – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Namysłów
- Przeczów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Łubnice
- Przeczów – dawna gromada

Wikipedia

# przeczołganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczołgać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czołg m., czołgista m., czołganie n., czołgisko n.

czas. przeczołgać dk., czołgać ndk.

przym. czołgowy

Wiktionary

# przeczołgnąć

rzadko: przeczołgać

SJP.pl

# przeczuć

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeczuwać)

(1.1) zob. przeczuwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ʃut͡ɕ, AS: pšečuć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poczucie n., przeczucie n., czucie n., czuwak mrz.

czas. przeczuwać, poczuć, czuć

przym. czujny

Wiktionary

# przeczucia

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

SJP.pl

# przeczucie

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

Wiktionary

Przeczucie (ang. Premonition) – amerykański film fabularny z 2007 roku w reżyserii Mennana Yapo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: pšečuće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczuć, odczuwać, poczuć, czuć

rzecz. poczucie n., uczucie n., czucie n., czuwak mrz.

Wiktionary

# przeczulać

przewrażliwiać;
1. czynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulać się - stawać się nadmiernie wrażliwym

SJP.pl

# przeczulenie

nadwrażliwość, przewrażliwienie;
1. cecha kogoś nazbyt wrażliwego;
2. nadmierna wrażliwość na bodźce z zewnątrz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadmierna wrażliwość na coś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšečulẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeczulony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewrażliwienie, nadwrażliwość

Wiktionary

# przeczulić

przewrażliwić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulić się - stać się nadmiernie wrażliwym

SJP.pl

# przeczulica

Przeczulica, hiperestezja (łac. hyperaesthesia) – stan w którym występuje nadmierna wrażliwość powierzchni ciała na bodźce, takie jak dotyk, dźwięk i inne.

Wikipedia

# przeczulony

przewrażliwić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulić się - stać się nadmiernie wrażliwym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nadmiernie wrażliwy; przewrażliwiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On jest przeczulony na punkcie swojego wzrostu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈlɔ̃nɨ, AS: pšečulõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeczulenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewrażliwiony

Wiktionary

# przeczuwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczuć)

(1.1) mieć przeczucie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeczuwam pogorszenie, temperatura nie spada mimo antybiotyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃuvat͡ɕ, AS: pšečuvać

Wiktionary

#### Powiązane:

aspekt dokonany przeczuć

czas. odczuwać, wyczuwać, czuły, poczuć, czuć

przym. czuły

rzecz. przeczuwanie n., czucie n., czuwak mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odgadywać, domyślać się, przewidywać, przen. czuć pismo nosem

Wiktionary

# przeczuwalny

taki, którego można przeczuć, domyślić się

SJP.pl

# przeczuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczuwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈvãɲɛ, AS: pšečuvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczuwać, czuć

rzecz. czuwak mrz.

Wiktionary

# przeczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) odrzucać dane twierdzenie

(1.2) być w sprzeczności z czymś, wykluczać się z czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprzeczenie n., przeczenie n.

czas. zaprzeczać ndk., zaprzeczyć dk.

przym. przeczący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) negować

Wiktionary

# przeczyce

Przeczyce – wieś w Polsce położona na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Mierzęcice nad Czarną Przemszą i nad południowo-zachodnim brzegiem Zbiornika Przeczyce nazywanego czasami Zalewem Przeczycko-Siewierskim.

Wikipedia

# przeczyścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeczyszczać)

(1.1) dokonany od|przeczyszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšečyśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czyściciel m.

czas. czyścić, oczyszczać, przeczyszczać

przym. czysty

Wiktionary

# przeczystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. stan bycia przeczystym

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeczysty

rzecz. czyściciel mos.

Wiktionary

# przeczysty

przymiotnik

(1.1) książk. niezwykle czysty

(1.2) przen. obdarzony nieskazitelnością, niepokalanością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czyściciel mos., przeczystość ż.

Wiktionary

# przeczyszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczyścić)

(1.1) czyszcząc, usuwać pobieżnie brud, zanieczyszczenia; przecierać, przemywać

(1.2) czyszcząc, usuwać dokładnie brud, osady z czegoś częściowo lub całkowicie zatkanego

(1.3) farm. posp. powodować rozwolnienie, biegunkę, zwłaszcza przy zaparciach, niestrawności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeczyszczanie n., przeczyszczenie n., czyściciel mos.

czas. oczyszczać, przeczyścić dk.

ims. przeczyszczający

przym. przeczyszczający

Wiktionary

# przeczyszczacz

potocznie: coś powodującego wypróżnienie, rozwolnienie

SJP.pl

# przeczyszczający

przymiotnik jakościowy

(1.1) farm. wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: przeczyszczać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lek ma silne działanie przeczyszczające i wiatropędne.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeczyszczać

Wiktionary

# przeczytać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zob. czytać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Ja jestem urzędnikiem państwowym, jeżeli pan mi pokaże swoje wystąpienie, to je przeczytam - odpowiedział bez cienia zachęty. (Nie pamiętam czy powiedział "chętnie przeczytam", gdyż nie stosowałem techniki operacyjnej).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɨtat͡ɕ, AS: pšečytać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeczytanie n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelnik m., zaczytanie n., czytelniczka ż., czytnik mrz., czytelność ż., poczytność ż.

czas. czytać, zaczytać dk.

przym. oczytany

Wiktionary

# przeczytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczytać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɨˈtãɲɛ, AS: pšečytãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czytanie n., czytywanie n., czytelnia ż., czytelnictwo n., czytelnik m., czytelniczka ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., poczytność ż.

czas. przeczytać dk., czytać ndk.

przym. czytelny, czytelniany, czytelniczy, poczytny

przysł. czytelnie

Wiktionary

# przeczłapywać

rzadko: człapiąc, przechodzić

SJP.pl

# przecław

imię męskie

SJP.pl

Przecław – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Przecław; siedziba gminy Przecław, na lewym brzegu Wisłoki. Przez miasto, pomiędzy wzgórzami na których stoi zamek i kościół parafialny, przepływa potok o nazwie Słowik wpadający do Wisłoki.

Wikipedia

# przecława

imię żeńskie

SJP.pl

Przedsława, Przecława, Przecsława, Przesława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Przed- („przed”, ale też „naj”, „przez” i wiele innych) i -sława („sława”). Mogło oznaczać „tę, która stawia sławę ponad inne rzeczy” lub „tę, której sława jest większa, niż innych”. Męskie odpowiedniki: Przedsław, Przecław, Przecsław, Przesław. W źródłach poświadczone jest jako Przecsława (1330) i Przedsława (XIII i XIV wiek).

Wikipedia

# przecławianin

mieszkaniec Przecławia (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przecławianka

mieszkanka Przecławia (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przecławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przecławy lub z nią związany

SJP.pl

# przecławostwo

Przecław z żoną; Przecławowie

SJP.pl

# przecławowie

imię męskie

SJP.pl

# przecławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przecława lub z nim związany

SJP.pl

# przecławski

przymiotnik od: Przecław

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od Przecław (miejscowość)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sukces kolęd, które gościły w przecławskich domach już podczas ubiegłorocznych Świąt Bożego Narodzenia zachęcił Leszka Matuszkiewicza do kolejnego artystycznego przedsięwzięcia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡swafsʲci, AS: pšecu̯afsʹḱi

Wiktionary

# przed

przyimek pełniący wiele funkcji w zdaniu, łączący się w narzędniku lub bierniku z rzeczownikiem bądź wyrazami o jego funkcji; * forma "przede" możliwa tylko w kilku tradycyjnych połączeniach (np. przede mną, przede wszystkim)

SJP.pl

przyimek

(1.1) …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

(1.2) …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

(1.3) …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

(1.4) …łączący się z niektórymi czasownikami, służący do wyrażenia przyczyny jakiegoś działania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samochód stoi przed ratuszem.

(1.1) Ktoś czeka przed drzwiami.

(1.2) Samochód podjechał przed ratusz.

(1.3) Przed odwiedzeniem babci poszedłem/pójdę do sklepu.

(1.3) Przed wyjściem z domu sprawdzam, czy jest zamknięty gaz.

(1.4) Złodziej uciekał przed policjantami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛt, AS: pšet

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pod

(1.2) pod, do

(1.3) zanim

Wiktionary

# przed-

przyimek w funkcji tematu słowotwórczego

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) przedpotopowy, przedabrahamowy, przedmojżeszowy, przedpiastowski

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedni

Wiktionary

# przedabrahamowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Abrahamem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Synaju pokazano nam pozostałości jakichś semickich tumulusów z czasów przedmojżeszowych, a może nawet przedabrahamowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abraham m.

przym. abrahamowy, Abrahamowy

Wiktionary

# przedać

dawniej:
1. sprzedać, spieniężyć;
2. przedać się - sprzedać się

SJP.pl

# przedajniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedajny (dawniej: sprzedajny, przekupny)

SJP.pl

# przedajność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedajne; cecha tych, którzy są przedajni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedajny

Wiktionary

# przedajny

dawniej: sprzedajny; przekupny

SJP.pl

# przedakcesyjny

poprzedzający akcesję, występujący, odbywający się przed akcesją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) urz. mający miejsce / odbywający się / obowiązujący przed akcesją

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdakt͡sɛˈsɨjnɨ, AS: pšedakcesyi ̯ny

Wiktionary

# przedakcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. film. część utworu fabularnego, która informuje o zdarzeniach poprzedzających rozpoczęcie akcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akcja ż., akcyjka ż., akcjonariusz m., akcjonariuszka ż., akcyjność ż., postakcja ż., preakcja ż., reakcja ż.

przym. akcyjny, reakcyjny

przysł. akcyjnie, reakcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preakcja

Wiktionary

# przedalpejski

przymiotnik

(1.1) geogr. znajdujący się na południe od Alp

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cysalpejski, cysalpiński, południowoalpejski

Wiktionary

# przedarabski

przymiotnik

(1.1) taki, który miał miejsce przed pojawieniem się Arabów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) przedarabski trzon Afryki Północnej stanowili Berberowie. Nie wiadomo kim byli, ani skąd przyszli.

Wiktionary

# przedarulania

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. Vorarlberg

Wiktionary

Vorarlberg (łac. Cisarulana, pol. dawniej Przedarulania) – najbardziej wysunięty na zachód kraj związkowy Austrii. Jego stolicą jest miasto Bregencja. Jako jedyny austriacki kraj związkowy należy w części do zlewiska Morza Północnego. Ustanowiony w 1923 herb kraju jest herbem hrabiów Montfort.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przedarulański, arulański

Wiktionary

# przedarulański

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Przedarulanią, dotyczący Przedarulanii (współcz. Vorarlberg)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedarulania ż.

przym. arulański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) vorarlberski

Wiktionary

# przedaryjski

przymiotnik

(1.1) poprzedzający pojawienie się plemięemion aryjskich na terenach dzisiejszych Indii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Popularność kultu lingi związana jest z odwołaniem się do jeszcze przedaryjskich źródeł hinduizmu, do kultury Harappy i Mohendżo daro.

Wiktionary

# przedawkować

czasownik

(1.1) przyjąć zbyt dużą dawkę jakiejś substancji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedawkowanie n., dawka ż.

czas. dawkować

przysł. zdawkowo

Wiktionary

# przedawkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedawkowanie w antybiotykoterapii może prowadzić do zachwiania równowagi biologicznej i pojawienia się różnego rodzaju grzybic, drożdżyc itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dawkować, przedawkować dk.

rzecz. dawka ż.

przysł. zdawkowo

Wiktionary

# przedawkowywać

zażywać zbyt duże dawki czegoś

SJP.pl

# przedawnialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedawnialne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedawnialny

Wiktionary

# przedawnialny

taki, który może się przedawnić

SJP.pl

# przedawnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedawniać)

(1.1) dokonany od|przedawniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈavʲɲit͡ɕ, AS: pšedavʹńić

Wiktionary

# przedawnienie

- przedawnienie – w prawie cywilnym: przedawnienie roszczeń
- przedawnienie – w prawie karnym: przedawnienie odpowiedzialności karnej
- przedawnienie – w prawie podatkowym: przedawnienie zobowiązań podatkowych

Wikipedia

# przedawny

dawniej: pradawny, prastary

SJP.pl

# przedbiblijny

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed powstaniem Biblii

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. biblijny

Wiktionary

# przedbieg

bieg eliminacyjny decydujący o tym, którzy z zawodników mają brać udział w dalszych eliminacjach lub w finale

SJP.pl

# przedbiegowy

odbywający się przed biegiem - konkurencją sportową

SJP.pl

# przedbitewny

poprzedzający bitwę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wojsk. poprzedzający bitwę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Osłonięci jej pancerzami zobaczyli przez okular peryskopu cały przedbitewny krajobraz.

(1.1) Mimo przedbitewnych zapowiedzi Krzyżacy nie zdołali pokonać wojsk polskich na polach grunwaldzkich.

Wiktionary

# przedbitka

fragment dzieła opublikowany w czasopiśmie przed wydaniem go w formie książkowej

SJP.pl

# przedbor

dawne imię męskie

SJP.pl

Przedbor, Przedwor – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- („przed”, ale też „naj” i wiele innych znaczeń) i -bor („walczyć, zmagać się”). Imię to mogło oznaczać „stawiający wyżej walkę”.

Przedbor imieniny obchodzi 27 września.

Zobacz też:

- Przedborowice

Wikipedia

# przedborów

dawne imię męskie

SJP.pl

Przedborów (dawniej także Przedborowo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Mikstat.

Wikipedia

# przedborowice

Przedborowice (Prziedborowitze) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki. W 2011 roku liczba ludności we wsi Przedborowice wynosiła 80.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# przedborski

przymiotnik od: Przedbórz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedborzem, dotyczący Przedborza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedbórz mrz.

Wiktionary

# przedbórz

miasto w Polsce

SJP.pl

Przedbórz – miasto w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, położone na Wyżynie Przedborskiej nad rzeką Pilicą. Leży na pograniczu województw łódzkiego i świętokrzyskiego, w odległości 92 km od Łodzi, 75 km od Kielc i 73 km od Częstochowy. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedbórz.

Wikipedia

# przedborzanin

mieszkaniec Przedborza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przedborzanka

mieszkanka Przedborza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przedborze

dawne imię męskie

SJP.pl

# przedbrexitowy

przymiotnik

(1.1) polit. taki, który miał miejsce przed opuszczeniem Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Okres przedbrexitowy pokazał, że nawet jeśli polscy przedsiębiorcy przygotowywali plan B, to i tak z brytyjskiego rynku nie rezygnowali.

Wiktionary

# przedburzowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający burzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkich rozleniwiała przedburzowa parność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. burza ż.

przym. burzowy

Wiktionary

# przedchorobowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający chorobę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chorobowy, chorobliwy, chorowity, pochorobowy

przysł. chorobliwie, chorowicie

wykrz. choroba, do choroby

Wiktionary

# przedchrzcielny

przymiotnik

(1.1) odbywający się przed chrztem, poprzedzający chrzest

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nauki przedchrzcielne odbywają się w drugą sobotę miesiąca po mszy wieczornej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chrzcielny

Wiktionary

# przedchrześcijański

przymiotnik

(1.1) poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza przedchrześcijańska, słowiańska kultura jest identyczna z wedyjską, co jaskrawo uwidacznia się w mitologii wedyjskiej i słowiańskiej (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: pšetχšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# przedczanin

mieszkaniec Przedcza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przedczanka

mieszkanka Przedcza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# przedczołowy

1. znajdujący się przed czołem;
2. kora przedczołowa – część płata czołowego odpowiedzialna za pamięć roboczą

SJP.pl

# przedczwartorzędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z okresem przed czwartorzędem, dotyczący okresu przed czwartorzędem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O zlodowaceniach przedczwartorzędowych, w prekambrze, karbonie i permie świadczą resztki utworów lodowcowych (np. tillity), zachowane w osadach w Afryce, Australii czy Ameryce Południowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czwartorzęd mrz.

przym. czwartorzędowy

Wiktionary

# przedczłowiek

faza i poziom rozwoju człowieka, niczym nieróżniąca się od innych zwierząt

SJP.pl

Przedludzie albo Przedosoby (tyt. oryg. The Pre-persons) – opowiadanie Philipa K. Dicka opublikowane po raz pierwszy w czasopiśmie „Fantasy and Science Fiction” w październiku 1974 roku. W Polsce opowiadanie ukazało się m.in. w zbiorze Ostatni pan i władca w tłumaczeniu Lecha Jęczmyka.

Wikipedia

# przedczłowiekowate

podrodzina ssaków naczelnych obejmująca wszystkie wymarłe gatunki uważane za przodków człowieka współczesnego; Homininae

SJP.pl

# przedczłowiekowaty

o cechach przedczłowiekowatych (podrodzina ssaków)

SJP.pl

# przeddeszczowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający opady deszczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeddeszczowa pogoda w poniedziałkowy ranek 15 maja nie zniechęciła Józefa Jabłkowskiego do bardzo wczesnego wstania.

Wiktionary

# przeddewaluacyjny

przymiotnik

(1.1) ekon. rzad. poprzedzający dewaluację, sprzed dewaluacji

Wiktionary

# przeddrednot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych na przełomie XIX i XX wieku;

Wiktionary

Przeddrednot, predrednot (z ang. pre-dreadnought) – umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych od lat 80. XIX wieku do I dekady XX wieku. Nazwa, nadana później, oznacza pancerniki poprzedzające generację drednotów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednym z ostatnich przeddrednotów był brytyjski HMS „Agamemnon”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈːrɛdnɔt, AS: pše•drednot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. drednot mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) predrednot

Wiktionary

# przeddrukarski

odnoszący się do czasów przed wynalezieniem druku

SJP.pl

# przeddyluwialny

występujący w okresie poprzedzającym dyluwium; przedpotopowy

SJP.pl

# przeddziadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. praprababcia

Wiktionary

# przeddziedziniec

Przeddziedziniec, fr. avant-cour – plac, dziedziniec poprzedzający pałac, umieszczony przed dziedzińcem honorowym (fr. cour d'honneur). Do avant-cour przylegały oficyny, zabudowania gospodarcze. Forma rozwiązania przestrzennego w budownictwie pałacowym z okresu baroku i klasycyzmu.

Wikipedia

# przeddzieje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. hist. okres historyczny sprzed wynalezienia pisma

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku zamek w Sandomierzu przeszedł mnóstwo remontów i rewitalizacji. (…) Mieści się w nim siedziba Muzeum Okręgowego, w którym jest co oglądać! Są wystawy stałe dotyczące historii Sandomierza z przeddziejami włącznie (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzieje nmos.

przym. przeddziejowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prehistoria, prahistoria, pradzieje

Wiktionary

# przeddzień

1. dzień poprzedzający inny dzień, o którym mowa;
2. okres poprzedzający wydarzenie, o którym mowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzień poprzedni, dzień poprzedzający

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdʲd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: pšedʹʒ́ė̃ń

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wigilia

Wiktionary

# przede

przyimek

(1.1) forma oboczna przyimka przed

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdɛ, AS: pšede

Wiktionary

# przedechowy

przymiotnik od: przedech

SJP.pl

# przedecki

przymiotnik od: Przedecz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedczem, dotyczący Przedcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedecz mrz., przedczanin m., przedczanka ż.

Wiktionary

# przedecz

miasto w Polsce

SJP.pl

Przedecz (niem. Moosburg) – miasto w województwie wielkopolskim, powiecie kolskim, na Pojezierzu Kujawskim, nad Jeziorem Przedeckim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedecz. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.

Wikipedia

# przedefiniować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ, AS: pšedefʹĩńovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedefiniowanie n.

Wiktionary

# przedefiniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedefiniować.

(1.2) określenie czegoś na nowo, redefinicja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛfʲĩɲɔˈvãɲɛ, AS: pšedefʹĩńovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedefiniować ndk.

Wiktionary

# przedefiniowywać

definiować ponownie

SJP.pl

# przedegzaminacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się, występujący przed egzaminem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiem, wiem, że praca przedegzaminacyjna, dyplom itp., ale drogi mój, czy naprawdę nie masz ani chwileczki czasu?

(1.1) Kluczem do sukcesu jest przezwyciężenie przedegzaminacyjnego stresu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛɡzãmʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: pšedegzãmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminatorski, egzaminowy, przedegzaminowy, poegzaminowy, egzaminacyjny, poegzaminacyjny

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

# przedegzaminowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się, występujący przed egzaminem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedegzaminacyjny

Wiktionary

# przedeklamowywać

1. deklamując, wypowiadać lub czytać coś od początku do końca;
2. rzadko: spędzać pewien czas na deklamowaniu, recytowaniu

SJP.pl

# przedekorować

zmienić dekorację

SJP.pl

# przedelegować

1. wysłać pracownika na określony czas gdzieś indziej, by tam pracował;
2. przekierować domenę internetową na zewnętrzny serwer; wydelegować

SJP.pl

# przedelegowywać

1. wysyłać pracownika na określony czas gdzieś indziej, by tam pracował;
2. przekierowywać domenę internetową na zewnętrzny serwer; wydelegowywać

SJP.pl

# przedelektroniczny

odnoszący się do okresu przed rozwojem elektroniki

SJP.pl

# przedelektryczny

poprzedzający odkrycie prądu elektrycznego

SJP.pl

# przedelikacony

przesadnie delikatny; przeczulony

SJP.pl

# przedemerytalny

poprzedzający przejście na emeryturę

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający przejście na emeryturę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obecnie świadczenie przedemerytalne wynosi 80% wymiaru emerytury, nie mniej niż 120% i nie więcej niż 200% zasiłku dla bezrobotnych.

(1.1) Obecnie ze świadczeń przedemerytalnych korzysta ponad pół miliona osób, corocznie przybywa 100 tys. następnych.

Wiktionary

# przedeń

przed niego

SJP.pl

forma ściągnięta

(1.1) książk. przed niego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pomorzanie rozluźnili nieco pierwszy szereg i wyszedł przedeń słusznego wzrostu młodzian w niezwykłym hełmie o kształcie jakby muszli z ostro najeżonym na czubku smoczym grzebieniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdɛ̃ɲ, AS: pšedẽń

Wiktionary

# przedept

ścieżka wydeptana przez pieszych

SJP.pl

# przedęty

→ przedęcie

SJP.pl

#### Patrz:

przedęcie

# przedewszystkiem

przysłówek

(1.1) daw. zob. przede wszystkim.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cytatami łacińskiemi lubią się popisywać przedewszystkiem ci, co się nigdy łaciny nie uczyli.

Wiktionary

# przedfabryczny

odnoszący się do okresu przed rozwojem fabryk

SJP.pl

# przedfestiwalowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, występujący przed festiwalem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtfɛstʲivaˈlɔvɨ, AS: pšetfestʹivalovy

Wiktionary

# przedfeudalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający feudalizm; sprzed pojawienia się feudalizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. feudalizm mrz.

Wiktionary

# przedgębowy

płat przedgębowy - część ciała stawonogów

SJP.pl

# przedgimnazjalny

związany z okresem przed nauką w gimnazjum

SJP.pl

# przedgon

w gorzelnictwie: lekki płyn tworzący się w pierwszej fazie destylacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. chem. nienadająca się do spożycia frakcja destylatu alkoholowego, skraplająca się w niższej temperaturze i zawierająca poza etanolem domieszki aldehydu octowego, mrówczanu etylu, octanu etylu oraz metanolu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samogon m., pogon m., niedogon m., przegon m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedogon

Wiktionary

# przedgórski

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. znajdujący się przed łańcuchem górskim, będący w jego bliskości; znajdujący się u podnóża góry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Największym lodowcem przedgórskim jest Malaspina na Alasce (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedgórze n.

Wiktionary

# przedgórze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. geol. obszar wzdłuż łańcucha górskiego po przeciwnej stronie w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych;

Wiktionary

Przedgórze – równinny, przeważnie lekko falisty obszar rozciągający się równolegle wzdłuż pasma górskiego. Przedgórze położone jest po przeciwnej stronie pasma górskiego w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych, które spowodowały wypiętrzenie gór i pofałdowanie terenu przed pasmem górskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przedgórzach średnia roczna opadowa waha się od 400 do 700 mm.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedgórski

Wiktionary

# przedgotycki

pochodzący z okresu poprzedzającego gotyk, występujący w tym okresie

SJP.pl

# przedgranicze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) teren położony przed granicą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia zamieszkuje niewielki domek na przedgraniczu.

Wiktionary

# przedgwiazdkowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający Gwiazdkę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W okresie przedgwiazdkowym znacznie wzrasta sprzedaż.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. gwiazdkowy

rzecz. gwiazdka ż., Gwiazdka ż.

Wiktionary

# przedgłowie

Przedgłowie (łac. caput succedaneum) – niewielki obrzęk surowiczo-krwotoczny tkanek miękkich u noworodka, spowodowany uciskiem główki w kanale rodnym w trakcie akcji porodowej. Wylew krwawy wiąże się z zastojem żylnym i limfatycznym, wchłania się samoistnie w ciągu kilku dni po porodzie i w związku z tym nie wymaga leczenia. Obrzęk pojawia się bezpośrednio po urodzeniu oraz może przekraczać granice szwów czaszkowych, co pozwala na jego różnicowanie z krwiakiem podokostnowym.

Wikipedia

# przedhistoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okresem prehistorii, dotyczący okresu prehistorii

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. historyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prahistoryczny, pierwotny, pradziejowy, prehistoryczny, przedpotopowy

Wiktionary

# przedhomerycki

poprzedzający Homera (greckiego aojdę), pochodzący z czasów przed narodzinami Homera

SJP.pl

# przedimek

wyraz występujący przed rzeczownikiem lub po rzeczowniku, wskazujący na jego określoność lub nieokreśloność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz stosowany w niektórych językach do oznaczenia, że następny wyraz jest rzeczownikiem;

Wiktionary

Przedimek (łac. articulus) – część mowy występująca przed rzeczownikiem (także przed konstrukcją rzeczownikową, a niekiedy również przed przymiotnikiem lub liczebnikiem użytym rzeczownikowo), wskazująca na jego kategorię określoności lub nieokreśloności.

Odmianą przedimka jest rodzajnik, który oprócz kategorii określoności lub nieokreśloności rozróżnia jeszcze kategorię rodzaju gramatycznego. Przedimka nie należy mylić z przyimkiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W języku angielskim używa się przedimków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdʲˈĩmɛk, AS: pšedʹĩmek

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) imię

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rodzajnik

Wiktionary

# przedinkaski

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed powstaniem państwa Inków

Wiktionary

# przedinternetowy

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed wynalezieniem, względnie przed uzyskaniem dostępu do internetu

Wiktionary

# przedislamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który istniał przed nastaniem islamu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m., islamista m., islamskość ż., islamizowanie n., zislamizowanie n., islamizacja ż.

czas. islamizować ndk., zislamizować dk.

przym. islamski, islamizacyjny, postislamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedmuzułmański

Wiktionary

# przedjądrowiec

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, prokariont, bezjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

SJP.pl

# przedjądrze

Przedjądrze – jądro plemnika lub komórki jajowej podczas procesu zapłodnienia, po wniknięciu plemnika do komórki jajowej, ale zanim nastąpi fuzja przedjądrzy (kariogamia). Przedjądrza są haploidalne, po ich zespoleniu powstaje diploidalne jądro zygoty.

Wikipedia

# przedjagielloński

przymiotnik

(1.1) dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały przed okresem panowania Jagiellonów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasach przedjagiellońskich cała kraina litewska przedstawiała jedną olbrzymią, rzekami tylko i pasmami jezior poprzecinaną puszczę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdʲjäɟɛlˈːɔ̃j̃sʲci, AS: pšedʹi ̯äǵe•lõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jagiellońskość ż., Jagiellonka ż., Jagiellon

przysł. jagiellońsko

Wiktionary

# przedjazie

próg jazu

SJP.pl

# przedjesienny

poprzedzający jesień; podjesienny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który występuje przed jesienią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tylko w weekendy miasto ożywia się, aby potem znów zapaść w przedjesienny letarg.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. jesienny

rzecz. jesieniara ż.

Wiktionary

# przedjezusowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Jezusem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Coś takiego jak chrześcijaństwo przedjezusowe po prostu nie istniało.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jezus m.

przym. jezusowy, Jezusowy

wykrz. Jezus

Wiktionary

# przedkapitalistyczny

poprzedzający kapitalizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający kapitalizm; sprzed systemu kapitalistycznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kapitalizm mrz.

Wiktionary

# przedkarpacie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedkarpacki

rzecz. Karpaty nmos.

Wiktionary

# przedkarpacki

przymiotnik

(1.1) związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedkarpacie n.

przym. karpacki

Wiktionary

# przedkatedralny

znajdujący się przed katedrą

SJP.pl

# przedkaukaski

związany z Przedkaukaziem (Kaukazem Północnym)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedkaukaziem, dotyczący Przedkaukazia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedkaukazie n.

Wiktionary

# przedkaukazie

region w południowej Rosji europejskiej, północna część Kaukazu; Kaukaz Północny, Podkaukazie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. północna część Kaukazu

Wiktionary

Kaukaz Północny (72), ros. Северный Кавказ − Siewiernyj Kawkaz − północna część Kaukazu. Położony w południowej Rosji europejskiej, na pograniczu Europy i Azji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zachodnia część Przedkaukazia jest nizinna, zajmuje ją Nizina Kubańska z deltą Kubania i Półwyspem Tamańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedkaukaski, kaukaski

rzecz. Kaukaz mrz.

Wiktionary

# przedkolumbijski

odnoszący się do Ameryki z czasów przed jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba (1492 r.); prekolumbijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sztukę Ameryki przedkolumbijskiej można podziwiać w pawilonie 7.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. prekolumbijski

Wiktionary

# przedkomputerowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czasami przed wynalezieniem komputerów lub określonych technik komputerowych albo istniejący w tych czasach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oznacza to, że kadra nowoczesnego studia prepress musi być odpowiednio wyszkolona, co dotyczy też osób wcześniej zaangażowanych w przedkomputerową poligrafię.

Wiktionary

# przedkoncertowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, występujący przed koncertem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtkɔ̃nt͡sɛrˈtɔvɨ, AS: pšetkõncertovy

Wiktionary

# przedkonferencja

spotkanie mające miejsce bezpośrednio przed konferencją

SJP.pl

# przedkopernikański

przymiotnik

(1.1) dotyczący czasów przed Mikołajem Kopernikiem, przed jego odkryciem

(1.2) przen. zacofany, konserwatywny, zamierzchły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtkɔpɛrʲɲiˈkãj̃sʲci, AS: pšetkoperʹńikãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# przedkopernikowski

przymiotnik

(1.1) poprzedzający czasy przewrotu kopernikańskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. kopernikowski

Wiktionary

# przedkowice

Przedkowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Żmigród.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

We wsi była wąskotorowa stacja kolejowa Przedkowice.

Wikipedia

# przedkulturowy

odnoszący się do czasów przed kształtowaniem się kultury

SJP.pl

# przedkładać

1. dawać komuś coś do rozpatrzenia lub oceny;
2. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego; preferować;
3. wyjaśniać coś komuś, przedstawiać swoje argumenty

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. przedłożyć)

(1.1) przedstawiać, proponować, dawać do rozpatrzenia

(1.2) wyjaśniać, tłumaczyć, wykładać argumenty

(1.3) woleć coś lub kogoś, stawiać wyżej, uznawać coś za ważniejsze, wybierać coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Jednak radni jednogłośnie podjęli uchwałę, która przedkłada sprawy zdrowia mieszkańców nad inne inwestycje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈkwadat͡ɕ, AS: pšetku̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedkładanie n., przedłożenie n.

czas. kłaść, przedłożyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedstawiać

(1.3) woleć, wybierać, preferować, opowiadać się (za czymś); przest. przekładać

Wiktionary

# przedkładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedkładać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedkładać ndk.

Wiktionary

# przedlicealny

związany z okresem przed nauką w liceum

SJP.pl

# przedlitawia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. nazwa używana na określenie cesarskiej części Austro-Węgier, zarządzanej bezpośrednio z Wiednia;

Wiktionary

Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane (niem. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder, od 1915 roku Österreichische Länder – Kraje austriackie), pot. Przedlitawia, Cislitawia (niem. Cisleithanien) – nazwy (oficjalna i potoczne) używane na określenie „austriackiej” i zarazem cesarskiej części Austro-Węgier. Jej stolicą był Wiedeń.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Litawa ż.

przym. przedlitawski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane, ofic. Kraje austriackie (po 1915 roku)

Wiktionary

# przedlitawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedlitawią, dotyczący Przedlitawii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przedlitawia ż.

Wiktionary

# przedlodowcowy

przymiotnik

(1.1) istniejący/dziejący się przed nastaniem epoki lodowcowej lub pochodzący z tego okresu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oznacza to bowiem, że jest reliktem, który ocalał, przeżytkiem jeszcze z epoki przedlodowcowej!

(1.1) Ze żwirowiska – przypadkiem – wyciągnął kieł niedźwiedzia z epoki przedlodowcowej sprzed 10 tysięcy lat!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdlɔdɔfˈt͡sɔvɨ, AS: pšedlodofcovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preglacjalny

Wiktionary

# przedlogiczny

w psychologii: jeszcze nie poddany dyscyplinie logicznego myślenia, nie kierowany logiką; prelogiczny

SJP.pl

# przedlotowy

przypadający, odbywający się przed lotem (samolotu)

SJP.pl

# przedm.

skrót

(1.1) = przedmowa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wprow., przedsł.

Wiktionary

# przedmaratoński

przymiotnik

(1.1) następujący przed maratonem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmaraˈtɔ̃j̃sʲci, AS: pšedmaratõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# przedmarskistowski

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z okresem przed pojawieniem się marksizmu

Wiktionary

# przedmaturalny

poprzedzający maturę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zachodzący w okresie przed zdaniem matury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamiast się skupić na nauce, to w przedmaturalnym czasie tobie figle w głowie!

Wiktionary

# przedmałżeński

przymiotnik

(1.1) następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znaczenie moralności w życiu ludzi to jeden z tematów nauk przedmałżeńskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci, AS: pšedmau̯žẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedślubny

Wiktionary

# przedmeczowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, dziejący się przed meczem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miniony sezon potwierdził, że nie zapomniałem o co chodzi w tej dyscyplinie sportu. Tyle że miałem dość stresów przedmeczowych, które były nie do zniesienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmɛˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšedmečovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mecz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomeczowy

Wiktionary

# przedmiar

pierwszy etap kosztorysowania, wstępne zestawienie zasobów pracy i materiałów, niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia

SJP.pl

Przedmiar (dawniej: kosztorys nakładczy, kosztorys ślepy) – opracowanie określające rodzaj, sposób wykonania i ilość robót konkretnego zadania stworzone przed jego realizacją. Przedmiarowanie stosuje się jako pierwszy etap kosztorysowania w realizacji nowych zadań. Normowe zasady przedmiarowania określone są, dla wielu dziedzin takich jak np. budownictwo, górnictwo, hutnictwo czy melioracja, w zestawieniach nakładów rzeczowych stanowiących bazę normową dla kosztorysowania.

Wikipedia

# przedmiejski

przymiotnik

(1.1) związany z przedmieściem; położony na przedmieściu; pochodzący z przedmieścia

(1.2) związany z czasami sprzed powstania miasta, zmiany charakteru osiedla na miejskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedmieście n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podmiejski

Wiktionary

# przedmieścia

Przedmieście, suburbia (łac. suburbium) – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wchodzące w skład miasta.

Wikipedia

# przedmieście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. jednostka osadnicza tuż poza miastem;

Wiktionary

Przedmieście, suburbia (łac. suburbium) – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wchodzące w skład miasta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przedmieściach Gdańska obecnie powstaje wiele budynków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ, AS: pšedmʹi ̯ėśće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedmiejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. suburbium

Wiktionary

# przedmiesiączkowy

przymiotnik

(1.1) występujący przed miesiączką, menstruacją

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšedmʹi ̯ėśõṇčkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miesiączka

przym. miesiączkowy

Wiktionary

# przedmieszczanin

w dawnej Polsce: obdarzony prawem miejskim mieszkaniec przedmieścia, zajmujący się rolnictwem, warzywnictwem i różnymi dorywczymi pracami

SJP.pl

# przedmieszczanka

wg praw dawnej Polski: mieszkanka przedmieścia obdarzona prawami miejskimi

SJP.pl

# przedmiocik

zdrobnienie od: przedmiot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przedmiot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie przedmiot, lecz tylko mały przedmiocik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedmiot m., przedmiotowość ż.

Wiktionary

# przedmiot

1. element świata materialnego, zwłaszcza wykonany przez człowieka; rzecz;
2. jedna z dziedzin objęta programem nauczania w szkole lub na studiach wyższych; dyscyplina;
3. temat czegoś; treść, wątek, sprawa, zagadnienie;
4. rzecz lub osoba, na której skupiają się czyjeś działania, uczucia, uwaga;
5. w filozofii:
a) w ontologii: byt posiadający przynajmniej jedną cechę; obiekt;
b) w epistemologii: obiekt poznania przez podmiot świadomy;
6. przedmiot prawa - rzecz, umowa itp., objęta pewnymi normami prawnymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz, obiekt nieożywiony

(1.2) eduk. zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

(1.3) cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; praw. rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo

Wiktionary

Przedmiot, obiekt (łac. obiectum) – jedno z podstawowych pojęć ontologii, w języku potocznym określany jako „coś” lub „cokolwiek”. Nie należy go mylić z przedmiotem poznania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na strychu babcia trzyma stare przedmioty.

(1.2) Kazio miał słabe oceny z wszystkich przedmiotów.

(1.2) Każdy z przedmiotów dodatkowych jest obowiązkowy w określonych latach nauki, uczeń może jednak brać udział w zajęciach każdego z nich przez wszystkie lata nauki w szkole podstawowej.

(1.3) Dzisiejszym przedmiotem naszych badań są motyle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdmʲjɔt, AS: pšedmʹi ̯ot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedmiotowość ż.

:: zdrobn. przedmiocik m.

przym. przedmiotowy

przysł. przedmiotowo

czas. uprzedmiotawiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzecz, grat

(1.2) nauka, zajęcia

(1.3) obiekt

Wiktionary

# przedmiotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedmiotowe; cecha tych, którzy są przedmiotowi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedmiot m., przedmiocik m., przedmiotowiec m.

przym. przedmiotowy

przysł. przedmiotowo

Wiktionary

# przedmiotowy

1. dotyczący rzeczy, elementów świata materialnego, zwłaszcza wytworów ludzkich;
2. odznaczający się instrumentalnym podejściem do kogoś lub czegoś;
3. w filozofii: niezależny od woli podmiotu świadomego; obiektywny, bezstronny;
4. dotyczący jednej z dziedzin objętych programem szkolnym lub akademickim;
5. objęty przepisami prawa, będący przedmiotem prawa;
6. szkiełko przedmiotowe - szkiełko, na którym umieszcza się preparat do obserwacji mikroskopowych; szkiełko podstawowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości

(1.2) odznaczający się rzeczowością, wynikający z obiektywizmu

(1.3) cechujący się instrumentalnym podejściem

(1.4) gram. odnoszący się do przedmiotu czynności, tj. dopełnienia

(1.5) praw. stanowiący przedmiot prawa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uprzedmiotowienie n., przedmiot mrz., przedmiotowość ż.

przysł. przedmiotowo

czas. uprzedmiotawiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) materialny, rzeczowy

(1.2) obiektywny, rzeczowy

Wiktionary

# przedmodlitewny

przymiotnik

(1.1) odbywający się przed modlitwą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wierni dokonali przedmodlitewnej ablucji.

Wiktionary

# przedmojżeszowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Mojżeszem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Synaju pokazano nam pozostałości jakiejś świątyni semickiej z czasów przedmojżeszowych, a może nawet przedabrahamowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Mojżesz m.

przym. mojżeszowy, Mojżeszowy

Wiktionary

# przedmolierowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) wyprzedzający Moliera i okres jego twórczości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadaniem komedii przedmolierowskiej jest bawić; bawić mniej lub więcej wybrednie, ale zawsze tylko bawić.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. molierowski, Molierowski

Wiktionary

# przedmonachijski

przymiotnik

(1.1) hist. poprzedzający konferencję w Monachium; mający kształt, postać sprzed tej konferencji (tj. przed 30 września 1938)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Monachium n.

Wiktionary

# przedmongolski

przymiotnik

(1.1) dotyczący czasów przed najazdem Mongołów

Wiktionary

# przedmonopolistyczny

dotyczący okresu przed powstaniem monopoli

SJP.pl

# przedmorze

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedporcie, przedport, awanport, kotwicowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. żegl. zob. reda.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Decyzją kapitanatu statek pozostał na przedmorzu dwa tygodnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. morze n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reda

Wiktionary

# przedmoście

- przedmoście – pozycja obronna przed mostem, przyczółek

W Polsce

- Przedmoście – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
- Przedmoście – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Śląska
- Przedmoście – kolonia wsi Kożanówka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Rossosz

- Przedmoście – dawna gmina wiejska
- Przedmoście – gromada w powiecie głogowskim
- Przedmoście – gromada w powiecie wieluńskim

- Przedmość (dawniej Przedmoście) – wieś w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Praszka.

Wikipedia

# przedmowa

1. wstęp do książki mający zapoznać czytelnika z charakterem dzieła lub historią jego powstania;
2. pierwsze słowa przemówienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

Wiktionary

Przedmowa – tekst zamieszczony przez autora, komentatora lub wydawcę na początku książki.

Zawiera informacje, które mogą być pomocne w zrozumieniu dzieła, takie jak okoliczności powstania, fragment życiorysu autora, rys historyczny, objaśnienia pojęć.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przedmówca m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) introdukcja, preambuła, prolegomena, prolog, przedsłowie, słowo wstępne, wprowadzenie, wstęp

Wiktionary

# przedmowca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przemiawiała bezpośrednio przed kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak słusznie zauważył mój przedmówca, problem zapewnienia bezpieczeństwa na stadionach jest znacznie bardziej skomplikowany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈmuft͡sa, AS: pšedmufca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedmowa ż., przedmówczyni ż., mówca mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. przedmowca

Wiktionary

# przedmówczyni

kobieta, która przemawiała bezpośrednio przed kimś

SJP.pl

# przedmuchiwacz

Przedmuchiwacz (odsysacz gazów prochowych) – urządzenie gazodynamiczne stosowane w działach zainstalowanych w zamkniętych przedziałach wozów bojowych.

Przeznaczone jest do usuwania z lufy pozostałości mieszaniny gazoprochowej (przy obniżeniu jej temperatury do tego stopnia, aby podczas zetknięcia z tlenem zawartym w powietrzu nie nastąpił samozapłon). Zapobiega również przedostaniu się gazów prochowych do przedziału bojowego po otwarciu zamka oraz służy do rozpraszania dymu wypływającego z lufy po wystrzale, a zasłaniającego pole widzenia celowniczemu.

Wikipedia

# przedmurze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. niski mur stawiany przed murem obronnym

Wiktionary

- przedmurze – część murów obronnych
- przedmurze – warstwa kory mózgowej
- Przedmurze – skały na Zamku w Rabsztynie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. mur mrz., murek mrz., podmurowanie n., podmurówka ż.

Wiktionary

# przedmuzułmański

przymiotnik relacyjny

(1.1) następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Arabia przedmuzułmańska była politeistyczna, a w Kaabie i wokół niej czczono liczne podobizny pogańskich bożków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci, AS: pšedmuzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# przednarodowy

dotyczący okresu sprzed powstania danego narodu

SJP.pl

# przedneandertalczyk

istota człekokształtna z plejstocenu, której budowa czaszki jest zbliżona do czaszki człowieka współczesnego

SJP.pl

# przednercze

parzysty narząd wydalniczy czynny w okresie zarodkowym u kręgowców, potem zanikający; nerka głowowa

SJP.pl

Przednercze, nerka głowowa (pronephros) – narząd występujący rozwoju embrionalnym człowieka, a także minogokształtnych, ryb i płazów.

Przednercze, tworzące się w przypadku człowieka w 4 tygodniu rozwoju wewnątrzmacicznego, zbudowane jest z kanalików uchodzących do wspólnego przewodu (przewód przednercza). Powstają one z pęcherzyków, które z kolei powstają z nefrotomów mezodermy pośredniej okolicy szyjnej. Zazwyczaj występują w liczbie od 7 do 10 par, przy czym w miarę rozwoju kolejnych starsze ulegają zanikowi.

Wikipedia

# przedni

1. znajdujący się na przedzie;
2. znakomity, doskonały

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się na przodzie

(1.2) przest. idący lub stojący na przedzie

przymiotnik jakościowy

(2.1) przest. bardzo dobry

(2.2) przest. wyróżniający się, przodujący w czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wicher zdruzgotał nam reje, poszarpał w szmaty wszystkie żagle, a na koniec strzaskał maszt przedni.

(1.1) Przednią lewą nogę podniósł, odwrócił śliczną głowę z rożkami i uważnie nasłuchiwał

(1.2) Niech przynajmniej przednia straż ma dowódcę.

(2.1) Otóż, można zeń przyrządzać przedni napój na pobudzenie witalności.

(2.2) Pan Zagłoba wpadł w humor przedni, nikogo do głosu nie dopuścił.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdʲɲi, AS: pšedʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przód m., przodeczek m., przodkini ż., przodek m., przodownictwo n., przodownik m., przodowniczka ż., przodownica ż., przodowanie n., przednik m., poprzedzanie n., poprzedzenie n., wyprzedzanie n., wyprzedzenie n., przedniość ż., uprzedzanie n., uprzedzenie n., poprzednik m., poprzedniczka ż., przodowy m.

czas. przodować ndk., poprzedzać ndk., poprzedzić dk., wyprzedzać ndk., wyprzedzić dk., uprzedzać ndk., uprzedzić dk.

przym. uprzedni, przodowy, przodkowy, przodowniczy, poprzedni

przysł. przednio, uprzednio, naprzód, wprzódy, nasamprzód

przyim. przed, przed-

temsłow. przed-, przede-, przodo-

wykrz. naprzód

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) frontowy

(2.1) wyborny, świetny

(2.2) wyjątkowy, świetny

Wiktionary

# przedniak

przedniak gniezdny: przedłużenie kolumny fokmasztu, służące do rozpinania górnych żagli skośnych; fokstenga

SJP.pl

# przedniej

1. znajdujący się na przedzie;
2. znakomity, doskonały

SJP.pl

# przedniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedni (będący w bardzo dobrym gatunku)

SJP.pl

# przednik

1. starszy flisak;
2. dawniej, regionalnie:
a) pierwszy kosiarz;
b) pierwszy owczarz

SJP.pl

Przednik (690–900 m n.p.m.) – potok w południowo-zachodniej Polsce w Górach Bialskich w Sudetach Wschodnich.

Potok, dopływ cieku Kobylica, długości 2 km wypływa na wschodnim zboczu wzniesienia Gołogóra a ujście powyżej leśniczówki Kobylica. Ma dopływ Średnik.

Wikipedia

# przednioazjatycki

odnoszący się do przedniej (zachodniej) Azji

SJP.pl

# przednionapędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o pojeździe: wyposażony w napęd na przednią oś

Wiktionary

# przedniopomorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pomorzem Przednim, dotyczący Pomorza Przedniego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pomorze Przednie n.

Wiktionary

# przedniość

przestarzale: pierwszeństwo, wyższość

SJP.pl

# przednocny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający noc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] były to gniazda gołębi, które pomimo spóźnionej pory gruchały jeszcze od czasu do czasu przednocnym, sennym gruchaniem

Wiktionary

# przednówek

okres przed nowymi zbiorami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres przed nowymi zbiorami do pierwszych żniw

Wiktionary

Przednówek (przed nowymi zbiorami) – historyczne polskie, nieprecyzyjne określenie czasu liczonego na wsi pomiędzy okresem kończenia się zapasów żywności z poprzedniego roku w gospodarstwach, zwykle pod koniec zimy, a i pierwszych plonów i możliwych zbiorów w nowym roku okresem zazielenienia się łąk (w stopniu umożliwiającym rezygnację z karmienia bydła paszą zimową). W Polsce, w czasie przednówka większość chłopów zmuszona była do spożywania jednego posiłku dziennie, uzupełnianego komosą białą (lebiodą), perzem, pokrzywami i korą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) albowiem pomierny urodzaj jakiego się spodziewać potrzeba, przyszły przednówek do wyżywienia bydła trudniejszym i kosztowniejszym uczyni.

(1.1) Często na przednówku wieśniacy, nie mając starego zboża, ziarna niedojrzałe kruszą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nów mrz., przednowie

przym. przednówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedżniwek, przedżniwo

Wiktionary

# przednówkowy

→ przednówek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przednówkiem, dotyczący przednówka

Wiktionary

#### Patrz:

przednówek

#### Powiązane:

rzecz. przednówek m., nów mrz.

Wiktionary

# przednóżek

przednia, zwykle pionowa powierzchnia stopnia schodów za wyjątkiem noska stopnia; podstopień

SJP.pl

# przednutka

w muzyce: ozdobnik w postaci dźwięku wykonywanego bardzo szybko w połączeniu z dźwiękiem głównym; appogiatura lub acciaccatura

SJP.pl

- Przednutka krótka
- Przednutka długa

Wikipedia

# przędny

o włóknie: nadający się do przędzenia; przędzalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) włók. dający się prząść

(1.2) zool. wydzielający ciecz krzepnącą na powietrzu w cienkie nitki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Gruczoły przędne gąsienicy jedwabnika morwowego stanowią 40% jej ciała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃ndnɨ, AS: pšẽndny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przędność ż., przędza ż., przędzalnia ż., przędzalnictwo n., przędzalnik m., przędzarka ż., przędzarz m., przędzenie n., przędziarka ż., przędzina ż., przędziono n., przędziorek m., przędziwo n., przędź ż.

przym. przędzalny, przędzalniany, przędzalniczy, przędziony, przędzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przędzalny

Wiktionary

# przedobiedni

przymiotnik relacyjny

(1.1) następujący, odbywający się przed obiadem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwotnie w tym miejscu przy zwykłych niczym nie nakrytych stolikach śniadania i jakieś przedobiednie przekąski jadali architekci i konserwatorzy zabytków zatrudnieni w Pracowniach Konserwacji Zabytków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obiad mrz., obiadek mrz.

czas. obiadować ndk.

przym. obiadowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. przedobiadowy

Wiktionary

# przedobjawowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. poprzedzający wystąpienie objawów choroby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czym są przedobjawowe badania genetyczne?

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przedobjawowo

Wiktionary

# przedobozie

dawniej: miejsce lub fortyfikacja obronna przed obozem

SJP.pl

# przedobry

rzadko: niezwykle, bardzo dobry; arcydobry, megadobry

SJP.pl

# przedobrzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedobrzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedobrzyć

rzecz. dobro n., dobry mrz., dobre n.

przym. dobry

wykrz. dobry

Wiktionary

# przedobrzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedobrzać)

(1.1) kierując się dobrymi intencjami, przesadzić w ulepszeniu czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlatego trzeba je karmić dobrze i regularnie tajemnicą ludzkiej krwi, ale nie przedobrzyć, bo wtedy można wyhodować potwora lub karła z ogromną głową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈdɔbʒɨt͡ɕ, AS: pšedobžyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedobrzać ndk.

przysł. dobrze

przym. dobry

rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobrota ż., przedobrzenie n.

wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary

# przedobyć

czasownik

(1.1) stpol. pokonać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈɔbɨt͡ɕ, AS: pšedobyć

Wiktionary

# przedoczodołowy

znajdujący się pomiędzy oczodołem a nozdrzami zewnętrznymi, np. okno przedoczodołowe

SJP.pl

# przedodlotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający odlot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za to pasażerowie przechodzili drugą, dodatkową kontrolę ręczną tuż przed wejściem do autobusu (z uwagi na to, że poczekalnię przedodlotową dzielili z osobami nie podlegającymi obostrzeniom, które mogłyby im coś przekazać).

Wiktionary

# przedonegdaj

dawniej: w dniu poprzedzającym dzień wczorajszy

SJP.pl

# przedoperacyjny

przymiotnik

(1.1) med. poprzedzający operację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. operacja ż.

Wiktionary

# przedostatni

drugi od końca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewny siebie mistrz kierownicy przyjechał przedostatni na metę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi, AS: pšedostatʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ostatni mos., ostatek mrz., ostatki lm nm.

przym. ostatni, ostateczny

przysł. ostatnio, ostatecznie

Wiktionary

# przedozowywać

przedawkowywać;
1. zażywać zbyt dużą dozę czegoś, zwłaszcza leków;
2. przesadzać w stopniowaniu nasilenia czegoś

SJP.pl

# przedpandemijny

poprzedzający pandemię, mający miejsce przed pandemią

SJP.pl

# przedpaństwowy

przymiotnik

(1.1) istniejący w czasach przed powstanm państwa; dotyczący tego okresu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) nie ma uzasadnienia przywiązanie polskich mediewistów do takiej wizji okresu przedpaństwowego, która doszukuje się stabilnych, choć małych, organizacji terytorialnych.

Wiktionary

# przedpełk

staropolskie imię męskie

SJP.pl

Przedpełk, Przedpołk – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- („przed", ale też „naj”, „przez” i wiele innych) i -pełk, -połk („regiment wojska, pułk”). Mogło oznaczać „stawiający wyżej pułk, wojsko” lub też „ten, który dowodzi pułkiem” albo „ten, który jest lepszy od całego pułku”.

Wikipedia

# przedpełski

nazwisko

SJP.pl

# przedpiastowski

przymiotnik

(1.1) dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały przed okresem panowania Piastów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpʲjaˈstɔfsʲci, AS: pšetpʹi ̯astofsʹḱi

Wiktionary

# przedpiekle

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przedsionek piekła

(1.2) miejsce odludne, położone na krańcach zamieszkanego terenu

(1.3) wydarzenie albo miejsce przysparzające cierpienia, będące zapowiedzią, wstępem do czegoś znacznie bardziej nieprzyjemnego

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) limbus

(1.2) tam, gdzie diabeł mówi dobranoc, zadupie

Wiktionary

# przedpiersie

część okopu, nasyp ziemny chroniący przed pociskami nieprzyjaciela, stanowiący również podparcie obsługiwanej broni; parapet

SJP.pl

- przedpiersie – część tułowia owadów
- przedpiersie – osłona stanowiska strzelca lub działa
- przedpiersie – element architektoniczny; pionowe zwieńczenie muru lub ściany rozciągające się ponad linię dachu, stanowiące osłonę np. przed naporem wiatru lub ostrzałem

Wikipedia

# przedpiotrowski

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed panowaniem Piotra I w Rosji;

Wiktionary

# przedpisemny

związany z okresem, w którym nie posługiwano się pismem; przedpiśmienny

SJP.pl

# przedpiśmienny

związany z okresem, w którym nie posługiwano się pismem; przedpisemny

SJP.pl

# przedplebiscytowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający plebiscyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komitety górnośląskie wspomagali w agitacji przedplebiscytowej studenci z Warszawy, Krakowa, Poznania i Lwowa.

(1.1) Na wiece przedplebiscytowe jeździł otwartym fordem w towarzystwie swojego kierowcy i ukochanego psa Moryca, wiernego owczarka niemieckiego, z którym się nie rozstawał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. plebiscyt mrz.

przym. plebiscytowy

Wiktionary

# przedplecze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. część tułowia sześcionogów, fragment przedtułowia;

Wiktionary

Przedplecze (łac. pronotum, protergum) – część tułowia sześcionogów, stanowiąca zarazem grzbietową część przedtułowia (prothorax) i przednią część płytki grzbietowej (notum).

U pierwogonków przedplecze jest wyraźnie skrócone. U skorków spłaszczone i tarczkowate. U karaczanów przedplecze rozszerzone jest ku przodowi i niemal całkowicie przykrywa głowę. U pluskwiaków różnoskrzydłych ma różny kształt, często jest duże i szerokie (np. u tarczówkowatych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chrząszcze mają przedplecze zwykle dobrze, a u niektórych grup bardzo silnie rozwinięte.

Wiktionary

# przedplon

Przedplon – roślina, której uprawa poprzedza kolejną uprawianą na tym samym polu, zwaną rośliną następczą. Kolejność różnych roślin uprawianych jako przedplon i następcze w ramach ich zmianowania ma istotny wpływ na jakość stanowiska i ich plonowanie.

Wikipedia

# przedpoborowy

przed poborem do wojska

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed poborem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. poborowy

rzecz. poborowy mos., pobory nmos., pobór mrz.

Wiktionary

# przedpogrzebowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kaplicę przedpogrzebową oraz samą nekropolię uroczyście poświęcił arcybiskup częstochowski Stanisław Nowak.

(1.1) Odpłatność za miejsca pod pochówek oraz zasady korzystania z domu przedpogrzebowego ustalą radni po zakończeniu inwestycji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔɡʒɛˈbɔvɨ, AS: pšetpogžebovy

Wiktionary

# przedpokoiczek

zdrobnienie od: przedpokój

SJP.pl

# przedpokoik

zdrobnienie od: przedpokój

SJP.pl

# przedpokój

pomieszczenie znajdujące się bezpośrednio przed pokojem głównym (dziennym)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

Wiktionary

Przedpokój – pomieszczenie z podstawową funkcją komunikacyjną (łączy pomieszczenia o odrębnych funkcjach) podobnie jak korytarz. Od korytarza różni się proporcjami: przedpokój powinien posiadać kształt kwadratu lub prostokąta, rzadziej nieregularny np. w kształcie litery „L”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacku, zostaw buty w przedpokoju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈpɔkuj, AS: pšetpokui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. przedpokoik mrz.

przym. przedpokojowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|antrej, antryj., reg-pl|Poznań|antrejka, antryjka.

Wiktionary

# przedpokojować

dawniej: być dworzaninem, wysługiwać się komuś

SJP.pl

# przedpokojowy

→ przedpokój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedpokojem, dotyczący przedpokoju

Wiktionary

#### Patrz:

przedpokój

#### Powiązane:

rzecz. przedpokój m.

Wiktionary

# przedpokwitanie

okres w rozwoju dziecka poprzedzający pokwitanie

SJP.pl

# przedpokwitaniowy

związany z okresem w rozwoju dziecka poprzedzającym pokwitanie

SJP.pl

# przedpole

1. teren znajdujący się w bezpośredniej bliskości czegoś;
2. w piłce nożnej: część boiska znajdująca się przed bramką;
3. teren leżący przed zajętymi przez wojska stanowiskami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) część boiska znajdująca się przed bramką

Wiktionary

Przedpole – teren znajdujący się przed pozycjami (z przodu, od strony nieprzyjaciela) zajmowanymi przez wojska (stanowiskami ogniowymi). Z przedpola zazwyczaj usuwa się zarośla, krzaki, zboże, drzewa i budynki, aby zwiększyć pole obserwacji i możliwość prowadzenia skutecznego ognia.

Wikipedia

# przedporcie

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedmorze, przedport, awanport, kotwicowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mar. żegl. basen przy wejściu do portu właściwego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Decyzją kapitanatu jednostka pozostawała na przedporciu dwa tygodnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. port mrz., przedport mrz.

przym. portowy, przedportowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awanport, przedport

Wiktionary

# przedporodowy

poprzedzający poród

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fizj. med. wet. następujący przed porodem, poprzedzający poród

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeprowadzając analizę wywiadu położniczego w badanych grupach kobiet uwzględniono przebyte porody, przebyte poronienia, makrosomię płodu w poprzedniej ciąży, wady wrodzone u poprzedniego dziecka i zgon przedporodowy płodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. porodówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prenatalny

Wiktionary

# przedport

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedmorze, przedporcie, awanport, kotwicowisko

SJP.pl

# przedportowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedporciem, dotyczący przedporcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednostka pozostawała tydzień w obszarze przedportowym, na tzw. redzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. port mrz., przedporcie n.

przym. portowy

Wiktionary

# przedpoście

okres bezpośrednio poprzedzający Wielki Post, trwający około trzy tygodnie

SJP.pl

Wikipedia

# przedpotopowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przedpotopowe; cecha tych, którzy są przedpotopowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedpotopowy

przysł. przedpotopowo

Wiktionary

# przedpotopowy

1. pochodzący sprzed biblijnego potopu;
2. pochodzący sprzed bardzo dawna, z dawno minionej epoki;
3. potocznie: niemodny, przestarzały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. pochodzący z bardzo odległej epoki

(1.2) żart. przestarzały, staroświecki

(1.3) pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ, AS: pšetpotopovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przedpotopowo

rzecz. przedpotopowość ż.

Wiktionary

# przedpołudnie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres pomiędzy rankiem a południem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ, AS: pšetpou̯udʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedpołudniowy

rzecz. południe

Wiktionary

# przedpołudniowy

odbywający się przed południem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed południem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również w godzinach przedpołudniowych sarny wychodzą na żerowiska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedpołudnie n.

