# szerbet

dawniej: sorbet

SJP.pl

# szerchla

1. ostra, krótka wełna owcza
2. twarda sierść jakiegokolwiek zwierzęcia

SJP.pl

# szerchlowaty

mający krótką i twardą sierść

SJP.pl

# szereg

1. rząd utworzony z osób, rzeczy itp. ustawionych w jednej linii;
2. większa liczba czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej

(1.2) mat. wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników

zaimek liczebny nieokreślony

(2.1) książk. zaimek informujący o dużej liczbie kogoś lub czegoś

Wiktionary

## w matematyce

- szereg – konstrukcja umożliwiająca wykonanie uogólnionego dodawania przeliczalnej liczby składników
- szereg Fouriera – szereg, pozwalający rozłożyć funkcję okresową, spełniającą warunki Dirichleta, na sumę funkcji trygonometrycznych
- szereg funkcyjny – szereg, którego wyrazami są funkcje o wspólnej dziedzinie
- szereg geometryczny – ciąg którego n-ty wyraz jest suma n pierwszych wyrazów ciągu geometrycznego
- szereg harmoniczny – szereg liczbowy
- szereg jednostajnie zbieżny – szereg, którego wyrazami są funkcje o wspólnej dziedzinie
- szereg Laurenta – szereg Laurenta funkcji zespolonej to reprezentacja tej funkcji w postaci szeregu potęgowego, w którym występują również składniki o wykładniku ujemnym
- szereg Maclaurina – przedstawienie funkcji (n+1)-razy różniczkowalnej przy pomocy wielomianu zależnego od kolejnych jej pochodnych oraz dostatecznie małej reszty
- szereg potęgowy – szereg funkcyjny
- szereg przemienny – szereg liczbowy, którego wyrazy są na przemian dodatnie i ujemne
- szereg rozbieżny – konstrukcja umożliwiająca wykonanie uogólnionego dodawania przeliczalnej liczby składników
- szereg Taylora – przedstawienie funkcji (n+1)-razy różniczkowalnej przy pomocy wielomianu zależnego od kolejnych jej pochodnych oraz dostatecznie małej reszty
- szereg trygonometryczny – szereg funkcyjny
- szereg Walsha – tworzą funkcje Walsha, które można uporządkować według jednego indeksu
- szereg Liouville’a-Neumanna – szereg będący jednoznacznym i ciągłym rozwiązaniem drugiego rodzaju równania całkowego Fredholma

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Potem trzeci szereg — bud zielonych, czerwonych i żółtych, gdzie przy wejściu jaśniały potworne malowidła, a na dachu ukazywali się jaskrawo odziani pajace, albo olbrzymie lalki.

(2.1) Szereg aut wyprodukowano z defektem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛrɛk, AS: šerek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szeregowiec m., szeregowy m., szeregowanie n., uszeregowanie n., zaszeregowanie n.

czas. szeregować, uszeregować, zaszeregować

przym. szeregowy

przysł. szeregiem, szeregowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rząd

(2.1) wiele, sporo, niemało

Wiktionary

# szeregi

1. rząd utworzony z osób, rzeczy itp. ustawionych w jednej linii;
2. większa liczba czegoś

SJP.pl

# szeregiem

1. rząd utworzony z osób, rzeczy itp. ustawionych w jednej linii;
2. większa liczba czegoś

SJP.pl

przysłówek

(1.1) kolejno, jeden za drugim

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: szereg

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drużyna szeregiem pomknęła za Zdobysławem w knieję.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szeregowy

rzecz. szereg mrz., szeregowy mos., szeregowiec mos.

przysł. szeregowo

zaim. szereg

Wiktionary

# szeregowa

żołnierka niemająca stopnia podoficerskiego ani oficerskiego

SJP.pl

# szeregowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szeregować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szereg mrz., szeregowy mos.

czas. szeregować, zaszeregować

zaim. szereg

przym. szeregowy

Wiktionary

# szeregowiec

żołnierz bez stopnia podoficerskiego i oficerskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. wojsk. żołnierz najniższy rangą;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. archit. dom wybudowany w szeregu z innymi

Wiktionary

- szeregowy (daw. szeregowiec) − najniższy stopień wojskowy
- dom szeregowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po przysiędze zapraszamy szeregowców z rodzinami do stołówki wojskowej.

(2.1) Mieszkamy w jednym z tych szarych szeregowców obok parku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szereg mrz., szeregowy mos.

przym. szeregowy

przysł. szeregiem, szeregowo

zaim. szereg

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szeregowy

Wiktionary

# szeregówka

Szeregówka – rodzaj wsi, który powstał w XVI wieku wskutek reorganizacji dóbr królewskich. Wyróżnia się regularnym łanowym układem pól, ale w przeciwieństwie do rzędówki i łańcuchówki posiada zwarcie ustawione zagrody. Są one rozmieszczone wzdłuż prostej ulicy w środku obszaru wiejskiego.

Wikipedia

# szeregowo

przysłówek

(1.1) w szeregu, kolejno

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ustawcie się szeregowo wzdłuż białej linii.

(1.1) Oporniki zostały połączone szeregowo.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szeregowy

rzecz. szereg mrz., szeregowy mos., szeregowiec mos.

przysł. szeregiem

zaim. szereg

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szeregiem

Wiktionary

# szeregowy

żołnierz niemający stopnia podoficerskiego ani oficerskiego; szeregowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. najniższy stopień wojskowy;

(1.2) nieformalna nazwa harcerza nieposiadającego żadnej funkcji;

przymiotnik

(2.1) niewyróżniający się z tłumu, zwyczajny

(2.2) ułożony w szereg; znajdujący się w szeregu; kolejny w szeregu

Wiktionary

Szeregowy – najniższy stopień wojskowy w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wyższym stopniem jest starszy szeregowy.

Stopień szeregowego bez szczególnego nadania otrzymują poborowi powołani po raz pierwszy do czynnej służby wojskowej z dniem stawienia się do służby, ochotnicy oraz osoby przeniesione do rezerwy bez odbycia służby wojskowej (do 31 grudnia 2009) – z dniem przeniesienia do rezerwy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Wojsku Polskim stopień szeregowego do 1976 nosił nazwę szeregowca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ, AS: šeregovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szeregowiec m., szereg m., szeregowanie n., uszeregowanie n.

:: fż. szeregowa ż.

czas. szeregować ndk., uszeregować dk.

przym. szeregowo

zaim. szereg

przysł. szeregiem, szeregowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szeregowiec

Wiktionary

# szeremeta

nazwisko

SJP.pl

# szeremietiew

nazwisko

SJP.pl

# szeremietiewo

Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo im. A.S. Puszkina (ros. Аэропорт Шереметьево имени А. С. Пушкина IPA: [ʂɨrʲɪˈmʲetʲjɪvə], ang. Sheremetyevo International Airport) (Kod IATA: SVO, Kod ICAO: UUEE) – najważniejsze międzynarodowe lotnisko w Moskwie. Jest największym lotniskiem w Rosji. W 2019 roku obsłużyło prawie 50 mln pasażerów. Lotnisko Szeremietiewo jest główną bazą linii lotniczych Aerofłot.

Wikipedia

# szerl

czarny minerał używany do wyrobu biżuterii żałobnej, odmiana turmalinu; szerlit, skoryl

SJP.pl

Szerlit, Schörl, Szerl – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do krzemianów pierścieniowych. Czasami, szczególnie w starszej literaturze jest opisywany jako borokrzemian. Należy do grupy turmalinu, tworząc szeregi izomorficzne z elbaitem i drawitem. Nazwa pochodzi od starogermańskiego terminu schörl, oznaczającego minerały płonne towarzyszące rudzie.

Wikipedia

# szerlit

minerał, czarna odmiana turmalinu bogata w żelazo; szerl; skoryl

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów;

Wiktionary

Szerlit, Schörl, Szerl – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do krzemianów pierścieniowych. Czasami, szczególnie w starszej literaturze jest opisywany jako borokrzemian. Należy do grupy turmalinu, tworząc szeregi izomorficzne z elbaitem i drawitem. Nazwa pochodzi od starogermańskiego terminu schörl, oznaczającego minerały płonne towarzyszące rudzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szerlit to kruchy minerał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛrlʲit, AS: šerlʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) schörl, szerl

Wiktionary

# szermierczy

dotyczący szermierki lub szermierza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sport. odnoszący się do szermierki lub szermierza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ośrodku działają sekcje: szermiercza, koszykarska i tenisa stołowego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmʲjɛrt͡ʃɨ, AS: šermʹi ̯erčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szermierka ż., szermierz ż.

Wiktionary

# szermierka

1. sztuka walki bronią białą;
2. dyscyplina sportowa obejmująca walkę na florety, szable i szpady;
3. rzadko: kobieta szermierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuka władania białą bronią

(1.2) sport. dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla

Wiktionary

Szermierka (dawniej fechtunek) – sztuka walki opierająca się na wykorzystaniu broni białej. Współcześnie także nazwa dyscypliny sportowej zaliczanej do sportów walki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Augusto uczył się szermierki od Jeana przez siedem lat spędzonych w Lyonie.

(1.2) W ostatnich latach obniżył się poziom szermierki w naszym kraju, nie mamy dobrych zawodników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmʲjɛrka, AS: šermʹi ̯erka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szermierz

przym. szermierczy

czas. szermować

Wiktionary

#### Synonimy:

fechtunek

Wiktionary

# szermierz

1. sportowiec uprawiający szermierkę;
2. osoba władająca bronią białą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek władający lekką białą bronią

(1.2) sport. sportowiec uprawiający szermierkę

(1.3) przen. bojownik za jakąś sprawę czy ideę

Wiktionary

Szermierka (dawniej fechtunek) – sztuka walki opierająca się na wykorzystaniu broni białej. Współcześnie także nazwa dyscypliny sportowej zaliczanej do sportów walki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ów paź pragnął zostać dobrym szermierzem.

(1.2) Szermierzy francuscy ulegli Włochom.

(1.3) Paweł był w liceum takim szermierzem równego traktowania uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛrmʲjɛʃ, AS: šermʹi ̯eš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szermierczy, szermierski

rzecz. szermierka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) szablista, fechmistrz, fechtmistrz

(1.3) adwokat, rzecznik, orędownik, ideolog, bojownik, zwolennik

Wiktionary

# szermować

1. nadużywać wzniosłych słów, określeń w wystąpieniach publicznych, w dyskusji, w rozmowie;
2. nadużywać czegoś;
3. przestarzałe: władać bronią białą

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) przen. popisywać się czymś, nadużywać jakichś argumentów, haseł lub słów w dyskusji, przemówieniu

(1.2) przest. walczyć na białą broń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W trakcie wiosennej awantury o gaże członków pewnego publicznego gremium, bez żenady szermowano argumentem, że w podobnych prywatnych gremiach zarobki są wyższe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmɔvat͡ɕ, AS: šermovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szermierka ż., szermowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) fechtować

Wiktionary

# szermowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szermować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szermować ndk.

Wiktionary

# szeroki

przymiotnik

(1.1) mający określony wymiar poprzeczny

(1.2) mający duży wymiar poprzeczny

(1.3) rozciągający się daleko we wszystkie strony

(1.4) o ubraniu: nieprzylegający ściśle do ciała lub za duży

(1.5) mający znaczny zasięg, dotyczący różnych spraw, osób, rzeczy

Wiktionary

Miejscowości w Polsce:

- Szeroki Bór
- Szeroki Kamień

Masyw górski w Bieszczadach:

- Szeroki Wierch

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Rzadko spotyka się tak szerokie łóżka.

(1.5) Rajmund był człowiekiem o szerokiej wiedzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔci, AS: šeroḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerokość ż.

przysł. szeroko

czas. szerzyć, poszerzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) obszerny, rozległy, daleki

(1.4) luźny, obszerny, przyduży, obwisły

(1.5) wszechstronny, różnorodny, wieloraki, wielostronny, perspektywiczny

Wiktionary

# szeroko

przysłówek

(1.1) na określony wymiar w poprzek

(1.2) rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tu jest szeroko na dwa metry.

(1.2) Maratończyk przebiegając linię mety, szeroko rozłożył ręce w geście zwycięstwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔkɔ, AS: šeroko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerokość

przym. szeroki

czas. szerzyć, poszerzać

Wiktionary

# szerokobiodry

przymiotnik

(1.1) o szerokich, wydatnych biodrach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie była bardzo ładna, choć twarz miała łagodną, a włosy miękkie - szerokobiodra, wąska w pasie, o dużych piersiach, teraz wypełnionych mlekiem.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biodrzasty

Wiktionary

# szerokobrzeżek

pływak szerokobrzeżek - duży chrząszcz wodny z rodziny pływakowatych

SJP.pl

# szerokodziób

gatunek średniej wielkości ptaka z rzędu wróblowych, np. szerokodziób białoskrzydły

SJP.pl

# szerokodziobki

rodzina ptaków z rzędu wróblowych

SJP.pl

Szerokodziobki (Platyrinchidae) – rodzina ptaków z podrzędu tyrankowców (Tyranni) w rzędzie wróblowych (Passeriformes).

Wikipedia

# szerokodzioby

petrelek szerokodzioby - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

SJP.pl

Szerokodzioby (Eurylaimidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). We współcześnie stosowanych ujęciach systematycznych obejmuje 10 gatunków.

Wikipedia

# szerokoeliptyczny

mający kształt szerokiej elipsy

SJP.pl

# szerokofrontowy

przymiotnik

(1.1) archit. taki, który ma szeroki front

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wspomnieniem po dawnym pasterstwie jest jeden wysokozrębowy, szerokofrontowy szałas z czterospadowym, krytym deskami dachem, z początku XX w.

Wiktionary

# szerokogłowy

mający szeroką głowę

SJP.pl

# szerokojajowaty

szeroki i przypominający kształtem ptasie jajo

SJP.pl

# szerokokątny

w odniesieniu do obiektywu aparatu fotograficznego: mający krótszą ogniskową niż obiektyw standardowy, obejmujący większe od niego pole widzenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fot. charakteryzujący się szerokim kątem widzenia, obejmujący szerokie pole widzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do zdjęć krajobrazu potrzebny jest także obiektyw szerokokątny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: šerokokõntny

Wiktionary

# szerokolistny

mający szerokie liście

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający szerokie liście

Wiktionary

# szerokonose

1. mający szeroki nos;
2. o cechach szerokonosych (podrząd ssaków)

SJP.pl

# szerokonosy

1. mający szeroki nos;
2. o cechach szerokonosych (podrząd ssaków)

SJP.pl

# szerokootworowy

przymiotnik

(1.1) mający otwory o dużej średnicy

(1.2) dotyczący szerokich otworów

Wiktionary

# szerokopasmowy

przymiotnik

(1.1) elektron. wykorzystujący szerokie pasmo częstotliwości wytwarzane przez modem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mamy w miasteczku dostęp do szerokopasmowego internetu.

Wiktionary

# szerokopyski

kajman szerokopyski - gatunek gada z rodziny aligatorowatych

SJP.pl

# szerokopyszczek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Scoteanax|Troughton|ref=tak., rodzaj nietoperzy z plemięemienia wieczorków występujący w Australii

(1.2) zool. nietoperz z rodzaju szerokopyszczków (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Europie szerokopyszczki nie występują.

Wiktionary

# szerokość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poprzeczny wymiar obiektu

(1.2) geogr. zob. szerokość geograficzna.

Wiktionary

- Szerokość (rozmiar)
- Szerokość geograficzna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ, AS: šerokość

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szerzyć ndk., poszerzać ndk., poszerzyć dk.

przym. szeroki, szerokościowy

przysł. szeroko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) długość

Wiktionary

# szerokości

środowiskowo: forma zakończenia kontaktu słownego, używana przez kierowców, zwłaszcza zawodowych

SJP.pl

# szerokoskrzydły

mający duże, szerokie skrzydła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma szerokie skrzydła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pani Jadwiga pamięta panią Elizę, w kapeluszu na kopulastej fryzurze używającą przejażdżki z "najmilszym woźnicą" na koźle - panem Bochwicem, w szerokoskrzydłej panamie na głowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔˈskʃɨdwɨ, AS: šerokoskšydu̯y

Wiktionary

# szerokostożkowy

mający szeroki stożek

SJP.pl

# szerokotorowy

przymiotnik

(1.1) kolej. mający szerzej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe

(1.2) kolej. dostosowany do szerokiego toru

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔtɔˈrɔvɨ, AS: šerokotorovy

Wiktionary

# szeromin

Szeromin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Płońsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szerominek

Szerominek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Płońsk.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Szerominek, po jej zniesieniu w gromadzie Płońsk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szerować

środowiskowo: udostępniać określoną treść w internecie

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pot. udostępniać, dzielić się czymś w mediach społecznościowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) No i niektórym internautom już siadło na psychikę – lajkują, szerują i propsują na potęgę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerowanie n.

Wiktionary

# szerpa

1. wysokogórski tragarz dostarczający ładunki w te miejsca, gdzie tradycyjny transport nie jest w stanie dotrzeć;
2. potocznie: wysłannik rządu uczestniczący w negocjacjach międzypaństwowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek tybetańskiego ludu zamieszkującego Himalaje w Indiach i Nepalu;

Wiktionary

Szerpa – określenie w języku polskim oznaczające tragarza (pomocnika) wysokogórskiego dostarczającego ładunki w te miejsca, gdzie tradycyjny transport nie jest w stanie dotrzeć.

Nazwa pochodzi od nazwy plemienia Szerpów żyjącego w Himalajach, spośród którego rekrutowano pomocników przy wyprawach w Himalaje. Z czasem zaczęto określać wszystkich pomocników tym mianem.

Obecnie szerpowanie to jedna z dyscyplin sportu, polegająca na wnoszeniu określonego wagowo ładunku pod górę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czytałem, że Szerpowie na swych poletkach uprawiają herbatę i cytrusy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerpa m.

:: fż. Szerpijka ż.

przym. szerpijski

Wiktionary

# szerpentyna

noszona w XV-XVIII wieku krzywa szabla; serpentyna; karabela

SJP.pl

# szerpijka

członkini plemienia himalajskiego

SJP.pl

# szerpijski

dotyczący Szerpów, właściwy Szerpom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szerpami, dotyczący Szerpów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szerpa mos., szerpa mos.

Wiktionary

# szerpowie

1. wysokogórski tragarz dostarczający ładunki w te miejsca, gdzie tradycyjny transport nie jest w stanie dotrzeć;
2. potocznie: wysłannik rządu uczestniczący w negocjacjach międzypaństwowych

SJP.pl

Wikipedia

# szerszeń

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. większy od osy owad drapieżny;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W trawie gniły stosy jabłek i gruszek, między nimi bzykały osy, a także mnóstwo szerszeni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛrʃɛ̃ɲ, AS: šeršẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szerszeni, szerszeniowy

Wiktionary

# szerszeniak

łowik szerszeniak - gatunek muchówki z rodziny łowikowatych

SJP.pl

# szerszenieć

o sierści zwierząt: tracić gładkość i połysk

SJP.pl

# szerszy

stopień wyższy od przymiotnika: szeroki

SJP.pl

# szerting

cienka, gęsta tkanina bawełniana; shirting

SJP.pl

# szeryf

1. w USA: lokalny urzędnik egzekwujący prawo;
2. w średniowiecznej Anglii: królewski urzędnik o rozległych kompetencjach; obecnie: tytuł honorowy;
3. szarif;
a) w krajach muzułmańskich: honorowy tytuł przysługujący członkom klanu Haszim (należał do niego Mahomet);
b) dawniej: tytuł gubernatora Mekki należącego do rodu Haszymidów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;

(1.2) w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) druk. w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;

Wiktionary

Szeryf (ang. sheriff) – urząd w systemie prawodawstwa angielskiego, szkockiego i amerykańskiego, także stanowisko osoby piastującej ten urząd. Tytuł szeryfa wywodzi się ze średniowiecznej Anglii, gdzie oznaczał urzędnika królewskiego na terenie hrabstwa (ang. shire reeve).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szeryf wyznaczył nagrodę za leśnego rozbójnika.

(1.2) Szeryf zastrzelił koniokrada.

(2.1) Szeryfy w literach ułatwiają czytanie tekstu drukowanego, gdyż tworzą jakby linię utrzymującą wzrok na wierszu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛrɨf, AS: šeryf

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2) przym. szeryfowy

(2.1) przym. szeryfowy, bezszeryfowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) policjant

Wiktionary

# szeryfowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szeryfem, dotyczący szeryfa

(1.2) typogr. o kroju pisma: posiadający znaki z liniami zakończonymi szeryfami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szeryf m.

Wiktionary

# szeryzacja

proces dojrzewania wina, nadający mu cechy sherry

SJP.pl

# szerzej

stopień wyższy od przysłówka: szeroko

SJP.pl

# szerzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szerzyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: šežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szerzyć

rzecz. szerzyciel mos., szerzycielka ż.

Wiktionary

# szerzyć

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne

czasownik zwrotny szerzyć się

(2.1) stawać się coraz bardziej powszechnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Janosik szerzył postrach wśród austriackiego żołdactwa.

(2.1) Wśród Palestyńczyków szerzyły się nastroje antybrytyjskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛʒɨt͡ɕ, AS: šežyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerzenie n., szerokość ż., szerzyciel mos., szerzycielka ż.

czas. poszerzyć dk., poszerzać ndk., rozszerzyć dk., rozszerzać ndk.

przym. szeroki

przysł. szeroko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głosić, popularyzować, propagować, rozgłaszać, rozpowiadać, rozpowszechniać, rozprzestrzeniać, upowszechniać

(2.1) roznosić

Wiktionary

# szerzyciel

osoba rozpowszechniająca coś; propagator; krzewiciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, który coś szerzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znanym szerzycielem tego kultu był święty Bernardyn.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerzenie n.

:: fż. szerzycielka ż.

czas. szerzyć ndk., szerzyć się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) apostoł, głosiciel, krzewiciel, propagator, zwolennik

Wiktionary

# szerzycielka

kobieta rozpowszechniająca coś; propagatorka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. kobieta propagująca jakieś idee

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najwierniejszymi szerzycielkami tego kultu były same zakonnice.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szerzenie n.

:: fm. szerzyciel mos.

czas. szerzyć ndk., szerzyć się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) apostołka, głosicielka, krzewicielka, propagatorka, zwolenniczka

Wiktionary

# szerzyński

przymiotnik od: Szerzyny

SJP.pl

# szerzyny

wieś w Polsce

SJP.pl

Szerzyny – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Szerzyny. Pod względem geograficznym znajduje się na Pogórzu Ciężkowickim u południowych podnóży Pasma Brzanki. Przez miejscowość przepływa rzeka Olszynka.

Wikipedia

# sześć

liczebnik oznaczający liczbę 6

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 6

(1.2) cyfra 6

Wiktionary

6 (sześć) – liczba naturalna następująca po 5 i poprzedzająca 7. 6 jest też cyfrą wykorzystywaną do zapisu liczb w różnych systemach liczbowych, np. w ósemkowym, dziesiętnym i szesnastkowym.Warunek podzielności zapisanej w systemie dziesiętnym liczby przez 6 to, aby suma jej cyfr była podzielna przez 3 i ostatnia cyfra była podzielna przez 2. Liczba sześć jest najmniejszą liczbą złożoną o różnych faktorach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W teleturnieju udział brało sześciu panów i sześć pań.

(1.2) Sześćdziesiąt jest zapisywane jako sześć zero.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕt͡ɕ, AS: šeść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szóstak mzw./mrz., szóstka ż., szóstkowy m., szóstkowa ż.

przym. szóstkowy

licz. sześcioro, szósty

przedr. sześcio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapis arabski 6, zapis rzymski VI

Wiktionary

# sześc.

skrót od: sześcienny

SJP.pl

# sześćdziesiąt

[czytaj: szeździesiąt] liczebnik oznaczający liczbę 60

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 60

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ponieważ milczymy, odliczam sekundy: pięćdziesiąt, sześćdziesiąt, siedemdziesiąt sześć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt, AS: šeźʒ́ėśõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesiątka ż.

przym. sześćdziesiąty

licz. sześćdziesięcioro

Wiktionary

# sześćdziesiątak

ktoś związany z obiektem (np. drużyną, oddziałem) oznaczonym liczbą 60

SJP.pl

# sześćdziesiątka

1. grupa sześćdziesięciu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 60;
3. sześćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 60

(1.2) grupa 60 osób lub rzeczy

(1.3) osiągnięcie wieku 60 lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Niewielu ludzi po sześćdziesiątce pracuje, większość przechodzi na emeryturę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka, AS: šeźʒ́ėśõntka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesiąty

licz. sześćdziesiąt, sześćdziesięcioro

Wiktionary

# sześćdziesiątkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą sześćdziesiąt, dotyczący liczby sześćdziesiąt

Wiktionary

# sześćdziesiąty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 60

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od sześćdziesiąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na łamach naszego czasopisma wiersze Wisławy Szymborskiej opublikowano w 1967 (= tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym siódmym) roku. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: šeźʒ́ėśõnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesiątka ż.

licz. sześćdziesiąt, sześćdziesięcioro

Wiktionary

# sześćdziesięcioczterobitowy

przymiotnik

(1.1) inform. taki, który zawiera sześćdziesiąt cztery bity

(1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości sześćdziesięciu czterech bitów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔbʲiˈtɔvɨ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterobʹitovy

Wiktionary

# sześćdziesięcioczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięcioczterolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięcioczteroletni

rzecz. sześćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięcioczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięcioczterolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięcioczteroletni

rzecz. sześćdziesięcioczterolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięcioczteroletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt cztery lata

(1.2) trwający sześćdziesiąt cztery lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočteroletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięcioczterolatek m., sześćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięcioczteropolowy

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt cztery pola

Wiktionary

# sześćdziesięcioczwórka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;

Wiktionary

Sześćdziesięcioczwórka – nuta w notacji muzycznej, trwająca tyle, co połowa trzydziestodwójki.

Sześćdziesięcioczwórki poniżej trzeciej linii z zasady zapisuje się w ten sposób, że laski znajdują się po prawej stronie główki i skierowane są do góry. Od trzeciej linii wzwyż laski umieszcza się po lewej stronie główki i skierowane są one w dół. Chorągiewki zawsze umieszcza się po prawej stronie kreski. Jeśli kilka sześćdziesięcioczwórek sąsiaduje ze sobą, można je połączyć w grupę za pomocą poczwórnej belki.

Wikipedia

# sześćdziesięciodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciodwulatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvulatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciodwuletni

rzecz. sześćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt dwa lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt dwa lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciodwulatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvulatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciodwuletni

rzecz. sześćdziesięciodwulatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciodwuletni

mający sześćdziesiąt dwa lata, trwający sześćdziesiąt dwa lata itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt dwa lata

(1.2) trwający sześćdziesiąt dwa lata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chociaż naturalna, to jednak każda śmierć jest czymś wyjątkowym. Na przykład wtedy, kiedy jednego dnia umiera sześćdziesięciodwuletnia matka i trzydziestoczteroletnia córka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvuletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciodwulatek m., sześćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciodziewięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciodziewięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciodziewięcioletni

rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciodziewięcioletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt dziewięć lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt dziewięć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatek m., sześćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciogodzinny

trwający sześćdziesiąt godzin

SJP.pl

# sześćdziesięciojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciojednolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciojednoletni

rzecz. sześćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt jeden lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt jeden lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciojednolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciojednoletni

rzecz. sześćdziesięciojednolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciojednoletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt jeden lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt jeden lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciojednolatek m., sześćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciokilkuletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający sześćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇cilkuˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯḱilkuletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześćdziesięcioparoletni

Wiktionary

# sześćdziesięciokrotny

powtarzający się sześćdziesiąt razy

SJP.pl

# sześćdziesięciolatek

mężczyzna sześćdziesięcioletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba w wieku 60-69 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 60-69 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciolecie n.

:: fż. sześćdziesięciolatka ż.

przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary

# sześćdziesięciolatka

kobieta albo samica zwierząt mająca sześćdziesiąt lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciolecie n.

:: fm. sześćdziesięciolatek m.

przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary

# sześćdziesięciolatki

mężczyzna sześćdziesięcioletni

SJP.pl

# sześćdziesięciolecie

1. okres sześćdziesięciu lat;
2. sześćdziesiąta rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres sześćdziesięciu lat

(1.2) sześćdziesiąta rocznica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Obchodziłem wczoraj jubileusz sześćdziesięciolecia moich urodzin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciolatek m., sześćdziesięciolatka ż.

przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary

# sześćdziesięcioletni

mający sześćdziesiąt lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do zasiadających na trawie w cieniu wiekowych drzew przemawiał niemal sześćdziesięcioletni komisarz Johnson, nawołując do zgody i pokoju, błagając o niedopuszczenie do rozlewu krwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciolatek m., sześćdziesięciolatka ż., sześćdziesięciolecie n.

Wiktionary

# sześćdziesięciominutowy

trwający sześćdziesiąt minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający sześćdziesiąt minut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) godzinny, jednogodzinny

Wiktionary

# sześćdziesięcioośmioipółletni

mający sześćdziesiąt osiem lat i pół roku, trwający sześćdziesiąt osiem lat i pół roku itp.

SJP.pl

# sześćdziesięcioośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięcioośmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięcioośmioletni

rzecz. sześćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięcioośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt osiem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt osiem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięcioośmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięcioośmioletni

rzecz. sześćdziesięcioośmiolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięcioośmioletni

1. trwający sześćdziesiąt osiem lat; przypadający za sześćdziesiąt osiem lat;
2. będący w wieku sześćdziesięciu ośmiu lat, mający sześćdziesiąt osiem lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt osiem lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt osiem lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sześćdziesięcioośmioletni brooklyńczyk, rabin Philip Berg, duchowy przywódca Kabbalah Learning Center, kształci dziesięć tysięcy uczniów w ośmiu krajach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięcioośmiolatek m., sześćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięcioosobowy

1. składający się z sześćdziesięciu osób;
2. przeznaczony dla sześćdziesięciu osób

SJP.pl

# sześćdziesięcioparoletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający sześćdziesiąt kilka lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od 1989 roku sześćdziesięcioparoletni Aidid był najpotężniejszym z somalijskich komendantów partyzanckich walczących przeciwko prezydentowi Mohammed Siadowi Barre.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoparoletʹńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześćdziesięciokilkuletni

Wiktionary

# sześćdziesięciopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciopięciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciopięcioletni

rzecz. sześćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt pięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciopięciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciopięcioletni

rzecz. sześćdziesięciopięciolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciopięciolecie

1. okres sześćdziesięciu pięciu lat;
2. sześćdziesiąta piąta rocznica czegoś

SJP.pl

# sześćdziesięciopięcioletni

mający sześćdziesiąt pięć lat, trwający sześćdziesiąt pięć lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt pięć lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt pięć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod "Baranami" rezydowała hrabina Katarzyna, dama już sześćdziesięciopięcioletnia, ale wciąż czynna na polu społecznej i kulturalnej działalności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciopięciolatek m., sześćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 60, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 60

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym roku stypendia otrzymało sześćdziesięcioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesiątka ż.

przym. sześćdziesiąty

licz. sześćdziesiąt

Wiktionary

# sześćdziesięciościan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o sześćdziesięciu ścianach

Wiktionary

# sześćdziesięciosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciosiedmiolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciosiedmioletni

rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt siedem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt siedem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciosiedmiolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciosiedmioletni

rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciosiedmioletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt siedem lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt siedem lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatek m., sześćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciosześciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciosześcioletni

rzecz. sześćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciosześciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciosześcioletni

rzecz. sześćdziesięciosześciolatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciosześcioletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt sześć lat

(1.2) trwający sześćdziesiąt sześć lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciosześciolatek m., sześćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający sześćdziesiąt trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześćdziesięciotrzylatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšylatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciotrzyletni

rzecz. sześćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca sześćdziesiąt trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześćdziesiąt trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześćdziesięciotrzylatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšylatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćdziesięciotrzyletni

rzecz. sześćdziesięciotrzylatek m.

Wiktionary

# sześćdziesięciotrzyletni

przymiotnik

(1.1) mający sześćdziesiąt trzy lata

(1.2) trwający sześćdziesiąt trzy lata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšyletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćdziesięciotrzylatek m., sześćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary

# sześćdziesięciowatowy

mający moc sześćdziesięciu watów

SJP.pl

# sześćdziesiona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od sześćdziesiątka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(2.1) pejor. środ. przestęp. slang. młodz. ktoś, kto donosi

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Nie wiedziałem, że Krzysiek okaże się sześćdziesioną. Mam przez niego teraz szlaban.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) 60, potwierdzacz, mały świadek koronny, szpagaciarz

Wiktionary

# sześcian

1. prostopadłościan o sześciu kwadratowych ścianach; szczególny przypadek sześciościanu;
2. liczba będąca trzecią potęgą danej liczby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;

(1.2) mat. wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

Wiktionary

- sześcian (algebra)
- sześcian (geometria)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jaki jest promień kuli opisanej na sześcianie?

(1.2) Liczba 8 (osiem) jest sześcianem liczby 2 (dwa).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛɕt͡ɕãn, AS: šeśćãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. sześcianik

przym. sześcienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) heksaedr, pot. kostka

(1.2) trzecia potęga

Wiktionary

# sześcianek

kulista lub owalna bakteria tworząca kolonie podobne do sześcianów; pakietowiec

SJP.pl

# sześcianik

zdrobnienie od: sześcian

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sześcian

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie sześcian, lecz tylko mały sześcianik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześcian m.

przym. sześcienny

Wiktionary

# sześcienny

1. będący sześcianem;
2. część nazwy niektórych jednostek objętości opartych na jednostce w formie sześcianu;
3. pierwiastek sześcienny - pierwiastek arytmetyczny trzeciego stopnia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mat. odpowiadający sześcianowi

(1.2) mat. o pierwiastku: trzeciego stopnia

Wiktionary

Sześcian – wynik trzykrotnego przemnożenia liczby przez siebie. Jest to więc potęga o wykładniku równym 3 zwana też trzecią potęgą liczby. Jako operator jednoargumentowy zapisywany jest w postaci x^{3}. Termin sześcian nawiązuje do geometrii, bowiem objętość sześcianu o boku a jest równa a^{3}.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sześcian m., sześcianik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kubiczny

Wiktionary

# sześcioaktowy

składający się z sześciu aktów

SJP.pl

# sześcioarowy

mający powierzchnię sześciu arów

SJP.pl

# sześcioatomowy

składający się z sześciu atomów

SJP.pl

# sześciobarwność

→ sześciobarwny

SJP.pl

#### Patrz:

sześciobarwny

# sześciobarwny

mający sześć barw; sześciokolorowy

SJP.pl

# sześciobiegowy

1. o mechanizmie napędowym: mający sześć biegów;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o sześciu biegach

SJP.pl

# sześciobitowy

1. zawierający sześć bitów;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości sześciu bitów

SJP.pl

# sześcioboczność

→ sześcioboczny

SJP.pl

#### Patrz:

sześcioboczny

# sześcioboczny

dotyczący sześcioboku, mający sześć boków, ograniczony sześcioma płaszczyznami itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześć boków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciobok m.

Wiktionary

# sześciobój

dyscyplina sportowa złożona z sześciu konkurencji

SJP.pl

Sześciobój ciężarowy – konkurencja w podnoszeniu ciężarów, która była rozgrywana w Polsce w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku. Składała się z biegu, skoku, rzutu, pływania, rwania sztangi oraz podrzutu sztangi. Konkurencja ta miała na celu ocenę wszechstronności ciężarowca.

Wikipedia

# sześciobok

wielobok płaski o sześciu bokach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. sześciokąt.

Wiktionary

Sześciokąt (sześciobok, heksagon) – wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych. Suma miar kątów w dowolnym sześciokącie jest równa 720°.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sześcioboczny

Wiktionary

# sześciobramkowy

charakteryzujący się strzeleniem sześciu bramek

SJP.pl

# sześciocalowy

mający długość sześciu cali

SJP.pl

# sześciocentymetrowy

mający długość sześciu centymetrów, wynoszący sześć centymetrów

SJP.pl

# sześciocyfrowy

złożony z sześciu cyfr

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z sześciu cyfr, mający sześć cyfr

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: šeśćocyfrovy

Wiktionary

# sześciocylindrowy

mający sześć cylindrów, np. samochód sześciocylindrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. mający sześć cylindrów

Wiktionary

# sześcioczęściowy

składający się z sześciu części

SJP.pl

# sześcioczłonowy

składający się z sześciu członów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący sześć członów, składający się z sześciu członów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bydgoska PESA podpisała umowę na dostawę 13 sześcioczłonowych pojazdów [...]

(1.1) Najtrwalsze chelaty zawierają pierścienie pięcio- i sześcioczłonowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: šeśćoču̯õnovy

Wiktionary

# sześciodaniowy

składający się z sześciu dań

SJP.pl

# sześciodniówka

1. okres sześciu dni;
2. dawna sportowa impreza kolarska

SJP.pl

International Six Days Enduro (ISDE) (Drużynowe Mistrzostwa Świata Zespołów Narodowych, do 1980 International Six Days Trials (ISDT)) potocznie zwane Sześciodniówką – doroczne drużynowe zawody motocyklowe enduro rozgrywane pod auspicjami Fédération Internationale de Motocyclisme (FIM), będące, zgodnie z regulaminem FIM, dorocznym testem niezawodności motocykli i umiejętności kierowców składające się z sześciu jednodniowych etapów rozgrywanych w kolejnych dniach.

Wikipedia

# sześciodniowy

mający sześć dni, trwający sześć dni itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający sześć dni

(1.2) będący w wieku sześciu dni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak więc ustalmy termin sześciodniowy, wtedy będziemy w zgodzie z naszym myśleniem.

(1.1) Stosunek Żydów amerykańskich i izraelskich do Holocaustu zmienił się zasadniczo dopiero po roku 1967, po wojnie sześciodniowej, którą postrzegano jako zagrożenie dla państwa Izrael.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈdʲɲɔvɨ, AS: šeśćodʹńovy

Wiktionary

# sześciodolarowy

mający wartość sześciu dolarów

SJP.pl

# sześciodrożny

mający sześć dróg

SJP.pl

# sześciodrzwiowy

przymiotnik

(1.1) mający sześcioro drzwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: šeśćoḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary

# sześciodzielny

dzielący się na sześć części

SJP.pl

# sześcioelementowy

złożony z sześciu elementów

SJP.pl

# sześcioetapowo

przysłówek

(1.1) w sześciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɛtaˈpɔvɔ, AS: šeśćoetapovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześcioetapowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciofazowo, sześciostopniowo

Wiktionary

# sześcioetapowy

składający się z sześciu etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z sześciu etapów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Nowym Targu dobiegł końca sześcioetapowy turniej brydża sportowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɛtaˈpɔvɨ, AS: šeśćoetapovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. sześcioetapowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciostopniowy, sześciofazowy

Wiktionary

# sześciofazowo

przysłówek

(1.1) w sześciu fazach, etapach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔfaˈzɔvɔ, AS: šeśćofazovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześciofazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześcioetapowo, sześciostopniowo

Wiktionary

# sześciofazowy

1. składający się z sześciu faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich sześciu prądów przemiennych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z sześciu faz, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔfaˈzɔvɨ, AS: šeśćofazovy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. sześciofazowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciostopniowy, sześcioetapowy

Wiktionary

# sześciofrankowy

mający wartość sześciu franków

SJP.pl

# sześciofuntowy

mający wartość sześciu funtów

SJP.pl

# sześciogodzinny

trwający sześć godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający sześć godzin

(1.2) będący w wieku sześciu godzin

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: šeśćogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# sześciogramowy

ważący sześć gramów

SJP.pl

# sześciograniasty

mający sześć grani (krawędzi, kantów)

SJP.pl

# sześciogroszowy

mający wartość sześciu groszy

SJP.pl

# sześciogłosowy

składający się z sześciu głosów

SJP.pl

# sześciogłowicowy

wyposażony w sześć głowic

SJP.pl

# sześciogłowy

mający sześć głów

SJP.pl

# sześcioipółgodzinny

trwający sześć i pół godziny

SJP.pl

# sześcioipółletni

mający sześć lat i pół roku

SJP.pl

# sześcioipółmiesięczny

mający sześć i pół miesiąca, trwający sześć i pół miesiąca itp.

SJP.pl

# sześcioipółmilionowy

liczący sześć i pół miliona czegoś

SJP.pl

# sześcioizbowy

mający sześć izb

SJP.pl

# sześciojajeczny

mający w składzie sześć jajek

SJP.pl

# sześciojęzyczny

1. posługujący się sześcioma językami;
2. napisany w sześciu językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się sześcioma językami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się sześcioma językami

(1.2) napisany w sześciu językach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: šeśćȯi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# sześciokącik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sześciokąt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie sześciokąt, lecz tylko mały sześciokącik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciokąt m.

Wiktionary

# sześciokanałowy

mający sześć kanałów

SJP.pl

# sześciokaratowy

ważący sześć karatów

SJP.pl

# sześciokartkowy

mający sześć kartek

SJP.pl

# sześciokąt

wielokąt płaski o sześciu bokach; sześciobok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający sześć boków;

(1.2) książk. kształt, forma lub postać zbliżona do sześciokąta (1.1) lub rzecz, przedmiot tego kształtu

Wiktionary

Sześciokąt (sześciobok, heksagon) – wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych. Suma miar kątów w dowolnym sześciokącie jest równa 720°.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sześciokąt foremny jest figurą, w której wszystkie boki są równej długości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt, AS: šeśćokõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześciokątny

rzecz. sześciokącik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciobok, heksagon

Wiktionary

# sześciokątność

→ sześciokątny

SJP.pl

#### Patrz:

sześciokątny

# sześciokątny

mający sześć kątów; heksagonalny; seksagonalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zbliżony kształtem do sześciokąta

(1.2) mający sześć kątów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wznieśmy toast za białego wieloryba – powiedział mężczyzna w smokingu i podniósł w górę sześciokątną szklankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: šeśćokõntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciokąt m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) heksagonalny

Wiktionary

# sześciokilogramowy

1. ważący 6 kilogramów;
2. przeznaczony na 6 kilogramów czegoś

SJP.pl

# sześciokilometrowy

mający długość sześciu kilometrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) sześciu kilometrów

Wiktionary

# sześciokilowy

potocznie: sześciokilogramowy

SJP.pl

# sześcioklasówka

potocznie: szkoła mająca sześć klas

SJP.pl

# sześcioklasowy

obejmujący sześć klas, mający sześć klas

SJP.pl

# sześciokolorowy

składający się z sześciu kolorów; sześciobarwny

SJP.pl

# sześciokolumnowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z sześciu kolumn

Wiktionary

# sześciokomorowy

mający sześć komór

SJP.pl

# sześciokondygnacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma sześć kondygnacji

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięciopiętrowy

Wiktionary

# sześciokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w sześć koni;
2. o silniku: mający moc sześciu koni mechanicznych

SJP.pl

# sześciokołowy

mający sześć kół

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma sześć kół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ciągu najbliższych dni z lądownika zostanie uwolniony marsjański sześciokołowy łazik, który powinien te przypuszczenia potwierdzić lub oneim zaprzeczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔkɔˈwɔvɨ, AS: šeśćokou̯ovy

Wiktionary

# sześciokreślny

oktawa sześciokreślna - rodzaj oktawy muzycznej

SJP.pl

# sześciokrotnie

przysłówek

(1.1) sześć razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Liczba ubiegających się o azyl w Szwecji Ukraińców wzrosła sześciokrotnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: šeśćokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciokrotność ż.

przym. sześciokrotny

przysł. sześćkroć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. sześćkroć

Wiktionary

# sześciokrotność

→ sześciokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

sześciokrotny

# sześciokrotny

powtarzający się sześć razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się sześć razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś sześć razy

(1.3) sześć razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkrɔtnɨ, AS: šeśćokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciokrotność ż.

przysł. sześciokrotnie, sześćkroć

Wiktionary

# sześcioksiąg

cykl sześciu utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie

SJP.pl

# sześciolatek

chłopiec sześcioletni, dziecko sześcioletnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec mający sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od sześciolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeśćolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześcioletni

rzecz. sześciolatka ż.

Wiktionary

# sześciolatka

dziewczynka albo samica zwierząt mająca sześć lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od sześciolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: šeśćolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześcioletni

rzecz. sześciolatek m.

Wiktionary

# sześciolatki

dziewczynka albo samica zwierząt mająca sześć lat

SJP.pl

# sześciolecie

1. okres sześciu lat;
2. szósta rocznica czegoś

SJP.pl

# sześcioletni

1. trwający sześć lat; przypadający za sześć lat;
2. będący w wieku sześciu lat, mający sześć lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześć lat

(1.2) trwający sześć lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pyzaty chłopczyk, na oko sześcioletni, turlał piłkę po ścieżce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeśćoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciolecie n., sześciolatek m., sześciolatka ż.

Wiktionary

# sześcioliniowy

mający sześć linii

SJP.pl

# sześciolistkowy

mający sześć listków

SJP.pl

# sześciolistny

mający sześć liści

SJP.pl

# sześcioliterowy

złożony z sześciu liter

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z sześciu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moje imię jest sześcioliterowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔlʲitɛˈrɔvɨ, AS: šeśćolʹiterovy

Wiktionary

# sześciolitrowy

mający objętość sześciu litrów

SJP.pl

# sześciolufowy

mający sześć luf

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający sześć luf

Wiktionary

# sześciomasztowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek mający sześć masztów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: šeśćõmaštovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześciomasztowy

Wiktionary

# sześciomasztowy

mający sześć masztów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o żaglowcu: mający sześć masztów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvɨ, AS: šeśćõmaštovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciomasztowiec

Wiktionary

# sześciomecz

spotkanie rozgrywane z udziałem sześciu drużyn jednocześnie

SJP.pl

# sześciometrowy

mający długość sześciu metrów, wynoszący sześć metrów

SJP.pl

# sześciomiarowy

o takcie: dzielący się na sześć jednostek rytmicznych

SJP.pl

# sześciomiejscowy

mający sześć miejsc siedzących, mieszczący sześć osób

SJP.pl

# sześciomiesięczny

mający sześć miesięcy, trwający sześć miesięcy itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający sześć miesięcy

(1.2) będący w wieku sześciu miesięcy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: šeśćõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półroczny

(1.2) półroczny

Wiktionary

# sześciomilionowy

a) liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 6 000 000;
b) liczący sześć milionów czegoś

SJP.pl

# sześciomilowy

mierzący sześć mil

SJP.pl

# sześciominutowy

trwający sześć minut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający sześć minut

Wiktionary

# sześciomorgowy

a) będący wielkości sześciu mórg (morgów);
b) posiadający sześć mórg (morgów) ziemi, np. rolnik sześciomorgowy

SJP.pl

# sześciomorowy

obejmujący sześć mor, trwający sześć mor

SJP.pl

# sześcionabojowy

o ręcznej broni palnej: mieszczący w magazynku maksymalnie sześć nabojów; sześciostrzałowy

SJP.pl

# sześcionitkowy

mający sześć nitek

SJP.pl

# sześcionóg

stawonóg o sześciu odnóżach krocznych

SJP.pl

Sześcionóg – urządzenie mechaniczne, którego ruch opiera się na trzech parach nóg. Termin ten zwykle wiąże się z robotyką. Urządzenia tego typu uważa się za stabilniejsze od robotów dwunogich, ponieważ w większości przypadków cechują się one stabilnością statyczną i nie wymagają sterowania w czasie rzeczywistym. Z drugiej strony udowodniono jednak, że sześcionogie owady (np. karaluchy) uzależniają swój ruch od uwarunkowań dynamicznych.

Wikipedia

# sześcionogi

podtyp stawonogów obejmujący zwierzęta o sześciu odnóżach krocznych; sześcionogie

SJP.pl

Wikipedia

# sześcionogie

podtyp stawonogów obejmujący zwierzęta o sześciu odnóżach krocznych; sześcionogi

SJP.pl

Wikipedia

# sześcionożny

mający sześć nóg

SJP.pl

# sześcioodcinkowy

składający się z sześciu odcinków

SJP.pl

# sześciooki

czyhak sześciooki - gatunek pająka

SJP.pl

# sześciooktawowy

mający rozpiętość sześciu oktaw

SJP.pl

# sześcioosiowy

mający sześć osi

SJP.pl

# sześcioosobowy

1. składający się z sześciu osób (np. drużyna sześcioosobowa);
2. przeznaczony dla sześciu osób (np. sześcioosobowy pojazd)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla sześciu osób, mogący pomieścić sześć osób

(1.2) złożony z sześciu osób, wykonywany przez sześć osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) W skład sześcioosobowej ekspedycji wchodzą – prócz legniczan – dwaj kaliszanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔːsɔˈbɔvɨ, AS: šeść•osobovy

Wiktionary

# sześcioostrzowy

mający sześć ostrzy

SJP.pl

# sześciootworowy

mający sześć otworów

SJP.pl

# sześciopak

1. zgrzewka zawierająca sześć jednostek danego produktu, np. piwa, wody mineralnej;
2. potocznie: wyćwiczone mięśnie brzucha; ośmiopak, ABS, six-pack, kaloryfer, kratka, dziesięciopak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru

(1.2) pot. przen. wyraziste mięśnie brzucha

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jacek wyskoczył do sklepu po sześciopak piwa.

(1.2) Jacek chodzi na siłkę rzeźbić swój sześciopak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔpak, AS: šeśćopak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kaloryfer

Wiktionary

# sześciopalcowy

1. zwykle w odniesieniu do ludzkich dłoni, stóp: mający sześć palców;
2. wykonywany sześcioma palcami

SJP.pl

# sześciopalczasty

zwykle o zwierzęciu (jego odnóżach, kończynach) lub przedmiocie: mający sześć palców

SJP.pl

# sześciopartyjny

złożony z sześciu partii

SJP.pl

# sześciopasmowy

składający się z sześciu pasm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma sześć pasm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciopasmówka ż.

Wiktionary

# sześciopasy

smuklik sześciopasy - gatunek błonkówki z rodziny smuklikowatych

SJP.pl

# sześciopensówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. numizm. moneta o nominale sześciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka, AS: šeśćopẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześciopensowy

Wiktionary

# sześciopensowy

przymiotnik

(1.1) liczący sześć pensów, mający wartość sześciu pensów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: šeśćopẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciopensówka

Wiktionary

# sześciopienny

o drzewie: rozgałęziony w sześć pni

SJP.pl

# sześciopiętrowy

mający sześć pięter

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i sześciu wyższych kondygnacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W owym czasie w całym Manhattanie wznosiły się już pięcio- i sześciopiętrowe eleganckie apartamentowce – nazywane czasem „mieszkaniami w stylu francuskim”.

Wiktionary

# sześcioplamek

kraśnik sześcioplamek - gatunek motyla z rodziny kraśnikowatych

SJP.pl

# sześciopokojowy

złożony z sześciu pokojów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) z sześcioma pokojami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od razu zasiedliśmy w sześciopokojowym drewnianym domku do wspólnej kolacji.

(1.1) Obszerne sześciopokojowe mieszkanie na Mielczarskiego, w którym żyli, powoli podupadało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɔkɔˈjɔvɨ, AS: šeśćopokoi ̯ovy

Wiktionary

# sześciopolowy

mający sześć pól

SJP.pl

# sześciopręcikowy

1. o kwiecie: mający sześć pręcików;
2. o roślinie: mający kwiaty o sześciu pręcikach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający sześć pręcików

Wiktionary

# sześcioprocentowy

stanowiący sześć procent czegoś

SJP.pl

# sześciopromienny

o czymś mającym kształt gwiazdy: mający sześć promieni; sześcioramienny

SJP.pl

# sześciopunktowy

1. składający się z sześciu punktów;
2. mający wymiar sześciu punktów (np. czcionka)

SJP.pl

# sześciopłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na sześciu płaszczyznach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: šeśćopu̯aščyznovy

Wiktionary

# sześciopłatkowy

mający sześć płatków

SJP.pl

# sześciopłytowy

składający się z sześciu płyt

SJP.pl

# sześcioraczek

dziewczynka wśród sześcioraczków

SJP.pl

# sześcioraczka

dziewczynka wśród sześcioraczków

SJP.pl

# sześcioraczki

sześcioro dzieci urodzonych podczas jednego porodu

SJP.pl

# sześcioraki

występujący w sześciu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

SJP.pl

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący sześciu typów, rodzajów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈraci, AS: šeśćoraḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. sześciorako

Wiktionary

# sześciorako

przysłówek

(1.1) przysł. od przymiotnika → sześcioraki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈrakɔ, AS: šeśćorako

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześcioraki

licz. sześcioraki

Wiktionary

# sześcioramienny

mający sześć ramion, odnóg itp.

SJP.pl

# sześciorek

skoczek sześciorek - gatunek pluskwiaka z rodziny bezrąbkowatych

SJP.pl

# sześcioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 6, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 6

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wycieczkę wybrało się sześcioro uczniów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: šeśćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. sześć.

Wiktionary

# sześciorodzinny

złożony z sześciu rodzin

SJP.pl

# sześciorundowy

trwający sześć rund

SJP.pl

# sześciory

liczebnik

(1.1) stpol. sześcioraki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔrɨ, AS: šeśćory

Wiktionary

# sześciorzędowy

mający sześć rzędów

SJP.pl

# sześciosalowy

mający sześć sal

SJP.pl

# sześciościan

wielościan o sześciu ścianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)

Wiktionary

# sześciościenny

mający sześć ścian

SJP.pl

# sześciosekcyjny

mający sześć sekcji

SJP.pl

# sześciosesyjny

składający się z sześciu sesji

SJP.pl

# sześciosezonowy

o serialu: mający sześć sezonów

SJP.pl

# sześciosilnikowy

przymiotnik

(1.1) taki, który jest wyposażony w sześć silników

Wiktionary

# sześcioskibowy

związany z sześcioma skibami, np. pług sześcioskibowy

SJP.pl

# sześcioskrzydlny

przymiotnik

(1.1) przest. taki, który ma sześć skrzydeł

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześcioskrzydły

Wiktionary

# sześcioskrzydły

mający sześć skrzydeł

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma sześć skrzydeł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas modłów w lecie 1224 roku objawił mu się sześcioskrzydły serafin i naznaczył stygmatami - ranami w miejscu krzyżowych ran Chrystusa.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześcioskrzydlny

Wiktionary

# sześciostopniowo

przysłówek

(1.1) w sześciu etapach, fazach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: šeśćostopʹńovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciostopniowość

przym. sześciostopniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześcioetapowo, sześciofazowo

Wiktionary

# sześciostopniowość

→ sześciostopniowy

SJP.pl

#### Patrz:

sześciostopniowy

# sześciostopniowy

1. mający sześć stopni (w jakiejś skali);
2. mający sześć stopni, etapów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z sześciu stopni, schodków

(1.2) składający się z sześciu stopni, etapów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: šeśćostopʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciostopniowość

przysł. sześciostopniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sześcioetapowy, sześciofazowy

Wiktionary

# sześciostopowiec

wiersz składający się z sześciu stóp

SJP.pl

# sześciostopowy

1. o wierszu: składający się z sześciu stóp;
2. rzadko: mający długość sześciu stóp

SJP.pl

# sześciostrefowy

związany z sześcioma strefami

SJP.pl

# sześciostrofowy

złożony z sześciu strof; sześciozwrotkowy

SJP.pl

# sześciostronny

mający sześć stron

SJP.pl

# sześciostrunny

mający sześć strun; sześciostrunowy

SJP.pl

# sześciostrunowy

mający sześć strun; sześciostrunny

SJP.pl

# sześciostrzałowy

o ręcznej broni palnej: mieszczący w magazynku maksymalnie sześć nabojów; sześcionabojowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) o broni palnej: mieszczący w magazynku sześć nabojów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na miejscu niespełnionego zamachu znaleziono nabity sześciostrzałowy rewolwer i rozrzucone strzępy papieru, którymi uszczelniono pokrywy bomby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciostrzałowiec m.

Wiktionary

# sześcioświecowy

mający sześć świec

SJP.pl

# sześciosylabowy

złożony z sześciu sylab (zgłosek); sześciozgłoskowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liczący sześć sylab, składający się z sześciu sylab

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: šeśćosylabovy

Wiktionary

# sześcioszpar

gatunek drapieżnego rekina z rodziny sześcioszparowatych; rekin szary

SJP.pl

Sześcioszpar szary, sześcioszpar, rekin szary (Hexanchus griseus) – gatunek drapieżnego, morskiego rekina sześcioszparokształtnego z rodziny sześcioszparowatych (Hexanchidae).

Opis

Jedna, mała płetwa grzbietowa w tylnej części tułowia, płetwa odbytowa bardzo mała, długi ogon z niezbyt dużą płetwą ogonową. Sześć szpar skrzelowych. Barwa szara, grzbiet znacznie ciemniejszy z przejściem do brązu. Boki dość jasne. Brak przesłony migawkowej. Tryskawka zaokrąglona. Prowadzi samotniczy, przydenny i nocny tryb życia.

Wikipedia

# sześcioszparowate

rodzina drapieżnych, morskich ryb chrzęstnoszkieletowych

SJP.pl

Sześcioszparowate (Hexanchidae) – rodzina drapieżnych, morskich ryb z rzędu sześcioszparokształtnych (Hexanchiformes), występujących we wszystkich gorących i ciepłych wodach Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego i Pacyfiku, nad szelfem i stokiem.

Wikipedia

# sześciotaktowy

składający się z sześciu taktów

SJP.pl

# sześciotomowy

mający sześć tomów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z sześciu tomów, zawarty w sześciu tomach, wydany w sześciu tomach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: šeśćotõmovy

Wiktionary

# sześciotonowy

ważący sześć ton

SJP.pl

# sześciotorowy

mający sześć torów

SJP.pl

# sześciotygodniowy

mający sześć tygodni, trwający sześć tygodni itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający sześć tygodni

(1.2) będący w wieku sześciu tygodni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W całym Kościele zachodnim obowiązywało czterotygodniowe powstrzymywanie się od mięsa, w Polsce natomiast przestrzegano postu sześciotygodniowego.

(1.2) We wrześniu za kilogram sześciotygodniowego brojlera ubojnie płaciły cztery złote.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: šeśćotygodʹńovy

Wiktionary

# sześciotysięcznik

szczyt górski o wysokości powyżej sześciu tysięcy metrów nad poziomem morza

SJP.pl

# sześciowarstwowy

przymiotnik

(1.1) liczący sześć warstw, składający się z sześciu warstw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔvarˈstfɔvɨ, AS: šeśćovarstfovy

Wiktionary

# sześciowartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące sześć wiązań chemicznych z innymi atomami

SJP.pl

# sześciowatowy

mający moc sześciu watów

SJP.pl

# sześciowęglowy

mający sześć atomów węgla w cząsteczce

SJP.pl

# sześciowersowy

składający się z sześciu wersów; sześciowierszowy

SJP.pl

# sześciowiekowy

mający sześć wieków, trwający sześć wieków

SJP.pl

# sześciowiersz

strofa złożona z sześciu wierszy o układzie rymów: ababcc

SJP.pl

# sześciowierszowy

składający się z sześciu wierszy

SJP.pl

# sześciowodny

w chemii: zawierający 6 cząsteczek wody

SJP.pl

# sześciowyrazowy

złożony z sześciu wyrazów

SJP.pl

# sześciozakresowy

obejmujący sześć zakresów, działający w sześciu zakresach

SJP.pl

# sześciozaworowy

mający sześć zaworów

SJP.pl

# sześciozdaniowy

złożony z sześciu zdań

SJP.pl

# sześciozębny

1. mający sześć zębów;
2. kornik sześciozębny - gatunek chrząszcza z rodziny kornikowatych

SJP.pl

# sześciozębowy

mający sześć zębów

SJP.pl

# sześciozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z sześciu zgłosek

SJP.pl

Sześciozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z sześciu sylab.

Szereg sześciosylabowy składa się na ogół z dwóch lub trzech wyrazów albo z dwóch lub trzech zestrojów akcentowych. Występuje jako samodzielny wers w wierszach izosylabicznych, przeplatanych i różnowersowych, a także jako komponent w wersach bardziej rozbudowanych.

    Przed mym oknem nuci
    Śpiewak ów skrzydlaty;
    Przed mym oknem kwitną
    Maki i bławaty;
    Przed mym oknem grusza
    Pochyla owoce;
    Przed mym oknem błękit
    I słońce migoce.
            Stanisław Rossowski, Z wilegiatury

Wikipedia

# sześciozwrotkowy

składający się z sześciu zwrotek; sześciostrofowy

SJP.pl

# sześciożyłowy

o kablu: mający sześć żył

SJP.pl

# sześciozłotowy

mający wartość sześciu złotych

SJP.pl

# sześciołóżkowy

mający sześć łóżek

SJP.pl

# sześćkroć

sześć razy; sześciokrotnie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. sześć razy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześciokrotność ż.

przym. sześciokrotny

przysł. sześciokrotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sześciokrotnie

Wiktionary

# sześćset

[czytaj: sześset lub szejset] liczebnik oznaczający liczbę 600

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) liczba 600

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na przykład w federalnych sądach apelacyjnych zasiada około dwustu sędziów, a w sądach rejonowych około sześciuset.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛɕsɛt, AS: šeśset

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćsetka ż.

przym. sześćsetny

Wiktionary

# sześćsetka

1. liczba 600;
2. całość składająca się z sześciuset części lub jednostek;
3. to, co jest oznaczone liczbą 600

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 600 (sześćset)

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 600

(1.3) całość składająca się z sześciuset części, elementów lub jednostek

Wiktionary

#### Powiązane:

liczgł. sześćset

przym. sześćsetny

Wiktionary

# sześćsetlecie

1. okres sześciuset lat;
2. sześćsetna rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres sześciuset lat

(1.2) sześćsetna rocznica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕsɛtˈlɛt͡ɕɛ, AS: šeśsetleće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sześćsetletni

Wiktionary

# sześćsetletni

mający sześćset lat, trwający sześćset lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający sześćset lat

(1.2) trwający sześćset lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tym samym szlakiem z Węgier przez lasy, wieś, koło sześćsetletniego dębu (ścięty 12 lat temu) szły pielgrzymki do cudownego Obrazu Pana Jezusa w Kobylance.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕsɛtˈlɛtʲɲi, AS: šeśsetletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćsetlecie n.

Wiktionary

# sześćsetny

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 600

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od sześćset

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kioskach ukazał się sześćsetny numer naszego miesięcznika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈsɛtnɨ, AS: šeśsetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sześćsetka ż.

licz. sześćset

Wiktionary

# szeslong

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. (dzisiaj także gw-pl|Górny Śląsk.) szezlong, tapczan

Wiktionary

# szesnaście

liczebnik oznaczający liczbę 16

SJP.pl

liczebnik główny

(1.1) 16

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ, AS: šesnaśće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnasta ż., szesnastka ż.

przym. szesnasty, szesnastkowy

licz. szesnaścioro

Wiktionary

# szesnaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 16, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 16

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szesnaścioro uczniów z naszej klasy (ośmiu chłopców i osiem dziewczynek) zakwalifikowało się do finału konkursu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: šesnaśćoro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastka ż.

przym. szesnasty, szesnastkowy

licz. szesnaście

Wiktionary

# szesnasta

godzina szesnasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 16, godzina czwarta po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: szesnasty

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. szesnaście

przym. szesnasty

Wiktionary

# szesnastak

samiec jelenia mający po osiem odnóg na każdej tyce wieńca

SJP.pl

# szesnastka

1. grupa szesnastu osób lub przedmiotów;
2. potocznie o budynku, pokoju, pojeździe lub czymkolwiek, co oznaczone jest liczbą 16;
3. szesnaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 16

(1.2) tramwaj, autobus, dom, mieszkanie oznaczony liczbą 16

(1.3) grupa szesnastu osób

(1.4) muz. dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;

(1.5) pot. dziewczyna w wieku lat 16

Wiktionary

Szesnastka – nuta w notacji muzycznej trwająca tyle, co jedna szesnasta całej nuty, dzieli się na dwie trzydziestodwójki. Szesnastka przedstawiana jest jako owalna, zaczerniona główka z laską oraz podwójną chorągiewką.

Szesnastki poniżej trzeciej linii z zasady zapisuje się w ten sposób, że laski znajdują się po prawej stronie główki i skierowane są do góry. Od trzeciej linii wzwyż laski umieszcza się po lewej stronie główki i skierowane są one w dół. Chorągiewki zawsze umieszcza się po prawej stronie kreski. Jeśli kilka szesnastek sąsiaduje ze sobą, można je połączyć w grupę za pomocą podwójnej belki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastka, AS: šesnastka

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. szesnaście, szesnaścioro

przym. szesnastkowy, szesnasty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) ♬

Wiktionary

# szesnastkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mat. związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastka ż.

licz. szesnaście, szesnaścioro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) heksadecymalny

Wiktionary

# szesnastobitowy

1. zawierający szesnaście bitów;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości szesnastu bitów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) inform. taki, który zawiera szesnaście bitów

(1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości szesnastu bitów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔbʲiˈtɔvɨ, AS: šesnastobʹitovy

Wiktionary

# szesnastoboczny

mający 16 boków

SJP.pl

# szesnastodniowy

mający szesnaście dni, trwający szesnaście dni itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający szesnaście dni

(1.2) będący w wieku szesnastu dni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapasy paliwa i uzbrojenia dla samolotów pozwalają na autonomiczne prowadzenie szesnastodniowych, intensywnych operacji lotniczych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: šesnastodʹńovy

Wiktionary

# szesnastogodzinny

trwający szesnaście godzin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający szesnaście godzin

(1.2) będący w wieku szesnastu godzin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Przez firmę przewinęło się już 15 osób - opowiada Ejsymont. - Ci, co odeszli, nie wytrzymywali tempa, szesnastogodzinnego dnia pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: šesnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary

# szesnastokąt

figura płaska mająca 16 kątów

SJP.pl

# szesnastokrotnie

przysłówek

(1.1) szesnaście razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawodnik ten w ubiegłym sezonie szesnastokrotnie wpisywał się na listę strzelców.

(1.1) Na przykład tylko dwukrotne przeciążenie osi pojazdu powoduje, iż siła niszcząca takiego pojazdu na nawierzchnię wzrasta aż szesnastokrotnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: šesnastokrotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastokrotność ż.

przym. szesnastokrotny

Wiktionary

# szesnastokrotność

→ szesnastokrotny

SJP.pl

#### Patrz:

szesnastokrotny

# szesnastokrotny

powtarzający się szesnaście razy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się szesnaście razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś szesnaście razy

(1.3) szesnaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈkrɔtnɨ, AS: šesnastokrotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastokrotność ż.

przysł. szesnastokrotnie

Wiktionary

# szesnastolatek

chłopiec szesnastoletni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak mający szesnaście lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca szesnaście lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od szesnastolatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlatɛk, AS: šesnastolatek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szesnastoletni

rzecz. szesnastolatka

Wiktionary

# szesnastolatka

dziewczynka albo samica zwierząt mająca szesnaście lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczyna mająca szesnaście lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca szesnaście lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od szesnastolatek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlatka, AS: šesnastolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szesnastoletni

rzecz. szesnastolatek m.

Wiktionary

# szesnastolatki

dziewczynka albo samica zwierząt mająca szesnaście lat

SJP.pl

# szesnastolecie

1. okres szesnastu lat;
2. szesnasta rocznica czegoś

SJP.pl

# szesnastoletni

1. trwający szesnaście lat; przypadający za szesnaście lat;
2. będący w wieku szesnastu lat, mający szesnaście lat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający szesnaście lat

(1.2) trwający szesnaście lat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja szesnastoletnia siostra ma chłopaka w wieku dwudziestu dziewięciu lat, czego mój ojciec nie chce zaakceptować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi, AS: šesnastoletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastolecie n., szesnastolatek m., szesnastolatka ż.

Wiktionary

# szesnastoliterowy

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z szesnastu liter

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozwiązaniem krzyżówki okazało się szesnastoliterowe słowo „epistemologiczny”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: šesnastolʹiterovy

Wiktionary

# szesnastomiesięczny

mający szesnaście miesięcy, trwający szesnaście miesięcy itp.

SJP.pl

# szesnastominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający szesnaście minut

Wiktionary

# szesnastoosobowy

1. składający się z szesnastu osób;
2. przeznaczony dla szesnastu osób

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla szesnastu osób, mogący pomieścić szesnaście osób

(1.2) złożony z szesnastu osób, wykonywany przez szesnaście osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Cała szesnastoosobowa drużyna wykonała bieg dookoła sali przekazując sobie rekwizyty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: šesnast•osobovy

Wiktionary

# szesnastopiętrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i szesnastu kondygnacji położonych nad nim

Wiktionary

# szesnastoramienny

mający szesnaście ramion, odnóg itp.

SJP.pl

# szesnastościan

wielościan o 16 ścianach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o szesnastu ścianach

Wiktionary

# szesnastostopniowy

1. mający szesnaście stopni (w jakiejś skali);
2. mający szesnaście stopni, etapów

SJP.pl

# szesnastotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z szesnastu tomów, zawarty w szesnastu tomach, wydany w szesnastu tomach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biblioteka Publiczna w Radłowie wzbogaciła się o nową, unikalną pozycję - szesnastotomowy "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i Innych Krajów Słowiańskich" wydany w latach 1880-1902.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: šesnastotõmovy

Wiktionary

# szesnastotonowy

ważący szesnaście ton

SJP.pl

# szesnastotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający szesnaście tygodni

(1.2) będący w wieku szesnastu tygodni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: šesnastotygodʹńovy

Wiktionary

# szesnastowieczny

dotyczący szesnastego wieku, pochodzący z szesnastego wieku, żyjący w szesnastym wieku, dziejący się w szesnastym wieku itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się lub żył w szesnastym wieku; taki, który pochodzi z szesnastego wieku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: šesnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnastowiecze n.

Wiktionary

# szesnastozaworowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) mot. mający szesnaście zaworów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod maską auta znajduje się nowoczesna – jak na „japończyka” przystało – szesnastozaworowa jednostka benzynowa o pojemności 1800 ccm.

Wiktionary

# szesnasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 16

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 16

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po piętnastym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) szesnasta: godzina szesnasta

Wiktionary

Szesnasty, właściwie Łukasz Jakubowski (ur. 1993 w Ciemnym) – polski raper.

W 2017 roku ukończył studia z zakresu biotechnologii na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki Białostockiej.

Łukasz Jakubowski, kojarzony jest z występów w zespole hip-hopowym TSN. Prowadzi solową działalność artystyczną.

Szesnasty współpracował m.in. z takimi wykonawcami jak: Quebonafide, Białas, Filipek czy Eripe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W trzecim rozdziale, szesnastym wersie Ewangelii wg św. (świętego) Jana czytamy: „Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastɨ, AS: šesnasty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szesnasta ż., szesnastka ż.

licz. szesnaście, szesnaścioro

przedr. szesnasto-

Wiktionary

# szeszki

Miejscowości w Polsce

- Szeszki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Kowale Oleckie
- Szeszki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Wieliczki

Miejscowość na Białorusi

- Szeszki – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie werenowskim, w sielsowiecie Pirogańce

Wikipedia

# szeszupa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Polsce, na Litwie i w Rosji, lewy dopływ Niemna;

Wiktionary

Szeszupa (lit. Šešupė; ros. Шешупе; niem. Scheschuppe, Ostfluss) – rzeka w Polsce, na Litwie i w Rosji, lewy dopływ Niemna.

Początek bierze w Polsce niedaleko Suwałk. Źródła rzeki usytuowane są na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego w odległości około 500 m od doliny Czarnej Hańczy. Płynie umiarkowanym nurtem, przeplatanym bystrzami, dnem rozległej, szerokiej doliny (Zagłębienia Szeszupy), zbierając po drodze niewielkie strumienie, odprowadzające wodę z licznych torfowisk i jezior. Polska część rzeki liczy 27 km. W górnym biegu jest wartkim strumieniem, płynącym w wyraźnie zarysowanej dolinie. Do Szeszupy na terenie Polski uchodzą dwa większe dopływy: Potopka, Wigra i Szelmentka.

Wikipedia

# szetland

1. kuc rasy szetlandzkiej, mały konik dla dzieci;
2. owca rasy szetlandzkiej;
3. pies, owczarek rasy szetlandzkiej

SJP.pl

# szetlandczyk

1. mieszkaniec Szetlandów;
2. mieszkaniec Szetlandów Południowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Szetlandów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Są jeszcze w Europie narody jeszcze młodsze, gdyż trudno traktować Okcytan czy Szetlandczyków za kontynuatorów dawnych tradycji narodowych. Są to raczej próby wykorzystania, dużych niekiedy, odrębności regionalnych do odnowienia dawno przebrzmiałych tradycji narodowo-państwowych.

(1.1) W Londynie wcale nie narzekają na klimat, atoli odzywają się o Szkocji jako o kraju pozbawionym prawie słońca. Szkoci znajdują to zdanie dość śmiesznym, lecz się bardzo litują nad biednymi Szetlandczykami. (zapis uwspółcześniony).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szetlandy nmos.

:: fż. Szetlandka ż.

przym. szetlandzki

Wiktionary

# szetlandka

1. mieszkanka Szetlandów;
2. mieszkanka Szetlandów Południowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Szetlandów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szetlandy nmos.

:: fm. Szetlandczyk mos.

przym. szetlandzki

Wiktionary

# szetlandy

1. kuc rasy szetlandzkiej, mały konik dla dzieci;
2. owca rasy szetlandzkiej;
3. pies, owczarek rasy szetlandzkiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na Oceanie Atlantyckim, położony na północny wschód od wybrzeży Szkocji;

(1.2) zob. Szetlandy Południowe.

Wiktionary

Szetlandy (ang. Shetland, wym. [ˈʃɛtlənd], od średnioszkockiego Ȝetland; gael. Sealtainn) – archipelag na Oceanie Atlantyckim, około 200 km na północ od wybrzeży Wielkiej Brytanii. Stanowią odrębną jednostkę administracyjną w ramach Szkocji i stanowią część Wielkiej Brytanii z ośrodkiem administracyjnym w Lerwick.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Szetlandczyk mos., Szetlandka ż., szetland mzw.

przym. szetlandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Wyspy Szetlandzkie

Wiktionary

# szetlandzki

przymiotnik od: Szetlandy, Szetlandy Południowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szetlandami (Wyspami Szetlandzkimi), dotyczący Szetlandów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szetlandy nmos., Szetlandczyk mos., Szetlandka ż.

Wiktionary

# szew

1. chirurgiczny sposób opatrzenia rany;
2. miejsce złączenia nićmi kawałków tkaniny;
3. miejsce zespolenia dwóch kości tkanką łączną;
4. połączenie brzegów przedmiotów metalowych poprzez spawanie lub nitowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny

(1.2) anat. nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;

(1.3) anat. łącznotkankowe pasma, stanowiące miejsca przyczepu symetrycznych mięśni

(1.4) med. operacyjne zszycie tkanek miękkich;

(1.5) med. środ. nić chirurgiczna

(1.6) med. pot. blizna po operacyjnym zszyciu tkanek miękkich

(1.7) techn. połączenie brzegów metalowych elementów poprzez nitowanie lub spawanie;

Wiktionary

Szew – połączenie sąsiadujących ze sobą struktur, np.:

- szew chirurgiczny
- szew (technika) – połączenie konstrukcyjne brzegów przedmiotów
- szew (anatomia):
  - szew (anatomia stawonogów):
    - szew właściwy (sutura) – połączenie między sklerytami
    - szew rzekomy (sulcus) – uwypuklenie oskórka

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) O matko, sukienka puściła mi na szwie.

    (1.2) Szew to spojenie charakterystyczne dla kości czaszki.

    (1.4) Rana wymagała założenia pięciu szwów.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ʃɛf, AS: šef

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. szwaczka ż., szwalnia ż., podszewka ż., zaszewka ż.

    :: zdrobn. szewek m.

    czas. szyć ndk., szwać ndk.

    przym. szwowy, szwaczy, szwalniczy, szwalny

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.2) szew kostny

    (1.3) szew skórny

    (1.4) klamerka, środ. szycie

    (1.5) nić chirurgiczna

    Wiktionary

# szewach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

# szewc

rzemieślnik zajmujący się naprawą oraz wytwórstwem obuwia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) środ. druk. błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;

(2.2) przest. pot. lin

(2.3) przest. pot. ciernik

(2.4) przest. bułka groszowa z mąki żytniej

Wiktionary

- szewc – rzemieślnik
- szewc – gra
- szewc – błąd łamania tekstu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę zanieść te buty do szewca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛft͡s, AS: šefc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szewstwo n., szewcowa ż., szewcówna ż.

:: fż. szewczyni

:: zdrobn. szewczyk mos.

przym. szewski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lwów|szwydryga.; gw-pl|Górny Śląsk|szewiec.

(2.1) sierota

(2.3) koluszczka, koluszka

(2.4) szewski placek

Wiktionary

# szewce

rzemieślnik zajmujący się naprawą oraz wytwórstwem obuwia

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 10, w tym 8 podstawowych

- Szewce – część miasta Gdańsk
- Szewce – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Wisznia Mała
- Szewce – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
- Szewce – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Janów Lubelski
- Szewce – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bielsk
- Szewce – część wsi Łazy w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Radymno
- Szewce – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Sitkówka-Nowiny
- Szewce – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Samborzec
- Szewce – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Buk
- Szewce – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kleszczewo

Wikipedia

# szewcowa

żona szewca

SJP.pl

# szewcować

być szewcem, wykonywać zawód szewca

SJP.pl

# szewcowina

pogardliwie lub z politowaniem: szewc; szewczyna

SJP.pl

# szewcówna

dawniej: córka szewca

SJP.pl

# szewczak

nazwisko

SJP.pl

- Edmund Szewczak – polski ksiądz katolicki
- Janusz Szewczak – polski polityk
- Krzysztof Szewczak – polski polityk
- Tomasz Szewczak – polski sportowiec

Wikipedia

# szewczenko

Osoby o tym nazwisku:

- Andrij Szewczenko – piłkarz ukraiński
- Andrij Szewczenko – polityk ukraiński
- Anna Szewczenko – kazachska biegaczka narciarska
- Dmitrij Szewczenko – rosyjski szermierz, florecista
- Ihor Szewczenko – ukraiński prawnik i przedsiębiorca
- Maksim Szewczenko – kazachski piłkarz
- Miefodij Szewczenko – radziecki wojskowy
- Mykyta Szewczenko – piłkarz ukraiński
- Ołeksij Szewczenko – piłkarz ukraiński
- Serhij Szewczenko – ukraiński piłkarz i trener
- Serhij Szewczenko – ukraiński piłkarz i trener
- Serhij Szewczenko – ukraiński piłkarz i trener
- Tanja Szewczenko – niemiecka łyżwiarka figurowa
- Taras Szewczenko – poeta ukraiński
- Walentina Szewczenko – kirgiska zawodniczka MMA
- Wałentyna Szewczenko – ukraińska biegaczka narciarska
- Wałentyna Szewczenko – ukraińska i radziecka polityk
- Wasilij Szewczenko – radziecki funkcjonariusz organów bezpieczeństwa
- Wiaczesław Szewczenko – piłkarz ukraiński
- Witalij Szewczenko – piłkarz rosyjski i radziecki
- Władimir Szewczenko – radziecki polityk
- Władimir Szewczenko – radziecki i rosyjski polityk

Wikipedia

# szewczuk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Swiatosław Szewczuk – biskup Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, arcybiskup większy kijowsko-halicki.
- Wjaczesław Szewczuk – ukraiński piłkarz.
- Tomasz Szewczuk – polski piłkarz.
- Serhij Szewczuk – ujednoznacznienie
- Włodzimierz Szewczuk – polski psycholog.
- Jurij Szewczuk – rosyjski muzyk i poeta.
- Władimir Szewczuk – rosyjski piłkarz.
- Irina Szewczuk – rosyjska i radziecka aktorka filmowa.
- Wałerij Szewczuk – ukraiński pisarz, tłumacz i dramaturg.
- Ołeh Szewczuk – ukraiński fizyk, ekonomista i polityk.
- Edward Szewczuk – chorąży Wojska Polskiego II RP, obrońca Westerplatte.
- Jewgienij Szewczuk – naddniestrzański polityk, przewodniczący Rady Najwyższej Naddniestrza w latach 2005-2009. Prezydent Naddniestrza od 30 grudnia 2011.
- Stanisław Szewczuk – oficer techniczny Polskich Sił Powietrznych we Francji i Wielkiej Brytanii, naukowiec, wykładowca na Politechnice Wrocławskiej.
- Mateusz (Szewczuk) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego.
- Witalij Szewczuk – ukraiński piłkarz.
- Wasyl Szewczuk – duchowny greckokatolicki.

Wikipedia

# szewczyk

zdrobnienie od: szewc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. czeladnik szewca

(1.2) daw. syn szewca

Wiktionary

- Szewczyk – polskie nazwisko. Według bazy PESEL 27 stycznia 2022 roku nazwisko to nosi 21 177 Polek i 20 506 Polaków. Łącznie nazwisko to nosi 41 683 Polaków.

Osoby o nazwisku „Szewczyk”:

- Adam Szewczyk (1892-1983) – polski polityk, poseł na Sejm
- Adam Szewczyk (ur. 1960) – polski biolog
- Agnieszka Szewczyk (ur. 1952) – polska informatyczka
- Alicja Szewczyk (ur. 1936) – polska siatkarka
- Alina Tomaszewska-Szewczyk (1970–2021) – polska konserwatorka zabytków
- Andrzej Szewczyk (1950–2001) – polski artysta plastyk
- Andrzej Szewczyk (ur. 1950) – polski polityk, samorządowiec, ekonomista
- Anna Szewczyk (ur. 1957) – polska plastyczka
- Artur Szewczyk (1905–1973) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, urzędnik
- Bartosz Szewczyk (ur. 1998) – polski zawodnik mieszanych sztuk walki (MMA)
- Bronisław Szewczyk (1923–2009) – polski rolnik, polityk
- Grażyna Szewczyk (ur. 1945) – polska germanistka, skandynawistka, polonistka
- Dariusz Szewczyk – polski konsul
- Dariusz Szewczyk (1954–2023) – polski radiowiec
- Feliks Szewczyk (1863–1932) – polski malarz
- Filip Szewczyk (ur. 1978) – polski siatkarz
- Helena Szewczyk – polska prawniczka
- Hubert Szewczyk (ur. 1963) – polski piłkarz
- Irena Szewczyk (ur. 1947) – polska aktorka, nauczycielka akademicka
- Iwona Szewczyk (ur. 1970) – polska malarka
- Jacek Szewczyk (ur. 1966) – polski gitarzysta rockowy
- Jan Szewczyk (ujednoznacznienie)
- Jarosław Szewczyk (ur. 1972) – polski architekt
- Jerzy Szewczyk (ujednoznacznienie)
- Józef Szewczyk (1931–2022) – generał brygady Wojska Polskiego, naczelny prokurator wojskowy w latach 1975–1984
- Krystyna Bieńkowska-Szewczyk (ur. 1952) – polska wirusolożka
- Krzysztof Szewczyk (ujednoznacznienie)
- Leszek Szewczyk (1941–2021) – polski lekarz pediatra
- Maciej Szewczyk (ur. 1989)– polski hokeista
- Małgorzata Szewczyk (1828–1905) – polska zakonnica
- Marek Szewczyk (ur. 1954) – polski prawnik
- Maria Szewczyk-Szlachta – polska harcerka
- Maria Szewczyk – polska prawniczka
- Michał Szewczyk (ujednoznacznienie)
- Mieczysław Szewczyk (ur. 1962) – polski piłkarz
- Mirosław Szewczyk (ur. 1960) – polski koszykarz
- Monika Szewczyk – polska kuratorka sztuki
- Serafina (Nadzieżna Wiktorowna Szewczyk) (ur. 1963) – ukraińska mniszka prawosławna
- Piotr Szewczyk (1908–1988) – cichociemny, żołnierz Armii Krajowej
- Roman Szewczyk (1915–1952) – polski historyk gospodarki
- Roman Szewczyk (ur. 1965) – polski piłkarz
- Ryszard Szewczyk (ur. 1938) – polski trener
- Ryszard Szewczyk (ur. 1960) – polski piłkarz
- Stanisław Szewczyk (1947–2010) – polski hokeista
- Szymon Szewczyk (ur. 1982) – polski koszykarz
- Tadeusz Szewczyk (1921–1986) – polski architekt
- Wilhelm Szewczyk (1916–1991) – prozaik, publicysta, krytyk literacki, polityk
- Władysław Szewczyk (ur. 1939) – polski duchowny katolicki
- Zbigniew Szewczyk (ur. 1968) – polski piłkarz
- Zdzisław Szewczyk (1921–1993) – polski dyplomata
- Zenon Szewczyk (1927–2013) – polski lekarz nefrolog

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szewc mos., szewstwo n.

przym. szewski

Wiktionary

# szewczykowski

nazwisko

SJP.pl

# szewczyna

pogardliwie lub z politowaniem: szewc; szewcowina

SJP.pl

# szewczyni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. forma żeńska od: szewc

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɛfˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: šefčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. szewc.

Wiktionary

# szewek

zdrobnienie od: szew

SJP.pl

# szewiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zaw. szewc

Wiktionary

# szewielin

materiał termoizolacyjny z lnianych wyczesków

SJP.pl

# szewiński

nazwisko

SJP.pl

# szewiot

tkanina z wełny owiec rasy o tej samej nazwie

SJP.pl

Szewiot (ang. cheviot od wzgórz Cheviot w Wielkiej Brytanii) – tkanina wełniana, szorstka, lekko połyskliwa o skośnych splotach, wytwarzana co najmniej od XIX wieku.

Z wyglądu mało elegancka, ma tendencje do wybłyszczania, jednak bardzo odporna na działania mechaniczne w czasie noszenia. Używana na odzież mundurową, ubrania, kostiumy, mundurki szkolne, ubiory sportowe i plażowe, a tania półwełniana – na płaszcze.

Wikipedia

# szewiotowy

przymiotnik

(1.1) włók. wykonany z szewiotu

(1.2) zool. dotyczący owcy odmiany szewiot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szewiot mrz. mzw., szewiotowość ż.

Wiktionary

# szewnica

szewnica miętówka, szewnica bzówka, szewnica pokrzywnica - gatunki motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. motyl z gatunku szewnica miętówka

Wiktionary

Szewnica – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Jadów. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gąsienica szewnicy szła po liściu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szewnica miętówka

Wiktionary

# szewno

Szewno – (niem. Schewno, od 1907 Mendenau) wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Świekatowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# szewo

Szewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Lubień Kujawski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 138 mieszkańców. Jest dziewiętnastą co do wielkości miejscowością gminy Lubień Kujawski.

Wikipedia

# szewret

imitacja skóry szewro

SJP.pl

# szewro

wyprawiona skóra kozia, używana w galanterii; giemza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. wyprawiona skóra kozia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛvrɔ, AS: ševro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) giemza

Wiktionary

# szewrolet

samochód marki Chevrolet; chevrolet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mot. samochód marki Chevrolet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mógłbyś sprawdzić, czy nie mają wycieraczek do szewroleta?

Wiktionary

# szewron

1. naszywka na mundurze w kształcie litery V, oznaczająca stopień podoficerski; chevron, krokiewka;
2. tkanina o splocie w kształcie litery V

SJP.pl

- szewron – jedna z graficznych reprezentacji znaku cudzysłowu
- szewron – V-kształtna naszywka na rękawie munduru wojskowego
- Szewron (lotnictwo)
- szewron – wyrostek kręgów ogonowych
- krokiew, zwana też szewronem – figura heraldyczna

Wikipedia

# szewrowy

przymiotnik od: szewro

SJP.pl

# szewski

dotyczący szewca

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szewcem lub szewstwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Andersenowie zajmowali jedną izbę, gdzie był warsztat szewski, sypialnia i kuchnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛfsʲci, AS: šefsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szewc m., szewczyk m., szewstwo n.

Wiktionary

# szewstwo

Szewstwo – rzemiosło związane z produkcją i naprawą obuwia. Jest to zawód zanikający, większość butów jest wykonywana w dużych fabrykach. Rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje szewstwa: ręczne i maszynowe. Pierwsze różni się od drugiego ceną, czasem produkcji, jak i jakością obuwia.

Rzemieślnik zajmujący się szewstwem to szewc.

W 1973 w Warszawie utworzono Muzeum Cechu Rzemiosł Skórzanych.

Wikipedia

# szezlong

rodzaj kanapy z jednym oparciem, służącej do wypoczynku w pozycji półleżącej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spojrzenie jej pada na stolik stojący tuż obok szezlonga i na książkę do nabożeństwa oprawną w kość słoniową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɛzlɔ̃ŋk, AS: šezlõŋk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. szeslong, gwara. krześląg

Wiktionary

# szełoń

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w obwodach pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodzi do jeziora Ilmen

Wiktionary

# szibach

w judaizmie: tradycyjny okres żałoby trwający siedem dni po pogrzebie bliskiego krewnego, polegający na nieopuszczaniu domu; sziwa, szibah

SJP.pl

# szibah

w judaizmie: tradycyjny okres żałoby trwający siedem dni po pogrzebie bliskiego krewnego, polegający na nieopuszczaniu domu; sziwa, szibach

SJP.pl

# sziber

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. zasuwa, rygiel

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szyber.

Wiktionary

# szibolet

hasło rozpoznawcze zawierające wyrazy lub zgłoski, których cudzoziemiec nie potrafi wymówić; szybolet

SJP.pl

# szijon

zamek w Szwajcarii; Chillon

SJP.pl

# szikimowy

kwas szikimowy - hydroksykwas karboksylowy dodawany do kosmetyków

SJP.pl

# sziksa

szyksa; w środowisku żydowskim:
1. młoda Żydówka niewykonująca praktyk religijnych;
2. nieżydowska dziewczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. środ. dziewczyna nie-Żydówka;

Wiktionary

Sziksa (jidysz שיקסע, YIVO: shikse, shikses; ang. shikse/schikse/schiksa/shiksa, MAF: [ˈʃɪksə]) – słowo z języka jidysz, zapożyczone w wielu językach europejskich m.in. polskim, angielskim, niemieckim czy ukraińskim, stosowane na określenie młodej, przeważnie atrakcyjnej, kobiety nie-Żydówki i jest określeniem o raczej pejoratywnym wydźwięku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. siksa ż.

Wiktionary

# szimoza

pikrynian amonu, krystaliczna substancja stosowana jako materiał wybuchowy

SJP.pl

Szimoza – materiał wybuchowy, forma kwasu pikrynowego opracowana przez japońskiego chemika Masachikę Shimosego i nazwana od jego nazwiska. Szimoza była używana przez Japońską Cesarską Marynarkę Wojenną w czasie wojny japońsko-rosyjskiej i II wojny światowej.

Wikipedia

# szinto

politeistyczny kult religijny w Japonii; sintoizm; shintoizm; szynto; szyntoizm; sinto; szintoizm; shinto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. zob. shinto.

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃʲĩntɔ, AS: šʹĩnto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szintoizm m., szintoista m., szintoistka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) shintoizm, sintoizm

Wiktionary

# szintoista

wyznawca szintoizmu - kultu religijnego w Japonii; shintoista, sintoista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca shinto/szintoizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szintoizm m., szinto n., shinto n.

:: fż. szintoistka

Wiktionary

# szintoistka

→ szintoista; shintoistka, sintoistka

SJP.pl

# szintoistyczny

przymiotnik od: sinto

SJP.pl

# szintoizm

politeistyczny kult religijny w Japonii; sintoizm; shintoizm; szynto; szyntoizm; szinto; sinto; shinto

SJP.pl

Wikipedia

# szipa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. górn. szufla, łopata

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sipa.

Wiktionary

# sziraski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szirazem, dotyczący Szirazu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sziraz mrz.

Wiktionary

# sziraz

miasto w Iranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Wiktionary

Sziraz (pers. شیراز) – miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji. Jest szóstym co do wielkości miastem w kraju i jednym z głównych ośrodków kulturalnych i przemysłowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sziraski

Wiktionary

# szirotan

skóra garbowana przy użyciu oleju rzepakowego

SJP.pl

# szisbuda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. strzelnica

Wiktionary

# szisza

rodzaj fajki wodnej; nargile, nargila

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

Wiktionary

Szisza (arab. ‏شيشة‎) (nazwa egipska), zwana też nargilami (arab. ‏نرجيلة‎) (nazwa pochodząca z Libanu) lub argilą (arab. ‏أرجيلة‎), lub hookah (arab. ‏حقة‎, urdu ‏حقہ‎) – rodzaj fajki wodnej do palenia. Pochodzi z Indii, a zyskała popularność zwłaszcza w krajach arabskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedno palenie sziszy trwa zazwyczaj ponad 40 minut i składa się z 50–200 zaciągnięć [...] (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃʲiʃa, AS: šʹiša

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nargile

Wiktionary

# sziszapangma

szczyt w Himalajach; Gosainthan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. ośmiotysięcznik na terytorium Tybetu w Wysokich Himalajach;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza Polka stanęła na Sziszapangmie we wrześniu 1987 roku.

Wiktionary

# sziwa

w judaizmie: tradycyjny okres żałoby trwający siedem dni po pogrzebie bliskiego krewnego, polegający na nieopuszczaniu domu; szibah, szibach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. stwórca, opiekun i niszczyciel świata, jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] oni nie zasypiają gruszek w popiele i na Sziwie ich światopogląd się nie kończy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃʲiva, AS: šʹiva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Śiwa mos.

Wiktionary

# szkaciorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. osoba grająca w skata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stu szkaciorzy walczy o puchar w turnieju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkat͡ɕɔʃ, AS: škaćoš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skat mrz.

Wiktionary

# szkafut

pokład między rufą a bakiem na żaglowcu

SJP.pl

Szkafut - tak nazywana jest na żaglowcach i dużych jachtach ta część pokładu jednostki, która znajduje się na śródokręciu, pod warunkiem jednak, iż jest ona położona na niższym poziomie niż pokłady: dziobowy (fordek) i rufowy (achterdek).

Wikipedia

# szkalować

1. mówić o kimś źle, rzucać oszczerstwa; obmawiać, oczerniać;
2. rzadko: mówić o czymś źle, zaprzeczać wartości czegoś; znieważać;
3. szkalować się - szkalować jeden drugiego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. oszkalować)

(1.1) rozgłaszać fałszywe informacje; rzucać oszczerstwa

czasownik zwrotny niedokonany szkalować się (dk. oszkalować się)

(2.1) szkalować siebie nawzajem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkalowanie n.

przym. szkalowany, szkalujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obmawiać, oczerniać

(2.1) oczerniać się

Wiktionary

# szkalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szkalować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szkalować ndk.

Wiktionary

# szkalunek

potocznie: szkalowanie, obmawianie, oczernianie

SJP.pl

# szkandela

dawniej: termofor do ogrzewania pościeli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli

Wiktionary

Szkandela – podgrzewacz pościeli w kształcie płaskiego naczynia podobnego do patelni z pokrywą na długiej rękojeści.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) I jak nagrzana szkandela pierzynie, tak ona oddaje ciepło lądowi? – upewniła się. – Tak. Oddaje ciepło… Co to jest szkandela? – Nie znacie tego? – Wytrzeszczyła oczy.

Wiktionary

# szkapa

lichy, nędzny, zabiedzony koń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. lub pogard. lichy, chudy koń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza szkapa zdechnie pewnie przed wieczorem.

(1.1) Pieklił się o te dwie chorowite szkapy, które gospodyni kazała zaprowadzić do rzeźnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapię n.

:: zdrobn. szkapka ż., szkapina ż.

:: zgrub. szkapisko n., szkapsko n.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chabeta, rosynant, muc, mucyk; gwara. chudoba, marcha; stpol. myrcha

Wiktionary

# szkapi

przymiotnik

(1.1) pochodzący od szkapy, odnoszący się do szkapy

(1.2) charakterystyczny dla szkapy, mający cechy szkapy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dała nam gotowanego szkapiego mięsa i kazała je zapijać grogiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapka ż., szkapina ż., szkapisko n., szkapsko n.

czas. szkapieć ndk.

Wiktionary

# szkapię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) słaba, niewielka szkapa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stojące przy płocie szkapię skubało źdźbła traw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapka ż., szkapina ż., szkapisko n., szkapsko n.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkapka, szkapina

Wiktionary

# szkapieć

czasownik niedokonany

(1.1) pot. gasnąć w oczach, podupadać na zdrowiu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Leon nagle zaczął szkapieć i po trzech miesiącach już go nie było między żywymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapsko n., szkapisko n., szkapka ż.

przym. szkapi

Wiktionary

# szkapina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szkapa

(1.2) mała, licha szkapa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Tę szkapinę nazywasz klaczką?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapisko n., szkapsko n., szkapka ż.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkapię, szkapka

Wiktionary

# szkapisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: szkapa

(1.2) stara, licha szkapa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Staremu poczciwemu szkapisku dano owsa i odprowadzono do stajni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapsko n., szkapka ż.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szkapsko

Wiktionary

# szkapka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szkapa

(1.2) mała, licha szkapa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyprowadź tę twoją szkapkę wieczorem, niech weterynarz sprawdzi jej uzębienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapisko n., szkapsko n., szkapina ż.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkapię, szkapina

Wiktionary

# szkaplerz

1. prostokątne sukno z otworem na głowę zakładane na habit;
2. medalik z wizerunkiem lub symbolem religijnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit

(1.2) rel. dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie

(1.3) rel. medalik z wizerunkiem Matki Boskiej

Wiktionary

Szkaplerz (łac. scapulare od scapula – ramiona, barki, plecy) – sakramentalium katolickie przyjmujące trzy formy:

- wierzchnia część habitu w niektórych zakonach (karmelici, karmelici bosi, dominikanie, benedyktyni, cystersi, trynitarze, serwici) w postaci szerokiego płata materiału z otworem na głowę, takiego samego z jakiego uszyta jest tunika i zazwyczaj w tym samym co ona kolorze. Szkaplerz okrywa barki oraz sięga na plecy i na piersi. W zakonach męskich na szkaplerz nakłada się pelerynkę z przyszytym do niej kapturem i płaszcz. Szkaplerza nie należy mylić z kukullą.
- dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Bożej i Chrystusa, ew. ich wizerunkami, połączone tasiemkami, jeden noszony na piersi, drugi na plecach.
- medalik z wizerunkiem Maryi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) zastaję jednego z ojców franciszkanów, który mi daje swój szkaplerz do pocałowania.

(1.2) Widocznie kaduk mnie opętał i nosił. Ale z duszą chrześcijańską nie tak to łatwo; odpiąłem ja kurtkę, sięgam pod koszulę, a szkaplerz na wierzch wykładam i z dobrą miną znowu ku drodze zawracam.

(1.2) Oto mam na sobie szkaplerz, w którym zaszyte są relikwie świętego Wojciecha (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkaplɛʃ, AS: škapleš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkaplerzność ż.

:: zdrobn. szkaplerzyk m.

przym. szkaplerzny, szkaplerzowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) medalik

Wiktionary

# szkaplerzny

→ szkaplerz

SJP.pl

#### Patrz:

szkaplerz

# szkapowaty

przypominający wyglądem szkapę

SJP.pl

# szkapsko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: szkapa

(1.2) stara, licha szkapa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Włosi skupują szkapska na mięso.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapisko n., szkapka ż.

czas. szkapieć ndk.

przym. szkapi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szkapisko

Wiktionary

# szkarada

bardzo brzydka rzecz lub osoba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co szkaradne

(1.2) osoba lub rzecz szkaradna

Wiktionary

Szkarada – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie gostynińskim, w gminie Sanniki.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 577 relacji Łąck-Sochaczew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marcysię przerażała szkarada jego twarzy.

(1.2) Przed stajnią stała wychudzona szkarada a nie klacz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkaradność

Wiktionary

# szkaradek

nazwisko

SJP.pl

# szkaradnica

gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny skorpenowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szpetna kobieta

(1.2) icht. nazwa systematyczna|Synanceia verrucosa|ref=tak., jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

Wiktionary

Szkaradnica, synanceja (Synanceia verrucosa) – drapieżna ryba morska z rodziny skorpenowatych (często zaliczana do rodziny szkaradnicowatych Synanceiidae). Poławiana, hodowana w akwariach. Uważana za jedno z najbardziej jadowitych zwierząt morskich. Ukłucia mogą być śmiertelne dla człowieka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oskar nazwał mnie szkaradnicą, nienawidzę tego chłopaka.

(1.2) Zagrzebujące się w mulistym dnie szkaradnice czatują na przepływające ofiary.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie, szkaradniej

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) synanceja

Wiktionary

# szkaradnie

przysłówek

(1.1) ze szkaradnością, wstrętnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bożena ubrała się szkaradnie i w dodatku piła cały wieczór.

(1.1) Najszkaradniej zachował się Zbysław.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) haniebnie, obrzydliwie, ohydnie, potwornie, wstrętnie

Wiktionary

# szkaradnieć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zeszkaradnieć)

(1.1) stawać się szkaradnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kochana Julcia szkaradnieje, żyjąc z tym potworem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n.,szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n., zeszkaradnienie n.

czas. zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

# szkaradniej

stopień wyższy od przysłówka: szkaradnie

SJP.pl

# szkaradniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: szkaradny

SJP.pl

# szkaradnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stawanie się coraz bardziej szkaradnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n., zeszkaradnienie n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

# szkaradnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brzydki i podły mężczyzna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W końcu dozorca znalazł sposób na tych szkaradników sikających w bramie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podlec, potwór

Wiktionary

# szkaradność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szkaradne; cecha tych, którzy są szkaradni

Wiktionary

Zespół Hurler, zwany również mukopolisacharydozą typu I, MPS I, chorobą maszkaronów (maszkaronizm) lub gargoilizmem (Gargantua – król, bohater powieści Rabelaisego ogromnych rozmiarów) – zaburzenie genetyczne objawiające się niedoborem alfa-L iduronidazy, która jest enzymem rozszczepiającym mukopolisacharydy. Brak tego enzymu powoduje wbudowywanie do organizmu siarczanu heparanu oraz siarczanu dermatanu co powoduje uszkodzenie narządów (m.in. serca, wątroby, mózgu). Zaburzenie metabolizmu mukopolisacharydów wywołuje upośledzenie umysłowe i fizyczne (duża głowa, groteskowe, grube rysy twarzy). Śmierć następuje najpóźniej około 10. roku życia.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n., szkaradziejstwo n., szkaradstwo n., szkaradnik mos., szkaradnienie n., szkaradnica ż., szkarada ż.

czas. szkaradnieć, zeszkaradnieć

Wiktionary

# szkaradny

1. budzący wstręt pod względem fizycznym lub pod względem moralnym;
2. dokuczliwy, uciążliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. wyjątkowo brzydki; budzący odrazę pod względem fizycznym

(1.2) książk. wyjątkowo zły; budzący odrazę pod względem moralnym

(1.3) książk. wyjątkowo dokuczliwy, dający się mocno we znaki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pomiędzy tandetnymi, brzydkimi wersalkami i jakąś szkaradną meblościanką, wciśnięte było… biurko.

(1.1) Biała taksówka wynajęta w Palermo dowiozła ją pod same drzwi jej rodzinnego domu, szkaradnego, wąskiego, trzypiętrowego budynku przy ul. Scorsone 24.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkaˈradnɨ, AS: škaradny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n., szkaradziejstwo n., szkaradstwo n., szkaradnik mos., szkaradnienie n., szkaradnica ż., szkarada ż., szkaradność ż.

przysł. szkaradnie

czas. szkaradnieć, zeszkaradnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstrętny, paskudny

(1.2) nikczemny, podły

(1.3) wstrętny

Wiktionary

# szkaradowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Jutrosin;

Wiktionary

Szkaradowo – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Jutrosin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Janina powiedziała, że nie wyjedzie ze Szkaradowa za żadne skarby.

Wiktionary

# szkaradstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. szkaradna osoba lub rzecz

(1.2) rzad. podły uczynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamykaj, żeby nam tego szkaradstwa nie powłaziło do sieni!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradzieństwo

(1.2) podłość, szkaradztwo, szkaradzieństwo

Wiktionary

# szkaradziejstwo

1. osoba lub rzecz budząca odrazę swoim wyglądem; szkaradzieństwo;
2. czyn naganny moralnie, postępek budzący wstręt; szkaradzieństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. szkaradna osoba lub rzecz

(1.2) daw. podły uczynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Kiedy zapłacą, za te szkaradziejstwa, których się dopuścili w ziemi wołyńskiej?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo, szkaradzieństwo

(1.2) podłość, szkaradztwo, szkaradzieństwo

Wiktionary

# szkaradzieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szkaradna osoba lub rzecz

(1.2) podły uczynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z jamy wypełzło jakieś szkaradzieństwo, które suka zaczęła zaraz obszczekiwać.

(1.2) Miłosław cierpliwie znosił wszystkie jej szkaradzieństwa, a prowadziła się rzeczywiście żałośnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo

(1.2) podłość, szkaradztwo

Wiktionary

# szkaradztwo

potocznie o czymś lub o kimś okropnym, wstrętnym; szkaradzieństwo, paskudztwo, brzydactwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szkaradna osoba lub rzecz

(1.2) podły uczynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To kot naznosi nam tych szkaradztw na wycieraczkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n.

czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

przym. szkaradny

przysł. szkaradnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo, szkaradzieństwo

(1.2) podłość, szkaradzieństwo

Wiktionary

# szkarlatyna

ostro przebiegająca choroba zakaźna wieku dziecięcego wywołana przez paciorkowce, charakteryzująca się bólem gardła, wysoką gorączką i drobną czerwoną wysypką; płonica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostra, bakteryjna choroba zakaźna, najczęściej dotycząca dzieci, wywoływana przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), objawiająca się m.in. gorączką, bólem gardła, czerwoną, drobnoplamistą wysypką czy tzw. malinowym językiem

Wiktionary

Płonica, szkarlatyna (łac. scarlatina) – choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Streptococcus pyogenes – paciorkowca grupy A. Objawy obejmują ból gardła, gorączkę, bóle głowy, obrzęk węzłów chłonnych i charakterystyczną wysypkę na skórze. Wysypka jest czerwona i przypomina papier ścierny; zwykle pojawia się na klatce piersiowej i rozprzestrzenia po całym ciele z wyjątkiem dłoni i podeszw stóp. Na twarzy zaczerwienione są zwykle policzki, podczas gdy okolica ust pozostaje blada. Wysypka blednie pod naciskiem, zwykle utrzymuje się przez około tydzień. Skóra może się następnie złuszczać. Mogą też występować zaczerwienia w zgięciach łokci i pod kolanami. Początkowo na języku pojawia się biały lub żółtawy nalot, który z czasem ustępuje, odsłaniając zaczerwieniony język, przypominający truskawkę lub malinę.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szkarłat mrz.

przym. szkarłatny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płonica

Wiktionary

# szkarlatynowy

→ szkarlatyna; płoniczy

SJP.pl

# szkarlet

regionalnie: pelargonia, muszkatel; skarlet

SJP.pl

# szkarpa

regionalnie: skarpa

SJP.pl

Skarpa, szkarpa, przypora – pionowy element konstrukcyjny budowli, mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku w postaci filara. Zadaniem przypory jest wzmocnienie ściany oraz przenoszenie ciężaru sklepienia (lub sklepień) budowli na podłoże (grunt, fundament).

Wikipedia

# szkarłacica

ryba z rodziny płastug, żyjąca w Oceanie Atlantyckim i Morzu Północnym

SJP.pl

# szkarłat

kolor ciemnoczerwony, podobny do koloru krwi; purpura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szkarłatny kolor

(1.2) szkarłatna tkanina, ubiór z takiej tkaniny

Wiktionary

Szkarłat – kolor znany jako czerwień królewska; w medycynie kolor utlenowanej krwi (w przeciwieństwie do karmazynu). Otrzymywany był z czerwca polskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Odziany w szkarłat wyszedł na dziedziniec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarlatyna ż., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnik mzw., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

czas. szkarłatnieć ndk.

przym. szarłatowaty, szkarłatny, szkarłatowy, szarłatny

przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amarant, karmazyn, purpura; stpol. szarłat

Wiktionary

# szkarłatka

Szkarłatka, alkiermes (Phytolacca L.) – rodzaj roślin z rodziny szkarłatkowatych (alkiermesowatych). Obejmuje 26 gatunków. Rośliny te spotykane są na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy) w strefie tropikalnej i subtropikalnej, z największym zróżnicowaniem na półkuli północnej, przy czym w Europie, Australii, północnej Afryce rośliny te występują jako introdukowane. W Polsce dwa gatunki notowane są jako przejściowo dziczejące (efemerofity) – szkarłatka amerykańska P. americana i szkarłatka jagodowa P. acinosa.

Wikipedia

# szkarłatkowate

rodzina roślin z rzędu goździkowców; alkiermesowate

SJP.pl

Szkarłatkowate, alkiermesowate (Phytolaccaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu goździkowców (Caryophyllales). Należą do niej w ujęciu systemu APG IV z 2016 roku 4 rodzaje z 32 gatunkami. Wcześniej do rodziny zaliczano 12 do 17 rodzajów. Rośliny te zamieszkują głównie kraje tropikalne i subtropikalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Środkowej i południowej Afryce.

Wikipedia

# szkarłatkowaty

o cechach szkarłatkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# szkarłatnica

glon morski z typu krasnorostów; porfira

SJP.pl

# szkarłatnik

ślimak z rodziny rozkolcowatych, zamieszkujący ciepłe morza pełnosłone; purpurowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Thais haemastoma., ślimak morski o ozdobnej kolczastej muszli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W starożytności wydzielinę szkarłatników wykorzystywano do wytwarzania szkarłatnego barwnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarłat mrz., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

czas. szkarłatnieć ndk.

przym. szarłatowaty, szkarłatny, szkarłatowy, szarłatny

przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) purpurowiec

Wiktionary

# szkarłatnoczerwony

czerwony o szkarłatnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) czerwony o szkarłatnym odcieniu

Wiktionary

# szkarłatnowłosy

mający szkarłatne, intensywnie rude włosy

SJP.pl

# szkarłatny

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkarˈwatnɨ, AS: škaru̯atny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkarlatyna ż., szkarłat mrz., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnik mzw., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

czas. szkarłatnieć ndk.

przym. szarłatowaty

:: przest. szkarłatowy, szarłatny

przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemnoczerwony, krwisty, krwistoczerwony; przest. szkarłatowy, szarłatny

Wiktionary

# szkarłupień

przedstawiciel jednego z typów bezkręgowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Echinodermata|Klein|ref=tak., typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oprócz tych najpopularniejszych gromad i gatunków konchiologia zajmuje się ślimakami lądowymi, skorupiakami, szkarłupniami, w tym jeżowcami.

(1.1) Szkielet szkarłupni jest zbudowany z płytek wapiennych, połączonych za pomocą mięśni i tkanki łącznej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szkarłupniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. szkarłupnia

Wiktionary

# szkarłupnie

typ zwierząt należący do bezkręgowców

SJP.pl

Wikipedia

# szkatuła

nazwisko

SJP.pl

# szkatułeczka

zdrobnienie od: szkatułka

SJP.pl

# szkatułka

skrzynka do przechowywania kosztowności, pieniędzy itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szkatuła

(1.2) małe, zamykane pudełko na biżuterię lub inne cenne drobiazgi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkaˈtuwka, AS: škatuu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkatuła ż.

przym. szkatułkowy, szkatułowy

Wiktionary

# szkatułkowy

→ szkatułka

SJP.pl

#### Patrz:

szkatułka

# szkatułowy

→ szkatuła

SJP.pl

#### Patrz:

szkatuła

# szkic

1. określenie wstępnej wersji dzieła sztuki, najczęściej odręcznego rysunku ołówkiem;
2. artykuł lub rozprawa naukowao dużym stopniu ogólności;
3. krótki utwór prozatorski bez wyraźnej fabuły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

(1.2) rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)

(1.3) przen. zarys, konspekt, plan pracy

(1.4) liter. krótki utwór prozą przypominający opowiadanie, ale bez wyraźnie zarysowanej fabuły

Wiktionary

Szkic – wstępny zarys realizacji koncepcji artystycznej, ulegający zmianom w czasie rozwoju projektu. Szkic może stanowić dokumentację, obrazującą proces twórczy od szkicu do ukończonej pracy. Szkicem można również nazwać swobodnie wykonany rysunek o charakterze notatki, służącej później do stworzenia na jego podstawie bardziej szczegółowego dzieła w pracowni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już sam szkic obrazu wyglądał oszałamiająco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃʲcit͡s, AS: šʹḱic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkicownik m., szkicowość ż., szkicowanie n.

czas. szkicować ndk., naszkicować dk.

przym. szkicowy

przysł. szkicowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rysunek

(1.2) plan

Wiktionary

# szkicować

1. rysować, malować coś od ręki, w głównych zarysach;
2. opracowywać coś ramowo, pobieżnie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. naszkicować)

(1.1) szt. wykonywać szkic jako zarysy rysunku

(1.2) przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkic mrz., szkicowanie n., szkicownik mrz.

czas. naszkicować

przym. szkicowy

przysł. szkicowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bazgrać, gryzmolić, mazać, nakreślać, rysować

(1.2) formułować, nakreślać, zarysowywać

Wiktionary

# szkicowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa czynności sporządzania szkicu (plastycznyastycznego, literackiego, technicznego)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃʲcit͡sɔˈvãɲɛ, AS: šʹḱicovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkic m., szkicownik m., szkicowość ż., szkicówka ż.

czas. szkicować, naszkicować

przym. szkicowy

przysł. szkicowo

Wiktionary

# szkicówka

kalka szkicowa

SJP.pl

# szkicownik

blok do szkicowania; teczka zawierająca szkice malarskie

SJP.pl

Szkicownik (ang. The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent.) – zbiór 34 esejów, szkiców i opowiadań Washingtona Irvinga wydany w latach 1819–1820.

Zbiór zawierał m.in. opowiadania Legenda o Sennej Kotlinie i Rip Van Winkle. Wydając ten zbiór Irving po raz pierwszy użył pseudonimu Geoffrey Crayon.

Wikipedia

# szkieber

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. pogard. Niemiec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najpierw weź pan ścierę i zetrzyj stolik, bo ten szkieber nachlapał zupą. — Oczywiście. – Przymilny uśmiech ani na moment nie zniknął z okrągłej twarzy kelnera. – Niemiec zawsze nachlapie. Taki naród, panie szanowny…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiebrzyca ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fryc, helmut

Wiktionary

# szkielecik

zdrobnienie od: szkielet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: szkielet (kości)

(1.2) zdrobn. od: szkielet (podstawa)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak godzą się te drapieżniki z bezbronnymi pingwinkami Adeli […]? Odpowiedź na to pytanie dają bielejące tu i ówdzie szkieleciki piskląt. Jedne oczyszczone dokładnie z mięsa, inne ledwie napoczęte z wyżartymi wnętrznościami.

(1.2) Na tym nędznym szkieleciku postanowiłem oprzeć ogromną obudowę historyczną dwudziestu lat niezwykle dramatycznych wydarzeń, których dokumentacja była już po wielekroć opisywana w dziełach naukowych i popularnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkielet m.

przym. szkieletowy

Wiktionary

# szkielet

1. mocna, twarda konstrukcja wchodząca w skład żywego organizmu ludzkiego bądź zwierzęcego, zbudowana z substancji organicznej lub nieorganicznej, pełniąca funkcję podporową, ochronną i usztywniającą w stosunku do miękkich części organizmu, np. szkielet ochronny, właściwy; układ szkieletowy, układ kostny, kościotrup;
2. system konstrukcyjny budowli lub urządzenia technicznego w postaci przestrzennego układu prętów konstrukcyjnych - sztywno ze sobą połączonych elementów pionowych (słupów) i poziomych (belek), np. szkielet, samolotu, statku; rdzeń;
3. potocznie: zrąb czegoś, podstawowe elementy, najważniejsze fragmenty czegoś, np. szkielet utworu, obrazu; trzon, podstawa, fundament, rdzeń;
4. potocznie: to, co pozostało po zniszczeniu budowli lub urządzenia; szczątki, ruiny, zgliszcza;
5. w kulturze: personifikacja śmierci - wyobrażenie śmierci w postaci kościotrupa, np. taniec szkieletów; kościotrup, kostucha, kostusia, śmierć;
6. potocznie: ktoś bardzo chudy, wynędzniały; kościotrup, chudzielec, chudzina, chuderlak;
7. potocznie: szkielet w szafie - wstydliwie ukrywana tajemnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ogół kości w danym organizmie;

(1.2) techn. podstawa konstrukcji

(1.3) przen. struktura, ogólny zarys czegoś

Wiktionary

Szkielet nadaje kształt i stanowi podporę elementów składowych obiektu złożonego. Wyróżniamy następujące szkielety:

- obiektów technicznych:
  - szkielet budowli,
  - szkielet pojazdu (samochodu, samolotu),
  - szkielet kadłuba jednostki pływającej,
  - szkielet broni palnej,

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Nauczyłem się już wszystkich kości ludzkiego szkieletu.

  (1.2) Zbiłem z listewek szkielet latawca, teraz musimy go obciągnąć papierem i przymocować ogon.

  (1.3) Na razie przygotowałem szkielet programu, teraz musimy dopracować szczegóły.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈʃʲcɛlɛt, AS: šʹḱelet

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. szkieletor m., szkieletówka ż., Szkieletczyzna ż.