Wiktionary

# przedprątność

u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków, zapobiegające samozapyleniu rośliny; protandria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków w kwiatach niektórych roślin;

Wiktionary

Przedprątność, protandria – zjawisko występujące w kwiatach obupłciowych u niektórych gatunków roślin. Polega na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków. Jest to jeden z mechanizmów zapobiegających niekorzystnemu dla rośliny samozapyleniu, czyli zapyleniu się pyłkiem pochodzącym z tej samej rośliny. W kwiatach przedprątnych możliwe jest tylko zapylenie krzyżowe – pyłkiem pochodzącym z innej rośliny tego samego gatunku.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przedprątny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) protandria

Wiktionary

# przedpremiera

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

Wikipedia

# przedpremierowy

poprzedzający premierę

SJP.pl

# przedproże

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. taras poprzedzający wejście do budynku;

Wiktionary

Przedproże – parterowy taras poprzedzający wejście do budynku od strony ulicy, wysunięty przed jego fasadę i ogrodzony balustradą, zazwyczaj o szerokości takiej samej jak fasada

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedproża to typowe elementy gdańskich kamienic.

Wiktionary

# przedprywatyzacyjny

poprzedzający prywatyzację, występujący, odbywający się przed prywatyzacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poprzedzający prywatyzację, sprzed prywatyzacji; występujący przed prywatyzacją

Wiktionary

# przedprzedwczoraj

przysłówek

(1.1) trzy dni przed dniem dzisiejszym

Wiktionary

# przedpytle

dawniej: przyrząd do oddzielania grubszych cząstek wytworu mielenia od bardziej miałkich

SJP.pl

# przedpłacać

wnosić przedpłatę, wpłacać zaliczkę

SJP.pl

# przedpłacić

wnieść przedpłatę, wpłacić zaliczkę

SJP.pl

# przedpłata

część ceny towaru wpłacona wcześniej z góry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. forma płatności polegająca na dokonaniu zapłaty za towar lub usługę z góry, czyli przed ich dostarczeniem lub wykonaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedpłatowicz mos.

Wiktionary

# przedpłatowicz

osoba, która dokonała przedpłaty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba, która uiściła przedpłatę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednocześnie przedpłatowicze mają wciąż prawo do rekompensaty lub zakupu samochodu krajowej produkcji z bonifikatą.

(1.1) Przedpłatowiczom pozwolono handlować prawem do ulgi, zwalniano ich z cła przy imporcie samochodów (co znów doprowadziło do patologii) i niektórych podatków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedpłata ż.

Wiktionary

# przedpłużek

dodatkowy, mały korpus pługa, umieszczany przed głównym korpusem płużnym, stosowany zwykle przy głębokiej orce zwięzłych gleb

SJP.pl

Przedpłużek – mały korpus płużny montowany przed korpusem głównym, służący do podcinania górnej warstwy roli, wraz ze znajdującymi się na niej resztkami roślinnymi, i przemieszczania jej na dno sąsiedniej bruzdy.

Przedpłużek ułatwia przyorywanie obornika, słomy i nawozów zielonych. Zwiększa też intensywność kruszenia skiby i stosowany jest tylko przy orce głębokiej. Podobną funkcję jak przedpłużek może pełnić także ścinacz listwowy. Szerokość robocza przedpłużka w stosunku do szerokości roboczej korpusu wynosi 0,3–0,7, a głębokość 0,3–0,5. W przedpłużku odpowiednikiem słupicy jest trzonek, przymocowywany jarzmem do ramy pługa lub do specjalnej obsady na ramie.

Wikipedia

# przedramię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

Wiktionary

Przedramię (łac. antebrachium) – w anatomii człowieka część kończyny górnej, znajdująca się między ręką i ramieniem (dokładnie między nadgarstkiem i stawem łokciowym).

Część kostną przedramienia stanowią:

- kość promieniowa – jest kością długą, jej koniec bliższy stanowi głowa kości promieniowej,
- kość łokciowa – również jest kością długą, w jej części proksymalnej znajdują się dwa wyrostki (łokciowy i dziobiasty), będące panewką dla stawu ramienno-łokciowego, zaś jej głowa usytuowana jest w części dystalnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dyżurny pielęgniarz zamarł ze zgrozy na widok blizn po samookaleczeniach na przedramionach pacjentki.

(1.1) Przedramiona miała purpurowe od licznych ukąszeń i ugryzień.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈrãmʲjɛ, AS: pšedrãmʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ramię n., przedramiennik m.

przym. przedramieniowy, ramieniowy, przedramienny

Wiktionary

# przedramieniowy

przymiotnik

(1.1) przym. od przedramię

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdrãmʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ, AS: pšedrãmʹi ̯ė̃ńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedramię n.

Wiktionary

# przedramienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedramieniem, dotyczący przedramienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedramię n.

Wiktionary

# przedrążyć

drążąc, przedostać się na drugą stronę, przebić się przez coś

SJP.pl

# przedrealistyczny

dotyczący okresu poprzedzającego realizm

SJP.pl

# przedreferendalny

poprzedzający referendum, występujący, odbywający się przed referendum

SJP.pl

# przedreformowy

przymiotnik

(1.1) sprzed reformy, przed reformą

Wiktionary

# przedreptać

przejść gdzieś małymi kroczkami

SJP.pl

# przedreptywać

rzadko: drepcząc, przechodzić

SJP.pl

# przedrewolucyjny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

Wiktionary

# przedromański

preromański;
1. poprzedzający cywilizację romańską;
2. poprzedzający styl romański

SJP.pl

# przedromantyczny

poprzedzający romantyzm, powstały lub tworzący w tym okresie

SJP.pl

# przedrośle

stadium rozwojowe paprotników, w którym wytwarzane są organy rozrodcze żeńskie i męskie; protalium

SJP.pl

Przedrośle (prothallium, prothallus – z łac. pro = wczesny i gr. θαλλος (thallos) = gałązka) – stadium rozwojowe u roślin, zawierające organy męskie, żeńskie lub oba jednocześnie.

Stanowiący przedrośle plechowaty gametofit paprotników u paprotników jednakozarodnikowych zwykle jest jednopienny (obupłciowy), dwupienny jest zazwyczaj u skrzypów. U paprotników różnozarodnikowych występują przedrośla dwupienne (żeńskie produkujące rodnie i męskie wytwarzające plemnie).

Wikipedia

# przedrostek

cząstka wyrazu znajdująca się przed jego rdzeniem lub jedna z kilku cząstek poprzedzających rdzeń wyrazu; prefiks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. element słowotwórczy umieszczany przed leksemem, np. morfem przed rdzeniem wyrazu;

Wiktionary

Przedrostek, prefiks (od łac. praefixus „przymocowany na przedzie”) – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany do początku słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładem przedrostka jest mili- w słowie milimetr.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈrɔstɛk, AS: pšedrostek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedrostkowy

przysł. przedrostkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prefiks

Wiktionary

# przedrostkowy

utworzony za pomocą prefiksu, zawierający prefiks; będący prefiksem, należący do prefiksu; prefiksalny

SJP.pl

# przedrozbiorowy

poprzedzający rozbiory Polski; pochodzący z okresu poprzedzającego rozbiory Polski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. mający miejsce przed rozbiorami Polski, pochodzący z tego okresu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciągle wracano myślami do czasów przedrozbiorowych, kiedy Rzeczpospolita sięgała od morza do morza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdrɔzbʲjɔˈrɔvɨ, AS: pšedrozbʹi ̯orovy

Wiktionary

# przedrozumienie

konieczny warunek rozumienia w filozofii H. G. Gadamera

SJP.pl

# przedruk

ponowne wydanie dzieła literackiego, bez zmian w tekście

SJP.pl

Przedruk (ang. reprint) – dosłowne lub tylko nieznacznie zmienione, ponowne opublikowanie utworu.

Z reguły przedruk jest objętościowo większy niż cytat, i obejmuje cały utwór lub z niewielkimi skrótami. W formie przedruku publikowane są książki lub całe artykuły, także artykuły internetowe. Czasem przedruk artykułu polega na jego przetłumaczeniu i wydaniu w innym języku.

Wikipedia

# przedryblować

a) w piłce noznej: minąć przeciwnika, prowadząc piłkę, zwłaszcza dzięki sprytnemu zagraniu; okiwać (potocznie);
b) w hokeju: minąć przeciwnika, prowadząc krążek, zwłaszcza dzięki sprytnemu zagraniu

SJP.pl

# przedrylowywać

przewiercać na wylot

SJP.pl

# przedrzemywać

spędzać pewien czas na drzemaniu

SJP.pl

# przedrzeźniać

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

SJP.pl

# przedrzeźniacki

przymiotnik od: przedrzeźniacz

SJP.pl

# przedrzeźniacz

osoba przedrzeźniająca, naśladująca kogoś, często w złośliwy sposób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto naśmiewa się z kogoś naśladując jego zachowanie, gesty, sposób mówienia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Mimidae|ref=tak., północnoamerykański ptak z rzędu wróblowatych potrafiący naśladować usłyszane dźwięki;

Wiktionary

Przedrzeźniacze (Mimidae) – rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad trzydzieści gatunków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈḍʒɛʑɲat͡ʃ, AS: pšeḍžeźńač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedrzeźnianie n., przedrzeźniactwo n.

czas. przedrzeźniać ndk.

przym. przedrzeźniacki

Wiktionary

# przedrzeźniający

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

SJP.pl

#### Patrz:

przedrzeźniać

# przedrzeźnić

ośmieszyć kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.

SJP.pl

# przedrzyźnić

dawniej: skopiować czyjeś gesty, mimikę, ruchy itp.; przedrzeźnić

SJP.pl

# przedsąd

posiedzenie niejawne w Sądzie Najwyższym, na którym sędzia dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej

SJP.pl

# przedsądowy

przedsądowe wezwanie do zapłaty - dokument, który wierzyciel kieruje do dłużnika, żądając uregulowania należności

SJP.pl

# przedsamobójczy

dokonany przed popełnieniem samobójstwa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający samobójstwo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samobójczy

rzecz. samobójstwo n.

Wiktionary

# przedscenie

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, proscenium

SJP.pl

Proscenium (gr. proskenion, fr. avant-scène), przedscenie – część sceny znajdująca się przed kurtyną w budynku teatralnym, wykorzystywana głównie w początkowej i końcowej części przedstawienia.

W starożytności określenie to stosowane było również w odniesieniu do podium (w teatrze greckim i rzymskim), na którym rozgrywała się akcja, tzw. proskeon.

Wikipedia

# przedsejmowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do okresu przed obradami sejmu

(1.2) znajdujący się przed siedzibą sejmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obradom sejmiku przedsejmowego przewodniczył marszałek wybierany z grona szlachty.

(1.2) Mężczyzna zemdlał na jednym z przedsejmowych trawników.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sejm mrz., Sejm mrz.

przym. sejmowy

Wiktionary

# przedsezonowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający sezon; mający miejsce, odbywający się przed sezonem

Wiktionary

# przedsię

spójnik

(1.1) daw. przecież

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Święta przedtym ludzie czcili, a przedsię wszytko zrobili (…). (J. Kochanowski: Pieśń świętojańska o sobótce: Panna 1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtʲɕɛ, AS: pšetʹśe

Wiktionary

# przedsiębiorca

osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, właściciel przedsiębiorstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. praw. osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

Wiktionary

Przedsiębiorca (fr. entrepreneur) – w potocznym ujęciu to osoba podejmująca się przedsięwzięcia dla celów zarobkowych.

W polskim systemie prawa nie ma jednolitej definicji przedsiębiorcy. Funkcjonujące definicje sprowadza się do tego, że przedsiębiorcą jest podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (lub zawodową). W rozumieniu prawnym „przedsiębiorca” najczęściej nie jest synonimem przedsiębiorstwa, ani firmy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten przedsiębiorca wyzyskuje pracowników.

(1.1) Przedsiębiorcą może być m.in. osoba fizyczna prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczość ż.

:: fż. przedsiębiorczyni ż.

czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

przym. przedsiębiorczy

przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ekon. biznesmen, człowiek interesu; pot. prywaciarz

Wiktionary

# przedsiębiorczość

1. cecha kogoś wykazującego się inicjatywą i skutecznością w załatwianiu różnych spraw biznesowych; obrotność;
2. ogół przedsiębiorstw na danym terenie;
3. przedmiot szkolny obejmujący naukę o podstawowych mechanizmach gospodarki i wolnego rynku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)

(1.2) nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu

(1.3) ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw

Wiktionary

Przedsiębiorczość – cecha ludzkich działań polegająca na spekulacyjnej próbie określenia przyszłych stanów rynku i wykorzystania okazji do osiągnięcia zysku z powodu różnic pomiędzy cenami czynników produkcji a spodziewanymi przychodami ze sprzedaży jakiegoś dobra.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedsiębiorczości nie można mu odmówić, sam podjął się takiego wyzwania i to z jakim skutkiem!

(1.2) Ludzie w coraz młodszym wieku uczą się przedsiębiorczości.

(1.3) Rząd, wprowadzając ustawę, narzucił na drobną przedsiębiorczość kolejne ograniczenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orčość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorca m., przedsiębiorstwo n., przedsiębranie n., przedsiębranie n., przedsiębiorczyni ż.

czas. przedsiębrać ndk.

przym. przedsiębiorczy

przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktywność, obrotność, rzutkość, zaradność

(1.2) biznes

(1.3) firmy, przedsiębiorcy, przedsiębiorstwa

Wiktionary

# przedsiębiorczy

wykazujący się inicjatywą i skutecznością w załatwianiu różnych spraw biznesowych; obrotny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorczość ż., przedsiębiorca mos., przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczyni ż.

przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inicjatywny, obrotny, pomysłowy, zaradny

Wiktionary

# przedsiębiorczyni

kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, właścicielka przedsiębiorstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

Wiktionary

Przedsiębiorca (fr. entrepreneur) – w potocznym ujęciu to osoba podejmująca się przedsięwzięcia dla celów zarobkowych.

W polskim systemie prawa nie ma jednolitej definicji przedsiębiorcy. Funkcjonujące definicje sprowadza się do tego, że przedsiębiorcą jest podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (lub zawodową). W rozumieniu prawnym „przedsiębiorca” najczęściej nie jest synonimem przedsiębiorstwa, ani firmy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polskie przedsiębiorczynie prowadzą także stosunkowo dużo firm zatrudniających powyżej 250 osób.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczość ż.

:: fm. przedsiębiorca m.

czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

przym. przedsiębiorczy

przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

# przedsiębiorstwo

podmiot zajmujący się produkcją dóbr i usług w celu maksymalizacji nadwyżki ekonomicznej (zysku)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

Wiktionary

Przedsiębiorstwo – wyodrębniona prawnie i ekonomicznie jednostka gospodarcza. Istotą działalności przedsiębiorstwa jest produkcja dóbr lub świadczenie usług. Najczęściej definiowanym celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku poprzez zaspokajanie potrzeb konsumentów. Z perspektywy finansowej celem przedsiębiorstwa jest wzrost jego wartości rynkowej w średnim i długim okresie z korzyścią dla jego właścicieli.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszym przedsiębiorstwie przestrzega się praw pracowników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębiorca m., przedsiębiorczość ż., mikroprzedsiębiorstwo n., przedsiębranie n.

czas. przedsiębrać

przym. przedsiębiorczy

przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podmiot gospodarczy; pot. firma

Wiktionary

# przedsiębrać

decydować się na wykonanie czegoś

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. przedsięwziąć)

(1.1) podejmować jakieś działanie lub działalność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Gdy dowiem się wreszcie, co zamierzacie tu przedsiębrać — odrzekła — powiem ci, Filippa, z czym się zgadzam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtʲˈɕɛ̃mbrat͡ɕ, AS: pšetʹśẽmbrać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębiorczość ż., przedsiębranie n., przedsiębiorca, przedsiębiorstwo

Wiktionary

# przedsiębranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedsiębrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsięwzięcie n., przedsiębiorczość ż.

czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

Wiktionary

# przedsiewny

poprzedzający siew

SJP.pl

# przedsięwziąć

zdecydować się na wykonanie czegoś

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. przedsiębrać)

(1.1) podjąć jakieś działanie lub działalność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtʲˈɕɛ̃w̃vʲʑɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšetʹśẽũ̯vʹźo̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębranie n., przedsiębiorca mos., przedsięwzięcie

Wiktionary

# przedsięwzięcie

zdecydować się na wykonanie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedsięwziąć.

(1.2) zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

(1.3) rzad. zamiar, postanowienie

(1.4) przest. przedsiębiorstwo, instytucja produkcyjna lub handlowa

Wiktionary

Przedsięwzięcie – ogólne określenie jakiegoś projektu lub działania podjętego w jakimś celu lub jakiegoś zamysłu, którego wynikiem są konkretne działania, np. działania inwestycyjne jako przedsięwzięcie inwestycyjne lub np. przedsięwzięcie termomodernizacyjne – jako opis działania mającego na celu osiągnięcie oszczędności energii w budynkach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Od kiedy zostałem głową tego przedsięwzięcia, sprawy zaczęły iść lepiej.

(1.2) On uważa, że założenie własnej firmy w Polsce to zbyt ryzykowne przedsięwzięcie.

(1.2) Jurek jest dzieckiem szczęścia, udają mu się takie przedsięwzięcia, o jakich my możemy tylko pomarzyć.

(1.2) Leśnicy radzili z przyrodnikami na temat planowaćanowanych przedsięwzięć w Puszczy Białowieskiej.

(1.2) W ramach realizacji tej dyrektywy promowane są działania proefektywnościowe, w szczególności realizacja przedsięwzięć termomodernizacyjnych [...].

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšetʹśẽũ̯vʹźė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsiębranie n.

czas. przedsięwziąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) akcja

(1.4) daw. antrepryza

Wiktionary

# przedsionek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku

(1.2) mot. turyst. zadaszenie z materiału dostawiane przed wejściem do przyczepy kempingowej lub namiotu

(1.3) anat. zool. u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;

(1.4) anat. część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika;

(1.5) anat. obszar organizmu znajdująca się przed jamą z organami wewnętrznymi

(1.6) przen. wstęp do czegoś, wczesne doświadczenie

Wiktionary

- przedsionek budynku
- przedsionek serca
- przedsionek ucha wewnętrznego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Daszek nad przedsionkiem został wsparty kolumną toskańską.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sień ż., sionka ż., sioneczka ż.

przym. przedsionkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiatrołap, przybudówka

(1.6) przedsmak, przedśpiew, przedświt, zapowiedź

Wiktionary

# przedsionkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

(1.2) bud. związany z przedsionkiem do pomieszczenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedsionek mrz.

Wiktionary

# przedskoczek

zawodnik niebiorący udziału w konkurencji narciarskiej, oddający skok przed zawodnikami

SJP.pl

Skoki narciarskie – zimowa dyscyplina sportowa rozgrywana na skoczniach narciarskich od połowy XIX wieku. Skoki narciarskie wraz z biegami narciarskimi oraz kombinacją norweską (połączenie biegów i skoków) należą do rodziny sportów narciarstwa klasycznego. Dyscyplina ta cieszy się popularnością głównie w Europie, szczególnie w krajach nordyckich (w Norwegii i Finlandii) i Europy Środkowej (w Austrii, Czechach, Niemczech, Polsce, Słowenii i Szwajcarii), a poza Europą dyscyplina ta jest popularna głównie w Japonii.

Wikipedia

# przedskoczkini

→ przedskoczek

SJP.pl

#### Patrz:

przedskoczek

# przedślubny

przymiotnik

(1.1) następujący przed ślubem, poprzedzający ślub

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie dla tego mówię to, iżbym chciał utrzymywać, iż miłość przedślubna mocniejszą być musi koniecznie od miłości poślubnej; wszakże mnogie mamy przykłady małżeństw kochających się stale, czule, aż do grobowej deski; niemniej przeto powtarzam, że czas ten przedślubnych marzeń dwojga kochanków, marzeń czystych, niewinnych (…) jest najcudniejszym niepowrotnym, nieodżałowanym epizodem życia ziemskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ślubny

rzecz. ślubny mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedmałżeński

Wiktionary

# przedsmak

1. dawniej: uczucie smaku potrawy przed przystąpieniem do jej jedzenia;
2. próbka, zapowiedź czegoś, co ma nastąpić

SJP.pl

# przedśmiertnie

przysłówek

(1.1) tuż przed śmiercią

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedśmiertny

Wiktionary

# przedśmiertny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed śmiercią

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przedśmiertnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedagonalny

Wiktionary

# przedsobie

w górnictwie: rozszerzenie przodka chodnika na szerokość chodnikową w każdą stronę

SJP.pl

# przedsoborowy

poprzedzający sobór, występujący, odbywający się przed soborem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. odnoszący się do Kościoła katolickiego i sytuacji w nim przed soborem watykańskim II

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W głębi prezbiterium zostanie zachowany stary ołtarz przedsoborowy z nadstawą szafową, jednak relikwie będą przechowywane w specjalnym schowku w nowym ołtarzu.

(1.1) Dzisiaj przedsoborowy mszał jest stosowany już bardzo rzadko. W Polsce można się z nim zetknąć tylko w nielicznych kościołach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sobór mrz., soborność ż.

przym. soborowy

Wiktionary

# przedsocjalistyczny

poprzedzający socjalizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poprzedzający pojawienie się albo wprowadzenie socjalizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. socjalizm mrz.

przysł. socjalistycznie

Wiktionary

# przedsokratejski

poprzedzający Sokratesa (greckiego filozofa), pochodzący z czasów przed narodzinami Sokratesa

SJP.pl

# przedsprzedaż

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. przedterminowe umożliwienie zakupu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ruszyła przedsprzedaż biletów na koncert U2.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sprzedawać

Wiktionary

# przedstawiać

czasownik przechodni

(1.1) zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

(1.2) podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

(1.3) opisywać, ukazywać coś zwykle w formie artystycznej

(1.4) być czymś dla kogoś, stanowić coś

czasownik zwrotny

(2.1) podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś

(2.2) prezentować się, wyglądać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedstawię cię pani domu.

(1.2) Na spotkaniu architekt przedstawił swój najnowszy projekt.

(1.3) W tym utworze autor przedstawia środowisko miejskie Polski przedwojennej.

(1.4) Ta książka przedstawia dla mnie niewyobrażalną wartość.

(2.1) Przedstawił się mojemu bratu.

(2.2) Sytuacja w firmie nie przedstawia się najlepiej, w ostatnim kwartale mieliśmy duże straty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ, AS: pšetstavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedstawicielka ż., przedstawianie n., przedstawienie n., przedstawiciel mos., przedstawicielstwo n.

czas. stawiać ndk., postawić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) okazywać, pokazywać, przedłożyć

(1.4) stanowić, reprezentować

Wiktionary

# przedstawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedstawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšetstavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedstawiać, postawić

rzecz. przedstawiciel mos., przedstawienie n., przedstawicielka ż.

Wiktionary

# przedstawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedstawiać)

(1.1) dokonany od|przedstawiać.

czasownik zwrotny przedstawić się

(2.1) zaprezentować się, zapoznać kogoś ze swoją osobą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Projekt posesji przedstawię oczywiście na zarządzie.

(2.1) Przedstawię się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈstavʲit͡ɕ, AS: pšetstavʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedstawiciel mos., przedstawienie n., przedstawicielka ż.

czas. postawić

Wiktionary

# przedstawiciel

osoba występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentant jakiejś zbiorowości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

Wiktionary

- przedstawiciel handlowy
- przedstawiciel dyplomatyczny – dyplomata
- przedstawiciel ustawowy (Polska)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan Kowalski jest przedstawicielem firmy komputerowej.

(1.1) W piątek telewizja CNN, powołując się na dwóch przedstawicieli sektora obronności USA, poinformowała, że rosyjski myśliwiec Su-27 wykręcił beczkę nad amerykańskim samolotem zwiadowczym RC-135 w międzynarodowej przestrzeni powietrznej nad Morzem Bałtyckim.

(1.2) Pies domowy to przedstawiciel rodziny psowatych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl, AS: pšetstavʹićel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawianie n., przedstawienie n.

:: fż. przedstawicielka ż.

czas. przedstawiać ndk., przedstawić dk.

przym. przedstawicielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reprezentant, pełnomocnik, wysłannik, delegat, rzecznik

(1.2) przykład, egzemplarz

Wiktionary

# przedstawicielka

kobieta występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentantka jakiejś zbiorowości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowa członkini danej grupy, reprezentantka danej kategorii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Głos zabierze przedstawicielka KIK-u z Mławy.

(1.2) Czapla siwa jest typową przedstawicielką czaplowatych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawianie n., przedstawienie n.

:: fm. przedstawiciel m.

czas. przedstawiać ndk., przedstawić dk.

przym. przedstawicielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reprezentantka, pełnomocniczka, wysłanniczka, delegatka, rzeczniczka

(1.2) przykład, egzemplarz

Wiktionary

# przedstawicielstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. pełnomocnictwo wydane komuś przez przedsiębiorstwo handlowe do występowania w jego interesach

(1.2) występowanie w czyimś imieniu

(1.3) zespół ludzi wyłonionych spośród określonej grupy, instytucji, itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów

(1.4) placówka reprezentująca za granicą rząd swego kraju

Wiktionary

Przedstawicielstwo – czynność prawna dokonywana przez osobę zwaną przedstawicielem, w imieniu osoby zwanej dalej reprezentowanym, pociągająca za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Przedstawicielstwo może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) lub na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Przykładowo: przedstawicielem ustawowym małoletnich dzieci są ich rodzice, natomiast prokurent jest pełnomocnikiem przedsiębiorcy podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przedstawiać

rzecz. przedstawienie n., przedstawiciel mos., przedstawicielka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełnomocnictwo

(1.2) reprezentacja, reprezentowanie

(1.3) delegacja, deputacja, misja, reprezentacja

(1.4) konsulat, placówka

Wiktionary

# przedstawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

(1.2) prezentacja czegoś

(1.3) pot. nieodpowiednie zachowanie w miejscu publicznym

(1.4) odczasownikowy od|przedstawić.

Wiktionary

- przedstawienie – widowisko, spektakl, inscenizacja, show
- Przedstawienie – film z 1970 roku
- Przedstawienie – film z 1993 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zarządzenie zakazuje udostępniania nieruchomości należących do Poznania na potrzeby organizowania objazdowych przedstawień cyrkowych z udziałem zwierząt.

(1.2) Spotkanie z klientem zacząłem od przedstawienia oferty naszej firmy.

(1.2) Mam miesiąc na przygotowanie i przedstawienie planu dalszego rozwoju koncernu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšetstavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawiciel m., przedstawicielka ż., przedstawianie n.

czas. postawić, przedstawiać ndk., przedstawić dk.

przym. przedstawicielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inscenizacja, show, spektakl, widowisko

(1.3) scenka, szopka

Wiktionary

# przedstawieniowiec

twórca opierający się w sztuce nie na abstrakcyjnych pojęciach a na przedstawieniach

SJP.pl

# przedstopie

przednia część stopy

SJP.pl

# przedstrunowce

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowiec, półstrunowce, strunogębe, szparoskrzelne

SJP.pl

Półstrunowce (Hemichordata, z gr. hemi – pół + chorda – struna), przedstrunowce (Protochordata), strunogębe (Stomochordata), szparoskrzelne (Branchiotremata) – typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych o cechach morfologicznych zbliżonych do strunowców (stąd nazwa typu), natomiast w rozwoju zarodkowym wykazujących cechy wspólne ze szkarłupniami. Występują wyłącznie w wodach morskich, głównie pełnosłonych, najczęściej w strefie dennej. Są wśród nich organizmy wolno żyjące i osiadłe, często kolonijne, tylko nieliczne pływają. Żywią się detrytusem i drobnymi organizmami morskimi.

Wikipedia

# przedstrunowiec

przedstawiciel typu bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowiec, półstrunowiec

SJP.pl

# przedstudniówkowy

poprzedzający studniówkę

SJP.pl

# przedświadomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedświadome

Wiktionary

Przedświadomość (niem. das Vorbewusste) – termin wprowadzony do psychoanalizy przez Sigmunda Freuda jako określenie granicznej sfery psychiki między świadomością a nieświadomością. Obejmuje ona treści niebędące obecnie w polu świadomości (treści stłumione – w przeciwieństwie do treści wypartych, należących do sfery nieświadomości), lecz które mogą być łatwo aktywizowane i powrócić do świadomości.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przedświadomy

Wiktionary

# przedświąteczny

przymiotnik

(1.1) przypadający na okres tuż przed świętem, poprzedzający święto

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕfʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃnɨ, AS: pšetʹśfʹi ̯õntečny

Wiktionary

# przedświt

1. chwila poprzedzająca świt, brzask
2. przenośnie: zapowiedź

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pora nocy tuż przed świtem

Wiktionary

- przedświt – chwila przed świtem

- Przedświt – wieś w województwie mazowieckim
- Przedświt – gromada

- Przedświt – poemat Zygmunta Krasińskiego
- Wydawnictwo Przedświt
- Przedświt – rasa konia
- Przedświt – albańsko-grecki film fabularny z roku 2017
- Przedświt – gazetka konspiracyjna (wiosna – lato 1941)
- Przedświt (L’Aurore) – czasopismo socjalistyczne (wyd. 1881–1905 w Genewie, Lipsku, Londynie, Paryżu, zaś od 1907–1920 w Krakowie, Lwowie, Warszawie), kontynuacja czasopisma Równość (Égalité)

Zobacz też

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tak śród przedświtów lepszego poranka • Marzył wygnaniec, marzyła wygnanka! sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. świt mrz., świtanie n.

Wiktionary

# przedświtowy

przymiotnik od: przedświt

SJP.pl

# przedsylwestrowy

poprzedzający sylwestra

SJP.pl

# przedszaniec

okop wysunięty przed główną linię umocnień; rawelin

SJP.pl

# przedszczepienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okresem poprzedzającym szczepienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę o wypełnienie ankiety przedszczepiennej i oddanie jej asystentowi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szczepienny

Wiktionary

# przedszkolacki

1. → przedszkolak;
2. pejoratywnie: niedojrzały, dziecinny

SJP.pl

# przedszkolaczek

zdrobnienie od: przedszkolak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: przedszkolak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkole n., przedszkolanin m., przedszkolanka ż., przedszkolak mos./mzw.

przym. przedszkolny

Wiktionary

# przedszkolaczka

zdrobnienie od: przedszkolak

SJP.pl

# przedszkolak

dziecko uczęszczające do przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlak, AS: pšeṭškolak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkole n., przedszkolanka ż.

:: fż. przedszkolaczka ż.

:: zdrobn. przedszkolaczek m.

przym. przedszkolny

Wiktionary

# przedszkolanek

1. wychowawczyni w przedszkolu;
2. potocznie: dziewczynka uczęszczająca do przedszkola; przedszkolaczka

SJP.pl

# przedszkolanin

rzadko: wychowanek lub wychowawca przedszkola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. przedszkolak

(1.2) rzad. żart. nauczyciel przedszkola, wychowawca przedszkolny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolność ż., przedszkolackość ż.

:: fż. przedszkolanka ż.

przym. przedszkolny, przedszkolacki

przysł. przedszkolacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedszkolak

(1.2) ofic. nauczyciel przedszkola; wychowawca przedszkola, wychowawca przedszkolny, wychowawca w przedszkolu

Wiktionary

# przedszkolanka

1. wychowawczyni w przedszkolu;
2. potocznie: dziewczynka uczęszczająca do przedszkola; przedszkolaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedszkolanka kazała dzieciom umyć twarze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka, AS: pšeṭškolãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m.

:: fm. przedszkolanin m.

przym. przedszkolny, szkoleniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. nauczycielka przedszkola; wychowawczyni przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

Wiktionary

# przedszkole

placówka opiekuńczo-wychowawcza dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eduk. dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

Wiktionary

Przedszkole – instytucja opiekuńczo-wychowawcza, do której uczęszczają dzieci w wieku od 3 lat (w Polsce – w szczególnych przypadkach od 2) do rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasza córka pójdzie w tym roku do przedszkola.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlɛ, AS: pšeṭškole

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkółka ż., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolanin m., przedszkolanka ż., przedszkolanek m.

przym. przedszkolny, wokółprzedszkolny, wewnątrzprzedszkolny, przyprzedszkolny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. ochronka

Wiktionary

# przedszkolny

1. → przedszkole;
2. poprzedzający okres szkolny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poprzedzający lata nauki szkolnej, poprzedzający okres szkolny

(1.2) dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlnɨ, AS: pšeṭškolny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkółka ż., przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolanka ż., przedszkolanin mos.

przym. szkoleniowy, przyprzedszkolny

Wiktionary

# przedszkółka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Warmia. przedszkole

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkole n.

przym. przedszkolny

Wiktionary

# przedsł.

skrót

(1.1) = przedsłowie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedm., wprow.

Wiktionary

# przedsław

imię męskie

SJP.pl

Przedsław, Przecław, Przecsław, Przesław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- (pierwszy człon posiadał wiele różnych znaczeń, zależnych od znaczenia drugiego członu imienia) i -sław („sława”). Imię notowane w Polsce od 1153 roku. Mogło oznaczać „ten, który stawia sławę ponad inne rzeczy”, „stawiający wyżej sławę”. Możliwe staropolskie zdrobnienia to: Przech, Przechno, Przeczek, Przeczko, Przeczk, Przeczka (masc.), Przeczeń, Przeczno, Przesz, Przeszek, Przeszko.

Wikipedia

# przedsłowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. daw. rozdział na początku książki zapoznający czytelnika z intencjami, historią, genezą powstania itp. utworu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przedsłowiu autor chce unaocznić nam w jakich czasach zaczął pisać tę nowelę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) introdukcja, preambuła, prolegomena, prolog, słowo wstępne, wprowadzenie, wstęp

Wiktionary

# przedsłupność

u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; protogynia, protoginia, proterogynia, proteroginia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików w kwiatach niektórych roślin;

Wiktionary

Przedsłupność, protogynia – zjawisko występujące w kwiatach obupłciowych u niektórych gatunków roślin. Polega na wcześniejszym dojrzewaniu słupków niż pręcików. Jest to jeden z mechanizmów zapobiegających niekorzystnemu dla rośliny samozapyleniu, czyli zapyleniu się pyłkiem pochodzącym z tej samej rośliny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przedsłupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) protogynia

Wiktionary

# przedtakt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. anakruza; sylaby nieakcentowane na początku wersu przed pierwszą sylabą akcentowaną

(1.2) muz. początkowe dźwięki melodii, poprzedzające dźwięk akcentowany na silnej części taktu

(1.3) muz. niepełny takt na początku utworu muzycznego

(1.4) przen. początek, wstęp do czegoś

Wiktionary

Przedtakt, inaczej anakrusis – niepełny takt lub pojedyncza nuta (zwana wówczas odbitką) otwierająca utwór muzyczny.

Przedtakt ma na celu podkreślenie tego, że utwór rozpoczyna się od słabej, nieakcentowanej części przebiegu rytmicznego i najczęściej powoduje skrócenie ostatniego taktu o odpowiadającą mu wartość, tak żeby zachowana była suma pełnych taktów w całym utworze.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.4) preludium, przygrywka

Wiktionary

# przedtem

zaimek

(1.1) w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedtem mieszkała tu pani Zofia, teraz mieszkanie stoi puste.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtːɛ̃m, AS: pše•tẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) najpierw, zanim, poprzednio, wcześniej, dawniej

Wiktionary

# przedtermin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stud. dodatkowy egzamin, pisany jeszcze przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wie ktoś kiedy jest przedtermin z tego przedmiotu? (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈːɛrmʲĩn, AS: pše•termʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedterminowość ż.

przym. przedterminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zerówka

Wiktionary

# przedterminowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedterminowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedterminowy

przym. przedterminowo

rzecz. przedtermin mrz.

Wiktionary

# przedterminowy

przymiotnik

(1.1) następujący przez terminem

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przedterminowo

rzecz. przedtermin mrz., przedterminowość ż.

Wiktionary

# przedtkankowiec

przedstawiciel podkrólestwa zwierząt, który nie wykształcił właściwych tkanek i organów; nietkankowiec, beztkankowiec, nibytkankowiec

SJP.pl

# przedtreningówka

środowiskowo: suplement diety brany przed wysiłkiem fizycznym w celu podniesienie wydolności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. środ. suplement diety mający na celu chwilowe zwiększenie wydajności organizmu, spożywany zazwyczaj krótko przed treningiem, zwł. siłowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzięki przedtreningówce można szybciej zbudować masę mięśniową.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedtreningowy

Wiktionary

# przedtreningowy

dotyczący czasu przed treningiem

SJP.pl

# przedtrzonowiec

jeden z zębów występujących w uzębieniu ssaków; ząb przedtrzonowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. rodzaj zęba położonego między kłami a trzonowcami;

Wiktionary

Ząb przedtrzonowy, przedtrzonowiec (łac. dens premolaris) – rodzaj zęba występującego u większości ssaków (zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym, z wyjątkiem przedtrzonowca pierwszego, który jest niewymienny), w tym człowieka (tylko w uzębieniu stałym, wśród zębów mlecznych nie występują przedtrzonowce). Dorosły człowiek ma osiem zębów przedtrzonowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przedtrzonowy

rzecz. trzonowiec mrz./mzw.

Wiktionary

# przedtrzonowy

określenie rodzaju zębów znajdujących się pomiędzy kłami a zębami trzonowymi

SJP.pl

# przedtułów

przednia część ciała pajęczaków i niektórych skorupiaków; przedtułowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ent. przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;

Wiktionary

Przedtułów (prothorax) – pierwszy (przedni) z trzech pierścieni tułowia owadów, stale bezskrzydły. Wykazuje tendencję do zaniku pleur. Płytka grzbietowa tego segmentu to przedplecze (pronotum, protergum) – nie ma akrotergitu i zatarczy, płytka brzuszna to przedpiersie (prosternum), boczna – propleuron.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedplecze stanowi płytkę grzbietową przedtułowia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tułów mrz.

Wiktionary

# przedtułowie

przednia część ciała pajęczaków i niektórych skorupiaków; przedtułowie

SJP.pl

# przedubojowy

mający miejsce przed ubojem zwierząt

SJP.pl

# przedudzie

Przedudzie, prefemur (łac.: praefemur, trochantellus) – człon odnóża niektórych stawonogów położony pomiędzy krętarzem a udem (występuje u pareczników i krocionogów) lub dosiebna część uda (np. u błonkówek).

U Spirostreptidae obecny na przedudziu pierwszej pary odnóży samców wyrostek processus praefemoralis ma istotne znaczenie taksonomiczne.

Wikipedia

# przedugodowy

poprzedzający ugodę, przypadający przed ugodą; preliminarny

SJP.pl

# przeduniowy

odnoszący się do okresu przed unią

SJP.pl

# przeduralski

przymiotnik

(1.1) położony przed Uralem (względem Europy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ural m.

Wiktionary

# przedurodzeniowy

poprzedzający urodzenie; prenatalny

SJP.pl

# przedwakacyjny

mający miejsce przed wakacjami

SJP.pl

# przedwarzać

dawniej: szydzić, przedrwiwać, żartować

SJP.pl

# przedwcześnie

przysłówek

(1.1) zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem wcześniakiem, ponieważ urodziłem się przedwcześnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ, AS: pšetfčeśńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedwczesność ż.

przym. przedwczesny

przysł. wcześniej

Wiktionary

# przedwczesność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedwczesne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedwczesny

przysł. przedwcześnie

Wiktionary

# przedwczesny

przymiotnik

(1.1) pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Duży talent poetycki, którego świetny rozwój tragicznie przerwała przedwczesna śmierć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ, AS: pšetfčesny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedwczesność ż.

przysł. przedwcześnie, wcześniej

Wiktionary

# przedwczoraj

onegdaj;
1. dzień poprzedzający dzień wczorajszy;
2. w dniu poprzedzającym dzień wczorajszy

SJP.pl

przysłówek

(1.1) dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedwczoraj mój żółw obchodził swoje jedenaste urodziny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɔraj, AS: pšetfčorai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedwczorajszy

przysł. wczora

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. onegdaj; kresy|pozawczoraj.

Wiktionary

# przedwczorajszy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający miejsce przedwczoraj, związany z dniem poprzedzającym wczorajszy

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. dotyczący przeszłości, dawny, stary

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na szczęście po przedwczorajszym śniegu nie pozostanie już śladu, jedynie wierzchołkigór najwyższe i korony oszronione drzew samotnych na skalistych stokach będą połyskiwały srebrem wiecznego lodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przedwczoraj, wczora

Wiktionary

# przedweselny

poprzedzający wesele

SJP.pl

# przedwieć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat babki

(1.2) daw. brat prababki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadek wujeczny inaczej przedwieć to brat babki, natomiast dziadek stryjeczny czyli prastryj to brat dziadka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: pšedvʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stary wuj, dziadek wujeczny

(1.2) starszy wuj

Wiktionary

# przedwieczerz

(r. męski) dawniej: pora przedwieczorna; przedwieczerze

SJP.pl

# przedwieczerza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. podwieczorek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedwieczorny

Wiktionary

# przedwieczerze

dawniej: pora przedwieczorna; przedwieczerz

SJP.pl

# przedwieczny

1. istniejący przed wiekami; odwieczny;
2. istniejący wiecznie, niemający początku ani końca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) prawieczny, prawiekowy, prastary, pradawny, pradziejowy, starodawny, wiekowy

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) dawny

hiponimy.

(1.1) prahistoryczny / prehistoryczny

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. wieczność ż.

przym. wieczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) primeval, primaeval, everlasting

* białoruski: (1.1) першабытны (pieršabytny)

* chorwacki: (1.1) prastar

* czeski: (1.1) pravěký

* estoński: (1.1) iidne

* francuski: (1.1) primordial

* hiszpański: (1.1) prístino

* kaszubski: (1.1) przedwieczny, prastôri, stalatny

* łaciński: (1.1) primaevus

* łotewski: (1.1) pirmatnējs

* niemiecki: (1.1) urtümlich, urzeitlich

* nowogrecki: (1.1) πρωτόγονος (protógonos)

* słowacki: (1.1) praveký

* ukraiński: (1.1) первісний (pervisnyj)

* węgierski: (1.1) ősi

* włoski: (1.1) primordiale

źródła.

== przedwieczny (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) przedwieczny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wieczność ż.

przym. wieczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawieczny, prawiekowy, prastary, pradawny, pradziejowy, starodawny, wiekowy

Wiktionary

# przedwieczorny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się przed wieczorem, związany z późnym popołudniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nina lubiła przedwieczorne spacery z Atosem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedwieczerza ż.

Wiktionary

# przedwielkanocny

poprzedzający Wielkąnoc, występujący, odbywający się przed Wielkąnocą

SJP.pl

# przedwiercić

w górnictwie: wykonać w kopalni otwory badawcze na przedzie wydrążonych wyrobisk przy zbliżaniu się do zagrożonych miejsc

SJP.pl

# przedwigilijny

poprzedzający Wigilię

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dziejący się w czasie poprzedzającym Wigilię

Wiktionary

# przedwiosenny

występujący przed wiosną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który poprzedza wiosnę, następuje przed nadejściem wiosny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedwiośnie n., przedwiosenność ż., wiosna ż., wiosenka ż.

przysł. przedwiosennie, wiosennie

Wiktionary

# przedwiośnie

pora roku stanowiąca okres przejściowy między zimą a wiosną, przypadająca na kwiecień i początki maja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny

Wiktionary

Przedwiośnie – jedna z dwóch uzupełniających pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego (drugą uzupełniającą porą jest przedzimie).

Za przedwiośnie przyjmuje się okres roku na styku zimy i wiosny, w którym średnie temperatury powietrza wahają się pomiędzy 0 a 5 °C (z tendencją wzrostową). Opad atmosferyczny jest umiarkowany, zazwyczaj ciekły, a jeśli stały (zamarznięty), to zanikający. Natomiast osad atmosferyczny jest obfity i we wszystkich rodzajach. Dzienna pora dnia jest podobnej długości trwania do pory nocnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak tylko nadejdzie przedwiośnie, przesadzimy naszą choinkę z donicy do gruntu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ, AS: pšedvʹi ̯ȯśńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedwiosenny

rzecz. wiosna ż.

Wiktionary

# przedwnęczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. prawnuczka

Wiktionary

# przedwoj

staropolskie imię męskie

SJP.pl

Przedwoj – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Przed- i -woj ("wojownik"). Imię to może znaczyć "stawiający wyżej wojowników" lub "ten, który idzie (zajmuje miejsce) przed innymi wojownikami".

Przedwoj imieniny obchodzi 23 listopada.

Wikipedia

# przedwojenny

pochodzący sprzed wojny; taki, który istniał przed wojną; odnoszący się do okresu przed II wojną światową

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasie drugiej wojny światowej produkcja broni powiększyła się kilkukrotnie w porównaniu z okresem przedwojennym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ, AS: pšedvoi ̯ẽ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedwojnie

przym. wojowniczy

czas. wojować

Wiktionary

# przedwojewo

Przedwojewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna. Leży nad Soną dopyłwem Wkry.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie ciechanowskim ziemi ciechanowskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# przedwojnie

czas poprzedzający wybuch wojny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres poprzedzający wojnę, okres przedwojenny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈvɔjɲɛ, AS: pšedvoi ̯ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedwojenny

Wiktionary

# przedwojów

staropolskie imię męskie

SJP.pl

Przedwojów (przed 1945 niem. Reichhennersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra przy drodze krajowej nr 5

Wikipedia

# przedworzyć

dawniej: zaszydzić, zadrwić, zażartować

SJP.pl

# przedwóz

w wojsku: przednia część lawety armatniej ze skrzynią na amunicję; prockar

SJP.pl

# przedwstępny

zapoczątkowujący coś, poprzedzający właściwy wstęp do czegoś

SJP.pl

# przedwyborczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dziejący się, odbywający się przed wyborami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Praktycznie bardzo niewiele zrealizowano z obietnic przedwyborczych, które nam proponowali.

(1.1) Najbardziej aktywni działacze stanu trzeciego zwoływali zebrania, rozpowszechniali materiały propagandowe i prowadzili czynną agitację przedwyborczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdvɨˈbɔrt͡ʃɨ, AS: pšedvyborčy

Wiktionary

# przedwyjazdowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający wyjazd, towarzyszący przygotowaniom do niego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przedwyjazdowej gorączce łatwo zabrać najmniej potrzebne rzeczy i zapomnieć o najważniejszych.

Wiktionary

# przedwzmacniacz

wzmacniacz odpowiadający za wstępne wzmocnienie sygnału dostarczanego ze źródła dźwięku

SJP.pl

Przedwzmacniacz (ang. preamplifier) – w elektroakustyce, wzmacniacz, którego zadaniem jest wzmocnienie wstępne sygnału elektroakustycznego przed jego skierowaniem do kolejnych stopni toru elektroakustycznego.

Przedwzmacniacz najczęściej jest zintegrowany wewnątrz większego urządzenia, takiego jak np. wzmacniacz elektroakustyczny, wzmacniacz instrumentalny, mikser, elektrofony.

Wikipedia

# przedymać

potocznie:
1. o mężczyźnie: odbyć stosunek seksualny; przelecieć;
2. spędzić pewien czas na ciężkiej pracy;
3. szybko przebyć jakąś trasę

SJP.pl

# przedyskutować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedyskutowywać)

(1.1) rozważyć wnikliwie podczas dyskusji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskutantka ż., dyskutowanie n., dyskutant mos., przedyskutowanie n., przedyskutowywanie n., dyskusja ż.

czas. dyskutować, przedyskutowywać ndk.

przym. dyskusyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obgadać, omówić

Wiktionary

# przedyskutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie gruntownej dyskusji

(1.2) spędzenie czasu na dyskusjach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dyskutowanie n., dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż., dyskutowanie n., przedyskutowywanie n., podyskutowanie n.

czas. przedyskutować dk., przedyskutowywać, dyskutować ndk., podyskutować

przym. dyskusyjny

przysł. dyskusyjnie

Wiktionary

# przedysputowywać

przedyskutowywać;
1. dyskutując, omawiać coś dokładnie;
2. spędzać pewien czas na dyskutowaniu

SJP.pl

# przedyżurować

przebyć pewien czas na dyżurze

SJP.pl

# przędza

nitka z włókien do wytwarzania tkanin, sznurów itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

Wiktionary

Przędza – wyrób włókienniczy o strukturze walcowatej, ciągłej, powstający przez skręcenie pasma włókien w procesie przędzenia. Przędzenie może być wykonywane chałupniczo (ręcznie) lub przemysłowo w przędzalni (mechanicznie). Przędza jest półproduktem do produkcji tkanin, dzianin, koronek, plecionek, lin, nici itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃nd͡za, AS: pšẽnʒa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prządka ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., przędzalnia ż., przędzalnictwo n., przędzenie n., uprzędzenie n.

czas. prząść ndk., uprząść dk.

przym. przędzalniczy, przędny, przędzowy

Wiktionary

# przędzalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici

Wiktionary

Przędzalnia – oddział zakładu włókienniczego zajmujący się przetwarzaniem włókna na przędzę. Oddział przędzalni składa się z działów:

- przygotowawczego przędzalni – przygotowanie włókna do przędzenia – czesanie (włókno długie), zgrzeblenie (włókno krótkie), formowanie i wyrównywanie taśm, tworzenie niedoprzędu
- przędzalni właściwej – przetwarzanie niedoprzędu w przędzę (przędzenie), przewijanie przędzy w celu przygotowania jej do procesu wykończenia (bielenie, farbowanie)
- dział kontroli jakości – kontrola i klasyfikacja przędzy
- działu mechanicznego – zaplecze przędzalni z magazynem części zamiennych zapewniające utrzymanie właściwego stanu technicznego maszyn i urządzeń przędzalni i działu przygotowawczego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃nˈd͡zalʲɲa, AS: pšẽnʒalʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzarka ż., prządka ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., przędzalnictwo n.

czas. prząść ndk., uprząść dk.

przym. przędzowy, przędzalniczy, przędzalniany, przędny

Wiktionary

# przędzalnictwo

dział włókiennictwa zajmujący się przerobem włókien na przędzę; technologia przędzenia

SJP.pl

# przędzalniczy

związany z wyrobem przędzy

SJP.pl

# przędzalnik

specjalista w dziedzinie przędzalnictwa

SJP.pl

# przędzalny

o włóknie: nadający się do przędzenia; przędny

SJP.pl

# przedzamcze

Przedzamcze – teren oraz zabudowania znajdujące się na terenie przylegającym do zamku.

Wikipedia

# przedzatokowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. med. znajdujący się przed zatoką, dotyczącego tego co przed zatoką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zatoka ż.

przym. zatokowy

Wiktionary

# przedzawałowy

[czytaj: przed-zawałowy] poprzedzający zawał, zwykle zawał serca

SJP.pl

# przedzeń

Przedzeń – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Ceków-Kolonia.

Wieś położona jest 2 km od trasy Kalisz – Turek. Jest to miejscowość licząca 130 mieszkańców. Dopiero po parcelacji w 1864 roku Przedzeń zaludnił się i rozbudował. Obecnie miejscowość zajmuje powierzchnię 264 hektarów. Do dziś przetrwało kilka starych budowli. Jedną z nich jest sala OSP. Powstała ona w 1918 r. Mieszkańcy od razu postanowili kupić sprzęt strażacki, który z początku przechowywali w drewnianej szopie. W 1933 roku 35 mieszkańców w czynie społecznym wybudowało remizę. Przedzeń należy do parafii pod wezwaniem św. Wojciecha w Kościelcu Kaliskim. W ciągu roku odbywają się w niej trzy odpusty.

Wikipedia

# przędzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prząść.

Wiktionary

Przędzenie – ogół operacji wykonywanych na włóknie, prowadzących do utworzenia przędzy. Przędzenie może być wykonywane ręcznie (w rzemiośle lub wytwórstwie ludowym, przy użyciu prostych urządzeń: kądziel, wrzeciono, kołowrotek) lub mechanicznie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeśli proces przędzenia odbywa się na mokro (stosowany w przędzalnictwie lnu), to tasiemka niedoprzędu zanurzana jest w korycie z wodą, następnie przechodzi przez zespół wałków rozciągających, zostaje skręcona i nawinięta na tzw. kopkę przędzalniczą.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prząść

rzecz. przędziorek mzw., przędzalnia ż., przędza ż., prząśniczka ż., prząśnica ż., prządka ż.

przym. przędny

Wiktionary

# przedzgonny

taki, który powstał lub zdarzył się krótko przed czyjąś śmiercią

SJP.pl

# przedział

1. to, co odgradza coś od czegoś;
2. to, co zostało wyodrębnione przez podzielenie;
3. część skali jakiejś wielkości wyodrębniona w określonym celu przez wyznaczenie wartości granicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

(1.2) mat. podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;

Wiktionary

- przedział w matematyce

Nazwy własne

- Przedział – szczyt w Karkonoszach
- Przedział – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie hancewickim, w sielsowiecie Oharewicze
- Przedział – chutor na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie łuninieckim, w sielsowiecie Czuczewicze

Zobacz też

- przedział kolejowy
- przedział wodoszczelny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Argument funkcji arcus sinus musi zawierać się w przedziale od minus do plus jeden.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛd͡ʑaw, AS: pšeʒ́au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedzielanie n., przedzielenie n.

:: zdrobn. przedziałek m.

czas. przedzielać ndk., przedzielić dk.

przym. przedziałowy, działkowy

Wiktionary

# przedziałek

linia dzieląca włosy na głowie rozczesane na dwie strony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przedział

(1.2) linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈd͡ʑawɛk, AS: pšeʒ́au̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedział m., przedzielanie n., przedzielenie n., dzielenie n.

czas. przedzielać ndk., przedzielić dk., dzielić ndk.

przym. działkowy

Wiktionary

# przedziałowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedziałowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedziałowy

Wiktionary

# przędzień

przędzień gruszowy - błonkówka z rodziny osnujowatych

SJP.pl

# przedzierzgać

przedzierzgiwać;
1. przemieniać, zamieniać kogoś w coś; przeobrażać, przekształcać
2.przedzierzgać się - przemieniać się, zamieniać się w coś, kogoś; przeobrażać się, przekształcać się

SJP.pl

# przedzierzgiwać

przedzierżgiwać; rzadko: przedzierzgać;
1. przemieniać, zamieniać kogoś w coś; przeobrażać, przekształcać
2.przedzierzgać się - przemieniać się, zamieniać się w coś, kogoś; przeobrażać się, przekształcać się

SJP.pl

# przedzierzgnąć

przedzierzgać;
1. przemienić, zamienić kogoś w coś; przeobrazić, przekształcić;
2.przedzierzgnąć się - przemienić się, zamienić się w coś, kogoś; przeobrazić się, przekształcić się

SJP.pl

# przedziewać

dawniej: przebijać, przekłuwać na wylot; przeszywać

SJP.pl

# przedzimek

1. jedna z pór roku wyróżnianych w ujęciu fenologicznym; szaruga jesienna, przedzimie;
2. piędzik przedzimek - szarobrązowy motyl z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# przedzimie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pora roku przejściowa między jesienią a zimą

Wiktionary

Przedzimie, szaruga jesienna – jedna z dwóch uzupełniających pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego (drugą uzupełniającą porą jest przedwiośnie).

Za przedzimie przyjmuje się okres roku na styku jesieni i zimy, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 5 a 0 °C (z tendencją malejącą). Opad atmosferyczny jest z początku duży, później umiarkowany, zazwyczaj ciekły, a jeśli stały (zamarznięty), to zanikający. Natomiast osad atmosferyczny jest obfity i we wszystkich rodzajach. Dzienna pora dnia jest wyraźnie krótsza od pory nocnej. Przedzimie jest najbardziej zachmurzoną porą roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przedzimiu dzień jest najkrótszy w roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdʲˈʑĩmʲjɛ, AS: pšedʹźĩmʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedzimowy, zimowy

rzecz. zimowlina ż.

przysł. zimą

Wiktionary

# przedzimowy

przymiotnik

(1.1) taki, który występuje bądź ma miejsce przed zimą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U pani Lidzi już rozpoczęły się przedzimowe porządki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedzimie n., zima ż.

przym. zimowy

przysł. zimą, zimowo

Wiktionary

# przędzina

wyrób włókienniczy nietkany, powstający w wyniku przeszywania jednego lub dwóch układów nitek

SJP.pl

Przędzina – wyrób włókienniczy płaski wytwarzany z jednego lub kilku układów nitek. Najczęściej tworzona jest z dwóch układów nitek osnowy i wątku ułożonych jeden nad drugim. Nie splatają się jednak jak w tkaninie, ale są przeszywane przez trzeci układ nitek – osnowę przeszywającą. Przędziny mogą być produkowane jako gładkie oraz z okrywą runową lub pętelkową. W celu uzyskania barwnych wzorów przędziny gładkie poddawane są drukowaniu.

Wikipedia

# przędziorek

drobny pajęczak mający gruczoły przędne umieszczone w głowotułowiu, pasożytujący na liściach roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ogrod. arachn. roztocze o gruszkowatym korpusie z rodziny przędziorkowatych żerujące na roślinach

Wiktionary

- Przędziorek chmielowiec
- Przędziorek owocowiec
- Przędziorek sosnowy
- Przędziorek szklarniowiec

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samice przędziorka zmieniają barwę w zależności od pory roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przędzina ż., przędziono n., przędziorkowate lm nm., przędź ż., prząsniczka ż., prząśniczka ż., przędzenie n., przędziwo n.

czas. prząść ndk., prząść się ndk., uprząść dk.

przym. przędny

Wiktionary

# przędziorkowate

rodzina roztoczy

SJP.pl

Przędziorkowate (Tetranychidae) – rodzina roztoczy obejmująca 1305 gatunków. Roztocze z tej rodziny pasożytują na 3808 gatunkach roślin.

Wikipedia

# przędziorkowaty

o cechach przędziorkowatych (rodzina roztoczy)

SJP.pl

# przędziorkowiec

skulik przędziorkowiec - gatunek chrząszcza z rodziny biedronek

SJP.pl

# przedziurawiać

1. robić w czymś dziurę
2. przedziurawiać się - robić się dziurawym

SJP.pl

# przedziurawić

1. zrobić w czymś dziurę
2. przedziurawić się - zostać przedziurawionym

SJP.pl

# przedziurkowywać

robić w czymś dziurkę lub dziurki

SJP.pl

# przedziwaczać

dawniej: robić coś w sposób zbyt dziwaczny

SJP.pl

# przedziwnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przedziwny, bardzo dziwny, osobliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziw mrz., dziwaczek mos./mrz.

przym. przedziwny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błazeńsko, cudacko, cudacznie, dziwacznie, dziwnie, egzotycznie, ekscentrycznie, ekstrawagancko, fantazyjnie, fikuśnie, frymuśnie, groteskowo, karykaturalnie, komicznie, kuriozalnie, nienormalnie, niezwyczajnie, niezwykle, osobliwie, prześmiesznie, przezabawnie, surrealistycznie, szokująco, śmiesznie, wymyślnie, zabawnie, zaskakująco

Wiktionary

# przedziwniej

stopień wyższy od przysłówka: przedziwnie

SJP.pl

# przedziwniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedziwny

SJP.pl

# przedziwność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedziwne; cecha tych, którzy są przedziwni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przedziwny

rzecz. dziwaczek mos./mrz.

Wiktionary

# przedziwny

bardzo dziwny, niezwykły, osobliwy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) bardzo dziwny

(1.2) mogący wprawić w zachwyt, podziw

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myśliwi upolowali przedziwny okaz pumy. Z jej głowy wyrastają… zęby!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dziwaczek mos./mrz., przedziwność ż., dziw mrz., dziwaczka ż.

przysł. przedziwnie

czas. dziwaczeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) arcydziwny; neutr. zadziwiający

Wiktionary

# przedżniwek

dawniej: okres poprzedzający żniwa

SJP.pl

# przedźwiękiwać

przestawać dźwięczeć

SJP.pl

# przedźwigiwać

1. przenosić z trudem coś ciężkiego z jednego miejsca na drugie;
2. przedźwigiwać się - forsować się, przenosząc duży ciężar

SJP.pl

# przedźwignięty

taki, który się przedźwignął

SJP.pl

# przedzwonić

potocznie: przekazać informację przez telefon

SJP.pl

# przedłożyć

1. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego;
2. przekazać coś komuś do wglądu;
3. wyjaśnić coś komuś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedkładać)

(1.1) dokonany od|przedkładać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛdˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pšedu̯ožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedkładać

Wiktionary

# przedłużać

1. zwiększać długość czegoś; dorabiać coś wzdłuż;
2. odraczać termin czegoś; sprawiać, że coś trwa dłużej

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) czynić coś dłuższym

czasownik zwrotny przedłużać się

(2.1) stawać się dłuższym, trwać dłużej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n., przedłużacz m., długość ż.

czas. przedłużyć dk.

przym. długi

przysł. długo

Wiktionary

# przedłużacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

(1.2) coś, co zwiększa zasięg lub trwałość czegoś

Wiktionary

Przedłużacz, kabel przedłużający – odcinek przewodu elektrycznego służący do zwiększenia zasięgu przewodu pomiędzy gniazdem sieci elektrycznej a urządzeniem pobierającym prąd.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żaden zwykły przedłużacz nie ochroni nas przed możliwymi przepięciami.

(1.2) Działają tak przede wszystkim dania typu fast food i produkty przetworzone przemysłowo, zawierające przedłużacze świeżości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n.

czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

przym. długi

Wiktionary

# przedłużanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedłużać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

rzecz. przedłużenie n., przedłużacz mrz.