  :: zdrobn. szkielecik m.

  przym. szkieletowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) kościec, układ kostny

  Wiktionary

# szkieletczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) iron. Kielecczyzna w czasach zaboru rosyjskiego i okresu międzywojennego, w odniesieniu do panującej wówczas na tym terenie biedy i przeludnienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkielet mrz.

Wiktionary

# szkieletowaty

przypominający kształtem szkielet

SJP.pl

# szkieletowy

przymiotnik

(1.1) związany ze szkieletem kostnym, dotyczący szkieletu kostnego

(1.2) taki, który ma konstrukcję ze sztywno połączonych prętów

(1.3) taki, który stanowi zarys czegoś, podstawę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ, AS: šʹḱeletovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkielet m., szkielecik m., szkieletor m., szkieletówka ż.

Wiktionary

# szkieletyzowanie

w rolnictwie: sposób żerowania niektórych owadów i roztoczy na liściach, polegający na wyjadaniu miękiszu zielonego wraz z nabłonkiem bez naruszania systemu wiązek przewodzących

SJP.pl

# szkier

(zwykle w liczbie mnogiej) granitowa wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec i fale morskie, występująca u wybrzeży Półwyspu Skandynawskiego; scher, skjer, szer, skjor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. skalista wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec;

Wiktionary

Szkier (również skier, skjer, szer) – skalista wysepka, muton, powstały w wyniku niszczenia podłoża przez lodowiec oraz zalania. Szkiery charakterystyczne są dla bałtyckich wybrzeży Szwecji i Finlandii (np. Wyspy Alandzkie), zachodnich wybrzeży Norwegii oraz wybrzeży Alaski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U wybrzeży Szwecji znajduje się mnóstwo malowniczych szkierów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃʲcɛr, AS: šʹḱer

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szkierowy

Wiktionary

# szkierowy

przymiotnik od: szkier

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. o wybrzeżu: pokryty szkierami; zawierający dużo małych, skalistych wysepek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wybrzeże szkierowe znajduje się m.in. w Szwecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃʲcɛˈrɔvɨ, AS: šʹḱerovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkier

Wiktionary

# szkieł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. policjant, milicjant

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem, kurwa, szkiełem, wy pojebańcy! – wrzasnął. – Milicja obywatelska jestem! Chorąży, kurwa, Olkiewicz! Przestali go bić, a on z kieszeni marynarki wyciągnął swoją służbową czarną legitymację.

(1.1) Jak był maraton, to szkieły stały na każdym skrzyżowaniu mimo niedzieli, a jak są potrzebni, to wszyscy pochowani.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiełownia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkioł, daw. polikier

Wiktionary

# szkiełka

1. kawałek rozbitej tafli szklanej lub przedmiotu ze szkła;
2. niewielki przedmiot ze szkła;
3. imitacja drogich kamieni

SJP.pl

# szkiełko

1. kawałek rozbitej tafli szklanej lub przedmiotu ze szkła;
2. niewielki przedmiot ze szkła;
3. imitacja drogich kamieni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: szkło

(1.2) mały kawałek szkła, np. szklany bibelot, szklana galanteria, imitacja kamienia szlachetnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiełkowicz mos., szkliwiak mzw., szkło n., szklanka ż., szklanica ż., szklarstwo n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., szklenie n., oszklenie n., przeszklenie n., zeszklenie n., Szklarski m., Szklarska ż., Szklary nmos., szklistka ż., szkliwo n.

czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk., zeszklić dk.

przym. szklany, szklarski, szklarniowy, szklisty, szkiełkowy

Wiktionary

# szkiełkowanie

metoda obróbki powierzchni za pomocą okruchów szkła

SJP.pl

# szkiełkowicz

osoba oglądająca regularnie program telewizyjny „Szkło kontaktowe”

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. regularny widz programu telewizyjnego „Szkło kontaktowe”

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozdrawiam wszystkich szkiełkowiczów oraz panów prowadzących.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklarz m., szklenie n., szklarnia ż.

:: fż. szkiełkowiczka ż.

czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk.

przym. szklany, szkiełkowy, szklarski

Wiktionary

# szkiełkowiczka

kobieta oglądająca regularnie program telewizyjny „Szkło kontaktowe”

SJP.pl

# szkiełkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szkiełkiem, dotyczący szkiełka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiełko n., szkiełkowicz mos.

Wiktionary

# szkira

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. dziewczyna

Wiktionary

# szkita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. noga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwaja, gira; zobacz też: noga

Wiktionary

# szkiłądź

nazwisko

SJP.pl

# szklak

papier ścierny

SJP.pl

# szklaneczka

mała szklanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szklanka

(1.2) mała szklanka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃklãˈnɛt͡ʃka, AS: šklãnečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklanka ż., szklarnia ż., szklanica ż., szklarz mos., szklankowy mos.

:: zgrub. szklanica ż.

czas. szklić ndk., zeszklić dk.

przym. szklisty, szklany, szklankowy

Wiktionary

# szklanica

duża szklanka, zwłaszcza ozdobna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża szklanka, zwłaszcza ozdobna

(1.2) zawartość szklanicy (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃklãˈɲit͡sa, AS: šklãńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklanka ż., szklaneczka ż., szklarnia ż., szkło n., szklistka ż., szkiełko n., szklenie n.

przym. szklisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) war. sklenica

Wiktionary

# szklanka

1. szklane naczyńko przeznaczone do picia z niego napojów; także zawartość tego naczyńka;
2. odmiana wiśni pospolitej;
3. w gwarze środowiskowej: gołoledź

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szklane naczynie, z którego się pije;

(1.2) zawartość szklanki (1.1)

(1.3) kulin. miara objętości równa 250 ml

(1.4) przen. pot. lód na drodze

(1.5) przen. środ. mot. w motocyklu widoczna na zewnątrz osłona drążków popychaczy zaworu

(1.6) przen. środ. mot. migający sygnalizator na dachu samochodu

(1.7) żegl. uderzenia w dzwon pokładowy oznajmiające godziny wachty;

(1.8) dendr. ogrod. jedna z odmian wiśni o jasnoczerwonych owocach z bezbarwnym sokiem

Wiktionary

Szklanka – naczynie szklane do picia o objętości około 200–250 ml, najczęściej w formie cylindra lub lekko stożkowe, bez stopy i przykrycia; element zastawy stołowej.

Szklanka, zwana dawniej szklanicą lub śklenicą, była używana do picia piwa, a w niektórych przypadkach – także wina i miodu. Wówczas szklenice miały objętość trzech dzisiejszych szklanek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na stole stoi szklanka z herbatą.

(1.3) Do ciasta naleśnikowego potrzeba szklankę mleka, szklankę wody i dwie szklanki mąki na każde jajko.

(1.4) Jak tu jechać przy takiej szklance?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃklãnka, AS: šklãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkło n., szkiełko n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz mos., szklarstwo n., szkliwo n., szklenie n., zeszklenie n., przeszklenie n., wyszklenie n., szkliwienie n., Szklary nmos., Szklarka ż.

:: zdrobn. szklaneczka ż.

:: zgrub. szklanica ż.

czas. szklić ndk., zeszklić dk., przeszklić dk., wyszklić dk., szkliwić ndk.

przym. szklany, szklisty, oszklony, przeszklony, szklankowy, szklarniowy, szklarski

przysł. szkliście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stakan; reg. śl. glaska., gw-pl|Górny Śląsk|szklonka, szklónka.

(1.4) gołoledź, ślizgawica

(1.6) kogut

Wiktionary

# szklankowy

przymiotnik

(1.1) związany ze szklanką, dotyczący szklanki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. młodszy kelner odpowiedzialny za sprzątanie ze stołów i porządek na sali

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Restauracja w Krakowie zatrudni dwóch szklankowych na weekendy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃklãŋˈkɔvɨ, AS: šklãŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklanka ż., szklaneczka ż.

:: fż. szklankowa ż.

przym. szklany

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pomoc barmańska

Wiktionary

# szklanopodobny

mający niektóre właściwości szkła; przypominający szkło

SJP.pl

# szklanów

Szklanów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Stopnica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# szklanowski

nazwisko

SJP.pl

# szklany

1. zrobiony ze szkła; związany ze szkłem, jego produkcją (np. szklane drzwi, szklane naczynie)
2. przypominający szkło; szklisty (np. szklany wzrok, szklany dźwięk instrumentu)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony ze szkła

(1.2) przypominający szkło wyglądem lub dźwiękiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawsze kupuję soki w szklanych butelkach.

(1.2) Wpatrywała się w przestrzeń szklanym wzrokiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃklãnɨ, AS: šklãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiełkowicz mos., szkliwiak mzw., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklaneczka ż., szklana ż., szklankowy m., szklarnictwo n., szklarnia ż., szklarniarz m., szklarstwo n., szklarz m., szklistka ż., szkliwo n., szklenie n., przeszklenie n.

czas. szklić ndk., przeszklić dk.

przym. szklarski, szklisty, szklankowy, szklarniowy

przysł. szkliście

Wiktionary

# szklarczyk

nazwisko

SJP.pl

# szklarek

nazwisko

SJP.pl

# szklarenka

mała szklarnia

SJP.pl

# szklarka

nazwisko

SJP.pl

- Szklarka – potok w Karkonoszach, dopływ Kamiennej
- Szklarka – strumień w Poznaniu, dopływ Cybiny
- Szklarka – potok, dopływ Racławki
- Szklarka – potok w masywie Maślanej Góry w Beskidzie Niskim, dopływ Ropy

2 miejscowości w Polsce:

- Szklarka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka
- Szklarka – przysiółek w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Bytnica

Wikipedia

# szklarki

nazwisko

SJP.pl

Szklarki (niem. Gläsersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Przemków.

Wikipedia

# szklarkowate

o cechach szklarkowatych (rodzina ślimaków i ważek)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Corduliidae|W. F. Kirby|ref=tak. rodzina ważek różnoskrzydłych;

Wiktionary

Szklarkowate może odnosić się do:

- szklarkowate (Corduliidae) – rodzina ważek różnoskrzydłych
- szklarkowate – tradycyjnie wyróżniana rodzina ślimaków trzonkoocznych, przez różnych autorów rozdzielana na kilka rodzin (Zonitidae, Oxychilidae, Gastrodontidae i Daudebardiidae)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedstawiciele szklarkowatych należą do fauny Polski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklarka ż.

Wiktionary

# szklarkowaty

o cechach szklarkowatych (rodzina ślimaków i ważek)

SJP.pl

# szklarnia

oszklony budynek służący uprawie roślin tropikalnych oraz roślin krajowych poza sezonem, ogrzewany w chłodnej porze roku; cieplarnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. ogrod. przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

Wiktionary

- szklarnia – specjalne, zamknięte pomieszczenie do uprawy roślin

W Polsce

- Szklarnia – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Międzylesie
- Szklarnia – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Janów Lubelski
- Szklarnia – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Zakrzew
- Szklarnia – przysiółek wsi Szymonków w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Wołczyn
- Szklarnia – część wsi Skarkiszki w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Puńsk
- Szklarnia – część wsi Kotulin w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek
- Szklarnia – część wsi Wędzina w woj. śląskim, w pow. lublinieckim, w gminie Ciasna
- Szklarnia – wieś w woj. śląskim, w pow. lublinieckim, w gminie Kochanowice
- Szklarnia – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Szklarnia – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Szklarnia – osada leśna w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Świętajno
- Szklarnia – część wsi Wyszynki w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieski, w gminie Budzyń
- Szklarnia – osada w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Wronki

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃklarʲɲa, AS: šklarʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklenie n., przeszklenie n., szklistka ż., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarz m., szklarstwo n., szklaneczka ż.

:: zdrobn. szklarenka ż.

czas. szklić ndk., przeszklić dk.

przym. szklarniowy, szklany, szklisty

przysł. szkliście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieplarnia

Wiktionary

# szklarnictwo

hodowla roślin w szklarniach

SJP.pl

# szklarnik

rodzaj ważek z rodziny szklarnikowatych

SJP.pl

Cieki w Polsce

- Szklarnik – potok, dopływ Pławny
- Szklarnik – potok, dopływ Bystrzycy

Wikipedia

# szklarnikowate

rodzina owadów z podrzędu ważek różnoskrzydłych, o masywnym ciele ubarwionym na żółto z czarnymi pasami; należy tu m.in. szklarnik leśny - gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną

SJP.pl

Szklarnikowate (Cordulegastridae) – rodzina owadów z rzędu ważek należąca do podrzędu ważek różnoskrzydłych (Anisoptera).

Wikipedia

# szklarniowiec

wciornastek szklarniowiec - gatunek owada z rzędu wciornastków

SJP.pl

# szklarniowy

przymiotnik

(1.1) związany ze szklarnią, dotyczący szklarni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koncentraty, przeciery i soki są nie mniej wartościowe od świeżych pomidorów. Nawet zdrowsze, gdy możemy kupić wyłącznie warzywa szklarniowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szklarnia ż., szklarenka ż., szkło n., szklanka ż., szklistka ż., szkiełko n., szklenie n.

przym. szklany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieplarniany

Wiktionary

# szklarski

przymiotnik od: szklarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szklarstwem, dotyczący szklarstwa

(1.2) odnoszący się do Szklarskiej Poręby, związany ze Szklarską Porębą

(1.3) odnoszący się do Szklar, związany ze Szklarami

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do szklarza

Wiktionary

- Alfred Szklarski (1912–1992) – pisarz, autor cyklu powieści o Tomku Wilmowskim
- Bohdan Szklarski (ur. 1961) – politolog
- Edmund Szklarski (ur. 1955) radziecki i rosyjski muzyk-multiinstrumentalista, kompozytor, malarz, lider zespołu Piknik
- Julian Szklarski (1920–2012) – polski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Ludger Szklarski (1912–2003) – inżynier
- Wacław Szklarski (ur. 1934) – aktor
- Wacław Szklarski (ur. 1925) – generał

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. szklarstwo n., szklarz mos.

(1.3)

:: rzecz. Szklary lm nm., szklarzanin mos., szklarzanka ż.

Wiktionary

# szklarskoporębianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Szklarskiej Poręby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szklarska Poręba ż.

:: fż. szklarskoporębianka ż.

przym. szklarskoporębski

Wiktionary

# szklarskoporębianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Szklarskiej Poręby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szklarska Poręba ż.

:: fm. szklarskoporębianin mos.

przym. szklarskoporębski

Wiktionary

# szklarskoporębski

przymiotnik od: Szklarska Poręba

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Szklarskiej Poręby, związany ze Szklarską Porębą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szklarska Poręba ż., szklarskoporębianin mos., szklarskoporębianka ż.

Wiktionary

# szklary

wieś w Opolskiem

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 6

- Szklary – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka
- Szklary – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Ząbkowice Śląskie
- Szklary – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
- Szklary – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Kamiennik
- Szklary – wieś w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Jaśliska
- Szklary – wieś w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Hyżne

Wikipedia

# szklarz

1. rzemieślnik szklący okna;
2. wytwórca szklanych przedmiotów;
3. robotnik w hucie szkła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

Wiktionary

- szklarz – rzemieślnik zajmujący się szkleniem (oprawą) okien lub pracownik w przemyśle szklarskim
- Szklarz – szczyt w Karkonoszach
- Maciej Szklarz
- szklarka zielona (szklarz) – gatunek ważki

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szkiełkowicz mos., szkło n., szklistka ż., szklenie n., szklarnia ż., szklanka ż., szklarstwo n., szkiełko n., szklaneczka ż.

przym. szklarski, szklany, szklisty

Wiktionary

# szklenica

dawniej: szklanica (duża szklanka)

SJP.pl

# szklenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szklić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkiełkowicz mos., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarstwo n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., oszklenie n., przeszklenie n., zeszklenie n., Szklarski m., Szklarska ż., Szklary nmos., szklistka ż.

czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk., zeszklić dk.

przym. szklany, szklarski, szklarniowy

Wiktionary

# szkleniec

- Szkleniec (dopływ Białej) (Skleniec) – potok, dopływ Białej
- Szkleniec (dopływ Pławnej) – potok, dopływ Pławnej
- Szkleniec (wieś) – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Czernikowo

Wikipedia

# szklić

1. wstawiać szkło w ramy okienne, drzwiowe itp.
2. szklić się - połyskiwać jak szkło; być przezroczystym jak szkło

SJP.pl

# szklistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. zob. ciało szkliste.

Wiktionary

Ciało szkliste, szklistka (łac. corpus vitreum) – galaretowata substancja wypełniająca tylną część gałki ocznej, nadająca jej kształt i chroniąca siatkówkę. Ciało szkliste się nie regeneruje.

Jest przezroczystą, bezbarwną, galerowatą masą luźno przylegającą do siatkówki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szklistka podatna jest na wszelkiego rodzaju ruch oka. Np. w czasie mrugania obserwuje się bardzo znamienny ruch, jakiemu podlegają wewnętrzne struktury szklistki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkliwiak mzw., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., szklarstwo n., szkliwo n., szklenie n., przeszklenie n.

czas. szklić ndk., przeszklić dk.

przym. szklany, szklisty, oszklony, przeszklony, szklarniowy, szklarski

przysł. szkliście, szklarniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciało szkliste

Wiktionary

# szklistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co szkliste

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szklisty

Wiktionary

# szklisty

podobny wyglądem do szkła; także: śliski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki jak szkło lub podobny do szkła, zwłaszcza pod względem przezroczystości albo połysku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃklʲistɨ, AS: šklʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkliwiak mzw., szklistka ż., szkło, szklanka, szklaneczka, szklanica, szklarnia, szklarz, szklarstwo, szkliwo, szkiełko, szklistość

czas. szklić, szklić się

przym. szklany, oszklony, przeszklony

przysł. szkliście

Wiktionary

# szkliwiak

półzłośliwy nowotwór pochodzenia nabłonkowego, rozwijający się najczęściej w żuchwie lub szczęce z zawiązków szkliwa zęba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) stomat. miejscowo złośliwy nowotwór wywodzący się z ameloblastów;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklistka ż., szkliwienie n.

czas. szkliwić ndk., szklić ndk.

przym. szklisty, szklany

Wiktionary

# szkliwić

powlekać szkliwem przedmioty ceramiczne

SJP.pl

# szkliwiernia

pomieszczenie, w którym pokrywa się szkliwem przedmioty ceramiczne, gliniane itp.

SJP.pl

# szkliwierz

specjalista przygotowujący szkliwa ceramiczne i pokrywający nim wyroby

SJP.pl

# szkliwo

1. cienka szklana powłoka nakładana na wyroby ceramiczne dla zmniejszenia ich porowatości i zwiększenia odporności
2. twarda substancja chroniąca koronę zęba; emalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

(1.2) szklista substancja powlekająca powierzchnię wyrobów ceramicznych

Wiktionary

- szkliwo ceramiczne
- szkliwo wulkaniczne
- szkliwo (anatomia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dentysta stwierdził wiele ubytków w szkliwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃklʲivɔ, AS: šklʹivo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklistka ż., szkliwienie n.

czas. szkliwić ndk., szklić ndk.

przym. szklisty, szklany, szkliwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) glazura, emalia, polewa

Wiktionary

# szkliwowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szkliwem, dotyczący szkliwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkliwo n.

Wiktionary

# szklok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. landrynka

Wiktionary

Landrynki – twarde cukierki wykonane z jednorodnej masy, służące do ssania lub rozgryzania, przezroczyste, ale o różnych kolorach. Występują w różnych smakach, głównie owocowych.

W opinii stomatologów są jednymi z najbardziej niepożądanych słodyczy z racji ich szczególnie długiego przetrzymywania w ustach. Nie zmienia to faktu, że są jednymi z popularniejszych rodzajów cukierków.

Wikipedia

# szklonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szklanka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glaska

Wiktionary

# szkoc.

skrót od: szkocki

SJP.pl

# szkocja

część składowa Wielkiej Brytanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szkocja ma częściową autonomię, ale nie jest niepodległa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡sʲja, AS: škocʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkocki m., Szkot m., Szkotka ż., szkockość ż.

przym. szkocki

Wiktionary

# szkocka

potocznie whisky

SJP.pl

# szkocki

przymiotnik od: Szkocja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język szkocki (germański);

(2.2) jęz. język szkocki gaelicki;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡sʲci, AS: škocʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szkocja ż., Szkot m., Szkotka ż., szkocka ż., szkockość ż.

przym. antyszkocki, proszkocki

Wiktionary

# szkocko-polski

dotyczący Szkocji i Polski

SJP.pl

# szkockojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem szkockim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem szkockim

(1.3) spisany, stworzony w języku szkockim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: škockoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# szkockość

→ szkocki

SJP.pl

#### Patrz:

szkocki

# szkoda

1. strata, uszczerbek
2. zniszczenia w polu, ogrodzie, lesie spowodowane przez zwierzęta lub przez kradzież; także miejsce tych zniszczeń
3. samochód marki Skoda; skoda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krzywda, strata

(1.2) roln. miejsce na polu, gdzie plony są niszczone przez zwierzęta

(1.3) mot. samochód marki Škoda

przysłówek

(2.1) żal, przykro

czasownik niewłaściwy (właśc. być szkoda)

(3.1) być żal, być przykro

(3.2) być żal marnować coś

(3.3) nie być warto robić czegoś, co jest daremne

Wiktionary

- Szkoda – potocznie strata, ubytek w majątku poszkodowanego.
- Szkoda – w teorii prawa cywilnego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stała się wielka szkoda, którą trudno będzie naprawić.

(1.2) Krowa wlazła w szkodę, przygnaj ją Jasiek nazad!

(2.1) Strasznie szkoda mi się zrobiło tego dziecka, które musi tyle cierpieć.

(3.1) Jaka szkoda, że nie udało się.

(3.1) Szkoda będzie, gdy drzewa uschną.

(3.1) Szkoda będzie tego zawodnika, gdy odejdzie.

(3.1) Było szkoda już iść, ale trzeba było.

(3.2) Nie ma co się guzdrać, szkoda każdej chwili!

(3.2) Ciastka były tak piękne, że aż szkoda było je jeść.

(3.2) Szkoda byłoby nie wykorzystać naszej pracy.

(3.3) Szkoda było naszego wysiłku - i tak nic z tego nie wyszło!

(3.3) Żadnych zmian nie doczekamy się, szkoda marzyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔda, AS: škoda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkodnictwo n., szkodnik m., szkodliwość ż., szkodowość ż., odszkodowanie n., poszkodowany mos., szkodzenie n.

czas. szkodzić ndk., przeszkodzić dk., uszkodzić dk., zaszkodzić dk.

przym. szkodliwy

przysł. szkodliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzywda, strata

(1.3) war. pot. škoda, skoda

Wiktionary

# szkoderski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Szkodrą, dotyczący Szkodry (miasta w Albanii)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W niepodległej Albanii, uznanej przez mocarstwa w 1913 r. i obejmującej ziemie wilajetu szkoderskiego i północną część janinskiego, żyło około 800 tys. osób.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szkodra ż.

Wiktionary

# szkodliwie

przysłówek

(1.1) w sposób szkodliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkodliwość ż., szkoda ż., szkodzenie n.

czas. szkoda, szkodzić ndk., zaszkodzić dk.

przym. szkodliwy

wykrz. szkoda

przysł. szkoda

Wiktionary

# szkodliwiej

stopień wyższy od przysłówka: szkodliwie

SJP.pl

# szkodliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Morfologiczne i fizjologiczne zmiany u zwierza̜t wywołane szkodliwościami fizycznymi i chemicznymi środowiska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkɔˈdlʲivɔɕt͡ɕ, AS: škodlʹivość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoda ż., szkodnictwo n., szkodnik m., szkodowość ż., szkodzenie n., zaszkodzenie n.

czas. szkoda, szkodzić ndk., zaszkodzić dk.

przym. szkodliwy

przysł. szkodliwie, szkoda

wykrz. szkoda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgubność

Wiktionary

# szkodliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: szkodliwy

SJP.pl

# szkodliwy

powodujący szkody, działający niekorzystnie na kogoś lub coś, szkodzący komuś lub czemuś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Papierosy są szkodliwe dla zdrowia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkɔˈdlʲivɨ, AS: škodlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoda ż., szkodnik m., szkodnica ż., szkodnictwo n., szkodliwość ż., szkodowość ż., szkodzenie n., szkodowanie n.

czas. szkoda, uszkodzić dk., przeszkodzić dk., szkodzić ndk., szkodować ndk.

przym. szkodowy

przysł. szkodliwie, szkoda

wykrz. szkoda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) morderczy, zabójczy, zgubny

Wiktionary

# szkodnica

→ szkodnik

SJP.pl

#### Patrz:

szkodnik

# szkodnictwo

wyrządzanie szkód

SJP.pl

# szkodniczka

→ szkodnik; niszczycielka

SJP.pl

# szkodniczy

→ szkodnik

SJP.pl

#### Patrz:

szkodnik

# szkodnik

ten, kto szkodzi, powoduje szkody, straty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;

(1.2) inform. program, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba wyrządzająca szkody

Wiktionary

Szkodniki – organizmy powodujące straty w działalności rolnej, leśnej, magazynowej, także uszkadzające kolekcje, zbiory muzealne, biblioteczne itp.

Szacuje się, że straty spowodowane przez szkodniki w uprawianych roślinach sięgają około 10–15% wartości całego plonu w skali światowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym roku plony będą z powodu inwazji szkodników nadzwyczaj mikre.

(2.1) Nie potrafię ocenić, czy Paweł to genialny racjonalizator, czy nadaktywny szkodnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔdʲɲik, AS: škodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoda ż., szkodnictwo n.

:: fż. szkodnica ż.

czas. szkoda, szkodzić ndk., uszkadzać ndk.

wykrz. szkoda

przym. szkodliwy

przysł. szkoda

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) żart. psuj

Wiktionary

# szkodnikobójczy

zabijający szkodniki

SJP.pl

# szkodny

szkódny;
1. o zwierzęciu: wyrządzający szkody w gospodarce, domu;
2. dawniej:
a) szkodliwy;
b) poszkodowany, stratny

SJP.pl

# szkodoń

nazwisko

SJP.pl

# szkodować

1. dawniej: ponosić stratę, szkodę; tracić;
2. regionalnie: skąpić, żałować czegoś

SJP.pl

# szkodowość

1. → szkodowy;
2. historia szkodowa samochodu

SJP.pl

# szkodowy

→ szkoda

SJP.pl

#### Patrz:

szkoda

# szkodra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Albanii;

Wiktionary

Szkodra (alb. Shkodër lub Shkodra; serb. Скадар / Skadar; wł. Scutari; łac. Scodra) – miasto w północno-zachodniej Albanii, położone nad rzeką Buna i Jeziorem Szkoderskim. Największy ośrodek gospodarczy i kulturalny w północnej części Albanii. Liczba mieszkańców wynosi około 77 tys. (2011).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szkoderski

Wiktionary

# szkody

1. strata, uszczerbek
2. zniszczenia w polu, ogrodzie, lesie spowodowane przez zwierzęta lub przez kradzież; także miejsce tych zniszczeń
3. samochód marki Skoda; skoda

SJP.pl

Szkody (niem. Skodden, 1938–1945 Schoden) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# szkodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szkodzić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoda ż., szkodliwość ż., szkodnictwo n., szkodnik m., szkodowość ż.

czas. szkoda, szkodzić ndk.

przym. szkodliwy

przysł. szkodliwie, szkoda

wykrz. szkoda

Wiktionary

# szkodzić

działać na czyjąś niekorzyść, źle wpływać na kogoś lub coś, narażać na szkodę

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) działać na czyjąś niekorzyść

(1.2) źle wpływać na kogoś lub coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moi sąsiedzi szkodzili mi przez lata wysyłając anonimy i donosy.

(1.2) Intensywne opalanie ewidentnie szkodzi na cerę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ, AS: škoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoda ż., szkodnik m., uszkodzenie n., odszkodowanie n., szkodliwość ż., szkodzenie n.

przym. szkodowy, szkodliwy

przysł. szkodliwie, szkoda

wykrz. szkoda

czas. szkoda

Wiktionary

# szkodziński

nazwisko

SJP.pl

# szkofija

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. kita piór

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkɔˈfʲija, AS: škofʹii ̯a

Wiktionary

# szkojec

skojec;
1. średniowieczna srebrna moneta;
2. średniowieczna jednostka masy równa szóstej części wiardunku

SJP.pl

# szkolak

1. potocznie: uczeń szkolny; uczniak;
2. osoba niedorosła, niedojrzała; małolat, niedorostek, młokos

SJP.pl

# szkolarski

dotyczący szkoły

SJP.pl

# szkolarskość

→ szkolarski

SJP.pl

#### Patrz:

szkolarski

# szkolarz

1. naukowiec, uczony;
2. dawniej: uczeń, student; żak;
3. pejoratywnie: osoba posługująca się w myśleniu i działaniu uproszczonymi, szkolnymi formułami i zasadami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. uczeń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlaʃ, AS: školaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkółka ż.

czas. szkolić, przeszkalać, przeszkolić

przym. szkolny

Wiktionary

# szkolenie

kształcić kogoś w określonej dziedzinie, najczęściej w trybie skróconym, na kursach itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szkolić.

(1.2) eduk. jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności

Wiktionary

Szkolenie – w pedagogice kształcenie w zakresie nieskomplikowanych umiejętności i nawyków praktycznych, które nie wymagają szczegółowego przygotowania teoretycznego.

W ujęciu słownikowym szkolenie to cykl wykładów poświęconych sprecyzowanemu tematowi, którego głównym celem jest uzupełnienie czyjegoś wykształcenia, zdobycie wiedzy, albo uzupełnienie i doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: školẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoleniowiec m., szkoła ż., szkółka ż., szkoleniówka ż., szkolnictwo n.

czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

przym. szkoleniowy, szkolny

przysł. szkoleniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kurs

Wiktionary

# szkoleniowczyni

→ szkoleniowiec

SJP.pl

#### Patrz:

szkoleniowiec

# szkoleniowiec

osoba, która szkoli; uczestnik szkolenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto szkoli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Teraz razem ze słoweńskim szkoleniowcem ma zapewnić włocławianom obronę tytułu mistrza Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃkɔlɛ̃ˈɲɔvʲjɛt͡s, AS: školẽńovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkolenie n., szkoła ż.

czas. przeszkolić, przeszkalać, szkolić ndk.

przym. szkoleniowy, szkolny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sport. trener

Wiktionary

# szkoleniowość

cecha czegoś będącego szkoleniem lub jego częścią

SJP.pl

# szkoleniowy

związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia, przeznaczony do szkolenia (np. ośrodek szkoleniowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przedszkolanka ż., szkolenie n., szkoleniowiec m., szkoła ż., szkółka ż., przeszkolenie n.

czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk.

przym. szkolny, szkolarski, przedszkolny

przysł. szkoleniowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkolny

Wiktionary

# szkolić

kształcić kogoś w określonej dziedzinie, najczęściej w trybie skróconym, na kursach itp.

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokształcać w określonej dziedzinie

(1.2) ćwiczyć swój głos w śpiewie

czasownik zwrotny

(2.1) dokształcać się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlʲit͡ɕ, AS: školʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkoleniowiec m., szkolnictwo n., szkolenie n., szkolarz mos.

czas. przeszkalać, przeszkolić dk., wyszkolić dk.

przym. szkolny, szkoleniowy

Wiktionary

# szkolisko

ekspresywnie: szkoła

SJP.pl

# szkolniak

potocznie: dziecko chodzące do szkoły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. dziecko w wieku szkolnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sio mi stąd! Nie sprzedajemy szkolniakom papierosów!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczeń, uczniak

Wiktionary

# szkolnictwo

ogół zagadnień związanych z nauczaniem wraz z ogółem szkół na danym terenie lub w danym czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogół zagadnień związanych ze szkołami i nauczaniem

(1.2) ogół szkół

Wiktionary

Szkolnictwo – całokształt zagadnień związanych z nauczaniem i organizacją szkół w danym państwie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkolenie n., przeszkolenie n.

czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk.

przym. szkolny

Wiktionary

# szkolnie

przysłówek

(1.1) w sposób szkolny

(1.2) uczenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż.

przym. szkolny

czas. przeszkalać, przeszkolić

Wiktionary

# szkolnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauczyciel w żydowskiej szkole wyznaniowej

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Franciszek Szkolnik – polski przewodnik górski i znakarz
- Wawrzyniec Szkolnik – polski przewodnik górski, nauczyciel ludowy

Wikipedia

# szkolność

dawniej: to, co jest właściwe szkole

SJP.pl

# szkolny

odnoszący się do szkoły, dotyczący szkoły, przeznaczony dla szkoły (np. szkolne ławki, podręcznik szkolny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

Wiktionary

Szkolny (biał. Школьны; ros. Школьный) – osiedle na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie stołpeckim, w sielsowiecie Derewno.

Działa tu rzymskokatolicka parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Chotowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mamo, potrzebuję pieniądze na wycieczkę szkolną.

(1.1) W naszych wyimaginowanych szkołach nauczycielem był Harry Potter, w szkolnych ławkach zasiadały zwierzęta, bajkowi bohaterowie oraz różne stwory i potwory.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlnɨ, AS: školny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkolnictwo n., szkoleniowiec m., szkolenie n., przeszkolenie n., wyszkolenie n., szkolarz mos.

czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

przym. szkoleniowy, pozaszkolny

przysł. szkolnie

Wiktionary

# szkolok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. uczeń

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szkolorz.

Wiktionary

# szkolorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. uczeń

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szkolok.

Wiktionary

# szkontrum

dawniej: skontrum, skontro

SJP.pl

# szkop

pogardliwie o Niemcu; Szkop, prusak, pluder, helmut, szwab (Szwab)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. Niemiec;

Wiktionary

Szkop (l.mn. szkopy) – pogardliwe określenie Niemca, szczególnie żołnierza Wehrmachtu w okresie II wojny światowej.

W przeszłości wyraz ten (do dziś zachowany w wersji „skop”) oznaczał w polszczyźnie kastrowanego barana, a także – jako zapożyczenie z niemieckiego – naczynie (częściej dziś używane w formie „szkopek” lub „skopek” – mała miska).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ogłupiały Szkop otworzył ze zdumienia usta.

(1.1) Szkopy czyniły wszystko, by przeszkopić sprawę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkop m., przeszkopienie n.

czas. przeszkopić dk.

przym. szkopski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwab, fryc, szkop

Wiktionary

# szkopek

skopek

SJP.pl

# szkopka

pogardliwie o Niemce; Szkopka, Szwabka (szwabka)

SJP.pl

# szkopski

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. pogard. niemiecki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wolno nam okazywać żadnego szacunku dla szkopskiego munduru.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkop mos., Szkop mos., przeszkopienie n.

czas. przeszkopić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemiecki, szwabski

Wiktionary

# szkopuł

coś, co stanowi trudność; przeszkoda, zawada

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. coś utrudniającego realizację czegoś, jakiś problem, przeszkoda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szkopuł w tym, że wyjeżdżam i nie będę mógł przyjść.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔpuw, AS: škopuu̯

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trudność, przeszkoda, zawada

Wiktionary

# szkorbucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szkorbut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkorbut m.

Wiktionary

# szkorbut

choroba wywołana niedoborem witaminy C, objawiająca się m.in. owrzodzeniem dziąseł i błony śluzowej oraz wypadaniem zębów; gnilec, cynga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

Wiktionary

Szkorbut (łac. scorbutus), gnilec, cynga, dzięgna – choroba wielonarządowa, wywołana niedoborem kwasu askorbinowego (witaminy C) w pożywieniu.

Główne objawy dotyczą tkanki łącznej, ponieważ kwas askorbinowy jest koenzymem hydroksylazy prolinowej i lizynowej, które katalizują powstanie poprzecznych wiązań kowalencyjnych między cząstkami tropokolagenu. Brak kwasu askorbinowego oznacza brak aktywności tych enzymów, a co za tym idzie, brak dojrzewania kolagenu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szkorbucik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gnilec, cynga

Wiktionary

# szkorupina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. skorupka

Wiktionary

# szkot

lina służąca do ustawiania żagla; szot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Szkocji

Wiktionary

Szkoci (ang. i scots Scots, gael. Albannaich) – naród celtycki zamieszkujący Szkocję i Irlandię Północną. Mówią językami: angielskim (70% ludności), szkockim lallans (30% ludności) i celtyckim językiem gaelickim (1% ludności, głównie wyspy Hebrydy); te dwa ostatnie języki są stopniowo wypierane przez język angielski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na uroczystości było kilku Szkotów w kiltach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkɔt, AS: škot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkocki mrz., Szkocja ż.

:: fż. Szkotka ż.

przym. szkocki

Wiktionary

# szkotak

nazwisko

SJP.pl

# szkotka

mieszkanka Szkocji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Szkocji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔtka, AS: škotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkocki mrz., Szkocja ż.

:: fm. Szkot mos.

przym. szkocki

Wiktionary

# szkotyzm

scholastyczny kierunek filozoficzno-teologiczny, opozycyjny wobec tomizmu, uznający prymat woli nad rozumem; skotyzm

SJP.pl

Wikipedia

# szkoła

1. instytucja oświatowa przekazująca wiedzę oraz podstawowe umiejętności
2. budynek takiej instytucji
3. ludzie związani z tą instytucją
4. grupa ludzi reprezentująca dany kierunek sztuki, nauki itp.; także: metoda przez nich propagowana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. instytucja edukacyjna;

(1.2) uczniowie i pracownicy takiej placówkaacówki

(1.3) wykształcenie

(1.4) kierunek w sztuce lub nauce

(1.5) trening, szkolenie

(1.6) wycisk, pobicie, lanie, manto, bat

(1.7) odłam buddyzmu

(1.8) budynek, w którym mieści się szkoła (1.1)

(1.9) poszerzająca horyzonty sytuacja życiowa

Wiktionary

- szkoła – jednostka oświatowo-wychowawcza zajmująca się kształceniem, wychowaniem i opieką – zgodnie z podstawą programową i ustawą o oświacie;
- szkoła w nauce lub w sztuce – kierunek zbliżonych do siebie idei lub metod dydaktycznych lub twórczych;
- szkoła – budynek użyteczności publicznej przeznaczony dla społecznych celów edukacyjnych zgodnie z systemem oświaty;
- „Szkoła” – tygodnik wydawany na przełomie XIX/XX wieku we Lwowie;
- Szkoła – serial telewizyjny emitowany w TVN i TVN7 w latach 2014–2020.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj w szkole odbył się konkurs recytatorski.

(1.1) Podczas ferii szkoła będzie zamknięta.

(1.1) W przyszłym roku zamierzam zmienić szkołę.

(1.1) Matematyki nauczyłem się w szkole.

(1.2) Cała szkoła poszła do kina.

(1.2) Podczas festiwalu talentów obie szkoły zaprezentowały swoje umiejętności.

(1.3) Okazało się, że zatrudniona do dziecka guwernantka nie miała nawet ukończonej szkoły!

(1.4) Szkoła nowoczesnego wychowania zaleca zezwalać maluchom na wszystko i unikać kar.

(1.5) Szkoła, jaką tam przeszedłem, przydała mi się potem nie raz.

(1.6) Po tej szkole więcej z nimi nie zadzierał.

(1.8) W tej szkole znajdują się także kawalerki dla nauczycieli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkɔwa, AS: škou̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkolnictwo n., szkolarz m., szkoleniowiec m., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

przysł. szkolnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. buda

Wiktionary

# szkółka

1. zdrobnienie od: szkoła (zwykle w znaczeniu instytucji oświatowej lub budynku przez nią zajmowanego)
2. kurs nauki dla początkujących (zwłaszcza sportowy)
3. wydzielony teren hodowli drzewek i krzewów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od szkoła

(1.2) kurs czegoś

(1.3) wydzielony teren, na którym hodowane są młode drzewka i krzewy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczyłem się kiedyś w takiej małej szkółce na prowincji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkuwka, AS: škuu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkoła ż., szkolenie n., szkolnictwo n., szkolarz mos.

przym. szkolny, szkoleniowy, szkółkowy

czas. szkolić, przeszkalać, przeszkolić

Wiktionary

# szkółkarka

→ szkółkarz

SJP.pl

# szkółkarstwo

Szkółkarstwo – dział ogrodnictwa i leśnictwa zajmujący się rozmnażaniem i uprawą w początkowym okresie życia sadzonek drzew, krzewów i innych roślin wieloletnich.

W szkółkach drzewka można zarówno produkować od podstaw stosując rozmnażanie wegetatywne (najczęściej poprzez szczepienie lub sadzonkowanie) lub generatywne (najczęściej za pomocą nasion), jak i też można młodociane rośliny szkółkować do momentu, aż ich rozwój i wielkość będzie odpowiednia do wysadzenia na miejsce stałe.

Wikipedia

# szkółkowiec

obryzg szkółkowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# szkółkowy

→ szkółka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szkółką, dotyczący szkółki

Wiktionary

#### Patrz:

szkółka

#### Powiązane:

rzecz. szkółka ż.

Wiktionary

# szkrab

pieszczotliwie o małym dziecku; brzdąc, berbeć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pieszcz. dziecko, zwykle w młodym wieku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Popatrz tylko na tego szkraba – jaki słodki.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) malec; pot. maluch, berbeć, bąk, knot

Wiktionary

# szkrabek

zdrobnienie od: szkrab; szkrabik

SJP.pl

# szkrabik

zdrobnienie od: szkrab; szkrabek

SJP.pl

# szkrobać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obierać (kartofle)

Wiktionary

# szkubki

zwyczaj wspólnego skubania pierza dla jakiejś rodziny przez kobiety i dziewczyny, zakończony zabawą z muzyką; darcie pierza, skubanie pierza, piórnik, wyskubek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. skubanie pierza

Wiktionary

# szkucin

Szkucin – wieś sołeckaw Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Ruda Maleniecka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wawrzyńca w Lipie.

Wikipedia

# szkucina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szczecina, włosy

Wiktionary

# szkudlarczyk

nazwisko

SJP.pl

# szkudlarek

nazwisko

SJP.pl

- Szkudlarek − polskie nazwisko.

Osoby noszące nazwisko Szkudlarek:

- Maria Szkudlarek (1917-1991) – polska pedagog, kierownik zespołu tańca
- Jan Szkudlarek (ur. 1945) – polski pułkownik
- Tomasz Szkudlarek (ur. 1954) – polski socjolog
- Sylwester Szkudlarek (ur. 1966) – polski piłkarz
- Myriam Szkudlarek (ur. 1977) – francuska karateka
- Wioletta Szkudlarek (ur. 1980) – polska siatkarka
- Jan Szkudlarek – gitarzysta zespołu Blues Forever

Wikipedia

# szkudła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. (obecnie reg.) gont

Wiktionary

Szkudła – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Gołuchów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Przez miejscowość przepływa niewielka rzeka Trzemna, dopływ Prosny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pięć metrów od drogi stał kryty szkudłami domek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szkudlarek mos./ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gont, szyndel, reg. śl. szyndzioł.

Wiktionary

# szkuner

statek żaglowy o skośnym ożaglowaniu; szoner, skuner

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

Wiktionary

Szkuner – typ osprzętu żaglowego lub żaglowiec noszący ten typ osprzętu. Ma dwa lub więcej masztów o ożaglowaniu skośnym. Przy dwóch masztach pierwszy jest niższy lub równy drugiemu.

Typy z wyższym pierwszym masztem to jol i kecz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na zawietrznej powoli płynął szkuner.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkũnɛr, AS: škũner

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) goleta

Wiktionary

# szkunerbark

żaglowiec handlowy mający przynajmniej 3 maszty; barkentyna

SJP.pl

Barkentyna (inaczej szkunerbark) – żaglowiec posiadający trzy lub więcej masztów, niosący na pierwszym od dziobu ożaglowanie rejowe, a na pozostałych ożaglowanie skośne - przeważnie gaflowe, rzadziej bermudzkie.

Polskimi żaglowcami typu barkentyna są ORP Iskra (II) oraz STS Pogoria.

Wikipedia

# szkuta

rodzaj barki; berlinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. hist. płaskodenny, bezpokładowy statek, z początku żaglowy, przystosowany do transportu śródlądowego ładunków masowych;

Wiktionary

Szkuta – beznapędowy statek (dawniej żaglowy), płaskodenny, pozbawiony pokrycia w postaci pokładu. Szkuta jest przeznaczona przede wszystkim do transportu śródlądowego ładunków masowych (jednorazowo ładuje się na jej pokład do 100 ton, np. zboża). Transportowano nią również np. powozy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Część towaru, na którą składały się głównie garbowane skóry i beczułki z nieznaną zawartością, była z przystani przenoszona na wozy, operację nadzorował brodaty kupiec. Na jedną ze szkut wprowadzano byka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkutnik mos., szkutnictwo mrz.

przym. szkutniczy

Wiktionary

# szkutnictwo

budowanie łodzi, kutrów, jachtów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzemiosło zajmujące się budową i naprawą łodzi;

Wiktionary

Szkutnictwo – budowanie lub naprawa przez rzemieślników, przemysłowo albo amatorsko małych statków wodnych: łodzi, jachtów lub kutrów z drewna lub tworzyw sztucznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃkutʲˈɲit͡stfɔ, AS: škutʹńictfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkutnik m., szkuta ż.

przym. szkutniczy

Wiktionary

# szkutniczy

przymiotnik

(1.1) związany ze szkutnictwem, dotyczący szkutnictwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pobudowano hangar na łodzie, szatnie, warsztat szkutniczy i basen wioślarski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃkutʲˈɲit͡ʃɨ, AS: škutʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkutnictwo n., szkutnik m., szkuta ż.

Wiktionary

# szkutnik

osoba zajmująca się budową i naprawą łodzi; dawniej: osoba specjalizująca się w wykonywaniu szkut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) żegl. rzemieślnik budujący i naprawiający łodzie

Wiktionary

Szkutnictwo – budowanie lub naprawa przez rzemieślników, przemysłowo albo amatorsko małych statków wodnych: łodzi, jachtów lub kutrów z drewna lub tworzyw sztucznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃkutʲɲik, AS: škutʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szkutnictwo n., szkuta ż.

przym. szkutniczy

Wiktionary

# szkuty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włosy

Wiktionary

# szkwalisty

mający charakter szkwału; porywisty

SJP.pl

# szkwał

porywisty wiatr morski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) silny powiew wiatru nad akwenem

Wiktionary

Szkwał – nagły wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s od prędkości początkowej powyżej 10 m/s. Może osiągać do 9 stopni w skali Beauforta. Szkwał trwa krótko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz. Powstaje zazwyczaj tam, gdzie stykają się dwie masy powietrza o dużej różnicy temperatur. Bardzo często to zjawisko związane jest z chmurą cumulonimbus. Ostrzeżeniem przed możliwym szkwałem jest obecność na przodzie chmury burzowej tak zwanego wału szkwałowego. Szkwały mogą być związane z nawałnicą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ujrzał niemy, czarny szkwał, który już był pożarł jedną trzecią nieba.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szkwałowy

Wiktionary

# szkworc

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. szpak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|skworc, szpok.

Wiktionary

# szkła

potocznie o okularach

SJP.pl

# szkło

1. przezroczysta substancja otrzymywana w wyniku stopienia i oziębienia mieszanki krzemianów;
2. szyba, płyta, tafla ze szkła;
3. zbiorowo o szklanych przedmiotach, zwłaszcza naczyniach;
4. (zwykle w l. mn.) soczewka stosowana w okularach, lornetkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Polsce i na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Sanu;

Wiktionary

Szkło – nieorganiczny materiał amorficzny. Powstaje w wyniku szybkiego schłodzenia płynu do postaci stanu stałego bez etapu krystalizacji.

Wikipedia

# szla

rodzaj uprzęży, szleja

SJP.pl

Szla – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Przasnysz. Usytuowana w pobliżu Puszczy Zielonej oraz dużego kompleksu leśnego ciągnącego się do Jednorożca, pośród rozległych łąk torfowych. Mieszkańcy zajmują się głównie hodowlą bydła mlecznego.

Wikipedia

# szlaban

1. podnoszona i opuszczana bariera na przejazdach kolejowych, granicach państwowych, rogatkach miasta itp.
2. potocznie: zakaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. ruchoma zapora blokująca ruch samochodów

(1.2) pot. zakaz wychodzenia z domu nakładany na dzieci przez rodziców

(1.3) pot. przen. inny zakaz nakładany na dzieci przez rodziców, zwykle związany z używaniem jakichś urządzeń lub usług

Wiktionary

- szlaban – zapora drogowa
- szlaban – mebel
- Szlaban – osada leśna wsi Dąbrówka Leśna w woj. wielkopolskim w pow. obornickim, w gminie Oborniki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szlaban opuścił się w ostatniej chwili, już było widać nadjeżdżający pociąg.

(1.2) Julka ma szlaban na dwa tygodnie, więc będziemy się widywać tylko w szkole.

(1.3) Nie pisz do mnie na Messengerze, bo mam szlaban na Internet.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlabãn, AS: šlabãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlabanowy m.

:: zdrobn. szlabanik m.

przym. szlabanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bariera, zapora

Wiktionary

# szlabanik

zdrobnienie od: szlaban

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szlaban

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlaban m.

Wiktionary

# szlabanowy

przymiotnik od: szlaban

SJP.pl

# szlachar

ptak z rodziny traczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Mergus serrator|ref=tak., wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

Wiktionary

Szlachar, tracz długodzioby, długodziób (Mergus serrator) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Eurazję i Amerykę Północną. Mimo rozległego zasięgu występowania nie wyróżnia się podgatunków. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Winne były zwierzęta, i duże i małe, kojot, tapir, szlachar, zaskroniec i gągół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlaxar, AS: šlaχar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tracz długodzioby

Wiktionary

# szlachcianeczka

zdrobnienie od: szlachcianka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szlachcianka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃlaxʲt͡ɕãˈnɛt͡ʃka, AS: šlaχʹćãnečka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szlachecki

Wiktionary

# szlachcianka

córka przedstawiciela szlachty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini szlachty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlaxʲˈt͡ɕãnka, AS: šlaχʹćãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachta ż., szlachciura m., szlachetka m., szlachectwo n., szlacheckość ż., szlachetczyzna ż.

:: fm. szlachcic m.

przym. szlachecki, szlachetny

Wiktionary

# szlachcic

osoba należąca do stanu szlacheckiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek szlachty

Wiktionary

Szlachta (daw. ślachta, ślachcic) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej. W 1790 r. we Francji zniesiono tytuły oraz szlachectwo dziedziczne. W Polsce szlachta jako stan społeczny zniesiona została na mocy konstytucji w 1921 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ale zarazem jesteś wietrzny, bałamut, nie lubisz pracy, a lubisz hulanki, masz pańskie fumy i zachcianki, które biednego szlachcica do torby i kija żebraczego prowadzą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlaxʲt͡ɕit͡s, AS: šlaχʹćic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachta ż., szlachectwo n., szlacheckość ż., szlachciura m., szlachetka m.

:: fż. szlachcianka ż.

przym. szlachecki

czas. szlachtować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nobil; pogard. lub żart. szlachciura; lekcew. szlachetka

Wiktionary

# szlachcin

Szlachcin – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska nad Bardzianką (lewym dopływem Moskawy).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# szlachciura

z lekceważeniem o niezbyt bogatym lub prostym szlachcicu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pogard. szlachcic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachta ż., szlachcic m., szlachetka ż., szlachcianka ż., szlachectwo n., szlacheckość ż.

przym. szlachecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szlachetka

Wiktionary

# szlachecki

przymiotnik od: szlachta

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szlachtą, dotyczący szlachty

przymiotnik jakościowy

(2.1) właściwy dla szlachty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Była wprost prześliczna, a wywodziła się z polskiej rodziny szlacheckiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlaˈxɛt͡sʲci, AS: šlaχecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachta ż., szlacheckość ż., szlachetczyzna ż., szlachcic m., szlachciura m., szlachetka m., szlachetczyna m., szlachcianka ż., szlachcianeczka ż., szlachectwo n., szlachcenie n., uszlachcanie n., uszlachcenie n., uszlachetnianie n., uszlachetnienie n.

czas. szlachcić ndk., uszlachcać ndk., uszlachcić dk., uszlachetniać ndk., uszlachetnić dk.

przym. szlachetny, poszlachecki

przysł. szlachetnie, szlachecko

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) sarmacki

Wiktionary

# szlacheckość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szlacheckie; cecha tych, którzy są szlacheccy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szlachecki

przysł. szlacheckie

rzecz. szlachcianka ż., szlachcic mos., szlachciura mzw./mos.

Wiktionary

# szlachectwo

przynależność do szlachty; prawa, tytuł szlachcica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan szlachty, przynależność do stanu szlacheckiego

Wiktionary

Szlachta (daw. ślachta, ślachcic) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej. W 1790 r. we Francji zniesiono tytuły oraz szlachectwo dziedziczne. W Polsce szlachta jako stan społeczny zniesiona została na mocy konstytucji w 1921 r.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szlachciura mzw./mos., szlachcianka ż., szlachta ż., szlachcic m.

przym. szlachecki

Wiktionary

# szlachetczyzna

ogół cech i zwyczajów szlachty

SJP.pl

Szlachetczyzna – dawna kolonia obecnie część wsi Stawrowo na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Dalekie.

Wikipedia

# szlachetka

nazwisko

SJP.pl

# szlachetnie

przysłówek

(1.1) w sposób szlachetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachetność ż.

przym. szlachetny, szlachecki

Wiktionary

# szlachetniej

stopień wyższy od przysłówka: szlachetnie

SJP.pl

# szlachetniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: szlachetny

SJP.pl

# szlachetność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest szlachetne; cecha tego, kto jest szlachetny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uszlachetniać ndk., uszlachetnić dk.

przym. szlachetny

przysł. szlachetnie

Wiktionary

# szlachetny

1. o człowieku: taki, którego cechuje uczciwość, prawość, bezinteresowność, honor, np. szlachetny człowiek; prawy, uczciwy, piękny;
2. świadczący o takich cecha, np. szlachetne czyny; prawy, uczciwy, piękny;
3. taki, który cechuje się idealnymi proporcjami, wyjątkową stylowością i harmonią, wywołuje niezwykłe doznania estetyczne; harmonijny, idealny, doskonały;
4. o roślinach, zwierzętach, przedmiotach itp.: taki, który odznacza się pierwszorzędną jakością; doskonały, wysokogatunkowy, pierwszorzędny;
5. w chemii: gazy szlachetne - grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca VIII grupę główną układu okresowego: hel, neon, argon, krypton, ksenon i radon; helowce;
6. w mineralogii: kamienie szlachetne - kryształy minerałów lub pierwiastków, charakteryzujące się twardością, piękną barwą, połyskiem i odpornością na czynniki chemiczne, stosowane najczęściej do wyrobu biżuterii, np. diament, szafir, szmaragd;
7. w chemii: metale szlachetne - metale odznaczające się dużą odpornością na działanie czynników chemicznych, pięknym kolorem i połyskiem, np. srebro, złoto, platyna;
8. stal szlachetna - stal wzbogacona obecnością innych, cenniejszych metali, np. chromem, niklem, wolframem;
9. w botanice: tytoń szlachetny - jednoroczna roślina z rodziny psiankowatych, osiągająca wysokość do 2 metrów, której liście zawierają najczęściej 1-3% nikotyny;
10. w botanice: borowik szlachetny - gatunek jadalnego grzyba z rodziny borowikowatych, wysoko ceniony ze względu na walory smakowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

(1.2) taki, który odznacza się wysoką jakością

(1.3) charakteryzujący się subtelnością, harmonią

(1.4) bot. zool. drugi człon nazw niektórych gatunków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Wydaje się piękna ze względu na jej szlachetne rysy twarzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlaˈxɛtnɨ, AS: šlaχetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachetność ż., szlachta ż., szlachectwo n., szlachcianka ż.

przysł. szlachetnie

przym. szlachecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zacny, dobry, uczciwy, honorowy

(1.2) wysokogatunkowy, wyselekcjonowany, pierwszorzędny

(1.3) harmonijny

Wiktionary

# szlachta

wywodzący się z rycerstwa stan społeczny mający prawa otrzymane od władców i dziedziczne przywileje; także, zbiorowo, o osobach należących do tego stanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka Krzywulka

(1.2) geogr. wieś w gminie Bujnowicze

(1.3) grupa domów w Kamionce Wołoskiej

(1.4) grupa domów w Daszowej

(1.5) część wsi Okno

(1.6) pustkowie nad strugą Orpiszewską

(1.7) geogr. wieś w województwie pomorskim;

(1.8) stacja kolejowa otwarta w Szlachcie (1.7);

Wiktionary

Szlachta (daw. ślachta, ślachcic) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej. W 1790 r. we Francji zniesiono tytuły oraz szlachectwo dziedziczne. W Polsce szlachta jako stan społeczny zniesiona została na mocy konstytucji w 1921 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.7) Widziałem kościół w Szlachcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlaxta, AS: šlaχta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Ślachta

Wiktionary

# szlachtawa

oman szlachtawa - gatunek rośliny dwu- lub wieloletniej z rodziny astrowatych

SJP.pl

# szlachtować

1. potocznie: mordować ludzi;
2. dokonywać uboju bydła

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przest. zarzynać bydło

(1.2) pot. mordować ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zanim sam zaczął szlachtować, młody Karol asystował przy zabijaniu zwierząt w rzeźni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlaxˈtɔvat͡ɕ, AS: šlaχtovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlachtowanie, zaszlachtowanie

rzecz. szlachcic

czas. zaszlachtować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubijać, zarzynać

(1.2) mordować, zarzynać

Wiktionary

# szlachtowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szlachtować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szlachtować ndk.

Wiktionary

# szlachtowicz

nazwisko

SJP.pl

# szlachtuz

przestarzale: rzeźnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rzeźnia, ubojnia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlaxtus, AS: šlaχtus

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kutlof

Wiktionary

# szlaczek

zdrobnienie od: szlak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szlak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlak m.

Wiktionary

# szlaczkoń

rodzaj motyla dziennego z rodziny bielinkowatych

SJP.pl

# szlafmyca

1. dawniej: miękka czapka męska używana do spania;
2. czapka noszona przez kucharzy, piekarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. miękka czapka męska nakładana do spania; używana też jako poranne nakrycie głowy

(1.2) przen. safanduła

Wiktionary

Szlafmyca (z niem. schlafen − spać, Mütze − myca, czapka) − dawne męskie nakrycie głowy zakładane do snu przez osoby sypiające w chłodnej porze roku w nieogrzewanych lub źle ogrzewanych pomieszczeniach. Kobiety do snu używały nocnych czepków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacek włożył szlafmycę i podreptał do sypialni.

(1.1) Z okien domów, na najmniejszy hałas, wyglądały ciekawie głowy w perukach, czepkach i szlafmycach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szlafmycka ż.

Wiktionary

# szlafmycka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szlafmyca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Otwarły się drzwi, a zza nich wychyliła się głowa w szlafmycce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlafmyca ż., szlafmycowość ż.

przym. szlafmycowy

Wiktionary

# szlafroczek

zdrobnienie od: szlafrok

SJP.pl

# szlafrok

luźny strój domowy, używany zazwyczaj do okrycia przed położeniem się do łóżka lub krótko po wstaniu, zakładany często na piżamę lub nocną koszulę; podomka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kraw. domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W szpitalu pacjenci chodzą w szlafrokach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlafrɔk, AS: šlafrok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szlafroczek

przym. szlafrokowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podomka

Wiktionary

# szlafsztuba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Mazury, Warmia. bud. archit. sypialnia

Wiktionary

# szlag

dawniej: apopleksja (nagły wylew krwi do mózgu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. uderzenie, cios

(1.2) daw. apopleksja (tylko w związkach frazeologicznych)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pyjter mo fest szlag.

(1.1) Dostoł ino roz szlag i mu jucha poszła.

(1.2) A niech go szlag trafi!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlak, AS: šlak

Wiktionary

# szlaga

nazwisko

SJP.pl

Szlaga – osada leśna w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Lubichowo.

Wikipedia

# szlagbal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sport. palant

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. sport. piłka do palanta

Wiktionary

# szlager

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. przebój

Wiktionary

# szlagier

potocznie:
a) przebój, piosenka modna w danym okresie
b) nowość mająca w danym czasie duże powodzenie u publiczności

SJP.pl

Przebój, szlagier lub hit – popularny w określonym czasie utwór muzyczny lub piosenka. Określenie zazwyczaj odnosi się do muzyki rozrywkowej, lecz często znaczenie jego rozciąga się na muzykę poważną oraz na inne dziedziny sztuki, mówiąc na przykład o „przeboju filmowym” lub „kinowym”. Przebój muzyczny zwykle charakteryzuje się łatwo wpadającą w ucho melodią i jest wielokrotnie emitowany przez stacje radiowe, oraz osiąga wysoką sprzedaż. Choć istnieją ponadczasowe przeboje, których popularność zdaje się nie przemijać, to zasadniczo mamy tu do czynienia ze zjawiskiem okresowym.

Wikipedia

# szlagierowy

przymiotnik od: szlagier

SJP.pl

# szlagmetal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. imitujący złoto, srebro lub brąz materiał dekoracyjny w postaci cienkich płatków, stosowany w malarstwie, rzeźbie i sztuce użytkowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed nim na czymś w rodzaju ni to kolumny, ni to iglicy umieszczono figurę nieokreślonego zwierzęcia pociągniętą szlagmetalem na złoto.

Wiktionary

# szlagon

ironicznie o szlachcicu jako o kimś niewykształconym, zasiedziałym na wsi

SJP.pl

# szlagoński

dotyczący szlagona

SJP.pl

# szlagowski

nazwisko

SJP.pl

Szlagowski, Szlagowska – polskie nazwisko, w Polsce nosi je niecałe 650 osób.

Osoby noszące to nazwisko:

- Antoni Władysław Szlagowski (ur. 10 lipca 1864 zm. 28 lutego 1956) – polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy warszawski.
- Jan Szlagowski (ur. 11 listopada 1984 w Warszawie) – perkusista, występujący w popowym zespole Blog 27, którego wokalistką jest jego młodsza siostra Tola.
- Jarosław Szlagowski (ur. 27 grudnia 1959) – polski perkusista rockowy.
- Tola Szlagowska (ur. 27 listopada 1992 w Warszawie) – polska wokalistka i kompozytorka.

Wikipedia

# szlagworcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szlagwort

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlagwort m.

Wiktionary

# szlagwort

charakterystyczne wyrazy piosenki lub jej refrenu, wpadające w ucho, decydujące nieraz o sukcesie utworu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hasło, slogan, wpadająca w ucho fraza, często fragment piosenki

Wiktionary

Szlagwort (niem. Schlagwort) – wyraz lub zwrot w piosence łatwy do zapamiętania, wpadający w ucho, hasłowy. Zazwyczaj pojawia się w tytule, na początku piosenki lub w refrenie. Często decyduje o sukcesie utworu. Szlagwort niekiedy żyje własnym życiem, stając się obiegowym zwrotem, pojawia się w tytułach prasowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Schlagwort m., szlagier m.

przym. szlagierowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Schlagwort

Wiktionary

# szlagzana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. bita śmietana

Wiktionary

# szlaja

1. osoba niechlujna, brudna;
2. osoba lubiąca się włóczyć

SJP.pl

# szlajać

szlajać się - chodzić po podejrzanych okolicach; prowadzić niemoralny tryb życia

SJP.pl

# szlajer

zamglenie obrazu na kliszy fotograficznej; dymek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. welon

Wiktionary

# szlajfa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wstęga

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kokarda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlajfka ż.

Wiktionary

# szlajfka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wstążka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlajfa ż.

Wiktionary

# szlajfmaszina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szlifierka

Wiktionary

# szlajfować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szlifować

(1.2) gw-pl|Łódź. środ. odcinać bułki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|fajlować, szmyrglować.

Wiktionary

# szlak

1. droga naturalna lub wytyczony trakt;
2. motyw dekoracyjny w formie pasa odcinającego się od tła barwą;
3. w łowiectwie: ślad zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób

(1.2) turyst. znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;

(1.3) łow. ścieżka tropów zwierzęcia

(1.4) kolej. trasa, po której jedzie pociąg

(1.5) gw-pl|Łódź. środ. łopata do wsadzania chleba do pieca

Wiktionary

- szlak bursztynowy
- szlak drogowy
- szlak handlowy
- szlak kolejowy
- szlak turystyczny
  - szlak narciarski
  - szlak rowerowy
  - szlak kajakowy
  - szlak konny
  - szlak przyrodniczy
  - szlak dydaktyczny
  - szlak krajoznawczy

  Wikipedia

  #### Wymowa:

  IPA: ʃlak, AS: šlak

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. szlakowanie n.

  :: zdrobn. szlaczek m.

  czas. szlakować ndk., szlaczkować ndk.

  przym. szlakowy, szlaczkowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) trasa, trakt

  Wiktionary

# szlaka

żużel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hutn. sypki, odpadowy materiał po produkcji hutniczej

(1.2) daw. cienka, długa listwa do wsadzania do pieca i wyjmowania z pieca bułek w piekarni

Wiktionary

Żużel tzw. szlaka – produkt odpadowy procesów hutniczych metali, stop zawierający zanieczyszczenia rud (żużel wielkopiecowy, żużel stalowniczy, żużel szybowy), topniki i pewną ilość tlenków metali lub pozostałość po spaleniu np. węgla, koksu, stanowiąca masę szklistego spieczonego popiołu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najstarszą rzeczą, która odkryto w Medzamor, była szlaka pochodząca z wytopu brązu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlaka, AS: šlaka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szlakowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żużel

Wiktionary

# szlakarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. osoba, która maluje znaki szlaku turystycznego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlakaʃ, AS: šlakaš

Wiktionary

# szlakowy

1. przymiotnik od: szlak;
2. przymiotnik od: szlaka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze szlakiem, dotyczący szlaku

(1.2) związany ze szlaką, dotyczący szlaki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlaˈkɔvɨ, AS: šlakovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. szlak m., szlaczek m.

(1.2)

rzecz. szlaka ż.

Wiktionary

# szlam

luźny osad tworzący się na dnie rzek; muł; nanos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych

(1.2) techn. warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: szlama

Wiktionary

- muł (geologia) – inaczej szlam
- szlam (chemia)

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. szlamować

przym. szlamowy

rzecz. szlamik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) muł

Wiktionary

# szlama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. obraź. w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;

Wiktionary

- Szlama (ang. mudblood) – pejoratywne określenie z cyklu książek J.K. Rowling o Harrym Potterze oznaczające osobę o zdolnościach magicznych urodzoną w rodzinie mugoli (osób niemagicznych)
- imię męskie:
  - Szlama Grzywacz, uczestnik francuskiego ruchu oporu, członek grupy Manukiana
  - Szlama Lichtenberg, nauczyciel, łódzki działacz społeczny i syjonistyczny, publicysta
  - Szlama Żołnierski, łódzki cyrulik i felczer

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nikt cię nie pytał o zdanie ty nędzna szlamo!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlãma, AS: šlãma

Wiktionary

# szlamiarnia

pomieszczenie w rzeźni, w którym oczyszcza się mięso

SJP.pl

# szlamiec

szlamiec długodzioby, szlamiec wielki - gatunki ptaka z rodziny bekasowatych

SJP.pl

# szlamik

ptak wędrowny z rodziny bekasowatych; szlamnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szlam

Wiktionary

Szlamnik (zwyczajny), szlamnik rdzawy, szlamik (Limosa lapponica) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Rekordzista długości ptasiego lotu. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To nie szlam, lecz tylko mały szlamik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlam m.

Wiktionary

# szlamnik

ptak wędrowny z rodziny bekasowatych; szlamik

SJP.pl

Szlamnik (zwyczajny), szlamnik rdzawy, szlamik (Limosa lapponica) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Rekordzista długości ptasiego lotu. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia

# szlamowatość

→ szlamowaty; mulistość

SJP.pl

# szlamowaty

pokryty szlamem, zawierający szlam; mulisty, błotnisty

SJP.pl

# szlamówka

1. świder służący do wiercenia w miękkich skałach
2. urządzenie do usuwania urobku z otworów wiertniczych; łyżka

SJP.pl

# szlamownia

dział fabryki, w którym pokrywa się wyroby szlamem

SJP.pl

# szlamownik

maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; czerpaczka, czerparka, bagier, bagrownica, draga, pogłębiarka

SJP.pl

# szlamowy

przymiotnik od: szlam

SJP.pl

# szlanga

ciężkie działo oblężnicze, używane w XVI-XVIII wieku głównie do niszczenia fortyfikacji; kolubryna

SJP.pl

# szlankowny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Poznań. przest. szczupły

Wiktionary

# szlara

wieniec piór krótszych otaczający oczy sów, upierzenie sztywniejsze od upierzenia reszty głowy

SJP.pl

Szlara — talerzowato ułożone pióra wokół dzioba i oczu u sów oraz niektórych przedstawicieli z rzędu szponiastych. Pióra te są krótsze i sztywniejsze od reszty upierzenia głowy ptaka, a często także jaśniejsze. Szlara służy do skupiania (zbierania) fal akustycznych w celach nawigacyjnych. Ptaki te bowiem, wbrew powszechnemu mniemaniu, nie są nocnymi superwzrokowcami, lecz myśliwymi-słuchowcami i są aktywne w nocy, niezależnie od stopnia zachmurzenia nieba, czy też obecności księżyca. Ważne tylko, by była to noc spokojna i przede wszystkim cicha. Ponadto słuch sów jest dodatkowo wspomagany przez ruchomy fałd skórny w obrębie otworów usznych (które położone są poza szlarą) oraz asymetryczne położenie uszu, dzięki czemu sowy doskonale oceniają odległość.

Wikipedia

# szlarafia

drobne sprężyny w materacach

SJP.pl

# szlarka

dawniej: lamówka, falbanka, obszycie sukni, czepka itp.

SJP.pl

# szlarnik

rodzaj ptaków z podrzędu śpiewających

SJP.pl

# szlarniki

rodzaj ptaków z podrzędu śpiewających

SJP.pl

Szlarniki (Zosteropidae) – rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes). Obejmuje ponad 130 gatunków ptaków występujących w rejonach tropikalnych i subtropikalnych Afryki, Azji i Australazji, niekiedy także w rejonach o klimacie umiarkowanym (np. we wschodniej Azji). Są one również obecne na wielu wyspach Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Wiele gatunków szlarników to endemity poszczególnych wysp tych oceanów.

Wikipedia

# szlarogłówka

szlarogłówka południowa - gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych

SJP.pl

# szlauch

wąż (zwykle gumowy albo plastykowy) najczęściej stosowany do podlewania roślin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. bardzo długa rura gumowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla ochłody polał się wodą ze szlauchu.

(1.1) Wzięli szlauch i urządzili jej niezłe chrzciny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlawx, AS: šlau̯χ

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wąż; gwara. szlauf

Wiktionary

# szlauf

1. pogardliwie:
a) puszczalska kobieta;
b) nastolatka uprawiająca seks w zamian za sponsoring;
2. w gwarze śląskiej: szlauch

SJP.pl

# szlaufwaga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. pot. poziomica wężowa

Wiktionary

# szleja

najprostsza uprząż szorowa; szla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. rodzaj uprzęży zakładanej na kark i pierś konia

(1.2) techn. pas lub szelka ułatwiające wiezienie czegoś

Wiktionary

Chomąto – rodzaj jarzma używanego do zaprzęgania zwierząt pociągowych do ciągnięcia wozu, pługa, itp.

Chomąto pozwala na równomierne rozłożenie obciążenia dookoła karku zwierzęcia, co pozwala na wykorzystanie większej siły pociągowej (zazwyczaj konia). Chomąto powinno być dopasowane do nasady końskiej szyi i wyściełane, aby zapobiec kaleczeniu skóry zwierzęcia. Pozwala ono wtedy w pełni wykorzystać siłę i szybkość zwierzęcia pociągowego, zwiększając jego wydajność nawet 5-krotnie w porównaniu z zaprzęgiem stosowanym w starożytności, który uciskał tchawicę zwierzęcia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szlejka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uprząż szorowa

Wiktionary

# szlęk

nazwisko

SJP.pl

# szlem

rozgrywka, w której wszystkie trofea wygrywa jeden gracz; w szczególności - wzięcie wszystkich 13 lew w grze w brydża (lub 12, wówczas mały szlem czyli szlemik)

SJP.pl

# szlemiczek

zdrobnienie od: szlemik

SJP.pl

# szlemik

w brydżu: wzięcie dwunastu lew

SJP.pl

# szlemowy

przymiotnik od: szlem

SJP.pl

# szlendak

nazwisko

SJP.pl

# szlęzak

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Szlęzak – polski samorządowiec
- Faustyn Szlęzak – polski inżynier, wykładowca i działacz polityczny, poseł na Sejm
- Ludwik Szlęzak – polski lekarz
- Stanisław Szlęzak – polski dziennikarz, artysta fotograf

Wikipedia

# szlezwicki

przymiotnik od: Szlezwik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Szlezwikiem, dotyczący Szlezwiku (miasta w Niemczech)

(1.2) związany ze Szlezwikiem, dotyczący Szlezwiku (krainy w Niemczech i Danii)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Druga wojna szlezwicka, zwana też „II wojną o Szlezwik” lub „Wojną duńsko-pruską”, była kontynuacją pierwszego konfliktu, ale nie była wojną domową.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szlezwik mrz., szlezwiczanin mos., Szlezwiczanin mos.

Wiktionary

# szlezwicko-holsztyński

→ Szlezwik-Holsztyn

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szlezwikiem-Holsztynem, dotyczący Szlezwika-Holsztynu

Wiktionary

#### Patrz:

Szlezwik-Holsztyn

#### Powiązane:

rzecz. Szlezwik-Holsztyn mrz.

Wiktionary

# szlezwiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec krainy Szlezwiku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Flota duńska składała się z Zelandczyków, Szlezwiczan, Skanów i Jutlandczyków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szlezwik mrz., szlezwiczanin mos.

przym. szlezwicki

Wiktionary

# szlezwik

1. region południowej Jutlandii;
2. miasto w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w południowej Jutlandii, podzielony obecnie między Danię a Niemcy, dawne księstwo zależne od Danii;

(1.2) geogr. miasto portowe w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Wiktionary

Szlezwik (niem. Schleswig, duń. Slesvig albo Sønderjylland) – region w Danii i Niemczech rozciągający się ok. 30 km na północ i 40 na południe od granicy duńsko-niemieckiej w południowej części Półwyspu Jutlandzkiego.

Znaczenie regionu polega na umożliwieniu transportu towarów między Morzem Północnym a Bałtykiem oraz połączeniu szlaków handlowych prowadzących z Rosji ze szlakami wiodącymi wzdłuż Renu i wybrzeża Atlantyku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Szlezwiczanin mos., szlezwiczanin mos.

przym. szlezwicki

Wiktionary

# szlezwik-holsztyn

kraj związkowy Niemiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Wiktionary

Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein [ˈʃleːsvɪç ˈhɔlʃtaɪ̯n], dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Stolicą jest Kilonia.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szlezwicko-holsztyński

Wiktionary

# szlic

rowek na całej długości masztu jachtu, w który wchodzi przednia liklina; likszpara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. rozcięcie (w spódnicy)

Wiktionary

# szlich

koncentrat minerałów o dużej gęstości

SJP.pl

# szlichta

1. w budownictwie: warstwa wyrównawcza układana na podkładzie betonowym; gładź;
2. klej krochmalowy wytwarzany z mąki kukurydzianej lub ziemniaczanej

SJP.pl

Gładź podłogowa, szlichta – warstwa podłogi układana bezpośrednio pod posadzką, zwana również wylewką lub jastrychem.

Stosowane zazwyczaj są:

- Podkłady cementowe - tradycyjne przygotowywane na podstawie cementu, piasku oraz wody (w celu przyspieszenia wiązania mogą być stosowane uplastyczniacze lub środki uszczelniające). Wytrzymałość na ściskanie – 25 MPa
- Podkłady półsuche - wytrzymałość na ściskanie około 35 MPa
- Podkłady wykonane z gotowych zapraw o różnej konsystencji: gęstoplastyczne, półsuche lub półpłynne (czyli samopoziomujące się)
- Podkłady anhydrytowe - produkowane z odmiany gipsu zwanej anhydrytem. Stosowane do pomieszczeń suchych (ze względu na nieodporność na wilgoć). Orientacyjna wytrzymałość na ściskanie – 20 MPa.

Wikipedia

# szlichtada

przestarzale o kuligu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. zob. ślizgawka.

(1.2) przest. przejażdżka mknącymi saniami, sanna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Tej zimy mieliśmy raz wielką szlichtadę.

(1.2) Pomimo więc że na świecie słońce świeciło tak jasno i pięknie, dzwoneczki szlichtad tak wesoło brzęczały […] (E. Orzeszkowa: Pompalińscy)

(1.2) […] Straszny dla domu łoskot, z którym zwykle jadą • Sanie ogromne, liczne - tak zwaną szlichtadą, • Z napaścią, która domy półsenne odurza • Jak napaść zbójców… […] (J. Słowacki: Pan Tadeusz (fragmenty poematu))

(1.2) Zimą przejazdki, brygad parady, • W zapust kuliki, miłe szlichtady • Czoło zakwaszą. (J. Baka: Uwaga kary niezliczonej grzechów)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlʲixˈtada, AS: šlʹiχtada

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sanna, sankada, kulig, kulik

Wiktionary

# szlichtyngowa

miasto w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim

SJP.pl

Szlichtyngowa (niem. Schlichtingsheim) – miasto w południowej części województwa lubuskiego, w powiecie wschowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szlichtyngowa, w pobliżu rzeki Odry. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego. Szlichtyngowa leży w historycznej Wielkopolsce.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto miało 1274 mieszkańców.

Wikipedia

# szlichtyngowianin

mieszkaniec Szlichtyngowej (miasta w Polsce)

SJP.pl

# szlichtyngowianka

mieszkanka Szlichtyngowej (miasta w Polsce)

SJP.pl

# szlichtyngowski

związany z miastem Szlichtyngowa

SJP.pl

# szlif

określony kształt nadawany kamieniom szlachetnym przez szlifowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. sposób obróbki kamieni szlachetnych

(1.2) jubil. wynik szlifowania kamienia szlachetnego, jego forma i połysk

(1.3) ostateczny kształt nadany rzeczom, ich wykończenie

(1.4) doskonałość w jakiejś ludzkiej zdolności, zawodzie, itp.

Wiktionary

- Szlif laboratoryjny
- Szlif (jubilerstwo)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Ten kaboszon ma szlif w formie stożkowatej.

(1.4) Gdzie pani zdobywała pielęgniarskie szlify?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlifierz m., szlifiernia ż., szlifierka ż., szlifa ż.

czas. szlifować ndk.

przym. szlifierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) ogłada, wyrobienie

Wiktionary

# szlifa

naramiennik wojskowy; epolet

SJP.pl

# szlifibruk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. próżniak, ten, który wałęsa się po bruku, nic nie robiąc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mówisz czysto po warszawsku! Słowo w słowo jak ten szlifibruk w okularach, który mię przed kilku dniami chciał gwałtem ubezpieczyć na życie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfʲibruk, AS: šlʹifʹibruk

Wiktionary

# szlifiereczka

zdrobnienie od: szlifierka

SJP.pl

# szlifierka

1. maszyna służąca do obrabiania i dokładnego szlifowania powierzchni; brus, osełka, toczydło, toczak;
2. potocznie: zajęcie szlifierza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

Wiktionary

Szlifierka – obrabiarka przeznaczona przede wszystkim do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów uprzednio obrobionych innymi metodami.

Coraz częściej szlifierki o dużej mocy są stosowane do obróbki końcowej przedmiotów będących półfabrykatami (odkuwki, odlewy) z niewielkimi naddatkami na obróbkę. Szlifowanie jest obróbką dokładną, umożliwiającą osiągnięcie dokładności wymiarowej w klasach 5-6. Powierzchnie szlifowane mają dużą gładkość. Głównym zadaniem technologicznym szlifierek jest obróbka powierzchniowa powierzchni cylindrycznych i płaszczyzn.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szlifierki pracują narzędziami wieloostrzowymi, zwanymi ściernicami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfʲjɛrka, AS: šlʹifʹi ̯erka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlif mrz., szlifowanie n., szlifierz mos., szlifierstwo n., szlifiernia ż., oszlifowanie n., wyszlifowanie n., zeszlifowanie n., przeszlifowanie n.

czas. szlifować ndk., oszlifować dk., wyszlifować dk., zeszlifować dk., przeszlifować dk.

przym. szlifierski, szlifierkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szlajfmaszina.

Wiktionary

# szlifiernia

warsztat szlifierski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. warsztat pracy szlifierza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlifierz m., szlif mrz., szlifierka ż.

czas. szlifować ndk.

przym. szlifierski

Wiktionary

# szlifierski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szlifierką lub szlifierstwem, dotyczący szlifierki lub szlifierstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tutaj w pobliżu jest warsztat szlifierski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlif m., szlifierz m., szlifierka ż., szlifiernia ż.

czas. szlifować ndk.

Wiktionary

# szlifierz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. pracownik zajmujący się szlifowaniem;

(1.2) zaw. rzemieślnik zajmujący się ostrzeniem narzędzi

Wiktionary

Szlifierz – zawód związany z obróbką ubytkową różnorodnych materiałów. Szlifowanie polega na usunięciu materiału poprzez szlifowanie w celu uzyskania założonych wymiarów lub kształtu. Szlifierz posługuje się narzędziami (tarcze ścierne) lub proszkami ściernymi. Często jako obróbka wykańczająca stosowane jest polerowanie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pan Jurek dorabiał jako szlifierz.

(1.1) We Francji szlifierzom dobrze płacą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlʲifʲjɛʃ, AS: šlʹifʹi ̯eš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlif m., szlifiernia ż., szlifierka ż.

czas. szlifować ndk.

przym. szlifierski

Wiktionary

# szlifować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować

(1.2) przen. udoskonalać, pracować nad ulepszeniem czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obok wysokich, zielonych kieliszków bez nóżek, do prostej wódki, były kieliszki szlifowane, z nóżkami, do araku i wódek słodkich.

(1.2) Kreślił, przestawiał słowa, zmieniał je, szlifował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfɔvat͡ɕ, AS: šlʹifovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szlif mrz., szlifierstwo n., szlifiernia ż., szlifierz m., szlifierka ż., szlifowanie n., doszlifowanie n.

przym. szlifierski

czas. doszlifować, zeszlifować, oszlifować, podszlifować, przeszlifować, przyszlifować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) polerować, wygładzać; gw-pl|Górny Śląsk|fajlować, szlajfować, szmyrglować.

(1.2) doskonalić, ulepszać

Wiktionary

# szlifowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szlifować.

Wiktionary

Szlifowanie – obróbka wykończeniowa powierzchni za pomocą narzędzi ściernych, w wyniku której uzyskuje się duże dokładności wymiarowe i kształtowe oraz małą chropowatość. Szlifowanie można wykonywać na otworach, wałkach i płaszczyznach.Maszyny do tego typu obróbki nazywane są szlifierkami, a narzędzia skrawające to ściernice. Materiałem, z którego wykonane są ściernice, najczęściej jest korund, diament, węglik krzemu lub węglik boru.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʃlʲifɔˈvãɲɛ, AS: šlʹifovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szlifować

rzecz. szlifierka ż.

Wiktionary

# szlifowy

→ szlif

SJP.pl

#### Patrz:

szlif

# szlify

patki na ramieniu munduru z umieszczonymi na nich odznakami stopni wojskowych

SJP.pl

Naramiennik (także: pagon, dawniej: epolet, galon) – element odzieży (zwłaszcza mundurów), w postaci paska materiału umieszczonego na wysokości barku. Często wykorzystywany jako miejsce umieszczania oznaki stopnia wojskowego lub przynależności organizacyjnej.

Wikipedia

# szlips

1. typ dawnego krawata;
2. długa wstęga z cienkiego płótna, obszyta koronką i wyszywana na końcach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. krawat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (górnośląskie) Jo szlipsa nie nosza bez tydzień.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlips

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|binder, ślips.

Wiktionary

# szlir

(zwykle w liczbie mnogiej) ciemna smuga w skałach głębinowych, powstała z rozpadu fragmentów obcych skał; szlira

SJP.pl

Wikipedia

# szlira

(zwykle w liczbie mnogiej) ciemna smuga w skałach głębinowych, powstała z rozpadu fragmentów obcych skał; szlir

SJP.pl

Wikipedia

# szlisselburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, leżące u ujścia Newy, naprzeciw Petersburga;

Wiktionary

Szlisselburg (ros. Шлиссельбург, niem. Schlüsselburg, fiń. Pähkinälinna) – miasto w zachodniej Rosji położone u wypływu rzeki Newy z jeziora Ładoga. Szlisselburg leży naprzeciw Petersburga położonego u ujścia Newy do Zatoki Fińskiej. Nosiło poprzednio nazwy: Orieszek (Орешек), Nöteborg (Нотеборг), Sleutelburcht (Шлютельбурх), Pietrokriepost’ (Петрокрепость); ludowa nazwa: Szluszyn (Шлюшин).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Umarł chyba w kazamatach Szlisselburga, chociaż nigdy tego nikt nie potwierdził.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szlisselburski

Wiktionary

# szlisselburski

przymiotnik od: Szlisselburg (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szlisselburgiem, dotyczący Szlisselburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szlisselburg mrz.

Wiktionary

# szloch

gwałtowny płacz; łkanie, szlochanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótkie, urywane odgłosy gwałtownego płaczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wystudiowany szloch powódki ani przez chwilę nie zwiódł doświadczonej sędziny.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szlochać

Wiktionary

# szlochać

bardzo mocno plakać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) płakać, wydając krótkie, urywane dźwięki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zrozpaczona oparła się o ścianę, zakryła rękami oczy i szlochała do utraty tchu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szloch mrz., szlochanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płakać, łkać

Wiktionary

# szlochania

gwałtowny płacz; łkanie, szloch

SJP.pl

# szlochanie

gwałtowny płacz; łkanie, szloch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szlochać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieszlochanie n.

czas. szlochać ndk.

Wiktionary

# szloga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kolej. szlaban na przejeździe kolejowym

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kult. brama weselna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃlɔɡa, AS: šloga

Wiktionary

# szlojder

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. proca

Wiktionary

# szlomo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym czasie studiował chasydyzm pod kierunkiem Dawida ben Szlomy z Lelowa.

Wiktionary

# szlufik

nazwisko

SJP.pl

# szlufka

pionowo umieszczona patka, podtrzymująca pasek w odpowiednim miejscu

SJP.pl

Szlufka – element odzieży, służący do przytrzymywania końcówki pasa oraz do utrzymywania go w przewidzianym dla niego miejscu. Szlufki, będące częścią pasa są najczęściej wąskimi cienkimi opaskami z takiego samego materiału i tego samego koloru co pas, czasem stosowane są też szlufki metalowe. Szlufki u spodni (lub czasem też u spódnic) bywają przyszytymi do nich wąskimi paskami materiału, przez które przewlekany jest pas; w ten sposób stabilizuje się położenie pasa względem pozostałych części odzieży.

Wikipedia

# szlug

potocznie: papieros; fajka, dymek, pet, kiep

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. papieros

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Psorka nas przyuważyła, jak jaraliśmy szlugi za budą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃluk, AS: šluk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) papieros, skręt; środ. fajek

Wiktionary

# szluk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łyk

Wiktionary

# szlumbergera

roślina doniczkowa z rodziny kaktusowatych; kaktus Bożego Narodzenia, zygokaktus, grudnik, epifillum zimowe

SJP.pl

Wikipedia

# szlup

rodzaj ożaglowania jednomasztowego żaglowca (z grotem i fokiem); żaglowiec jednomasztowy o takim ożaglowaniu; slup

SJP.pl

# szlupbelka

wysięgnik współpracujący z wciągarką, służący do spuszczania lub podnoszenia łodzi ratunkowych, kotwicy, trapu itp.; żurawik

SJP.pl

Żurawik, szlupbelka – urządzenie dźwigowe na pokładzie jednostki pływającej najczęściej służące do opuszczania i podnoszenia z powierzchni wody łodzi ratunkowej, łodzi inspekcyjnej, tratwy ratunkowej, pontonu, trapu oraz innych ciężkich przedmiotów.

Wikipedia

# szlus

wykrzyknik wyrażający nakaz zakończenia czegoś; basta, dosyć, dość, finito, koniec, kwita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. koniec

Wiktionary

# szlusować

1. potocznie: zbliżać się, przyłączać się, dochodzić do kogoś, czegoś;
2. w wojsku: zwierać, wyrównywać szeregi

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. doszlusować)

(1.1) pot. dołączać się do kogoś lub czegoś

(1.2) daw. wojsk. zwierać szeregi; zajmować miejsce zwolnione przez żołnierza, który ubył z szeregu

(1.3) pot. zjeżdżać na nartach

(1.4) pot. szybko podążać w określonym kierunku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Niechże to kapral wypatrzy, że się dwaj między sobą w głuchą noc zszeptują, że jeden do drugiego niby to przypadkiem, z głupia frant szlusuje w bitwie, że do się z dala gadają oczyma albo przez znaki (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. szlusuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dołączać, dochodzić, dociągać, przyłączać się

Wiktionary

# szma

w judaizmie: jedna z głównych modlitw w liturgii synagogalnej; Szema, Szema Jisrael, Szema Israel

SJP.pl

# szmacenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szmacić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃmaˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: šmacẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szmacić

rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmacianka ż.

Wiktionary

# szmaciak

jadalny, duży grzyb podobny do gąbki lub kalafiora

SJP.pl

- Szmaciak (tkanina) – rodzaj chodnika,
- Szmaciak (grzyb) – rodzaj grzybów (np. szmaciak gałęzisty)

Wikipedia

# szmaciaki

jadalny, duży grzyb podobny do gąbki lub kalafiora

SJP.pl

# szmacianka

1. szmaciana podkładka pod mysz komputerową;
2. dawniej: piłka zrobiona ze szmatek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) licha lalka wykonana ze szmatek, gałganków

(1.2) licha piłka wykonana ze szmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmaciarz m., szmaciara ż., szmatławiec m., szmaciak m., szmateks m., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy

przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary

# szmaciany

zrobiony ze szmat, gałganów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany z materiałów włókienniczych

(1.2) pot. oceniany negatywnie

(1.3) pot. żart. odnoszący się do handlu używanymi ubraniami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyniosła ze sobą w szmacianej torbie niewielki rzutnik i pudełko przeźroczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmacianka ż., szmaciak mzw., szmaciarz mos., szmaciok mrz., szmata ż., szmateks mrz., szmatka ż.

czas. szmacić ndk.

przym. szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

przysł. szmaciarsko, szmatławo

Wiktionary

# szmaciara

1. kobieta źle i nędznie ubrana, zaniedbana;
2. kobieta zajmująca się zbieraniem i handlowaniem szmatami

SJP.pl

# szmaciarka

→ szmaciarz

SJP.pl

#### Patrz:

szmaciarz

# szmaciarnia

punkt skupu surowców wtórnych, w tym także szmat

SJP.pl

# szmaciarski

→ szmaciarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szmaciarzem, dotyczący szmaciarza

Wiktionary

#### Patrz:

szmaciarz

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmaciarz mos., szmacianka ż.

przysł. szmaciarsko

przym. szmaciany

Wiktionary

# szmaciarsko

przysłówek

(1.1) na sposób szmaciarski, po szmaciarsku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musisz przyznać, że szmaciarsko wydali jej drugą powieść.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmaciarz mos., szmateks mrz., szmacianka ż.

przym. szmaciarski, szmaciany

Wiktionary

# szmaciarstwo

potocznie: coś złego, tandetnego; dziadostwo, badziewie, szajs

SJP.pl

# szmaciarz

1. człowiek handlujący starymi ubraniami; gałganiarz; handlarz starzyzną;
2. człowiek ubrany w łachmany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek zbierający szmaty i handlujący nimi

(1.2) pogard. mężczyzna źle ubrany

(1.3) pogard. rodzaj wyzwiska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmaciarstwo n., szmateks mrz.

:: fż. szmarciara ż.

przym. szmaciarski, szmaciany

czas. szmacić

przysł. szmaciarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg. śl. haderlok., reg. śl. handerlok.

Wiktionary

# szmacić

traktować kogoś bez poszanowania, okazując zero godności i poniżając

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) pot. posp. poniewierać kimś, okazywać brak szacunku, zmuszać do wykonywania poniżających czynności

czasownik zwrotny szmacić się

(2.1) upadać moralnie, pozbywać się zasad

(2.2) niemoralnie się prowadzić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dowódca szmacił swoich podwładnych.

(2.1) Nie przypuszczałem, że on dla pieniędzy potrafi się tak szmacić.

(2.2) Wiesz, jak ona się szmaci? Sypia z połową firmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmat͡ɕit͡ɕ, AS: šmaćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmacenie n., szmaciarz m., szmateks mrz., szmacianka ż.

czas. zeszmacić

przym. szmaciany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poniżać, gnoić, upokarzać, upadlać

(2.1) upadlać się, demoralizować się

(2.2) puszczać się, wulg. kurwić się

Wiktionary

# szmaciok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sport. piłka szmaciana

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaciorz mos.

przym. szmaciany

Wiktionary

# szmaciorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. zbieracz szmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaciok mrz.

Wiktionary

# szmaga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. rodzaj łodzi przybrzeżej

Wiktionary

# szmagaj

nazwisko

SJP.pl

# szmaglewski

nazwisko

SJP.pl

# szmagliński

nazwisko

SJP.pl

# szmaj

(r. żeński) gwarowe określenie kobiety leworęcznej

SJP.pl

# szmaja

(r. męski) gwarowe określenie osoby leworęcznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. osoba leworęczna, mańkut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leworęczny, leworęki, mańkut, reg. pozn. szmania., białystok|lewszun.

Wiktionary

# szmajda

nazwisko

SJP.pl

# szmajdziński

nazwisko

SJP.pl

# szmajser

potocznie: niemiecki pistolet maszynowy MP 40; schmeisser

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. pot. niemiecki pistolet maszynowy MP 40

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. schmeisser

Wiktionary

# szmak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. smak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przismacz, babo, to jodło, bo je bez szmaku.

Wiktionary

# szmal

potocznie o pieniądzach, gotówce; kasa, sałata, zielone, mamona, kesz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pieniądze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potrzebowałem szmalu, lecz nie miałem pojęcia, jak go zarobić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃmal, AS: šmal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmalik mrz., szmalcownik m., szmalcownictwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmalec, forsa, kabona, hajs, flota, kasa, sałata

Wiktionary

# szmalcownictwo

wymuszanie na Żydach okupu pod groźbą wydania ich Niemcom w okresie okupacji hitlerowskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. proceder praktykowany podczas II wojny światowej, polegający na wymuszaniu okupu od ukrywających się Żydów pod groźbą denuncjacji niemieckim władzom okupacyjnym;

Wiktionary

Szmalcownik – w czasie niemieckiej okupacji ziem polskich osoba szantażująca lub wymuszająca okup na ukrywających się Żydach lub pomagających im Polakach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 18 marca 1943 roku Polskie Państwo Podziemne oficjalnie uznało szmalcownictwo za „ciężką zbrodnię wobec praw Rzeczypospolitej Polskiej”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmalcownik m., szmalcowniczka ż., szmal m., szmalec m.

przym. szmalcowniczy

Wiktionary

# szmalcowniczka

→ szmalcownik

SJP.pl

#### Patrz:

szmalcownik

# szmalcownik

osoba wymuszająca okup od Żydów za niewydanie ich Niemcom w okresie okupacji hitlerowskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. podczas II wojny światowej: osoba, która szantażowała ukrywających się Żydów lub pomagających im Polaków wydaniem władzom okupacyjnym;

Wiktionary

Szmalcownik – w czasie niemieckiej okupacji ziem polskich osoba szantażująca lub wymuszająca okup na ukrywających się Żydach lub pomagających im Polakach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Armia Krajowa wykonała wyrok śmierci na pierwszym szmalcowniku.

(1.1) Żydowska rodzina oddała szmalcownikowi wszystkie pieniądze.

(1.1) Z wyroków sądów podziemnych ginęli konfidenci, szmalcownicy, gorliwi gestapowcy i policjanci, urzędnicy gestapo i administracji okupanta, strażnicy z Pawiaka, a także szczególnie znienawidzeni funkcjonariusze Urzędów Pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃmalˈt͡sɔvʲɲik, AS: šmalcovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmalcownictwo n., szmal mrz.

Wiktionary

# szmalec

potocznie:
1. pieniądze; szmal, kasa, forsa, hajs;
2. rzadko: półstały tłuszcz jadalny otrzymywany z sadła lub słoniny; smalec

SJP.pl

# szmalik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szmal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmal m.

Wiktionary

# szmalkaldzki

zawiązany z Schmalkalden (miasto w Niemczech)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z miastem Schmalkalden w Niemczech

Wiktionary

# szmania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. mańkut, osoba leworęczna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leworęczny, leworęki, mańkut, reg. pozn. szmaja., białystok|lewszun.

Wiktionary

# szmaragd

1. odmiana berylu, przezroczysty, zielony minerał będący cennym kamieniem szlachetnym;
2. intensywnie zielony kolor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

(1.2) jubil. kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)

(1.3) intensywnie zielony kolor

Wiktionary

Szmaragd – przezroczysta do przeświecającej odmiana berylu, kamień szlachetny o zielonej barwie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szmaragd jest stosowany w jubilerstwie od czasów starożytnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmarakt, AS: šmarakt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaragdowość ż., szmaragdowiec mzw., szmaragdówka ż., szmaragdek mzw., szmaragdolotka ż.

:: zdrobn. szmaragdzik mrz.

przym. szmaragdowy

przysł. szmaragdowo

Wiktionary

# szmaragdek

lśniak szmaragdek - gatunek motyla z rodziny kraśnikowatych

SJP.pl

# szmaragdolotka

szmaragdolotka andyjska - gatunek ptaka z rodziny papugowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. zielona papuga z rodzaju nazwa systematyczna|Psittacara|ref=tak.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaragd mrz.

Wiktionary

# szmaragdowiec

rodzaj ptaków z rodziny miodojadów

SJP.pl

# szmaragdowo

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem szmaragdowej barwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ul, pomalowany przez Terencjusza na szmaragdowo, prezentował się znakomicie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaragd mrz.

przym. szmaragdowy

Wiktionary

# szmaragdowoniebieski

niebieski o szmaragdowym odcieniu

SJP.pl

# szmaragdowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co szmaragdowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaragd mrz.

przym. szmaragdowy

Wiktionary

# szmaragdowozielony

zielony o szmaragdowym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o szmaragdowym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pokrywy skrzydeł są szmaragdowozielone z czerwonozłotym metalicznym połyskiem, przedplecze niebieskie lub czarnoniebieskie, spód ciała granatowy.

Wiktionary

# szmaragdowy

mający kolor szmaragdu, zielony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do szmaragdu

(1.2) koloru intensywnie zielonego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaragd m., szmaragdowość ż.

przysł. szmaragdowo

Wiktionary

# szmaragdzik

szmaragdzik indygowy - gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych

SJP.pl

# szmary

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. lanie (kara)

Wiktionary

# szmat

1. znaczna część jakiejś powierzchni, przestrzeni;
2. przenośnie: wielka ilość czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) znaczna część jakiejś powierzchni lub przestrzeni

(1.2) duży odcinek czasu lub czegoś odbywającego się w czasie

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: szmata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do chwilowych zwycięzców przyłączyli się potem zdradziecko pruscy mieszczanie, którym obcy był duch chrześcijańskiego rycerstwa, poparli w wojnie trzynastoletniej polskiego króla i oddali szmat kraju pod polskie władanie.

(1.2) Nie widzieliśmy się szmat czasu, dokładnie od lata ubiegłego roku, kiedy z Mileną złożyliśmy Państwu wizytę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kawał, połać

(1.2) kawał

Wiktionary

# szmata

1. kawał tkaniny, zwykle zniszczonej, podartej; gałgan
2. pogardliwie o człowieku mającym słaby charakter; także o kobiecie lekkich obyczajów
3. pogardliwie o gazecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kawałek tkaniny, zwykle brudnej

(1.2) liche, bezwartościowe ubranie

(1.3) przen. pogard. wulg. człowiek bezwartościowy

(1.4) przen. wulg. kobieta rozwiązła seksualnie

(1.5) przen. środ. bramka zdobyta po nieudolnej interwencji bramkarza; słaby, lekki strzał nieobroniony przez bramkarza

(1.6) przen. pogard. gazeta, zwłaszcza brukowa lub kolaboracyjna

(1.7) przen. pot. żegl. lm. szmaty: żagle

(1.8) przen. pogard. o jakimś dokumencie, piśmie, legitymacji

(1.9) przen. pot. uczn. ocena niedostateczna

Wiktionary

- szmata – kawałek tkaniny, zazwyczaj brudnej
- Szmata – singel Maty
- Szmata – powieść Tomasza Łapińskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wziąłem jedną ze szmat i wytarłem ręce brudne od smaru.

(1.1) Dłoń miał owiniętą szmatami, które szybko przesiąkały krwią.

(1.2) Podszedł do mnie pijak ubrany w śmierdzące szmaty i prosił o dwa złote na piwo.

(1.3) Po co odmawiasz? To firmowa szmata, zaraz nam przyniesie dwie gorące kawy.

(1.4) Sąd powinien zabrać dziecko tej szmacie.

(1.4) Nie chcę mieć nic wspólnego z tą szmatą.

(1.5) Bramkarz Liverpoolu wpuścił szmatę.

(1.9) Po pierwszym egzaminie posypały się same szmaty, jednak mało kto się tym przejął.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmata, AS: šmata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmaciarz mos., szmaciara ż., szmatławiec mzw./mrz., szmacianka ż., szmaciak mzw., szmateks mrz., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ścierka; reg. śl. hadra.

(1.2) ciuch; reg. śl. hadra.

(1.3) szmaciarz, ścierwo

(1.4) kurwa, dziwka; reg. śl. gónka., reg. śl. hadra.

(1.6) szmatławiec

(1.7) ożaglowanie

(1.9) pała, laga, jedynka, lufa

Wiktionary

# szmateczka

zdrobnienie od: szmatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szmatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃmaˈtɛt͡ʃka, AS: šmatečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmacianka ż.

Wiktionary

# szmateks

potocznie: sklep z odzieżą używaną; ciuchland, ciucholand, lumpeks, lumpex, szmatland, bublownia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. sklep z używaną odzieżą

Wiktionary

Sklep z używaną odzieżą (także: bublownia, ciucholand, lumpeks, szmateks, szmatland, second-hand) – rodzaj sklepu, gdzie sprzedawana jest używana odzież w niskiej cenie, często sprowadzana z zagranicy. Nazwa „ciucholand” powstała z połączenia potocznego określenia ubrania (ciuch) i angielskiego słowa land (oznaczającego „kraj, teren“), czasem wchodzi w skład szyldu sklepowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmaciarz m., szmaciara ż., szmatławiec m., szmacianka ż., szmaciak m., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciucholand, ciuchland, lumpeks

Wiktionary

# szmateksowy

przymiotnik

(1.1) pochodzący ze szmateksu, już wcześniej noszony

(1.2) o ubraniu: oceniany jako złej jakości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sprzedawał grzyby przy drodze w szmateksowym dresie i klapkach.

(1.2) Najbardziej szmateksowa była ta jej garsonka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmateks mrz., szmata ż.

przym. szmaciany

Wiktionary

# szmaterlok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. motyl

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|matyldok.

Wiktionary

# szmatka

1. kawałek tkaniny; ścierka, gałganek;
2. potocznie: strój kobiecy; łaszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szmata

(1.2) mała szmata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Powierzchnię należy przetrzeć wilgotną szmatką z gazy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmacianka ż., szmata ż., szmateks mrz.

przym. szmaciany

Wiktionary

# szmatki

1. kawałek tkaniny; ścierka, gałganek;
2. potocznie: strój kobiecy; łaszek

SJP.pl

# szmatlać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plątać

Wiktionary

# szmatland

potocznie: sklep z odzieżą używaną; ciuchland, ciucholand, lumpeks, lumpex, szmateks, bublownia

SJP.pl

# szmatogłowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. obraź. pot. muzułmanin z Bliskiego Wschodu lub Afryki Północnej

przymiotnik

(2.1) pejor. obraź. pot. muzułmański, islamski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Syrii jest wojna domowa i szmatogłowi zabijają szmatogłowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. szmatogłowa ż.

Wiktionary

# szmaty

1. kawał tkaniny, zwykle zniszczonej, podartej; gałgan
2. pogardliwie o człowieku mającym słaby charakter; także o kobiecie lekkich obyczajów
3. pogardliwie o gazecie

SJP.pl

# szmatłać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wlać

Wiktionary

# szmatławiec

pogardliwie: bezwartościowa gazeta; brukowiec, gazecidło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. pogard. gazeta lub czasopismo o niskim poziomie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmacianka ż., szmateks mrz.

przym. szmatławy

przysł. szmatławo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brukowiec, bulwarówka, tabloid

Wiktionary

# szmatławo

przysłówek

(1.1) na sposób szmatławy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opisali ją szmatławo, tak jak to zawsze robią redaktorzy szmatławców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmatławiec mrz., szmacianka ż.

przym. szmatławy, szmaciany

Wiktionary

# szmatławszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: szmatławy

SJP.pl

# szmatławy

pogardliwie:
1. o ubraniu, materiale: nędzny, niechlujny; brudny;
2. bezwartościowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. pejor. o rzeczy: nędzny, zniszczony

(1.2) pot. pejor. o lichej wartości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biedaczyna miał na sobie dość szmatławe łachy.

(1.2) Staruszek znosi nam jakąś szmatławą literaturę, której nie wolno nam włączać do księgozbioru.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmateks mrz., szmacianka ż., szmata ż., szmatławiec mrz.

przym. szmaciany

przysł. szmatławo

Wiktionary

# szmelc

potocznie:
1. zardzewiałe i zniszczone przedmioty metalowe; żelastwo
2. zniszczone bądź niepotrzebne przedmioty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. złom, odpady, śmieci metalowe

(1.2) pot. przedmiot niewiele wart, zniszczony, wadliwy, niepotrzebny

(1.3) daw. przedmiot błyszczący, pokryty złotem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Do jasnej ciasnej, ten głupi szmelc znów się zepsuł!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃmɛlt͡s, AS: šmelc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmelcarnia ż., szmelcarz m., szmelcerz m., szmelcowanie n.

czas. szmelcować

ims. szmelcowany

przym. szmelcowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) błyskotka

Wiktionary

# szmelcarnia

przestarzale: odlewnia

SJP.pl

# szmelcować

1. smarować żelazne wyroby gorącą smołą;
2. pokrywać emalią lakierniczą;
3. przetapiać, rozpuszczać, topić

SJP.pl

# szmelcowany

przymiotnik fakt.

(1.1) daw. pokryty złotem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃmɛlt͡sɔˈvãnɨ, AS: šmelcovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmelc m., szmelcarnia ż., szmelcarz m., szmelcerz m., szmelcowanie n.

czas. szmelcować

Wiktionary

# szmer

cichy pogłos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

(1.2) jednostajny dźwięk spowodowany nieregularnymi drganiami fal powietrza

Wiktionary

Szmer – zjawisko akustyczne wywołane przez nieregularne drgania dźwięku, obejmujące wszelkie odgłosy o nieokreślonej wysokości (huk, trzask, szum). Szmerami są również odgłosy niektórych instrumentów perkusyjnych, np. bębna, trójkąta, gongu, kastanietów itp. Odgłosy wydawane przez te instrumenty nazywa się nieraz potocznie dźwiękami, co z punktu widzenia akustyki jest błędne.

Główne cechy szmerów: natężenie dźwięku, barwa i czas trwania

Por.: dźwięk, ton (dźwięk)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃmɛr, AS: šmer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szemranie n.

:: zdrobn. szmerek m.

czas. szemrać, zaszemrać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szelest, pomruk, mamrotanie

(1.2) szum

Wiktionary

# szmerać

rzadko: wydawać szmer; szemrać, szeleścić

SJP.pl

# szmerek

zdrobnienie od: szmer

SJP.pl

# szmergiel

1. drobnoziarnista twarda skała;
2. papier ścierny, płótno ścierne;
3. potocznie: mieć szmergla - być niespełna rozumu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

(1.2) płótno lub papier powleczony drobnymi ziarnami materiału ściernego

Wiktionary

Szmergiel – skała metamorficzna, składająca się głównie z drobnoziarnistego korundu, hematytu (lub magnetytu) i kwarcu. Zazwyczaj jest produktem przeobrażenia boksytów. W przemyśle stosowana jako materiał ścierny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szmerglowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) papier ścierny, płótno ścierne

Wiktionary

# szmergielowy

→ szmergiel; szmerglowy

SJP.pl

# szmerglowy

→ szmergiel; szmergielowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony ze szmergla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmergiel mrz.

Wiktionary

# szmermel

dawniej:
1. wężykowaty fajerwerk; raca;
2. szumny frazes, dowcip;
3. szmer, zgrzyt

SJP.pl

# szmeronia

gatunek pszczoły, pasożyt gniazdowy

SJP.pl

# szmerowy

przymiotnik od: szmer

SJP.pl

# szmery

cichy pogłos

SJP.pl

# szmidt

[czytaj: szmit] nazwisko

SJP.pl

- Adam Szmidt – samorządowiec, polityk, nauczyciel
- Alicja Jachiewicz-Szmidt – polska aktorka teatralna i filmowa
- Andrzej Szmidt – polski poeta
- Danuta Szmidt-Calińska – polska tenisistka stołowa
- Edward Schmidt – ujednoznacznienie
- Ireneusz Krzysztof Szmidt – polski poeta
- Jan Szmidt – polski elektronik, profesor, rektor Politechniki Warszawskiej
- Józef Szmidt – polski sportowiec
- Marek Stefan Szmidt – ps. Stefan Detko, działacz niepodległościowy
- Otto Szmidt – radziecki astronom
- Piotr Szmidt – polski raper, producent muzyczny i DJ (pseudonim artystyczny Ten Typ Mes)
- Robert J. Szmidt – polski pisarz fantastyczno-naukowy
- Stefan Szmidt – polski aktor

Wikipedia

# szmigiel

nazwisko

SJP.pl

Śmigiel (niem. Schmiegel) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Śmigiel. Nazywane jest miastem wiatraków ze względu na dawne tradycje młynarskie oraz sprzyjające warunki, dzięki którym, zgodnie z legendą, niegdyś w Śmiglu stało niemal 100 wiatraków.

Wikipedia

# szmigielski

nazwisko

SJP.pl

# szmina

zgrubienie od: szminka

SJP.pl

# szminka

rodzaj kosmetyku do malowania ust, pomadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. kosmetyk używany do barwienia ust

(1.2) kosmet. teatr. kosmetyk używany do wykonania charakteryzacji, makijażu scenicznego aktora

Wiktionary

Szminka, pomadka do ust – kosmetyk kolorowy w formie sztyftu, służący do podkreślenia ust i nadania im barwy.

Składa się głównie z tłustego kremu i barwnika, ale może również zawierać witaminy, substancje odżywcze, nabłyszczające, nawilżające, zapachowe, filtry chroniące przed promieniowaniem ultrafioletowym. Jej kolor zależy od stopnia nasycenia zawartego w niej pigmentu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Usta pomalowane czerwoną szminką uchodzą za bardzo namiętne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmʲĩnka, AS: šmʹĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szminkarz m., szminkowanie n., uszminkowanie n.

czas. szminkować ndk., uszminkować dk., wyszminkować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomadka, pomadka do ust; stpol. czerwienidło; gw-pl|Górny Śląsk|lipynsztift.

Wiktionary

# szminkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szminkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szminka ż., uszminkowanie n.

czas. szminkować ndk.

Wiktionary

# szminkowy

→ szminka

SJP.pl

#### Patrz:

szminka

# szmira

utwór literacki bez wartości artystycznych; kicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten obraz to zwykła szmira.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmʲira, AS: šmʹira

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmirowatość ż.

przym. szmirowaty

przysł. szmirowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tandeta, kicz, chała, gniot, ramota

Wiktionary

# szmiropisarstwo

pisanie miernych utworów pozbawionych wartości artystycznych

SJP.pl

# szmirowaty

o utworze literackim, sztuce teatralnej, filmie itp.: mający cechy szmiry, pozbawiony wartości artystycznej; kiczowaty, tandetny

SJP.pl

# szmirowy

→ szmira

SJP.pl

#### Patrz:

szmira

# szmirus

potocznie: twórca dzieł bez wartości artystycznej, artysta tworzący szmirę, kicz; chałturnik

SJP.pl

# szmit

nazwisko

SJP.pl

- Jerzy Szmit (ur. 1960) – polski polityk, publicysta, samorządowiec, senator
- Zygmunt Szmit (1895-1929) – pierwszy burmistrz Drohiczyna, archeolog

Wikipedia

# szmiyra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|mazidło.

Wiktionary

# szmizjerka

bluzka przypominająca męską koszulę lub sukienka zapinana z przodu na guziki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sukienka podobna w kroju do męskiej koszuli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Ordynackiej jak gdyby nigdy nic pogapiłam się na wystawy „Mody Polskiej”. Ładna czerwona szmizjerka…

(1.1) Bardzo lubię moja lnianą szmizjerkę. Jest wygodna i nadaje się na większość okazji.

Wiktionary

# szmizjerkowaty

przypominający krojem szmizjerkę, podobny do szmizjerki (sukienki)

SJP.pl

# szmolec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. smalec

Wiktionary

# szmonces

żydowski dowcip

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dowcip lub skecz kabaretowy oparty na humorze żydowskim;

Wiktionary

Szmonces (z jid. שמאָנצעס szmonces „bzdury, androny, głupstwa, błahostki”) – dowcip żydowski.

Skecze w tym nurcie pisali m.in. Julian Tuwim, Marian Hemar, Konrad Tom. Szmoncesy obracają się zwykle wokół spraw biznesowo-religijnych, wyśmiewając arcypraktyczne podejście do życia. Bywają też szmoncesy oparte na grze słów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy zaczynał opowiadać szmoncesy, zmieniał głos, jak w prawdziwym teatrze.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szmoncesowy

Wiktionary

# szmoncesowy

związany ze szmoncesem

SJP.pl

# szmotłochowate

rodzina mchów z rzędu szmotłochowców

SJP.pl

# szmotłochowce

rząd mchów z klasy prątników

SJP.pl

# szmucha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. przekręt, oszustwo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. oszustwo.

Wiktionary

# szmuchel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. oszustwo, kradzież

Wiktionary

# szmuctytuł

tytuł książki lub jego skrót, umieszczony na pierwszej stronie książki po okładce, przed kartą tytułową; przedtytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poligr. inaczej przedtytuł, tytuł książki (często w formie skróconej) umieszczony na pierwszej stronie książki po okładce, przed kartą tytułową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W XVI w. drukarnie nie nadążały już z oprawami książek, dostarczały więc swoim odbiorcom luźne arkusze owinięte w papier ochronny ze skromnym nadrukiem tytułu książki — stąd tytuł ochronny, szmuctytuł. Była to druga forma obwoluty.

Wiktionary

# szmugiel

przemyt, kontrabanda; potocznie:
1. nielegalne przenoszenie lub przewożenie przez granicę państwa dewiz, towarów lub ludzi;
2. dewizy, towary przewożone nielegalnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. nielegalne przewożenie towarów

(1.2) pot. przedmiot przemytu, przemycony towar

Wiktionary

Przemyt (kontrabanda, pot. szmugiel) – przemieszczenie towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa, na którego terytorium wwieziono towar, lub też wwiezienie towaru, którym obrót jest w danym kraju zakazany przez prawo. Omija się również, rzadko co prawda występujące, opłaty i ograniczenia wywozowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W obliczu tak ciężkiej sytuacji dla wielu ludzi jedynym sposobem przetrwania i zapewnienia żywności sobie oraz innym stał się szmugiel artykułów spożywczych ze wsi do miasta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃmuɟɛl, AS: šmuǵel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmuglowanie n., szmugler m., szmuglerka ż., szmuglerz m.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrabanda, przemytnictwo, przemyt

(1.2) kontrabanda, przemyt

Wiktionary

# szmugler

osoba nielegalnie przenosząca przez granicę kraju towary bez kontroli i oclenia, albo przenosząca przedmioty niedozwolone; przemytnik, kontrabandzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tłumek rozkraczonych nad tobołkami szmuglerów, oczekujących na tramwaj, rzedniał coraz bardziej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmuglerka ż., szmugiel m., szmuglerstwo n., szmuglowanie n.

:: fż. szmuglerka ż.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przemytnik

Wiktionary

# szmuglerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta zajmująca się szmuglowaniem czegoś

(1.2) pot. proceder przemycania, szmuglu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmugiel m., szmuglowanie n.

:: fm. szmugler m.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przemytniczka, kontrabandzistka

(1.2) szmuglowanie, przemycanie, przemytnictwo, przemyt, kontrabanda

Wiktionary

# szmuglerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szmuglerstwem, dotyczący szmuglerstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sąsiad był mistrzem w swym szmuglerskim fachu, od dwudziestu lat przemycał wódę z Ukrainy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglowanie n.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

Wiktionary

# szmuglerz

szmugler; przemytnik; człowiek zajmujący się szmuglem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. szmugler.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten szmuglerz i łajdak wyciągnie od nas ostatniego pensa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglowanie n.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przemytnik, kontrabandzista

Wiktionary

# szmuglować

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeszmuglować)

(1.1) pot. nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby

czasownik zwrotny niedokonany szmuglować się

(2.1) pot. nielegalnie przekraczać granicę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasie wojny szmuglowali towary przez zieloną granicę.

(1.1) Robert handlował szmuglowanymi papierosami i alkoholem.

(1.1) W okupowanej Polsce, a zwłaszcza w Warszawie nielegalny handel szmuglowanymi towarami przybrał niespotykane nigdzie indziej rozmiary i stanowił jeden z najważniejszych elementów życia społeczno-gospodarczego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglowanie n.

czas. przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przemycać, uprawiać przemyt

Wiktionary

# szmuglowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proceder przemycania, szmuglu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed wojną zajmował się szmuglowaniem ludzi przez zieloną granicę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglerka ż.

czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

przym. szmuglerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szmugiel, szmuglerka, przemycanie, przemyt, uprawianie przemytu

Wiktionary

# szmuklerstwo

rzemiosło szmuklerza; pasamonictwo

SJP.pl

Szmuklerz, pasamonik (niem. Schmuck, wł. passamano) – rzemieślnik zajmujący się szmuklerstwem (pasamonictwem), czyli wyrabianiem pasów, galonów, frędzli, taśm (w tym przerabianych metalowymi nićmi) i innych wyrobów pasmanteryjnych.

Do dzisiejszych czasów zachowała się w Krakowie Baszta Pasamoników.

Wikipedia

# szmuklerz

dawniej: ten, co wyrabia pasamony, galony, lamówki; pasamonik

SJP.pl

Szmuklerz, pasamonik (niem. Schmuck, wł. passamano) – rzemieślnik zajmujący się szmuklerstwem (pasamonictwem), czyli wyrabianiem pasów, galonów, frędzli, taśm (w tym przerabianych metalowymi nićmi) i innych wyrobów pasmanteryjnych.

Do dzisiejszych czasów zachowała się w Krakowie Baszta Pasamoników.

Wikipedia

# szmul

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

# szmw

skrótowiec

(1.1) = polit. hist. Socjalistyczny Związek Młodzieży Wojskowej;

Wiktionary

# szmyd

nazwisko

SJP.pl

- Gerard Szmyd (1885–1938), polski duchowny rzymskokatolicki
- Jan Szmyd (ur. 1932), polski historyk filozofii, religioznawca, etyk
- Maria Szmyd-Dormus (1923–2013), polska pianistka, profesor sztuk muzycznych
- Mariusz Szmyd (1965–2013), polski samorządowiec
- Sylwester Szmyd (ur. 1978), polski kolarz szosowy
- Wojciech Szmyd (1874–1938), polski duchowny rzymskokatolicki, jezuita
- Wojciech Szmyd (1876–1930), polski duchowny rzymskokatolicki

Wikipedia

# szmyr

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|mazidło.

Wiktionary

# szmyra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|mazidło.

Wiktionary

# szmyrgiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kamień szlifierski

Wiktionary

# szmyrglować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szlifować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|fajlować, szlajfować.

Wiktionary

# szmyt

nazwisko

SJP.pl

- Krzysztof Szmyt – polski śpiewak operowy i pedagog
- Wirginia Szmyt – polska działaczka społeczna i didżejka

Wikipedia

# szmytkowski

nazwisko

SJP.pl

# sznajder

nazwisko

SJP.pl

# sznajderman

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Sznajderman, Sznejderman, Schneiderman, Schneidermann:

- Ignacy Sznajderman (1896–1942), polski lekarz neurolog
- Marek Sznajderman (ur. 1929), polski internista
- Monika Sznajderman (ur. 1959), polska antropolog kultury

Wikipedia

# sznaps

potocznie:
1. wódka;
2. kieliszek wódki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. wódka

(1.2) pot. porcja wódki

Wiktionary

Schnapps (spolszczone sznaps, niem. Schnaps) – wysokoprocentowy napój alkoholowy, produkowany z destylatów fermentowanych ziemniaków, zbóż, korzeni lub owoców. Dużą popularnością cieszy się w Europie Północnej, krajach niemieckich i USA. Zawartość alkoholu wynosi zwykle ok. 40%. Niemiecki Schnapps jest zwykle przezroczysty, bezbarwny i ma lekko owocowy smak.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sznapsik mrz.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Schnaps.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.1) sznaps m.

źródła.

== sznaps (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) wódka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnaps, AS: šnaps

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznapsik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sznapsik mrz.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Schnaps.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.1) sznaps m.

źródła.

== sznaps (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) wódka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) kòrnus

Wiktionary

# sznaps-baryton

żartobliwie: zapijaczony głos; sznapsbaryton

SJP.pl

# sznapsbaryton

żartobliwie: zapijaczony głos; sznaps-baryton

SJP.pl

# sznapsgate

potocznie: afera spirytusowa

SJP.pl

# sznapsik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sznaps

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie sznaps, lecz tylko mały sznapsik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznaps m.

Wiktionary

# sznapsować

potocznie: pić sznapsa, popijać wódkę

SJP.pl

# sznaptuch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Warmia. chusteczka do nosa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. sznaptuszek

Wiktionary

# sznaptuszek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Warmia. chusteczka do nosa; zdrobn. sznaptuch

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznaptuch

Wiktionary

# sznaucer

przedstawiciel rasy psów stróżujących, występujących w trzech odmianach: mały (długa lub szorstka sierść, szara lub czarna), średni (szorstkowłosy, szary), olbrzymi (długowłosy, czarny)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. rasa psa z grupy pinczerów szorstkowłosych, pochodząca z Niemiec;

Wiktionary

Rasy psów:

- Sznaucer miniaturowy
- Sznaucer średni
- Sznaucer olbrzym

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃnawt͡sɛr, AS: šnau̯cer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznaucerka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brodacz, brodacz monachijski

Wiktionary

# sznaucerka

suka rasy sznaucer

SJP.pl

# sznek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mech. przest. wałek z gwintem obracany korbą i poruszający koło zębate

(1.2) reg. drożdżówka w gwarze chełmińskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) lm. D. zob. szneka.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dzisiaj na przerwie zjadłem dwa szneki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnɛk, AS: šnek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szneka

Wiktionary

# szneka

w gwarze poznańskiej: drożdżówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. drożdżówka

(1.2) pot. twarz

(1.3) pot. zabawna mina

(1.5) bud. zob. kielnia.

(1.6) młyn. zob. ślimacznica.

(1.7) zeg. walec stożkowy, na który nawija się łańcuch w zegarku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wywalił się po pijaku i rozkwasił se sznekę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃnɛka, AS: šneka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sznekowy

Wiktionary

# sznela

jedwabna tkanina na chustki

SJP.pl

# szneler

urządzenie w ręcznej broni palnej, mające za zadanie poluźnienie spustu, tak że lekkie dotknięcie spowoduje wystrzał

SJP.pl

# sznika

smukły i zwrotny żaglowiec jedno- albo dwumasztowy, wchodzący w XV i XVI w. w skład polskiej floty; snigga

SJP.pl

Snigga, sznika lub szika (niem. Schnigge) – niewielki (do 30 m długości), zwrotny i szybki okręt żaglowy z XV–XVI wieku. Miał jeden lub dwa maszty z ożaglowaniem rejowym; załoga mogła liczyć do 90 ludzi. Sniggi występowały we flocie polskiej, gdańskiej i krzyżackiej, biorąc m.in. udział w bitwie na Zalewie Wiślanym.

Wikipedia

# sznit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. i gw-pl|Kresy, Górny Śląsk. krój, fason

(1.2) gw-pl|Kresy. szyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznita ż.

Wiktionary

# sznita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. kromka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznytka ż., zdrobn. sznitka

rzecz. sznit, sznyt, sznyta, sznytka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skibka, sznyta

Wiktionary

# sznitloch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. szczypiorek

Wiktionary

# sznitlok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. szczypiorek

Wiktionary

# sznora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sznur

Wiktionary

# sznuk

nazwisko

SJP.pl

# sznupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Poznań. twarz, gęba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten łągol ma rychtyk penerską sznupę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. sznupka ż.

czas. sznupać ndk.

Wiktionary

# sznupać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szukać

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wąchać, wdychać tabakę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznupok mrz., sznupa ż.

Wiktionary

# sznupka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. zdrobn. od sznupa; buzia, pyszczek, mordka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zobacz, co Pimpuś ma w sznupce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznupa ż.

Wiktionary

# sznupok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poszukiwacz

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubrudzone usta

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sznupać ndk.

Wiktionary

# sznuptabaka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tytoń do wąchania

Wiktionary

# sznuptychla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chusteczka do nosa

Wiktionary

# sznur

1. cienki powróz, postronek kręcony lub pleciony z nici, włókien lnu, konopi itp.;
2. izolowany przewód służący do połączenia źródła energii elektrycznej z jej odbiornikiem, np. sznur od żelazka;
3. duża liczba ludzi lub przedmiotów umieszczonych w szeregu jeden za drugim, np. sznur samochodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

(1.2) grupa ludzi, zwierząt lub przedmiotów ustawionych jeden za drugim

(1.3) pot. izolowany przewód zasilający urządzenie elektryczne

(1.4) noszona na ramieniu pleśćeciona ozdoba będąca częścią munduru galowego

(1.5) daw. wąski, długi pas pola uprawnego

(1.6) daw. jednostka długości historycznie używana w Polsce równa dziesięciu prętom;

(1.7) daw. miara powierzchni równa stu prętom

Wiktionary

- sznur – lina
- sznur – dawna jednostka miary
- Sznur (Al-Masad) – 111 sura Koranu
- Sznur (Rope) – film Alfreda Hitchcocka z 1948 r.
- Siergiej Sznurow, ps. Sznur – rosyjski muzyk

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Graf Rosenheim, gdy go dzwonnik za wcześnie na kazanie dzwonieniem rozbudził, kazał mu zjeść sznur dzwonniczy od węzła do węzła.

(1.2) Wyleciał, lecąc sznur żurawi biały, / A na nim wisząc za śnieżne ramiona / Mglista niewiasta…

(1.3) Bezpieczny sznur przy żelazku powinien być odporny na wysoką temperaturę.

(1.4) Sznur galowy w kolorze srebrnym, przeplatany niebieską nitką zawieszany na prawym ramieniu, (…) przypina się do pierwszego górnego guzika kurtki mundurowej. (z regulaminu mundurowego straży pożarnej)

(1.5) Rzekł Rejent mimojazdem: „Ja mówiłem wczora, / Że polowanie nasze udać się nie może: / Jeszcze zbyt wcześnie, jeszcze na pniu stoi zboże / I mnóstwo sznurów chłopskiej nie zżętej jarzyny; / Stąd i Hrabia nie przybył mimo zaprosiny.”

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnur, AS: šnur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. osznurowanie n., osznurzenie n., sznurkowiec m., sznurowanie n., sznurownia ż., sznurówka ż., sznurowadło n., sznurowanka ż.

:: zdrobn. sznurek m., sznureczek m.

czas. odsznurować dk., przysznurować dk., sznurkować ndk., sznurować ndk., zasznurować dk.

przym. bezsznurowy, sznureczkowy, sznurkowy, sznurowy

ims. zasznurowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lina, powróz, postronek, trok; gw-pl|Górny Śląsk|sznora.

(1.2) rząd, kolejka, ciąg

(1.3) kabel, przewód

(1.4) akselbant

(1.5) zagon

Wiktionary

# sznura

1. cienki powróz, postronek kręcony lub pleciony z nici, włókien lnu, konopi itp.;
2. izolowany przewód służący do połączenia źródła energii elektrycznej z jej odbiornikiem, np. sznur od żelazka;
3. duża liczba ludzi lub przedmiotów umieszczonych w szeregu jeden za drugim, np. sznur samochodów

SJP.pl

# sznureczek

1. mały sznurek;
2. jeden z prostszych ściegów ozdobnych wykonywanych igłą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sznur, sznurek

(1.2) krótki, cienki sznurek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznur m., sznurek m., sznurowadło n., sznurówka ż., sznurowanie n., zasznurowanie n.

czas. sznurować ndk., zasznurować dk.

przym. szurowy, sznurkowy

Wiktionary

# sznurek

1. cienki sznur;
2. ludzie lub rzeczy tworzące szereg;
3. środowiskowo: link, odsyłacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: sznur

(1.2) cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

(1.3) wąski pas ułożony z pojedynczych elementów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Potrzebne nam są jeszcze dwa sznurki, żeby rozwiesić całe pranie.

(1.3) Sznurek aut ciągnął się po autostradzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃnurɛk, AS: šnurek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznur mrz., sznurówka ż., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowanie n., zasznurowanie n., osznurowanie n.

:: zdrobn. sznureczek m.

czas. sznurować ndk., zasznurować dk., osznurować dk.

przym. sznurkowy, sznurowy

ims. zasznurowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) linka

Wiktionary

# sznurem

1. cienki powróz, postronek kręcony lub pleciony z nici, włókien lnu, konopi itp.;
2. izolowany przewód służący do połączenia źródła energii elektrycznej z jej odbiornikiem, np. sznur od żelazka;
3. duża liczba ludzi lub przedmiotów umieszczonych w szeregu jeden za drugim, np. sznur samochodów

SJP.pl

# sznurkować

dawniej:
1. węszyć, penetrować; myszkować;
2. potocznie: lecieć, mknąć równo, prosto

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) daw. myszkować, szperać, kręcić się, węszyć, penetrować, biegać szybko tu i tam

(1.2) gwara. obszywać lub lamować sznurkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczekując na kanclerza, klecha nie miał nic lepszego do robienia jak sznurkować po kątach.

(1.2) Tradycyjna krakowianka, XVIII-wieczna damska suknia naśladująca krojem strój krakowski, była w kolorze granatowym, ale bogato sznurkowano ją i obszywano karmazynowo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznurkowanie n., sznur mrz., sznurowadło n.

przym. sznurkowany

Wiktionary

# sznurkowany

obszyty, wyszywany sznurkiem

SJP.pl

# sznurkowaty

przypominający sznurek, podobny do sznurka

SJP.pl

# sznurkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany ze sznurka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznur mrz., sznureczek mrz., sznurek mrz., sznurowadło n.

Wiktionary

# sznurnik

sznurnik falistolistny - gatunek mchu z rzędu porostnicowców

SJP.pl

# sznurować

czasownik

(1.1) łączyć brzegi czegoś przy pomocy sznura, sznurka lub sznurówek

(1.2) związywać coś sznurem lub sznurkiem

(1.3) przewlekać kartki pliku dokumentów sznurek i opatrzyć pieczęcią, aby nie można było dodać kolejnej kartki

(1.4) łow. iść, pozostawiając tropy w jednej linii

czasownik zwrotny sznurować się

(2.1) ściskać się, zawiązując gorset

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnuˈrɔvat͡ɕ, AS: šnurovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznureczek mrz., sznur m., sznurek m., sznurówka ż., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowiec mos.

czas. zasznurować, rozsznurować, przesznurować

przym. sznurowy, sznurówkowy

ims. zasznurowany

Wiktionary

# sznurowadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

Wiktionary

Sznurowadło (sznurówka) – cienki sznurek używany do wiązania ze sobą obłożyn buta (uniemożliwiając jego spadanie ze stopy) lub do wiązania gorsetu.

Sznurowadła płaskie lub okrągłe plecione są głównie z bawełny lub poliestru, różnej długości i grubości. Końcówka sznurowadła to metalowa lub wykonana z tworzywa sztucznego skuwka sznurowadła lub aglet. Samo sznurowanie polega na łączeniu dwóch brzegów (lub ich zbliżenie) poprzez przewlekanie sznurka przez dziurki lub haczyki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupując nowe buty zawsze zwracam uwagę na kolor sznurowadeł.

(1.1) W tramwaju zobaczyłem, że jedno sznurowadło mi się rozwiązało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃnurɔˈvadwɔ, AS: šnurovadu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznur, sznurek, sznureczek, osznurowanie, osznurzenie, sznurkowiec, sznurowanie, sznurownia, sznurówka, sznurowanka

czas. odsznurować, przysznurować, sznurkować, sznurować, zasznurować

przym. bezsznurowy, sznureczkowy, sznurkowy, sznurowy

ims. zasznurowany, niezasznurowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sznurówka

Wiktionary

# sznurowadłowy

→ sznurowadło

SJP.pl

#### Patrz:

sznurowadło

# sznurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sznurować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃnurɔˈvãɲɛ, AS: šnurovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznureczek mrz., sznur m., sznurek m., sznurówka ż., sznurowadło n., sznurowiec mos.

czas. sznurować

przym. sznurowy, sznurówkowy

ims. zasznurowany

Wiktionary

# sznurowaty

przypominający sznur, podobny do sznura

SJP.pl

# sznurowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek kultury archeologicznej ceramiki sznurowej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś łączono ją z etnosem pragermańskim, teraz mamy coraz więcej danych by uważać sznurowców za ludność prasłowiańską.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnuˈrɔvʲjɛt͡s, AS: šnurovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznur m., sznurówka ż., sznurowanie n.

czas. sznurować

przym. sznurowy

Wiktionary

# sznurówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraków. sznurowadło

(1.2) med. sznurowany gorset ortopedyczny

Wiktionary

Sznurowadło (sznurówka) – cienki sznurek używany do wiązania ze sobą obłożyn buta (uniemożliwiając jego spadanie ze stopy) lub do wiązania gorsetu.

Sznurowadła płaskie lub okrągłe plecione są głównie z bawełny lub poliestru, różnej długości i grubości. Końcówka sznurowadła to metalowa lub wykonana z tworzywa sztucznego skuwka sznurowadła lub aglet. Samo sznurowanie polega na łączeniu dwóch brzegów (lub ich zbliżenie) poprzez przewlekanie sznurka przez dziurki lub haczyki

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sznurek m., sznur mrz., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowiec mos., sznureczek mrz.

czas. sznurować

ims. zasznurowany

Wiktionary

# sznurownia

urządzenie wyciągowe nad sceną służące do opuszczania dekoracji na scenę i podnoszenia ich w górę, do tzw. nadscenia

SJP.pl

# sznurowy

przymiotnik od: sznur

SJP.pl

# sznury

1. cienki powróz, postronek kręcony lub pleciony z nici, włókien lnu, konopi itp.;
2. izolowany przewód służący do połączenia źródła energii elektrycznej z jej odbiornikiem, np. sznur od żelazka;
3. duża liczba ludzi lub przedmiotów umieszczonych w szeregu jeden za drugim, np. sznur samochodów

SJP.pl

Polska:

- Sznury – część miasta Tomaszów Lubelski

Białoruś:

- Sznury – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeczańskim, w sielsowiecie Miasota

Litwa:

- Sznury – wieś na Litwie, w gminie rejonowej Soleczniki
- Sznury – opuszczony folwark na Litwie, w rejonie wileńskim, w gminie Ławaryszki

Wikipedia

# sznycel

regionalnie: kotlet mielony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) kulin. kotlet z bitych i panierowanych plasterastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

(1.2) kraków. kotlet mielony

Wiktionary

Sznycel wiedeński (niem. Wiener Schnitzel) – danie typowe dla kuchni austriackiej (wiedeńskiej), płat cielęciny panierowanej w bułce tartej, usmażony na maśle i podany z garnirowaniem. Tradycyjnym uzupełnieniem jest sałatka ziemniaczana albo ziemniaczane purée z dodatkami.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃnɨt͡sɛl, AS: šnycel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. sznycelek

Wiktionary

# sznycelek

zdrobnienie od: sznycel

SJP.pl

# sznycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sznyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznyt m.

Wiktionary

# sznyt

1. przestarzale: elegancja;
2. blizna po samookaleczeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. środ. cięcie lub blizna po samookaleczeniu;

(1.2) wygląd albo sposób bycia charakterystyczny dla pewnego środowiska i uznawany przez nie za najwłaściwszy lub elegancki

(1.3) poligr. zob. sznyt formatowy.

(1.4) przest. modny, szykowny krój

(1.5) przest. eleganckie zachowanie czy styl

Wiktionary

- sznyt (blizna)
- sznyt (poligrafia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakiś sierżant się pytał: nałogi, czy jakieś sznyty na rękach mam, czy ćpam, po czym stwierdził, że będę dobry jako mechanik czołgu T-55

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃnɨt, AS: šnyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznita ż., sznytowanie n., sznycik mrz.

czas. sznytować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) elegancja, szyk, wytworność

Wiktionary

# sznytka

gwarowo o kanapce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań., łódź. kromka chleba, kanapka

(1.2) spoż. hand. rodzaj niewielkiej bułki pszennej naciętej pośrodku

Wiktionary

Bułka – odmiana delikatnego pieczywa, najczęściej pszennego, żytniego lub kukurydzianego. Czasem bułka może być posypana mąką, makiem, sezamem, innymi ziarnami lub kruszonką. Może też zawierać słodkie nadzienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zjadłam sznytkę z twarożkiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sznita ż., zdrobn. sznyteczka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sznitka; butersznyt, sandwicz

Wiktionary

# szo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";

Wiktionary

## Litery

- Ϸ – litera alfabetu greckiego

## Pojęcia

- Szo – jezioro na Białorusi
- Szo – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim
- Szo – dawny majątek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Psuja.
- Szo – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Psuja.
- Szo – dawna kolonia na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Psuja.
- szo – tybetańska gra planszowa

Wikipedia

# szoa

określenie na ludobójstwo dokonane na Żydach w czasie II wojny światowej; shoah (Shoah); szoah (Szoah); holocaust (Holocaust); holokaust (Holokaust)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. ludobójstwo dokonane na europejskich Żydach w okresie II wojny światowej

Wiktionary

Zagłada Żydów, również Holocaust lub Holokaust (gr. ὁλόκαυστος holokaustos – całopalenie, ofiara całopalna), Szoa, Churbn Ejrope (jid. חורבן אײראָפּע – zagłada Europy, destrukcja Europy, zniszczenie Europy) – ludobójstwo około 6 milionów europejskich Żydów dokonane w czasie II wojny światowej przez niemiecką III Rzeszę i wspierane w różnym stopniu przez uzależnione od niej państwa sojusznicze.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Szoah, holokaust

Wiktionary

# szoah

określenie na ludobójstwo dokonane na Żydach w czasie II wojny światowej; szoa (Szoa); shoah (Shoah); holocaust (Holocaust); holokaust (Holokaust)

SJP.pl

Zagłada Żydów, również Holocaust lub Holokaust (gr. ὁλόκαυστος holokaustos – całopalenie, ofiara całopalna), Szoa, Churbn Ejrope (jid. חורבן אײראָפּע – zagłada Europy, destrukcja Europy, zniszczenie Europy) – ludobójstwo około 6 milionów europejskich Żydów dokonane w czasie II wojny światowej przez niemiecką III Rzeszę i wspierane w różnym stopniu przez uzależnione od niej państwa sojusznicze.

Wikipedia

# szober

nazwisko

SJP.pl

# szochet

osoba dokonująca uboju rytualnego

SJP.pl

Szechita (hebr. שחיטה) – w judaizmie ubój rytualny zwierząt lądowych i ptaków, którego dokonuje specjalnie w tym celu uczony rytualny rzezak – szojchet (jidysz; hebr. szohet).

Wikipedia

# szodon

gorący, słodki sos do deserów, przygotowywany z ubitych żółtek, cukru, białego wina oraz skórki z cytryny lub pomarańczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cuk. gorący sos do deserów składający się z ubitych żółtek, cukru i białego wina

Wiktionary

Sos szodon (fr. chaudeau) – gęsty, słodki biały sos do deserów kuchni francuskiej podawany na ciepło bądź na zimno. Sporządzany z utartych z cukrem żółtek, roztrzepanych na ciepło z mlekiem lub winem, z ewentualnym dodatkiem skórki cytrynowej lub pomarańczowej. Do gorących deserów podawany jest gorący i spieniony.

Polewa się nim jabłka lub gruszki z kompotu, budynie, kisiele, a także niektóre ciasta.

Wikipedia

# szody

używane dzianiny wełniane, przeznaczone do ponownego przerobu

SJP.pl

# szofar

barani róg, na którym trąbi się w synagodze w święto Rosz Haszana; szałfer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. muz. rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

Wiktionary

Szofar (hebr. ‏שופר‎; jid. ‏שופֿר‎ szojfer) – instrument dęty o charakterze liturgicznym, używany w judaizmie. Jest rodzajem rogu, który z powodu nawiązania do historii ofiarowania Izaaka przez Abrahama był wykonywany z rogu baraniego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔfar, AS: šofar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szałfer

Wiktionary

# szofer

kierowca, zwłaszcza zawodowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zawodowy kierowca

(1.2) przest. osoba kierująca pojazdem samochodowym

Wiktionary

Kierowca – osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba ostrzec wszystkich naszych szoferów, by omijali to skrzyżowanie.

(1.2) Zwaliła winę na szofera z syrenki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szoferka ż.

przym. szoferski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kierowca

(1.2) automobilista

Wiktionary

# szoferak

szofer, kierowca zawodowy

SJP.pl

# szoferka

1. kabina samochodu ciężarowego, w której siedzi kierowca;
2. potocznie: kobieta szofer;
3. potocznie, tylko w liczbie pojedynczej: zawód szofera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. kabina ciężarówki

(1.2) pot. mot. uprawianie zawodu kierowcy

(1.3) pot. kobieta szofer

Wiktionary

Szoferka lub kabina kierowcy – część nadwozia w samochodach ciężarowych. W starszych modelach samochodów ciężarowych przeważnie o skąpym wyposażeniu – z wyjątkiem miejsca dla kierowcy miała jeszcze jedno siedzenie dla pasażera (dysponenta lub konwojenta). We współcześnie wytwarzanych wersjach za siedzeniami kierowcy i pasażera w samochodach ciężarowych znajdują się dodatkowe miejsca siedzące dla większej liczby (na przykład trzech) osób lub przedział sypialny.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szofer mos.

przym. szoferski

Wiktionary

# szoferski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pracą szofera, dotyczący szofera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szofer mos., szoferka ż.

Wiktionary

# szoferzyna

lekceważąco: marny, lichy szofer

SJP.pl

# szogi

gra planszowa nazywana japońskimi szachami; shogi, siogi

SJP.pl

Shōgi (jap. 将棋 shōgi; używany także zapis shogi lub siogi) – japońskie szachy rozgrywane na planszy 9×9. Charakterystyczną zasadą jest możliwość umieszczenia zbitych bierek z powrotem na planszy. Bierki są znacznie słabsze niż w szachach międzynarodowych.

Wikipedia

# szogun

tytuł japońskich namiestników wojskowych; siogun, shogun

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

Wiktionary

Siogun (jap. 将軍 shōgun), szogun – wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych, generalissimus w Japonii w latach 793–1868. Słowo shōgun jest skróconą wersją pierwotnego tytułu oficjalnego sei’i-taishōgun (jap. 征夷大将軍 sei’i-taishōgun; dosł. „głównodowodzący wojsk ekspedycyjnych przeciwko barbarzyńcom” lub „generalissimus do podboju (ujarzmienia) barbarzyńców”). Początkowo był to stopień wojskowy dowodzących cesarską armią japońską, później dziedziczny tytuł wojskowych władców Japonii, sprawujących faktyczną władzę w kraju rządzonym tylko nominalnie przez cesarza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szoguni w tamtych czasach sprawowali faktyczną władzę w Japonii. Cesarz nie miał już władzy, a funkcja ta stała się czysto reprezentacyjna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. siogun mos., siogunat mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) siogun

Wiktionary

# szogunat

shogunat, siogunat, bakufu;
1. japońska wojskowa administracja feudalna w latach 1992-1868, w której rządy sprawował szogun;
2. okres w historii Japonii, w którym rządy sprawował szogun

SJP.pl

Siogunat (jap. 幕府 bakufu; dosł. „rządy spod namiotu”) – nazwa okresu historycznego oraz systemu zarządzania krajem przez dziedzicznych dowódców wojskowych (siogunów) w dawnej Japonii. Słowo to tłumaczone jest również jako „urząd w namiocie” (ang. tent office) lub „sprawowanie rządów spod namiotu” (ang. tent government), odnosiło się bowiem do kwatery głównej dowódcy wojskowego na polu bitwy.

Wikipedia

# szojchet

w kulturze żydowskiej: mężczyzna zajmujący się rytualnym ubojem zwierząt; rzezak

SJP.pl

Szechita (hebr. שחיטה) – w judaizmie ubój rytualny zwierząt lądowych i ptaków, którego dokonuje specjalnie w tym celu uczony rytualny rzezak – szojchet (jidysz; hebr. szohet).

Wikipedia

# szok

1. silny wstrząs psychiczny wywołany jakimś gwałtownym przeżyciem;
2. med. niebezpieczne dla życia zaburzenia czynności organizmu (np. spadek ciśnienia krwi) będące reakcją na ciężkie urazy lub następstwem operacji, zatrucia itp.; wstrząs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

(1.2) med. niebezpieczne dla życia zaburzenia czynności organizmu

Wiktionary

## Biologia i medycyna

- ostra reakcja na stres
- wstrząs
- szok poporodowy
- szok cieplny

## Astronomia

- szok końcowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Klęska grunwaldzka z perspektywy śląskiego poety to szok taki, jak gdyby indiański wódz, powiedzmy jakiś Winnetou, pokonał całą armię amerykańską i ciągnął na Waszyngton.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szokowanie n.

czas. szokować

przym. szokowy, szokujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstrząs

(1.2) wstrząs

Wiktionary

# szoka

nazwisko

SJP.pl

# szoking

potocznie: coś zaskakującego, szokującego; shocking

SJP.pl

# szokować

czasownik

(1.1) wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samo istnienie nieprzejednanych zwolenników totalnej wolności dawno już przestało kogokolwiek szokować.

(1.1) Współczesna telewizja za bardzo chciała zaskakiwać, podniecać, szokować, zbyt często nawet programy informacyjne przypominały klipy reklamowe lub muzyczne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szok m., szokowanie n.

czas. zaszokować dk.

przym. szokujący

przysł. szokująco

Wiktionary

# szokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szokować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɔkɔˈvãɲɛ, AS: šokovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szokować

rzecz. szok m.

przym. szokujący

Wiktionary

# szokowy

→ szok

SJP.pl

#### Patrz:

szok

# szokujący

przymiotnik

(1.1) wzbudzający szok, zdziwienie, zbulwersowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robił to w sposób niekonwencjonalny, nawet zaskakujący i szokujący, jak prawie wszystko, do czego się zabierał.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szokować, dk. zaszokować

rzecz. szok m., szokowanie n.

przysł. szokująco

Wiktionary

# szola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. winda w kopalni

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. górn. szyb kopalniany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadek, dowej szola, bo mom autobus!

Wiktionary

# szolapur

miasto w Indiach

SJP.pl

# szolapurski

→ Szolapur (miasto w Indiach)

SJP.pl

# szolc

nazwisko

SJP.pl

# szolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. naczynie, z którego pije się kawę lub herbatę, podobne do kubka

Wiktionary

# szolnok

miasto na Węgrzech

SJP.pl

Szolnok (niem. Sollnock) – miasto w środkowych Węgrzech, port rzeczny nad ujściem rzeki Zagyva do Cisy, ok. 100 km na wschód od Budapesztu. Stolica komitatu Jász-Nagykun-Szolnok. Ważny ośrodek transportowy. W Szolnoku mieści się Muzeum Lotnictwa Węgierskiego. Miasto liczy ponad 74,5 tys. mieszkańców (I 2011).

Wikipedia

# szomański

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Szomański, Szomańska:

- Olga Szomańska – piosenkarka.
- Włodzimierz Szomański – muzyk.
- Andrzej Szomański – historyk.

Wikipedia

# szombierczanin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkaniec Szombierek

(1.2) osoba pochodząca z Szombierek, urodzona w Szombierkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Pan Ryszard jest rodowitym szombierczaninem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szombierki lm nm.

:: fż. szombierczanka ż.

przym. szombierski

Wiktionary

# szombierczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Szombierek

(1.2) kobieta pochodząca z Szombierek, urodzona w Szombierkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pani Zyta jest rodowitą szombierczanką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szombierki lm nm.

:: fm. szombierczanin mos.

przym. szombierski

Wiktionary

# szombierki

dzielnica Bytomia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. część miasta Bytom, w województwie śląskim;

Wiktionary

Szombierki (niem. Schomberg) – od 1951 roku dzielnica Bytomia, wcześniej siedziba gminy Chruszczów w powiecie bytomskim. Położone są 1,5 km na południowy zachód od centrum miasta wzdłuż szosy prowadzącej z Bytomia do Rudy Śląskiej i Zabrza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hanka mieszka w Szombierkach koło kopalni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szombierczanin mos., szombierczanka ż.

przym. szombierski

Wiktionary

# szombierski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Szombierek, związany z Szombierkami

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Szombierek lub szombierczan, mający cechy lub właściwości przypisywane Szombierkom lub szombierczanom

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szombierki lm nm., szombierczanin mos., szombierczanka ż.

Wiktionary

# szon

obraźliwie lub żartobliwie: rozpustna kobieta; kurwiszon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wulg. żart. kobieta uprawiająca seks w celach zarobkowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chciałem Pani powiedzieć, że Pani córka to jest zwykły szon. / Szon? A co to jest szon? / Kurwiszon!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɔ̃n, AS: šõn

Wiktionary

# szoner

statek żaglowy o skośnym ożaglowaniu; szkuner, skuner

SJP.pl

# szoniec

Szoniec – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Lutocin. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szonizaur

wymarły gad morski z rzędu ichtiozaurów, o ciele przypominającym wieloryba z długimi płetwami

SJP.pl

Szonizaur (Shonisaurus) – wymarły rodzaj późnotriasowych ichtiozaurów. Należały do niego największe znane morskie gady, mogące osiągać długość powyżej 20 m (ale patrz niżej). Nazwa rodzaju pochodzi od gór Shoshone Mountains, w których znaleziono pierwsze okazy.

Wikipedia

# szonów

obraźliwie lub żartobliwie: rozpustna kobieta; kurwiszon

SJP.pl

- Szonów – miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim
- Szonów – wieś w Polsce, w województwie opolskim
- Szonów – przystanek kolejowy w Szonowie, w Czechach

Wikipedia

# szonowice

Szonowice (niem. Schondorf, Schonowitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Miejscowość znajduje się w środkowo-północnej części gminy. Jej powierzchnia wynosi 4,71 km², liczy 264 mieszkańców.

Wikipedia

# szop

nadrzewny ssak drapieżny zamieszkujący Amerykę Północną i Południową; najbardziej znany szop pracz myje pokarm przed jedzeniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Procyon|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

(1.2) zool. ssak z rodzaju szopów (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: szopa

Wiktionary

Szop (Procyon) – rodzaj ssaków z rodziny szopowatych (Procyonidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) kilka wozów emigranckich, które łatwo poznać po białych, wysokich dachach i po tym, że między kołami zwykle upięty jest na łańcuchu pies, szop albo niedźwiadek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɔp, AS: šop

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopowate nmos., szopik m.

:: zdrobn. szopik m.

:: zgrub. szopisko n.

przym. szopowy, szopowaty

Wiktionary

# szopa

1. drewniany budynek do przechowywania m.in. narzędzi, drewna; rzadziej: chwilowe pomieszczenie dla zwierząt gospodarskich;
2. w dawnej Polsce: budynek, w którym zasiadali senatorzy na sejmie elekcyjnym;
3. potocznie:
a) gęste zmierzwione włosy na głowie przypominające strzechę;
b) śmieszne zdarzenie; heca, komedia;

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekki, drewniany budynek gospodarczy lub magazynowy

(1.2) pot. nieuporządkowana, wzburzona czupryna

(1.3) hist. prowizoryczna budowla, w której zasiadali senatorzy sejmu elekcyjnego

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. kufel

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) D. i B. lp. od: szop

Wiktionary

## Lokalizacje

- Szopa – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sierakowice

## Postacie

- Andrzej Szopa – polski aktor filmowy i teatralny
- Barbara Katarzyna Erber (z domu Szopa) – polska etnograf, historyczka sztuki ludowej, muzeolog, badaczka dziejów kultury materialnej
- Bożena Borys-Szopa – polska działaczka związkowa
- Iwan Szopa – ukraiński piłkarz
- Jan Szopa – polski pedagog
- Janusz Szopa – polski matematyk
- Jerzy Szopa – polski działacz państwowy, minister żeglugi, dyplomata, inżynier budownictwa okrętowego
- Leszek Szopa – dziennikarz
- Ludwik Szopa – polski lekarz weterynarii, nauczyciel akademicki
- Maja Szopa – polska aktorka teatralna i filmowa
- Marek Szopa – profesor fizyki
- Marcin Szopa (ur. 1995) – polski piłkarz ręczny, prawoskrzydłowy, od 2018 zawodnik Piotrkowianina Piotrków Trybunalski
- Piotr Szopa – polski historyk i muzealnik
- Robert Szopa – polski piłkarz
- Teofil Szopa – polski inżynier technolog, polityk
- Zygmunt Szopa – polski urzędnik państwowy i samorządowiec

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔpa, AS: šopa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szopka ż.

przym. szopowy, szopkarski, szopkowy

czas. szopkować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. odryna

Wiktionary

# szopeczka

zdrobnienie od: szopka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szopka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɔˈpɛt͡ʃka, AS: šopečka

Wiktionary

# szopen

potocznie o osobie noszącej rozwichrzoną, nieuczesaną fryzurę

SJP.pl

- Szopen – przedwojenna nazwa browaru Tauras
- Szopen – spolszczony zapis nazwiska Fryderyka Chopina

Wikipedia

# szopenfeldziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Warszawa. gwara. więz. złodziej wynoszący ze sklepu ubrania podczas rzekomego ich przymierzania

Wiktionary

Szopenfeldziarz – złodziej dokonujący kradzieży w sklepie lub w magazynie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znany i ceniony kupiec Edmund Wajno, obywatel boliwijski, został przyłapany na kradzieży wiązki cennych futer, które starał się wynieść pod paltem ze sklepu. Zwyczajny szopenfeldziarz. Wszedł, zażądał futer i zaczął kaprysić, a kiedy subiekci zajęli się demonstrowaniem, skorzystał z ich nieuwagi.

(1.1) Otrzymawszy zaproszenie na uroczystość urządzaną z okazji zwolnienia z więzienia cenionego szopenfeldziarza, pan Feluś był w poważnym kłopocie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɔpɛ̃nˈfɛlʲd͡ʑaʃ, AS: šopẽnfelʹʒ́aš

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska szopenfeldziarka ż.

rzecz. szopenfeldziarstwo n., szopenfeld m.

przym. szopenfeldziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złodziej sklepowy

Wiktionary

# szopeniada

okazjonalizm: koncert z muzyką Szopena; chopinada, chopiniada

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. wydarzenie muzyczne (koncert, festiwal, itp.), podczas którego słucha się muzyki Szopena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miasto zobowiązało się do organizowania raz na pięć lat wrześniowej szopeniady w muszli koncertowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenistyka ż., szopeniana nmos., Chopin mrz., szopenista m., szopenistka ż.

przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopiniada

Wiktionary

# szopeniana

wszystko, co dotyczy życia i twórczości Szopena; chopiniana, chopeniana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) liter. autografy i dokumenty dotyczące Fryderyka Szopena

(1.2) druk. księg. wydawnictwa związane z Fryderykiem Szopenem i jego twórczością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hrabiemu udało się zebrać sporą liczbę szopenianów.

(1.2) W tej księgarni kupisz ostatnie szopeniana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenistyka ż., szopenistka ż., Chopin mrz., szopeniada ż., szopenista m.

przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopiniana

(1.2) chopiniana

Wiktionary

# szopenista

chopinista;
1. pianista specjalizujący się w wykonywaniu dzieł Szopena;
2. znawca twórczości Szopena

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk wyspecjalizowany w wykonywaniu utworów Fryderyka Szopena

(1.2) muz. znawca twórczości Fryderyka Szopena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W hotelu już zatrzymało się kilku szopenistów, bo za tydzień rozpoczynają się przesłuchania.

(1.2) Jej wykładowca z muzykologii był wybitnym szopenistą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenistyka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos.

:: fż. szopenistka ż.

przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopinista

(1.2) chopinista

Wiktionary

# szopenistka

→ szopenista; chopinistka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pianistka wyspecjalizowany w wykonywaniu utworów Fryderyka Szopena

(1.2) muz. znawczyni twórczości Fryderyka Szopena

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenistyka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos.

:: fm. szopenista m.

przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopinistka

(1.2) chopinistka

Wiktionary

# szopenistyka

chopinistyka;
1. nauka gry utworów Szopena;
2. sposób interpretacji utworów Szopena

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ćwiczenie się w wykonywaniu utworów Fryderyka Szopena

(1.2) muz. sposób interpretacji utworów Fryderyka Szopena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Tak mi się owa solowa szopenistyka ślizga po powierzchni mojej wrażliwości.

(1.2) Duszniki wyznaczają trendy szopenistyki światowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenista mos., szopenistka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos., Chopin mrz.

przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopinistyka

(1.2) chopinistyka

Wiktionary

# szopenizm

ogół cech charakterystycznych dla muzyki Chopina; chopinizm

SJP.pl

# szopenolog

muzykolog, znawca twórczości Chopina; chopinolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzykolog badający twórczość i życie Fryderyka Szopena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tej półce znajdziesz książki wybitnych szopenologów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenologia ż.

przym. szopenologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopinolog

Wiktionary

# szopenologia

badania nad twórczością Fryderyka Chopina; chopinologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. nauka o życiu i twórczości Fryderyka Szopena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Michalina wykłada szopenologię w PSM w Cieszynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenolog mos., szopenolożka ż.

przym. szopenologiczny

Wiktionary

# szopenologiczny

dotyczący szopenologii

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szopenologią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Iga wzięła udział w sympozjum szopenologicznym w Pile.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopenologia ż., szopenolog mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chopinologiczny

Wiktionary

# szopenolożka

→ szopenolog

SJP.pl

#### Patrz:

szopenolog

# szopenowski

dotyczący twórczości Szopena, charakterystyczny dla Szopena, mający cechy utworów Szopena; chopinowski

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Szopena

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szopen m., Chopin ż./mrz./mos.

przym. szopenowski

Wiktionary

# szopenowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Szopena lub z nim związany; Chopinowy, Szopenowski, Chopinowski

SJP.pl

# szoperka

damska torba na zakupy; shopperka

SJP.pl

# szopi

→ szop; szopowy

SJP.pl

Szopi, Szopy (bułg. Шопи) – bałkańska grupa etniczno-kulturowa zamieszkująca mezoregion tzw. Szopłuku (Шоплук) na pograniczu Bułgarii, Serbii i Macedonii Północnej.

Przez naukę bułgarską badającą ich etnos od początku XX wieku, określani są jako podgrupa Bułgarów, wyróżniająca się stosunkowo najlepiej zachowanymi cechami i obyczajami starosłowiańskimi. W Serbii jako Šopowi (Шопови) od niedawna (2011) traktowani są jako odrębna narodowość.

Wikipedia

# szopiasty

podobny do dachu szopy, taki, jak szopa; zmierzwiony, nastroszony

SJP.pl

# szopienice

część Katowic

SJP.pl

Szopienice (niem. Schoppinitz; do poł. XIX wieku Schopinitz) – część Katowic, położona w północno-wschodnim rejonie miasta, nad Rawą, około 8 km na wschód od centrum, na terenie dzielnicy Szopienice-Burowiec. W latach 1947–1959 samodzielne miasto.

Wikipedia

# szopienicki

przymiotnik od: Szopienice

SJP.pl

# szopinek

Szopinek – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Zamość.

Wieś jest sołectwem w gminie Zamość. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z roku 2011 wieś miała 747 mieszkańców.

Szopinek jest wsią podmiejską Zamościa. Rozciąga się na długości 2 km przy drodze krajowej nr 74 z Zamościa do Hrubieszowa.

Wikipedia

# szoping

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. radosne spędzanie czasu na zakupach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś zrobiłyśmy sobie z Jolką szoping i pół dnia przymierzałyśmy w sklepach ciuchy.

Wiktionary

# szopiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Baltazar Szopiński (1846–1912) – polski prawnik, kolekcjoner dzieł tatrzańskich
- Iwona Sudoł-Szopińska (ur. 1970) – polska lekarka
- Jacek Szopiński (ur. 1964) – polski hokeista i trener
- Jan Szopiński (ur. 1957) – polski polityk i samorządowiec
- Kazimierz Szopiński (ur. 1960) – polski lekarz
- Lubomir Szopiński (1913–1961) – polski muzyk, dyrygent i kompozytor
- Robert Szopiński (ur. 1961) – polski hokeista i trener
- Stanisław Szopiński (1903–1976) – polski wojskowy i działacz społeczny

Wikipedia

# szopka

1. widowisko sceniczne lub kukiełkowe związane tematycznie z Bożym Narodzeniem; jasełka;
2. kompozycja figuralna przedstawiająca narodzenie Chrystusa, wystawiana w kościele w okresie świąt Bożego Narodzenia; żłóbek, jasełka;
3. widowisko satyryczne, najczęściej kukiełkowe, w którym występują znane postacie z życia politycznego, społecznego i kulturalnego;
4. potocznie: sytuacja, zachowanie itp. niepoważne, obliczone na pokaz; heca, komedia, zamieszanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szopa

(1.2) rel. model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami

(1.3) teatr. rel. widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem

(1.4) teatr. satyryczne widowisko kukiełkowe, nawiązujące formą do szopki (1.3) bożonarodzeniowej

(1.5) pot. przen. zachowanie pod publiczkę, na pokaz, bez istotnej treści

Wiktionary

- szopka – szopka bożonarodzeniowa
- Szopka – polana w Pieninach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grabie znajdziesz w szopce na narzędzia.

(1.2) Na Górnym Śląsku szopkę nazywają betlejką.

(1.3) Piotruś w szopce bożonarodzeniowej zagrał świętego Józefa.

(1.4) W telewizyjnej szopce pojawiło się spore grono polityków.

(1.5) Zachowuj się! Nie odstawiaj szopki!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔpka, AS: šopka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopkarstwo n., szopkarka ż., szopa ż., szopkarz mos.

czas. szopkować ndk.

przym. szopkowy, szopkarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) stajenka, żłóbek; gw-pl|Górny Śląsk|betlejka, betlyjka.

(1.3) jasełka

(1.5) heca

Wiktionary

# szopkarka

kobieta tworząca szopki bożonarodzeniowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) folk. artystka wykonująca szopki bożonarodzeniowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Jadzi, znana krakowska szopkarka, otrzymała już trzy nagrody.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szopkować ndk.

rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

:: fm. szopkarz m.

Wiktionary

# szopkarski

→ szopkarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) folk. związany z szopkarstwem, odnoszący się do szopkarstwa

Wiktionary

#### Patrz:

szopkarz

#### Przykłady

(1.1) Kraków stał się prawdziwym zagłębiem szopkarskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szopkowy

rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

Wiktionary

# szopkarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. rodzaj rzemiosła zajmujący się wykonywaniem bożonarodzeniowych przedstawień szopek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam nadzieję, że ten wpis przyczyni się zarówno do promocji samego szopkarstwa, którego materialne efekty, przepiękne szopki, są już dziś prezentowane na całym świecie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szopkować ndk.

przym. szopkarski

rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarka ż., szopkarz mos.

Wiktionary

# szopkarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) aktor występujący w szopce

(1.2) folk. artysta wykonujący szopki

(1.3) folk. kolędnik chodzący z szopką po domach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po przedstawieniu zaprosimy szopkarzy na kolację.

(1.2) Krakowscy szopkarze wystawiają swoje szopki w sali ratusza.

(1.3) Przed furtka stanęło czterech szopkarzy i zaczęli śpiewać kolędę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

:: fż. szopkarka ż.

czas. szopkować

Wiktionary

# szopking

chodzenie po kościołach w celu oglądania szopek bożonarodzeniowych

SJP.pl

# szopkować

rzadko: chodzić z szopką w czasie Bożego Narodzenia; wystawiać jasełka

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. folk. chodzić z szopką, z jasełkami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopaki szopkują zwykle w drugi dzień świąt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarka ż., szopkarstwo n., szopkarz mos.

Wiktionary

# szopkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) teatr. związany z szopką, odnoszący się do szopki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nauczycielka przygotowała dla uczniów kilka stroi szopkowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szopkarski

rzecz. szopa ż., szopka ż.

Wiktionary

# szopoholiczka

kobieta uzależniona od robienia zakupów; shopoholiczka, zakupoholiczka

SJP.pl

# szopoholik

osoba uzależniona od robienia zakupów; zakupoholik, shopoholik

SJP.pl

# szopoholizm

uzależnienie od kupowania rzeczy; zakupoholizm, shopoholizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. zakupoholizm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kupnoholizm, oniomania, shopoholizm, zakupoholizm

Wiktionary

# szopowate

rodzina ssaków łożyskowych z rzędu drapieżnych, o wydłużonym ciele i średnim lub długim ogonie z ciemnymi i jasnymi pierścieniami, zamieszkujących obszary strefy umiarkowanej i podzwrotnikowej obu Ameryk; należą do niej m.in. szop pracz, panda mała, ostronos meksykański i kinkażu

SJP.pl

Szopowate (Procyonidae) – rodzina ssaków łożyskowych z podrzędu psokształtnych (Caniformia) w obrębie rzędu drapieżnych (Carnivora). W zapisie kopalnym są znane od oligocenu.

Wikipedia

# szopowaty

o cechach szopowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# szopowy

1. → szop; szopi;
2. → szopa

SJP.pl

#### Patrz:

szop; szopi;
2. → szopa

# szopski

→ Szopi (bałkańska grupa etniczno-kulturowa)

SJP.pl

Osoby noszące to nazwisko:

- Felicjan Szopski – polski kompozytor, krytyk i pedagog muzyczny
- Kazimierz Szopski – polski inżynier, specjalista obróbki plastycznej
- Michał Szopski – polski śpiewak operowy

Wikipedia

# szopy

1. drewniany budynek do przechowywania m.in. narzędzi, drewna; rzadziej: chwilowe pomieszczenie dla zwierząt gospodarskich;
2. w dawnej Polsce: budynek, w którym zasiadali senatorzy na sejmie elekcyjnym;
3. potocznie:
a) gęste zmierzwione włosy na głowie przypominające strzechę;
b) śmieszne zdarzenie; heca, komedia;

SJP.pl

Szopy – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie, na obszarze Żuław Elbląskich.

Wieś okręgu sędziego ziemskiego Elbląga w XVII i XVIII wieku. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

We wsi znajduje się most zwodzony.

Wikipedia

# szor

rodzaj końskiej uprzęży; szory

SJP.pl

# szorc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Warmia. fartuch

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|fartuch.

źródła.

== szorc (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) fartuch

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|fartuch.

źródła.

== szorc (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) fartuch

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# szorciki

zdrobnienie od: szorty

SJP.pl

# szorcówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Szorcówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Skierbieszów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Skierbieszów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 46 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Skierbieszowie.

Wikipedia

# szorek

(zwykle w liczbie mnogiej)
1. zdrobnienie od: szor (rodzaj końskiej uprzęży);
2. szelka używana do prowadzenia psa na smyczy bez obroży

SJP.pl

# szoria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. etn. kraina Szorów, zob. Górska Szoria.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szorski mrz., Szor m., Szorka ż.

przym. szorski, szoriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Górska Szoria

Wiktionary

# szorować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) trąc czymś, czyścić jakąś powierzchnię

(1.2) trzeć, ocierać się o coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Biedny jamnik szorował brzuchem po chodniku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɔˈrɔvat͡ɕ, AS: šorovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szorowanie n., szorowarka ż.

czas. wyszorować dk.

Wiktionary

# szorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szorować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɔrɔˈvãɲɛ, AS: šorovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szorować

Wiktionary

# szorowy

przymiotnik od: szory (rodzaj uprzęży końskiej)

SJP.pl

# szorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szorami lub Szorią, dotyczący Szorów lub Szorii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język szorski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szor mos., Szorka ż., Szoria ż.

Wiktionary

# szorstki

1. chropowaty na powierzchni, niegładki;
2. niemiły w obejściu, niełagodny, surowy, opryskliwy;
3. o dźwięku: nieczysty, brzmiący ostro, przenikliwie

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający niegładką, chropawą powierzchnię

(1.2) o człowieku: przykry, nieprzyjemny w obejściu

(1.3) o dźwiękach, odgłosach: nieczysty, brzmiący przenikliwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pamiętam, jak biegłam na bosaka po pomoście, po szorstkich, nagrzanych słońcem deskach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔrstʲci, AS: šorstʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szorstkość ż.

przysł. szorstko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chropawy, chropowaty, ostry, porowaty

(1.2) oschły, niedelikatny

Wiktionary

# szorstko

przysłówek

(1.1) w sposób szorstki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szorstkość ż.

przym. szorstki

Wiktionary

# szorstkodzioby

kormoran szorstkodzioby - gatunek ptaka z rodziny kormoranowatych

SJP.pl

# szorstkogrzbiet

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Notocitellus|A.H. Howell|ref=tak., gryzoń z rodziny wiewiórkowatych, występujący w Meksyku;

Wiktionary

Szorstkogrzbiet (Notocitellus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Futro na części grzbietowej szorstkogrzbietów jest rzeczywiście szorstkie.

Wiktionary

# szorstkolistne

rodzina z klasy dwuliściennych obejmująca około 2000 gatunków roślin zielnych (rzadziej drzew i krzewów) ze strefy umiarkowanej i zwrotnikowej; ogórecznikowate

SJP.pl

Ogórecznikowate, szorstkolistne (Boraginaceae Juss.) – rodzina roślin zielnych i krzewów z rzędu ogórecznikowców (Boraginales). Należy do niej w zależności od ujęcia od blisko 1800 gatunków z 94 rodzajów do ponad 2500 gatunków z 135 rodzajów. Występują one głównie w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej, ale obecne są na wszystkich kontynentach od Arktyki po wyspy Subantarktyki.

Wikipedia

# szorstkolistny

1. o roślinach: mający szorstko owłosione liście i łodygi;
2. o cechach szorstkolistnych (rodzina roślin); ogórecznikowaty

SJP.pl

# szorstkoręki

mający szorstkie ręce

SJP.pl

# szorstkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szorstkie; cecha tych, którzy są szorstcy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szorstki

przysł. szorstko

Wiktionary

# szorstkoskrzydły

przymiotnik

(1.1) taki, który ma szorstkie skrzydła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɔrstkɔˈskʃɨdwɨ, AS: šorstkoskšydu̯y

Wiktionary

# szorstkowłosy

o zwierzętach, najczęściej o psach: mający szorstką, twardą sierść

SJP.pl

# szorstnik

1. szorstnik skórzasty - gatunek ukwiała;
2. przedstawiciel rodziny morskich ryb beryksokształtnych

SJP.pl

# szorstuch

dawniej: płócienny fartuch

SJP.pl

# szort

środowiskowo: krótki film lub opowiadanie

SJP.pl

# szorthorn

przedstawiciel angielskiej rasy bydła domowego (wyhodowanej w końcu XVIII w.), hodowany obecnie w wielu krajach w dwóch odmianach: mlecznej i mięsnej; shorthorn

SJP.pl

# szorthorny

przedstawiciel angielskiej rasy bydła domowego (wyhodowanej w końcu XVIII w.), hodowany obecnie w wielu krajach w dwóch odmianach: mlecznej i mięsnej; shorthorn

SJP.pl

# szortopas

gorset wyszczuplający od kolan aż po linię biustu

SJP.pl

# szorty

krótkie spodenki, sięgające najwyżej do kolan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) krótkie spodnie o sportowym kroju

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔrtɨ, AS: šorty

Wiktionary

# szory

rodzaj końskiej uprzęży; szory

SJP.pl

# szos

w dawnej Polsce podstawowy podatek płacony przez mieszczan Korony

SJP.pl

Szos – podstawowy podatek od majątku płacony przez mieszczan w dawnej Polsce na rzecz skarbu państwa.

Wikipedia

# szosa

droga o twardej nawierzchni przeznaczona dla pojazdów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy

(1.2) środ. rower szosowy

Wiktionary

Szosa (fr. chaussée) – droga o twardej lub utwardzonej nawierzchni przeznaczona dla ruchu pojazdów.

W średniowieczu ważne drogi wykładane były kamieniami i kawałkami skał. Spajano je wapnem (łac. calceata, fr. chaux), od którego powstała francuska nazwa chaussée (pl: zwapnowana lub wapnem nałożona) i polska szosa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po szosie jeżdżą samochody.

(1.2) W Warszawie przy ulicy Klaudyny jest sklep, gdzie można kupić starsze używane szosy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɔsa, AS: šosa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szosowiec mos., szosówka ż.

przym. szosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szosyjo.

(1.2) rower szosowy, szosówka

Wiktionary

# szosować

dawniej: budować, żwirować szosę, drogę

SJP.pl

# szosowiec

zawodnik biorący udział w kolarskich zawodach szosowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. kolarz biorący udział w wyścigach szosowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szosa ż., szosówka ż.

przym. szosowy

Wiktionary

# szosówka

potocznie:
a) rower szosowy;
b) dętka do takiego roweru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rower szosowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Julek zawsze był pod wrażeniem, kiedy brat hamował na szosówce całym ciałem, obrotem albo nogami (…)

(1.1) Ten model to klasyczna, jednobiegowa szosówka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szosowiec m., szosa ż.

przym. szosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szosa, rower szosowy

Wiktionary

# szosowy

1. → szosa;
2. związany z zawodami kolarskimi na szosach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szosą, dotyczący szosy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szosówka ż., szosowiec mos., szosa ż.

Wiktionary

# szósta

godzina szósta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 6 rano lub wieczorem

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: szósty

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. sześć

przym. szósty

Wiktionary

# szóstaczek

krępień szóstaczek - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# szostak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro rynnowe na Pojezierzu Ełckim, w gminie Stare Juchy;

(1.2) geogr. kolonia w województwie śląskim, w gminie Pietrowice Wielkie;

Wiktionary

Szostak – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 10 192 osoby. Nazwisko pochodzi od słowa szóstak i jest najbardziej rozpowszechnione w południowej i środkowo-wschodniej Polsce.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szóstak m., szóstka ż., szóstkowy m.

przym. szóstkowy, szósty

licz. sześć

Wiktionary

# szostakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szostakowicz

nazwisko

SJP.pl

Wikipedia

# szostakowo

Szostakowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Czyże.

Wieś królewska w leśnictwie bielskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# szostakowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Julian Antoni Szostakowski – katolicki ksiądz, teolog
- Michaił Szostakowski – radziecki chemik i wynalazca.
- Józef Szostakowski – polski poeta, dziennikarz i działacz kulturalny

Wikipedia

# szósteczka

zdrobnienie od: szóstka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szóstka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szóstka ż.

Wiktionary

# szostek

nazwisko

SJP.pl

Szostek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Wodynie. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Andrzeja Boboli w Rudzie Wolińskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# szóstka

1. cyfra oznaczająca liczbę 6;
2. grupa sześciu osób lub przedmiotów;
3. potocznie o czymś, co oznaczone jest liczbą 6;
4. szkolna ocena celująca;
5. szóstka Weidera - zestaw sześciu ćwiczeń na mięśnie brzucha; A6W, a6w

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa cyfry 6

(1.2) eduk. uczn. ocena w szkole, zazwyczaj najwyższa z dostępnych

(1.3) pot. anat. stomat. ząb trzonowy, pomiędzy przedtrzonowcem a innym trzonowcem

(1.4) pot. to, co ma numer 6, jest oznaczone liczbą 6, np. dom, autobus, bieg (w skrzyni biegów)

(1.5) harc. podstawowa jednostka w gromadzie zuchowej licząca sobie zwyczajowo sześć osób

(1.6) daw. pot. dziesięć centów

Wiktionary

- 6 – cyfra i liczba
- TV6 – polska stacja telewizyjna
- szóstka – oznaczenie zębu przedtrzonowego człowieka
- szóstka – gra bilardowa
- Szóstka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim
- Szóstka w Lotto – trafienie wszystkich typowanych liczb
- Szóstka – karta do gry
- Szóstka – polski serial telewizyjny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Tomek to wzorowy uczeń, na świadectwie ma prawie same szóstki.

(1.3) Od dwóch dni boli mnie szóstka.

(1.4) Spóźnię się, ponieważ uciekła mi szóstka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃustka, AS: šustka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szóstkowy m., Szóstak mrz., szóstak mrz./mzw.

przym. szóstkowy, szósty

licz. sześć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) celujący, ocena celująca

Wiktionary

# szostkiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Adam Szostkiewicz (1905–1974) – polski zootechnik, rektor Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie.
- Adam Szostkiewicz (ur. 1952) – polski dziennikarz, tłumacz i publicysta, działacz opozycji w okresie PRL.
- Halina Szostkiewicz (1930–2020) – polski socjolog i redaktor publikacji książkowych pochodzenia żydowskiego.

Wikipedia

# szóstkowicz

potocznie: uczeń o celujących ocenach

SJP.pl

# szóstkowiczka

→ szóstkowicz

SJP.pl

#### Patrz:

szóstkowicz

# szóstkowy

→ szóstka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) harc. zuch wybrany spośród szóstki, który jej przewodniczy, składa meldunki oraz odpowiada za jej pracę

przymiotnik

(2.1) związany z liczbą sześć, dotyczący liczby sześć

(2.2) eduk. uczn. wzorowy, mający same lub w większości szóstki

Wiktionary

#### Patrz:

szóstka

#### Wymowa:

IPA: ʃuˈstkɔvɨ, AS: šustkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szóstka ż., szóstak m., Szóstak m.

:: fż. szóstkowa ż.

przym. szósty

licz. sześć

Wiktionary

# szóstoklasista

uczeń szóstej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. uczeń szóstej klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. szóstoklasistka ż.

przym. sześcioklasowy

Wiktionary

# szóstoklasistka

uczennica szóstej klasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. uczennica szostej klasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. szóstoklasista m.

przym. sześcioklasowy

Wiktionary

# szósty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 6

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 6

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po piątym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) szósta: godzina szósta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wstaję co rano o (godzinie) szóstej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃustɨ, AS: šusty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szóstka ż., szóstkowy m., Szóstak mrz., szóstak mrz./mzw.

przym. szóstkowy

przedr. sześcio-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 6.

Wiktionary

# szosyjo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szosa

Wiktionary

# szosza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., wariant imienia Szoszana (Zuzanna)

(1.2) geogr. rzeka w północnej Rosji przeduralskiej;

Wiktionary

Szosza (ros. Шо́ша) – rzeka w północnej Rosji przeduralskiej (obwody twerski i moskiewski), prawy dopływ Wołgi w zlewisku Morza Kaspijskiego. Długość – 163 km, powierzchnia zlewni – 3080 km², średni przepływ 51 km przed ujściem – 8,5 m³/s. Reżim śnieżny. Pokrywa lodowa od listopada/początku stycznia do kwietnia/końca marca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czasami we śnie Szosza wyciąga do mnie smukłą dłoń dziecka, a ja, dzieckiem, biegnę za nią, bawimy się w berka.

Wiktionary

# szoszfal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) skórzany fartuch rzemieślniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szorstfal, szustfal, szusfal, szorc

Wiktionary

# szoszon

członek plemienia Indian Ameryki Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najliczniejsza grupa Szoszonów mieszkała w Wyoming.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szoszon mos.

:: fż. Szoszonka ż.

przym. szoszoński

Wiktionary

# szoszoni

plemię Indian Ameryki Północnej

SJP.pl

Szoszoni (nazwy własne: Sosoni’ i Newe, Lud Domu Trawy, Grass House People) – grupa plemion Indian Ameryki Północnej, znanych też jako Węże (ang. Snake Indians). Należą do rodziny językowej uto-azteckiej. Pierwotnie zamieszkiwali ogromne obszary w dzisiejszych stanach Idaho, Wyoming, Utah, Nevada, Oregon i Montana. Największym skupiskiem Szoszonów był szczep Szoszonów znad Rzeki Wiatrów w Wyoming.

Wikipedia

# szoszonka

członkini plemienia Indian Ameryki Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tipi wyszły dwie Szoszonki i skierowały się w stronę strumienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szoszon mos.

:: fm. Szoszon mos.

przym. szoszoński

Wiktionary

# szoszoński

związany z Szoszonami, plemieniem indiańskim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Szoszonów, związany z Szoszonami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na pustkowiu stało kilka szoszońskich tipi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szoszon mos., szoszon mos., Szoszonka ż.

Wiktionary

# szot

lina służąca do ustawiania żagla; szkot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru;

(1.2) geogr. hydrol. niewielkie płytkie jezioro w Afryce

(1.3) geogr. hydrol. wyschnięte dno szotu (1.2)

(1.4) spoż. pot. mała porcja mocnego alkoholu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. pogard. człowiek z niskiej klasy społecznej

Wiktionary

Szot – lina olinowania ruchomego służąca do ustawiania rogu szotowego żagla najkorzystniej względem kierunku wiatru. Szot jest liną do obsługi pracującego żagla, biegnącą od żagla w dół do pokładu, w kierunku rufy. Najczęściej jako szoty wykorzystuje się miękkie bawełniane liny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szotowy

Wiktionary

# szota

lina służąca do ustawiania żagla; szkot

SJP.pl

# szotować

oczyszczać przedmioty metalowe strumieniem śrutu; śrutować

SJP.pl

# szotowy

1. związany z szotem - liną żeglarską;
2. związany z szotem - jeziorkiem

SJP.pl

# szotring

ruchomy pierścień na bomie, do którego przymocowuje się szoty

SJP.pl

# szott

płytkie, słone jezioro spotykane w Afryce; wyschnięte dno takiego jeziora; szot

SJP.pl

Szott, szot – płytkie zagłębienie bezodpływowe algierskich oraz tunezyjskich pustyń piaszczystych.

Szotty zasłane są materiałem gliniastym i ilastym, pokryte skorupami solnymi i gipsowymi – po deszczu zamieniają się w słone trzęsawiska lub jeziora.

Wikipedia

# szowinista

1. osoba przyznająca uprzywilejowaną pozycję własnej płci, rasie lub grupie;
2. skrajny nacjonalista o bezkrytycznym stosunku do własnego narodu odnoszący się z pogardą i nienawiścią do innych narodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik szowinizmu

(1.2) książk. człowiek dyskryminujący innych i przyznający sobie uprzywilejowaną pozycję

Wiktionary

Szowinizm (fr. chauvinisme) – forma skrajnego nacjonalizmu w postaci bezkrytycznego uwielbienia własnego narodu, wiary w jego wyższość połączonego z wrogością względem innych nacji. W szerszym znaczeniu analogiczne przeświadczenie pewnych grup ludzi względem innych (nie zawężające się do narodów).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szowinizm m., szowinistyczność ż.

:: fż. szowinistka ż.

przym. szowinistyczny

przysł. szowinistycznie

Wiktionary

# szowinistka

kobieta wyznająca zasady szowinizmu; skrajna nacjonalistka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka szowinizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szowinizm m., szowinista m.

przym. szowinistyczny

przysł. szowinistycznie

Wiktionary

# szowinistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szowinistyczne; cecha tych, którzy są szowinistyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szowinistyczny

przysł. szowinistycznie

rzecz. szowinista mos., szowinizm mrz.

Wiktionary

# szowinistyczny

→ szowinizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty

Wiktionary

#### Patrz:

szowinizm

#### Powiązane:

rzecz. szowinistyczność ż., szowinista mos., szowinistka ż., szowinizm mrz.

przysł. szowinistycznie

Wiktionary

# szowinizm

1. przypisywanie szczególnie wysokiej wartości lub przyznawanie uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie lub grupie;
2. skrajny nacjonalizm wyrażający się ślepym uwielbieniem dla własnego narodu i w nienawiści i pogardzie dla innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;

(1.2) socjol. postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

Wiktionary

Szowinizm (fr. chauvinisme) – forma skrajnego nacjonalizmu w postaci bezkrytycznego uwielbienia własnego narodu, wiary w jego wyższość połączonego z wrogością względem innych nacji. W szerszym znaczeniu analogiczne przeświadczenie pewnych grup ludzi względem innych (nie zawężające się do narodów).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɔˈvʲĩɲism̥, AS: šovʹĩńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szowinista m., szowinistka ż., szowinistyczność ż.

przym. szowinistyczny

przysł. szowinistycznie

Wiktionary

# szówsko

Szówsko – wieś w Polsce położona na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Wiązownica.

Prywatna wieś szlachecka Szuwsko, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała wraz z folwarkiem do klucza Jarosław Lubomirskich. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# szozda

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Szozda – polski inżynier, polityk
- Andrzej Szozda – polski artysta fotografik
- Stanisław Szozda – polski kolarz szosowy, olimpijczyk
- Tadeusz Szozda – polski działacz opozycyjny
- Krzysztof Szozda – polski architekt, artysta.

Wikipedia

# szoł

show;
1. przedstawienie artystyczno-rozrywkowe o charakterze rewiowym; widowisko;
2. wielka uroczystość mająca widowiskowy charakter;
3. efektowny występ artystyczny, popis niezwykłych umiejętności; pokaz;
4. wydarzenie nabierające charakteru chętnie oglądanego przez wszystkich widowiska; przedstawienie

SJP.pl

# szołbiznes

przemysł rozrywkowy, show-business, show business, show-biznes, show biznes;
1. gałąź gospodarki zajmująca się dostarczaniem rozrywki, obejmująca telewizję, kino, teatr, kabaret, muzykę, modę itp.;
2. ludzie oraz przedsiębiorstwa zajmujące się taką działalnością

SJP.pl

Show business lub show-business – produkcja programów rozrywkowych lub osoby i przedsiębiorstwa zajmujące się taką działalnością.

Obejmuje różne formy rozrywki, jak imprezy widowiskowo-muzyczne (widowiska, koncerty, recitale), płyty, filmy, widowiska telewizyjne, teledyski, a także opiniotwórczą prasę branżową.

Wikipedia

# szołdra

1. dawniej: łopatka wieprzowa solona lub wędzona; szynka;
2. gatunek małża morskiego; przyszynka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. spoż. wędzona lub solona łopatka wieprzowa; szynka

(1.2) współcz. gw-pl|Górny Śląsk. szynka

(1.3) daw. pogard. o człowieku świnia

(1.4) daw. pogardliwa nazwa Prusaka

Wiktionary

- szołdra (przyszynka) – Pinna, rodzaj małży morskiej
- szołdra – mięsna potrawa z pieczywa
- szołdra – regionalna nazwa wędzonej szynki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Chodzi, szołdra, po wybrzeżu i gwiżdże, i kobiecie sromotne rzeczy gada. A on jakie prawo ma?

(1.3) Poczekajże ty szołdro pruski! Takiś ty żołnierz! Uciekać umiesz tylko, heretycki oberwańcze!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gałgan, nicpoń; łotr

Wiktionary

# szołochow

nazwisko, np. Michaił Szołochow (1905-84), pisarz rosyjski

SJP.pl

# szołochowowski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Szołochowa lub z nim związany

SJP.pl

# szołtysek

nazwisko

SJP.pl

Szołtysek (liczba mnoga: Szołtyskowie) – polskie nazwisko, mające korzenie śląskie. Nosi je 1 981 osób (stan na styczeń 2009 rok).

Nazwisko pochodzi od słowa Sołtys, czyli urzędnik wiejski.

Wikipedia

# szołtysik

nazwisko

SJP.pl

# szp

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = hist. Służba Zwycięstwu Polski;

Wiktionary

# szpachelka

zdrobnienie od: szpachla

SJP.pl

Wikipedia

# szpachla

Wikipedia

# szpachlarski

→ szpachlarz

SJP.pl

#### Patrz:

szpachlarz

# szpachlarz

robotnik zatrudniony przy szpachlowaniu

SJP.pl

# szpachlówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara więzienna wódka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpaxˈluva, AS: špaχluva

Wiktionary

# szpachlować

1. pokrywać płaską powierzchnię jakąś substancją, używając szpachli;
2. potocznie: nakładać grubą warstwę makijażu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podstawą [tapetowania] jest przygotowanie gładkiej ściany — ubytki szpachlujemy, szlifujemy i malujemy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpaxˈlɔvat͡ɕ, AS: špaχlovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpachla ż., szpachelka ż., szpachlowanie n.

czas. zaszpachlować dk., wyszpachlować dk.

przym. szpachlowy

Wiktionary

# szpachlowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. wygładzanie, zacieranie ścian

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃpaxlɔˈvãɲɛ, AS: špaχlovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szpachlować

Wiktionary

# szpachlówka

Szpachlówka, masa szpachlowa, masa zacierowa – substancja nakładana na podłoże w celu wypełnienia uszkodzeń i ubytków, jego wyrównania i wygładzenia.

Szpachlówki do samodzielnego wykonania:

- mieszanina kredy i pokostu lnianego
- emalia nitrocelulozowa i talk
- farba olejna i biel cynkowa

Wikipedia

# szpachtla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpachla

Wiktionary

# szpacjer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zob. spacer.

Wiktionary

# szpaczę

pisklę szpaka

SJP.pl

# szpaczek

zdrobnienie od: szpak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od szpak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpak m., szpakowate nmos.

przym. szpaczy, szpakowaty

Wiktionary

# szpaczkować

czasownik

(1.1) mową naśladować szpaka

Wiktionary

# szpaczkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szpaczkować.

Wiktionary

# szpaczy

przymiotnik od: szpak

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do szpaka

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla szpaka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpak m., szpaczek m.

przym. szpakowaty

Wiktionary

# szpada

1. dawna broń sieczna;
2. broń sportowa używana w szermierce;
3. konkurencja szermiercza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. broń boczna kłująca

(1.2) sport. broń szermierska podobna do szpady (1.1)

(1.3) sport. konkurencja z użyciem szpady (1.2)

Wiktionary

Szpada (z wł. spada) – kolna broń biała, powstała w XVII wieku na zachodzie Europy, ewoluując z rapiera jako broń mniejsza, lżejsza i poręczniejsza.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szpadnik mos.

Wiktionary

# szpadel

rodzaj łopaty (do kopania ziemi itp.); rydel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

(1.2) ilość materiału mieszcząca się na szpadlu (1.1)

Wiktionary

Szpadel (także: sztychówka) – ręczne narzędzie przeznaczone do rozcinania gleby, kopania i robienia wykopów; rodzaj łopaty.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak ziemia jest zamarznięta, nie szpadel, a kilof będzie potrzebny.

(1.2) W wiadrze mieszczą się dwa szpadle ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpadɛl, AS: špadel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. szpadelek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łopata, sipa, szufla; gw-pl|Górny Śląsk|ryl, sztecher.

Wiktionary

# szpadelek

zdrobnienie od: szpadel

SJP.pl

# szpadka

zdrobnienie od: szpada

SJP.pl

# szpadnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik wykonujący szpady

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpada ż.

Wiktionary

# szpadryna

kastet

SJP.pl

# szpadzistka

→ szpadzista

SJP.pl

#### Patrz:

szpadzista

# szpąga

dawniej: szponga (poprzeczne spojenie desek); spąga

SJP.pl

# szpagacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szpagat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie szpagat, lecz tylko mały szpagacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpagat m.

Wiktionary

# szpagat

1. figura gimnastyczna polegająca na wykonaniu siadu rozkrocznego;
2. cienki, mocny sznurek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

(1.2) rodzaj mocnego sznurka z juty

(1.3) jutowe włókno do uszczelniania połączeń hydraulicznych i gazowych

(1.4) daw. gw-pl|Warszawa. wódka

Wiktionary

- szpagat – figura gimnastyczna
- szpagat – materiał używany we włókiennictwie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpaɡat, AS: špagat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpagatówka ż.

:: zdrobn. szpagacik m.

przym. szpagatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szruba

Wiktionary

# szpagatówka

dawniej, żartobliwie: wódka

SJP.pl

# szpajcha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szprycha

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szpica

Wiktionary

# szpajska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. spiżarnia

Wiktionary

# szpajza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Pomorze. kulin. deser z jajek, cukru i żelatyny z dodatkiem kakao lub soku cytrynowego;

Wiktionary

Szpajza (z niem. die Speise – potrawa, danie) – deser (legumina) przygotowywany z jajek kurzych znany w kuchni śląskiej i pomorskiej (na Kaszubach, Powiślu i Żuławach). Jest to rodzaj kremu zestalanego żelatyną. Charakteryzuje się delikatną, puszystą konsystencją, przypominającą gładką, kremową (galaretkowatą) piankę.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem|Speise. → danie

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== szpajza (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. legumina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem|Speise. → danie

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== szpajza (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. legumina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# szpajzykamera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. archit. spiżarnia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szpajzka.

Wiktionary

# szpak

1. ptak z rzędu wróblowych o czarnym, połyskliwym upierzeniu;
2. koń maści ciemnosiwej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

(1.2) hipol. koń o maści ciemnosiwej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gw-pl|Mazury. słonina

Wiktionary

- szpak – ptak z rodziny szpakowatych, najczęściej stosowane w odniesieniu do szpaka zwyczajnego (Sturnus vulgaris)
- LWD Szpak – polski samolot
- Michał Szpak – polski wokalista i autor tekstów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piszczą żałośnie w trzcinach szpaki, kraczą kurki wodne, pogwizdują bekasy, huczą bąki, kwakają ukryte stada kaczek, smutnie pośpiewują rybitwy; rytmicznie wyrzucając do lotu skrzydła kołyszą się kulony, srokosze kują żelazo na gałązkach olszyn, a wysoko na gałęziach sosen edukują swe dzieci, obrzydliwie wrzeszcząc, wrony-matki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpak, AS: špak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpakowatość ż., szpakowacizna ż., szpakowate nmos.

:: zdrobn. szpaczek m.

czas. szpakowacieć ndk.

przym. szpakowaty, szpaczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|skworc, szkworc, szpok.

(2.1) gw-pl|Mazury|okrasa.

Wiktionary

# szpaki

1. ptak z rzędu wróblowych o czarnym, połyskliwym upierzeniu;
2. koń maści ciemnosiwej

SJP.pl

Szpaki (Sturninae) – podrodzina ptaków z rodziny szpakowatych (Sturnidae), obejmująca ponad sto dwadzieścia gatunków. Są to małe lub średnie ptaki, w większości owadożerne, niektóre żywią się również owocami. Wiele gatunków żyje na otwartych przestrzeniach i tworzy duże stada.

Wikipedia

# szpakowate

1. o ludziach: mający część włosów siwych; o włosach: siwiejący, siwawy;
2. o maści konia: ciemnosiwy lub dereszowaty;
3. o cechach szpakowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zool. rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

Wiktionary

Szpakowate (Sturnidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca około 120 gatunków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʃpakɔˈvatɛ, AS: špakovate

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpak m., szpaczek m.

przym. szpakowaty

Wiktionary

# szpakowatość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szpakowate; cecha tych, którzy są szpakowaci

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpakowaty

przysł. szpakowato

rzecz. szpak mzw.

Wiktionary

# szpakowaty

1. o ludziach: mający część włosów siwych; o włosach: siwiejący, siwawy;
2. o maści konia: ciemnosiwy lub dereszowaty;
3. o cechach szpakowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający część włosów siwych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpak m., szpakowate nmos., szpaczek mzw., szpakowatość ż.

przym. szpaczy

Wiktionary

# szpakowicz

nazwisko

SJP.pl

# szpakowo

Szpakowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie monieckim, w gminie Jaświły.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Kalinówce Kościelnej.

Wikipedia

# szpakowski

nazwisko

SJP.pl

- Bogusław Szpakowski – pallotyn, doktor filozofii
- Dariusz Szpakowski – komentator i dziennikarz sportowy
- Edward Szpakowski – generał brygady WP II RP
- Marian Szpakowski – strona ujednoznaczniająca
- Stanisław Szpakowski – polski architekt
- Wacław Karol Szpakowski – polski architekt, artysta, twórca serii rysunków "linie rytmiczne"

Wikipedia

# szpala

nazwisko

SJP.pl

# szpaler

1. dwa równoległe szeregi drzew lub krzewów, tworzące aleję
2. dwa szeregi ludzi ustawionych po obu stronach ulicy, przejścia itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) aleja utworzona z dwóch równoległych szeregów drzew lub krzewów; drzewa tworzące taką aleję

(1.2) dwa równoległe szeregi ludzi tworzące korytarz służący jako przejście podczas różnych uroczystości

(1.3) daw. szt. gobelin

Wiktionary

Szpaler – jednorzędowe nasadzenie drzew, których korony, dzięki odpowiednim zabiegom pielęgnacyjnym, tworzą zwartą ścianę zieleni. Podobnie jak żywopłot szpaler jest jedną z podstawowych form nasadzeń parkowych. Szpalerowi zwykle pozostawia się swobodę wzrostu wzwyż natomiast przycina się gałęzie zewnętrzne, wzdłuż linii sadzenia tworząc „zielony płot – zasłonę”. Dwa równoległe do siebie szpalery tworzą aleję. Odmienną definicję przedstawiono w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą szpaler to dwa szeregi drzew lub krzewów tworzące aleję. Zgodnie z tą definicją, aby można było mówić o szpalerze, konieczne są nasadzenia dwurzędowe, przy czym mogą one obejmować zarówno drzewa, jak i krzewy. Forma szpalerowa jest również nieodłącznie związana z aleją jako drogą z obustronnymi nasadzeniami drzew lub krzewów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpalɛr, AS: špaler

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpalerowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) arras

Wiktionary

# szpalerek

zdrobnienie od: szpaler

SJP.pl

# szpalernik

artysta lub rzemieślnik tworzący szpalery (dekoracyjne tkaniny na ściany)

SJP.pl

# szpalerowy

przymiotnik od: szpaler

SJP.pl

# szpaleta

wykończenie ścianki wokół okna

SJP.pl

Szpaleta – określenie dla wewnętrznej lub zewnętrznej płaszczyzny okna, która znajduje się wokół ościeżnicy, która łączy ramę okna lub drzwi z powierzchnią ściany. Jest to element widoczny zarówno z wewnątrz, jak i z zewnątrz budynku.

Szpalety mogą być wykonane z różnych materiałów, takich jak drewno, płyty gipsowo-kartonowe, aluminium czy PVC. Ich główną funkcją jest wykończenie i zabezpieczenie otworów przed uszkodzenia.

Wikipedia

# szpalta

1. próbna odbitka korektorska
2. w poligrafii: ciągła ilość znaków w wierszach, dostosowana do wysokości kolumny; łam
3. w garbarstwie: dwoina

SJP.pl

Szpalta – termin zecerski oznaczający pierwszy, surowy skład tekstu, o docelowej szerokości wierszy, a długości (liczbie wierszy) wynikającej z objętości tekstu, złożony z czcionek lub wierszy linotypowych. Szpalta zawiera większość docelowych atrybutów tekstu, takich jak: krój pisma w odpowiedniej odmianie i stopniu, interlinię, wcięcia akapitowe itp.

Wikipedia

# szpaltować

1. rozmieszczać tekst na stronicy w dwu lub więcej szpaltach
2. w garbarstwie: przecinać skórę w jej grubości

SJP.pl

# szpalty

strony czasopisma lub książki z wydrukowanym na nich tekstem

SJP.pl

# szpan

potocznie: nietypowy sposób bycia lub ubierania się w celu zaimponowania komuś; bufonada, efekciarstwo, szpanerstwo, snobizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyróżnianie się poprzez ekstrawagancki sposób bycia lub ubierania się w celu przypodobania się komuś

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Szpan – polski wojskowy, funkcjonariusz służb bezpieczeństwa
- Rachela Szpan – polska aktorka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze wino wypiłem w czwartej klasie z kolegami, na sylwestra. Potem piłem od czasu do czasu: na ogniskach, urodzinach kolegów. Przeważnie piwo i wino. Tak żeby się w głowie kręciło. Dla szpanu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpãn, AS: špãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpaner m., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

przym. szpanerski

czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) efekciarstwo, książk. kabotynizm, książk. kabotyństwo, szpanowanie

Wiktionary

# szpaner

potocznie: ktoś, kto lubi się popisywać, chce zrobić wrażenie na innych, zwłaszcza swoim ekstrawaganckim strojem, nonszalanckim zachowaniem; pozer, efekciarz, kabotyn, snob

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś, kto stara się zwrócić na siebie uwagę otoczenia modnym ubiorem lub ekstrawaganckim sposobem bycia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpãnɛr, AS: špãner

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan m., szpanerstwo m.

:: fż. szpanerka ż.

czas. szpanować, poszpanować, zaszpanować

przym. szpanerski

przysł. szpanersko

Wiktionary

# szpanerka

potocznie: kobieta, która lubi się popisywać, chce zrobić wrażenie na innych, zwłaszcza swoim ekstrawaganckim strojem, nonszalanckim zachowaniem; pozerka, efekciarka, snobka, szpanówa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta starająca się zwrócić na siebie uwagę modnym ubiorem lub ekstrawagancją w zachowaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba tej szpanerce przyciąć pazurki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan m., szpanerstwo m.

:: fm. szpaner m.

czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

przym. szpanerski

przysł. szpanersko

Wiktionary

# szpanerski

potocznie: charakterystyczny dla szpanera - osoby lubiącej się popisywać, chcącej zrobić wrażenie na innych, zwłaszcza swoim ekstrawaganckim strojem, nonszalanckim zachowaniem, np. szpanerski wygląd, płaszcz

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. modny

(1.2) pot. ekstrawagancki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rysiu dostał szpanerską kurtkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

czas. szpanować ndk.

Wiktionary

# szpanerstwo

potocznie: wyróżnianie się poprzez ekstrawagancki sposób bycia lub ubierania się w celu zaimponowania komuś, wywołania wrażenia; bufonada, efekciarstwo, szpan, snobizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyróżnianie się poprzez ekstrawagancki sposób bycia lub ubierania się w celu przypodobania się komuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te jej uśmiechy stanowią tylko część szerzej zaplanowanego szpanerstwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanowanie n.

przym. szpanerski

czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szpan, szpanowanie, efekciarstwo, książk. kabotynizm, książk. kabotyństwo

Wiktionary

# szpanga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań, Górny Śląsk. wsuwka do włosów

Wiktionary

# szpanówa

potocznie: kobieta, która lubi się popisywać, chce zrobić wrażenie na innych, zwłaszcza swoim ekstrawaganckim strojem, nonszalanckim zachowaniem; pozerka, efekciarka, snobka, szpanerka

SJP.pl

# szpanować

potocznie: popisywać się czymś; chełpić się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. pokazywać się, popisywać

czasownik przechodni niedokonany

(2.1) pot. popisywać się

(2.2) gw-pl|Górny Śląsk. napinać, naciągać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Darek szpanował już w zawodówce.

(2.1) Przestałabyś już szpanować tymi butami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

przym. szpanerski

czas. poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński|asić sie.

Wiktionary

# szpanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szpanować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpan m., szpaner m., nieszpanowanie n., szpanerstwo n.

czas. szpanować ndk.

przym. szpanerski

przysł. szpanersko

Wiktionary

# szpant

wiązanie poprzeczne lub wzdłużne kadłuba w części dennej albo na burtach; wręg; wręga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. wręga.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wręga

Wiktionary

# szpara

1. wąska, podłużna przerwa między elementami znajdującymi się w bliskiej odległości, które nierzadko powinny do siebie ściśle przylegać; szczelina;
2. wulgarnie:
a) dziewczyna, zwłaszcza atrakcyjna;
b) żeński narząd płciowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wąska, długa przerwa między elementami położonymi obok siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szarpnęli razem. Drzwi ustąpiły o kilka centymetrów. Przez szparę dostrzegli błękitną poświatę monitorów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparka ż., szpareczka ż.

Wiktionary

# szparać

czasownik

(1.1) poznań. - oszczędzać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparanie n.

Wiktionary

# szparag

gatunek byliny z rodziny szparagowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Asparagus|L.|ref=tak., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;

(1.2) roln. ogrod. szparag lekarski

(1.3) kulin. jadalny pęd szparaga lekarskiego

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Aby zbiór szparagów był w ogóle możliwy, trzeba nad rośliną usypać kopiec z ziemi.

(1.3) Na kolację podano łososia ze szparagami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃparak, AS: šparak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowate lm nm., szparagowce lm nm.

przym. szparagowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) asparagus

Wiktionary

# szparagarnia

hodowla szparagów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. miejsce przeznaczone do uprawy szparagów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagowa ż.

przym. szparagowy

Wiktionary

# szparagowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kulin. zupa ze szparagów, zwykle w postaci kremu

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: szparagowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś na obiad była pyszna szparagowa, ale niestety już się skończyła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagarnia ż.

przym. szparagowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zupa szparagowa

Wiktionary

# szparagowate

rodzina roślin jednoliściennych z rzędu szparagowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Asparagaceae|Juss.|ref=tak., rodzina roślin jednoliściennych;

Wiktionary

Szparagowate (Asparagaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. W różnych systemach klasyfikacyjnych roślin do początków XXI wieku była wąsko definiowana, zwykle z jednym rodzajem – szparag (Asparagus), występującym w Eurazji i Afryce, a także na niewielkich obszarach Australii i Meksyku. Znaczne zmiany w systematyce rodziny nastąpiły w 2009 roku. W systemie APG III zmniejszono liczbę rodzin w rzędzie szparagowców (Asparagales) i znacznie rozszerzono zakres rodziny szparagowatych. W tym samym roku ukazała się publikacja przedstawiająca klasyfikację podrodzin w nowym ujęciu tego taksonu. W szerokim ujęciu, podtrzymanym w systemie APG IV (2016) rodzina obejmuje ok. 118–153 rodzaje z ok. 2,5 tysiącem do ponad 3,2 tysięcy gatunków łączonych w 7 podrodzin. Rośliny te występują na niemal całym świecie, poza obszarami okołobiegunowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kosmopolityczne szparagowate nie występują jednak we wschodniej Amazonii, na Saharze i Gobi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparag mrz., szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowce lm nm.

przym. szparagowy

Wiktionary

# szparagowaty

o cechach szparagowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# szparagowce

rząd roślin z kladu jednoliściennych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Asparagales|Bromhead|ref=tak., rząd roślin należących do klasy jednoliściennych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pędy szparagowców są zwykle nagie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparag mrz., szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowate lm nm.

przym. szparagowy

Wiktionary

# szparagówka

1. potocznie: fasolka szparagowa;
2. trzep szparagówka - muchówka z rodziny nasionnic, szkodnik szparagów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. muchówka, szkodnik szparagów

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mucha szparagowa, trzep szparagówka

Wiktionary

# szparagowy

przymiotnik

(1.1) kulin. związany ze szparagami lub zrobiony ze szparagów

(1.2) spoż. związany z fasolką szparagową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hurra! Dziś na obiad będzie moja ulubiona zupa szparagowa!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagowa ż., szparagarnia ż.

Wiktionary

# szparanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szparać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szparać ndk.

Wiktionary

# szparbiksa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. skarbonka

Wiktionary

# szpareczka

mała szparka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szpara

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpaˈrɛt͡ʃka, AS: šparečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpara, szparka

Wiktionary

# szpargał

niepotrzebna, drobna rzecz w stanie nieładu, zwłaszcza zapisany papier

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stary dokument, papier lub inna zbędna rzecz będąca w nieładzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wśród zbutwiałych szpargałów najwięcej było domowych rachunków, przepisów kuchennych i wybornych recept na bolenie w kiszkach lub w wątrobie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpargałka ż.

:: zdrobn. szpargałek m.

Wiktionary

# szparka

wąski, ciasny otwór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. szpara

forma przymiotnika.

(2.1) rodz. ż. od szparki

Wiktionary

- Szparka – rów, dopływ Pisy
- aparat szparkowy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szpareczka ż., szpara ż.

Wiktionary

# szparkasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. gw-pl|Kresy. kasa oszczędnościowa

Wiktionary

# szparki

1. szybki, żwawy, prędki;
2. dawniej: skory do czegoś, popędliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) żwawy, szybki, prędki

(1.2) przest. skory, popędliwy

forma rzeczownika.

(2.1) M., B., W. lm. od: szparka

Wiktionary

Szparki (niem. Sparken) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Pisz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Pod koniec lat 60. XX w. była to wieś, położona nad rzeką Pisą, wśród łąk (dawniej mokradła, później osuszone), na skraju Puszczy Piskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tłum w mgnieniu oka rozpierzchnął się na boki, po to tylko, by ujawnić Jaskra, nadchodzącego szparkim krokiem, przy dźwiękach lutni.

(1.1) Ja jestem czujna, ja jestem zwarta, ja jestem szparka, ja sekretarka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃparʲci, AS: šparʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparkość

przysł. szparko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żwawy, szybki, prędki, wartki

(1.2) skory, popędliwy, porywczy, krewki

Wiktionary

# szparko

przysłówek

(1.1) żwawo

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: szparka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃparkɔ, AS: šparko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparkość

przym. szparki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybko, prędko, żwawo, wartko

Wiktionary

# szparkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prędkość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szparki

przysł. szparko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybkość, prędkość, chyżość, żwawość

Wiktionary

# szparkowaty

pełen małych szpar

SJP.pl

# szparóg

1. ozdobny koniec jednej ze skrajnych krokwi skrzyżowanych u góry dachu; śparóg;
2. dawniej: ostro zakończone kowadełko do odkuwania wewnętrznych ścian w metalowych przedmiotach z otworami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bud. ozdobne skrzyżowanie krokwi wieńczące dach

Wiktionary

# szparogi

ozdoba szczytu dachu, zwykle w kształcie baranich rogów i zwierzęcych głów; śparogi, rogacze, rogowniki

SJP.pl

# szparoskrzelne

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowce, półstrunowce, przedstrunowce, strunogębe

SJP.pl

Półstrunowce (Hemichordata, z gr. hemi – pół + chorda – struna), przedstrunowce (Protochordata), strunogębe (Stomochordata), szparoskrzelne (Branchiotremata) – typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych o cechach morfologicznych zbliżonych do strunowców (stąd nazwa typu), natomiast w rozwoju zarodkowym wykazujących cechy wspólne ze szkarłupniami. Występują wyłącznie w wodach morskich, głównie pełnosłonych, najczęściej w strefie dennej. Są wśród nich organizmy wolno żyjące i osiadłe, często kolonijne, tylko nieliczne pływają. Żywią się detrytusem i drobnymi organizmami morskimi.

Wikipedia

# szparować

czasownik niedokonany

(1.1) środ. żargon grafików: wydzielać część obrazu bitmapowego w celu dalszej obróbki bądź osadzenia w innym obrazie

(1.2) gw-pl|Kresy. oszczędzać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ale jak trzeba szparować na wszystkiem to inaczej być nie może. sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szparowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wydzielać, izolować

Wiktionary

# szparowy

przymiotnik od: szpara

SJP.pl

# szpas

żart, figiel, zabawa, również przyjemna rozrywka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. (także gw-pl|Górny Śląsk.) zabawna sytuacja przytrafiająca się komuś

(1.2) posp. złośliwy figiel, niemiła niespodzianka; kawał

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpas, AS: špas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpasownik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) figiel, żart, kawał

Wiktionary

# szpasownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dowcipniś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpas mrz.

Wiktionary

# szpat

1. szpat islandzki - minerał używany do wyrobu przyrządów optycznych, odmiana kalcytu; szpat ciężki - baryt; spat;
2. narośl kostna na wewnętrznej stronie stawu skokowego konia; łogawizna; włogacizna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wet. guzowate uwypuklenie w stawie stępu konia;

(1.2) miner. daw. minerał o doskonałej łupliwości;

Wiktionary

Szpat, włogacizna – przewlekłe zapalenie stawu skokowego konia, skutkujące charakterystycznymi naroślami kostnymi na przyśrodkowej stronie stawu stępu i kulawiznę zmniejszającą się podczas jego aktywności.

Jest to schorzenie, które w początkowej fazie daje się leczyć zachowawczo, a w postaci przewlekłej skuteczne jest leczenie operacyjne metodą artrodezy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃpat, AS: špat

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) włogacizna

Wiktionary

# szpatnie

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. brzydko

Wiktionary

# szpatuła

zgrubienie od: szpatułka

SJP.pl

# szpatułka

podłużna płytka służąca do uciskania języka podczas badania jamy ustnej i gardła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła

(1.2) przest. bud. deseczka będąca podkładem pod dachówkę karpiówkę tam, gdzie dachówki stykają się bokami

Wiktionary

Szpatułka – narzędzie laboratoryjne lub medyczne, rodzaj wąskiej łopatki. Wykonana może być z drewna lub tworzywa sztucznego, a w zastosowaniach laboratoryjnych - także ze szkła lub metalu.

W medycynie szpatułka ma niemal zawsze zaokrąglone brzegi i służy najczęściej do badania jamy ustnej: przy pomocy szpatułki lekarz może – uciskając lekko język pacjenta – zajrzeć do gardła. Szpatułka lekarska ma długość kilkunastu centymetrów i szerokość około 1 cm; nie musi być płaska, czasem może być lekko wygięta (jak na zdjęciu obok), dzięki czemu lekarz nie zasłania sobie własną dłonią pola widzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie potrafię wytrzymać badania ze szpatułką.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kopystka językowa, łopatka (językowa)

Wiktionary

# szpec

regionalnie: spec, fachowiec, znawca

SJP.pl

# szpeciel

bardzo mały roztocz (około 0,15 mm) wysysający sok roślinny z pąków, liści, pędów i zawiązków owocowych, spotykany we wszystkich krajach, gdzie uprawia się winorośl

SJP.pl

Szpeciele, obrzęki (Eriophyoidea) – nadrodzina roślinożernych roztoczy charakteryzująca się obecnością dwóch par odnóży i odmiennym od pozostałych roztoczy wykształceniem narządów gębowych.

Wikipedia

# szpeciele

nadrodzina roślinożernych roztoczy; obrzęki, szpecielowate

SJP.pl

Szpeciele, obrzęki (Eriophyoidea) – nadrodzina roślinożernych roztoczy charakteryzująca się obecnością dwóch par odnóży i odmiennym od pozostałych roztoczy wykształceniem narządów gębowych.

Wikipedia

# szpecielowate

nadrodzina roślinożernych roztoczy; szpeciele, obrzęki

SJP.pl

# szpecielowaty

o cechach szpecielowatych (nadrodzina roztoczy)

SJP.pl

# szpecle

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kulin. drobne kluski z mąki i jaj;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpɛt͡slɛ, AS: špecle

Wiktionary

# szpej

pot. w l. mn.: graty, klamoty, drobiazgi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. całokształt jakiegoś sprzętu, np. narzędzia, oprzyrządowanie sportowe

(1.2) środ. mot. sprzęt do jeżdżenia, np. motocykl

Wiktionary

Sprzęt wspinaczkowy – zestaw urządzeń technicznych stosowanych w trakcie uprawiania wszelkich rodzajów wspinaczki.

- Lina wspinaczkowa – powszechnie rozpoznawany symbol wspinaczki i rzeczywiście najważniejszy składnik systemu asekuracyjnego.
- Uprząż wspinaczkowa – którą wspinacz zakłada na siebie i następnie przywiązuje do niej linę. Uprzęże dzielą się na wygodniejsze, ale mniej bezpieczne (biodrowe), oraz uprzęże pełne składające się z pasa biodrowego i piersiowego.
- Kask wspinaczkowy – zabezpieczający głowę wspinacza przed spadającymi kamieniami lub przed uderzeniem w skałę.
- Przyrządy do zakładania punktów asekuracyjnych – składają się na nie:
  - Haki – które wbija się w szczeliny w ścianie. Obecnie nie są one popularne ze względu na dużą masę, konieczność wbijania ich młotkiem i szkody jakie powodują w skale.
  - Spity – stałe elementy asekuracyjne montowane do otworów wierconych w skale, działają podobnie jak kołek rozporowy. Spity bardzo rzadko osadzane są podczas przechodzenia drogi i zdarza się to wyłącznie w rejonach górskich, w rejonach skałkowych spity osadzane są ze zjazdu.
  - Ringi – stałe elementy asekuracyjne wklejane w otwory wiercone w skale. Ringi osadzane są w otworach o większej głębokości niż spity, przez co są trwalsze i wytrzymalsze (zwłaszcza w skale o stosunkowo niewielkiej wytrzymałości). Ringi zawsze osadzane są ze zjazdu, wyjątek stanowią piaskowcowe rejony wspinaczkowe Polski, Czech i Niemiec.
  - Kostki – specjalne kształtki z aluminium, które wkłada się do szczeliny i następnie zaciera silnym szarpnięciem.
  - Kostki mechaniczne, tak zwane mechaniki, w tym friendy – mechaniczne odpowiedniki kostek zawierające ruchome, mimośrodowe krzywki, rozpierające się w szczelinie skalnej z siłą wstępną pochodzącą od sprężyny i wzrastającą proporcjonalnie do przyłożonego obciążenia.
  - Jebadełko – urządzenie służące głównie do wyjmowania kostek ze szczelin, rzadziej zwane ekstraktorem lub kluczem do kostek.
  - Knoty – krótkie pętle z liny asekuracyjnej z grubym węzłem na końcu, działające podobnie do kostek, a przy tym bardziej odpowiednie do miękkiej lub kruchej skały.
  - Pętle – pętle z liny lub taśmy, które zakłada się przez oczka lub duże bloki naturalnie występujące w ścianie. Pętle mogą również służyć do budowania stanowisk lub przedłużania przelotów (punktów asekuracyjnych).
  - Karabinki – owalne „kółka” z duraluminium lub tytanu zaopatrzone w specjalny uchylny zamek. Stosuje się je do łączenia kostek, haków, friendów i pętli z liną asekuracyjną.
  - Ekspresy – dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy; ułatwiają i przyspieszają montowanie punktów asekuracyjnych.

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Major Anatol Gmitruk zostawił cały szpej Olafowi, nie licząc niewielkiego bidonu z wodą, który włożył do bocznej kieszeni spodni, i wysłał go do schroniska z przykazaniem czekania i pilnowania, żeby turyści nie wypili całego piwa.

  (1.1) Ja od koleżanki dostałem bogaty szpej fotograficzny.

  (1.2) Szpej Magdzie się zepsuł.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ʃpɛj, AS: špei ̯

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. szpeja ż., szpeju m.

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) szpeja

  Wiktionary

# szpeju

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. fachowiec, specjalista

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: szpej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój szwagier to szpeju od podwozia syrenki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpɛju, AS: špei ̯u

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpej m., szpeja ż.

Wiktionary

# szpek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. słonina

Wiktionary

# szpekać

czasownik niedokonany (dk. szpeknąć)

(1.1) poznań. zaglądać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpekanie n.

czas. szpeknąć dk.

Wiktionary

# szpekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szpekać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szpekać ndk.

Wiktionary

# szpendowski

nazwisko

SJP.pl

# szpenio

1. w slangu młodzieżowym:
a) szpaner
b) chłopak, mężczyzna sprytny, przebiegły, błyskotliwy
2. potocznie: specjalista w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

# szpera

mechanizm różnicowy w samochodach sportowych o dużej mocy

SJP.pl

Szpera (LSD) (od niem. Sperrdifferenzial) – mechanizm różnicowy o ograniczonym poślizgu wewnętrznym, który ma ograniczyć działanie stożkowego mechanizmu różnicowego. Montowany na osi. Ma to na celu zmniejszyć różnice prędkości kół podczas jazdy po łuku. Najczęściej używa się ich w samochodach sportowych, by podczas zakrętu miały wciąż możliwość przyspieszania. Stosuje się ją w samochodach o dużej mocy.

Wikipedia

# szperać

czasownik

(1.1) szukać, grzebać w czymś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpɛrat͡ɕ, AS: šperać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szperanie, szperacz, szperaczka, szperactwo, szperanina

czas. wyszperać

przym. szperacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. pozn. pęchcić.

Wiktionary

# szperacki

dotyczący szperactwa, szperaczy

SJP.pl

# szperacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ten, kto lubi szperać, zwłaszcza w bibliotekach lub archiwach

(1.2) wojsk. żołnierz z patrolu stanowiącego ubezpieczenie kolumny w marszu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ruchomy reflektor, który oświetla coraz to inne miejsca w terenie;

(2.2) inform. przeglądarka internetowa;

Wiktionary

Szperacz – rodzaj lampy elektrycznej, reflektora instalowanego niekiedy w samochodach terenowych (także w samochodach pożarniczych, ratowniczych, wojskowych lub policyjnych), którego konstrukcja pozwala na obracanie go w pewnym zakresie – w lewo i w prawo oraz w górę i w dół – tak, by możliwe było skierowanie snopa światła w żądanym kierunku wokół pojazdu, a nie tylko (tak jak w standardowych reflektorach świateł drogowych) na wprost przed pojazdem. Lampa taka ułatwia nocną obserwację obiektów znajdujących się przy drodze albo na bezdrożach, jak również działania straży pożarnej i innych służb ratowniczych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szperactwo n.

:: fż. szperaczka ż.

czas. szperać ndk., wyszperać dk.

przym. szperacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) szperacz sieciowy

Wiktionary

# szperanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szperać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpɛˈrãɲɛ, AS: šperãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szperacz, szperaczka, szperactwo, szperanina

czas. szperać ndk., wyszperać

przym. szperacki

Wiktionary

# szperanka

środowiskowo: przeszukiwanie, rewizja

SJP.pl

# szperhok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wytrych

Wiktionary

# szperka

dawniej: słonina; sperka, spyrka, szpyrka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. kawałek smażonej słoniny

(1.2) spoż. wędzona słonina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubisz pierogi ze szperkami?

(1.2) Do plasterastra szperki zlatywały się sikory.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szpyrka, sperka, spyrka; reg. śl. szpyrka.

Wiktionary

# szperplata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dykta

Wiktionary

# szpetalski

przymiotnik od: Szpetal Górny

SJP.pl

# szpetkowski

nazwisko

SJP.pl

# szpetniej

stopień wyższy od przysłówka: szpetnie

SJP.pl

# szpetniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: szpetny

SJP.pl

# szpetność

szpetota;
1. cecha czegoś wyglądającego ohydnie, odrażająco;
2. cecha czegoś budzącego odrazę ze względu na swoją nieprzyzwoitość;
3. cecha czegoś łamiącego przyjęte powszechnie zasady; naganność;
4. coś budzącego odrazę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szpetne; cecha tych, którzy są szpetni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpetny

przysł. szpetnie

Wiktionary

# szpetny

1. wyglądający ohydnie, odrażająco;
2. budzący odrazę ze względu na swoją nieprzyzwoitość;
3. łamiący przyjęte powszechnie zasady; naganny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. wyglądający nieestetycznie, ohydnie, odrażająco

(1.2) książk. budzący odrazę lub obrzydzenie ze względu na swoją nieprzyzwoitość, nieetyczność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpɛtnɨ, AS: špetny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpetota ż., szpetność ż.

przysł. szpetnie

czas. szpecić ndk., szpetnieć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzydki, ohydny

Wiktionary

# szpetota

szpetność;
1. cecha czegoś wyglądającego ohydnie, odrażająco;
2. cecha czegoś budzącego odrazę ze względu na swoją nieprzyzwoitość;
3. cecha czegoś łamiącego przyjęte powszechnie zasady; naganność;
4. coś budzącego odrazę

SJP.pl

# szpic

1. ostra końcówka czegoś, czubek, wierzchołek;
2. rasa psa pasterskiego, występującego w Europie Północnej i Japonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ostra końcówka czegoś

(1.2) techn. pot. ostro zakończone dłuto

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) kynol. typ psów obejmujący kilkadziesiąt ras o określonych cechach;

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: szpica

Wiktionary

Szpic – nazwa określonego typu psa, obejmująca grupę wielu ras z północy, wschodu i centralnej części kontynentu euroazjatyckiego oraz z podbiegunowych obszarów Ameryki Północnej, a także z Grenlandii i Islandii. Psy z tej grupy odznaczają się stosunkowo pierwotną budową, słabo zmienioną przez człowieka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲit͡s, AS: špʹic

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. spiczasto, szpiczasto

przym. spiczasty, szpiczasty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szpicak

Wiktionary

# szpica

przednia straż w wojsku, oddział zwiadowczy

SJP.pl

Szpica – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łęczyńskim, w gminie Puchaczów.

Wieś duchowna Stpicza, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego, własność opata sieciechowskiego, wchodziła w skład klucza puhaczowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

# szpicak

kilof górniczy z wymiennym ostrzem w kształcie grotu

SJP.pl

# szpicberg

największa wyspa norweska w archipelagu Svalbard; Spitsbergen

SJP.pl

# szpicbergeński

przymiotnik od: Szpicberg (największa wyspa norweska); szpicberski, spitsbergeński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Spitsbergenem, dotyczący Spitsbergenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Spitsbergen mrz.

Wiktionary

# szpicberski

przymiotnik od: Szpicberg (największa wyspa norweska); szpicbergeński, spitsbergeński

SJP.pl

# szpicbródka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. spiczasta broda

Wiktionary

Stanisław Antoni Cichocki, ps. „Szpicbródka” (ur. 21 kwietnia 1885, zm. 2 listopada 1940) – polski włamywacz-kasiarz, działający głównie na terenie Rosji i II Rzeczypospolitej. Pseudonim zawdzięczał starannie wypielęgnowanej blond bródce. Elegancki, wykwintny, znał kilka języków obcych: włoski, angielski, niemiecki, rosyjski.

Wikipedia

# szpicel

kapuś, konfident; potocznie:
1. tajny współpracownik policji, wywiadu itp.; tajniak, szpieg;
2. donosiciel; kabel, denuncjator, kablownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. tajny agent, szpieg

Wiktionary

Szpicel (fr. Le doulos) – francusko-włoski czarno-biały film kryminalny z 1962 roku w reżyserii i wedle scenariusza Jean-Pierre Melville’a, będący adaptacją powieści o tym samym tytule (1957) autorstwa Pierre’a Lesou. W rolach głównych wystąpili Serge Reggiani, Jean-Paul Belmondo oraz Fabienne Dali. Pierwszy pokaz filmu miał miejsce we Włoszech 13 grudnia 1962, francuska premiera odbyła się w Paryżu 8 lutego 1963.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie idziemy przez dworzec, tam aż roi się od szpiclów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpiclowanie n., szpiclostwo n., szpiclówka ż.

czas. szpiclować ndk.

przym. szpiclowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agent, szpieg, wywiadowca, obserwator, donosiciel, środ. kapusta

Wiktionary

# szpicelek

zdrobnienie od: szpicel

SJP.pl

# szpicgat

rufa kadłuba zakończona jak dziób, bez pawęży

SJP.pl

Szpicgat – konstrukcja rufy kadłuba jednostki pływającej charakteryzująca się występowaniem stewy rufowej, do której przymocowana jest oś steru.

Także: ogólna nazwa jachtu, mającego taką konstrukcję rufy.

Wikipedia

# szpiclostwo

potocznie: to, czym zajmuje się szpicel, składanie donosów; donosicielstwo, kapusiostwo, szpiegostwo, kapownictwo

SJP.pl

# szpiclować

potocznie: śledzić kogoś i donosić na niego; szpiegować

SJP.pl

# szpiclowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szpiclować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpicel m., szpiclówka ż., szpiclostwo n.

czas. szpiclować ndk.

przym. szpiclowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inwigilowanie, szpiegowanie, śledzenie

Wiktionary

# szpiclowski

potocznie: dotyczący szpicla lub jego działalności; donosicielski, szpiegowski, kapusiowaty

SJP.pl

# szpiclowsko-dywersyjny

szpiclowski i dywersyjny

SJP.pl

# szpicowaty

podobny wyglądem do szpica - psa o puszystym, zawiniętym do góry ogonie

SJP.pl

# szpicówka

pierwsza strzyża jagniąt, po ukończeniu przez nie 3-4 miesięcy i odłączeniu od matek

SJP.pl

# szpicowy

→ szpic, → szpica

SJP.pl

#### Patrz:

szpic, → szpica

# szpicpapior

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. papier ścierny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|pucpapiór.

Wiktionary

# szpicrut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. jeźdz. krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koń dostał po zadzie szpicrutem i pognał przed siebie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpicruta ż., szpicrutka ż.

Wiktionary

# szpicruta

elastyczny pręt pokryty skórą lub rzemienna plecionka, stosowany zwykle przy jeździe konnej, do poganiania konia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jeźdz. krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;

(1.2) jeźdz. uderzenie szpicrutą (1.1)

Wiktionary

Szpicruta (także: palcat, pejcz) – rzemienna plecionka lub pręt pokryty skórą, służący jako pomoc jeździecka do poganiania konia.

Szpicruta przykładana jest na łopatkę lub zad wierzchowca. Nie zalecane jest jej używanie tuż za łydką jeźdźca – na słabiźnie. Szpicrutę powinni stosować jeźdźcy, potrafiący już panować nad koniem za pomocą łydek i dosiadu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W prawicy wielmoży Józefa gwizdnęła kawaleryjska szpicruta, spadła na twarz oficera i padł krótki rozkaz: — Salutuj marszałka, ciuro!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpicrut mrz.

:: zdrobn. szpicrutka ż.

Wiktionary

# szpicrutka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szpicruta

(1.2) jeźdz. mała szpicruta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpicrut mrz., szpicruta ż.

Wiktionary

# szpicyfinder

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gwara. spryciarz

Wiktionary

# szpiczak

1. jednoroczny jeleń, którego pierwsze poroże nie ma odnóg
2. nowotwór złośliwy pochodzący z komórek plazmatycznych szpiku kostnego, występujący najczęściej w kościach czaszki lub miednicy; siatkowiak plazmocytowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. rodzaj nowotworu układu krwiotwórczego;

Wiktionary

Szpiczak mnogi, szpiczak plazmocytowy, choroba Kahlera (łac. myeloma multiplex) – nowotwór układu krwiotwórczego charakteryzujący się klonalną proliferacją atypowych plazmocytów zwykle produkujących immunoglobulinę monoklonalną. Rzadziej produkują jedynie łańcuch lekki przeciwciała lub występują w postaci niewydzielającej (szpiczak niewydzielający).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szpik m.

przym. szpikowy

Wiktionary

# szpiczakowaty

w łowiectwie: mający poroże bez odnóg

SJP.pl

# szpiczasto

przysłówek

(1.1) ostro, z ostrym, wąskim zakończeniem, w kształcie szpica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈt͡ʃastɔ, AS: špʹičasto

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpiczasty, spiczasty

rzecz. szpic

przysł. spiczasto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spiczasto

Wiktionary

# szpiczasty

zwężający się na końcu w szpic; spiczasty; śpiczasty

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający ostre, wąskie zakończenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈt͡ʃastɨ, AS: špʹičasty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpic mrz.

przysł. szpiczasto, spiczasto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spiczasty, ostry

Wiktionary

# szpieg

konfident, szpicel;
1. agent obcego wywiadu, który przekazuje obcemu państwu wiadomości będące tajemnicą państwową lub wojskową; tajniak;
2. potocznie: osoba, która obserwuje kogoś lub jakieś środowisko i donosi o tym komuś, zwykle w celu uzyskania jakichś korzyści; kapuś, donosiciel, denuncjator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się szpiegostwem

Wiktionary

Szpiegostwo – forma działalności wywiadowczej polegająca na zdobywaniu informacji stanowiących tajemnice i przekazywaniu ich instytucji wywiadowczej. W większości państw świata szpiegostwo na rzecz obcego państwa jest przestępstwem kryminalnym zagrożonym najwyższymi karami. Wykrywaniem i zwalczaniem szpiegostwa zajmują się służby kontrwywiadowcze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) James Bond jest najbardziej znanym filmowym szpiegiem na świecie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲjɛk, AS: špʹi ̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpiegostwo n., szpiegowanie n., przeszpiegi nmos.

:: fż. szpiegówka ż.

czas. szpiegować ndk., wyszpiegować dk.

przym. szpiegowski

przysł. szpiegowsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wywiadowca, agent

Wiktionary

# szpiegoman

osoba ciągle obawiająca się, że jest otoczona szpiegami

SJP.pl

# szpiegomania

1. obsesja na punkcie szpiegowania, śledzenia;
2. nieuzasadnione upatrywanie wszędzie obecności szpiegów

SJP.pl

# szpiegomanka

kobieta ciągle obawiająca się, że jest otoczona szpiegami

SJP.pl

# szpiegostwo

1. przestępstwo polegające na przekazywaniu organom władzy obcego państwa wiadomości będących tajemnicą państwową lub wojskową;
2. potocznie: to, czym zajmuje się szpieg, składanie donosów; donosicielstwo, kapusiostwo, szpiegostwo, szpiclostwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

Wiktionary

Szpiegostwo – forma działalności wywiadowczej polegająca na zdobywaniu informacji stanowiących tajemnice i przekazywaniu ich instytucji wywiadowczej. W większości państw świata szpiegostwo na rzecz obcego państwa jest przestępstwem kryminalnym zagrożonym najwyższymi karami. Wykrywaniem i zwalczaniem szpiegostwa zajmują się służby kontrwywiadowcze.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szpieg m., szpiegówka ż., przeszpiegi nmos., szpiegowanie n.

czas. szpiegować ndk.

przym. szpiegowski

Wiktionary

# szpiegować

1. przekazywać organom władzy obcego państwa wiadomości stanowiące tajemnicę państwową lub wojskową;
2. potocznie: śledzić kogoś i donosić na niego; szpiclować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

(1.2) pot. działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpieg m., szpiegostwo n., szpiegowanie n.

przym. szpiegowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szpiclować, śledzić, węszyć

Wiktionary

# szpiegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szpiegować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃpʲjɛɡɔˈvãɲɛ, AS: špʹi ̯egovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpieg mos., szpiegostwo n.

czas. szpiegować ndk.

przym. szpiegowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inwigilowanie, szpiclowanie, śledzenie

Wiktionary

# szpiegówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. kobieta zajmująca się szpiegostwem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpieg mos., szpiegostwo n.

Wiktionary

# szpiegowo

Szpiegowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą.

Wikipedia

# szpiegowski

dotyczący szpiega lub szpiegostwa; donosicielski, szpiclowski, kapusiowaty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szpiegostwem, dotyczący szpiegów lub szpiegostwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sędzia uznał, że odszkodowanie należy się kobiecie za straty i cierpienia moralne jakich doznała, gdy okazało się, że małżeństwo służyło Kubańczykowi jedynie jako przykrywka dla działalności szpiegowskiej.

(1.1) Wal biały Hvaldimir, który był podejrzewany o bycie rosyjskim wielorybem szpiegowskim, został znaleziony martwy w południowo-zachodniej Norwegii.