Wiktionary

# przedłużek

dodatkowa karta dołączona do weksla, przeznaczona do zamieszczenia indosu

SJP.pl

Przedłużek – kartka trwale połączona z wekslem i stanowiąca jego integralną część.

Wikipedia

# przedłużenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedłużyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

rzecz. przedłużanie n., przedłużacz mrz.

Wiktionary

# przedłużka

alonż; alonżka;
1. zaginana wkładka większa od kartek książki, zawierająca np. mapy;
2. pasek papieru doklejany do weksla w celu wpisania dodatkowych adnotacji;
3. potocznie: przedłużenie czegoś

SJP.pl

Alonż (nazywany też przedłużką) – element składowy książki w postaci zadrukowanego, zgiętego, połączonego z wkładem paska, który po rozłożeniu wystaje poza obrys tego wkładu.

Alonż wykorzystywany jest do umieszczania map, fotografii, rysunków, tablic, schematów.

Na alonżu znajdującym się na końcu książki drukuje się np. plany sytuacyjne czy mapy, dzięki czemu czytelnik może korzystać jednocześnie zarówno z tekstu głównego, jak i z ilustracji.

Wikipedia

# przedłużyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedłużać)

(1.1) dokonany od|przedłużać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n., przedłużacz m., długość ż.

czas. przedłużać ndk.

przym. długi

przysł. długo

Wiktionary

# przedłużycki

odnoszący się do kultury wczesnej epoki brązu, obejmującej tereny Łużyc, Śląska i Wielkopolski

SJP.pl

# przeegzaminować

sprawdzić czyjeś wiadomości, umiejętności, zwykle na egzaminie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeegzaminowywać)

(1.1) przeprowadzając egzamin sprawdzić zasób czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. wypytać kogoś o coś szczegółowo

(1.3) daw. zbadać, poznać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminator mos., przeegzaminowywanie n., egzaminatorka ż.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminowywać ndk.

przysł. egzaminacyjnie

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary

# przeegzaminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie egzaminu, sprawdzenie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytanie kogoś o coś

(1.3) daw. zbadanie, poznanie czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

# przeegzaminowywać

1. egzaminując, sprawdzać zasób wiadomości kilku osób po kolei;
2. potocznie: wypytywać kogoś o coś szczegółowo

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeegzaminować)

(1.1) niedokonany od|przeegzaminować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk.

przysł. egzaminacyjnie

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary

# przeegzaminowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie egzaminu, sprawdzanie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytywanie kogoś o coś

(1.3) daw. badanie, poznawanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminowanie n., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

czas. przeegzaminowywać, egzaminować ndk., przeegzaminować dk.

przysł. egzaminacyjnie

przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary

# przeeksponowywać

prześwietlać kliszę na skutek zbyt długiego naświetlania

SJP.pl

# przefajny

potocznie: bardzo dobry, ładny

SJP.pl

# przefaksować

przesłać jakiś tekst, komunikat, dokument itp. faksem

SJP.pl

# przefaksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przefaksować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. faks m., faksowanie n.

czas. faksować ndk., przefaksować dk.

przym. faksowy

Wiktionary

# przefarbować

zmienić kolor przez nałożenie innej farby

SJP.pl

# przefarbowywać

1. farbować coś ponownie, na inny kolor;
2. dawniej: zafarbować coś zbyt mocno;
3. przefarbowywać się - zmieniać kolor włosów

SJP.pl

# przefasować

przetrzeć przez sito lub cedzak gotowane jarzyny, owoce itp.

SJP.pl

# przefermentować

czasownik dokonany (ndk. przefermentowywać)

(1.1) poddać coś fermentacji w celu uzyskania jakiegoś produktu spożywczego

(1.2) ulec fermentacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naukowy twierdzą, że swą leczniczą rolę herbata zawdzięcza polifenolom zawartym w nieprzefermentowanych liściach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛfɛrmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: pšefermẽntovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fermentacja ż., ferment m., fermentator m., fermentowanie n., fermentownia ż.

czas. fermentować ndk., przefermentowywać ndk., sfermentować dk.

przym. fermentacyjny

ims. przefermentowany, sfermentowany

Wiktionary

# przefiukiwać

potocznie:
1. marnować coś, zachowując się lekkomyślnie;
2. gwizdać przez pewien czas

SJP.pl

# przeflancować

1. przesadzić flance;
2. potocznie: przenieść na inne stanowisko

SJP.pl

# przeflancowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeflancować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeflancować dk.

Wiktionary

# przeformatować

ponownie sformatować

SJP.pl

# przeforsować

1. przeprowadzić coś, zdecydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmusić kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążyć
3. przeforsować się - przemęczyć się, przeciążyć się

SJP.pl

# przeforsowywać

1. przeprowadzać coś, decydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmuszać kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążać
3. przeforsowywać się - przemęczać się, przeciążać się

SJP.pl

# przeforwardować

potocznie: przekazać dalej za pośrednictwem Internetu

SJP.pl

# przefruwać

potocznie: spędzić pewien czas na fruwaniu

SJP.pl

# przegadać

1. spędzić pewien czas gadając (czasem przegapiając coś)
2. wygrać pojedynek słowny

SJP.pl

# przegadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gadać, przegadać dk.

Wiktionary

# przegadany

1. spędzić pewien czas gadając (czasem przegapiając coś)
2. wygrać pojedynek słowny

SJP.pl

# przegadywać

1. gadać przez pewien czas (czasem przegapiając coś)
2. wygrywać pojedynek słowny, być bardziej wygadanym

SJP.pl

# przegaliński

nazwisko

SJP.pl

# przegalopowywać

1. o koniu: przemieszczać się, galopując;
2. przemieszczać się, jadąc konno galopem;
3. przemieszczać się, biegnąc lub jadąc bardzo szybko

SJP.pl

# przeganiać

1. pozbywać się kogoś skądś; wyganiać
2. prześcigać jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesuwać, odpędzać (np. wiatr przegania chmury)
b) okazywać się lepszym w czymś
c) zmuszać kogoś do przebycia jakiejś trasy

SJP.pl

# przegapiać

nie zauważać, nie wykorzystywać czegoś przez gapiostwo

SJP.pl

# przegapić

nie zauważyć, nie wykorzystać czegoś przez gapiostwo

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegapiać)

(1.1) dokonany od|przegapiać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ostatnim dniu przed końcem świata Hrabia przygotował kanapki z jajkami na twardo, postawił krzesło na balkonie, owinął się w koc i usiadł, aby nie przegapić momentu, w którym świat się skończy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡapʲit͡ɕ, AS: pšegapʹić

Wiktionary

# przegarbowywać

nasycać skórę garbnikiem, garbować dokładnie

SJP.pl

# przegazówka

potocznie: szybkie i krótkotrwałe dodanie gazu w motocyklu, głównie przy redukcji biegów

SJP.pl

Międzygaz, zmiana biegu z międzygazem, potocznie przegazówka - technika stosowana podczas prowadzenia pojazdu silnikowego z manualną skrzynią biegów niewyposażoną w synchronizatory (np. motocykl). Międzygazu można użyć również, redukując bieg w warunkach skrajnie obniżonej przyczepności, np. na oblodzonej nawierzchni, celem zmniejszenia różnicy obrotów między silnikiem a kołami, która może doprowadzić do poślizgu. Ponadto umiejętne operowanie międzygazem pozwala na zmianę biegów bez użycia sprzęgła, np. w sytuacji awarii tego podzespołu.

Wikipedia

# przegędza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Czerwionka-Leszczyny;

Wiktionary

Przegędza (niem. Przegendza) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Czerwionka-Leszczyny. Wieś leży na Górnym Śląsku. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 925.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Przegędzy mieszka moja daleka rodzina.

(1.1) Na mapie zaznaczono Przegędzę jako miejscowość turystyczną.

Wiktionary

# przegenialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przegenialne; cecha tych, którzy są przegenialni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. geniusz m., geniuszka ż., genialność ż.

przym. przegenialny, genialny

przysł. przegenialnie

Wiktionary

# przegenialny

bardzo, niezwykle genialny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. świetny, wspaniały, super, bardzo fajny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡɛ̃ˈɲalnɨ, AS: pšegẽńalny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przegenialnie

przym. genialny

rzecz. przegenialność ż.

Wiktionary

# przegiąć

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeginać)

(1.1) pochylić coś ku dołowi lub na bok

(1.2) zmienić kształt czegoś zginając

(1.3) pot. przen. przesadzić z czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɟɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšeǵo̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wygięcie n., odgiętka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) posp. przegiąć pałę; pot. pojechać po bandzie; neutralnie posunąć się za daleko, przebrać miarę, przeciągnąć strunę, przeholować, przeszarżować, zagalopować się, zapędzić się; zoblistę|przesadzić.

Wiktionary

# przegibek

1. przełęcz w Beskidzie Małym;
2. przełęcz w Beskidzie Żywieckim;
3. szczyt w Beskidzie Małym;
4. szczyt w Beskidzie Żywieckim

SJP.pl

- Przegibek – przełęcz w Beskidzie Małym
- Przegibek – przełęcz w Beskidzie Żywieckim
- Przegibek (685 m) – szczyt w Beskidzie Małym
- Przegibek (1126 m) – szczyt w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim
- Przegibek – część wsi w gminie Rajcza w powiecie żywieckim

Wikipedia

# przegięcie

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

SJP.pl

# przegięty

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

SJP.pl

# przeginać

1. przechylać coś, zginać
2. potocznie: przesadzać z czymś
3. przeginać się:
a) przechylać się, zginać się
b) ulegać przegięciu

SJP.pl

# przeginia

1. wieś w Polsce;
2. polski herb szlachecki

SJP.pl

W Polsce

- Przeginia – część wsi Zbydniów w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
- Przeginia – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
- Przeginia – część wsi Siemianice w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Redzikowo

- Przeginia – potok, dopływ Tarnawki
- Przeginia – dawna gromada

Inne

- Przeginia – polski herb szlachecki

Wikipedia

# przeginka

potocznie: przesadzona sytuacja; przesada, przegięcie

SJP.pl

# przegiński

→ Przeginia (wieś w Polsce)

SJP.pl

# przegląd

1. sprawdzanie czegoś dla dokonania oceny, kontroli itp.;
2. pewien ciąg prezentowanych informacji, zestawionych w całość (np. przegląd prasy krajowej, przegląd wydarzeń z zagranicy);
3. impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp.

(1.2) zestawienie i przedstawienie najważniejszych wiadomości, faktów, wydarzeń z jakiejś dziedziny

(1.3) impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

(1.4) tytuł wielu czasopism, zwłaszcza specjalistycznych

(1.5) wojskowa ceremonia prezentacji pododdziałów

Wiktionary

Przegląd – tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 20 grudnia 1999 w Warszawie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od lat jeżdżę hondą i innych oglądam w lusterku wstecznym, a warsztat odwiedzam podczas przeglądów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡlɔ̃nt, AS: pšeglõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeglądanie n., przeglądarka ż.

czas. przeglądać, przeglądnąć, oglądać, oglądnąć

przym. przeglądowy, przeglądarkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lustracja

Wiktionary

# przeglądać

czasownik niedokonany

(1.1) oglądać coś jedno po drugim

(1.2) oglądać coś pobieżnie wertując

czasownik zwrotny niedokonany przeglądać się

(2.1) oglądać swoje odbicie, np. w lustrze, w wodzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wolfgang przeglądał zeszyt zapisany poematami – Nie gódź w ego bliźniego swego, znajdź do tego coś lepszego – przeczytał na głos.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡlɔ̃ndat͡ɕ, AS: pšeglõndać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegląd m., przeglądówka ż., przeglądarka ż., przeglądacz m., przeglądanie n., przeglądnięcie n., przejrzenie n.

czas. oglądać, przejrzeć dk., przeglądnąć dk.

przym. przeglądowy

przysł. przeglądowo

Wiktionary

# przeglądanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeglądać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeglądanie słownika Edward rozpoczął od wyszukiwania wulgaryzmów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdãɲɛ, AS: pšeglõndãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejrzeć, przeglądać ndk.

rzecz. przeglądarka ż., przegląd

Wiktionary

# przeglądarka

1. urządzenie służące do oglądania przezroczy fotograficznych
2. program komputerowy służący do przeglądania stron www

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do przeglądania

(1.2) inform. program do wyświetlania treści

Wiktionary

Przeglądarka internetowa (ang. web browser) – program komputerowy służący do pobierania i wyświetlania stron internetowych udostępnianych przez serwery WWW, a także odtwarzania plików multimedialnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka, AS: pšeglõndarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegląd m., przeglądanie n., przeglądnięcie n., przeglądówka ż.

czas. przeglądać ndk., przeglądnąć dk., oglądać ndk., oglądnąć dk.

przym. przeglądowy, przeglądarkowy

przysł. przeglądowo

Wiktionary

# przeglądarkowy

→ przeglądarka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeglądarką, dotyczący przeglądarki

Wiktionary

#### Patrz:

przeglądarka

#### Powiązane:

rzecz. przegląd mrz., przeglądarka ż.

Wiktionary

# przeglądówka

1. praca naukowa będąca zbiorem ważniejszych, wcześniej już publikowanych informacji z jakiejś dziedziny;
2. katalog jakichś wyrobów, mody;
3. skrócona wersja filmu, zawierająca jego najważniejsze sceny

SJP.pl

# przegnać

przegonić;
1. pozbyć się kogoś skądś; wygonić, wygnać
2. prześcignąć jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesunąć, odpędzić (np. wiatr przegnał chmury)
b) okazać się lepszym w czymś
c) zmusić kogoś do przebycia jakiejś trasy

SJP.pl

# przegnić

zgnić całkowicie

SJP.pl

# przegniwać

gnić całkowicie

SJP.pl

# przegniły

zgnić całkowicie

SJP.pl

# przegon

1. przepędzanie bydła przez jakieś miejsce;
2. droga wyznaczona do przepędzania bydła;
3. dawniej: rów melioracyjny

SJP.pl

# przegonić

przegnać;
1. pozbyć się kogoś skądś; wygonić, wygnać
2. prześcignąć jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesunąć, odpędzić (np. wiatr przegonił chmury)
b) okazać się lepszym w czymś
c) zmusić kogoś do przebycia jakiejś trasy

SJP.pl

# przegonka

dawniej: przymusowe przesiedlanie kogoś z miejsca na miejsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. konstrukcja ulowa umożliwiająca przemieszczanie się pszczół między korpusami ula tylko w jednym kierunku

(1.2) przest. przymusowe przesiedlenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeganianie n., przegonienie n.

czas. przeganiać, przegonić

Wiktionary

# przegorzalski

przymiotnik od: Przegorzały (osiedle w Krakowie)

SJP.pl

# przegorzan

bylina z rodziny astrowatych (złożonych), występująca w Eurazji i północnej Afryce

SJP.pl

Przegorzan (Echinops L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 216 gatunków. Rośliny te występują głównie w Eurazji (bez najbardziej północnej jej części oraz południowo-wschodniej Azji), nieliczne rosną także w Afryce, z wyjątkiem jej części południowej. Zasiedlają zwykle miejsca nasłonecznione, suche i skaliste. W strefie międzyzwrotnikowej rośliny te rosną w górach. Jako rośliny introdukowane występują w północnej Europie, w Ameryce Północnej oraz Australii. W Polsce rosną dwa gatunki introdukowane i już zadomowione: przegorzan kulisty E. sphaerocephalus i przegorzan węgierski E. exaltatus, inne są uprawiane (zwłaszcza przegorzan pospolity E. ritro, a poza tym: tauryjski E. banaticus, nastroszony E. orientalis, niski E. humilis i śnieżny E. niveus).

Wikipedia

# przegorzały

dzielnica Krakowa

SJP.pl

Przegorzały – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Dawna wieś ulokowana między Wisłą a Przegorzalską Przełęczą, znajdującą się między Sikornikiem (297 m n.p.m.) a Pustelnikiem (352 m n.p.m.) w Lesie Wolskim. Od wschodu graniczy ze Zwierzyńcem, od północy z Wolą Justowską, a od zachodu zaś z Bielanami. Przyłączona do Krakowa w 1941 jako jego XXXI dzielnica.

Wikipedia

# przegotować

tyle co: zagotować (doprowadzić płyn do wrzenia)

SJP.pl

# przegotowywać

tyle co: gotować (doprowadzać płyn do wrzenia)

SJP.pl

# przegra

1. okazać się słabszym, odnieść porażkę, doznać niepowodzenia;
2. grając, stracić coś;
3. nagrać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem;
4. spędzić jakiś czas na graniu

SJP.pl

Przegra – pierwszy wylot młodych (w wieku 9 – 10 dni) pszczół robotnic z ula w celu wydalenia kału i orientacji w terenie. Młode robotnice krążą w powietrzu zwrócone głową w stronę przedniej ściany ula. Przegra odbywa się podczas ciepłej pogody w godzinach okołopołudniowych. Mianem tym określa się również pierwszy lot młodej matki na lot weselny.

Wikipedia

# przegrać

1. okazać się słabszym, odnieść porażkę, doznać niepowodzenia;
2. grając, stracić coś;
3. nagrać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem;
4. spędzić jakiś czas na graniu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegrywać)

(1.1) dokonany od|przegrywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polska reprezentacja dobrze grała w meczu z Birmą, ale przegrała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡrat͡ɕ, AS: pšegrać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegranie n., przegrany m., przegrana ż., przygrywka ż., przegryw mos.

czas. grać, przegrywać ndk.

przym. przegrany, growy

Wiktionary

# przegradzać

stawiać przegrodę; oddzielać, przedzielać

SJP.pl

czasownik

(1.1) stawiać przegrodę między danymi obiektami; dzielić jakąś przestrzeń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrad͡zat͡ɕ, AS: pšegraʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegrodzić

rzecz. przegradzanie n., przegroda, przegródka

Wiktionary

# przegradzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegradzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegradzać ndk.

Wiktionary

# przegrana

1. porażka
2. kobieta, która przegrała
3. coś, co się przegrało

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce

(1.2) przegrane środki pieniężne lub przedmiot

(1.3) niepowodzenie w jakiejś dziedzinie życia lub w dążeniu do wyznaczonego celu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klął przez całą drogę do domu, nie mogąc pogodzić się z przegraną swojej drużyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrãna, AS: pšegrãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegrany m., przegrywanie n., przegranie n., przegryw mos., przygrywka ż.

czas. grać, przegrywać ndk., przegrać dk.

przym. przegrany

Wiktionary

# przegranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegrywać, przegrać dk.

rzecz. przegrana ż., przegrany mos., przegryw mos.

przym. przegrany, growy

Wiktionary

# przegranulowywać

przetwarzać coś w granulki, ziarenka

SJP.pl

# przegrany

człowiek, który przegrał w jakiejś grze

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ulegający przeciwnikowi, doznający przegranej

(1.2) doznający niepowodzenia

(1.3) stanowiący porażkę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek, który doznaje porażki

Wiktionary

Przegrany (niem. Der Untergeher) – powieść austriackiego pisarza Thomasa Bernharda z roku 1983. Jej tematem jest artystyczna kariera trzech początkujących pianistów koncertowych, z których jeden – Glenn Gould – jest postacią autentyczną, oraz ich nieustanne zmagania w dążeniu do najwyższej perfekcji w grze na fortepianie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przegrana ż., przegranie n., przegrywanie n.

czas. przegrać dk., przegrywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokonany

(1.2) bezradny, skończony, stracony, ugotowany, załatwiony, zgubiony

(1.3) beznadziejny, stracony

(2.1) pokonany, utracjusz, zwyciężony

Wiktionary

# przegroda

1. coś, co przegradza, oddziela; ścianka, przepierzenie itp.
2. miejsce odgrodzone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś co dzieli lub oddziela

(1.2) odgrodzone, wydzielone miejsce

Wiktionary

Przegroda jest elementem budowlanym, którego zadanie polega na oddzieleniu od siebie dwu przestrzeni użytkowych. Przegrodę mogą stanowić: mury ceglane lub kamienne, różnego rodzaju ściany i przepierzenia, a także meblościanki, itp.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przegródka ż.

przym. przegrodowy

czas. przegradzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bariera, gródź, mur, ściana, wręga, zapora

(1.2) komora, miejsce, przedział

Wiktionary

# przegródka

zdrobnienie od: przegroda; mała, niewielka przegroda

SJP.pl

Przegródka między zbiorami A i B leżącymi w X – podzbiór L przestrzeni topologicznej taki, że istnieją otwarte zbiory U i W leżące w X takie, że: A\subset U,\quad B\subset W,\quad U\cap W=\emptyset ,\quad X\setminus L=U\cup W

Zastosowania: Pojęcie przegródki znajduje liczne zastosowania w topologii, w szczególności w teorii wymiaru.

Wikipedia

# przegrodzenie

postawić przegrodę, oddzielić, przedzielić

SJP.pl

# przegrodzić

postawić przegrodę, oddzielić, przedzielić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegradzać)

(1.1) dokonany od|przegradzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšegroʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegradzać

Wiktionary

# przegrozić

dawniej: zagrozić komuś

SJP.pl

# przegrupować

zmienić układ czegoś, inaczej ugrupować

SJP.pl

# przegrupowanie

zmienić układ czegoś, inaczej ugrupować

SJP.pl

- Przegrupowanie (rajd samochodowy) – element trasy rajdu samochodowego
- Przegrupowanie (chemia) – typ reakcji chemicznej
- Przegrupowanie (wojsko) – przemieszczenie grup wojskowych

Wikipedia

# przegrupowywać

zmieniać układ czegoś, inaczej grupować

SJP.pl

# przegryw

potocznie: życiowy nieudacznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. nieudacznik, pechowiec

(1.2) slang. porażka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale z ciebie przegryw!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegrana ż., przegrywanie n., przegranie n.

czas. przegrywać ndk., przegrać dk.

przym. growy

Wiktionary

# przegrywać

1. okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia;
2. grając, tracić coś;
3. nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

(1.2) grając w grze tracić coś, co było jej stawką

(1.3) nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

(1.4) środ. teatr. odgrywać swoją rolę z nienaturalną przesadą

(1.5) pot. spędzać jakiś czas grając na instrumencie muzycznym lub w jakąś grę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To pomaga uprzytomnić sobie, że z alkoholem zawsze się przegrywa.

(1.5) Często przegrywałem całe noce na kompie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɨvat͡ɕ, AS: pšegryvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gracz mos., gra ż., przegrany m., przegrana ż., przegranie n., przegrywanie n., przygrywka ż., przegryw mos.

czas. grać, przegrać dk.

przym. przegrany, growy, grywalny

Wiktionary

# przegrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡrɨˈvãɲɛ, AS: pšegryvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegrywać

rzecz. przegrana ż., przegrany mos., przegryw mos.

przym. przegrany, growy

Wiktionary

# przegrywarka

urządzenie umożliwiające przegranie zarejestrowanego utworu muzycznego, filmu itp. na inny materiał rejestrujący

SJP.pl

# przegryzać

1. gryząc, przebijać na wylot, rozrywać gryzieniem;
2. potocznie:
a) jeść coś niewielkiego;
b) o szkodliwych substancjach: uszkadzać, powodować korozję;
3. przegryzać się:
a) nabierać jednolitego smaku;
b) dawać sobie radę z kimś, czymś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przegryźć)

(1.1) niedokonany od|przegryźć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɨzat͡ɕ, AS: pšegryzać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegryzanie n.

Wiktionary

# przegryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegryzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡrɨˈzãɲɛ, AS: pšegryzãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegryzać

Wiktionary

# przegryźć

1. gryząc, przebić na wylot, rozerwać gryzieniem;
2. potocznie:
a) zjeść coś niewielkiego;
b) o szkodliwych substancjach: uszkodzić, spowodować korozję;
3. przegryźć się:
a) nabrać jednolitego smaku;
b) dać sobie radę z kimś, czymś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegryzać)

(1.1) rozerwać, rozdzielić coś zębami

(1.2) pot. zjeść coś niewielkiego naprędce

(1.3) pot. o niektórych substancjach chemicznych: spowodować zniszczenie, korozję; uszkodzić

czasownik zwrotny dokonany przegryźć się (ndk. przegryzać się)

(2.1) o produktach żywnościowych i płynach: połączyć się, nabrać jednolitego smaku, nasiąknąć przyprawami

(2.2) o gryzoniach: przedostać się przez jakąś przeszkodę gryząc ją zębami

(2.3) przen. przedostać się z trudem przez jakąś twardą przeszkodę

(2.4) przen. zagłębić się w coś trudnego, skomplikowanego w celu zrozumienia tego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Głodny jestem, coś bym przegryzł.

(2.1) Wstaw sałatkę na dwie godziny do lodówki, niech się przegryzie.

(2.1) Nalewka powinna się przegryźć.

(2.2) Szczury przegryzły się przez drzwi do garażu.

(2.3) Wreszcie przegryzłem się przez ścianę, już myślałem, że złamię wiertło.

(2.4) Podobała mi się ta książka, chociaż przez pierwsze dwa rozdziały trudno mi było się przegryźć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡrɨɕt͡ɕ, AS: pšegryść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przekąsić

(1.3) przeżreć

(2.1) przeżreć się

Wiktionary

# przegryzka

potocznie: niewielki posiłek; przekąska

SJP.pl

# przegrzać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegrzewać)

(1.1) dokonany od|przegrzewać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powietrze w środku było przegrzane, a rośliny zasłaniały połowę okien.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡʒat͡ɕ, AS: pšegžać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegrzanie n., przegrzewanie n.

czas. grzać

Wiktionary

# przegrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrzać.

(1.2) med. hipertermia

Wiktionary

Przegrzanie — podniesienie temperatury danej fazy, powyżej temperatury odpowiedniej przemiany fazowej. Przykładem może być podniesienie temperatury wody powyżej jej temperatury wrzenia. Mamy wtedy do czynienia z cieczą przegrzaną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeśli wiatraczek słabo działa, to może nastąpić przegrzanie się procesora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡʒãɲɛ, AS: pšegžãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegrzać dk., przegrzewać ndk.

rzecz. przegrzewanie

Wiktionary

# przegrzebek

małż morski

SJP.pl

Pecten – rodzaj małży morskich z rodziny przegrzebkowatych (Pectinidae) obejmujący około 20 współcześnie żyjących gatunków o żeberkowatej, okrągławej muszli, zaliczanych do najatrakcyjniejszych owoców morza. Niektóre osobniki przytwierdzają się do podłoża bisiorem, a inne poruszają się swobodnie poprzez gwałtowne ruchy otwierania i zamykania muszli.

Wikipedia

# przegrzebkowate

o cechach przegrzebkowatych (rodzina małży)

SJP.pl

Przegrzebkowate (Pectinidae) – kosmopolityczna rodzina małży nitkoskrzelnych o kolistych lub owalnych muszlach, promieniście żebrowanych, z dwoma charakterystycznymi skrzydełkami po bokach szczytów. Połówki muszli różnią się wielkością – dolna jest bardziej wypukła. Ich barwa, desenie i powierzchnia są bardzo zmienne. Rodzina obejmuje około 360 gatunków rozsiedlonych głównie w ciepłych morzach. Wiele gatunków z tej rodziny poławia się jako atrakcyjne owoce morza.

Wikipedia

# przegrzebkowaty

o cechach przegrzebkowatych (rodzina małży)

SJP.pl

# przegrzewacz

Przegrzewacz – część kotła parowego, przeważnie w postaci wiązki rur, służy do ogrzania pary nasyconej powyżej temperatury nasycenia i otrzymania pary przegrzanej. Wprowadzenie przegrzewaczy podniosło sprawność maszyn parowych tłokowych i umożliwiło zastosowanie turbin parowych. Ogólnie im wyższa temperatura pary, tym większa sprawność termiczna maszyny. Dlatego zadaniem przegrzewacza jest wytworzenie pary o możliwie wysokiej temperaturze.

Wikipedia

# przegrzewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrzewać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli wiatraczek słabo działa, to następuje przegrzewanie się procesora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡʒɛˈvãɲɛ, AS: pšegževãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przegrzewać ndk., przegrzać dk.

rzecz. przegrzanie

Wiktionary

# przegrzmiewać

kończyć grzmieć, huczeć; przesuwać się grzmotem, hukiem

SJP.pl

# przegub

1. miejsce zgięcia ręki, nogi, palca, zwłaszcza nasady dłoni;
2. część statywu przeznaczona do obracania aparatem fotograficznym w różnych kierunkach;
3. urządzenie łączące dwie części konstrukcyjne tak, że mogą się obracać tylko względem siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. pot. ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka

(1.2) techn. ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

(1.3) geol. miejsce o największym przegięciu warstw sfałdowanych

(1.4) daw. skręt, załamanie, zgięcie

Wiktionary

Przegub – połączenie ruchowe dwóch członów mechanizmu. Człony te mogą wykonywać tylko względne obroty wokół jednej, dwóch lub trzech osi.

Występują trzy rodzaje przegubów:

- przegub z jednym stopniem swobody – np. przegub walcowy, zawias
- przegub z dwoma stopniami swobody – np. przeguby napędowe pełniące rolę sprzęgła wychylnego
- przegub z trzema stopniami swobody – nie przenosi żadnych momentów np. przegub kulowy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przegubie n., przegubowiec mrz.

przym. przegubowy, przegubny

przysł. przegubowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadgarstek

(1.2) kolano

(1.4) przegubie

Wiktionary

# przegubowiec

potocznie: pojazd, np. tramwaj lub autobus, składający się z dwóch części połączonych elastycznym przegubem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. mot. pojazd z częściami połączonymi przegubem;

Wiktionary

Autobus przegubowy (inaczej autobus członowy, pot. przegubowiec) – osobowy pojazd silnikowy, składający się z dwóch (lub więcej) sztywnych części jezdnych, połączonych ze sobą przegubowym łącznikiem, zginającym się podczas skręcania pojazdu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Mikołowskiej przegubowiec potrącił staruszkę.

(1.1) Celina wsiadła do przegubowca na przystanku obok cmentarza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegub mrz.

przym. przegubowy

Wiktionary

# przegubowy

przymiotnik

(1.1) posiadający przegub

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podjechał trolejbus przegubowy, ale i tak nie udało nam się do niego wsiąść.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegub mrz., przegubowiec mrz.

Wiktionary

# przegładzać

1. nie dawać komuś jeść przez dłuższy czas
2. przegładzać się - nie jeść przez dłuższy czas, być na ścisłej diecie

SJP.pl

# przegłębienie

Przegłębienie (trym) – w żeglarstwie i żegludze określenie pochylenia statku w stronę dziobu lub rufy. Ze względu na małe wartości, wielkość przegłębienia podaje się najczęściej nie w stopniach, lecz jako różnicę zanurzenia na dziobie i rufie. Przegłębienie kontrolowane jest za pomocą systemu trymującego, w którym główną rolę pełnią zbiorniki trymujące.

Wikipedia

# przegłodzić

1. nie dać komuś jeść przez dłuższy czas
2. przegłodzić się - powstrzymać się od jedzenia przez dłuższy czas, pobyć na ścisłej diecie

SJP.pl

# przegłos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

Wiktionary

Przegłos, inaczej metafonia, apofonia (ablaut – z niem.) – uwarunkowana fonologicznie wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim), powstała na skutek historycznych procesów fonetycznych, jak również proces fonetyczny, w wyniku którego pojawia się przegłos, np. przegłos lechicki. Apofonia dzieli się na jakościową, gdzie następuje alternacja całego dźwięku (np. łac. tego i toga) i ilościową, gdzie zmienia się długość samogłoski: lēgit – lĕgit.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Klasyczny przykład tzw. przegłosu polskiego, czyli procesu, który zaszedł tylko w naszym języku, polegał na przejściu „e” bądź w „o", bądź w „a” przed spółgłoskami szeregu t, d, s, z, n, r, ł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡwɔs, AS: pšegu̯os

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przegłosowy, głosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metafonia, umlaut

Wiktionary

# przegłosować

1. zadecydować o czymś w głosowaniu
2. pokonać kogoś w głosowaniu

SJP.pl

# przegłosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegłosować.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. głosowy, głośnikowy

Wiktionary

# przegłosowywać

1. decydować o czymś w głosowaniu
2. pokonywać kogoś w głosowaniu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przegłosować)

(1.1) decydować o czymś większością głosów

(1.2) pokonywać kogoś w głosowaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przegłosowywanie n.

czas. przegłosować dk.

przym. głosowy, głośnikowy

Wiktionary

# przehajpowany

środowiskowo: taki, który był bardzo wychwalany, promowany i nie spełnił oczekiwań

SJP.pl

# przehalsowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przehalsować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przehalsować dk.

Wiktionary

# przeholować

przemieścić przedmiot (najczęściej pojazd), holując go

SJP.pl

# przeholowywać

holując pojazd lub inny przedmiot, przeprowadzać go z jednego miejsca na drugie

SJP.pl

# przehuczeć

spędzić pewien czas na wydawaniu donośnych dźwięków

SJP.pl

# przehulać

1. bawiąc się, stracić, zmarnować pieniądze, majątek;
2. strawić jakiś czas hulając, bawiąc się

SJP.pl

# przehultajać

hultając się, bawiąc się, tracić, marnować coś

SJP.pl

# przeidealizować

przedstawić kogoś lub coś w sposób zbyt idealny; wyidealizować

SJP.pl

# przeidealizowywać

przedstawiać kogoś lub coś jako zbyt idealne

SJP.pl

# przeideologizować

podporządkować coś wpływom jakiejś ideologii w takim stopniu, że zostało to zniekształcone

SJP.pl

# przeigrać

1. przesadzić z lekkomyślnym postępowaniem i ponieść tego skutki;
2. dawniej: spędzić jakiś czas na igrze (zabawie)

SJP.pl

# przeinaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeinaczać)

(1.1) przedstawić niezgodnie z realiami

Wiktionary

# przeinatka

roślina z rodziny astrowatych; felicja różnolistna

SJP.pl

# przeinformowywać

nadmiernie obciążać informacjami

SJP.pl

# przeinstalować

w informatyce: ponownie zainstalować; zreinstalować

SJP.pl

# przeinstalowywać

dokonywać ponownej instalacji programu komputerowego

SJP.pl

# przeintelektualizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) nadać czemuś zbyt intelektualny charakter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wydaje mi się, że zbytnio przeintelektualizowałem swoją wczorajszą wypowiedź.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjĩntɛlɛktuwalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: pšei ̯ĩntelektuu̯alʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeintelektualizowanie n., intelekt mrz., intelektualista mos., intelektualistka ż., intelektualizm mrz., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., odintelektualizowanie n., odintelektualizowywanie n., zintelektualizowanie n.

czas. intelektualizować ndk., odintelektualizować dk., odintelektualizowywać ndk., zintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

Wiktionary

# przeintelektualizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie czemuś zbyt intelektualnego charakteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt mrz., intelektualista mos., intelektualistka ż., intelektualizm mrz., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., odintelektualizowanie n., odintelektualizowywanie n., zintelektualizowanie n.

czas. przeintelektualizować dk., intelektualizować ndk., odintelektualizować dk., odintelektualizowywać ndk., zintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

Wiktionary

# przeinwestowywać

inwestować w coś zbyt wiele

SJP.pl

# przeistaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeistaczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeistoczenie n.

czas. przeistaczać ndk., przeistoczyć dk.

Wiktionary

# przeistoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana formy lub postaci

(1.2) rel. w chrześcijaństwie: przemiana chleba i wina w ciało i krew Pańską

(1.3) rel. ryt w trakcie eucharystii, podczas którego następuje przeistoczenie (1.2)

Wiktionary

- przeistoczenie – część Eucharystii
- przeistoczenie – termin z systemu RPG Świat Mroku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Którzy chrześcijanie nie wierzą w przeistoczenie chleba i wina.

(1.3) Po przeistoczeniu ministrant zadzwonił dzwonkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeistaczacz m., przeistaczanie n.

czas. istnieć, przeistaczać ndk., przeistoczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) transsubstancjacja

Wiktionary

# przejąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejmować)

(1.1) dokonany od|przejmować.

czasownik zwrotny dokonany przejąć się (ndk. przejmować się)

(2.1) dokonany od|przejmować się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bo oni się oczywiście natychmiast przejęli, że USA będą zawracać głowę kolejnymi represjami.

(1.1) Kapitan polecił, aby pierwszy przejął dowodzenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšei ̯o̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejmowanie n., przejęcie n.

czas. przejmować ndk.

przym. przejmujący

przysł. przejmująco

Wiktionary

# przejadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejedzenie n.

czas. przejadać ndk., przejeść dk.

Wiktionary

# przejąkiwać

rzadko: wypowiadać, czytać coś na głos, jąkając się; odjękiwać, wybąkiwać

SJP.pl

# przejarane

młodzieżowo: mieć przejarane - znaleźć się w bardzo trudnej sytuacji; mieć przerąbane (przechlapane, przekichane, przepieprzone, przerypane, przesrane, przewalone)

SJP.pl

# przejaśniać

wycinać zbyt gęste gałęzie drzewa

SJP.pl

# przejaśniały

wycinać zbyt gęste gałęzie drzewa

SJP.pl

# przejaśnić

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejaśniać)

(1.1) dokonany od|przejaśniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjäɕɲit͡ɕ, AS: pšei ̯äśńić

Wiktionary

# przejaśnienia

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

SJP.pl

# przejaśnienie

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

SJP.pl

# przejaw

zewnętrzny, dający się zauważyć znak czegoś; objaw, oznaka, wyraz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oznaka czegoś, zewnętrzny znak

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjaf, AS: pšei ̯af

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejawianie n., przejawienie n.

czas. przejawiać ndk., przejawić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oznaka, znak, wyraz, symptom

Wiktionary

# przejawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przejawić)

(1.1) niedokonany od|przejawić.

czasownik zwrotny niedokonany przejawiać się (dk. przejawić się)

(2.1) niedokonany od|przejawić się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjavʲjät͡ɕ, AS: pšei ̯avʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejawić dk.

rzecz. przejawianie n., przejaw mrz.

Wiktionary

# przejawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšei ̯avʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejaw m.

czas. przejawiać, przejawić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokazywanie, manifestowanie, demonstrowanie

Wiktionary

# przejawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejawiać)

(1.1) okazać na zewnątrz

czasownik zwrotny dokonany przejawić się (ndk. przejawiać się)

(2.1) wyjść na jaw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjavʲit͡ɕ, AS: pšei ̯avʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejawianie n., przejaw mrz.

czas. przejawiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) objawić, okazać, pokazać, ujawnić, uzewnętrznić, wyrazić

Wiktionary

# przejawowość

ujawnianie się w określony sposób

SJP.pl

# przejawowy

→ przejaw

SJP.pl

#### Patrz:

przejaw

# przejazd

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa dwóch miejscowości w Polsce;

Wiktionary

przejazd:

- przebywanie jakiejś drogi pojazdem
- miejsce, w którym można przejechać w poprzek jakąś drogę
- w narciarstwie, w jeździe konnej: przejechanie przez zawodnika wyznaczonej trasy, zwykle podczas jakichś zawodów, wyścigów itp.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przejazd m., przejazdówka ż., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejechanie n., przejeżdżanie n., jazda ż., jezdnia ż., jezdny mos.

czas. przejeżdżać ndk., przejechać dk., jechać ndk., przyjechać dk.

przym. przejazdowy, jezdny

przysł. przejazdem

wykrz. jazda

Wiktionary

# przejazdem

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

SJP.pl

Przejazdem – polski zespół muzyczny założony w 1992 roku przez Pawła Sochę. Charakterystyczne dla grupy jest wypracowanie nowego stylu: połączenia muzyki szantowej i country, który muzycy nazwali shantry.

Wikipedia

# przejazdka

dawniej: przejażdżka

SJP.pl

# przejazdowo

Przejazdowo (niem. Quadendorf) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański na obszarze Żuław Gdańskich.

Miejscowość jest lokalnym węzłem drogowym (skrzyżowanie drogi krajowej nr 7 (E77) z drogami wojewódzkimi nr 226 i 501 i graniczy bezpośrednio z Gdańskiem. Niegdyś przez wioskę przechodziła linia kolei wąskotorowej. Miejscowość posiada całodobowe połączenie komunikacją miejską z Gdańskiem liniami autobusowymi.

Wikipedia

# przejażdżka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka jazda, zwykle dla przyjemności, np. samochodem, konno

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjaʃt͡ʃka, AS: pšei ̯aščka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jezdny mos., jazda ż., przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

przym. przejezdny

przysł. przejezdnie

wykrz. jazda

Wiktionary

# przejebać

przepierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrać;
2. stracić coś w wyniku porażki;
3. przeciąć;
4. roztrwonić;
5. o mężczyźnie: odbyć stosunek płciowy

SJP.pl

# przejebywać

przepierdalać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrywać;
2. tracić coś w wyniku porażki;
3. przecinać;
4. roztrwaniać

SJP.pl

# przejechać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

(1.2) jadąc, przebyć lub pokonać jakąś trasę

(1.3) mot. potrącić kogoś, prowadząc pojazd

czasownik zwrotny przejechać się

(2.1) przen. zawieść się na kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przejechałam już 50 kilometrów.

(1.3) Przechodzień nieoczekiwanie wtargnął na ulicę, więc nie miałem najmniejszych szans, by go nie przejechać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛxat͡ɕ, AS: pšei ̯eχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

czas. jechać, przejeżdżać ndk., przejeździć dk.

przym. przejezdny

przysł. przejezdnie

Wiktionary

# przejechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejechać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., Przejazd mrz.

czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

przym. przejezdny

przysł. przejezdnie

Wiktionary

# przejęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzymiotnikowy od|przejąć.

(1.2) niepokój, zaniepokojenie, poddenerwowanie

Wiktionary

Przejęcie przedsiębiorstwa – transakcja polegająca na przeniesieniu kontroli nad działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa. Następuje zazwyczaj w wyniku wykupienia udziałów, za zgodą lub bez zgody zarządu przejmowanego przedsiębiorstwa (wrogie przejęcie).

Powodami przejęć przedsiębiorstw są m.in. chęć zwiększenia korzyści skali, uzyskania dostępu do kompetencji lub technologii, uzupełnienie portfolio produktów i wejście na rynek innego państwa.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przejąć dk., przejmować ndk.

rzecz. przejmowanie n.

Wiktionary

# przejednać

1. uzyskać czyjeś przebaczenie lub czyjąś zgodę na coś, zjednać sobie czyjąś przychylność; przebłagać, ułagodzić;
2. rzadko: przejednać się - dać się ułagodzić, przestać się gniewać; przebaczyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejednywać)

(1.1) dokonany od|przejednywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chciałem się z nim pokłócić, ale przejednał mnie zapewnieniem, że „pamięta jeszcze dobre, polskie czasy”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛdnat͡ɕ, AS: pšei ̯ednać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejednanie n.

czas. jednać

Wiktionary

# przejednanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejednać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jednać, przejednać dk.

Wiktionary

# przejedzony

taki, który się przejadł (objadł się)

SJP.pl

# przejękiwać

dawniej: gwiżdżąc, przelatywać koło kogoś

SJP.pl

# przejezdna

kobieta będąca gdzieś przejazdem; przejeżdżająca

SJP.pl

# przejezdniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przejezdny

SJP.pl

# przejezdność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejezdne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

przym. przejezdny

przysł. przejezdnie

Wiktionary

# przejezdny

1. taki, którym można przejechać, nadający się do przejechania; drożny;
2. taki, który gdzieś przejeżdża, będący przejazdem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący przejazdem; zatrzymujący się na chwilę przed dalszą podróżą

(1.2) nadający się do przejazdu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba będąca przejazdem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejeżdżanie n., przejezdność ż., przejechanie n., przejażdżka ż.

czas. przejechać, przejeżdżać

Wiktionary

# przejeżdżać

czasownik przechodni

(1.1) przebywać jakąś drogę lądowym środkiem lokomocji

(1.2) o lądowym środku lokomocji: przebywać jakąś drogę

(1.3) dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy

(1.4) ranić lub zabijać istotę żywą na skutek najechania na nią, lub potrącenia jej

czasownik nieprzechodni

(2.1) jadąc, mijać określone miejsce

(2.2) przesunąć coś po czymś innym

(2.3) zostać przesuniętym po czymś innym

czasownik zwrotny

(3.1) jechać dla własnej przyjemności

(3.2) pot. ostro wyśmiać lub skrytykować kogoś

(3.3) pot. zawieść się

(3.4) pot. umierać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przejeżdżaliśmy tę trasę już wielokrotnie.

(1.2) W ramach testów każdy samochód przejeżdża pewien odcinek.

(1.3) Przejeżdżamy właśnie Wisłę.

(1.4) O Boże, na tym filmie ze wszystkich stron widać jak przejeżdżam człowieka!

(2.1) Ciągle ktoś przejeżdża ten zakazu wjazdu.

(2.2) Przejeżdżając metalem po szkle uzyskasz niezbyt miły dźwięk.

(2.3) Patrzyli z zapartym tchem, jak palec nauczyciela przejeżdża wzdłuż listy w dzienniku.

(3.1) […] najbardziej urocza uliczka Krakowa, po której zaczarowanymi dorożkami przejeżdżali się bohaterowie wiersza Gałczyńskiego. [http://bluephotos.blogspot.com/2007/12/moemy-na-chwil-powrci-do-krakowskiego.html Internet]

(3.2) Przejeżdżał się po nim nie raz i nie dwa.

(3.3) Przejeżdżałem się na kobietach wielokrotnie, ale ciągle łapię się w te same sidła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: pšei ̯ežǯać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejezdny mos., Przejazd mrz., przejezdność ż., przejechanie n., przejeżdżanie n., przejazd, przejażdżka

przym. przejezdny

czas. dojeżdżać, najeżdżać, nadjeżdżać, nazjeżdżać, objeżdżać, odjeżdżać, podjeżdżać, poodjeżdżać, poprzyjeżdżać, porozjeżdżać, powjeżdżać, powyjeżdżać, pozjeżdżać, przyjeżdżać, rozjeżdżać, ujeżdżać, wyjeżdżać, zajeżdżać, zjeżdżać, przejechać, jechać

Wiktionary

# przejeżdżająca

kobieta będąca gdzieś przejazdem; przejezdna

SJP.pl

# przejeżdżający

osoba będąca gdzieś przejazdem; przejezdny

SJP.pl

# przejeżdżalność

cecha drogi nadającej się do przejazdu; przejezdność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejeżdżalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przejeżdżalny

Wiktionary

# przejeżdżalny

nadający się do przejazdu; przejezdny

SJP.pl

# przejeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejeżdżać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjɛʒˈd͡ʒãɲɛ, AS: pšei ̯ežǯãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

czas. zjeżdżać, przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

przym. przejezdny

Wiktionary

# przejęzyczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

Wiktionary

Przejęzyczenie (także przejęzyczenie się, omyłka słowna, lapsus językowy, pot. lapsus, z łac. lapsus – pomyłka) – rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi wskutek roztargnienia, przez nieuwagę lub niewiedzę. Polega na niewłaściwym doborze lub użyciu wyrazów bądź ich przekręceniu (zniekształceniu). Lapsus może dotyczyć wypowiedzi ustnej bądź pisemnej. Jego skutki mogą być banalne (rozbawienie słuchaczy i czytelników), jednakże w niektórych dziedzinach życia skutki mogą być doniosłe i z upływem czasu nieodwracalne (np. dyplomacja, orzecznictwo organów władzy publicznej, hierarchów kościelnych, dydaktyka). Natomiast nie jest właściwym przejęzyczeniem umyślne sformułowanie wypowiedzi w sposób błędny, czym jej autor zamierzał coś osiągnąć (np. dowcip).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przejęzyczenie spikera, który podkreślił, że wcale nie było mowy o obecnym prezydencie, nie było zrobione przypadkowo. ([http://search.ruscorpora.ru/?mycorp=&req=%EE%E3%EE%E2%EE%F0%EA%E0&subcorpus=%CF%CA*&t=1000&text=lexform&q=990484107&p=1 z Korpusu])

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšei ̯ẽũ̯zyčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. język m., języczek m., jęzor m., językowiec m., języcznik m.

czas. przejęzyczyć się dk.

przym. językowy

przysł. językowo

Wiktionary

# przejma

poprzeczny element konstrukcyjny występujący w układzie co najmniej trzech elementów podłużnych; wymian

SJP.pl

- przejma – rodzaj belki w stropie lub dachu

Wikipedia

# przejmować

brać, przyjmować to, co wcześniej należało do kogoś innego, odbierać coś od kogoś, brać na swój rachunek, użytek, do dalszego wykorzystania, na swoją odpowiedzialność

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przejąć)

(1.1) brać coś po innym właścicielu czy zwierzchniku

(1.2) brać czyjeś zachowania jako własne

(1.3) zatrzymywać kogoś lub coś w drodze

(1.4) stawać się panującym stanem fizycznym lub psychicznym

czasownik zwrotny niedokonany przejmować się (dk. przejąć się)

(2.1) odczuwać strach o co lub wzruszenie

(2.2) traktować coś bardzo poważnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejmowanie n., przejęcie n.

czas. przejąć dk.

przym. przejmujący

przysł. przejmująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brać, odbierać, przechwytywać, zabierać

(1.2) przyswajać, wzorować się, zapożyczać

(1.3) przechwytywać

(1.4) ogarniać, opanowywać, przenikać

(2.1) martwić się, niepokoić się, wzruszać się

(2.2) brać do serca

Wiktionary

# przejmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejmować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjmɔˈvãɲɛ, AS: pšei ̯movãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejmować ndk., przejąć dk.

rzecz. przejęcie n.

Wiktionary

# przejmujący

przenikliwy, przeraźliwy; wzruszający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiż przejmujący to był widok, rozdzierał serce!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejąć dk., przejmować ndk.

przym. przejęty

przysł. przejmująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przenikliwy

Wiktionary

# przejrzałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejrzałe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przejrzały

Wiktionary

# przejrzały

1. zbyt dojrzały;
2. taki, który lata świetności ma już za sobą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty

(1.2) iron. o człowieku: w podeszłym wieku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) A baby, zwłaszcza dojrzałe i przejrzałe, stanowią większość elektoratu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejrzeć dk.

rzecz. przejrzałość ż.

Wiktionary

# przejrzeć

1. przeniknąć wzrokiem, spojrzeć przez coś;
2. zobaczyć coś jedno po drugim; sprawdzić; przewertować;
3. zacząć widzieć; odzyskać wzrok; rozpoznać czyjeś zamiary, intencje;
4. przekroczyć okres szczytowej dojrzałości, stać się zbyt dojrzałym;
5. przejrzeć się - zobaczyć swoje odbicie w czymś

SJP.pl

czasownik

(1.1) obejrzeć coś dokładnie, sprawdzając stan tego i/lub jakość

(1.2) obejrzeć coś, na ogół pobieżnie, w celu zaznajomienia się z tym

(1.3) rozpoznać czyjeś prawdziwe zamiary, rozszyfrować kogoś, zobaczyć dokładnie jaki ktoś jest naprawdę

(1.4) stać się częściowo widocznym

(1.5) zacząć widzieć

(1.6) zrozumieć swój błąd, złe zrozumienie, niewiedzę

(1.7) przeniknąć coś wzrokiem

(1.8) roślinach i ich owocach: stać się zbyt dojrzałym

czasownik zwrotny

(2.1) przejrzeć się → obejrzeć swoje odbicie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wystarczy obejrzeć telewizję, posłuchać radia lub przejrzeć gazetę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjʒɛt͡ɕ, AS: pšei ̯žeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejrzenie dk., przeglądanie ndk., przeglądnięcie dk., przejrzewanie ndk.

czas. przeglądać ndk., przeglądnąć dk.

przym. przejrzysty, przejrzały

Wiktionary

# przejrzewać

o owocach: stawać się zbyt dojrzałym

SJP.pl

# przejrzynka

przejrzynka skalica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

# przejrzyściej

stopień wyższy od przysłówków: przejrzysto, przejrzyście

SJP.pl

# przejrzystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejrzyste; cecha tych, którzy są przejrzyści

Wiktionary

Przezroczystość – zdolność materiału, ośrodka do przewodzenia (transmitancji) światła.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przejrzysty

Wiktionary

# przejrzystszy

stopień wyższy od przymiotnika: przejrzysty

SJP.pl

# przejrzysty

przymiotnik

(1.1) taki, który przepuszcza promienie słoneczne

(1.2) łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji

(1.3) przen. publ. działający jawnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda w rzece była przejrzysta i zimna.

(1.2) Nowa ustawa unormowała w sposób przejrzysty obowiązki ratownika medycznego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛjˈʒɨstɨ, AS: pšei ̯žysty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejrzystość ż., przejrzenie n.

czas. przejrzeć dk.

przysł. przejrzyście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyrazisty, przezroczysty, prześwitujący, czysty, jasny

(1.2) jasny, klarowny, zrozumiały, jednoznaczny, wyrazisty, logiczny

(1.3) jawny, transparentny

Wiktionary

# przejść

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przechodzić)

(1.1) zob. przechodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛjɕt͡ɕ, AS: pšei ̯ść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejście n., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n., przechadzanie n.

czas. przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

przym. przejściowy, przechodni

przysł. przejściowo

partyk. przeszło

Wiktionary

# przejścia

Przejścia, transitiones, figura retoryczna polegająca na kierowaniu uwagi słuchacza (widza) na kolejne części wypowiedzi, ułatwiająca śledzenie toku wypowiedzi. Zwykle w postaci zapowiedzi lub zwrotów ustanawiających ramy narracji.

przykłady:

- po pierwsze..., po wtóre...
- na wstępie...., po czym...
- wynika stąd...
- podsumowując...
- na zakończenie...

Wikipedia

# przejście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejść.

(1.2) miejsce, przez które można przejść

(1.3) książk. zwykle przykre zdarzenie, doświadczenie; także przeżycie spowodowane tym zdarzeniem

(1.4) książk. faza pośrednia między dwoma elementami, zjawiskami, okresami itp.

(1.5) muz. wstawka między dwiema częściami utworu

(1.6) sport. w siatkówce: zmiana ustawienia drużyny na boisku, po zdobyciu prawa do wykonywania zagrywki, polegająca na przesunięciu zawodników o jedną pozycję, zgodnie z ruchem wskazówek zegara

Wiktionary

## W geomorfologii

- przejście – odcinek rzeki pomiędzy sąsiadującymi ze sobą zakolami

## W kinematografii

- Przejście – polski film fabularny z 2022 roku w reżyserii Doroty Lamparskiej na podstawie opowiadania Weroniki Murek
- Przejście (The Passage) – amerykański serial telewizyjny z 2019 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tym razem fala protestów musi zmusić rządy do przejścia od słów do czynów.

(1.2) Zróbcie przejście dla niepełnosprawnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjɕt͡ɕɛ, AS: pšei ̯śće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n.

czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

przym. przejściowy, przechodni

przysł. przejściowo, przechodnio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.6) rotacja

Wiktionary

# przejściówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. okres przejściowy

(1.2) pot. coś tymczasowego, mającego charakter przejściowy, zwykle o mieszkaniu

(1.3) pot. element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki

(1.4) pot. wierzchnie okrycie noszone w okresie jesiennym lub wiosennym

(1.5) hist. gwara. więz. przejściowa cela więzienna w czasach okupacji hitlerowskiej

(1.6) pot. bilet kolejowy umożliwiający podróżowanie między ostatnią stacją przed przejściem granicznym a pierwszą stacją po drugiej stronie granicy

(1.7) pot. mot. samochód osobowy marki Polonez w wersji MR'89

Wiktionary

Adapter (w języku angielskim także adaptor), potocznie przejściówka; element adaptujący tj. przystosowujący – element umożliwiający zastosowanie urządzenia do innych celów niż zostało to pierwotnie przewidziane.

Szerzej rzecz ujmując jest to element, lub zespół elementów, łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia, lub jedno urządzenie z drugim, umożliwiający ich współpracę lub pełnienie określonej funkcji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Mieszkamy w przejściówce, nawet nie rozpakowujemy rzeczy z kartonów.

(1.3) Rewelacyjna, poręczna, wygodna w użyciu przejściówka dysku twardego 2,5 cala na 3,5.

(1.7) Ale fajnego poloneza przejściówkę kupiłeś! Ja nadal marzę o kapitalnym remoncie mojego malucha.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛjɕˈt͡ɕufka, AS: pšei ̯śćufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejściowość ż., przejście n., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n., przechodzień mos.

przym. przejściowy

przysł. przejściowo

czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary

# przejściowo

przysłówek

(1.1) w sposób przejściowy, tymczasowo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przechodzenie n., przechodniość ż., przechadzka ż., przejście n., przejściówka ż.

przym. przejściowy

czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tymczasowo, chwilowo, czasowo

Wiktionary

# przejściowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejściowe; cecha tych, którzy są przejściowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przejściowy

rzecz. przejściówka ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n., przejście n.

czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary

# przejściowy

przymiotnik

(1.1) mający charakter krótkotrwały; taki, który przeminie

(1.2) mający charakter tymczasowy, prowizoryczny

(1.3) stanowiący przejście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam w pracy przejściowe problemy związane z przyszłoroczną fuzją.

(1.1) Terror, akty przemocy są zjawiskami przejściowymi i tak też należy je traktować.

(1.2) Twoja poprawka w tym projekcie to jedynie przejściowe rozwiązanie.

(1.2) W Pomiechówku znajdował się kiedyś mały, przejściowy obóz koncentracyjny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przejście n., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n.

czas. przejść, przechadzać się, przechodzić

przysł. przejściowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tymczasowy, krótkotrwały, nietrwały, przemijający, przelotny, chwilowy

(1.2) tymczasowy, prowizoryczny, niedopracowany, chwilowy

Wiktionary

# przekabacać

potocznie: przekonywać kogoś do własnych interesów, wpływać na zmianę czyichś zapatrywań; wkupiać się w łaski, zaskarbiać zaufanie, przeciągać na swoją stronę

SJP.pl

# przekabacić

potocznie: przekonać kogoś do własnych interesów, wpłynąć na zmianę czyichś zapatrywań; wkupić się w łaski, zaskarbić zaufanie, przeciągnąć na swoją stronę

SJP.pl

# przekablować

1. dawniej: przekazać jakąś informację za pomocą łączy telefonicznych; przedzwonić, przetelefonować;
2. potocznie: przekazać donos, oskarżenie, plotkę; nakablować, donieść

SJP.pl

# przekablowywać

1. dawniej: przekazywać jakąś informację za pomocą łączy telefonicznych; przedzwaniać;
2. potocznie: przekazywać donos, oskarżenie, plotkę; kablować, donosić

SJP.pl

# przekarnawałować

czasownik

(1.1) stracić pieniądze lub czas na zabawę, tańce, karnawałowanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkarnavaˈwɔvat͡ɕ, AS: pšekarnavau̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekarnawałowanie n., karnawał, karnawałowicz

przym. karnawałowy

czas. karnawałować, nakarnawałować się, rozkarnawałować się

Wiktionary

# przekarnawałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekarnawałować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkarnavawɔˈvãɲɛ, AS: pšekarnavau̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekarnawałować

Wiktionary

# przekartowywać

1. przetasowywać;
2. dawniej: przekartkowywać

SJP.pl

# przekąs

ironia; szyderstwo; drwina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. drwiąca uwaga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekąska ż., przekąseczka ż.

czas. przekąsać ndk., przekąsić dk., przekąsywać ndk., przekąszać ndk.

przym. przekąskowy, przekąsny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drwina, ironia, szyderstwo, zjadliwość

Wiktionary

# przekąseczka

zdrobnienie od: przekąska

SJP.pl

# przekąsić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekąszać)

(1.1) zjeść nieco dla zaspokojenia głodu; pożywić się na szybko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekąszenie n., przekąs mrz., przekąska ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podjeść, przegryźć

Wiktionary

# przekąska

zakąska, zagryzka;
1. jedzenie spożywane między regularnymi posiłkami; antypast, przystawka;
2. wędliny, ryby, marynaty itp. podawane do alkoholu; zagrycha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

(1.2) wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki

Wiktionary

Przekąska – rodzaj posiłku⁣, który został zaprojektowany, w celu zaspokojenia tzw. małego głodu pomiędzy głównymi posiłkami (śniadaniem, obiadem, kolacją). Można wyróżnić przekąski: słodkie, słone oraz tłuste.

Typy konsumentów przekąsek:

- generacja Z – w przekąskach upatrują redukcji lęków i nudy
- generacja Y – przekąski traktują jako "małe" posiłki
- generacja X – przekąszają dla przyjemności

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Myślałem, że zjem obiad podczas konferencji, ale podano tylko przekąski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃w̃ska, AS: pšekõũ̯ska

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przekąskowy

czas. przekąszać ndk., przekąsić dk.

rzecz. przekąs m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przegryzka, małe co nieco

(1.2) zakąska, zagryzka, zagrycha

Wiktionary

# przekaszleć

spędzić określony czas na kaszleniu; przekasłać

SJP.pl

# przekasłać

spędzić określony czas na kaszleniu; przekaszleć

SJP.pl

# przekątna

1. odcinek łączący dwa wierzchołki wieloboku nieleżące na tym samym boku;
2. ukośna linia na płaszczyźnie zbliżonej kształtem do wieloboku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

Wiktionary

Przekątna, dawniej przekątnia – pojęcie geometryczne o dwóch znaczeniach:

- w geometrii płaskiej (planimetrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta nieleżące na jednym boku tego wielokąta,
- w geometrii trójwymiarowej (stereometrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielościanu nieleżące na jednej ścianie tego wielościanu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Równoległobok to czworokąt, w którym przekątne przecinają się nawzajem na połowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃ntna, AS: pšekõntna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) diagonalna

Wiktionary

# przekątnia

Przekątna, dawniej przekątnia – pojęcie geometryczne o dwóch znaczeniach:

- w geometrii płaskiej (planimetrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta nieleżące na jednym boku tego wielokąta,
- w geometrii trójwymiarowej (stereometrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielościanu nieleżące na jednej ścianie tego wielościanu.