(1.1) Zdjęcia, wykonane wówczas przez szpiegowski sprzęt, były dowodem współpracy sandinistów z mafią i zostały opublikowane przez liczne amerykańskie dzienniki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci, AS: špʹi ̯egofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpiegowanie n., wyszpiegowanie n., szpieg m., szpiegostwo n., przeszpiegi nmos.

czas. szpiegować ndk., wyszpiegować dk.

przysł. szpiegowsko

Wiktionary

# szpigat

otwór w nadburciu lub w poszyciu pokładu służący do spływu wody, która dostała się zza burty na pokład; odpływnik

SJP.pl

Szpigat – odpływnik w postaci otworu umożliwiającego spływanie niepożądanej wody na jednostce pływającej.

Zasadniczo terminem tym nazywany jest przepust zęzowy czyli odpływnik stosowany na małych jednostkach pływających, na których nie stosuje się wodoszczelnych grodzi. Jest on w postaci przelotowego wycięcia w dolnej krawędzi każdego z denników, a umożliwia spływanie wody z przestrzeni między dennikami do zęzy. Dla udrażniania tych przelotów można stosować łańcuszek lub pręt przechodzący przez wiele tych otworów.

Wikipedia

# szpigiel

w poligrafii: notatka sporządzona dla drukarni przez sekretarza redakcji lub redaktora technicznego dziennika, zawierająca spis artykułów wchodzących do numeru, wraz z podaniem tytułów oraz ich szerokości

SJP.pl

Szpigiel – ustalenie stron, układ kolumn, schemat wydania (numeru) czasopisma. Szpigiel posiada wiele postaci od zwykłego tekstowego opisu kolejnych stron do tabeli o bardzo dużych polach. Służy w redakcji do organizacji pracy nad danym numerem czasopisma. W szpiglu ujmuje się najważniejsze rzeczy, takie jak:

- liczba stron i podział na strony widzące (sąsiednie, rozkładowe)
- numeracja stron
- podział na składki
- zaznaczenie stron czarno-białych, dwukolorowych, w pełni kolorowych itp.
- podział na działy tematyczne i położenie głównych artykułów (przydział artykułów na strony)
- stan zaawansowania prac (kolejne korekty, przekazanie do studia, przekazanie do drukarni)
- umiejscowienie w publikacji złożonego nierozciętego arkusza (plakat, mapa, diagram)

Wikipedia

# szpik

gąbczasta tkanka wypełniająca kości, wytwarzająca nowe komórki krwi (szpik czerwony) lub magazynująca energię i substancje odżywcze, np. tłuszcz (szpik żółty)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

(1.2) gw-pl|Poznań, Warszawa, Kraków. spoż. tłuszcz

Wiktionary

Szpik kostny (łac. medulla ossium) – miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. Masa całego szpiku u dorosłego człowieka wynosi około 2,5 kg.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Michał potrzebuje szpiku kostnego, ponieważ jest chory na białaczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲik, AS: špʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpikowy

rzecz. szpiczak m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. śpik

(1.2) tuk

Wiktionary

# szpikowski

nazwisko

SJP.pl

# szpikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szpikiem, dotyczący szpiku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpik m., szpiczak mrz.

Wiktionary

# szpikulec

1. pręt z ostrym końcem, służący do nakłuwania lub rozdrabniania czegoś; nakłuwacz;
2. wystające, ostre zakończenie czegoś; szpic, kolec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie w formie zaostrzonego pręta, niekiedy z rękojeścią

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpikulcowy

Wiktionary

# szpil

kabestan okrętowy

SJP.pl

# szpila

zgrubienie od: szpilka

SJP.pl

Szpila – akcesorium służące do utrzymania włosów danej osoby w stałym miejscu. Może zostać użyta zwyczajnie zabezpieczenia długich włosów przed przechyleniem, dla udogodnienia lub jako część złożonej fryzury lub koafiury. Najstarszym dowodem nakładania szpili na włosy są rzeźbione figurki Wenus, m.in. Wenus z Brassempouy oraz Wenus z Willendorfu. Kreowanie różnych fryzur, w szczególności wśród kobiet, wydaje się wspólna dla wszystkich kultur we wszystkich okresach – zarówno w dalekiej przeszłości, jak i obecnie, szpile były używane przez społeczności.

Wikipedia

# szpile

kabestan okrętowy

SJP.pl

# szpileczka

1. zdrobnienie od: szpilka;
2. wygięty drut do upinania włosów;
3. rodzaj obcasa przy damskich pantoflach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szpilka

Wiktionary

Spinellus Tiegh. (szpileczka) – rodzaj grzybów należący do typu Mucoromycota. W Polsce występuje 1 gatunek – szpileczka czerniejąca.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈlɛt͡ʃka, AS: špʹilečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpilka ż., szpikulec mrz.

przym. szpilkowy

Wiktionary

# szpileczkowaty

przypominający małą szpilkę

SJP.pl

# szpilecznica

bylina z rodziny liliowatych; juka; jukka; krępla; yucca

SJP.pl

# szpilka

1. drucik ostro zakończony, z główką na drugim końcu, służący do spinania lub przypinania czegoś;
2. ozdoba w kształcie drucika z główką, zwykle z metalu szlachetnego, zdobiona drogimi kamieniami;
3. przedmiot do upinania włosów, zwykle z drutu zgiętego na pół lub z plastiku;
4. cienki, ostro zakończony liść drzewa iglastego;
5. pręt zagięty z jednej strony, ostro zakończony z drugiej, służący do przymocowywania namiotu do ziemi;
6. cienki, wysoki obcas damskiego buta lub but na takim obcasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraw. mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

(1.2) obuw. cienki i wysoki obcas w bucie

(1.3) obuw. kobiecy but ze szpilką (1.2)

(1.4) turyst. pręt zakończony oczkiem lub zgięciem do mocowania namiotu do podłoża

(1.5) bot. wąski, ostry liść u drzew iglastych

(1.6) gwara. mot. śruba posiadająca z obu stron gwint

Wiktionary

Szpilka – cienki odcinek sztywnego drutu (zwykle ok. 3 cm) zakończona z jednej strony metalową lub plastikową główką, a z drugiej ostrą końcówką. Dzięki temu łatwo można nią spinać tkaniny, kartki papieru itp. Szpilką w odróżnieniu od igły nie da się szyć, niemniej jednak jest ona bardzo pomocna w krawiectwie. Ozdobna odmiana szpilki to szpila.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krawcowa upięła materiał szpilkami na manekinie.

(1.2) Do sukienki będą pasować czerwone pantofle na szpilce.

(1.3) Mariola kupiła sobie seksowne czarne szpilki.

(1.5) Modrzew zrzuca szpilki jesienią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpʲilka, AS: špʹilka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpilowanie n., szpilki nmos.

:: zdrobn. szpileczka ż.

:: zgrub. szpila ż.

czas. przyszpilić

przym. szpilkowy, spiczasty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) igła; gw-pl|Górny Śląsk|szpyndlik.

(1.4) igła

Wiktionary

# szpilkarz

w dawnej Polsce: rzemieślnik wyrabiający igły, szpilki i haftki; iglarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik wykonujący szpilki

(1.2) przest. kupiec handlujący szpilkami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpilkarstwo n., szpilkarnia ż., szpilka ż., szpilkarka ż.

przym. szpilkarski

Wiktionary

# szpilki

1. obuwie damskie na wysokich, cienkich obcasach;
2. potocznie:
a) odczucie bólu lub kłucia;
b) mrowienie, drętwienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. ból lub nieprzyjemne odczucie jakby ktoś wbijał szpilki w ciało

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) M. B. W. lm. od szpilka

Wiktionary

- szpilka – metalowy pręcik ostro zakończony, z główką na drugim końcu, wykorzystywany m.in. w krawiectwie
- szpilki – damskie obuwie na wysokim obcasie
- Szpilki – zespół muzyczny grający disco polo
- „Szpilki” – ilustrowany tygodnik satyryczny (1935–1994)
- szpilki, igły – liście roślin iglastych
- Szpilki – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie lidzkim
- Szpilki – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie dzierżyńskim, w sielsowiecie Demidowicze
- Szpilki – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie dzierżyńskim, w sielsowiecie Fanipol

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szpilka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mrowienie

Wiktionary

# szpilkować

1. przybijać podeszwę, zelówkę do buta przy pomocy drewnianych szpilek;
2. dawniej: kłuć, ranić ostrym narzędziem; szpilować;
3. w gwarze obozów koncentracyjnych: podawać zastrzyk z fenolu, benzyny lub innej trucizny; szpilować;
4. zamykać drewnianymi szpilkami końce osłonek wyrobów wędliniarskich; szpilować

SJP.pl

# szpilkowaty

przypominający szpilkę

SJP.pl

# szpilkowce

rząd roślin nagonasiennych; sosnowce

SJP.pl

Wikipedia

# szpilkowe

przymiotnik od: szpilka

SJP.pl

Iglaste, szpilkowe (Pinopsida Burnett) – klasa drzew i krzewów należących do gromady nagonasiennych. W zależności od systemu klasyfikacyjnego obejmuje tylko rząd sosnowców Pinales z rodziną sosnowatych Pinaceae (231 gatunków) lub różnie łączone w rzędy także rodziny: araukariowatych, zastrzalinowatych, sośnicowatych, cyprysowatych i cisowatych, w sumie z ok. 600 gatunkami. Za wąskim ujęciem klasy przemawia problematyczna pozycja gniotowych Gnetopsida w wielu analizach filogenetycznych wskazywana jako zagnieżdżona w obrębie szeroko ujmowanych iglastych i tym samym czyniąca z nich takson parafiletyczny.

Wikipedia

# szpilkowiec

przedstawiciel rzędu roślin nagonasiennych; sosnowiec

SJP.pl

# szpilkowy

przymiotnik od: szpilka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. mający ostre, kłujące liście

(1.2) mający szpilki, drewniane ćwieczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpilka ż.

:: zdrobn. szpileczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iglasty

Wiktionary

# szpilman

w średniowiecznych Niemczech: wędrowny śpiewak, muzyk, aktor, kuglarz

SJP.pl

## Znane osoby o nazwisku Szpilman

- Andrzej Szpilman (ur. 1956) – polski kompozytor, producent muzyczny i lekarz stomatolog (syn Władysława)
- Halina Szpilman (1928–2020) – polska lekarka, bohaterka książki Żona pianisty. Halina Szpilman (żona Własyława)
- Leon Szpilman (Leo Spellman) (1913–2012) – kanadyjsko-polski pianista i kompozytor pochodzenia żydowskiego (kuzyn Władysława)
- Władysław Szpilman (1911–2000) – polski pianista, kompozytor i aranżer pochodzenia żydowskiego (ojciec Andrzeja, kuzyn Leona)
- Przemysław Yisroel Szpilman – polski działacz społeczności żydowskiej, dyrektor Cmentarza żydowskiego na Woli w Warszawie w latach 2002–2020

Wikipedia

# szpilować

szpilkować;
1. dawniej: kłuć, ranić ostrym narzędziem;
2. w gwarze obozów koncentracyjnych: podawać zastrzyk z fenolu, benzyny lub innej trucizny;
3. zamykać drewnianymi szpilkami końce osłonek wyrobów wędliniarskich

SJP.pl

# szpina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. klamra

Wiktionary

# szpinaczek

zdrobnienie od: szpinak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szpinak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpinak m.

przym. szpinakowy

Wiktionary

# szpinak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Spinacia|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju szpinak (1.1)

(1.3) ogrod. roln. nazwa systematyczna|Spinacia oleracea|ref=tak., szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

(1.4) spoż. jarzyna z liści szpinaku (1.3)

(1.5) kulin. potrawa przyrządzana ze szpinaku (1.4)

Wiktionary

Szpinak (Spinacia L.) – rodzaj roślin z rodziny szarłatowatych (dawniej w komosowatych) obejmujący trzy gatunki, pochodzące ze środkowo-zachodniej Azji. Spośród nich szeroko znanym, cenionym jako roślina warzywna i uprawianym na całym niemal świecie jest szpinak warzywny (Spinacia oleracea L.), zarazem gatunek typowy rodzaju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Wiosną posiałem obok siebie dwa rządki szpinaku i kalarepy.

(1.4) Janino, kup kilo szpinaku na bazarze.

(1.5) Nie podzielam opinii o ohydnym smaku szpinaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpʲĩnak, AS: špʹĩnak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpinakówka ż., szpinakowiec m.

:: zdrobn. szpinaczek m.

przym. szpinakowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) szpinak warzywny

Wiktionary

# szpinakowaty

przypominający konsystencją szpinak

SJP.pl

# szpinakowy

→ szpinak

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szpinakiem, dotyczący szpinaku lub zawierający szpinak

Wiktionary

#### Patrz:

szpinak

#### Powiązane:

rzecz. szpinak m., szpinaczek m.

Wiktionary

# szpinalów

Szpinalów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Kamieńsk, przy drodze wojewódzkiej nr 484 z Bełchatowa do Kamieńska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# szpindel

dawniej: oś wahadełka w zegarku

SJP.pl

# szpinecik

zdrobnienie od: szpinet

SJP.pl

# szpinet

dawny instrument muzyczny, odmiana klawesynu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. muz. instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. szpinecik mrz.

przym. szpinetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oktawka, war. spinet

Wiktionary

# szpinetowy

→ szpinet

SJP.pl

#### Patrz:

szpinet

# szpion

potocznie: szpieg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. szpieg

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żołnierze frontowi, widząc wytatuowany numer, chętnie podwozili mnie i moich oświęcimskich kolegów. Dopiero pod Warszawą enkawudzista oświadczył, że mnie rozstrzela, ponieważ nie miałem żadnego dokumentu. Nie przebierając w słowach, […] uspokoiłem go, żem nie szpion.

Wiktionary

# szpital

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

(1.2) daw. gw-pl|Poznań. stałe miejsce pobytu osób starszych, niepełnosprawnych itd.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziś mama Alka poszła do szpitala.

(1.1) Jestem pacjentem tego szpitala.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpʲital, AS: špʹital

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpitalnica ż., szpitalnictwo n., szpitalnik m., hospitalizacja ż., hospitalizowanie n.

:: zdrobn. szpitalik m.

czas. hospitalizować ndk.

przym. szpitalny, wewnątrzszpitalny, wokółszpitalny, poszpitalny, przedszpitalny, szpitalniczy

przysł. szpitalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szpitol., gw-pl|Poznań|lazaret., śrpol. niemocnica

Wiktionary

# szpitalik

zdrobnienie od: szpital

SJP.pl

# szpitalnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. hospitalizowana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szukamy różnych sposobów, by troszeczkę ulżyć naszym szpitalnicom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpital mrz.

:: fm. szpitalnik m.

przym. szpitalniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chora, pacjentka

Wiktionary

# szpitalnictwo

ogół szpitali w kraju; ich funkcjonowanie

SJP.pl

# szpitalnicy

1. tytularna godność rycerza sprawującego pieczę nad szpitalami;
2. zakonnik szpitalny;
3. człowiek chory przebywający w szpitalu;
4. dawniej: człowiek ubogi mieszkający w przytułku

SJP.pl

Szpitalnicy, zakony szpitalne – ogólna nazwa odnosząca się do zakonów i zgromadzeń zakonnych stawiających sobie za cel niesienie pomocy chorym oraz sprawowanie działalności charytatywnej.

Najczęściej odnosi się do dwóch zakonów rycerskich wywodzących się z założonego w 1098 w Ziemi Świętej przez Gerarda Tonque'a: joannitów i lazarytów.

Dotyczy także innych zakonów prowadzących szpitale i opiekujących się chorymi, np. bożogrobców, bonifratrów, duchaków i kamilianów.

Wikipedia

# szpitalniczka

→ szpitalnik

SJP.pl

#### Patrz:

szpitalnik

# szpitalniczy

→ szpitalnik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szpitalnictwem, dotyczący szpitalnictwa

(1.2) związany z szpitalnikami, dotyczący szpitalników

Wiktionary

#### Patrz:

szpitalnik

#### Powiązane:

rzecz. szpital m., szpitalnica ż., szpitalnictwo n., szpitalnik m., szpitalik m., hospitalizacja ż., hospitalizowanie n.

czas. hospitalizować ndk.

przym. szpitalny, wewnątrzszpitalny, wokółszpitalny, poszpitalny, przedszpitalny

przysł. szpitalnie

Wiktionary

# szpitalnik

1. tytularna godność rycerza sprawującego pieczę nad szpitalami;
2. zakonnik szpitalny;
3. człowiek chory przebywający w szpitalu;
4. dawniej: człowiek ubogi mieszkający w przytułku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek zakonu szpitalnego

(1.2) daw. rel. tytuł rycerza szpitalnego zarządzającego szpitalami

(1.3) rzad. osoba hospitalizowana

(1.4) daw. ubogi w przytułku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Udali się do siedziby szpitalników w starej części miasta.

(1.2) O otwarciu nowego lazaretu zadecydował brat szpitalnik Zdobysław.

(1.3) Dla naszych szpitalników przeprowadziliśmy remont łazienek.

(1.4) Kilku szpitalników kurzyło przed przytułkiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpital mrz.

:: fż. szpitalnica ż.

przym. szpitalny, szpitalniczy

Wiktionary

# szpitalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na groźbę strajku odpowiedziano zdecydowanie: "Strajk pracowników państwowych w ogóle, a szczególnie pracowników szpitalnych, jest bezwarunkowo niedopuszczalny".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈtalnɨ, AS: špʹitalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpital m., szpitalnik m., szpitalnictwo n.

:: zdrobn. szpitalik m.

czas. hospitalizować ndk.

przym. poszpitalny, przyszpitalny, szpitalniczy, szpitalniany

przysł. szpitalnie

Wiktionary

# szpitol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. gw-pl|Śląsk Cieszyński. szpital

Wiktionary

# szplajs

w żeglarstwie: połączenie dwóch lin wykonane przez wplecenie pokrętek jednej liny między pokrętki drugiej; splot

SJP.pl

# szplint

niewielki sworzeń, trzpień, trzon lub pręt używany do zabezpieczania nakrętek przed samoczynnym odkręcaniem się

SJP.pl

Zawleczka, szplint – element wykonany z drutu o półokrągłym przekroju, w miejscu zgięcia posiadający uszko. Zabezpiecza przed zsuwaniem, lub przemieszczaniem się elementów umieszczonych na wałkach, osiach, trzpieniach lub innych elementach maszyn. Przewlekany jest przez otwór wywiercony w elemencie a jej wolne i wystające końce są odginane w przeciwne strony. Zawleczki stosuje się tylko wówczas, gdy element zabezpieczany nie jest obciążony siłą osiową, lub gdy ta siła jest niewielka. W takich przypadkach zawsze powinno się stosować zawleczkę z podkładką.

Wikipedia

# szpok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. szpak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na asta usiod gryfny szpok.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|skworc, szkworc.

Wiktionary

# szpon

pazur ptaków drapieżnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ornit. ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych;

(1.2) pot. długi paznokieć

(1.3) pot. ręka z powykrzywianymi palcami

Wiktionary

Szpon – ostry i odpowiednio zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych (szponiastych oraz sów) służący do chwytania i przenoszenia martwej zdobyczy. Poza dziobem stanowi główną broń ptaków drapieżnych, pomocną w polowaniu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ptaszysko trzymało w szponach małą kózkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpɔ̃n, AS: špõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpona ż., szponiaste nmos., szponiastonóg mzw., Szpon mrz., krótkoszpon mzw., szponka ż.

przym. szponiasty

przysł. szponiasto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szpona

Wiktionary

# szpona

1. okucie pięty gafla lub bomu w kształcie widełek obejmujące maszt;
2. dawniej: szpon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. zakończenie gafla albo bomu obejmujące maszt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpon mrz.

Wiktionary

# szponar

nazwisko

SJP.pl

# szponder

część mięsa wołowego z grzbietu za łopatką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. mięso z mięśnia naramiennego bydła, wykrawany z dolnego odcinka żeber

(1.2) kulin. potrawa ze szpondru (1.1)

(1.3) gwara. zootechn. roczny wieprz karmiony na szynkę

(1.4) lwów. boczek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do peklowania najlepsza jest krzyżowa z kwiatem i szponder czyli żeberko.

(1.2) Teraz dopiero uczuł głód. Po barszczu ze śmietaną zamówił tłusty szponder.

(1.4) Czasami, gdy przy większym natłoku w jatce musiała pomóc przy obsłudze klijentów, umiała zmusić się do krajania polędwicy czy szpondru, ale wątróbki, flaków, czy lekkich nie wzięłaby do ręki za żadne skarby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szponderek mrz.

Wiktionary

# szpondowo

Szpondowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Płońsk. Leży nad Płonką.

W czasie kampanii wrześniowej stacjonowała tu 152 Eskadra Myśliwska..

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szponga

poprzeczne spojenie desek; kawałek drewna użyty do tego spojenia

SJP.pl

# szpongi

męskie, hiszpańskie spodnie kostiumowe

SJP.pl

# szponiaste

1. opatrzony szponami, przypominający szpony;
2. o cechach szponiastych (rząd ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Accipitriformes|Vieillot|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

forma przymiotnika.

(2.1) plural|szponiasty.

Wiktionary

Szponiaste, jastrzębiowe, drapieżne, dzienne ptaki drapieżne (Accipitriformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae). Dokładna pozycja filogenetyczna w obrębie Neognathae niepewna; z różnych badań wynika, że mogą być przedstawicielami grupy Afroaves (obejmującej także sowy, czepigi, kurola, trogony, dzioborożcowe, kraskowe i dzięciołowe) tworzącymi wraz z kondorowymi grupę siostrzaną do kladu obejmującego wszystkich pozostałych przedstawicieli Afroaves lub też mogą tworzyć z kondorowymi grupę siostrzaną do znacznie większego (obejmującego więcej gatunków) kladu ptaków, obejmującego poza wyżej wymienionymi grupami również kariamy, sokołowe, papugowe i wróblowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To zaskakujące, ale pisklęta szponiastych lęgną się pokryte puchem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpon m., szponek m.

przym. szponiasty

przysł. szponiasto

Wiktionary

# szponiastonóg

rodzaj afrykańskiego ptaka z rodziny kurowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Pternistis|Wagler|ref=tak., ptak z podrodziny bażantów, występujący w Afryce;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Generalnie szponiastonogi przypominają kuropatwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpon mrz.

Wiktionary

# szponiasty

1. opatrzony szponami, przypominający szpony;
2. o cechach szponiastych (rząd ptaków)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający szpony

(1.2) przypominający szpon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nadleciały szponiaste ptaszyska i porozrywały kobyle truchło.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpon mrz., szponiaste lm nm.

przysł. szponiasto

Wiktionary

# szponka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zdrobn. od szpon

(1.2) kloc drewniany o przekroju trójkątnym

(1.3) wypukły dekielek osłaniający na suficie miejsce zawieszenia żyrandola

(1.4) poziomy element płotu, do którego mocuje się sztachety

(1.5) drewniana zatyczka zabezpieczająca, by płachta nie wyleciała ze szmigi wiatracznej

(1.6) poprzeczna listewka do przekładania suszonych desek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpon m.

Wiktionary

# szponnik

rodzaj ptaków z rodziny pliszkowatych

SJP.pl

# szpono

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. szpon.

Wiktionary

# szponowaty

przypominający wyglądem szpon

SJP.pl

# szponton

broń drzewcowa używana w dawnych armiach europejskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. broń drzewcowa z płaskim, poszerzonym, obosiecznym grotem i zbrojoną poprzeczką, odmiana partyzany rozpowszechniona w XVII-XVIII wieku jako oznaka i broń oficerów oraz podoficerów piechoty;

Wiktionary

Szponton – rodzaj broni drzewcowej, odmiana partyzany o obosiecznym grocie, u którego nasadzie znajdowały się wygięte pręty lub skrzydła. Głownie szpontonów miały charakterystycznie rozszerzoną część centralną. Rozpowszechniony w Europie w XVII-XVIII wieku, głównie jako oznaka stopnia podoficerskiego lub oficerskiego.

Wikipedia

# szpony

1. okucie pięty gafla lub bomu w kształcie widełek obejmujące maszt;
2. dawniej: szpon

SJP.pl

# szporobliwy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszczędny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szporować ndk.

Wiktionary

# szporować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszczędzać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jorg szporuje na blank nowy moplik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szporowanie n.

przym. szporobliwy

Wiktionary

# szporowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szporować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szporować ndk.

Wiktionary

# szpotański

nazwisko

SJP.pl

Szpotański, Szpotańska:

- Jacek Szpotański (1927–2019) – polski inżynier elektryk
- Janusz Szpotański (1929–2001) – polski poeta, satyryk, krytyk literatury i szachista
- Kazimierz Tadeusz Szpotański (1887–1966) – polski inżynier i przedsiębiorca
- Maria „Maja” Szpotańska (ur. 1978) – polski pilot oraz kierowca rajdowy
- Stanisław Szpotański (1880–1936) – pisarz, dyplomata, dziennikarz

Wikipedia

# szpotawość

wada polegająca na odchyleniu osi odcinków kończyny do wewnątrz w stosunku do osi symetrii ciała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest szpotawe; cecha tych, którzy są szpotawi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szpotawy

przysł. szpotawo

Wiktionary

# szpotawy

zniekształcony z powodu szpotawości

SJP.pl

# szpotlawy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. niezdarny

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kulawy

(1.3) gw-pl|Poznań. krzywy, koślawy, kulawy

Wiktionary

# szprajcha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szprycha

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szpica

Wiktionary

# szprechać

potocznie: mówić po niemiecku; szwargolić, szwargotać

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) żart. mówić po niemiecku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Janek po roku w Niemczech całkiem nieźle już szprecha.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃprɛxat͡ɕ, AS: špreχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szprechanie n.

Wiktionary

# szprechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szprechać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szprechać ndk.

Wiktionary

# szprengowaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. zdrojowy

Wiktionary

# szprewa

rzeka w Niemczech; Sprewa

SJP.pl

Sprewa, hist. także Szprewa i Szprowa (niem. Spree, łuż. Sprjewja lub Sprowja, czes. Spréva) – rzeka we wschodnich Niemczech (kraje związkowe Saksonia, Brandenburgia i Berlin), lewy dopływ Haweli. Na krótkim odcinku płynie również przez Czechy, a konkretnie przez cypel Šluknovský.

Wikipedia

# szpring

lina do cumowania statku, mocowana do nabrzeża na wysokości śródokręcia, działająca odwrotnie do cumy; spring

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. lina cumownicza działająca odwrotnie do cumy;

Wiktionary

Szpring – lina cumownicza działająca odwrotnie do cumy, tzn. umocowana w części rufowej jednostki biegnie do nabrzeża w stronę dziobu (szpring rufowy), a umocowana w części dziobowej biegnie w stronę rufy (szpring dziobowy). Ma działanie pomocnicze i stabilizujące w stosunku do cumy. Szpringi mocuje się do nabrzeża na wysokości śródokręcia, a na większych jednostkach nawet nie dochodząc do tej części.

Wikipedia

# szpringbok

gatunek małej antylopy; springbok, skocznik antylopi

SJP.pl

Skocznik antylopi, dawniej także: szpringbok (Antidorcas marsupialis), z afrykanerskiego: spring = skok; bok = antylopa, sarna lub kozioł) – gatunek małego brązowo-białego ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych.

Łacińska nazwa marsupialis pochodzi od fałdu skóry przypominającego kieszeń, ciągnącego się wzdłuż ciała, aż do ogona. Skocznik antylopi potrafi unieść tę fałdę odsłaniając białą sierść.

Wikipedia

# szpros

listwa dzieląca otwór okna na mniejsze, wypełnione szybami części; szczeblina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wewnętrzna listwa dzieląca okno (rzadziej drzwi) na części – kwatery

Wiktionary

Szczeblina, potocznie szpros (niem. Sprosse) – listwa dzieląca skrzydło okienne lub drzwiowe na mniejsze pola (szpros konstrukcyjny), tzw. kwatery lub tworzące jedynie efekt wizualny (szpros wiedeński). Zamocowana w ramiakach lub ościeżnicy. Szczeblina posiada wręby do zamocowania szyb lub wietrzników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uważam, że okna ze szprosami są dużo ładniejsze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃprɔs, AS: špros

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szprosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczeblina

Wiktionary

# szprosować

wypełniać powierzchnię motywu wypukłościami lub równoległymi względem siebie rowkami

SJP.pl

# szprot

mała ryba morska z rodziny śledziowatych; szprotka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. mała morska ryba

Wiktionary

Szprot, sardynka norweska (Sprattus sprattus) – gatunek małej ryby morskiej z rodziny śledziowatych (Clupeidae).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szprotka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szprotka

Wiktionary

# szprotawa

1. miasto w Polsce;
2. rzeka w zachodniej Polsce

SJP.pl

Szprotawa (łac. Sprottavia, niem. Sprottau) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szprotawa. Położone nad Bobrem i Szprotawą.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 r. Szprotawa liczyła 10 954 mieszkańców.

Miasto jest ośrodkiem przemysłowo-usługowym. Zlokalizowany jest tu m.in. przemysł betoniarski, metalowy i spożywczy.

Wikipedia

# szprotawianin

mieszkaniec Szprotawy

SJP.pl

# szprotawianka

mieszkanka Szprotawy

SJP.pl

# szprotawski

przymiotnik od: Szprotawa

SJP.pl

# szprotka

mała ryba morska z rodziny śledziowatych; szprot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Sprattus sprattus|ref=tak., mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach

(1.2) gw-pl|Warszawa. dziewczyna

Wiktionary

Szprot, sardynka norweska (Sprattus sprattus) – gatunek małej ryby morskiej z rodziny śledziowatych (Clupeidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na kolację zjadłem całą puszkę szprotek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szprot mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szprot

Wiktionary

# szprudel

dawniej: gorące źródło wody mineralnej

SJP.pl

# szprudowo

Szprudowo – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Gniew przy trasie drogi krajowej nr 91.

Wieś królewska w 1664 roku należała do starostwa gniewskiego.

W okresie międzywojennym stacjonował w miejscowości komisariat Straży Granicznej.

Wikipedia

# szpryca

1. przyrząd służący do wstrzykiwania lub rozpryskiwania płynów albo wyciskania półpłynnej masy, np. kremu;
2. bryzgi wody powstałe z fal poruszonych przez statek, spadające na pokład;
3. potocznie: porcja, dawka narkotyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zastrzyk

Wiktionary

Szpryca cukiernicza (dekorator, strzykawka dekoracyjna) – ręczny przyrząd kuchenny; rodzaj dużej strzykawki służącej do wyciskania półpłynnej masy.

Za pomocą szprycy możliwe jest zdobienie (wykańczanie) wyrobów cukierniczych (tortów, mazurków, kruchych babeczek, deserów i in.) tworząc zdobienia oraz małe detale z przeciśniętego, gęstego lukru, kremu lub innej masy ciastkarskiej. Narzędzia tego można używać także do nadawania estetycznych i dekoracyjnych kształtów majonezowi dekoracyjnemu oraz rozmaitym wytrawnym pastom, np. masom na jajka faszerowane, pastom kanapkowym, oraz innym przeznaczonym do dekoracji przystawek, sałatek, galaret itd.

Wikipedia

# szprycer

potocznie: napój z wina i wody mineralnej gazowanej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) rzad. kulin. wino zmieszane z wodą sodową;

Wiktionary

Szprycer – napój powstały ze zmieszania białego wina z wodą gazowaną, zwykle z dodatkiem lodu i dekoracją z owoców lub ziół.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szliśmy bulwarem, a Paulini pił szprycer na tarasie jednej z restauracji, za posadzonymi w beczkach drzewami laurowymi, gdy nas zobaczył, wstał od stołu, wyszedł nam na przeciw i z szacunkiem powitał ciotkę Zsüli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃprɨt͡sɛr, AS: šprycer

Wiktionary

# szprycerka

→ szprycer; narkomanka

SJP.pl

# szprycha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. pręt łączący piastę koła z jego obręczą

(1.2) element naciągu czaszy parasola

(1.3) pot. żart. szczupła, zgrabna dziewczyna

Wiktionary

Szprycha – również ramię koła, element (pręt) łączący piastę z wieńcem koła.

Wynalazek koła szprychowego przypisywany jest czasami indoeuropejskim Hetytom (na ich pieczęciach widnieją koła z czterema szprychami, ich szerokie zastosowanie w lekkich wozach bojowych (rydwanach) prawdopodobnie przyczyniło się do sukcesów militarnych Ariów).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃprɨxa, AS: špryχa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szprychowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szpajcha, szprajcha.

(1.3) cizia, kociak, lala, lalunia, laska, towar

Wiktionary

# szprychowy

przymiotnik od: szprycha

SJP.pl

# szprychy

szkielet koła

SJP.pl

# szprync

1. sprytny, ruchliwy chłopiec; wisus; spryciarz;
2. przestarzałe: figiel; wykręt; podstępna sztuczka

SJP.pl

# szpryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. spirytus

Wiktionary

# szpuk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) białystok. gołąb pospolity, nierasowy

Wiktionary

# szpula

nośnik wyrobów nawijanych, np. drutu lub przewodów, w postaci walca z tarczami po bokach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) walec z krążkami na końcach, służący do nawijania sznura, kabla itp.

(1.2) elektr. korpus, szkielet cewki

wykrzyknik

(2.1) pot. hasło do ucieczki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpula, AS: špula

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szpulka ż., szpuleczka ż.

przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

Wiktionary

# szpularnia

dział fabryki włókienniczej, w którym nawija się nici na szpule

SJP.pl

# szpuleczka

zdrobnienie od: szpulka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szpulka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpuˈlɛt͡ʃka, AS: špulečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpulowiec mrz., szpula, szpulka

przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

wykrz. szpula

Wiktionary

# szpuleczkowy

→ szpuleczka

SJP.pl

#### Patrz:

szpuleczka

# szpulka

1. mały walec drewniany lub plastikowy do nawijania nici albo drutu;
2. nić albo drut itp. nawinięte na mały walec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) walec, na który nawija się np. nić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpulka, AS: špulka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpulowiec mrz., szpula, szpuleczka

przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

wykrz. szpula

Wiktionary

# szpulowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. techn. magnetofon szpulowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpula ż., szpulka ż., szpuleczka ż., szpularka ż., szpularnia ż., szpulowanie n.

przym. szpulowy, szpulkowy

czas. szpulować

Wiktionary

# szpulowy

przymiotnik

(1.1) związany ze szpulą, mający szpule

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dawniej stosowano magnetofony szpulowe przy których trzeba było spędzać czas z żyletką i taśmą klejącą.

(1.1) Posługiwałem się radzieckim magnetofonem szpulowym o wadze kilkunastu kilogramów…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpuˈlɔvɨ, AS: špulovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpulowiec mrz., szpula ż., szpulka ż., szpuleczka ż.

przym. szpulkowy, szpuleczkowy

wykrz. szpula

Wiktionary

# szpunar

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Szpunar:

- Adam Szpunar – prawnik cywilista, rektor Uniwersytetu Łódzkiego
- Eugeniusz Szpunar – metaloznawca
- Ignacy Szpunar – wojskowy
- Jerzy Szpunar – aktor filmowy i teatralny
- Jan Szpunar – biathlonista
- Maciej Szpunar – prawnik
- Stanisław Szpunar – uczestnik II wojny światowej, więzień KL Auschwitz-Birkenau, kawaler orderów
- Walenty Szpunar – geodeta i astronom

Wikipedia

# szpuncik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szpunt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie szpunt, lecz tylko mały szpuncik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpunt m., szpuntowanie n.

czas. szpuntować

Wiktionary

# szpunt

zatyczka do otworu w beczce; czop

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. stożkowy kołek, zatyczka do otworów wylewowych w beczce

(1.2) wojsk. zatyczka w lufie armaty, kartacza itp.

Wiktionary

Szpunt, czop – mały drewniany kołek, zwykle stożkowy, służący do zatykania otworu w beczce, czyli szpuntowania.

Zamknięcia takie stosowano najczęściej w beczkach nalewnych z klepek dębowych. Aby odszpuntować beczkę, nie wyciągało się czopa, lecz w jej ścianę wbijało (młotkiem) kran. Niektóre szpunty były zaopatrzone w kranik.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) w tę stronę dajcie, gdzie do beczki będzie szpunt (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃpũnt, AS: špũnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpuntowanie n.

:: zdrobn. szpuncik m.

czas. szpuntować ndk., odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

przym. szpuntowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czop, zatyczka, korek

Wiktionary

# szpuntować

zatykać szpuntem otwór w beczce; czopować, zaczopowywać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaszpuntować)

(1.1) zatykać beczki szpuntem

(1.2) przen. zatkać, załatać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpunt mrz., szpuncik mrz., szpuntowanie n.

czas. odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

przym. szpuntowy

Wiktionary

# szpuntowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zatykanie beczki szpuntem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpunt mrz., szpuncik mrz.

czas. szpuntować ndk., odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

przym. szpuntowy

Wiktionary

# szpuntowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze szpuntem, dotyczący szpuntu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpunt mrz., szpuntowanie n.

czas. szpuntować

Wiktionary

# szpurc

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) białystok. niedorostek, smarkacz

Wiktionary

# szpurt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) białystok. szybki bieg

Wiktionary

# szpycka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. lufka do papierosów

Wiktionary

# szpyndlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. szpilka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpyndlikorz mos.

Wiktionary

# szpyndlikorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ciułacz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szpyndlik mrz.

Wiktionary

# szpyra

nazwisko

SJP.pl

# szpyrhok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wytrych

Wiktionary

# szpyrka

dawniej: słonina; szperka; sperka; spyrka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. spoż. słonina

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. kulin. skwarka

Wiktionary

# szpyt

nazwisko

SJP.pl

# szpłachcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. kawałek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃpwaxʲt͡ɕik, AS: špu̯aχʹćik

Wiktionary

# szraf

drobna kreska stosowana w rysunku i grafice, np. przy cieniowaniu, wypełnianiu tła, a także w kartografii do przedstawiania na mapach rzeźby terenu; szrafa

SJP.pl

# szrafa

drobna kreska stosowana w rysunku i grafice, np. przy cieniowaniu, wypełnianiu tła, a także w kartografii do przedstawiania na mapach rzeźby terenu; szraf

SJP.pl

# szrafirunek

metoda odwzorowania kolorów za pomocą cienkich, równoległych lub krzyżujących się kresek; kreskowanie, szrafowanie

SJP.pl

Szrafowanie (nazywane też kreskowaniem) – metoda oddawania kolorów lub stopni szarości za pomocą cienkich, równoległych lub krzyżujących się kresek. Metoda zastępcza stosowana w wielu technikach rysunkowych lub graficznych nie umożliwiających posługiwania się półtonami. Kreski mogą być ciągłe, przerywane lub nawet składające się z rzędów kropek, mogą być o stałej lub różnej gęstości. Szrafowanie może być też stosowane do cieniowania lub ukazania trójwymiarowości motywu obrazu.

Wikipedia

# szrafować

wypełniać kontur rysunku równoległymi kreskami; kreskować

SJP.pl

# szrafowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. technika rysunkowa przedstawiania kolorów lub stopni szarości za pomocą cienkich kresek;

Wiktionary

Szrafowanie (nazywane też kreskowaniem) – metoda oddawania kolorów lub stopni szarości za pomocą cienkich, równoległych lub krzyżujących się kresek. Metoda zastępcza stosowana w wielu technikach rysunkowych lub graficznych nie umożliwiających posługiwania się półtonami. Kreski mogą być ciągłe, przerywane lub nawet składające się z rzędów kropek, mogą być o stałej lub różnej gęstości. Szrafowanie może być też stosowane do cieniowania lub ukazania trójwymiarowości motywu obrazu.

Wikipedia

# szrafy

kreskowanie stosowane w rysunkach, np. w celu wydobycia bryłowatości rysowanego przedmiotu, a także w kartografii do przedstawienia na mapach rzeźby terenu

SJP.pl

# szrajba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. - podpis

Wiktionary

# szrama

blizna po zagojeniu się rany, zwykle szpecąca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) blizna po zagojeniu się rany, zwykle szpecąca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃrãma, AS: šrãma

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) blizna

Wiktionary

# szramka

nazwisko

SJP.pl

# szramówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szramówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szramówka, żelazo.

Wiktionary

# szramówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szramówa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szramówa, żelazo.

Wiktionary

# szramowo

2 miejscowości w Polsce:

- Szramowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Zbiczno
- Szramowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Prabuty

Wikipedia

# szranczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szrank mrz.

Wiktionary

# szrank

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szranczek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|almaryjo.

Wiktionary

# szranki

1. w średniowieczu: ogrodzony plac, na którym odbywały się turnieje;
2. dawniej: walka lub pojedynek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. średniowieczny plac turniejowy

(1.2) hist. palisada wokół placu turniejowego

(1.3) daw. walka, rywalizacja

forma rzeczownika|rodzaj=niemęskoosobowy.

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. M. lm. od: szrank

Wiktionary

# szrapnel

pocisk artyleryjski zaopatrzony w ładunek wybuchowy i zapalnik czasowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

Wiktionary

Szrapnel – pocisk artyleryjski używany do rażenia ludzi; także potoczna nazwa odłamka. Nazwa pochodzi od nazwiska wynalazcy, angielskiego generała-majora Henry'ego Shrapnela. Pocisk zawiera lotki (np. w postaci ołowianych kulek lub strzałek), wyrzucane z pocisku za pomocą ładunku prochowego, przy wykorzystaniu zapalnika czasowego. Po wyrzuceniu z korpusu lotki rozlatują się stożkowo na odległość 150–200 m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy mój starszy brat wrócił z wojny miał na czole srebrną gwiazdkę a pod gwiazdką przepaść / to odłamek szrapnela trafił go pod Verdun…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃrapnɛl, AS: šrapnel

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szrapnelowy

Wiktionary

# szrapnelowy

przymiotnik od: szrapnel

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od szrapnel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃrapnɛˈlɔvɨ, AS: šrapnelovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szrapnel m.

Wiktionary

# szraubsztok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. imadło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szróbsztok.

Wiktionary

# szrałbyncyjer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śrubokręt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szróbokrynt.

Wiktionary

# szreder

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bogumił Szreder – polski polityk i samorządowiec, rolnik, poseł na Sejm
- Feliks Szreder – katolicki zakonnik, teolog, biblista, tłumacz
- Leszek Szreder – polski oficer
- Marcin Adam Szreder – polski przedsiębiorca i zawodnik K-1
- Mirosław Szreder – polski ekonomista

Wikipedia

# szrek

żerdź, zwykle brzozowa, służąca do kierowania jednorzędową tratwą

SJP.pl

Szrek —

- wuchtebum, śryk (niem. der Schreck - straszydło, przestrach) - okuty z obu końców, długi, ciężki, mocny drąg do spychania statków rzecznych z mielizny przez unoszenie burty;

- żerdź lub kłoda, przeważnie brzozowa, służąca do kierowania jednorzędową tratwą<?>;

- rozpora nie dopuszczająca, aby zacumowany pomost pływający zbytnio zbliżył się do brzegu.

Wikipedia

# szreń

rodzaj pokrywy śnieżnej, której górna część utworzona jest ze zlodowaciałego śniegu

SJP.pl

Szreń – rodzaj pokrywy śnieżnej przekrystalizowanej pod wpływem częściowego rozmrożenia i ponownego zamarznięcia, o łamliwej zlodowaciałej powierzchni. Często mylona z lodoszrenią, której powierzchnia z kolei jest tak mocna, iż utrzymuje ciężar człowieka. W języku potocznym spotyka się też często pleonazm "szreń łamliwa".

Wikipedia

# szrenc

papier pakowy wyprodukowany z makulatury lub starych szmat

SJP.pl

# szreniawa

rzeka, lewobrzeżny dopływ Wisły

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 6, w tym 5 podstawowych

- Szreniawa – wieś w woj. lubuskim, w pow. wschowskim, w gminie Sława
- Szreniawa – część wsi Łączkowice w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Masłowice
- Szreniawa – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Szreniawa – osada w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice
- Szreniawa – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków
- Szreniawa – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Komorniki
  - Szreniawa – stacja kolejowa tamże

  Wikipedia

# szreniawski

→ Szreniawa (dopływ Wisły)

SJP.pl

# szrenica

szczyt górski w Karkonoszach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt w zachodnich Karkonoszach;

Wiktionary

Szrenica (1362 m n.p.m., niem. Reifträger, cz. Jínonoš) – szczyt górski położony w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy państwowej z Czechami, na południe od Szklarskiej Poręby. Doskonały punkt widokowy na Kotlinę Jeleniogórską oraz Góry Izerskie, a także Karkonosze czeskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spaliśmy w schronisku na Szrenicy.

Wiktionary

# szreńsk

Szreńsk – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Szreńsk. Leży na Mazowszu, nad rzeką Mławką.

Siedziba gminy Szreńsk oraz rzymskokatolickiej parafii św. Wojciecha. Dawniej prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1383 roku położone było w XVI wieku w województwie płockim, zdegradowane w 1869 roku. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Mostowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szreński

przymiotnik od: Szreńsk

SJP.pl

# szreter

nazwisko

SJP.pl

# szroba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śruba

Wiktionary

# szrobcwinga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. ścisk śrubowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃrɔpt͡sˈfʲĩŋɡa, AS: šropcfʹĩŋga

Wiktionary

# szróbokrynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śrubokręt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szrałbyncyjer.

Wiktionary

# szrobsztok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. imadło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szraubsztok.

Wiktionary

# szrocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szrot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szrot m.

Wiktionary

# szron

osad z kryształów lodu powstały z zamarzniętej mgły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

(1.2) przen. książk. siwizna

Wiktionary

Szron – osad atmosferyczny, tworzący drobne lodowe kryształki w postaci igieł, piórek na poziomych powierzchniach.

symbol przewidziany dla szronu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzień był słoneczny, ale mroźny i drzewa były pokryte szronem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃrɔ̃n, AS: šrõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szronik mrz.

czas. oszronić

przym. szronowy, oszroniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Mazowsze|biały mróz.

Wiktionary

# szronić

1. pokrywać szronem; oszraniać;
2. szronić się - pokrywać się szronem; oszraniać się, szronieć

SJP.pl

# szronieć

1. pokrywać się szronem; oszraniać się, szronić się;
2. pokrywać się siwizną

SJP.pl

# szronik

zdrobnienie od: szron

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szron

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szron m.

czas. szronieć ndk.

przym. szronisty, oszroniony

Wiktionary

# szronisty

rzadko: pokryty kryształkami lodu; oszroniały

SJP.pl

# szronka

wieś w Polsce

SJP.pl

Szronka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Kuczbork-Osada. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Obok miejscowości przepływa Przylepnica, dopływ Mławki.

Wikipedia

# szronowy

→ szron

SJP.pl

#### Patrz:

szron

# szrot

potocznie:
1. wysypisko złomu, miejsce składowania odpadów;
2. wrakowisko, złomowisko samochodowe; autoszrot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. złomowisko, na którym można kupić używane części samochodowe

(1.2) pot. przedmiot o niskiej jakości

Wiktionary

Szrot (też autoszrot) – potoczna nazwa stacji demontażu pojazdów samochodowych, na której zazwyczaj można także kupić używane części samochodowe.

Polska nazwa wywodzi się od niemieckiego słowa Schrott, oznaczającego (dosłownie: „odcięty kawałek”) złom.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Muszę kupić błotnik, chyba poszukam najpierw na szrocie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃrɔt, AS: šrot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szrocik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autoszrot

(1.2) szmelc

Wiktionary

# szrotówek

szrotówek kasztanowcowiaczek - inwazyjny gatunek motyla z rodziny kibitnikowatych, szkodnik kasztanowców

SJP.pl

# szrotowy

potocznie: nienadający się już do użytku, zdezelowany

SJP.pl

# szrp

skrótowiec

(1.1) = wojsk. Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej;

Wiktionary

# szruber

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) poznań. - twarda szczotka do podłogi

Wiktionary

# szruft

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. drzwiczki do pieca zwykłego w piekarni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃruft, AS: šruft

Wiktionary

# szruty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. odzież robocza, łachmany

Wiktionary

# szryft

dawniej pismo, charakter pisma; jakość czcionek używanych do jakiegoś druku

SJP.pl

# szsp

skrót od: Socjalistyczny Związek Studentów Polskich - organizacja studencka w latach 1973-1982

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = hist. Socjalistyczny Związek Studentów Polskich;

Wiktionary

# szt

skrótowiec

(1.1) = spalinowy zespół trakcyjny;

Wiktionary

# szt.

skrót od:
1. sztuka;
2. sztabowy; sztab.

SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = sztuka (jednostka)

(1.2) = sztuka (twórczość)

(1.3) zob. funt. szt..

skrót, przymiotnik

(2.1) = sztabowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do sernika potrzeba 5 szt. jaj i 1 kg twarogu.

(1.1) (…) zapałki (20 pudełek); – zapalniczka (3 szt.); – mały termometr; – worki nylonowe (10 szt.); – worki foliowe na nogi (20 szt.); – łopata do śniegu (…).

(1.2) Mgr szt. Bożydar Sambor ukończył wrocławską PWSSP w 1969 r.

(2.1) Awansowałem na st. sierż. szt. już dwa lata temu.

Wiktionary

# sztab

główny organ dowodzenia sił zbrojnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

(1.2) specjalna grupa ludzi powołana do kierowania jakimś przedsięwzięciem

(1.3) grupa specjalistów, pozostająca w czyjejś dyspozycji

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: sztaba

Wiktionary

Sztab – główny organ dowodzenia występujący w oddziałach i związkach wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz na szczeblu centralnym. Na czele sztabu stoi szef sztabu podlegający bezpośrednio dowódcy. W okresie pokoju głównym zadaniem sztabu jest organizowanie szkolenia wojsk i zapewnienie im warunków utrzymania wysokiego stopnia gotowości bojowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sztab podjął decyzję o utworzeniu nowego frontu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtap, AS: štap

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztabowiec m., sztabówka ż.

przym. sztabowy

Wiktionary

# sztab.

skrót od: sztabowy; szt.

SJP.pl

skrót

(1.1) = sztabowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasady kształcenia żołnierzy oraz odbywania praktyk dowódczych w Szkole Podoficerskiej przybliżył starszy podoficer KGŻW st. chor. sztab. Piotr Głażewski.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szt.

Wiktionary

# sztaba

1. płaska metalowa belka używana do zamykania drzwi;
2. metal szlachetny uformowany w bryłę o prostokątnej podstawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wąska, gruba płyta metalowa

(1.2) jubil. bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

Wiktionary

Sztaba (niem. Stab) – wyrób hutniczy o charakterze półproduktu powstający np. w odlewni. Sztaba ma zwykle kształt prostopadłościenny lub do niego zbliżony. Sztaba lub sztabka jest także formą, w jakiej odlewane są metale szlachetne (zob. sztabka złota).

Wikipedia

#### Powiązane:

zdrobn. sztabka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pręt, rygiel, sztanga

(1.2) sztabka

Wiktionary

# sztabik

1. rodzaj długiego justunku;
2. listwa, z której wyrabiane są ramy

SJP.pl

# sztabin

wieś w Polsce

SJP.pl

Sztabin (lit. Štabinas, Stabinis) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin. Leży nad Biebrzą.

Sztabin uzyskał lokację miejską przed 1760 rokiem, zdegradowany w 1801 roku. Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie suwalskim.

Miejscowość jest siedzibą gminy Sztabin.

Wikipedia

# sztabiński

przymiotnik od: Sztabin

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Grzegorz Sztabiński – polski teoretyk i historyk sztuki
- Marcin Sztabiński – polski aktor
- Patryk Sztabiński – polski akordeonista

Wikipedia

# sztabka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sztaba

(1.2) mała sztaba

(1.3) uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtapka, AS: štapka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztaba ż.

rzecz. sztabowy, sztabkowy

przym. sztabowy

Wiktionary

# sztablatura

warstwa tynku położona na ścianie w celu uzyskania gładkiej powierzchni

SJP.pl

Sztablatura – rodzaj tynku szlachetnego wykonanego z gipsu modelowego lub gipsu z ciastem wapiennym, po stwardnieniu wygładzonego metalową pacą do połysku. Stosuje się w pomieszczeniach obiektów reprezentacyjnych o wysokim poziomie architektonicznym wykończenia wnętrz.

Wikipedia

# sztablaturowy

wykonany w sztablaturze

SJP.pl

# sztabowiec

oficer będący członkiem sztabu

SJP.pl

# sztabówka

potocznie: mapa sztabowa

SJP.pl

# sztabowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze sztabem, dotyczący sztabu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztab mrz., sztabowiec mos., sztabka ż.

Wiktionary

# sztabskapitan

stopień oficerski w carskiej Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. dawny niższy stopień oficerski pomiędzy rangą porucznika i kapitana;

Wiktionary

Sztabskapitan (ros. штабс-капитан, sztabs-kapitán) – stopień oficerski pośredni między rangą porucznika i kapitana. Odpowiednikiem w kawalerii był sztabsrotmistrz (sztabrótmistr).

Wikipedia

# sztabsoficer

oficer sztabowy lub oficer wyższej rangi w dawnym wojsku polskim

SJP.pl

# sztabsoficerski

→ sztabsoficer

SJP.pl

#### Patrz:

sztabsoficer

# sztach

potocznie: wciągnięcie do płuc powietrza lub dymu papierosowego

SJP.pl

# sztachać

sztachać się - zaciągać się dymem papierosowym

SJP.pl

# sztacheta

wąska deska będąca częścią ogrodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu

(1.2) metalowy pręt stanowiący element konstrukcyjny płotu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koło ogrodu wysoki płot z zielonych sztachet, a każda sztacheta u góry w uproszczony kształt serca rzezana. Ile sztachet, tyle serc zielonych. Ładne to było.

(1.2) Kilku mężczyznom udało się przeleźć przez wysokie ogrodzenie, inni siedzieli na żelaznych prętach sztachet i lżyli żołnierzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztacheciarz m., sztachetówka ż.

:: zdrobn. sztachetka ż.

przym. sztachetowy

Wiktionary

# sztachetka

zdrobnienie od: sztacheta

SJP.pl

# sztachetowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze sztachetą, dotyczący sztachety

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Istnieją płoty, zwane wiklinowymi, chruścianymi, torowymi, pleśćecionymi, tynowymi (wyplatane pionowo, poziomo lub ukośnie), różnego rodzaju płoty koszowe, żerdziowe, dylowane, sztachetowe częstokoły, a ostatnio także płoty z drutu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztacheta ż., sztachetka ż., sztacheciarz m., sztachetówka ż.

Wiktionary

# sztachloki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|angryst, wieprzki.

Wiktionary

# sztachnąć

sztachnąć się - zaciągnąć się dymem papierosowym

SJP.pl

# sztachnięcie

sztachnąć się - zaciągnąć się dymem papierosowym

SJP.pl

# sztafaż

1. upiększenie pejzażu poprzez wprowadzenie do niego postaci ludzkich, zwierząt, niewielkich scen rodzajowych w celu ożywienia lub pogłębienia treści obrazu;
2. elementy stanowiące uzupełnienie lub ozdobę czegoś, będące tłem do wyeksponowania pewnych walorów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. elementy i środki zastosowane np. w dziele literackim, teatralnym czy w sytuacji życiowej, nie najistotniejsze dla idei dzieła lub w danej sytuacji, a jedynie uzupełniające lub ozdabiające coś

(1.2) szt. postacie ludzi i zwierząt lub przedmioty uzupełniające obraz, fotografię, rysunek itp., których głównym tematem jest krajobraz lub wnętrza;

Wiktionary

Sztafaż (niem. Staffage od ausstaffieren, przyozdabiać) – zazwyczaj niewielkie postacie ludzkie i zwierzęta lub skromne sceny rodzajowe wprowadzane do kompozycji krajobrazowych w celu ich ożywienia lub upiększenia.

Na przełomie XVIII i XIX wieku sztafaż zaczął oznaczać grupę ludzi lub zwierząt, których zadaniem było ożywienie przedstawionej sceny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Sztafaż uzyskuje się, zestawiając temat zdjęcia z obiektami o dobrze znanych rozmiarach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtafaʃ, AS: štafaš

Wiktionary

# sztafażowy

przymiotnik od: sztafaż

SJP.pl

# sztafeta

1. konkurencja sportowa, w której każdy z zawodników danego zespołu może startować dopiero wtedy, gdy jego poprzednik pokona określony odcinek trasy;
2. zespół zawodników startujących w tej konkurencji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. bieg ze zmiennikami

(1.2) przen. seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły

Wiktionary

Sztafeta – rodzaj zespołowej konkurencji sportowej. Odbywa się na trasie podzielonej na odcinki. Następny zawodnik może wystartować dopiero po ukończeniu odcinka przez poprzedniego, gdy otrzyma od poprzednika pałeczkę w wyznaczonej strefie zmian. O kolejności decyduje pozycja na mecie ostatniego zawodnika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W pierwotnym znaczeniu sztafeta to drużynowa konkurencja sportowa (biegowa, pływacka, narciarska, biatlonowa lub łyżwiarska), w której człownkowie drużyny jeden po drugim przechodzą przez etapy, przekazując kolejkę poprzez włożenie w rękę pałeczki lub po prostu przez dotyk.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztafetowy

Wiktionary

# sztafetowo

→ sztafetowy

SJP.pl

#### Patrz:

sztafetowy

# sztafok

trójkątny żagiel na szkunerze; foksztaksel

SJP.pl

Sztafok – jeden z żagli zaliczanych do sztaksli przednich, trójkątny żagiel, ostatni od strony dziobu, położony najbliżej fokmasztu, występujący na dużych żaglowcach. W zależności od typu ożaglowania zamiast sztafok może nosić nazwę foksztaksla.

Wikipedia

# sztag

w żeglarstwie: stalowa lina olinowania stałego, podtrzymująca maszt w pionie, w płaszczyźnie symetrii statku, biegnąca od szczytu masztu do dziobu i rufy; sztaglina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;

(1.2) żegl. pot. zwrot przez sztag

Wiktionary

Sztagi – liny olinowania stałego stabilizujące omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej. Biegną od masztu do sztagowników mocowanych w pokładzie lub do innych drzewc. Na dawnych żaglowcach sztagi były najgrubszymi linami roślinnymi, dziś zazwyczaj są to liny plecione ze stalowych drutów. Na sztagach mogą być rozpięte również żagle, które nazywa się sztakslami. W zależności od miejsca mocowania występują: sztagi dziobowe, sztagi międzymasztowe, achtersztagi, baksztagi oraz sztagi drzewc pomocniczych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Fok trzeba przypiąć do sztagu raksami

(1.2) Zróbmy sztag, zanim dopłyniemy do trzcin.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztagowy

rzecz. sztagownik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztaglina

Wiktionary

# sztaglina

w żeglarstwie: stalowa lina olinowania stałego, podtrzymująca maszt w pionie, w płaszczyźnie symetrii statku, biegnąca od szczytu masztu do dziobu i rufy; sztag

SJP.pl

# sztagownik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. metalowe okucie na pokładzie, do którego mocowane są sztagi;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sztag mrz.

Wiktionary

# sztagowy

przymiotnik od: sztag (stalowa lina usztywniająca maszt)

SJP.pl

# sztajer

1. ludowy taniec austriacki
2. rodzaj żywej polki

SJP.pl

Sztajer – powolny ludowy taniec styryjski w metrum 3/4, z przyśpiewkami. Sztaler, a raczej sztajer, snadź od Niemców przejęty, podobny do walca, tylko go szerzej tańcują, w każdy kąt izby dolatując.

Wikipedia

# sztajerek

zdrobnienie od: sztajer

SJP.pl

Sztajerek, sztajer – taniec ludowy w metrum trójmiarowym, upowszechniony w folklorze miejskim i wiejskim (np. Rzeszowskie, Pieniny).

Nazwa sztajer wywodzi się od Styrii – regionu w Austrii.

Wikipedia

# sztajger

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. sztygar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obersztajger mos.

Wiktionary

# sztajmes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. menel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtajmɛs, AS: štai ̯mes

Wiktionary

# sztaksel

trójkątny żagiel podnoszony na sztagu między masztami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rodzaj żagla, przeważnie w kształcie trójkątnym, rozpinanego na sztagu;

Wiktionary

Sztaksel – rodzaj żagla, przeważnie w kształcie trójkątnym, rozpinanego na sztagu jednostki pływającej. Zazwyczaj sztaksle nie posiadają własnych drzewc. Dzielą się na przednie bądź przymasztowe.

Wikipedia

# sztalować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zamawiać

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. techn. regulować

Wiktionary

# sztaluga

stojak z ruchomymi uchwytami, służącymi malarzowi do umieszczania malowanego obrazu na odpowiedniej wysokości; sztalugi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

Wiktionary

Sztaluga (z niem. Stellung „pozycja, ustawienie, znajdowanie się”) – stojak, najczęściej o trzech nogach, skonstruowany z drewnianych listew, na którym malarz umieszcza na odpowiadającej mu wysokości obraz w czasie malowania.

W dziejach malarstwa występowały różne rodzaje sztalug o zróżnicowanych kształtach; używane obecnie typy, zarówno cięższe pracowniane, jak i lekkie składane, plenerowe, wykształciły się w XIX wieku.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sztalugowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztalugi, daw. staluga

Wiktionary

# sztalugi

stojak z ruchomymi uchwytami, służącymi malarzowi do umieszczania malowanego obrazu na odpowiedniej wysokości; sztalugi

SJP.pl

Sztaluga (z niem. Stellung „pozycja, ustawienie, znajdowanie się”) – stojak, najczęściej o trzech nogach, skonstruowany z drewnianych listew, na którym malarz umieszcza na odpowiadającej mu wysokości obraz w czasie malowania.

W dziejach malarstwa występowały różne rodzaje sztalug o zróżnicowanych kształtach; używane obecnie typy, zarówno cięższe pracowniane, jak i lekkie składane, plenerowe, wykształciły się w XIX wieku.

Wikipedia

# sztalugowiec

malarz specjalizujący się w malarstwie sztalugowym

SJP.pl

# sztalugowy

przymiotnik od: sztaluga

SJP.pl

# sztam

1. potocznie: przyjacielski układ, zobowiązujący do wzajemnej pomocy;
2. dawniej: pień; sztam

SJP.pl

# sztama

1. potocznie: przyjacielski układ, zobowiązujący do wzajemnej pomocy;
2. dawniej: pień; sztam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. koleżeński lub przyjacielski układ z kimś, zobowiązujący do wzajemnej pomocy

(1.2) przest. zob. sztam.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcę, żeby między nami była sztama, rozumiesz? Bracia powinni iść z sobą ręka w rękę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtãma, AS: štãma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztam m., sztamajza ż.

Wiktionary

# sztamajza

szerokie dłuto stolarskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. łom

(1.2) rzem. dłuto ciesielskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzuć no mi sztamajzę, bo nie poradzę inaczej!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtãˈmajza, AS: štãmai ̯za

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztama ż.

Wiktionary

# sztambuch

dawniej: rodzaj pamiętnika, oprawny zeszyt, do którego wpisywano teksty okolicznościowe, wierszyki, aforyzmy itp.; album, imiennik, imionnik

SJP.pl

Sztambuch (niem. das Stammbuch, łac. album amicorum, ang. book of friendship) – niewielki, poręczny pamiętnik złożony z białych, związanych kartek. Był bardzo popularny od początku XVI w. do końca XVIII w. wśród studentów w Niemczech, Polsce, Holandii, Skandynawii i na Węgrzech.Słowo "album" pochodzi od alb, na których w starożytnym Rzymie notowano sprawozdania z codziennych wydarzeń. Później "albusem" nazwano białą tablicę, na której czarnymi literami zapisywano publiczne obwieszczenia. Do sztambucha wpisywano się najczęściej przy okazji pożegnań, po ukończeniu studiów uniwersyteckich. Studenci, wpisując się sobie nawzajem, zapewniali się o przyjaźni i życzyli sobie powodzenia na przyszłość.

Wikipedia

# sztambuchowy

przymiotnik od: sztambuch

SJP.pl

# sztamfer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubijak do kartofli

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztamfować ndk.

Wiktionary

# sztamfować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubijać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztamfer mrz.

Wiktionary

# sztamowy

o roślinach (najczęściej krzewach róż): mający pień; pienny

SJP.pl

# sztampa

mechaniczne powielanie środków wyrazu; szablon, maniera

SJP.pl

# sztampowaty

mający pewne cechy sztampy

SJP.pl

# sztampowość

→ sztampa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sztampowe; cecha tych, którzy są sztampowi

Wiktionary

#### Patrz:

sztampa

#### Powiązane:

przym. sztampowy

przysł. sztampowo

Wiktionary

# sztampowy

1. powtarzany mechanicznie; szablonowy, schematyczny, nieoryginalny;
2. posługujący się sztampą

SJP.pl

# sztanca

1. stempel stalowy lub z brązu do wycinania i wytłaczania wzorów; wykrojnik;
2. utarty, mechanicznie powtarzany wzór postępowania

SJP.pl

# sztancować

wycinać lub wytłaczać wzór przy użyciu sztancy

SJP.pl

# sztancownia

dział fabryki zajmujący się sztancowaniem (wytłaczaniem za pomocą sztancy); tłoczarnia, tłocznia

SJP.pl

# sztancowy

→ sztanca

SJP.pl

#### Patrz:

sztanca

# sztand

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. hand. stragan

Wiktionary

# sztandar

1. chorągiew, często z wyhaftowanym godłem lub hasłem, będąca znakiem jakiegoś kraju, oddziału wojskowego lub organizacji;
2. miejsce, ława przy piecu; przypiecek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chorągiew o ustalonych barwach, często ze znakiem (godłem), która jest symbolem zorganizowanej zbiorowości (np. organizacji, związku lub narodu);

Wiktionary

Sztandar – rodzaj flagi funkcjonującej jako symboliczny znak rozpoznawczy instytucji (np. oddziału wojskowego, stowarzyszenia, miasta, szkoły itp.) Występuje wyłącznie w jednym egzemplarzu, unikalnym dla reprezentowanego podmiotu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czerwony sztandar jest międzynarodowym symbolem ruchów robotniczych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtãndar, AS: štãndar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. sztandarek mrz.

przym. sztandarowy

przysł. sztandarowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chorągiew

Wiktionary

# sztandarek

zdrobnienie od: sztandar

SJP.pl

# sztandarowość

cecha tego, co najlepiej reprezentuje coś, jest uważane za najważniejsze

SJP.pl

# sztandarowy

1. najlepiej reprezentujący coś, najbardziej typowy; naczelny, główny;
2. związany z chorągwią będącą znakiem jakiegoś kraju, oddziału wojskowego lub organizacji

SJP.pl

# sztandera

nazwisko

SJP.pl

# sztanga

1. sprzęt sportowy używany w podnoszeniu ciężarów;
2. drążek metalowy służący do przenoszenia ruchu obrotowego z zespołu napędowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

Wiktionary

Sztanga – sprzęt sportowy służący do wykonywania nim ćwiczeń siłowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy nieudanej próbie podnoszenia ciężarów sztanga spadła mi na nogę, przez co trafiłem do szpitala.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtãŋɡa, AS: štãŋga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztangista m., sztangistka ż.

przym. sztangowy

Wiktionary

# sztangielka

mała, lekka sztanga do ćwiczeń

SJP.pl

# sztangista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

Wiktionary

Podnoszenie ciężarów – dyscyplina ciężkiej atletyki, polegająca na podnoszeniu przez zawodnika sztangi o określonej masie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już trzeci sztangista poderwał 80 kg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtãŋʲˈɟista, AS: štãŋʹǵista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztanga ż.

:: fż. sztangistka ż.

przym. sztangowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciężarowiec

Wiktionary

# sztangistka

→ sztangista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. kobieta trenująca podnoszenie ciężarów

Wiktionary

#### Patrz:

sztangista

#### Przykłady

(1.1) MKOl odebrał chińskim sztangistkom trzy złote medale.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztanga ż.

:: fm. sztangista mos.

przym. sztangowy

Wiktionary

# sztangowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze sztangą, dotyczący sztangi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztanga ż., sztangista mos., sztangistka ż.

Wiktionary

# sztankiet

wyciąg u pułapu sceny teatralnej, na którym wiszą dekoracje

SJP.pl

Wikipedia

# sztany

potocznie o spodniach

SJP.pl

# sztapel

stos worków, skrzyń, desek itp., ułożonych na przekładkach warstwami jedne na drugich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ładunek poukładanego warstwami towaru, np. drewna, worków, skrzyń;

Wiktionary

Sztapel (niem. Stapel) – ogólnie ładunek (np. skrzynie, worki, paczki, deski) ułożony warstwami.

W szczególności nazwę tę stosuje się do stosu tarcicy ułożonej w sposób regularny, zwykle w prostopadłościan warstwami na przekładkach, spoczywającego na poziomych legarach lub na stojakach. Dzięki ułożeniu w sztaple możliwe jest obsychanie zgromadzonego drewna i łatwy pomiar jego kubatury.Formowaniem sztapli, czyli sztaplowaniem, zajmuje się sztapler, zwykle przy użyciu sztaplarki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sztaplowanie n., sztaplarka ż.

czas. sztaplować ndk.

Wiktionary

# sztaplarka

mechaniczne urządzenie służące do przewożenia towarów i układania ich w sztaple

SJP.pl

Sztaplarka – urządzenie techniczne do transportu i układania ładunku w stos. Używane głównie w portach i magazynach.

Do sztaplowania często używany jest wózek widłowy nazywany stąd potocznie sztaplarką. Często są to wysoko wyspecjalizowane urządzenia lub elementy ciągów technologicznych.

Wikipedia

# sztapler

robotnik układający worki, skrzynie, deski itp., w sztaple

SJP.pl

# sztaplować

układać coś w sztaple

SJP.pl

czasownik

(1.1) układać towar w sztaple

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtaˈplɔvat͡ɕ, AS: štaplovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztapel, sztaplowanie

Wiktionary

# sztaplowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) układanie towaru w sztaple

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃtaplɔˈvãɲɛ, AS: štaplovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztaplować

rzecz. sztapel

Wiktionary

# sztaplowisko

deski, worki, skrzynie itp. ułożone w sztaple

SJP.pl

# sztaplowy

przymiotnik od: sztapel

SJP.pl

# sztaudynger

nazwisko

SJP.pl

# sztauer

robotnik portowy zajmujący się załadunkiem towarów drobnicowych na statek

SJP.pl

Sztauer (z niem. Stauer) – wykwalifikowany robotnik portowy, zajmujący się załadunkiem towarów drobnicowych na statek, jego rozmieszczaniem w ładowniach i wyładowywaniem. Prace te to sztauowanie i rozsztauowanie.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 6 lipca 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w portach morskich i śródlądowych (Dz.U. z 1993 r. nr 73, poz. 436) jest to: "pracownik portowy wykwalifikowany w zakresie przemieszczania, układania, manipulowania i zabezpieczania towarów drobnicowych i drewna na statkach, środkach transportu lądowego i składach portowych".

Wikipedia

# sztauerka

[czytaj: ształerka]
1. zawód sztauera;
2. robotnica portowa zajmująca się załadunkiem towarów drobnicowych na statek

SJP.pl

# sztaufer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. smarownica kapturkowa do smaru stałego

Wiktionary

# sztauować

rozmieszczać towar w ładowniach statku w sposób zapewniający stateczność statku oraz właściwe przechowywanie ładunku

SJP.pl

# sztauplan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. plan rozmieszczenia ładunku na statku w sposób zapewniający stateczność statku i właściwe przechowywanie ładunku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na 48 godzin przed wejściem statku do portu i podejściem do załadunku spedytor sporządza i przekazuje zainteresowanym stronom listę ładunkową, na podstawie której sporządzany jest sztauplan.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtawplãn, AS: štau̯plãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztauer

przym. sztauerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plan sztauerski

Wiktionary

# sztebdeka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kołdra

Wiktionary

# sztecher

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpadel

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ryl.

Wiktionary

# szteg

gruby justunek żeliwny służący do wypełniania w formie drukarskiej marginesów i świateł w tekście; obsadnik

SJP.pl

# szteker

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wtyczka

Wiktionary

# szteklin

Szteklin – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Lubichowo na Pojezierzu Starogardzkim, nad jeziorem Szteklin.

Wikipedia

# sztelwaga

okuty, drewniany kloc z zaczepami, do którego przymocowuje się orczyki, przyczepiony do przedniej części wozu konnego albo narzędzia rolniczego; orczyca, stelwaga

SJP.pl

# sztender

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Poznań. stojak, wieszak, przede wszystkim trzepak

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. techn. stojak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztynder mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg-pl|Poznań|sztynder.

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|sztynder, gysztel.

Wiktionary

# szterować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przeszkadzać

Wiktionary

# sztetl

miasteczko zamieszkałe głównie przez Żydów; sztetł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. etn. małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;

Wiktionary

Sztetl, sztetł (jid. ‏שטעטל‎ sztetl, lm. ‏שטעטלעך‎ sztetlech „miasteczko”, zdrobnienie od jid. ‏שטאָט‎ sztot „miasto”) – w literaturze popularnonaukowej, genealogicznej, etnograficznej jest to małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską. Żydzi aby się osiedlić otrzymywali dożywotnią dzierżawę miejsca na kirkut, prawo do budowy synagogi i otwarcia mykwy, które były trzema niezbędnymi elementami dla żydowskiej wspólnoty.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aż do czasów ostatniej wojny żydowskie dzielnice w większych miastach i małomiasteczkowe żydowskie sztetle były nieodłącznym, rzucającym się w oczy elementem krajobrazu Polski, w szczególności jej obszarów wschodnich.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztetł, miasteczko żydowskie

Wiktionary

# sztetyna

sztetyna zielona - odmiana jabłoni o dużych, kulistych lekko spłaszczonych owocach

SJP.pl

# sztetł

miasteczko zamieszkałe głównie przez Żydów; sztetl

SJP.pl

Sztetl, sztetł (jid. ‏שטעטל‎ sztetl, lm. ‏שטעטלעך‎ sztetlech „miasteczko”, zdrobnienie od jid. ‏שטאָט‎ sztot „miasto”) – w literaturze popularnonaukowej, genealogicznej, etnograficznej jest to małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską. Żydzi aby się osiedlić otrzymywali dożywotnią dzierżawę miejsca na kirkut, prawo do budowy synagogi i otwarcia mykwy, które były trzema niezbędnymi elementami dla żydowskiej wspólnoty.

Wikipedia

# sztift

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. rylec

Wiktionary

# sztiglować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. stroić się

Wiktionary

# sztil

w żeglarstwie: bezwietrzna pogoda na morzu; flauta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;

Wiktionary

Flauta (sztil, cisza morska) – określenie żeglarskie oznaczające brak wiatru. Pogoda bezwietrzna, prędkość wiatru 0,2 m/s (< 1 km/h), 0° w skali Beauforta). Lustrzana tafla wody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od dwóch dni mamy zupełny sztil, ani podmuchu, a łajba kołysze się tylko na martwej fali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtʲil, AS: štʹil

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cisza morska, flauta, 0 B

Wiktionary

# sztober

1. ścięta część pędu np. wierzby; zrzez;
2. przestarzale: sadzonka przeznaczona do ukorzenienia

SJP.pl

Zrzez (inaczej sztober) – ścięta część pędu drzewa liściastego użyta jako sadzonka. Działanie takie służy rozmnażaniu wegetatywnemu.

Gatunki, które rozmnaża się wegetatywnie za pomocą zrzezów to zwykle wierzby i topole. Zrzez najczęściej ma długość 5–10 cm, jego grubość powinna wynosić między 5 a 15 mm. Wybiera się tylko najsilniejsze pędy. Zrzezy powinny pochodzić z reprodukcyjnych, czystych odmianowo, zdrowych plantacji. Najbardziej wartościowe zrzezy otrzymuje się z dolnej i środkowej części pędu. Mają one wtedy większą masę i są bogatsze w substancje zapasowe. Zrzezy, mające być wysadzone jesienią, produkuje się z pędów wyciętych w drugiej połowie października. Wysadzane wiosną pochodzą z rośliny ciętej w okresie od grudnia do marca. Biegunowość sadzonek oznacza się poprzez zanurzenie zrzezów w mleku wapiennym, ułatwia to pracę przy wysadzaniu. Zrzezy przechowuje się w chłodni w temperaturze około 4 °C. Zrzezy po posadzeniu do gleby ukorzeniają się i tworzą nowe rośliny.

Wikipedia

# sztobryn

nazwisko

SJP.pl

# sztof

miara ciał płynnych równa 1/10 wiadra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. materiał (np. na sukienkę)

(1.2) rosyjska miara objętości płynów równa 1,23 litra

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔf, AS: štof

Wiktionary

# sztok

dawniej: pień, kłoda; dziś tylko w wyrażeniu: upić się, zalać się w sztok - upić się do utraty przytomności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. piętro

Wiktionary

Wikipedia

# sztokada

1. rodzaj pchnięcia w szermierce;
2. rodzaj szpady z ostrym końcem

SJP.pl

# sztokawski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. jednego z trzech głównych dialektów języka serbsko-chorwackiego;

przymiotnik

(2.1) jęz. dotyczący dialektu sztokawskiego (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Unię językową umożliwiła decyzja działaczy chorwackiego odrodzenia narodowego, którzy wybrali właśnie dialekt sztokawski na ogólnonarodowy język literacki.

(2.1) W serbochorwackim poświadczone są sztokawskie formy «nenávidjeti» , «nenáviđeti» , «nenáviditi» , «nenávideti» (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔˈkafsʲci, AS: štokafsʹḱi

Wiktionary

# sztokfisz

dorsz rozcięty wzdłuż, wypatroszony i wysuszony na powietrzu

SJP.pl

Sztokfisz (z niemieckiego Stockfisch) – nazwa handlowa produktu przetwórstwa rybnego. Są to suszone ryby najczęściej z rodziny dorszowatych – przede wszystkim duże dorsze – pochodzące z połowów na Morzu Północnym, łowiskach islandzkich i nowofundlandzkich, a w połowie XX w. także na łowiskach północnej części Oceanu Spokojnego. W Norwegii nazywany jest on „tørrfisk” i jest on niesolony w przeciwieństwie do podobnego produktu o nazwie klippfisk. Pod koniec kwietnia ponad 400 000 m² Lofotów pokryte jest suszącym się na żerdziach dorszem. Rocznie ponad 16 milionów kg dorszy zostaje wysuszone na Lofotach.

Wikipedia

# sztokholm

stolica Szwecji; Stockholm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Szwecji;

Wiktionary

Sztokholm (szw. Stockholm [stɔkːɔlm]) – stolica i najludniejsze miasto (tätort) Szwecji, główny ośrodek polityczny, ekonomiczny i kulturalny kraju. Siedziba rządu i parlamentu Szwecji oraz szwedzkiej rodziny królewskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sztokholm jest stolicą Szwecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɔkxɔlm, AS: štokχolm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztokholmczyk mos., sztokholmka ż.

przym. sztokholmski, podsztokholmski

Wiktionary

# sztokholmczyk

mieszkaniec Sztokholmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sztokholmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥t͡ʃɨk, AS: štokχolm̦čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sztokholm m.

:: fż. sztokholmka ż.

przym. sztokholmski

Wiktionary

# sztokholmka

mieszkanka Sztokholmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sztokholmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥ka, AS: štokχolm̦ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sztokholm mrz.

:: fm. sztokholmczyk mos.

przym. sztokholmski

Wiktionary

# sztokholmski

przymiotnik od: Sztokholm (stolica Szwecji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Sztokholm

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci, AS: štokχolm̦sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sztokholm m., sztokholmczyk m., sztokholmka ż.

Wiktionary

# sztolnia

wyrobisko skalne prowadzące ze stoku w głąb góry, służy do rozpoznania złoża

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;

Wiktionary

Sztolnia – wyrobisko korytarzowe, o małym przekroju poprzecznym, drążone w górotworze ze zbocza góry, poziomo lub pod niewielkim wzniosem w głąb góry do złóż kopaliny użytecznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kopalnie zlikwidowano w ciągu jednego dnia: wysadzono wejścia do sztolni. Obecnie już mało kto wie, gdzie się znajdowały.

(1.1) Wiele lodowców przebitych jest sztolniami sięgającymi podłoża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɔlʲɲa, AS: štolʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztolniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyrobisko, stpol. sztoła

Wiktionary

# sztolniowy

przymiotnik od: sztolnia

SJP.pl

# sztomel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. niedopałek papierosa

Wiktionary

# sztompel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. drewniany dźwigar

Wiktionary

# sztompka

nazwisko

SJP.pl

# szton

krążek używany zamiast pieniędzy w kasynach lub grach automatowych; żeton

SJP.pl

Żeton, szton – medal lub inny podobny do monety kawałek metalu lub plastiku, dawniej używany jako wejściówka do klubów i towarzystw, a obecnie głównie jako substytut pieniądza w sytuacjach, w których posługiwanie się nim jest niewygodne. Najczęściej używany w kasynach, metrze, automatach telefonicznych itp.

Wikipedia

# sztopować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zatrzymywać

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. cerować

Wiktionary

# sztorc

dawniej: krawędź, kant czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. krawędź, miejsce stykania się dwóch powierzchni

Wiktionary

Sztorc (= Storz, Stürtz):

- Kazimierz Sztorc (* 1939), polski szlifierz i polityk
- Józef Sztorc (* 1950, Wola Rzędzińska), polski polityk, przedsiębiorca
- Andrzej (Stefan) Sztorc (* 1953, Wola Rzędzińska), polski polityk, samorządowiec

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poszedł kawałek szosą ku Gdyni i dość niespodzianie natknął się w pewnym miejscu na zaporę z szyn wbitych skośnie sztorcami w kierunku gdańskiej granicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztorcować

przysł. sztorcem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krawędź, rant

Wiktionary

# sztorcem

dawniej: krawędź, kant czegoś

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) tworząc kąt prosty z jakąś powierzchnią

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: sztorc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyjęte z solanki oscypki ociekają dobę, a jak ociekną, wkłada się je do dymu sztorcem, żeby się trzy, cztery dni wędziły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɔrt͡sɛ̃m, AS: štorcẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztorc

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na sztorc, prostopadle

Wiktionary

# sztorcować

czasownik przechodni niedokonany (dk. obsztorcować)

(1.1) pot. dosadnie krytykować kogoś, zazwyczaj w ostrych słowach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Wytrzymać nie można! krzyknął ocierając czoło i nie przestając sztorcować jakiegoś interesanta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztorc mrz., sztorcowanie

przym. sztorcowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rugać, strofować, opieprzać, ochrzaniać, piłować

Wiktionary

# sztorm

burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. meteorol. burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal

Wiktionary

Sztorm (z ang. Storm i z niem. Sturm) – zjawisko meteorologiczne, występujące nad obszarami mórz i oceanów w postaci silnego, porywistego, długotrwałego wiatru o sile nie mniejszej niż 8° w skali Beauforta. Pogodzie sztormowej zwykle towarzyszy odpowiednio silne falowanie powierzchni wody (stan morza). Często występują również rzęsiste deszcze, znacznie ograniczające widzialność. W razie prognozowanego sztormu, jednostki o mniejszej dzielności morskiej zwykle nie opuszczają portu, a te będące w morzu starają się znaleźć schronienie w porcie lub na osłoniętym kotwicowisku. Jednak przebywanie w czasie silnego sztormu (czy huraganu) w porcie bez dostatecznej osłony czy na nie dostatecznie osłoniętym kotwicowisku może być bardziej niebezpieczne, niż sztormowanie na wodach otwartych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) burza

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sztormiak m., sztormowanie n.

czas. sztormować ndk.

przym. sztormowy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|storm., etym|dolnoniem|storm.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) storm

* esperanto: (1.1) ŝtormo

* hiszpański: (1.1) tempestad ż., tormenta ż.

* kaszubski: (1.1) sztorm m.

* kataloński: (1.1) tempesta ż.

* niemiecki: (1.1) Seesturm m.

* włoski: (1.1) tempesta ż., bufera ż., tormenta ż.

źródła.

== sztorm (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) żegl. meteorol. sztorm

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔrm, AS: štorm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztormiak m., sztormowanie n.

czas. sztormować ndk.

przym. sztormowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) burza

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sztormiak m., sztormowanie n.

czas. sztormować ndk.

przym. sztormowy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|storm., etym|dolnoniem|storm.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) storm

* esperanto: (1.1) ŝtormo

* hiszpański: (1.1) tempestad ż., tormenta ż.

* kaszubski: (1.1) sztorm m.

* kataloński: (1.1) tempesta ż.

* niemiecki: (1.1) Seesturm m.

* włoski: (1.1) tempesta ż., bufera ż., tormenta ż.

źródła.

== sztorm (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) żegl. meteorol. sztorm

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sztorman

oficer nawigacyjny; szturman

SJP.pl

# sztormfok

żagiel sztormowy

SJP.pl

# sztormiaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sztormiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztormiak m.

Wiktionary

# sztormiak

gumowana kurtka lub strój nieprzemakalny, noszone głównie przez żeglarzy i marynarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. żegl. płaszcz nieprzemakalny wykonany z gumowanego materiału, używany głównie na morzu

Wiktionary

Sztormiak – część ubioru żeglarskiego – długa kurtka wodoszczelna, z obszernym kapturem z szerokim rondem, lub alternatywnie bez kaptura, ale z wysokim kołnierzem. W tym drugim wariancie sztormiak jest stosowany razem z zydwestką, wodoszczelną czapką rybacką.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɔrmʲjak, AS: štormʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztorm m., sztormówka ż.

:: zdrobn. sztormiaczek m.

przym. sztormowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztormówka

Wiktionary

# sztormlina

lina rozciągnięta na pewnej wysokości nad pokładem statku, ułatwiająca załodze poruszanie się po pokładzie w czasie sztormu

SJP.pl

Sztormlina – lina zawieszona na pewnej wysokości nad pokładem statku, którą członkowie załogi mogą wykorzystywać w celu zabezpieczenia się przed zmyciem z pokładu w czasie sztormu.

Wikipedia

# sztormować

czasownik niedokonany

(1.1) mors. pływać w warunkach sztormu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztorm mrz., sztormowanie n.

przym. sztormowy

Wiktionary

# sztormowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sztormem, dotyczący sztormu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztorm mrz., sztormiak mrz., sztormowanie n., sztormtrap m.

czas. sztormować ndk.

Wiktionary

# sztormreling

Sztormreling – barierka biegnąca dookoła pokładu jachtu, chroniąca załogę i większe przedmioty przed wypadnięciem za burtę. Zbudowana jest ze słupków z otworami (stójek), ustawionych w gniazdach przymocowanych do pokładu przy relingu. Przez otwory w słupkach przeciągnięta jest linka (najczęściej stalowa). Linki sztormrelingu najczęściej są rozciągane pomiędzy koszem dziobowym a koszem rufowym w sposób umożliwiający łatwy ich demontaż, np. w celu ułatwienia schodzenia i wchodzenia na pokład jachtu.

Wikipedia

# sztormszpigat

żeglarstwo: duży otwór w nadburciu umożliwiający spływanie wody z pokładu, zabezpieczony stalową kratą i pokrywą; porta sztormowa

SJP.pl

# sztormtrap

drabinka linowa wywieszana za burtę statku, kiedy użycie zwykłego trapu jest utrudnione z powodu silnego wiatru i dużej fali

SJP.pl

Drabinka pilotowa, sztormtrap – drabina sznurowa z drewnianymi stopniami używana na statku m.in. w celu przyjęcia pilota morskiego na pokład lub też jego zdania na pilotówkę. Znajduje też zastosowanie podczas zejścia ludzi do tratwy ratunkowej podczas wykonywania rozkazu opuszczenia statku, alarmów próbnych.

Wikipedia

# sztort

dawny instrument muzyczny, prototyp fagotu

SJP.pl

Sztort, dulcian – dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych, prototyp fagotu. Zbudowany jest ze smukłego, jednolitego klocka drewna, w którym wydrążone są dwa równoległe, lekko koniczne kanały połączone u dołu wygiętą w kolanko rurą. Korpus posiada siedem otworów bocznych, podczas gry zatykanych palcami. Drugi kanał jest nieco dłuższy od pierwszego; jego zakończenie stanowi czarę głosową. W otwór wlotowy pierwszego wstawiona jest zakrzywiona metalowa rurka, na którą nasadza się podwójny stroik.

Wikipedia

# sztos

1. w bilardzie: uderzenie kuli;
2. potocznie:
a) coś świetnego, godnego podziwu; odlot;
b) stosunek płciowy;
c) szybkie działanie;
3. slangowo: wstyd, obciach;
4. przestarzale: uderzenie, pchnięcie;
5. dawna hazardowa gra w karty;
6. w gwarze przestępczej: potocznie: mały przedmiot przypominający klucz, którym można otworzyć zamek w samochodzie; łamak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. uderzenie kijem kuli bilardowej

(1.2) wulg. stosunek płciowy

(1.3) przest. gwałtowne zetknięcie się, zderzenie; uderzenie, pchnięcie;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) karc. rodzaj hazardowej gry w karty

Wiktionary

- sztos – określenie
- Sztos – polski film w reżyserii Olafa Lubaszenki (1997)
- Sztos – ścieżka dźwiękowa do filmu
- Sztos – singel Grzegorza Hyżego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W bilardzie, jak wam wiadomo, jest taki sztos, gdy jedną bilą roztrącasz na boki dwie inne.

(1.3) Nawet Karaś, jak zwykle wekslujący wagony i podstawiający je pod rampą magazynową, nie gwizdał i nie dawał sztosów hałaśliwych.

(2.1) Grał na zielonym stoliku w sztosa lub faraona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɔs, AS: štos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. sztosik mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) seks, kopulacja, miłość, pożycie płciowe, stosunek, stosunek płciowy; grub. bzykanie, bzykanko, dmuchanie, posuwanie; wulg. ruchanie, ruchanko

Wiktionary

# sztosik

zdrobnienie od: sztos (gra w karty)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: sztos (rodzaj hazardowej gry w karty)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Palił fajkę, grał w sztosika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɔɕik, AS: štośik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztos mrz./mos.

Wiktionary

# sztrab

cegły wystające co druga w murze, zostawione specjalnie w celach zdobniczych ; sztraba; strzępia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. sztraba.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtrap, AS: štrap

Wiktionary

# sztraba

cegły wystające co druga w murze, zostawione specjalnie w celach zdobniczych; sztrab; strzępia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. występy pozostawione w murze w celu połączenia go z murem dobudowanym później, uzyskane przez pozostawienie w co drugiej warstwie ściany nośnej wnęki o głębokości ćwierci cegły

Wiktionary

Sztraba (sztrab) – pionowy rząd cegieł wystający z lica muru (najczęściej, z co drugiej warstwy cegieł). Może służyć celom zdobniczym lub jako zaczątek nowej, prostopadłej ściany (planowanej do wzniesienia w przyszłości).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtraba, AS: štraba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztrab, strzępia

Wiktionary

# sztrachecla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zapałka

Wiktionary

# sztraf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. i gwara. kara (zwykle pieniężna), grzywna

Wiktionary

# sztrafbatalion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. wojsk. batalion karny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃtravbaˈtalʲjɔ̃n, AS: štravbatalʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztarfbat m., sztrafnik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztarfbat

Wiktionary

# sztrajchować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. malować, pokrywać farbą

Wiktionary

# sztrajmel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żyd. tradycyjna futrzana czapka wykonana z trzynastu skórek, zwykle sobolowych, stanowiąca część oficjalnego bądź odświętnego stroju niektórych grup ortodoksyjnych Żydów;

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lisiura, sztrajmł

Wiktionary

# sztrandowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żegl. celowe wprowadzenie statku na przybrzeżną mieliznę w celu ratowania statku lub załogi;

Wiktionary

Sztrandowanie (z niem. der Strand – plaża; niepopr. wysztrandowanie) – doprowadzenie do celowego i kontrolowanego osadzenia jednostki pływającej na piaszczystym brzegu, płytkiej wodzie lub na mieliźnie; lądowanie na brzegu. Sztrandowanie stosuje się np. wtedy, gdy jednostka nie jest w stanie dotrzeć do miejsca przeznaczenia, a jej dalsze przebywanie na wodzie może zagrażać znajdującym się na niej ludziom bądź ładunkowi, grozić zatonięciem samej jednostki czy zanieczyszczeniem środowiska naturalnego. Przyczyną sztrandowania może być uszkodzenie jednostki w czasie sztormu lub np. działań wojennych.

Wikipedia

# sztrasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. ulica, droga

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Straße.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|droga|ulica.

źródła.

== sztrasa (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica, droga

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Straße.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|droga|ulica.

źródła.

== sztrasa (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica, droga

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sztrasburczyk

[czytaj: sztrazburczyk] mieszkaniec Sztrasburga (miasta we Francji); strasburczyk

SJP.pl

# sztrasburg

miasto we Francji; Strasburg, Strasbourg

SJP.pl

Strasburg (fr. Strasbourg, wym. [stʁazˈbuʁ]; niem. Straßburg, wym. [ˈʃtʁa:sbʊɐ̯k]; alz. Strossburi, wym. [ˈʃd̥rɔ:sb̥uri]; łac. Argentoratum, później Stratœburgus) – miasto w północno-wschodniej Francji, położone przy granicy niemieckiej na Renie. Miasto jest stolicą i głównym ośrodkiem gospodarczym regionu Grand Est i departamentu Dolny Ren. W Strasburgu swoją siedzibę mają m.in. Rada Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Parlament Europejski oraz Eurokorpus. Do 31 stycznia 2009 w mieście działał polski konsulat generalny.

Wikipedia

# sztrasburka

[czytaj: sztrazburka] mieszkanka Sztrasburga (miasta we Francji); strasburka

SJP.pl

# sztrasburski

→ Sztrasburg (miasto we Francji); strasburski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Strasburgiem, dotyczący Strasburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Strasburg mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) strasburski

Wiktionary

# sztraser

rasa gołębia wywodząca się z Moraw; również przedstawiciel tej rasy

SJP.pl

# sztreka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. poziome wyrobisko korytarzowe

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtrɛka, AS: štreka

Wiktionary

# sztrekować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przeciągać się

Wiktionary

# sztrof

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. i gw-pl|Górny Śląsk. kara

(1.2) gw-pl|Bukowina. mandat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtrɔf, AS: štrof

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) amanda, sztraf

Wiktionary

# sztrofa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kara

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zwrotka

Wiktionary

# sztrom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. prąd

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztrom.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sztrom mrz.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Strom.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|prąd.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztrom mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztrom.

Wiktionary

# sztrozak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Warmia, Mazury. siennik

Wiktionary

# sztrółdekiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. słomiana wycieraczka

Wiktionary

# sztrufelek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) poznań. - kawałek

Wiktionary

# sztruks

rodzaj welwetu, prążkowana tkanina bawełniana podobna do aksamitu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana;

Wiktionary

Sztruks – prążkowana tkanina bawełniana, wełniana lub jedwabna, z której szyje się spodnie, marynarki i inne części garderoby wierzchniej.

Nazwa wywodzona z niem. Struck.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Masz jeszcze te brązowe spodnie ze sztruksu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztruksy lm.

przym. sztruksowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kord

Wiktionary

# sztruksowy

wykonany ze sztruksu - rodzaju welwetu, prążkowanej tkaniny bawełnianej podobnej do aksamitu (np. spodnie sztruksowe)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany ze sztruksu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Honoracie przywiozłam z Francji sztruksową garsonkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztruks m., sztruksy lm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ze sztruksu

Wiktionary

# sztruksy

potocznie: spodnie ze sztruksu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) spodnie uszyte ze sztruksu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Honorata miała na sobie sztruksy i czarną bluzkę w grochy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztruks m.

przym. sztruksowy

Wiktionary

# sztrych

przestarzałe: kreska, linia, rysa

SJP.pl

# sztrykować

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. robić na drutach coś z wełny

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. robić na drutach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama sztrykuje mi bobę.

(1.2) Jo niy umia sztrykować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztrykowanie n.

Wiktionary

# sztrykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sztrykować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztrykować ndk.

Wiktionary

# sztuba

1. dawniej: izba, pokój;
2. dawniej: szkoła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pokój, izba

(1.2) daw. szkoła

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztubak m., sztubowy m., sztubactwo n., sztubaczka ż., sztubaczenie n.

czas. sztubaczyć ndk.

przym. sztubowy, sztubacki

Wiktionary

# sztubacki

uczniowski; młodzieńczy; niedojrzały

SJP.pl

# sztubackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sztubackie; cecha tych, którzy są sztubaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztubacki

przysł. sztubacko

Wiktionary

# sztubak

dawniej: uczeń szkolny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. uczeń szkoły średniej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ty zaś masz maniery jak sztubak z młodszych klas!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtubak, AS: štubak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztuba ż., sztubactwo n., sztubowy mos.

:: fż. sztubaczka ż.

czas. sztubaczyć ndk.

przym. sztubowy, sztubacki

Wiktionary

# sztubowa

więźniarka w obozie koncentracyjnym pełniąca funkcję nadzorcy

SJP.pl

# sztubowy

więzień w obozie koncentracyjnym pełniący funkcję nadzorcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) więzień obozu koncentracyjnego nadzorujący innych więźniów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztubak mos., sztuba ż.

Wiktionary

# sztuca

pończocha bez stopy używana przez piłkarzy

SJP.pl

# sztućce

przybory do jedzenia: widelec, nóż, łyżka i łyżeczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) komplet sztućców

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: sztuciec

Wiktionary

Sztućce – przybory ręczne służące do jedzenia oraz do przygotowania potraw. Sztućce są elementem zastawy stołowej. W zależności od kształtu i wielkości przeznaczone są do różnych czynności konsumpcyjnych. Rodzaje sztućców przypisane są odpowiednim potrawom. Nazwa sztućce pochodzi od włoskiego słowa stuccio.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jutrzejsi goście nie są na tyle ważni, żeby wyjmować dla nich srebrne sztućce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ɕt͡sɛ, AS: štućce

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. bysztek.

Wiktionary

# sztucer

broń myśliwska na grubego zwierza

SJP.pl

Sztucer (niem. stutzen, staropol. sztuciec) –współcześnie: określenie karabinów i karabinków myśliwskich używanych do polowania na grubą zwierzynę; dawniej: wojskowa broń strzelecka ze skróconą względem karabinu gwintowaną lufą, używana głównie przez formacje strzelców.

Wikipedia

# sztuchnonć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. potrącić, uderzyć

Wiktionary

# sztuciec

narzędzie służące do spożywania posiłków np. widelec, nóż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka;

Wiktionary

Sztućce – przybory ręczne służące do jedzenia oraz do przygotowania potraw. Sztućce są elementem zastawy stołowej. W zależności od kształtu i wielkości przeznaczone są do różnych czynności konsumpcyjnych. Rodzaje sztućców przypisane są odpowiednim potrawom. Nazwa sztućce pochodzi od włoskiego słowa stuccio.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niemowlakom sztućce nie są potrzebne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ɕɛt͡s, AS: štućec

Wiktionary

# sztucki

nazwisko

SJP.pl

# sztuczka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) popis zręczności sprawnie wykonywanych

(1.2) pot. przen. zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy poznaliśmy zasady sztuczki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztuka ż., sztuczność ż.

czas. sztukować ndk.

przym. sztuczny

przysł. sztucznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) fortel, trik, wybieg; pot. szacher-macher

Wiktionary

# sztuczki

nazwisko

SJP.pl

Sztuczki – polski film fabularny (obyczajowy) w reżyserii Andrzeja Jakimowskiego z 2007 roku.

Film kręcono od 15 lipca do 30 sierpnia 2006. Zdjęcia plenerowe powstały w Wałbrzychu (m.in. przy ulicy Daszyńskiego/Andersa, Niepodległości, w pobliżu wiaduktu kolejowego), w Świdnicy oraz na dworcach kolejowych w Janowicach Wielkich i Oławie.

Wikipedia

# sztuczkowy

dawniej o ubraniu, materiale: w prążki lub wąskie paski

SJP.pl

# sztuczniak

potocznie: coś sztucznego, nienaturalnego

SJP.pl

# sztucznie

przysłówek

(1.1) bez udziału natury

(1.2) w udawany sposób, nienaturalnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kopa Cwila jest sztucznie usypanym pagórkiem.

(1.2) Przez cały czas uśmiechała się sztucznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃʲɲɛ, AS: štučʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztuczny

rzecz. sztuczność ż., sztuczka ż.

Wiktionary

# sztuczniej

stopień wyższy od przysłówka: sztucznie

SJP.pl

# sztuczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: sztuczny

SJP.pl

# sztuczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co syntetyczne

(1.2) cecha tego, co jest imitacją

(1.3) cecha tego, co nienaturalne lub kogoś, kto zachowuje się nienaturalnie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: štučność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sztuczny

przysł. sztucznie

rzecz. sztuczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) syntetyczność

(1.2) nieprawdziwość, fałszywość

(1.3) nienaturalność, pretensjonalność

Wiktionary

# sztuczny

1. niezgodny z naturą, zachowujący się w nienaturalny sposób;
2. stworzony przez człowieka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

(1.2) niezgodny z naturą

(1.3) zachowujący się nienaturalnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten sok zawiera sztuczne barwniki.

(1.1) Sztuczna żywność jest szkodliwa.

(1.1) Do wykonania wianka użyto sztucznych kwiatów.

(1.2) Pozostali zawodnicy statystują robiąc tylko sztuczny tłok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃnɨ, AS: štučny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztuczność ż., sztuka ż., sztuczka ż.

przysł. sztucznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) syntetyczny, imitowany, nieprawdziwy

(1.2) nienaturalny, nienormalny

(1.3) nienaturalny, udawany, wymuszony, nieszczery

Wiktionary

# sztuczydło

pogardliwie o marnym przedstawieniu teatralnym; sztuczysko

SJP.pl

# sztuczysko

pogardliwie o marnym przedstawieniu teatralnym; sztuczydło

SJP.pl

# sztufada

danie z duszonej pieczeni wołowej szpikowanej słoniną, podawane na ciepło z sosem od duszenia jako danie obiadowe albo na zimno jako przystawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. marynowana wołowina naszpikowana słoniną, następnie pieczona lub duszona;

Wiktionary

Sztufada (od wł. stufato „duszone mięso”) – danie kuchni polskiej, najprawdopodobniej pochodzące od dania boeuf à la mode kuchni francuskiej. Współcześnie ma postać duszonej pieczeni z wołowiny szpikowanej słoniną, podawanej na ciepło z sosem od duszenia jako danie obiadowe albo na zimno jako przystawka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy jadłeś dziś sztufadę z makaronem?

(1.1) Probuję sztufady… Ależ ja podobnego mięsa nie kosztowałem jak żyję!

(1.1) Był to spory kawałek chleba, grubo posmarowany masłem, a z wierzchu nakryty płatem sztufady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtuˈfada, AS: štufada

Wiktionary

# sztuka

1. twórczość artystyczna człowieka;
2. utwór dramatyczny przeznaczony do wystawiania na scenie;
3. zdolność, biegłość w robieniu czegoś;
4. działania będące odbiciem czyjejś zręczności, umiejętności, sprytu;
5. część czegoś, kawałek, np. mięsa;
6. pewna ilość tkaniny sprzedana w całości;
7. jednostka, jeden egzemplarz, rzecz, zwierzę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. twórczość artystyczna

(1.2) umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

(1.3) pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element

(1.4) teatr. utwór sceniczny, przedstawienie

(1.5) daw. jednostka sprzedaży tkanin

(1.6) o osobie posiadającej określone cechy

(1.7) pot. dziewczyna

(1.8) daw. kawałek, szmat, kęs

(1.9) gwara muzyków rockowych koncert

Wiktionary

Sztuka – różnie definiowany element kultury, przejawiający się utworami, w tym dziełami sztuki. Zdaniem niektórych pojęcie sztuki jest niemożliwe do kompletnego określenia, bo jej granice są ciągle redefiniowane i w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie. Nie ma powszechnie uznanych kryteriów oddzielających sztukę od rzemiosła, techniki, sportu, nauki i polityki; przykładowo za formy sztuki uznaje się lutnictwo, gimnastykę artystyczną, eseistykę, tworzenie reportaży i sztukę wojenną; każda z tych działalności łączy się z innymi, nieartystycznymi obszarami kultury.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dla większości Polaków najważniejszą ze sztuk jest film.

(1.2) Rzeźbienie w drewnie jest prawdziwą sztuką, nie każdy to potrafi.

(1.3) Szklanki są tanie, tylko 1,50 złotego za sztukę.

(1.4) Tę popularną sztukę teatr grał ponad 200 (dwieście) razy!

(1.6) Niezła z niej sztuka!

(1.8) Szarpajmy jadło na sztuki, a kiedy jadła nie stanie, szarpajmy ciało na sztuki, niechaj nagie świecą kości!

(1.9) Chłopaki, daliśmy dziś zajebistą sztukę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtuka, AS: štuka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztukowanie n.

:: zdrobn. sztuczka ż.

czas. sztukować ndk.

przym. sztuczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) artyzm

(1.1-2) kunszt

(1.3) egzemplarz, jednostka, element

(1.7) maniurka

Wiktionary

# sztukamięs

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gotowana wołowina jako danie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chętnie dziś zamówię i zjem sztukamięs.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. sztuka mięsa, daw. sztukamięsa

Wiktionary

# sztukas

bojowy samolot nurkujący marki Stukas, używany podczas drugiej wojny światowej; stukas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. lekki niemiecki bombowiec Junkers-87 z okresu drugiej wojny światowej

Wiktionary

Junkers Ju 87 Stuka (z niem. Sturzkampfflugzeug) – niemiecki bombowiec nurkujący z okresu II wojny światowej. Zaprojektowana przez Hermanna Pohlmanna i oblatana 17 września 1935 maszyna swój chrzest bojowy przeszła w 1938 roku podczas wojny domowej w Hiszpanii. W niemieckiej propagandzie samolot stał się symbolem wielkości Luftwaffe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeciego sierpnia 1944 Niemcy wprowadzili do walk przeciwko powstańcom lotnictwo bombowe, głównie bombowce nurkujące, tzw. „sztukasy”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtukas, AS: štukas

Wiktionary

# sztukateria

ozdoby rzeźbiarskie typowe dla dekoracji wnętrz w okresie baroku, rokoka i klasycyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ozdobne, przestrzenne elementy wykończenia sufitu i ścian we wnętrzach, wykonane zwykle z gipsu lub rzadziej z żywic;

Wiktionary

Sztukateria – stiuki i inne elementy dekoracyjne (np. putta, ornamenty, gzymsy wewnątrz pomieszczeń) wykonane z gipsu lub żywicy poliestrowej, często odlewane i montowane do podłoża (do ścian, sufitów). Stosowane w architekturze od starożytności, upowszechniły się w okresie renesansu i baroku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sztukator m., sztukatorstwo n.

przym. sztukatorski

Wiktionary

# sztukateryjny

przymiotnik od: sztukateria

SJP.pl

# sztukator

artysta lub rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem sztukaterii i innych prac ze stiuku; stiukarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wykonująca zawodowo pracę z zakresu sztukaterii

Wiktionary

Sztukator – osoba zajmująca się tworzeniem lub odtwarzaniem elementów sztukaterii (stiuków i innych elementów dekoracyjno-stylizacyjnych wykonane z gipsu) wnętrz i elewacji budynków.

Sztukator wytwarza swoje dzieła na miejscu lub w swojej pracowni następnie montując je jako gotowe elementy. Zawód ten został spopularyzowany w okresie renesansu i baroku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃtuˈkatɔr, AS: štukator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztukatorstwo n., sztukateria ż.

przym. sztukatorski, sztukateryjny

Wiktionary

# sztukatorstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. rzemiosło zajmujące się sztukaterią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztukateria ż., sztukator m.

przym. sztukatorski

Wiktionary

# sztukatura

dawniej: sztukateria

SJP.pl

# sztukiewicz

nazwisko

SJP.pl

# sztukmistrz

1. osoba pokazująca sztuki akrobatyczne, cyrkowe itp.;
2. osoba, której dokonania są bardzo skuteczne i budzą podziw; czarodziej, cudotwórca

SJP.pl

# sztukmistrzyni

1. kobieta pokazująca sztuki akrobatyczne, cyrkowe itp.;
2. kobieta, której dokonania są bardzo skuteczne i budzą podziw; czarodziejka, cudotwórczyni

SJP.pl

# sztukopodobny

mający niektóre cechy sztuki, podobny do sztuki

SJP.pl

# sztukować

doczepiać coś, doszywać, doklejać w celu powiększenia powierzchni jakiegoś materiału; łączyć coś w całość

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) powiększać poprzez doszycie lub doklejenie czegoś, np. kawałków materiału

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztukowanie n., sztuczka ż., sztuka ż.

czas. dosztukować dk., nadsztukować dk.

Wiktionary

# sztukowanie

doczepiać coś, doszywać, doklejać w celu powiększenia powierzchni jakiegoś materiału; łączyć coś w całość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sztukować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztukować

rzecz. sztuka ż.

Wiktionary

# sztukowski

nazwisko

SJP.pl

# sztum

miasto w Polsce

SJP.pl

Sztum (niem. Stuhm) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim. Siedziba powiatu sztumskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Sztum. Położone nad jeziorami: Zajezierskim i Barlewickim (dawniej tworzyły jedno Jezioro Białe), przy drodze krajowej nr 55, pomiędzy Malborkiem a Kwidzynem.

Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Sztum liczył 9746 mieszkańców i był pod względem liczby ludności 25. miastem w województwie pomorskim.

Wikipedia

# sztumfa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. sztywna, nudna atmosfera

Wiktionary

# sztumianin

mieszkaniec Sztumu

SJP.pl

# sztumianka

mieszkanka Sztumu

SJP.pl

# sztumski

przymiotnik od: Sztum

SJP.pl

# sztundysta

dawniej: członek sekty religijnej przyznającej sakramentom tylko symboliczne znaczenie, odrzucającej władzę kapłańską i zewnętrzne obrzędy religijne, nauczającej równości wszystkich ludzi i potępiającej handel

SJP.pl

# szturarz

w dawnej Polsce: rzemieślnik pracujący w mieście lub jego pobliżu, nienależący do cechu, zwalczany przez cech i władze miejskie

SJP.pl

Partacz (łac. a parte paternitatis = poza cechem), także przeszkodnik, szturarz – dawniej osoba wykonująca działalność rzemieślniczą w mieście lub w jego pobliżu, ale niebędąca rzemieślnikiem zrzeszonym w cechu pomimo jego istnienia, często osiedlająca się w nieobjętych prawem miejskim jurydykach. Partacze byli silnie zwalczani przez cechy, jako zagrażająca im konkurencja (łamiąca monopol produkcji). Bronili się przed konfiskatą wyrobów, a także narzędzi pracy.

Wikipedia

# szturchać

czasownik przechodni niedokonany (dk. szturchnąć)

(1.1) delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

czasownik zwrotny niedokonany szturchać się (dk. szturchnąć się)

(2.1) szturchać jeden drugiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szturchanie n., szturchaniec mrz.

czas. szturchnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kuksać, potrącać, trącać

(2.1) trącać się

Wiktionary

# szturchaniec

cios łokciem albo pięścią; kuksaniec; kuks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. niezbyt mocne uderzenie, zadawane w którąś część ciała powyżej pasa i poniżej głowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pobudziła go do wstania szturchańcem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szturchanina ż., szturchaczka ż., szturchanie n., szturchnięcie n., poszturchiwanie n.

czas. szturchać ndk., szturchnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kuksaniec, sójka; gw-pl|Śląsk Cieszyński|bącka.

Wiktionary

# szturchanina

potocznie: szturchanie się

SJP.pl

# szturm

1. intesywne natarcie wojska dla zdobycia np. umocnionego obiektu, miasta; atak; natarcie;
2. dawniej: przejście w ataku do walki wręcz;
3. przenośnie: atak, uderzenie na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. atak zbrojny

(1.2) wtargnięcie, zajęcie

(1.3) daw. nawałnica, sztorm

(1.4) gw-pl|Mazury. burza

Wiktionary

Szturm – etap działania taktycznego w postaci bezpośredniego, skoncentrowanego i gwałtownego uderzenia piechoty na silnie bronione pozycje przeciwnika w celu ich zdobycia.

Współcześnie w terminologii polskojęzycznej określenie szturm stosowane jest zazwyczaj w odniesieniu do działań historycznych, a w nomenklaturze Wojska Polskiego zostało zastąpione terminem atak (mającym jednak szersze znaczenie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żołdacy carycy przypuścili szturm na miasto.

(1.2) Babce szturm na hipermarket odbił się rykoszetem.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szturmować ndk.

przym. szturmowy

przysł. szturmem

rzecz. szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atak

Wiktionary

# szturmak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;

(1.2) hist. wojsk. ręczna broń palna z rozszerzonym zakończeniem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) daw. pogard. także gw-pl|Kresy. służąca tępa i niezdarna, popychadło

Wiktionary

Szturmak (także: burgoneta, hełm burgundzki, szturmowy; niem. sturmhaube, wł. casquetto) – renesansowy hełm najczęściej o konstrukcji otwartej (niekiedy także półotwartej lub zamkniętej), wywodzący się konstrukcyjnie ze średniowiecznej łebki (w niektórych ozdobnych formach nawiązujący również do hełmów antycznych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Rzędzianowa czeladź wpadła również do izby z szablami i szturmakami.

(2.1) Miał do dyspozycji popychadło, brudne dziewczysko, szturmaka do szorowania statków i skubania kurcząt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szturm mrz., szturmowanie n.

przysł. szturmem

czas. szturmować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) burgonet, burgoneta

(1.2) garłacz, gardłacz, tromblon, muszkieton

(2.1) garkotłuk, popychle, pomiotło

Wiktionary

# szturman

oficer nawigacyjny; sztorman

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mar. oficer okrętowy nawigujący statek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szturmański

przysł. szturmańsko, szturmem

rzecz. szturm mrz., szturmowanie n.

czas. szturmować

Wiktionary

# szturmem

1. intesywne natarcie wojska dla zdobycia np. umocnionego obiektu, miasta; atak; natarcie;
2. dawniej: przejście w ataku do walki wręcz;
3. przenośnie: atak, uderzenie na coś

SJP.pl

przysłówek

(1.1) dokonując szturmu

(1.2) energicznie, przebojowo

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: szturm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Monte Cassino wzięliśmy szturmem.

(1.2) Zebrani szturmem ruszyli do półek sklepowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szturmować ndk.

przym. szturmowy

rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

# szturmować

nacierać, atakować coś w celu przejęcia bronionego rejonu, obiektu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) brać szturmem, atakować

(1.2) przen. wchodzić z impetem, przepychać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wojska zaczęły szturmować na fort powstańców.

(1.2) Ludzie szturmowali na siedziby komisji wyborczych już od świtu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szturmowy

przysł. szturmem

rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atakować, nacierać, najeżdżać, zajmować, zdobywać

Wiktionary

# szturmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szturmować.

(1.2) nacieranie, atakowanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) O szturmowaniu w takich warunkach nie mogło być mowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szturmować ndk.

przym. szturmowy

przysł. szturmem

rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) natarcie, atak

Wiktionary

# szturmowiec

członek grupy szturmowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz wojsk szturmowych

(1.2) film. żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen”

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szturm m., szturmowanie n.

czas. szturmować ndk.

przym. szturmowy

przysł. szturmem

Wiktionary

# szturmówka

1. niewielka chorągiew, noszona zwykle w pochodach;
2. grupa szturmowa;
3. pałka policyjna używana do rozpędzania demonstrantów

SJP.pl

# szturmówki

1. niewielka chorągiew, noszona zwykle w pochodach;
2. grupa szturmowa;
3. pałka policyjna używana do rozpędzania demonstrantów

SJP.pl

# szturmowszczyzna

specyficzna metoda organizacji pracy charakterystyczna dla gospodarki planowej, polegająca na utrzymywaniu stosunkowo wolnego tempa pracy przez większość czasu objętego planowaniem i gwałtownej intensyfikacji produkcji w ostatnich dniach, kiedy zagrażało niewykonanie planu

SJP.pl

# szturmowy

przymiotnik od: szturm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. związany z szturmem, dotyczący szturmu, służący do szturmu, szturmowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szturm mrz., szturmowiec mos., szturmowanie n.

czas. szturmować ndk.

przysł. szturmem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uderzeniowy

Wiktionary

# szturpak

dawniej: pogardliwie o dziewczynie (zwykle służącej) niezgrabnej, tępej; szturmak, popychadło, garkotłuk

SJP.pl

# szturwał

połączony z kołem sterowym poziomy wał z nawiniętą liną lub łańcuchem sterowym, służący do obracania steru

SJP.pl

# sztutowianin

mieszkaniec Sztutowa

SJP.pl

# sztutowianka

mieszkanka Sztutowa

SJP.pl

# sztutowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Sztutowo (kaszb. Sztutowò, niem. Stutthof) – wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, w gminie Sztutowo na obszarze Żuław Wiślanych przy drodze wojewódzkiej nr 501. Wieś jest siedzibą sołectwa Sztutowo, w którego skład wchodzi również miejscowość Grochowo Drugie.

Wikipedia

# sztutowski

przymiotnik od: Sztutowo

SJP.pl

# sztwierć

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kwadrans

Wiktionary

# sztybel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. skromne pomieszczenie modlitewne chasydów, stanowiące również miejsce nauki i centrum życia społecznego wspólnoty;

Wiktionary

Sztybel, sztibl, sztibł (jid. ‏שטיבל‎, dosł. „pokoik”, l.mn. ‏שטיבלעך‎ sztiblech; zdrobnienie od jid. ‏שטוב‎ sztub „pokój, izba”) – budynek lub jego część, będący małym domem modlitewnym chasydów, czasami tylko wynajęta izba; rodzaj prywatnej bóżniczki, a jednocześnie bet midraszu. Sztyble powstawały w opozycji do szulów – domów modlitwy misnagdów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sztyblowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztibl, sztibł

Wiktionary

# sztyber

dawniej: belka nośna; styber

SJP.pl

# sztyblet

1. krótki but męski z nierozcinaną cholewką, z wszytymi po bokach cholewki kawałkami gumy;
2. dawniej: wierzchnia część buta, skóra na podbiciu obuwia

SJP.pl

# sztyblety

1. krótki but męski z nierozcinaną cholewką, z wszytymi po bokach cholewki kawałkami gumy;
2. dawniej: wierzchnia część buta, skóra na podbiciu obuwia

SJP.pl

Sztyblety – skórzane buty z cholewą ponad kostkę i płaskim obcasem, używane oryginalnie w jeździectwie. Słowo „sztyblet” pochodzi od niemieckiego słowa Stiefletten < Stiefel. Inne określenia to: kamasze, rollingstonki, beatlesówki, a także chelsea.

Wikipedia

# sztyca

część ramy rowerowej w postaci metalowej rurki, do której umocowane jest siodełko rowerowe lub kierownica, umożliwiająca regulację ich wysokości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rurka, do której mocowane jest siodełko rowerowe

Wiktionary

Sztyca podsiodłowa – wspornik siodełka umieszczony w ramie rowerowej, w postaci stalowej, aluminiowej lub karbonowej rury zakończonej tzw. „jarzmem”, do którego przykręcane jest siodło.

W nowoczesnej sztycy jarzmo jest integralnym jej elementem, ponieważ jest to jeden odlew lub część jarzma jest na stałe połączona z rurą sztycy (poprzez spaw, zgrzew lub wcisk). Nowszy typ mocowania siodełka w przeciwieństwie do starego jest znacznie mniej podatny na rozregulowanie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sztyce z włókien węglowych mogą pękać w przypadku, gdy mechanizm ich mocowania przetnie kilka włókien lub wyszczerbi sztycę.

Wiktionary

# sztych

1. technika graficzna polegająca na ryciu rysunku na metalowej płycie, wypełnieniu go farbą i odbiciu na papierze;
2. rycina wykonana dowolną techniką rytowniczą;
3. ostry, szpiczasty koniec broni białej;
4. cios zadany ostrym, szpiczastym narzędziem;
5. potocznie:
a) spłaszczona blacha łopaty osadzona na trzonku;
b) kopanie łopatą w ziemi;
6. krótka, złośliwa uwaga lub odpowiedź;
7. smuga światła lub cząstek lasera;
8. dawniej: handel wymienny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) koniec broni białej

(1.2) szt. rycina wykonana w metalowej płycie i odbita na papierze

(1.3) stpol. cios

(1.4) karc. karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki

Wiktionary

- sztych (broń)
- sztych (miara)
- sztych (sztuka)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] A wówczas pan Kmicic, przyłożywszy mu sztych do gardła, kazał opowiadać całą prawdę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɨx, AS: štyχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztychówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szpic

(1.4) lewa

Wiktionary

# sztycharka

→ sztycharz

SJP.pl

#### Patrz:

sztycharz

# sztycharnia

pracownia sztycharska

SJP.pl

# sztycharski

dotyczący sztycharza, sztycharstwa

SJP.pl

# sztycharz

Sztych – rycina wykonana w metalowej płycie uzyskana jedną z wielu technik graficznych, najczęściej poprzez rycie stalowym rylcem w metalowej płycie, np. miedzianej, następnie wcieranie farby w powstałe rowki, a po starciu farby z gładkiej powierzchni, odbicie rysunku na papierze.

Osoba posługująca się opisaną techniką zwana bywa sztycharzem.

W przeszłości określenia sztych używano także w odniesieniu do ilustracji książkowych i rycin.

Wikipedia

# sztychóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sztychówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztychówka ż.

Wiktionary

# sztychówka

1. w technice: narzędzie do odcinania kawałków torfu ze złoża torfowego; saperka, łopatka;
2. w budownictwie: belka służąca do poziomego odgraniczania otworów okiennych i drzwiowych w ścianach drewnianych oraz do podziału poziomego ściany na mniejsze pola; rygiel, rozwora

SJP.pl

# sztychowy

przymiotnik od: sztych

SJP.pl

# sztyfciarka

urządzenie do łączenia elementów przy użyciu sztyftów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do wbijania sztyftów (igiełek bezłebkowych)

Wiktionary

# sztyfcik

zdrobnienie od: sztyft

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sztyft

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztyft m.

Wiktionary

# sztyft

1. cienki gwóźdź z małą główką lub bez niej; cienki metalowy pręt; ćwiek drewniany;
2. długie gęsie lub kacze pióro o asymetrycznej, wąskiej i sztywnej chorągiewce, wykorzystywane w wyrobach galanteryjnych;
3. dezodorant o stałej konsystencji, znajdujący się podłużnym pojemniku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cienki, metalowy lub drewniany trzpień

(1.2) miękka substancja lecznicza, kosmetyczna, klejąca itp. uformowana w pręcik, osadzona w etui umożliwiającym wysuwanie

(1.3) wkład do ołówka, pisaka itp.

(1.4) zootechn. długie pióro gęsie lub kacze o chorągiewce asymetrycznej, wąskiej i sztywnej, wchodzące w skład zewnętrznej pokrywy skrzydeł, używane do wyrobu galanterii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɨft, AS: štyft

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. sztyfcik

Wiktionary

# sztyftowy

przymiotnik od: sztyft

SJP.pl

# sztygar

kierownik oddziału kopalni; górmistrz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) górn. kierownik oddziału kopalni

Wiktionary

Sztygar (niem. Steiger, daw. hutman ) – nazwa stanowiska kierowniczego w górnictwie. Sztygar zajmuje się dozorem technicznym, a także częściowo administracyjnym, pracy górników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɨɡar, AS: štygar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztygarskość ż., sztygarowość ż.

przym. sztygarowy, sztygarski

przysł. sztygarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztajger, hutman.

Wiktionary

# sztygarka

wyrobisko o specjalnym przeznaczeniu, w którym przechowywano narzędzia, mapy, lampy, pojemniki na wodę itp.; sztygarówka

SJP.pl

# sztygarówka

wyrobisko o specjalnym przeznaczeniu, w którym przechowywano narzędzia, mapy, lampy, pojemniki na wodę itp.; sztygarka

SJP.pl

# sztygarski

→ sztygarski

SJP.pl

#### Patrz:

sztygarski

# sztyjc

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ciągle

Wiktionary

# sztyl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Bukowina. trzonek, rękojeść np. łopaty

Wiktionary

# sztylecik

zdrobnienie od: sztylet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sztylet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie sztylet, lecz tylko mały sztylecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztylet m.

przym. sztyletowaty

czas. zasztyletować

Wiktionary

# sztylecikowaty

przypominający kształtem mały sztylet

SJP.pl

# sztylet

1. biała broń krótka o ostrzu przekroju trójkątnego;
2. zecerskie narzędzie do wyciągania czcionek lub materiału justunkowego, gruba igła stalowa w drewnianej rękojeści;
3. pióro gęsie z pokrywy skrzydła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótka broń biała o cienkim ostrzu;

(1.2) zool. rodzaj gęsiego pióra

(1.3) druk. zecerski szpikulec do operowania czcionkami przy składzie

Wiktionary

Sztylet (staropol. tulich, wł. stiletto) – krótka kolna broń biała, używana głównie w XVI - XIX w. Zróżnicowana w formie (zwłaszcza względem kręgów kulturowych) najczęściej posiadająca jednak stosunkowo krótką, wąską głownię, przystosowaną do kłucia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyciągnął z pochwy szablę swą i koniec jej twardo zanurzył w głębokość rany zadanej sztyletem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɨlɛt, AS: štylet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztyletowanie n.

:: zdrobn. sztylecik m.

czas. sztyletować ndk., zasztyletować dk.

przym. sztyletowy, sztyletowaty

Wiktionary

# sztyletowaty

przypominający kształtem sztylet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypominający sztylet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztylecik, sztylet

czas. zasztyletować

Wiktionary

# sztylpa

(zwykle w liczbie mnogiej)
1. wysoki but skórzane do jazdy konnej;
2. dawniej: wysoka cholewka nakładana na krótki but

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jeźdz. obuw. wysoki but do jazdy konnej

(1.2) daw. obuw. wysoka cholewa nakładana na but

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sztylpy i kabura pistoletu błyszczały w słońcu.

Wiktionary

# sztylpy

(zwykle w liczbie mnogiej)
1. wysoki but skórzane do jazdy konnej;
2. dawniej: wysoka cholewka nakładana na krótki but

SJP.pl

Sztylpy, porównaj czapsy, porównaj Stulpe (niem.), gamasze – ochraniacze do jazdy konnej. Używa się ich zamiast wysokich butów, na przykład oficerek. Zakładane są na spodnie i na buty. Pod podeszwą buta przechodzi zapinany pasek lub gumka. Sztylpy osłaniają całą łydkę od kostek aż do kolan. Są zrobione ze skóry, sztruksu, zamszu, bawełny. Sztylpy są zapinane na znajdujący się z boku zamek lub guziki, a w ozdobnych rodzajach nawet haftki. W miejscu, gdzie łydka i stopa dotyka konia, są pogrubione, np. wkładem z bawełny, co zapobiega odciskom i obtarciom nóg.

Wikipedia

# sztymować

pasować; odpowiadać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. pasować, zgadzać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) …Że coś im w bankach nie sztymuje, / Że gdzieś zwęszyli kasy pełne / Lub upatrzyły tłuste szuje / Cło jakieś grubsze na bawełnę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃtɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: štỹmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztymowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pasować, konweniować

Wiktionary

# sztymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sztymować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sztymować ndk.

Wiktionary

# sztympel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pieczątka

Wiktionary

# sztynder

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. stojak

(1.2) reg-pl|Poznań. zob. sztender.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztender mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztender, gysztel.

Wiktionary

# sztyngel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. łodyga, szypułka

Wiktionary

# sztynk

potocznie: nieprzyjemny zapach; smród

SJP.pl

# sztynks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smród

Wiktionary

# sztyrak

nazwisko

SJP.pl

# sztyry

liczebnik główny

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. cztery

Wiktionary

# sztywna

potocznie:
1. kobieta nieżywa;
2. kobieta kompletnie pijana

SJP.pl

# sztywniacki

przymiotnik od: sztywniak

SJP.pl

# sztywniackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sztywniackie; cecha tych, którzy są sztywniaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztywniak m., sztywność ż., sztywnienie n., zesztywnienie n., sztywny mos.

czas. sztywnieć ndk., zesztywnieć dk.

przym. sztywniacki, sztywny

przysł. sztywniacko, sztywno

Wiktionary

# sztywniaczek

zdrobnienie od: sztywniak

SJP.pl

#### Patrz:

sztywniak

# sztywniaczka

→ sztywniak

SJP.pl

#### Patrz:

sztywniak

# sztywniak

potocznie: osoba poważna, niespontaniczna

SJP.pl

# sztywniara

potocznie: kobieta poważna, niespontaniczna, oschła; sztywniaczka

SJP.pl

# sztywnie

przysłówek

(1.1) w sposób sztywny, zob. sztywno.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztywność ż., usztywnianie n., usztywnienie n., sztywny mos.

czas. usztywnić dk., usztywniać ndk.

przym. sztywny

przysł. sztywno

Wiktionary

# sztywnieć

czasownik niedokonany

(1.1) stawać się sztywnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż., sztywność ż., sztywnienie n.

przym. sztywny

Wiktionary

# sztywniej

stopień wyższy od przysłówków: sztywno, sztywnie

SJP.pl

# sztywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: sztywny; bardziej sztywny

SJP.pl

# sztywnik

coś usztywniającego

SJP.pl

# sztywno

przysłówek

(1.1) w sztywny sposób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Służący stał sztywno opodal. Ja w swoim fotelu siedziałem również bez ruchu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż., sztywność ż., sztywnienie n., usztywnianie n., usztywnienie n.

czas. usztywniać ndk., usztywnić dk.

przym. sztywny

przysł. sztywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieelastycznie

Wiktionary

# sztywnolistny

przymiotnik

(1.1) bot. mający sztywne liście

Wiktionary

# sztywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co sztywne

Wiktionary

Sztywność – siła konieczna do uzyskania jednostkowego przemieszczenia. Odwrotność podatności.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sztywny

rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż.

przysł. sztywnie, sztywno

czas. sztywnieć, usztywnić

Wiktionary

# sztywny

potocznie:
1. człowiek nieżywy; trup;
2. człowiek pijany

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

(1.2) przen. nieumiejący się bawić lub wyluzować

(1.3) pot. nieżywy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. trup

(2.2) pot. człowiek kompletnie pijany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃtɨvnɨ, AS: štyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sztywniak m., sztywniaczka ż., sztywniactwo n., sztywna ż., sztywność ż., sztywniackość ż.

przysł. sztywnie, sztywno

czas. sztywnieć, usztywnić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieelastyczny

(1.2) drętwy

Wiktionary

# szu

wyraz, zwykle powtórzony, naśladujący odgłos powstający przy tarciu, ocieraniu się czegoś itp.; szur

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = wojsk. Siły Zbrojne Ukrainy;

Wiktionary

- Szu – bóstwo egipskie
- Szu – miasto w Kazachstanie
- Szu (Czu) – rzeka w Kazachstanie i Kirgistanie
- Siły Zbrojne Ukrainy

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) ZSU

Wiktionary

# szu-szu

wykrzyknik naśladujący odgłos powstający przy tarciu, ocieraniu się czegoś, szuraniu o coś; szu, szu; szur, szur

SJP.pl

# szuan

chłop stojący po stronie monarchii w czasie rewolucji francuskiej

SJP.pl

# szuarwski

nazwisko

SJP.pl

# szuba

obszerne okrycie wierzchnie sięgające kostek, podbite kosztownym futrem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. długie wierzchnie okrycie z futrzanym podbiciem

(1.2) białystok. sałatka kartoflano-śledziowo-warzywna

Wiktionary

Szuba – obszerne okrycie wierzchnie, używane na obszarze Rzeczypospolitej w okresie od XV do XVII wieku.

Szuba była robiona z adamaszku bądź sukna. Miała rękawy i futrzany kołnierz. Ponadto podbita była futrem. Charakterystyczne było, iż szuby nie zapinano.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szubka

Wiktionary

# szubak

owad z rodziny skórnikowatych

SJP.pl

# szubarczyk

nazwisko

SJP.pl

# szubarga

szubarga pięciokropka - gatunek stonki

SJP.pl

# szubelak

nazwisko

SJP.pl

# szuberski

nazwisko

SJP.pl

# szubert

nazwisko

SJP.pl

- Awit Szubert, polski malarz, portrecista, fotograf zawodowy, pionier fotografii Tatr
- Dariusz Szubert – polski piłkarz
- Eugeniusz Szubert – polski wojskowy, podpułkownik
- Eugeniusz Szubert – polski wojskowy, major
- Franz Schubert – austriacki kompozytor
- Karol Stanisław Schubert – generał dywizji Wojska Polskiego
- Konrad Szubert – inżynier leśnik
- Leon Szubert – polski rzeźbiarz
- Michał Szubert – polski biolog i botanik
- Rudi Schuberth (Szubert)
- Wacław Szubert – polski ekonomista i prawnik

Wikipedia

# szubiakowski

nazwisko

SJP.pl

# szubienica

najczęściej drewniana konstrukcja, na której w czasach starożytnych i średniowiecznych wieszano skazańców; stryk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

Wiktionary

Szubienica – konstrukcja, zazwyczaj drewniana, wykonana z poprzecznej belki wspartej na słupie lub dwóch słupach, służąca do wykonania kary śmierci przez powieszenie. Osobom skazanym na śmierć przez powieszenie zakłada się na szyję stryczek.

Jest to jeden z najstarszych na świecie sposobów wykonywania kary śmierci. Oprócz drewnianych konstrukcji pojawiały się również szubienice murowane, stosowane w zachodniej części Europy, ale również m.in. na Śląsku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na historycznej szubienicy stojącej na rynku naszego miasteczka nigdy nikogo nie powieszono.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa, AS: šubʹi ̯ė̃ńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubienicznik m., szubienicznica ż.

:: zdrobn. szubieniczka ż.

przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. drajhulec, galga, cierpięga

Wiktionary

# szubieniczka

zdrobnienie od: szubienica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od szubienica

(1.2) daw. uczn. gra uczniowska, rysowana na kartce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubienica ż., szubienicznik mos., szubienicznica ż.

przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary

# szubienicznik

1. przestarzałe: człowiek zasługujący na śmierć na szubienicy; łajdak; łotr;
2. dawniej: człowiek skazany na śmierć przez powieszenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś wart wysokiej kary

(1.2) daw. skazany na karę śmierci przez powieszenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Łotr! Szubienicznik! zawołał Derigny. Jeżeli go pochwycę, sprawię mu łaźnię jak należy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubienica ż., szubieniczka ż.

:: fż. szubienicznica ż.

przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hultaj, łajdak, łotr, nicpoń

Wiktionary

# szubieniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szubienicą, dotyczący szubienicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubienica ż., szubienicznik m., szubienicznica ż., Szubieniczna ż.

:: zdrobn. szubieniczka ż.

przym. szubieniczy

Wiktionary

# szubieniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szubienicą, dotyczący szubienicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubienica ż., szubieniczka ż., szubienicznik mos., szubienicznica ż.

przym. szubieniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. szubieniczny

Wiktionary

# szubin

miasto w Polsce

SJP.pl

Szubin (niem. Schubin, 1939–1945 Altburgund) – miasto w północnej Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szubin. Położone na Pałukach, regionie kulturowym Wielkopolski, na zboczu rozległego wzniesienia Dziewicza Góra, nad rzeką Gąsawka i Białą Strugą, która częściowo płynie starym korytem Gąsawki. Jest jednym z najstarszych miasteczek Pałuk. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 246 i 247.

Wikipedia

# szubinianin

mieszkaniec Szubina

SJP.pl

# szubinianka

mieszkanka Szubina

SJP.pl

# szubiński

przymiotnik od: Szubin

SJP.pl

# szubka

ciepły kaftan watowany męski lub damski

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisław Szubka – polski pilot doświadczalny
- Tadeusz Szubka – polski filozof

Wikipedia

# szubrawczyna

ekspresywnie: szubrawiec

SJP.pl

# szubrawiec

człowiek nikczemny, podły, bez zasad; łajdak, łotr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. ktoś nikczemny i podły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ty odzyskasz swoją własność, a ja chcę wiedzieć, czy mój wuj jest szubrawcem, czy uczciwym człowiekiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szubrawstwo n.

przym. szubrawy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drań, kanalia, łachudra, łajdak, łobuz, łotr, nikczemnik

Wiktionary

# szubrawski

→ szubrawiec

SJP.pl

#### Patrz:

szubrawiec

# szubrawstwo

przestarzale: czyn, postępek niecny, podły, niegodziwy; łajdactwo, łotrostwo

SJP.pl

# szubrawy

nieuczciwy, podły

SJP.pl

# szubski

nazwisko

SJP.pl

# szuch

nazwisko

SJP.pl

# szucherny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Warszawa. awanturniczy, skłonny do kłótni, sprzeczek, awantur

(1.2) gw-pl|Poznań. śmieszny, zabawny, dowcipny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awanturniczy, zawadiacki

Wiktionary

# szucman

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. strażnik, ochroniarz

Wiktionary

# szudziałowo

wieś w województwie podlaskim

SJP.pl

Szudziałowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Szudziałowo.

Szudziałowo leży w dolinie polodowcowej między wzgórzami morenowymi.

W latach 1954-1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Szudziałowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Szudziałowo.

Wikipedia

# szudziałowski

przymiotnik od: Szudziałowo

SJP.pl

# szufata

rodzaj sieci rybackiej, rozpiętej na dwóch połączonych drągach, używanej do odłowu ryb ze stawów; sufata

SJP.pl

# szufelka

1. zdrobnienie od: szufla
2. narzędzie zecerskie do formowania, przenoszenia i przechowywania składów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, itp.

(1.2) ilość materiału mieszcząca się na szufelce (1.1)

(1.3) druk. blacha do formowania, przenoszenia i przechowywania tekstu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmiotkę i szufelkę znajdziesz w magazynku.

(1.1) Zostaw szufelkę w węglarce przy piecu.

(1.2) Dorzuć tam ze dwie szufelki węgla!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szufla ż., szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

czas. szuflować ndk.

przym. szuflowaty

wykrz. szufla

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łopatka

Wiktionary

# szufla

1. rodzaj łopaty o wywiniętych ścianach bocznych, służąca do nabierania materiałów sypkich; także zawartość takiej łopaty;
2. część poroża łosia lub daniela; łopata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowyastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T

(1.2) ilość materiału mieszcząca się na szufli (1.1)

(1.3) druk. blacha do formowania, przenoszenia i przechowywania tekstu

wykrzyknik

(2.1) pot. pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

(2.2) pot. pożegnanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U tej starej szufli urwał się trzonek.

(1.2) Zazwyczaj ile szufli węgla wsypujesz?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

:: zdrobn. szufelka ż.

czas. szuflować ndk.

przym. szuflowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) szufelka

Wiktionary

# szuflada

wysuwana część mebla, zwykle w postaci otwartej skrzynki, przeznaczona do przechowywania rzeczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

(1.2) wysuwana część jakiegoś urządzenia technicznego

(1.3) pot. sztuczna szczęka

Wiktionary

Szuflada – wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebli takich jak na przykład biurka, stoły czy szafy służąca do przechowywania różnych przedmiotów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Środkowa szuflada w moim biurku nie chce się wysuwać.

(1.1) Mój dom. Mieszkanie. Pokój. Biurko. / A w nim (pamiętasz?) ta szuflada, / Do której się przez lata składa / Nie używane już portfele, / Wygasłe kwity, wizytówki, / Resztki żarówki, ćwierć-ołówki…

(1.2) W Janka nagrywarce często zacina się szuflada.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃufˈlada, AS: šuflada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szufladkowanie n., zaszufladkowanie n., poszufladkowanie n.

:: zdrobn. szufladka ż., szufladeczka ż.

czas. szufladkować, zaszufladkować, poszufladkować

przym. szufladowy, szufladkowy, zaszufladkowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrytka

(1.2) tacka

Wiktionary

# szufladeczka

mała szufladka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szufladka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃuflaˈdɛt͡ʃka, AS: šufladečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuflada ż., szufladka ż.

przym. szufladkowy, szufladowy

Wiktionary

# szufladka

mała szuflada

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szuflada

(1.2) mała szuflada

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃufˈlatka, AS: šuflatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuflada ż., szufladeczka ż., szufla ż., Szuflandia ż., szufladkowanie n., zaszufladkowanie n.

czas. szufladkować ndk., zaszufladkować dk.

przym. szufladowy, szufladkowy

przysł. szufladowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szufladeczka

Wiktionary

# szufladkować

klasyfikować, segregować według uproszczonych, powierzchownych zasad

SJP.pl

czasownik

(1.1) rozmieszczać w oddzielnych szufladach, kategoryzować

(1.2) pot. pejor. grupować ludzi według jakiegoś kryterium, oceniając ich na podstawie pojedynczych cech, nadawać im stereotypowych atrybutów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃuflatˈkɔvat͡ɕ, AS: šuflatkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuflada ż., szufladka ż., szufladkowanie n.

Wiktionary

# szufladkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szufladkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szufladkować ndk.

rzecz. szufladka ż., szuflada ż.

Wiktionary

# szuflak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. łow. samiec łosia lub daniela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szuflak uspokojony, powędrował dalej i zaraz spadzisty zad jego zniknął w gąszczu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szufla ż., szufelka ż., szuflisko n., szuflowanie n.

czas. szuflować ndk.

przym. szuflowaty

wykrz. szufla

Wiktionary

# szufle

1. rodzaj łopaty o wywiniętych ścianach bocznych, służąca do nabierania materiałów sypkich; także zawartość takiej łopaty;
2. część poroża łosia lub daniela; łopata

SJP.pl

# szuflisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. stylisko szufli

(1.2) rzad. płaska, metalowa część szufli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj Waldkowi pękło szuflisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szufla ż., szufelka ż., szuflak mzw., szuflowanie n.

czas. szuflować ndk.

przym. szuflowaty

wykrz. szufla

Wiktionary

# szuflować

czasownik

(1.1) przerzucać szuflą

(1.2) przen. szybko, łapczywie jeść coś łyżką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Palacz szufluje węgiel do pieca.

(1.2) Po dwóch dniach głodówki, szuflowałem grochówkę, aż się uszy trzęsły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃufˈlɔvat͡ɕ, AS: šuflovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuflisko mrz., szuflak mzw., szufla ż., szufelka ż., szuflowanie n.

przym. szuflowaty

wykrz. szufla

Wiktionary

# szuflowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szuflować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szuflować ndk.

rzecz. szuflisko mrz., szufla ż., szuflak mzw., szufelka ż.

przym. szuflowaty

wykrz. szufla

Wiktionary

# szuflowaty

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kształt szufli, przypominający szuflę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na powierzchni unosiły się szuflowate grube liście.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szufelka ż., szufla ż., szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

czas. szuflować ndk.

wykrz. szufla

Wiktionary

# szugnański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szugnanem, dotyczący Szugnanu (krainy historycznej Afganistanu i Tadżykistanu)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język szugnański;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szugnan mrz.

Wiktionary

# szuja

nikczemnik, oszust, łajdak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Wiktionary

Szuja (ros. Шуя) – rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim.

Od miasta wzięła nazwę krótko panująca w Rosji dynastia Szujskich. W 1539 zagarnięta przez Chanat Kazański; odzyskana w 1566 przez Iwana IV Groźnego jako jego własność w ramach opriczniny. Miasto w 1722 odwiedził Piotr I Wielki, zakładając tam manufakturę tekstyliów. W XIX wieku Szuja stała się ważnym punktem wyrobu tekstyliów z lnu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Szujski mos.

przym. szujski

Wiktionary

# szujka

zdrobnienie od: szuja

SJP.pl

# szujostwo

rzadko: zachowanie typowe dla szui, nikczemne postępowaniem podłe czyny; szujowatość

SJP.pl

# szujowatość

rzadko: zachowanie typowe dla szui, nikczemne postępowaniem podłe czyny; szujostwo

SJP.pl

# szujowaty

mający cechy szui, zakrawający na szuję; nikczemny, hultajski, łajdacki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pogard. pot. taki, który zachowuje się jak szuja, właściwy szui

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuja m./ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podły, łajdacki, łachudrowaty, nikczemny, szubrawy, szkaradny, świniowaty, świński, wstrętny, wszawy

Wiktionary

# szujski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szują, dotyczący Szui (miasta w Rosji)

Wiktionary

- Andrzej Szujski – rosyjski bojar
- Dymitr Szujski – naczelny wojewoda wojsk moskiewskich
- Józef Szujski – polski historyk, jeden z krakowskich stańczyków
- Piotr Szujski – rosyjski kniaź, dowódca wojskowy
- Wasyl IV Szujski – car Rosji w latach 1606-1610
- Władysław Szujski - bajończyk

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Szuja ż.

Wiktionary

# szukać

próbować ustalić miejsce, w którym coś się znajduje

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. poszukać)

(1.1) podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od dwóch dni szukam sposobu rozwiązania problemu.

(1.1) Niech przeze mnie się nie rumienią ci, którzy Ciebie szukają, / Boże Izraela!

(1.1) Szukam dzieci w sklepie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃukat͡ɕ, AS: šukać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szukanie n., poszukanie n., poszukiwanie n., przeszukiwanie n., poszukiwacz mos., poszukiwaczka ż., szukacz mos., wyszukiwanie n., wyszukanie n., odszukiwanie n., odszukanie n., poszukiwany mos., poszukiwana ż.

czas. poszukać, dk., poszukiwać ndk., przeszukiwać ndk., przeszukać dk., wyszukiwać ndk., wyszukać dk., odszukiwać ndk., odszukać dk.

przym. poszukiwawczy, poszukiwany

Wiktionary

# szukacz

1. dawne urządzenie używane w automatycznych łącznicach telefonicznych;
2. dawniej:
a) poszukiwacz, tropiciel;
b) prześladowca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. telekom. urządzenie stosowane w automatycznych łącznicach telefonicznych, którego ruchami sterował abonent, wykręcając tarczą numerową aparatu telefonicznego numer wywoływanego abonenta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. człowiek szukający czegoś

(2.2) daw. przen. prześladowca, tropiciel

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. poszukiwacz mos.

czas. szukać

Wiktionary

# szukalice

Szukalice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Żórawina.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego. We wsi znajduje się stadnina kłusaków francuskich wraz z torem treningowym.

Wikipedia

# szukalski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Szukalski:

- Charles Szukalski (1945-2000) – polski rzeźbiarz związany z Antwerpią
- Stanisław Szukalski (1893–1987) – polski rzeźbiarz i malarz działający w USA, twórca pseudonauki o nazwie zermatyzm
- Tomasz Szukalski (1947–2012) – polski saksofonista

Inne:

- (12259) Szukalski (1989 SZ1) – planetoida z grupy pasa głównego asteroid

Wikipedia

# szukanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szukać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃuˈkãɲɛ, AS: šukãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szukać ndk.

rzecz. poszukiwanie n., poszukiwacz mos.

Wiktionary

# szukanina

długotrwałe, żmudne szukanie, zwykle źle zaplanowane i chaotyczne

SJP.pl

# szukarek

1. narzędzie rybackie, używane przy połowach ryb spod lodu;
2. w zootechnice: samiec wykorzystywany do wyszukiwania płodnych samic w stadzie zwierząt hodowlanych, zwłaszcza owiec; próbnik

SJP.pl

# szukała

próbować ustalić miejsce, w którym coś się znajduje

SJP.pl

# szukiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Szukiewicz – polski pisarz, tłumacz, dziennikarz, radny miasta Krakowa
- Antonina Szukiewicz – polska pianistka okresu Młodej Polski
- Bolesław Odrowąż-Szukiewicz – podporucznik artylerii PSZ i AK, cichociemny
- Maciej Szukiewicz – polski poeta, prozaik, dramaturg, krytyk teatralny, tłumacz, historyk sztuki
- Wacław Szukiewicz – polski inżynier chemik
- Wandalin Szukiewicz – polski działacz ludowy, archeolog
- Wojciech Szukiewicz – polski publicysta, tłumacz, działacz społeczny i emigracyjny

Wikipedia

# szul

nazwisko

SJP.pl

# szulak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) białystok. jastrząb

Wiktionary

# szulakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szulborski

→ Szulborze Wielkie (wieś w Polsce)

SJP.pl

# szulc

nazwisko

SJP.pl

Szulc – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 25 566 osób.

W heraldyce polskiej istnieje herb szlachecki Szulc, nadany w 1550.

Wikipedia

# szulczewski

nazwisko

SJP.pl

# szulczyk

nazwisko

SJP.pl

# szulczyński

nazwisko

SJP.pl

# szulecki

nazwisko

SJP.pl

# szulejewski

nazwisko

SJP.pl

# szuler

nałogowy gracz w gry hazardowe, oszukujący w grze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) karc. osoba oszukująca podczas gry w karty

(1.2) pot. osoba oszukująca podczas gier hazardowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znany szuler oszukiwał w karty, ale wreszcie udało się go złapać na gorącym uczynku.

(1.2) Szuler dostrzegł umówiony ruch ręką swojego wspólnika i podbił stawkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃulɛr, AS: šuler

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szulerka ż., szulerstwo n.

przym. szulerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kanciarz, szachraj, oszust

Wiktionary

# szulerka

1. szulerska gra;
2. kobieta szuler

SJP.pl

# szulernia

miejsce, w którym hazardowo gra się w karty

SJP.pl

# szulerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szulerem, dotyczący szulera albo szulerstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuler mos., szulerstwo n., szulerka ż.

Wiktionary

# szulik

nazwisko

SJP.pl

- Szulik – nazwisko
- Marcin Szulik (ur. 1977) – polski piłkarz
- Jan Szulik (1893–1942) – komisarz plebiscytowy w Raciborzu, brał udział w III powstaniu śląskim, poseł na sejm II RP
- Dariusz Szulik (ur. 1983) – polski siatkarz
- Jan Grzegorz Szulik (ur. 1954) – polski działacz społeczny
- Małgorzata Mańka-Szulik (ur. 1955) – polska nauczycielka i działaczka samorządowa, dr nauk społecznych, prezydent Zabrza (od 2006)

Wikipedia

# szuliński

nazwisko

SJP.pl

# szulkin

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Lucjan Szulkin – polski dyplomata
- Michał Szulkin – polski historyk, brat Pawła
- Paweł Szulkin – polski fizyk, ojciec Piotra
- Piotr Szulkin – polski reżyser

Wikipedia

# szulkowski

nazwisko

SJP.pl

# szulowski

nazwisko

SJP.pl

# szum

1. przeciągły, długi szmer, hałas;
2. zamieszanie, zamęt; rozgłos;
3. przestarzale: piana, szumowina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

(1.2) głuchy, jednostajny dźwięk

(1.3) przen. zamieszanie, zamęt, rozgłos, sensacja

(1.4) fot. plamkaamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru;

(1.5) kulin. niepożądana piana gromadząca się na powierzchni potrawy podczas gotowania

(1.6) gw-pl|Bukowina. piana powstała podczas prania

Wiktionary

Szum – najczęściej oznacza szum akustyczny, np. szum biały, szum różowy, szum czerwony

Szum informacyjny – to nadmiar informacji utrudniający wyodrębnienie informacji prawdziwych i istotnych.

- Szum – rzeka na Roztoczu
- Szum – wodospad w Dolinie Będkowskiej
- Szum – wieś w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn
- Szum – osada leśna w województwie opolskim, w powiecie namysłowskim, w gminie Pokój
- Szum – dawny folwark na Białorusi w obwodzie grodzieńskim
- Szum (Choum) – miasto w Mauretanii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) W minionym tygodniu, z wielkim szumem odtrąbiono w Polsce koniec poborowej armii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃũm, AS: šũm

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-4)

rzecz. szumność ż., szumienie n., zaszumienie n., wyszumienie n.

:: zdrobn. szumek m.

czas. szumieć, zaszumieć, wyszumieć się

przym. szumowy, szumny

przysł. szumowo, szumnie

rzecz. szumowina ż.

:: zdrobn. szumek m.

czas. szumować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzaski

(1.3) ferment; reg. rejwach

(1.5) szumowina, piana

Wiktionary

# szumadia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina geograficzna w środkowej Serbii

Wiktionary

Szumadia (serb. Шумадија, Šumadija) – kraina historyczna w Serbii. Jest położona w środkowej części kraju i rozpościera się pomiędzy rzekami Dunajem, Sawą, Kolubarą, Morawą Zachodnią i Morawą.

Zajmuje powierzchnię ok. 6000 km². Głównym miastem jest Kragujevac. Znajdują się tu złoża ołowiu, cynku, azbestu, rtęci, srebra, węgla i gliny oraz źródła wód mineralnych (uzdrowiska Bukovička banja i Voljavča). Miejscowa gospodarka opiera się także na rolnictwie i sadownictwie (w szczególności uprawa śliwek).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szumadyjski, szumadzki

Wiktionary

# szuman

nazwisko

SJP.pl

# szumański

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Szumański (ur. 1931) − polski poeta, krytyk literacki
- Andrzej Szumański (ur. 1957) – polski prawnik, specjalizujący się w prawie handlowym, profesor doktor habilitowany nauk prawnych
- Mieczysław Szumański (1896–1973) − polski wojskowy, żołnierz podziemia

Wikipedia

# szumawa

pasmo górskie na pograniczu Czech, Niemiec i Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. pasmo górskie położone na pograniczu Czech, Niemiec i Austrii, stanowiące południowo-zachodnie obrzeżenie Masywu Czeskiego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Poszumawie n.

przym. szumawski, poszumawski

Wiktionary

# szumek

zdrobnienie od: szum

SJP.pl

# szumidło

potocznie: generator szumów uniemożliwiający podsłuchiwanie i nagrywanie rozmów; zagłuszacz rozmów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) slang. urządzenie zabezpieczające przed podsłuchem

Wiktionary

# szumiec

nazwisko

SJP.pl

czasownik

(1.1) powodować szum

(1.2) wprowadzać zamieszanie, burzyć się, buntować się

(1.3) hucznie bawić się

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Szumiec – działacz komunistyczny
- Jan Szumiec – ichtiolog
- Maria Szumiec – ichtiolog, profesor zwyczajna
- Mieczysław Szumiec – polski piłkarz
- Rafał Szumiec – polski narciarz alpejski i kolarz ręczny, paraolimpijczyk

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Płonie ognisko i szumią knieje.

(1.1) Wentylator klimatyzatora szumi tak głośno, że nagrywanie podcastu w tym pomieszczeniu mija się z celem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: šũmʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szum, szumek, szumowina

czas. poszumieć, rozszumieć się, wyszumieć się, zaszumieć, zaszumić

przym. szumowy

Wiktionary

# szumiejko

nazwisko

SJP.pl

# szumielewicz

nazwisko

SJP.pl

# szumienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szumieć.

(1.2) odczasownikowy od|szumić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaszumić

rzecz. szumowina ż.

Wiktionary

# szumik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szum

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie szum, lecz tylko mały szumik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szum m., szumowina ż.

Wiktionary

# szumilak

nazwisko

SJP.pl

# szumilas

nazwisko

SJP.pl

# szumin

Szumin (d. Szumin-Wywłoka) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów. Ma status sołectwa.

W pobliżu wsi znajduje się rozległe starorzecze Bugu. Jest ono bardzo atrakcyjne pod względem wędkarskim i turystycznym.

Wikipedia

# szumina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. piana

Wiktionary

Szumina (ukr. Шумина, Szumyna) – wieś w rejonie samborskim (wcześniej w rejonie starosamborskim) obwodu lwowskiego Ukrainy. Miejscowość liczy około 203 mieszkańców. Podlega murowańskiej silskiej radzie.

W 1921 liczyła około 180 mieszkańców. Przed II wojną światową należała do powiatu starosamborskiego.

Wikipedia

# szuminka

wieś w Polsce

SJP.pl

Szuminka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie włodawskim, w gminie Włodawa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Włodawa. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 221 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Ludwika we Włodawie.

Wikipedia

# szumiński

nazwisko

SJP.pl

# szumiło

nazwisko

SJP.pl

# szumiłowo

Szumiłowo (niem. Seehausen) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński.

Wikipedia

# szumlewicz

nazwisko

SJP.pl

# szumlicz

nazwisko

SJP.pl

# szumlin

Szumlin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Joniec.

Wieś duchowna Szumlino położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie zakroczymskim ziemi zakroczymskiej województwa mazowieckiego. W 1785 roku Szumlin wchodził w skład klucza szumlińskiego biskupstwa płockiego. Do 1954 roku istniała gmina Szumlin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szumniej

stopień wyższy od przysłówków: szumno, szumnie

SJP.pl

# szumniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: szumny

SJP.pl

# szumność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co szumne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szumny

czas. zaszumić

Wiktionary

# szumny

1. wydający szum, szumiący;
2. wystany, bogaty;
3. pieniący się, musujący

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. piękny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szumowina ż., szumność ż.

czas. zaszumić

Wiktionary

# szumować

zbierać szumowiny z gotowanych płynów lub potraw

SJP.pl

# szumowina

1. piana zbierająca się na powierzchni niektórych płynów lub potraw podczas gotowania;
2. przenośnie: wyrzutek społeczeństwa; hołota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. piana zbierająca się na powierzchni gotowanych płynów

(1.2) pot. osoba o podłym charakterze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W trakcie gotowania należy usuwać pojawiającą się szumowinę.

(1.2) W parku w centrum miasteczka zbierały się najgorsze szumowiny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃũmɔˈvʲĩna, AS: šũmovʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szum m., szumik m., szumówka ż., szumienie n., zaszumienie n., poszumienie n., wyszumienie n.

czas. szumieć ndk., zaszumić dk., poszumieć ndk., wyszumieć dk.

przym. szumowy, szumny

przysł. szumnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) męt; przest. szum

Wiktionary

# szumowiny

1. piana zbierająca się na powierzchni niektórych płynów lub potraw podczas gotowania;
2. przenośnie: wyrzutek społeczeństwa; hołota

SJP.pl

# szumówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kucharka sięgnęła po szumówkę i zaczęła wyławiać pływające po wierzchu paprochy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szumowina ż.

czas. zaszumić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łyżka cedzakowa

Wiktionary

# szumowo

nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Szumowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Korycin
- Szumowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. zambrowskim, w gminie Szumowo

Zobacz też: Szumów

Wikipedia

# szumowski

przymiotnik od: Szumowo

SJP.pl

- Arseniusz Szumowski (1887–1967) – ukraiński inżynier-mechanik
- Grzegorz Szumowski (ur. 1946) – polski rysownik
- Jan Szumowski (zm. 1678) – podskarbi nadworny koronny
- Łukasz Szumowski (ur. 1972) – polski kardiolog i elektrofizjolog, minister zdrowia
- Maciej Szumowski (1939–2004) – polski dziennikarz i reżyser filmów dokumentalnych
- Piotr Szumowski (1897–1996) – polski przedsiębiorca, działacz spółdzielczy, polityk
- Piotrek Szumowski (ur. 1993) – komik
- Tadeusz Szumowski (ur. 1951) – polski historyk i dyplomata
- Władysław Szumowski (1875–1954) – polski lekarz, historyk medycyny i filozof

Wikipedia

# szumowy

→ szum

SJP.pl

#### Patrz:

szum

# szumperski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Szumperk, dotyczący miasta Szumperk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szumperk m., szumperczanin m.

Wiktionary

# szumski

nazwisko

SJP.pl

- Bogumił Szumski (1896-1957) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego
- Henryk Szumski (1941-2012) – polski generał
- Jakub Szumski (ur. 1992) – polski piłkarz
- Jan Szumski – ujednoznacznienie
- Jerzy Szumski (1951-2000) – pseudonim Jerzego Ignaciuka
- Jerzy Wilhelm Szauman Szumski (zm. w 1794 roku) – sędzia grodzki brasławski
- Jurij Szumski (1887-1954) – radziecki aktor
- Ołeksandr Szumski (1890-1946) – ukraiński komunista
- Stanisław Szumski – ujednoznacznienie
- Tomasz Szumski (XVIII w.) – oboźny wileński

Wikipedia

# szumy

1. przeciągły, długi szmer, hałas;
2. zamieszanie, zamęt; rozgłos;
3. przestarzale: piana, szumowina

SJP.pl

- szumy sejsmiczne;
- Szum – rzeka na Roztoczu;
- szumy – określenie progów rzecznych;
- szum – rodzaj sygnału, np. akustycznego;
- szum – wada obrazu rejestrowanego cyfrowo
- Szumy – dawna wieś na Litwie, obecnie część wsi Krakszle
- Szumy (lub Szum) – dawny folwark na Białorusi w obwodzie grodzieńskim
- Szumy – osiedle na Ukrainie, w obwodzie donieckim
- Szumy – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim

Wikipedia

# szunamityzm

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) otaczanie się młodymi kobietami przez mężczyznę w podeszłym wieku

Wiktionary

# szungit

odmiana węgla kamiennego o największej zawartości pierwiastka węgla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rodzaj bezpostaciowego węgla kopalnego o najwyższej zawartości tego pierwiastka wynaszącej do 99% jego masy;

Wiktionary

Szungit – rodzaj bezpostaciowego węgla kopalnego o najwyższej zawartości pierwiastka węgla (do 99% masy). Pośredni między antracytem a grafitem. Posiada czarne zabarwienie, intensywnie błyszczy.

Występuje w proterozoicznych osadach w okolicy miejscowości Szunga w Karelii w północno-zachodniej Rosji (stąd nazwa), znany jest także z obszarów: Szwecji, Kanady i Indii. Stosowany w przemyśle chemicznym.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Szunga ż.

przym. szungitowy

Wiktionary

# szunt

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) elektr. bocznik

Wiktionary

# szupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łupina

Wiktionary

# szupas

ciupas; dawniej:
1. transport więźniów pod strażą;
2. administracyjne wysłanie kogoś pod strażą do miejsca urodzenia; szupas;
3. odprawa, odmowa;
4. jednoczesne wyrzucenie przez dwóch grających w karty albo w kości jednakowej liczby oczek

SJP.pl

# szupasem

ciupas; dawniej:
1. transport więźniów pod strażą;
2. administracyjne wysłanie kogoś pod strażą do miejsca urodzenia; szupas;
3. odprawa, odmowa;
4. jednoczesne wyrzucenie przez dwóch grających w karty albo w kości jednakowej liczby oczek

SJP.pl

# szupaśnik

w czasie zaborów: winowajca odsyłany pod strażą do miejsca, w którym będzie sądzony

SJP.pl

# szupasować

w czasie zaborów: odsyłać winowajcę pod strażą do miejsca, w którym będzie sądzony

SJP.pl

# szupasowy

→ szupas

SJP.pl

#### Patrz:

szupas

# szupin

ozdobne drzewo z rodziny motylkowatych, o parasolowatej koronie i kremowych kwiatach, pochodzące z krajów orientu; perełkowiec

SJP.pl

Szupin, sofora, perełkowiec (Sophora L.) – rodzaj roślin należących do rodziny bobowatych, do podrodziny bobowate właściwe. Obejmuje 61 gatunków. Rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony w strefie międzyzwrotnikowej oraz na obszarach o ciepłym klimacie stref umiarkowanych na obu półkulach, z centrum zróżnicowania w Indiach, Chinach i Indochinach. W Europie południowo-wschodniej występują dwa gatunki, w Nowej Zelandii – 5. Pojedyncze gatunki rosną naturalnie w Afryce, liczne zostały tam introdukowane. W Europie i Azji Środkowej rosną rośliny zielne z tego rodzaju. Na Nowej Zelandii i w Chile dominują gatunki żółto kwitnące, a na pozostałych obszarach – biało i niebiesko.

Wikipedia

# szupinka

1. owoc pozorny powstający zarówno ze słupka, jak i innych części kwiatu, np. z dna kwiatowego
2. dawniej: łupinka, łuska ziarna

SJP.pl

Owoc pozorny (rzekomy, szupinkowy, łac. pseudofructus) – organ roślin okrytonasiennych zawierający nasiona, który w odróżnieniu od owoców właściwych nie powstaje wyłącznie ze ścian zalążni słupka, lecz także innej części kwiatu. Najczęściej wykształca się z rozrośniętego mięsistego dna kwiatowego, rzadziej okwiatu lub przysadki. Jeden owoc pozorny wywodzi się z jednego wielozalążniowego kwiatu.

Wikipedia

# szupo

funkcjonariusz niemieckiej policji porządkowej utworzonej w 1920 roku

SJP.pl

# szupowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. funkcjonariusz niemieckiej policji prewencyjnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdej z czynnych bram pilnował niemiecki szupowiec w hełmie bojowym; asystowała mu żydowska straż porządkowa.

Wiktionary

# szupszyński

nazwisko

SJP.pl

# szur

wyraz, zwykle powtórzony, naśladujący odgłos powstający przy tarciu, ocieraniu się czegoś itp.; szu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pejor. radykał, zwykle zwolennik teorii spiskowych lub denializmów, fanatyk w kwestiach politycznych i ideologicznych

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Szur – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
- Szur – nieistniejąca wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Łomża

- Szur – biblijny region w północno-zachodniej części półwyspu Synaj

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy to przypadek, zwykła korelacja, że antyszczepionkowe szury wierzą również w teorie spiskowe na temat WTC?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szurka ż., szurzyca ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) foliarz

Wiktionary

# szura

pocierać czymś o coś, powodując charakterystyczny szmer, szelest

SJP.pl

Szura, šūrā (arab. ‏‎ شُورَىٰ) – w prawie muzułmańskim rodzaj rady konsultacyjnej. W swoim założeniu funkcjonuje jako ciało będące zarodkiem demokracji opartej na wyborach.

Konieczność konsultacji w islamie wywodzi się z Koranu (3:159; 42:38) i miała zostać wprowadzona przez Mahometa. Zgodnie z Koranem, wspólne praktykowanie religii jest bardziej wartościowe, niż praktyka indywidualna, a jedną z najbardziej wartościowych cech wspólnoty muzułmańskiej jest podejmowanie decyzji na podstawie wzajemnych konsultacji. Później ta tradycja była kontynuowana przez kalifów sprawiedliwych.

Wikipedia

# szurać

pocierać czymś o coś, powodując charakterystyczny szmer, szelest

SJP.pl

czasownik

(1.1) w aspekcie dokonanym: szurnąć → pot. rzucić coś szybko, wyrzucić coś lub kogoś (np. z pracy)

(1.2) w aspekcie dokonanym: szurnąć → pot. uderzyć kogoś

(1.3) poruszać czymś wydając dźwięk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Wuj (…) był zawsze prosty jak trzcina, elegancki, kroczył marszowym krokiem, witając się z paniami zamaszyście szurał nogami w wyglancowanych na błysk półbutach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃurat͡ɕ, AS: šurać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szurnięty

rzecz. szurnięcie

czas. szurnąć

Wiktionary

# szuranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szurać.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szurnięty

czas. szurnąć

Wiktionary

# szurawski

nazwisko

SJP.pl

# szurek

potocznie: głosicielka teorii spiskowych

SJP.pl

# szurf

płytki szybik poszukiwawczy w kopalni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) geol. niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych

Wiktionary

Szurf – niewielki (z reguły ok. 1 m x 2 m) wykop na powierzchni ziemi, wykonywany przez geologów podczas prac poszukiwawczych. Wykonanie go ma na celu usunięcie warstwy gleby i odsłonięcie skały znajdującej się bezpośrednio pod nią. Po dokonaniu oględzin, wykonaniu dokumentacji fotograficznej i określonych badań oraz pobraniu próbek szurf musi zostać zasypany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃurf, AS: šurf

Wiktionary

# szurganiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) białystok. łobuziak

Wiktionary

# szurgot

1. głośny dźwięk, hałas wywołany tarciem dwóch powierzchni, zwłaszcza przy przesuwaniu czegoś, np. mebli po podłodze; szuranie;
2. przestarzałe, potocznie: łobuz, nicpoń, kobieta lekkich obyczajów

SJP.pl

# szuria

ogół osób bezmyślnie wyznających jakieś poglądy; szurostwo

SJP.pl

# szuriken

ostry metalowy pocisk do ręcznego miotania, np. w kształcie płaskiej kilkucentymetrowej gwiazdy; shuriken

SJP.pl

Shuriken (jap. 手裏剣 shuri-ken; dosłownie „ostrze ukryte w dłoni”') – rodzaj małej broni o ostrych krawędziach i różnym kształcie, służącej do rzucania we wroga, używanej między innymi przez agentów ninja.

Wikipedia

# szurka

potocznie: głosicielka teorii spiskowych

SJP.pl

# szurkowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Szurkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Poniec
- Szurkowo – przysiółek wsi Nowy Dwór w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Krzywiń

Wikipedia

# szurkowski

nazwisko

SJP.pl

# szurnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. szurać)

(1.1) przesunąć czymś z hałasem po jakiejś powierzchni

(1.2) pot. przen. zabrać coś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) pot. uciec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jacek szurnął butami przy wejściu.

(1.2) Jacek bez ceregieli szurnął sobie jabłko ze straganu.

(2.1) Beacie wczoraj szurnął kot przez niedomknięte drzwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃurnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: šurnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuranie n., szurnięcie n.

czas. szurać ndk.

przym. szurnięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) uciec, pierzchnąć, zrejterować; eufem. wycofać się na z góry upatrzone pozycje; pot. zwiać, prysnąć, czmychnąć, smyrgnąć, dać dyla, dać drapaka, dać nogę, wziąć nogi za pas, pokazać pięty, pokazać plecy; posp. spieprzyć; reg. pozn. ućknąć.; stpol. dernąć

Wiktionary

# szurnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szurnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szurnąć, szurać

przym. szurnięty

Wiktionary

# szurnięty

potocznie: niespełna rozumu; niemądry, nienormalny, stuknięty

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: szurnąć

przymiotnik jakościowy

(2.1) pot. przen. pejor. niespełna rozumu, szalony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuranie n., szurnięcie n.

czas. szurać ndk., szurnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kopnięty, niedorobiony, nienormalny, niespełna rozumu, stuknięty, walnięty; wulg. jebnięty wulg. pierdolnięty, wulg. pieprznięty, wulg. popieprzony, wulg. popierdolony

Wiktionary

# szurofoliarz

pejoratywnie: osoba wierząca w teorie spiskowe, pseudonaukowe, zjawiska paranormalne itp.; foliarz, szur, szurysta

SJP.pl

# szurostwo

potocznie:
1. bezmyślne wyznawanie jakichś poglądów; szuryzm;
2. ogół osób bezmyślnie wyznających jakieś poglądy; szuria

SJP.pl

# szurowski

→ szur (szurysta); szurski

SJP.pl

# szurpaty

chropowaty, szorstki, kostropaty

SJP.pl

# szurpek

rodzaj mchów z rzędu szurpkowców

SJP.pl

Szurpek (Orthotrichum Hedw.) – rodzaj mchów należący do rzędu szurpkowców, który obejmuje mchy rosnące głównie w zbitych, poduszkowatych darniach na skałach lub na korze drzew.

Wikipedia

# szurpkowate

rodzina mchów z rzędu szurpkowców

SJP.pl

# szurpkowce

rząd mchów z klasy prątników

SJP.pl

# szurski

→ szur (szurysta); szurowski

SJP.pl

# szuru-buru

wykrzyknik naśladujący odgłos szurania; szurum-burum

SJP.pl

wykrzyknik onomatopeiczny

(1.1) dźwięk. naśladujący odgłos szurania lub tarcia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szur; war. szurum-burum

Wiktionary

# szurum-burum

1. zamieszanie, zamęt;
2. wykrzyknik naśladujący odgłos szurania; szuru-buru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. rozgardiasz

wykrzyknik onomatopeiczny

(2.1) dźwięk. naśladujący odgłos szurania lub tarcia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, zamęt, zamieszanie; przest. kweres; pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, urwanie głowy

(2.1) szur; war. szuru-buru

Wiktionary

# szurysta

pejoratywnie: osoba o skrajnych poglądach, głosząca teorie spiskowe; szur, foliarz, szurofoliarz

SJP.pl

# szuryzm

potocznie: bezmyślne wyznawanie jakichś poglądów; szurostwo

SJP.pl

# szurza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. brat żony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dawni Polacy zwali brata żony nie szwagrem, ale szurzą lub szurzym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃuʒa, AS: šuža

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwagier, szurzy, szurzyn

Wiktionary

# szurzy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. krewny, powinowaty

(1.2) śrpol. szwagier

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szurzyna ż.

Wiktionary

# szurzyn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat żony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) surzy, szurza

Wiktionary

# szurzyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona brata żony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szurzy m.

Wiktionary

# szus

1. szybki zjazd na nartach prosto w dół;
2. potocznie: szybki ruch w jakimś kierunku, wykonany np. w czasie jazdy lub biegu;
3. dawniej: eksces, wybryk, wyskok

SJP.pl

# szusblech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mot. błotnik

Wiktionary

# szusnąć

potocznie: dać susa; szybko się przesunąć, przemieścić; szustnąć

SJP.pl

# szuśnięcie

potocznie: dać susa; szybko się przesunąć, przemieścić; szustnąć

SJP.pl

# szusować

zjeżdżać szusem na nartach

SJP.pl

# szusowy

→ szus (szybki zjazd)

SJP.pl

# szustać

potocznie: dawać susa, susy; szybko się poruszać

SJP.pl

# szustak

nazwisko

SJP.pl

# szustakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szuster

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Szuster (1931, Kraków – 2008), specjalista w dziedzinie hydrotechniki i mechaniki płynów
- Anna Szuster-Kowalewicz (* 1955), polska psycholog, doktor habilitowany, pracownik naukowy
- Edward Szuster (1918, Genewa – 2011, Łódź), polski prozaik oraz autor widowisk
- Konrad Szuster (* 1984), polski lekkoatleta specjalizujący się w rzucie dyskiem
- Krystian Szuster (* 1963, Chorzów), polski piłkarz, pomocnik
- Marcin Szuster (* 1971), polski tłumacz
- Ryszard Szuster, działacz sportowy, z wykształcenia politolog
- Ryszard Szuster (* 1928), generał brygady Milicji Obywatelskiej, szef Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych

Wikipedia

# szustnąć

potocznie: dać susa; szybko się przesunąć, przemieścić; szusnąć

SJP.pl

# szuszalewo

Szuszalewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Dąbrowa Białostocka.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# szuszczeć

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szeleścić

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. trzeć

Wiktionary

# szuszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szuszwol

1. regionalnie: człowiek brudny; brudas, obdartus;
2. środowiskowo: wrogi bojownik z Iraku lub Afganistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. brudas, obdartus, człowiek zaniedbany

(1.2) wojsk. pogard. tubylec z Iraku lub Afganistanu, często wrogi bojownik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziołeś gu ? Wyglóndoł jak tyn szuszwol.

(1.1) Tutaj zawsze pętało się pełno miejscowych szuszwoli, którzy żyli z dnia na dzień. Wszyscy byli pijani, a niejeden potrafił i w mordę dać dziewczynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szuszwolski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) glajdus, nadrach, opypłaniec, opypłus, opyprus, ślumper

Wiktionary

# szut

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Poznań. miał węglowy

(1.2) poznań. coś drobnego

(1.3) gw-pl|Poznań. bilon, drobne pieniądze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przywieźli mi wyngle, i patrz pani półowa szutu.

(1.1) Dawni to buł wyngiel nie to, co teroz, taki szut.

(1.2) Ciemnia zbita z desek i łóżko wśród zwałów szutu to już paranoja.

(1.3) Zjedli my, chce płacić a tu w kieszyni, psiakrync, sóm szut.

Wiktionary

# szuta

nazwisko

SJP.pl

# szuter

kruszywo z drobno tłuczonego kamienia, używane głównie na nawierzchnie dróg i jako dodatek do betonów; tłuczeń, szaber

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. tłuczeń, żwir, gruz

Wiktionary

Kruszywo – materiał sypki pochodzenia organicznego lub mineralnego, stosowany głównie do produkcji zapraw budowlanych i betonów oraz do budowy dróg.

Ze względu na sposób pozyskania rozróżnia się następujące kruszywa:

- Kruszywa naturalne – kruszywa pochodzenia mineralnego, rozdrobnione w wyniku erozji skał lub uzyskiwane przez mechaniczne rozdrobnienie skał litych, występujące w przyrodzie w postaci luźnych okruchów skalnych. Mogą być uszlachetniane w wyniku przesiewania i płukania (usuwanie zanieczyszczeń pylistych – ziaren wielkości do 0,05 mm). Można pozyskać je przez wydobycie z dna rzek, jezior lub kopalni piasku i żwiru, gdzie metodą odkrywkową pozyskuje się potrzebny materiał. Kruszywa naturalne dzielą się na:
  - żwirowe
  - łamane - otrzymywane się przez mechaniczne rozdrobnienie skał.
- Kruszywa sztuczne:
  - pochodzenia mineralnego, uzyskane w wyniku termicznej bądź innej modyfikacji odpowiadają kruszywom sztucznym według PN-86/B-23006;
  - kruszywa z recyklingu – pochodzenia mineralnego, uzyskiwane w wyniku przeróbki nieorganicznych materiałów, uprzednio stosowanych w budownictwie.

Wikipedia

# szutkowski

nazwisko

SJP.pl

# szutowicz

nazwisko

SJP.pl

# szutro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Lwów. kapelusz

Wiktionary

# szutrowisko

obszar, zwykle na brzegach rzek, pokryty szutrem zmieszanym z mułem i piachem

SJP.pl

# szutrówka

Szutrówka lub Sutrówka (749 m) – szczyt w głównej grani Pieninek w Pieninach Właściwych.

Góra położona jest w zachodniej części Pieninek, pomiędzy Bajków Groniem (716 m) a Ociemnym Wierchem (740 m). W południowym kierunku do Pienińskiego Potoku opada z niego krótka grzęda, w dolnej części zakończona Białymi Skałami. Północne zbocza są dość łagodne. Na północ odbiega ze szczytu boczny grzbiet kulminujący na Łupisku (659 m), następnie opadający do doliny Krośnicy, ku północnemu wschodowi biegnie zaś grzbiet Wudyki z Zimną Skałą (612 m) opadający do doliny Dunajca. Partie szczytowe porasta las, jednak nieco niżej stoki pokrywają liczne polany – na wschód od szczytu znajduje się Kurnikówka, od której na północ leży polana Pieninki, natomiast na wspomnianym bocznym grzbiecie – między innymi Stolarzówka.

Wikipedia

# szutrowy

przymiotnik od: szuter

SJP.pl

# szuwaks

1. dawniej: czarna pasta do butów; szwarc;
2. dawniej: czarna farba do wąsów lub włosów;
3. środowiskowo: amfetamina; amfa, biel;
4. środowiskowo: marihuana; marycha, trawka, gandzia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. czarna pasta do butów

(1.2) slang. amfetamina

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃuvaks, AS: šuvaks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuwaksowanie n.

czas. szuwaksować

Wiktionary

# szuwaksować

dawniej: nacierać buty szuwaksem (czarną pastą); szwarcować

SJP.pl

# szuwaksowaty

przypominający kolorem szuwaks (czarną pastę do butów)

SJP.pl

# szuwaksowy

→ szuwaks

SJP.pl

#### Patrz:

szuwaks

# szuwar

zbiorowisko roślinne, złożone z wysokich przeważnie jednoliściennych roślin np. trzcin, sitowi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. zarośla okalające brzegi jeziora, mokradła

(1.2) biol. strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;

(1.3) biol. formacja ekologiczna roślin wodno-błotnych

Wiktionary

Szuwar – strefa roślin przybrzeżnych (helofitów), występujących w litoralu jezior, rzek i wód przejściowych oraz ich dolinach. Wyróżnia się szuwar niski (bliżej brzegu), na który składają się głównie turzyce, oraz szuwar wysoki (budowany przez np. trzcinę, pałkę szerokolistną, oczeret jeziorny).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃuvar, AS: šuvar

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szuwarowy

Wiktionary

# szuwarowy

przymiotnik od: szuwar

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od szuwar

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Różnorodność zbiorowisk wzbogaca obecność zbiorowisk szuwarowych, w miejscach w których utrzymuje się wysoki poziom wody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃuvaˈrɔvɨ, AS: šuvarovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szuwar mrz.

Wiktionary

# szułczyński

nazwisko

SJP.pl

# szw.

skrót od: szwedzki

SJP.pl

skrót

(1.1) = szwedzki

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) szwedz.

Wiktionary

# szwa

zredukowana samogłoska występująca w językach semickich i indoeuropejskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) fonet. średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem IPA4|ə.;

forma rzeczownika.

(2.1) rzad. D. lp. od szew

Wiktionary

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczanej w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoski bliskiej tej pozycji. Dla przykładu w ortografii języka angielskiego litera a w wyrazie about reprezentuje szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje wcale. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.

Wikipedia

# szwab

1. pogardliwie o Niemcu; szkop (Szkop), prusak, pluder, helmut, Szwab;
2. regionalnie: karaluch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Szwabii;

(1.2) pot. pejor. Niemiec

Wiktionary

Szwabowie (niem. Schwaben, staroniem. Suaben) – lud germański stanowiący pierwotnie część związku plemiennego Alamanów, mieszkańcy Szwabii, historycznego regionu leżącego w dzisiejszych południowych Niemczech, we wschodniej części kraju związkowego Badenia-Wirtembergia (dawna Wirtembergia i Hohenzollernsche Lande) (luteranie) oraz w zachodniej części Bawarii – obecnie Rejencja Szwabia (niem. Regierungsbezirk Schwaben) (katolicy).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy nazajutrz po bitwie notariusze królewscy zaczęli spisywać jeńców, okazało się, że byli wśród nich rycerze z całej Rzeszy, więc Bawarczycy, Łużyczanie, Szwabowie, Fryzowie, Turyńczycy, Sasi, Frankowie, Westfalczycy, Austriacy, Niemcy znad Renu, Pomorzanie i Inflantczycy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfap, AS: šfap

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwabia ż., szwab m., Szwabka ż.

przym. szwabski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szwab

Wiktionary

# szwabacha

rodzaj pisma gotyckiego

SJP.pl

Wikipedia

# szwabia

historyczna i etnograficzna kraina Niemiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Wiktionary

Szwabia (niem. Schwaben) – niemiecka kraina historyczna. Elementem wyróżniającym i spajającym Szwabię jest dialekt szwabski, określany też jako odrębny język.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfabʲja, AS: šfabʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwab m., Szwabka ż.

przym. szwabski

Wiktionary

# szwabić

potocznie: kłamać, zmyślać, oszukiwać; ściemniać, kantować, kręcić

SJP.pl

# szwabka

pogardliwie o Niemce; Szkopka (szkopka), Szwabka, prusaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. mieszkanka Szwabii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwabia ż., szwab mos, szwabina mos., szwabka ż.

:: fm. Szwab mos.

przym. szwabski

Wiktionary

# szwabowski

nazwisko

SJP.pl

# szwabski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią

(1.2) pot. pogard. niemiecki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na przykład Matylda, hrabianka toskańska, upatrzyła sobie na męża księcia szwabskiego, Welfa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfapsʲci, AS: šfapsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwabia ż., Szwab m., Szwabka ż., szwab m., szwabka ż.

Wiktionary

# szwaby

1. pogardliwie o Niemcu; szkop (Szkop), prusak, pluder, helmut, Szwab;
2. regionalnie: karaluch

SJP.pl

## Integralne części miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 14

- Szwaby – część miasta Przeworsk
- Szwaby – część miasta Skawina
- Szwaby – część wsi Jamno w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Łowicz
- Szwaby – część wsi Mikluszowice w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Drwinia
- Szwaby – część wsi Buczków w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Rzezawa
- Szwaby – część wsi Dębno w woj. małopolskim, w pow. brzeskim, w gminie Dębno
- Szwaby – część wsi Poręba Żegoty w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Alwernia
- Szwaby – część wsi Odwiśle w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce
- Szwaby – część wsi Głogoczów w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Myślenice
- Szwaby – część wsi Las w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Przeciszów
- Szwaby – część wsi Kurów w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Stryszawa
- Szwaby – część wsi Podstolice w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Wieliczka
- Szwaby – część wsi Świętoniowa w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Przeworsk
- Szwaby – część wsi Siennów w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Zarzecze

Wikipedia

# szwacz

mężczyzna zajmujący się zawodowo szyciem w szwalni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna, który zajmuje się szyciem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwalnia ż.

:: fż. szwaczka ż.

czas. szyć

Wiktionary

# szwaczka

1. kobieta zawodowo zajmująca się szyciem w szwalni;
2. dawniej: krawcowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo szyjąca w szwalni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szwaczka miała palce pokłute igłami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfat͡ʃka, AS: šfačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwalnia ż., szew m.

:: forma męska szwacz m.

przym. szwalniczy, szwalny

czas. szyć

Wiktionary

# szwaczuszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. żart. szwaczka

Wiktionary

# szwadron

1. dowodzony przez rotmistrza pododdział kawalerii, liczebnością równy kompanii piechoty;
2. potocznie: oddział wojskowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. pododdział kawalerii będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

Wiktionary

Szwadron – pododdział kawalerii będący odpowiednikiem kompanii w piechocie, baterii w artylerii. Dzielił się na plutony, a one z kolei na sekcje. Dowódcą szwadronu był zazwyczaj rotmistrz odpowiednik kapitana w innych rodzajach broni.

Podczas kampanii wrześniowej szwadron polskiej kawalerii liczył 111 żołnierzy (4 oficerów, 24 podoficerów i 83 szeregowych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marzyło się Jurkowi, że w Taszkiencie powita ich wojskowa orkiestra i szwadron ułanów na pięknych koniach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwadronista m., skwadron m.

:: zdrobn. szwadronik m.

przym. szwadronowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eskadron

Wiktionary

# szwadronik

zdrobnienie od: szwadron

SJP.pl

# szwadronowy

przymiotnik od: szwadron

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szwadronem, dotyczący szwadronu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwadron m.

Wiktionary

# szwagier

1. mąż siostry;
2. brat męża albo żony;
3. mąż szwagierki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) brat żony

(1.2) brat męża

(1.3) mąż siostry

(1.4) mąż szwagierki (siostry męża lub żony)

(1.5) żart. o mężczyźnie, który sypia z tą samą kobietą co inny mężczyzna

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój szwagier zawsze dbał o moją żonę, kiedy byli dziećmi.

(1.3) Potem wpadł szwagier Wojtek i opowiadał jak odwiedził specjalistę od szpiegowania.

(1.3) Dowiedziałem się, że moja siostra się zaręczyła, więc wkrótce będę miał nowego szwagra.

(1.4) Przyjechała do nas rodzina ze strony żony, szwagierka ze szwagrem i ich dzieci

(1.5) Ja też poznałem Jolkę w sensie biblijnym, więc jesteśmy szwagrami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfaɟɛr, AS: šfaǵer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szwagierek mos.

:: fż. szwagierka ż., szwagiereczka ż.

przym. szwagrowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. gwara. pan brat

(1.2) daw. dziewierz, daw. gwara. pan brat

(1.5) współkochanek, suchy szwagier

Wiktionary

# szwagierczak

nazwisko

SJP.pl

Zbigniew Szwagierczak (ur. 3 czerwca 1956) – polski kierowca wyścigowy. Wywalczył 19 tytułów Mistrza Polski (8) i Wicemistrza Polski (11) w wyścigach płaskich, górskich i rajdach samochodowych. Startował w zespołach fabrycznych krajowych i zagranicznych.

Wikipedia

# szwagiereczka

zdrobniale o szwagierce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szwagierka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃfaɟɛˈrɛt͡ʃka, AS: šfaǵerečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwagier, szwagierka

Wiktionary

# szwagierek

siostra współmałżonka

SJP.pl

# szwagierka

siostra współmałżonka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) siostra żony lub męża

(1.2) żona szwagra

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃfaˈɟɛrka, AS: šfaǵerka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwagier m., szwagiereczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. żołwica; daw. gwara. pani siostra, daw. gw-pl|Rzeszów, Kraków|świeść. (siostra żony), daw. gw-pl|Sandomierz|siostra mężowa. (siostra męża)

(1.2) szwagrowa

Wiktionary

# szwagierski

dawniej: szwagrowski

SJP.pl

# szwagrostwo

szwagier z żoną

SJP.pl

# szwagroszczak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Warszawa. szwagier

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój szwagroszczak otrzymał polecenie, że jak żona będzie w Ciechocinku naprawiać zdrowie, to on wtedy ma chawire odmalować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwagier

Wiktionary

# szwagrowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona szwagra

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃfaˈɡrɔva, AS: šfagrova

Wiktionary

# szwagrowski

→ szwagier

SJP.pl

#### Patrz:

szwagier

# szwagrowy

→ szwagier (dawniej); szwagierski (dawniej), szwagrowski

SJP.pl

# szwaj

nazwisko

SJP.pl

# szwaja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poznań. noga

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. stopa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebrałam szwaję. (nadwyrężyłam nogę)

(1.1) Ale masz krzywe szwaje. (ale masz krzywe giry, ale masz krzywe nogi).

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gira; zobacz też: noga

Wiktionary

# szwajc.

skrót od: szwajcarski

SJP.pl

skrót

(1.1) = szwajcarski

Wiktionary

# szwajcar

przestarzale: portier, odźwierny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Szwajcarii

(1.2) wojsk. członek Gwardii Szwajcarskiej

(1.3) hist. najemny żołnierz ze Szwajcarii

Wiktionary

Szwajcarzy – wspólnota państwowa wywodząca się z ludów galijskich, alamanowskich oraz reckich zamieszkujący głównie Szwajcarię, posługujący się czterema językami (uwzględniając odmiany lokalne): niemieckim (65%) francuskim (20%) włoskim (15%) oraz retoromańskim. Poza Szwajcarią mieszkają głównie we Francji, Niemczech, Włoszech, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Szwajcarzy wyznają głównie katolicyzm i protestantyzm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mało który Szwajcar zna wszystkie cztery oficjalne języki swojego państwa.

(1.2) Zakonnik zamienił parę słów ze Szwajcarem stojącym w Spiżowej Bramie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfajt͡sar, AS: šfai ̯car

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwajcar mos., Szwajcaria ż.

:: fż. Szwajcarka ż.

przym. szwajcarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Helweta

(1.2) gwardzista

(1.3) żołnierz

Wiktionary

# szwajcareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Szwajcarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwajcarka ż.

Wiktionary

# szwajcaria

1. państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Konfederacja Szwajcarska;
2. dzielnica Suwałk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

(1.2) człon obecny w nazwach wyróżniających się krajobrazowo obszarów

(1.3) geogr. park w Gliwicach;

Wiktionary

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (niem. Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft, fr. Suisse, Confédération suisse, wł. Svizzera, Confederazione Svizzera, romansz Svizra, Confederaziun Svizra) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązują szeroko stosowane formy demokracji bezpośredniej. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szwajcaria jest krajem zegarków, czekolady i serów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarʲja, AS: šfai ̯carʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwajcar m., Szwajcarka ż., szwajcar mos.

przym. szwajcarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Konfederacja Szwajcarska; poet. lub hist. Helwecja

Wiktionary

# szwajcarka

obywatelka Szwajcarii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Szwajcarii

Wiktionary

Szwajcarka – schronisko turystyczne w Polsce położone w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim w gminie Mysłakowice.

Nazwa związana jest ze znajdującym się tutaj schroniskiem PTTK „Szwajcarka”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Film opowiadał o miłości Szwajcarki do masajskiego wojownika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarka, AS: šfai ̯carka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwajcar mos., Szwajcaria ż.

:: fm. Szwajcar m.

przym. szwajcarski

Wiktionary

# szwajcarski

związany ze Szwajcarią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ticino to najdalej wysunięty na południe kanton szwajcarski. (z Wikipedii).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarsʲci, AS: šfai ̯carsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwajcaria ż., Szwajcar m., szwajcar m., Szwajcarka ż., szwajcarskość ż.

przym. proszwajcarski, antyszwajcarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. poet. helwecki, helwetycki

Wiktionary

# szwajcarsko-polski

dotyczący Szwajcarii i Polski

SJP.pl

# szwajcarskość

→ szwajcarski

SJP.pl

#### Patrz:

szwajcarski

# szwajcowski

nazwisko

SJP.pl

# szwajdych

nazwisko

SJP.pl

# szwajkowski

nazwisko

SJP.pl

# szwajsfus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. med. grzybica stóp

Wiktionary

# szwajsować

gwarowo: spawać; szwejsować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. spawać

Wiktionary

# szwalnia

duży zakład krawiecki lub dział fabryki odzieżowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład zajmujący się obróbką tkanin; pomieszczenie pełniące funkcję takiego zakładu lub miejsce, w którym się szyje;

Wiktionary

Szwalnia – obecnie zakład krawiecki lub budynek, pomieszczenie przeznaczone do produkcji odzieży z tkanin i innych wyrobów włókienniczych. Wyposażone w maszyny szwalnicze. Często szwalnia wchodzi w skład wydziału wykończalni zakładu włókienniczego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odebrałem swój garnitur ze szwalni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szycie n., szwaczka ż., szew m., szwacz mos.

czas. szyć

przym. szwalny

Wiktionary

# szwalnictwo

szycie na skalę przemysłową

SJP.pl

# szwalniczy

→ szwalnia, np. zakład szwalniczy

SJP.pl

# szwalność

cecha nici przeznaczonych do szycia na maszynach szwalniczych

SJP.pl

# szwalny

przeznaczony do szycia, np. nici szwalne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) kraw. dotyczący szycia, służący do szycia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proces tworzenia ściegu wiąże się z warunkami pracy nici szwalnej, gdyż ciągłe podnoszenie wydajności maszyn i ich szybkości powoduje, że nić jest najsłabszym i najbardziej zawodnym elementem procesu […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwalnia ż., szwaczka ż., szew mrz.

przym. szwalniczy

Wiktionary

# szwamka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. gąbka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bierz tę szwamkę i idź się myć!

Wiktionary

# szwank

strata, poniesiona krzywda, ujma, uszczerbek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. krzywda, ujma, uszkodzenie, strata

(1.2) daw. cięcie, uderzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Boję się, żebyś z żalu na zdrowiu szwanku nie poniosła.

(1.2) Począł umykać do swojej godpody, lecz dościgniony, (…) po wielu odebranych szwankach, tamże zabity poległ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfãŋk, AS: šfãŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szwankować

Wiktionary

# szwankować

psuć się, nie działać jak należy

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pot. źle funkcjonować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwank m.

Wiktionary

# szwarc

dawniej: czarna pasta do butów; szuwaks

SJP.pl

Osoby o nazwisku Szwarc:

- Andrzej Jan Szwarc – polski prawnik karnista, nauczyciel akademicki, sędzia Trybunału Stanu
- Andrzej Stanisław Szwarc – polski historyk
- Andrzej Witold Szwarc – polski prawnik
- Bronisław Szwarc – polski lekkoatleta i działacz sportowy
- Juliusz Hibner (właśc. Dawid Szwarc) – polski działacz komunistyczny, oficer i urzędnik państwowy
- Halina Szwarc – polska działaczka podziemia i lekarz
- Henri Szwarc – francuski brydżysta
- Ilona Szwarc – polska fotograficzka
- Jeannot Szwarc – amerykański reżyser filmowy i telewizyjny
- Jan Szwarc – polski polityk, samorządowiec i nauczyciel, poseł na Sejm
- Jerzy Szwarc – polski pilot
- Jewgienij Szwarc – rosyjski pisarz, autor baśni teatralnych
- Krzysztof Szwarc – polski demograf i ekonomista
- Lew Szwarc – radziecki kompozytor muzyki filmowej
- Marek Szwarc – polski projektant, fotograf, kompozytor, producent telewizyjny, autor scenariuszy i muzyki
- Marek Szwarc – żydowski malarz i rzeźbiarz
- Michael Szwarc – polsko-żydowskie chemik
- Marian Szwarc – polski oficer żeglugi śródlądowej, twórca prawa wodnego, egzaminator
- Stanisław Szwarc – polski malarz, litograf
- Stanisław Szwarc-Bronikowski – polski publicysta, podróżnik i filmowiec
- Stefan Szwarc – polski aktor filmowy

Wikipedia

# szwarccharakter

potocznie:
1. osoba o złym, czarnym charakterze;
2. aktor grający taką postać

SJP.pl

# szwarcenowo

Szwarcenowo (niem. Schwarzenau) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Biskupiec, nad jeziorem Trupel.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Celnej „Szwarcenowo” a następnie placówka Straży Granicznej I linii „Szwarcenowo”.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Wikipedia

# szwarcgelber

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. lojalista austriacki z okresu zaborów

Wiktionary

# szwarcować

1. potocznie: przewozić nielegalnie, zwykle przez granicę;
2. dawniej: nacierać buty szwarcem (czarną pastą); szuwaksować

SJP.pl

# szwarcowy

→ szwarc; szuwaksowy

SJP.pl

# szwarcwald

pasmo górskie w Niemczech; Schwarzwald

SJP.pl

Schwarzwald („czarny las”, Szwarcwald, „Selva Negra”) – zrębowe pasmo górskie w południowo-zachodnich Niemczech rozciągające się od południowego krańca do środka Badenii-Wirtembergii na długości około 160 km – od Waldshut-Tiengen na samym południu do Pforzheim na północy.

Wikipedia

# szwarcwaldzki

przymiotnik od: Szwarcwald

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Schwarzwaldem (Szwarcwaldem), dotyczący Schwarzwaldu (Szwarcwaldu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Schwarzwald mrz., Szwarcwald mrz.

Wiktionary

# szwargolić

potocznie: mówić po niemiecku; szprechać, szwargotać

SJP.pl

# szwargot

niezrozumiała, nieprzyjemnie brzmiąca mowa w obcym języku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. niezrozumiała, nieprzyjemnie brzmiąca mowa, zwłaszcza w języku niemieckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwargotanie n., zaszwargotanie n.

czas. szwargotać ndk., zaszwargotać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwargotanie

Wiktionary

# szwargotać

1. mówić w niezrozumiałym języku;
2. mówić po niemiecku; szwargolić, szprechać

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) mówić niezrozumiale w obcym języku, zwłaszcza niemieckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwargot mrz., szwargotanie n., zaszwargotanie n.

czas. zaszwargotać dk.

Wiktionary

# szwargotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. niezrozumiała mowa w obcym języku, zwłaszcza niemieckim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwargot mrz., zaszwargotanie n.

czas. szwargotać ndk., zaszwargotać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szwargot

Wiktionary

# szwarny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. ładny, przystojny, urodziwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jezderkusie! Ale sie z Achima zrobił szwarny synek.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|gryfny, wyzgerny.

Wiktionary

# szwałek

nazwisko

SJP.pl

# szwecja

państwo w Europie ze stolicą w Sztokholmie; Królestwo Szwecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

(1.2) geogr. wieś koło Wałcza, miejsce spływów kajakowych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szwecja jest krajem europejskim leżącym w Skandynawii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfɛt͡sʲja, AS: šfecʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwed mrz., Szwedziak mos., Szwed mos., Szwedka ż., szwedzkość ż., szwedka ż., szwedzki mrz.

przym. szwedzki

przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Szwecyjo.

Wiktionary

# szwecki

nazwisko

SJP.pl

# szwecyjo

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Szwecja

Wiktionary

# szwed

1. klucz nastawny;
2. dawniej, gwarowo: duża skwarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Wiktionary

- Szwed – człowiek narodowości szwedzkiej
- Szwed – część wsi Kadzidło
- Aleksander Szwed – polski polityk
- Aleksandra Szwed – aktorka
- Dariusz Szwed – przewodniczący partii Zieloni 2004
- Franciszek Szwed – działacz polskiego ruchu narodowego
- Paweł Szwed – aktor
- Rafał Szwed – piłkarz grający na pozycji obrońcy, jednokrotny reprezentant Polski
- Stanisław Szwed – działacz samorządowy i poseł na sejm w latach 1938-39
- Stanisław Szwed – poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III i V kadencji
- Tadeusz Szwed – fotograf, fotoreporter prasowy
- Tomasz Szwed – piosenkarz country
- Wasyl Szwed
- Władysław Szwed
- Zdzisław Szwed – samorządowiec
- Zuzanna Szwed – łyżwiarka figurowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja siostra wyszła za mąż za Szweda i przeprowadziła się do Sztokholmu.

(1.1) Jako człek rycerski, który się niegdyś żołnierskiem rzemiosłem parał, wiem, że Szwedzi w obliczu nieprzyjaciela musieli gęste ponad Wisłą popostawiać straże.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfɛt, AS: šfet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szwecja ż., szwedzki m., szwedy nmos., szwedka ż.

:: fż. Szwedka ż.

przym. szwedzki

przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

# szweda

1. klucz nastawny;
2. dawniej, gwarowo: duża skwarka

SJP.pl

- Szweda – nazwisko
- Konrad Szweda (1912–1988) – ksiądz rzymskokatolicki, publicysta, więzień obozów koncentracyjnych
- Piotr Szweda (1933–2008) – generał dywizji Wojska Polskiego
- Bogdan Szweda (1967–2019) – polski muzyk bluesowy, gitarzysta, wokalista i kompozytor
- Bernard Szweda (ur. 1951) – polski polityk, samorządowiec, przedsiębiorca, poseł
- Paweł Szweda (ur. 1953) – polski lekkoatleta, średniodystansowiec, medalista mistrzostw Polski
- Wiesław Szweda (ur. 1954) – polski polityk, ekonomista, poseł
- Katarzyna Szweda (ur. 1990) – polska poetka i tłumaczka
- Andrzej Szweda-Lewandowski (ur. 1972) – polski biolog, leśnik i urzędnik państwowy

Wikipedia

# szwederowo

Szwederowo (Sweiderowo – 1789, Schwedenberg – 1818, Schwederowo – 1860, Schwedenhöhe) – jednostka urbanistyczna (osiedle) miasta Bydgoszczy, położona w jego południowej części, granicząca z bydgoskim miastem lokacyjnym, druga po Fordonie pod względem liczby mieszkańców.

Wikipedia

# szwedka

potocznie:
1. kula ortopedyczna z podparciem na łokieć;
2. rodzaj kurtki z ortalionu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Wiktionary

Szwedka – potok (również rzeka) w woj. małopolskim przebiegający przez gminy Ryglice oraz Tuchów. Ma długość 22,52 km i zlewnię o powierzchni 72,95 km². Szwedka jest prawobrzeżnym dopływem Białej Tarnowskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Farerskie kobiety urodą przypominają Szwedki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfɛtka, AS: šfetka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwedzki m., Szwecja ż., szwedka ż.

:: fm. Szwed m.

przym. szwedzki

przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

# szwedkowicz

nazwisko

SJP.pl

# szwedowski

nazwisko

SJP.pl

Szwedowski, Szwedowska – polskie nazwisko które w Polsce nosi ok. 351 mężczyzn i 398 kobiet (stan na listopad 2011)..

Znane osoby noszące to nazwisko:

- Henryk Szwedowski (ur. 1901, zm. 1946) – polski pilot wojskowy,
- Karol Szwedowski (ur. 1889, zm. 1941) – dyplomowany mistrz budowlany, pracownik kontraktowy na Westerplatte, jeden z cywilnych obrońców tej placówki w 1939,
- Krzysztof Szwedowski (ur. 1965) – były wiceprezes Najwyższej Izby Kontroli,
- Sławomir Szwedowski (ur. 1928, zm. 21 marca 2000) – polski ekonomista, profesor Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk,
- Stefan Szwedowski (ur. 26 grudnia 1891 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 27 maja 1973 w Warszawie) – działacz związkowy i syndykalistyczny, uczestnik powstania warszawskiego.

Wikipedia

# szwedy

damskie spodnie charakteryzujące się szerokimi nogawkami i wysokim stanem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. odzież. spodnie z prostymi, szerokimi nogawkami

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Szwedy – część wsi Wyczółki w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Piszczac
- Szwedy – część wsi Wilcza Wola w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Dzikowiec
- Szwedy – wieś w woj. podkarpackim, w pow. niżańskim, w gminie Jarocin
- Szwedy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Słupia Konecka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie lubię szwedów, wolę dzwony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfɛdɨ, AS: šfedy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwedzki mrz., Szwed mos., Szwedziak mos., szwedka ż., Szwedka ż., szwedzkość ż.

przym. szwedzki

przysł. szwedzko

Wiktionary

# szwedziak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Warszawa. Szwed

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szwedziak przywiezie klamoty, a ja nie mam dla niego forsy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwed mrz., Szwecja ż., Szwed mos., Szwedka ż., szwedka ż., szwedy nmos., szwedzki m.

przym. szwedzki

przysł. po szwedzku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Szwed

Wiktionary

# szwedzki

związany ze Szwecją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Szwecji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szwedzcy nauczyciele przebywają w naszym kraju na zaproszenie jednego z liceów poznańskich.

(2.1) W Szwecji mówi się po szwedzku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfɛt͡sʲci, AS: šfecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwedy nmos., szwed mrz., Szwedziak mos., Szwecja ż., Szwed mos., Szwedka ż., szwedka ż., szwedzkość ż.

przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

# szwedzko

przysłówek

(1.1) na sposób szwedzki, po szwedzku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pisarka nosiła po mężu szwedzko brzmiące nazwisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwedy nmos., szwedzki mrz., Szwecja ż., Szwed mos., szwed mrz., Szwedka ż., szwedka ż., szwedzkość ż.

przym. szwedzki

przysł. po szwedzku

Wiktionary

# szwedzko-polski

dotyczący Szwecji i Polski

SJP.pl

# szwedzkojęzyczny

1. posługujący się językiem szwedzkim;
2. napisany w języku szwedzkim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem szwedzkim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem szwedzkim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem szwedzkim

(1.3) spisany, stworzony w języku szwedzkim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) We wtorek napłynęła tu dobra wiadomość - z Wysp Alandzkich, autonomicznego regionu kraju zamieszkanego przez ludność szwedzkojęzyczną, wyruszył do Helsinek transport żywności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃfɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: šfeckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# szwedzkość

→ szwedzki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co szwedzkie; szwedzki charakter czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

szwedzki

#### Powiązane:

rzecz. szwedy nmos., szwedzki mrz., Szwecja ż., Szwed mos., szwed mrz., Szwedka ż., szwedka ż.

przym. szwedzki

przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

# szwej

potocznie: żołnierz zasadniczej służby wojskowej

SJP.pl

# szweja

ryba z rodziny karpiowatych, żyjąca w wodach stojących i rzekach zachodniej Europy; piekielnica

SJP.pl

Piekielnica, szweja, bystrzanka (Alburnoides bipunctatus) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).

Wikipedia

# szwejk

1. bohater powieści Jaroslava Haška "Przygody dobrego wojaka Szwejka (podczas wojny światowej)";
2. człowiek niepozorny, chroniący się przed biurokracją sprytem i szyderstwem

SJP.pl

Józef Szwejk (cz. Josef Švejk) – postać fikcyjna, główny bohater antywojennej powieści czeskiego pisarza Jaroslava Haška Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej i jej licznych ekranizacji.

Szwejk – żołnierz Armii Austro-Węgier – jest symbolem postawy antymilitarnej i antywojennej, niepozornym człowiekiem potrafiącym bronić się przed cesarsko-królewską biurokracją dzięki swemu sprytowi i umiejętności szyderstwa.

Wikipedia

# szwejkowski

nazwisko

SJP.pl

# szwejsować

gwarowo: spawać; szwajsować

SJP.pl

# szwelice

Szwelice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Karniewo.

Wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie makowskim ziemi różańskiej województwa mazowieckiego. W 1785 roku wchodziła w skład klucza czarnostowskiego biskupstwa płockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# szwendać

szwendać się - chodzić, jeździć w różne miejsca bez celu; wałęsać się, włóczyć się

SJP.pl

# szwendanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szwendać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szwendać się ndk., poszwendać się dk.

Wiktionary

# szwendanina

potocznie: szwendanie się

SJP.pl

# szwenk

szybki obrót kamery filmowej

SJP.pl

Szwenk (z niem. schwenken „odchylać, wywijać, zmieniać kierunek”) – zwrot używany w żargonowej terminologii filmowej.

- Jest to ruch kamerą, najczęściej najazd, odjazd, panorama lub np. ruch prowadzący do rozmazania obrazu.
- W żargonie operatorów może również oznaczać filmowanie kamerą „z ręki”.
- „Szwenkrączka” to także nazwa rączki głowicy statywu, na której zamontowana jest kamera, umożliwiająca operatorowi wykonywanie pożądanego ruchu.

Wikipedia

# szwenkier

asystent kamerzysty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) operator kamery filmowej

Wiktionary

Operator kamery, drugi operator, potocznie szwenkier (od szwenk) lub kamerzysta – najbliższy współpracownik operatora filmowego, pod jego kierownictwem własnoręcznie obsługujący kamerę.

Wikipedia

# szwert

szwerta; ruchoma deska lub płyta opuszczana do wody przez szparę w kilu łodzi żaglowej w celu powiększenia bocznego oporu wody

SJP.pl

Miecz nazywany dawniej też szwert lub szwerta – ruchomy płat nośny, element konstrukcyjny żaglowych jednostek pływających. Dzięki swoim własnościom hydrodynamicznym umożliwiający żeglugę kursami ostrymi. Zadaniem miecza jest ograniczanie znoszenia bocznego (dryfu) jednostki przy wietrze innym niż prosto z rufy.

Wikipedia

# szwerta

szwert; ruchoma deska lub płyta opuszczana do wody przez szparę w kilu łodzi żaglowej w celu powiększenia bocznego oporu wody

SJP.pl

Miecz nazywany dawniej też szwert lub szwerta – ruchomy płat nośny, element konstrukcyjny żaglowych jednostek pływających. Dzięki swoim własnościom hydrodynamicznym umożliwiający żeglugę kursami ostrymi. Zadaniem miecza jest ograniczanie znoszenia bocznego (dryfu) jednostki przy wietrze innym niż prosto z rufy.

Wikipedia

# szwestera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. siostra

Wiktionary

# szweykowski

nazwisko

SJP.pl

# szwiec

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. śrpol. szewc

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfʲjɛt͡s, AS: šfʹi ̯ec

Wiktionary

# szwieciech

imię męskie

SJP.pl

# szwigermatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. teściowa

Wiktionary

# szwigerojciec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. teść

Wiktionary

# szwigrowie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teściowie

Wiktionary

# szwindel

przekręt, oszustwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. nieuczciwy interes

Wiktionary

Szwindel (ang. Swindle) – kanadyjsko-amerykańska komedia przygodowa z 2013 roku, napisana przez Eric Freisera, Billa Motza i Boba Rotha oraz wyreżyserowana przez Jonathana Judge'a. Wyprodukowany przez Pacific Bay Entertainment i Nickelodeon Productions. Film jest luźno oparty na podstawie książki Gordona Kormana Swindle wydanej w 2008 roku. Główne role w filmach zagrali Noah Crawford, Chris O’Neal, Jennette McCurdy, Noah Munck, Ariana Grande i Ciara Bravo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakiś w tym szwindel, mój panie, musi być.

(1.1) Żył w świecie, w którym oszustwa, podstępne bankructwa, plajtaajty, wszelkiego rodzaju szwindle, wyzysk – były chlebem codziennym, wszyscy się tym łakomie karmili (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃfʲĩndɛl, AS: šfʹĩndel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwindlowanie n.

:: zdrobn. szwindelek m.

czas. szwindlować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cygaństwo, granda, kanciarstwo, kancik, kant, krętactwo, krętanina, macherka, macherstwo, machloja, machlojka, matactwo, oszustwo, przekręt, przewałka, przewalanka, szacherka, szachrajstwo, szalbierstwo, szarlataństwo, szarlataneria, szwindelek

Wiktionary

# szwindelek

zdrobnienie od: szwindel

SJP.pl

# szwindlarz

ten, kto robi szwindle; oszust, szachraj

SJP.pl

# szwob

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pogard. szwab, szkop

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ent. czarny karaluch

Wiktionary

# szwoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. krawcowa

Wiktionary

# szwoleżer

1. francuski żołnierz lekkiej kawalerii od XVI do XIX wieku;
2. polski żołnierz kawalerii w okresie międzywojennym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polski żołnierz gwardii pod dowództwem Napoleona

Wiktionary

Szwoleżerowie, lekkokonni (z fr. chevau-légers, od cheval – koń i léger – lekki) – formacja wojskowa lekkiej kawalerii. Jako pierwszy ten rodzaj wojska wyodrębnił Ludwik XII Walezjusz w 1498 roku.

Wikipedia

# szwong

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rozpęd

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szwóngować ndk.

Wiktionary

# szwóngować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. działać, funkcjonować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szwóng m.

Wiktionary

# szwung

gwarowo, potocznie: zapał, entuzjazm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pęd, zapał, energia do działania

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) werwa

Wiktionary

# szwy

1. chirurgiczny sposób opatrzenia rany;
2. miejsce złączenia nićmi kawałków tkaniny;
3. miejsce zespolenia dwóch kości tkanką łączną;
4. połączenie brzegów przedmiotów metalowych poprzez spawanie lub nitowanie

SJP.pl

# szwyc

krowa hodowana na terenach alpejskich

SJP.pl

# szwyćcy

zaimek nieokreślony, odpowiadający rodzajowi męskoosobowemu

(1.1) stpol. wszyscy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Amen tako Bog daj, / Bychom szli szwyćcy w raj.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wszyscy

Wiktionary

# szwyce

krowa hodowana na terenach alpejskich

SJP.pl

Brown Swiss (Braunvieh) – rasa bydła ogólnoużytkowego, pochodząca ze Szwajcarii. Charakteryzuje się jednolicie brązowym umaszczeniem o różnych odcieniach.

Wysokość w kłębie buhajów wynosi 146-155 cm (średnio 150 cm), a krów - 135-139 cm (średnio 137 cm). Obwód klatki piersiowej buhajów wynosi 246 cm, a krów - 204 cm. Masa ciała buhajów wynosi 950-1100 kg, a krów - 550-720 kg.

Wikipedia

# szwycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Schwyzem, dotyczący Schwyzu, pochodzący ze Schwyzu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Schwyz mrz., szwyc mzw.

Wiktionary

# szwylówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kubek z wodą do wytwarzania pary przez polanie gorących rusztów w piekarni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃfɨˈlufka, AS: šfylufka

Wiktionary

# szwyncka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wagary

Wiktionary

# szyb

1. w budownictwie: obudowany lub nieobudowany pionowy kanał, w którym porusza się dźwig; szacht windowy, wieża wyciągowa;
2. w górnictwie: pionowe lub pochyłe wyrobisko, prowadzące z powierzchni do złoża w głąb ziemi, wyposażone w różnego rodzaju urządzenia do opuszczania i wywożenia na powierzchnię górników, wydobywania kopalin, odwadniania złoża, przewietrzania kopalni itp.; szacht;
3. w górnictwie: otwór wiertniczy przygotowany do wydobywania ropy naftowej (szyb naftowy) lub do eksploatacji gazu ziemnego (szyb gazowy); odwiert;
4. w technice: wnętrze wielkiego pieca hutniczego; szacht;
5. dawniej: kopalnia;
6. dawniej: latawiec (zabawka dziecięca);
7. dawniej: lecenie, latanie; lot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

(1.2) górn. szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac

(1.3) pionowa komora grzejna pieca

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: szyba

Wiktionary

- szyb (górnictwo)
- szyb (w budynkach)
- szyb naftowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨp, AS: šyp

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szybowy

rzecz. szybowy mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) daw. szachta

Wiktionary

# szyba

płyta ze szkła przymocowywana do ramy lub uchwytu, wstawiana zwykle w okno lub drzwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płyta ze szkła;

Wiktionary

Szyba – przezroczysta tafla, zwykle szklana, przymocowana do ramy lub uchwytu. Najczęściej umieszczana w oknie bądź w drzwiach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Razem z tatą robiłem ramki do szyb.

(1.1) Jadąc wczoraj samochodem przez Warszawę podziwiałem jej uroki tylko przez szybę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨba, AS: šyba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szybka ż., szybeczka ż.

przym. szybowy

Wiktionary

# szybalski

nazwisko

SJP.pl

# szybciej

stopień wyższy od przysłówka: szybko

SJP.pl

# szybciuteńki

zdrobnienie od: szybki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: szybki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨpʲt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: šypʹćutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szybki, szybciutki

przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

temsłow. szybko-

Wiktionary

# szybciutki

zdrobnienie od: szybki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: szybki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zgłoszeń było podobno tak wiele, że ich liczba groziła paraliżem policji, więc państwo wykazało się sprawnością legislacyjną i szybciutka nowela ustawy już obowiązuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨpʲˈt͡ɕutʲci, AS: šypʹćutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szybki, szybciuteńki

przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

temsłow. szybko-

Wiktionary

# szybeczka

zdrobnienie od: szyba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szybka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɛt͡ʃka, AS: šybečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyba ż., szybka ż.

przym. szybowy

Wiktionary

# szybenicki

przymiotnik od: Szybenik (miasto w Chorwacji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szybenikiem, dotyczący Szybeniku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szybenik mrz.

Wiktionary

# szybenik

miasto w Chorwacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Chorwacji, w środkowej Dalmacji;

Wiktionary

Szybenik (chorw. Šibenik, wł. Sebenico, niem. Sibenning, węg. Szebenikó) – miasto w Chorwacji, stolica żupanii szybenicko-knińskiej, siedziba miasta Szybenik. Jest położone w środkowej Dalmacji, nad ujściem rzeki Krka do Morza Adriatyckiego. W 2021 roku liczyło 31 115 mieszkańców.

Szybenik jest politycznym, kulturalnym, komunikacyjnym i turystycznym centrum swojego regionu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szybenicki

Wiktionary

# szyber

1. zasuwa do regulacji ciągu powietrza w kominie;
2. typ zasuwanych drzwiczek pieca;
3. łopata o długim trzonku służąca do wkładania pieczywa do pieca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zasuwa w kominie regulująca przepływ powietrza

(1.2) zasuwane drzwiczki w piecu

(1.3) łopata do wsuwania do pieca pieczywa

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. techn. zasuwa, rygiel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨbɛr, AS: šyber

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk|sziber.

Wiktionary

# szyberdach

okno w dachu samochodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zamknij szyberdach, zaczyna padać!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɛrdax, AS: šyberdaχ

Wiktionary

# szybiak

nazwisko

SJP.pl

# szybik

małe wyrobisko górnicze służące do rozpoznawania złoża przez poszukiwaczy

SJP.pl

Szybik – rodzaj wyrobiska górniczego swoją budową przypomina szyb, jednak nie łączy wyrobisk podziemnych z powierzchnią, lecz poszczególne poziomy kopalni ze sobą. Istnienie szybików było uzasadnione przez ograniczoną długość lin stosowaną w pierwszych urządzeniach wyciągowych, jak np. w kieratach konnych. Zadaniem szybików było więc umożliwienie górnikom eksploatacji złoża znajdującego się poza zasięgiem maszyn wyciągowych.

Wikipedia

# szybilski

nazwisko

SJP.pl

# szybiński

nazwisko

SJP.pl

# szybka

niewielka szyba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała szyba

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: szybki

Wiktionary

## Integralne części miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Szybka – część miasta Radziejów
- Szybka – część wsi Czołówek w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Radziejów

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szybeczka ż., szyba ż., szybowy mos.

przym. szybowy

Wiktionary

# szybki

1. prędki;
2. niezwłoczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) poruszający, odbywający się z dużą prędkością

(1.2) pokonujący dużą odległość w krótkim czasie

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: szybka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ten samochód jest bardzo szybki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨpʲci, AS: šypʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkość ż.

przym. szybciutki, szybciuteńki

przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

temsłow. szybko-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prędki, ekspresowy

Wiktionary

# szybko

przysłówek

(1.1) z dużą prędkością

(1.2) tak, że pokonuje dużą odległość w krótkim czasie

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: szybka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekarz musi szybko podejmować decyzje.

(1.1) Rób to szybciej! – krzyknął.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨpkɔ, AS: šypko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkość ż.

przym. szybki, szybciutki, szybciuteńki

przysł.

:: zdrobn. szybciutko, szybciuteńko

temsłow. szybko-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prędko, migiem, z górki na pazurki, przest. rychło; gw-pl|Śląsk Cieszyński|ań-cwaj, hóne, hónym.

Wiktionary

# szybko-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwsza część wyrazów złożonych wskazująca, że to, co jest nazwane drugim członem, jest szybkie lub szybko wykonywane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) szybko- + bieżny → szybkobieżny

(1.1) szybko- + schnąć → szybkoschnący

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkość ż.

przym. szybki, szybciutki, szybciuteńki

przysł. szybko, na szybko, szybciutko, szybciuteńko

Wiktionary

# szybkobiegaczka

→ szybkobiegacz

SJP.pl

#### Patrz:

szybkobiegacz

# szybkobieżnia

rzadko: szybkobieżna powierzchnia

SJP.pl

# szybkobieżniak

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. tramwaj szybkobieżny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkobieżność

przym. szybkobieżny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tramwaj szybkobieżny

Wiktionary

# szybkobieżny

mogący rozwijać dużą prędkość

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) o pojazdach, urządzeniach: mogący rozwijać dużą prędkość

(1.2) o maszynach: mający dużą prędkość obrotową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z trzech budynków, które są właśnie w trakcie realizacji, dwa będą czterokondygnacyjne, a jeden ośmiopiętrowy. W najwyższym budynku zainstalowana zostanie szybkobieżna winda.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkobieżniak m.

Wiktionary

# szybkonogi

taki, który szybko biega; chyżonogi

SJP.pl

# szybkoobrotowy

mogący rozwijać dużą prędkość obrotową

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający szybkie obroty, szybko wirujący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wysokoobrotowy

Wiktionary

# szybkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

(1.2) fiz. wartość skalarna charakteryzująca ruch i prędkość;

Wiktionary

Szybkość – termin niejednoznaczny określający tempo zmian w czasie lub wielkość fizyczną.

Przykłady stosowania terminu szybkość:

1. Zmiana dowolnej wielkości w jednostce czasu
   - szybkość skanowania – kartek na minutę
   - szybkość procesora – taktów na sekundę, operacji na sekundę
   - szybkość odpowiadania

   Wikipedia

   #### Przykłady

   (1.1) Jak mogę zwiększyć szybkość czytania?

   Wiktionary

   #### Wymowa:

   IPA: ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ, AS: šypkość

   Wiktionary

   #### Powiązane:

   przym. szybki, szybkościowy

   przysł. szybko

   temsłow. szybko-

   Wiktionary

   #### Synonimy:

   (1.1) prędkość; przest. chyżość, chybkość, bystrość, rączość, szparkość, śmigłość, wartkość

   Wiktionary

# szybkoschnący

taki, który szybko schnie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. o farbach, lakierach: taki, który szybko schnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byłam w drogerii i kupiłam szybkoschnący lakier do paznokci.

Wiktionary

# szybkościomierz

przestarzale: miernik prędkości; prędkościomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd służący do pomiaru szybkości

Wiktionary

- prędkościomierz (lotnictwo)
- prędkościomierz (motoryzacja)
- prędkościomierz kontrolny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈɕt͡ɕɔ̃mʲjɛʃ, AS: šypkośćõmʹi ̯eš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prędkościomierz

Wiktionary

# szybkościowiec

1. osoba pracująca bardzo szybko i wydajnie; przodownik pracy;
2. sportowiec, którego najmocniejszą stroną jest szybkość

SJP.pl

# szybkościowy

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się wysoką szybkością; działający szybko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈɕt͡ɕɔvɨ, AS: šypkośćovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkość ż., szybkościowość ż., szybkościowiec m.

przysł. szybkościowo

Wiktionary

# szybkoskrzydły

rzadko: szybko fruwający, latający

SJP.pl

# szybkostrzelność

cecha broni palnej określająca liczbę możliwych do oddania strzałów w jednostce czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. liczba strzałów możliwa do oddania z broni w danej jednostce czasu;

Wiktionary

Szybkostrzelność – liczba strzałów, jaką dana broń palna może oddać w ciągu określonego czasu (najczęściej minuty).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szybkostrzelny

Wiktionary

# szybkostrzelny

taki, z którego można oddać dużą liczbę strzałów w jednostce czasu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o broni palnej: mogący dać dużą liczbę strzałów w określonej, krótkiej jednostce czasu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wąskim finale pistoletu szybkostrzelnego wystąpił mistrz świata Krzysztof Kucharczyk z szansami na medal (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybkostrzelność ż.

Wiktionary

# szybkowar

urządzenie do szybkiego gotowania potraw pod ciśnieniem

SJP.pl

Szybkowar – szczelny garnek, w którym w czasie gotowania potraw następuje wzrost ciśnienia. Powoduje to wzrost temperatury wrzenia wody i przyspieszenie procesu gotowania.

Wikipedia

# szybkowiążący

taki, który szybko wiąże (np. klej)

SJP.pl

# szybkozamykacz

zacisk umożliwiający szybki montaż i demontaż kół bez użycia śrub

SJP.pl

Szybkozamykacz (zacisk mimośrodowy) – część rowerowa zastępująca zwykłe mocowanie na śruby. Używana w piastach i wspornikach podsiodłowych. Pozwala na szybszą i łatwiejszą wymianę kół lub regulację wysokości siodełka bez potrzeby użycia specjalistycznych kluczy, choć z innego punktu widzenia pozwala też na łatwiejszą ich kradzież.

Wikipedia

# szybkozmienny

1. taki, który ulega szybkim zmianom;
2. o urządzeniach: rejestrujący szybkie zmiany zjawisk fizycznych

SJP.pl

# szybkozłącze

rodzaj złącza hydraulicznego

SJP.pl

# szybkozłączka

rodzaj złączki do kabli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fot. plastikowy lub metalowy element przykręcany od spodu do aparatu, a następnie zatrzaskiwany w głowicy statywu

Wiktionary

Szybkozłączka, szybkozłącze – rodzaj połączenia, które umożliwia łatwe i szybkie połączenie przewodu z zaworem lub dwóch przewodów. Rozłączenie i połączenie nie wymaga użycia dodatkowych narzędzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najczęściej gubionymi przez fotografów elementami są dekielki i szybkozłączki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈzwɔ̃n͇t͡ʃka, AS: šypkozu̯õṇčka

Wiktionary

# szybolet

hasło rozpoznawcze zawierające wyrazy lub zgłoski, których cudzoziemiec nie potrafi wymówić; szibolet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;

Wiktionary

Szybolet (hebr. ‏שִׁבֹּלֶת‎) – znak rozpoznawczy, często wyraz lub hasło zawierające charakterystyczną dla danego języka głoskę, której cudzoziemiec, obcy nie potrafi wymówić.

Historycznie w języku hebrajskim słowo szibbōlet, oznaczające „powódź”, „strumień” lub „kłos”, było wymawiane inaczej przez Gileadczyków i Efraimitów, co pozwalało na łatwe odróżnienie przedstawicieli tych dwóch nacji i wymordowanie Efraimitów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szyboletowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szibolet

Wiktionary

# szybować

poruszać się w powietrzu, latać bez użycia napędu

SJP.pl

czasownik

(1.1) lotn. latać szybowcem

(1.2) unosić się w powietrzu jak szybowiec, wykorzystując prądy wznoszące

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvat͡ɕ, AS: šybovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybowanie n., szybowiec m., szybownictwo n., szybownik m., szybowniczka ż.

czas. poszybować

przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary

# szybowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szybować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szybować ndk.

rzecz. szybownik mos.

Wiktionary

# szybowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik;

Wiktionary

Szybowice (niem. Schnellewalde) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na pograniczu Gór Opawskich i Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią struga Potoczyna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Szybowic|Ms=Szybowicach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szybowicki

Wiktionary

# szybowiec

statek powietrzny poruszający się w powietrzu bez użycia napędu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

Wiktionary

Szybowiec – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), o stałych powierzchniach nośnych, zdolny do długotrwałego lotu ślizgowego bez użycia własnego napędu. Nie jest napędzany silnikiem, a uzyskuje swoją siłę nośną w locie głównie na skutek zjawisk aerodynamicznych występujących na jego powierzchniach, pozostających w niezmiennym położeniu podczas ustalonych warunków lotu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s, AS: šybovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szybownik m., szybowniczka ż., szybowisko n., szybownictwo n.

czas. szybować, poszybować

przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary

# szybowisko

lotnisko szybowcowe

SJP.pl

Szybowisko – lotnisko przeznaczone do startów i lądowań szybowców. Mogą z niego korzystać także lekkie samoloty pasażerskie. Kluczową rolę przy wyborze miejsca na szybowisko odgrywają warunki terenowe i termiczne, które w jak największym stopniu powinny sprzyjać lotom na szybowcach.

Wikipedia

# szybownictwo

1. budowanie szybowców;
2. latanie szybowcami

SJP.pl

Szybownictwo – dyscyplina lotnictwa sportowego wykonywana na szybowcach.

Wikipedia

# szybowniczka

→ szybownik

SJP.pl

#### Patrz:

szybownik

# szybownik

konstruktor lub pilot szybowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lotn. lotnik szybowcowy

Wiktionary

Szybownik (Diplomys) – rodzaj ssaków z podrodziny kolczaków (Echimyinae) w obrębie rodziny kolczakowatych (Echimyidae).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szybowiec mrz., szybowanie n., poszybowanie n., szybownictwo n.

:: fż. szybowniczka ż.

czas. szybować ndk., poszybować dk.

przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary

# szybowski

nazwisko

SJP.pl

# szybowy

1. związany z szybem, np. piec szybowy, wieża szybowa;
2. związany z szybą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z szybem, dotyczący szybu

(1.2) związany z szybą, dotyczący szyby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) górn. górnik ładujący wózki z urobkiem do szybu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvɨ, AS: šybovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1, 2.1)

rzecz. szyb m.

(1.2)

rzecz. szyba ż., szybka ż., szybeczka ż.

Wiktionary

# szybrowy

1. w żeglarstwie: miecz szybrowy - ruchomy płat nośny pozwalający na skuteczną żeglugę na kursach ostrych;
2. → szyber

SJP.pl

#### Patrz:

szyber

# szybszy

stopień wyższy od przymiotnika: szybki

SJP.pl

# szyc

1. wieś w województwie małopolskim;
2. wieś w województwie śląskim

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kraw. wykonywać odzież, ubrania, także wyszycie, haft na czymś

(1.2) łączyć brzegi czegoś (np. tkaniny, skóry) za pomocą igły i nici

(1.3) daw. nadawać szybki lot przebijający (przeszywający) powietrze

(1.4) przest. pokrywać, poszywać czymś jakąś powierzchnię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Starożytni Partowie, udając ucieczkę w popłochu, szyli do nieprzyjaciela z łuków przez ramię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨt͡ɕ, AS: šyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uszycie n., naszywka ż., szew m., szycie n., szydło n., szydełko n., szydełkowanie n., szwaczka ż., szwacz m., wyszywanie n., wyszycie n., zszywanie n., zszycie n., zaszywanie n., szwalnia ż., zaszycie n., przeszywanie n., przeszycie n., doszywanie n., doszycie n., poszycie n., podszywanie n., zeszycik mrz., zszywacz mrz.

czas. wyszywać ndk., wyszyć dk., zszywać ndk., zszyć dk., zaszywać ndk., zaszyć dk., przyszywać ndk., przyszyć dk., doszywać ndk., doszyć dk., szydełkować ndk.

przym. szwowy, bezszwowy, szydełkowy, szwalniczy, przyszywany

Wiktionary

# szyce

1. wieś w województwie małopolskim;
2. wieś w województwie śląskim

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Szyce – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, siedziba gminy Wielka Wieś
- Szyce – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Pilica

Wikipedia

# szych

nić bawełniana owinięta metalowym drucikiem, używana do haftowania

SJP.pl

# szycha

dygnitarz, ważna osobistość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zgrub. od szyszka

(1.2) pot. osoba bardzo ważna i wpływowa, na wysokim stanowisku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Czesław od lat był wielką szychą w ministerstwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨxa, AS: šyχa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyszunia ż., szyszka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. gruba ryba, fisz/fisza, figura, oficjel, rekin, szyszka, ważniak; przest. oficjał; dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, VIP

Wiktionary

# szychowiak

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Julia Szychowiak − polska poetka
- Mirka Szychowiak − polska poetka

Wikipedia

# szychowice

Szychowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Mircze.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Mircze. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 512 mieszkańców i była czwartą co do wielkości miejscowością gminy.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Maksymiliana Kolbego w Cichoborzu.

Wikipedia

# szychowo

Szychowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Kowalewo Pomorskie.

W czasach krzyżackich należało do komturstwa kowalewskiego. Zwane było Schichau i Seykaw.W 1885 roku wieś zamieszkiwało 113 osób, w większości katolików.

Wikipedia

# szychowski

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Szychowski (1890–1970), inżynier, oficer saperów Armii Imperium Rosyjskiego, generał brygady Wojska Polskiego
- Artur Szychowski (1979–), karateka, kick-boxer w formule w formule K-1, reprezentant Polski, trener sportów walki
- Dawid Szychowski (1982-), polski rabin. Od września 2015 rabin Łodzi
- Jan Szychowski (1890–1960), polski emigrant w Argentynie, wynalazca i założyciel przedsiębiorstwa produkującego yerba mate Amanda
- Julian Szychowski (1876–1951), adwokat, senator w II RP, honorowy obywatel Grudziądza
- Konrad Szychowski (1986-), polski naukowiec, specjalizujący się w neurobiologii, neurotoksykologii i biologii komórki

Wikipedia

# szychowy

przymiotnik od: szych

SJP.pl

# szychta

1. zmiana robocza w kopalni
2. dawniej: warstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. czas pracy jednej zmiany górników w kopalni

(1.2) środ. górn.

(1.4) przest. stos bali, desek układanych końcami na krzyż

(1.5) przest. kuglarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po skończonej szychcie górnicy poszli na piwo.

(1.2) Kiedy Gustlik miał urodziny, cała szychta odśpiewała mu „Sto lat”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨxta, AS: šyχta

Wiktionary

# szyciaczuang

miasto w Chinach; Shijiazhuang

SJP.pl

Wikipedia

# szycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szyć., nazwa czynności

(1.2) odczasownikowy od|szyć., nazwa efektu czynności

Wiktionary

Szycie – sposób łączenia miękkich materiałów (tkanin, skór) za pomocą igły i nici. Technika ta znana jest człowiekowi od czasów paleolitu (30 tys. lat p.n.e.) i poprzedziła tkanie.

Najczęściej stosuje się szycie maszynowe, np. w przemyśle odzieżowym, a także przy produkcji żagli, pościeli, zasłon itp. Szycie ręczne spotyka się coraz rzadziej w gospodarstwach domowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨt͡ɕɛ, AS: šyće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uszycie n., zszywacz mrz., zeszycik mrz., podszywanie n., naszywka ż., szydło n., szydełko n., szydełkowanie n., szew m., szewek m., szwalnia ż., szwaczka ż., szwacz m.

czas. szyć ndk., wyszywać ndk., zszywać ndk., zaszywać ndk., przyszywać ndk., doszywać ndk., szydełkować ndk.

przym. szwalniczy, szwaczy, szydełkowy

Wiktionary

# szyda

nazwisko

SJP.pl

# szydera

potocznie: szyderstwo;
1. żart, w którym ktoś jest wykpiwany, ośmieszany; drwina, kpina;
2. żartowanie, naśmiewanie się z kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szyderstwo

(1.2) reg-pl|Poznań. drwina, kpina, impreza satyryczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ich gronie zawsze spotykam się z szyderą.