Wikipedia

# przekątniowy

→ przekątnia

SJP.pl

#### Patrz:

przekątnia

# przekątny

rzadko: diagonalny, ukośny

SJP.pl

# przekaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot

(1.2) pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank

(1.3) wysłanie pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.4) formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.5) techn. przesył, przekazanie czegoś

(1.6) treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser, muzyk) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkas, AS: pšekas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekazanie dk., przekazywanie ndk., przekaźnik

czas. przekazać dk., przekazywać ndk.

przym. przekazowy, przekaźnikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przelew

(1.5) transmisja, transfer

Wiktionary

# przekazać

1. powierzyć komuś coś;
2. powtórzyć komuś jakąś informację

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekazywać)

(1.1) dokonany od|przekazywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkazat͡ɕ, AS: pšekazać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekazanie n., przekazywanie n., przekaz mrz., przekaźnik

Wiktionary

# przekazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekazać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekazać dk., przekazywać ndk.

rzecz. przekazywanie n., przekaz mrz., przekaźnik mrz.

Wiktionary

# przekaziciel

dawniej: ten, kto przekazuje coś

SJP.pl

# przekazicielka

dawniej: ta, która przekazuje coś

SJP.pl

# przekaziory

żartobliwie: środki masowego przekazu

SJP.pl

# przekaźnik

1. urządzenie stosowane np. w automatyce, odbierające jakieś sygnały, przetwarzające je i przesyłające dalej;
2. przekaźnik nerwowy - związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); neuroprzekaźnik, mediator, neuromediator, neurotransmiter, transmiter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej

(1.2) elektr. urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

Wiktionary

Przekaźnik – urządzenie elektryczne lub elektroniczne zaprojektowane do wywołania ustalonej nagłej zmiany stanu w jednym lub więcej obwodach wyjściowych przy spełnieniu odpowiednich warunków wejściowych. Przekaźnik reaguje na zmianę pewnej wejściowej wielkości fizycznej (na przykład napięcia, natężenia prądu, ciśnienia płynu, temperatury) w taki sposób, że po przekroczeniu pewnej jej wartości sygnał wyjściowy zmienia się skokowo (z reguły z włącz na wyłącz albo odwrotnie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Koło mojego domu postawiono przekaźnik telefonii komórkowej.

(1.2) Dzięki przekaźnikom można opracowywać skomplikowane obwody automatyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkaʑɲik, AS: pšekaźńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekaźnikownia ż., przekaz m., przekazywanie n., przekazanie n.

czas. przekazywać ndk., przekazać dk.

przym. przekaźnikowy

Wiktionary

# przekaźnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przekaźnikiem, dotyczący przekaźnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekaźnik m., przekaz mrz.

Wiktionary

# przekazywać

czasownik przechodni

(1.1) dawać komuś coś (jakiś przedmiot)

(1.2) dawać komuś uprawnienia do czegoś

(1.3) (o emocjach) wzbudzać w odbiorcy

(1.4) (o myślach, ideach) być odczytanym / zrozumianym przez odbiorcę

(1.5) powtarzać / przesyłać informację

(1.6) telekom. inform. przesyłać sygnał, informację

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Towary przekazujemy natychmiast po otrzymaniu dowodu wpłaty.

(1.1) Prochy zmarłych przekazujemy rodzinom.

(1.2) Dyrektor zawsze przekazuje władzę zastępcy na czas swojej nieobecności.

(1.3) Niby nic nie robisz, a przekazujesz mi tyle radości!

(1.4) Ten artykuł nie przekazuje nam żadnej nowej koncepcji.

(1.5) Sekretarka przekazuje mi, że jest pan skłonny zaakceptować naszą ofertę.

(1.5) Reporter przekazuje, że z rozbitej cysterny ulotnił się chlor.

(1.6) Satelita przekazuje pierwszy sygnał dopiero osiem godzin po starcie.

(1.6) Ruter nie przekazuje pakietów. Chyba jest źle skonfigurowany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkaˈzɨvat͡ɕ, AS: pšekazyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekaz m., przekaźnik m., przekazywanie n., przekazanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dawać, oddawać, powierzać, wręczać

(1.2) dawać, powierzać

(1.5) podawać, ogłaszać

(1.6) wysyłać, emitować

Wiktionary

# przekazywalność

zdolność, możność przekazywania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekazywalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przekazywalny

Wiktionary

# przekazywalny

dający się przekazać

SJP.pl

# przekazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekazywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekazywać ndk., przekazać dk.

rzecz. przekazanie n., przekaz m., przekaźnik mrz.

Wiktionary

# przekiblować

potocznie: spędzić dłuższy czas tym samym miejscu

SJP.pl

# przekiblowywać

przesiadywać w więzieniu przez pewien czas

SJP.pl

# przekierować

przenieść, skierować w inne miejsce

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekierowywać)

(1.1) dokonany od|przekierowywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przekierowała mi numery telefonów, aby połączenia trafiały na jej numer.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛcɛˈrɔvat͡ɕ, AS: pšeḱerovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kierowca mos., przekierowanie n.

czas. kierować ndk.

Wiktionary

# przekierowanie

przenieść, skierować w inne miejsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekierować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekierować dk.

Wiktionary

# przekierowywać

przenosić, skierowywać w inne miejsce

SJP.pl

# przekierowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekierowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekierowywać ndk.

Wiktionary

# przekimanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekimać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekimać dk.

Wiktionary

# przekląć

1. rzucić na kogoś klątwę; wykląć;
2. potępić coś złorzecząc;
3. użyć przekleństwa, źle się wyrazić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeklinać)

(1.1) dokonany od|przeklinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛklɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeklõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeklinanie n., przekleństwo n.

czas. przeklinać, wykląć

przym. przeklęty

Wiktionary

# przeklasa

nazwisko

SJP.pl

# przekleić

nakleić w inne miejsce

SJP.pl

# przeklejać

naklejać w inne miejsce

SJP.pl

# przekleństwo

1. obelżywy, wulgarny wyraz używany w stosunku do kogoś lub dla wyrażenia gniewu, złości;
2. klątwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

(1.2) klątwa, życzenie komuś źle

Wiktionary

- przekleństwo – ogólne określenie dla grupy słów hebrajskich oraz greckich o wspólnym znaczeniu zapowiadania zła
- Przekleństwo – powieść Karola Bunscha z 1973 roku należąca do cyklu Powieści
- przekleństwo – potocznie wulgaryzm

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Młodzież rozmawiając między sobą używa dużo przekleństw.

(1.2) (…) dzieci, urodzone z tej miłości, przychodziły na świat ze stygmatem przekleństwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ, AS: pšeklẽĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeklinać, przekląć, kląć, wykląć

przym. przeklęty

rzecz. przeklinanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) klątwa

Wiktionary

# przeklepać

1. klepiąc, przebyć jakiś czas;
2. klepiąc, przebić na wylot;
3. przenośnie: szybko coś odmówić, np. wiersz, pacierz

SJP.pl

# przeklepywać

1. klepiąc, przebijać na wylot;
2. przenośnie: prędko odmawiać wiersz, pacierz itp.

SJP.pl

# przeklętnik

dawniej:
1. człowiek przeklęty, zasługujący na przekleństwo;
2. człowiek nałogowo przeklinający;
3. diabeł, bies

SJP.pl

# przeklęty

1. rzucić na kogoś klątwę; wykląć;
2. potępić coś złorzecząc;
3. użyć przekleństwa, źle się wyrazić

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przekląć

Wiktionary

Przeklęty (org. Thinner) – amerykański film grozy z 1996 roku.Film jest ekranizacją powieści Stephena Kinga pt. Chudszy (Thinner).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zabiję tę przeklętą istotę.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekląć, przeklinać

rzecz. przekleństwo n., przeklęcie n., przeklinanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cholerny, okropny, straszny, wredny, wstrętny

Wiktionary

# przeklikać

wielokrotnie kliknąć myszką komputerową, by dostać się do pożądanej treści

SJP.pl

# przeklinać

1. rzucać na kogoś klątwę; wyklinać
2. potępiać coś złorzecząc, nie móc myśleć o czymś bez przekleństwa
3. używać przekleństw, kląć

SJP.pl

czasownik

(1.1) kląć, używać wulgarnego słownictwa

(1.2) rzucać klątwę, życzyć źle

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ, AS: pšeklʹĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeklinanie n., przekleństwo

przym. przeklęty

czas. przekląć, kląć, wykląć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kląć, bluzgać, przen. wyrażać się

(1.2) bluźnić

Wiktionary

# przeklinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeklinać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛklʲĩˈnãɲɛ, AS: pšeklʹĩnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeklinać, przekląć, kląć, wykląć

rzecz. przekleństwo n.

przym. przeklęty

Wiktionary

# przekludzić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przeprowadzić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekludzać się

Wiktionary

# przekminiać

potocznie: przemyśliwać coś

SJP.pl

# przekminić

potocznie: przemyśleć coś

SJP.pl

# przekochać

potocznie:
1. spędzić jakiś czas na odbywaniu stosunku płciowego;
2. obyć długi i intensywny stosunek płciowy

SJP.pl

# przekochany

potocznie:
1. spędzić jakiś czas na odbywaniu stosunku płciowego;
2. obyć długi i intensywny stosunek płciowy

SJP.pl

# przekolorować

zmienić kolor czegoś

SJP.pl

# przekolorowywać

zmieniać kolory czegoś

SJP.pl

# przekoloryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekoloryzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekoloryzować dk.

Wiktionary

# przekomarzać

przekomarzać się - spierać się z kimś, bardziej dla żartu, niż obrony swoich racji, droczyć się

SJP.pl

# przekomarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekomarzać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z potocznie rozpoznawanych (Laura i Filon) wyznaczników gatunkowych idylli, właściwie niczego nie odnajdziemy, bo ani śladu przekomarzań kochanków, wymiany podarunków, rozstań o świcie, zapewnień o miłości (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieprzekomarzanie n., komar mzw., komarek mzw., Komar mzw., komarowate nmos.

czas. przekomarzać ndk.

przym. komarzy, komarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) droczenie

Wiktionary

# przekomarzanka

żartobliwe przekomarzanie się z kimś

SJP.pl

# przekombinować

potocznie: zrobić coś zbyt wymyślnie i nie osiągnąć zamierzonego rezultatu

SJP.pl

# przekombinowywać

potocznie: robić coś zbyt wymyślnie, nie osiągając zamierzonego rezultatu

SJP.pl

# przekomiczność

→ przekomiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekomiczne; cecha tych, którzy są przekomiczni

Wiktionary

#### Patrz:

przekomiczny

#### Powiązane:

przym. przekomiczny

Wiktionary

# przekonać

1. zmienić czyjś stosunek do czegoś przez wykazanie pewnych racji, dowiedzenie słuszności
2. przekonać się:
a) zmienić swój stosunek do czegoś, dostrzegłszy słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężyć w sobie niechęć do czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przekonywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃nat͡ɕ, AS: pšekõnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekonanie n., przekonywanie n.

przym. przekonany

Wiktionary

# przekonanie

pewność co do słuszności czegoś, wyrobiony pogląd na coś; przeświadczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

(1.2) odczasownikowy od|przekonać.

Wiktionary

Przekonanie – sąd, zdanie oparte na przeświadczeniu o prawdziwości, słuszności czegoś.

Z pojęciem przekonania wiążą się następujące terminy:

- ekspansja przekonań – dołączenie nowych przekonań do już posiadanych,
- kontrakcja przekonań – odrzucenie przekonania,
- rewizja przekonań – odrzucenie przekonania i dołączenie przekonania przeciwnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przekonanie o płaskości Ziemi wbrew pozorom w średniowieczu nie było powszechne.

(1.1) Jego przekonanie o własnej wyższości jest bardzo aroganckie.

(1.2) Przekonanie go do zmiany opinii może być trudne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ, AS: pšekõnãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekonywanie n.

czas. przekonywać ndk., przekonać dk.

przym. przekonany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeświadczenie, wiara, zdanie, sąd, pogląd, opinia

(1.2) perswazja

Wiktionary

# przekonany

1. zmienić czyjś stosunek do czegoś przez wykazanie pewnych racji, dowiedzenie słuszności
2. przekonać się:
a) zmienić swój stosunek do czegoś, dostrzegłszy słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężyć w sobie niechęć do czegoś

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: przekonać

przymiotnik jakościowy

(2.1) pewny, całkowicie wierzący w słuszność jakiegoś stwierdzenia lub obserwacji

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Birdie przeżyła właśnie upokarzające rozstanie z narzeczonym i była przekonana, że już nigdy nie wyjdzie za mąż.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekonanie n.

czas. przekonać dk.

Wiktionary

# przekonfigurować

zmienić konfigurację

SJP.pl

# przekonsultowywać

omawiać, przedyskutowywać coś w większym gronie

SJP.pl

# przekonujący

trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonywający, przekonywujący (słowo często oceniane jako niepoprawne)

SJP.pl

# przekonwertować

w informatyce: dokonać konwersji pliku

SJP.pl

# przekonwertowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekonwertować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekonwertować dk.

Wiktionary

# przekonwertowywać

w informatyce: dokonywać konwersji pliku

SJP.pl

# przekonywać

1. zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
2. przekonywać się:
a) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekonać)

(1.1) zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

czasownik zwrotny niedokonany przekonywać się (dk. przekonać się)

(2.1) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

(2.2) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ, AS: pšekõnyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekonanie n., przekonywanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perswadować, tłumaczyć, agitować, nakłaniać, nawoływać, urabiać, wpływać, namawiać

Wiktionary

# przekonywający

trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonujący, przekonywujący (słowo często oceniane jako niepoprawne)

SJP.pl

# przekonywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekonywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃nɨˈvãɲɛ, AS: pšekõnyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekonywać ndk., przekonać dk.

rzecz. przekonanie n.

Wiktionary

# przekonywujący

(słowo często oceniane jako niepoprawne) trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonujący, przekonywający

SJP.pl

# przekop

1. rów łączący coś z czymś
2. rzadziej: tunel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rów w ziemi wykopany celem połączenia jednego miejsca z innym

(1.2) górn. wyrobisko korytarzowe poziomo drążone

(1.3) hydrol. kanał hydrotechniczny;

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przekopać

Wiktionary

- przekop – kanał hydrotechniczny
  - Przekop Wisły
  - Przekop Szczytnicki
  - Przekop Mierzei Wiślanej
- Przekop – rezerwat przyrody

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przekopać, przekopywać

rzecz. przekopa ż., przekopanie n., przekopnica ż., przekopywanie n., wykopki nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kanał, przejście podziemne, rów, tunel

Wiktionary

# przekopać

1. przebić, przeprowadzić poprzez kopanie
2. kopiąc spulchnić, skopać pewien kawałek gruntu
3. przekopać się:
a) przebić się, przedostać się dzięki kopaniu
b) przedostać się z trudem przez coś sypkiego, zwykle przez śnieg

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekopywać)

(1.1) dokonany od|przekopywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy już całe miasto było przekopane, przez owe dziury w murach i korytarze uliczne przedostali się do nas "nasi" ze zgrupowania Chrobry II.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔpat͡ɕ, AS: pšekopać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopywanie n., przekopanie n.

czas. przekopywać ndk.

Wiktionary

# przekopanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekopać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopywanie n.

czas. przekopać dk., przekopywać ndk.

Wiktionary

# przekopnica

skorupiak z rzędu liścionogów

SJP.pl

# przekopywać

1. przebijać, przeprowadzać poprzez kopanie
2. kopiąc spulchniać, wzruszać pewien kawałek gruntu
3. przekopywać się:
a) przebijać się, przedostawać się dzięki kopaniu
b) przedostawać się z trudem przez coś sypkiego, zwykle przez śnieg

SJP.pl

# przekopywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekopywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopanie n.

czas. przekopywać ndk., przekopać dk.

Wiktionary

# przekór

dawniej: brak karności, nieuznawanie czyjejś władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. przekora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łudzić się nie ma co; cała arystokracya przekorem stoi do Piemontu. sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekora ż., przekorność ż.

przym. przekorny

przysł. przekornie

Wiktionary

# przekora

1. bycie złośliwym, robienie komuś na złość; także: udawany sprzeciw, przekomarzanie się
2. (r. żeński) kobieta przekorna, robiąca na przekór; także o mężczyźnie, zwierzęciu, z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do postępowania odwrotnego, niezgodnego z oczekiwaniem innych

(1.2) osoba przekorna

Wiktionary

Przekora – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Dalików.

W latach 1954-1961 wieś była siedzibą gromady Przekora, po jej zniesieniu w gromadzie Dalików. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przekorność ż., daw. przekór m.

przym. przekorny

przysł. przekornie, na przekór

przyim. na przekór

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekorność

Wiktionary

# przekornie

przysłówek

(1.1) na sposób celowo odwrotny do oczekiwań ogółu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę pani — rzekł patrząc na jej przekornie uśmiechniętą twarzyczkę — tu nie jest żaden wychodek ani toaleta. Tu jest praca. Jak jeszcze raz panią zobaczę pudrującą się, to wydrę pani te fatałaszki i rzucę do śmieci!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekora ż., przekorność ż., przekór m.

przym. przekorny

przyim. na przekór

przysł. na przekór

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na przekór

Wiktionary

# przekorniej

stopień wyższy od przysłówka: przekornie

SJP.pl

# przekorniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przekorny

SJP.pl

# przekorność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekorne; cecha tych, którzy są przekorni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekór mrz., przekora ż.

przym. przekorny

przysł. przekornie, na przekór

przyim. na przekór

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekora

Wiktionary

# przekorny

1. robiący na przekór, umyślnie sprzeciwiający się czemuś
2. wyrażający przekorę, nacechowany przekorą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) skłonny do sprzeciwiania się, robiący na przekór

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekora ż., przekór mrz., przekorność ż.

przyim. na przekór

przysł. na przekór, przekornie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oporny, niepokorny, niesforny

Wiktionary

# przekorzyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. urąganie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔˈʒɨzna, AS: pšekožyzna

Wiktionary

# przekoziołkować

1. wywrócić koziołka kilka razy, przekręcić się parokrotnie w powietrzu
2. sprawić, że ktoś wywrócił koziołka, przewrócić coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) kilkakrotnie zrobić koziołki

czasownik przechodni dokonany

(2.1) przewrócić do góry dnem

czasownik zwrotny dokonany przekoziołkować się

(3.1) kilkakrotnie samemu zrobić koziołki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekoziołkowanie n., kozioł m., koźlę n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zrobić koziołki

(2.1) przewrócić

Wiktionary

# przekołowywać

przetaczać coś na kołach

SJP.pl

# przekraczać

czasownik

(1.1) przechodzić, przedostawać się przez coś

(1.2) naruszać obowiązujące zasady, łamać prawo

(1.3) przewyższać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrat͡ʃat͡ɕ, AS: pšekračać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kroczyć, wykraczać, wykroczyć, przekroczyć dk.

rzecz. przekroczenie n., wykroczenie n., wykrok m., kroczek mzw./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) pogwałcać

Wiktionary

# przekraczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekraczalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przekraczalny

Wiktionary

# przekraczalny

dający się przekroczyć

SJP.pl

# przekraczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekraczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkraˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšekračãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wykrok mrz., kroczek mzw./mrz.

czas. kroczyć

Wiktionary

# przekradać

przekradać się - przechodzić po cichu, starając się być niezauważonym, przedostawać się ukradkiem

SJP.pl

# przekrajać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) krojąc coś, dzielić na połowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrajät͡ɕ, AS: pšekrai ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekrój mrz., przekrajanie n.

Wiktionary

# przekrajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekrajać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekrajać ndk.

rzecz. przekrój mrz.

Wiktionary

# przekrapiać

o deszczu: padać z przerwami drobnymi kroplami; kropić

SJP.pl

# przekraść

przekraść się - przejść po cichu, nie będąc zauważonym, przedostać się ukradkiem, po kryjomu

SJP.pl

# przekrasek

1. przedstawiciel nadrodziny chrząszczy z podrzędu wielożernych;
2. przekrasek mróweczka, przekrasek krasaneczka - gatunki chrząszcza z rodziny przekraskowatych

SJP.pl

# przekraski

nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych

SJP.pl

Przekraski (Cleroidea) – nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i infrarzędu Cucujiformia.

Takson ten w klasyfikacji z pracy Patrice Bouchard i innych z 2011 roku obejmuje 11 rodzin. W 2015 roku James A. Robertson i współpracownicy, na podstawie wielkoskalowej analizy molekularnej całego infrarzędu Cucujiformia, redefiniowali nadrodzinę przekrasków, włączając do niej kistnikowate i Biphyllidae.

Wikipedia

# przekraskowate

o cechach przekraskowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

Przekraskowate (Cleridae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy obejmująca około 4000 gatunków.

Wikipedia

# przekraskowaty

o cechach przekraskowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# przekrawać

1. dzielić coś krojąc; przecinać;
2. przekrawać się - ulegać przekrojeniu; przecinać się

SJP.pl

# przekrawacz

maszyna do krajania arkuszy papieru

SJP.pl

# przekręcać

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekręcić)

(1.1) wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok

(1.2) przedstawiać niewłaściwie, niezgodnie z rzeczywistością

(1.3) kręcąc czym, psuć to

(1.4) pot. łączyć się telefonicznie

czasownik zwrotny niedokonany przekręcać się (dk. przekręcić się)

(2.1) być przekręcanym

(2.2) kręcąc się, zmieniać swoją pozycję

(2.3) pot. ulegać śmierci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekręcanie n., przekręt mrz.

czas. przekręcić

Wiktionary

# przekręcacz

1. osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą;
2. osoba zmieniająca postać, brzmienie lub kolejność jakichś słów

SJP.pl

# przekręcalny

dający się kręcić wokół osi lub obracać na drugą stronę

SJP.pl

# przekręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekręcać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekręcenie n., przekręt m., przekręcacz m.

czas. przekręcać ndk., przekręcić dk.

Wiktionary

# przekręcany

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

SJP.pl

# przekręciara

potocznie: kobieta przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekręciarka, szachrajka

SJP.pl

# przekręciarka

potocznie: kobieta przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekręciara, szachrajka

SJP.pl

# przekręciarz

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętacz, przekrętas, szachraj, szwindlarz

SJP.pl

# przekręcić

1. obrócić coś
2. przechylić na bok, ustawić ukośnie
3. przeinaczyć
4. przekręcić się:
a) obrócić się
b) zostać przekręconym, ustawionym krzywo
c) potocznie: umrzeć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekręcać)

(1.1) dokonany od|przekręcać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: pšekrẽńćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekręt m., przekręcenie n., przekręcanie m., przekręcacz m.

czas. przekręcać ndk.

Wiktionary

# przekręcik

1. zdrobnienie od: przekręt;
2. przekręt na niewielką skalę

SJP.pl

# przekreślać

1. wyrzucać z tekstu coś poprzez postawienie poziomej kreski, wykreślać, skreślać
2. przenośnie:
a) uznawać coś za niebyłe
b) niweczyć

SJP.pl

# przekreślanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekreślać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkrɛɕˈlãɲɛ, AS: pšekreślãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekreślać ndk., przekreślić dk.

rzecz. przekreślenie n., kreślarnia ż.

Wiktionary

# przekreślenie

to, co zostało przekreślone (wyraz, tekst)

SJP.pl

# przekreślić

1. wyrzucić z tekstu coś poprzez postawienie poziomej kreski, wykreślić, skreślić
2. przenośnie:
a) uznać coś za niebyłe
b) zniweczyć

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przekreślać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɛɕlʲit͡ɕ, AS: pšekreślʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekreślanie n., kreślarnia ż.

Wiktionary

# przekręt

potocznie: oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe; przekrętka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe, które polega na naruszeniu prawa lub wykorzystaniu luk prawnych

Wiktionary

- Przekręt (film)
- Przekręt (serial telewizyjny 2004)
- Przekręt (serial telewizyjny 2017)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkrɛ̃nt, AS: pšekrẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekręcenie n., przekręcanie m., przekręcacz m.

czas. przekręcać ndk., przekręcić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwindel

Wiktionary

# przekrętacz

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętas, przekręciarz, szachraj, szwindlarz

SJP.pl

# przekrętas

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętacz, przekręciarz, szachraj, szwindlarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba dokonująca przekrętów, oszust

Wiktionary

# przekrętka

potocznie: oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe; przekręt

SJP.pl

# przekrętowy

→ przekręt

SJP.pl

#### Patrz:

przekręt

# przekrochmalać

rzadko: zbytnio krochmalić

SJP.pl

# przekroczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) złamanie obowiązującego przepisu, naruszenie norm

(1.2) odczasownikowy od|przekroczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkrɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšekročẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kroczyć, przekroczyć dk., przekraczać ndk.

rzecz. wykrok mrz., kroczek mzw./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wykroczenie, występek

Wiktionary

# przekroczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekraczać)

(1.1) dokonany od|przekraczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez całe wakacje w Pieninach wzdychał, platonicznie, choć z wzajemnością, do wyidealizowanej Adeli, ale próg dorosłości seksualnej przekroczył, jak zwykle wtedy, w burdelu, za pieniądze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšekročyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekroczenie n., wykrok mrz., wykroczenie n., kroczek mzw./mrz.

czas. przekraczać, kroczyć

Wiktionary

# przekroić

1. podzielić coś krojąc; przeciąć;
2. przekroić się - ulec przekrojeniu; przeciąć się

SJP.pl

# przekrój

1. podzielić coś krojąc; przeciąć;
2. przekroić się - ulec przekrojeniu; przeciąć się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) widok przedmiotu powstały w wyniku przecięcia

(1.2) abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn

(1.3) przen. reprezentatywna grupa

forma czasownika.

(2.1) tryb rozk. 2 os. lp. od czas. przekroić

Wiktionary

## Nauki ścisłe

- rysunek przedstawiający przedmiot przecięty
  - przekrój poprzeczny
- figura płaska powstająca przy przecięciu bryły płaszczyzną
- przekrój – część wspólna zbiorów
  - przekrój Dedekinda
- przekrój geologiczny
- przekrój czynny

## Kultura

- Przekrój – czasopismo

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkruj, AS: pšekrui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekrajanie n., przekrojenie n., krojenie n.

czas. przekrajać, przekroić dk., kroić ndk.

przym. przekrojowy

przysł. przekrojowo

Wiktionary

# przekropić

o deszczu: spaść z przerwami drobnymi kroplami; okropić, pokropić

SJP.pl

# przekropny

obfitujący w deszcze i burze

SJP.pl

# przekrwa

roślina z klasy prątników

SJP.pl

# przekrwawiony

taki, który się przekrwawił

SJP.pl

# przekrwiać

przekrwiać się - o częściach ciała, organach: nadmiernie wypełniać się krwią na skutek rozszerzenia się naczyń krwionośnych

SJP.pl

# przekrwienie

Przekrwienie (łac. z gr. hyperaemia) - zwiększenie ilości krwi w narządzie wskutek zwiększonego dopływu krwi tętniczej (przekrwienie czynne) albo utrudnionego odpływu krwi żylnej (przekrwienie bierne). Przekrwienie mieszane łączy w sobie obydwa mechanizmy.

Wikipedia

# przekrwiony

przymiotnik

(1.1) nadmiernie ukrwiony i intensywnie zaczerwieniony

Wiktionary

# przekryć

1. pokryć coś ponownie, np. dach papą;
2. nałożyć coś jedno na drugie;
3. przekryć się - nałożyć się (częściowo) na coś podobnego

SJP.pl

# przekrycie

1. powierzchnia, wykończenie dachu;
2. lekkie zadaszenie;
3. konstrukcja podtrzymująca takie zadaszenie, np. przekrycie strukturalne;
4. nakładająca się część dwóch podobnych obiektów; część wspólna

SJP.pl

# przekrywać

1. pokrywać coś ponownie, np. dach papą;
2. nakładać coś jedno na drugie;
3. przekrywać się - nakładać się (częściowo) na coś podobnego, nachodzić na siebie

SJP.pl

# przekrzywiać

czasownik

(1.1) powodować, że coś będzie ułożone krzywo, na ukos lub bokiem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkʃɨvʲjät͡ɕ, AS: pšekšyvʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekrzywianie n., przekrzywienie n.

czas. przekrzywić, krzywić

przysł. krzywo

Wiktionary

# przekrzywianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekrzywiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekrzywiać ndk.

przysł. krzywo

Wiktionary

# przekrzywienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ułożenie nieznacznie krzywo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkʃɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšekšyvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekrzywiać

przysł. krzywo

rzecz. krzywaśnia ż.

Wiktionary

# przekrzywiony

przymiotnik

(1.1) leżący ukośnie w stosunku do pionu lub poziomu

Wiktionary

# przekształcać

czasownik niedokonany

(1.1) zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

czasownik zwrotny niedokonany przekształcać się

(2.1) zmieniać się, zmieniać swoją formę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drzewa są w stanie przekształcać energię negatywną w pozytywną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkʃtawt͡sat͡ɕ, AS: pšekštau̯cać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kształt m., przekształcenie n., przekształcanie n.

czas. przekształcić dk.

przym. przekształcalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) modyfikować

Wiktionary

# przekształcalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekształcalne; cecha tych, którzy są przekształcalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przekształcalny

Wiktionary

# przekształcalny

dający się przekształcić, zmodyfikować

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dający się przekształcić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekształcenie n., przekształcanie n., kształt m., kszałtowanie n., kształcenie n., przekształcalność ż.

czas. przekształcić dk., przekształcać ndk., kształcić ndk., kształtować ndk.

Wiktionary

# przekształcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekształcać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekształcić, przekształcać ndk.

rzecz. przekształcenie n.

przym. przekształcalny

Wiktionary

# przekształcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekształcić.

(1.2) mat. funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego

Wiktionary

Funkcja (łac. functio, -onis „odbywanie, wykonywanie, czynność”), odwzorowanie, przekształcenie, transformacja ze zbioru X do zbioru Y, która każdemu elementowi zbioru X przypisuje (odwzorowuje) dokładnie jeden element zbioru Y.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pšekštau̯cẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przekształcić dk., przekształcać ndk.

rzecz. przekształcanie n., kształcenie n.

przym. przekształcalny

Wiktionary

# przekształcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekształcać)

(1.1) dokonany od|przekształcać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekształcanie n., przekształcenie n.

czas. przekształcać ndk.

przym. przekształcalny

Wiktionary

# przekształtnik

urządzenie przekształcające prąd stały na zmienny lub odwrotnie albo zmieniające jedną częstotliwość prądu na inną

SJP.pl

Przekształtnik (ang. converter) – w technice i inżynierii urządzenie lub system zmieniający lub dopasowujący parametry procesu technologicznego do określonych wymagań.

Przekształtniki można, w zależności od obszaru techniki i inżynierii, podzielić na:

- elektrotechniczne
- elektroniczne i telekomunikacyjne
- informatyczne
- chemiczne i metalurgiczne
- inne.

Wikipedia

# przekuć

przetworzyć kując

SJP.pl

# przekukiwać

o kukułce: spędzać pewien czas na kukaniu

SJP.pl

# przekulać

potocznie: przetoczyć, przeturlać

SJP.pl

# przekupa

przekupka;
1. wychodzące z użycia: kobieta trudniąca się drobnym handlem;
2. przenośnie: kobieta kłótliwa, wrzaskliwa, pyskata

SJP.pl

# przekupić

skłonić kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekupywać)

(1.1) dokonany od|przekupywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hitler prosił, groził, zaklinał, usiłował przekupić oponentów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupʲit͡ɕ, AS: pšekupʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n.

czas. przekupywać ndk.

przym. przekupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skorumpować

Wiktionary

# przekupień

człowiek trudniący się drobnym handlem, zwykle obnośnym; kramarz; straganiarz

SJP.pl

# przekupienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uzyskanie jakiejś korzyści od innej osoby w zamian za łapówkę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n.

czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

przym. przekupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skorumpowanie

Wiktionary

# przekupka

przekupa;
1. wychodzące z użycia: kobieta trudniąca się drobnym handlem;
2. przenośnie: kobieta kłótliwa, wrzaskliwa, pyskata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta zajmująca się drobnym handlem

(1.2) pot. przen. głośna i kłótliwa kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przekupka głośno wykłócała się z klientem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupka, AS: pšekupka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekup m., przekupstwo n., przekupność ż., przekupywanie n., przekupienie n.

:: fm. przekupień m., przekupnik m.

:: zgrub. przekupa ż.

czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

przym. przekupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) handlarka, straganiarka

(1.2) kumoszka, szczekaczka

Wiktionary

# przekupniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przekupny

SJP.pl

# przekupność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekupne; cecha tych, którzy są przekupni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n., kupiec mos.

czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

przym. przekupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprzedajność

Wiktionary

# przekupny

przymiotnik

(1.1) dający się przekupić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Traktują Boga jak przekupnego urzędnika, a modlitwę jak koniak dla lekarza, żeby uważnie przeciął czyrak na tyłku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupnɨ, AS: pšekupny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n.

czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprzedajny

Wiktionary

# przekupować

skłaniać kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną, przekupywać

SJP.pl

# przekupstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści

Wiktionary

Łapownictwo – w prawie polskim przestępstwo polegające na wręczaniu, braniu lub żądaniu korzyści majątkowej lub osobistej (łapówki).

Łapownictwo klasyfikuje się na:

- łapownictwo bierne (sprzedajność) – polega na przyjmowaniu przez osobę pełniącą funkcję publiczną korzyści majątkowych, osobistych lub ich obietnic. W Polsce to przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
- łapownictwo czynne (przekupstwo) – polega na udzieleniu osobie będącej funkcjonariuszem publicznym korzyści majątkowej, osobistej lub jej obietnicy. W Polsce to przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przekupienie n., przekupność ż., przekupywanie n., kupiec mos., przekupka ż.

czas. przekupić dk., przekupywać ndk.

przym. przekupny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekupywanie, korupcja, łapownictwo, łapówkarstwo

Wiktionary

# przekupywać

skłaniać kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną, przekupować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekupić)

(1.1) zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekupienie n., przekupień mos., przekupka ż., przekupność ż., przekupstwo n., przekupywanie n., kupiec mos.

czas. przekupić dk.

przym. przekupny

Wiktionary

# przekurzyć

kurząc lub kadząc, oczyścić, odświeżyć coś

SJP.pl

# przekuwać

1. przebijać coś na wylot;
2. nadawać kawałkowi metalu lub przedmiotowi z metalu odpowiedni kształt;
3. podkuwać na nowo

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekuć)

(1.1) kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny

(1.2) zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia

(1.3) kując, przebijać coś na wylot

(1.4) tworzyć coś (np. otwór), przebijając na wylot

(1.5) przen. używać w celu osiągnięcia jakiejś korzyści

czasownik zwrotny niedokonany przekuwać się (dk. przekuć się)

(2.1) kując, przebijać się przez coś na wylot

(2.2) przebiwszy coś na wylot, przedostawać się na jego drugą stronę

(2.3) przen. być używanym w celu osiągnięcia jakiejś korzyści

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naturalnie za przesuwającym się frontem Niemcy przekuwali linie szerokotorowe na prześwit normalny, aby móc zaopatrywać wojska własnym taborem [...]

(1.2) Konie powinno się przekuwać często, gdyż to poprawia róg, a w czasie ruchawki powinno się mieć parę dopasowanych podków w torbie specjalnej w siodle.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odkuć

Wiktionary

# przekwit

wychodzenie z użycia wskutek utraty atrakcyjności

SJP.pl

# przekwitać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przekwitnąć)

(1.1) tracić kwiaty

(1.2) fizj. tracić żeńskie zdolności rozrodcze; przechodzić klimakterium

(1.3) przen. ulegać przemijaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekwitanie n., kwiaciarz mos., kwiat mrz., kwietnik mzw./mrz.

przym. kwiatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przemijać

Wiktionary

# przekwitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekwitać.

(1.2) fizj. okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przekwitać ndk.

rzecz. kwietnik mrz./mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) klimakterium, menopauza

Wiktionary

# przekwitnąć

czasownik dokonany (ndk. przekwitać)

(1.1) dokonany od|przekwitać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Indiana Dunes NL walczy się z nią ścinając i paląc pędy, zanim zdążą przekwitnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšekfʹitnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kwietnik m., kwitnięcie n., rozkwit mrz., kwiat m.

czas. kwitnąć

przym. kwietniowy

przysł. kwiecisto

Wiktionary

# przekł.

skrót od: przekład

SJP.pl

skrót

(1.1) = przekład

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. przeł.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłum.

Wiktionary

# przekład

1. tłumaczenie jednego języka na drugi
2. dzieło, tekst przetłumaczony z jednego języka na drugi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

(1.2) liter. dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka

Wiktionary

Tłumaczenie, inaczej przekład – wyrażenie w języku docelowym treści tekstu (w tym również wypowiedzi ustnej) stworzonego w języku źródłowym. Pod słowem „tłumaczenie” można rozumieć zarówno proces przekładu, jak i wynik tego procesu, czyli przetłumaczony na inny język tekst. W drugim znaczeniu tłumaczenie jest rozumiane jako wtórne wobec tekstu oryginalnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przekład tego utworu zajął mu prawie rok.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekładalność ż., przekładnia ż., przekładanka ż., przekładka ż., przekładaniec m., przekładacz m., przekładanie n., przełożenie n.

czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

przym. przekładalny, przekładowy, przekładniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłumaczenie

(1.2) tłumaczenie, nie oryginał, interpretacja

Wiktionary

# przekładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przełożyć)

(1.1) kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie

(1.2) umieszczać coś po drugiej stronie czegoś, przesuwając, przenosząc górą, ponad czymś

(1.3) wkładać coś pomiędzy warstwy czegoś innego

(1.4) karc. przesuwać potasowane karty w talii przed rozpoczęciem gry

(1.5) rozbierać i składać coś na nowo

(1.6) zmieniać termin na późniejszy

(1.7) jęz. tłumaczyć na inny język

(1.8) przedstawiać, wyrażać jakieś treści, obrazy, zjawiska za pomocą środków właściwych danej dziedzinie, wyrażać coś w innej formie

(1.9) przest. dawać pierwszeństwo komuś, czemuś

czasownik zwrotny niedokonany przekładać się (dk. przełożyć się)

(2.1) powodować jakieś skutki w innej dziedzinie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Roman pochylił się nad stołem i zaczął skwapliwie przekładać szklanki z jednej tacki na drugą.

(1.2) Kilkunastu Onych wchodziło na most. Jeden już stał, inny dopiero przekładał nogi przez liny.

(1.3) Zenaida Mojsiejewna niezwykle sprawnie pakowała szkło przekładając je sianem.

(1.4) […] po wymianie wstępnych uprzejmości milczeliśmy, patrząc jak przekłada karty.

(1.6) Mój brat musiał dwukrotnie przekładać termin egzaminu na prawo jazdy.

(1.7) Wszystkie oficjalne dokumenty są przekładane na języki narodowe.

(1.8) Ważne jest to, żeby nasze racje wyrażać w nowoczesnym języku, żeby przekładać nasze doświadczenia na język naszych partnerów na Zachodzie i na świecie.

(1.9) Na domiar taryfy zachęcają pasażerów, aby przekładali samochód nad pociąg.

(2.1) Czy jednak oglądanie przemocy na ekranie przekłada się na zachowanie dzieci?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadat͡ɕ, AS: pšeku̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przełożenie n., przekładnik mrz.

czas. kłaść, przełożyć dk.

przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) przestawiać

(1.6) przesuwać

(1.7) tłumaczyć

(1.9) przedkładać

(2.1) skutkować

Wiktionary

# przekładalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekładalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładanie n., przełożenie n.

czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

przym. przekładalny, przekładowy, przekładniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przetłumaczalność

Wiktionary

# przekładalny

1. dający się przetłumaczyć na inny język; przetłumaczalny;
2. dający się przedstawić za pomocą środków właściwych innej dziedzinie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który da się przełożyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przełożenie n., przekładnia ż., przekładanie n., przekład mrz., przekładalność ż.

czas. przekładać, przełożyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przetłumaczalny

Wiktionary

# przekładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekładać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkwaˈdãɲɛ, AS: pšeku̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przełożenie n., przekładnik mrz.

czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary

# przekładaniec

1. placek przekładany masą o różnych smakach, konfiturami, makiem itp.
2. przenośnie o czymś wielowarstwowym, złożonym z różnych, następujących po sobie części

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. ciasto przekładane masą

Wiktionary

- Przekładaniec – polski film z 1968 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy
- Przekładaniec – amerykański film z 2004 roku w reżyserii Matthew Vaughna
- Przekładaniec – zbiór widowisk TV, scenariuszy filmowych i słuchowisk radiowych Stanisława Lema z 2000 roku
- Przekładaniec – czasopismo naukowe
- Przekładaniec – skała na Zamku w Olsztynie Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej
- Przekładaniec – skała w Górach Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przekład mrz., przekładalność ż., przekładanie n., przekładnia ż., przełożenie n.

czas. przekładać, przełożyć

Wiktionary

# przekładanka

1. w jeździe na łyżwach, rolkach: figura polegająca na krzyżowaniu jednej nogi przed drugą;
2. krok skrzyżny wykonywany przy poruszaniu się bokiem w danym kierunku, stosowany jako ćwiczenie, a także np. przez miotaczy lub oszczepników przed wyrzutem

SJP.pl

Przekładanka (ang. Crossover) – jeden z elementów łyżwiarskich zaliczanych do sekwencji kroków. Jest to podstawowy krok łyżwiarski polegający na nabieraniu przez łyżwiarza prędkości przekładając nogi podczas jazdy po łuku lub kole. Przekładankę można wykonywać podczas jazdy do przodu (ang. forward) lub do tyłu (ang. backward) w kierunku zgodnym z ruchami zegara (ang. clockwise) lub w kierunku przeciwnym (ang. counterclockwise). Górna część ciała jest zwrócona przodem do wewnątrz łuku lub koła z wyciągniętymi rękoma, zaś wzrok łyżwiarza skierowany jest najczęściej (choć nie zawsze) w kierunku jazdy. Przekładanka jest podstawowym ruchem we wszystkich konkurencjach łyżwiarskich przed wykonaniem innych elementów.

Wikipedia

# przekładkarz

robotnik w kopalni, wyspecjalizowany w przekładaniu przenośników, torów itp.

SJP.pl

# przekładkowy

→ przekładka

SJP.pl

#### Patrz:

przekładka

# przekładnia

1. urządzenie przenoszące ruch obrotowy z jednego wału na drugi
2. rodzaj odstępstwa od zwykłego szyku w zdaniu, polegający na rozdzieleniu wyrazów tworzących związki składniowe z innymi wyrazami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechanizm lub maszyna służący do przenoszenia ruchu;

(1.2) jęz. inwersja przez rozdzielenie związków składniowych innymi słowami

Wiktionary

Przekładnia – mechanizm lub układ maszyn służący do przeniesienia ruchu z elementu czynnego (napędowego) na bierny (napędzany) z jednoczesną zmianą parametrów ruchu, czyli prędkości i siły lub momentu siły.

Przekładnia może zmieniać:

- ruch obrotowy na ruch obrotowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadʲɲa, AS: pšeku̯adʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekład m., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przełożenie n., przekładnik mrz.

czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary

# przekładnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp.

Wiktionary

Przekładnik – transformator przeznaczony do wytwarzania sygnału informacyjnego i przesyłania go do obwodu zewnętrznego, zawierającego urządzenia pomiarowe, zabezpieczeniowe lub sygnalizacyjne.

Termin przekładnik obejmuje także urządzenia działające na innej zasadzie, niż transformator, lecz mające to samo zastosowanie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli przekładnik prądowy jest nieużywany, to jego obwód wtórny powinien być zwarty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadʲɲik, AS: pšeku̯adʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekładnia ż., przekładanie n., przełożenie n.

czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

przym. przekładnikowy, przekładniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzadko transformator

Wiktionary

# przekładówka

środowiskowo: ćwiczenia przekładowe na studiach filologii obcej

SJP.pl

# przekładowy

przymiotnik od: przekład (np. prace przekładowe, literatura przekładowa)

SJP.pl

# przekładoznawca

osoba badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza

SJP.pl

# przekładoznawczy

związany z dyscypliną naukową badającą podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; translatoryczny

SJP.pl

# przekładoznawczyni

kobieta badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza

SJP.pl

# przekładoznawstwo

dyscyplina naukowa badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; translatoryka

SJP.pl

Traduktologia, translatologia, translatoryka, przekładoznawstwo (ang. translation studies) – interdyscyplinarna nauka humanistyczna zajmująca się problemami tłumaczenia. Na temat przekładu wypowiadali się od wieków poeci, pisarze i uczeni wielu specjalności. Nowożytne studia nad przekładem również mają charakter interdyscyplinarny i oprócz językoznawstwa korzystają z dorobku takich dziedzin jak filologia, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, komparatystyka, filozofia, semiotyka, informatyka i wiele innych (np. w przypadku refleksji nad tłumaczeniem Biblii – biblistyka). Charakterystyczną cechą tej dziedziny jest wielość różnych ujęć tematu, a co za tym idzie wiele konkurujących ze sobą i uzupełniających się teorii tłumaczenia.

Wikipedia

# przekłamać

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

SJP.pl

# przekłamanie

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| przekłamać.

(1.2) kłamstwo, nieprawda, celowe podawanie nieprawdy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkwãˈmãɲɛ, AS: pšeku̯ãmãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekłamywanie n.

Wiktionary

# przekłamany

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

SJP.pl

# przekłamywać

1. nie oddawać prawdy, zakłamywać, przeinaczać
2. o komputerze: zmieniać w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

SJP.pl

# przekłamywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekłamywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przekłamanie n.

czas. przekłamywać ndk., przekłamać dk.

Wiktionary

# przekłuć

przedziurawić czymś ostrym, kłując, przeszyć na wylot

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekłuwać)

(1.1) przebić poprzez ukłucie czymś ostrym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To był drugi taki wypadek w życiu doktor Ewy. Poprzednio przekłuła igłą gumową rękawiczkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kłucie n., przekłucie n., przekłuwanie n., przekłuwacz mrz.

czas. kłuć ndk., przekłuwać ndk.

Wiktionary

# przekłucie

przedziurawić czymś ostrym, kłując, przeszyć na wylot

SJP.pl

# przekłusowywać

1. o koniu: przebiegać kłusem;
2. przejeżdżać konno kłusem;
3. potocznie o ludziach: przebiegać bardzo szybko; przecwałowywać

SJP.pl

# przekłuwać

przedziurawiać czymś ostrym, kłując, przeszywać na wylot

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekłuć)

(1.1) przebić poprzez ukłucie czymś ostrym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dawnym Rzymie mściwe kobiety lepiły z wosku lub gliny figurkę rywalki albo niewiernego kochanka i przekłuwały ją szpilkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kłucie n., przekłucie n., przekłuwanie n., przekłuwacz mrz.

czas. kłuć ndk., przekłuć ndk.

Wiktionary

# przekłuwacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;

Wiktionary

Przekłuwacz – narzędzie posiadające wyodrębniony wąski lecz zawsze zaokrąglony wierzchołek uformowany przez zastosowanie przeważnie stromego retuszu dwu krawędzi bocznych. Wierzchołek uformowany retuszem to żądło lub kolec, retuszem zwrotnym – wiertnik. Dzieli się je na zinkeny (grube wierzchołki) i dopelzinkeny (podwójne)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przekłuwacze są jedną z najbardziej charakterystycznych grup narzędzi w kulturze magdaleńskiej i epimagdaleńskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwuvat͡ʃ, AS: pšeku̯uvač

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przekłuwać ndk., przekłuć dk.

rzecz. przekłuwanie, przekłucie

czas. przekłuwać, przekłuć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pazur

Wiktionary

# przelać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przelewać)

(1.1) zob. przelewać.

czasownik zwrotny dokonany przelać się (ndk. przelewać się)

(2.1) zob. przelewać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te pieniądze możesz przelać na swoje konto.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛlat͡ɕ, AS: pšelać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelew m., przelewca m., przelewki nmos., przelewanie n., przelanie n.

czas. olać, przelewać ndk.

przym. przelewowy, przelewny

przysł. przelewnie

Wiktionary

# przelanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlãɲɛ, AS: pšelãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. olać, przelać dk., przelewać ndk.

rzecz. przelew m., przelewki nmos., przelewanie n.

przym. przelewowy

Wiktionary

# przelatek

młody dzik - starszy od warchlaka; dzik roczniak

SJP.pl

# przelatywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(1.1) lecąc, przebywać jakąś drogę

(1.2) być przeniesionym w powietrzu

(1.3) lecąc, przedostawać się gdzieś

(1.4) przemieścić się prędko; minąć szybko kogoś lub coś

(1.5) meteorol. padać niedługo

(1.6) pojawiać się na chwilę i znikać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(2.1) lecąc, przebywać czymś jakąś drogę

(2.2) przedostawać się przez coś

(2.3) pot. niedbale zapoznawać się z czymś na szybko

(2.4) posp. odbywać stosunek płciowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelatać)

(3.1) latać wielokrotnie, nawet za często

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

czas. latać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) płynąć, unosić się

(1.4) przebiegać, przemykać

(2.4) bzykać, dmuchać, pukać

Wiktionary

# przelatywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelatywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelecenie n., przelot m., przelotowość ż., przelotność ż., przelotowiec m., przelotnia ż., przelotka ż.

czas. przelatywać ndk., przelecieć dk.

przym. przelotowy, przelotny

przysł. przelotnie

Wiktionary

# przelecieć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) o czasie lub przestrzeni: minąć, przebyć

czasownik przechodni dokonany

(2.1) przeczytać szybko i pobieżnie

(2.2) wulg. odbyć stosunek seksualny z kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) [...] niech przeleci tekst, żeby wiedział, o czym jest, a potem czyta szczegóły.

(2.2) [...] jesteśmy sami, jest pięknie, romantycznie, a ty zamiast rzucić się na mnie i przelecieć tu na piachu, gapisz się na horyzont.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

czas. latać, lecieć, dolecieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) minąć, przebyć, przemknąć

(2.2) pot. zaliczyć

Wiktionary

# przelegiwać

1. spędzać pewien czas na leżeniu;
2. o nasionach (lub jajach owadzich): leżeć w ziemi przez rok lub dłużej bez kiełkowania (bez wykluwania się owadów)

SJP.pl

# przelęk

dawniej: przerażenie, strach

SJP.pl

# przelęknąć

przelęknąć się - przestraszyć się, przerazić się; przeląc się

SJP.pl

# przelęknienie

przelęknąć się - przestraszyć się, przerazić się; przeląc się

SJP.pl

# przelęknięty

taki, który się przeląkł; przelękły, przelękniony

SJP.pl

# przelękniony

taki, który się przeląkł; przelękły, przelęknięty

SJP.pl

# przelękły

taki, który się przeląkł; przelęknięty, przelękniony

SJP.pl

# przelew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

(1.2) wystąpienie z brzegów, przelanie

(1.3) otwór w urządzeniach sanitarnych zapobiegający wylaniu się wody

(1.4) bank. przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny

Wiktionary

- przelew (prawo)
- polecenie przelewu – bankowa forma rozliczeń
- przelew (hydrotechnika)
- przelew transgraniczny (prawo handlowe)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Z powodu przelewu rzeki wystąpiła powódź.

(1.3) Obecnie produkuje się wanny z przelewem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛlɛf, AS: pšelef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelewka ż., przelewki nmos., przelewca m., przelewność ż., przelewanie n., przelanie n.

czas. lać, olać, przelewać ndk., przelać dk.

przym. przelewowy, przelewny

przysł. przelewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cesja

Wiktionary

# przelewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przelać)

(1.1) umieszczać płyn w innym naczyniu

(1.2) bank. dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie

czasownik zwrotny niedokonany przelewać się (dk. przelać się)

(2.1) tylko w 3. osobie lp.: pot. przen. o dobrej sytuacji materialnej, finansowej

(2.2) o cieczy: wylewać się, występować z brzegów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeleję herbatę ze szklanki do kubka.

(2.1) Jankowi się nie przelewa; oszczędza prawie na wszystkim i za każdym razem kontroluje swoje wydatki.

(2.1) – Pan rozumie, studiuję i nie przelewa się mi na co dzień. Szukam dobrze płatnego zajęcia.

(2.2) Zakręć szybko kurek, bo woda już przelewa się z wanny!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɛvat͡ɕ, AS: pšelevać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelew m., przelewca m., przelewki nmos., przelewanie n., przelanie n.

czas. olać, przelać dk.

przym. przelewowy, przelewny

przysł. przelewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nalewać

(1.2) wpłacić, przesłać

(2.1) powodzić się

(2.2) rozlewać się

Wiktionary

# przelewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelewać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlɛˈvãɲɛ, AS: pšelevãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. olać, przelewać ndk., przelać dk.

rzecz. przelew m., przelewki nmos., przelanie n.

przym. przelewowy

Wiktionary

# przelewice

nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

- Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Przelewice
- Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Człopa
- Przelewice – gmina w powiecie pyrzyckim
- Przelewice – gromada

- Przelewice – nieczynna stacja kolejowa w Przelewicach, w powiecie wałeckim, w województwie zachodniopomorskim

Wikipedia

# przelewicki

przymiotnik od: Przelewice

SJP.pl

# przelewka

1. potocznie: przelewanie (się) cieczy;
2. część konstrukcji, przez którą przelewa się ciecz

SJP.pl

# przelewki

dawniej: rzecz błaha, łatwa do wykonania lub opanowania

SJP.pl

# przeleźć

czasownik

(1.1) pot. przejść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopiec przelazł przez siatkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. doleźć, leźć

Wiktionary

# przeleżeć

1. o ludziach lub zwierzętach: spędzić jakiś czas na leżeniu;
2. przebyć, przeczekać coś, leżąc;
3. o przedmiotach: przetrwać do jakiegoś momentu w ukryciu, zapomnieniu

SJP.pl

# przelichmanić

czasownik

(1.1) daw. stracić lekkomyślnie majątek, przehulać, przepuścić, roztrwonić

(1.2) daw. oszukać w sprzedaży, dając kupującemu gorszy towar

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na targu nieznajomym towaru odbywa; ceni na poły darmo, a wziąwszy iściznę, mknie precz, przelichmaniwszy swą powołowczyznę.

Wiktionary

# przeliczać

liczyć coś lub kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeliczyć)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny niedokonany przeliczać się (dk. przeliczyć się)

(2.1) mylić się w swoich planach lub założeniach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koniec pracy! - ziewnął zakrywając sobie twarz i wyciągając pieniądze. - Reszta i specjalna premia… - Mrugnął do niej przeliczając banknoty.

(1.2) W poniższych obliczeniach występuje również sytuacja, gdy stopa dochodu w okresie inwestowania przeliczana jest na okres roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlʲit͡ʃat͡ɕ, AS: pšelʹičać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeliczanie n., przeliczenie n., przelicznik m., przeliczalność ż.

czas. przeliczyć, liczyć

przym. przeliczalny, przeliczeniowy, przelicznikowy, liczny

Wiktionary

# przeliczalność

w teorii mnogości: równoliczność ze zbiorem liczb naturalnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeliczalne; cecha tych, którzy są przeliczalni

Wiktionary

Zbiór przeliczalny – zbiór, którego elementy można ustawić w ciąg (skończony bądź nie), tzn. "wypisać je po kolei", "ponumerować". Istnieją dwie nierównoważne konwencje użycia terminu zbiór przeliczalny w matematyce:

- zbiór przeliczalny to zbiór skończony lub zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych (tzn. taki zbiór, że istnieje funkcja wzajemnie jednoznaczna między nim a zbiorem liczb naturalnych. Zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych jest zbiorem nieskończonym).
- zbiór przeliczalny to zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych (definicja ta wyklucza możliwość bycia zbiorem skończonym ponieważ nie istnieje funkcja różnowartościowa określona w zbiorze liczb naturalnych o wartościach w zbiorze skończonym). W przypadku tej konwencji zbiory przeliczalne według pierwszej definicji nazywa się zbiorami co najwyżej przeliczalnymi.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przeliczalny

czas. przeliczać

Wiktionary

# przeliczalny

dający się przeliczyć

SJP.pl

# przeliczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlʲiˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšelʹičãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeliczać ndk., przeliczyć dk.

rzecz. przeliczenie, przelicznik

Wiktionary

# przeliczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšelʹičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeliczyć dk., przeliczać ndk.

rzecz. przeliczanie, przelicznik

przym. liczny

Wiktionary

# przelicznik

wskaźnik liczbowy umożliwiający wyrażenie jednostek w różnych systemach

SJP.pl

Przelicznik – maszyna licząca pozwalająca uzyskać i przetworzyć dane do wykorzystania w automatyce lub sterowaniu.

Np. przelicznik artyleryjski, na podstawie danych o ruchu celu i danych balistycznych amunicji, wyznacza położenie lufy, rozwiązując zadanie spotkania pocisku z celem.

Z połączenia funkcji i zalet uniwersalnego komputera i przelicznika powstała rodzina komputerów GEO.

Wikipedia

# przelicznikowy

artylerzysta funkcyjny obsługi działa przeciwlotniczego małego kalibru, nadzorujący przelicznik (urządzenie do kierowania ogniem)

SJP.pl

# przeliczyć

policzyć coś lub kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeliczać)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś, zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny dokonany przeliczyć się (ndk. przeliczać się)

(2.1) pomylić się w swoich planach lub założeniach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozostałą zawartość kontenerów komisyjnie rozładowaliśmy i przeliczyliśmy; odpowiednie władze powiadomione, dokumentacja zrobiona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšelʹičyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. liczyć, przeliczać

rzecz. przeliczenie n., przeliczanie n.

przym. liczny

Wiktionary

# przelina

dawniej:
1. grunt spod topniejącego lodu; golizna;
2. miejsce przetarte

SJP.pl

# przeliterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliterować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeliterować dk.

rzecz. literiada ż.

Wiktionary

# przelizać

1. przelizać się - potocznie: pocałować się namiętnie, w sposób wyrażający wzajemne zainteresowanie seksualne;
2. liżąc, przesunąć językiem po powierzchni czegoś; polizać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. lizać)

(1.1) stpol. liżąc przebić skórę (według ówczesnych wyobrażeń o skorpionie)

czasownik zwrotny dokonany przelizać się (ndk. lizać się)

(2.1) pot. całować się z kimś (z języczkiem)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Nie mogę uwierzyć, że Michał przelizał się z Patą! Przecież oni ledwo się znają…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lizusostwo n., lizak m., lizaczek m., lizawka ż., lizus m., lizanie n., liźnięcie n.

czas. polizać dk., zlizywać dk., liznąć dk., oblizać dk., wylizać dk., oblizywać ndk., wylizywać ndk., ulizywać ndk., przylizywać ndk., zlizać ndk., podlizywać się ndk.

Wiktionary

# przelobować

przerzucić nad przeciwnikiem piłkę lub lotkę wysokim łukiem

SJP.pl

# przelocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przelot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelot m.

Wiktionary

# przelogować

zmienić użytkownika w programie lub systemie komputerowym

SJP.pl

# przelogowywać

zmieniać użytkownika w programie lub systemie komputerowym

SJP.pl

# przelot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczenie się drogą powietrzną

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Anthyllis|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny bobowatych (nazwa systematyczna|Fabaceae|Lindl.|ref=tak.);

(1.3) bot. roślina z rodzaju przelot (1.2)

Wiktionary

Przelot (Anthyllis L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 22 gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje Europę, Azję południowo-zachodnią i północną Afrykę. Największe zróżnicowanie gatunków występuje w rejonie Morza Śródziemnego. W Polsce rosną dwa gatunki – przelot alpejski (A. alpestris) i przelot pospolity (A. vulneraria), przy czym pierwszy jest też uznawany za podgatunek drugiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. lot m., przelatywanie n., przelotka ż., przelatywanie n., przelecenie n., wlot m., wylot m., odlot m., wzlot m., zlot m., przylot m., lotnik m., lotnisko n., przelocik mrz.

czas. przelatywać ndk., przelecieć dk., lecieć ndk.

przym. lotny, przelotowy, przelotny

przysł. przelotnie

Wiktionary

# przelotka

kółko wędkarskie do przewlekania żyłki wzdłuż wędziska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. oczko do przewlekania żyłki wzdłuż wędziska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɔtka, AS: pšelotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

przym. przelotowy, przelotkowy

Wiktionary

# przelotkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przelotką, dotyczący przelotki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelotka ż.