Wiktionary

# szyderca

ktoś szyderczy; osoba komentująca coś w sposób zgryźliwy i uszczypliwy dla odbiorcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek szydzący z kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komentować jest łatwiej, niż prowadzić reprezentację. Na pewno nie należałem do grona szyderców, którzy śmiali się z występów naszej drużyny. Przeciwnie. Starałem się zrozumieć, być życzliwy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. szyderczo

przym. szyderczy

rzecz. szyderstwo n.

czas. szydzić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kpiarz, prześmiewca

Wiktionary

# szyderczo

przysłówek

(1.1) w sposób szyderczy, ironicznie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyderca m., szyderstwo n.

czas. szydzić ndk., wyszydzić dk.

przym. szyderczy

Wiktionary

# szyderczo-patetyczny

szyderczy i patetyczny

SJP.pl

# szyderczość

cecha osoby, filmu itp. wyrażających kpinę, szyderstwo, wyśmiewających się z kogoś lub z czegoś; prześmiewczość, cyniczność, złośliwość

SJP.pl

# szyderczy

właściwy dla szydercy, szyderstwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający kpinę, szyderstwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyderca mos., szyderstwo n.

przysł. szyderczo

czas. szydzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyniczny, drwiący, prześmiewczy, sarkastyczny, urągliwy, zjadliwy

Wiktionary

# szyderczyni

→ szyderca; ironistka

SJP.pl

# szyderka

zdrobnienie od: szydera

SJP.pl

# szyderstwo

drwina, ośmieszenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie

Wiktionary

Szyderstwo – zróżnicowana forma komunikacji interpersonalnej wyrażająca drwiący stosunek do danej osoby lub społeczności, ewentualnie jakiegoś przedmiotu, nacechowana dodatkowo lekceważeniem albo pogardą.

Szyderstwo jest trwałym elementem zdrowych relacji między ludźmi (nie zawsze musi mieć charakter agresywny), ale może też stanowić źródło różnorodnych konfliktów. Może być wyrażane śmiechem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Darliśmy się na całe gardło, posyłając nieprzyjaciołom nasze szyderstwa i przekleństwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈdɛrstfɔ, AS: šyderstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyderca m., szydzenie n., wyszydzenie n., wyszydzanie n.

czas. szydzić, wyszydzić

przym. szyderczy

przysł. szyderczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drwina, kpina, wyśmiewanie, szydzenie, daw. wyśmiech, lm. wyśmieszki

Wiktionary

# szydełkarka

maszyna dziewiarska

SJP.pl

Szydełkarka – maszyna dziewiarska realizująca technikę dziania określaną jako "technikę szydełkowania w układzie rządkowym". Szydełkarki wytwarzają dzianiny rządkowe. Szydełkarki pracują igłami języczkowymi, chociaż niektórzy producenci maszyn wprowadzają maszyny pracującymi igłami dwudzielnymi.

Wikipedia

# szydełkarski

→ szydełkarstwo, → szydełkarz

SJP.pl

#### Patrz:

szydełkarstwo, → szydełkarz

# szydełkarstwo

wytwarzanie dzianinowych rzeczy przy pomocy szydełka

SJP.pl

# szydełkarz

osoba wytwarzająca dzianinowe rzeczy przy pomocy szydełka

SJP.pl

# szydełko

1. metalowy lub plastikowy pręcik z haczykiem na jednym końcu, służący jako narzędzie do robienia dzianiny;
2. zdrobnienie od: szydło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ręk. cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych

Wiktionary

Szydełko – narzędzie zakończone haczykiem, służące do ręcznego wyrobu dzianiny poprzez przeciąganie nici przez pętelki (szydełkowanie). Dwa podstawowe typy szydełek to klasyczne (krótkie, proste) i tunezyjskie (długie jak druty do robótek, zakończone ogranicznikiem zapobiegającym zsuwaniu się robótki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam szydełko i kordonek, może zabiorę się za szydełkowanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈdɛwkɔ, AS: šydeu̯ko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydło n., szycie n., szydełkowanie n.

czas. szydełkować, szyć

przym. szydełkowy

Wiktionary

# szydełkować

szydłować;
1. wytwarzać ubranie przy pomocy szydełka; wyszydełkowywać;
2. środowiskowo: zaplatać dredy przy pomocy szydełka fryzjerskiego

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) ręk. wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wieczorami szydełkowała prześliczne koronkowe serwetki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwˈkɔvat͡ɕ, AS: šydeu̯kovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydełkowanie n., szydełko n., szycie n., szydło n.

przym. szydełkowy

czas. szyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kujawy|reg. pozn. reg. śl. heklować.

Wiktionary

# szydełkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szydełkować.

Wiktionary

Szydełkowanie – proces wyrobu dzianiny za pomocą szydełka. Szydełkowanie, podobnie jak robienie na drutach, polega na przeciąganiu przez siebie na różne sposoby pętelek nici. Różnica między szydełkowaniem a robieniem na drutach polega na tym, że przy szydełkowaniu aktywna jest zazwyczaj tylko jedna pętelka naraz, pętelki wykonane z tej samej długości nici są dłuższe i korzysta się tylko z jednego szydełka, zamiast dwóch lub więcej drutów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam szydełko i kordonek, może zabiorę się za szydełkowanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwkɔˈvãɲɛ, AS: šydeu̯kovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szydełkować, szyć

rzecz. szydło n., szycie n., szydełko

przym. szydełkowy

Wiktionary

# szydełkowaty

przypominający szydełko krawieckie

SJP.pl

# szydełkowość

żartobliwie: rzecz zrobiona na szydełku krawieckim

SJP.pl

# szydełkowy

→ szydełko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzem. wykonany szydełkiem, związany z robótkami wykonywanymi szydełkiem

Wiktionary

#### Patrz:

szydełko

#### Przykłady

(1.1) Na stoliku leżało czasopismo ze wzorami szydełkowymi i najnowsza robótka babci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwˈkɔvɨ, AS: šydeu̯kovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydełko n., szydełkowanie n., szycie n.

czas. szydełkować, szyć

Wiktionary

# szydlarz

1. w gwarze łowieckiej: jeleń lub kozioł mający długie i ostre rogi bez odnóg;
2. dawniej: osoba tworząca szydła

SJP.pl

# szydlasty

podobny do szydła; ostro zakończony; szydłowaty

SJP.pl

# szydlica

1. ciernisty krzew lub drzewko z rodziny szakłakowatych; owoc tej rośliny; jujuba, głożyna
2. drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; kryptomeria

SJP.pl

Wikipedia

# szydlicowy

→ szydlica

SJP.pl

#### Patrz:

szydlica

# szydlik

szydlik iglasty - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny zbrojnikowatych; sum iglasty

SJP.pl

# szydzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szydzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: šyʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szydzić

rzecz. szyderstwo n.

Wiktionary

# szydzić

wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić z pogardą

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić się z pogardą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Upiliście się – szydził Albert – spiliście się paskudnie, stróżowie porządku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨd͡ʑit͡ɕ, AS: šyʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydzenie n., szyderstwo n., szydzenie n., szyderca m.

przym. szyderczy

przysł. szyderczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drwić, przest. dworować, wulg. gnoić, kpić, nabijać się, naigrawać się, naśmiewać się, natrząsać się, wyśmiewać

Wiktionary

# szydłak

nazwisko

SJP.pl

# szydłaty

dawniej: szydłowaty - przypominający kształtem szydło

SJP.pl

# szydło

przedmiot służący do przekłuwania twardego tworzywa; duża igła do szycia grubego materiału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ostry kolec na trzonku;

(1.2) gruba igła

Wiktionary

Szydło – narzędzie szewskie. Ma kształt cienkiego sztywnego ostrza osadzonego w uchwycie. Służy do przekłuwania skóry podczas szycia. Ostrze może być wyposażone w otwór do przewlekania nici, jak w igle do szycia. W zależności od przeznaczenia, końcówka ostrza może mieć różną grubość i kształt – np. proste i zakrzywione.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) we flanelowej kamizelce i przygarbionej postawie na niskim stołku siedząc, szydłem i dratwą przyszywał podeszwę do starego buta (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨdwɔ, AS: šydu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szycie n., szydełko n., uszycie n., szydełkowanie n.

czas. szyć ndk., uszyć dk., szydełkować ndk.

Wiktionary

# szydłobus

potocznie: autobus, którym poruszała się Beata Szydło w czasie kampanii wyborczej na urząd premiera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. autobus wyborczy wykorzystywany w kampaniach polskiej polityk Beaty Szydło

Wiktionary

# szydłodzioby

1. mający dziób w kształcie szydła;
2. płatkonóg szydłodzioby - gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych

SJP.pl

# szydłosz

szydłosz cienki - gatunek mchu z rodziny krótkoszowatych

SJP.pl

# szydłów

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Wiktionary

Szydłów – miasto w południowej Polsce, położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, siedziba gminy Szydłów.

Miasto królewskie w powiecie wiślickim województwa sandomierskiego w drugiej połowie XVI wieku. Prawa miejskie w latach 1329–1869 oraz ponownie od 1 stycznia 2019.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ze względu na powszechne w okolicach Szydłowa sady śliwkowe (około 1000) miejscowość bywa nazywana śliwkową stolicą Polski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydłowianin mos., szydłowianka ż., Szydłowiec mrz., Szydłówek mrz., Szydłówiec mrz., Szydłówko n., Szydłówki lm nm.

przym. szydłowski

Wiktionary

# szydłować

szydełkować;
1. wytwarzać ubranie przy pomocy szydełka; wyszydełkowywać;
2. środowiskowo: zaplatać dredy przy pomocy szydełka fryzjerskiego

SJP.pl

# szydłowatość

cecha zwierzęcia łownego mającego ostro zakończoną i pozbawioną odnóg część poroża

SJP.pl

# szydłowaty

przypominający kształtem szydło - metalowy kolec; szydlasty

SJP.pl

# szydłowczanin

mieszkaniec Szydłowca

SJP.pl

# szydłowczanka

mieszkanka Szydłowca

SJP.pl

# szydłówek

3 miejscowości w Polsce:

- Szydłówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Szydłówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Szydłowo
- Szydłówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. szydłowieckim, w gminie Szydłowiec
- Szydłówek – dzielnica Kielc

Wikipedia

# szydłowianin

mieszkaniec Szydłowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Szydłów lub Szydłowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨdwɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: šydu̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szydłów mrz., Szydłowo n.

:: fż. szydłowianka ż.

przym. szydłowski

Wiktionary

# szydłowianka

mieszkanka Szydłowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Szydłów lub Szydłowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pewna szydłowianka sprzedaje na targu co sobotę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨdwɔˈvʲjãŋka, AS: šydu̯ovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szydłów mrz., Szydłowo n.

:: fm. szydłowianin

przym. szydłowski

Wiktionary

# szydłowiec

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto powiatowe w centralnej Polsce, w województwie mazowieckim;

(1.2) geogr. toponim, nazwa szeregu miejscowości i części miejscowości w Polsce;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawdopodobnie początek Szydłowcowi dali osadnicy pochodzący z Szydłowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨdˈwɔvʲjɛt͡s, AS: šydu̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szydłowczanin mos., szydłowczanka ż., , szydłowiak mos., Szydłów mrz.

przym. szydłowiecki

Wiktionary

# szydłowiecki

dotyczący miasta Szydłowiec

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szydłowcem, dotyczący Szydłowca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szydłowiec mrz., szydłowianin m., szydłowiak m., szydłowianka ż.

Wiktionary

# szydłowo

1. miasto na Litwie;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

- Szydłowo – miasto na Litwie
- Szydłowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Szydłowo
- Szydłowo – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Trzemeszno
- Szydłowo – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Szydłowo
- Szydłowo – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim
- Szydłowo – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim

Wikipedia

# szydłowski

przymiotnik od: Szydłowo, Szydłowo Krajeńskie, Szydłów

SJP.pl

Szydłowski (Jelita odmienne V) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Jelita, z nobilitacji.

Wikipedia

# szydłowy

→ szydło

SJP.pl

#### Patrz:

szydło

# szyfer

odmiana łupku

SJP.pl

# szyfon

cienka, przezroczysta tkanina jedwabna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.

Wiktionary

Szyfon – lekka, płócienna i prześwitująca tkanina lub siateczka, tkana naprzemiennie S- i Z- obrotami przędzy krepowej. Skręt w przędzy krepowej lekko marszczy tkaninę w obu kierunkach po utkaniu, nadając jej nieco rozciągliwości i lekkiej szorstkości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na zabawie sylwestrowej ubrana była w suknię z szyfonu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨfɔ̃n, AS: šyfõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szyfonowy

rzecz. szyfonik mrz.

Wiktionary

# szyfoniera

wysoka, wąska komoda z szufladami na bieliznę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mebl. rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;

(1.2) daw. niewielkie ozdobne pudełeczko do zawieszania na ścianie

(1.3) daw. woreczek na kobiece robótki

Wiktionary

Szyfoniera – rodzaj wysokiej komody. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa chiffonier oznaczającego gałganiarza, szmaciarza. Komoda służyła do przechowywania bielizny, biżuterii, wstążek, chusteczek i innych kobiecych drobiazgów. Jej nazwa ukształtowała się ze skojarzenia tych wyrobów pasmanteryjnych ze szmatkami.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1-3) szyfonierka

Wiktionary

# szyfonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od szyfon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfon m.

Wiktionary

# szyfonowy

zrobiony z szyfonu

SJP.pl

# szyfr

1. ciąg liczb i/lub innych symboli stanowiących kod dostępu;
2. zapis tekstu za pomocą systemu umownych znaków, stosowany w celu zatajenia treści

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;

(1.2) kod, zazwyczaj ciąg cyfr, umożliwiający otwarcie niektórych zamków lub uruchomienie niektórych urządzeń

(1.3) pot. niezrozumiały tekst, niewyraźne pismo

Wiktionary

Szyfr (inaczej kryptograficzny algorytm szyfrujący) – funkcja matematyczna wykorzystywana do szyfrowania tekstu jawnego lub jego deszyfrowania. Zazwyczaj jedna funkcja wykorzystywana jest do szyfrowania, a inna do deszyfrowania wiadomości. Wiadomość przed zaszyfrowaniem nazywana jest tekstem jawnym, zaś wiadomość zaszyfrowaną nazywamy szyfrogramem. Proces zamiany tekstu jawnego na szyfrogram nazywamy szyfrowaniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niestety, nie mogliśmy odczytać tej wiadomości, bo spaliła nam się książka z szyfrem.

(1.2) Złodziej znał szyfr do sejfu i ukradł ważne dokumenty.

(1.3) Nie mogę odczytać tego twojego szyfru!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨfr̥, AS: šyfr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfrant m., szyfrantka ż., szyfrator m., deszyfrator m., szyfrogram m., szyfrówka ż., szyfrowanie n., deszyfrowanie n.

czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., deszyfrować ndk., odszyfrować dk.

przym. szyfrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) kod

(1.3) bazgroły

Wiktionary

# szyfrant

osoba, która szyfruje, nadaje, odbiera i odczytuje tajną korespondencję podaną szyfrem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) urz. wojsk. osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Policja i służby specjalne poszukują szyfranta wywiadu wojskowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨfrãnt, AS: šyfrãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfrowanie n., zaszyfrowanie n., szyfr m., szyfrator m., szyfrogram m., rozszyfrowywanie n., rozszyfrowanie n., szyfrówka ż.

:: fż. szyfrantka ż.

czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., rozszyfrowywać ndk., rozszyfrować dk.

przym. szyfrowy

Wiktionary

# szyfrantka

→ szyfrant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: szyfrant

Wiktionary

#### Patrz:

szyfrant

#### Przykłady

(1.1) Od początku wybuchu wojny prowadziła tajną drużynę składająca się z szyfrantek, kurierek i łączniczek. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨfˈrãntka, AS: šyfrãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfrowanie n., szyfr m., szyfrator m., szyfrogram m.

:: fm. szyfrant m.

czas. szyfrować, zaszyfrować

przym. szyfrowy

Wiktionary

# szyfrator

narzędzie do kodowania wiadomości; koder

SJP.pl

# szyfrogram

1. informacja zapisana za pomocą szyfru; kryptogram;
2. łamigłówka, w której litery odgadywanych wyrazów ustawione w kolejności według odpowiadających im liczb tworzą rozwiązanie; szyfrowanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaszyfrowana wiadomość;

(1.2) rodzaj zadania umysłowego z zaszyfrowanym rozwiązaniem;

Wiktionary

- szyfrogram – pojęcie z zakresu kryptografii
- szyfrogram – rodzaj rozrywki umysłowej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po raz pierwszy szyfrogramy zakodowane przy pomocy Enigmy udało się rozszyfrować polskim kryptologom w grudniu 1932 roku w Pałacu Saskim w Warszawie, mieszczącym siedzibę Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfr mrz., szyfrant mos., szyfrantka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kryptogram

Wiktionary

# szyfrować

zapisywać coś za pomocą szyfru; przekazywać wiadomość, posługując się szyfrem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) urz. wojsk. zapisywać lub przekazywać informacje za pomocą szyfru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dane przechowywane na komputerze możesz szyfrować za pomocą odpowiednich programów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨfˈrɔvat͡ɕ, AS: šyfrovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfr m., szyfrant m., szyfrantka ż., szyfrowanie n., szyfrówka ż.

czas. zaszyfrować dk., odszyfrować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kodować

Wiktionary

# szyfrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szyfrować.

Wiktionary

Szyfr (inaczej kryptograficzny algorytm szyfrujący) – funkcja matematyczna wykorzystywana do szyfrowania tekstu jawnego lub jego deszyfrowania. Zazwyczaj jedna funkcja wykorzystywana jest do szyfrowania, a inna do deszyfrowania wiadomości. Wiadomość przed zaszyfrowaniem nazywana jest tekstem jawnym, zaś wiadomość zaszyfrowaną nazywamy szyfrogramem. Proces zamiany tekstu jawnego na szyfrogram nazywamy szyfrowaniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) AES to zaawansowany system szyfrowania

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ, AS: šyfrovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfr m., szyfrant m., szyfrantka ż.

czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., odszyfrować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kodowanie

Wiktionary

# szyfrowanka

łamigłówka, w której litery odgadywanych wyrazów ustawione w kolejności według odpowiadających im liczb tworzą rozwiązanie; szyfrogram

SJP.pl

# szyfrówka

w gwarze środowiskowej: depesza szyfrowana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. depesza szyfrowana

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) We czwórkę (Bierut, Minc, Gomułka i ja) zredagowaliśmy szyfrówkę do Moskwy, którą ja tłumaczyłem, bo najlepiej znałem rosyjski.

(1.1) Wysłałem szyfrówkę do Jaruzelskiego z prośbą o akceptację i po czterech godzinach, już w Berlinie, dostałem wiadomość od Czyrka, że jest zgoda na mój pomysł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyfr m., szyfrant mos.

czas. szyfrować

Wiktionary

# szyfrowy

przymiotnik od: szyfr

SJP.pl

# szyfunt

1. dawna jednostka miary ciał sypkich równa ponad dwóm cetnarom;
2. niemiecka jednostka wagi równa około 170 kg

SJP.pl

# szygówek

Szygówek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Pułtusk. Ma status sołectwa. Leży nad Narwią.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Zambskach Kościelnych.

Wikipedia

# szyguła

nazwisko

SJP.pl

# szyici

wyznawcy jednego z odłamu islamu

SJP.pl

Szyizm (od arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo Alego) – obok sunnizmu i charydżyzmu jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców.

W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem imamizm. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę.

Wikipedia

# szyicki

→ szyita

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z szyitami lub szyizmem

Wiktionary

#### Patrz:

szyita

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈjit͡sʲci, AS: šyi ̯icʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyizm m., szyityzm m., szyita m., szyitka ż.

Wiktionary

# szyita

1. członek odłamu wyznawców islamu uznającego Koran za jedyne źródło objawienia, a odrzucającego Sunnę;
2. żartobliwie: osoba z bardzo rozwiniętymi mięśniami szyi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Setki szyitów protestowały w Prowincji Wschodniej Arabii Saudyjskiej, domagając się uwolnienia więźniów i wycofania oddziałów saudyjskich z sąsiedniego Bahrajnu, gdzie uczestniczą w uśmierzaniu społecznej rewolty tamtejszej większości szyickiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈjita, AS: šyi ̯ita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyizm m., szyityzm m.

:: fż. szyitka ż.

przym. szyicki

Wiktionary

# szyitka

→ szyita

SJP.pl

#### Patrz:

szyita

# szyityzm

szyizm;
1. doktryna religijna szyitów;
2. szyicki ruch religijny

SJP.pl

Szyizm (od arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo Alego) – obok sunnizmu i charydżyzmu jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców.

W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem imamizm. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę.

Wikipedia

# szyizm

szyityzm;
1. doktryna religijna szyitów;
2. szyicki ruch religijny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;

Wiktionary

Szyizm (od arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo Alego) – obok sunnizmu i charydżyzmu jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców.

W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem imamizm. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szyityzm m., szyita m., szyitka ż.

przym. szyicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyityzm

Wiktionary

# szyja

u człowieka i niektórych zwierząt: część ciała łącząca głowę z tułowiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. część ciała łącząca głowę z korpusem

(1.2) przest. węższa część butelki (zwykle zdrobn. szyjka)

Wiktionary

Szyja – część ciała oddzielająca głowę od tułowia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żyrafa ma długą szyję.

(1.1) Ja mu sam włożę jarzmo na wspaniałą szyję, / sam Efraima zaprzęgnę, / orać będzie Juda, / Jakub zaś będzie bronował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨja, AS: šyi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szyjka ż.

przym. szyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kark

Wiktionary

# szyjeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szyjka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyja ż., szyjka ż.

Wiktionary

# szyjewski

nazwisko

SJP.pl

# szyjka

1. zdrobnienie od: szyja
2. górna, zwężająca się część butelki, karafki itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: szyja

(1.2) górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki

(1.3) muz. pot. gryf

(1.4) med. zob. szyjka macicy.

Wiktionary

- Szyjka macicy
- Inna nazwa gryfu instrumentów muzycznych

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szyja ż.

:: zdrobn. szyjeczka ż.

przym. szyjny

Wiktionary

# szyjny

przymiotnik od: szyja; szyjowy (przestarzałe)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szyją, dotyczący szyi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyja ż., szyjka ż.

Wiktionary

# szyjowy

przestarzałe: szyjny

SJP.pl

# szyk

1. określony porządek, sposób ustawienia;
2. wytworność; elegancja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określony porządek – rzeczy, osób lub pojęć

(1.2) elegancja w stroju i zachowaniu

Wiktionary

- szyk (niem. Schick) – ustalony porządek ustawienia ludzi, zwierząt, pojazdów, wojsk
- Szyk – wieś w woj. małopolskim, pow. limanowskim, gminie Jodłownik
- Artur Szyk – artysta polski żydowskiego pochodzenia

Zobacz też: szyk wyrazów, szyk przestawny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨk, AS: šyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szykowność ż., szykowanie n., przyszykowanie n., naszykowanie n., uszykowanie n.

czas. szykować ndk., przyszykować dk., naszykować dk., uszykować dk.

przym. szykowny

przysł. szykownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dystynkcja, wytworność

Wiktionary

# szykana

1. (zwykle w liczbie mnogiej) nękanie, dokuczanie komuś, utrudnianie komuś działania, ciągłe stawianie przeszkód;
2. sztuczna przeszkoda na torze wyścigu samochodowego, drodze, wymuszająca zmniejszenie prędkości

SJP.pl

# szykanować

nękać kogoś, dokuczać komuś, utrudniać komuś działania, ciągle stawiać przeszkody; prześladować kogoś

SJP.pl

# szykanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szykanować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨkãnɔˈvãɲɛ, AS: šykãnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szykanować ndk.

rzecz. szykana ż., szykany nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gnębienie, dręczenie

Wiktionary

# szykany

potocznie: to, co służy spotęgowaniu elegancji, wystawności czegoś

SJP.pl

# szyki

wojsko ustawione w określonym porządku; szeregi

SJP.pl

# szykny

gwarowo: szykowny

SJP.pl

# szykoń

szykoń metaliczny, szykoń czarny - gatunki chrząszczy z rodziny biegaczowatych

SJP.pl

Szykoń (Pterostichus) – rodzaj owadów z rzędu chrząszczy. Podobnie jak inne biegaczowate są to owady drapieżne, ale potrafią pobierać także pokarm roślinny, co powoduje, że mogą powodować straty w uprawach roślinnych.

W Polsce występują m.in.:

- szykoń macer (Pterostichus macer)
- szykoń owłosiony (Pterostichus pilosus)
- szykoń metaliczny (Pterostichus metallicus)
- szykoń czarny (Pterostichus niger)

Wikipedia

# szykować

1. przygotowywać, przyrządzać
2. szykować się - przygotowywać się

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) przygotować i/lub zaplanować

(1.2) przygotować kogoś do wykonania danej czynności

czasownik zwrotny szykować się

(2.1) przygotować się do wykonania danej czynności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyk mrz., szykowanie

czas. przyszykować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) przygotować, przyszykować

(2.1) przygotować się, przyszykować się

Wiktionary

# szykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|szykować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szykować ndk.

rzecz. szyk mrz.

Wiktionary

# szykowniej

stopień wyższy od przysłówka: szykownie

SJP.pl

# szykowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: szykowny

SJP.pl

# szykowny

elegancki, gustowny (np. szykowna kreacja, szykowna kobieta)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) elegancki, zachowujący się lub ubierający się elegancko

(1.2) świadczący o elegancji lub dobrym guście

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. ładny

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. sprawny, zaradny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈkɔvnɨ, AS: šykovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyk mrz., szykowność ż.

przysł. szykownie

Wiktionary

# szyksa

sziksa; w środowisku żydowskim:
1. młoda Żydówka niewykonująca praktyk religijnych;
2. nieżydowska dziewczyna

SJP.pl

# szykuła

nazwisko

SJP.pl

# szyld

1. tablica nad sklepem, zakładem rzemieślniczym informująca o firmie, rodzaju sprzedawanych towarów lub wykonywanych usług
2. przenośnie: nazwa wykorzystywana dla jakichś celów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tablica informacyjna z nazwą umieszczona nad wejściem do sklepu lub zakładu usługowego

(1.2) publ. przen. nazwa, hasło wykorzystywane w działaniu; instytucja, w imieniu której się występuje

(1.3) bud. okucie drzwiowe otaczające klamkę lub przykrywające zamek

(1.4) gw-pl|Śląsk Cieszyński. daszek u czapki

Wiktionary

Szyld – tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe informujące o działalności prowadzonej na nieruchomości, na której ta tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe się znajduje. Może znajdować się przy wejściu do sklepu, warsztatu, instytucji lub innego podobnego punktu. Regulacje dotyczące umieszczania nośników reklamowych na elewacjach zależą od planu miejscowego lub uchwały krajobrazowej, a dla szyldów istnieje różnorodność form, takich jak tablice, kasetony, semafory, szyldy ażurowe, flagi, markizy czy szyldy wolnostojące. Przy wyborze szyldu ważne jest uwzględnienie czytelności, estetyki i komunikatu, aby przyciągnąć klientów, unikając przy tym nadmiernego natręctwa czy nieczytelności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie zauważyłem tego zakładu, bo nie było szyldu.

(1.3) Kupiłam nowe drzwi, ale zapomniałam o szyldach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨlt, AS: šylt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. szyldzik m.

Wiktionary

# szyldak

nazwisko

SJP.pl

Szyldak (niem. Schildeck) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda

Wieś leży przy DK7.

Siedziba sołectwa.

Do 1954 siedziba gminy Szyldak. W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Szyldak, po jej zniesieniu w gromadzie Rychnowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# szyldoza

pogardliwie: wypełnianie miejsc publicznych wszelkiego rodzaju reklamami, np. bilbordami, szyldami reklamowymi itp.; reklamoza

SJP.pl

# szyldwach

wartownik, strażnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. żołnierz stojący na warcie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wartowni szyldwach pije herbatę z termosu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨldvax, AS: šyldvaχ

Wiktionary

# szyldziarski

→ szyldziarz, → szyldziarstwo

SJP.pl

#### Patrz:

szyldziarz, → szyldziarstwo

# szyldziarz

wytwórca szyldów

SJP.pl

# szyldzik

zdrobnienie od: szyld

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. szyld

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyld mrz.

Wiktionary

# szyler

Johann Christoph Friedrich von Schiller - niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg

SJP.pl

# szylerowski

taki jak u Szylera (Schillera); schillerowski

SJP.pl

# szyling

1. jednostka monetarna Kenii (1 szyling kenijski = 100 centów);
2. jednostka monetarna Somalii (1 szyling somalijski = 100 centów);
3. jednostka monetarna Tanzanii (1 szyling tanzański = 100 centów);
4. jednostka monetarna Ugandy (1 szyling ugandyjski = 100 centów);
5. niedawna jednostka monetarna Austrii (1 szyling austriacki = 100 groszy), zastąpiona w 2002 r. przez euro;
6. moneta angielska używana przed 1971 r., równa wartości 1/20 funta szterlinga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. waluta kilku krajów afrykańskich;

(1.2) hist. monet. waluta Austrii;

(1.3) hist. moneta angielska;

Wiktionary

Szyling – oficjalna jednostka monetarna w Kenii, Somalii, Tanzanii i Ugandzie. Jako odrębna waluta występuje też w nieuznawanym przez społeczność międzynarodową Somalilandzie.

Do czasu reformy monetarnej (15 lutego 1971) szyling był też monetą występującą w Wielkiej Brytanii. Szyling równał się 1/20 funta szterlinga, a sam dzielił się na 12 pensów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨlʲĩŋk, AS: šylʹĩŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szylingowy

Wiktionary

# szylkret

płytki rogowe pancerza żółwia szylkretowego używane do wyrobu galanterii ozdobnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rzem. masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)

Wiktionary

Szylkret – materiał dekoracyjny z rogowych płytek pokrywających pancerz żółwi szylkretowych (Eretmochelys imbricata), występujących w tropikalnych rafach wszystkich oceanów.

Do celów zdobniczych wykorzystuje się grube płytki pancerza grzbietowego zwane karapaksem. Mają one barwę bursztynową lub jasnobrunatną z ciemnobrunatnymi plamkami lub pasmami. Wykorzystuje się też płytki z pancerza brzusznego zwanego plastronem o jednolitej, żółtej barwie.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szylkretowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyldkret, tartaruga

Wiktionary

# szylkretowy

1. zawierający szylkret, zrobiony z szylkretu (np. szylkretowe grzebienie, guziki)
2. żółw szylkretowy - gatunek tropikalnego żółwia morskiego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający cechy lub zrobiony z szylkretu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szylkret mrz.

Wiktionary

# szyllukowie

lud afrykański zamieszkujący tereny na lewym brzegu Nilu Białego w Sudanie Południowym

SJP.pl

Szyllukowie (Szylluk) – grupa etniczna zamieszkująca tereny na lewym brzegu Nilu Białego w Sudanie Południowym, odłam Nilotów z północnej grupy ludów Luo. W 1993 roku ich liczebność wynosiła ok. 430 tysięcy. Posługują się językiem szylluk z grupy nilo-saharyjskiej.

Wikipedia

# szyma

nazwisko

SJP.pl

# szymajda

nazwisko

SJP.pl

# szymala

nazwisko

SJP.pl

# szymalski

nazwisko

SJP.pl

# szymańczak

nazwisko

SJP.pl

# szymańczyk

nazwisko

SJP.pl

# szymanek

nazwisko

SJP.pl

Szymanek – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 5382 osoby. Według rejestru PESEL obecnie jest 2947 kobiet oraz 2902 mężczyzn, którzy legitymują się tym nazwiskiem. Pochodzi od imienia Szymon, które jest polską odmianą hebrajskiego imienia Simon/Simeon (hebr. שִׁמְעוֹן; znaczyło pierwotnie "Bóg wysłuchał"). W Polsce nazwisko to zostało odnotowane już w 1313 roku.

Wikipedia

# szymaniak

nazwisko

SJP.pl

# szymanik

nazwisko

SJP.pl

# szymaniszki

Szymaniszki – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# szymaniuk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Anatol Szymaniuk – polski duchowny prawosławny
- Antoni Szymaniuk – polski artysta plastyk
- Herman Szymaniuk – białoruski partyzant i działacz komunistyczny

Wikipedia

# szymankiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szymankowo

2 miejscowości w Polsce:

- Szymankowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. malborskim, w gminie Lichnowy
- Szymankowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina

Wikipedia

# szymanów

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 13, w tym 11 podstawowych

- Szymanów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Malczyce
- Szymanów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Dobromierz
- Szymanów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Wisznia Mała
- Szymanów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie
- Szymanów – osada w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Rozprza
- Szymanów – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ujazd
- Szymanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
- Szymanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Lipsko
- Szymanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria
- Szymanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Teresin
- Szymanów – część wsi Łubno w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Dynów
- Szymanów – część wsi Goździelin w woj. świętokrzyskim, w pow.ostrowieckim, w gminie Bodzechów
- Szymanów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Koźmin Wielkopolski

Wikipedia

# szymanowice

4 miejscowości w Polsce:

- Szymanowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. legnickim, w gminie Krotoszyce
- Szymanowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Kostomłoty
- Szymanowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łowickim, w gminie Zduny
- Szymanowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Gizałki
  - Szymanowice – przystanek kolejowy w Szymanowicach

  Wikipedia

# szymanowicz

nazwisko

SJP.pl

# szymanówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Szymanówka – wieś w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Ożarów
- Szymanówka – wieś w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Oporów

- Szymanówka – wieś na Ukrainie

Wikipedia

# szymanowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Szymanowa, związany z Szymanowem

Wiktionary

Osoby

- Adam Szymanowski (1938–2001), polski tłumacz z języków włoskiego i francuskiego
- Aleksander Marian Korwin-Szymanowski (1913–1987), architekt
- Andrzej Bolesław Szymanowski (1938–1995), polski polityk
- Alexander Szymanowski (ur. 1988), argentyński piłkarz polskiego pochodzenia
- Antoni Jan Szymanowski (ur. 1951), piłkarz (obrońca), reprezentant Polski, brązowy medalista
- Antoni Szymanowski (1914–1985), polski historyk, działacz podziemny i redaktor
- Ernst Biberstein (1899–1986), urodził się jako Ernst Schzymanowski (Szymanowski), zbrodniarz hitlerowski
- Feliks Korwin-Szymanowski (1791–1867), oficer napoleonski, kawaler Legii Honorowej i dyrektor Banku Krajowego
- Feliks Maria Mateusz Szymanowski (1875–1943), inżynier, architekt i kapłan mariawicki
- Franciszek Korwin-Szymanowski (1930–1988), slawista i tłumacz literatury bułgarskiej
- Henryk Mieczysław Szymanowski (ur. 1952), piłkarz polski, reprezentant Polski, mistrz Polski
- Hienadź (Genadiusz) Szymanowski (1891–1981), białoruski polityk okresu II RP
- Jan Szymanowski (1911–1985), generał brygady Ludowego Wojska Polskiego, major Armii Czerwonej
- Józef Szymanowski (1748–1801), poeta i krytyk literacki polskiego oświecenia
- Józef Szymanowski (1779–1867), generał brygady powstania listopadowego
- Julius (Julij) Alfons Nikolai (Karłowicz) Szymanowski (ros.: Юлий Карлович Шимановский) (1829–1868), rosyjski chirurg polsko-niemieckiego pochodzenia
- Karol Szymanowski (1882–1937), polski kompozytor, pianista, pedagog i krytyk muzyczny
- Kazimierz Szymanowski (ur. 1959), polski pisarz
- Maciej Szymanowski (ur. 1966), polski dyplomata, hungarysta, dziennikarz
- Maciej Michał Szymanowski (ok. 1700–1772), polski szlachcic, starosta wyszogrodzki, kasztelan rawski
- Marek Szymanowski (ur. 1955), polski brydżysta, reprezentant kraju
- Melchior Szymanowski (ok. 1724–1797), stolnik warszawski, starosta klonowski
- Mieczysław Szymanowski (1898–1984), podpułkownik Wojska Polskiego
- Piotr Szymanowski (1858–1926), generał major kawalerii Armii Imperium Rosyjskiego
- Stanisław Korwin-Szymanowski (1925–2008), polski działacz środowisk harcerskich
- Théodore de Korwin Szymanowski (1846–1901), polski poeta i pisarz po francusku na tematy gospodarczo-polityczne
- Teofil Szymanowski (1762–1833), wojski mniejszy warszawski, konsyliarz konfederacji targowickiej ziemi warszawskiej
- Wacław Szymanowski (1821–1886), pisarz i dziennikarz polski
- Wacław Szymanowski (1859–1930), polski rzeźbiarz i malarz
- Wacław Szymanowski (1895–1965), polski fizyk i polityk
- Witold Szymanowski (1908–1986), inżynier mechanik, profesor Politechniki Warszawskiej
- Wojciech Szymanowski (1799-1861), literat, dziennikarz, aktor prowincjonalny w Galicji
- Zygmunt Szymanowski (1873–1956), lekarz, bakteriolog
- Zygmunt Szymanowski (1910–1950), porucznik OMWO AK

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Część klas przeniesiono do budynku przy ulicy Konkwistadorskiej 1, pozostałe przekształcono na Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Poniatowskiego, z siedzibą przy ulicy Szymanowskiej 1.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szymanów mrz., szymanowianin mos., szymanowianka ż.

Wiktionary

# szymański

nazwisko

SJP.pl

Szymański (forma żeńska: Szymańska, w liczbie mnogiej: Szymańscy) – nazwisko polskie, 10. na liście najpopularniejszych w kraju. Według bazy PESEL 19 stycznia 2024 nosiło je 43 894 Polek i 42 841 Polaków.

Nazwisko powstało od imienia męskiego Szymon albo od nazw miejscowych od tego imienia pochodzących np.: Szymany, Szymanowo, Szymanów, na co może wskazywać użycie charakterystycznego formantu „-ski”, który służył do tworzenia tego typu nazwisk.

Wikipedia

# szymany

## Miejscowości w Polsce

- Szymany – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Grajewo
- Szymany – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Wąsosz
- Szymany – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
- Szymany – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Szczytno
  - Port lotniczy Olsztyn–Mazury – port lotniczy znajdujący się w pobliżu wsi

  Wikipedia

# szymaszek

nazwisko

SJP.pl

# szymała

nazwisko

SJP.pl

# szymbark

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Szymbark – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Gorlice
- Szymbark – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca
- Szymbark – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Iława

Wikipedia

# szymbarski

związany z Szymbarkiem, dotyczący Szymbarku

SJP.pl

# szymbork

wieś w Polsce w okolicach Warszawy

SJP.pl

# szymborno

Szymborno – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Kijewo Królewskie.

Wikipedia

# szymborski

nazwisko, np. Wisława Szymborska (1923-2012), polska poetka

SJP.pl

# szymczak

nazwisko, np. Mieczysław Szymczak (1927-1985), polski językoznawca

SJP.pl

Szymczak (forma żeńska: Szymczak/Szymczakowa/Szymczakówna; liczba mnoga: Szymczakowie) – popularne nazwisko polskie. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka na terenie Wielkopolski oraz w Warszawie. Według bazy PESEL 17 stycznia 2015 r. nosiło je 17 058 Polek i 16 768 Polaków.

Nazwisko utworzone przy pomocy przyrostka „-ak” od imienia pochodzenia hebrajskiego Szymon, oznaczającego pierwotnie 'Bóg wysłuchał'.

Wikipedia

# szymczuk

nazwisko

SJP.pl

# szymczyk

nazwisko

SJP.pl

Szymczyk (forma żeńska: Szymczyk/Szymczykowa/Szymczykówna; liczba mnoga: Szymczykowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 10 331 osób.

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Szymczyk – ujednoznacznienie
- Andrzej Szymczyk (ur. 1972 w Siemianowicach Śląskich) – nadinspektor Policji, zastępca, a następnie I zastępca komendanta głównego Policji od 2015, p.o. komendanta głównego Policji w 2016
- Artur Szymczyk (ur. 16 czerwca 1976 w Ostrowcu Świętokrzyskim) – piłkarz występujący na pozycji obrońcy
- Franciszek Szymczyk (ur. 21 lutego 1892 we Lwowie, zm. 5 listopada 1976 w Warszawie) – kolarz, działacz sportowy
- Jarosław Szymczyk (ur. 21 marca 1970 w Katowicach) – generalny inspektor Policji, komendant główny Policji od 2016
- Jerzy Szymczyk (ur. 30 września 1942 w Gazomii Starej, zm. 22 października 2016) – siatkarz

Wikipedia

# szymczykiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szymecki

nazwisko

SJP.pl

# szymek

zdrobnienie od: Szymon (imię męskie); Szymuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od: Szymon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szymek, choć taki ścichapęk, tymczasem szedł w koperczaki do Jagny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mɛk, AS: šỹmek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szymon mos., Szymona ż., Szymuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Szymuś

Wiktionary

# szymel

dawniej: koń szarej maści; siwek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Mazury. koń maści białej

Wiktionary

# szymichowski

nazwisko

SJP.pl

# szymiczek

nazwisko

SJP.pl

# szymik

nazwisko

SJP.pl

- Szymik – nazwisko
- Jerzy Szymik (ur. 1953) – kapłan, teolog, poeta, profesor nauk teologicznych
- Eugeniusz Szymik (ur. 1932) – prezydent Rybnika (1978–1990)
- Iwona Szymik (ur. 1981) – polska koszykarka
- Stefan Szymik (ur. 1956) – polski duchowny katolicki, profesor nauk teologicznych
- Jan Szymik (1930–2011) – etnograf

Wikipedia

# szymiszów

Szymiszów (niem. Schimischow, 1936-1945: Heuerstein O.S.)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.

W latach 1945–54 Szymiszów był siedzibą gminy Szymiszów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# szymkencki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szymkentem, dotyczący Szymkentu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szymkent mrz.

Wiktionary

# szymkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# szymkowiak

nazwisko

SJP.pl

# szymkowicz

nazwisko

SJP.pl

# szymkowo

Szymkowo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Brodnica.

Wikipedia

# szymkowski

nazwisko

SJP.pl

# szymkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Szymka lub z nim związany

SJP.pl

# szymocice

Szymocice (niem. Schymotschütz, 1936-45 Simsforst) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Nędza.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wikipedia

# szymocin

wieś w województwie dolnośląskim

SJP.pl

Szymocin (niem. Simbsen) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

Wikipedia

# szymon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Szymon (hebr. שמעון Szim’on, lub שִׁמְעוֹן Szime’on, „Jahwe wysłuchał”) – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, biblijnego. Początkowo stosowana w polskich przekładach Biblii forma tego imienia Symeon to rzadziej dziś używana forma, bardziej rozpowszechniona na Wschodzie. Niektórzy autorzy uznają imię za greckie, widząc w nim bądź tylko zhellenizowaną formę semickiego Szimeon, bądź rzeczywiste imię pochodzenia greckiego. W hagiografii istnieje podział na świętych o imieniu Szymon i Symeon będącego oboczną formą pierwszego imienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za tydzień brat Szymona skończy dziesięć lat.

(1.1) Umówiłyśmy się z Szymonem pod dworcem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mɔ̃n, AS: šỹmõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szymuś mos., Szymek mos., Szymonowa ż., Szymonówna ż., Szymonostwo lm m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Szymuś, Szymonek, Szymek

Wiktionary

# szymona

imię męskie

SJP.pl

Szymona (hebr. שמעון Szim'eon – "Bóg wysłuchał") – imię żeńskie, żeński odpowiednik imienia Szymon, pochodzenia biblijnego. Innym, bardziej rozpowszechnionym w Polsce żeńskim odpowiednikiem imienia Szymon jest Ksymena, zapośredniczona przez język hiszpański.

Wikipedia

# szymonek

1. zdrobnienie od: Szymon (imię męskie); Szymek, Szymuś;
2. nazwisko

SJP.pl

Szymonek lub Ławki Małe – jezioro w Polsce w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Ryn.

Wikipedia

# szymoniak

nazwisko

SJP.pl

# szymonik

nazwisko

SJP.pl

# szymonka

wieś w Polsce

SJP.pl

Szymonka (niem. Schimonken, 1938–1945 Schmidtsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Ryn.W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego. Siedziba parafii rzymskokatolickiej.

Wikipedia

# szymonków

1. zdrobnienie od: Szymon (imię męskie); Szymek, Szymuś;
2. nazwisko

SJP.pl

Szymonków (niem. Simmenau)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn.

Wieś ma układ wielodrożnicy.

Wikipedia

# szymonostwo

Szymon z żoną; Szymonowie

SJP.pl

# szymonowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Szymona

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Szymonowo

forma przymiotnika.

(3.1) ż. lp. od: Szymonowy

Wiktionary

Szymonowa (dawniej niem. Simon-Koppel - wzniesienie ze szczytem na wysokości 728 m n.p.m. w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Wschodnich, w Masywie Śnieżnika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piotrowa wzdychała głośno i raz po raz, Szymonowa głowę w obie strony kołysała i także wzdychała.

(2.1) Jadę dziś do Szymonowa.

(3.1) Sąsiadował z Szymonową zagrodą z jednej strony i z Józefowym polem z drugiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mɔ̃ˈnɔva, AS: šỹmõnova

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. Szymon.

Wiktionary

# szymonowic

Szymon Szymonowic herbu Kościesza odm., inna forma nazwiska: Simon Simonides Bendoński (ur. 24 października 1558 we Lwowie, zm. 5 maja 1629 w Czernięcinie) – polski humanista i poeta okresu renesansu. Stworzył polską nazwę gatunku – sielanka.

Wikipedia

# szymonowicz

nazwisko

SJP.pl

Szymonowicz (Symonides, Kościesza odmienna II) – polski herb szlachecki z nobilitacji, według Szymańskiego odmiana herbu Kościesza.

Wikipedia

# szymonowie

imię męskie

SJP.pl

# szymonowo

Szymonowo (niem. Simnau, Gr. Simnau) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Małdyty.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# szymonowy

taki jak u Szymona, charakterystyczny dla Szymona

SJP.pl

# szymoński

nazwisko

SJP.pl

# szymoszek

nazwisko

SJP.pl

# szympans

bardzo inteligentna małpa człekokształtna o czarnej sierści i nieowłosionej twarzy, żyjąca w lasach środkowej Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Pan|ref=tak., człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

(1.2) samiec szympansa (1.1)

Wiktionary

Szympans (Pan) – rodzaj dużych ssaków naczelnych z podrodziny Homininae w obrębie rodziny człowiekowatych (Hominidae). Obejmuje dwa gatunki występujące w Afryce. Rodzaj Pan jest najbliżej spokrewniony z rodzajem Homo. Karol Linneusz w swojej pracy Systema Naturae (10. edycja, 1758) zaklasyfikował szympansa w rodzaju Homo pod nazwą systematyczną Homo nocturnus – nocny człowiek. Dopiero w 1775 Blumenbach wprowadził nazwę Simia troglodytes.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cisza panująca po zagarnięciu ludzi przez derwiszów i widok bananów przynęciły tu spore stado szympansów, które na wyższych drzewach pourządzały sobie nawet rodzaj parasoli lub daszków dla ochrony od deszczu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mpãw̃s, AS: šỹmpãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szympansica ż., szympansiątko n.

:: zdrobn. szympansik m.

przym. szympansi

Wiktionary

# szympansi

→ szympans

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) właściwy szympansowi, związany z szympansem, dotyczący szympansa

Wiktionary

#### Patrz:

szympans

#### Powiązane:

rzecz. szympans mzw., szympansica ż., szympansiątko n.

Wiktionary

# szympansiątko

młode szympansa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pieszcz. młody szympans

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mpãw̃ˈɕɔ̃ntkɔ, AS: šỹmpãũ̯śõntko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szympans, szympansica

przym. szympansi

Wiktionary

# szympansica

samica szympansa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. samica szympansa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mpãw̃ˈɕit͡sa, AS: šỹmpãũ̯śica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szympans, szympansiątko

przym. szympansi

Wiktionary

# szymrzikować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szeleścić

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. narzekać, utyskiwać

Wiktionary

# szymski

nazwisko

SJP.pl

# szymula

nazwisko

SJP.pl

# szymura

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Szymura:

- Franciszek Szymura (1912–1985), polski bokser, olimpijczyk
- Jerzy Szymura (ur. 1949) – polski polityk, przedsiębiorca i informatyk
- Dariusz Szymura (ur. 1966) – polski operator filmowy i dokumentalista
- Kamil Szymura (piłkarz)
- Kamil Szymura (siatkarz)
- Piotr Szymura – polski futsalista
- Rafał Szymura – polski siatkarz
- Stefan Józef Szymura – polski fizyk, prof., dr hab
- Janusz Szymura – polski przedsiębiorca
- Jacek M. Szymura (ur. 1949) – polski zoolog i biolog ewolucyjny
- Agnieszka Szymura – polska judoczka
- Bożena Nowak-Szymura – polska przedsiębiorczyni, informatyczka
- Dorota Klencz-Szymura (ur. 1955) – polska gimnastyczka i trenerka
- Patrycja Szymura – polska biathlonistka

Wikipedia

# szymuś

zdrobnienie od: Szymon (imię męskie); Szymek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od: Szymon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odkazimy Szymusiowi kolanko wodą kolońską.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szymon mos., Szymona ż., Szymek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Szymon; zdrobn. Szymek

Wiktionary

# szyna

1. stalowa belka, będąca częścią konstrukcyjną torów kolejowych, tramwajowych itp.;
2. belka lub pręt służące jako element konstrukcyjny lub prowadnica czegoś (np. firanki);
3. w medycynie: przyrząd unieruchamiający złamaną kończynę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;

(1.2) med. urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa

(1.3) inform. wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane

Wiktionary

- szyna – profil metalowy o przekroju dwuteownika lub zbliżonym
- szyna – w medycynie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃na, AS: šỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uszynienie n.

przym. szynowy

przysł. szynowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) magistrala

Wiktionary

# szynal

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. gwóźdź

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃nal, AS: šỹnal

Wiktionary

# szynczek

niewielki szynk; knajpka

SJP.pl

# szynczyce

Szynczyce – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Czarnocin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Liczba mieszkańców we wsi Szynczyce w 2011 roku wynosiła 218.

Wikipedia

# szynd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. gwałt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨ̃nt, AS: šỹnt

Wiktionary

# szyndler

nazwisko

SJP.pl

Schindler (Szyndler, Szindler, Šindler)

Wikipedia

# szyndrowski

nazwisko

SJP.pl

# szyndzielnia

szczyt w Beskidzie Śląskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt w Beskidzie Śląskim;

(1.2) geogr. wzniesienie w Górach Bardzkich;

Wiktionary

Szyndzielnia (1029 m n.p.m., 1028 m) – szczyt w Paśmie Klimczoka i Szyndzielni w Beskidzie Śląskim, wznoszący się tuż na północ od Klimczoka,

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Masyw Szyndzielni porośnięty jest lasami bukowymi.

(1.2) Partie szczytowe Szyndzielni pokrywają gliny zwałowe i osady deluwialne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szędzielnia ż., szyndzioł mrz., Szendzielorz m./ż., Szyndzielorz m./ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Szędzielnia, Gaciok

Wiktionary

# szyndzioł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. gw-pl|Śląsk Cieszyński. gont

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szyndzielnia ż.

Wiktionary

# szyneczka

zdrobnienie od: szynka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szynka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: šỹnečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szynka ż.

przym. szynkowy

Wiktionary

# szynel

długi płaszcz rosyjski

SJP.pl

Szynel (ros. шинель) – zimowy, dopasowany do figury płaszcz, wykonany z grubego sukna lub wełny. Popularny element umundurowania wojskowego i urzędniczego w XIX i XX wieku (zwłaszcza w Rosji).

Wikipedia

# szynion

1. wysoki czepek kobiecy z białego płótna, noszony w Polsce za panowania Augusta II;
2. dawna fryzura damska z przyprawionych włosów, w szczególności przyprawiany warkocz

SJP.pl

# szynk

przestarzale: piwiarnia, knajpa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. gastr. miejsce sprzedaży i degustacji napojów alkoholowych;

(1.2) przest. gastr. sprzedaż napojów alkoholowych

Wiktionary

Karczma (również austeria, oberża, zajazd, gospoda, gościniec) – budynek służący jako miejsce spotkań i wyszynku oraz czasami jako dom zajezdny przeznaczony dla podróżnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Fabryka koniaku znajduje się w każdym szynku.

(1.1) A kiedy konisko schorzałe zdechnie na środku rynku, / Na śmierć się, bracie, zapijesz w brudnym, podmiejskim szynku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szynkowniany

rzecz. szynkarz mos., szynkarka ż., szynkarstwo n., szynkierka ż.

Wiktionary

# szynka

mięso wieprzowe (z tylnej części wieprza); wędlina z tego mięsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

(1.2) kulin. spoż. wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

(1.3) zdrobn. od szyna

Wiktionary

Szynka – wyrób mięsny z tuszy wieprzowej, schłodzony lub mrożony z kością lub bez. Barwa mięśni może być jasnoróżowa do czerwonej, dopuszcza się zmatowienia. Barwa tłuszczu – biała z odcieniem kremowym lub lekko różowym, w przypadku mięsa i tłuszczu mrożonego dopuszcza się nieznaczne zszarzenie barwy na powierzchni. Zapach swoisty charakterystyczny dla mięsa świeżego wieprzowego bez oznak zaparzenia i rozpoczynającego się psucia, niedopuszczalny zapach płciowy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃nka, AS: šỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2)

rzecz.

:: zdrobn. szyneczka ż.

przym. szynkowy

(1.3)

rzecz. szyna ż.

przym. szynowy

Wiktionary

# szynkareczka

zdrobnienie od: szynkarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szynkarka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃ŋkaˈrɛt͡ʃka, AS: šỹŋkarečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szynkarka

Wiktionary

# szynkarka

1. właścicielka szynku;
2. żona szynkarza;
3. kobieta usługująca w szynku

SJP.pl

# szynkarski

przymiotnik od: szynkarz

SJP.pl

# szynkarstwo

przestarzałe: prowadzenie szynku, piwiarni, gospody

SJP.pl

# szynkarz

przestarzałe: osoba prowadząca szynk, piwiarnię, właściciel gospody

SJP.pl

# szynkarzyzna

wieś w Polsce

SJP.pl

Szynkarzyzna (dawniej: „Sękarzowizna”) a dziś często potocznie nazywana „Sękara” – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Sadowne. Ma status sołectwa.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1756. W aktach kościelnych występuje od 1769.

Wikipedia

# szynkierka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. karczmarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szynk m.

Wiktionary

# szynkiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Edige Szynkiewicz – tatarski emigracyjny działacz i publicysta narodowy
- Illa Szynkiewicz – białoruski hokeista
- Jakub Szynkiewicz – polski duchowny muzułmański pochodzenia tatarskiego
- Sławoj Szynkiewicz – polski etnolog

Wikipedia

# szynkowa

potocznie: kiełbasa szynkowa

SJP.pl

# szynkowar

domowe urządzenie do przyrządzania wędlin

SJP.pl

# szynkowe

potocznie: kiełbasa szynkowa

SJP.pl

Szelężne (szynkowe, podatek dziesiątego szeląga) – podatek pośredni płacony przez mieszczan w wysokości 10% sprzedawanych przez nich trunków, wprowadzony w 1673, w związku z przejęciem wpływów z czopowego przez skarby wojskowe. Do 1775 wpływy z szelężnego pozostawały do dyspozycji sejmików szlacheckich.

Wikipedia

# szynkówko

Szynkówko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Górzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Wikipedia

# szynkownia

dawne określenie podrzędnej restauracji, knajpy

SJP.pl

# szynkowski

nazwisko

SJP.pl

# szynkowy

przymiotnik

(1.1) przyrządzony z szynki, z dodatkiem szynki

(1.2) odnoszący się do szynku, związany z szynkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jej przekroju widoczne są jasne kawałki mięsa szynkowego, otoczone ciemniejszym farszem mięsnym.

(1.2) Z sieni wchodziło się do kuchni, izby z kominkiem, izby szynkowej oraz do obszernej piwnicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. szynka ż.

(1.2)

rzecz. szynk mrz.

Wiktionary

# szynkuna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie królewieckim Rosji, dopływ Rominty

Wiktionary

# szynkwas

dawniej: bufet w szynku, w oberży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. lada w karczmie lub szynku, przy której kupowało się trunki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃ŋkfas, AS: šỹŋkfas

Wiktionary

# szynobus

potocznie: pojazd poruszający się po szynach, który kształtem przypomina autobus; autobus szynowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. pot. lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;

Wiktionary

Autobus szynowy (potocznie szynobus) – lekki wagon silnikowy lub zespół trakcyjny o napędzie spalinowym, służący do obsługi ruchu pasażerskiego na liniach o niewielkich potokach podróżnych.

W porównaniu z tradycyjnym pociągiem o podobnej pojemności (lokomotywa oraz 1–2 wagony) charakteryzuje się większymi przyspieszeniami, mniejszym zużyciem paliwa i większymi prędkościami osiąganymi na tych samych – zwykle drugorzędnych – szlakach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szynobus jest zwykle pojazdem dwuosiowym o masie ok. 20 ton, z ok. 40-50 miejscami do siedzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨ̃ˈnɔbus, AS: šỹnobus

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autobus szynowy

Wiktionary

# szynowód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pasek metalu przewodzący energię elektryczną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większa liczba cieńszych szynowodów to niższy opór i dzięki temu wyższa sprawność.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szynoprzewód

Wiktionary

# szynowy

1. → szyna;
2. autobus szynowy - pojazd poruszający się po szynach, który kształtem przypomina autobus; szynobus

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z szyną, dotyczący szyny

(1.2) taki, który porusza się po szynach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyna ż., szynka ż., uszynienie n.

Wiktionary

# szynszyl

rasa królika uzyskana na początku XX wieku poprzez skrzyżowanie królików rasowych i zwykłych mieszańców

SJP.pl

# szynszyla

gryzoń z rodziny szynszylowatych o srebrzystoszarej sierści, żyjący gromadnie w Ameryce Południowej, ceniony ze względu na futro; czinczila

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Chinchilla|ref=tak., gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

(1.2) zob. szynszyle.

Wiktionary

Szynszyla (Chinchilla) – rodzaj ssaków z rodziny szynszylowatych (Chinchillidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój szwagier ma hodowlę szynszyli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨ̃w̃ˈʃɨla, AS: šỹũ̯šyla

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szynszylowaty, szynszylowy

Wiktionary

# szynszyle

futro z szynszyli; wyprawione skórki szynszyli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) damskie futro ze skór (wielu) szynszyli

Wiktionary

Szynszyla (Chinchilla) – rodzaj ssaków z rodziny szynszylowatych (Chinchillidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żona ambasadora dumnie paradowała w pięknych szynszylach.

Wiktionary

# szynszylowate

o cechach szynszylowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Wikipedia

# szynszylowaty

o cechach szynszylowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# szynto

politeistyczny kult religijny w Japonii; sintoizm; shintoizm; szyntoizm; szinto; szintoizm; shinto; sinto

SJP.pl

# szyntoizm

politeistyczny kult religijny w Japonii; sintoizm; shintoizm; szynto; sinto; szinto; szintoizm; shinto

SJP.pl

Wikipedia

# szynwaga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. śródwaga

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨ̃nˈvaɡa, AS: šỹnvaga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. waga

Wiktionary

# szynwałd

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

- Szynwałd – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Łasin
- Szynwałd – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno
- Szynwałd – wieś w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Skrzyszów
- Szynwałd – dawna nazwa Dąbków, wsi w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk

Wikipedia

# szyny

potocznie: tor kolejowy lub tramwajowy; tory

SJP.pl

- szyny (energetyka) – stanowią zbiorczą magistralę (węzeł), do której są przyłączone wszystkie zbiegające się w stacji linie. Za pomocą łączników umieszczonych w tych liniach można stwarzać różne układy pracy systemu elektroenergetycznego.

- szyny (kolejnictwo) – to także element składowy torów.

- szyny (medycyna) – to także drewniany lub metalowy wspornik służący do unieruchomienia złamanej kończyny.

Wikipedia

# szyp

ryba z rodziny jesiotrowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Acipenser nudiventris|Lovetsky|ref=tak., gatunek ryby z rodziny jesiotrowatych, która żyje w dorzeczu Dunaju, Morzu Czarnym, Morzu Azowskim oraz w południowej części Morza Kaspijskiego i w Jeziorze Aralskim;

Wiktionary

Szyp (Acipenser nudiventris, Huso nudiventris) – gatunek ryby z rodziny jesiotrowatych (Acipenseridae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mięso szypa jest wykorzystywane do wędzenia i produkcji konserw.

Wiktionary

# szypa

typ łopaty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. szeroka łopata służąca do zgarniania piasku, śniegu itp.

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od szyp

Wiktionary

Jeziorko (także Szypa) – jezioro na Pojezierzu Dobiegniewskim, położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Bierzwnik o powierzchni 17,85 ha. Maksymalna głębokość jeziora wynosi 18,5 m. Jeziorko ma owalny kształt. Na zachodnim brzegu jeziora leży wieś Kolsk.

Zbiornik znajduje się w zlewni Mierzęckiej Strugi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na widok świeżo opadłego śniegu chwycił dużą szypę od węgla i niechętnie poszedł z nią odśnieżać chodnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨpa, AS: šypa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szufla

Wiktionary

# szyper

1. dowódca małego statku wodnego
2. właściciel statku rybackiego

SJP.pl

Szyper – kapitan niewielkiego statku wodnego (np. holownika, kutra, portowej jednostki pomocniczej itp.). Dawniej także określenie właściciela statku rybackiego. W Polsce istnieje ponadto tytuł zawodowy szypra uprawniający do kierowania mniejszymi jednostkami w ramach żeglugi krajowej.

Wikipedia

# szyperek

nazwisko

SJP.pl

# szyperski

dotyczący szypra lub szyperstwa

SJP.pl

# szypleć

szypleć leszczyniak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# szyplin

roślina z rodziny bobowatych, np. szyplin jedwabisty

SJP.pl

Wikipedia

# szypliszecki

przymiotnik od: Szypliszki

SJP.pl

# szypliszki

wieś w Polsce

SJP.pl

Szypliszki (lit. Šipliškė) – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim (zachodnia część Pojezierza Litewskiego), w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Szypliszki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Szypliszki.

Miejscowość od wschodu omija droga ekspresowa S61. Do 2022 roku przebiegała tędy droga krajowa nr 8.

Wikipedia

# szypot

płycizna rzeki o stosunkowo szybkim prądzie; bystrze

SJP.pl

Próg rzeczny (inne spotykane nazwy: poroh, sula, szum, szypot) – stopień skalny położony poprzecznie w korycie rzeki powstały w wyniku różnic w erozji skał, przez które przepływa rzeka. Utworzony jest ze skał o większej odporności na erozję. Rzadziej pochodzenia tektonicznego. Jest rodzajem progu skalnego.

Próg rzeczny w istotny sposób wpływa na bieg wody w rzece, w przypadku wysokich progów tworzy się wodospad, a przy mniejszych – kaskady lub bystrza.

Wikipedia

# szypowice

Szypowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Wikipedia

# szypowski

nazwisko

SJP.pl

# szypr

chypre;
1. kompozycja zapachowa łącząca zapachy drzewne, zwierzęce i kwiatowe;
2. perfumy o takim zapachu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. kosmet. perfumy o zapachu szyprowym

(1.2) pot. zapach szyprowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Elegancki, aldehydowy szypr, ale w żadnym wypadku nie staromodny, przeciwnie – powiedziałbym, że bardzo nowoczesny, wręcz futurystyczny w swoim brzmieniu.

(1.1) To szypr w pełnej krasie, a jednak jest on jednym z najbardziej przystępnych i noszalnych, bo jest to szypr lekki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyprowość

przym. szyprowy

Wiktionary

# szyprowy

przymiotnik

(1.1) środ. kosmet. o zapachu (najczęściej perfum): składający się z połączenia zapachów cytrusowych, kwiatowych oraz animalistycznych i paczuli czy mchu dębowego kolejno jako nuty głowy, serca i bazy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdybym nie poznała szyprów, byłby to dla mnie pewnie signature scent, ale szyprowa zadziorność zrobiła swoje.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szypr m., szyprowość ż.

Wiktionary

# szypszyna

krzew z rodziny różowatych, pospolity na obszarze całej Polski; dzika róża

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zob. róża dzika.

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈpʃɨ̃na, AS: šypšỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szypszyniec m.

przym. szypszynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) róża dzika, dzika róża, róża psia, sypel; kraków|głóg.

Wiktionary

# szypszyniec

szypszyniec różany - owad błonkoskrzydły z rodziny galasówek, wyrządzający szkody na pędach, owocach i liściach róż

SJP.pl

# szypulski

nazwisko

SJP.pl

# szypuła

nazwisko

SJP.pl

Szypułka (ang. pedicel, pedicle, łac. pedicellus, pedunculus) – u roślin nieulistniona część pędu, na której wyrasta kwiat, a następnie owoc. Przez szypułkę są one zaopatrywane w wodę wraz z solami mineralnymi i substancje organiczne. U części gatunków roślin owoc oddziela się od szypułki po dojrzeniu, u niektórych pozostaje trwale złączony z szypułką.

Wikipedia

# szypułka

łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat;

Wiktionary

Szypułka (ang. pedicel, pedicle, łac. pedicellus, pedunculus) – u roślin nieulistniona część pędu, na której wyrasta kwiat, a następnie owoc. Przez szypułkę są one zaopatrywane w wodę wraz z solami mineralnymi i substancje organiczne. U części gatunków roślin owoc oddziela się od szypułki po dojrzeniu, u niektórych pozostaje trwale złączony z szypułką.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈpuwka, AS: šypuu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szypuła ż.

przym. szypułkowy, bezszypułkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. ogonek; gw-pl|Górny Śląsk|sztyngel.

Wiktionary

# szypułkować

oddzielać owoce (rzadziej kwiaty) od szypułek

SJP.pl

# szypułkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mechaniczny proces oddzielania owocu jadalnego od jego niejadalnej części, np. ogonka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʃɨpuwkɔˈvãɲɛ, AS: šypuu̯kovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. szypułkować

Wiktionary

# szypułkowy

→ szypułka

SJP.pl

#### Patrz:

szypułka

# szypłów

Szypłów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# szyroki

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szeroki

Wiktionary

Szyroki (703 m n.p.m.) – szczyt na granicy polsko-słowackiej, którego polskie stoki znajdują się we wsi Jaworzynka w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, gminie Istebna. W regionalizacji fizycznogeograficznej Polski według Jerzego Kondrackiego znajduje się w Beskidzie Śląskim, w nowej regionalizacji na Międzygórzu Jabłonkowsko-Koniakowskim.

Wikipedia

# szyrwan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Azerbejdżanie, w dolnym biegu rzeki Kury;

Wiktionary

Szyrwan (az. Şirvan) – islamskie państwo ze stolicą w Szemasze, istniejące na terenie współczesnego północno-zachodniego Azerbejdżanu w latach ok. 799-1539. Powstało w wyniku rozpadu kalifatu arabskiego. Jego władcy, nazywani szyrwanszachami niekiedy podlegali władcom krajów ościennych, niekiedy zaś zdobywali spore lokalne znaczenie. W Szyrwanie panowała dynastia Kesranidów (861-1382), którzy, pomimo różnic religijnych, pozostawali w XI-XIII wiekach w ścisłym sojuszu z Gruzją Bagratydów. Po wygaśnięciu Kesranidów władzę w Szyrwanie objęła dynastia Derbendydów, zapoczątkowując przeszło stuletni okres prosperity kraju, przerwany jednak podbojem safawidzkim (od ok. 1500 zależność, po 1538 inkorporacja do Persji jako prowincja przez Tahmaspa I, zarządcą został brat Tahmaspa Alqas Mirza).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. szyrwański

Wiktionary

# szyrwinta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Litwie i w obwodzie królewieckim Rosji, uchodzi do Szeszupy;

Wiktionary

Szyrwinta (lit. Širvinta) – rzeka na Litwie o długości 129 km, najdłuższy dopływ Świętej

Jest szesnastą pod względem długości rzeką na Litwie i ósmą wśród tych, które w całości znajdują się na litewskim terytorium.

Ma swoje źródła na wyżynach w pobliżu miasta Szyrwinty, przez które także przepływa. Płynie przez rejon szyrwincki, rejon wiłkomierski i rejon janowski. Do Świętej uchodzi w pobliżu miasta Wieprze.

Wikipedia

# szyry

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. nożyce

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|nożice.

Wiktionary

# szystowice

Szystowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Grabowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Grabowiec. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła Szystowice mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Grabowcu.

Wikipedia

# szysz

nazwisko

SJP.pl

Szysz (ros. Шиш) – rzeka w Rosji w obwodzie omskim, prawy dopływ Irtyszu. Ma długość 378 km i powierzchnię zlewni 5270 km².

Przy ujściu Szyszu do Irtyszu położona jest wieś Ustʹ-Szysz. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona z lat 1890 - 1907 podaje, że osadnictwo w dolnym biegu rzeki rozpoczęło się niedługo przed powstaniem publikacji.

Wikipedia

# szyszak

1. rodzaj hełmu rycerskiego;
2. ptak afrykański; turak; chełmiak; bananojad

SJP.pl

- szyszak – rodzaj hełmu
- szyszak – gatunek ptaka z rodziny turakowatych
- Szyszak – zespół muzyczny pochodzący z Karkonoszy, grający folk, neofolk, poezję śpiewaną

Wikipedia

# szyszeczka

zdrobnienie od: szyszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: szyszka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃɛt͡ʃka, AS: šyšečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyszka ż., szyszunia ż.

przym. szyszkowy

Wiktionary

# szyszeń

szyszeń pospolity, szyszeń sosnowy - gatunki motyla z rodziny omacnicowatych

SJP.pl

# szyszka

1. drewniany kwiatostan żeński roślin iglastych
2. kwiatostan żeński chmielu
3. potocznie: o kimś ważnym, wpływowym; szycha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. dendr. zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

(1.2) bot. kwiatostan żeński chmielu

(1.3) przedmiot wyglądający jak szyszka (1.1)

(1.4) pot. przen. zdrobn. od: szycha (ważna osoba)

(1.5) szt. archit. element dekoracyjny w kształcie stylizowanej szyszki (1.1)

Wiktionary

Szyszka – kłos zarodnionośny u roślin iglastych utworzony z osi i liści zarodnionośnych (sporofili). W piśmiennictwie polskojęzycznym narządy te określane są mianem kwiatów lub kwiatostanów, czasem na wzór terminologii anglosaskiej preferowane jest określenie „strobil”. Szyszka w zależności od ujęcia opisywana jest jako organ skupiający narządy rozrodcze nagonasiennych lub w węższym ujęciu tylko iglastych, ewentualnie nawet tylko sosnowatych. Szyszkami bywają określane zarówno jako strobile (kwiaty lub kwiatostany) męskie (mikrostrobile) jak i żeńskie (makrostrobile). W niektórych źródłach termin „szyszka” odnoszony jest tylko do drewniejących strobili żeńskich zawierających zalążki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poszłam z dziećmi do lasu i nazbierały cały worek szyszek.

(1.2) Chmielowe szyszki używa się do produkcji piwa.

(1.3) Na choince wisiały szklane szyszki, mikołaje i bałwanki.

(1.4) Ten Gośki teść to ponoć jakaś szyszka w ministerstwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʃɨʃka, AS: šyška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyszkowiec m.

:: zdrobn. szyszeczka ż., szyszunia ż.

:: zgrub. szycha ż.

przym. szyszkowaty, szyszkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szycha, ważniak; przest. oficjał; dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, VIP

Wiktionary

# szyszkin

nazwisko

SJP.pl

# szyszko

1. drewniany kwiatostan żeński roślin iglastych
2. kwiatostan żeński chmielu
3. potocznie: o kimś ważnym, wpływowym; szycha

SJP.pl

# szyszkogłówkowate

rodzina grzybów z rzędu gołąbkowców

SJP.pl

Szyszkogłówkowate, szyszkolubkowate (Auriscalpiaceae Maas Geest.) – rodzina grzybów należąca do rzędu gołąbkowców (Russulales).

Wikipedia

# szyszkojagoda

twór powstały wskutek zrośnięcia się łusek szyszki jałowca

SJP.pl

Wikipedia

# szyszkokwiatowy

hipoteza szyszkokwiatowa - jedna z hipotez wyjaśniających pochodzenie kwiatu roślin okrytozalążkowych; hipoteza euancjum

SJP.pl

# szyszkolubka

rodzaj grzybów z rodziny szyszkogłówkowatych

SJP.pl

Auriscalpium Gray (szyszkolubka) – rodzaj grzybów z rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae). Na całej półkuli północnej występuje tylko 1 gatunek – szyszkolubka kolczasta, wszystkie pozostałe gatunki występują na półkuli południowej.

Wikipedia

# szyszkowaty

przypominający kształtem szyszkę, podobny do szyszki

SJP.pl

# szyszkowe

→ szyszka

SJP.pl

#### Patrz:

szyszka

# szyszkowiec

1. rodzaj jaszczurek z rodziny szyszkowcowatych;
2. rodzaj grzybów z rodziny borowikowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mikol. nazwa systematyczna|Strobilomyces|Berk.|ref=tak., rodzaj grzybów z rodziny borowikowatych o kapeluszu pokrytym grubymi i odstającymi łuskami

Wiktionary

- szyszkowiec – jaszczurka z rodzaju Cordylus lub ogólnie o przedstawicielu rodziny szyszkowcowatych (Cordylidae), w szczególności:
  - szyszkowiec zwyczajny
  - szyszkowiec olbrzymi
  - szyszkowiec karryjski
  - szyszkowiec tropikalny
- szyszkowiec (Strobilomyces) – rodzaj grzybów z rodziny borowikowatych

Miejscowości

- Szyszkowiec – wieś w województwie pomorskim w powiecie chojnickim, w gminie Czersk

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. szyszka ż., szyszunia ż.

przym. szyszkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. łuskogrzyb

Wiktionary

# szyszkówka

rodzaj grzybów z rodziny obrzękowcowatych

SJP.pl

- szyszkówka – rodzaj grzybów

Wikipedia

# szyszkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Szyszkowski – polski aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, scenarzysta oraz lektor
- Bohdan Szyszkowski – polski chemik
- Bolesław Szyszkowski – polski działacz robotniczy
- Hilary (właśc. Eduard Szyszkowski) – prawosławny biskup
- Jakub Szyszkowski – polski lekkoatleta
- Jan Szyszkowski – pułkownik piechoty Wojska Polskiego
- Jerzy Wojtczak-Szyszkowski – polski filolog klasyczny, latynista
- Marcin Szyszkowski – rzymskokatolicki biskup, książę siewierski
- Mikołaj Szyszkowski – rzymskokatolicki biskup, książę warmiński
- Mikołaj Szyszkowski – podkomorzy wieluński, sędzia ziemski wieluński, sekretarz królewski
- Piotr Szyszkowski – polski szlachcic, poseł na Sejm, urzędnik staropolski
- Stanisław Szyszkowski – polski polityk, rolnik, poseł na Sejm
- Wacław Szyszkowski – polski prawnik

Wikipedia

# szyszkowy

→ szyszka

SJP.pl

#### Patrz:

szyszka

# szysznica

letyniec szysznica - gatunek błonkówki z rodziny galasówek

SJP.pl

# szysztof

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wojsk. strzelnica

Wiktionary

# szyszunia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszcz. zdrobn. od szyszka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃũɲa, AS: šyšũńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyszka ż., szyszkowiec m., szyszeczka ż., szycha ż., szyszkownik m., szyszkarz m.

przym. szyszkowaty, szyszkowy

Wiktionary

# szyszyn

Szyszyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Ślesin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# szyszynka

w anatomii: położony w mózgowiu gruczoł dokrewny, regulujący dojrzewanie płciowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. gruczoł dokrewny położony w mózgu;

Wiktionary

Szyszynka (łac. corpus pineale, syn. glandula pinealis, syn. epiphysis cerebri) – jeden z gruczołów wydzielania wewnętrznego, leżący pomiędzy wzgórkami górnymi blaszki pokrywy. Gruczoł znajduje się w zagłębieniu, pod blaszką pokrywy, kontaktując się z kresomózgowiem szypułą szyszynki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃɨ̃nka, AS: šyšỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. szyszynkowy

Wiktionary

# szyszynkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z szyszynką, dotyczący szyszynki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szyszynka ż.

Wiktionary

# szyszłowo

Szyszłowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Ostrowite.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# szytka

potocznie: opona bezdętkowa

SJP.pl

Wikipedia

# szywała

nazwisko

SJP.pl

# szyzma

dawniej: schizma

SJP.pl

# szyzmatyk

dawniej: schizmatyk

SJP.pl

# szyłak

nazwisko

SJP.pl

# szyłka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;

(1.2) geogr. miasto w Rosji w Kraju Zabajkalskim, położone nad rzeką Szyłką (1.1);

Wiktionary

- Szyłka – rzeka w Rosji
- Szyłka – miasto w Rosji w Kraju Zabajkalskim
- ZSU-23-4 Szyłka – samobieżny artyleryjski zestaw przeciwlotniczy

Wikipedia

# szłap

nieprawidłowy kłus konia

SJP.pl

Szłap – nieprawidłowy kłus konia. Kończyny nie są stawiane równocześnie po dwie (tylna lewa i przednia prawa, tylna prawa i przednia lewa). Zamiast dwóch uderzeń kopyt słychać cztery. Konie takie są cenione przez kiepskich jeźdźców, ponieważ jazda na nich jest łatwiejsza. Konie tak chodzące nazywane są szłapakami.

U psów ruch taki nazywany jest również nazwą "amble".

Wikipedia

# szłapa

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łapa, kończyna zwierzęcia

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. noga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) On mo ała na prawyj szłapie.

Wiktionary

# szłapak

koń chodzący szłapią

SJP.pl

# szłapcug

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żart. chodzenie pieszo

Wiktionary

# szłapka

nazwisko

SJP.pl

# szłom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. szyszak

(1.2) stpol. hełm

Wiktionary

Szyszak, dawniej szłom (węg. sisak, niem. zischägge) – termin odnoszący się do dwóch konstrukcji hełmu otwartego: średniowiecznego (tak zwany szłom), którego dzwon uformowany był w bardzo wysoki stożek, oraz nowożytnego (tak zwany pappenheimer) o złożonej budowie, z dzwonem wyposażonym w dodatkowe elementy: daszek, policzki, folgowany nakarczek, oraz podnoszony nosal.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʃwɔ̃m, AS: šu̯õm

Wiktionary

# szłyk

wysoka czapka z futra noszona w Polsce za panowania Jagiellonów

SJP.pl

Kapuza (od łac. cappa – nakrycie głowy, caput – głowa) – rodzaj męskiej czapki. Miała ona opuszczane klapy służące do osłonięcia uszu lub również karku. Używana była w Europie i Azji od czasów średniowiecza, lub nawet wcześniej. Wykonana była najczęściej z futra i wówczas określana była również nazwą pochodną od rodzaju futra, np. lisiurka – od lisa. Czasem kapuzy wykonywane były także z tkaniny, np. z sukna lub jedwabiu (znane z XVIII-wiecznej Polski).

Wikipedia

# sł.

skrót od:
1. słowa;
2. służba;
3. słowacki; słow.;
4. słoweński; słow.;
5. słowiański; słow.

SJP.pl

# słabawy

trochę słaby, nieco słaby; osłabiony

SJP.pl

# słabczyński

nazwisko

SJP.pl

# słabęcin

Słabęcin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Kruszwica.

Wikipedia

# słabeńki

regionalnie: słabiutki

SJP.pl

# słabeusz

lekceważąco:
1. osoba słaba fizycznie lub duchowo;
2. słaby uczeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. ktoś słaby fizycznie

(1.2) lekcew. ktoś o słabej konstrukcji psychicznej

(1.3) lekcew. słaby uczeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tego słabeusza nie masz co liczyć, wczoraj spuchł przy babcinej węglarce, a nie była pełna.

(1.3) Antek jest dobry z matmy, już pół roku pomaga podciągnąć się jednemu słabeuszowi z 7 d.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słabnąć ndk., zasłabnąć dk.

przym. słaby

przysł. słabo

rzecz. słabość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) charłak, cherlak, cherlawiec, chucherko, chuchrak, chuchro, chuderlak, marnota, mimoza, mizeractwo, mizeraczek, mizerak, mizerota, mizerotka, wymoczek, wyskrobek, zdechlak, zgniłek, zmora; uczn. anemik

(1.2) mięczak

Wiktionary

# słabeuszka

→ słabeusz; cherlaczka

SJP.pl

# słabiaczka

→ słabiak

SJP.pl

#### Patrz:

słabiak

# słabiak

potocznie: słabeusz

SJP.pl

# słabicki

nazwisko

SJP.pl

# słabiej

stopień wyższy od przysłówka: słabo

SJP.pl

# słabieńki

zdrobnienie od: słaby

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadzio dowiedział się o jej śmierci w szpitalu. Słabieńki, na transfuzjach i mocnych lekach, wyrwał z siebie przewody kroplówek i zaczął się gorączkowo ubierać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈbʲjɛ̇̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯ė̃ńḱi

Wiktionary

# słabiuchny

zdrobnienie od: słaby; słabiutki, słabiuśki

SJP.pl

# słabiusieńki

zdrobnienie od: słabiuśki; słabiuteńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Martwi piłkarskich kibiców w Żołyni słabiusieńka postawa tamtejszego Błękitu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswabʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby, słabiutki, słabiuśki

przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

Wiktionary

# słabiuśki

zdrobnienie od: słaby; słabiutki, słabiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈbʲjüɕci, AS: su̯abʹi ̯üśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby, słabiutki, słabiusieńki

przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

Wiktionary

# słabiuteńki

zdrobnienie od: słabiutki; słabiusieńki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niemniej jednak trzeba kolejny raz powiedzieć, że nadal nasza skuteczność jest słabiuteńka - powiedział trener

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswabʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

# słabiutki

zdrobnienie od: słaby; słabiuśki, słabiuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: słaby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od razu zrobili się tacy, jakich znamy na co dzień, powolni, słabiutcy, bardzo cisi.

(1.1) Był bardzo słabiutka, prawie nie przyjmowała żadnych pokarmów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈbʲjutʲci, AS: su̯abʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby, słabiuśki, słabiusieńki

przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

czas. słabnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słabiuśki

Wiktionary

# słabizna

1. potocznie: krucha, słaba rzecz, słaby stan rzeczy;
2. potocznie: słaba strona czegoś;
3. potocznie: osoba tworząca rzeczy o niskiej wartości;
4. przestarzałe: pachwina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś mało wartościowe

(1.2) pot. słaba strona kogoś lub czegoś

(1.3) pogard. ktoś tworzący rzeczy niewartościowe

(1.4) daw. wrażliwe na uderzenie miejsce u mężczyzny lub samca zwierząt, okolica podbrzuszna i kroczowa

(1.5) daw. pachwina

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. słaby

rzecz. słabość ż.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|słaby|-izna.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.4) słabizna; (1.5) słabizna

źródła.

== słabizna (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. pachwina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈbʲizna, AS: su̯abʹizna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby

rzecz. słabość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. słaby

rzecz. słabość ż.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|słaby|-izna.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.4) słabizna; (1.5) słabizna

źródła.

== słabizna (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. pachwina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# słabiznowy

przymiotnik od: słabizna

SJP.pl

# słabkowice

Słabkowice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# słabnąć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. osłabnąć)

(1.1) tracić siły, stawać się słabszym

(1.2) tracić intensywność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słabeusz mos., słabostka ż., słabość ż.

czas. nasłabieć, osłabnąć dk.

przym. słabiutki, słabowity, słaby

przysł. słabiutko, słabo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) łagodnieć, ustępować, zmniejszać się

Wiktionary

# słabnąca

kobieta tracąca siły, omdlewająca

SJP.pl

# słabnący

osoba tracąca siły, omdlewająca

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: słabnąć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek tracący siły, omdlewający, upadający

Wiktionary

# słabnica

rodzaj sieci rybackiej

SJP.pl

# słabo

przysłówek

(1.1) z niewielką siłą

(1.2) kiepsko

(1.3) niewyraźnie, mało intensywnie, nieznacznie

(1.4) mat. w sensie słabej topologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbyt słabo pociągnąłeś tę dźwignię.

(1.2) Słabo ci poszło.

(1.3) Słabo cię słyszę.

(1.4) Ciąg słabo zbieżny to ciąg zbieżny do słabej granicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswabɔ, AS: su̯abo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby, słabowity, słabiutki, słabiuśki, słabiusieńki

przysł. słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

rzecz. słabeusz m., słabość ż.

czas. nasłabieć, słabnąć

Wiktionary

# słabocin

Słabocin (niem. Schlabotschine) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie milickim, w gminie Cieszków.

Wikipedia

# słaboduch

rzadko: osoba o słabym charakterze, słabej sile woli

SJP.pl

# słaboń

nazwisko

SJP.pl

# słaboprocentowy

zawierający mały procent czegoś

SJP.pl

# słaborowice

Słaborowice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski, ok. 8 km na północ od Ostrowa Wielkopolskiego.

Wikipedia

# słabość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

(1.2) skłonność ku czemuś

(1.3) wybijająca się niedoskonałość, słaba strona

(1.4) brak odporności na zniszczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Jego słabością jest łatwe wpadanie w gniew.

(1.3) Kolarz na wyścigu toczy walkę nie tylko z rywalami, ale też z bólem i własnymi słabościami.

(1.3) Pantoflarz to jedno z określeń, których my faceci delikatnie mówiąc nie lubimy. Kojarzy się nam ze słabością, uległością, brakiem własnego zdania i indywidualności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswabɔɕt͡ɕ, AS: su̯abość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słaby, słabowity

przysł. słabo

rzecz. słabizna ż., słabeusz m., słabeuszka ż.

czas. nasłabieć, słabnąć ndk., osłabnąć dk., osłabiać ndk., osłabić dk., zasłabnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezsilność, niemoc, osłabienie, omdlenie

(1.2) pociąg

(1.3) słaba strona, wada, pięta Achillesa

(1.4) wrażliwość, podatność

Wiktionary

# słabosilny

żartobliwie: odznaczający się niewielką siłą fizyczną; niesilny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) żart. gwara. osłabiony, słabawy, nie odznaczający się nadmierną siłą fizyczną; niewydolny, słabujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sierota jezdem słabosilna, bronić się nie mogłam.

(1.1) Każden pętak mógł go potem ile chciał sobaczyć, a on palcem nawet nie mógł ruszyć, taki się zrobił słabosilny.

Wiktionary

# słabostka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czyjaś niewielka wada, zwykle jakieś przyzwyczajenie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słabnąć

Wiktionary

# słabosz

nazwisko

SJP.pl

# słaboszów

nazwisko

SJP.pl

Słaboszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Słaboszów.

W 1595 roku wieś położona w powiecie ksiąskim województwa krakowskiego była własnością starosty chęcińskiego Piotra Myszkowskiego. Do 1954 roku siedziba gminy Nieszków. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego. Integralna część miejscowości: Cyprianów.

Wikipedia

# słaboszowice

Słaboszowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sędziszów.

W Słaboszowicach urodził się Stanisław Berini.

Wieś duchowna, własność opactwa cystersów jędrzejowskich położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie ksiąskim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# słaboszowski

przymiotnik od: Słaboszów

SJP.pl

# słabosłyszący

przymiotnik

(1.1) z ubytkiem słuchu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba z ubytkiem słuchu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswabɔswɨˈʃɔ̃nt͡sɨ, AS: su̯abosu̯yšõncy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1-2) niedosłyszący

Wiktionary

# słabowiciej

stopień wyższy od przysłówka: słabowicie

SJP.pl

# słabowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: słabowity

SJP.pl

# słabowity

skłonny do chorób, często chorujący; chorowity, wątły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający skłonność do słabego zdrowia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najważniejszy był jednak tron w Krakowie, uzyskany na zasadzie opieki nad wdową po Leszku Białym Grzymisławie i trzynastoletnim, słabowitym Bolkiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słabość ż., słabowitość ż.

czas. słabnąć

przysł. słabo

przym. słaby

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chorowity, kruchy, nieodporny, słaby, wątły

Wiktionary

# słabowo

Słabowo (niem. Slabowen, od 1928 Langenwiese) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Ryn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# słabowzroczność

→ słabowzroczny

SJP.pl

#### Patrz:

słabowzroczny

# słabowzroczny

taki, który słabo widzi

SJP.pl

# słabszy

stopień wyższy od przymiotnika: słaby

SJP.pl

# słabuszewice

Słabuszewice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Lipnik

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Przez wieś przechodzi zielony szlak rowerowy do Opatowa.

Wikipedia

# słaby

odznaczający się niewielką siłą fizyczną

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający niewielką siłę fizyczną

(1.2) uległy, nie posiadający silnej woli, psychiki

(1.3) niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny

(1.4) mający niewielką wartość, niskiej jakości, marny, kiepski

(1.5) mat. w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;

(1.6) mający niewielkie stężenie, niską ilość jakiejś substancji rozpuszczonej w sobie

Wiktionary

Słaby (forma żeńska: Słaby lub Słaba; liczba mnoga: Słabi lub Słabowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 1815 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stary Wunderli jest wszakże w tej chwili tak słaby, […] jak dziecko.

(1.5) Ciąg słabo zbieżny to ciąg zbieżny do słabej granicy.

(1.5) Słabe otoczenie zera przestrzeni liniowo-topologicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswabɨ, AS: su̯aby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słabość ż., słabeusz m., słabeuszka ż., słabizna ż.

czas. słabnąć, nasłabieć

przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

przym. słabiutki, słabiuśki, słabowity, słabiusieńki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wątły, mizerny

(1.2) chwiejny

(1.3) niewielki

(1.4) mizerny, kiepski, pośledni

Wiktionary

# słać

1. rozkładać pościel, przygotowywać miejsce do spania; rozściełać;
2. porządkować pościel po spaniu; zaściełać;
3. rozkładać (słomę w stajni itp.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś

(1.2) rozkładać pościel, przygotowywać miejsce do spania, także: składać pościel po spaniu

(1.3) rozkładać słomę jako podściółkę dla zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pewnym momencie znalazła się w Ankarze, skąd słała rozpaczliwe listy, poszukując kogokolwiek z rodziny.

(1.2) Z delikatnej rozmowy nic nie wyszło, bo gdy wkradłem się z Checi do mojego pokoju, to w środku była mama i słała mi łóżko.

(1.2) Przyjeżdżałam do syna dzień w dzień; albo leżał na łóżku, albo wstawał i słał łóżko na nowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swat͡ɕ, AS: su̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przesyłka ż., posłanie n., słanie n., słańsko n., przesyłeczka ż.

czas. posłać dk., wysyłać ndk., przesyłać ndk., przesłać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ścielić

Wiktionary

# słączno

Słączno – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie milickim, w gminie Milicz.

Wikipedia

# sładek

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Sładek – polski inżynier
- Krystyna Sładek – polska lekkoatletka

Wikipedia

# sładnie

przysłówek

(1.1) łódź. łatwo

(1.2) pot. ładnie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswadʲɲɛ, AS: su̯adʹńe

Wiktionary

# słajkowo

Słajkowo (kaszb. Słajkòwò) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo. Wieś jest siedzibą sołectwa Słajkowo, w którego skład wchodzi również Niepoczyn, Żelazno, Przebendowo oraz Przebendówko.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# słajsino

Słajsino – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Nowogard.

Wikipedia

# słajszewo

Słajszewo (kaszb. Słajszéwò, niem. Schlaischow) – stara kaszubska wieś szlachecka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo na obszarze Pobrzeża Kaszubskiego nad rzeką Chełst. Wieś jest siedzibą sołectwa Słajszewo, w którego skład wchodzą również Biebrowo i Słajszewko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# słaniać

słaniać się - iść chwiejnym krokiem

SJP.pl

# słanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słaniać.

Wiktionary

# słanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswãɲɛ, AS: su̯ãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słać

rzecz. słańsko n.

Wiktionary

# słańsko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) warstwa igliwia, liści, szczątków zwierzęcych i roślinnych itp. pokrywająca ziemię w lesie, ściółka

(1.2) słoma, suche liście itp. podściełane zwierzętom w oborach, stajniach itp., podściółka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co jest słańsko leśne, wie u nas każdy; są to opadłe z drzew liście, iglice, mech, drobne gałązki, bedłki i z rzadka rosnące zioła, wszystko to pokrywa ziemię leśną, i koniecznie do dobrego drzew wzrostu jest potrzebne.

(1.2) Ledwo się niekiedy tyle słomy zbierze, że się z biedą bydło przez zimę wyżywi, a o przysporzeniu przez słańsko mierzwy, to ani myśleć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słanie

czas. słać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ściółka

(1.2) podściółka

Wiktionary

# słapa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. szłapa.

Wiktionary

# sław

1. rozgłos, powszechne uznanie;
2. opinia, reputacja;
3. sławna osoba

SJP.pl

# sława

1. rozgłos, powszechne uznanie;
2. opinia, reputacja;
3. sławna osoba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- sława:

1. wielki rozgłos zdobyty talentem, wielkimi czynami, zasługami itp.

2. opinia o kimś, o czymś, zwłaszcza dobra

3. sławny człowiek

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈswava, AS: su̯ava

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sławski

Wiktionary

# sławatycki

→ Sławatycze

SJP.pl

#### Patrz:

Sławatycze

# sławatyczanin

mieszkaniec Sławatycz (wsi w Polsce)

SJP.pl

# sławatyczanka

mieszkanka Sławatycz (wsi w Polsce)

SJP.pl

# sławatycze

wieś w Polsce

SJP.pl

Sławatycze – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sławatycze. Leży na obszarze Równiny Kodeńskiej, nad Bugiem.

Dawniej miasto magnackie, w końcu XVIII wieku położone było w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# sławcio

zdrobnienie od: Sławomir (imię męskie)

SJP.pl

# sławęcice

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Sławęcice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Góra
- Sławęcice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów
- Sławęcice – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

Wikipedia

# sławęcicki

przymiotnik od: Sławęcice

SJP.pl

# sławęcin

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYTY jest ich 11, w tym 10 podstawowych

- Sławęcin – część miasta Hrubieszowa
- Sławęcin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Kamieniec Ząbkowicki
- Sławęcin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Sławęcin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Sławęcin – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Skierbieszów
- Sławęcin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Grabów
- Sławęcin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Sławęcin – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Skołyszyn
- Sławęcin – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Chojnice
- Sławęcin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Ślesin
- Sławęcin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno

Wikipedia

# sławęcinek

## Miejscowości w Polsce

- Sławęcinek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Sławęcinek – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Ślesin

## Zobacz też

- Sławęcin

Wikipedia

# sławecki

nazwisko

SJP.pl

# sławeczek

zdrobnienie od: Sławomir (imię męskie)

SJP.pl

# sławek

zdrobnienie od: Sławomir (imię męskie); Sławuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Sławomir

Wiktionary

Sławek – dawniej samodzielna miejscowość, od 1939 w granicach Wołomina jako jedna z sześciu jednostek administracyjnych. Leży w środkowej części Wołomina, na północ od centrum miasta i linii kolejowej.

Osada powstała w czasach parcelacji kobyłeckiego majątku ziemskiego Ludwika Meyera. Jego dobra ziemskie (leżące administracyjnie zarówno w osadzie Wołomin, jak i Kobyłka) przez poprowadzenie torów kolei warszawsko-petersburskiej zostały podzielone. Patrząc od strony Warszawy, położona po lewej stronie torów część, jako trudniejsza w gospodarowaniu, przeznaczona została przez Meyera do sprzedaży. Wówczas to, a konkretnie w 1862 roku, pięć rodzin chłopskich wspólnie kupiło od Meyera te grunty .

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moim najlepszym kolegą jest Sławek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswavɛk, AS: su̯avek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sławomir mos., Sławomirek mos., Sławuś mos., Bogusław mos., Tomisław mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sławuś, Sławomirek

Wiktionary

# sławetniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: sławetny

SJP.pl

# sławetny

1. taki, o którym dużo się mówi, wsławiony czymś niechlubnym; głośny, okrzyczany;
2. dawniej: cieszący się sławą; sławny, słynny, rozgłośny

SJP.pl

# sławianin

mieszkaniec Sławy

SJP.pl

# sławianka

mieszkanka Sławy

SJP.pl

Sławianka – osiedle typu miejskiego w Rosji, w Kraju Nadmorskim. W 2010 roku liczyło 14 036 mieszkańców.

Wikipedia

# sławiański

przymiotnik

(1.1) daw. słowiański

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Należałoby sądzić, że nauka o walce złego z dobrym nie była rozwinięta w nauce sławiańskiej, a dwupłciowość bóstw i płodzącej natury wcale w religijną naukę nie wchodziła.

Wiktionary

# sławić

głosić czyjąś sławę, wychwalać czyjeś dokonania; opiewać, chwalić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) podn. głosić czyjąś sławę, wychwalać kogoś

czasownik zwrotny niedokonany sławić się

(2.1) daw. słynąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co roku w święto Paschy lud izraelski sławił w hymnach i psalmach Jahwe i jego mandatariusza Mojżesza […].

(1.1) Pochwalne mowy pogrzebowe rozpoczęły tę część uroczystości. Sławiąc cnoty poległych, mówcy zwracali się do nich jak do żywych, obiecując im różne podarki i zemstę.

(2.1) Gdyby Polska sławiła się wówczas jakimiś źródłami leczniczymi, zawdzięczalibyśmy temu może wizytę wielkiego pisarza, a w następstwie niezwykły reportaż z naszej szesnastowiecznej rzeczywistości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sława ż.

przym. sławny

Wiktionary

# sławica

2 miejscowości w Polsce:

- Sławica – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew
- Sławica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Skoki

Wikipedia

# sławice

Sławice (niem. Slawitz) – część miasta Opole w Polsce położonego w województwie opolskim.

Miejscowość wraz z obrębem ewidencyjnym wsi włączono do Opola 1 stycznia 2017. Przed włączaniem miejscowość była wsią w Polsce położoną w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Dąbrowa.

Od 1950 Sławice należą administracyjnie do województwa opolskiego.

Wikipedia

# sławienko

W Polsce

- Sławienko – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Rudnik
- Sławienko – osada w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Lubasz
- Sławienko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Oborniki

Wikipedia

# sławieński

→ Sławno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sławnem, dotyczący Sławna

Wiktionary

#### Patrz:

Sławno

#### Powiązane:

rzecz. Sławno n., sławnianin m., sławnianka ż.

Wiktionary

# sławik

nazwisko

SJP.pl

Sławik:

- Henryk Sławik
- Mateusz Sławik
- Wiesław Sławik

Wikipedia

# sławin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sławy lub z nią związany

SJP.pl

Sławin – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Sieroszewice.

Sławin leży przy drodze wojewódzkiej nr 450 Kalisz – Wieruszów i drodze lokalnej Ołobok – Psary.

Miejscowość przynależała administracyjnie przed rokiem 1887 do powiatu odolanowskiego.

W latach 1975–1998 do województwa kaliskiego, a w latach 1887–1975 i od 1999 do powiatu ostrowskiego.

Wikipedia

# sławinek

Sławinek – dzielnica Lublina w północno-zachodniej części miasta.

Wikipedia

# sławiński

nazwisko

SJP.pl

# sławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sławy lub z nią związany

SJP.pl

Sławiny – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Garwolin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Pawła II w Sulbinach.

Wikipedia

# sławka

zdrobnienie od: Sławomira, Sława (imiona żeńskie)

SJP.pl

- Miejscowości w Polsce:
  - Sławka Mała
  - Sławka Wielka
- Sławka – potok, dopływ Ślęzy
- Sławka – rzeka, dopływ Wieprza

Wikipedia

# sławków

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. miasto w Czechach

SJP.pl

- Sławków – miasto w woj. śląskim, w pow. będzińskim
  - gmina Sławków – dawna gmina wiejska z siedzibą w Sławkowie (1870–1954)
  - gromada Sławków – dawna gromada (1954)
  - Sławków – osiedle (1954–1958)
  - Sławków – wspólnota leśna
  - Sławków – historyczna kopalnia węgla kamiennego (zał. 1814)
  - stacje kolejowe:
    - Sławków
    - Sławków Południowy
    - Sławków Południowy LHS

    Wikipedia

# sławkowianin

mieszkaniec Sławkowa

SJP.pl

# sławkowianka

mieszkanka Sławkowa

SJP.pl

# sławkowie

Sławek z żoną

SJP.pl

# sławkowo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. nieistniejące miasto w województwie wielkopolskim

SJP.pl

7 miejscowości w Polsce

- Sławkowo – nieistniejące miasto w woj. wielkopolskim
- Sławkowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Chełmża
- Sławkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Sypniewo
- Sławkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Szreńsk
- Sławkowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Działdowo
- Sławkowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn
- Sławkowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Sławoborze

Wikipedia

# sławkowski

przymiotnik od: Sławków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sławkowem, dotyczący Sławkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sławków mrz.

Wiktionary

# sławkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sławka lub z nim związany

SJP.pl

# sławnianin

mieszkaniec Sławna

SJP.pl

# sławnianka

mieszkanka Sławna

SJP.pl

# sławniej

dawny stopień wyższy od przysłówka: sławnie (świetnie)

SJP.pl

# sławniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: sławny

SJP.pl

# sławnikowice

- Sławnikowice – ród
- Sławnikowice – wieś

Wikipedia

# sławniów

Sławniów – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.

W 1595 roku wieś położona w powiecie lelowskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana oświęcimskiego Wojciecha Padniewskiego. Od średniowiecza Sławniów występuje jako wieś prywatna we władaniu różnych rodów szlacheckich (najczęściej właścicieli zamku pilickiego).

Wikipedia

# sławniowice

Sławniowice (niem. Groß Kunzendorf) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Głuchołazy. Historycznie leży na Dolnym Śląsku, na ziemi nyskiej. Położona jest na terenie Przedgórza Paczkowskiego, będącego częścią Przedgórza Sudeckiego. Przepływa przez nią rzeka Mora.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 548 osób.

Wikipedia

# sławno

miasto w Polsce; 8 wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie zachodniopomorskim;

Wiktionary

Sławno (niem. Schlawe) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, siedziba władz powiatu sławieńskiego i gminy wiejskiej Sławno, położone na Pobrzeżu Koszalińskim, nad rzeką Wieprzą i strugą Moszczenicą, ok. 20 km od wybrzeża Morza Bałtyckiego.

Według danych GUS z 30 czerwca 2023 r., Sławno liczyło 11 839 mieszkańców i było pod względem liczby ludności 21. miastem w województwie zachodniopomorskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sławno jest miastem położonym nad Wieprzą.

(1.1) W Sławnie znajduje się zabytkowy dworzec kolejowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswavnɔ, AS: su̯avno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sławnianin mos., sławnianka ż.

przym. sławieński

Wiktionary

# sławny

znany szerokiej grupie osób

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswavnɨ, AS: su̯avny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sława

czas. sławić się, sławić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) popularny, znany

Wiktionary

# sławobor

dawne imię męskie

SJP.pl

Sławobor – staropolskie imię męskie, złożone z członów Sławo- („sława”) i -bor („walczyć, zmagać się”). Może oznaczać „ten, kto sławi walkę”.

Żeński odpowiednik: Sławobora.

W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, nie wykazano osób o imieniu Sławobor.

Sławobor imieniny obchodzi 14 grudnia.

Wikipedia

# sławoborski

przymiotnik od: Sławoborze

SJP.pl

# sławoborze

dawne imię męskie

SJP.pl

Sławoborze (niem. Stolzenberg) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Sławoborze przy drodze wojewódzkiej 162.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Sławoborze. Partnerem wsi jest niemieckie Loiching.

Wikipedia

# sławocin

Sławocin (niem. Schlabrendorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Kolsko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# sławoj

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

Sławoj – imię męskie, nienotowane w dawnych dokumentach i stanowiące najprawdopodobniej XIX-wieczny neologizm stworzony na wzór dwuczłonowych imion słowiańskich. Istniało natomiast staropolskie imię złożone z tych samych dwóch członów w zmienionej kolejności: Wojsław.

Wikipedia

# sławojka

drewniana ubikacja podwórzowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. iron. drewniana ubikacja na podwórzu;

Wiktionary

Sławojka (także: wychodek, ustęp zewnętrzny, wygódka, wybudka, latryna) – rodzaj ubikacji; niewielka, zamykana od wewnątrz budka, zazwyczaj wolnostojąca, z umieszczoną wewnątrz poziomą deską z otworem (pełniącą funkcję sedesu) nad suchym dołem, do którego wpadają fekalia. Wyposażeniem wychodka był hak lub ostro zakończony gwóźdź służący do wieszania pociętych kartek gazet lub czasopism, zastępujących papier toaletowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U moich dziadków do niedawna chodziło się do sławojki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈvɔjka, AS: su̯avoi ̯ka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wychodek, wygódka

Wiktionary

# sławomierz

imię męskie

SJP.pl

Sławomierz (niem. Karlshof) – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo. W latach 1975–1998 osada należała do województwa koszalińskiego. Według danych UM, na dzień 31 grudnia 2014 roku osada miała 4 stałych mieszkańców. Osada wchodzi w skład sołectwa Wicewo.

Osada leży ok. 1,5 km na zachód od Wicewa, między Osówkiem a Wicewem.

W Sławomierzu urodził się ks. Wacław Kruszka.

Wikipedia

# sławomir

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Sławomira

Wiktionary

Sławomir, Sławomiar (zdrob. Sławek) – staropolskie męskie imię pochodzenia słowiańskiego, złożone z członów Sławo- („sława, sławić”) i -mir („pokój, spokój, dobro, świat”). Imię to prawdopodobnie znaczyło tyle, co „ten, który zdobywa sławę poprzez pokój, pokojowe zachowanie, zaprowadzanie porządku, spokoju” (w przeciwieństwie do imion typu Borzysław, w których sława zdobywana jest w walce).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzięki panu Sławomirowi mieliśmy fantastyczne wycieczki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swaˈvɔ̃mʲir, AS: su̯avõmʹir

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sławomirowa ż., Sławomirówna ż., Sławomirostwo lm m., Sławkowa ż.

:: zdrobn. Sławek m., Sławuś m., Sławeczek m.

:: fż. Sławomira ż.

przym. Sławomirowy, Sławkowy, Sławeczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Sławek, Sławeczek, Sławunio, Sławuś

Wiktionary

# sławomira

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Sławomir

Wiktionary

Sławomira – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Sławo- („sława”) i -mira („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „sławiąca pokój”. Notowane w źródłach od 1386 roku, występujące także w wariantach Sławomirz (fem.) i Sławomirza. Przykładowe dawne możliwe zdrobnienia: Sławna, Sławka, Sławnica, Sławocha.

Męskie odpowiedniki: Sławomir i Sławomiar.

Sławomira imieniny obchodzi 23 grudnia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌswavɔ̃ˈmʲira, AS: su̯avõmʹira

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sławomir mos.

Wiktionary

# sławomirostwo

Sławomir z żoną; Sławomirowie

SJP.pl

# sławomirowie

Sławomir z żoną; Sławomirostwo

SJP.pl

# sławomirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sławomira lub z nim związany

SJP.pl

# sławonia

kraina we wschodniej Chorwacji; Slawonia

SJP.pl

Slawonia (także pol. Sławonia, chorw. Slavonija) – kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy. Często zaliczany jest do niej także region Sremu.

Slawonia zajmuje południowy skraj Kotliny Panońskiej. W jej skład wchodzą szerokie doliny Sawy i Drawy – Posawie i Podrawie oraz leżąca między nimi równina, z której wyrastają wzniesienia panońskich gór wyspowych (najwyższe pasmo – góry Papuk, do 953 m n.p.m.).

Wikipedia

# sławosz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Sławosz – staropolskie męskie imię słowiańskie. Zdrobniona forma dwuczłonowych imion typu Sławomir, Sławosław, Mirosław, Dziwisław z członem Sław- albo -sław. Również imię używane samodzielnie o znaczeniu „sławny, znakomity, godny chwały”.

Wikipedia

# sławoszostwo

Sławosz z żoną; Sławoszowie

SJP.pl

# sławoszów

Sławosz z żoną; Sławoszostwo

SJP.pl

Sławoszów (niem. Amaliengrund) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Głubczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa opolskiego.

Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Wikipedia

# sławoszowie

Sławosz z żoną; Sławoszostwo

SJP.pl

# sławoszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sławosza lub z nim związany

SJP.pl

# sławoszyno

Sławoszyno (kaszb. Sławòszëno, niem. Slawoschin) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa przy drodze wojewódzkiej nr 215. W najbliższej okolicy (na wschodzie) znajdują się rezerwaty przyrody Moroszka Bielawskiego Błota i Woskownica Bielawskiego Błota. Przebiegała tędy trasa linii kolejowej Puck – Krokowa (wschodnia odnoga linii na Mierzeję Helską).

Wikipedia

# sławowice

Sławowice (niem. Schlanowitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów.

Wikipedia

# sławski

→ Sława (miasto)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sławą, dotyczący Sławy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sława ż.

Wiktionary

# sławsko

→ Sława (miasto)

SJP.pl

Sławsko (niem. Alt Schlawe) – wieś w północnej Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Sławno. W pobliżu wsi znajdują się ślady starego grodziska. Patrz: Sławsko (grodzisko)

W miejscowości ma remizę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Wikipedia

# sławucki

→ Sławuta

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Michaił Sławucki – radziecki dyplomata

Inne:

- Rejon sławucki – jednostka administracyjna wchodząca w skład obwodu chmielnickiego

Wikipedia

#### Patrz:

Sławuta

# sławuś

zdrobnienie od: Sławomir (imię męskie); Sławek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Sławomir

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój mały synek ma na imię Sławuś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswavuɕ, AS: su̯avuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sławomir m., Sławek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sławek

Wiktionary

# sławuta

miasto na Wołyniu

SJP.pl

Sławuta (ukr. Славута, jid. סלאוויטא) – miasto rejonowe w obwodzie chmielnickim Ukrainy, na wschodnim brzegu Horynia. Przez Sławutę przepływa rzeczka Utka, która tworzy w centrum rozległy staw miejski i uchodzi do Horynia.

Wikipedia

# sławutówko

Sławutówko (kaszb. Sławùtówkò lub też Môłé Sławùtowò, niem. Klein Schlatau) – osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck na wschodnim skraju Puszczy Darżlubskiej przy drodze wojewódzkiej nr 216. Wieś jest częścią składową sołectwa Sławutowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# sławutowo

Sławutowo (kaszb. Sławùtowò lub też Wieldżé Sławùtowò, niem. Groß Schlatau) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck, na wschodnim skraju Puszczy Darżlubskiej. Wieś jest siedzibą sołectwa Sławutowo, w którego skład wchodzi również Sławutówko.

Wikipedia

# słębowo

Słębowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Żnin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 332 mieszkańców. Jest trzynastą co do wielkości miejscowością gminy Żnin.

Wikipedia

# słęp

trójścienna sieć rybacka; gan

SJP.pl

Wikipedia

# słitaśny

potocznie: bardzo słodki, śliczniutki; sweetaśny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) slang. słodki, uroczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jaka ta twoja różowa bluzeczka słitaśna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swʲiˈtaɕnɨ, AS: su̯ʹitaśny

Wiktionary

# słitka

potocznie: selfie, na którym osoba przybiera słodki wyraz twarzy; sweet focia, słit focia, sweetka

SJP.pl

# słoboda

osada na Rusi i w Rosji od XI do XVIII wieku, zamieszkała przez wolnych chłopów, którzy korzystali ze specjalnych ulg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. osada na Rusi w XI-XVIII w., której mieszkańcy byli zwolnieni na pewien czas od ciężarów feudalnych

Wiktionary

Termin słoboda wywodzi się z okresowego zwolnienia z obciążeń związanych z osadzeniem nowego rolnika na gospodarstwie, analogiczny jest do terminu wola. Stąd termin ten dał początek tak wielu nazwom geograficznym. Korzystający ze słobody to słobodnik

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: swɔˈbɔda, AS: su̯oboda

Wiktionary

# słobodzki

1. → Słoboda;
2. rejon słobodzki - dawny rejon w południowej części Socjalistycznej Radzieckiej Republiki Białorusi

SJP.pl

# słobodzko-ukraiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Ukrainą Słobodzką, dotyczący Ukrainy Słobodzkiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukraina Słobodzka ż.

Wiktionary

# słocin

Słocin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie grodziskim, w gminie Grodzisk Wielkopolski.

Wikipedia

# słociński

nazwisko

SJP.pl

# słocz

słocza cukrowa: drzewo azjatyckie, z którego soku otrzymuje się cukier i wino palmowe, zaś z rdzenia - sago; arenga; palma cukrowa

SJP.pl

# słocza

słocza cukrowa: drzewo azjatyckie, z którego soku otrzymuje się cukier i wino palmowe, zaś z rdzenia - sago; arenga; palma cukrowa

SJP.pl

Arenga, winosław, słocza (Arenga Labill.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje 20–24 gatunków. Rosną one w Azji Południowo-Wschodniej z centrum zróżnicowania w obrębie Wielkich Wysp Sundajskich i Malezji (w tym kraju rośnie 15 gatunków). Zasięg całego rodzaju sięga na północy po Chiny, Tajwan i wyspy Riukiu, na zachodzie po Indie, na południu po Wyspę Bożego Narodzenia i północną Australię, a na wschodzie po Nową Gwineę. Jako rośliny introdukowane arengi rosną w Japonii i na Hawajach, w Beninie oraz Trynidadzie i Tobago. Szeroko rozprzestrzenionym, często uprawianym gatunkiem z tego rodzaju jest arenga pierzasta A. pinnata.

Wikipedia

# słód

skiełkowane ziarno zbóż stanowiące m.in. surowiec piwowarski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. spoż. kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

Wiktionary

Słód – skiełkowane i wysuszone ziarna zbóż służące jako jeden z surowców do produkcji piwa lub whisky, szeroko wykorzystywany również w branży piekarskiej oraz do słodzenia czekolady i innych wyrobów cukierniczych, głównie słodkich mas.

Do wyrobu słodu typowo używa się ziarna jęczmienia. W piwowarstwie stosuje się poza tym słody pszeniczne, pilzneńskie, monachijskie, karmelowe jasne i ciemne, barwiące, zakwaszające, parzone, palone, wędzone, zielone i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce popularne było kiedyś piwo grodziskie wytwarzane właśnie ze słodu pszenicznego wędzonego dymem z drewna dębowego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodowanie n., słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos.

czas. słodować ndk.

przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

przysł. słodko

Wiktionary

# słodczyk

nazwisko

SJP.pl

# słodkawo

przysłówek

(1.1) od: słodkawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodycz m./ż., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż.

przym. słodki

przysł. słodko

Wiktionary

# słodkawo-cierpkawy

słodkawy i cierpkawy w smaku, rzadziej w zapachu

SJP.pl

# słodkawość

→ słodkawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słodkawe

Wiktionary

#### Patrz:

słodkawy

#### Powiązane:

rzecz. słodycz ż., słodzik m., słodkość ż., słodkości nmos., słodzenie n.

czas. słodzić ndk.

przym. słodkawy, słodki, słodziaśny

przysł. słodkawo, słodko

Wiktionary

# słodkawy

przymiotnik jakościowy

(1.1) całkiem słodki, trochę słodki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodkość ż., słodkawość ż., słodzik mrz., słodycz ż., słodycze nmos., słodkości nmos.

przym. słodki, słodziaśny

przysł. słodko

czas. słodzić

Wiktionary

# słodki

jeden ze smaków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający smak cukru

(1.2) o wodzie: niezawierający soli

(1.3) wywołujący miłe uczucie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten cukierek jest bardzo słodki.

(1.2) Większość jezior zawiera wodę słodką.

(1.3) Ten chłopczyk jest taki słodki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔtʲci, AS: su̯otʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodowanie n., słód m., słodzik m., słodziak m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n., słodownia ż.

czas. słodować, słodzić ndk.

przym. słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) cudny, cudowny, śliczny, uroczy, slang. mraśny

Wiktionary

# słodkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# słodko

przysłówek

(1.1) od: słodki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Córeczka Marty i Mariana wygląda naprawdę słodko.

(1.1) Po tym torcie zrobiło mi się bardzo słodko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔtkɔ, AS: su̯otko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodowanie n., słód m., słodzik m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n., słodownia ż.

czas. słodować, słodzić ndk.

przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary

# słodko-kwaśnawy

słodki i nieco kwaśny w smaku, rzadziej w zapachu

SJP.pl

# słodko-kwaśny

kwaśny i słodki w smaku, rzadziej w zapachu; kwaśno-słodki

SJP.pl

# słodkobrzmiący

dawniej: słodko brzmiący - mający miłe brzmienie

SJP.pl

# słodkogórz

psianka słodkogórz - trująca roślina z rodziny psiankowatych

SJP.pl

# słodkomdlący

słodki o mdlącym zapachu

SJP.pl

# słodkooki

mający łagodne oczy

SJP.pl

# słodkopierdzący

ironicznie o osobie przymilnej, nazbyt egzaltowanej

SJP.pl

# słodkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słodkie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔtkɔɕt͡ɕ, AS: su̯otkość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodzik m., słodycz ż., słodycze lm nm., słodkości lm nm., słodkawość ż., słodzenie n.

czas. słodzić ndk.

przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary

# słodkości

potocznie: słodkie potrawy, ciasta, cukierki, słodycze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. słodycze

forma rzeczownika.

(2.1) plural|słodkość.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Jadwiga wyjęła z torby rozmaite słodkości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodkość ż., słodzik mrz., słodycz ż., słodycze lm nm., słodkawość ż., słodzenie n.

czas. słodzić ndk.

przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary

# słodków

Słodków – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Turek.

Wieś położona jest w odległości około 4 km na zachód od Turku, przy drodze krajowej 72. W miejscowości funkcjonuje Biblioteka Publiczna Gminy Turek (w dworku), a także szkoła podstawowa. Ponadto na terenie miejscowości znajduje się wiatrak koźlak z XIX wieku.

Wikipedia

# słodkówko

Słodkówko – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Suchań. Jest położona na północ od Suchania (siedziby gminy) i na wschód od Stargardu (siedziby powiatu). We wsi znajduje się kościół z XIV wieku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Zobacz też: Słodkowo

Wikipedia

# słodkowo

Słodkowo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Suchań.

W latach 1945–54 siedziba gminy Słodkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# słodkowodny

przymiotnik

(1.1) zawierający wody słodkie

(1.2) typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To jest zbiornik słodkowodny.

(1.2) Szczupak jest rybą słodkowodną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ, AS: su̯otkovodny

Wiktionary

# słodkowski

nazwisko

SJP.pl

Słodkowski (forma żeńska: Słodkowska; liczba mnoga: Słodkowscy) – polskie nazwisko. Pierwsza wzmianka o istnieniu tego nazwiska znajduje się w sporze z roku 1579 (Zofia Słodkowska wdowa po Ceceniowskim).

Wikipedia

# słodlin

drzewiaste pnącze z rodziny bobowatych; wistaria; wisteria; glicynia

SJP.pl

Glicynia, słodlin, wisteria (Wisteria Nutt.) – rodzaj rośliny z rodziny bobowatych. Obejmuje cztery gatunki, z których jeden występuje we wschodniej Ameryce Północnej (W. frutescens), jeden w Japonii (glicynia japońska W. floribunda), a pozostałe dwa w Chinach, przy czym w niektórych ujęciach są one rozdzielane w sumie na cztery gatunki. Są to liany występujące w lasach i zaroślach, zarówno na terenach skalistych, jak i nad rzekami.

Wikipedia

# słodnik

gatunek ptaka z rodziny miodojadów

SJP.pl

Słodnik (Entomyzon cyanotis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny miodojadów (Meliphagidae). Występuje w południowej części Nowej Gwinei oraz północnej i wschodniej Australii. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

# słodować

prowadzić do powstania słodu poprzez kiełkowanie ziarna

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodowanie n., słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos., słód mrz.

przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

przysł. słodko

Wiktionary

# słodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kontrolowany proces kiełkowania ziarna, w wyniku którego powstaje słód;

Wiktionary

Słodowanie – drugi etap podczas produkcji słodu nazywany inaczej kiełkowaniem ziarna.Jest to skomplikowany proces fizjologiczny rozwoju kiełka liścieniowego i korzonkowego zarodka ziarna. Najczęściej wykorzystywany jest przez browary jako surowiec do warzenia piwa oraz destylarnie do produkcji whisky. Trwa on około 7 dni.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos., słód mrz.

czas. słodować ndk.

przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

przysł. słodko

Wiktionary

# słodownia

1. dział produkcyjny browaru lub gorzelni;
2. samodzielny zakład produkujący słód z ziarna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydział produkcyjny w browarze lub gorzelni

(1.2) zakład lub pomieszczenie, w którym wytwarza się słód

(1.3) urządzenie przerabiające zboże na słód

Wiktionary

Słodownia – zakład zajmujący się produkcją słodu. We wczesnym średniowieczu słodownie stanowiły część browaru zajmującą się słodowaniem zboża. Wraz z rozwojem przemysłu browarniczego przywilej słodowania oraz warzenia i wyszynku piwa został rozdzielony, a słodownie stały się odrębnymi zakładami.

Najstarszą słodownię utrwaloną w źródłach pisanych posiadała już w XIII w. gliwicka Ostropa.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. słód m., słodownik m., słodowanie n.

przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

przysł. słodko

czas. słodować

Wiktionary

# słodownictwo

produkcja słodu z ziarna

SJP.pl

# słodowniczka

pracownica słodowni

SJP.pl

# słodowniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z słodownictwem, dotyczący słodownictwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słód mrz., słodownictwo n., słodowanie n., słodownia ż.

czas. słodować

przym. słodziaśny

Wiktionary

# słodownik

pracownik słodowni; osoba zajmująca się wyrabianiem słodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik słodowni

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wuj Zdzisław pracował jako słodownik w naszej gorzelni.

(1.1) Słodownik przerabia zboże na słód.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodowanie n., słodownia ż., słód m.

czas. słodować

przym. słodziaśny

Wiktionary

# słodowość

cecha czegoś zrobionego ze słodu, zawierającego słód

SJP.pl

# słodowy

przymiotnik od: słód

SJP.pl

# słodszy

stopień wyższy od przymiotnika: słodki

SJP.pl

# słoducha

dawniej: rodzaj gęstej, słodkiej zupy gotowanej na zakwasie z mąki gryczanej, żytniej lub pszennej; sołoducha, sołodusza, szołodusza

SJP.pl

# słodycz

1. słodki smak czegoś;
2. uczucie przyjemności;
3. cecha czegoś wywołującego miłe wrażenia, ale w dużym natężeniu mdłego i odurzającego;
4. cecha czegoś przynoszącego ukojenie;
5. cecha czegoś wzbudzającego sympatię i przyjemne uczucia;
6. cecha kogoś dobrego, łagodnego i czułego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) słodki smak

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) cuk. wyrób cukierniczy o słodkim smaku

Wiktionary

Słodycze – trwałe wyroby cukiernicze, charakteryzujące się głównie słodkim smakiem oraz wysoką zawartością cukrów.

Są to zwykle produkty o stałej konsystencji, produkowane z cukru (lub słodzików) z dodatkiem mleka, wody, kakao, wiórków kokosowych i bakalii. Słodycze są najczęściej sztucznie aromatyzowane i sztucznie koloryzowane różnymi barwnikami spożywczymi. Słodycze spożywane są zazwyczaj między głównymi posiłkami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Warto polecić wszelkiego rodzaju wyborne zupy krem z dyni piżmowej na mleku kokosowym, które podkreśla jej naturalną słodycz.

(2.1) To był tylko jeden mały słodycz.

(2.1) Jej córka uwielbia słodycze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔdɨt͡ʃ, AS: su̯odyč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodycze nmos., słodzik m., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n.

czas. słodzić ndk., osłodzić dk.

przym. słodki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodko, słodkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słodkość

Wiktionary

# słodycze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) coś słodkiego

Wiktionary

Słodycze – trwałe wyroby cukiernicze, charakteryzujące się głównie słodkim smakiem oraz wysoką zawartością cukrów.

Są to zwykle produkty o stałej konsystencji, produkowane z cukru (lub słodzików) z dodatkiem mleka, wody, kakao, wiórków kokosowych i bakalii. Słodycze są najczęściej sztucznie aromatyzowane i sztucznie koloryzowane różnymi barwnikami spożywczymi. Słodycze spożywane są zazwyczaj między głównymi posiłkami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na urodziny dostałem torbę słodyczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈdɨt͡ʃɛ, AS: su̯odyče

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodycz ż., słodkość ż., słodkości nmos.

przym. słodki, słodkawy, słodyczowy, słodziaśny

przysł. słodko

czas. słodzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słodkości

Wiktionary

# słodyczka

rzadko: słodki wyrób spożywczy

SJP.pl

# słodyczowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z słodyczami, dotyczący dłodyczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodycze nmos.

przym. słodziaśny

Wiktionary

# słodyszek

mały chrząszcz z rodziny łyszczynkowatych

SJP.pl

# słodzący

czynić słodkim przez dodanie substancji słodzącej

SJP.pl

# słodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: su̯oʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słodzić, posłodzić, osłodzić, nasłodzić

rzecz. słodzik m., słodkość ż., słodkawość ż., słodycz ż., słodkości nmos.

przym. słodki, słodziaśny

przysł. słodko

Wiktionary

# słodziaczek

zdrobnienie od: słodziak

SJP.pl

# słodziak

pieszczotliwie: osoba uważana za ładną, miłą lub rozczulającą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub zwierzę o wyglądzie wzbudzającym miłe uczucia

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słodki, słodziaśny

rzecz. słodzik mrz.

Wiktionary

# słodziaśny

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. emocjonująco słodki w wyglądzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Janek uważa, że ten różowy miś jest mega słodziaśny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodkość ż., słodkości nmos., słód m., wysłodki nmos., słodzenie n., posłodzenie n., słodycz m., słodycze nmos., osładzanie n., osłodzenie n., osłoda ż., słodowanie n., słodzik m., słodziak m., słodziaczek m., słodkawość ż., słodownia ż., słodownik m., słodownictwo n., słodnik m., słodziczka ż., przesładzanie n., przesłodzenie n., słodliwka ż., dosładzanie n., dosłodzenie n., nasłodzenie n., słodówka ż., słodziwo n.

czas. słodzić ndk., posłodzić dk., osładzać ndk., osłodzić dk., słodować ndk., przesładzać ndk., przesłodzić dk., dosładzać ndk., dosłodzić dk., nasłodzić dk.

przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodowy, wysłodkowy, słodkawy, słodzikowy, słodowniczy, przesłodki, słodyczowy

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo, przesłodko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przesłodki

Wiktionary

# słodzić

czynić słodkim przez dodanie substancji słodzącej

SJP.pl

czasownik

(1.1) czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak

(1.2) przen. prawić komplementy, zwłaszcza w sposób przesadny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kawę słodzę dwiema łyżeczkami cukru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔd͡ʑit͡ɕ, AS: su̯oʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodzenie n., słodzik m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż.

czas. osłodzić dk., posłodzić dk.

przym. słodki, słodkawy, słodziaśny

przysł. słodko, słodkawo

Wiktionary

# słodziej

stopień wyższy od przysłówka: słodko

SJP.pl

# słodzieńki

regionalne zdrobnienie od: słodki; słodziutki, słodziuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słodki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲci, AS: su̯oʒ́ė̃ńḱi

Wiktionary

# słodzik

1. syntetyczna substancja chemiczna charakteryzująca się dużą słodkością stosowana zamiast cukru;
2. pieszczotliwie: osoba uważana za ładną, miłą lub rozczulającą; słodziak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce dozwolone jest stosowanie słodzików takich jak aspartam (E951), sorbitol (E420), ksylitol (E967) i maltitol (E421).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔd͡ʑik, AS: su̯oʒ́ik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodycz m., słodkość ż., słodzenie n., posłodzenie n., przesłodzenie n., osładzanie n., osłodzenie n., słodkawość ż., słodkości nmos., słodziak mzw.

czas. słodzić ndk., posłodzić dk., przesłodzić dk., osładzać ndk., osłodzić dk.

przym. słodki, słodkawy, słodziutki, słodziuteńki, słodziaśny, słodzikowy

przysł. słodko, słodkawo, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zamiennik cukru, substytut cukru

Wiktionary

# słodzikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z słodzikiem, dotyczący słodzika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodzik m.

przym. słodziaśny

Wiktionary

# słodziny

odpad pszeniczny powstały przy produkcji piwa; młóto

SJP.pl

# słodziusieńki

zdrobnienie od: słodki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słodki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔd͡ʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: su̯oʒ́üśė̃ńḱi

Wiktionary

# słodziuśki

zdrobnienie od: słodki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słodki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑüɕci, AS: su̯oʒ́üśḱi

Wiktionary

# słodziuteńki

zdrobnienie od: słodki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: słodki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔd͡ʑuˈtɛ̃ɲci, AS: su̯oʒ́utẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodkości nmos., słodzik mrz., słodkość

przym. słodki, słodziutki, słodziaśny

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary

# słodziuteńko

przysłówek

(1.1) od: słodki

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słodki, słodziaśny, słodziuteńki, słodziutki

przysł. słodko

rzecz. słodzik mrz., słodkości nmos., słodkość ż.

Wiktionary

# słodziutki

zdrobnienie od: słodki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: słodki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑutʲci, AS: su̯oʒ́utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słodkości nmos., słodzik mrz., słodkość

przym. słodki, słodziuteńki, słodziaśny

przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słodziuśki

Wiktionary

# słodziutko

przysłówek

(1.1) od: słodki

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słodki, słodziaśny, słodziuteńki, słodziutki

przysł. słodko

rzecz. słodzik mrz., słodkości nmos., słodkość ż.

Wiktionary

# słodzony

czynić słodkim przez dodanie substancji słodzącej

SJP.pl

# słoica

pogardliwie: kobieta z prowincji, osiedlająca się w dużym mieście; słoiczka

SJP.pl

# słoictwo

pogardliwie: ogół osób pochodzących z prowincji, osiedlających się w dużym mieście

SJP.pl

# słoiczek

mały słoik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: słoik

(1.2) mały słoik

(1.3) zawartość takiego słoiczka (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dostałam dwa małe słoiczki od znajomej, ale wcześniej nigdy nie jadłam nic z kaparami i nie wiem, do czego mogę ich użyć.

(1.3) Do bigosu dodałam dwa słoiczki koncentratu pomidorowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈjit͡ʃɛk, AS: su̯oi ̯iček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoik, słój

przym. słoikowy

Wiktionary

# słoiczka

mały słoik

SJP.pl

# słoiczkowy

→ słoiczek

SJP.pl

#### Patrz:

słoiczek

# słoik

1. szklane naczynie do przechowywania wyrobów spożywczych; mały słój;
2. pogardliwie: osoba pochodząca z prowincji, osiedlająca się w dużym mieście; słoikarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

(1.2) zawartość lub pojemność słoika (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gw-pl|Warszawa. osoba tymczasowo mieszkająca w Warszawie

Wiktionary

- słoik – zdrobniale słój
- słoik – przedstawiciel słoików

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Półki w pracowni czarownika wypełnione były zakurzonymi słoikami z czymś zielonkawym.

(1.1) Sabina zakupiła słoik majonezu i dwa słoiki dżemu.

(1.2) — Ile oliwek mam dodać do sałatki? — Około pół słoika.

(2.1) Marta jest słoikiem. Tak rodowici mieszkańcy stolicy nazywają przyjezdnych.

(2.1) Słoiki przy okazji wszystkich świąt, dni wolnych i urlopów jadą do domu, by potem wrócić z torbami pełnymi jedzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔjik, AS: su̯oi ̯ik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. słoiczek m., słoikowanie n., zasłoikowanie n.

:: zgrub. słój m.

czas. słoikować ndk., zasłoikować dk.

przym. słoikowy, słojowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|krałza, krauza.

Wiktionary

# słoikarz

pogardliwie: osoba pochodząca z prowincji, osiedlająca się w dużym mieście; słoik

SJP.pl

# słoikowaty

1. przypominający kształtem słoik;
2. szurpek słoikowaty - gatunek mchu z rodziny szurpkowatych

SJP.pl

# słoikowy

→ słoik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z słoikiem, dotyczący słoika

Wiktionary

#### Patrz:

słoik

#### Przykłady

(1.1) Klopsiki w słoiki czyli słoikowy obiad dla zabieganych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoik m.

:: zdrobn. słoiczek m., słoikowanie n., zasłoikowanie n.

:: zgrub. słój m.

czas. słoikować ndk., zasłoikować dk.

przym. słojowy

Wiktionary

# słoisty

o drewnie, pniu drzewa: mający wiele wyraźnie widocznych słoi

SJP.pl

# słój

1. cylindryczne naczynie szklane;
2. ilość czegoś mieszcząca się w tym naczyniu;
3. warstwa na przekroju poprzecznym pnia wytworzona w ciągu jednego okresu wegetacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duży słoik

(1.2) dendr. roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia

Wiktionary

Słój (zdrobniale słoik) – rodzaj naczynia szklanego, rzadziej ceramicznego lub plastikowego, szczelnie zamykanego, wykorzystywanego najczęściej w gospodarstwie domowym do przechowywania produktów i przetworów żywnościowych, ale także w laboratoriach i muzeach – tam najczęściej do przechowywania okazów biologicznych itp., jak również w farmacji do przechowywania lekarstw. Pojemności słojów spotykanych najczęściej w gospodarstwie domowym wynoszą od jednego litra w dół, najmniejsze słoiczki, stosowane najczęściej w aptekach, nawet poniżej 50 mililitrów (z drugiej strony spotykane są także słoje znacznie większe, np. trzy- i pięciolitrowe, chętnie wykorzystywane do przechowywania np. ogórków konserwowych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na najbardziej okazałym stole, wykonanym z egzotycznego drewna o falistych słojach, stoją dwa wazony z kwiatami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuj, AS: su̯ui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słojowanie n.

:: zdrobn. słoik m., słoiczek m.

czas. słojować

przym. słojowy, słoikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pierścień przyrostowy

Wiktionary

# słojerz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. zasłona

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔjɛʃ, AS: su̯oi ̯eš

Wiktionary

# słojewski

nazwisko

SJP.pl

# słojniki

Słojniki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka.

Wieś leśnictwa sokólskiego w ekonomii grodzieńskiej w drugiej połowie XVII wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sokółce.

Wikipedia

# słojować

ozdabiać imitacją słojów drewna; mazerować

SJP.pl

# słojowanie

ozdabiać imitacją słojów drewna; mazerować

SJP.pl

# słojowaty

o drzewie: mający liczne słoje w przekroju

SJP.pl

# słojowy

→ słój

SJP.pl

#### Patrz:

słój

# słoka

nazwisko

SJP.pl

# słoma

łodygi i liście dojrzałych roślin uprawnych pozostające po wymłóceniu nasion

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. słoma

Wiktionary

Słoma – łodygi i liście dojrzałych roślin uprawnych po omłocie (np. zbóż, rzepaku, lnu, bobiku, maku).

Słomę wykorzystuje się jako paszę i ściółkę dla zwierząt gospodarskich, z której uzyskuje się obornik. Jest także wykorzystywana jako nawóz organiczny. Ze słomy można produkować obornik, który powstaje przez jej kompostowanie z organicznymi dodatkami zwilżającymi, jak gnojowica lub gnojówka.

Wikipedia

# słomczewski

nazwisko

SJP.pl

# słomczyce

Słomczyce – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Strzałkowo.

Wikipedia

# słomczyn

2 miejscowości w Polsce:

- Słomczyn – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Grójec
- Słomczyn – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna

Wikipedia

# słomczyński

nazwisko

SJP.pl

- Kazimierz M. Słomczyński (1943–), socjolog
- Maciej Słomczyński (1920–1998), pisarz, tłumacz
- Stanisław Słomczyński (1897–1978), major piechoty Wojska Polskiego
- Szymon Słomczyński (1988–), poeta
- Wojciech Słomczyński (1962–), matematyk

Wikipedia

# słomiaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od słomiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słomiak m.

Wiktionary

# słomiak

rzadkie: ul słomiany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pszcz. rodzaj dawnego ula ze źdźbeł zbóż

(1.2) gwara więzienna kosz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃mʲjak, AS: su̯õmʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. słomiaczek m.

przym. słomkowy

Wiktionary

# słomianka

słomiana wycieraczka do butów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. mata pleśćeciona ze słomy używana jako wycieraczka do obuwia lub wieszana na ścianie

(1.2) pot. naczynie ze słomy lub sitowia

(1.3) pot. bot. kocanka ogrodowa

Wiktionary

## Lokalizacje

- Słomianka – część Tarnowskich Gór
- Słomianka – osada w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
- Słomianka – wieś w województwie podlaskim, powiecie białostockim, gminie Tykocin
- Słomianka – wieś w województwie podlaskim, powiecie monieckim, gminie Jasionówka
- Słomianka – wieś w województwie podlaskim, powiecie sokólskim, gminie Sidra
- Słomianka – leśniczówka w województwie podlaskim, powiecie białostockim, gminie Zabłudów
- Słomianka – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim
- Słomianka – dawny folwark, obecnie uroczysko na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Ejsymonty
- Słomianka – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Krejwiańce.
- Słomianka − wieś na Litwie, w rejonie wileńskim, w gmina Czarny Bór
- Słomianka − wieś na Litwie, w rejonie wileńskim, w gmina Niemież
- Słomianka − część wsi Berehowe na Ukrainie, w obwodzie lwowskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wytrzyj buty o słomiankę.

(1.2) Na stole stała słomianka z owocami.

(1.3) Na stole stał wazon ze słomiankami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈmʲjãnka, AS: su̯õmʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoma ż., słomka ż.

przym. słomiany, słomkowy

Wiktionary

# słomianowłosy

mający włosy w kolorze słomy; jasnowłosy

SJP.pl

# słomianożółty

żółty jak słoma

SJP.pl

# słomiany

1. wykonany ze słomy;
2. dawniej: pozorny, fałszywy, nierzeczywisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony ze słomy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈmʲjãnɨ, AS: su̯õmʹi ̯ãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoma ż., słomianka ż., słomka ż.

przym. słomkowy

Wiktionary

# słomiasty

1. podobny do słomy;
2. zawierający dużo słomy

SJP.pl

# słomin

2 miejscowości w Polsce:

- Słomin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Wyszogród
- Słomin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pruszkowskim, w gminie Raszyn

Wikipedia

# słomiński

nazwisko

SJP.pl

- Bogdan Słomiński (ur. 1952) – polski aktor
- Józef Słomiński (1885-1939) – polski nauczyciel i działacz społeczny
- Kasper Słomiński (1869-1929) – polski ksiądz misjonarz
- Sebastian Słomiński (XVIII w.) – polski wojskowy, wicebrygadier kawalerii narodowej
- Zygmunt Słomiński (1879-1943) – polski inżynier budowlany, prezydent m. s. Warszawy

Wikipedia

# słomit

płyta izolacyjna wyrabiana ze słomy, mająca zastosowanie w budownictwie; solomit

SJP.pl

# słomitowy

przymiotnik od: słomit

SJP.pl

# słomka

1. pojedyncze źdźbło trawy;
2. kawałek słomy lub rurka plastikowa służąca do picia napojów;
3. słaby papieros z ustnikiem;
4. dawniej:
a) słonka (gatunek ptaka);
b) słomkowy kapelusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) źdźbło słomy

(1.2) kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów

(1.3) materiał uzyskany z odpowiednio spreparowanej słomy, używany do wyrobu przedmiotów użytkowych lub dekoracyjnych

(1.4) pot. słaby papieros z ustnikiem

Wiktionary

- słomka – przyrząd ułatwiający picie
- Słomka – polskie nazwisko

Miejscowości w Polsce:

- Słomka – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Bochnia
- Słomka – część miasta Mszana Dolna, do 1952 samodzielna wieś
- Słomka – część wsi Lewiczyn

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃mka, AS: su̯õmka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoma ż., słomianka ż.

przym. słomkowy, słomiany

Wiktionary

# słomkowozielony

zielony o słomkowym, żółtym odcieniu

SJP.pl

# słomkowożółty

żółty o słomkowym, żółtym odcieniu

SJP.pl

# słomkowski

nazwisko

SJP.pl

# słomkowy

przymiotnik od: słomka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony ze słomki

(1.2) żółty o odcieniu słomy; jasnożółty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ręku wisiał zgrabny słomkowy koszyczek, który niezupełnie zamknięty, pozwalał obok robótek kobiecych widzieć jakąś elegancko oprawną książkę. (W. Łoziński: Zaklęty dwór)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃mˈkɔvɨ, AS: su̯õmkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słomka ż., słoma ż., słomiak m., słomianka ż., słominka ż.

przym. słomiany, słomiasty, słomowy

przysł. słomisto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) jasnożółty, słomkowożółty, słomianożółty

Wiktionary

# słomnicki

związany z miastem Słomniki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Słomnikami, dotyczący Słomnik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słomniki nmos.

Wiktionary

# słomniczanin

mieszkaniec Słomnik

SJP.pl

# słomniczanka

mieszkanka Słomnik

SJP.pl

# słomniki

miasto w Polsce

SJP.pl

Słomniki – miasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, położone 24 km na północ od Krakowa, na Wyżynie Miechowskiej, nad rzeką Szreniawą; siedziba gminy Słomniki. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej.

Byłe miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego.

Wikipedia

# słomówko

- Słomówko – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Września
- Słomówko – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Września

Wikipedia

# słomowo

4 miejscowości w Polsce:

- Słomowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Łubianka
- Słomowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Rogoźno
- Słomowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Sorkwity
- Słomowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Września

Wikipedia

# słomowy

wykorzystujący jako surowiec słomę, np. celulozownia słomowa

SJP.pl

# słomski

nazwisko

SJP.pl

# słoń

1. największy roślinożerny ssak lądowy z rzędu trąbowców;
2. przenośnie o człowieku otyłym, ociężałym, niezgrabnie poruszającym się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

Wiktionary

- słoń – nazwa trzech gatunków zwierząt z rodzaju Loxodonta i Elephas rodziny słoniowatych
- słoń – popularne określenie maski przeciwgazowej Bss-Mo-4u
- Słoń – film w reżyserii Gusa Van Santa z 2003 przedstawiający masakrę w Columbine High School
- Słoń – film w reżyserii Kamila Krawczyckiego z 2022
- Słoń – polski herb szlachecki
- Słoń – polski raper
- Słoń – skała na Wielkim Grochowcu w Ryczowie
- Słoń – skała w miejscowości Łutowiec
- Słoń (arab. Al-Fil) – 105. sura Koranu
- Słoń – symbol amerykańskiej Partii Republikańskiej

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. słoń ż.

Wiktionary

# słonaczek

jajożyworodny skorupiak słonowodny, używany w akwarystyce jako pokarm; solowiec, solankowiec

SJP.pl

Wikipedia

# słonawa

obszar łąkowo-pastwiskowy porośnięty przez rośliny słonolubne (halofile)

SJP.pl

# słonawo

przysłówek

(1.1) pot. nieco słono

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słony, solny

przysł. słono

czas. przesalać

rzecz. słoność ż., słonawość ż., sól ż.

Wiktionary

# słonawość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słonawe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słonawy, słony

przysł. słonawo, słono

rzecz. słoność ż.

Wiktionary

# słonawy

trochę słony

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) lekko słony

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Słonawy – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Słonawy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Oborniki

oraz

- rezerwat przyrody Słonawy na pograniczu wsi o tej samej nazwie i miasta Oborniki, w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ma korzenny aromat, nieco zbliżony do goździków czy gałki muszkatołowej, i słonawy smak. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnavɨ, AS: su̯õnavy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słony, solny

rzecz. solniczka ż., sól ż., słonawość ż., słoność ż.

przysł. słono

czas. przesalać

Wiktionary

# słońce

1. centralne ciało Układu Słonecznego; Słońce;
2. światło słoneczne;
3. pieszczotliwie: osoba ukochana lub bardzo lubiana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) astr. centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Wiktionary

Słońce (łac. Sol, gr. Ἥλιος, trb. Hḗlios; symbol: ) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której orbituje Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce składa się z gorącej plazmy utrzymywanej przez grawitację i kształtowanej przez pole magnetyczne. Jest prawie idealnie kuliste. Ma średnicę około 1 392 684 km, około 109 razy większą niż Ziemia, a jego masa (1,989 ×1030 kg, około 333 tysiące razy większa niż masa Ziemi (M⊕)) stanowi około 99,86% całkowitej masy Układu Słonecznego. Około trzy czwarte masy Słońca stanowi wodór, resztę głównie hel. Pozostałe 1,69% (co odpowiada około 5600 M🜨) tworzą cięższe pierwiastki, w tym m.in. tlen, węgiel, neon i żelazo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słońce składa się głównie z wodoru i helu z niewielką domieszką innych pierwiastków.

(1.1) Ziemia i obiegający ją Księżyc krążą razem dookoła Słońca i wzajemnie się przyciągają.

(1.1) Nigdy nie patrz na Słońce ani gołym okiem, ani przez okulary przeciwsłoneczne, ani przez przyrząd optyczny bez filtru słonecznego.

(1.1) Czy naukowcy wyślą kiedyś sondę na Słońce?

(1.1) Na Słońcu zachodzą zjawiska zwane aktywnością słoneczną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ, AS: su̯õĩ ̯nce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słońce n., słoneczko n., słonko n., słoneńko n., słoneczność ż., słonecznik mrz., słonecznica ż., słonecznice nmos., nasłonecznienie n.

przym. słoneczny, nasłoneczny, przeciwsłoneczny, słońcowy, słonecznikowy

przysł. słonecznie

czas. słonecznić się ndk., nasłonecznić dk., nasłonecznić się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. ☉

Wiktionary

# słońcówka

słońcówka sówkówka - gatunek muchówki z rodziny bujankowatych

SJP.pl

Słońcówka (Villa) – rodzaj muchówek z rodziny bujankowatych i podrodziny Exoprosopinae. Kosmopolityczny. Larwy są pasożytami gąsienic motyli nocnych, a rzadziej larw chrząszczy z rodziny czarnuchowatych.

Wikipedia

# słończewo

Słończewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Gzy. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Słynni mieszkańcy:Tomasz Majewski - złoty medalista Igrzysk XXIX Olimpiady w Pekinie oraz Igrzysk XXX Olimpiady w Londynie.

Wikipedia

# słonczy

przymiotnik od: słonka (ptak)

SJP.pl

# słonecki

nazwisko

SJP.pl

- Jan Duklan Słonecki (1859-1896), właściciel dóbr, poseł do Sejmu Krajowego Galicji
- Józef Słonecki (1899-1970), piłkarz
- Marian Franciszek Słonecki (1886-1969), malarz, konserwator dzieł sztuki
- Stanisław Słonecki (1800-), właściciel dóbr
- Stanisław Słonecki (1890-1972), właściciel dóbr, rolnik
- Zenon Słonecki (1831-1912), właściciel dóbr, poseł do Sejmu Krajowego Galicji

Zobacz też

- Słoneccy

Wikipedia

# słoneczka

zdrobnienie od: słonka

SJP.pl

# słoneczko

zdrobnienie od: słońce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pieszcz. słonko

(1.2) przen. o kimś ładnym lub z wielką życzliwością

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: słoneczka

Wiktionary

- postacie fikcyjne
  - Słoneczko Baudelaire
- utwory muzyczne
  - Czerwone słoneczko
- filmy
  - Słoneczko na nitce – (ros. Солнышко на нитке) – radziecki krótkometrażowy film lalkowy z 1977 roku w reżyserii Władimira Danilewicza
  - Słoneczko jasne zza czarnych gór – polski film z 1979 w reżyserii Antoniego Halora
  - Słoneczko i śnieżni ludkowie – (ros. Солнышко и снежные человечки) – radziecki krótkometrażowy film animowany z 1985 roku w reżyserii Władimira Gonczarowa

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Może słoneczko wyjrzy dzisiaj zza chmur?

  (1.2) Słoneczko, mogłabyś przyjść jutro troszkę wcześniej?

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. słonko n., słońce n., Słońce n.

  Wiktionary

# słonecznica

1. słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych; słonecznica pospolita, owsianka, wierzchówka;
2. słonecznica pstra - gatunek ryby z rodziny bassowatych; bass słoneczny;
3. gatunek ptaka z rzędu słonecznicowych;
4. rodzaj roślin z rodziny goździkowatych;
5. słonecznica orężówka - gatunek nocnego motyla z rodziny sówkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Eurypyga helias|ref=tak., gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

Wiktionary

- słonecznica (Leucaspius delineatus) – gatunek ryby z rodziny karpiowatych
- słonecznica (Eurypyga helias) – gatunek ptaka z rodziny słonecznic z rzędu słonecznicowych (Eurypygiformes)
- słonecznica (Heliosperma) – rodzaj rośliny
- słonecznica pstra, inaczej bass słoneczny (Lepomis gibbosus) – gatunek ryby z rodziny bassowatych
- słonecznica orężówka (Helicoverpa armigera) – gatunek motyla nocnego z rodziny sówkowatych
- słonecznica czarna (Heliothela wulfeniana) – gatunek motyla nocnego z rodziny wachlarzykowatych
- słonecznice (Heliozoa) – gromada pierwotniaków należących do typu promienionóżki

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Słońce n., słońce n., słonecznice nmos., słonecznicowe nmos.

Wiktionary

# słonecznice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Eurypygidae|Selby|ref=tak., rodzina ptaków w rzędzie słonecznicowych występujących na Nowej Kaledonii i w Ameryce Południowej

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: słonecznica

Wiktionary

Słonecznice (Heliozoa) – wyróżniana niegdyś gromada promienionóżek. Obecnie uważa się, że podobieństwo różnych organizmów tej grupy jest wynikiem konwergencji przedstawicieli różnych supergrup, zwłaszcza Rhizaria (jak inne promienionóżki), ale także Chromalveolata i Opisthokonta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Naukowcy wykazują podobieństwa słonecznic do kagu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słońce n., Słońce n., słonecznica ż., słonecznicowe lm nm.

przym. słoneczny

przysł. słonecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płaskorzytki

Wiktionary

# słonecznicowe

o cechach słonecznicowych (rząd ptaków)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Eurypygiformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, występujących na Nowej Kaledonii i w Ameryce Południowej;

Wiktionary

Słonecznicowe (Eurypygiformes) – rząd ptaków z podgromady Neornithes.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kagu należą do rzędu słonecznicowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonecznica ż., słonecznice lm nm.

Wiktionary

# słonecznicowy

o cechach słonecznicowych (rząd ptaków)

SJP.pl

# słoneczniczek

1. rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
2. zdrobnienie od: słonecznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: słonecznik

Wiktionary

Słoneczniczek, skwarota, heliopsis (Heliopsis Pers.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Wyróżnia się w jego obrębie ok. 15–18 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje wschodnią i południową część Ameryki Północnej oraz północną część Ameryki Południowej. Centrum zróżnicowania rodzaju stanowi Meksyk – większość gatunków rośnie tylko w tym kraju. Słoneczniczek szorstki H. helianthoides został rozpowszechniony jako roślina ozdobna i zdziczały rośnie także w Europie i Azji. W Polsce ma status efemerofita.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. słonecznikowy

Wiktionary

# słonecznie

przysłówek

(1.1) w sposób pełen słońca, światła słonecznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słońce n., słonecznik mrz., Słońce n., słonecznice nmos.

przym. słoneczny, słonecznikowy

Wiktionary

# słoneczniej

stopień wyższy od przysłówka: słonecznie

SJP.pl

# słoneczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: słoneczny

SJP.pl

# słonecznik

1. roślina o wysokiej łodydze i wielkich kwiatach z żółtymi płatkami;
2. dojrzały kwiat słonecznika, w którym znajdują się nasiona;
3. dawniej: zegar słoneczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Helianthus|L.|ref=tak., rodzaj roślin;

(1.2) pot. słonecznik zwyczajny, nazwa systematyczna|Helianthus annuus|L.|ref=tak. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

(1.3) spoż. owocostan słonecznika (1.2)

(1.4) daw. pot. oparzenie słoneczne

(1.5) spoż. rzecz. zbiorowy nasiona słonecznika (1.2)

(1.6) pasza ze słonecznika (1.1)

Wiktionary

Słonecznik (Helianthus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ponad 50 gatunków. Występują one naturalnie w Ameryce Północnej na obszarze od Kanady po południowy Meksyk. Poza tym rozprzestrzenione zostały na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów równikowych. W naturze rośliny te rosną na suchych lub wilgotnych siedliskach w obrębie prerii, formacji zaroślowych i leśnych. W Polsce introdukowane i zadomowione już rosną trzy gatunki: słonecznik bulwiasty (topinambur) H. tuberosus, słonecznik dziesięciopłatkowy H. decapetalus i słonecznik jaskrawy H. × laetiflorus. Kilka dalszych jest uprawianych, w tym zwłaszcza słonecznik zwyczajny H. annuus. Niejasny jest stopień zadomowienia w Polsce słonecznika olbrzymiego H. giganteus, który odkryty został w 2016 roku zdziczały na przydrożu w Połańcu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozróżnia się około 50 gatunków słonecznika.

(1.2) Posialiśmy słoneczniki, żeby wprowadzić tu trochę radości.

(1.3) W wakacje uwielbialiśmy skubać słoneczniki.

(1.4) Jeżeli chcesz uniknąć słonecznika, nie przebywaj aż tyle czasu na słońcu!

(1.5) W tej piekarni można kupić bułki posypane słonecznikiem.

(1.6) Słonecznik może stanowić bardzo wartościową paszę dla zwierząt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik, AS: su̯õnečʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słonecznikowy, słoneczny

przysł. słonecznie

rzecz. Słońce n., słońce, słonko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) daw. lud. nawrot

Wiktionary

# słonecznikowy

przymiotnik od: słonecznik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze słonecznikiem, dotyczący słonecznika

(1.2) zrobiony ze słoneczników

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ, AS: su̯õnečʹńikovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonecznik m., słoneczniczek m., słońce n., Słońce n.

przym. słoneczny

przysł. słonecznikowo, słonecznie

Wiktionary

# słoneczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wielka jasność pochodząca ze Słońca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słońce n., Słońce n.

Wiktionary

# słoneczny

1. dotyczący Słońca;
2. wypełniony światłem słońca, nasłoneczniony, niezacieniony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze słońcem

(1.2) pełen słońca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy wykorzystują kolektory słoneczne do ogrzewania swoich domów.

(1.2) W letnie, słoneczne dni zawsze jest dużo ludzi na plażach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ, AS: su̯õnečny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nasłoneczniony, słonecznikowy

rzecz. słonecznice nmos., słonecznik m., Słońce, słońce, słonko

przysł. słonecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. nasłoneczniony, słonecznikowy

rzecz. słonecznice nmos., słonecznik m., Słońce, słońce, słonko

przysł. słonecznie

frazeologia. bateria słoneczna • cykl słoneczny • czas słoneczny • kalendarz słoneczny • kąpiel słoneczna • ogniwo słoneczne • plamy słoneczne • splot słoneczny • udar słoneczny • Układ Słoneczny • wiatr słoneczny • zegar słoneczny

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) solar; (1.2) sunny

* arabski: (1.1-2) شمسي ,مشمس

* baskijski: (1.1) eguzki-; (1.2) eguzkitsu

* białoruski: (1.1) сонечны; (1.2) сонечны

* chorwacki: (1.1) sunčev

* czeski: (1.1) sluneční

* duński: (1.1) w złożeniach sol-; (1.2) solrig, solfyldt

* esperanto: (1.1) suna

* fiński: (1.1) auringon-, aurinko-; (1.2) aurinkoinen

* francuski: (1.1) solaire

* friulski: (1.1) solâr; (1.2) solâr

* galicyjski: (1.1) solar; (1.2) asollado

* hawajski: (1.1) lā; (1.2) lā

* hiszpański: (1.1) solar; (1.2) soleado

* islandzki: (1.1) w złożeniach sól-, sólar-; (1.2) w złożeniach sól-, sólar-

* kaszubski: (1.1) słoneczny

* kataloński: (1.1) solar

* łaciński: (1.1) solaris; (1.2) apricus

* niemiecki: (1.1) w złożeniach Sonnen-; (1.2) sonnig

* nowogrecki: (1.1) ηλιακός; (1.2) ηλιόλουστος

* piemoncki: (1.1) solar

* rosyjski: (1.1) солнечный; (1.2) солнечный

* słowacki: (1.1) slnečný

* sycylijski: (1.1) sulari

* szwedzki: (1.1) w złożeniach sol-; (1.2) solig

* ukraiński: (1.1) сонячний; (1.2) сонячний

* węgierski: (1.1) nap-; (1.2) napos

* włoski: (1.1) solare; (1.2) assolato, soleggiato

źródła.

== słoneczny (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) słoneczny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# słoni

przymiotnik

(1.1) daw. lub rzad. związany ze słoniem, dotyczący słonia

forma rzeczownika.

(2.1) lm. D. zob. słoń.

forma przymiotnika.

(3.1) lm. m. zob. słony.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spektakularnym wyrazem nieprzejednanego stanowiska władz państwowych Kenii było publiczne spalenie przechwyconych słonich ciosów wartych 60 milionów kenijskich szylingów (ok. 3 milionów dolarów).

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słoniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słoniowy

Wiktionary

# słoniak

drzewo dwupienne z rodziny palm o dużych, twardych nasionach, zwanych roślinną kością słoniową, używanych np. do wyrobu guzików; słoniorośl

SJP.pl

Słoniak, słoniorośl, słonirośla, słoniówka (Phytelephas Ruiz & Pav.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych (Arecaceae). Obejmuje 4 gatunki. Rośliny te występują naturalnie w klimacie tropikalnym Ameryki, od Panamy po Amazonię i Boliwię.

Wikipedia

# słoniarnia

pawilon wraz z wybiegiem dla słoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) budynek dla słoni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲarʲɲa, AS: su̯õńarʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoń mzw.

Wiktionary

# słoniątko

młode słonia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) młode słonia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcesz takie bursztynowe słoniątko, będziesz miała pamiątkę z wakacji?

(1.1) Słoniątko nie wie, co to niebezpieczeństwo, chce poznawać świat, a najlepiej robić to za pomocą trąby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ, AS: su̯õńõntko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonik m., słoń mzw., słonica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słonik

Wiktionary

# słonić

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. osłaniać

czasownik zwrotny niedokonany słonić się (dk. brak)

(2.1) przest. rzad. przebywać na słońcu, prażyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Las dobrze słoni nasz dom od wiatru.

(2.1) Nie słoń się tyle, bo cię głowa rozboli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃ɲit͡ɕ, AS: su̯õńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonienie n., słonięcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasłaniać, osłaniać, przysłaniać, zakrywać, zatulać (od słońca)

Wiktionary

# słonica

samica słonia - największego ssaka lądowego z rzędu trąbowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. samica słonia

Wiktionary

- słonica – samica słoniowatych
- Słonica – potok, dopływ Pisarzówki
- Słonica – historyczny polski egzonim miasta Bad Sülze, w Niemczech

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Starsze słonice pomagają młodym matkom opiekować się słoniątkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲit͡sa, AS: su̯õńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoń, słoniątko, słoniowacizna, słoniowate, słoniówka, słoniowatość, słonik, słoniczek, słonisko

przym. słoniowy, słoniowaty

Wiktionary

# słonie

Elephantidae - rodzina dużych ssaków lądowych z rzędu trąbowców obejmująca trzy gatunki; słoniowate

SJP.pl

Słoniowate, słonie (Elephantidae) – rodzina dużych ssaków lądowych z rzędu trąbowców (Proboscidea). W XIX wieku słonie zaliczano do rzędu gruboskórych, wraz z nosorożcami i hipopotamami.

Wikipedia

# słoniej

stopień wyższy od przysłówka: słono

SJP.pl

# słonienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słonić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: su̯õńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słonić

Wiktionary

# słoniewski

nazwisko

SJP.pl

# słonik

1. chrząszcz, szkodnik leszczyny i dębu;
2. młode słonia; słoniątko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: słoń, pieszczotliwie o każdym słoniu

(1.2) mały lub młody słoń

(1.3) ent. owad z rodzaju nazwa systematyczna|Curculio|ref=tak.

(1.4) figurka lub zabawka przedstawiająca małego słonia

Wiktionary

Słonik (Curculio) – rodzaj chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych. Należy do niego około 345 gatunków występujących w Azji, Europie, Afryce i Ameryce Północnej. Fauna Europaea wymienia dziesięć gatunków. Na terenie Polski wykazano istnienie ośmiu gatunków (C. betulae, C. elephas, C. glandium, C. nucum, C. pellitus, C. rubidus, C. venosus i C. villosus).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten słonik urodził się w czerwcu.

(1.2) Ten słonik często łasi się do swojej mamy.

(1.4) Dostałem figurkę słonika na szczęście.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃ɲik, AS: su̯õńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoń m., słonica ż., słoniątko n., słoniczek m., słonisko n., słoniowacizna ż., słoniowatość ż.

:: forma żeńska słoniczka ż.

przym. słoniowy, słoniowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słoniczek

(1.2) słoniątko, słoniczek

(1.4) słoniczek

Wiktionary

# słonim

miasto na Białorusi

SJP.pl

Słonim (biał. Слонім, ros. Слоним) – miasto w obwodzie grodzieńskim Białorusi przy ujściu Issy do Szczary (dopływ Niemna). 49,9 tys. mieszkańców (2017); przemysł lekki, papierniczy, meblarski, spożywczy, elektromaszynowy, chemiczny; muzeum.

Wikipedia

# słonimski

przymiotnik od: Słonim (miasto na Białorusi)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Słonimia, związany ze Słonimiem

Wiktionary

- Chaim Zelig Słonimski (1810–1904) – polski pisarz, matematyk, astronom, wynalazca
- Józef Słonimski (1860–1934) – literat, lingwista i pedagog
- Leonid Ludwik Słonimski (1850–1918) – rosyjski prawnik, dziennikarz, pisarz
- Stanisław Słonimski (1853–1916) – polski lekarz
- Nicolas Slonimsky (1894–1995) – kompozytor amerykański
- Antoni Słonimski (1895–1976) – polski poeta, felietonista, dramatopisarz, satyryk, syn Stanisława
- Piotr Słonimski (ujednoznacznienie)
- Michaił Słonimski (1897–1972) – rosyjski pisarz
- Siergiej Słonimski (1932–2020) – rosyjski kompozytor
- Aleksander Słonimski (1881–1964) – rosyjski pisarz i literaturoznawca

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do września 1939 roku służył w 79 pułku piechoty Strzelców Słonimskich imienia Hetmana Lwa Sapiehy (79 pp)…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słonim m.

Wiktionary

# słonina

1. tłuszcz pod skórą na bokach i grzbiecie świń, używany jako produkt spożywczy
2. potocznie o tworzywie sztucznym przypominającym słoninę, używanym na podeszwy do obuwia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

(1.2) pot. porowate tworzywo na podeszwy

Wiktionary

Słonina – podskórna tkanka tłuszczowa pozyskana z grzbietu, tylnej części tułowia i boków świni ze skórą lub bez. Słonina jest pozyskiwana w postaci płatów lub kawałków. Barwa biała do jasnokremowej. W produkcie spożywczym niedopuszczalne są odłamki kości, oznaki zjełczenia (żółta barwa) i inne zanieczyszczenia. Zapach swoisty dla tłuszczów wieprzowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Osobowe pociągi pęczniały od tłumów szmuglujących słoninę i mięso, masło i groźne w tłoku jaja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲĩna, AS: su̯õńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. słoninka ż.

przym. słoninowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sadło, szperka, szpek; gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|szpyrka.

Wiktionary

# słoniniec

1. miękki, tłusty minerał barwy białej, zielonej, żółtej, brunatnej lub różowej; steatyt
2. skórnik słoniniec - pospolity gatunek chrząszcza, szkodnika magazynów żywnościowych

SJP.pl

# słoninka

zdrobnienie od: słonina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: słonina

Wiktionary

Słoninka – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Ryteń.

Dawniej używana nazwa – Słonimka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Michasiu, stopię trochę słoninki i poleję ci te kluseczki?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonina ż.

przym. słoninowy

Wiktionary

# słoninowy

przymiotnik od: słonina

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze słoniną, dotyczący słoniny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonina ż., słoninka ż.

Wiktionary

# słonionogi

1. mający nogi podobne do nóg słonia;
2. żółw słonionogi - żółw żywiący się łodygami kaktusów, żyjący na Wyspach Galapagos

SJP.pl

# słoniopodobny

przymiotnik

(1.1) podobny do słonia

Wiktionary

# słoniorośl

drzewo dwupienne z rodziny palm o dużych, twardych nasionach, zwanych roślinną kością słoniową, używanych np. do wyrobu guzików; słoniak

SJP.pl

Słoniak, słoniorośl, słonirośla, słoniówka (Phytelephas Ruiz & Pav.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych (Arecaceae). Obejmuje 4 gatunki. Rośliny te występują naturalnie w klimacie tropikalnym Ameryki, od Panamy po Amazonię i Boliwię.

Wikipedia

# słoniowacizna

choroba objawiająca się rozrostem tkanki łącznej skóry przeważnie kończyn dolnych i krocza, wywołana przez pasożyty, bakterie lub wskutek przewlekłego zastoju krwi i obrzęku; słoniowatość, elefantiaza, elephantiasis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

Wiktionary

Słoniowacizna (łac. elephantiasis) - nasilony obrzęk kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy). Spowodowany zaczopowaniem pni chłonnych, masywną niedrożnością węzłów chłonnych lub mniejszych naczyń limfatycznych. Najczęściej występuje w rozległych przerzutach raka sutka do węzłów chłonnych pachowych lub po ich operacyjnym usunięciu. Może być również skutkiem bliznowacenia po urazie, napromieniowaniu, operacji oraz zakażenia nitkowcem bytującym w naczyniach chłonnych (tylko kraje tropikalne).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. słoń mzw., słonik mzw., słonica ż.

przym. słoniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) elefantiaza, elephantiasis

Wiktionary

# słoniowate

współcześnie jedyna rodzina z rzędu trąbowców, obejmująca 2 gatunki największych ssaków lądowych; słonie

SJP.pl

Słoniowate, słonie (Elephantidae) – rodzina dużych ssaków lądowych z rzędu trąbowców (Proboscidea). W XIX wieku słonie zaliczano do rzędu gruboskórych, wraz z nosorożcami i hipopotamami.

Wikipedia

# słoniowatość

1. ociężałość, niezgrabność;
2. choroba objawiająca się rozrostem tkanki łącznej skóry przeważnie kończyn dolnych, wywołana przez pasożyty, bakterie lub wskutek przewlekłego zastoju krwi i obrzęku; słoniowacizna; elefantiaza

SJP.pl

# słoniowaty

1. przypominający słonia, kojarzący się ze słoniem (np. słoniowate uszy, słoniowate ruchy);
2. o cechach słoniowatych;
3. ciężki, niezgrabny, gruby

SJP.pl

# słoniowski

nazwisko

SJP.pl

# słoniowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) taki, który należy do słonia

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla słonia, posiadający cechy słonia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pałac królewski, wzniesiony przez ojca, kazał rozbudować i bogato ozdobić kością słoniową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɔvɨ, AS: su̯õńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słonik mzw./mrz., słoń mzw., słonica ż., słonisko n., słoniowacizna ż.

przym. słoniowaty, słoni

Wiktionary

# słonisko

1. zgrubienie od: słoń;
2. potocznie: duży, niezgrabny człowiek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. słoń

(1.2) przen. pot. pogard. duży, niezgrabny człowiek

(1.3) geol. gleba zawierająca sól kuchenną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoń mzw., słonik mzw., słonica ż.

przym. słoniowy

Wiktionary

# słoniskowy

→ słonisko (gleba zawierająca sól kuchenną)

SJP.pl

# słonka

ptak łowny z rodziny siewek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Scolopax rusticola|ref=tak., eurazjatycki ptak wędrowny;

Wiktionary

- słonka zwyczajna – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych
- słonka – klasa jachtów

2 cieki w Polsce:

- Słonka – struga, dopływ rzeki Budkowiczanka
- Słonka – potok, dopływ Raby

Osoby:

- Jan Roman Słonka – polski jubiler-złotnik
- Jerzy Słonka – polski aktor

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nka, AS: su̯õnka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bekas

Wiktionary

# słonko

potocznie, pieszczotliwie o słońcu, blasku słonecznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: słońce (w znaczeniu: gwiazda najbliższa Ziemi)

(1.2) pieszcz. bliska osoba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słonko mocno dziś przygrzewa.

(1.2) Przytul się, słonko ty moje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nkɔ, AS: su̯õnko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słońce n., słońce, słoneczko, słonecznik

przym. słoneczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kochanie

Wiktionary

# słono

przysłówek

(1.1) w sposób smakujący solą

(1.2) przen. nieprzyjemnie dużo, w sposób wygórowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poza tym sól – morskie powietrze. W ustach dalej słono, ale czuć torf, a zwłaszcza jałowiec, żywicę.

(1.1) Wegańskie naleśniki na słono z pieczarkami, cebulą i mocnymi przyprawami to świetny pomysł na pożywny obiad i na kolację.

(1.2) Bydgoszczanin słono zapłacił za rajd na rowerze po kilku głębszych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. solnictwo n., słoność ż., słonawość ż., solniczka ż., solanka ż., sól ż.

czas. solić, posolić, przesolić, zasolić, przesalać

przym. słony, słonawy, solankowy, solny

przysł. słonawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) drogo

Wiktionary

# słonokarmelowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) kulin. spoż. dotyczący słonego karmelu, zawierający słony karmel, zrobiony ze słonego karmelu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sernik z Manchego ma niesamowity smak, łączący w sobie słodkie nuty z odrobiną wytrawności. Ma delikatnie słonokarmelowy smak (…)

Wiktionary

# słonomierz

przyrząd do pomiaru stężenia roztworów wodnych soli kuchennej; halimetr, solomierz, solometr

SJP.pl

# słonorośl

roślina przystosowana do życia na silnie zasolonym podłożu; słonorośle, halofit, roślina solniskowa

SJP.pl

Wikipedia

# słonorośle

roślina przystosowana do życia na silnie zasolonym podłożu; słonorośl, halofit, roślina solniskowa

SJP.pl

Wikipedia

# słoność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słone

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. solnictwo n., słonawość ż.

przym. słony, słonawy

przysł. słono, słonawo

Wiktionary

# słonów

Słonów – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew.

W latach 1945–54 siedziba gminy Słonów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wikipedia

# słonowice

## Lokalizacje

- Słonowice – wieś w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Kobylnica
- Słonowice – wieś w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka
- Słonowice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Brzeżno

Wikipedia

# słonowodny

przymiotnik

(1.1) zawierający wody słone

(1.2) typowy dla wód morskich, żyjący w wodach morskich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Nieliczne zwierzęta słonowodne jak omułki, małgwie, chełbia, śledzie czy dorsze, żyjące w Bałtyku, są o połowę mniejsze niż w Morzu Północnym.

Wiktionary

# słońsk

wieś w Polsce

SJP.pl

Słońsk (niem. Sonnenburg) – wieś gminna o charakterze miejskim w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, siedziba gminy Słońsk. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1341 rokiem, zdegradowany w 1945 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wikipedia

# słoński

→ Słońsk

SJP.pl

- Czesław Słoński – polski poeta, publicysta, nauczyciel, działacz społeczny
- Edward Słoński – polski poeta i pisarz
- Kazimierz Bernaczyk-Słoński – polski żołnierz, cichociemny
- Stanisław Słoński – polski językoznawca, slawista

Wikipedia

#### Patrz:

Słońsk

# słońszczanin

mieszkaniec Słońska (wsi w Polsce)

SJP.pl

# słońszczanka

mieszkanka Słońska (wsi w Polsce)

SJP.pl

# słońszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: słony; bardziej słony

SJP.pl

# słony

1. określenie smaku lub sam smak; posolony;
2. drogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający smak soli

(1.2) geogr. zawierający w swym składzie sól

(1.3) pot. przen. hand. o cenie, kwocie itp.: zawyżona, bardzo wysoka, wygórowana

(1.4) o nieprzyzwoitym dowcipie, żarcie

Wiktionary

Słony – potok fliszowy (do 2023 typ 12, od 2023 typ RWf_wap, czyli potok lub mała rzeka fliszowa o charakterze węglanowym cieku), prawobrzeżny dopływ Wisłoki. Płynie przez miejscowości: Gogołów, Kamienica Górna, Januszkowice, Wola Brzostecka, Nawsie Brzosteckie oraz Brzostek. Na krótkim odcinku stanowi granicę między powiatem strzyżowskim a powiatem dębickim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rosół jest zbyt słony.

(1.2) Po sztormie żagle były tak słone, że aż białe.

(1.3) Tort był za słodki, a rachunek za słony.

(1.4) Kawał był tak słony, że wszystkie dziewczyny dostały wypieków na twarzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nɨ, AS: su̯õny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słonawy, solny, solankowy

przysł. słono, słonawo

rzecz. solanka ż., słoność ż., solniczka ż., sól ż., słonawość ż.

czas. przesalać, solić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wysoki, zawyżony, wygórowany

(1.4) gruby, pieprzny, tłusty, nieprzyzwoity, niewybredny

Wiktionary

# słopanowo

Słopanowo – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Znajduje się tam zabytkowy kościół drewniany pw. św. Mikołaja, zbudowany w latach 1695–1699. Interesujące jest wnętrze kościoła, utrzymane w stylu ludowym, zwłaszcza późnorenesansowe i barokowe polichromie. Ukazują one m.in. sceny z życia św. Mikołaja (prezbiterium), sceny biblijne i z życia świętych (nawa) i aniołów grających na instrumentach muzycznych na chórze organowym.

Wikipedia

# słopnice

wieś w Polsce

SJP.pl

Słopnice – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Słopnice.Siedziba gminy Słopnice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Dawniej Słopnice należały do gminy Tymbark.

Wikipedia

# słopnicki

→ Słopnice

SJP.pl

#### Patrz:

Słopnice

# słostowice

Słostowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Gomunice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

We wsi były kręcone niektóre sceny filmu Prywatne śledztwo w reżyserii Wojciecha Wójcika.

Wikipedia

# słoszewo

Słoszewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Płońsk.

W skład sołectwa Słoszewo wchodzi także wieś Słoszewo-Kolonia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# słósznie

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. poważnie, przyzwoicie

Wiktionary

# słota

długo utrzymująca się deszczowa pogoda, charakteryzująca się uciążliwymi opadami, chłodem i wiatrem; plucha, szaruga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chłodna, nieprzyjemna pogoda, najczęściej jesienna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔta, AS: su̯ota

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słotny

przysł. słotnie, słotno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plucha, niepogoda, szaruga

Wiktionary

# słotniej

stopień wyższy od przysłówków: słotnie, słotno

SJP.pl

# słotniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: słotny

SJP.pl

# słotny

obfitujący w deszcz; deszczowy, dżdżysty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) deszczowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczuł, że chciałby opowiedzieć jej tę historię, która przez lata towarzyszyła mu w dni pogodne i słotne, radosne i beznadziejne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔtnɨ, AS: su̯otny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słota ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) deszczowy, dżdżysty

Wiktionary

# słotwin

Słotwin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Załuski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# słotwiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Słotwiński – polski lekarz
- Józef Słotwiński – polski nauczyciel
- Józef Słotwiński – polski reżyser i krytyk teatralny, dramaturg, dziennikarz, tłumacz, pedagog, doktor filozofii
- Konstanty Słotwiński – polski prawnik
- Ludwik Słotwiński – polski polityk

Wikipedia

# słoty

długo utrzymująca się deszczowa pogoda, charakteryzująca się uciążliwymi opadami, chłodem i wiatrem; plucha, szaruga

SJP.pl

Słoty – część wsi Czerwona Wola w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Sieniawa, w sołectwie Czerwona Wola

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

Słoty są położone w lesie, w pobliżu drogi DW 870 i obejmują 11 domów.

Wikipedia

# słow.

sł.; skrót od:
1. słowacki;
2. słoweński;
3. słowiański

SJP.pl

skrót

(1.1) = słowiański

(1.2) = słowacki

(1.3) = słoweński

Wiktionary

Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) – język należący do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji, gdzie jest językiem urzędowym. Dodatkowo język słowacki jest jednym z języków urzędowych w serbskiej Wojwodinie. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce istniała możliwość zdawania matury z języka słowackiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) „Posterunek graniczny” (serb. / boś. / słow. / mac. / chorw., 15 l.)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sł.

(1.2) słowac.

(1.3) słoweń.

Wiktionary

# słowa

wyrazy stanowiące czyjąś wypowiedź albo tekst czegoś, np. wiersza, przemówienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) muz. tekst utworu

(1.2) rel. bibl. cytat z księgi uznanej przez daną religię lub wyznanie

(1.3) wypowiedź jakiejś osoby

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: słowo

Wiktionary

- Słowa – album Małgorzaty Ostrowskiej
- Słowa – jezioro na Pojezierzu Dobiegniewskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Strzelce Krajeńskie
- Słowa – powieść autobiograficzna Jean-Paula Sartre'a
- Słowa (Paroles) – tom poezji Jacquesa Préverta
- Słowa – singel Gosi Andrzejewicz
- Słowa – utwór zespołu IRA

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiesz, gdzie mogę znaleźć słowa tej piosenki?

(1.3) Słowa prezydenta skierowane do narodu wstrząsnęły opinią publiczną.

(2.1) Nie używaj słów, których nie rozumiesz!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔva, AS: su̯ova

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowo n.

Wiktionary

# słowac.

skrót od: słowacki

SJP.pl

# słowacczyzna

język i kultura słowacka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) tereny Słowacji

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słowacki

rzecz. Słowacja ż., słowacczyzna ż., słowacki mrz.

Wiktionary

# słowacja

Republika Słowacka; państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie Środkowej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Urodziłem się na Słowacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡sʲja, AS: su̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacczyzna ż., słowacki mrz., Słowak mos., Słowaczka ż., Słowacko n., słowacczyzna ż., Słowaczyzna ż., słowackość ż., słowacystyka ż., słowacysta mos., słowacystka ż., słowacyzowanie n., zesłowacyzowanie n.

czas. słowacyzować ndk., słowacyzować się ndk., zesłowacyzować dk., zesłowacyzować się dk.

przym. słowacki, słowacystyczny

przysł. słowacko

skr. słow.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Słowacka, hist. Słowacka Republika Socjalistyczna (SRS), śląski Suowacyjo

Wiktionary

# słowacki

związany ze Słowacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) jęz. język słowacki;

Wiktionary

- Juliusz Słowacki – polski poeta epoki romantyzmu
- Euzebiusz Słowacki – polski teoretyk i historyk literatury, dramatopisarz
- język słowacki – jeden z języków zachodniosłowiańskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na granicy słowacki celnik długo grzebał w naszych bagażach.

(3.1) Od jutra zaczynam naukę słowackiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡sʲci, AS: su̯ovacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacczyzna ż., Słowacja ż., Słowak m., Słowaczka ż., słowacczyzna ż., słowackość ż., Słowaczyzna ż.

przym. czecho-słowacki

przysł. słowacko

Wiktionary

# słowacko

przysłówek

(1.1) na sposób słowacki, po słowacku

Wiktionary

Słowacko (cz. Slovácko, także Moravské Slovácko, Moravské Slovensko, pol. Słowacja Morawska) – czeski region etnograficzny zlokalizowany na południowym wschodzie Moraw, przy granicy ze Słowacją. Jest jednym z domniemanych możliwych miejsc powstania Państwa wielkomorawskiego. Centralnym miastem regionu jest Uherské Hradiště z Muzeum Słowacka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W spisie znalazły się słowacko brzmiące nazwiska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowackość ż., Słowak mos., Słowaczka ż.

przym. słowacki

Wiktionary

# słowacko-polski

dotyczący Słowacji i Polski

SJP.pl

# słowackojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem słowackim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem słowackim

(1.3) spisany, stworzony w języku słowackim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: su̯ovackoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowackojęzyczność ż.

Wiktionary

# słowackość

→ słowacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słowackie; słowacki charakter czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

słowacki

#### Powiązane:

rzecz. słowacki mrz., Słowacja ż.

przym. słowacki

przysł. słowacko

Wiktionary

# słowacysta

specjalista w dziedzinie słowacystyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) znawca kultury i języka Słowacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary

# słowacystka

→ słowacysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) znawczyni kultury i języka Słowacji

Wiktionary

#### Patrz:

słowacysta

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary

# słowacystyczny

→ słowacystyka

SJP.pl

#### Patrz:

słowacystyka

# słowacystyka

Słowacystyka – dział nauki zajmujący się literaturą i historią Słowacji oraz językiem słowackim. Stanowi część slawistyki.

Wikipedia

# słowacyzacja

poddawanie wpływom słowackim, nadawanie czemuś cech typowo słowackich

SJP.pl

# słowacyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku słowackim albo z niego przejęte

SJP.pl

Słowacyzm, slowakizm, słowakizm – element językowy zapożyczony z języka słowackiego i funkcjonujący stale w obrębie innego języka. Może to być również element języka słowackiego wprowadzony do tekstu w sposób doraźny, np. w celach artystycznych lub stylizacyjnych.

Wikipedia

# słowacyzować

poddawać wpływom słowackim, rozszerzać wpływy słowackie, nadawać czemuś cechy typowo słowackie

SJP.pl

# słowaczka

obywatelka Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze dziś zdarzają się takie Słowaczki, które w głębi ducha czują się Czechosłowaczkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡ʃka, AS: su̯ovačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowacczyzna ż.

:: fm. Słowak mos.

przym. słowacki

przysł. słowacko

Wiktionary

# słowaczyzna

obszar zamieszkały przez Słowaków; Słowacczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina położona między rzeką Dunaj, Karpatami a Rusią Zakarpacką, zamieszkana przez ludność słowacką

Wiktionary

Słowaczyzna lub Ziemia słowacka (słow. Slovenská zem, Slovensko; węg. Tótország) – region historyczno-etnograficzny w środkowej Europie, położony mniej więcej na terenie dzisiejszego państwa słowackiego. Zamieszkiwany przez ludność słowacką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dalsza granica Słowaczyzny, od Ostrzyhomia na wschód, jest w kronice węgiersko-polskiej również w przybliżeniu określona. Wiodła ona w kierunku miasta Jagier: to znaczy prawdopodobnie naprzeciw Wyszehradu, opuszczając Dunaj, zwracała na północ (…) i okrążając Nowohrad zwracała się znów na wschód (…), omijając gród Jagier.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., Słowak mos., Słowaczka ż.

przym. słowacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Górne Węgry

Wiktionary

# słowak

obywatel Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Wiktionary

Słowak – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 5 lipca Słowacy obchoodzą Święto Świętych Cyryla i Metodego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔvak, AS: su̯ovak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowacczyzna ż., Słowacko n.

:: fż. Słowaczka ż.

przym. słowacki

przysł. słowacko

Wiktionary

# słowakiewicz

nazwisko

SJP.pl

Słowakiewicz – polskie nazwisko, w Polsce nosi je około 250 osób.

Osoby noszące to nazwisko:

- Andrzej Słowakiewicz (ur. 22 stycznia 1951 w Nowym Targu) – polski hokeista, olimpijczyk.
- Dawid Słowakiewicz (ur. 4 stycznia 1984 w Nowym Targu) – polski hokeista występujący w zespole Rönnängs IK.
- Mieczysław Słowakiewicz (ur. 23 grudnia 1939 w Nowym Targu, zm. 30 lipca 2001 w Łodzi) – polski hokeista.

Wikipedia

# słowakofilski

przymiotnik relacyjny

(1.1) nacechowany słowakofilstwem, sympatyzujący ze Słowacją, Słowakami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowakofilstwo n., słowakofil mos., słowakofilka ż., słowakofilia ż.

Wiktionary

# słowami

wyrazy stanowiące czyjąś wypowiedź albo tekst czegoś, np. wiersza, przemówienia

SJP.pl

# słóweczko

zdrobnienie od: słówko

SJP.pl

# słowem

1. ciąg głosek, liter stanowiący względnie samodzielny element języka, któremu przyporządkowane są określone znaczenie i funkcja składniowa; wyraz;
2. wypowiadanie się słowne lub na piśmie; mowa, język;
3. obietnica;
4. przestarzałe: czasownik; * forma narzędnika l.mn. "słowy" możliwa tylko w wyrażeniu "innymi słowy" - inaczej mówiąc

SJP.pl

partykuła

(1.1) partykuła wprowadzająca streszczenie tego, co zostało powiedziane

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: słowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupowali, przewozili, przywozili, sprzedawali, słowem – handelek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowo n.

przysł. słownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) innymi słowy, krótko mówiąc, tym samym

Wiktionary

# słoweń.

skrót od: słoweński

SJP.pl

# słowenia

Republika Słowenii; państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Wiktionary

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija [slɔˈʋèːnija], Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Południowej nad morzem Adriatyckim, graniczy od zachodu z Włochami, od północy z Austrią, od wschodu z Węgrami oraz od południa z Chorwacją. Stolicą i największym miastem kraju jest Lublana. Słowenia jest najzamożniejszym oraz najbardziej rozwiniętym, szczególnie pod względem gospodarczym, państwem byłej Jugosławii i jednocześnie jednym z najbardziej zamożnych i rozwiniętych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Językiem urzędowym jest język słoweński.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słowenia graniczy z Austrią, Chorwacją, Węgrami i Włochami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ɲja, AS: su̯ovẽńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słoweniec m., Słowenka ż., słowenistyka ż., słoweńskość ż., słoweński mrz.

przym. słoweński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Słowenii

Wiktionary

# słoweniec

obywatel Słowenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Wiktionary

Słoweńcy (słoweń. Slovenci) – naród południowosłowiański, zamieszkujący głównie Słowenię – stanowią ok. 88% ogółu ludności (1,8 mln). Jako nieliczna mniejszość mieszkają w południowej Austrii (Słoweńcy karynccy) oraz w północno-wschodnich Włoszech. Posługują się językiem słoweńskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W deklaracji tej, nazwanej korfuańską, broniono jedności narodowej Serbów, Chorwatów i Słoweńców oraz zapowiadano utworzenie wspólnego demokratycznego państwa na całym obszarze zamieszkanym przez „nasz trójimienny naród"(…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ɲɛt͡s, AS: su̯ovẽńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoweński mrz., Słowenia ż.

:: fż. Słowenka ż.

przym. słoweński

Wiktionary

# słowenka

obywatelka Słowenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) kobieta narodowości słoweńskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ŋka, AS: su̯ovẽŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słoweński mrz., Słowenia ż.

:: fm. Słoweniec m.

przym. słoweński

Wiktionary

# słowenkowo

Słowenkowo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Sławoborze.

W 2014 we wsi oddano do użytku dwa prywatne, śmigłowcowe lądowiska: Agro Słowenkowo oraz PRH Słowenkowo.

Wikipedia

# słoweński

dotyczący Słowenii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Słowenii;

Wiktionary

Język słoweński (słoweń. slovenski jezik lub slovenščina) – język południowosłowiański, urzędowy w Słowenii i jeden z oficjalnych języków Unii Europejskiej. Posługuje się nim ok. 2,4 mln osób, z czego większość stanowią mieszkańcy Słowenii, a także terenów przygranicznych w Austrii i we Włoszech.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃j̃sʲci, AS: su̯ovẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowenia ż., Słoweniec m., Słowenka ż., słoweńskość ż.

przym. antysłoweński, niesłoweński, prosłoweński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) język słoweński

Wiktionary

# słoweńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem słoweńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem słoweńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku słoweńskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: su̯ovẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# słoweńskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słoweńskie; słoweński charakter czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowenia ż., słoweński mrz.

przym. słoweński

Wiktionary

# słowiak

nazwisko

SJP.pl

# słowianeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Słowianka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowianka ż.

Wiktionary

# słowianie

najliczniejsza grupa ludności indoeuropejskiej w Europie

SJP.pl

Słowianie – grupa etnolingwistyczna w obrębie ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji – od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

Wikipedia

# słowianin

członek najliczniejszej grupy ludności indoeuropejskiej w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy przodkowie Słowian mogli mieszkać w Europie już 3-4 tys. lat temu – sądzą naukowcy z Bydgoszczy, którzy badają zróżnicowanie DNA Słowian.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: su̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowiańszczyzna ż., słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

:: fż. Słowianka ż.

przym. słowiański, pansłowiański

przysł. słowiańsko

Wiktionary

# słowianizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na którymś z języków słowiańskich albo z niego przejęte; slawizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. słowo, fraza lub konstrukcja pochodząca z języków słowiańskich

(1.2) etn. cecha charakterystyczna dla kultury słowiańskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W języku naszych zachodnich sąsiadów występuje szereg słowianizmów, np. „Quark” (twaróg), „Grenze” (granica) czy „Gurke” (ogórek).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowianin m., Słowianka ż., słowiańszczyzna ż.

przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slawizm

Wiktionary

# słowianka

członkini zespołu Słowianki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Wiktionary

Hala Słowianka – hala pasterska położona w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki w Beskidzie Żywiecko-Orawskim, na przełęczy o wysokości około 850 m, pomiędzy Skałą (946 m) a Suchym Groniem (870).

Słowianka znajduje się w granicach wsi Sopotnia Mała w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Jeleśnia. Na hali znajduje się stacja turystyczna „Słowianka”, w której mieści się sklep i która oferuje możliwość noclegu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjãnka, AS: su̯ovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowiańszczyzna ż., słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

:: fm. Słowianin m.

przym. słowiański, pansłowiański

przysł. słowiańsko

Wiktionary

# słowianofil

zwolennik, sympatyk tego, co słowiańskie

SJP.pl

# słowianofilia

sympatia do Słowian i wszystkiego, co słowiańskie; słowianofilstwo

SJP.pl

# słowianofilka

→ słowianofil

SJP.pl

#### Patrz:

słowianofil

# słowianofilski

przymiotnik relacyjny

(1.1) nacechowany słowianofilstwem, sympatyzujący ze Słowianami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowianofilstwo n., słowianofil mos., słowianofilka ż., słowianofilia ż.

Wiktionary

# słowianofilstwo

1. sympatia do Słowian i wszystkiego, co słowiańskie; słowianofilia;
2. kierunek ideologiczny w Rosji w latach 1840-1870 odrzucający europeizację Rosji;
3. kierunek ideologiczny w Polsce w pierwszej połowie XIX wieku, postulujący kulturalne i polityczne zjednoczenie Słowian

SJP.pl

Słowianofilstwo – nurt myśli politycznej ukształtowany w Rosji po 1839.

Wikipedia

# słowianofob

osoba mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co słowiańskie

SJP.pl

# słowianofobia

niechęć do wszystkiego, co słowiańskie

SJP.pl

# słowianoznawca

znawca języka, kultury i literatury słowiańskiej; slawista

SJP.pl

# słowianoznawczy

związany z nauką zajmującą się badaniem języka, literatury i kultury narodów słowiańskich

SJP.pl

# słowianoznawczyni

znawczyni języka, kultury i literatury słowiańskiej; slawistka

SJP.pl

# słowianoznawstwo

nauka zajmująca się badaniem języków, literatur, kultur i historii narodów słowiańskich; slawistyka

SJP.pl

# słowiańsk

miasto na Ukrainie

SJP.pl

Słowiańsk (ukr. Слов'янськ, Słowjanśk; ros. Слaвянск, Sławiansk) – miasto we wschodniej części Ukrainy, w obwodzie donieckim, w Donieckim Zagłębiu Węglowym, położone nad rzeką Kazennyj Toreć, siedziba administracyjna rejonu słowiańskiego nie wchodząca jednak w jego skład. Ośrodek wydobycia soli kamiennej, przemysłu chemicznego, maszynowego, materiałów budowlanych i spożywczego.

Wikipedia

# słowiański

odnoszący się, należący do Słowian

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z językami Słowian

(1.2) związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polski i czeski to języki słowiańskie.

(1.2) Szczególne znaczenie miały plemięemiona słowiańskie, które osiedliły się nad Morzem Egejskim i szybko przejęły kontrolę nad całym tym akwenem; sformowały one całą flotę małych łodzi – jedno-drzew, która mało co nie spowodowała zdobycia Konstantynopola.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: su̯ovʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowianizm mrz., Słowianin m., Słowianka ż., słowiańszczyzna ż., Słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

przym. późnosłowiański, wczesnosłowiański, pansłowiański

Wiktionary

# słowiańskość

→ słowiański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co typowo słowiańskie, należące do Słowian

Wiktionary

#### Patrz:

słowiański

#### Przykłady

(1.1) Brak korelacji terminologicznej pozbawia badaczy możności skontrolowania wniosków, uznających słowiańskość tego lub innego ludu, wymienionego przez Herodota. Ta okoliczność sprawia, że wszystkie wnioski o Słowianach, oparte na relacjach tego historyka greckiego noszą ze swej natury charakter hipotetyczny (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowiańszczyzna ż., Słowiańszczyzna ż., Słowianin m., Słowianka ż.

przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary

# słowiaństwo

słowiańskie pochodzenie; słowiańskość

SJP.pl

# słowiańszczyzna

wszystko, co jest charakterystyczne dla Słowian

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) terytoria zamieszkiwane przez Słowian

(1.2) antrop. ogół Słowian, narody słowiańskie

Wiktionary

Słowianie – grupa etnolingwistyczna w obrębie ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji – od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Słowianin m., Słowianka ż., słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary

# słowiczek

zdrobnienie od: słowik

SJP.pl

# słowiczy

1. przymiotnik od: słowik;
2. w przenośni: śpiewny, subtelny, liryczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący słowika, odnoszący się do słowika

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla słowika; taki jak u słowika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słowicze śpiewy umilały noce […].

(2.1) „Stój, stój – odpowie – hardy młokosie, • Pomnę, co ojciec rzekł stary: • Słowicze wdzięki w mężczyzny głosie, • A w sercu lisie zamiary […]” (A. Mickiewicz: Świtezianka)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvʲit͡ʃɨ, AS: su̯ovʹičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowik m., słowiczek m.

Wiktionary

# słowień

odmiana lnu o owocach niepękających i nasionach ciemnobrunatnych

SJP.pl

# słowik

śpiewający ptak wędrowny z rodziny drozdów; bekwarek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Luscinia|ref=tak., rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

(1.2) ornit. ptak z rodzaju słowik (1.1)

(1.3) hist. niewielkie działo, strzelające kulami żelaznymi, używane w Polsce w XVI w.

Wiktionary

Ptaki:

- słowik himalajski
- słowik modry
- słowik rdzawy
- słowik szary
- słowik syberyjski

4 miejscowości w Polsce:

- Słowik – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz
- Słowik – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Siewierz
- Słowik – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Poczesna
- Słowik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Sitkówka-Nowiny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Czy nigdy nie słyszałeś w maju słowika, śpiewającego na gałęzi mojej, tuż prawie nad ziemią?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔvʲik, AS: su̯ovʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słowików m., Słowikowo n.

:: zdrobn. słowiczek m.

przym. słowiczy

Wiktionary

# słowikowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Janusz Słowikowski – poeta, autor tekstów piosenek
- Jan Słowikowski - funkcjonariusz SB, szef Departamentu I (wywiad)
- Kazimierz Słowikowski – polski oficer
- Michał Słowikowski – rzymskokatolicki ksiądz
- Mieczysław Słowikowski – polski oficer
- Piotr Słowikowski – polski inżynier, powstaniec warszawski
- Piotr Słowikowski – polski dziennikarz i publicysta
- Przemysław Słowikowski – polski lekkoatleta

Wikipedia

# słowin

Słowin (niem. Lämmersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew. Do wsi od zachodu przylega jezioro Małe Sławno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Wikipedia

# słowińcy

historyczna grupa etnograficzna spokrewniona z Kaszubami

SJP.pl

Słowińcy (kasz. Słowińcë) lub Kaszubi Nadłebscy – historyczna grupa etnograficzna, będąca w istocie odłamem ludności kaszubskiej, zamieszkującej do lat po drugiej wojnie światowej tereny nad jeziorami Gardno i Łebsko (północno-zachodnia część województwa pomorskiego). Posługiwali się oni gwarą słowińską, wchodzącą w skład dialektu północnokaszubskiego języka kaszubskiego. W ukształtowaniu wyznaniowym Słowińców wyraźną większość stanowili luteranie.

Wikipedia

# słowiniec

członek historycznej grupy etnograficznej spokrewnionej z Kaszubami

SJP.pl

# słowinka

członkini historycznej grupy etnograficznej spokrewnionej z Kaszubami

SJP.pl

# słowino

Słowino (do 1945 niem. Schlawin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Darłowo przy drodze krajowej nr 37.

Według danych z 28 września 2009 roku wieś miała 400 stałych mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie koszalińskim.

Wikipedia

# słowiński

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język Słowińców

Wiktionary

Osoby o nazwisku Słowiński:

- Andrzej Słowiński – pułkownik, profesor nauk medycznych
- Lech Słowiński – profesor filologii polskiej
- Paweł Słowiński – zawodnik Muay Thai i K-1
- Roman Słowiński – profesor, doktor habilitowany, inżynier automatyki, robotyki oraz informatyki
- Zenon Słowiński – działacz państwowy i inżynier, wiceminister hutnictwa

Inne:

- Słowiński Park Narodowy
- język słowiński

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Babka Anieli mówiła głównie po słowińsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvʲĩj̃sʲci, AS: su̯ovʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# słówko

zdrobnienie od: słowo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od słowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswufkɔ, AS: su̯ufko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarz mos., słownik mrz., słowniczek mrz., słownictwo n., słowność ż.

przym. słowny, słownikarski, przysłowny

przysł. słownie

Wiktionary

# słownictwo

zasób słów jakim posługuje się dana osoba, bądź grupa osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów

(1.2) terminy określające jakąś specjalność; zbiór wyrazów używanych przez danego człowieka, środowisko lub w danym regionie

Wiktionary

Słownictwo, inaczej leksyka – ogół wyrazów danego języka; pojedyncza warstwa leksykalna (np. słownictwo neutralne, książkowe, ekspresywne itp.) lub zasób wyrazów właściwych dla danego autora lub utworu. Wyrazy służą do nazywania elementów rzeczywistości (ich cech oraz relacji między nimi), stanów wewnętrznych człowieka oraz stanów ekspresywnych (uczuć, emocji itp.). Leksyka tworzy złożony system, w którego skład wchodzą różne podsystemy stanowiące rozmaite warstwy słów. Poszczególne leksemy różnią się pod względem pochodzenia, sfer użycia, przynależności stylistycznej i stopnia bliskości znaczeniowej. Pewna grupa wyrazów nie odnosi się do rzeczywistości językowej, lecz pełni funkcję tekstową (spójniki, częściowo przyimki).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: swɔvʲˈɲit͡stfɔ, AS: su̯ovʹńictfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słówko n., słowo n., słownik m., słowniczek m., słowność ż.

przym. słowny, dosłowny, słownikarski

czas. wysłowić

przysł. słownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leksyk, leksyka, słownik

Wiktionary

# słowniczek

zdrobnienie od: słownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: słownik

(1.2) mały dwujęzyczny słownik, w kieszonkowym wydaniu, zawierający podstawowe słownictwo

(1.3) pot. zeszyt, notatki służące do gromadzenia słówek w trakcie nauki języka obcego

(1.4) krótka lista słownictwa z jakiejś dziedziny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kochaniutki, weź ten pięciotomowy słowniczek i odłóż mi go na górną półeczkę.

(1.1) Oj ubożuchny masz słowniczek kibolku, ubożuchny.

(1.2) Jak jedziesz do Niemiec do roboty, weź ze sobą słowniczek i rozmówki.

(1.3) Nasza anglistka ma hopla na punkcie systematyczności i na każdej lekcji sprawdza słowniczki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔvʲˈɲit͡ʃɛk, AS: su̯ovʹńiček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarz mos., słownik mrz., słownictwo n., słowo n., słówko n., słowność ż.

przym. słownikowy

przysł. słownie

Wiktionary

# słownie

przysłówek sposobu

(1.1) poprzez wypowiedź

(1.2) zapisując za pomocą słów

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) ustnie, werbalnie

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. słownikarz mos., słowo n., słówko n., słownik m., słowniczek m., słownictwo n., słowność ż.

przym. słowny, przysłowny

partyk. słowem

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) say; (1.2) in words

* hiszpański: (1.2) en letras

* kaszubski: (1.1) słowno, słownie, gãbno; (1.2) słowno, słownie

* niemiecki: (1.1) mündlich, verbal; (1.2) in Worten

* nowogrecki: (1.2) ολογράφως

* turecki: (1.1) ağızdan ağıza

źródła.

== słownie (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przysłówek

(1.1) słownie

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarz mos., słowo n., słówko n., słownik m., słowniczek m., słownictwo n., słowność ż.

przym. słowny, przysłowny

partyk. słowem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ustnie, werbalnie

Wiktionary

# słowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: słowny

SJP.pl

# słownik

1. zbiór wyrazów ułożonych i opracowanych według pewnej zasady, zwykle objaśnianych pod względem znaczeniowym;
2. indywidualny zasób wyrazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

(1.2) spis słów z tłumaczeniami na inny język

(1.3) zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości

Wiktionary

Słownik – wydawnictwo opisujące słownictwo danego języka (lub jego część) bądź zestawiające ze sobą słownictwo dwóch lub więcej języków. Słownik tworzy zbiór definicji słów lub wyrażeń ułożonych i opracowanych według określonej zasady. Struktura słownika dzieli się na artykuły hasłowe ułożone w porządku alfabetycznym, rzadziej tematycznym lub gniazdowym (w oparciu o wspólne gniazda etymologiczne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten słownik stara się omawiać wszystkie aspekty słów.

(1.3) Uczeń przychodzi do szkoły z ubogim słownikiem, a wychodzi z bogatym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔvʲɲik, AS: su̯ovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownictwo n., słowo n., słówko n., słownikarz mos., słownikarka ż., słownikarstwo n.

:: zdrobn. słowniczek m.

przym. słownikowy, słownikarski

przysł. słownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) przest. dykcjonarz, glosariusz, wokabularz; daw. mównik, mownik

(1.3) słownictwo, leksyka

Wiktionary

# słownikarnia

przestarzale: redakcja, w której opracowuje się słownik

SJP.pl

# słownikarski

1. dotyczący słowników, wyrazów;
2. dotyczący słownikarstwa, słownikarza

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z słownikarstwem, dotyczący słownikarzy lub słownikarstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowo n., słówko n., słowność ż., słownictwo n., słownikarstwo n., słownikarz mos., słownikarka ż., słownik mrz., słownikowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leksykograficzny

Wiktionary

# słownikarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zob. leksykografia.

Wiktionary

Leksykografia (gr. leksikón „słownik” + gráphõ „piszę”), także słownikarstwo – dział językoznawstwa zajmujący się teorią i praktyką tworzenia różnego rodzaju słowników. Jest ściśle związany z leksykologią. Zakres badawczy leksykografii obejmuje metodologię gromadzenia i opracowania materiałów słownikowych, typologię słowników oraz teorię słownika jako materiału językoznawczego i wytworu kulturalnego. Niektórzy badacze uznają leksykografię za odrębną samodzielną dyscyplinę.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. słownik mrz., słownikarz mos., słowność ż.

przym. słownikarski

Wiktionary

# słownikarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. specjalista układający słowniki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasz szef uchodzi za jednego z najlepszych słownikarzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarstwo n., słownik mrz., słowniczek m., słowność ż., słowo n., słówko n.

:: fż. słownikarka ż.

przym. słownikarski, słowny, pozasłowny

przysł. słownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leksykograf

Wiktionary

# słownikowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. cecha tego, co słownikowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słownikowy, słownikarski

rzecz. słowność ż.

Wiktionary

# słownikowy

przymiotnik od: słownik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący słownika, właściwy słownikowi

(1.2) dotyczący słownictwa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ, AS: su̯ovʹńikovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowo n., słowniczek mrz., słownik mrz., słownikowość ż., słowność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) leksykalny

Wiktionary

# słowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tych, którzy są słowni, dotrzymujący danego słowa, złożonej obietnicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gotowość znacznej części społeczeństwa do wyboru na urząd głowy państwa człowieka, co do którego prawdomówności i słowności ma się zasadnicze wątpliwości, wskazuje na widoczną nie tylko w Polsce erozję znaczenia wartości moralnych, niegdyś ważących na ocenie polityka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słówko n., słowo n., słownik m., słowniczek m., słownikarstwo n., słownikarnia ż., słownikarz m., słownikowość ż., słownictwo n.

przym. słowny, słownikowy, słownikarski

przysł. słownikowo, słownie

Wiktionary

# słowny

1. wyrażony mową, ustny;
2. dotrzymujący słowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażony za pomocą słów

(1.2) dotrzymujący obietnicy, słowa, nierzucający słów na wiatr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na świętach dionizyjskich, zarówno krajowych, jak i lokalnych, pojawił się teatr - z całym rozmachem dramatu i poetycką rozmaitością: taneczną, muzyczną, słowną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔvnɨ, AS: su̯ovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarz mos., słowo n., słówko n., słownictwo n., słowność ż.

przysł. słownie

przym. przysłowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) werbalny

(1.2) rzetelny

Wiktionary

# słowo

1. ciąg głosek, liter stanowiący względnie samodzielny element języka, któremu przyporządkowane są określone znaczenie i funkcja składniowa; wyraz;
2. wypowiadanie się słowne lub na piśmie; mowa, język;
3. obietnica;
4. przestarzałe: czasownik; * forma narzędnika l.mn. "słowy" możliwa tylko w wyrażeniu "innymi słowy" - inaczej mówiąc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

(1.2) obietnica, przyrzeczenie

(1.3) daw. czasownik

Wiktionary

Słowo – elementarna część mowy. Jego pisanym odpowiednikiem jest wyraz. Za pomocą słów określa się wszelkie pojęcia, np. obiekt lub klasę obiektów rzeczywistych i pojęcia abstrakcyjne. Znaczenia słów człowiek poznaje stopniowo, rozpoczynając od niemowlęctwa. Wymiana słów wiąże się z przekazywaniem emocji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Wikisłowniku staramy się omówić wszystkie słowa.

(1.1) Mądre słowa sycą mózg.

(1.2) Daj mi słowo, że jutro w końcu to zrobisz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɔvɔ, AS: su̯ovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słownikarz mos., słowność ż., słownictwo n., słownik mrz., słowniczek mrz., posłowie n., słowa lm nm.

czas. wysławiać ndk., wysłowić dk., wysłowić się dk.

przym. słowny, słownikowy, odsłowny, słownikarski, przysłowny

przysł. słownie

partyk. słowem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyraz

Wiktionary

# słowoforma

forma fleksyjna wyrazu

SJP.pl

# słowolejstwo

nadmiar słów, rozwodzenie się; wielosłowie, wodolejstwo

SJP.pl

# słoworód

przestarzale: pochodzenie wyrazów, etymologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. przest. etymologia, pochodzenie wyrazów

Wiktionary

# słowotok

bezładne, szybkie wypowiadanie słów występujące w niektórych zaburzeniach psychicznych; logorea

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zaburzenie w komunikacji objawiające się bezładną, szybką mową;

(1.2) pot. pejor. wypowiedź rozwlekła, emocjonalna i pozbawiona głębszej treści

Wiktionary

Słowotok (z gr. logorea, λόγος 'słowo' i ῥέω 'prąd') – zaburzenie w komunikacji objawiające się bezładną, szybką mową. Czasami klasyfikowany jako choroba psychiczna, objawiająca się bezładną, niespójną gadatliwością. Słowotok jest obecny w zaburzeniach psychiatrycznych i neurologicznych m.in. w afazji, lezjach kory mózgu w obszarze wzgórza, maniach i zazwyczaj w schizofrenii katatonicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W specjalistycznym języku medycznym słowotok jest zawsze objawem choroby psychicznej lub neurologicznej.

(1.2) I w mediach, i w internecie słowo znawcy tematu tudzież mędrca znaczy tyle samo, co bełkot lub słowotok dyletanta i mętniaka, a często mętniak zagada, przegada i podsumuje mówcę treściwego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɔˈvɔtɔk, AS: su̯ovotok

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) logorea

Wiktionary

# słowotwórca

twórca nowych słów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie słowotwórstwa

(1.2) rzad. twórca nowych słów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Inwencja samozwańczych słowotwórców zatrudnionych w działach reklamy i marketingu rozmaitych firm w wymyślaniu nazw bywa przeogromna…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowotwórstwo n.

przym. słowotwórczy

przysł. słowotwórczo

Wiktionary

# słowotwórczość

tworzenie wyrazów

SJP.pl

# słowotwórczy

dotyczący słowotwórstwa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do słowotwórstwa, dotyczący budowy słów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Złożenie jako metoda słowotwórcza odgrywała w języku dolnołużyckim podrzędną rolę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔvɔˈtfurt͡ʃɨ, AS: su̯ovotfurčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowotwórstwo n., słowotwórca mos.

przysł. słowotwórczo

Wiktionary

# słowotwórstwo

1. nauka o budowie i tworzeniu wyrazów;
2. rzadko: tworzenie wyrazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. nauka o budowie i tworzeniu wyrazów

(1.2) rzad. tworzenie wyrazów

Wiktionary

Słowotwórstwo – dział językoznawstwa zajmujący się sposobami powstawania nowych wyrazów w języku.

Słowotwórstwo dzieli się na słowotwórstwo synchroniczne (funkcjonalne), zajmujące się strukturą słownictwa i badaniem sposobów, jakimi użytkownicy języka powiększają jego zasób, także derywacją, oraz na słowotwórstwo diachroniczne, zajmujące się procesem historycznym w powstawaniu słów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Słowotwórstwo mamy po to, aby z jego dobrodziejstwa korzystać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswɔvɔˈtfurstfɔ, AS: su̯ovotfurstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słowotwórca mos., słowotwórczość ż.

przym. słowotwórczy

przysł. słowotwórczo

Wiktionary

# słubice

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Wikipedia

# słubicki

przymiotnik od: Słubice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Słubicami, dotyczący Słubic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słubice nmos.

Wiktionary

# słubiczanin

mieszkaniec Słubic

SJP.pl

# słubiczanka

mieszkanka Słubic

SJP.pl

# słuch

zmysł odpowiadający za odbieranie wrażeń dźwiękowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

(1.2) muz. umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków

(1.3) środ. łow. ucho zająca, królika, także dzika

Wiktionary

Słuch – zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Narządy słuchu nazywa się uszami. Słuch jest wykorzystywany przez organizmy żywe do komunikacji oraz rozpoznawania otoczenia.

U psa zakres słyszalnych dźwięków waha się w granicach od 15 do 30 000 Hz, zaś u przeciętnego człowieka zakres ten wynosi około 16 – 20 000 Hz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jasio ma kiepski słuch.

(1.3) Szarak czujnie postawił słuchy, gotów do ucieczki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swux, AS: su̯uχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuchanka ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n., odsłuch m., podsłuch m., słyszenie n., osłuchiwanie n., słuchy lm.

czas. słuchać ndk., słyszeć ndk., osłuchiwać ndk.

przym. słuchowy, słyszalny, osłuchowy

przysł. słuchowo

Wiktionary

# słuchać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

(1.2) świadomie odbierać czyjąś mowę

(1.3) być posłusznym

forma używana w funkcji zaimka pytającego

(2.1) Słucham? → prośba o powtórzenie pytania

(2.2) Słucham? → forma wyrażenia zdziwienia na niedorzeczną prośbę lub obraźliwe pytanie

(2.3) Słucham? → forma używana przy odbieraniu telefonu, domofonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adam lubi słuchać śpiewu ptaków.

(1.2) Nie mam ochoty słuchać tych bredni!

(1.3) Grzeczne dzieci słuchają rodziców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswuxat͡ɕ, AS: su̯uχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odsłuch mrz., słuch m., słuchy nmos., słuchawka ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchowisko n., słuchalnia ż., słuchalność ż., słuchanie n., słuchanka ż.

czas. słyszeć, posłuchać, nasłuchiwać

przym. słuchowy, słyszalny, słuchawkowy, osłuchowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.3) halo

Wiktionary

# słuchacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która słucha kogoś lub czegoś

(1.2) osoba, która uczęszcza na wyższą uczelnię, kursy itp.

Wiktionary

- osoba przysłuchująca się
  - radiosłuchacz (powiązane: słuchalność)
- osoba uczęszczająca na wyższą uczelnię, na studium, kursy itp.
  - wolny słuchacz
- Słuchacz – osada kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Smętowo Graniczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Występ śpiewaka wzbudził zachwyt słuchaczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuch m., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n.

:: fż. słuchaczka ż.

przym. słuchowy

przysł. słuchowo

czas. słuchać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) student

Wiktionary

# słuchaczka

→ słuchacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rad. muz. kobieta, która słucha kogoś lub czegoś

(1.2) stud. kobieta, która uczęszcza na wyższą uczelnię, kursy itp.

Wiktionary

#### Patrz:

słuchacz

#### Przykłady

(1.1) Występ przystojnego śpiewaka wzbudził zachwyt słuchaczek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuch m., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n.

:: fm. słuchacz m.

przym. słuchowy

przysł. słuchowo

czas. słuchać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) studentka

Wiktionary

# słuchaj

zwrot używany w celu podkreślenia tego, co chce się powiedzieć; posłuchaj

SJP.pl

Słuchaj – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń. Wraz z wsiami Skępsk i Pasieka należy do sołectwa Skępsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Wikipedia

# słuchalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. audytorium

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈxalʲɲa, AS: su̯uχalʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuchacz, słuchanie

czas. słuchać

Wiktionary

# słuchalnica

dawniej: konfesjonał; spowiednica

SJP.pl

# słuchalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) udział danej stacji radiowej w czasie słuchania radia w jakiejś populacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Eska notuje największy wzrost słuchalności wśród sieci radiowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuchanie n.

czas. słuchać

Wiktionary

# słuchalny

dający się słuchać

SJP.pl

# słucham

1. forma używana przy odbieraniu telefonu;
2. forma deklarująca chęć wysłuchania innej osoby;
3. forma deklarująca gotowość wykonania jakiegoś zadania

SJP.pl

# słuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słuchać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈxãɲɛ, AS: su̯uχãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słuchać ndk., osłuchiwać

rzecz. słuchanka ż., słuch m., słuchowisko n., słuchalnia ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchalność ż.

przym. słuchowy

Wiktionary

# słuchanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nagranie dźwiękowe przeznaczone do celów edukacyjnych, najczęściej ćwiczące lub sprawdzające rozumienie ze słuchu języka mówionego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słuchanka była bardzo prosta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuch mrz., słuchanie n.

przym. słuchowy

czas. słuchać ndk., posłuchać dk.

Wiktionary

# słuchaweczka

zdrobnienie od: słuchawka

SJP.pl

# słuchawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;

(1.2) med. przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego;

(1.3) środ. więz. zwykle w lm. ucho

Wiktionary

Słuchawka – przetwornik elektroakustyczny mający za zadanie przekształcenie sygnału elektrycznego w słyszalną falę dźwiękową, podobnie jak czyni to głośnik; od głośnika jednak odróżnia ją sposób, w jaki jest wykorzystywana: słuchawka służy do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszcza się ją w bezpośredniej bliskości ludzkiego ucha, a nawet w jego przewodzie słuchowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odłożywszy słuchawkę zakomunikował milionerowi zasłyszaną wiadomość…

(1.2) Ów stary przysiadł się, a raczej przyłożył do Seweryna, rozpiął na nim przyodziewek i przez słuchawkę począł badać płuca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈxafka, AS: su̯uχafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuch m., słuchawki nmos., słuchacz m., słuchaczka ż.

przym. słuchowy, słuchawkowy

czas. słuchać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) stetoskop, fonendoskop

Wiktionary

# słuchawki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) techn. zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: słuchawka

Wiktionary

Słuchawka – przetwornik elektroakustyczny mający za zadanie przekształcenie sygnału elektrycznego w słyszalną falę dźwiękową, podobnie jak czyni to głośnik; od głośnika jednak odróżnia ją sposób, w jaki jest wykorzystywana: słuchawka służy do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszcza się ją w bezpośredniej bliskości ludzkiego ucha, a nawet w jego przewodzie słuchowym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: swuˈxafʲci, AS: su̯uχafʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. słuchawka.

Wiktionary

# słuchawkowy

przymiotnik od: słuchawka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze słuchawką, dotyczący słuchawki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do gier najlepszy będzie zestaw słuchawkowy stereo z mikrofonem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuchawka ż.

czas. słuchać ndk.

Wiktionary

# słuchiwać

słuchać czegoś regularnie lub z przerwami

SJP.pl

# słuchobus

autobus umożliwiający przeprowadzenie bezpłatnego badania słuchu

SJP.pl

# słuchocin

Słuchocin – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Grębków. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Królowej Korony Polskiej w Kopciach.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# słuchowiec

człowiek posiadający dobrą pamięć słuchową

SJP.pl

# słuchowisko

radiosłuchowisko (rzadko), dźwiękowisko (rzadko);
1. utwór literacki (komedia lub dramat) napisany specjalnie lub przystosowany na potrzeby radia;
2. gatunek radiowej dramaturgii obejmujący takie utwory;
3. audycja radiowa, w czasie której nadawane są takie utwory

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;

Wiktionary

Słuchowisko (rzadziej radiosłuchowisko lub dźwiękowisko) – podstawowa artystyczna, literacka forma, której tworzywem jest wyłącznie dźwięk: głos ludzki, efekty akustyczne i muzyka. Tradycyjnie teksty słuchowisk miały postać zbliżoną do dramatu teatralnego, obecnie, poprzez wprowadzenie narratora, pojawiają się również formy epickie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj na trójce było ciekawe słuchowisko dla dzieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌswuxɔˈvʲiskɔ, AS: su̯uχovʹisko

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słuchać

rzecz. słuchacz m., słuchaczka ż., słuch m., słuchanie n.

przym. słuchowy, słuchowiskowy

Wiktionary

# słuchowiskowy

przymiotnik od: słuchowisko

SJP.pl

# słuchowo-wzrokowy

równocześnie słyszalny i widzialny; audiowizualny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. audiowizualny.

Wiktionary

# słuchowy

przymiotnik od: słuch

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem

(1.2) dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trąbka słuchowa służy do wyrównywania ciśnień po obu stronach błony bębenkowej.

(1.2) Nienawidzę testów słuchowych. Nigdy nie wiem z którego utworu pochodzi dany fragment.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈxɔvɨ, AS: su̯uχovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuchanka ż., słuch m., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n., słuchowiec m.

przym. słyszalny

czas. słuchać, słyszeć

przysł. słuchowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) audytywny, audialny

Wiktionary

# słuchy

wiadomości przekazywane ustnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. pogłoski

(1.2) łow. uszy zająca

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słuchać

rzecz. słuch mrz., słuchacz m.

Wiktionary

# słuck

miasto na Białorusi

SJP.pl

Słuck (biał. Слуцк, ros. Слуцк) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, centrum administracyjne rejonu słuckiego. Leży 105 km na południe od Mińska, nad rzeką Słucz. W 2010 liczyło 61,4 tys. mieszkańców.

Wikipedia

# słucki

1. → Słuck;
2. pas słucki - ozdobny element polskiego stroju szlacheckiego noszony do kontusza; pas kontuszowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Słuckiem, dotyczący Słucka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słuck mrz., Słucz ż.

Wiktionary

# słucz

1. wieś w Polsce;
2. rzeka na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Horynia;

Wiktionary

- Słucz – wieś w Polsce, woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Radziłów
- Słucz – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie wołoczyskim
- Słucz – rzeka na Ukrainie, dopływ Horynia
- Słucz – rzeka na Białorusi, dopływ Prypeci

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. słucki

Wiktionary

# sługa

kobieta pracująca jako osoba zajmująca się czyimś domem (m.in. sprzątająca go) oraz posługami osobistymi wobec gospodarzów; służąca, gosposia, pomoc domowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba, która usługuje

(1.2) stpol. dworzanin

(1.3) seks. osoba podległa w układzie sadomasochistycznym

Wiktionary

Służący (służąca, sługa, służka, także: pomoc domowa, podręczny, podręczna, posługacz, posługaczka, pachołek) – osoba zajmująca się zawodowo wykonywaniem określonych prac domowych i usług w posiadłości swego pracodawcy, często łącznie z zakwaterowaniem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈswuɡa, AS: su̯uga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., służący m., służenie n., służebnica ż., służka ż.

:: fż. służąca ż.

czas. służyć ndk., usługiwać ndk., usłużyć dk., zasłużyć dk., obsłużyć dk.

przym. usłużny, służebny, służbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) służący, pachołek, rab, parobczak

Wiktionary

# sługiwać

dawniej: pełnić posługi u kogoś, zajmując się domem, gospodarstwem itp.; posługiwać, usługować

SJP.pl

# sługocice

2 miejscowości w Polsce:

- Sługocice – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Będków
- Sługocice – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki

Wikipedia

# sługocin

2 miejscowości w Polsce:

- Sługocin – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Jastków
- Sługocin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Lądek

Zobacz też: Sługocin-Kolonia

Wikipedia

# sługocinek

Sługocinek – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Golina.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

16 marca 1863 roku w okolicach Sługocinka doszło do potyczki pomiędzy powstańcami styczniowymi z oddziału Kazimierza Mielęckiego a Rosjanami.

Wikipedia

# sługocki

nazwisko

SJP.pl

# sługus

pogardliwie: człowiek wysługujący się komuś zwykle dla własnych korzyści; fagas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. człowiek usługujący komuś, zwykle dla własnych korzyści

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sługa m./ż.

czas. służyć ndk.

Wiktionary

# sługuska

→ sługus

SJP.pl

#### Patrz:

sługus

# słup

1. pionowy element konstrukcyjny budowli;
2. stojący wolno bal lub belka, zwykle do zawieszenia czegoś, np. słup graniczny;
3. warstwa, smuga czegoś formująca się pionowo, np. słup dymu;
4. ciecz wypełniająca pionowe naczynie, np. słup rtęci;
5. postać minerału w formie pionowego wieloboku, np. słup soli;
6. potocznie: osoba lub spółka maskująca nielegalne interesy innej osoby lub spółki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

(1.2) unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu

(1.3) zwarta, pionowa struga cieczy

(1.4) ciecz w rurce przyrządu pomiarowego

(1.5) kryształ minerału ukształtowany w wydłużoną bryłę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub męskoosobowy

(2.1) pot. firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

Wiktionary

Słup – element konstrukcyjny (może być wolno stojący), w postaci podpory najczęściej pionowej. Szczególnym zastosowaniem tego rodzaju podpór są słupy telefoniczne (telegraficzne) lub słupy energetyczne. Innym rodzajem są słupki drogowe albo graniczne. Słupami nazywamy również elementy pionowe konstrukcji ramowych.

Materiałem konstrukcyjnym słupa może być cegła, kamień, drewno, beton, stal i żelbet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słup reklamowy to słup, na którym znajdują się reklamy.

(2.1) W Rzeszowie i okolicach stworzyli sieć firm słupów – zarejestrowanych na podstawionych ludzi – które brały materiały od producentów i hurtowników, deklarując późniejszą zapłatę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swup, AS: su̯up

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słupnik m., osłupienie n.

:: zdrobn. słupek m.

czas. osłupieć dk.

przym. słupowy, przysłupowy, osłupiały

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) przest. firmant

Wiktionary

# słupca

1. grzbietowa część wyprawionej skóry bydlęcej lub świńskiej, używana na podeszwy; krupon;
2. przestarzałe: pionowy element konstrukcyjny budowli; słup

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie wielkopolskim;

Wiktionary

Słupca – miasto w województwie wielkopolskim, na Równinie Wrzesińskiej, siedziba gminy Słupca i powiatu słupeckiego.

Miasto biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie pyzdrskim województwa kaliskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szanowni słupczanie! Zapraszamy do głosowania na projekty w ramach budżetu obywatelskiego. Razem działajmy dla rozwoju Słupcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słupczanin m., słupczanka ż.

przym. słupecki

Wiktionary

# słupczanin

mieszkaniec Słupcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Słupcy

(1.2) osoba pochodząca ze Słupcy, urodzona w Słupcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szanowni słupczanie! Zapraszamy do głosowania na projekty w ramach budżetu obywatelskiego. Razem działajmy dla rozwoju Słupcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słupca ż.

:: fż. słupczanka ż.

przym. słupecki

Wiktionary

# słupczanka

mieszkanka Słupcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Słupcy

(1.2) kobieta pochodząca ze Słupcy, urodzona w Słupcy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słupca ż.

:: fm. słupczanin m.

przym. słupecki

Wiktionary

# słupczyński

nazwisko

SJP.pl

# słupecki

przymiotnik od: Słupca

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Słupcą, dotyczący Słupcy

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Słupecki – polski logik
- Kazimierz Słupecki – polski wojskowy
- Leszek Paweł Słupecki – polski historyk
- Stanisław Słupecki – polski urzędnik
- Stanisław Słupecki – polski wojskowy
- Zbigniew Słupecki – polski urzędnik i senator

Inne:

- Dekanat słupecki – dekanat archidiecezji gnieźnieńskiej
- Kurier Słupecki – tygodnik regionalny
- Powiat słupecki – powiat w Polsce

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Słupca ż., słupczanin m., słupczanka ż.

Wiktionary

# słupeczno

Słupeczno – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Wysokie.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Wysokie. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 232 mieszkańców.

Wikipedia

# słupek

1. zdrobnienie od: słup;
2. żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;
3. rodzaj obcasa w damskich pantoflach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: słup

(1.2) bot. żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;

(1.3) rodzaj obcasa w damskich pantoflach

(1.4) zool. stanięcie przez niektóre ssaki na tylnych łapach z wyprostowanym tułowiem

(1.5) sport. boczny element bramki

(1.6) sport. trafienie piłką w słupek (1.5)

(1.7) fiz. ciecz w pionowej rurce, np. termometru

(1.8) mat. pionowy rząd liczb, zwłaszcza do zsumowania

(1.9) element wzoru w szydełkowaniu

(1.10) prostokątny element wykresu

Wiktionary

Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten słupek stoi tutaj, żeby samochody nie wjeżdżały na chodnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswupɛk, AS: su̯upek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słup m., słupnik m., osłupienie n.

czas. osłupieć dk.

przym. słupowy, słupkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) balasek

Wiktionary

# słupia

1. rzeka w Polsce;
2. Stara Słupia, wieś w Polsce; 2. Nowa Słupia, wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 11, w tym 10 podstawowych

- Słupia – osada w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Kluki
- Słupia – wieś w woj. łódzkim, w pow. skierniewickim, w gminie Słupia
- Słupia – wieś w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Jodłownik
- Słupia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Szczutowo
- Słupia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Zawidz
- Słupia – część wsi Siemień Nadrzeczny w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Łomża
- Słupia – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Debrzno
- Słupia – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Pacanów
- Słupia – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Słupia
- Słupia – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Słupia Konecka
- Słupia – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Stęszew

Wikipedia

# słupiak

pasożytniczy grzyb z rzędu rozetkowców

SJP.pl

# słupianin

mieszkaniec Słupi, Słupi Kapitulnej, Słupi Nadbrzeżnej, Słupi Wielkiej, Słupi pod Bralinem lub Słupi pod Kępnem

SJP.pl

# słupianka

mieszkanka Słupi, Słupi Kapitulnej, Słupi Nadbrzeżnej, Słupi Wielkiej, Słupi pod Bralinem lub Słupi pod Kępnem

SJP.pl

- Słupianka – część wsi Sąspów w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
- Słupianka – potok, prawy dopływ Pokrzywianki
- Słupianka – struga, prawy dopływ Wisły
- Słupianka – wąwóz w Ojcowskim Parku Narodowym

Wikipedia

# słupiasty

1. podobny kształtem do słupa;
2. składający się ze słupów

SJP.pl

# słupica

część składowa korpusu pługa służąca do łączenia go z grządzielem lub ramą

SJP.pl

Słupica – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko. Ma status sołectwa.

W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego, następnie W latach 1975–1998 do województwa radomskiego.

Wikipedia

# słupiec

1. grzbietowa część wyprawionej skóry bydlęcej lub świńskiej, używana na podeszwy; krupon;
2. przestarzałe: pionowy element konstrukcyjny budowli; słup

SJP.pl

- słupiec – garbarstwo

Wikipedia

# słupieński

→ Słupno

SJP.pl

#### Patrz:

Słupno

# słupik

nazwisko

SJP.pl

# słupiński

nazwisko

SJP.pl

# słupkować

w łowiectwie o zającu, króliku, świstaku: siadać na tylnych łapach; stawać słupka, stawiać słupka, dawać słupka

SJP.pl

# słupkowaty

przypominający kształtem słupek

SJP.pl

# słupkowie

nazwisko

SJP.pl

Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.

Wikipedia

# słupkowy

przymiotnik od: słupek

SJP.pl

# słupkoza

nadmierne stawianie słupków w miejscach, w których obowiązuje zakaz parkowania

SJP.pl

# słupnia

roślina z rodziny astrowatych; ratibida

SJP.pl

# słupnica

Słupnica (niem. Stangenwalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Biskupiec na terenie Pojezierza Iławskiego, założona w 1331 roku. Przepływa przez nią rzeka Młynówka (8,4 km) zwana również Strugą Piotrowicką (prawy dopływ Osy).

Wikipedia

# słupnik

dawny, wschodni asceta, który spędzał życie na szczycie wysokiego słupa; stylita

SJP.pl

Phallogaster Morgan (pękacz, słupnik) – rodzaj grzybów z rodziny Phallogastraceae. W Polsce występuje jeden gatunek.

Wikipedia

# słupno

wieś w Polsce

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Słupno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Słupno
- Słupno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Radzymin

Historyczna nazwa miejscowości w Niemczech:

- Stolpen

Inne:

- Słupno – przystanek kolejowy zlikwidowanej Mareckiej Kolei Dojazdowej

Wikipedia

# słupowaty

przypominający słup, podobny do słupa

SJP.pl

# słupowo

Słupowo – osada w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Murucin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# słupowy

przymiotnik od: słup

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze słupem, dotyczący słupa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skansen posiada dwie kapliczki słupowe i jedną szafkową.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słup mrz., słupek mrz., słupnik mos.

Wiktionary

# słupoza

nadmierne i często niepotrzebne występowanie słupów w przestrzeni publicznej

SJP.pl

# słupozębne

Wikipedia

# słupsk

miasto w Polsce na Pomorzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. miasto w północnej Polsce;

Wiktionary

Słupsk (kaszub. Słëpsk lub też Słëpskò, niem. Stolp, wym. [ʃtɔlp]) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba władz powiatu słupskiego oraz gminy Redzikowo. Leży na Pobrzeżu Koszalińskim, nad Słupią, przy trasie europejskiej E28, dawna siedziba książąt pomorskich. W latach 1975–1998 Słupsk był siedzibą władz administracyjnych województwa słupskiego. Jest członkiem Związku Miast Polskich. Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Słupsk liczył 89 180 mieszkańców i był pod względem liczby ludności trzecim (po Gdańsku oraz Gdyni) miastem w województwie pomorskim, a także 42. spośród najludniejszych miast w Polsce. Historycznie związany jest z Pomorzem Zachodnim. Patronem miasta jest bł. Bronisław Kostkowski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słupsk leży na Pomorzu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swupsk, AS: su̯upsk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słupszczanin m., słupszczanka ż., Słupia ż., słup m.

przym. słupski, podsłupski

Wiktionary

# słupski

przymiotnik od: Słupsk, Słupia (Nowa, Stara, Wielka)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Słupska, związany z Słupskiem, pochodzący ze Słupska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Osada rybacka istniała tu w XII w. i podlegała kasztelanii słupskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswupsʲci, AS: su̯upsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słupszczanin m., słupszczanka ż., Słupsk mrz.

Wiktionary

# słupsko

przymiotnik od: Słupsk, Słupia (Nowa, Stara, Wielka)

SJP.pl

- Słupsko – wzgórze w miejscowości Kostkowice w województwie śląskim, powiecie zawierciańskim
- Słupsko – wieś w województwie łódzkim, w gminie Mokrsko
- Słupsko – wieś w województwie śląskim, w gminie Rudziniec

Wikipedia

# słupszczanin

mieszkaniec Słupska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Słupska

(1.2) osoba pochodząca z Słupska, urodzona w Słupsku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈpʃt͡ʃãɲĩn, AS: su̯upščãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słupsk m.

:: fż. słupszczanka ż.

przym. słupski

Wiktionary

# słupszczanka

mieszkanka Słupska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Słupska

(1.2) kobieta pochodząca z Słupska, urodzona w Słupsku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈpʃt͡ʃãnka, AS: su̯upščãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Słupsk m.

:: fm. słupszczanin m.

przym. słupski

Wiktionary

# słuszczyn

Słuszczyn – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Solec nad Wisłą.

W styczniu 1943 żandarmeria niemiecka z posterunku w Lipsku w związku z podejrzeniem współpracy z partyzantami Stanisława Borka, zamordowała jego rodzinę liczącą 6 osób. W listopadzie tego samego roku żandarmi zamordowali rodzinę Pałków a zabudowania spalili.

Wikipedia

# słuszewo

Słuszewo (kaszb. Słëszewò, niem. Schluschow) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino na zachodnim skraju Puszczy Wierzchucińskiej w pobliżu trasy linii kolejowej Wejherowo-Choczewo-Lębork (obecnie zawieszonej).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# słuszków

Słuszków – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, siedziba gminy Mycielin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

W 1935 we wsi odkryto skarb ze Słuszkowa.

Wikipedia

# słusznie

przysłówek

(1.1) właściwie, zgodnie ze stanem faktycznym, trafnie

(1.2) w uzasadniony sposób, sprawiedliwie, mając podstawę do czegoś, mając prawo do czegoś

wykrzyknik

(2.1) oznaczający zgodę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswuʃʲɲɛ, AS: su̯ušʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuszność ż.

przym. słuszny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) istotnie, rzeczywiście, racja, prawda

Wiktionary

# słuszniej

stopień wyższy od przysłówka: słusznie

SJP.pl

# słuszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: słuszny

SJP.pl

# słuszność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) trafny, właściwy pogląd czy sprawa

(1.2) zgodność z prawdą

(1.3) uzasadniona opinia

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słuszny

przysł. słusznie

wykrz. słusznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezbłędność, bezstronność, celność, dorzeczność, godziwość, gramatyczność, nienaganność, niezawodność, odpowiedniość, optymalność, stosowność, trafność, użyteczność, właściwość, zręczność

(1.2) fakt, nieomylność, obiektywizm, prawda, pewność, prawidłowość, praworządność, regularność, reguła, sprawiedliwość, zgodność

(1.3) adekwatność, celowość, odpowiedniość, poprawność, potrzeba, pożyteczność, przydatność, racja, racjonalność, rzeczowość, sensowność, uczciwość, umotywowanie, uzasadnienie, ważność, zasadność

Wiktionary

# słuszny

1. zgodny z rzeczywistością, mający rację; trafny;
2. właściwy, uzasadniony;
3. dawniej:
a) pokaźny, okazały;
b) o ludziach: postawny, wysoki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

(1.2) sensowny, trafny

(1.3) godziwy, duży, uczciwy

(1.4) zgodny z prawem, uzasadniony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podstawą buddyzmu jest ośmioraka ścieżka: słuszny pogląd, słuszne myślenie, słuszne słowo, słuszny czyn, słuszny żywot, słuszne dążenie, słuszne skupienie, słuszna medytacja.

(1.2) Całkiem słuszny argument.

(1.3) Dostał słuszne wynagrodzenie.