Wiktionary

# przelotnia

zbiornik przepuszczający parę z cylindra o wyższym ciśnieniu do cylindra o niższym ciśnieniu

SJP.pl

Przelotnia – element fortyfikacji. Krótkie, kryte przejście, stosowane przy wejściach do schronów, podwalniach itp., celem obrony przed ostrzałem lub odłamkami pocisków.

Wikipedia

# przelotnica

ugorówka przelotnica - gatunek motyla z rodziny przelotnicowatych

SJP.pl

# przelotnicowate

o cechach przelotnicowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

# przelotnicowaty

o cechach przelotnicowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

# przelotnie

przysłówek

(1.1) w sposób przelotny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Igora Szewczenkę widziałem przelotnie po klęsce wrześniowej 1939 r., kiedy w zbombardowanej przez hitlerowców Warszawie sprzedawał z wózka książki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɔtʲɲɛ, AS: pšelotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przelotny

rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

Wiktionary

# przelotniej

stopień wyższy od przysłówka: przelotnie

SJP.pl

# przelotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przelotny

SJP.pl

# przelotność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotne; cecha tych, którzy są przelotni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przelotny

rzecz. przelatywanie n.

Wiktionary

# przelotny

1. szybko przemijający; krótkotrwały, nietrwały, chwilowy;
2. pojawiający się gdzieś na chwilę;
3. o niektórych ptakach: odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szybko przemijający, nietrwały

(1.2) o ptaku wędrownym: gromadnie odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapewne kilku astronomów rzucało w obserwatoriach od czasu do czasu przelotne spojrzenie na kulę złota, która szybowała nad ich głowami, lecz odwracali się od niej szybko, by zająć się innymi problemami przestworzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelotność ż., przelatywanie n., ulotka ż., przelot mrz.

przysł. przelotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ulotny, efemeryczny, przemijający, krótkotrwały, przejściowy, zmienny

(1.2) wędrowny

Wiktionary

# przelotowiec

pilot szybowcowy uprawiający szybownictwo wyczynowe

SJP.pl

# przelotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przelotowy

rzecz. przelatywanie n.

Wiktionary

# przelotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przelotem, dotyczący przelotu

(1.2) taki, przez który coś przelatuje, przepływa, przesuwa się, przejeżdża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przelotowość ż., przelatywanie n., przelot m., przelotka ż.

Wiktionary

# przeludniać

1. nadmiernie zaludniać;
2. przeludniać się - ulegać przeludnieniu

SJP.pl

# przeludnić

nadmiernie zaludnić

SJP.pl

# przeludnienie

nadmiernie zaludnić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

Wiktionary

Przeludnienie – występowanie nadmiernej liczby ludności, której środowisko naturalne nie jest w stanie utrzymać (pod względem pożywienia, wody pitnej, powietrza do oddychania itp.). W ujęciu bardziej naukowym, mamy do czynienia z przeludnieniem, gdy ślad ekologiczny ludności na danym obszarze geograficznym przekracza pojemność środowiska i szkodzi środowisku szybciej niż natura może je naprawić, co potencjalnie prowadzi do załamania ekologicznego i społecznego. Przeludnienie może dotyczyć ludności danego regionu lub całego świata.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: pšeludʹńė̃ńe

Wiktionary

# przelukrować

1. dodać za dużo lukru, zbyt mocno polukrować;
2. potocznie: przedstawić w zbyt kolorowym świetle, z pewną przesadą; przejaskrawić, przecukrzyć, przesłodzić

SJP.pl

# przelutować

przylutować w innym miejscu

SJP.pl

# przelutowywać

przylutowywać w innym miejscu

SJP.pl

# przemacać

potocznie:
1. macając, przeszukać kogoś;
2. dokładnie sprawdzić sytuację lub stan czegoś;
3. dokładnie podotykać czyichś intymnych części ciała

SJP.pl

# przemacerować

1. poddać coś działaniu płynu w celu zmiękczenia lub wywołania zmian chemicznych; wymacerować, zmacerować;
2. zmienić kogoś lub coś w znacznym stopniu pod wpływem działania pewnych czynników

SJP.pl

# przemacerowywać

zmieniać kogoś lub coś w znacznym stopniu pod wpływem działania pewnych czynników

SJP.pl

# przemacywać

rzadko: macając, przeszukiwać

SJP.pl

# przemaczać

powodować, że coś nasiąka wodą, staje się mokre

SJP.pl

# przemaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemaczać.

Wiktionary

# przemądrzale

przysłówek

(1.1) w sposób przemądrzały

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒalɛ, AS: pšẽmõnḍžale

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemądrzały

rzecz. mądrostka ż., przemądrzałość, przemądrzalec

Wiktionary

# przemądrzałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemądrzałe; cecha tych, którzy są przemądrzałi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemądrzały

przysł. przemądrzale

rzecz. mądrostka ż.

Wiktionary

# przemądrzały

rzadko: stać się osobą mającą wygórowane mniemanie o swojej wiedzy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy

(1.2) pot. świadczący o czyimś przesadnie wysokim mniemaniu o sobie, będący wynikiem wymądrzania się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubię kobiety mądre, lecz nie znoszę przemądrzałych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ, AS: pšẽmõnḍžau̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemądrzałość ż., przemądrzalec m., mądrostka ż.

przysł. przemądrzale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. bubkowaty, dęty, mądraliński, nadęty; neutralnie bufoński, dumny, zarozumiały; książk. megalomański, napuszony, pyszałkowaty, pyszny, wyniosły, zadufany; iron. ważny; przest. dufny

Wiktionary

# przemądrzeć

rzadko: stać się osobą mającą wygórowane mniemanie o swojej wiedzy

SJP.pl

# przemagać

1. dawać sobie z czymś radę, przezwyciężać stan, uniemożliwiający działanie;
2. o stanach, uczuciach itp.: brać górę, panować nad kimś, wpływać na coś

SJP.pl

# przemaglowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemaglować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemaglować dk.

Wiktionary

# przemaglowywać

przepuszczać bieliznę przez magiel

SJP.pl

# przemakać

nasiąkać wodą, wilgocią, przepuszczać wodę do wewnątrz

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemoknąć)

(1.1) mocno moknąć

(1.2) przepuszczać wilgoć; nasiąkać wodą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemakanie n.

przym. przemakalny

Wiktionary

# przemakalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemakalne; cecha tych, którzy są przemakalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemakalny

Wiktionary

# przemakalny

przepuszczający wodę, deszcz; przesiąkliwy, przesiąkalny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przepuszczający wodę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Użyli złego, przemakalnego materiału i w czasie ulewy zaraz byliśmy cali mokrzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemakalność ż., przemakanie n.

czas. przemakać ndk., przemoknąć dk.

przym. nieprzemakalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesiąkalny, przesiąkliwy

Wiktionary

# przemalować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|przemalowywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃maˈlɔvat͡ɕ, AS: pšẽmalovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. malarstwo n., przemalowanie n.

czas. malować, pomalować, namalować

przym. malarski

Wiktionary

# przemalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemalować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemalować dk.

przym. malarski

Wiktionary

# przemalowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemalować)

(1.1) malować na nowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃malɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšẽmalovyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. malarski

czas. malować, namalować, pomalować

rzecz. przemalowywanie n.

Wiktionary

# przemalowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemalowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemalowywać ndk.

przym. malarski

Wiktionary

# przemalunek

przemalowanie czegoś, miejsce przemalowane

SJP.pl

# przemanewrować

1. wykonać manewr, ruch służący zajęciu zaplanowanej pozycji; zamanewrować;
2. spędzić jakiś czas na manewrowaniu

SJP.pl

# przemarnowywać

dawniej: roztrwaniać, przepuszczać

SJP.pl

# przemarsz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przejście sporej liczby ludzi, np. wojska

(1.2) przejście marszowym krokiem

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemaszerować dk.

rzecz. marsz mzw./mrz.

Wiktionary

# przemarzać

[czytaj: przemar-zać] ulegać uszkodzeniu na skutek mrozu

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. przemarznąć)

(1.1) niedokonany od|przemarznąć.

czasownik niedokonany (dk. przemarzyć)

(2.1) niedokonany od|przemarzyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmarzat͡ɕ, AS: pšẽmarzać

Wiktionary

# przemarznąć

[czytaj: przemar-znąć]
1. ulec uszkodzeniu na skutek mrozu
2. bardzo zmarznąć, zziębnąć

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) ulec uszkodzeniu lub zniszczeniu na skutek działania mrozu

(1.2) bardzo zziębnąć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmarznɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmarznõńć

Wiktionary

# przemarznięty

[czytaj: przemar-znięty] taki, który przemarznął (przemarzł); przemarzły, przemarźnięty

SJP.pl

# przemarzyć

1. rzadko: spędzić jakiś czas na myśleniu o czymś nierealnym; pomarzyć, pofantazjować, podumać;
2. dawniej: stworzyć lub przywołać w wyobraźni obraz czegoś

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) rzad. spędzić pewien czas na marzeniach

(1.2) przest. widzieć kogo/co w marzeniach

Wiktionary

# przemarzły

[czytaj: przemar-zły] taki, który przemarzł (przemarznął); przemarznięty, przemarźnięty

SJP.pl

# przemasować

potocznie: starannie pomasować jakieś miejsce

SJP.pl

# przemasowywać

potocznie: starannie masować jakieś miejsce

SJP.pl

# przemaszerować

czasownik dokonany

(1.1) przebyć określoną drogę krokiem marszowym, maszerując

(1.2) przejść przed kimś w sposób zwracający na siebie uwagę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemaszerowanie n., marsz m., maszerowanie n., przemarsz mrz.

czas. maszerować ndk.

przym. marszowy

Wiktionary

# przemaszerowywać

iść dokądś, maszerując

SJP.pl

# przemawiać

1. wygłaszać mowę
2. przemawiać się - przestarzale: kłócić się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemówić)

(1.1) wygłaszać mowę do grupy ludzi

(1.2) odzyskiwać zdolność mówienia, mówić coś po okresie milczenia

(1.3) przest. ujmować się za kimś

(1.4) tylko w 3 os.: dowodzić czegoś, wskazywać na czyjąś rację lub pomyłkę

(1.5) przejawiać się w czymś

czasownik zwrotny niedokonany przemawiać się (dk. przemówić się)

(2.1) przest. kłócić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Miałem już odłożyć słuchawkę, ale Marta w końcu do mnie przemówiła.

(1.4) Jego argumenty za niejedzeniem marchewki wcale do mnie nie przemawiały.

(1.5) Z jej gestów przemawiała dobroć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmavʲjät͡ɕ, AS: pšẽmavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mowa ż., mówienie n., przemawianie n., przemówienie n.

czas. mółwić, mówić ndk., przemówić dk.

Wiktionary

# przemawiający

1. wygłaszać mowę
2. przemawiać się - przestarzale: kłócić się

SJP.pl

# przemawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃maˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšẽmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemawiać ndk.

Wiktionary

# przemęcianin

mieszkaniec Przemętu

SJP.pl

# przemęcianka

mieszkanka Przemętu

SJP.pl

# przemęcki

przymiotnik od: Przemęt, wieś gminna w województwie wielkopolskim

SJP.pl

Przemęcki – polski herb szlachecki znany z jedynego wizerunku pieczętnego.

Wikipedia

# przemęczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemęczać)

(1.1) dokonany od|przemęczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšẽmẽṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. zmęczony

Wiktionary

# przemek

zdrobnienie od: Przemysław (imię męskie); Przemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od Przemysław, Przemysł

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɛk, AS: pšẽmek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemysław mos.

Wiktionary

# przemęt

wieś w Polsce

SJP.pl

Przemęt (niem. Priment) – wieś (ok. 1311–1797 miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim. Jest siedzibą gminy Przemęt. Miejscowość leży na trasie Szlaku Cysterskiego, nad jeziorami: Przemęckim Dużym i Małym oraz Południowym Kanałem Obry.

Wikipedia

# przemetkować

zmienić metkę przyczepioną do towaru

SJP.pl

# przemiana

zmiana na coś innego; stanie się innym niż wcześniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przejście w stan inny niż bieżący lub poprzedni

Wiktionary

Przemiana (niem. Die Verwandlung) – opowiadanie Franza Kafki napisane pomiędzy 17 listopada a 7 grudnia 1912.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przemianę wewnętrzną bohatera możemy zobaczyć w literaturze romantycznej.

(1.1) Badacze twierdzą, że trwa kulturowa przemiana i że spadek spożycia mięsa stał się trwałym trendem.

(1.1) Pierwotnie zróżnicowana litologicznie seria skał osadowych (aleuryty, psamity, skały węglanowe, tufy, kwaśne wulkanoklastyki) uległa przemianom metamorficznym i być może też metasomatyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjãna, AS: pšẽmʹi ̯ãna

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemieniać ndk., przemienić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metamorfoza, odmiana

Wiktionary

# przemianka

zdrobnienie od: przemiana

SJP.pl

# przemianować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemianowywać)

(1.1) zmienić nazwę czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W maju 1953 r. niemieckie Eisenhüttenstadt przemianowano na Stalinstadt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemianowanie n.

Wiktionary

# przemianowanie

zmiana nazwy czegoś; denominacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemianować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemianować dk.

Wiktionary

# przemianowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemianowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemianowywać ndk.

Wiktionary

# przemiał

1. przerabianie czegoś na drobne cząsteczki, przemielanie czegoś
2. produkt otrzymany w wyniku tego przemielania
3. odsypisko powstałe w korycie rzeki, zazwyczaj w postaci ukośnego wału

SJP.pl

- przemiał (przemielanie) – rozdrabnianie, rozcieranie czegoś na drobne cząstki lub proszek, np. mielenie ziarna na mąkę
- przemiał – produkt otrzymywany w wyniku przemielenia czegoś; zob. też mlewo
- przemiał – formacja denna na swobodnie płynącej rzece

Wikipedia

# przemiałowy

→ przemiał

SJP.pl

#### Patrz:

przemiał

# przemiękać

tyle co: przemakać

SJP.pl

# przemięknąć

tyle co: przemoknąć

SJP.pl

# przemięknięty

rzadko: taki, który przemięknął (przemókł); przemiękły

SJP.pl

# przemiękły

taki, który przemiękł (przemókł); przemięknięty

SJP.pl

# przemielanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemielać.

Wiktionary

# przemielenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemleć.

Wiktionary

# przemielić

mieląc, rozdrobnić; przemleć

SJP.pl

# przemieniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemienić)

(1.1) zmieniać w co innego

czasownik zwrotny niedokonany przemieniać się (dk. przemienić się)

(2.1) zmieniać się w co innego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemienienie n., przemiana ż., przemienianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeistaczać, przekształcać, przeobrażać, transfigurować, transformować, zmieniać

(2.1) przeistaczać się, przekształcać się, przeobrażać się, stawać się, transformować się, zmieniać się

Wiktionary

# przemienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemieniać ndk.

rzecz. przemienienie n.

Wiktionary

# przemienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemieniać)

(1.1) dokonany od|przemieniać.

czasownik zwrotny dokonany przemienić się (ndk. przemieniać się)

(2.1) dokonany od|przemieniać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potem przed mężem niesłusznie oczerniona, została ostatecznie przemieniona w wodnicę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemienienie n., przemiana ż.

Wiktionary

# przemienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie nowej funkcji lub przyjęcie odmiennej postaci

Wiktionary

Przemienienie Pańskie, łac. Transfiguratio Domini, gr. Μεταμόρφωση του Σωτήρος – wydarzenie z życia Jezusa, opisane w Biblii przez trzech ewangelistów synoptycznych. Obchodzone w liturgii chrześcijańskiej jako ważne święto.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przemienianie n.

czas. przemieniać ndk., przemienić dk.

przym. przemieniony

Wiktionary

# przemiennik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. urządzenie retransmitujące sygnał radiowy

Wiktionary

Przemiennik amatorski (ang. repeater) – urządzenie nadawczo-odbiorcze pracujące w amatorskim zakresie fal VHF, UHF, SHF, a nawet KF (w paśmie 10 m), którego funkcjonalność polega na odbiorze słabych sygnałów i ich retransmisji, nierzadko z wyższą mocą oraz z dużej wysokości. Umożliwia to zwiększenie zasięgu łączności prowadzonej np. z radiostacji przenośnych czy zainstalowanych w samochodach (radiotelefonów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przemiennik ten przekształca trójfazowe, stałoczęstotliwościowe wejście 400 V na trójfazowe, zmiennoczęstotliwościowe wyjście 400 V, aby kontrolować prędkość standardowego silnika indukcyjnego prądu zmiennego.

Wiktionary

# przemiennikowy

przymiotnik od: przemiennik

SJP.pl

# przemiennopłat

aerodyna o przestawianych powierzchniach nośnych, mogąca startować i lądować pionowo, jak śmigłowiec, a wykonywać lot poziomy na tej samej zasadzie co samolot; zmiennopłat; konwertoplan

SJP.pl

Zmiennopłat (również przemiennopłat, konwertoplan) – samolot, mający zdolność zmiany położenia skrzydeł wraz z silnikami względem kadłuba.

Wikipedia

# przemienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. niezmienność działania po zamianie jego argumentów

Wiktionary

Przemienność, komutatywność – własność niektórych działań dwuargumentowych polegająca na niezależności wyniku od kolejności argumentów. Formalnie: niech \diamondsuit będzie działaniem dwuargumentowym w zbiorze X, czyli \diamondsuit :X^{2}\to X. Działanie to nazywa się przemiennym, jeśli dla każdej pary elementów x,y\in X zachodzi równość: x\diamondsuit y=y\diamondsuit x.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przemienny

Wiktionary

# przemienny

przymiotnik

(1.1) pojawiający się na przemian; systematycznie zmieniający się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemienność ż.

czas. przemieniać się ndk., przemienić się dk.

przysł. przemiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekształcalny

Wiktionary

# przemierzać

1. pokonywać dużą przestrzeń, idąc lub jadąc czymś;
2. przebywać wielokrotnie jakąś przestrzeń; przechadzać się tam i z powrotem;
3. mierzyć coś, wymierzać dokładnie

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) pokonywać znaczną przestrzeń

(1.2) przechodzić tam i z powrotem przez jakiś obszar lub przestrzeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) W beletrystyczno-publicystycznej formie ukazał bezpośredniość i bezceremonialność Amerykanów, szybko rosnące miasta, rozległe przestrzenie kontynentu, który przemierzał koleją, konno i pieszo, żyzne doliny, skalne pustkowia i dzikie zwierzęta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʒat͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ežać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemierzanie n., przemierzenie n.

czas. przemierzyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błąkać się, tułać się, przewędrowywać, włóczyć się

Wiktionary

# przemierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemierzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemierzenie n.

czas. przemierzać ndk., przemierzyć dk.

Wiktionary

# przemierżlowate

o cechach przemierżlowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Przemierżlowate (Olacaceae) – rodzina w szerokim ujęciu systematycznym obejmuje blisko 30 rodzajów roślin tropikalnych i subtropikalnych. Powiązania filogenetyczne, a tym samym i układ systematyczny w obrębie tej rodziny jest bardzo niejasny i jest przedmiotem badań i dyskusji. W systemie APG III z 2009 rodzina jest szeroko ujmowana. Należą tu głównie drzewa i krzewy, niektóre z nich są półpasożytami korzeniowymi.

Wikipedia

# przemierżlowaty

o cechach przemierżlowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# przemierznąć

[czytaj: przemier-znąć] dawniej: obmierznąć, zbrzydnąć

SJP.pl

# przemierzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemierzać)

(1.1) dokonany od|przemierzać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wzdłuż i wszerz stolicę Eufonii przemierzyłem, do każdego kiosku zaglądając.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ežyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemierzanie n., przemierzenie n.

czas. przemierzać ndk.

Wiktionary

# przemierzły

nieprzyjemny

SJP.pl

# przemieścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemieszczać)

(1.1) dokonany od|przemieszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ėśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemieszczenie n.

Wiktionary

# przemieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieszać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemieszać, mieszać

rzecz. mieszanie n.

Wiktionary

# przemieszczać

czasownik przechodni

(1.1) zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu

czasownik zwrotny przemieszczać się

(2.1) zmieniać swoje położenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wojska wroga przemieściły się na północ by ominąć jezioro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʃt͡ʃat͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯eščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemieszczanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesuwać, przenosić

Wiktionary

# przemieszczalny

dający się przemieścić; relokowalny

SJP.pl

# przemieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mʲjɛʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšẽmʹi ̯eščãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemieszczać

Wiktionary

# przemieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieścić.

Wiktionary

- przemieszczenie (fizyka)
- przemieszczenie (mechanika)
- przemieszczenie (psychologia)
- przemieszczenie (wojsko)
- translacja (matematyka)
- przesunięcie bitowe

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przemieścić

Wiktionary

# przemieszywać

rzadko: mieszając, przerabiać

SJP.pl

# przemigrować

w informatyce: przenieść dane, serwer; zmigrować

SJP.pl

# przemijać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przeminąć)

(1.1) kończyć się bezpowrotnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Świat zaś przemija, a z nim jego pożądliwość; kto zaś wypełnia wolę Bożą, ten trwa na wieki.

(1.1) Początkowe objawy stwardnienia rozsianego są zazwyczaj przemijające, łagodne i samoograniczające się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeminąć, omijać

rzecz. przemijalność ż., przemijanie n.

przym. przemijalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kończyć się, mijać, niknąć, odchodzić, przechodzić, upływać, ustępować, wygasać

Wiktionary

# przemijający

trwający do pewnego czasu, krótkotrwały, nietrwały, chwilowy; dorywczy, przelotny, przemijalny, efemeryczny

SJP.pl

# przemijalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemijalne; cecha tych, którzy są przemijalni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemijanie n., przeminięcie n.

czas. przemijać ndk., przeminąć dk.

przym. przemijalny

Wiktionary

# przemijalny

nietrwały, przemijający; przelotny

SJP.pl

# przemijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stopniowe zanikanie, przechodzenie w nieistnienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na nagrobku wyryty był jakiś tekst o przemijaniu i śmierci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeminięcie n., przemijalność ż.

czas. przemijać ndk., przeminąć dk.

przym. przemijalny

Wiktionary

# przemiksować

1. przemieszać mikserem składniki jakiejś potrawy; zmiksować;
2. zmiksować za bardzo

SJP.pl

# przemilczać

1. nie ujawniać prawdy
2. ignorować coś
3. nie odzywać się

SJP.pl

# przemilczeć

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemilczać)

(1.1) dokonany od|przemilczać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzeczywiście, przemilczałem część informacji, ale, niech pan sobie przypomni, sugerowałem, by zaczął pan poszukiwania w warszawskim WDM-ie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ, AS: pšẽmʹilčeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. domilczenie n., milczek mos., milczenie n., milkliwość ż., milknięcie n., namilczenie n., pomilczenie n., pomilknięcie n., przemilczenie n., przymilknąć n., umilknięcie n., zamilczenie n., zamilknięcie n., zmilczenie n., zmilknięcie n.

czas. domilczeć dk., milczeć ndk., milknąć ndk., namilczeć dk., pomilczeć dk., pomilknąć dk., przymilknąć dk., umilknąć dk., zamilczeć dk., zamilknąć dk., zmilczeć dk., zmilknąć dk.

przym. milczący, milczkowaty, milkliwy

przysł. milczkiem

Wiktionary

# przemilczenie

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

SJP.pl

Przemilczenie – jedna z instytucji dawności. Jest jednym ze sposobów pierwotnego nabycia własności na skutek upływu czasu i ma na celu likwidację stanu polegającego na tym, że właściciel nie wykazuje zainteresowania swoją rzeczą. Przyczyna owego „niezainteresowania” nie jest istotna. Wystarczy określony przez ustawodawcę upływ czasu.

Wikipedia

# przemilić

przemilić się - dawniej: przymilić się

SJP.pl

# przeminąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemijać)

(1.1) przestać trwać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemijanie n., przeminięcie n., przemijalność ż.

czas. przemijać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skończyć się

Wiktionary

# przemiły

niezwykle uprzejmy

SJP.pl

# przemknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemykać)

(1.1) zob. przemykać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) daw. uchylić, odemknąć, otworzyć w niewielkim stopniu

czasownik zwrotny dokonany przemknąć się (ndk. przemykać się)

(3.1) zob. przemykać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przemknęły jemiołuszki stadkiem barwistym z drzewa na drzewo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemykanie n., przemknięcie n.

Wiktionary

# przemknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃mʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšẽmʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemknąć

rzecz. przemykanie n.

Wiktionary

# przemków

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, na Dolnym Śląsku;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: Przemek

Wiktionary

Przemków (łac. Primislaw, niem. Primkenau) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przemków. Położone jest na północnym krańcu Borów Dolnośląskich, przy drodze krajowej nr 12.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mkuf, AS: pšẽmkuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemkowianin, przemkowianka

przym. przemkowski

Wiktionary

# przemkowianin

mieszkaniec Przemkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przemkowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mkɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: pšẽmkovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemków m.

:: fż. przemkowianka

przym. przemkowski

Wiktionary

# przemkowianka

mieszkanka Przemkowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przemkowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mkɔˈvʲjãnka, AS: pšẽmkovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemków m.

:: fm. przemkowianin

przym. przemkowski

Wiktionary

# przemkowie

miasto w Polsce

SJP.pl

# przemkowski

przymiotnik od: Przemków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od Przemków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Próby dzieci i młodzieży przeniesione zostały do jednej z przemkowskich szkół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃mˈkɔfsʲci, AS: pšẽmkofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemków, przemkowianin, przemkowianka

Wiktionary

# przemkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemka lub z nim związany

SJP.pl

# przemleć

mieląc, rozdrobnić; przemielić

SJP.pl

# przemoc

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

SJP.pl

czasownik

(1.1) przezwyciężyć trudność

Wiktionary

Przemoc – wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku przyzwolenia tej osoby na taki wpływ w celu uzyskania jakiegoś istotnego zasobu. W odróżnieniu od agresji cechuje się intencjonalnością, racjonalnością i jest działaniem przemyślanym, a często także grupowym. Stosowana jest zarówno przez ludzi, jak i inne zwierzęta społeczne o dużym mózgu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przemożność ż.

Wiktionary

# przemocą

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

SJP.pl

przysłówek

(1.1) stosując przemoc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żołnierze przemocą zabrali chłopu jedyną krowę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemoc ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brutalnie

Wiktionary

# przemocny

dawniej: bardzo mocny, nadzwyczaj silny

SJP.pl

# przemocowiec

osoba stosująca przemoc wobec swojego partnera życiowego lub członka rodziny

SJP.pl

# przemocowość

→ przemocowy

SJP.pl

#### Patrz:

przemocowy

# przemocowy

→ przemoc

SJP.pl

#### Patrz:

przemoc

# przemodlić

1. przemyśleć coś w modlitwie;
2. dawniej: spędzić pewien czas na modlitwie

SJP.pl

# przemoknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemakać)

(1.1) dokonany od|przemakać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Spóźniłeś się pół godziny. Zupełnie przemokłam – rzekła Alina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɔknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmoknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemakalny

Wiktionary

# przemotywować

zbytnio zmotywować, przesadzić z motywowaniem

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. przemotywowywać)

(1.1) rzad. psych. zmotywować kogoś tak, że ma on chęć podjęcia się zadania ponad jego możliwości lub uzależnia od jego spełnienia samoocenę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Problemów z motywacją z oczywistych powodów nie mamy. Raczej trzeba uważać, by nie przemotywować drużyny – powiedział trener Polek Wojciech Basiuk.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemotywowywać ndk., motyw mrz.

rzecz. motyw mrz., przemotywowanie n., motywacja ż.

przym. motywacyjny

Wiktionary

# przemowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okolicznościowa, uroczysta wypowiedź przed zgromadzeniem

(1.2) pot. zbyt długa wypowiedź

Wiktionary

Mowa lub przemówienie, przemowa, niekiedy oracja (stgr. ῥήτρα, łac. oratio) – ustna wypowiedź, wygłaszana jako rzeczywisty i celowy komunikat językowy, wyrażający stanowisko, pogląd czy opinię mówcy lub osób, w imieniu których mówca przemawia. Mowa nie ma ograniczonej długości, jest wygłaszana przez jednego mówcę i posiada konkretnego słuchacza lub słuchaczy, a jej spajającym czynnikiem jest temat, zwany przedmiotem mowy. Teorią przemówienia zajmuje się retoryka.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. mowa ż., przemówienie n.

czas. mółwić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przemówienie

(1.2) kazanie

Wiktionary

# przemówić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemawiać)

(1.1) dokonany od|przemawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmuvʲit͡ɕ, AS: pšẽmuvʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemówienie n.

czas. przemawiać, mółwić

Wiktionary

# przemówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

(1.2) powiedzenie czegoś po dłuższym czasie milczenia

(1.3) odczasownikowy od|przemówić.

Wiktionary

Mowa lub przemówienie, przemowa, niekiedy oracja (stgr. ῥήτρα, łac. oratio) – ustna wypowiedź, wygłaszana jako rzeczywisty i celowy komunikat językowy, wyrażający stanowisko, pogląd czy opinię mówcy lub osób, w imieniu których mówca przemawia. Mowa nie ma ograniczonej długości, jest wygłaszana przez jednego mówcę i posiada konkretnego słuchacza lub słuchaczy, a jej spajającym czynnikiem jest temat, zwany przedmiotem mowy. Teorią przemówienia zajmuje się retoryka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W swoim przemówieniu prezydent wspomniał ostatnie wydarzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšẽmuvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemowa ż., mówienie n., mowa ż., mawianie n.

czas. mółwić, przemówić dk., przemawiać ndk., mówić ndk., mawiać ndk.

przym. przemowny, mowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mowa, wystąpienie

(1.2) odzyskanie głosu

Wiktionary

# przemożnie

przysłówek

(1.1) książk. w znaczny sposób

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bardzo, intensywnie, mocno, silnie, wielce, wyraźnie, znacznie

Wiktionary

# przemożniej

stopień wyższy od przysłówka: przemożnie

SJP.pl

# przemożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przemożny

SJP.pl

# przemożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. siła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɔʒnɔɕt͡ɕ, AS: pšẽmožność

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemóc

przym. przemożny

Wiktionary

# przemożny

decydujący, wielki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. bardzo intensywny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przemożnie

rzecz. przemożność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) decydujący, silny, wielki

Wiktionary

# przemrugać

przemrugać się - dawniej: porozumieć się za pomocą mrugnięcia

SJP.pl

# przemsza

1. dopływ górnej Wisły;
2. strumień na Wzgórzach Warszewskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Polsce, lewy dopływ górnej Wisły;

(1.2) geogr. strumień na Wzgórzach Warszewskich, dopływ Siedliczki;

Wiktionary

Przemsza (niem. Przemsa; Premse) – rzeka w województwie śląskim i małopolskim w Polsce, lewy dopływ górnej Wisły. Płynie przez Wyżynę Śląską i Kotlinę Oświęcimską.

Powstaje – według tradycyjnej terminologii – z połączenia Czarnej Przemszy i Białej Przemszy. Długość rzeki w tradycyjnej klasyfikacji wynosi 23,8 km – a według nowej, czyli od źródeł Czarnej Przemszy, wynosi 88 km, uchodzi do Wisły w Oświęcimiu. Powierzchnia dorzecza wynosi 2 121 km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U ujścia Przemszy, na Wiśle, rozpoczyna się żeglowna część Drogi Wodnej Górnej Wisły.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemszański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Przymszo.

Wiktionary

# przemszański

przymiotnik od: Przemsza (rzeka)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przemszą, dotyczący Przemszy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemsza ż.

Wiktionary

# przemuś

zdrobnienie od: Przemysław (imię męskie); Przemek

SJP.pl

# przemusztrowywać

odbywać z kimś musztrę, ćwiczyć w musztrze

SJP.pl

# przemyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemywać)

(1.1) dokonany od|przemywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɨt͡ɕ, AS: pšẽmyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemywanie n.

czas. przemywać

Wiktionary

# przemycać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemycić)

(1.1) nielegalnie przewozić (daw. wywozić) przez granicę państwa towary (w tym zakazane), dewizy bez poddania ich kontroli i ocleniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemyt m.

czas. przemycić dk.

przysł. przemytniczo

przym. przemytniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmuglować

Wiktionary

# przemycić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemycać)

(1.1) dokonany od|przemycać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨt͡ɕit͡ɕ, AS: pšẽmyćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemyt m.

czas. przemycać

przysł. przemytniczo

przym. przemytniczy

Wiktionary

# przemycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przemyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie przemyt, lecz tylko mały przemycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt m., przemytnictwo n.

przysł. przemytniczo

przym. przemytniczy

Wiktionary

# przemyk

nazwisko

SJP.pl

- Grzegorz Przemyk – polski poeta
- Renata Przemyk – polska piosenkarka

Wikipedia

# przemykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemykać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemknięcie n., mknięcie n.

czas. przemykać ndk., przemknąć dk., mknąć ndk.

Wiktionary

# przemyków

nazwisko

SJP.pl

Przemyków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koszyce.

Wieś w latach 1869–1931 należała do gminy Filipowice, następnie do chwili obecnej do gminy Koszyce. W latach 1954–1972 była siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej Przemyków. W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Integralne części miejscowości: Skałka, Szewski Dół, Zabrowarz.

Wikipedia

# przemyski

→ Przemyśl

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Przemyśla, związany z Przemyślem

Wiktionary

#### Patrz:

Przemyśl

#### Przykłady

(1.1) W herbie przemyskim widnieje niedźwiedź i krzyż.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨsʲci, AS: pšẽmysʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyskie n., Przemyśl mrz., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

Wiktionary

# przemyskie

→ Przemyśl

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region przemyski

Wiktionary

#### Patrz:

Przemyśl

#### Przykłady

(1.1) W Przemyskiem nie zanotowano opadów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyśl mrz., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

przym. przemyski

Wiktionary

# przemyśl

1. zastanowić się nad czymś, rozważyć;
2. myśleć o czymś intensywnie przez jakiś czas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-wschodniej Polsce;

Wiktionary

Przemyśl (łac. Premislia, ukr. Перемишль, Peremyszl, jid. ‏פשעמישל‎) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem przy ujściu Wiaru. Siedziba powiatu przemyskiego oraz gminy wiejskiej Przemyśl.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Przemyślu mieściła się kasa szafarzy podatków dla Rusi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɨɕl̥, AS: pšẽmyśl̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyskie n., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

przym. przemyski, podprzemyski

Wiktionary

# przemyślać

długo nad czymś myśleć, rozważać coś, zastanawiać się; przemyśliwać

SJP.pl

# przemyślanin

mieszkaniec Przemyśla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przemyśla

(1.2) osoba pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W małance uczestniczyła też spora grupa przemyślan narodowości polskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨɕˈlãɲĩn, AS: pšẽmyślãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyśl m., Przemyskie n.

:: fż. przemyślanka ż.

przym. przemyski

Wiktionary

# przemyślanka

mieszkanka Przemyśla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przemyśla

(1.2) kobieta pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po drodze przyglądałem się zabytkowym, wybudowanym jeszcze przed wojną kamieniczkom oraz rzucałem dyskretne spojrzenia na mijane piękne przemyślanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨɕˈlãnka, AS: pšẽmyślãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyśl m., Przemyskie n.

:: fm. przemyślanin m.

przym. przemyski

Wiktionary

# przemyślany

przymiotnik

(1.1) taki, który powstał w wyniku rozważań

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przemyślać oraz przemyśleć

Wiktionary

Przemyślany (ukr. Перемишляни/Peremyszlany) – miasto na Ukrainie, nad Gniłą Lipą, w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (do 2020 roku siedziba rejonu przemyślańskiego), 46 km na południowy wschód od Lwowa, do 1945 miasto powiatowe w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu przemyślańskiego II Rzeczypospolitej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przemyślanie n., przemyślenie n.

czas. przemyślać ndk., przemyśleć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obmyślony, świadomy

Wiktionary

# przemyśleć

1. zastanowić się nad czymś, rozważyć;
2. myśleć o czymś intensywnie przez jakiś czas

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przemyśliwać.

czasownik nieprzechodni

(2.1) dokonany od|przemyśliwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyślenie n., myśliciel mos.

czas. myśleć

przym. przemyślany

Wiktionary

# przemyślenie

1. zastanowienie się nad czymś;
2. wniosek wynikający z myślenia nad czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemyśleć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zmyślać, przemyśleć, przemyśliwać

przym. przemyślany

Wiktionary

# przemyśleniowy

→ przemyślenie

SJP.pl

#### Patrz:

przemyślenie

# przemyślida

członek dynastii czeskiej, panującej od przełomu VIII i IX wieku do 1306 roku

SJP.pl

# przemyślidzi

dynastia czeska panująca od przełomu VIII i IX wieku do 1306 roku

SJP.pl

Przemyślidzi (cz. Přemyslovci) – czeska dynastia wywodzona od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Historycznie panowała w Księstwie i Królestwie Czech od Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

Wikipedia

# przemyśliwać

długo nad czymś myśleć, rozważać coś, zastanawiać się; przemyślać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(1.1) myśleć długo nad czym

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(2.1) myśleć intensywnie przez dość długi czas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyślenie n., przemyśliwanie n., przemyślność ż.

przym. przemyślny

przysł. przemyślnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obmyślać, rozważać, zastanawiać się

(2.1) dumać, medytować

Wiktionary

# przemyślniej

stopień wyższy od przysłówka: przemyślnie

SJP.pl

# przemyślniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przemyślny

SJP.pl

# przemyślność

pomysłowość, spryt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co przemyślne; cecha tych, którzy są przemyślni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przemyślny

przysł. przemyślnie

czas. przemyśliwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zmyślność, pomysłowość

Wiktionary

# przemyślny

1. mający wiele sprytu, pomysłowy;
2. będący efektem czyjejś przemyślności

SJP.pl

# przemysł

imię książąt polskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

Wiktionary

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przemysł II zawarł z Władysławem Łokietkiem pakt antyczeski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemyślida mos.

Wiktionary

# przemysław

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Przemysława

Wiktionary

- Przemysław – imię męskie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ulubionym kolorem Przemysława był chyba zielony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨswaf, AS: pšẽmysu̯af

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemysławów m., Przemysławowa ż., Przemysławówna ż., Przemysławostwo lm m., Przemka ż., Przema ż., przemysławka ż.

:: zdrobn. Przemek m., Przemuś m., Przemcio m.

:: zgrub. Przemo m.

:: fż. Przemysława ż.

Wiktionary

# przemysława

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Przemysław

Wiktionary

Przemysława – żeński odpowiednik imienia Przemysław – formy staropolskiego imienia Przemysł, utworzonej, kiedy świadomość jego pochodzenia zatarła się i błędnie zostało ono uznane za imię kończące się członem -sław (zamiast -mysł). W źródłach poświadczone w XII wieku (1155–1156).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈswava, AS: pšẽmysu̯ava

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przemysław mos.

Wiktionary

# przemysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemysławy lub z nią związany

SJP.pl

# przemysławostwo

Przemysław z żoną; Przemysławowie

SJP.pl

# przemysławowie

imię męskie

SJP.pl

# przemysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemysława lub z nim związany

SJP.pl

# przemysłowiec

właściciel zakładu przemysłowego; fabrykant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) właściciel zakładu przemysłowego

(1.2) daw. środ. polit. więzień aresztowany przy ulicy Przemysłowej

Wiktionary

Fabrykant (łac. fabricans, -ntis ‘tworzący’, od fabricare ‘tworzyć’), przemysłowiec – prywatny właściciel fabryki lub zakładu przemysłowego.

W XIX w. mianem tym określano także rzemieślnika, którego warsztat miał większą moc produkcyjną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do nowego miasta ściągali przemysłowcy i kupcy, urzędnicy, lekarze, ludzie wykształceni albo tylko obrotni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemysł m.

przym. przemysłowy, wewnątrzprzemysłowy

przysł. przemysłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fabrykant

Wiktionary

# przemysłowo

przysłówek

(1.1) w sposób przemysłowy

Wiktionary

- strona 173 tomu IX (tom z r. 1888) Przemysłowo

Suplement

- strona 523 tomu XV_cz.2 (suplement z r. 1902) Przemysłowo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Takie sery wywołują mniej ostrą reakcję niż sery produkowane przemysłowo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemysł m., przemysłowiec m.

przym. przemysłowy, wewnątrzprzemysłowy

Wiktionary

# przemysłowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łódź jest miastem typowo przemysłowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ, AS: pšẽmysu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemysł mrz., przemysłowiec mos., odprzemysłowienie n., uprzemysłowienie n., przemysłówka ż.

czas. uprzemysławiać ndk., uprzemysłowić dk.

przysł. przemysłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) industrialny, wytwórczy

Wiktionary

# przemyt

kontrabanda;
1. wwóz do jakiegoś kraju towarów bez dopełnienia obowiązków celnych, bez opłaty cła lub wwóz towarów zakazanych;
2. towary pochodzące z takiego procederu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. krym. proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

Wiktionary

Przemyt (kontrabanda, pot. szmugiel) – przemieszczenie towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa, na którego terytorium wwieziono towar, lub też wwiezienie towaru, którym obrót jest w danym kraju zakazany przez prawo. Omija się również, rzadko co prawda występujące, opłaty i ograniczenia wywozowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z raportu wynika, że grupy przestępcze zajmujące się dotychczas przestępczością kryminalną interesują się teraz przemytem i produkcją narkotyków, przemytem papierosów, handlem paliwami i wyłudzeniami VAT oraz unijnych dotacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemytnictwo n., przemytnik m., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., wmyt m., wymyt m.

:: zdrobn. przemycik m.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przym. przemytniczy, przemytowy, antyprzemytniczy

przysł. przemytniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmuglowanie, szmuglerka, szmugiel, kontrabanda

Wiktionary

# przemytnictwo

działalność polegająca na przewożeniu lub przenoszeniu przez granicę państwa towarów bez poddaniu ich kontroli i ocleniu; przenoszenie lub przewożenie przez granicę państwa towarów niedozwolonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proceder nielegalnego przenoszenia lub przewożenia towarów przez granicę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy granicy od wieków kwitło przemytnictwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt mrz., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przym. przemytniczy

przysł. przemytniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrabanda, przemycanie, przemyt, szmugiel

Wiktionary

# przemytniczka

kobieta nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmuglerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Złapano przemytniczkę, która miała przy sobie dwadzieścia kartonów papierosów bez akcyzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲit͡ʃka, AS: pšẽmytʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt m., przemycanie n., przemycenie n., przemytnictwo n.

:: fm. przemytnik m.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przym. przemytniczy

przysł. przemytniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmuglerka, kontrabandzistka

Wiktionary

# przemytniczo

przysłówek

(1.1) na sposób przemytniczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt mrz., przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przym. przemytniczy

Wiktionary

# przemytniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przemytem, dotyczący przemytu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proceder przemytniczy rozkwitał w przygranicznych wioskach i miasteczkach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt mrz., przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przysł. przemytniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrabandowy, szmuglerski

Wiktionary

# przemytnik

osoba nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmugler, kontrabandzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

Wiktionary

Przemyt (kontrabanda, pot. szmugiel) – przemieszczenie towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa, na którego terytorium wwieziono towar, lub też wwiezienie towaru, którym obrót jest w danym kraju zakazany przez prawo. Omija się również, rzadko co prawda występujące, opłaty i ograniczenia wywozowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O słynnych w całej Polsce białogardzkich przemytnikach papierosów znowu jest głośno.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik, AS: pšẽmytʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przemyt m., przemycanie n., przemycenie n., przemytnictwo n.

:: fż. przemytniczka ż.

czas. przemycać ndk., przemycić dk.

przym. przemytniczy

przysł. przemytniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmugler

Wiktionary

# przemywać

czasownik

(1.1) zwilżać, oczyszczać coś za pomocą płynu (np. środka dezynfekującego, wody); myć z wierzchu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia robiła jej pranie, myła podłogę w kuchni i pastowała w pokojach oraz przemywała okna dwa razy do roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨvat͡ɕ, AS: pšẽmyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dk. przemyć

rzecz. przemywanie n.

Wiktionary

# przemywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈvãɲɛ, AS: pšẽmyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przemywać ndk., przemyć dk.

rzecz. przemycie n.

Wiktionary

# przen.

skrót od: przenośny, przenośnie (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# przenajchwalebniejszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: chwalebny

SJP.pl

# przenajczystszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: czysty

SJP.pl

# przenajdroższy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: drogi

SJP.pl

# przenajrozmaitszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: rozmaity

SJP.pl

# przenajświętszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: święty (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. najbardziej święty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Witam cię witam, przenajświętsze ciało! / Któreś na krzyżu sromotnie wisiało.

Wiktionary

# przenajsłodszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: słodki

SJP.pl

# przenajwyższy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: wysoki (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

SJP.pl

# przenajłaskawszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: łaskawy (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

SJP.pl

# przenaradawiać

dawniej: narzucać cechy innego narodu; wynaradawiać

SJP.pl

# przenaturzać

dawniej: zmieniać czyjąś naturę; przeistaczać, odmieniać, przeobrażać

SJP.pl

# przenerwić

rzadko: przenerwić się - stać się nadmiernie nerwowym; przewrażliwić się

SJP.pl

# przenerwiony

taki, który się przenerwił

SJP.pl

# przenętowaty

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający przenęt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przenęt

Wiktionary

# przeniela

przeniela dwuplama - gatunek ważki

SJP.pl

# przenieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenosić)

(1.1) dokonany od|przenosić.

czasownik zwrotny dokonany przenieść się (ndk. przenosić się)

(2.1) dokonany od|przenosić się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (u2026) po wypędzeniu najeźdźców rodowici faraonowie XVIII dynastii przenieśli stolicę do Teb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: pšẽńėść

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nieść, przenosić

rzecz. przenoszenie n., nosze nmos., noszowy mos., nosiciel mos.

przym. przenośny, noszowy

Wiktionary

# przeniesienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenieść.

Wiktionary

Przeniesienie to

- Sygnał przesyłany między jednostkami odpowiadającymi za kolejne cyfry jednej liczby. Na przykład dziesiętna dekada jednostek otrzymując 10. impuls zeruje się i wysyła przeniesienie do dekady dziesiątek dodając do niej 1. Występuje w licznikach i sumatorach.
- Przeniesienie w psychologii
- Przerzutnia w poezji

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nosze nmos., przenoszenie n., noszowy mos.

przym. noszowy

Wiktionary

# przeniesieniowy

→ przeniesienie

SJP.pl

#### Patrz:

przeniesienie

# przeniewierca

dawniej: osoba, która dopuściła się zdrady, zawiodła czyjeś zaufanie; renegat, zdrajca, sprzeniewierca

SJP.pl

# przeniewierczy

→ przeniewierca

SJP.pl

#### Patrz:

przeniewierca

# przeniewierzać

przeniewierzać się - dawniej: nie dochowywać wierności; zdradzać, sprzeniewierzać się

SJP.pl

# przenigdy

zaimek przysłowny przeczący

(1.1) absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przenigdy tego nie zrobię, abym miał przed nimi uciekać.

Wiktionary

#### Powiązane:

zaim. nigdy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wcale

Wiktionary

# przenik

w telekomunikacji: nakładanie się sygnałów między torami transmisji; przesłuch, interferencja

SJP.pl

# przenikać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeniknąć)

(1.1) przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym

czasownik zwrotny niedokonany przenikać się (dk. przeniknąć się)

(2.1) wpływać wzajemnie na siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przenikanie n.

przysł. przenikliwie

przym. przenikliwy

Wiktionary

# przenikalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenikalne; cecha tych, którzy są przenikalni

Wiktionary

- przenikalność elektryczna
- względna przenikalność elektryczna
- przenikalność magnetyczna

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przenikalny

Wiktionary

# przenikalny

1. dający się przeniknąć;
2. mający zdolność przenikania

SJP.pl

# przenikanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenikać.

Wiktionary

Przenikanie (ang. infiltration) – forma manewru taktycznego (natarcia), w którym wojska wchodzą małymi zgrupowaniami w ugrupowanie obronne przeciwnika.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przeniknięcie n.

czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary

# przenikliwie

przysłówek

(1.1) w sposób przenikliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wypowiadając ten ostatni wyraz, zrobił pauzę i spojrzał na Irka przenikliwie, jakby chciał sprawdzić, jakie wywołał wrażenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivʲjɛ, AS: pšẽńiklʹivʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przenikliwość ż.

przym. przenikliwy

czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary

# przenikliwiej

stopień wyższy od przysłówka: przenikliwie

SJP.pl

# przenikliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenikliwe; cecha tych, którzy są przenikliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przenikliwy

przysł. przenikliwie

Wiktionary

# przenikliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: przenikliwy

SJP.pl

# przenikliwy

przymiotnik

(1.1) intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością

(1.2) wnikliwy, wyostrzony

(1.3) o człowieku taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozbrzmiał przenikliwy dźwięk przypominający krzyk rajskiego ptaka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ, AS: pšẽńiklʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przenikliwość ż.

przysł. przenikliwie

czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostry

(1.3) wnikliwy, bystry

Wiktionary

# przeniknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenikać)

(1.1) dokonany od|przenikać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiadomość o audiencji przeniknęła do prasy dwa dni po wyjeździe z Włoch działaczy afrykańskich i odbiła się szerokim echem w świecie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈɲiknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽńiknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przenikliwy

przysł. przenikliwie

rzecz. przenikanie n.

Wiktionary

# przeniknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeniknąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przenikanie n.

Wiktionary

# przeniknioność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeniknione; cecha tych, którzy są przeniknioni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przenikniony

Wiktionary

# przenizać

ciągnąc, przesunąć przez mały otwór; przewlec

SJP.pl

# przenizywać

przeciągać coś przez mały otwór; przewlekać

SJP.pl

# przenocować

1. udzielić noclegu, pozwolić zostać na noc;
2. zatrzymać się na nocleg, spędzić gdzieś noc

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenocowywać, nocować)

(1.1) użyczyć komuś miejsca na nocleg

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nocować)

(2.1) zatrzymać się gdzieś na nocleg

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocnik mos./mrz., nocka ż., przenocowanie n., noc ż.

przym. noclegowy

Wiktionary

# przenos

1. przesunięcie wyprostowanych i obciążonych kończyn do położenia określonego w ćwiczeniu;
2. dawniej: przeniesienie

SJP.pl

# przenosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przenieść)

(1.1) przemieszczać coś niosąc

(1.2) umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach

(1.3) kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny

(1.4) zmieniać wyznaczoną datę

(1.5) jęz. umieszczać część wyrazu w kolejnej linijce

(1.6) inform. kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji

(1.7) biol. rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki

(1.8) praw. udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc

(1.9) ekon. lokować środki w innym miejscu

(1.10) med. w odniesieniu do ciąży: być w niej dłużej niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.11) med. w odniesieniu do dziecka: urodzić je później, niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.12) fiz. w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola

(1.13) fiz. posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania

(1.14) elektron. przetwarzać, wzmacniać, lub odtwarzać dane pasmo częstotliwości

(1.15) chem. fiz. elektron. transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).

(1.16) w odniesieniu do uczuć: zmieniać obiekt uczucia

(1.17) psych. rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;

(1.18) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: stosować w nowym kontekście

(1.19) mat. stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)

(1.20) mat. przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie

(1.21) ekon. przemieszczać zapis księgowy do innej kolumny, strony, konta, lub księgi

(1.22) med. o chorobie: rozprzestrzeniać

(1.23) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy

(1.24) daw. wywyższać

(1.25) daw. przekraczać (nadal jest używany w języku prawniczym)

(1.26) daw. preferować

(1.27) daw. przewyższać

(1.28) książk. skłaniać kogoś do wyobrażania sobie lub przypominania innych czasów lub miejsc

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) wojsk. łow. o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel

(2.2) wojsk. łow. o broni lub strzelcu: strzelać dalej niż wyznaczony cel

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(3.1) rzad. ponosić jakiś czas

czasownik zwrotny niedokonany przenosić się (dk. przenieść się)

(4.1) zmieniać miejsce pobytu

(4.2) zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza

(4.3) zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach

(4.4) rozprzestrzeniać się

(4.5) biol. o gatunku: zmieniać obszar występowania

(4.6) elektron. o sygnale lub paśmie: być przetwarzanym, wzmacnianym lub odtwarzanym

(4.7) o uczuciach: zmieniać obiekt

(4.8) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: dawać się zastosować w innym kontekście

(4.9) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane

(4.10) daw. zmieniać pana

(4.11) książk. wyobrażać sobie lub przypominać inne czasy lub miejsca

czasownik zwrotny niedokonany przenosić się (dk. brak)

(5.1) daw. stawiać siebie wyżej od innych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przenoście tę wazę ostrożnie, jest krucha i cenna.

(1.2) Przenoszę Mariusza do twojego zespołu, niech nie marnuje doświadczenia przy testach.

(1.3) Teraz będziemy przenosili rysunek ze szkicu na płótno.

(1.4) Przenosimy projekt na przyszły tydzień.

(1.5) Nie wolno przenosić słów, dzieląc sylabę na pół.

(1.6) Przenoszę aplikację na nowy serwer.

(1.7) To człowiek przenosił królika do Australii.

(1.8) O ile wiem, dzień przed śmiercią dziadek przenosił prawa do domu na wnuczka.

(1.9) Przenoszę oszczędności do innego banku.

(1.10) Magda przenosiła ciążę o dwa tygodnie.

(1.11) Noworodek przenoszony to noworodek urodzony po czternastu lub więcej dniach po przewidzianym terminie.

(1.12) Foton przenosi oddziaływanie elektromagnetyczne.

(1.13) Elektron przenosi ładunek ujemny.

(1.14) Ten wzmacniacz przenosi pasmo 80-12000 Hz.

(1.15) Cząstki katalizatora są przenoszone w strumieniu gazu.

(1.15) Do przeniesienia informacji wystarczy tylko jedna wstęga boczna, więc druga wstęga i fala nośna mogą zostać z sygnału usunięte, co spowoduje, że całość wypromieniowanej mocy przenosi sygnał.

(1.19) Dodając sześć i pięć przenosisz jeden do cyfry dziesiątek.

(1.20) Przenosząc zmieniamy znak wyrażenia.

(1.21) Przenoszę ten zapis do nowej księgi.

(1.22) Jeden chory przenosi chorobę na następnych.

(1.23) Przenosił wzrok między jednym a drugim, ciężko zdziwiony.

(1.24) Skutkiem tego powinno go się przenosić nad inne osoby, nad biskupa nawet.

(1.25) Jan Walezy, król francuski, założył kawaleryą, w roku 1352, których liczba nie powinna była przenosić nad pięćdziesiąt.

(1.25) … Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.

(1.27) Dawny towarzysz pancerny o pół głowy go przenosił.

(1.28) Lektura przenosi czytelnika w magiczny świat dzieciństwa.

(2.1) Ech, zawsze jak widzę dorodnego odyńca, to mi breneka przenosi.

(2.2) Ta strzelba przenosi, trzeba brać poprawkę.

(4.1) Przenosimy się do własnego mieszkania!

(4.2) Przenoszę się do nowej firmy, będę tam kierownikiem.

(4.3) Mariusz przenosi się do mojego zespołu.

(4.4) Gdy jest około 3000 obr/min (trzech tysięcy obrotów na minutę) i więcej to wtedy te basy przenoszą się na całą karoserię.

(4.11) Ilekroć czuł zniechęcenie, przenosił się myślą do domu, do swej kochanej Anusi.

(5.1) Żadna nie przenosi się nad drugą, nie ma lekkomyślności, próżnowania, fałszu, obmowy, ale przeciwnie rządność, praca i inne cnoty są ich rozumem, urodą i posagiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕit͡ɕ, AS: pšẽnośić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosiciel mos., noszowy mos., nosze nmos., przenoszenie, przenosiny, przenośnia, nośnia, przenośnik, nośnik, nośna, przenośność, nośność

czas. przenieść, przenaszać, donosić, nanosić, naprzynosić, naznosić, nosić, obnosić, odnosić, podnosić, ponanosić, ponosić, poodnosić, popodnosić, poprzenosić, poprzynosić, poroznosić, powynosić, pozanosić, poznosić, przynosić, roznosić, unosić, wnosić, wynosić, wznosić, zanosić, znosić

przym. przenoszony, przenośny, przenoszeniowy, przeniesieniowy, noszowy

przysł. przenośnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przestawiać, przemieszczać, dźwigać, reg. śl. kludzić.

(1.3) kopiować

(1.4) odkładać, odraczać, opóźniać, przeciągać, przesuwać, zwlekać

(1.5) dzielić

(1.7) rozprzestrzeniać, roznosić, introdukować

(1.15) transportować

(1.17) projektować, rzutować

(1.18) adaptować, uogólniać, generalizować

(1.22) rozprzestrzeniać

(1.24) wywyższać

(1.25) przekraczać, wynieść więcej

(1.26) preferować, woleć

(2.1-2) przestrzelać

(4.1) przeprowadzać się

(4.2-3) przechodzić

(4.4-5) rozprzestrzeniać się, roznosić się

(5.1) wywyższać się

Wiktionary

# przenosiciel

1. ktoś lub coś, co coś przenosi, powoduje przedostanie się czegoś z jednego miejsca na inne;
2. osobnik zdrowy mający w sobie zarazki choroby zakaźnej dla niego samego nieszkodliwe, lecz zakażające otoczenie; nosiciel;
3. produkt mający w sobie zarazki szkodliwe dla człowieka

SJP.pl

# przenosicielka

→ przenosiciel

SJP.pl

#### Patrz:

przenosiciel

# przenoska

Przenoska (także: obnoska) – miejsce na szlaku kajakowym lub rzece niebędącej szlakiem, które jest niespływalne, tj. niemożliwe do przepłynięcia kajakiem żadnymi możliwymi technikami, w tym zwałkowymi. W skali WW oznaczana symbolem X, czyli niespływalne.

Wikipedia

# przenośnia

figura stylistyczna polegająca na nietypowym połączeniu wyrazów, dzięki któremu przynajmniej jeden z nich uzyskuje nowe znaczenie; metafora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. figura stylistyczna oparta na skojarzeniu dwóch zjawisk, w której obce znaczeniowo wyrazy są zestawione ze sobą, tworząc nowe znaczenie, inne niż dosłowny sens poszczególnych wyrazów

Wiktionary

Metafora (gr. μεταφορά metaphorá), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. „od ust sobie odejmę”, „podzielę się z wami wiadomością” lub „złote serce”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyrażenia „sejmowa zamrażarka”, „topić smutki” czy „hiena cmentarna” to przenośnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕɲa, AS: pšẽnośńa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przenośny

przysł. przenośnie

czas. przenosić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metafora

Wiktionary

# przenośnie

przysłówek

(1.1) niedosłownie, obrazowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ, AS: pšẽnośńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosiciel mos., przenośnia

czas. przenosić

przym. przenośny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metaforycznie

Wiktionary

# przenośnik

urządzenie transportowe przenoszące ładunki w sposób ciągły na niewielka odległość

SJP.pl

Przenośnik – urządzenie transportu bliskiego, przeznaczone do przemieszczania materiałów sypkich lub określonych ładunków, po określonym torze.

Podział przenośników:

- przenośniki cięgnowe (transport za pomocą cięgna)
  - taśmowe
    - stałe
    - przejezdne (samojezdne)
    - przenośne
    - obrotowe
    - przesuwne

    Wikipedia

# przenośność

inform. postulat inżynierii oprogramowania wyrażający dążenie do tworzenia programów możliwych do łatwego osadzenia w różnych środowiskach systemowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenośne; cecha tych, którzy są przenośni

Wiktionary

Przenośność (ang. portability) może być związana z:

- przenośnością oprogramowania między różnymi systemami
- komputerem przenośnym
- aplikacją przenośną (niewymagającą instalacji)
- możliwości przenoszenia numerów telefonicznych przez klienta operatora telekomunikacyjnego

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przenośny

czas. przenosić

rzecz. nosiciel mos.

Wiktionary

# przenośny

1. dający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy;
2. wyrażony za pomocą przenośni; metaforyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

(1.2) liter. jęz. wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiliśmy przenośny klimatyzator, na dzień ustawiamy go w pokoju wypoczynkowym, a na noc w sypialni.

(1.2) Jeżeli jeden ze składników wyrażenia lub zwrotu ma znaczenie przenośne, to całość uznajemy za przenośnię (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ, AS: pšẽnośny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przenośnie

rzecz. nosiciel mos., przenośnia ż., przenoszenie n., przenośność ż.

czas. przenosić ndk., przenieść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mobilny

(1.2) metaforyczny

Wiktionary

# przenoszalność

→ przenoszalny

SJP.pl

#### Patrz:

przenoszalny

# przenoszalny

dający się przenosić

SJP.pl

# przenoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenosić.

Wiktionary

Droga szerzenia, inaczej droga zakażenia – sposób i mechanizm przenoszenia zakażenia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pšẽnošẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wznosić, przenosić ndk., przenieść dk.

rzecz. nosiciel mos., noszowy mos., nosze nmos., przeniesienie, przenosiny, przenośnik

przym. przenośny, noszowy

Wiktionary

# przenucać

1. spędzać jakiś czas na nuceniu;
2. śpiewać coś bez słów od początku do końca

SJP.pl

# przenucić

1. spędzić jakiś czas na nuceniu;
2. zaśpiewać coś bez słów od początku do końca

SJP.pl

# przenudzać

potocznie:
1. spędzać pewien czasu na nudzeniu się;
2. męczyć kogoś nudzeniem; wynudzać

SJP.pl

# przenudzić

potocznie:
1. spędzić pewien czas na nudzeniu się;
2. zmęczyć kogoś nudzeniem; wynudzić

SJP.pl

# przenumerować

zmienić numerację

SJP.pl

# przenumerowywać

zmieniać numerację

SJP.pl

# przeobfitość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeobfite

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeobfity

Wiktionary

# przeobrażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana

Wiktionary

Przeobrażenie, metamorfoza, metabolia albo rozwój pośredni – proces morfogenetyczny charakteryzujący się znacznymi zmianami w formie lub strukturze organizmu przechodzącego z jednego stadium rozwojowego do następnego. Terminy te są najczęściej używane dla określenia procesu zachodzącego w rozwoju postembrionalnym, podczas którego zwierzę przechodzi przez jedno lub kilka stadiów młodocianych zanim przeobrazi się w ostateczną, zdolną do reprodukcji postać dorosłą. Zachodzi u tych zwierząt, u których ostatnim etapem rozwoju zarodkowego jest wytworzenie wolno żyjącej formy młodocianej – larwy. Formy larwalne są charakterystyczne dla poszczególnych grup systematycznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšeobražẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeobrazić

przym. przeobrażeniowy

rzecz. obraz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metamorfoza, przekształcenie, przerobienie, przemiana

Wiktionary

# przeoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niezauważenie czegoś, co powinno było zostać dostrzeżone

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeoczyć dk.

Wiktionary

# przeodziać

przebrać;
1. ubrać w inną odzież;
2. zmienić jakąś część ubioru

SJP.pl

# przeodziewać

dawniej: przebierać

SJP.pl

# przeogromny

przymiotnik

(1.1) bardzo duży, gigantyczny

Wiktionary

# przeor

przełożony klasztoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)

(1.2) kośc. zastępca opata

Wiktionary

Przeor (łac. prior „przedni, naczelny”) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.

Termin oznacza:

- przedstawiciela lub zastępcę opata w klasztorach monastycznych reguły św. Benedykta, np. benedyktynów, cystersów, trapistów i in.;
- przełożonego mniejszych lub niesamodzielnych klasztorów monastycznych;
- przełożonego klasztorów monastycznych innych reguł, np. dominikanów i paulinów;
- przełożonego jednostki administracyjnej w Niemczech do końca XVIII w., powiązanej z klasztorem. Przeor oprócz władzy duchownej spełniał rolę suwerena na określonym terytorium, przy czym nie zawsze musiał być członkiem zakonu, a jedynie duchownym diecezjalnym.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przeorat mrz., przeorstwo n.

:: fż. przeorysza ż.

przym. przeorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. pryjor

Wiktionary

# przeorać

1. orząc pługiem, przygotować do dalszej uprawy;
2. rozciąć coś głęboko, pozostawiając bruzdy

SJP.pl

# przeorat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kośc. urząd przeora lub przeoryszy

(1.2) daw. kośc. teren podległy przeorowi lub przeoryszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Każdego roku lubiński przeorat jest odwiedzany przez setki gości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeor m., przeorstwo n., przeorysza ż.

przym. przeorski

Wiktionary

# przeorowy

związany z przełożonym klasztoru

SJP.pl

# przeorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub tytułem przeora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do przeora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeor mos., przeorat mrz.

Wiktionary

# przeorysza

przełożona klasztoru żeńskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. przełożona klasztoru

Wiktionary

Przeor (łac. prior „przedni, naczelny”) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.

Termin oznacza:

- przedstawiciela lub zastępcę opata w klasztorach monastycznych reguły św. Benedykta, np. benedyktynów, cystersów, trapistów i in.;
- przełożonego mniejszych lub niesamodzielnych klasztorów monastycznych;
- przełożonego klasztorów monastycznych innych reguł, np. dominikanów i paulinów;
- przełożonego jednostki administracyjnej w Niemczech do końca XVIII w., powiązanej z klasztorem. Przeor oprócz władzy duchownej spełniał rolę suwerena na określonym terytorium, przy czym nie zawsze musiał być członkiem zakonu, a jedynie duchownym diecezjalnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zakonnice trochę się boją surowej przeoryszy.

(1.1) Przeorysza uwielbia opowiadać o życiu klasztoru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɔˈrɨʃa, AS: pšeoryša

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeor m., przeorat mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opatka; przest. ksieni; daw. abatysa

Wiktionary

# przeorywać

1. orząc pługiem, przygotowywać do dalszej uprawy;
2. rozcinać coś głęboko, pozostawiając bruzdy

SJP.pl

# przeorzech

wysokie drzewo o jadalnych nasionach i twardym drewnie; hikora; orzesznik

SJP.pl

Orzesznik zwany także przeorzechem, hikorą i karią (Carya Nutt.) – rodzaj roślin z rodziny orzechowatych (Juglandaceae). Obejmuje 18 gatunków, choć w niektórych ujęciach wykazywanych jest ich od 17 do 25.

Największe zróżnicowanie gatunkowe orzeszników jest w południowej części Stanów Zjednoczonych i w północnym Meksyku, cztery gatunki rosną także we wschodniej części Ameryki Północnej, kilka w Ameryce Środkowej, 6 gatunków rośnie w Azji Południowo-Wschodniej, z czego trzy są endemitami Chin. W Polsce uprawiane najczęściej są orzesznik gorzki C. cordiformis i pięciolistkowy C. ovata, rzadziej orzesznik siedmiolistkowy Carya laciniosa. Pierwsze dwa gatunki mają status już zadomowionych antropofitów.

Wikipedia

# przeostrzać

czynić zbyt ostrym

SJP.pl

# przeostrzyć

uczynić zbyt ostrym

SJP.pl

# przeowocować

stracić owoce po ich wydaniu

SJP.pl

# przepachnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepachnąć.

Wiktionary

# przepadać

o deszczu, gradzie, śniegu: padać przez jakiś czas; popadać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przepaść)

(1.1) stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym

(1.2) ulegać marnowaniu

(1.3) nie osiągać celu

(1.4) nie dochodzić do skutku

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) bardzo lubić

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Maciek nie przepada za filmami krótkometrażowymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepadanie n., przepadek mrz., przepaść ż.

przym. przepadły, przepaścisty

czas. przepaść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ginąć, gubić się, zawieruszać się, znikać

(1.2) marnować się

(1.3) przegrywać

(1.4) nie udawać się

(2.1) kochać, szaleć (za), uwielbiać

Wiktionary

# przepadek

1. orzeczona sądownie konfiskata na rzecz skarbu państwa składników majątku skazanej osoby prywatnej;
2. konfiskata przedmiotów pochodzących z przestępstwa

SJP.pl

Przepadek – w Polsce instytucja prawa karnego sui generis (przed 1 lipca 2015 środek karny) o charakterze represyjno-prewencyjnym polegająca na przejściu własności określonych przedmiotów powiązanych w pewien sposób z popełnionym przestępstwem na Skarb Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przepadek jest ponadto środkiem karnym w prawie wykroczeń.

Wikipedia

# przepadnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepaść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpadʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšepadʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepaść

rzecz. przepaść ż.

Wiktionary

# przepadywać

o deszczu: padać od czasu do czasu

SJP.pl

# przepadzity

przymiotnik jakościowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zachłanny

Wiktionary

# przepadły

zaginąć bez śladu

SJP.pl

# przepakować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepakowywać)

(1.1) dokonany od|przepakowywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpaˈkɔvat͡ɕ, AS: pšepakovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pakować, rozpakowywać

rzecz. przepakowanie n.

Wiktionary

# przepakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepakować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepakować dk.

Wiktionary

# przepakowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepakowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepakowywać ndk.

Wiktionary

# przepalać

niszczyć coś wskutek poddawania tego działaniu ognia

SJP.pl

# przepalanka

domowa wódka produkowana ze spirytusu z dodatkiem karmelu; karmelówka, alembik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wódka wytwarzana domowym sposobem z rozcieńczonego spirytusu z dodatkiem karmelu

(1.2) pot. med. kauteryzacja zrostów powstałych w płucach na skutek choroby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) 26-letni gospodarz na Górniaku zaopatrywał się w spirytus potrzebny do wyrobu przepalanki.

(1.2) Po odmie albo po przepalance zrobi się płyn. Płyn po pewnym czasie zamieni się w ropę, a jak już jest ropa, robi się przetoka, to jest dziura w oskrzelach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepalniczek m.

czas. palić, przepalać ndk., przepalić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alembik, karmelówka

Wiktionary

# przepalić

zniszczyć coś wskutek poddania tego działaniu ognia

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepalać)

(1.1) dokonany od|przepalać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpalʲit͡ɕ, AS: pšepalʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepał mrz., przepalanka ż.

czas. palić

Wiktionary

# przeparadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparadować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeparadować dk.

Wiktionary

# przeparkować

zmienić miejsce postoju pojazdu

SJP.pl

# przeparkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeparkować dk.

Wiktionary

# przeparkowywać

zmieniać miejsce postoju pojazdu

SJP.pl

# przeparkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparkowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeparkowywać ndk.

Wiktionary

# przepasać

opasać;
1. owinąć czymś w pasie;
2. owinąć pasem, włożyć pas;
3. obwiązać czymś dookoła jak pasem;
4. przedzielić, przegrodzić coś czymś;
5. otoczyć coś

SJP.pl

# przepaść

1. miejsce miedzy stromymi ścianami górskimi, głęboka rozpadlina;
2. przenośnie: to, co dzieli, różni coś lub kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar obok stromej ściany góry

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepadać)

(2.1) zob. przepadać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepasać)

(3.1) zob. przepasać.

Wiktionary

- przepaść – miejsce pomiędzy stromymi zboczami górskimi
- Przepaść – część miasta Ćmielów, dawniej samodzielna wieś
- Przepaść (gromada) – dawna gromada
- Przepaść – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany
- Przepaść – dawniej samodzielna osada. Obecnie część miejscowości Scholino na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeckim, w sielsowiecie Horodziłowo
- przepaść cyfrowa – termin stosowany do określenia różnicy między osobami i społeczeństwami mającymi dostęp do techniki informatycznej, a tymi, które takiego dostępu nie mają

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciągnie mnie Wituś na stare lata na górskich konikach po himalajskich przełęczach, a ja mam duszę na ramieniu ze strachu, że się zwalę w jaką przepaść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpaɕt͡ɕ, AS: pšepaść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepadanie n., przepadnięcie n.

czas. przepadać ndk.

przym. przepastny, przepaścisty

przysł. przepastnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czeluść, otchłań, urwisko

Wiktionary

# przepaścistszy

stopień wyższy od przymiotnika: przepaścisty; bardziej przepaścisty

SJP.pl

# przepaścisty

bardzo głęboki, zdający się nie mieć dna; niezgłębiony, bezdenny, przepastny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) odznaczający się dużą stromością

(1.2) bardzo głęboki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Niezbyt także dawno temu, po wielu miejscach nie było dróg dobrych, i w niektóre zakątki kraju trudno się było dostać po przepaścistych grzęzawiskach i wąwozach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepaść ż.

czas. przepadać ndk., przepaść dk.

przym. przepastny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stromy, urwisty

(1.2) przepastny, bezdenny, nieprzebyty, niezgłębiony, otchłanny

Wiktionary

# przepaska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. przepaska biodrowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpaska, AS: pšepaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pas m., przepasanie n., przepasywanie n.

czas. przepasać ndk., przepasywać dk.

przym. przepaskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przepaska biodrowa

Wiktionary

# przepaskówka

krasanka przepaskówka - gatunek pluskwiaka z rodziny krasankowatych

SJP.pl

# przepaśnica

przepaśnica górska - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

SJP.pl

# przepastniej

stopień wyższy od przysłówka: przepastnie

SJP.pl

# przepastniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przepastny

SJP.pl

# przepastny

bardzo głęboki, zdający się nie mieć dna; niezgłębiony, bezdenny, przepaścisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pojemny, obszerny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Śpiew i muzyka Björk poniosły mnie w przepastne krainy imaginacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepaść ż.

czas. przepaść

przym. przepaścisty

Wiktionary

# przepasły

przekarmić

SJP.pl

# przepatrzyć

potocznie: obejrzeć kolejno jedno po drugim, przetrząsnąć miejsce po miejscu

SJP.pl

# przepał

1. zużycie paliwa przez pojazd ponad ustaloną normę;
2. wapno wypalone w zbyt wysokiej temperaturze; wapno przepalone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. spalanie przez silnik paliwa w większej ilości, niż ustalona norma

(1.2) środ. fot. efekt przepalenia, prześwietlenia zdjęcia

(1.3) wapno, które zostało wypalone w zbyt wysokiej temperaturze; wapno przepalone

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Odrzuciliśmy kilka ciekawych zdjęć ze względu na silne przepały.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpaw, AS: pšepau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepalić dk., przepalać ndk.

rzecz. przepalenie n.

Wiktionary

# przepedałować

przebyć jakąś trasę, kręcąc pedałami roweru

SJP.pl

# przepędzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) skierowanie kogoś lub czegoś na inne miejsce

(1.2) zmuszenie kogoś, czegoś do oddalenia się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepędzanie n.

czas. pędzić, przepędzić dk., przepędzać ndk.

Wiktionary

# przepędzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepędzać)

(1.1) spowodować przemieszczenie pędem czego lub kogo z miejsca na miejsce

(1.2) spowodować oddalenie czego lub kogo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepędzenie n.

czas. pędzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pognać, przegnać

(1.2) odpędzić, przegnać, wygonić

Wiktionary

# przepękać

czasownik

(1.1) poznań. obywać się bez czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepękanie n.

Wiktionary

# przepękanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepękać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepękać ndk.

Wiktionary

# przepękla

roślina z rodziny dyniowatych, pochodząca z tropikalnych i subtropikalnych terenów Afryki i Azji

SJP.pl

Przepękla (Momordica L.) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych. Obejmuje 50 gatunków występujących w Afryce subsaharyjskiej, południowej Azji i Australii.

Wikipedia

# przepenetrowywać

penetrując, badać coś gruntownie; przetrząsać, przeszukiwać

SJP.pl

# przepełnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepełniać)

(1.1) dokonany od|przepełniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɛwʲɲit͡ɕ, AS: pšepeu̯ʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepełniony

ims. przepełniony

Wiktionary

# przepełnienie

Nadmiar, nadmiar arytmetyczny (ang. overflow, arithmetic overflow) – sytuacja, w której wartość wyniku operacji arytmetycznej przekracza wielkość rejestru lub pamięci.

W większości komputerów rozróżniane są dwa warunki nadmiaru:

- przeniesienie występujące podczas dodawania lub odejmowania, biorąc pod uwagę operandy i wyniki jako liczby bez znaku, nie może zostać w ostatecznym rozwiązaniu,
- wynik ma znak inny niż możliwy do przewidzenia podczas operacji arytmetycznych, np. wynikiem dodawania dwóch liczb dodatnich jest liczba ujemna.

Wikipedia

# przepełniony

przymiotnik

(1.1) wypełniony ludźmi ponad normę

(1.2) nadmiernie czymś wypełniony

(1.3) przen. ogarnięty pewnym silnym uczuciem

forma czasownika.

(2.1) ims. od przepełnić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɛwʲˈɲɔ̃nɨ, AS: pšepeu̯ʹńõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepełnienie n.

czas. przepełnić

przym. pełny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłoczny, zatłoczony

(1.2) przeciążony

Wiktionary

# przepełzać

1. o niektórych zwierzętach, np. wężach: pełzając, przebyć lub przebywać jakąś odległość;
2. o ludziach: pełzając, pokonać lub pokonywać jakąś odległość; przeczołgać lub przeczołgiwać się

SJP.pl

# przepełznąć

przepełzać;
1. o płazach, gadach, owadach itp.: pełzając, pełznąc przebyć jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś;
2. o ludziach: pełzając, poruszając się w pozycji na brzuchu lub na czworakach, pokonać jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś

SJP.pl

# przepełznięty

taki, który przez coś przepełznął; przepełźnięty, przepełzły

SJP.pl

# przepełzły

przepełzać;
1. o płazach, gadach, owadach itp.: pełzając, pełznąc przebyć jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś;
2. o ludziach: pełzając, poruszając się w pozycji na brzuchu lub na czworakach, pokonać jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś

SJP.pl

# przepić

potocznie:
1. przepuścić pieniądze na alkohol lub wyprzedać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwrócić się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzić jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypić więcej niż inni, nie popaść w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepić się - wypić zbyt wiele alkoholu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepijać)

(1.1) pot. wydawać pieniądze na picie

(1.2) pot. spędzić jakiś czas, pijąc alkohol

(1.3) pot. zwracać się do kogoś podczas picia, wznosząc kieliszek w jego kierunku

(1.4) pot. wygrać z kimś w piciufakt.

czasownik zwrotny dokonany przepić się (ndk. przepijać się)

(2.1) pot. wypić za dużo alkoholu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj przepiłem całe pieniądze, jakie miałem przy sobie.

(1.2) Waldek przepił cały weekend.

(1.3) Wzniósł kieliszek i przepił do teścia.

(2.1) Przepiłem się wczoraj i dziś jestem ledwo żywy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpʲit͡ɕ, AS: pšepʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n., przepijanie n.

czas. przepijać, pić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przehulać

Wiktionary

# przepicie

potocznie:
1. przepuścić pieniądze na alkohol lub wyprzedać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwrócić się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzić jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypić więcej niż inni, nie popaść w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepić się - wypić zbyt wiele alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲit͡ɕɛ, AS: pšepʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepić, przepijać

rzecz. przepijanie n., przepitka ż., przepita ż.

Wiktionary

# przepiec

nadmiernie wypiec

SJP.pl

# przepięknie

przysłówek

(1.1) w sposób przepiękny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zosia wygląda przepięknie w rozpuszczonych włosach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ, AS: pšepʹi ̯ẽŋʹḱńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepiękny, piękny

rzecz. piękno n., piękność ż.

przysł. pięknie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudownie, wspaniale, pięknie, ślicznie, prześlicznie, przecudnie

Wiktionary

# przepiękniej

stopień wyższy od przysłówka: przepięknie

SJP.pl

# przepiękny

przymiotnik

(1.1) niezwykle, wyjątkowo piękny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zofia jest przepiękną dziewczyną o słodkim uśmiechu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ, AS: pšepʹi ̯ẽŋkny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. piękny

przysł. pięknie, przepięknie

rzecz. piękno n., piękność ż.

czas. upiększać, upiększyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prześliczny, piękny

Wiktionary

# przepielać

pieląc, przeczyszczać

SJP.pl

# przepielęgnować

zniszczyć nadmiernym pielęgnowaniem

SJP.pl

# przepielić

pieląc, przeczyścić; przepleć

SJP.pl

# przepieranka

potocznie: wzajemne wypieranie się, walka o pierwszeństwo

SJP.pl

# przepierdalać

wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrywać;
2. przecinać

SJP.pl

# przepierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepierdolić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepierdolić, pierdolić, zapierdalać

Wiktionary

# przepierdolić

przejebać; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrać;
2. stracić coś w wyniku porażki;
3. przeciąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) wulg. dokonany od|przepierdalać.

czasownik przechodni

(2.1) wulg. przegrać, stracić

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) – Bo czym tak naprawdę są Słowianie? – kontynuował Taras. – Słowian już nie ma. […] Słowianie to kopalne resztki. To skansen. Kultura, która zdechła i już nie rodzi. Bo nie ma po co. Bo przepierdoliła w konkurencji. Słowiańskość jest czymś takim samym, jak azteckość. Albo, kurwa, totenhockość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepierdolenie n., przepierdalanie n.

czas. zapierdalać, pierdolić, przepierdalać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) przejebać

Wiktionary

# przepierka

upranie czegoś naprędce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. drobne pranie, najczęściej ręczne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛrka, AS: pšepʹi ̯erka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pranie n.

czas. prać

Wiktionary

# przepierzenie

lekka ścianka dzieląca pokój na dwa mniejsze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cienka ścianka przegradzająca jakieś pomieszczenie

Wiktionary

Przepierzenie

1. w budownictwie: rodzaj cienkiej ścianki działowej; może być zamontowana na stałe lub ruchoma; wykonane z desek, szkła, płyt gipsowych itp. stosunkowo lekkich materiałów, w pewnych przypadkach z mebli: szaf, regałów lub meblościanki, także z przesuwnych lub składanych ekranów lub parawanów (rozwiązanie stosowane w centrach konferencyjnych lub halach sportowych).
2. w górnictwie:
   - przegroda przeciwdziałająca osypywaniu się gruntu, wykonana zwykle z siatki lub blachy
   - odgrodzenie w chodnikach transportowych wydzielające przejście dla ludzi, tzw. przedział przechodowy
   - przegroda w szybie, wykonana z różnego rodzaju materiałów, tworząca przedział szybowy różnego przeznaczenia, np. przedział rurowy
   - przepierzenie wentylacyjne – zobacz: przegroda wentylacyjna

   Wikipedia

   #### Powiązane:

   przym. przepierzony

   czas. przepierzać ndk., przepierzyć dk.

   rzecz. pierzeja ż.

   Wiktionary

# przepierzyć

podzielić pomieszczenie przepierzeniem

SJP.pl

# przepieścić

1. wykończyć coś ze zbyt precyzyjną dbałością;
2. rzadko:
a) zbytnio wypieścić;
b) spędzić pewien czas na pieszczeniu

SJP.pl

# przepieszczać

1. wykańczać coś ze zbyt precyzyjną dbałością;
2. zbytnio wypieszczać

SJP.pl

# przepijać

potocznie:
1. przepuszczać pieniądze na alkohol lub wyprzedawać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwracać się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzać jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypijać więcej niż inni, nie popadać w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepijać się - wypijać zbyt wiele alkoholu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepić)

(1.1) pot. zob. przepić. (pieniądze)

(1.2) pot. zob. przepić. (czas)

(1.3) pot. zob. przepić. (do kogoś)

czasownik zwrotny niedokonany przepijać się (dk. przepić się)

(2.1) pot. zob. przepić się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odkąd go pamiętam, wszystko przepijał.

(1.2) Zygmunt przepijał każde święto, każdy weekend.

(1.3) Trudno się dziwić, że się upił, skoro cały wieczór do wszystkich naokoło przepijał.

(2.1) Ostatnio często zdarzało się, że się przepijał i na drugi dzień nie szedł do pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲijät͡ɕ, AS: pšepʹii ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n., przepijanie n.

czas. przepić

Wiktionary

# przepijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepijać. (popijać)

(1.2) odczasownikowy od|przepijać. (czas, pieniądze)

(1.3) odczasownikowy od|przepijać. (do kogoś)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do przepijania wódki wolę używać soku niż coli.

(1.2) Przepijanie każdej premii to szczyt nieodpowiedzialności.

(1.3) Mam dość przepijania do wujka Mietka, idźmy potańczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲiˈjä̃ɲɛ, AS: pšepʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n.

czas. przepijać, przepić

Wiktionary

# przepikować

1. rozsadzić rzadziej młode roślinki;
2. przeszyć ściegiem w różnych kierunkach co najmniej dwie warstwy materiału; spikować

SJP.pl

# przepinka

w speleologii: pośredni punkt pozwalający uniknąć tarcia liny o skałę

SJP.pl

# przepiór

rodzaj ptaków z rodziny przepiórowatych

SJP.pl

# przepióra

rodzaj ptaków z rodziny przepiórowatych

SJP.pl

# przepiórczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) charakterystyczny dla przepiórki; dotyczący, odnoszący się do przepiórki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stój! - krzyknął jeden z rycerzy, młody i piegowaty jak przepiórcze jajo. - Stój, powiadam!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjurt͡ʃɨ, AS: pšepʹi ̯určy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepiórka ż., przepióreczka ż.

Wiktionary

# przepióreczka

1. zdrobnienie od: przepiórka;
2. dawna zabawa dziecięca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przepiórka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲjuˈrɛt͡ʃka, AS: pšepʹi ̯urečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepiórka ż.

przym. przepiórczy

Wiktionary

# przepiórecznik

gatunek ptaka z rodziny kurowatych

SJP.pl

Przepiórecznik (Ophrysia superciliosa) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Ophrysia. Występuje w północnych Indiach. Brak pewnych stwierdzeń od 1876. Gatunek uznawany jest jednak za krytycznie zagrożonego, nie zaś wymarły, ze względu na brak badań terenowych w jego znanym zasięgu.

Wikipedia

# przepiórka

1. mały ptak łowny z rodziny kurowatych;
2. regionalnie: przyozdobiona kwiatami wiązka zboża pozostawiana na polu, będąca oznaką zakończonych żniw;
3. dawniej: garść niezżętych kłosów żyta pozostawiona na polu w celu zapewnienia plonów na następny rok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Coturnix coturnix|ref=tak., średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

Wiktionary

Przepiórka (zwyczajna) (Coturnix coturnix) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny kurowatych (Phasianidae), zamieszkujący niemal całą Europę, Azję Środkową i Południową oraz Afrykę. Przeloty w V i VIII – IX (wyjątkowo do XI). Zimuje w basenie Morza Śródziemnego, Afryce i w Indiach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grały jej tedy do snu derkacze i przepiórki, migotały gwiazdy, gdy powiew poruszył gałęzie, brzęczały chrząszcze na dębowych liściach – i usnęła wreszcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjurka, AS: pšepʹi ̯urka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepiór m.

:: zdrobn. przepióreczka ż.

przym. przepiórczy

Wiktionary

# przepiórki

1. mały ptak łowny z rodziny kurowatych;
2. regionalnie: przyozdobiona kwiatami wiązka zboża pozostawiana na polu, będąca oznaką zakończonych żniw;
3. dawniej: garść niezżętych kłosów żyta pozostawiona na polu w celu zapewnienia plonów na następny rok

SJP.pl

Przepiórki (niem. Piepersfelde), (potocznie Leśniczówka Mosty) – nieoficjalna część wsi Mosty w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów. Miejscowość położona przy drodze gminnej z Mostów do Mostów-Osiedle.

Wchodzi w skład sołectwa Mosty oraz posiada adresowanie do tej miejscowości.

Wikipedia

# przepiórnik

gatunek ptaka podobnego do przepiórki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Turnicidae|ref=tak.;

Wiktionary

Przepiórnik (zwyczajny) (Turnix sylvaticus) – gatunek małego, podobnego do przepiórki ptaka z rodziny przepiórników (Turnicidae). Jest ptakiem lęgowym w południowej Hiszpanii, północno-zachodniej oraz subsaharyjskiej Afryce, w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego oraz w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz w południowej części Azji Wschodniej.

Wikipedia

# przepiórowate

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Przepiórowate, przepióry (Odontophoridae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes).

Wikipedia

# przepiórowaty

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# przepis

wskazówka, zwykle w formie pisemnej, określająca sposób wykonania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy

(1.2) wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu

(1.3) praw. element większego zestawu tekstów wytyczającego prawidłowy przebieg określonej dziedziny działalności ludzkiej

(1.4) med. dokument wystawiany przez lekarza dotyczący określonej terapii lub procedury medycznej

(1.5) środ. stud. wystawienie oceny końcowej z przedmiotu na podstawie oceny wystawionej z jednej formy zajęć

Wiktionary

przepis, dawniej: preskrypcja – to dokument normatywny ustalający obowiązujące reguły prawne, przyjęte przez organ władzy.

- przepis kulinarny
  - książka kucharska
- przepis prawa
  - kodeks
  - ordynacja
  - pragmatyka
  - Volumina Legum

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Francuską kaszkę kuskus w polskim opakowaniu i z przepisem na sałatkę będzie można kupić w kraju jeszcze w tym miesiącu.

(1.2) Dokładnego przepisu na szczęśliwe małżeństwo nie podał nikt, wszyscy jednak jednogłośnie twierdzili, że trzeba sobie ufać, umieć znajdować kompromisy, a przede wszystkim… kochać się.

(1.3) Rządowy projekt zmiany przepisów o darowiznach najprawdopodobniej powędrował do kosza.

(1.4) Na czterech lekarstwach widniała adnotacja, iż wydaje się je tylko z przepisu lekarza.

(1.5) Nam poszedł na rękę umożliwiając przepis z ćwiczeń od oceny co najmniej "4" […], a wszystkim osobom, które przyszły na egzamin postawił za darmo "3".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpʲis, AS: pšepʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepisanie n., przepisywanie n.

:: zdrobn. przepisik m.

czas. przepisać dk., przepisywać dk.

przym. przepisowy

przysł. przepisowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) recepta

Wiktionary

# przepisać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepisywać)

(1.1) dokonany od|przepisywać.

czasownik zwrotny dokonany przepisać się (ndk. przepisywać się)

(2.1) dokonany od|przepisywać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pisać, przepisywać ndk.

rzecz. przepis mrz., przepisanie n., przepisywanie n., pismo n., pisanina ż.

Wiktionary

# przepisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepisywanie n., przepis m., pisanina ż.

czas. przepisać dk., przepisywać ndk.

przym. przepisowy

przysł. przepisowo

Wiktionary

# przepisik

zdrobnienie od: przepis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przepis

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie przepis, lecz tylko mały przepisik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepis m.

Wiktionary

# przepiśnik

notatnik z przepisami kulinarnymi; przepisownik

SJP.pl

# przepisownik

notatnik z przepisami kulinarnymi; przepiśnik

SJP.pl

# przepisowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepisowe; cecha tych, którzy są przepisowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepisowy

rzecz. pisanina ż.

Wiktionary

# przepisy

wskazówka, zwykle w formie pisemnej, określająca sposób wykonania czegoś

SJP.pl

przepis, dawniej: preskrypcja – to dokument normatywny ustalający obowiązujące reguły prawne, przyjęte przez organ władzy.

- przepis kulinarny
  - książka kucharska
- przepis prawa
  - kodeks
  - ordynacja
  - pragmatyka
  - Volumina Legum

Wikipedia

# przepisywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepisać)

(1.1) pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

(1.2) o lekarzu zalecać do stosowania

(1.3) przekazywać na własność

(1.4) pot. o uczniu powtarzać niewłasną pracę domową, prezentując ją potem jako samodzielnie wykonaną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nauczyciel dyktował notatkę, a uczniowie pilnie przepisywali jego słowa do swoich brudnopisów.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepisać, pisać

rzecz. przepisanie n., przepisywacz m., przepisywanie n., pismo n., przepis mrz., pisanina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kopiować, odwzorowywać

(1.2) ordynować, zalecać

Wiktionary

# przepisywaczka

→ przepisywacz; kopistka

SJP.pl

# przepisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepisanie n., przepis m., pisanina ż.

czas. przepisać dk., przepisywać ndk.

przym. przepisowy

przysł. przepisowo

Wiktionary

# przepita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: przepitka

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny, ż. lp. od: przepić

(2.2) imiesłów przymiotnikowy bierny, ż. lp. od: przepić się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam flaszkę, wyjmij zagrychę i przepitę.

(2.1) Poszedł w tango i cała pensja przepita.

(2.2) Po dwóch dniach wesela jestem przepita.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲita, AS: pšepʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepitka ż., przepicie n., przepijanie n.

czas. przepijać ndk., przepić dk.

Wiktionary

# przepitka

potocznie:
1. napój do popijania alkoholu; popitka, zapojka;
2. płyn do popicia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. napój używany do przepijania wódki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyniosłem flaszkę. Masz jakąś przepitkę?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲitka, AS: pšepʹitka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepijanie n., przepicie n.

:: zgrub. przepita

czas. przepijać ndk., przepić dk.

Wiktionary

# przepity

potocznie:
1. taki, który wypił zbyt dużo alkoholu; pijany, skacowany;
2. zniszczony wskutek nadużywania alkoholu

SJP.pl

# przepiłować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przepiłowywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tyłu zachowały się ucięte bolce, które tkwiły w murze. Ktoś je przepiłował, żeby urwać herb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲiˈwɔvat͡ɕ, AS: pšepʹiu̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepiłowanie n.

Wiktionary

# przepiłowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepiłować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepiłować dk.

Wiktionary

# przepiłowywać

czasownik niedokonany (dk. przepiłować)

(1.1) piłując coś dzielić na dwie części

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepiłowywanie n.

Wiktionary

# przepiłowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepiłowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepiłowywać ndk.

Wiktionary

# przeplatać

czasownik

(1.1) układać rzeczy na przemian

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pleść

Wiktionary

# przeplataniec

1. damska fryzura z dużymi lokami;
2. potocznie: ciasto w kształcie warkocza, np. warkocz drożdżowy

SJP.pl

# przeplatanka

1. wykonywanie dwóch czynności na zmianę;
2. przedmiot (figura) powstały w wyniku przeplatania

SJP.pl

# przeplatka

motyl z rodziny rusałkowatych (południc)

SJP.pl

# przeplatywać

przetykać, przeplatać; potocznie:
1. łączyć różne elementy, wielokrotnie przekładając je przez siebie; splatać;
2. wielokrotnie przekładać przez coś; wplatać;
3. przedzielać jednorodny ciąg innymi elementami; splatać, wplatać;
4. pojawiać się naprzemienne z czymś innym; wplatać się

SJP.pl

# przepleć

pieląc, przeczyścić; przepielić

SJP.pl

# przeplot

część klatki filmowej

SJP.pl

Wikipedia

# przepoczwarczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. przeobrażenie się larwy w poczwarkę

Wiktionary

Przepoczwarczenie, przepoczwarzenie – faza rozwoju złożonego u owadów, występująca u owadów z przeobrażeniem zupełnym. Proces przeobrażenia larwy w poczwarkę. Forma przepoczwarzenie bywa uznawana za błędną, gdyż słowo miałoby pochodzić od poczwary, a nie od poczwarki, jest jednak spotykana w literaturze entomologicznej, podobnie jak forma przepoczwarczenie. Następuje zazwyczaj w ukryciu, często w osłaniającym oprzędzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Entomolog obserwował przepoczwarczenia larw strzygoni choinówki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepoczwarczanie n.

czas. przepoczwarczać ndk., przepoczwarczać się ndk., przepoczwarczyć dk., przepoczwarczyć się dk.

Wiktionary

# przepoczwarczyć

przepoczwarzyć się; przepoczwarczyć się -
1. u owadów: zmienić się w poczwarkę;
2. stać się kimś innym, zmienić swój charakter

SJP.pl

# przepoczwarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepoczwarzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepoczwarzać ndk.

rzecz. poczwarka ż., poczwara ż.

Wiktionary

# przepoczwarzyć

przepoczwarczyć się; przepoczwarzyć się -
1. u owadów: zmienić się w poczwarkę;
2. stać się kimś innym, zmienić swój charakter

SJP.pl

# przepoić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepajać)

(1.1) dokonany od|przepajać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy zginął "Kazik", Aleksandra nie tając łez mówiła: "Wyście go prawie nie znali. To był dla was epizod i dlatego nie jesteście w stanie w pełni pojąć, co to za człowiek". Opowiadała długo o zabitym towarzyszu, pragnąc przekazać im część wielkiego żalu, jakim była przepojona, pragnąc, aby żarliwiej zapamiętali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɔjit͡ɕ, AS: pšepoi ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepojenie n.

Wiktionary

# przepojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepoić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšepoi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepoić

Wiktionary

# przepomagać

dawniej: przemagać, zdobywać się na coś

SJP.pl

# przepompownia

urządzenie składające się z pomp przepompowujących różnego rodzaju płyny lub gazy

SJP.pl

# przepona

duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę piersiową od niżej położonych narządów; diafragma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

Wiktionary

- przepona (botanika)
- przepona (budowa maszyn)
- przepona (mięsień)
- Przepona, pseudonim Stanisława Kasznicy, komendanta Narodowych Sił Zbrojnych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przepona jest mięśniem używanym podczas oddychania.

(1.1) Na wszelkie smutki dobry jest uśmiech. Naukowcy dowiedli bowiem, że szczery, serdeczny śmiech wspaniale nas dotlenia – pobudza do pracy przeponę i płuca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɔ̃na, AS: pšepõna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeponowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. diafragma

Wiktionary

# przeponka

płytka z materiału ogniotrwałego oddzielająca nadlew od odlewu

SJP.pl

# przeponowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z przeponą, dotyczący przepony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepona ż.

Wiktionary

# przepopielać

dawniej: obracać w popiół; spopielać

SJP.pl

# przepoprężać

dawniej: ponownie ściągać popręgiem, poprawiać popręg

SJP.pl

# przeposzczony

taki, który się przepościł

SJP.pl

# przepotek

rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych

SJP.pl

# przepotworny

bardzo potworny; arcypotworny

SJP.pl

# przepowiadać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepowiedzieć)

(1.1) niedokonany od|przepowiedzieć. (przewidywać przyszłość, prorokować)

(1.2) pot. niedokonany od|przepowiedzieć. (powtarzać sobie)

(1.3) daw. niedokonany od|przepowiedzieć. (proklamować)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pytia przepowiadała przyszłość.

(1.2) Antek kilkakrotnie przepowiadał sobie wczorajszą lekcję, bo wiedział, że będzie pytany.

(1.3) Lektor w stroju liturgicznym przepowiada słowo Boże.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepowiednia ż., przepowiadanie n., przepowiedzenie n.

czas. powiedzieć, przepowiedzieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prorokować, wróżyć, wieścić

(1.3) głosić, rozgłaszać

Wiktionary

# przepowiadalny

dający się przepowiedzieć

SJP.pl

# przepowiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepowiadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: pšepovʹi ̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. powiedzieć, przepowiedzieć, przepowiadać ndk.

rzecz. przepowiednia ż.

Wiktionary

# przepowiednia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

Wiktionary

- Przepowiednia – film thriller produkcji amerykańskiej,
- Przepowiednia – polskie opowieści fantastyczne,
- Mroczna przepowiednia – kanadyjski serial telewizyjny dla młodzieży,
- Przepowiednia Malachiasza – lista 112 krótkich łacińskich zdań mających opisywać wszystkich papieży,
- Przepowiednia Wernyhory – wróżba legendarnego Kozaka z XVIII wieku,
- Przepowiednia z Tęgoborza – wiersz dotyczący przyszłości Polski po I wojnie światowej,
- The Elder Scrolls III: Przepowiednia – dodatek do gry komputerowej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa, AS: pšepovʹi ̯edʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. powiedzieć, przepowiadać ndk., przepowiedzieć dk.

rzecz. przepowiadanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieszczba, proroctwo

Wiktionary

# przepowiedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepowiedzieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepowiedzieć, przepowiadać, powiedzieć

Wiktionary

# przepowiedzieć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepowiadać)

(1.1) przewidzieć przyszłe wydarzenia w nadnaturalny sposób, wyprorokować

(1.2) pot. powtórzyć sobie coś, odczytując lub recytując dla lepszego zapamiętania

(1.3) daw. wygłosić z mocą, proklamować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyrocznia przepowiedziała Edypowi, że zabije własnego ojca i poślubi swoją matkę.

(1.2) Antek przepowiedział sobie wczorajszą lekcję, bo wiedział, że będzie pytany.

(1.3) Lektor w stroju liturgicznym przepowiedział słowo Boże, a następnie odśpiewano pieśń.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepowiednia ż., przepowiadanie n., przepowiedzenie n.

czas. powiedzieć, przepowiadać ndk.

przym. przepowiedni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyprorokować, wywróżyć, obwieścić

(1.3) wygłosić, rozgłosić

Wiktionary

# przepołowić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przepoławiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poła ż., przepoławianie n., przepołowienie n., połówka ż., połowa ż.

czas. przepoławiać ndk.

Wiktionary

# przepracowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spędzenie jakiegoś czasu na pracy

(1.2) opracowanie czegoś na nowo

(1.3) zmęczenie spowodowane nadmierną pracą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., pracownik mos.

czas. pracować ndk., przepracować dk.

przym. zapracowany

Wiktionary

# przeprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprasowywać)

(1.1) wygładzić coś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzić jakiś czas na prasowaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed wyjściem do pracy szybko przeprasowałem sobie błękitną koszulę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

# przeprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzenie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzenie jakiegoś czasu na prasowaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# przeprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprasować)

(1.1) niedokonany od|przeprasować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

# przeprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzanie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzanie pewnego czasu na prasowaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# przepraszać

poprosić o przebaczenie, tłumacząc się i usprawiedliwiając; prosić o darowanie winy

SJP.pl

czasownik

(1.1) wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpraʃat͡ɕ, AS: pšeprašać

Wiktionary

#### Powiązane:

zwrot grzecz. przepraszam

rzecz. przepraszanie n., dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

przysł. przepraszająco

czas. przeprosić dk.

Wiktionary

# przepraszająco

przysłówek

(1.1) prosząc o przebaczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uśmiechnął się przepraszająco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraʃaˈjɔ̃nt͡sɔ, AS: pšeprašai ̯õnco

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepraszać (się), przeprosić (się)

przym. przepraszający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojednawczo, potulnie

Wiktionary

# przepraszający

wyrażający chęć przeproszenia kogoś za coś

SJP.pl

# przepraszam

poprosić o przebaczenie, tłumacząc się i usprawiedliwiając; prosić o darowanie winy

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

(1.2) uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

forma czasownika.

(2.1) 1. os. lp. ter. → zob. przepraszać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Och, przepraszam najmocniej! Straszna ze mnie niezdara, oblałam panu koszulę winem.

(1.2) Przepraszam, mógłby pan mi skasować bilet?

(1.2) Halo? Przepraszam? Jest tu kto?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpraʃãm, AS: pšeprašãm

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepraszać

rzecz. przeprosiny nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. sorry

Wiktionary

# przepraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepraszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈʃãɲɛ, AS: pšeprašãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepraszać

rzecz. dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

Wiktionary

# przeprawa

1. przedostanie się przez trudny do przebycia teren lub jakąś przeszkodę;
2. miejsce, w którym daje się przejść jakąś naturalną przeszkodę, np. przeprawa na rzece;
3. niemiłe zajście, nieporozumienie

SJP.pl

Przeprawa – przemieszczenie ludzi, dobytku na drugą stronę jakiejś przeszkody naturalnej np. rzeki, łańcuchów górskich, kanałów.

Uznaje się, iż nie jest łatwa, powoduje kłopoty i jest problemem do przezwyciężenia. Wyraz stosowany jest jako przenośnia i używa się go jako określenie trudnych, traumatycznych przeżyć, przez które ktoś szczęśliwie przebrnął.

Wikipedia

# przeprawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprawić)

(1.1) przechodzić, przenosić na przeciwną stronę przez rzekę, jezioro lub morze

(1.2) reg. poprawiając zmieniać coś na coś innego

czasownik zwrotny niedokonany przeprawiać się (dk. przeprawić się)

(2.1) przechodzić samemu przez rzekę, jezioro lub morze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpravʲjät͡ɕ, AS: pšepravʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprawa ż., przeprawianie n., przeprawienie n.

przym. przeprawowy

czas. przyprawiać

Wiktionary

# przeprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšepravʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeprawiać, przeprawić

Wiktionary

# przeprawić

przewieźć kogoś lub coś przez rzekę, jezioro itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprawiać)

(1.1) zob. przeprawiać.

czasownik zwrotny dokonany przeprawić się (ndk. przeprawiać się)

(2.1) zob. przeprawiać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) - Droga do Rutengu przerwana - ojciec Zdzisław przyszedł po śniadaniu. - Ale spróbujemy się przeprawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpravʲit͡ɕ, AS: pšepravʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprawa ż., przeprawianie n., przeprawienie n.

przym. przeprawowy

czas. przyprawiać

Wiktionary

# przeprawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšepravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeprawić, przeprawiać

Wiktionary

# przeprocesować

1. przeprowadzić realizację projektu;
2. potocznie: przeanalizować, rozważyć

SJP.pl

# przeprocesowywać

1. przeprowadzać realizację projektów;
2. potocznie: analizować, rozważać

SJP.pl

# przepróch

patron z nakłutym wzorem rysunku lub napisu, służący do przenoszenia wzoru przez prószenie proszku węglowego na podłoże, na którym wg tak otrzymanych zarysów wykonuje się właściwy rysunek; również otrzymany w ten sposób wzór; przeprócha

SJP.pl

Przeprócha, przepróch - sposób przenoszenia wzoru z kartonu (tzw. patronu) na płaszczyznę dekorowaną (ścianę, sufit), stosowany w technice fresku.

Kontur wzoru na kartonie dziurkuje się za pomocą igły lub zębatego kółka. Następnie karton umieszcza się na ścianie i nanosi się na niego barwnik, który przedostaje się przez dziurki na ścianę. W efekcie zarys wzoru odbija się na ścianie w formie małych kropek. Innym sposobem odwzorowania szkicu na ścianie jest uderzanie w nakłuty papier np. pończochą wypełnioną sadzą.

Wikipedia

# przeprócha

patron z nakłutym wzorem rysunku lub napisu, służący do przenoszenia wzoru przez prószenie proszku węglowego na podłoże, na którym wg tak otrzymanych zarysów wykonuje się właściwy rysunek; również otrzymany w ten sposób wzór; przepróch

SJP.pl

Przeprócha, przepróch - sposób przenoszenia wzoru z kartonu (tzw. patronu) na płaszczyznę dekorowaną (ścianę, sufit), stosowany w technice fresku.

Kontur wzoru na kartonie dziurkuje się za pomocą igły lub zębatego kółka. Następnie karton umieszcza się na ścianie i nanosi się na niego barwnik, który przedostaje się przez dziurki na ścianę. W efekcie zarys wzoru odbija się na ścianie w formie małych kropek. Innym sposobem odwzorowania szkicu na ścianie jest uderzanie w nakłuty papier np. pończochą wypełnioną sadzą.

Wikipedia

# przeprogramować

zaprogramować od nowa jakieś urządzenie

SJP.pl

# przeprogramowywać

programować od nowa jakieś urządzenie

SJP.pl

# przeprosić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepraszać)

(1.1) dokonany od|przepraszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈprɔɕit͡ɕ, AS: pšeprośić

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przepraszająco

czas. przepraszać

rzecz. dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

Wiktionary

# przeprosinowy

→ przeprosiny

SJP.pl

#### Patrz:

przeprosiny

# przeprosiny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) akt przeproszenia kogoś

Wiktionary

Przeprosiny – forma wyrażenia żalu za wyrządzoną krzywdę w celu zażegnania konfliktu.

Jest to akt mowy skierowanej do odbiorcy, dokonujący naprawienia wykroczenia za które mówca ponosi odpowiedzialność. Przeprosiny zatem mają przywrócić równowagę pomiędzy nadawcą i odbiorcą.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przepraszanie n., przeproszenie n.

czas. przepraszać ndk., przeprosić dk.

wykrz. przepraszam

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeproszenie

Wiktionary

# przeprost

w sporcie: nadmierny wyprost

SJP.pl

# przeprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprowadzić)

(1.1) kierować kimś, wskazując mu drogę

(1.2) kierować czymś, wykonywać coś

(1.3) projektować lub budować coś długiego, np. szosę lub kanał

(1.4) dążyć do realizacji jakiejś idei

(1.5) pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby

czasownik zwrotny niedokonany przeprowadzać się (dk. przeprowadzić się)

(2.1) przenosić się do nowego miejsca (siedziby, mieszkania, domu); zmieniać adres (zamieszkania)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeprowadzał codziennie psa obok ich nowego domu i obserwował postępy budowy.

(1.1) Na tym obrazku widzimy, jak harcerz przeprowadza starszą kobietę przez ulicę.

(1.2) Przeprowadzano wiele eksperymentów, mających w założeniu potwierdzić to zjawisko.

(1.3) Jeśli naprawdę przeprowadzają nitkę autostrady przez środek parku narodowego, to jest to jeden wielki skandal.

(1.4) Próbują przeprowadzać ten pomysł za każdym razem, gdy głosowana jest nowa ustawa.

(1.5) Przeprowadzamy firmy i osoby prywatne, tanio i skutecznie.

(2.1) Przeprowadzamy się do własnego mieszkania na Ursynowie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvad͡zat͡ɕ, AS: pšeprovaʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeprowadzić, prowadzać ndk., prowadzić, naprowadzać ndk., odprowadzać ndk., odprowadzać się ndk., sprowadzać ndk., sprowadzać się ndk., wyprowadzać ndk., wyprowadzać się ndk., zaprowadzać ndk., wprowadzać ndk.

rzecz. przeprowadzka ż., przeprowadzanie n., przeprowadzenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kierować, towarzyszyć

(1.2) kierować, wykonywać

(1.3) projektować, budować

(1.4) forsować

(1.5) przenosić

(2.1) przenosić się

Wiktionary

# przeprowadzacz

osoba przeprowadzająca dzieci przez ulicę; agatka

SJP.pl

# przeprowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprowadzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔvaˈd͡zãɲɛ, AS: pšeprovaʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprowadzenie n., przeprowadzka ż.

czas. przeprowadzać ndk., przeprowadzić dk.

przym. przeprowadzkowy

Wiktionary

# przeprowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprowadzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeprovaʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzka ż.

czas. przeprowadzić dk., przeprowadzać ndk.

przym. przeprowadzkowy

Wiktionary

# przeprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprowadzać)

(1.1) zob. przeprowadzać.

czasownik zwrotny dokonany przeprowadzić się (ndk. przeprowadzać się)

(2.1) przenieść się na stałe lub na dłuższy okres czasu gdzie indziej, zamieszkać gdzie indziej, zmienić adres (zamieszkania)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój zespół opracowuje modele zwierzęce, na których można by przeprowadzić wcześniej omawiane eksperymenty.

(1.1) Sztab ma zamiar przeprowadzić ofensywną operację na linii całego frontu.

(2.1) Zamierzamy przeprowadzić się do Oslo, bo tam (jest) łatwiej o dobrą pracę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: pšeprovaʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzenie n., przeprowadzka ż.

czas. przeprowadzać ndk.

przym. przeprowadzkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|przekludzić.

Wiktionary

# przeprowadzka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

Wiktionary

- Przeprowadzka (album) – album Czesława Niemena wydany w roku 1982.
- Przeprowadzka (film 1972) – polski film psychologiczny.
- Przeprowadzka (film 1988) – amerykańska komedia.
- Przeprowadzka (American Horror Story) – odcinek serialu American Horror Story

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj mam wolne. Wziąłem wolny dzień na przeprowadzkę, możemy przez cały dzień nie wychodzić z łóżka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvat͡ska, AS: pšeprovacka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzenie n.

czas. przeprowadzać ndk., przeprowadzić dk.

rzecz. przeprowadzkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przenosiny

Wiktionary

# przeprowadzkowy

→ przeprowadzka

SJP.pl

#### Patrz:

przeprowadzka

# przepsuwać

dawniej:
1. psuć całkowicie;
2. przepsuwać się - ulegać całkowitemu zepsuciu; przegniwać

SJP.pl

# przepuklina

patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności; hernia; ruptura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

Wiktionary

Przepuklina (łac. hernia) – patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności (łac. locus minoris resistentiae).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przepuklinowy

Wiktionary

# przepuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepuszczać)

(1.1) pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt

(1.2) ustąpić komuś miejsca podczas przechodzenia lub przejeżdżania przez jakiś punkt, pozwolić mu iść / jechać jako pierwszemu

(1.3) spowodować przemieszczenie się czegoś przez coś (często wąskiego) w określonym celu

(1.4) pozwolić czemuś przenikać przez dany materiał

(1.5) pot. roztrwonić coś (najczęściej pieniądze), zmarnotrawić

(1.6) pot. przeoczyć coś, nie wykorzystać czegoś z powodu przeoczenia

(1.7) pot. darować komuś jego przewinienia, błędy, zachować się łagodnie w stosunku do kogoś, kto dopuścił się niedopatrzenia, przewinienia itp.

(1.8) pot. nie zaczepić kogoś, zrezygnować z okazji do nawiązania z kimś kontaktu (zazwyczaj o charakterze seksualnym)

(1.9) pot. poddać coś lub kogoś jakimś procedurom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.5) Waldek przepuścił cały majątek rodziców i teraz klepie biedę.

(1.7) Szef przyłapał mnie na tym, że siedzę w Internecie, ale tym razem mi przepuścił.

(1.8) Jarek to taki casanova, nie przepuści żadnej dziewczynie.

(1.9) Zanim mnie zatrudnili, przepuścili mnie przez szereg badań.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšepuśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. puszczać, przepuszczać ndk.

rzecz. przepuszczenie n., przepuszczanie n., przepustowość ż., przepust m., przepustka ż., przepuszczalność ż., przepustnica ż.

przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary

# przepuścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przepust

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie przepust, lecz tylko mały przepuścik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepust m.

Wiktionary

# przepust

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

(1.2) urządzenie hydrotechniczne do regulacji przepływu lub poziomu wody

Wiktionary

Przepust – budowla stanowiąca element korpusu drogowego lub nasypu budowlanego o zamkniętym kształcie przekroju poprzecznego konstrukcji i następujących wymiarach minimalnych:

- średnicy wewnętrznej nie mniejszej niż 0,60 m dla przepustów rurowych,
- świetle (poziomym lub pionowym) nie mniejszym niż 0,60 m,
- lub most kolejowy o rozpiętości w świetle nie większej niż 3,00 m.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpust, AS: pšepust

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepuszczanie n., przepuszczenie n., przepustka ż., przepustowość n., półprzepuszczalność ż., przepuszczalność n., nieprzepuszczalność n., przepustnica ż., przepuścik mrz.

czas. przepuścić dk., przepuszczać ndk.

przym. przepustowy, przepuszczalny, nieprzepuszczalny, półprzepuszczalny

Wiktionary

# przepustka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. adm. dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

(1.2) praw. adm. dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś

(1.3) techn. ruchoma ściana w kanale, umożliwiająca regulowanie przepływu wody

(1.4) pot. przen. łatwa droga do zdobycia czegoś

Wiktionary

Przepustka – dokument uprawniający do przekroczenia punktu kontroli osób lub pojazdów. Współcześnie używany przy bramach wjazdowych na tereny zamknięte dla osób „obcych” – niezatrudnionych i niemających uzasadnionej potrzeby wstępu na teren zamknięty. Przepustki stosowane są przy bramach wejściowych i wjazdowych do dużych zakładów przemysłowych, niektórych biurowców, urzędów itp., a także na tereny militarne. System przepustek wprowadzany jest zarządzeniami wewnętrznymi kierownictwa firm, w których obowiązuje, ma za zadanie kontrolę ruchu osób zwłaszcza tam, gdzie zachodzi niebezpieczeństwo naruszenia zasad tajemnicy (służbowej, państwowej, wojskowej itp.), a także zagrożenie terroryzmem. Przepustki wydawane bywają jako stałe (o długich terminach ważności), np. dla pracowników chronionych instytucji, codziennie (lub co najmniej wielokrotnie) mających prawo przechodzenia przez punkt kontrolny, oraz jednorazowe, np. dla interesantów i gości odwiedzających te instytucje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kwatermistrz wydał przepustkę w związku z delegacją, ale zaznaczył, że zaopatrzeniowiec nie jest z tego powodu zwolniony z codziennych obowiązków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepust m., przepustkowicz m., przepustnica ż., przepustowość ż., przepuszczalność ż., przepuszczanie n., przepuszczenie n., puszczanie n., puszczenie n.

czas. przepuszczać ndk., przepuścić dk., puszczać ndk., puścić dk.

przym. przepustkowy, przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary

# przepustkowicz

więzień przebywający na przepustce

SJP.pl

# przepustkowy

→ przepustka

SJP.pl

#### Patrz:

przepustka

# przepustnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mot. w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów

(1.2) techn. kolej. w parowozie: urządzenie do otwierania i zamykania dopływu pary wodnej z kotła do silnika parowego

Wiktionary

Przepustnica (zawór motylkowy) – należy do rodziny ćwierćobrotowych zaworów ruchu obrotowego, które są stosowane w rurociągach do odcinania przepływu. Przepustnice kołnierzowe mogą służyć do regulacji przepływu, lecz nie jest to zalecane, gdyż w ten sposób można łatwo uszkodzić dysk przepustnicy. Są one stosowane w różnych gałęziach przemysłu, zwłaszcza w zaopatrzeniu w wodę, jej zbieraniu oraz przesyłaniu. Przepustnice mają prostą konstrukcję, zajmują niewiele miejsca w instalacji i osiągają większe prędkości uruchamiania.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przepuścić dk., przepuszczać ndk.

rzecz. przepuszczenie n., przepuszczanie n., przepustowość ż., przepust m., przepustka ż., przepuszczalność ż.

przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary

# przepustowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepustowe

Wiktionary

- Przepustowość kanału komunikacyjnego – w sieciach transmisyjnych rzeczywista szerokość pasma;
- Przepustowość infrastruktury transportowej – miara maksymalnej liczby środków transportu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z powodu uszkodzenia światłowodów szkolne łącze straciło większą część przepustowości.

(1.1) Szacuje się, że zbudowany na przełomie XX i XXI wieku Most Sundzki, łączący do tej pory Kopenhagę z Malmö, osiągnie swoją maksymalną przepustowość za kilkanaście lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepustowy

rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

czas. przepuszczać, przepuścić

Wiktionary

# przepuszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepuścić)

(1.1) zob. przepuścić. (pozwolić przejść)

(1.2) zob. przepuścić. (dać pierwszeństwo podczas przechodzenia)

(1.3) zob. przepuścić. (przez coś, np. maszynkę)

(1.4) pot. zob. przepuścić. (roztrwonić)

(1.5) pot. zob. przepuścić. (przeoczyć)

(1.6) pot. zob. przepuścić. (darować przewinienia)

(1.7) pot. zob. przepuścić. (nie zaczepić kogoś)

(1.8) pot. zob. przepuścić. (poddać procedurom)

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) umożliwić przenikanie czegoś, np. cieczy, promieni świetlnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpuʃt͡ʃat͡ɕ, AS: pšepuščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepust, przepuszczenie, przepuszczanie, przepustowość, przepustka, przepuszczalność, przepustnica

czas. przepuścić, puszczać

przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary

# przepuszczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepuszczalne

Wiktionary

Przepuszczalność – zdolność danej substancji do przewodzenia substancji (np. płynów) lub promieniowania (np. światła).

1. przepuszczalność dla substancji
   - przepuszczalność (hydrodynamika)
     - przepuszczalność gruntu
   - przepuszczalność błon

   Wikipedia

   #### Powiązane:

   rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

   czas. przepuszczać, przepuścić

   przym. przepuszczalny

   Wiktionary

# przepuszczalny

zdolny do przepuszczania przez siebie cieczy lub gazów; nieszczelny

SJP.pl

# przepuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepuszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpuʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšepuščãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepuszczać, przepuścić, puszczać

rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

Wiktionary

# przepuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepuścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpuʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšepuščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepuścić, przepuszczać, puszczać

rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

Wiktionary

# przepych

rzucające się w oczy bogactwo; wystawność; zbytek; okazałość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ostentacyjne, widoczne bogactwo

(1.2) wielka ilość, różnorodność czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na scenie u góry paliły się dwie mocne lampy i podnosiły przepych dekoracji, stanowiącej tło dla wieczoru ku czci trzech wieszczów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) blask, glam, luksus, okazałość, pompa, pompatyczność, paradność, splendor, szyk, widowiskowość, wspaniałość, wystawność, zbytek

(1.2) bogactwo, megalomania, nadmiar, obfitość, przerost

Wiktionary

# przepychacz

1. wieloostrzowe narzędzie skrawające; przeciągacz;
2. przepychacz sanitarny - prosty przyrząd należący do podstawowego wyposażenia gospodarstwa domowego, który odtyka oraz przywraca drożność urządzeniom sanitarnym, np. umywalce, wannie, zlewowi itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

(1.2) techn. narzędzie używane do obróbki wiórowej;

Wiktionary

- Przepychacz – narzędzie skrawające
- Przepychacz sanitarny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Stosując przepychacze do obróbki otworów (zamiast przeciągaczy) łatwiej jest zautomatyzować proces technologiczny. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɨxat͡ʃ, AS: pšepyχač

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepychać

rzecz. przepychanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przepychacz sanitarny

Wiktionary

# przepychaczka

potocznie: przyrząd przywracający drożność urządzeniom sanitarnym; przepychacz, przetykacz

SJP.pl

# przepychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepchnięcie n., przepychacz mrz.

czas. przepychać ndk., przepchnąć dk.

Wiktionary

# przepychanka

1. potocznie: rywalizacja;
2. przepychanie się, szarpanina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. krótka, często impulsywna wymiana zdań, zazwyczaj bez głębszego sensu, oparta na emocjach lub chwilowym napięciu

(1.2) pot. próba siłowego dostania się gdzieś lub czasowego zajęcia jakiegoś miejsca, bijąc się o nie z kimś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepychać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłótnia, sprzeczka

(1.2) szarpanina

Wiktionary

# przepyszlin

drzewo lub krzew z rodziny szorstkolistnych; gardenia

SJP.pl

# przepyszniej

stopień wyższy od przysłówka: przepysznie

SJP.pl

# przepyszniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: przepyszny

SJP.pl

# przepyszność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przepyszne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepyszny

przysł. przepysznie

Wiktionary

# przepyszny

przymiotnik

(1.1) doskonały w smaku, wyjątkowo smaczny

(1.2) bardzo dobry, doskonały, świetnej jakości

(1.3) okazały, dekoracyjny, wyszukany

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. przepysznie

rzecz. przepyszność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyborny, pyszny

(1.2) wspaniały

(1.3) bogaty

Wiktionary

# przepłacać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepłacić)

(1.1) płacić zbyt dużą sumę za coś

(1.2) przest. płacić za świadczenie nieformalnej lub nielegalnej usługi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dyrektorzy szpitali z reguły przepłacają dostawców urządzeń i medykamentów.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepłacić, płacić

rzecz. płatnik mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przekupywać

Wiktionary

# przepłacanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepłacać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepłacić

Wiktionary

# przepłacić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepłacać)

(1.1) zapłacić zbyt dużą sumę za coś

(1.2) przest. zapłacić za świadczenie nieformalnej lub nielegalnej usługi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: pšepu̯aćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepłacenie n., przepłacanie n., płatnik mos./mrz.

czas. przepłacać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przekupić

Wiktionary

# przepławiać

1. przeprawiać przez wodę z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi;
2. przepławiać się - przeprawiając się przez wodę, przedostawać się z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi

SJP.pl

# przepławić

1. przeprawić przez wodę z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi;
2. przepławić się - przeprawiając się przez wodę, przedostać się z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi

SJP.pl

# przepławka

Przepławka – konstrukcja mająca za zadanie umożliwienie pokonania sztucznej bariery w rzece (zapory, jazu, progu itp.) przez migrujące ryby. Większość istniejących przepławek ma za zadanie umożliwienie migracji rybom w górę rzeki, rzadziej w dół rzeki. Przepławki, zwłaszcza przepławki techniczne, zwykle są mało efektywne i rozwiązują problem fragmentacji rzek tylko w niewielkim stopniu.

Wikipedia

# przepłynąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepływać)

(1.1) dokonany od|przepływać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšepu̯ỹnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepływać, płynąć

przym. płynny, pływacki

rzecz. przepływ mrz.

Wiktionary

# przepływ

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

(1.2) przen. przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego

(1.3) fiz. techn. ilość cieczy lub gazu przepływających przez przekrój poprzeczny cieku w jednostce czasu

(1.4) fiz. techn. ruch cząstek substancji lub ładunków elektrycznych z jednego miejsca w drugie

(1.5) hydrol. objętość wody płynącej przez przekrój poprzeczny koryta cieku

Wiktionary

Przepływ – ruch płynu, podstawowe pojęcie z zakresu kinematyki płynów. W ujęciu ogólnym przepływ można scharakteryzować tzw. metodą Eulera przez podanie pola prędkości płynu, czyli zależności prędkości od współrzędnych przestrzennych i czasu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpwɨf, AS: pšepu̯yf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepływanie n.

czas. pływać, przepływać ndk., przepłynąć dk.

przym. przepływowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przepustowość

Wiktionary

# przepływać

potocznie: spędzić pewien czas na pływaniu

SJP.pl

czasownik

(1.1) pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

(1.2) przemieszczanie się cieczy, gazu, energii czy czegoś abstrakcyjnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przepływamy już jedną trzecią Tanganiki i wciąż nie spotkaliśmy ani jednego hipopotama.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwɨvat͡ɕ, AS: pšepu̯yvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przepływ m., przepływanie n. ndk., przepłynięcie n. dk., przepływność ż., pływanie n.

czas. przepłynąć dk., pływać

przym. przepływowy, przepływny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płynąć, pędzić, przemieszczać się, przesuwać się, żeglować

(1.2) przelewać się, przetaczać się

Wiktionary

# przepływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepływać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpwɨˈvãɲɛ, AS: pšepu̯yvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przepływać

rzecz. przepływ mrz.

Wiktionary

# przepływność

1. → przepływny;
2. ilość informacji (np. bitów) transmitowanych w jednostce czasu (np. sekundzie) przez kanał komunikacyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepływne

(1.2) inform. telekom. ilość bitów transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny;

Wiktionary

Przepływność (ang. bit rate, bitrate) – ilość informacji (bitów) transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny.

Mierzona jest w bitach na sekundę (b/s lub bps, od ang. bits per second) lub, rzadko, w bajtach na sekundę (B/s lub Bps) i ich wielokrotnościach: kb/s, Mb/s, Gb/s, kB/s, MB/s. W praktyce spotykane są zarówno prefiksy dziesiętne (k = 1000, M = 1 000 000), jak i binarne (K = 1024, M = 1 048 576). Nie są stosowane inne przedziały czasowe niż sekunda.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. przepływny

czas. przepływać, pływać

Wiktionary

# przepływomierz

przyrząd samoczynnie mierzący natężenie przepływu lub ilość przepływającej cieczy albo gazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hydrol. metrol. techn. urządzenie do pomiaru przepływu,

Wiktionary

Przepływomierz – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru strumienia objętości lub masy materii poruszającej się przez daną powierzchnię prostopadłą do kierunku przepływu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na tym odcinku rury musimy zainstalować przepływomierz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpwɨˈvɔ̃mʲjɛʃ, AS: pšepu̯yvõmʹi ̯eš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rotametr, wodomierz

Wiktionary

# przerąb

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

SJP.pl

Przerąb – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Masłowice.

Przerąb uzyskał lokację miejską przed 1791 rokiem, zdegradowany przed 1830 rokiem. Do 1954 roku istniała gmina Przerąb. W latach 1954-1972 wieś była siedzibągromady Przerąb. W latach 1975–1998 miejscowość gminna, administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# przerąbać

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

SJP.pl

# przerąbane

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

SJP.pl

# przerabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerobić)

(1.1) dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji

(1.2) zmieniać jedną rzecz na inną

(1.3) stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu

(1.4) pot. zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem

(1.5) techn. przenosić oczka z jednego drutu lub szydełka na drugie, w ten sposób robiąc dzianinę

(1.6) techn. zdobić tkaninę poprzez przeplatanie jej czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerabianie n., przerobienie n., robotnica ż.

czas. robić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adaptować, modyfikować

(1.2) przekształcać, przetwarzać

(1.3) przetwarzać

(1.4) przyswajać, studiować

(1.6) przeplatać

Wiktionary

# przerabiaczka

→ przerabiacz

SJP.pl

#### Patrz:

przerabiacz

# przerabianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie modyfikacji czegoś w celu ulepszenia

(1.2) przekształcanie danej rzeczy w coś innego, o odmiennym przeznaczeniu

(1.3) wytwarzanie produktów z surowców

(1.4) przyswajanie jakiegoś wycinka wiedzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerobienie n., przerób m., przeróbka ż., robotnica ż.

czas. przerabiać ndk., przerobić dk.

przym. przerobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przekształcanie, przeobrażanie

(1.3) przetwarzanie

Wiktionary

# przerąbywać

przerębywać (rzadko);
1. rąbiąc, przecinać coś na dwie części;
2. rąbiąc, wycinać w czymś otwór; 2. rąbiąc, robić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzać, przetrzebiać

SJP.pl

# przeradowo

Przeradowo – wieś solecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Szelków. Leży nad rzeką Orzyc.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie makowskim ziemi różańskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Zambskach Kościelnych.

Wikipedia

# przerafować

przesiać przez rafę (np. piasek, ziarna zbóż)

SJP.pl

# przerasowanie

ogół skutków stosowania zabiegów hodowlanych powodujących nadmierny, jednostronny rozwój cech użytkowych; przeszlachetnienie

SJP.pl

# przerasowany

z niechęcią o psie rasowym: nadmiernie wysubtelniony, przedelikacony

SJP.pl

# przerastać

1. stawać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższać wzrostem;
2. przewyższać kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcigać kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrastać, rozrastać się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększać się z na skutek choroby; nabrzmiewać, pęcznieć;
5. rosnąc, przenikać przez coś, wnikać w coś

SJP.pl

# przeraza

duża ryba głębinowa z rzędu zrosłogłowych, żyjąca w Oceanie Atlantyckim i Morzu Śródziemnym; chimera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. zob. chimera.

Wiktionary

Chimera pospolita, chimera, przeraza (Chimaera monstrosa) – gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny chimerowatych (Chimaeridae). Bez większego znaczenia gospodarczego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈraza, AS: pšeraza

Wiktionary

# przerażać

wywoływać przerażenie lub mu ulegać; straszyć (się); bać się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wzbudzać wielki strach

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przerażający, przeraźliwy

rzecz. przerażanie n., uraza ż.

przysł. przerażająco

Wiktionary

# przerażająco

przysłówek

(1.1) w sposób przerażający

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerażenie n.

czas. przerażać ndk.

przym. przeraźliwy

Wiktionary

# przerażający

wywołujący przerażenie; straszny, okropny, zatrważający, wstrząsający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który budzi grozę, strach

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: przerażać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerażanie n., przerażenie n.

czas. przerażać ndk., przerazić dk.

przym. przeraźliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) straszny, koszmarny, zastraszający, okropny

Wiktionary

# przerażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerażać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerażenie n.

czas. przerażać ndk., przerazić dk.

przym. przerażający, przeraźliwy

przysł. przeraźliwie

Wiktionary

# przerażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nagły i silny strach

(1.2) odczasownikowy od|przerazić.

Wiktionary

Przerażenie (ang. Panic) – amerykański thriller z 2000 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kadet z przerażeniem patrzył na dziesiątki zegarów w kokpicie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛraˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšeražẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerazić (się)

przym. przerażający, przerażony

przysł. przerażająco

Wiktionary

# przerazić

czasownik (ndk. przerażać)

(1.1) mocno przestraszyć

(1.2) stpol. przeniknąć coś

(1.3) stpol. przebić (np. nożem)

czasownik zwrotny przerazić się (ndk. przerażać się)

(2.1) mocno przestraszyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeraziło mnie jego spojrzenie.

(1.3) Naprzód pana zabił, potym sam siebie na obie stronie przeraził (Łukasz Górnicki).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈraʑit͡ɕ, AS: pšeraźić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerażanie n., uraza ż., raz, przerażenie

przym. przerażony, przeraźliwy, przerażający

liczgł. raz

Wiktionary

# przerażka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) górn. wąski, niski chodnik (w kopalni)

Wiktionary

# przeraźliwie

przysłówek

(1.1) w sposób przeraźliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerażenie n., przerażanie n.

przym. przeraźliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) strasznie

Wiktionary

# przeraźliwiej

stopień wyższy od przysłówka: przeraźliwie

SJP.pl

# przeraźliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeraźliwe; cecha tych, którzy są przeraźliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeraźliwy

Wiktionary

# przeraźliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeraźliwy

SJP.pl

# przeraźliwy

przymiotnik

(1.1) wzbudzający przerażenie

(1.2) o znacznej i niepokojącej intensywności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeraźliwość ż., przerażenie n., przerażanie n., raz mrz.

czas. przerazić, przerażać

przym. przerażający, przerażony

przysł. przeraźliwie, przerażająco

licz. raz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brutalny, drastyczny, okropny, straszny, szokujący

(1.2) dokuczliwy, ekstremalny, gwałtowny, intensywny, natężony, ogromny, silny, straszliwy, straszny, znaczny

Wiktionary

# przerażony

przymiotnik

(1.1) bardzo przestraszony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przerażony zając uciekł przed psem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ, AS: pšeražõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uraza ż., przerażenie

czas. przerazić

przym. przeraźliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatrwożony

Wiktionary

# przerębel

otwór wyrąbany w zamarzniętej powierzchni akwenu (na jeziorze, stawie, rzece itp.); przerębla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gosta doszedł na ploso, wybił piesznią przerębel, siadł na skrzynce, rozmotał linkę z końskiego włosia przytwierdzoną do krótkiego modrzewiowego pręta, doczepił cynową rybkę z hakiem, zapuścił do wody. Pierwszy okoń, półłokciowy, capnął przynętę, zanim jeszcze opadła i napięła linkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerębla ż., przerąbanie n., rąbanie n., rębacz m., rębajło m., poręba ż., Poręba ż.

czas. rąbać ndk., rąbnąć dk., porąbać dk., przerąbać dk.

przym. rębny, przedrębny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przerębla, daw. płonka

Wiktionary

# przerębla

otwór wyrąbany w zamarzniętej powierzchni akwenu (na jeziorze, stawie, rzece itp.); przerębel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziura zrobiona w lodzie na jeziorze lub rzece

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: przerębel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerębel ż., przerąbanie n., rąbanie n., rębacz m., rębajło m., poręba ż., Poręba ż.

czas. rąbać ndk., rąbnąć dk., porąbać dk., przerąbać dk.

przym. rębny, przedrębny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przerębel

Wiktionary

# przerębywać

rzadko: przerąbywać;
1. rąbiąc, przecinać coś na dwie części;
2. rąbiąc, wycinać w czymś otwór; 2. rąbiąc, robić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzać, przetrzebiać

SJP.pl

# przeredagować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeredagowywać)

(1.1) zmienić treść czegoś, zredagowawszy ponownie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) List – ze względu na jego objętość – musieliśmy przeredagować, dlatego niektóre jego tezy znalazły się w formie skróconej [...]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. redaktor mos./ż., redakcja ż.

Wiktionary

# przeregulować

1. ponownie wyregulować;
2. nadmiernie uregulować

SJP.pl

# przeregulowywać

1. ponownie wyregulowywać;
2. nadmiernie regulować

SJP.pl

# przerejestrowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerejestrować)

(1.1) ponownie wpisywać do rejestru, zmieniając dane czegoś

(1.2) umawiać pacjenta na wizytę u innego lekarza lub na inny termin

czasownik zwrotny niedokonany przerejestrowywać się (dk. przerejestrować się)

(2.1) ponownie wpisywać się do rejestru, zmieniając swoje dane

(2.2) umawiać się jako pacjent na wizytę u innego lekarza lub na inny termin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Argumentem koronnym miały być przykłady wycofywania się z działalności gospodarczej właścicieli firm transportowych, którzy przerejestrowują swoje firmy na Słowację.

(1.2) Pacjentów wciąż przerejestrowujemy, bo dział techniczny wciąż nam mówi, że naprawa tomografu jest kwestią kilku dni.

(2.1) Chcemy wyeliminować z KRUS tych, którzy przerejestrowywali się do kasy tylko po to, żeby płacić mniejszą składkę — twierdzi wiceminister rolnictwa Czesław Siekierski.

(2.2) Radny Ryszard Kulej stwierdził, że musi być bardzo wyraźny przekaz, że podstawowa opieka zdrowotna będzie funkcjonowała w szpitalu, gdyż pacjenci przerejestrowują się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerejestrować dk.

przym. rejestrowy

Wiktionary

# przereklamowany

przymiotnik

(1.1) przeceniany, cieszący się opinią czegoś lub kogoś lepszego niż w rzeczywistości

Wiktionary

# przereklamowywać

mówić o kimś lub o czyś więcej dobrego, niż na to zasługuje

SJP.pl

# przerób

1. przerabianie surowca na produkt lub półprodukt
2. produkt otrzymany z przerobionego surowca
3. ilość produktów wykonanych w określonym czasie

SJP.pl

# przerobić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerabiać)

(1.1) dokonany od|przerabiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈrɔbʲit͡ɕ, AS: pšerobʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. robić ndk.

rzecz. robotnica ż., przerabianie n., przerobienie n.

Wiktionary

# przeróbka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przetworzenie surowca na półprodukt lub na produkt ostateczny

(1.2) wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

(1.3) coś opracowane na nowo, w innej formie

Wiktionary

Przeróbka (dawniej Zawiśle, Przerabka, Trojan, niem. Troyl, kaszub. Trél) – dzielnica administracyjna w Gdańsku o charakterze przemysłowo-mieszkaniowym, położona w północno-wschodniej części miasta na Wyspie Portowej.

Przeróbka posiada radę dzielnicy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przerabianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przerób

(1.2) modyfikacja, przerobienie

(1.3) adaptacja, przerobienie

Wiktionary

# przeropieć

rzadko: przesiąknąć ropą

SJP.pl

# przeróść

przerosnąć;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

SJP.pl

# przerosielski

przymiotnik od: Przerośl

SJP.pl

# przerośl

1. wieś w Polsce;
2. osada w Polsce;
3. wieś na Ukrainie

SJP.pl

Przerośl – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Zachodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl.

Przerośl leży na Suwalszczyźnie. Jest siedzibą gminy Przerośl. Dawniej miasto; uzyskała lokację miejską w 1576 roku, zdegradowana w 1870 roku. W końcu XVIII wieku jako miasto królewskie starostwa niegrodowego przeroskiego położone było w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# przeroślanin

mieszkaniec Przerośli

SJP.pl

# przeroślanka

mieszkanka Przerośli

SJP.pl

# przerosnąć

przeróść;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

SJP.pl

# przerośnięty

przeróść;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zbyt duży, nadmiernie wyrośnięty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najkorzystniej jest posadzić krzewy wyprodukowane w pojemnikach, zwracając uwagę, aby ich bryła korzeniowa była dobrze przerośnięta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛrɔɕˈɲɛ̃ntɨ, AS: pšerośńẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerastać ndk., przerosnąć dk.

rzecz. przerośnięcie n., przerastanie n., przerost mrz.

Wiktionary

# przerost

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nadmierne powiększenie rozmiarów; przesadne zwiększenie czegoś

(1.2) biol. med. powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przerastanie n., przerośnięcie n.

czas. przerastać ndk., przerosnąć dk., przeróść dk.

przym. przerostowy, przerośnięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hipertrofia

(1.2) hipertrofia

Wiktionary

# przerosły

przerośnięty;
1. zbyt duży w stosunku do oczekiwań, nadmiernie wyrośnięty;
2. przepleciony, przeniknięty czymś rosnącym;
3. o narządach wewnętrznych: powiększony na skutek choroby; rozrośnięty, nabrzmiały

SJP.pl

# przerów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach;

Wiktionary

Przerów (cz. Přerov, niem. Prerau) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim. Według danych z 1 stycznia 2024 powierzchnia miasta wynosiła 5849 ha, a liczba jego mieszkańców 41 661 osób (26. miejsce w Czechach).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛruf, AS: pšeruf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerowianin m., przerowianka ż.

przym. przerowski

Wiktionary

# przeróżniej

wyższy stopień od przysłówka: przeróżnie

SJP.pl

# przeróżniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeróżny

SJP.pl

# przeróżność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeróżne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeróżny

Wiktionary

# przeróżny

różnorodny, rozmaity

SJP.pl

# przerwa

1. czas w którym jakaś czynność chwilowo nie zachodzi, nie jest wykonywana;
2. wolny czas między lekcjami;
3. wolna przestrzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

(1.2) czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

(1.3) wolna przestrzeń otoczona czymś

Wiktionary

## Integralne części wsi w Polsce

Wg TERYT jest ich 6

- Przerwa – część wsi Emilianów w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Przerwa – przysiółek wsi Dwory Drugie w woj. małopolskm, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
- Przerwa – część wsi Dłuska Wola w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
- Przerwa – przysiółek wsi Stradunia w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Walce
- Przerwa – część wsi Trzcinica w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
- Przerwa – część wsi Buszkowice w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bez przerwy opowiadał o wczorajszym spotkaniu z Krystyną.

(1.2) Podczas przerwy między lekcjami paliłem papierosa w korytarzu.

(1.3) Nie przeskakuj! 100 metrów stąd jest przerwa w płocie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrva, AS: pšerva

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerwać (przerywać)

rzecz. przerwanie, przerywanie, przerywnik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pauza

(1.3) luka

Wiktionary

# przerwać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerywać)

(1.1) dokonany od|przerywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrvat͡ɕ, AS: pšervać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zrywka ż., przerwanie n., przerywanie n., przerwa ż.

Wiktionary

# przerwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naruszenie fizycznej ciągłości czegoś

(1.2) przeszkodzenie komuś w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

(1.5) ogrod. przerzedzenie rosnących zbyt gęsto roślin

(1.6) inform. sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania

Wiktionary

Przerwanie, żądanie przerwania – sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania, niezależnie od aktualnie wykonywanego programu. Pojawienie się przerwania powoduje wstrzymanie aktualnie wykonywanego programu i wykonanie przez procesor kodu procedury obsługi przerwania. Procedura ta wykonuje czynności związane z obsługą przerwania i na końcu wydaje instrukcję powrotu z przerwania, która powoduje powrót do programu realizowanego przed przerwaniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miejsce przerwania w kablu można łatwo zlutować.

(1.2) Przerwanie nauczycielowi nie było przez niego dobrze przyjęte.

(1.3) Z powodu przerwania dostaw zapasy ropy uległy znacznej redukcji.

(1.6) Przerwania dzielimy na maskowalne i niemaskowalne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈrvãɲɛ, AS: pšervãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zrywka ż., przerywanie n., przerwa ż., przerywnik m.

czas. przerwać, przerywać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozerwanie

(1.3) wstrzymanie

(1.4) zaprzestanie

Wiktionary

# przeryć

ryjąc, przekopać, przejść

SJP.pl

# przerypać

potocznie:
1. przegrać, ponieść porażkę; przewalić, przerżnąć;
2. stracić w wyniku porażki; przerżnąć;
3. zaprzepaścić, zmarnować;
4. o mężczyźnie: odbyć stosunek płciowy; przerżnąć, zruchać, przedmuchać

SJP.pl

# przerys

rodzaj kopii sporządzonej w formie rysunku, grafiki, malowidła lub przepisanego tekstu

SJP.pl

# przerysowywać

czasownik

(1.1) przesadnie akcentować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysownik mos., rysowniczka ż., rysownica ż.

Wiktionary

# przeryw

rzadko w szachach: uzyskanie przewagi na szachownicy poprzez utworzenie wolnego piona lub otwarcie określonej linii bądź przekątnej; przełom

SJP.pl

# przerywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) rwąc, dzielić coś

(1.2) przeszkadzać w jakiejś czynności

(1.3) wstrzymywać działanie, proces na pewien czas

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈrɨvat͡ɕ, AS: pšeryvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zrywka ż., przerwa ż., przerywnik m., przerwanie n., przerywanie n.

czas. rwać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rwać, drzeć, dzielić

(1.2) przeszkadzać

(1.3) wstrzymać, zatrzymać

Wiktionary

# przerywacz

- przerywacz fotograficzny
- przerywacz zapłonowy – element układu zapłonowego silnika spalinowego
- przerywacz zagród minowych
- przerywacz blokady – łamacz blokady
- przerywacz prądu stałego, przetwornica DC-DC – chopper
- przerywacz – część mechanizmu spustowego broni samopowtarzalnej
- przerywacz, interceptor, spojler – urządzenie sterujące samolotu

Wikipedia

# przerywalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przerywalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przerywalny

Wiktionary

# przerywalny

dający się przerwać

SJP.pl

# przerywanie

z przerwami, z przestankami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rwanie czegoś ze skutkiem w postaci fizycznego podziału rzeczy

(1.2) przeszkadzanie w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymywanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestawanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

(1.5) ogrod. leśn. przerzedzanie rosnących zbyt gęsto roślin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Przerywanie komuś w środku zdania jest niegrzeczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛrɨˈvãɲɛ, AS: pšeryvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zrywka ż., przerwa ż., przerywnik m., przerwanie n.

czas. przerywać ndk., przerwać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wstrzymywanie

Wiktionary

# przerywanka

potocznie: zabieg przerwania ciąży; skrobanka

SJP.pl

# przerywany

mający przerwy; nieciągły

SJP.pl

# przerywnik

1. krótki utwór muzyczny, literacki lub filmowy wstawiany do środka jakiejś większej całości;
2. mała ozdoba graficzna rozdzielająca części tekstu;
3. okres, w którym pojawia się coś odmiennego w życiu osoby

SJP.pl

# przerywnikowy

dotyczący krótkiego fragmentu czyjegoś wystąpienia lub jakiegoś utworu

SJP.pl

# przerzeczyn-zdrój

Przerzeczyn-Zdrój (niem. Bad Dirsdorf) – wieś uzdrowiskowa w południowo-zachodniej Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Niemcza. Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego (2011), wieś liczyła 598 mieszkańców.

Wikipedia

# przerzeczyński

przymiotnik od: Przerzeczyn-Zdrój

SJP.pl

# przerzedniały

taki, który przerzedniał

SJP.pl

# przerzedzać

1. czynić coś rzadszym przez częściowe wycięcie, wyrwanie czegoś; przetrzebiać;
2. zmniejszać ilościowo; uszczuplać;
3. przerzedzać się:
a) stawać się mniej gęstym; rzednieć, rzednąć;
b) maleć ilościowo; uszczuplać się, zmniejszać się

SJP.pl

# przerzedzić

1. uczynić coś rzadszym przez częściowe wycięcie, wyrwanie czegoś; przetrzebić;
2. zmniejszyć ilościowo; uszczuplić;
3. przerzedzić się:
a) stać się mniej gęstym; zrzednieć, zrzednąć;
b) zmaleć ilościowo; uszczuplić się, zmniejszyć się

SJP.pl

# przerzekać

dawniej: przemawiać, odzywać się

SJP.pl

# przerznąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzynać)

(1.1) rżnąc, przeciąć coś na części

(1.2) rżnąc, przedzielić coś na pół

(1.3) przejść przez środek, w poprzek czegoś

(1.4) przedziurawić coś na wylot

(1.5) pot. przegrać w grach hazardowych

(1.6) wulg. odbyć z kimś stosunek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeržnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dorżnięcie n., dorzynanie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orżnięcie n., orzynanie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rżnięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

czas. dorżnąć dk., dorzynać ndk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narżnąć dk., narzynać ndk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orżnąć dk., orzynać ndk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przyrżnąć dk., przyrzynać ndk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rżnąć ndk., urżnąć dk., urzynać ndk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk., zarżnąć dk., zarzynać ndk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

przym. rżnięty

Wiktionary

# przerzucać

czasownik

(1.1) rzucać z jakiegoś miejsca na inne

(1.2) rzucać nad kimś lub nad czymś

(1.3) budując most, kładkę przekraczać dolinę lub rzekę

(1.4) kłaść coś tak, aby zwisało z czegoś

(1.5) przeprawiać nielegalnie towary lub ludzi przez granicę

(1.6) przeglądać coś pobieżnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Tenisista zdobył punkt przerzucając piłkę nad przeciwnikiem.

(1.5) Polacy przerzucają uciekinierów z powrotem do Białorusi, Białorusini przerzucają ich do Polski, i tak w koło, bez litości, bez wyjścia, bez nadziei.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒut͡sat͡ɕ, AS: pšežucać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerzucanie n., przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary

# przerzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzucać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʒuˈt͡sãɲɛ, AS: pšežucãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerzucać

rzecz. przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary

# przerzucanka

okazjonalnie: przerzucanie się obraźliwymi słowami

SJP.pl

# przerzucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzucać)

(1.1) dokonany od|przerzucać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: pšežućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary

# przerzut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. przewiezienie czegoś w inne miejsce

(1.2) pot. kontrabanda

(1.3) med. rozsiew nowotworu, metastaza;

(1.4) sport. podanie piłki na inną stronę boiska

(1.5) sport. przeniesienie rywala w sportach siłowych

(1.6) sport. szybki obrót ciała w gimnastyce i skokach do wody

(1.7) środ. więz. paczka żywnościowa

Wiktionary

Przerzut nowotworowy, nowotwór przerzutowy, rozsiew nowotworu, metastaza (łac. metastasis, gr. μετάσταση = zmiana miejsca, przesunięcie) – guz wtórny nowotworu złośliwego, powstały z komórek pochodzących z guza pierwotnego. Przerzuty odpowiadają za ponad 90% śmiertelności w chorobach nowotworowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Lekarze robili co mogli, ale już pojawiły się przerzuty.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przerzucać ndk., przerzucić dk.

przym. przerzutny, przerzutowy

przysł. przerzutowo

rzecz. przerzucanie n., przerzucenie n., przerzutność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) metastaza

Wiktionary

# przerzutka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;

Wiktionary

Przerzutka rowerowa – część układu napędowego roweru odpowiedzialna za zmianę przełożeń, zamocowana na haku tylnego widelca ramy. Czasami przerzutką nazywa się też część odpowiedzialną za zmianę przełożeń zamocowaną przy supporcie, jednak tradycyjnie nazywa się ją raczej przekładnią lub zaznacza się, o którą przerzutkę chodzi (tylną czy przednią).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. przerzucanie n.

czas. przerzucać, przerzucić

przym. przerzutkowy

Wiktionary

# przerzutkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący przerzutki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przerzutka ż.

Wiktionary

# przerzutnia

wyrazista rozbieżność między granicą wersu a granicą całostki składniowej, polegająca na dokończeniu w wierszu następnym zdania, członu lub zwrotu rozpoczętego w wierszu poprzednim; enjambement

SJP.pl

Przerzutnia, przeskocznia, zazębienie, zwarcie międzywersowe – niezgodność między porządkiem składniowo-intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu lub strofy np. w celu zaakcentowania wypowiedzi, zwiększenia dynamiki i pobudzenia wyobraźni osoby czytającej.

Wikipedia

# przerzutnik

układ charakteryzujący się istnieniem dwóch stanów wyróżnionych, zbudowany z elementów o działaniu przekaźnikowym lub ciągłym

SJP.pl

Wikipedia

# przerzutny

1. taki, w którym występuje przerzut, np. zwis przerzutny;
2. dawniej: często zmieniający miejsce pobytu

SJP.pl

# przerzynać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerżnąć)

(1.1) niedokonany od|przerżnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒɨ̃nat͡ɕ, AS: pšežỹnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dorżnięcie n., dorzynanie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orżnięcie n., orzynanie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rżnięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

czas. dorżnąć dk., dorzynać ndk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narżnąć dk., narzynać ndk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orżnąć dk., orzynać ndk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerżnąć dk., przyrżnąć dk., przyrzynać ndk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rżnąć ndk., urżnąć dk., urzynać ndk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk., zarżnąć dk., zarzynać ndk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

przym. rżnięty

Wiktionary

# przerzynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzynać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dorżnąć, rżnąć, przerżnąć, przerzynać ndk.

rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary

# przerzynka

w leśnictwie: poprzeczne przepiłowywanie okrągłego pnia drewna

SJP.pl

# przesącz

część ciekła lub gazowa materiału filtracyjnego, uwolniona w procesie filtracji od cząstek ciał stałych; filtrat

SJP.pl

Filtracja (sączenie) – metoda oddzielania substancji stałych od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie jednego ciała stałego w przegrodach porowatych (filtrach) przy użyciu odpowiednich aparatów. Ciecz lub gaz otrzymywane po filtracji nazywa się filtratem. Filtracja jest najczęściej stosowanym sposobem oddzielania ciał stałych od cieczy.

Wikipedia

# przesączalność

cecha czegoś dającego się przesączyć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesączalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przesączalny

Wiktionary

# przesączalny

dający się przesączyć

SJP.pl

# przesączyna

płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny; przesięk

SJP.pl

# przesąd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

(1.2) praktyki wynikające z przesądu (1.1)

(1.3) mocno zakorzenione, błędne przekonanie

Wiktionary

Przesąd, zabobon – przekonania, poglądy, wierzenia, praktyki niemające oparcia w panującym systemie uzasadnień, wierzeń i obrzędów.

Najczęściej przyjmuje się, że przesądy i zabobony wywodzą się lub nawiązują do dawnych wierzeń i rytuałów kultury magicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przesądem jest wiara w to, że spadające sztućce zwiastują głodnych gości.

(1.1) Przesądy mówią, że widząc kominiarza, należy jak najszybciej złapać się za guzik.

(1.1) W krajach ludzkości jeszcze noc głucha, / Żywioły chęci jeszcze są w wojnie… / Oto miłość ogniem zionie, / Wyjdzie z zamętu świat ducha, / Młodość go pocznie na swojem łonie, / A przyjaźń w wieczne skojarzy spojnie. / Pryskają nieczułe lody / I przesądy światło ćmiące. / Witaj, jutrzenko swobody, / Zbawienia za tobą słońce!…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsɔ̃nt, AS: pšesõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesądność ż., nieprzesądność ż.

czas. przesądzić dk., przesądzać ndk.

przym. przesądny

przysł. przesądnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabobon

Wiktionary

# przesada

wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

Wiktionary

Hiperbola (stgr. ὑπερβολή, łac. superlatio, veri superiectio), także przesadnia lub przesada – trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami. Cechą w hiperboli jest zmienna, która może przybrać dowolną wartość; natomiast fakt, osobę lub pojęcie oddaje nazwa, której treść byłaby niewłaściwa, jeżeli zostałaby użyta w całym swoim zakresie znaczeniowym. Dlatego hiperbola wykracza poza granice prawdy lub prawdopodobieństwa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsada, AS: pšesada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesadność ż., przesadzistość ż., przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

przym. przesadny, przesadzisty

przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyolbrzymienie; pot. przesadyzm; książk. przerysowanie; daw. egzageracja

Wiktionary

# przesadkować

przenosić młodociany narybek do przesadek (systemu stawów)

SJP.pl

# przesadnia

motyw stylistyczny polegający na celowej przesadzie w opisie czegoś, np. morze krwi; hiperbola

SJP.pl

Hiperbola (stgr. ὑπερβολή, łac. superlatio, veri superiectio), także przesadnia lub przesada – trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami. Cechą w hiperboli jest zmienna, która może przybrać dowolną wartość; natomiast fakt, osobę lub pojęcie oddaje nazwa, której treść byłaby niewłaściwa, jeżeli zostałaby użyta w całym swoim zakresie znaczeniowym. Dlatego hiperbola wykracza poza granice prawdy lub prawdopodobieństwa.

Wikipedia

# przesadnie

przysłówek

(1.1) w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fobia społeczna to stan, w którym człowiek przesadnie boi się krytyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsadʲɲɛ, AS: pšesadʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

przym. przesadny, przesadzisty

przysł. przesadziście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zanadto, za bardzo; daw. przesadziście

Wiktionary

# przesadniej

stopień wyższy od przysłówka: przesadnie

SJP.pl

# przesądniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przesądny

SJP.pl

# przesadność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesądne; cecha tych, którzy są przesądni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie cierpiała tej jego przesądności, wyprowadzała ją z równowagi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesąd mrz.

przym. przesądny

przysł. przesądnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabobonność

Wiktionary

# przesadny

przymiotnik

(1.1) wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Twierdzisz, że nie jesteś przesądny? Dobry żart. A czy, gdy ktoś kichnie, nie mówisz „Na zdrowie”? To właśnie przesąd, który pochodzi ze średniowiecza, gdy wierzono, że słowa te mają odpędzić demony przynoszące chorobę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔ̃ndnɨ, AS: pšesõndny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieprzesądność ż., przesąd m., przesądność ż.

przysł. przesądnie

czas. przesądzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabobonny

Wiktionary

# przesadyzm

skłonność do wyolbrzymiania, przesady

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. skłonność do wyolbrzymiania, przesady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez przesadyzmu! Skąd ten płacz? To tylko mała drzazga.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsadɨsm̥, AS: pšesadysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadzanie n., przesadzenie n.

czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

przym. przesadny, przesadzisty

przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesada, przesadzanie

Wiktionary

# przesadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesądzić)

(1.1) osądzać z góry

(1.2) mieć decydujące znaczenie

(1.3) daw. wydawać ostateczny wyrok

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Fakt, że generałowie zostali, a - co najważniejsze - zachowali kluczową pozycję w państwie, przesądzał o kierunku rozwoju republiki weimarskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sądzić, dk. przesądzić

rzecz. przesąd m.

przym. przesądny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) decydować, osądzać, rozstrzygać, wyrokować, zarządzać

(1.2) decydować, ustalać, wyznaczać

(1.3) osądzać, sądzić, skazywać

Wiktionary

# przesądzający

→ przesądzać

SJP.pl

#### Patrz:

przesądzać

# przesadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesadzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsaˈd͡zãɲɛ, AS: pšesaʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzenie n.

czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

przym. przesadny, przesadzisty

przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

# przesadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesadzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšesaʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n.

czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

przym. przesadny, przesadzisty

przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

# przesadzić

1. przenieść roślinę w inne miejsce;
2. wykazać się nietaktem albo brakiem umiaru;
3. potocznie: przenieść się lub kogoś z obecnego miejsca siedzącego na inne;
4. przeskoczyć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesądzać)

(1.1) dokonany od|przesądzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: pšesõńʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sądzić, przesądzać

rzecz. przesąd mrz.

Wiktionary

# przesadzony

1. przenieść roślinę w inne miejsce;
2. wykazać się nietaktem albo brakiem umiaru;
3. potocznie: przenieść się lub kogoś z obecnego miejsca siedzącego na inne;
4. przeskoczyć

SJP.pl

# przesalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesolić)

(1.1) dodawać do czegoś zbyt dużo soli

(1.2) pot. przesadzać, posuwać się z czymś za daleko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tym razem, proszę, nie przesalaj już zupy!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sól ż., soliwka ż., solnica ż., solniczka ż., solanka ż., solenie n., solnictwo n., zasolenie n., solarka ż., dosolenie n., posolenie n., przesolenie n., przysolenie n.

czas. zasolić, solić ndk., dosolić dk., posolić dk., przesolić dk., przysolić dk.

przym. solny, solankowy, słony, słonawy, solarski

przysł. słono, słonawo

Wiktionary

# przeschnięty

taki, który przeschnął (częściowo wysechł); przeschły

SJP.pl

# przeschły

taki, który przesechł (częściowo wysechł); przeschnięty

SJP.pl

# prześcieradełko

zdrobnienie od: prześcieradło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od prześcieradło

(1.2) niewielkie prześcieradło

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześcieradło n.

Wiktionary

# prześcieradło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

Wiktionary

Prześcieradło (dawniej prześcieładło – od prześciełać = poprawiać, układać pościel na łóżku) – typ pościeli, duży, prostokątny płat tkaniny rozścielany na łóżku, najczęściej o większych wymiarach niż łóżko, na którym jest rozścielany. Tradycyjnie prześcieradła były białe, obecnie spotyka się je wykonane z różnych materiałów i o różnych barwach, m.in. z bawełny, lnu, satyny lub frotté.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od babci dostaniesz frotowe prześcieradła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ, AS: pšeśćeradu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. prześcieradełko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. łoktusza., reg. śl. łochtusza.

Wiktionary

# prześcieradłowiec

środowiskowo: brukowiec skupiający się na życiu intymnym znanych osób

SJP.pl

# prześcieradłowy

→ prześcieradło

SJP.pl

#### Patrz:

prześcieradło

# prześcigać

czasownik niedokonany (dk. prześcignąć)

(1.1) ścigając się wyprzedzać w biegu

(1.2) przen. przewyższać w czym, przyćmiewać, zostawiać w tyle

(2.2) przen. starać się nawzajem przewyższyć, przyćmić, ubiec w czym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) [...] że tutaj nikt nie potrąca i nie prześciga drugich w pośpiechu; [...]

(1.1) Mimo[,] że jedziemy dobrze, prześciga nas kilka powozów, zaprzężonych kłusakami; panowie powożą sami, kłaniają się zręcznym ruchem bata.

(1.1) Potem, po pierwszym przejeździe półfinałowym[,] do wielkiej gwiazdy Isabelle Blanc traciła zaledwie 0,03 sekundy. Prawie nic. W drugim ją już prześcigała.

(1.1) Przejeżdżając przez wieś[,] zawsze mieliśmy zabawną eskortę małych chłopców, z największą satysfakcją i okrzykami radości, prześcigających nas na skrzypiących rowerach marki Ukraina.

(1.1) W sobotę panowała taka pogoda, że wioślarze prześcigali jachty biorące udział w regatach.

(1.1) Odznaczał się niespotykaną siłą i zręcznością. Podobno prześcigał w biegu najszybsze zwierzęta, brał udział w wielu zawodach[,] i prawie zawsze okazywał się zwycięzcą.

(1.2) Michał był dumny ze swoich ludzi. Dumny z wychowanków, którzy już prześcigali nauczyciela.

(1.2) Olśniony „Księciem Niezłomnym” [El príncipe constante], tłomaczysic. [tłumaczy] go poeta z zapałem, prześcigając w pięknie formy oryginał.

(1.2) Obserwując cały ten tłum, dostrzegłem, że kobiety, tak na[ ]pozór wątłe stworzenia, prześcigały mężczyzn w wytrwałości i sile.

(1.2) Teraz to jej prawdziwa pasja, a w szybkości i dokładności haftowania coraz częściej prześciga nauczyciela.

(1.2) Uważam, że film w wielu aspektach prześciga książkę, za co oberwałem już od fanów parę słownych kopniaków [...].

(1.2) Choć z roku na roku coraz więcej klientów ulega przedświątecznej gorączce, jeszcze daleko nam do Amerykanów, którzy w robieniu nadmiernych, często bezsensownych zakupów, prześcigają wszystkich — Łodzianie planowaćanują zakupy wcześniej, nie chcą ich robić na ostatnią chwilę, bo kilkanaście godzin przed wigilią wybór towarów może być mniejszy.

(1.2) Ismael zręcznością, odwagą prześcigał wszystkich rówieśników.

(1.2) Dlatego dokładał wszelkich starań, aby powierzchownością prześcigać szefa.

(2.1) Na rozkaz króla oddziały piechoty polskiej i węgierskiej, prześcigając się wzajem, porwały się do ataku.

(2.2) Kiedy dowiedział się, że firma Smith and Wesson wykupiła patent na bębenkowiec ładowany „odtylcowo” (a wtedy właśnie wojna secesyjna miała się w najlepsze i obie strony prześcigały się w zamówieniach), usiłował przejąć kontrakt.

(2.2) Nie ma potwierdzenia teza o prześciganiu się lub wrogości między hermetykami a chrześcijanami.

(2.2) Prześcigano się w oświadczeniach i spekulacjach.

(2.2) Przeciwnie[;] i żona[,] i dziesiątkowana duma bojarska prześcigała się w wyrazach lojalności i zachwytu nad mądrością szalonego monarchy.

(2.2) Obie grupy bardzo dobrze przygotowały się do tych zawodów i wręcz prześcigały się w kolejnych pomysłach.

(2.2) Dzienniki wszystkich narodów prześcigały się w podawaniu szczegółów o losach wyprawy.

(2.2) Po nocnym deszczu odżyły wszystkie rośliny, nabrały blasku i woni kwiaty polne, a skrzydlate śpiewaki polne i leśne prześcigały się w rozgłośnym i wesołym śpiewie.

(2.2) Odkryto pola diamentowe w Afryce, w Australii, bogate kobiety paryskich salonów prześcigały się tylko w tym, która ma większy diament, która wspanialsze szmaragdy.

(2.2) Wszyscy prześcigali się, za przykładem króla, w pochwałach dla rycerza.

(2.2) Hipermarkety prześcigają się w pomysłach, jak przyciągnąć klienta.

(2.2) Pod koniec lutego media prześcigały się w doniesieniach o przypadkowej kontuzji naszej najlepszej sztangistki — uraz kręgosłupa miał wykluczyć wychowankę Górala Żywiec nie tylko z walki o triumf na Starym Kontynencie, ale — jak głosili najwięksi pesymiści — nawet z listopadowych mistrzostw świata w Kanadzie.

(2.2) We wsi mieszkańcy prześcigają się w domysłach na temat przyczyny zdarzenia.

(2.2) Duże zainteresowanie kształceniem podyplomowym sprawia, że uczelnie prześcigają się w proponowaniu coraz to nowych kierunków, jakimi można uzupełnić edukację.

(2.2) Latem przybywa amatorów lodów. Aby zaspokoić ogromne apetyty, producenci podwajają produkcję[,] prześcigając się w pomysłach na nowe smaki, kształty i kolory.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ścigać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyprzedzać

(1.2) przewyższać

(2.2) przelicytowywać się, licytować się

Wiktionary

# prześcigla

roślina jednoliścienna z rodziny arekowatych (palm), występująca w Ameryce Południowej

SJP.pl

Prześcigla (Mauritia) – rodzaj palm z rodziny arekowatych, obejmujący dwa gatunki występujące w naturze w Ameryce Południowej. Na rozległych obszarach w północnej części kontynentu (na wschód od Andów) występuje Mauritia flexuosa, zaś zasięg Mauritia carana ogranicza się do środkowej i wschodniej Amazonii. Palmy te są okazałe, mają wysokie kłodziny w wyraźnie widocznymi pierścieniami, na międzywęźlach pokrytych kolcami. Liście wachlarzowate, z blaszką głęboko wcinaną. Owocem jest jagoda okryta twardymi łuskami. Palmy te rosną w lasach bagiennych oraz wzdłuż strumieni i rzek, zarówno w selwie, jak i na sawannach, zwykle w niższych położeniach (M. flexuosa na wschodnich stokach Andów sięga jednak do 900 m n.p.m.).

Wikipedia

# przescrollować

[czytaj: przeskrolować] przewinąć wyświetlaną zawartość na urządzeniu elektronicznym; zescrollować

SJP.pl

# przesegregowywać

segregując, dzielić powtórnie

SJP.pl

# przeserwisować

naprawić lub dokonać konserwacji sprzętu

SJP.pl

# przesiać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesiewać)

(1.1) dokonany od|przesiewać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiewanie n., przesianie n.

czas. zasiać, przesiewać ndk., siać ndk.

Wiktionary

# przesiadać

zmieniać miejsce siedzenia

SJP.pl

# przesiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiadać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieprzesiadanie n., siad mrz., przesiadka ż.

czas. wsiadać, siadać, przesiadać się, przesiadać ndk.

wykrz. siad

Wiktionary

# przesiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesiadanie się z jednego środka transportu do drugiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiadanie n.

czas. wsiadać, siedzieć, przesiadać się, przesiadać ndk.

Wiktionary

# przesiadkowicz

osoba, która w czasie podróży przesiada się z jednego środka lokomocji na drugi

SJP.pl

# przesiadywać

1. przebywać, pozostawać gdzieś długo i często;
2. siedzieć gdzieś przez pewien czas;
3. zajmować się czymś długo i często

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przesiedzieć)

(1.1) siedzieć lub przebywać gdzieś często i / albo długo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiadywanie n., siad mrz.

wykrz. siad

czas. siadać, siedzieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wysiadywać

Wiktionary

# przesiadłów

Przesiadłów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Ujazd.

Podczas II wojny światowej, Niemcy utworzyli obóz pracy przymusowej dla Polaków i Żydów w miejscowym tartaku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# przesiąg

w fotografii: sposób obróbki materiału światłoczułego, umożliwiający bezpośrednie otrzymywanie pozytywu na materiale użytym do fotografowania

SJP.pl

# przesiąkalny

przepuszczający ciecz, wilgoć; przesiąkliwy, przemakalny

SJP.pl

# przesiąkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiąkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesiąkać ndk.

rzecz. przesiąkliwość ż.

przym. przesiąkliwy

Wiktionary

# przesiąkliwość

przepuszczanie wilgoci, płynu; łatwość przesiąkania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesiąkliwe

(1.2) fiz. właściwość określająca zdolność materiału do przepuszczania jakiejś substancji pod wpływem wywieranego na niego ciśnienia;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z całkowitym, u źródła, odrzuceniem dogmatu o odseparowaniu wiąże się teza o „przesiąkliwości” (…) dyskursów.

(1.2) Bezpośrednio od nasiąkliwości zależy przesiąkliwość naczyń.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiąk m., przesiąkalność ż., przesiąkanie n.

czas. przesiąkać ndk., przesiąknąć dk.

przym. przesiąkliwy, przesiąkalny, przesiąkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesiąkalność

Wiktionary

# przesiąkliwy

przepuszczający ciecz, wilgoć; przesiąkalny, przemakalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przepuszczający wodę lub inne płyny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Orka radłem wymagała gleb lekkich i przesiąkliwych, a jednocześnie na tyle urodzajnych, by plonów starczyło na wyżywienie i na przyszłoroczny siew.

(1.1) Nawet jeśli grunt kupionej właśnie działki wydaje się suchy, piaszczysty i łatwo przesiąkliwy dla deszczówki warto zlecić specjaliście wykonanie dokładnych pomiarów wilgotności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiąk m., przesiąkliwość ż., przesiąkalność ż., przesiąkanie n.

czas. przesiąkać ndk., przesiąknąć dk.

przym. przesiąkalny, przesiąkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesiąkalny, przemakalny

Wiktionary

# przesiąknąć

1. wchłonąć dużą ilość wilgoci lub zacząć ją przepuszczać;
2. upodobnić się np. zachowaniem

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. przesiąkać)

(1.1) dokonany od|przesiąkać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕɔ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeśõŋknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiąkliwość ż.

przym. przesiąkliwy

Wiktionary

# przesiąkły

1. wchłonąć dużą ilość wilgoci lub zacząć ją przepuszczać;
2. upodobnić się np. zachowaniem

SJP.pl

# przesianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesiewać, przesiać dk.

przym. przesiany

Wiktionary

# przesiany

przymiotnik

(1.1) pot. (o dzianinie) taki, którego nitki się wytarły, zawierający w swojej strukturze charakterystyczne prześwity

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przesiać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja skarpetka jest przesiana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesianie n.

Wiktionary

# przesiąść

zmienić miejsce siedzenia

SJP.pl

# przesiec

1. przeciąć ostrym narzędziem na dwie części;
2. spowodować wiele obrażeń, strzelając z broni palnej

SJP.pl

# przesiecki

przymiotnik od: Przesieka

SJP.pl

# przesiedlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) akt przeniesienia miejsca zamieszkania kogoś, często przy użyciu przemocy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiedlanie n.

czas. przesiedlać ndk., przesiedlić dk., osiedlić dk., osiedlać ndk.

Wiktionary

# przesiedleniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła

Wiktionary

Przesiedleniec (niem. Aussiedler lub Spätaussiedler), potocznie także wypędzony (niem. Vertriebene) – według niemieckiego prawa przesiedleńczego (Bundesvertriebenengesetz) to osoba, która posiadała niemieckie obywatelstwo w okresie międzywojennym (według stanu na 31 grudnia 1937) oraz jej mąż bądź żona nieniemieckiego pochodzenia i ich potomkowie, lub (od 1993) jest niemieckiego pochodzenia i przybyła z zagranicy na pobyt stały do Niemiec. Przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 1 stycznia 1993 nazywani są oficjalnie Spätaussiedler (późnymi przesiedleńcami).

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. osiedlać, osiedlić

Wiktionary

# przesiedlić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesiedlać)

(1.1) dokonany od|przesiedlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiedlanie n., przesiedlenie n.

czas. osiedlić, osiedlać, przesiedlać ndk.

Wiktionary

# przesiek

przesieka; droga w lesie powstała przez wycięcie drzew

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesięknąć dk.

przym. przesiękowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesączyna

Wiktionary

# przesieka

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, tryba, dukt

SJP.pl

- przesieka – wycięty w lesie, niezadrzewiony pas

Wikipedia

# przesiekać

1. przecinać ostrym narzędziem na dwie części;
2. powodować wiele obrażeń, strzelając z broni palnej

SJP.pl

# przesiewać

czasownik

(1.1) przepuszczać przez sito

(1.2) przen. przez selekcję oddzielać pożądane jednostki od niepożądanych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Trzeba bowiem długo kompletować negatywne fakty, długo je selekcjonować i przesiewać, by ziarno nienawiści zakiełkowało.

(1.2) Znów zaczęli się zjeżdżać do nas goście, także przez mamę przesiewani, jedni na krótko wprowadzani do ojca, inni przyjmowani przez nią tylko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕɛvat͡ɕ, AS: pšeśevać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesiewanie n., przesianie n., przesiew m.

czas. przesiać dk., odsiewać ndk., odsiać dk., siać ndk., zasiać dk.

przym. przesiewowy, siewny

Wiktionary

# przesiewak

kubek do przesiewanie sypkich produktów, np. mąki, cukru; przesiewacz

SJP.pl

# przesiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiewać.

Wiktionary

Przesiewanie – proces separacji mechanicznej polegający na przechodzeniu przez sito ziaren, które są mniejsze niż otwory sita. Ziarna większe pozostają na sicie lub z niego spadają. Przesiewanie rozdziela nadawę na dwa lub więcej produktów różniących się rozmiarem ziarna. Produkt otrzymywany z ziaren przechodzących przez sito nazywa się produktem dolnym a pozostające na sicie produktem górnym. Przesiewanie jest często stosowaną metodą separacji. Jest stosowane w mineralurgii, rolnictwie i przetwórstwie rolno-spożywczym. Jest stosowane samodzielnie, na pojedynczym sicie jak i w układach sit, oraz w połączeniu z innymi metodami np. wianiem w czyszczalniach rolniczych i wialni.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przesiać, przesiewać ndk.

Wiktionary

# przesiewowo

→ przesiewowy

SJP.pl

#### Patrz:

przesiewowy

# przesiewowy

badanie przesiewowe - badanie wykonywane wśród zdrowych osób, mające na celu wczesne wykrycie choroby w jej bezobjawowym stadium; screening, skryning

SJP.pl

# przesilanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesilać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesilać ndk.

Wiktionary

# przesilenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

(1.2) moment przełomowy

Wiktionary

Przesilenie, solstycjum (łac. solstitium – „przesilenie (letnie)”) w astronomii oznacza skrajny punkt odchylenia Słońca od równika. W ciągu roku na Ziemi pojawiają się dwa przesilenia:

- przesilenie czerwcowe w okolicach 20–21 czerwca, gdy Słońce góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Raka; na półkuli północnej występuje wtedy przesilenie letnie, a na półkuli południowej przesilenie zimowe
- przesilenie grudniowe w okolicach 21–22 grudnia, gdy Słońce góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Koziorożca; na półkuli północnej występuje wtedy przesilenie zimowe, a na półkuli południowej przesilenie letnie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znalazłaś tę tabelę z datami i godzinami przesileń?

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesilić dk., przesilać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) solstycjum, solstycja

Wiktionary

# przeskakiwać

czasownik niedokonany

(1.1) pokonywać skokiem jakąś przeszkodę

(1.2) zmieniać co chwila położenie z miejsca na inne miejsce

(1.3) przen. co chwila zmieniać coś, np. temat rozmowy, kanały telewizyjne itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛskaˈcivat͡ɕ, AS: pšeskaḱivać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeskok m., skok m., przeskakiwanie n., przeskoczenie n., skocznia ż.

czas. wskoczyć, przeskoczyć dk., skakać ndk., skoczyć dk., podskakiwać ndk., podskoczyć dk.

Wiktionary

# przeskakiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeskakiwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeskakiwać ndk.

rzecz. skocznia ż., skok mrz.

Wiktionary

# przeskanować

1. wprowadzić do komputera tekst, fotografię itp. przy pomocy skanera; zeskanować;
2. przejrzeć punkt po punkcie badany obiekt lub obszar w urządzeniu optycznym lub elektronicznym

SJP.pl

# przesklepiać

wznosić nad czymś sklepienie

SJP.pl

# przesklepić

wznieść nad czymś sklepienie

SJP.pl

# przeskoczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeskakiwać)

(1.1) skoczyć przez coś, z jednego miejsca na drugie

(1.2) przemieścić się szybko

(1.3) zmienić raptownie

(1.4) pot. nie zatrzymać się w odpowiednim miejscu

(1.5) pot. znaleźć sposób na coś lub na pokonanie kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pies przeskoczył przez płot i zaatakował wiewiórkę.

(1.2) Jeżeli dwie chmury naelektryzowane przeciwnie natkną się na siebie, przeskoczy między nimi dwoma iskra.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skok mrz., przeskoczenie n., przeskok mrz., skocznia ż.

czas. przeskakiwać, skoczyć

Wiktionary

# przeskok

Wyładowanie elektryczne – przepływ prądu elektrycznego w dielektryku (izolatorze) następujący pod wpływem pola elektrycznego. Warunkiem wystąpienia wyładowania elektrycznego jest obecność czynników jonizujących lub źródeł swobodnych elektronów.Może ono zachodzić w dielektrykach stałych, gazowych i ciekłych. W gazach obserwuje się błyski świetlne w postaci łuku elektrycznego lub piorunu oraz towarzyszące im efekty akustyczne.

Wikipedia

# przeskrobać

1. potocznie: zrobić coś niewłaściwego; spsocić, zbroić, zmajstrować, zmalować;
2. dawniej: skrobiąc, przedziurawić

SJP.pl

# przeskrobywać

potocznie: popełniać drobne przewinienia

SJP.pl

# przeskubywać

rzadko: skubać wiele czegoś lub skubać coś na nowo

SJP.pl

# przeskurczybyk

potocznie o kimś bardzo żywym, śmiałym, odważnym; kozak nad kozakami

SJP.pl

# przeskład

1. materiał redakcyjny, drukarski złożony od nowa
2. ponowne składanie tekstu po dokonaniu w nim zmian
3. złożony, ale niewydrukowany materiał redakcyjny wskutek jego dezaktualizacji

SJP.pl

# przeskładywać

składać na nowo tekst po wcześniejszych zmianach

SJP.pl

# przęśl

krzew z rodziny gniotowatych; efedra

SJP.pl

Wikipedia

# prześladować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany

(1.2) nieustannie niepokoić

(1.3) nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy można kogoś prześladować za jego własne pieniądze?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześladowanie n., prześladowca m., prześladowczyni ż., ślad m.

przym. prześladowany, prześladowczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gnębić, krzywdzić, represjonować, sekować, szykanować, ścigać, uciskać

(1.2) kłopotać, nagabywać, niepokoić, zadręczać

(1.3) dręczyć

Wiktionary

# prześladowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

(1.2) odczasownikowy od|prześladować.

Wiktionary

Opresja społeczna (łac. oppressio – ucisk) – wykluczanie, marginalizowanie, a nawet unicestwianie danych grup społecznych głównie w celu podkreślenia wyższości opresora, uprzywilejowania go i utrzymania go u władzy.

Opresja społeczna nie potrzebuje formalnie ustanowionego wsparcia instytucjonalnego do uzyskania pożądanego efektu – może odbywać się w sposób nieformalny, na gruncie indywidualnym. Stanowi ona metodę wzmocnienia grupowej tożsamości opresora poprzez zdefiniowanie go jako lepszego, bardziej wartościowego i stojącego na wyższym poziomie od wykluczonej grupy (zob. Inny).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Reżim Czerwonych Khmerów aresztował i zgładził prawie wszystkich podejrzanych o koneksje z obcymi lub poprzednim rządem, jak również inteligencję i przedstawicieli wolnych zawodów. Obiektem prześladowań byli Wietnamczycy, Czamowie (muzułmanie), chrześcijanie oraz mnisi buddyjscy.

(1.1) (…) prześladowania wobec chrześcijan i muzułmanów są tam tak silne, że wielu jest zmuszonych do przejścia na buddyzm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ, AS: pšeśladovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prześladować

przym. prześladowczy

rzecz. prześladowca, prześladowczyni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szykanowanie, nękanie, ucisk, opresja

Wiktionary

# prześladowca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

(1.2) ktoś, kto nieustannie nagabuje o coś, niepokoi czymś

Wiktionary

Prześladowca (tytuł oryg. Joy Ride) – amerykański film fabularny (dreszczowiec) z 2001 roku, wyreżyserowany przez Johna Dahla.

Bohaterami filmu jest trójka młodych ludzi, którzy podczas podróży samochodowej zadzierają z psychopatycznym mordercą. Stają się obiektem jego terroru.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prześladowca Janet Jackson otrzymał sądowy zakaz zbliżania się do piosenkarki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕlaˈdɔft͡sa, AS: pšeśladofca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześladowanie n., fż. prześladowczyni ż.

przym. prześladowczy

czas. prześladować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dręczyciel, gnębiciel

(1.2) grub. upierdliwiec

Wiktionary

# prześladowczy

przymiotnik

(1.1) związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześladowanie n., prześladowca mos.

czas. prześladować ndk.

Wiktionary

# prześladowczyni

kobieta prześladująca kogoś; dręczycielka; gnębicielka

SJP.pl

# prześledzać

badać, śledzić coś, sprawdzać od początku do końca

SJP.pl

# prześlepiać

nie zauważać czegoś lub kogoś w odpowiedniej chwili

SJP.pl

# prześlepić

nie zauważyć czegoś lub kogoś w odpowiedniej chwili

SJP.pl

# przęślica

część kołowrotka służąca do umocowywania kądzieli

SJP.pl

Wikipedia

# prześlice

Prześlice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Torzym.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# prześlicznie

przysłówek

(1.1) przepięknie, niezwykle ślicznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakże było miło! Czy pan widział kiedy tak piękne tańce? Prawda, że było prześlicznie? Panna Woodhouse i pan Frank Churchill, nigdy nie widziałam nic równego! — Prześlicznie, prześlicznie!

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prześliczny

przysł. ślicznie

Wiktionary

# prześliczniej

stopień wyższy od przysłówka: prześlicznie

SJP.pl

# prześliczny

przymiotnik

(1.1) bardzo piękny, wyjątkowo śliczny, uroczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Emilka jest prześliczną dziewczyną o uroczym uśmiechu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕlʲit͡ʃnɨ, AS: pšeślʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. prześlicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przepiękny, przecudny

Wiktionary

# przęślik

1. ciężarek obciążający wrzeciono, ułatwiający jego ruch obrotowy i zapobiegający zsuwaniu się nici z wrzeciona;
2. dawniej: kądziel

SJP.pl

Przęślik − ciężarek przymocowany do wrzeciona przy ręcznym wykonywaniu przędzy z lnu i wełny.

Przęśliki miały postać niewielkiego krążka z otworem. Miały za zadanie zwiększyć bezwładność wrzeciona i zapobiegać zsuwaniu się nici nawiniętych na wrzecionie. Wykonywano je z gliny, łatwo obrabialnych łupków, brązu, ołowiu, bursztynu, drewna.

Wikipedia

# prześlizgać

potocznie: prześlizgać się - spędzić pewien czas na ślizganiu się

SJP.pl

# przęślowate

o cechach przęślowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# przęślowaty

o cechach przęślowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# przęślowce

rząd roślin nagonasiennych z dawnej klasy gniotowców

SJP.pl

# przęślowiec

przedstawiciel rzędu roślin nagonasiennych z dawnej klasy gniotowców

SJP.pl

# przesmaczny

potocznie: bardzo smaczny

SJP.pl

# prześmiać

1. spędzić jakiś czas na śmianiu się; prześmiać się;
2. wyśmiać, wydrwić; obśmiać

SJP.pl

# prześmiech

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: ironia, kpina, drwina; prześmieszek, podśmiechujka

SJP.pl

# prześmieszek

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: ironia, kpina, drwina; prześmiech, podśmiechujka

SJP.pl

# prześmiewca

→ prześmiewczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyśmiewająca coś

Wiktionary

#### Patrz:

prześmiewczy

#### Powiązane:

przysł. prześmiewczo

rzecz. prześmiewczość ż.

przym. prześmiewczy

Wiktionary

# prześmiewczo

przysłówek

(1.1) w sposób prześmiewczy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prześmiewać, prześmiewać się

rzecz. prześmiewanie n., prześmiewca m., prześmiewczyni ż., prześmiewisko n., prześmiewka ż., prześmiewczość ż., uśmiech mrz.

przym. prześmiewczy, prześmiewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ironicznie, kpiarsko, kpiąco, satyrycznie, szyderczo, wyśmiewająco

Wiktionary

# prześmiewczość

cecha osoby, filmu itp. wyrażających kpinę, szyderstwo, wyśmiewających się z kogoś lub z czegoś; szyderczość, cyniczność, złośliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prześmiewcze; cecha tych, którzy są prześmiewczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześmiewka ż., prześmiewca m., prześmiewanie n., śmianie n., uśmiech mrz.

czas. prześmiewać ndk., śmiać ndk.

przym. prześmiewczy, prześmiewny

przysł. prześmiewczo

Wiktionary

# prześmiewczy

książkowo: wyrażający kpinę, szyderstwo, wyśmiewający się z kogoś; szyderczy, drwiący, cyniczny, sarkastyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. drwiący z kogoś lub czegoś; szyderczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mrożek zachował zatem skłonność do staroświeckości, odebrał jej natomiast prześmiewcze funkcje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕmʲjɛft͡ʃɨ, AS: pšeśmʹi ̯efčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uśmiech mrz., prześmiewka ż., prześmiewca m., prześmiewczość ż., prześmiewanie n.

czas. prześmiewać się

przym. prześmiewny

przysł. prześmiewczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyderczy, kpiący, uszczypliwy, zjadliwy, mefistofelesowski, cięty, ironiczny, kąśliwy, sarkastyczny

Wiktionary

# prześmiewczyni

→ prześmiewca; szyderczyni, ironistka

SJP.pl

# prześmigiwać

bardzo szybko przemieszczać się, przemykać

SJP.pl

# prześmignąć

bardzo szybko przemieścić się; przemknąć

SJP.pl

# przesmradzać

przepełniać smrodem

SJP.pl

# przesmycki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Przesmycki − polski bakteriolog i wirusolog, pedagog
- Piotr Przesmycki − rzymskokatolicki zakonnik i teolog
- Wacław Przesmycki − polski dyplomata
- Zenon Przesmycki − polski poeta, tłumacz i krytyk literacki oraz artystyczny

Wikipedia

# przesmyk

1. wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.; dróżka, ścieżyna;
2. wąski pas lądu między dwoma obszarami wód; istm, istmus, międzymorze;
3. wąski pas wody dzielący dwa lądy; cieśnina;
4. w łowiectwie: dróżka w leśnych zaroślach, którą zwykle chodzi zwierzyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

(1.2) wąski pas wody rozdzielający dwa obszary lądowe

(1.3) ciasne, wąskie przejście między dwoma obiektami

(1.4) techn. przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko

(1.5) łow. ścieżka używana przez dziką zwierzynę

Wiktionary

Przesmyk (międzymorze, istm) – wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza, oceany lub inne akweny. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został na Przesmyku Panamskim, a Kanał Sueski na Przesmyku Sueskim.

W innym znaczeniu: wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przesmyki stanowią korzystne miejsca do budowy kanałów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsmɨk, AS: pšesmyk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) międzymorze, istm

(1.2) cieśnina

Wiktionary

# przesmyki

1. wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.; dróżka, ścieżyna;
2. wąski pas lądu między dwoma obszarami wód; istm, istmus, międzymorze;
3. wąski pas wody dzielący dwa lądy; cieśnina;
4. w łowiectwie: dróżka w leśnych zaroślach, którą zwykle chodzi zwierzyna

SJP.pl

Przesmyki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Przesmyki. Ma status sołectwa. Leży w odległości ok. 24 km od granic Siedlec. Miejscowość jest siedzibą gminy.

W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Przesmyki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# prześniwać

1. doznawać czegoś podczas snu;
2. przeżywać jakiś czas, śniąc

SJP.pl

# przesnuwać

rzadko: snując, przeciągać, przesuwać

SJP.pl

# przęsocin

Przęsocin (do 1945 niem. Neuendorf) – wieś w Polsce położona na Płaskowzgórzu Przęsocińskim w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim w gminie Police przy granicy miasta Szczecin. Miejscowość jest usytuowana na Wzgórzach Warszewskich na skraju Puszczy Wkrzańskiej. W okolicy wsi płynie Przęsocińska Struga i Grzybnica.

Wikipedia

# przesolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesolić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšesolẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesalać, zasolić, solić, przesolić dk.

rzecz. solanka ż., sól ż.

przym. solankowy

Wiktionary

# przesolić

1. dosypać za dużo soli, posolić zbyt mocno;
2. potocznie: przesadzić z czymś, przebrać w czymś miarę; przeholować, zagalopować się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesalać)

(1.1) dokonany od|przesalać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔlʲit͡ɕ, AS: pšesolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zasolenie n., solanka ż., solniczka ż., sól ż., przesolenie n.

czas. solić, zasolić, przesalać

przym. zasolony, solankowy

przysł. słono

Wiktionary

# przesortowywać

sortując, dzielić coś według jakości

SJP.pl

# przespać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesypiać)

(1.1) spędzić czas na spaniu

(1.2) śpiąc, przeoczyć

(1.3) przen. przeoczyć

czasownik zwrotny dokonany przespać się

(2.1) eufem. odbyć stosunek płciowy z kimś

(2.2) przen. w zwrocie przespać się z czymś: zastanowić się nad czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak więc noc w Asuanie przespałem pod najprawdziwszą moskitierą.

(2.1) […] facet umierał ze strachu, że po ślubie nie będzie już mógł przespać się z żadną inną kobietą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛspat͡ɕ, AS: pšespać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. śpiący

rzecz. śpiący mos., przespanie n.

czas. zaspać

Wiktionary

# przespanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przespać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przespać dk.

Wiktionary

# przespekulować

spekulując na giełdzie, stracić, zmarnować

SJP.pl

# przespekulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przespekulować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przespekulować dk.

rzecz. spekulowanie n.

Wiktionary

# prześpiech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. powodzenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɕpʲjɛx, AS: pšeśpʹi ̯eχ

Wiktionary

# przespieczny

dawniej: bezpieczny

SJP.pl

# przesrać

wulgarnie: przegrać, stracić coś w wyniku przegranej

SJP.pl

# przesrane

wulgarnie: przegrać, stracić coś w wyniku przegranej

SJP.pl

# przesrebrny

przymiotnik

(1.1) daw. poet. rzad. bardzo srebrny, bardzo jasny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zjawia się, święta miesięczna dziewica / Łąki mgłą śćmione … przesrebrna gwiaździca / Srebrną swą strzałą rani i przenika.

Wiktionary

# przesrywać

wulgarnie: przegrywać, tracić coś w wyniku przegranej

SJP.pl

# przest.

skrót od: przestępczy

SJP.pl

# przestać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przestawać)

(1.1) dokonany od|przestawać. (przerywać coś)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛstat͡ɕ, AS: pšestać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przestawać, postawić, zaprzestać

rzecz. przestanie n.

Wiktionary

# przestalać

przestalać się - przechodzić ze stanu stałego w gazowy (z pominięciem stanu ciekłego); sublimować

SJP.pl

# przestanek

przestarzałe: chwilowe zaprzestanie robienia czegoś, przerwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. przerwa, zaprzestanie, ustanie czegoś; przerwa, pauza w czymś

(1.2) przest. miejsce, w którym ktoś lub coś staje, zatrzymuje się itp.

(1.3) przest. znak przestankowy w pisowni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Daje (…) krótkie nauki, jak należy czytać wiersze polskie, zaznaczając w nich mały przestanek i zawieszenie głosu.

(1.2) Drogę odbywaliśmy szybko, bo na wszystkich głównych przestankach czekały na nas rozstawne konie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstãnɛk, AS: pšestãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestankowanie n.

czas. przestankować ndk.

przym. przestankowy

Wiktionary

# przestanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przestać dk.

Wiktionary

# przestankowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dający pauzę, przerwę; oddzielający od siebie dane części

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstãŋˈkɔvɨ, AS: pšestãŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestanek mrz.

Wiktionary

# przestarz.

skrót od: przestarzały, przestarzale (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# przestarzałość

archaiczność, niedopasowanie do współczesności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestarzałe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przestarzały

Wiktionary

# przestarzały

przestarzeć (się) - stać się nieaktualnym, wyjść z użycia, z mody, ze zwyczaju

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W fabrykach znajduje się przestarzały sprzęt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstaˈʒawɨ, AS: pšestažau̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestarzałość ż.

przysł. przestarzale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) staroświecki, stary, starej daty, starodawny, staromodny, niemodny, nienowoczesny, przedpotopowy

Wiktionary

# przestarzeć

przestarzeć (się) - stać się nieaktualnym, wyjść z użycia, z mody, ze zwyczaju

SJP.pl

# przestaszewski

nazwisko

SJP.pl

# przestawać

czasownik

(1.1) przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

(1.2) przest. obcować z kimś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstavat͡ɕ, AS: pšestavać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaprzestawać, zaprzestać, przestać, postawić

rzecz. przestawanie n.

Wiktionary

# przestawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. postawić, przestawać ndk.

Wiktionary

# przestawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przestawić)

(1.1) zmieniać położenie czegoś

(1.2) zmieniać kolejność czegoś

(1.3) zmieniać główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) stawiać od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny niedokonany przestawiać się (dk. przestawić się)

(2.1) zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulegać przestawieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

czas. stawiać, postawić, przestawić dk.

przym. przestawny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesuwać

(1.2) przekładać, zamieniać

(1.3) przeobrażać

(1.4) przebudowywać

Wiktionary

# przestawialny

1. dający się przemieścić, ustawić w innym miejscu;
2. dający się przekształcić, inaczej ukierunkować

SJP.pl

# przestawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

czas. postawić, przestawiać ndk., przestawić dk.

przym. przestawny

Wiktionary

# przestawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przestawiać)

(1.1) zmienić położenie czego

(1.2) zmienić kolejność czego

(1.3) zmienić główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) postawić od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny dokonany przestawić się (ndk. przestawiać się)

(2.1) zacząć stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulec przestawieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstavʲit͡ɕ, AS: pšestavʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

czas. postawić, przestawiać ndk.

przym. przestawny

Wiktionary

# przestawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšestavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawianie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

czas. postawić, przestawić dk., przestawiać ndk.

przym. przestawny

Wiktionary

# przestawka

przestawienie głosek w wyrazie; metateza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

Wiktionary

Przestawka, inaczej metateza (gr. μετάθεσις metáthesis) – jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zmianie kolejności sąsiednich głosek.

Na przykład staropolskie błcha, ps. blъxa (porównaj lit. blusà, słow. blcha) dało pol. pchła z przestawieniem ch i ł. Dzięki temu uniknięto normalnej asymilacji i zrównania z formą czasownika pcha (porównaj jabłko [japko]).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie ma więc sensu określać chronologii tego, co było wcześniej: przestawka, czy zanik jerów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstafka, AS: pšestafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawianie ż., przestawienie n., przestawność ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

czas. przestawiać ndk., przestawić dk.

przym. przestawny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metateza

Wiktionary

# przestawnia

1. odstąpienie od naturalnego szyku wyrazów w zdaniu; inwersja, przekładnia, hyperbaton, szyk przestawny, metateza;
2. potocznie: zwrotnica (urządzenie kolejowe)

SJP.pl

Wikipedia

# przestawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestawne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawka ż.

czas. przestawiać ndk., przestawić dk.

przym. przestawny

przysł. przestawnie

Wiktionary

# przestebnowywać

przeszywać coś ściegiem tworzącym nieprzerwaną linię

SJP.pl

# przestękiwać

potocznie:
1. uskarżać się na dolegliwości;
2. czytać coś, stękając, dukając

SJP.pl

# przestęp

roślina zielna z dyniowatych, częsta w parkach

SJP.pl

Wikipedia

# przestępca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która dopuściła się przestępstwa

Wiktionary

Przestępstwo – czyn zabroniony uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

W większości krajów istnieją kodeksy karne, zawierające zbiory norm prawa karnego, lecz w niektórych krajach takiej kodyfikacji nie przeprowadzono.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policja złapała groźnego przestępcę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa, AS: pšestẽmpca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestępczość ż., przestępstwo n.

:: fż. przestępczyni ż.

przym. przestępczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złoczyńca

Wiktionary

# przestępczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krym. popełnianie przestępstw

(1.2) krym. ogół popełnionych przestępstw

Wiktionary

Przestępczość – zbiór czynów popełnionych na obszarze danej jednostki terytorialnej, które są zabronione ustawowo pod groźbą kary. Przestępczość jest zjawiskiem społecznym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: pšestẽmpčość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestępstwo n., przestępca m., przestępczyni ż.

przym. przestępczy

Wiktionary

# przestępczy

1. dotyczący przestępcy, właściwy przestępcy;
2. będący przestępstwem, np. czyn przestępczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z tamtejszych wychowawców w liście do redakcji opisał malwersacje, jakich dopuszczała się dyrektorka wspólnie z kuratorem, pod osłoną wojewódzkich władz partyjnych. Tu mechanizm był podobny – ewidentna działalność przestępcza, tym razem wyjątkowo parszywa, bo polegająca na żerowaniu na dzieciach – sierotach i pełne krycie tej działalności przez kolesiów z władz wojewódzkich.

(1.1) Kontakt ten oznacza, że tradycje przestępcze mogą być i są przekazywane kolejnym generacjom w sposób podobny do sposobu przekazywania języka i innych wytworów społecznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ, AS: pšestẽmpčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestępstwo n., przestępczość ż., przestępca m., przestępczyni ż.

przym. przestępny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kryminalny, przestępny, karalny

Wiktionary

# przestępczyni

kobieta, która popełniła przestępstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kobieta, która popełniła przestępstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Policja aresztowała groźną przestępczynię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstɛ̃mpˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: pšestẽmpčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestępczość ż., przestępstwo n.

:: fm. przestępca m.

przym. przestępczy

Wiktionary

# przestępność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestępne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przestępny

Wiktionary

# przestępny

1. niezgodny z prawem, będący przestępstwem; przestępczy;
2. rok przestępny - rok, w którym jest 366 dni;
3. w matematyce: funkcja przestępna - funkcja niespełniająca żadnego równania algebraicznego, np. funkcja wykładnicza lub trygonometryczna; funkcja niealgebraiczna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. stanowiący przestępstwo

(1.2) astr. dodawany w celu synchronizacji odmierzanego czasu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale Dickson nie chciał występować z nimi wcześniej, aż nie zdobędzie dowodów jego przestępnej działalności na giełdzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestąpienie n., przestępowanie n., przestępność ż.

czas. przestąpić dk., przestępować ndk.

przym. przestępczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przestępczy, występny, zbrodniczy

Wiktionary

# przestępstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

Wiktionary

Przestępstwo – czyn zabroniony uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

W większości krajów istnieją kodeksy karne, zawierające zbiory norm prawa karnego, lecz w niektórych krajach takiej kodyfikacji nie przeprowadzono.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kradzież z włamaniem jest przestępstwem ściganym z urzędu.

(1.1) Jak wynika z raportów Komendy Wojewódzkiej Policji (…), dynamika przestępczości na tych obszarach jest wysoka, szczególnie w niektórych typach przestępstw, co dotyczy przede wszystkim przemytu i handlu narkotykami bronią, materiałami rozszczepialnymi oraz papierosami (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ, AS: pšestẽmpstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestępca m., przestępczyni ż., przestępczość ż.

przym. przestępczy

przysł. przestępczo

Wiktionary

# przester

efekt dźwiękowy w grze na gitarze

SJP.pl

Overdrive (potocznie „przester”) – efekt gitarowy, którego działanie polega na ścinaniu wierzchołków sygnału elektrycznego z gitary, dzięki czemu w obwiedni sygnału pojawia się płaski poziomy odcinek o stałej amplitudzie, czyli tzw. faza podtrzymania w sensie ADSR (od ang. wyrazów: attack – narastanie, decay – opadanie, sustain – podtrzymanie, release – zwolnienie). Ponieważ charakterystyki większości ograniczników amplitudy są asymptotyczne, więc formalnie faza podtrzymania jest początkowo bardzo płaską fazą opadania, ale ludzkie ucho nie jest w stanie wychwycić tak powolnego ubytku poziomu dźwięku.

Wikipedia

# przesterowywać

1. powodować zniekształcenia dźwięków w urządzeniach dźwiękowych przez zbyt silny sygnał;
2. oddziaływać na jakiś mechanizm celem wywołania zmian w jego pracy

SJP.pl

# przęstka

Wikipedia

# przęstkowate

o cechach przęstkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# przęstkowaty

o cechach przęstkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# przestój

1. nieplanowana przerwa w pracy, produkcji itp.;
2. postój środków transportowych ponad przewidziany czas;
3. w leśnictwie: drzewo niewycięte w czasie przewidzianym do wyrębu

SJP.pl

Przestój (ang. downtime) – przerwa w działaniu obiektu, wynikająca z przyczyn losowych.

Dotyczyć może np. maszyny, komputera, serwera lub dostępności usługi.

Wikipedia

# przestrach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. nagłe, silne uczucie strachu lub przerażenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbladła z przestrachu, widząc cień za oknem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strach mzw./mrz.

Wiktionary

# przestraszać

wywoływać w kimś strach; wystraszać, nastraszać

SJP.pl

# przestraszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestraszyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przestraszyć

rzecz. strach mrz./mzw.

Wiktionary

# przestraszony

przymiotnik

(1.1) taki, który przestraszył się lub wyrażający przestrach

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przestraszyć dk.

Wiktionary

# przestraszyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

czasownik zwrotny dokonany przestraszyć się

(2.1) poczuć strach, przerażenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ledwie tych słów domówiła, kiedy jakiś szelest ją przestraszył; z lękiem spojrzała ku oknu i cofnęła się do drzwi nasłuchując.

(2.1) Pies nie był na smyczy, a kiedy nieoczekiwanie rozległy się wystrzały ćwiczeń wojskowych, przestraszył się i uciekł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstraʃɨt͡ɕ, AS: pšestrašyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strach mrz./mzw., straszenie

czas. straszyć, wystraszyć, nastraszyć

przym. straszny

przysł. strasznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przerazić, zaniepokoić

(2.1) pot. przen. dostać cykora

Wiktionary

# przestroga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uwaga ostrzegająca przed czymś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostrzeżenie

Wiktionary

# przestrojnik

przestrojnik trawnik - motyl z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

# przestronniej

stopień wyższy od przysłówków: przestronno, przestronnie

SJP.pl

# przestronniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przestronny

SJP.pl

# przestronność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestronne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przestronny

Wiktionary

# przestronny

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestronny dziedziniec otaczały kolumny, parterowe portyki i piętrowe loggie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstrɔ̃nːɨ, AS: pšestrõ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestronność ż.

przysł. przestronnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szeroki, obszerny

Wiktionary

# przestrożnica

przestrożnica żółtorożka - gatunek motyla z rodziny wycinkowatych

SJP.pl

# przestrugać

dawniej:
1. potocznie: zrobić coś niewłaściwego; przeskrobać, spsocić, zbroić, zmajstrować, zmalować;
2. strugając, przedziurawić

SJP.pl

# przestryj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat dziadka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prastryjostwo n., prastryj mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek stryjeczny, dziad stryjeczny, daw. prastryj

Wiktionary

# przestryjec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. brat pradziadka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) starszy wuj

Wiktionary

# przestrzał

Przestrzał – polski herb szlachecki z nobilitacji, pochodzenia węgierskiego.

Wikipedia

# przestrzałowy

1. związany z przebiciem czegoś na wylot;
2. potocznie: wychodzący z dwóch przeciwległych stron i przebiegający przez całą długość lub szerokość

SJP.pl

# przestrzec

czasownik przechodni dokonany (ndk. przestrzegać)

(1.1) dokonany od|przestrzegać. (w znaczeniu ostrzegać)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od ambasadora USA dowiaduje się, że Rosjanie szykują tajną operację, wskutek której jego kraj utraci niezależność. Po namyśle dzwoni do ambasadora sowieckiego, by go przestrzec, że Amerykanie o wszystkim wiedzą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsṭʃɛt͡s, AS: pšesṭšec

Wiktionary

# przestrzegać

1. udzielać przestrogi; ostrzegać;
2. stosować się do czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) ostrzegać kogoś przed czymś

(1.2) stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Matka przestrzegała dzieci przed przechodzeniem na czerwonym świetle.

(1.2) Przepisów BHP należy bezwzględnie przestrzegać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsṭʃɛɡat͡ɕ, AS: pšesṭšegać

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2) rzecz. przestrzeganie; zob. ostrzegać./ostrzec

(1.1) rzecz. przestroga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ostrzegać (zob. uwagi)

(1.2) stosować, wypełniać, zachowywać, respektować

Wiktionary

# przestrzeganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestrzegać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsṭʃɛˈɡãɲɛ, AS: pšesṭšegãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przestrzegać

Wiktionary

# przestrzelać

strzelić, strzelać kilkakrotnie z broni palnej w celu jej wypróbowania; przestrzeliwać

SJP.pl

# przestrzelski

nazwisko

SJP.pl

# przestrzeń

1. nieograniczony trójwymiarowy obszar, w którym zachodzą zjawiska fizyczne;
2. zbiór wszystkich elementów danej teorii wraz ze strukturą umożliwiającą ich badanie;
3. rozległy obszar, bez widocznych granic;
4. odległość między czymś a czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

(1.2) fiz. miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;

(1.3) geom. nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

(1.4) mat. zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

Wiktionary

Przestrzeń – zbiór elementów, zwykle nazywanych punktami, z pewną dodatkową strukturą; definiuje zakres, czy ramy rozpatrywanych w niej zjawisk:

- przestrzeń – w matematyce,
- przestrzeń – w fizyce,
- przestrzeń – w filozofii,
- przestrzeń – w geografii,
- przestrzeń – w antropologii
- przestrzeń polityczna – w politologii,
- przestrzeń kosmiczna – w astronomii,
- przestrzeń nazw;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W beletrystyczno-publicystycznej formie ukazał bezpośredniość i bezceremonialność Amerykanów, szybko rosnące miasta, rozległe przestrzenie kontynentu, który przemierzał koleją, konno i pieszo, żyzne doliny, skalne pustkowia i dzikie zwierzęta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: pšesṭšẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestrzenność ż.

przym. przestrzenny

Wiktionary

# przestrzenniej

stopień wyższy od przysłówka: przestrzennie

SJP.pl

# przestrzenno-czasowy

przestrzenny i czasowy; czasowo-przestrzenny

SJP.pl

# przestrzenność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestrzenne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestrzeń ż.

przym. przestrzenny

przysł. przestrzennie

Wiktionary

# przestrzenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przestrzeni

(1.2) mający trzy wymiary

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który posiada dużą przestrzeń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestrzeń ż., przestrzenność ż., rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

czas. rozprzestrzeniać ndk., rozprzestrzenić dk.

przym. przestrzeniowy

przysł. przestrzennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. przestrzeniowy

(1.2) trójwymiarowy, bryłowy

(2.1) przestronny

Wiktionary

# przestudiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestudiować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przestudiować dk.

Wiktionary

# przestukiwać

rzadko: przekazywać coś za pomocą stukania

SJP.pl

# przestwór

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestworze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. duża, szeroka i pusta przestrzeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu. / Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛstfur, AS: pšestfur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestworze n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezkres, przestworze, dal

Wiktionary

# przestwory

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestworze

SJP.pl

# przestworza

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestwór

SJP.pl

# przestworze

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestwór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) …»Tryptolem się zowię, / W sławnych Atenach moi mieszkali przodkowie. / Ja nie pieszo przez lądy, nie w łodzi przez morze / Ale tu przez powietrzne przybyłem przestworze…«

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈstfɔʒɛ, AS: pšestfože

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przestwór m.

Wiktionary

# przestygać

ostudzać się tak, że nie jest się jeszcze całkiem zimnym

SJP.pl

# przestygnąć

ostudzić się tak, że nie jest się jeszcze całkiem zimnym

SJP.pl

# przestygnięty

taki, który przestygnął; przestygły

SJP.pl

# przestygły

taki, który przestygł; przestygnięty

SJP.pl

# przesubtelniony

przesadnie subtelny

SJP.pl

# przesunąć

1. zmienić miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieścić coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmienić położenie części elementów jakiegoś urządzenia, mechanizmu lub zmienić sposób jego pracy;
4. zmienić kolejność, czas, termin czegoś;
5. przenieść kogoś na inne stanowisko, włączyć do innej grupy, kategorii

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesuwać)

(1.1) dokonany od|przesuwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsũnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšesũnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesunięcie n., suw mrz.

czas. sunąć, zasuwać, przesuwać

Wiktionary

# przesunięcie

1. zmienić miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieścić coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmienić położenie części elementów jakiegoś urządzenia, mechanizmu lub zmienić sposób jego pracy;
4. zmienić kolejność, czas, termin czegoś;
5. przenieść kogoś na inne stanowisko, włączyć do innej grupy, kategorii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesunąć.

Wiktionary

- przemieszczenie (fizyka)
- przemieszczenie (mechanika)
- przemieszczenie (psychologia)
- przemieszczenie (wojsko)
- translacja (matematyka)
- przesunięcie bitowe

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsũˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšesũńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasuwać, przesunąć dk., przesuwać ndk., poprzesuwać dk., sunąć

rzecz. przesuwanie n., poprzesuwanie n., suw mrz.

Wiktionary

# przesuw

w technice: przemieszczanie, przesuwanie czegoś, np. taśmy filmowej, elementu maszyny, aparatu itp. w określonym kierunku

SJP.pl

# przesuwać

1. zmieniać miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieszczać coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmieniać kolejność, czas, termin czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesunąć)

(1.1) zmieniać położenie

(1.2) zmieniać termin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Może Ci się nie podoba, ale w ten oto sposób przesunęłam meble.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsuvat͡ɕ, AS: pšesuvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. suw mrz., przesuw m., przesuwak m., przesuwka ż., przesuwność ż., przesuwalność ż., przesunięcie n., przesuwanie n.

czas. zasuwać, sunąć, przesunąć dk.

przym. przesuwny, przesuwalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) posuwać, suwać

(1.2) przekładać

Wiktionary

# przesuwacz

w technice: urządzenie lub przyrząd służący do przesuwania czegoś, zazwyczaj stanowiący element jakiegoś urządzenia; przesuwak, przesuwnik

SJP.pl

# przesuwak

w technice:
1. w technice: urządzenie lub przyrząd służący do przesuwania czegoś, zazwyczaj stanowiący element jakiegoś urządzenia; przesuwacz, przesuwnik;
2. w maszynie do pisania: klawisz, którego naciśnięcie powoduje przesunięcie się wałka, bez względu na nastawione zastawki tabulatora

SJP.pl

# przesuwalnia

w technice: miejsce, np. w kopalniach, w kolejowych zakładach naprawczych itp., w którym przesuwa się wagony kolejowe z jednego toru na drugi, równoległy do niego; przesuwnica

SJP.pl

# przesuwalność

zdolność do przesuwania się; ruchomość, mobilność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesuwalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przesuwalny

czas. przesuwać

Wiktionary

# przesuwalny

taki, który daje się przesunąć; przesuwny, ruchomy

SJP.pl

# przesuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesuwać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zasuwać, przesuwać ndk.

rzecz. przesunięcie n., suw mrz.

Wiktionary

# przesuwarka

urządzenie ciągnikowe do przesuwania taśmociągów

SJP.pl

Przesuwarka taśmociągów - urządzenie ciągnikowe w konstrukcji bardzo podobne do układarki rur, wyposażone w wysięgnik i osprzęt hakowy z odpowiednią głowicą; wykorzystywane najczęściej w kopalniach odkrywkowych do przemieszczania taśmociągów.

Wikipedia

# przesuwczy

w geografii: taki, który powstał wskutek przesuwu warstw skalnych w poziomie, np. uskok przesuwczy

SJP.pl

# przesuwka

1. w technice: element, który się przesuwa i za pomocą którego można zmieniać parametry jakiegoś urządzenia;
2. w językoznawstwie: szereg zmian opozycji fonologicznych zachodzących pomiędzy poszczególnymi klasami spółgłosek;
3. ruchoma część suwaka logarytmicznego

SJP.pl

Przesuwka, offset, ofsetka – środek stylistyczny polegający na wielokrotnym powtórzeniu (lub użyciu podobnego) członu wersu z częściowym przesunięciem pierwszego słowa na początku bądź na końcu linijki.

Wikipedia

# przesuwkowy

1. taki, który dotyczy ruchomej części suwaka;
2. przymiar przesuwkowy - przyrząd służący do mierzenia długości i szerokości przedmiotów oraz średnic i głębokości otworów, składający się z suwaka przesuwanego po prowadnicy oraz ze szczęk obejmujących przedmiot w czasie pomiaru; suwmiarka

SJP.pl

# przesuwnica

w technice: miejsce, np. w kopalniach, w kolejowych zakładach naprawczych itp., w którym przesuwa się wagony kolejowe z jednego toru na drugi, równoległy do niego; przesuwalnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wózek z napędem elektrycznym poruszający się po szynach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do wjazdu na przesuwnicę używa się co najmniej dwóch wózków.

Wiktionary

# przesuwnik

w technice:
1. urządzenie służące do zmiany położenia czegoś; przesuwak, przesuwacz;
2. urządzenie służące do zmiany charakterystyki czegoś, np. przebiegu prądu elektrycznego

SJP.pl

# przesuwnikowy

taki, którego elementem jest przesuwnik, np. podzielnia przesuwnikowa

SJP.pl

# przesuwność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesuwne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przesuwny

czas. przesuwać

Wiktionary

# przesuwny

taki, który daje się przesunąć; przesuwalny, ruchomy

SJP.pl

# przeświadczenie

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekonanie na jakiś temat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Twoje przeświadczenie o pomocy wzajemnej jest naiwne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšeśfʹi ̯aṭčẽńe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) twierdzenie, wyobrażenie

Wiktionary

# przeświadczony

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

SJP.pl

# przeświadczyć

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

SJP.pl

# przeświecać

czasownik

(1.1) o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot

(1.2) przepuszczać przez siebie światło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Promienie słoneczne przeświecają przez firanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕfʲjɛt͡sat͡ɕ, AS: pšeśfʹi ̯ecać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. świecić, przeświecić

rzecz. świeca ż., świecznik mrz./mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przebijać, prześwitywać

Wiktionary

# przeświecający

taki, który można przejrzeć na wylot, przez który można zobaczyć to, co jest po drugiej stronie; przezroczysty, przejrzysty

SJP.pl

# przeświecalny

rzadko: przeświecający, przezroczysty

SJP.pl

# przeświecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeświecać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieprzeświecanie n.

czas. przeświecać ndk.

Wiktionary

# prześwietlać

czasownik przechodni niedokonany (dk. prześwietlić)

(1.1) niedokonany od|prześwietlić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześwietlanie n., prześwietlenie n., światło n.

czas. prześwietlić dk.

przym. światły, świetlany

Wiktionary

# prześwietlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| prześwietlać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲjɛˈtlãɲɛ, AS: pšeśfʹi ̯etlãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prześwietlać, prześwietlić

rzecz. światło n., prześwietlenie n.

przym. świetlany, światły

Wiktionary

# prześwietlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. badanie polegające na przepuszczeniu przez określoną część ciała promieni rentgenowskich w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) med. obraz uzyskany w wyniku prześwietlenia (1.1) na ekranie fluoryzującym lub na kliszy

(1.3) środ. więz. przesłuchanie

Wiktionary

- prześwietlenie – fluoroskopia
- "prześwietlenie" – popularna nazwa zdjęcia uzyskanego przy pomocy promieni Roentgena
- prześwietlenie w fotografii – nadmierne naświetlenie materiału światłoczułego, którego skutkiem jest spłaszczenie kontrastu
- Prześwietlenie – program publicystyczny TVN
- Prześwietlenie – polski krótkometrażowy film dokumentalny z 1974 roku

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prześwietlanie n.

czas. prześwietlić dk., prześwietlać ndk.

Wiktionary

# prześwietlić

czasownik przechodni dokonany (ndk. prześwietlać)

(1.1) med. przepuścić promieniowanie rentgenowskie przez badany część ciała w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) świecąc, przeniknąć przez coś lub przez kogoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. prześwietlać)

(2.1) przest. przeświecić, przebłysnąć

(3.2) fot. o fotografii, materiałach fotograficznych, matrycy światłoczułej: zostać nadmiernie naświetlonym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕfʲjɛtlʲit͡ɕ, AS: pšeśfʹi ̯etlʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześwietlanie n., prześwietlenie n., światło n.

czas. prześwietlać ndk.

przym. światły, świetlany

Wiktionary

# prześwietlik

gatunek kilku pluskwiaków z rodziny prześwietlikowatych

SJP.pl

# prześwietlikowate

rodzina pluskwiaków

SJP.pl

# prześwisnąć

np. o pocisku, wietrze: przelecieć ze świstem

SJP.pl

# prześwit

1. odstęp między elementami czegoś
2. otwór przepuszczający światło
3. przejście przez budynek o otwartym wlocie i wylocie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odstęp między dwoma przedmiotami lub między elementami czegoś, odległość między dwoma płaszczyznami ograniczającymi otwór; także. otwór, wolne miejsce przepuszczające światło, odsłaniające jakiś widok

(1.2) archit. przejście lub przejazd przez budynek

Wiktionary

Prześwit

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɕfʲit, AS: pšeśfʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prześwitywanie n., prześwitanie n.

czas. prześwitywać ndk., prześwitać ndk.

przym. prześwitowy

przysł. prześwitowo

ims. prześwitujący

Wiktionary

# prześwitywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być widocznym przez coś

(1.2) (o cienkim materiale) przepuszczać częściowo światło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spod zielonej farby lekko prześwituje czerwona.

(1.1) Przez grube zasłony słabo prześwituje słońce.

(1.2) Zobacz, czy mi bluzka nie prześwituje!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲiˈtɨvat͡ɕ, AS: pšeśfʹityvać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prześwitujący

rzecz. prześwitywanie n., prześwit mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) przebijać

(1.2) przeświecać

Wiktionary

# prześwitywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prześwitywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲitɨˈvãɲɛ, AS: pšeśfʹityvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prześwitywać

rzecz. prześwit mrz.

Wiktionary

# przesycalność

cecha czegoś dającego się przesycić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesycalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przesycalny

Wiktionary

# przesycalny

dający się przesycać

SJP.pl

# przesycanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesycać.

Wiktionary

Przesycanie – obróbka cieplna, której poddawana jest m.in. stal w celu stabilizacji austenitu. Uzyskanie stabilnego austenitu zwiększa odporność stali na korozję.

Polega na nagrzaniu stali do temperatury, w której nastąpi przemiana austenityczna, a następnie, tak jak w hartowaniu, szybkie schładzanie.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przesycać ndk.

Wiktionary

# przesycić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesycać)

(1.1) dokonany od|przesycać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sposób odgrodzenia urzędnika od petenta, zastosowany przez prawicę w urzędach dzielnicowych i Urzędzie Miasta, to patologia przesycona absolutnym brakiem zaufania do wszystkich i wszystkiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨt͡ɕit͡ɕ, AS: pšesyćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesyt mrz.

Wiktionary

# przesympatyczny

bardzo sympatyczny, bardzo miły

SJP.pl

# przesyp

1. wąski, długi pas lądu, rodzaj piaszczystego wału naniesionego przez fale morskie i odcinającego zatokę lub zalew od morza
2. przenoszenie czegoś na inne miejsce za pomocą przesypywania

SJP.pl

Przesyp (łac. precep) — przypuszczalna nazwa daniny płaconej w naturze panującym przez solników za prawo do korzystania z salin kołobrzeskich w średniowieczu.

Wikipedia

# przesypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesypać dk.

Wiktionary

# przesypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaspać, przesypiać ndk.

Wiktionary

# przesypowy

→ przesyp

SJP.pl

#### Patrz:

przesyp

# przesypywać

czasownik

(1.1) wysypując coś, wsypać to do czegoś innego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɨˈpɨvat͡ɕ, AS: pšesypyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wsypywać, przesypać dk.

rzecz. przesypywanie n.

Wiktionary

# przesypywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesypywać ndk.

Wiktionary

# przesyt

1. uczucie przepełnienia wskutek nadmiernego jedzenia lub picia;
2. uczucie znużenia, zniechęcenia, spowodowane nadmiarem doznań lub wrażeń; zblazowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

(1.2) stan przykrego poczucia nadmiaru wrażeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mimo tych innowacji Jerzy Filar miał przesyt i nudności na myśl o tej piosence.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesycenie n.

czas. przesycać ndk., przesycić dk.

przym. przesycony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesycenie

(1.2) zniechęcenie, znużenie

Wiktionary

# przesył

przesłanie, przesyłanie czegoś na duże odległości

SJP.pl

Przepustowość, pojemność kanału – rzeczywista szerokość pasma zmierzona o określonej porze dnia przy użyciu określonych tras sieciowych i podczas transmisji siecią określonych zbiorów danych.

Pojęcie to jest często stosowane jako synonim maksymalnej ilości informacji, jaka może być przesyłana przez dany kanał komunikacyjny w jednostce czasu. Czasami używane jest określenie „szybkość” (na przykład sieci komputerowej), które jest błędne, ponieważ przepustowość dotyczy liczby transmitowanych bitów, a nie zmiany fizycznego położenia jakiegoś obiektu, w jednostce czasu.

Wikipedia

# przesyłać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesłać)

(1.1) niedokonany od|przesłać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Informacja zebrana z sieci odpowiednio rozmieszczonych radarów, po przetworzeniu, jest przesyłana do centrum operacyjnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨwat͡ɕ, AS: pšesyu̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesłanie n., przesyłanie n., przesył m., przesyłka ż., przesyłeczka ż.

czas. przysłać, przysyłać, wysyłać, przesłać dk., słać ndk.

przym. przesyłkowy

Wiktionary

# przesyłalność

cecha czegoś dającego się przesłać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesyłalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przesyłalny

Wiktionary

# przesyłalny

dający się przesyłać

SJP.pl

# przesyłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesyłać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesłać, przesyłać ndk.

rzecz. przesyłeczka ż., przesyłka ż.

Wiktionary

# przesyłeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. przesyłka, także. mała przesyłka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɨˈwɛt͡ʃka, AS: pšesyu̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesyłka ż., przesłanie n., przesyłanie n.

czas. przesyłać ndk., przesłać dk., słać ndk.

przym. przesyłkowy

Wiktionary

# przesyłka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczt. zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

Wiktionary

- przesyłka kurierska
- przesyłka pocztowa
- przesyłka (rodzaje):
  - przesyłka pobraniowa
  - przesyłka krajowa
  - przesyłka międzynarodowa

- Przesyłka – amerykański thriller z 1989 roku

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨwka, AS: pšesyu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesłanie n., przesyłanie n.

:: zdrobn. przesyłeczka ż.

czas. przysłać dk., przysyłać ndk., przesyłać ndk., przesłać dk., słać ndk.

przym. przesyłkowy

Wiktionary

# przeszachrowywać

pospolicie: szachrując, sprzedawać coś

SJP.pl

# przeszacować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszacowywać)

(1.1) ocenić daną wartość lub wielkość zbyt wysoko, określając ją w przybliżeniu

(1.2) ponownie określić w przybliżeniu daną wartość lub wielkość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poprzedni zarząd zdecydowanie przeszacował dochody ze sprzedaży mienia komunalnego.

(1.2) Nie zamyka to jednak centrum dominikańskiemu drogi do ponownego starania się o grant w październiku. Muszą jednak przeszacować koszty jego prowadzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szacunek m., oszacowanie n., oszacowywanie n. przeszacowanie n., przeszacowywanie n., szacowanie n.

czas. szacować ndk., oszacować dk., oszacowywać ndk., przeszacowywać ndk.

przym. szacunkowy

przysł. szacunkowo

Wiktionary

# przeszacowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszacowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieprzeszacowywanie n.

czas. przeszacować, przeszacowywać ndk.

Wiktionary

# przeszarzeć

dawniej o odzieży: zostać podniszczonym, wytrzeć się

SJP.pl

# przeszarżować

1. przesadzić w czymś; przeholować, zagalopować się, zapędzić się;
2. o aktorze: przesadzić w grze

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszarżowywać)

(1.1) przesadzić w czymś; zwł. o aktorze: popaść w przesadne odgrywanie roli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan świetnie wie, że przeszarżował z tymi oskarżeniami wobec UOP. A teraz ma Pan problem, jak się z tego wycofać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szarża ż., szarżerunek mrz., szarżowanie n.

czas. szarżować ndk., przeszarżowywać ndk.

przym. szarżowy

Wiktionary

# przeszcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. przejście

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃʲt͡ɕɛ, AS: pšešʹće

Wiktionary

# przeszczeblować

środowiskowo: przesunąć na wyższe lub niższe stanowisko

SJP.pl

# przeszczekać

1. spędzić pewien czas na szczekaniu;
2. potocznie: przegadać kogoś

SJP.pl

# przeszczep

1. przeszczepienie tkanki lub narządu;
2. tkanka, narząd lub proteza ze sztucznego tworzywa, przeszczepiona w celu zastąpienia nimi uszkodzonych lub brakujących tkanek lub narządów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego

(1.2) med. przen. przeszczepiana część ciała

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przeszczepić

Wiktionary

Przeszczepianie narządów, transplantacja (z łac. transplantare, czyli „szczepić”, od trans „poza czymś” i plantare, „sadzić”) – przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała na inne (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem zajmuje się dziedzina medycyny zwana transplantologią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na podobną trudność natrafili obecnie badacze zajmujący się wyrafinowanymi hodowlami tkankowymi, zamierzający hodować z komórek pacjenta całe organy do przeszczepu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃt͡ʃɛp, AS: pšeščep

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszczepialność ż., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

przym. przeszczepowy, przeszczepieniowy, przeszczepialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) transplantacja

(1.2) transplantat

Wiktionary

# przeszczepiać

1. przenosić operacyjnie tkankę lub narząd w obrębie jednego organizmu lub z jednego organizmu do drugiego;
2. ulepszać, uszlachetniać roślinę przez zaszczepienie na niej pędu z rośliny wartościowszej;
3. przenosić jakieś zasady, zwyczaje, w nowe warunki, do nowego środowiska

SJP.pl

# przeszczepialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeszczepialne; cecha tych, którzy są przeszczepialni

(1.2) med. zdolność tkanek lub całych narządów do ich przeszczepiania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy sądzą, że przeszczepialność idei zachodnich do świata muzułmańskiego jest praktycznie zerowa.

(1.2) Do tego czasu stosowano komórki nowotworowe trawione neuraminidazą w immunoterapii nowotworów spontanicznych i indukowanych karcynogenami chemicznymi, uzyskując często osłabioną przeszczepialność lub większą odporność ustroju na komórki traktowane enzymem, wyrażoną nawet regresją małych nowotworów.

(1.2) Istnieje duża różnica w przeszczepialnościach wątroby u osób młodych i tych w podeszłym wieku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszczep m., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

przym. przeszczepialny, przeszczepowy, przeszczepieniowy

Wiktionary

# przeszczepialny

dający się przeszczepiać

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. możliwy do przeszczepienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszczep n., przeszczepialność ż., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

przym. przeszczepowy, przeszczepieniowy

Wiktionary

# przeszczepić

1. przenieść operacyjnie tkankę lub narząd w obrębie jednego organizmu lub z jednego organizmu do drugiego;
2. ulepszyć, uszlachetnić roślinę przez zaszczepienie na niej pędu z rośliny wartościowszej;
3. przenieść jakieś zasady, zwyczaje, w nowe warunki, do nowego środowiska

SJP.pl

# przeszczepieniec

potocznie: człowiek z przeszczepionym narządem

SJP.pl

# przeszczęśliwy

bardzo szczęśliwy

SJP.pl

# przeszkadzać

1. stawać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudniać, uniemożliwiać, udaremniać coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Głośna muzyka zza ściany przeszkadzała mi w pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ, AS: pšeškaʒać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszkadzanie n., przeszkodzenie n., przeszkoda

Wiktionary

# przeszkadzacz

potocznie: osoba lub rzecz przeszkadzająca w czymś

SJP.pl

# przeszkadzaczka

→ przeszkadzacz

SJP.pl

#### Patrz:

przeszkadzacz

# przeszkadzajka

1. potocznie: coś, co przeszkadza;
2. żartobliwie: instrument perkusyjny

SJP.pl

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

Wikipedia

# przeszkadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkadzać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krzyś dostał w szkole uwagę za przeszkadzanie nauczycielowi w prowadzeniu lekcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃkaˈd͡zãɲɛ, AS: pšeškaʒãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeszkadzać ndk., przeszkodzić dk.

rzecz. przeszkadzacz, przeszkadzajka, przeszkoda, przeszkodzenie

Wiktionary

# przeszkalać

czasownik niedokonany

(1.1) przekazywać wiedzę lub umiejętność podczas kursu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkolnictwo n., szkolarz m., szkoleniowiec m., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

czas. szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

przysł. szkolnie

Wiktionary

# przeszkalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszkolenie n.

czas. przeszkalać ndk., przeszkolić dk.

przym. przeszkoleniowy

Wiktionary

# przeszklony

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dużą ilość szklanych powierzchni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃklɔ̃nɨ, AS: pšešklõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszklenie n., szkło n., szklanka ż., szklistka ż.

czas. przeszklić dk.

przym. szklisty

Wiktionary

# przeszkoda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co przeszkadza, utrudnia

(1.2) sport. płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

Wiktionary

- przeszkoda w jeździectwie
- przeszkoda lotnicza
- przeszkoda małżeńska
- przeszkoda wieku

W Polsce

- Przeszkoda – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Przeszkoda – kolonia wsi Żałe w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Brzuze
- Przeszkoda – osada w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Kargowa
- Przeszkoda – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Żabia Wola
- Przeszkoda – przysiółek wsi Rakowo w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Przeszkoda – kolonia w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pracownik ma obowiązek stawić się w pracy i obowiązek ten pozostaje w mocy nawet, jeśli pojawią się ku temu przeszkody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkɔda, AS: pšeškoda

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeszkodzić (ndk. przeszkadzać)

rzecz. przeszkadzanie, przeszkodzenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawada, utrudnienie

(1.2) płotek

Wiktionary

# przeszkodowiec

biegacz uprawiający biegi z przeszkodami

SJP.pl

# przeszkodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkodzić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Izrael zaapelował do świata o przeszkodzenie irańskiemu planowi nuklearnemu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃkɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeškoʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeszkodzić dk., przeszkadzać ndk.

rzecz. przeszkadzacz, przeszkadzajka, przeszkoda, przeszkadzanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) utrudnienie

Wiktionary

# przeszkodzić

1. stać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudnić, uniemożliwić, udaremnić coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przeszkadzać)

(1.1) dokonany od|przeszkadzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšeškoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszkadzanie n., przeszkodzenie n., szkoda ż., przeszkoda ż.

przym. szkodliwy

wykrz. szkoda

przysł. szkoda

czas. szkoda

Wiktionary

# przeszkolić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszkalać)

(1.1) dokonany od|przeszkalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkolnictwo n., szkolarz m., szkoleniowiec m., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

czas. szkolić ndk., przeszkalać ndk., wyszkolić dk.

przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

przysł. szkolnie

Wiktionary

# przeszkopić

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) środ. pogard. przegrać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szkopy czyniły wszystko, by przeszkopić sprawę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkop m., Szkop m., przeszkopienie n.

przym. szkopski

Wiktionary

# przeszkopyrtnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekoziołkować

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zemrzeć

Wiktionary

# przeszkrobać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przeskrobać

Wiktionary

# przeszlachetnienie

ogół skutków stosowania zabiegów hodowlanych powodujących nadmierny, jednostronny rozwój cech użytkowych; przerasowanie

SJP.pl

# przeszlifowywać

1. poddawać jakąś rzecz szlifowaniu;
2. poddawać ponownemu szlifowaniu

SJP.pl

# przeszlochiwać

spędzać jakiś czas, szlochając

SJP.pl

# przesznurowywać

1. przewiązywać, ściągać sznurem;
2. sznurować na nowo

SJP.pl

# przeszperanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszperać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeszperać dk.

Wiktionary

# przeszpiegi

śledzenie, szpiegowanie, zwiady

SJP.pl

# przeszpiegować

rzadko: szpiegując, przebadać, prześledzić; przeszpiclować

SJP.pl

# przeszrubować

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwariować

Wiktionary

# przesztrychnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekreślić

Wiktionary

# przeszuflowywać

przesypywać, przemieszywać za pomocą szufli

SJP.pl

# przeszukać

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeszukiwać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeszukajcie piwnicę i strych, kąt po kącie!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poszukiwacz mos.

czas. szukać

Wiktionary

# przeszukiwać

przeglądać, przetrząsać, rewidować, szukać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeszukać)

(1.1) szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszukiwanie n., poszukiwacz mos.

czas. szukać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obszukiwać, penetrować, przeczesywać, przeglądać, przekopywać, przeorywać, przeorywać się, przepatrywać, przerzucać, przetrząsać

Wiktionary

# przeszukiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszukiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃuciˈvãɲɛ, AS: pšešuḱivãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przeszukiwać ndk., szukać

rzecz. poszukiwacz mos.

Wiktionary

# przeszulerowywać

rzadko:
1. spędzać pewien czas na szulerstwie;
2. przegrywać, tracić coś w grze szulerskiej

SJP.pl

# przeszwarcować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przemycić

Wiktionary

# przeszywający

przenikający do głębi, bardzo silny, zwykle niemiło odczuwany; przejmujący, przenikliwy, rozdzierający

SJP.pl

# przeszywanica

gruby, pikowany kaftan średniowieczny, zakładany pod zbroję; gambeson, aketon

SJP.pl

Przeszywanica (aketon, gambeson) – gruby, pikowany kaftan zakładany pod zbroję w średniowieczu.

Przeszywanica wykonana była z wielu warstw płótna (lnianego lub jutowego) albo skóry, zszytych ze sobą (stąd nazwa). Najczęściej zakładano ją pod kolczugę, w celu pochłonięcia energii ciosu i ochrony ciała przed obrażeniami miażdżonymi, przed czym nie bronił giętki pancerz kolczy. Biedniejsi wojownicy (głównie piechota) często używali przeszywanicy jako jedynej ochrony tułowia. Także pod zbroje płytowe zakładano przeszywanicę, często wzmocnioną naszytą nań plecionką kolczą w miejscach niechronionych przez zbroję.

Wikipedia

# przeszło

partykuła

(1.1) …informująca o większej ilości czegoś, niż to zostaje określone przez wyraz po niej następujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Ugarit odnaleziono przeszło 20000 tabliczek z tekstami sumeryjskimi, egipskimi, akadyjskimi, huryckimi, hetyckimi i ugaryckimi.

(1.1) Pracuję tu przeszło 15 lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przejść dk., przechodzić ndk.

przedr. przeszło-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ponad

Wiktionary

# przeszłomiesięczny

mający miejsce w minionym miesiącu; zeszłomiesięczny

SJP.pl

# przeszłonocny

mający miejsce minionej nocy

SJP.pl

# przeszłorębny

w odniesieniu do drzew: taki, który przekroczył wiek przewidziany do wyrębu

SJP.pl

# przeszłoroczny

mający miejsce w minionym roku; zeszłoroczny; ubiegłoroczny

SJP.pl

# przeszłość

wszystko, co przeszło, minęło; czas, który minął

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wszystko to, co już się wydarzyło;

Wiktionary

Przeszłość – część linii czasu, która już się wydarzyła (w liniowej koncepcji czasu). Część czasoprzestrzeni, w której zawarte są wszystkie zdarzenia, które już miały miejsce.

W tym sensie przeszłości przeciwstawia się przyszłość (zbiór zdarzeń, które wydarzą się później) oraz teraźniejszość (zbiór zdarzeń, które właśnie się dzieją).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W przeszłości mieścił się w tym budynku zakon jezuitów.

(1.1) To wszystko to już przeszłość… Nie wracajmy do tego!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ, AS: pšešu̯ość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przeszły, zaprzeszły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzień wczorajszy, wczoraj

Wiktionary

# przeszłościowy

→ przeszłość

SJP.pl

#### Patrz:

przeszłość

# przeszłotygodniowy

mający miejsce w minionym tygodniu; zeszłotygodniowy; ubiegłotygodniowy

SJP.pl

# przeszłowieczny

mający miejsce w minionym wieku, pochodzący z minionego wieku; zeszłowieczny; ubiegłowieczny

SJP.pl

# przeszłowiekowy

mający miejsce w minionym wieku, pochodzący z minionego wieku; przeszłowieczny; zeszłowieczny; ubiegłowieczny

SJP.pl

# przeszły

przymiotnik

(1.1) taki, który już minął

(1.2) przest. poprzedni, ubiegły

(1.3) gram. odnoszący się do czasu przeszłego

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przejść

(2.2) daw. imiesłów przymiotnikowy bierny od: przejść

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃwɨ, AS: pšešu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeszłość ż.

Wiktionary

# przesłać

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesyłać)

(1.1) posłać, wysłać coś dokądś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wysłuchaniu opinii tych znawców, przesłałem – niestety – meldunek teleksowy do generała Krügera, że należy przypuszczać, iż w getcie zginęli przywódcy całego podziemia warszawskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛswat͡ɕ, AS: pšesu̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesyłka ż., przesłanie n., przesyłanie n.

:: zdrobn. przesyłeczka ż.

czas. przysłać, przysyłać, przesyłać ndk., słać ndk.

przym. przesyłkowy

Wiktionary

# przesładzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesładzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesładzać ndk.

przym. słodziaśny

Wiktionary

# przesłanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłaniać.

(1.2) inform. sytuacja, w której obiekt lokalny przesłania obiekt globalny o tej samej nazwie;

Wiktionary

Przesłanianie w programowaniu, to właściwość występująca w językach programowania, polegająca na tym, iż deklarowany i definiowany w pewnym bloku (np. podprogramie, instrukcja blokowej itp.) obiekt lokalny (np. stała, zmienna, podprogram itp.), o nazwie (identyfikatorze) identycznym z pewnym obiektem zewnętrznym (globalnym), staje się w tym bloku widoczny i wszystkie odwołania występujące w kodzie źródłowym realizowane za pomocą wybranej nazwy w obrębie tego bloku, są kierowane do obiektu lokalnego (element przesłaniający), natomiast obiekt zewnętrzny staje się w danym bloku niewidoczny, tzn. nie można się do niego odwołać wprost, za pomocą jego nazwy (element przesłaniany). Można się do obiektu globalnego odwołać jedynie za pomocą innych konstrukcji językowych, o ile są w danym języku programowania dostępne, takich jak wskaźniki, selekcje, przemianowania, nakładanie zmiennych, itp. Nowo zdefiniowany obiekt lokalny przesłaniający element zewnętrzny, może mieć całkowicie inne znaczenie i atrybuty – jest całkowicie nowym obiektem programu istniejącym niezależnie i w sposób niezwiązany z wcześniej utworzonym obiektem zewnętrznym. Charakterystyczną cechą elementów przesłaniających jest to, że ich czas istnienia jest krótszy niż elementu przesłanianego (pewnym wyjątkiem są elementy statyczne, np. zmienna statyczna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Pisząc skrypt, zapomniałem o przesłanianiu i otrzymywałem błędny wynik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʃɛswãˈɲä̃ɲɛ, AS: pšesu̯ãńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesłaniać ndk., przesłonić dk.

Wiktionary

# przesłanie

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłać.

(1.2) główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bank poprosił klienta o pilne przesłanie brakujących dokumentów.

(1.2) Książka ta niesie głębokie, humanistyczne przesłanie o potrzebie pomocy ubogim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈswãɲɛ, AS: pšesu̯ãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesyłka ż., przesłanka ż., przesyłeczka ż.

czas. przesyłać, przesłać, przysyłać, przysłać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wysyłka

(1.2) przekaz, sens, znaczenie, wydźwięk

Wiktionary

# przesłanka

1. okoliczność mająca znaczenie dla postępowania sądowego;
2. wiadomość, na której może opierać się wnioskowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

(1.2) punkt wyjścia wnioskowania

Wiktionary

Przesłanka – zdanie logiczne, będące podstawowym elementem procesu poznania, oznaczające odniesienie, na podstawie którego uznaje się inne zdania za prawdziwe, w ramach rozpoczętego procesu wnioskowania. Termin ten określa także zdania prawdziwe, będące wynikiem procesu wnioskowania, zakończonego wnioskiem lub konkluzją. Przesłanki mogą być wyraźne lub jedynie entymematyczne, zatrzymane w umyśle (gr. en thymo). Wnioskowania nawiązują często do stosunku wynikania między zdaniami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Położenie geopolityczne Bizancjum, stanowiącego bastion Europy przed ekspansją azjatycką, lecz atakowanego również od zachodu, zawierało wszystkie przesłanki późniejszej katastrofy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pʃɛˈswãnka, AS: pšesu̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesłanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poszlaka

Wiktionary

# przesławice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Przesławice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Łasin
- Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Miechów
- Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza

Wikipedia

# przęsło

1. część konstrukcji między dwoma sąsiednimi podporami;
2. element sklepienia oddzielony żebrami lub gurtami;
3. w kolejnictwie: odcinek toru kolejowego między dwoma złączami szyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

(1.2) kolej. odcinek toru kolejowego między dwoma kolejnymi złączami szyn

(1.3) fragment płotu zawierający się między dwoma słupkami

Wiktionary

Przęsło – element budowlany o kilku zastosowaniach:

- konstrukcyjny element łączący dwie podpory (ściany, słupy, filary)
- przęsło mostu, wiaduktu
- część sklepienia lub stropu
- element podziału pionowego ściany uzyskany przez rytmiczne ustawienie okien, pilastrów, kolumn itp.
- w ogrodzeniach – powtarzalny, najczęściej przygotowany w wytwórni, segment mocowany do słupków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Głównie specjalizuję się w wykonywaniu bram wjazdowych oraz przęseł ogrodzeniowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃w̃swɔ, AS: pšẽũ̯su̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przęsłowy

Wiktionary

# przesłodki

1. bardzo słodki;
2. śliczny, ładnie wyglądający;
3. wdzięczny, przemiły

SJP.pl

# przesłodzić

czasownik

(1.1) dodać za dużo cukru

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słodziaśny

rzecz. słodzik mrz.

Wiktionary

# przesłona

1. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości wpadającego światła do aparatu; przysłona, diafragma;
2. coś, co częściowo zasłania, odgradza;
3. w szachach:
a) wstawienie bierki (własnej lub przeciwnika) między figurę przeciwnika a bronioną przez nią bierkę lub pole;
b) bierka w takiej pozycji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzecz, która coś przesłania

(1.2) opt. fot. zob. przysłona.

Wiktionary

Przysłona fotograficzna – część obiektywu regulująca wielkość otworu na drodze strumienia światła. Stosowana najczęściej w obiektywach fotograficznych i obiektywach kamer filmowych. Zwykle ma postać nachodzących na siebie metalowych listków. Liczba listków przysłony i ich kształt oraz stopień otwarcia przysłony mają wpływ na kształt bokeh.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Istotą aparatu kompaktowego jest to, że do jego użycia nie jest potrzebna żadna wiedza o technice fotografii, w szczególności o naświetleniu i zależnościach między ilością światła, przesłoną a głębią ostrości.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. przesłaniać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przysłona, diafragma, blenda

Wiktionary

# przesłonecznić

rzadko: zbytnio nasłonecznić

SJP.pl

# przesłoneczniony

rzadko: zbytnio nasłonecznić

SJP.pl