(1.4) Słuszne prośby zawsze będą przyjęte.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswuʃnɨ, AS: su̯ušny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słuszność ż.

przysł. słusznie

wykrz. słusznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) właściwy

Wiktionary

# słutowo

Słutowo (niem. Steinberg) – osada sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Recz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. W roku 2007 osada liczyła 72 mieszkańców.

Wikipedia

# służąca

kobieta pracująca jako osoba zajmująca się czyimś domem (m.in. sprzątająca go) oraz posługami osobistymi wobec gospodarzów; sługa, gosposia, pomoc domowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: służyć

Wiktionary

Służący (służąca, sługa, służka, także: pomoc domowa, podręczny, podręczna, posługacz, posługaczka, pachołek) – osoba zajmująca się zawodowo wykonywaniem określonych prac domowych i usług w posiadłości swego pracodawcy, często łącznie z zakwaterowaniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Służąca dała znać, że gromada robotników przyszła i koniecznie ją chce widzieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈʒɔ̃nt͡sa, AS: su̯užõnca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sługa m., służka ż., służalec m., służba ż., służalstwo n., służenie n., posłużenie n., posługiwanie n., usługiwanie n., usłużenie n., służalczość ż., służebność ż., wysługiwanie n., wysłużenie n., wysługa ż., odsługiwanie n., odsłużenie n., służebnica ż., służebnik m., usługa ż., Służewiec m., Służów m., Służew m., służbista m., służbistka ż., obsługa ż., służalec m.

:: fm. służący m.

czas. służyć ndk., posłużyć dk., posługiwać ndk., usługiwać ndk., usłużyć dk., wysługiwać się ndk., wysłużyć się dk., odsługiwać ndk., odsłużyć dk.

przym. służalczy, usłużny, służebny, usługowy, służbowy

przysł. służalczo, usłużnie, służebnie, usługowo, służbowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) służka, pomoc domowa, posługaczka, służebnica

Wiktionary

# służący

mężczyzna pracujący jako osoba zajmująca się czyimś domem (m.in. sprzątająca go) oraz posługami osobistymi wobec gospodarzów; sługa, pomoc domowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: służyć

Wiktionary

Służący (służąca, sługa, służka, także: pomoc domowa, podręczny, podręczna, posługacz, posługaczka, pachołek) – osoba zajmująca się zawodowo wykonywaniem określonych prac domowych i usług w posiadłości swego pracodawcy, często łącznie z zakwaterowaniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nareszcie dojechał na miejsce i znowu upłynęło z dziesięć minut, nim służący powrócił z kasy z biletem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈʒɔ̃nt͡sɨ, AS: su̯užõncy

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska (1.1) służąca

rzecz. sługa m., służka ż., służalec m., służba ż., służalstwo n.

czas. służyć ndk.

przym. służalczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kamerdyner

Wiktionary

# służalczość

bezgraniczne i bezwarunkowe podporządkowanie się komuś lub czemuś; serwilistyczność, służalstwo, uniżoność, serwilizm, lojalstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co służalcze; cecha tych, którzy są służalczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służalstwo n., służalec m., służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka ż., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

czas. służyć ndk.

przym. służalczy, służbowy, służebny, służebnościowy

przysł. służalczo, służbowo, służebnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) służalstwo, lokajskość, niewolniczość; książk. serwilizm

Wiktionary

# służalczy

przymiotnik od: służalec

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służalczość ż., służalec mos., służalstwo n., służba ż., służbowy mos., służebniczka ż., służenie n., służka mos./ż.

przym. służbowy

przysł. służalczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fagasowski, lizusowski, lokajski, niewolniczy, pochlebczy, serwilistyczny, wazeliniarski

Wiktionary

# służalec

pogardliwie o kimś, kto wysługuje się komuś, wykonuje wszystkie jego polecenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. osoba bez poczucia własnej godności, która służy komuś i bezkrytycznie wykonuje jego polecenia

(1.2) daw. o czyimś służącym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To ich nęci, to z ludzi wolnych służalcami czyni, nie brak tego, co niezbędne, jak powiadają, o nie! Jeno pragnienie rzeczy zbędnych, zazdroszczenie przepychu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służenie n., służba ż., służący m., służąca ż., służalczość ż., służbowy mos., służebniczka ż., służka ż.

czas. służyć ndk.

przym. służbowy, służalczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sługus

Wiktionary

# służalstwo

bezgraniczne i bezwarunkowe podporządkowanie się komuś lub czemuś; serwilistyczność, służalczość, uniżoność, serwilizm, lojalstwo

SJP.pl

# służba

1. służenie, spełnianie pracy służącego (służącej);
2. praca w urzędzie państwowym, instytucji użyteczności publicznej;
3. praca dla jakiejś idei; poświęcenie się jakiejś sprawie;
4. zespół ludzi służących u kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoby wynajęte do służenia lub zobowiązane do tego (np. z powodu pochodzenia)

(1.2) służenie komuś

(1.3) instytucja powołana do wykonywania pewnej czynności na rzecz społeczeństwa; także praca, dyżur w takiej instytucji

(1.4) działanie dla jakiejś idei

Wiktionary

- Służba Biała
- Służba Celna
- służba cywilna
- Służba Cywilna Narodu
- służba domowa → służący
- służba dyżurna operacyjna
- Służba Geodezyjna i Kartograficzna
- Służba kontroli ruchu lotniczego
- Służba Leśna
- służba materiałów pędnych i smarów
- służby mundurowe
- Służba Ochrony Kolei
- Służba Ochrony Metra
- służby porządkowe
- Służba radiokomunikacyjna
- służby specjalne:
  - służba wywiadowcza
    - Służba Kontrwywiadu Wojskowego
    - Służba Wywiadu Wojskowego
    - Wojskowa Służba Wewnętrzna

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Służba przyniosła hrabiemu posiłek.

    (1.2) Służba w obcym wojsku została uznana za przestępstwo.

    (1.2) „Głupia Zośka” przesiedziała u nich około sześciu lat, lecz choć następnie poszła na służbę do dworu, w chacie roboty nie ubyło.

    (1.2) Ksiądz wyjaśniał, że celem naszego życia jest służba Bogu i ludziom.

    (1.3) Stan służby zdrowia w Polsce wymaga poprawy.

    (1.3) Przepraszam, ale na służbie nie piję.

    (1.4) Moja służba ojczyźnie w tym, aby słuchać i robić, co mi rozkażą.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ˈswuʒba, AS: su̯užba

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

    czas. służyć ndk.

    przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

    przysł. służbowo, służalczo, służebnie

    Wiktionary

# służbiściej

stopień wyższy od przysłówka: służbiście

SJP.pl

# służbista

osoba zbyt pedantycznie wykonująca swoje obowiązki, polecenia służbowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba pedantycznie wypełniająca obowiązki służbowe, kurczowo trzymająca się litery prawa i bezkrytycznie wykonująca każde polecenie zwierzchników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do Sejmu niedawno strażnik służbista nie chciał go wpuścić, bo nie miał wejściówki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., służbistość ż.

:: fż. służbistka ż.

przym. służbisty

przysł. służbiście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) formalista, pryncypialista, rygorysta, talmudysta

Wiktionary

# służbistka

kobieta, która zbyt pedantycznie wypełnia nakazy służbowe

SJP.pl

# służbisty

osoba zbyt pedantycznie wykonująca swoje obowiązki, polecenia służbowe

SJP.pl

# służbówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skromne pomieszczenie mieszkalne dla służby, służących

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuʒˈbufka, AS: su̯užbufka

Wiktionary

# służbowo

przysłówek sposobu

(1.1) z tytułu pracy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., służba ż.

przym. służbowy

Wiktionary

# służbowy

przymiotnik od: służba

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od służba

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) żołnierz, który ma dyżur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mogłem jej zarzucić niedopełniania obowiązków służbowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuʒˈbɔvɨ, AS: su̯užbovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

czas. służyć ndk.

przym. służalczy, służebny, służebnościowy

przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary

# służę

1. być czyimś sługą;
2. wykonywać polecenia, być podporządkowanym komuś, działać w jakiejś sprawie

SJP.pl

# służebna

dawniej:
1. dotyczący służby lub służenia;
2. służący czemuś; pomocniczy

SJP.pl

# służebniczka

1. członkini żeńskiego zgromadzenia zakonnego;
2. przestarzałe: zdrobnienie od służebnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej;

(1.2) przest. zdrobn. od służebnica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W szpitalu pracuje służebniczka z Panewnik.

(1.1) W ogrodzie służebniczek rosną krokusy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służenie n.

czas. służyć ndk.

przym. służebny, służebnościowy, służbowy, służalczy

przysł. służebnie, służbowo, służalczo

Wiktionary

# służebniczy

→ służebnik

SJP.pl

#### Patrz:

służebnik

# służebnie

przysłówek

(1.1) w sposób służebny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebny m., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., służebność ż., służba ż.

przym. służebny, służbowy

Wiktionary

# służebnik

Służebnik – księga cerkiewna zawierająca teksty nabożeństw.

Wikipedia

# służebność

1. cecha tego, co czemuś służy;
2. zwykle w liczbie mnogiej: powinności i obowiązki nakładane na ludność;
3. prawo pozwalające korzystać z cudzej nieruchomości; serwituty;
4. dawniej: podległość, zależność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości;

Wiktionary

Służebność (łac. servitus) – ograniczone prawo rzeczowe, obciążające nieruchomość służebną w celu zwiększenia użyteczności innej nieruchomości zwanej władnącą (służebność gruntowa), albo zapewnienie zaspokojenia określonych potrzeb osoby fizycznej (służebność osobista). Jak każde ograniczone prawo rzeczowe, służebność ogranicza możność dysponowania obciążoną nieruchomością przez jej właściciela.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W księdze wieczystej można ujawnić służebność.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. służebny, służbowy

rzecz. służalczość ż., służba ż., służbowy mos., służebniczka ż., służenie n., służka mos./ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) serwitut

Wiktionary

# służebnościowy

dotyczący służebności

SJP.pl

# służebny

dawniej:
1. dotyczący służby lub służenia;
2. służący czemuś; pomocniczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze służeniem, służbą

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) daw. mężczyzna, który służy komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., sługa mos., służba ż., służebna ż., służebnica ż., służebność ż.

przysł. służebnie

przym. służbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) służący

Wiktionary

# służejów

Służejów (niem. Schlause) – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ziębice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Wikipedia

# służenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|służyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swuˈʒɛ̃ɲɛ, AS: su̯užẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służalczość ż., służbowy mos., obsłużenie n.

czas. służyć ndk.

przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary

# służew

część Warszawy

SJP.pl

Służew (do początku XVI w. Służewo) – dawna wieś, obecnie obszar MSI w dzielnicy Mokotów w Warszawie.

Wikipedia

# służewiec

część Warszawy

SJP.pl

Służewiec – dawna wieś, obecnie obszar MSI w dzielnicy Mokotów w Warszawie.

Wikipedia

# służewiecki

przymiotnik od: Służewiec (dzielnica Warszawy)

SJP.pl

# służewo

2 miejscowości w Polsce:

- Służewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Aleksandrów Kujawski
- Służewo – kolonia w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Debrzno

Wikipedia

# służewski

przymiotnik od: Służew

SJP.pl

# służka

(rodzaj m.) zdrobnienie od: sługa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. w gotyku: cienka kolumienka przylegająca do filaru, podtrzymująca sklepienie;

(1.2) daw. górn. deszczułka zatknięta w otwór w ścianie podziemnego chodnika służąca do postawienia kaganka

(1.3) przest. zdrobn. od: służąca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. zdrobn. od: sługa

Wiktionary

- służka – z języka staropolskiego: służący, służąca
- służka – z języka japońskiego: miko – świątynna kapłanka
- Służka – nazwa własna członkini chrześcijańskiego zgromadzenia pod nazwą: Zgromadzenie Sióstr Służek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej
- służka – element w architekturze średniowiecznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pomiędzy służkami schodzącymi z żeber sklepienia umieszczono olbrzymie okna, w których znajdują się najstarsze w Paryżu gotyckie witraże.

(1.3) Kolebki onej pilnie strzeże i on, i ta służka zakonna, tak, że młodej pani nikt nigdy dojrzeć nie może.

(2.1) Wskazał mu Olkusz; posłuszny służka dopełnił rozkaz wydany i z tego srebra powstała sławna kopalnia srebra w Olkuszu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswuʃka, AS: su̯uška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., służbistość ż., służbista m., służbistka ż., służący m., służąca ż., służebny m., służebna ż., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służalstwo n., służalec m., służenie n.

:: fm. sługa m.

czas. posługiwać, obsługiwać, służyć ndk.

przym. służbowy, służbisty, służebny, służebnościowy, służalczy

przysł. służbowo, śłużbiście, służebnie, służalczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) służąca, sługa, służebna

(2.1) służący

Wiktionary

# służki

(rodzaj m.) zdrobnienie od: sługa

SJP.pl

Służki (biał. Служкі, ros. Служки, Służki) – chutor na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie brzostowickim, w sielsowiecie Koniuchy.

Wikipedia

# służów

Służów – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój.

Był wsią klasztoru norbertanek buskich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# służyć

1. być czyimś sługą;
2. wykonywać polecenia, być podporządkowanym komuś, działać w jakiejś sprawie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) być czyimś sługą

(1.2) pracować w wojsku

(1.3) o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać

(1.4) przest. dobrze wpływać na kogoś lub na coś

(1.5) o psie: stać na tylnych łapach przed człowiekiem

(1.6) być przeznaczonym do czegoś

(1.7) dawać, ofiarować coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ogrodnik służy u nas dopiero 5 (pięć) lat.

(1.2) Mój ojciec służył w marynarce.

(1.3) Mam samochód od 20 (dwudziestu) lat i ciągle mi służy.

(1.4) Górskie powietrze dobrze mi służy na płuca.

(1.5) Wujek Tadeusz nauczył swojego psa służyć.

(1.6) Długopis służy do pisania.

(1.7) Nasz tata wszystkim służy dobrą radą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswuʒɨt͡ɕ, AS: su̯užyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

czas. obsłużyć dk., obsługiwać ndk., przysłużyć dk., przysługiwać ndk., wysłużyć dk., wysługiwać ndk., zasłużyć dk., zasługiwać ndk.

przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) odbywać służbę

(1.3) przydawać się

Wiktionary

# słych

dawniej: słuchanie, słyszenie; wieść, pogłoska; dziś tylko w wyrażeniu: ani widu, ani słychu - brak jakichś wiadomości o kimś lub o czymś; nic nie widać i nie słychać

SJP.pl

# słychać

czasownik niewłaściwy, używany, gdy ktoś lub coś:
a) daje się słyszeć (np. Jak użyjesz wzmacniacza, to będzie słychać w całym budynku. Gdyby miał tłumik, nie słychać byłoby wystrzału.);
b) jest znane ze słyszenia (np. Od dawna słychać było, że zostanie ministrem.)

SJP.pl

czasownik bezosobowy niedokonany

(1.1) daje się usłyszeć

(1.2) przen. wiadomo z plotkaotek, ze słyszenia

(1.3) reg-pl|Kresy, Lublin. daje się wyczuć węchem

czasownik przechodni niedokonany

(2.1) daw. słyszeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słychać jakieś dziwne stuki w silniku.

(1.2) Ostatnio nic o nim nie słychać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɨxat͡ɕ, AS: su̯yχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słych m., słychanie n.

przym. niesłychany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wiadomo

Wiktionary

# słychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. odczasownikowy od|słychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słychać ndk.

Wiktionary

# słyk

nazwisko

SJP.pl

# słynąć

być sławnym, mieć rozgłos

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być znanym

(1.2) daw. rozlegać się, rozbrzmiewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miał on skarbów pełne wory // i wciąż znosił do komory // smakołyki i frykasy, // z których słyną polskie lasy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słynny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. sławić się

Wiktionary

# słynniej

stopień wyższy od przysłówka: słynnie

SJP.pl

# słynniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: słynny; bardziej słynny

SJP.pl

# słynność

to, że coś jest powszechnie znane i ma duży rozgłos

SJP.pl

# słynny

uwielbiany, znany, sławny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) powszechnie znany; taki, który słynie z czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nike z Samotraki, znaleziona w 1863 r., jest jedną z najsłynniejszych i najbardziej rozpoznawalnych rzeźb na świecie.

(1.1) Słynni piłkarze zarabiają bardzo dużo pieniędzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɨ̃nːɨ, AS: su̯ỹ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słynność ż.

czas. słynąć ndk., zasłynąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sławny

Wiktionary

# słysz

odbierać dźwięki w określonym zakresie (przeważnie poprzez ucho)

SJP.pl

# słyszący

taki, który nie jest głuchy

SJP.pl

# słyszalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co słyszalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. słyszalny

Wiktionary

# słyszalny

dający się słyszeć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słyszalność ż., słuch mrz.

czas. słuchać

przym. słuchowy

Wiktionary

# słyszeć

odbierać dźwięki w określonym zakresie (przeważnie poprzez ucho)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) fizj. odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy ty słyszysz, co do ciebie mówię?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈswɨʃɛt͡ɕ, AS: su̯yšeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. słyszenie n., słuch m., niedosłyszący mos.

czas. posłyszeć, słuchać, zasłyszeć, osłuchiwać

przym. słuchowy

Wiktionary

# słyszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|słyszeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: swɨˈʃɛ̃ɲɛ, AS: su̯yšẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. słyszeć

rzecz. słuch m.

Wiktionary

# t

1. jedna z liter polskiego alfabetu
2. bezdźwięczna, twarda spółgłoska
3. skrót od: tona (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej szóstej litery polskiego alfabetu;

Wiktionary

T (te, minuskuła: t) – dwudziesta litera alfabetu łacińskiego, dwudziesta szósta litera alfabetu polskiego. Oznacza zwykle w danym języku spółgłoskę przedniojęzykową zwartą bezdźwięczną, np. [t].

To druga najpopularniejsza litera w tekstach w języku angielskim.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źródła.

== T (język afar.) ==

wymowa.

IPA|t.

znaczenia.

litera

(1.1) Ta, majuskuła trzeciej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛ, AS: te

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źródła.

== T (język afar.) ==

wymowa.

IPA|t.

znaczenia.

litera

(1.1) Ta, majuskuła trzeciej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: t

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źródła.

== T (język afar.) ==

wymowa.

IPA|t.

znaczenia.

litera

(1.1) Ta, majuskuła trzeciej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: t

Wiktionary

# t-kształtny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma kształt litery T

Wiktionary

# t-mobile

operator sieci telefonii komórkowej

SJP.pl

T-Mobile – marka usług telefonii komórkowej, właścicielem której jest Telekom Deutschland.

Obecna jest w ramach wielu sieci komórkowych w Europie, a także Stanach Zjednoczonych, gdzie planowana była sprzedaż spółki firmie AT&T. Przejęcie T-Mobile USA przez AT&T nie zostało zatwierdzone przez amerykański departament sprawiedliwości.

Wikipedia

# t-shircik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od T-shirt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. T-shirt m.

Wiktionary

# t-shirt

[czytaj: ti szert] koszulka z krótkim rękawkiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odzież. koszulka z krótkim rękawem;

Wiktionary

T-shirt – bawełniana dzianinowa koszulka mająca krótkie rękawy. Nazwa pochodzi z angielskiego i oznacza "koszula (w kształcie litery) T"

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miał na sobie żółty T-shirt, ciemne dżinsy i tenisówki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. T-shircik mrz.

Wiktionary

# t.

skrót od: tom (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) tom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) "Wielki Słownik Angielsko-Polski", t. I, str. 517

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɔ̃m, AS: tõm

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) t.

* ukraiński: (1.1) т.

* włoski: (1.1) vol.

źródła.

== t. (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|'to.mo.

znaczenia.

skrót

(1.1) = tomo → t., tom

odmiana.

(1.1) lm. tt.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) t.

* ukraiński: (1.1) т.

* włoski: (1.1) vol.

źródła.

== t. (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|'to.mo.

znaczenia.

skrót

(1.1) = tomo → t., tom

odmiana.

(1.1) lm. tt.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# t.j.

skrót od: tekst jednolity

SJP.pl

skrót

(1.1) = przest. to jest

(1.2) = tekst jednolity

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wsiach w wiliję tego dnia idą włościanie do księdza z prośbą o wypominki t.j. o wspomnienie nazwisk zmarłych krewnych i polecenie ich modłom wiernych. sic.

(1.2) Dz.U.2017.2183 t.j. z dnia 2017.11.28

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyli, tj.

Wiktionary

# t.love

zespół muzyczny, którego liderem jest Zygmunt Staszczyk (Muniek)

SJP.pl

T.Love – polski zespół muzyczny założony w 1982 w Częstochowie. W początkach kariery, w latach 80. XX wieku, pozostający pod wpływem punk rocka, a z upływem czasu korzystający również ze stylistyki reggae, rock and rolla, glam rocka, pop-rocka.

Wikipedia

# t.s.

skrót od: tasto solo (z włoskiego, w muzyce: wskazówka dla basso continuo, że należy zagrać pojedynczy dźwięk, a nie akord)

SJP.pl

# t.t.

skrót od: toto titulo - z zachowaniem należnych tytułów (formuła grzecznościowa używana np. w listach)

SJP.pl

# t.t.l.

skrót

(1.1) z pożegnaniem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛ‿tɛ‿ˈːl, AS: te‿t•‿el

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) p.c., p.p.c.

Wiktionary

# t.zw.

skrót od: tak zwany (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); tzw.

SJP.pl

# t4

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) hist. hitlerowska akcja eliminacji osób upośledzonych;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) mikrobiol. bakteriofag z rodziny nazwa systematyczna|Myoviridae|ref=tak., wirus infekujący bakterie z gatunku nazwa systematyczna|Escherichia coli|ref=tak.,

Wiktionary

- Akcja T4 – akcja hitlerowska polegająca na eliminacji osób upośledzonych
- Suchoj T-4 – radziecki bombowiec
- Kawasaki T-4 – japoński samolot
- T-4 Atomic Demolition Munition – amerykański pocisk atomowy
- MAN T4 – wagon tramwajowy
- Tatra T4 – wagon tramwajowy
- Volkswagen T4 – samochód
- Przestrzeń T4 – rodzaj przestrzeni topologicznych
- Tyroksyna (T4) – hormon tarczycy
- Bakteriofag T-4 – bakteriofag atakujący bakterie E. Coli

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Gospodarzem dla bakteriofaga T4 jest bakteria z gatunku Escherichia coli.

Wiktionary

# t7

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikrobiol. bakteriofag z rodziny nazwa systematyczna|Podoviridae|ref=tak., wirus infekujący bakterie z gatunku nazwa systematyczna|Escherichia coli|ref=tak.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gospodarzem dla bakteriofaga T7 są pałeczki okrężnicy.

Wiktionary

# ta

zaimek pełniący w zdaniu różne funkcje

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = traktat amsterdamski, traktat z Amsterdamu

Wiktionary

- Ta – skrót pierwiastka chemicznego tantal
- た – szesnasty znak hiragany, w rōmaji zapisywany jako ta
- TA – traktat amsterdamski

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈa, AS: te‿a

Wiktionary

# taaa

potocznie: partykuła "ta" o przedłużonej artykulacji (np. dla podkreślenia emocjonalności wypowiedzi, powątpiewania)

SJP.pl

# taaak

partykuła "tak" o przedłużonej artykulacji (np. dla podkreślenia emocjonalności wypowiedzi, powątpiewania); taak

SJP.pl

# taaaki

zaimek "taki" o przedłużonej artykulacji (np. dla podkreślenia emocjonalności wypowiedzi)

SJP.pl

# taak

partykuła "tak" o przedłużonej artykulacji (np. dla podkreślenia emocjonalności wypowiedzi, powątpiewania); taaak

SJP.pl

# tab

klawisz na klawiaturze komputera służący m.in. do przechodzenia do następnej kolumny; tabulator, Tab, Tabulator

SJP.pl

- Tab – miasto na Węgrzech
- Tab – klawisz na klawiaturze komputera
- tab – czasem używane oryginalne określenie karty, elementu GUI
- TAB – szczepionka
- Tab – EP grupy Monster Magnet

Wikipedia

# tab.

skrót od: tabela (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = tabela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Projekt takiego schematu został przedstawiony w tab. 1.

Wiktionary

# tabaczany

odnoszący się do tabaki, tytoniu; tytoniowy, tabaczny, tabakowy

SJP.pl

# tabaczarz

osoba zażywająca tabakę; tabacznik

SJP.pl

# tabaczka

zdrobnienie od: tabaka

SJP.pl

Tabaczka (bułg. Табачка) – wieś w Bułgarii, w obwodzie Ruse, w gminie Iwanowo. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 czerwca 2020 roku miejscowość liczyła 235 mieszkańców.

Wikipedia

# tabaczkowy

jasnobrązowy o zielonkawym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru jasnobrązowego o zielonkawym odcieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabaka ż.

Wiktionary

# tabacznik

1. osoba zażywająca tabakę; tabaczarz;
2. dawniej: osoba zajmująca się produkcją i sprzedażą tabaki

SJP.pl

- tabacznik (osoba) – osoba zażywająca tabakę (dawniej każdy rodzaj tytoniu)
- tabacznik (przyrząd) – przyrząd drewniany, używany przy produkcji tabaki
- Tabacznik – osada w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Luzino
- Tabacznik – szwajcarski dziennikarz i szef kuchni o polskich korzeniach

Wikipedia

# tabaczny

odnoszący się do tabaki, tytoniu; tytoniowy, tabaczany, tabakowy

SJP.pl

# tabaczyński

nazwisko

SJP.pl

# tabak

fermentowany, wysuszony i sproszkowany tytoń, wciągany do nosa, powodujący kichanie

SJP.pl

Osoby:

- Dawid Tabak – izraelski lekkoatleta
- Hüseyin Tabak – niemiecki reżyser
- Mykola Tabak – ukraiński lekkoatleta
- Romana Tabák – słowacka polityczka
- Tino Tabak – holenderski kolarz
- Žan Tabak – chorwacki koszykarz

Zobacz też:

- Koraal Tabak

Wikipedia

# tabaka

fermentowany, wysuszony i sproszkowany tytoń, wciągany do nosa, powodujący kichanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sproszkowany tytoń zażywany przez nos;

(1.2) daw. każdy tytoń – do palenia i do wciągania nosem; Gloger.

Wiktionary

Tabaka – sproszkowany tytoń, często wzbogacany kompozycjami aromatyzującymi, przeznaczony do zażywania przez nos. W odróżnieniu od papierosów, nikotyna wchłaniana jest nie przez płuca, ale przez śluzówkę nosa. Często tabaką niewłaściwie nazywane są tytonie do żucia lub ssania (snus). Osoba zażywająca tabakę to tabaczarz lub tabacznik.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zażywanie tabaki uzależnia i może powodować choroby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈbaka, AS: tabaka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabakiera ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż., tabakierzysko n., tabacznik m., tabaczniczka ż., tabaczarz m.

:: zdrobn. tabaczka ż.

czas. tabaczyć

przym. tabakowy, tabaczny, tabaczkowy, tabakierowy, tabakierkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sznuptabaka.

Wiktionary

# tabakiera

1. pojemniczek na tabakę; tabakiera;
2. ryj dzika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pudełeczko na tabakę;

(1.2) łow. ryj dzika

Wiktionary

Tabakiera – pojemnik przeznaczony do przechowywania tabaki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy nos dla tabakiery, czy ona dla nosa? / Była wielka dysputa ze starym młokosa.

(1.1) On milczał, szczyptę wziętą z tabakiery ważył / W palcach i długo dumał, nim ją w końcu zażył.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabaka ż., tabakiernia ż.

:: zdrobn. tabakierka ż., tabakiereczka ż.

przym. tabakowy, tabaczny

Wiktionary

# tabakiereczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tabakierka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabakiera ż., tabakierka ż., tabaka ż.

Wiktionary

# tabakierka

pojemniczek na tabakę; tabakierka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tabakiera

Wiktionary

Tabakiera – pojemnik przeznaczony do przechowywania tabaki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) „Chwalicie mą tabakę mości dobrodzieje, • Obaczcież co się wewnątrz tabakierki dzieje.” • Tu wycierając chustką zabrudzone denko, • Pokazał malowaną armię maleńką (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabaka ż., tabakiera ż., tabakiereczka ż.

przym. tabakowy

Wiktionary

# tabakowy

odnoszący się do tabaki, tytoniu; tytoniowy, tabaczany, tabaczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tabaką, dotyczący tabaki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabaka ż., tabakiera ż., tabakierka ż.

przym. tabaczny

Wiktionary

# tabard

dawny rodzaj długiej po kostki togi

SJP.pl

# tabasarański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tabarasanami, dotyczący Tabarasanów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tabasarański;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tabarasanin mos., Tabarasanka ż.

Wiktionary

# tabasarańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tabasarańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tabasarańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tabasarańskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtabasaˈrãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tabasarãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tabasco

[czytaj: tabasko]
1. bardzo ostry sos na naparze pieprzowym
2. różne gatunki pieprzu tureckiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki;

(1.2) kulin. nazwa kilku gatunków pieprzu, z których robi się sos tabasco (1.1)

Wiktionary

- Tabasco – marka ostrego sosu
- Tabasco – kultywar papryki rocznej
- Tabasco – stan w południowo-wschodnim Meksyku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do przygotowania „wściekłego psa” potrzebne są: wódka, sok malinowy i tabasco.

(1.1) Na koniec można dodać utarty żółty ser, tabasco lub harissę. (z Internetu)

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1-2) zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tabasco; (1.2) tabasco

* arabski: (1.1) صلصة تاباسكو, تاباسكو

* francuski: (1.1) tabasco

* szwedzki: (1.1) tabasco w.

źródła.

== tabasco (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kulin. tabasco

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tabata

intensywny trening interwałowy trwający cztery minuty

SJP.pl

# tabbouleh

[czytaj: tabule] arabska sałatka z siekanych jarzyn i śruty pszenicznej; tabbula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. tabule.

Wiktionary

Wikipedia

# tabbula

arabska sałatka z siekanych jarzyn i śruty pszenicznej; tabbouleh

SJP.pl

# tabela

1. wykaz, rejestr, spis danych rozmieszczonych na arkuszu w uporządkowany sposób według rubryk;
2. dokument urzędowy dotyczący powinności chłopskich lub uwłaszczenia chłopów w Polsce w XIX wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

Wiktionary

Tabela, forma tabelaryczna – sposób zapisu i przedstawiania informacji, w którym dane umieszcza się w odpowiednio rozmieszczonych polach. Pola te utworzone są poprzez poziome i pionowe linie (na wydrukach lub monitorach oba te typy linii, albo tylko jeden z nich, nie muszą być widoczne lub mogą być zróżnicowane).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pani Zosiu, w tabeli „Koszty” nie zgadzają się dwie rubryki.

(1.1) Wyniki pomiaru muszą być zgodne z tabelą na końcu książki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈbɛla, AS: tabela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tablica ż., tabulator m.

:: zdrobn. tabelka ż.

przym. tabelaryczny, tabelkowy, tabelowy

przysł. tabelarycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tablica, macierz

Wiktionary

# tabelaryczny

mający formę tabeli

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ułożony w postaci tabeli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z przygotowanym w formie tabelarycznej planem restrukturyzacji i modernizacji sąsiaduje informacja dotycząca finansów firmy i nie wynika z niej bynajmniej, aby szpital było stać na jakiekolwiek inwestycje.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. tabelarycznie

rzecz. tabelka ż., tabela ż.

Wiktionary

# tabelaryzować

zestawiać w formie tabeli, układać w tabelę

SJP.pl

# tabelka

mała tabela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tabela

(1.2) rubryka z danymi w książce, publikacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈbɛlka, AS: tabelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabela ż.

czas. tabelkować, potabelkować

przym. tabelaryczny, tabelowy, tabelkowy

przysł. tabelarycznie

Wiktionary

# tabelkowy

→ tabelka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tabelką, dotyczący tabelki

Wiktionary

#### Patrz:

tabelka

#### Powiązane:

rzecz. tabela ż., tabelka ż.

Wiktionary

# tabelowy

→ tabela

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tabelą, dotyczący tabeli

Wiktionary

#### Patrz:

tabela

#### Powiązane:

rzecz. tabelka ż., tabela ż.

Wiktionary

# tabenka

klapa z półtwardej skóry, będąca częścią siodła, dająca oparcie dla kolan jeźdźca; tebenka, tybinka, tebinka

SJP.pl

# tabenki

dawniej: frędzle i ozdoby skórzane wiszące u siodła; tebinki, tebenki, tybinki

SJP.pl

# tabernakulum

szafka stojąca na ołtarzu, przeznaczona do przechowywania hostii i komunikantów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

Wiktionary

Tabernakulum (łac. tabernaculum „namiot”) – w chrześcijaństwie, głównie w kościołach katolickich, mała, zamykana na klucz szafka, umieszczona najczęściej w tylnej części prezbiterium. Jest ono miejscem przechowywania chleba eucharystycznego, konsekrowanego w czasie mszy. Zazwyczaj przechowywane są konsekrowane komunikanty w cyborium przeznaczone do rozdzielania Komunii świętej oraz hostia umocowana w melchizedeku w kustodii, przeznaczona do adoracji Najświętszego Sakramentu w monstrancji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtabɛrnaˈkulũm, AS: tabernakulũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyborium

Wiktionary

# tabes

porażenie rdzenia kręgowego jako jeden z późnych objawów kiły

SJP.pl

# tabetyczka

kobieta cierpiąca na tabes (porażenie rdzenia kręgowego)

SJP.pl

# tabetyczny

charakterystyczny dla kiły i chorych na kiłę

SJP.pl

# tabetyk

osoba cierpiąca na tabes (porażenie rdzenia kręgowego)

SJP.pl

# tabi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tradycyjne japońskie skarpety z osobnym palcem;

Wiktionary

Tabi (jap. 足袋) – tradycyjne, sięgające kostki japońskie skarpety z osobnym palcem.

Tabi są noszone do tradycyjnych japońskich strojów, takich jak kimono, razem z tradycyjnym japońskim obuwiem (zōri lub geta). Tabi są noszone zarówno przez mężczyzn, jak i przez kobiety. Najczęściej występują w kolorze białym. Białe tabi są noszone w czasie ceremonii herbacianej oraz przy formalnych okazjach, choć mężczyźni niekiedy zakładają wówczas czarne tabi. Można spotkać tabi również w innych kolorach oraz wzorzyste, najczęściej u kobiet.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tabi

* japoński: (1.1) 足袋

źródła.

== tabi (język angielski.) ==

thumb|tabi (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, liczba mnoga

(1.1) tabi

odmiana.

(1.1) blp.; lm. tabi

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tabi

* japoński: (1.1) 足袋

źródła.

== tabi (język angielski.) ==

thumb|tabi (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, liczba mnoga

(1.1) tabi

odmiana.

(1.1) blp.; lm. tabi

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tabin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. włók. gatunek tkaniny jedwabnej, złocista mora

Wiktionary

# tabiś

nazwisko

SJP.pl

# tabisz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Dariusz Tabisz – polski judoka i trener judo
- Stanisław Tabisz – polski oficer
- Stanisław Tabisz – polski malarz, grafik, scenograf, pedagog, działacz związkowy, krytyk sztuki

Wikipedia

# tabita

Tabita (od aramejskiego „tabitha” – „gazela”) – semickie imię żeńskie. Pochodzi od postaci pobożnej chrześcijanki, wskrzeszonej przez Piotra Apostoła (po grecku zwana Dorkas). W Biblii Tabita pojawia się w Dziejach Apostolskich.

Tabita imieniny obchodzi: 25 października.

Wikipedia

# tabl.

skrót od: tablica (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = tablica

(1.2) = tabletka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na podstawie danych zawartych w tabl. 1 można stwierdzić, że radni nieco lepiej oceniają stan miasta, niż ogół jego mieszkańców.

(1.2) Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Katowicach informuje, że w dniach 23–24 września 2021 r. powziął informacje o próbach realizacji fałszywych recept na lek OxyContin, tabl. o przedłużonym uwalnianiu, 80 mg, 6 op. a 60 tabl. z odpłatnością 100%.

Wiktionary

# tabla

indyjski instrument muzyczny z grupy membranofonów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;

Wiktionary

Tabla – instrument muzyczny z grupy membranofonów.

Jest to para drewnianych, glinianych lub miedzianych kociołków, gra się na nich kiściami dłoni lub palcami. Membrany obu naciąga się rzemieniami.

Tablę wynaleziono w Indiach. Tradycyjnie niektórzy uważają, że wynalazł ją Amir Chusro, jednak poza tradycją nic tej teorii nie wspiera. Jest jednak całkiem prawdopodobne, że instrument przypominający tablę istniał znacznie wcześniej, przed 200 r. Istnieje wiele innych rzeźb z wyobrażeniem tabli w świątyniach w całych Indiach (np. rzeźba z XII w. p.n.e. w świątyni Hoysala w Karnatace).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks: Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tabla

* bułgarski: (1.1) табла ż.

* czeski: (1.1) tabla

* włoski: (1.1) tabla ż.

źródła.

== tabla (język angielski.) ==

thumb|tabla (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Sumxr-tabla.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. tabla

odmiana.

(1.1) lp. tabla; lm. tablas

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtabla, AS: tabla

Wiktionary

# tablatura

dawniej:
1. tafla, oprawiona płyta jako ozdobna zasłona;
2. tabulatura;
3. płótno, na którym się maluje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. płyta, tafla w ramce jako zasłona ozdobna

(1.2) daw. zapis muzyczny za pomocą liter i cyfr

(1.3) stpol. płótno do malowania

Wiktionary

# tableau

[czytaj: tabLO]
1. scena komiczna stawiająca kogoś w śmiesznym położeniu;
2. zbiorowa fotografia pamiątkowa składająca się z wielu małych zdjęć poszczególnych osób; tablo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pamiątkowa tablica lub arkusz z fotografiami szkolnego rocznika

(1.2) zdarzenie stawiające kogoś w śmiesznym położeniu

Wiktionary

- Tableau (system dowodzenia twierdzeń)
- Tableau (zdjęcie)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W swoim dawnym liceum oglądałem dziś tableau mojej klasy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈblɔ, AS: tablo

Wiktionary

# tableciarz

użytkownik tabletu

SJP.pl

# tablecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tablet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wakacje nie biorę laptopa, tylko tablecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tablet m.

Wiktionary

# tablet

1. przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym, wzorowany na notebooku;
2. tablet graficzny - urządzenie wskazujące, służące głównie do rysowania elementów graficznych na komputerze, mogące również zastępować myszkę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;

(1.2) inform. przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. taca

Wiktionary

- tablet graficzny – urządzenie wskazujące
- tablet – urządzenie mobilne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeden tablet może być obsługiwany za pomocą całego zestawu rysików pełniących różne funkcje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtablɛt, AS: tablet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tablecik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. digitizer

Wiktionary

# tabletka

mały płaski krążek sprasowanego proszku, zwykle leku; pastylka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

Wiktionary

Tabletka (łac. Tabuletta Compressi, Comprimata) – stała postać leku, przeznaczona do stosowania doustnego (z możliwością uwalniania substancji leczniczej w różnych odcinkach przewodu pokarmowego), podjęzykowego lub podpoliczkowego. Rzadziej jest stosowana do innych jam ciała, do implantacji lub przygotowywania roztworów o różnym zastosowaniu. Tabletki składają się ze sprasowanego proszku, złożonego z substancji leczniczej oraz substancji pomocniczych.Tabletki zawierają ściśle określoną ilość substancji aktywnej, jest to więc dawkowana postać leku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten lek jest sprzedawany też w płynie, ale pani, zdaje się, woli łykać tabletki?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈblɛtka, AS: tabletka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabletkowanie n.

czas. tabletkować ndk.

przym. tabletkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. tabletkowanie n.

czas. tabletkować ndk.

przym. tabletkowy

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|tablette. + etymn|-ka.

uwagi.

(1.1) zoblistę|drażetka|kapsułka|lingwetka|pastylka|pigułka.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tablet, pill

* białoruski: (1.1) таблетка ż.

* bośniacki: (1.1) tableta ż.

* bułgarski: (1.1) таблетка ż., хап m.

* chorwacki: (1.1) tableta ż.

* czeski: (1.1) tableta ż., pilulka ż.

* duński: (1.1) tablet w., pille w.

* esperanto: (1.1) tablojdo

* estoński: (1.1) tablett

* fiński: (1.1) tabletti

* francuski: (1.1) comprimé m., tablette ż., pilule ż.

* galicyjski: (1.1) comprimido m.

* grenlandzki: (1.1) iisartagaq

* hiszpański: (1.1) pastilla ż., tableta ż., comprimido m.

* kaszubski: (1.1) pëla ż., tabletka ż.

* kataloński: (1.1) píndola ż.

* litewski: (1.1) tabletė ż.

* łaciński: (1.1) tabuletta ż.

* łotewski: (1.1) tablete ż.

* macedoński: (1.1) таблета ż.

* niemiecki: (1.1) Tablette ż.

* norweski (bokmål): (1.1) tablett m.

* norweski (nynorsk): (1.1) tablett m.

* nowogrecki: (1.1) χάπι n.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|tabletka.}}

* portugalski: (1.1) comprimido m., pastilha ż.

* rosyjski: (1.1) табле́тка ż.

* serbski: (1.1) таблета ż.

* słowacki: (1.1) tableta ż., tabletka ż., pilula ż., pilulka ż.

* słoweński: (1.1) tableta ż.

* szwedzki: (1.1) tablett w.

* turecki: (1.1) tablet, hap

* turkmeński: (1.1) tabletka

* ukraiński: (1.1) таблетка ż.

* węgierski: (1.1) tabletta, pirula, pilula

* wilamowski: (1.1) püwer n., priöesiek m., priöeśek m.

* włoski: (1.1) compressa ż., pillola ż.

źródła.

== tabletka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. tabletka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) pëla

Wiktionary

# tabletkarka

maszyna, urządzenie wywierające nacisk na jakiś materiał, używane do wstępnej produkcji leków; pastylkarka

SJP.pl

Tabletkarka – urządzenie służące do formowania tabletek poprzez ich sprasowanie z surowców sypkich, pylistych i granulatów. Ma zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym i spożywczym. Wyróżnia się dwa zasadnicze typy tabletkarek: mimośrodową i rotacyjną. Różnią się one mechanizmem zapewniającym ściskanie masy tabletkowej z odpowiednią siłą.

Wikipedia

# tabletkarnia

dział fabryki farmaceutycznej, w którym wyrabia się tabletki

SJP.pl

# tabletki

mały płaski krążek sprasowanego proszku, zwykle leku; pastylka

SJP.pl

Tabletka (łac. Tabuletta Compressi, Comprimata) – stała postać leku, przeznaczona do stosowania doustnego (z możliwością uwalniania substancji leczniczej w różnych odcinkach przewodu pokarmowego), podjęzykowego lub podpoliczkowego. Rzadziej jest stosowana do innych jam ciała, do implantacji lub przygotowywania roztworów o różnym zastosowaniu. Tabletki składają się ze sprasowanego proszku, złożonego z substancji leczniczej oraz substancji pomocniczych.Tabletki zawierają ściśle określoną ilość substancji aktywnej, jest to więc dawkowana postać leku.

Wikipedia

# tabletkować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) produkować tabletki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tej linii produkcyjnej tabletkuje się tester do basenów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabletka ż., tabletkowanie n.

przym. tabletkowy

Wiktionary

# tabletkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) produkowanie tabletek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tej linii produkcyjnej odbywa się tabletkowanie witaminy A.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabletka ż.

czas. tabletkować ndk.

przym. tabletkowy

Wiktionary

# tabletkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tabletką, odnoszący się do tabletki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) CBŚ rozbiło gang tabletkowy, który przemycał narkotyki do Skandynawii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabletka ż., tabletkowanie n.

czas. tabletkować ndk.

Wiktionary

# tabletowy

→ tablet

SJP.pl

#### Patrz:

tablet

# tabletyzacja

wprowadzanie tabletów w różnych dziedzinach życia

SJP.pl

# tablica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji

(1.2) eduk. miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

(1.3) eduk. miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)

(1.4) techn. eduk. zob. tablica interaktywna.

(1.5) eduk. mat. chem. zestawienie danych, wzorów

(1.6) płyta z jakimś napisem, informacją

(1.7) inform. kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza;

(1.8) daw. deska

(1.9) daw. obraz, malowidło

(1.10) daw. płaskorzeźba

(1.11) elektr. miejsce łączenia obwodów elektrycznych i służące do umieszczania elementów sterowniczych

Wiktionary

- tablica – wykaz, zestawienie, rejestr danych, ilustracja
- w informatyce:
  - tablica – kontener danych, w którym poszczególne komórki dostępne są za pomocą kluczy, które najczęściej przyjmują wartości numeryczne
  - tablica asocjacyjna – używana w programowaniu
  - tablica mieszająca – używana w programowaniu
  - rozproszona tablica mieszająca – używana do przechowywania informacji o dużych ilościach danych
  - tablica stron – tablica stosowana w realizacji pamięci stronicowanej
  - tablica alokacji plików – tablica informująca o rozmieszczeniu plików na partycji
  - tablica otwartych plików – używana w systemach operacyjnych

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Informacje zostały wywieszone na tablicy.

  (1.1) Zygmunt zatrzymał się przed tablicą i zaczął przebiegać oczami treść ulotki.

  (1.2) Kredą na tablicy narysował spłaszczony perspektywicznie kwadrat, jakby widziany od góry.

  (1.3) Kiedyś, kiedy zapamiętywanie niektórych wyrazów w języku niemieckim sprawiało mi trudność, zacząłem wypisywać je flamastrem na tablicy, którą można kupić w sklepie z artykułami biurowymi.

  (1.5) Na tablicy matematycznej są wzory na obliczanie pól figur.

  (1.6) (…) na miejscu egzekucji społeczeństwo miasta wzniosło symboliczną mogiłę opatrzoną krzyżem i pamiątkową tablicą.

  (1.7) Tablicę można zadeklarować za pomocą instrukcji deklaracji typu.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: taˈblʲit͡sa, AS: tablʹica

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. tabela ż., tablicowanie n.

  :: zdrobn. tabliczka ż.

  czas. tablicować ndk.

  przym. tablicowy, tabliczkowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) gazetka, tablica ogłoszeń

  (1.5) tabela

  (1.11) rozdzielnica, panel

  Wiktionary

# tablice

zestaw tabel wydany w formie broszury lub książki

SJP.pl

Strony przeglądowe – listy i tablice (tabele) pogrupowane według kategorii. Strony, w których wykazy stanowią znaczącą część artykułu (nie mniej niż połowę), przy czym nie jest istotny format: może to być lista, tabela, bądź wykaz wpleciony w treść artykułu.

Wikipedia

# tablicować

czasownik przechodni niedokonany (dk. stablicować)

(1.1) mat. gromadzić w postaci tablicy danych wartości funkcji dla określonych, najczęściej używanych zmiennych w celu zaoszczędzenia obliczeń poprzez późniejsze odczytywanie już wyliczonych wartości z tablicy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtablʲiˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: tablʹicovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabliczka ż., tablica, tablicowanie

przym. tablicowy

Wiktionary

# tablicowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tablicować.

Wiktionary

Tablicowanie – technika programistyczna wykorzystująca strukturę nazywaną tablicą (ang. lookup table) do przechowywania przygotowanych wcześniej danych, co umożliwia zaoszczędzenie czasu wymaganego na ich obliczenie kosztem większego zużycia pamięci. Czasem możliwe jest uzyskanie danych pośrednich na podstawie stablicowanych (zob. interpolacja i ekstrapolacja), czego przykładem mogą być funkcje trygonometryczne, np. sinus: zamiast obliczać każdą wartość z osobna, np. za pomocą jego szeregów Taylora (i innych własności), można stablicować pewną liczbę punktów jednego okresu tej funkcji – błędy interpolacji można zmniejszyć kosztem lepszego jej algorytmu bądź zwiększenia liczby próbek (rozmiaru tablicy).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtablʲit͡sɔˈvãɲɛ, AS: tablʹicovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabliczka ż., tablica

przym. tablicowy

czas. tablicować

Wiktionary

# tabliczka

zdrobnienie od: tablica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tablica

(1.2) mała tablica, płyta z określonym napisem

(1.3) zob. tabliczka mnożenia.

(1.4) zob. tabliczka czekolady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈblʲit͡ʃka, AS: tablʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tablica ż., tablice nmos., tablicowanie n.

czas. tablicować ndk.

przym. tablicowy, tabliczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk|tabulka.

Wiktionary

# tabliczkowaty

przypominający kształtem tabliczkę (płytę)

SJP.pl

# tabliczkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tabliczką, dotyczący tabliczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tablica ż., tabliczka ż.

Wiktionary

# tablinum

pomieszczenie mieszkalne w dawnym domu rzymskim

SJP.pl

Tablinum – ważne pomieszczenie w domu rzymskim, w bezpośrednim sąsiedztwie atrium i perystylu.

Miało charakter pomieszczenia recepcyjnego położonego na osi głównego wejścia, z wyjściem na atrium. Prześwitem w murze łączyło się z ogrodem bądź z perystylem. Służyło jako gabinet pana domu, gdzie pracował on i przyjmował klientów. Ponadto mieściło się tam domowe archiwum dokumentów rodzinnych i przechowywano woskowe podobizny (maski) przodków.

Wikipedia

# tablo

indyjski instrument muzyczny z grupy membranofonów

SJP.pl

Tablo (Hangul: 타블로, ur. 22 lipca 1980), właśc. Daniel Armand Lee (kor. Lee Seon-woong; Hangul: 이선웅) – koreańsko-kanadyjski raper, autor tekstów, producent, autor i przedsiębiorca; także były aktor i osobowość radiowa. Tablo jest najlepiej znany jako lider i producent koreańskiej grupy hip-hopowej Epik High, a także założyciel niezależnej wytwórni muzycznej HIGHGRND (High Ground), do której należą zespoły Hyukoh i The Black Skirts.

Wikipedia

# tabloid

gazetoid, brukowiec, szmatławiec;
1. gazeta podająca sensacyjne treści, plotki;
2. potocznie: gazeta bezwartościowa, na niskim poziomie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

Wiktionary

Tabloid (bulwarówka, brukowiec) – typ gazety, przeważnie dziennika o sensacyjnej treści i dużej liczbie ilustracji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Te informacje szybko pojawiły się w tabloidach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈblɔjit, AS: tabloi ̯it

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabloidyzacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. brukowiec, szmatławiec

Wiktionary

# tabloidalny

→ tabloid; tabloidowy

SJP.pl

# tabloidowy

→ tabloid; tabloidalny

SJP.pl

# tabloidyzacja

upodobnienie się stylem do tabloidów, popularnych gazet zajmujących się plotkami, skandalami i nieistotnymi sensacjami; tabloizacja

SJP.pl

# tabloidyzować

1. nadawać czemuś bardzo uproszczoną formę;
2. tabloidyzować się - upodabniać się stylem do tabloidów, popularnych gazet zajmujących się plotkami i nieistotnymi sensacjami

SJP.pl

# tabloizacja

upodobnienie się stylem do tabloidów, popularnych gazet zajmujących się plotkami, skandalami i nieistotnymi sensacjami; tabloidyzacja

SJP.pl

# tabor

1. ogół pojazdów określonego rodzaju;
2. obóz, obozowisko;
3. obóz cygański;
4. obóz warowny utworzony z połączonych wozów w kilka rzędów, stosowany w działaniach wojennych od starożytności do XVIIw.;
5. środki transportowe wiozące za wojskiem pełne zaopatrzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. bibl. góra w Galilei na północy Izraela;

(1.2) geogr. jeden z grzbietów górskich w Pieninach;

(1.3) geogr. nazwa cieków wodnych w Izraelu i Polsce

(1.4) geogr. toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach

Wiktionary

## Nazwy „Tabor”

Pierwowzór nazw i wyrazu

- Góra Tabor – góra w Izraelu

Miejscowości i inne jednostki administracyjne

- Tabor – miejscowość w województwie mazowieckim
- Tabor – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Mills
- Tabor – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Bon Homme
- Tabor (ang. Tabor Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Polk
- Tabor – dzielnica Lublany
- Tábor – miasto w Czechach
- Tábor – powiat w Czechach
- Tabor – gmina w Słowenii
- Tabor – wieś na Litwie, w okręgu uciańskim, w rejonie ignalińskim, w starostwie Dukszty.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Idź, udaj się na górę Tabor i weź z sobą dziesięć tysięcy mężów synów Neftalego i synów Zabulona.

(1.1) Przypuszcza się, że góra Tabor powstała w wyniku aktywności tektonicznej.

(1.4) Na terenie gminy Tabor znajduje się kilka pensjonatów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taboryta mos., tabor mrz.

Wiktionary

# taborecik

zdrobnienie od: taboret

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od taboret

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie taboret, lecz tylko mały taborecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taboret m.

przym. taboretowy

Wiktionary

# taborek

1. zdrobnienie od: tabor;
2. potocznie: taboret

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Mazowsze. taboret, stołek

Wiktionary

# taboret

stołek kuchenny bez oparcia; zydel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj krzesła bez oparcia

(1.2) gw-pl|Piwniczna. tablet

Wiktionary

Taboret (z fr. tabouret, także stołek, reg. gw. ryczka) – rodzaj mebla, siedzisko z jedną lub kilkoma nogami, zwykle bez oparcia i podłokietników.

Pochodzenie stołków pozostaje niejasne, lecz pewne jest, że stanowią one jedne z najwcześniejszych form mebli drewnianych. Pierwsze wzmianki o taboretach pochodzą ze starożytnego Egiptu i Mezopotamii, gdzie funkcjonowały jako siedziska dla wyższych klas społecznych. Charakteryzowały się one niskim profilem, trzema nogami oraz często ozdobnymi detalami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie było wolnego krzesła, więc mama musiała usiąść na taborecie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈbɔrɛt, AS: taboret

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. taborecik m.

przym. taboretowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ryczka., gw-pl|Górny Śląsk|hoker.

Wiktionary

# taborodzień

jednostka stosowana dawniej przy obliczaniu wydajności warsztatów

SJP.pl

# taborowy

przymiotnik od: tabor

SJP.pl

# taborski

nazwisko

SJP.pl

# taboryci

członek radykalnego odłamu husytów czeskich pod wodzą Jana Żiżki (1375-1424)

SJP.pl

Taboryci – najbardziej radykalny odłam husytyzmu powstały po rozpadzie głównego nurtu na początku lat 20. XV wieku skupiający chłopów, mieszczan i część ubogiej szlachty, propagujący gruntowne reformy doktryny i organizacji Kościoła oraz stosunków społecznych i politycznych, dążący do zniesienia pańszczyzny i poddaństwa oraz wprowadzenia wspólnoty majątkowej. Taboryci skierowali ruch husycki w kierunku antyfeudalnej wojny chłopskiej.

Wikipedia

# taborycki

związany z taborytą

SJP.pl

# taboryta

członek radykalnego odłamu husytów czeskich pod wodzą Jana Żiżki (1375-1424)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tabor mos./ż./mrz.

:: fż. taborytka ż.

przym. taborycki, taborski

Wiktionary

# taborytka

→ taboryta

SJP.pl

#### Patrz:

taboryta

# taborzec

Taborzec (niem. Taberwiese) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Barciany.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# tabsy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. tabletki

Wiktionary

# tabu

1. według wierzeń ludów pierwotnych: zakaz stykania się z pewnymi przedmiotami, osobami, zwierzętami lub mówienia o nich, którego naruszenie miało powodować karę sił nadnaturalnych;
2. przedmiot, osoba, zwierzę, słowo, miejsce itp. objęte tym zakazem;
3. nietykalna świętość;
4. to, co jest zakazane w jakimś społeczeństwie, ponieważ jest wstydliwe, niebezpieczne, kontrowersyjne lub przykre;
5. nietykalny, zakazany, np. słowo tabu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

Wiktionary

Tabu – głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy, którego złamanie powoduje spontaniczną i niejednokrotnie gwałtowną reakcję ze strony ogółu przedstawicieli tej kultury, gdyż jest przez nich odbierane jako zamach na całą strukturę tej kultury i jej integralność, czyli jako zagrożenie dla dalszego istnienia danego społeczeństwa. Tabu może obejmować czynności, miejsca, przedmioty, osoby lub słowa. W najpierwotniejszym znaczeniu terminu te czynności i elementy są zarazem zakazane i święte.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Władysław pytał zresztą przedewszystkiem, czy tabu zostało zdjęte i zakaż odwołany, a dowiedziawszy się, że tak jest, w kwadrans później byt już u nóg Hanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtabu, AS: tabu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tabuistyczny

Wiktionary

# tabuiczny

→ tabu

SJP.pl

#### Patrz:

tabu

# tabuistyczny

→ tabuizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący tabu, opierający się na tabu

Wiktionary

#### Patrz:

tabuizm

#### Wymowa:

IPA: ˌtabujiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: tabui ̯istyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabu

Wiktionary

# tabuizacja

nadawanie czemuś lub komuś charakteru tabu

SJP.pl

# tabuizm

zjawisko występowania tabu w religiach ludów pierwotnych

SJP.pl

# tabuizować

nadawać charakter tabu

SJP.pl

# tabula

instytucja urzędowych ksiąg prawnych, rozpowszechniona w Galicji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tabliczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabulka ż.

Wiktionary

# tabulacja

1. forma zapisu nutowego utworów muzycznych;
2. punkt, do którego przeskakujemy po wciśnięciu klawisza Tab

SJP.pl

Tabulacja – sposób wyrównywania tekstu stosowany w maszynach do pisania, do których zachowania nawiązują komputerowe edytory tekstu.

Wikipedia

# tabularium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie: archiwum (np. domowe, państwowe, wojskowe, świątynne, miejskie);

Wiktionary

Tabularium – w starożytnym Rzymie termin określający wszelkiego rodzaju archiwum, w którym przechowywano najważniejsze dokumenty i akty prawne spisane na tabliczkach, zwojach papirusu i pergaminu.

Nazwę tę odnoszono zarówno do archiwum rodzinnego przechowywanego w wydzielonym pomieszczeniu domu, jak i do archiwum państwowego, wojskowego, świątynnego, miejskiego i innych. Urzędowe archiwum zawierające teksty ustaw, uchwały senatu, spisy, sprawozdania itp. w okresie republiki mieściło się w świątyni Saturna na Forum Romanum. Archiwum takie było administrowane początkowo przez cenzorów, w późniejszym okresie przez specjalnie do tego powołanych kuratorów. W roku 83 p.n.e. archiwum uległo zniszczeniu podczas pożaru na Kapitolu.

Wikipedia

# tabulat

wymarły paleozoiczny koralowiec; denkowiec

SJP.pl

# tabulator

1. urządzenie w maszynach do pisania ułatwiające pisanie tekstu w kolumnach
2. klawisz na klawiaturze komputera umożliwiający przejście do pisania w następnej kolumnie; tab

SJP.pl

- tabulator – maszyna licząco-analityczna, służąca do drukowania wyników obliczeń
- tabulator – klawisz maszyny do pisania, przesuwający głowicę drukującą do odpowiedniej kolumny druku
- tabulator – klawisz na klawiaturze komputera, pełniący analogiczną funkcję jak wyżej podczas edycji tekstów
- znak tabulacji – znak znajdujący się m.in. w tablicy ASCII

Wikipedia

# tabulatorowy

→ tabulator

SJP.pl

#### Patrz:

tabulator

# tabulatura

1. muzyczny system notacyjny stosowany w XV-XVII wieku;
2. zbiór utworów zanotowany specjalnymi znakami, różnymi dla poszczególnych instrumentów

SJP.pl

Wikipedia

# tabulaturowy

→ tabulatura

SJP.pl

#### Patrz:

tabulatura

# tabulaty

grupa wymarłych w permie koralowców kolonijnych; denkowce

SJP.pl

Denkowce, tabulaty (Tabulata) – grupa wymarłych, paleozoicznych koralowców (Anthozoa), klasyfikowanych w randze rzędu lub podgromady. Należą do najstarszych ze znanych koralowców kopalnych.

Organizmy głównie kolonijne (kolonie o pokroju masywnym i gałązkowym), posiadające szkielet kalcytowy. Cechą charakterystyczną jest wielka liczebność poziomych elementów szkieletowych, zwanych denkami oraz bardzo silna redukcja przegród (sept).

Wikipedia

# tabule

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. kulin. libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Joe mieszka w Byblos w Libanie, nieopodal Bejrutu. Pewnego weekendu, kiedy - jak zwykle - był u niego jego przyjaciel Fuad, oczekiwał wizyty szkolnej nauczycielki. Rodzice Joego wydali z tej okazji uroczysty obiad. Stanowiły go tradycyjne libańskie dania i potrawy, jak np. faszerowane liście winorośli, a także składające się z wielu potraw sławne mezze, a na przystawkę słynne libańskie tabule.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tabbouleh, tabuleh, tabuli, sałatka libańska

Wiktionary

# tabulka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tabliczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tabula ż.

Wiktionary

# tabulogram

wydruk informacji zapisanej na kartach perforowanych, uzyskany za pomocą tabulatora

SJP.pl

# tabulować

wyrównywać tekst tabulatorem

SJP.pl

# tabun

1. stado dzikich koni lub innych zwierząt;
2. w łowiectwie: duże stado dzikich gęsi lub dropi;
3. silnie trujący gaz bojowy;
4. potocznie: tłum, rzesza, zgraja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczne stado koni lub bydła, zwłaszcza w stepie

(1.2) przen. pejor. hałaśliwa grupa ludzi, zwłaszcza gdy biegnie

(1.3) łow. duże stado dzikich gęsi lub dropi

(1.4) daw. koń stepowy

(1.5) nazwa handlowa dimetylamidocyjanidofosforanu etylu, gazu bojowego;

Wiktionary

Tabun – nazwa handlowa dimetyloamidocyjanidofosforanu etylu, fosforoorganicznego związku chemicznego stosowanego głównie jako bojowy środek trujący z grupy paralityczno-drgawkowych z szeregu G. Zgodnie z rezolucją ONZ nr 687 został zaklasyfikowany jako broń masowego rażenia. Jego produkcja jest pod ścisłą kontrolą, a składowanie zakazane w myśl Konwencji o zakazie broni chemicznej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtabũn, AS: tabũn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tabunowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) gelan, trylon-83, gaz GA, dimetylamidocyjanidofosforan etylu

Wiktionary

# taburecik

zdrobnienie od: taburet (dawniej: taboret)

SJP.pl

# taca

1. płaskie naczynie stołowe do przenoszenia większej ilości rzeczy (np. potraw);
2. zbiórka pieniędzy podczas mszy;
3. pieniądze zebrane w kościele podczas mszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

(1.2) kośc. pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej

(1.3) pot. kośc. pieniądze zebrane od wyznawców podczas mszy do tacy (1.2)

(1.4) techn. wysuwany element odtwarzacza CD i DVD

Wiktionary

Taca (wł. tazza z pers. taszt – kubek) – płaskie naczynie, na którym przenoszone są lub podawane do stołu najczęściej dania lub zastawa stołowa. Tace najczęściej są wykonane z metalu - posrebrzanego lub zdobionego malunkami albo plastiku.

Istnieją również tzw. tacki – jednorazowe naczynia wykonane z tektury, plastiku lub styropianu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kelnerka niosła tacę pełną talerzy.

(1.2) Pani Elwira jak zawsze wrzuciła na tacę kilka monet.

(1.3) Dzisiejsza taca przeznaczona będzie na ogrzewanie kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtat͡sa, AS: taca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tacowe n.

:: zdrobn. tacka ż.

przym. tacowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. tablet.

Wiktionary

# tace

milczy - termin używany w partyturach i głosach orkiestrowych lub chóralnych, oznaczający, że instrument lub głos nie bierze udziału w wykonaniu kolejnej części kompozycji; tacet

SJP.pl

# tacet

milczy - termin używany w partyturach i głosach orkiestrowych lub chóralnych, oznaczający, że instrument lub głos nie bierze udziału w wykonaniu kolejnej części kompozycji; tace

SJP.pl

# tachać

taszczyć, taskać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. nieść z trudem coś ciężkiego lub niewygodnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mnie się już nieraz zdarzyło, że musiałem tachać skrzynki z warzywami na mój stragan.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dotachać dk., przytachać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dźwigać, targać, taskać, taszczyć

Wiktionary

# tacheng

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, niedaleko granicy z Kazachstanem;

Wiktionary

Tacheng (daw. Czuguczak, Tarbagataj; chiń. upr. 塔城; pinyin Tǎchéng; ujg. تارباغاتاي, Tarbaghatay; kaz. Шәуешек) – miasto w północno-zachodnich Chinach, w Sinciangu, niedaleko granicy z Kazachstanem. W 2003 roku miasto zamieszkiwało ok. 140 tys. osób. W mieście znajduje się port lotniczy Tacheng.

Siedziba prefektury Tacheng.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Taczeng, hist. Czuguczak, hist. Tarbagataj

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tacheng

* chiński standardowy: (1.1) 塔城

* kazachski: (1.1) Шәуешек

* litewski: (1.1) Čugučakas, Tačengas

* ujgurski: (1.1) تارباغاتاي, چۆچەك

źródła.

== Tacheng (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tacheng

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Taczeng, hist. Czuguczak, hist. Tarbagataj

Wiktionary

# tacheometr

urządzenie w lunecie instrumentów pomiarowych, służące do szybkich pomiarów odległości; tachymetr; tachimetr

SJP.pl

# tachi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj długiego miecza japońskiego;

Wiktionary

Tachi (jap. 太刀 długi miecz) – długa japońska broń sieczna, pierwszy typowy miecz japoński (nihon-tō). Noszony na rapciach ostrzem w dół (w odróżnieniu od katany, zatykanej za pas ostrzem w górę).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|jap|太刀.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tachi

* japoński: (1.1) 太刀

źródła.

== tachi (język angielski.) ==

thumb|tachi (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) tachi

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|jap|太刀.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) tachi

* japoński: (1.1) 太刀

źródła.

== tachi (język angielski.) ==

thumb|tachi (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) tachi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tachikardia

w medycynie: zbyt szybka praca serca; tachykardia, częstoskurcz

SJP.pl

# tachimetr

przyrząd do pomiaru topograficznego; tachymetr

SJP.pl

Tachimetr (ew. tachymetr) – optyczny instrument geodezyjny przeznaczony do pomiaru kątów poziomych, kątów pionowych oraz odległości.

Instrument ten jest cały czas wykorzystywany w klasycznej tachimetrii, czyli „masowym” pomiarze położenia punktów terenowych przy "mapowaniu" terenu w celu sporządzenia map w skalach od 1:10000 do 1:25000.

Wikipedia

# tachimetria

metoda szybkich pomiarów sytuacyjno-wysokościowych; tachymetria

SJP.pl

Tachimetria (kiedyś nazywana też tachymetrią) – nazwa pochodzi z języka greckiego i dosłownie oznacza „szybki pomiar”, co uzyskuje się w praktyce przez stosowanie dalmierzy optycznych, elektrooptycznych lub laserowych do określania odległości oraz wykonywanie odczytów służących do wyznaczania kątów poziomych i pionowych ze średnią dokładnością.

Wikipedia

# tachimetryczny

przymiotnik od: tachimetria

SJP.pl

# tachion

hipotetyczna cząstka elementarna mogąca się poruszać z prędkością większą niż prędkość światła

SJP.pl

Tachion (z greckiego ταχύς tachýs – szybki, prędki) – hipotetyczna cząstka elementarna, która porusza się z prędkością nadświetlną, czyli większą niż prędkość światła w próżni (c). Nie ma jednak żadnego dowodu na istnienie tych cząstek.

Wikipedia

# tachionowy

→ tachion

SJP.pl

#### Patrz:

tachion

# tachistoskop

przyrząd do badania pamięci, uwagi oraz spostrzegawczości, używany w badaniach marketingowych i psychologicznych; tachystoskop

SJP.pl

Tachistoskop – przyrząd używany w badaniach psychologicznych, umożliwiający eksponowanie osobom badanym obrazów, symboli, słów oraz innych materiałów wizualnych w określonym czasie. Tachistoskop jest używany w badaniach psychologicznych dotyczących pamięci, uwagi oraz spostrzegawczości. Tachistoskop jest wykorzystywany również w badaniach marketingowych. Służy on wówczas do pomiaru reakcji badanych osób na testowane produkty oraz reklamy.

Wikipedia

# tachograf

urządzenie montowane w samochodach ciężarowych i autokarach służące do rejestracji niektórych parametrów jazdy

SJP.pl

Tachograf (gr. tachos – prędkość + grapho – pisać) – urządzenie rejestrujące funkcjonowanie pojazdu, w tym wskazania prędkościomierza. Tachograf rejestruje w funkcji czasu: przejechaną przez pojazd drogę, jego chwilową prędkość oraz aktywność kierowcy, czyli okresy jego jazdy, innej pracy, dyżuru (oczekiwania) i odpoczynku. Niektóre tachografy posiadają możliwość rejestracji innych parametrów, np. obrotów silnika.

Wikipedia

# tachometr

przyrząd do mierzenia liczby obrotów jakiegoś urządzenia; obrotościomierz

SJP.pl

Tachometr – urządzenie służące do pomiaru prędkości poruszającego się ciała lub substancji (z grec. tachos – prędkość, metron – mierzyć). Najczęściej spotykaną postacią tachometru jest tachometr mierzący prędkość obrotów wału napędowego w silniku lub w maszynie. Tradycyjnie odczyt jest w postaci analogowej, ale wskaźniki cyfrowe są coraz częściej spotykane. Obrotomierz to miernik prędkości obrotowej i bywa utożsamiany z tachometrem.

Wikipedia

# tachometria

dział metrologii dotyczący pomiarów liczby obrotów różnych części maszyn w ruchu

SJP.pl

# tachometryczny

dotyczący tachometrii

SJP.pl

# tachta

dawniej: duża kanapa bez oparcia; tapczan

SJP.pl

# tachyfilaksja

zjawisko przyzwyczajenia się organizmu do przyjmowanej dawki substancji (często leku), które zmusza do zwiększania dawki w celu uzyskania efektu takiego jak początkowy; tolerancja

SJP.pl

Tachyfilaksja (stgr. ταχύς, tachys, „szybki", φύλαξις, phylaxis, „ochrona") – zjawisko występowania szybkiej utraty wrażliwości na lek w przypadku jego częstego podawania, bez odpowiednich przerw. Występuje ono w przypadku nitratów i innych leków, których działanie oparte jest na mechanizmie receptorowym (na przykład opioidów).

Wikipedia

# tachyfrenia

bezładne przeskakiwanie myślami z tematu na temat; choroba psychiczna

SJP.pl

# tachyfreniczny

dotyczący tachyfrenii

SJP.pl

# tachygrafia

pierwszy sposób pisania w skróconej, zwięzłej formie, wprowadzony przez Tyrona, odpowiednik współczesnej stenografii; noty tyrońskie

SJP.pl

Tachygrafia (gr. tachýs „szybki”, grapho „pisać”), znaki tirońskie – pierwszy sposób szybkiego pisania skrótowego, odpowiednik dzisiejszej stenografii. Według Słownika kultury antycznej system był wynaleziony przez rzymskiego wyzwoleńca Tyrona, według encyklopedii PWN system ten znany był już w starożytnej Grecji i został jedynie wprowadzony do Rzymu przez Tyrona.

Wikipedia

# tachykardia

w medycynie: zbyt szybka praca serca; tachikardia, częstoskurcz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. szybka czynność rytmu serca

Wiktionary

Tachykardia, częstoskurcz (łac. tachycardia) – przyspieszenie akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę.

Tachykardię można podzielić na tachykardię zatokową, częstoskurcz nadkomorowy, migotanie i trzepotanie przedsionków, częstoskurcz komorowy, tachykardię węzłową i zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) częstoskurcz

antonimy.

(1.1) bradykardia, rzadkoskurcz

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) tagikardie

* angielski: (1.1) tachycardia

* arabski: (1.1) تسارع نبضات القلب, عدم انتظام دقات القلب

* azerski: (1.1) taxikardiya

* baskijski: (1.1) takikardia

* białoruski: (1.1) тахікардыя ż.

* bułgarski: (1.1) тахикардия ż.

* chiński standardowy: (1.1) tradycyjny 心動過速, uproszczony 心动过速, pinjin: xīndòngguò sù

* chorwacki: (1.1) tahikardija ż.

* czeski: (1.1) tachykardie ż.

* duński: (1.1) takykardi w.

* esperanto: (1.1) takikardio

* estoński: (1.1) tahhükardia

* fiński: (1.1) takykardia

* francuski: (1.1) tachycardie ż.

* galicyjski: (1.1) taquicardia ż.

* hebrajski: (1.1) טכיקרדיה

* hiszpański: (1.1) taquicardia ż.

* islandzki: (1.1) hraðtaktur

* japoński: (1.1) 頻脈 (hinmyaku)

* jidysz: (1.1) טאַטשיקאַרדיאַ

* kataloński: (1.1) taquicàrdia ż.

* koreański: (1.1) 빈맥, 빠른맥

* litewski: (1.1) tachikardija ż.

* łaciński: (1.1) tachycardia ż.

* łotewski: (1.1) tahikardija ż.

* macedoński: (1.1) тахикардија ż.

* niderlandzki: (1.1) tachycardie

* niemiecki: (1.1) Herzjagen, Tachykardie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) takykardi m.

* nowogrecki: (1.1) ταχυκαρδία ż.

* perski: (1.1) تاکی کاردی

* portugalski: (1.1) taquicardia ż.

* rosyjski: (1.1) тахикардия ż.

* serbski: (1.1) тахикардија ż.

* słowacki: (1.1) tachykardia ż.

* słoweński: (1.1) tahikardija ż.

* szwedzki: (1.1) takykardi w.

* tajski: (1.1) อิศวร

* turecki: (1.1) taşikardi

* ukraiński: (1.1) тахікардія ż.

* węgierski: (1.1) tachycardia

* wietnamski: (1.1) nhịp tim nhanh

* włoski: (1.1) tachicardia ż.

źródła.

== tachykardia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. częstoskurcz, tachykardia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtaxɨˈkardʲja, AS: taχykardʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) częstoskurcz

Wiktionary

# tachykinina

neuropeptyd występujący we wszystkich strukturach ośrodkowego układu nerwowego człowieka

SJP.pl

# tachymetr

przyrząd do pomiaru topograficznego; tachimetr

SJP.pl

Tachimetr (ew. tachymetr) – optyczny instrument geodezyjny przeznaczony do pomiaru kątów poziomych, kątów pionowych oraz odległości.

Instrument ten jest cały czas wykorzystywany w klasycznej tachimetrii, czyli „masowym” pomiarze położenia punktów terenowych przy "mapowaniu" terenu w celu sporządzenia map w skalach od 1:10000 do 1:25000.

Wikipedia

# tachymetria

metoda szybkich pomiarów sytuacyjno-wysokościowych; tachimetria

SJP.pl

Tachimetria (kiedyś nazywana też tachymetrią) – nazwa pochodzi z języka greckiego i dosłownie oznacza „szybki pomiar”, co uzyskuje się w praktyce przez stosowanie dalmierzy optycznych, elektrooptycznych lub laserowych do określania odległości oraz wykonywanie odczytów służących do wyznaczania kątów poziomych i pionowych ze średnią dokładnością.

Wikipedia

# tachymetryczny

przymiotnik od: tachymetria

SJP.pl

# tachystoskop

przyrząd do badania pamięci, uwagi oraz spostrzegawczości, używany w badaniach marketingowych i psychologicznych; tachistoskop

SJP.pl

Tachistoskop – przyrząd używany w badaniach psychologicznych, umożliwiający eksponowanie osobom badanym obrazów, symboli, słów oraz innych materiałów wizualnych w określonym czasie. Tachistoskop jest używany w badaniach psychologicznych dotyczących pamięci, uwagi oraz spostrzegawczości. Tachistoskop jest wykorzystywany również w badaniach marketingowych. Służy on wówczas do pomiaru reakcji badanych osób na testowane produkty oraz reklamy.

Wikipedia

# tachystoskopowy

→ tachystoskop

SJP.pl

#### Patrz:

tachystoskop

# tachytelia

szybkość przemian ewolucyjnych większa od przeciętnego tempa ewolucji w danej grupie organizmów

SJP.pl

# taciak

nazwisko

SJP.pl

# tacierzyński

żartobliwie:
1. związany z byciem tatą i powiązanymi z tym uczuciami, przywilejami i obowiązkami;
2. urlop tacierzyński - płatny urlop przysługujący mężczyźnie w związku z urodzeniem dziecka; urlop ojcowski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) żart. publ. męski odpowiednik słowa macierzyński

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. część urlopu macierzyńskiego, wykorzystywana przez ojca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwszy miesiąc na urlopie tacierzyńskim już prawie za mną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃sʲci, AS: taćežỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tacierzyństwo n., tata mos., tato mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ojcowski (ale nie w przypadku urlopów – patrz uwagi)

(2.1) żart. publ. urlop tacierzyński

Wiktionary

# tacierzyństwo

żartobliwie: bycie tatą i powiązane z tym uczucia, przywileje i obowiązki; tatowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żart. pot. ojcostwo, bycie tatą w sposób, który angażuje się w opiekę nad dziećmi i wyręcza matkę w tradycyjnych jej obowiązkach domowych; kojarzony z ogółem cech przysługujących współczesnemu tacie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobietom oczekującym większego zaangażowania swych (mniej wyjątkowych) partnerów pozostaje wierzyć, że moda na tacierzyństwo zataczać będzie szersze kręgi, tracąc status „mody” na rzecz „kanonu”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ, AS: taćežỹĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tacierzyński mrz., tata mos.

przym. tacierzyński

Wiktionary

# taciewo

Taciewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Suwałki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

W okresie powojennym istniała tutaj szkoła podstawowa. W latach siedemdziesiątych XX wieku we wsi funkcjonowała świetlica wiejska, będąca centrum spotkań mieszkańców okolicznych wsi. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych istniał tutaj sklep spożywczy i AGD, mleczarnia oraz urząd pocztowy.

Wikipedia

# tacik

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ojciec, tato

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. dziadek

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. starszy człowiek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|staroszek, starzyk.

Wiktionary

# taciszów

wieś w Polsce

SJP.pl

Taciszów (niem. Tatischau) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec.

W Taciszowie znajduje się stacja kolejowa Taciszów oraz przystanek autobusowy. Wieś jest siedzibą katolickiej Parafii św. Józefa Robotnika oraz wspólnoty zakonnej Kamilianów.

Wikipedia

# tacitron

typ lampy elektronowej

SJP.pl

Tacitron to lampa gazowana zbliżona konstrukcyjnie i funkcjonalnie do tyratronu. Zapłon i gaszenie tacitronu (trwające krócej niż tyratronie) odbywa się przy pomocy zmiennego napięcia doprowadzonego do siatki - w tyratronie gaszenie następuje na skutek przerwania obwodu anodowego. Istotną zaletą tej lampy jest brak zakłóceń wielkiej częstotliwości.

Wikipedia

# tacjana

imię żeńskie

SJP.pl

Tacjana, Tacjanna – imię żeńskie pochodzenia rzymskiego; żeński odpowiednik męskiego imienia Tacjan utworzonego z rzymskiego przydomka Tatianus, który powstał z nazwy rzymskiego rodu Tatius (pol. Tacjusz) poprzez dodanie przyrostka -anus/ana oznaczającego przynależność, pochodzenie. Imię to było notowane w Polsce od średniowiecza na obszarze wschodniosłowiańskim, po raz pierwszy w 1411 roku, w formach Tacyjana, Tatyjana, Tetejana, Tetyjana, Tatyjanna, ze zdrobnieniami Tatja, Tac(z)a, Tańka = Tajka.

Wikipedia

# tacjaniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tacjany lub z nią związany

SJP.pl

# tacjanna

imię żeńskie

SJP.pl

Tacjana, Tacjanna – imię żeńskie pochodzenia rzymskiego; żeński odpowiednik męskiego imienia Tacjan utworzonego z rzymskiego przydomka Tatianus, który powstał z nazwy rzymskiego rodu Tatius (pol. Tacjusz) poprzez dodanie przyrostka -anus/ana oznaczającego przynależność, pochodzenie. Imię to było notowane w Polsce od średniowiecza na obszarze wschodniosłowiańskim, po raz pierwszy w 1411 roku, w formach Tacyjana, Tatyjana, Tetejana, Tetyjana, Tatyjanna, ze zdrobnieniami Tatja, Tac(z)a, Tańka = Tajka.

Wikipedia

# tacka

1. zdrobnienie od: taca;
2. wysuwalny podajnik na przenośny nośnik danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od taca

(1.2) mała taca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtat͡ska, AS: tacka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tacowy

rzecz. taca ż.

Wiktionary

# tacker

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. techn. urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tackerem przybić sznurek na przemian co około 30 cm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zszywacz

Wiktionary

# taco

[czytaj: tako] danie kuchni meksykańskiej przyrządzane z tortilli smażonej z mięsnym lub serowym nadzieniem oraz warzywami i przyprawami

SJP.pl

Taco (l.mn. tacos) – jedno z popularniejszych dań kuchni meksykańskiej.

Składa się ono przeważnie z tortilli wykonanej z mąki kukurydzianej lub pszennej, zazwyczaj o niewielkiej wielkości o średnicy kilkunastu centymetrów, oraz – tradycyjnie i najczęściej – siekanego mięsa (wieprzowego, wołowego, drobiowego, także z podrobów), jednak popularne są także tacos z rybami, owocami morza, można spotkać też wersje wegetariańskie i wegańskie. Najpopularniejszymi dodatkami podawanymi z tacos są: limonka (której sokiem skrapia się tacos), pico de gallo (posiekane pomidory z cebulą, kolendrą i chili) albo też osobno podawana posiekane cebula i kolendra, czasem awokado lub rzodkiewka. Z tacos serwowanych jest też zazwyczaj kilka sals – najczęściej ostrych sosów z papryczek chili: salsa roja, salsa verde, rzadziej salsa de chile de árbol, la salsa macha.

Wikipedia

# tacoma

[czytaj: taKOma] miasto w USA

SJP.pl

Tacoma – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Waszyngton. 196 957 mieszkańców (2005), powierzchnia 162,2 km². Jest częścią obszaru metropolitalnego miasta Seattle. Miejscowość znana z katastrofy mostu Tacoma.

W mieście rozwinął się przemysł elektrochemiczny, metalowy, drzewny oraz hutniczy.

W miejscowości tej urodził się amerykański piosenkarz i aktor Bing Crosby.

Wikipedia

# tacomat

automat do wpłacania datków w świątyni przy użyciu płatności elektronicznych; ofiaromat

SJP.pl

# tacos

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;

Wiktionary

Taco (l.mn. tacos) – jedno z popularniejszych dań kuchni meksykańskiej.

Składa się ono przeważnie z tortilli wykonanej z mąki kukurydzianej lub pszennej, zazwyczaj o niewielkiej wielkości o średnicy kilkunastu centymetrów, oraz – tradycyjnie i najczęściej – siekanego mięsa (wieprzowego, wołowego, drobiowego, także z podrobów), jednak popularne są także tacos z rybami, owocami morza, można spotkać też wersje wegetariańskie i wegańskie. Najpopularniejszymi dodatkami podawanymi z tacos są: limonka (której sokiem skrapia się tacos), pico de gallo (posiekane pomidory z cebulą, kolendrą i chili) albo też osobno podawana posiekane cebula i kolendra, czasem awokado lub rzodkiewka. Z tacos serwowanych jest też zazwyczaj kilka sals – najczęściej ostrych sosów z papryczek chili: salsa roja, salsa verde, rzadziej salsa de chile de árbol, la salsa macha.

Wikipedia

# tacowy

przymiotnik od: taca; taki, którego część stanowi taca lub system połączonych ze sobą tac (np. przenośnik tacowy, kopiarka, drukarka tacowa) lub w jakiś inny sposób związany z tacą (np. opłata tacowa)

SJP.pl

# tacuma

[czytaj: takuma] samochód typu Daewoo Tacuma

SJP.pl

# tacyt

(około 55-120); historyk rzymski

SJP.pl

- Tacyt (Publius Cornelius Tacitus) – historyk rzymski
- Tacyt (Marcus Claudius Tacitus) – cesarz rzymski panujący w latach 275–276
- (3097) Tacitus – planetoida z pasa głównego asteroid

Wikipedia

# taczać

1. turlać, kulać
2. tarzać w czymś
3. taczać się:
a) iść chwiejnym krokiem
b) turlać się, tarzać się

SJP.pl

# taczalin

Taczalin (niem. Tentschel) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Legnickie Pole.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Wikipedia

# taczanka

pojazd bojowy poruszany za pomocą koni, wyposażony w karabin maszynowy, używany w latach 1917-1939 przez wojska rosyjskie i polską kawalerię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. lekki jednoosiowy lub dwuosiowy wózek konny z zamontowanym na nim karabinem maszynowym;

Wiktionary

Taczanka (ros. i ukr. тачанка) – resorowany zaprzęg konny z ciężkim karabinem maszynowym, wynaleziony przez ukraińskiego anarchistę i rewolucjonistę Nestora Machnę.

Wśród różnych wyjaśnień pochodzenia tej nazwy najczęściej łączy się ją z polskim określeniem „najtyczanka”, odnoszącym się do popularnego powozu (bryczki), którego nazwa powstała od miasta Neutitschein (Nowy Jiczyn), choć sam jej źródłosłów pochodzi wyraźnie od ukraińskiego тачка (taczka), тачати (taczaty).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podniósł się bez niczyjej pomocy, pokusztykał do taczanki i przypadł bokiem do tylnego resoru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈt͡ʃãnka, AS: tačãnka

Wiktionary

# taczała

1. turlać, kulać
2. tarzać w czymś
3. taczać się:
a) iść chwiejnym krokiem
b) turlać się, tarzać się

SJP.pl

Taczała (Żuraw) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Taczała, używało go kilkadziesiąt rodzin.

Wikipedia

# taczerysta

zwolennik taczeryzmu; thatcherysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik taczeryzmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtat͡ʃɛˈrɨsta, AS: tačerysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taczeryzm m., thatcheryzm m., thatcherysta m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) thatcherysta

Wiktionary

# taczerystka

→ taczerysta; thatcherystka

SJP.pl

# taczerystowski

właściwy taczeryzmowi, odnoszący się do taczeryzmu, związany z polityką premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher; thatcherystowski

SJP.pl

# taczeryzm

styl sprawowania rządów (od nazwiska M.Thatcher - brytyjskiej premier w latach 1979-1990); thatcheryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premier Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;

Wiktionary

Taczeryzm (thatcheryzm) – poglądy i będąca ich wynikiem działalność Lady Margaret Thatcher, która z ramienia Partii Konserwatywnej pełniła urząd premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979–1990.

Termin ten został po raz pierwszy wykorzystany przez przedstawicieli opozycyjnej, lewicowej Partii Pracy. Taczeryzm oznacza połączenie elementów konserwatyzmu, neoliberalizmu i monetaryzmu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: taˈt͡ʃɛrɨsm̥, AS: tačerysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taczerysta m., thatcherysta m., thatcheryzm m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) thatcheryzm

Wiktionary

# taczewski

nazwisko

SJP.pl

# taczka

wózek na 3 kółkach służący do przewożenia ładunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

(1.2) zawartość taczki (1.1)

Wiktionary

Taczka, taczki – mały wózek z jednym kołem, częściowo unoszony ręcznie, używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach. Taczki wyposażone są w dwa uchwyty, przy pomocy których są unoszone i pchane, rzadziej ciągnięte, przez człowieka. Wykonywane są z drewna, metalu, plastiku lub kombinacji tych materiałów. Znajdują szerokie zastosowanie w ogrodnictwie i na placach budowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj kupiłem nową taczkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtat͡ʃka, AS: tačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taczkarz m.

przym. taczkowy

czas. otaczać

Wiktionary

# taczkarz

1. robotnik korzystający z taczki;
2. dawniej: człowiek sprzedający lub wyrabiający taczki

SJP.pl

# taczki

wózek na 3 kółkach służący do przewożenia ładunków

SJP.pl

Taczki (niem. Tatzken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Prostki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# tacznik

robotnik pracujący przy taczkach w kopalni

SJP.pl

# taczów

Taczów (także Taczew) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Zakrzew.

W skład sołectwa wchodzą Taczów i Wola Taczowska. W 2023 sołectwo liczyło 524 mieszkańców.

Z Taczowa pochodzili: Mikołaj Powała (słynny rycerz, biorący udział w Bitwie pod Grunwaldem), Franciszek Ksawery Brzozowski (1856-1931, sędzia).

Wikipedia

# tadajewo

Tadajewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Osiek.

Wikipedia

# tadajówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Tadajówka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Żuromin. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# tadam

wykrzyknik używany w celu podkreślenia pomyślnie wykonanej czynności

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. słowo naśladujące fanfary, używane dla podkreślenia jakiegoś sukcesu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A teraz wyjmujemy ciasto z piekarnika i – tadam! – świąteczny sernik gotowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtadãm, AS: tadãm

Wiktionary

# tadasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; podstawowa pozycja stojąca, w której palce stopy są dociśnięte do podłogi, kręgosłup i głowa wyciągnięte do góry, a barki ściągnięte w dół

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozycja góry, góra

Wiktionary

# tadek

zdrobnienie od: Tadeusz (imię męskie); Tadeuszek, Tadzio, Tadzik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Tadeusz

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Tadka ż.

Wiktionary

Tadek, właściwie Tadeusz Polkowski (ur. 26 sierpnia 1982 w Krakowie) – polski raper. Znany jest przede wszystkim z wieloletnich występów w zespole hip-hopowym Firma, którego był współzałożycielem. Wcześniej występował w lokalnej formacji DMF (Dwóch Małoletnich Fachowców). Od 2011 prowadzi również solową działalność artystyczną.

Syn Anny i Jana Polkowskiego, poety, działacza NSZZ Solidarność. Ma troje rodzeństwa. Studiował stosunki międzynarodowe. Jest żonaty i ma dwóch synów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tadek zawsze sam wywoływał zdjęcia z wakacji.

(1.1) Cały czas Tadek trzymał mikrofon i komentował, uprzedzał wydarzenia, intonował modlitwy czy śpiewy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtadɛk, AS: tadek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz

Wiktionary

# tadelakt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. ozdobny stiuk pochodzący z okolic Marrakeszu w Maroku

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) glinka marokańska

Wiktionary

# tadeusiak

nazwisko

SJP.pl

# tadeusiewicz

nazwisko

SJP.pl

# tadeusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tadeusz – imię męskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „odważny”, „śmiały”. Imię przypisywane apostołowi Judzie.

Żeński odpowiednik: Tadea.

Formy zdrobniałe: Tadek, Tadeuszek, Tadzik, Tadzio.

Imię rozpowszechnione w Polsce. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 192239 mężczyzn o imieniu Tadeusz nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Tadeusz i jestem taksówkarzem z Malborka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈdɛwuʃ, AS: tadeu̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeuszowa ż., Tadeuszówna ż., Tadeuszostwo lm m., Tadkowa ż., Tadkówna ż., Tadzikowa ż., Tadzikówna ż., Tadeuszkowa ż., Tadeuszkówna ż.

:: zdrobn. Tadek m., Tadzio m., Tadzik m., Tadeuszek m.

przym. Tadeuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Tadeuszek, Tadzik, Tadzio, Tadek

Wiktionary

# tadeuszak

nazwisko

SJP.pl

# tadeuszek

zdrobnienie od: Tadeusz (imię męskie); Tadek, Tadzio, Tadzik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. Tadeusz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tadeuszku, co ci mówiła wczoraj przedszkolanka?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz mos.

przym. Tadeuszowy

Wiktionary

# tadeuszostwo

Tadeusz z małżonką; Tadeuszowie

SJP.pl

# tadeuszowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Tadeusza

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: Tadeuszowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z kurnika Tadeuszowej lis porwał perliczkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz m., Tadeuszówna ż., Tadeuszostwo lm m.

przym. Tadeuszowy

Wiktionary

# tadeuszowie

Tadeusz z małżonką; Tadeuszostwo

SJP.pl

# tadeuszowo

Tadeuszewo (do 31.12.2012 Tadeuszowo.) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# tadeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tadeusza lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Tadeusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brygida nazbierała grzybów w Tadeuszowym zagajniku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz mos., Tadeuszek mos., Tadeuszowa ż.

Wiktionary

# tadkowie

zdrobnienie od: Tadeusz (imię męskie); Tadeuszek, Tadzio, Tadzik

SJP.pl

# tadkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tadka lub z nim związany

SJP.pl

# tadla

nazwisko

SJP.pl

- Beata Tadla (1975-), dziennikarka
- Edward Tadla (1902-1981), sędzia

Wikipedia

# tadzik

zdrobnienie od: Tadeusz (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Tadeusz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiliśmy Tadzikowi atlas samochodowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tadek, Tadzio, Tadeuszek

Wiktionary

# tadzikowie

Tadzik z małżonką

SJP.pl

# tadzikowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tadzika lub z nim związany

SJP.pl

# tadzin

3 miejscowości w Polsce:

- Tadzin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubanie
- Tadzin – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
- Tadzin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim, w gminie Rzgów

Wikipedia

# tadzino

Tadzino (kaszb. Tadzëno, niem. Tadden) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino przy trasie linii kolejowej Wejherowo-Choczewo-Lębork (obecnie zawieszonej). Wieś jest siedzibą sołectwa Tadzino, w którego skład wchodzi również Płaczewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Inne miejscowości o nazwie Tadzino: Tadzin

Wikipedia

# tadzio

zdrobnienie od: Tadeusz (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Tadeusz

Wiktionary

Tadzio (ang. Titch) – serial animowany emitowany na kanale KidsCo. Premiera odbyła się 8 października 2007 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jesienią pojedziemy z Tadziem na grzyby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadeusz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tadek, Tadzik

Wiktionary

# tadziowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tadzia lub z nim związany

SJP.pl

# tadżycki

przymiotnik od: Tadżyk, Tadżykistan

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Tadżykistanu;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡sʲci, AS: taǯycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadżykistan m., Tadżyk m., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż., tadżyckość ż.

Wiktionary

# tadżyckojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tadżyckim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tadżyckim

(1.3) spisany, stworzony w języku tadżyckim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: taǯyckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tadżyczka

obywatelka Tadżykistanu; Tadżyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tadżykistanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cudzoziemiec, który chciałby poślubić Tadżyczkę, musi kupić mieszkanie i mieszkać w Tadżykistanie co najmniej przez miesiąc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡ʃka, AS: taǯyčka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tadżycki mrz., Tadżykistan m., Tadżyk m., Tadżyjka ż.

przym. tadżycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tadżyjka

Wiktionary

# tadżyjka

obywatelka Tadżykistanu; Tadżyczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tadżykistanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poznałam w Kabulu kobietę, pół Tadżyjkę, pół Rosjankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨjka, AS: taǯyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tadżycki mrz., Tadżyczka ż., Tadżykistan m., Tadżyk m.

przym. tadżycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tadżyczka

Wiktionary

# tadżyk

obywatel Tadżykistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tadżykistanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtad͡ʒɨk, AS: taǯyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tadżykistan m., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż., tadżycki m.

przym. tadżycki

Wiktionary

# tadżykistan

[czytaj: tad-żykistan] Republika Tadżykistanu; państwo w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji;

Wiktionary

Tadżykistan, Republika Tadżykistanu (tadż. Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niemal całą powierzchnię Tadżykistanu zajmują góry.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtad͡ʒɨˈcistãn, AS: taǯyḱistãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tadżycki mrz., Tadżyk m., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż.

przym. tadżycki

Wiktionary

# taekkyeon

[czytaj: tekkjon] tradycyjna koreańska sztuka walki

SJP.pl

Taekkyeon (nieformalnie latynizowany również jako Taekkyon i Taekyon) – tradycyjna koreańska sztuka walki, charakteryzująca się płynnymi, tanecznymi ruchami, intensywną pracą nóg, m.in. stosowaniem kopnięć i podcięć by przewrócić przeciwnika.

W 2011 roku sztuka walki taekkyeon została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

# taekwon-do

[czytaj: tekłondo] sztuka walki powstała z połączenia koreańskiej sztuki walki taekkyeon i karate; taekwondo

SJP.pl

# taekwondo

[czytaj: tekłondo] sztuka walki powstała z połączenia koreańskiej sztuki walki taekkyeon i karate; taekwon-do

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate;

Wiktionary

Taekwondo (hangul: 태권도; hancha: 跆拳道, [tʰɛ.kwʌn.do]) – narodowy sport i tradycyjna sztuka walki Korei. Początkowo zostało stworzone do celów militarnych, następnie zostało zaadaptowane do użytku cywilnego, jego twórcą jest gen. Choi Hong-hi. Obecnie jest jedną z pełnoprawnych dyscyplin olimpijskich.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alternatywna pisownia: taekwon-do

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) taekwondo, tae kwon do

* duński: (1.1) taekwondo w.

* hiszpański: (1.1) taekwondo m.

* koreański: (1.1) 태권도

* niemiecki: (1.1) Taekwondo n.

* norweski (bokmål): (1.1) taekwondo m.

* norweski (nynorsk): (1.1) taekwondo m.

* rosyjski: (1.1) тхэквондо n.

* szwedzki: (1.1) taekwondo w.

źródła.

== taekwondo (język angielski.) ==

wymowa.

audioUS|En-us-taekwondo.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sport. taekwondo

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɛˈkwɔ̃ndɔ, AS: teku̯õndo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alternatywna pisownia: taekwon-do

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) taekwondo, tae kwon do

* duński: (1.1) taekwondo w.

* hiszpański: (1.1) taekwondo m.

* koreański: (1.1) 태권도

* niemiecki: (1.1) Taekwondo n.

* norweski (bokmål): (1.1) taekwondo m.

* norweski (nynorsk): (1.1) taekwondo m.

* rosyjski: (1.1) тхэквондо n.

* szwedzki: (1.1) taekwondo w.

źródła.

== taekwondo (język angielski.) ==

wymowa.

audioUS|En-us-taekwondo.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) sport. taekwondo

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# taekwondzista

[czytaj: tekłondzista] osoba uprawiająca taekwondo

SJP.pl

# taekwondzistka

→ taekwondzista [czytaj: [czytaj: tekłondzistka]

SJP.pl

# tael

1. chińska jednostka wagi srebra;
2. dawna jednostka monetarna w różnych regionach Chin i południowo-wschodniej Azji

SJP.pl

Tael – dawna chińska jednostka monetarna, odpowiadająca 37,3 g czystego srebra.

Wikipedia

# tafa

zwierzę drapieżne z rodziny niełazów, torbacz żyjący w lasach Australii; myszowór, myszowór pędzloogonowy, mysz workowata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) drapieżny torbacz z rodziny niełazów, występujący w Australii

Wiktionary

Myszowór pędzloogonowy, myszowór, mysz workowata, tafa, tuan (Phascogale tapoatafa) – gatunek niewielkiego mięsożernego ssaka z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tafę spotkać można we wszystkich stanach Australii poza Tasmanią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtafa, AS: tafa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) myszowór, mysz workowata

Wiktionary

# tafelka

mała płytka, tafla

SJP.pl

# tafelkowaty

przypominający małą taflę, podobny do małej tafli

SJP.pl

# tafelspitz

sztuka mięsa z jarzynami, potrawa austriacka, ulubione danie cesarza Franciszka Józefa I

SJP.pl

Tafelspitz – danie mięsne charakterystyczne dla kuchni austriackiej i bawarskiej, zwłaszcza znane w Wiedniu, gdzie było popularyzowane przez jego amatora, cesarza Franciszka Józefa I. Pozostaje popularnym daniem austriackim (wcześniej austro-węgierskim).

Wikipedia

# tafia

rum z trzciny cukrowej, nie poddawany leżakowaniu

SJP.pl

Tafia to rodzaj taniego rumu, produkowanego z soku z trzciny cukrowej. W przeciwieństwie jednak do zwykłego rumu dojrzewającego w drewnianych beczkach, tafia nie leżakuje, co wpływa na zawartość w niej szkodliwego oleju fuzlowego. Jej nazwa pochodzi od toastu wygłaszanego przez Kreolów pochodzenia francuskiego.

Wikipedia

# tafla

1. płyta gładkiego, sztywnego materiału;
2. gładka, równa, lśniąca powierzchnia;
3. we flisactwie: tylny koniec tratwy; cal, plenica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płyta czegoś gładkiego

(1.2) równa, gładka, lśniąca powierzchnia wody

Wiktionary

Tafla – największa, górna fasetka (płaszczyza) kamienia oszlifowanego szlifem fasetkowym. Szlifami fasetkowymi szlifuje się kamienie przezroczyste (np. diamenty, rubiny, szafiry). Dzięki temu na tafli widoczne są różne efekty świetlne powstałe w wyniku załamań światła na innych, nachylonych pod różnym kątem względem tafli, fasetkach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tafelka ż.

przym. taflowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płyta

(1.2) powierzchnia, płaszczyzna

Wiktionary

# taflowy

→ tafla

SJP.pl

#### Patrz:

tafla

# tafofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) upodobanie do odwiedzania cmentarzy

Wiktionary

# tafonomia

dział biologii zajmujący się analizą powstawania złóż szczątków organicznych

SJP.pl

Tafonomia (gr. taphos – pogrzeb, mogiła; nomos – prawo) – nauka badająca pośmiertny los szczątków organicznych, zarówno współczesnych (szczątki subfosylne), jak i kopalnych (skamieniałości). Pojęcie tafonomia wprowadził paleontolog rosyjski Iwan Jefriemow w 1940 roku.

Wikipedia

# tafonomiczny

→ tafonomia

SJP.pl

#### Patrz:

tafonomia

# tafrynowce

grzyb workowy pasożytujący na drzewach; szpetczak

SJP.pl

# tafrynowiec

grzyb workowy pasożytujący na drzewach; szpetczak

SJP.pl

# tafta

tkanina jedwabna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

Wiktionary

Tafta (fran. taffetas z wł. taffeta z per. tãfta - tkane, plecione, tkanina) – gęsta i sztywna tkanina wykonana z naturalnego jedwabiu, szeleszcząca i mieniąca się przy poruszaniu. Wykorzystywana najczęściej w sukniach wieczorowych i balowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas kolacji, jak wymaga tego gościnność, krążyła od stolika do stolika, od gościa do gościa, z każdym zamieniała kilka słów, zgrabna, prosto od fryzjera, z wielkim kwiatem z tafty w butonierce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtafta, AS: tafta

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. taftowy

Wiktionary

# taftowy

przymiotnik od: tafta (tkanina jedwabna)

SJP.pl

# tag

1. w informatyce: napis rozpoczynający i kończący wybrany element tekstu, zawierający zakodowaną informację o strukturze tekstu; znacznik;
2. w reklamie: dodatkowy, kilkusekundowy spot umieszczany po podstawowym, stałym klipie reklamowym, informujący o promocjach itp.;
3. w gwarze młodzieżowej: podpis (zwykle na murze) grafficiarzy i członków subkultur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Wiktionary

- Tag – rzeka w Hiszpanii i Portugalii
- TAG (triacyloglicerole) – organiczne związki chemiczne
- tag (znacznik) – znak lub słowo kluczowe w informatyce
- TAG – edytor tekstu
- tag – podpis grafficiarzy
- Tag – aplikacja do edycji tagów plików audio
- tagowanie – przygotowanie odwołań do bloków kodu

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tak, AS: tak

Wiktionary

# tagalog

język z indonezyjskiej grupy językowej, oparty na alfabecie łacińskim, urzędowy na Filipinach; język tagalski

SJP.pl

- Tagalog (lud)
- język tagalog

Wikipedia

# tagalowie

lud żyjący na Filipinach, zamieszkujący głównie południową część Luzonu i wyspę Mindoro

SJP.pl

Tagalowie – lud filipiński stanowiący dominującą grupę ludności w Manili, we wszystkich prowincjach graniczących z Zatoką Manilską (oprócz prowincji Pampanga) oraz w prowincjach Nueva Ecija, Batangas, Laguna, Marinduque, Mindoro i Quezon. Ich liczebność wynosi 24 mln (pocz. XXI w.).

Wikipedia

# tagalski

dotyczący Tagalów, właściwy Tagalom - ludowi na Filipinach, zamieszkującemu głównie południową część Luzonu i wyspę Mindoro

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tagalami, dotyczący Tagalów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tagalski;

Wiktionary

Język tagalski, tagalog – jeden z najważniejszych języków na Filipinach (oficjalny standard tego języka nazywa się filipino). Należy do grupy języków filipińskich w ramach podrodziny języków malajsko-polinezyjskich, wchodzącej w skład rodziny języków austronezyjskich. Jest jednym z blisko 200 języków, którymi posługują się mieszkańcy Archipelagu Filipińskiego. Jest to język ojczysty znaczącej części mieszkańców centralnych rejonów Filipin; używa go około 24 miliony osób.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tagal mos., Tagalka ż., tagalog

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) tagalog

Wiktionary

# tagalskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tagalskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tagalskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tagalskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tagalskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# taganrog

portowe miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Wiktionary

Taganrog (ros. Таганрог) – portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji (obwód rostowski). Ludność ok. 248 tys. (2020).

Jako twierdza założony przez Piotra Wielkiego w 1698 z przeznaczeniem na pierwszą bazę rosyjskiej marynarki wojennej. Zburzony w 1712. Prawa miejskie uzyskał w 1775. Od początku XIX wieku ważny ośrodek handlowy, zaś od przełomu XIX i XX wieku również – przemysłowy. W 1918 przejściowo stolica Ukraińskiej Republiki Sowieckiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. taganroski

Wiktionary

# taganroski

przymiotnik od: Taganrog (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Taganrogiem, dotyczący Taganrogu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Taganrog mrz.

Wiktionary

# tagari

worek z wełny noszony na ramieniu

SJP.pl

# tagatoza

cukier prosty należący do ketoz, używany jako słodzik

SJP.pl

# tagin

mięso jagnięce albo kurczę duszone z jarzynami

SJP.pl

# tagił

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, prawy dopływ Tury;

Wiktionary

- Tagił – rzeka
- Niżny Tagił
- Wierchnyj Tagił

Wikipedia

# tagliatelle

[czytaj: taliatelle] cienki makaron włoski, ciasno skręcony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;

Wiktionary

Tagliatelle (tagliolini, reg. taglierini – z wł. tagliare – „ciąć”) – klasyczny włoski makaron z rejonu Emilia-Romagna w kształcie długich, płaskich wstążek o grubości ok. 2 mm i szerokości 0,65–1 cm. Kształtem przypomina fettuccine, lecz jest od niego szerszy. Tagliatelle podaje się zwykle z sosami, zazwyczaj z bolognese.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tagliatelle podaje się zwykle z sosami, najczęściej bolognese lub carbonara.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtalʲjaˈtɛlːɛ, AS: talʹi ̯ate•le

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) makaron wstążki

Wiktionary

# tagma

funkcjonalnie wyróżniony odcinek ciała stawonogów powstały w wyniku połączenia dwóch lub więcej segmentów

SJP.pl

Tagma – wyróżnialna część ciała stawonogów, powstała w wyniku połączenia dwóch lub więcej metamerów. Taką segmentację ciała nazywa się heterenomiczną, a proces ewolucyjny, w wyniku którego powstała: tagmatyzacją.

Wikipedia

# tagore

Rabindranath Tagore (beng. রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর, ur. 7 maja 1861 w Kalkucie, zm. 7 sierpnia 1941 tamże) – indyjski poeta, prozaik, filozof, kompozytor, malarz, pedagog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1913), pierwszej dla Hindusa, jak również dla Azjaty.

Wikipedia

# tagować

1. umieszczać w tekście tagi (znaczniki);
2. w gwarze młodzieżowej: umieszczać tag (podpis), zwykle na murze

SJP.pl

# tagowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tagiem, dotyczący tagu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tag m.

Wiktionary

# taguan

gryzoń nadrzewny

SJP.pl

Wikipedia

# taha

nazwisko

SJP.pl

# tahina

pasta z nasion sezamu, popularna na Bliskim Wschodzie; tahini

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. pasta z sezamu

Wiktionary

- tahini – pasta sezamowa
- tahina spectabilis – gatunek palm

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) tahini

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|arab|طحينة.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|tahini.

źródła.

== tahina (język angielski.) ==

thumb|tahina (1.1)

wymowa.

dzielenie|ta|hi|na.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. tahini

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tahini

Wiktionary

# tahini

pasta z nasion sezamu, popularna na Bliskim Wschodzie; tahina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

Wiktionary

Tahini (tahina) (arab. طحينة tahina), pasta sezamowa (chin. zhimajiang (芝麻醤), jap. neri-goma (ねりごま, 練りごま) – pasta na bazie nasion sezamu, wykorzystywana do przygotowywania wielu azjatyckich potraw.

W krajach Bliskiego Wschodu sporządzana jest z lekko podprażanych nasion sezamu (proces ten zwiększa aromatyczność). We wschodniej Azji produkowana z niełuskanych nasion sezamu, dzięki czemu nabiera bardziej gorzkiego smaku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tahini jest składnikiem np. hummusu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈxʲĩɲi, AS: taχʹĩńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. tahina

Wiktionary

# tahitańczyk

[czytaj: taitańczyk] mieszkaniec Tahiti

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec wyspy Tahiti

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tahiti n.

:: fż. Tahitanka ż.

przym. tahitański

Wiktionary

# tahitanka

[czytaj: taitanka] mieszkanka Tahiti

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka wyspy Tahiti

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tahiti n.

:: fm. Tahitańczyk mos.

przym. tahitański

Wiktionary

# tahitański

[czytaj: taitański] przymiotnik od: Tahiti (wyspa na Oceanie Spokojnym)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tahitański;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tahiti n., Tahitańczyk mos., Tahitanka ż.

Wiktionary

# tahitańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tahitańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tahitańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tahitańskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtajiˈtãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tai ̯itãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tahiti

[czytaj: taiti] wyspa na Oceanie Spokojnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na południowym Pacyfiku, należąca do Polinezji Francuskiej;

Wiktionary

Tahiti – wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa (Wyspy Na Wietrze); największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, centrum polityczne, gospodarcze i kulturalne. Pierwotna nazwa Otaheiti.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Tahitańczyk m., Tahitanka ż., tahitański mrz.

przym. tahitański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tahiti

* białoruski: (1.1) Таіці n.

* bułgarski: (1.1) Таити

* esperanto: (1.1) Tahitio

* rosyjski: (1.1) Таити n.

* słowacki: (1.1) Tahiti n.

* ukraiński: (1.1) Таїті n., Тагіті n.

źródła.

== Tahiti (język angielski.) ==

wymowa.

audioUS|En-us-Tahiti.oga.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tahiti

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: taˈjitʲi, AS: tai ̯itʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tahitańczyk m., Tahitanka ż., tahitański mrz.

przym. tahitański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Tahitańczyk m., Tahitanka ż., tahitański mrz.

przym. tahitański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tahiti

* białoruski: (1.1) Таіці n.

* bułgarski: (1.1) Таити

* esperanto: (1.1) Tahitio

* rosyjski: (1.1) Таити n.

* słowacki: (1.1) Tahiti n.

* ukraiński: (1.1) Таїті n., Тагіті n.

źródła.

== Tahiti (język angielski.) ==

wymowa.

audioUS|En-us-Tahiti.oga.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tahiti

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tahoma

1. czcionka komputerowa;
2. jednostka osadnicza w USA

SJP.pl

Tahoma – bezszeryfowy krój pisma, powstały w 1994 w firmie Microsoft. Twórcą Tahomy jest Matthew Carter, a pliki fontów były po raz pierwszy dystrybuowane z systemem operacyjnym Windows 95. Microsoft zezwala na bezpłatne wykorzystywanie Tahomy (bez możliwości zmian kroju) w ramach systemu operacyjnego, z którym została dostarczona. Redystrybucja Tahomy poza systemem operacyjnym (wliczając w to wszelkiego typu update’y i aktualizacje), z którym została dostarczona, wymaga wykupienia licencji.

Wikipedia

# tai

taić się - książkowo: zawrzeć, zawierać w sobie, nie uzewnętrznić, uzewnętrzniać się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = Telewizyjna Agencja Informacyjna;

Wiktionary

## TAI

- międzynarodowy czas atomowy (fr. temps atomique international)
- Telewizyjna Agencja Informacyjna (TAI) – istniejąca w latach 1989-2006 i od 2013 roku jednostka TVP
- TAI (Turkish Aerospace Industry) – turecka firma przemysłu lotniczego, montująca z amerykańskich podzespołów myśliwce F-16 oraz śmigłowce UH-60 Blackhawk
- TAI – niemiecki DJ i producent muzyczny
- Telefoniczna Agencja Informacyjna – firma prywatna z siedzibą w Warszawie
- Tabular Accuracy Index – wskaźnik stosowany przy ocenie kartogramu

Wikipedia

# tai-chi

[czytaj: taj CZI] chińska gimnastyka relaksacyjna polegająca na łagodnych, płynnych ćwiczeniach koordynacyjnych przypominających walkę z niewidocznym przeciwnikiem; taiji, tai chi

SJP.pl

# taibei

stolica Tajwanu; Tajpej

SJP.pl

Wikipedia

# taić

książkowo:
1. trzymać coś w tajemnicy; ukrywać; zatajać;
2. nie poddawać się badaniu, eksploracji

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) ukrywać, nie wyjawiać, zob. zatajać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajność ż., zatajanie n., tajenie n., zatajenie n., tajemnica, tajemność

przym. tajemny, tajemniczy

przysł. tajemnie, tajemniczo

czas. zatajać ndk., zataić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatajać, ukrywać

Wiktionary

# taiji

[czytaj: tajCI] chińska gimnastyka relaksacyjna polegająca na łagodnych, płynnych ćwiczeniach koordynacyjnych przypominających walkę z niewidocznym przeciwnikiem; tai chi, tai-chi

SJP.pl

Taiji – chińska koncepcja filozoficzna związana z konfucjanizmem oraz taoizmem, tłumaczona jako „najwyższa ostateczność”. Taiji to nazwa stanu wszechświata, w którym doszło do podziału na yin i yang; jest przeciwieństwem wuji, stanu sprzed tego podziału.

Wikipedia

# taikonauta

chiński kosmonauta; tajkonauta

SJP.pl

Astronauta (gr. ástron + gr. naútēs) – osoba przeszkolona, odpowiednio wyposażona i wysłana w przestrzeń kosmiczną w ramach załogowego lotu kosmicznego, aby służyć jako dowódca lub członek załogi na pokładzie statku kosmicznego. Termin ten jest zazwyczaj zarezerwowany dla profesjonalistów, czasami jednak jest on stosowany w stosunku do każdego, kto podróżuje w przestrzeń kosmiczną, w tym naukowców, polityków, dziennikarzy i kosmicznych turystów.

Wikipedia

# taikonautka

chińska kosmonautka; tajkonautka

SJP.pl

# taikum

[czytaj: tajkum] taikun, tajkun;
1. tytuł szogunów japońskich używany przez cudzoziemców;
2. w Japonii: potężny, wpływowy biznesmen

SJP.pl

# taikun

[czytaj: tajkun] taikum, tajkun;
1. tytuł szogunów japońskich używany przez cudzoziemców;
2. w Japonii: potężny, wpływowy biznesmen

SJP.pl

# tailgate

przymiotnik

(1.1) muz. dotyczący stosowania glissand w grze na puzonie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy oniemieli, właściwie cały utwór zagrany był tailgate.

Wiktionary

# taine

[czytaj: ten] nazwisko, m.in. Hippolyte Adolphe Taine (1828-1893) - francuski filozof i historyk

SJP.pl

# taino

język Tainów (Indian Taino), wymarłego rodu indiańskiego

SJP.pl

- Taino (miasto) – miejscowość i gmina we Włoszech.
- Taino – Tainowie (Indianie Taino), rdzenni mieszkańcy Karaibów.

Wikipedia

# tainowie

wymarły ród indiański zamieszkujący Wielkie Antyle i Wyspy Bahama; Taino

SJP.pl

Tainowie (Indianie Taino) – rdzenni, prekolumbijscy mieszkańcy wysp Bahama i wysp Wielkich Antyli, w tym Kuby, Hispanioli (Haiti i Dominikany), Portoryko i Jamajki zamieszkujący te wyspy bezpośrednio przed ich odkryciem przez Kolumba w 1492 r. Nie ma zbyt wielu źródeł informacji dotyczących życia Indian Taino. Prawdopodobnie przybyli na Kubę ok. 1100 r. p.n.e., przemieszczając się z Ameryki Południowej przez Antyle.

Wikipedia

# taipan

jadowity wąż australijski; tajpan

SJP.pl

# tais

Tais (oryg. Thaïs) – powieść Anatola France’a. Po raz pierwszy opublikowana została (z podtytułem Powiastka filozoficzna) w numerze „Revue des Deus Mondes” z lipca-sierpnia 1889 r. W 1891 r. France dokonał poprawek i rozszerzył powieść o ponad 20 stron. W tym samym roku „Tais” wydana została w formie książkowej.

Wikipedia

# taiwan

dawniej: Tajwan

SJP.pl

- Tajwan (dawniej Formoza) – wyspa u wschodnich wybrzeży Chin
- Tajwan – krótka nazwa Republiki Chińskiej
- Tajwan – prowincja Republiki Chińskiej (Tajwanu)
- Tajwan – prowincja Chińskiej Republiki Ludowej
- Republika Tajwanu – państwo historyczne

- Tajwan – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Tuchola

Wikipedia

# taiwańczyk

[czytaj: tajwańczyk] dawniej: Tajwańczyk

SJP.pl

# taiwanka

[czytaj: tajwanka] dawniej: Tajwanka

SJP.pl

# taiwański

dawniej: dotyczący Taiwanu (Tajwanu); tajwański

SJP.pl

# taiyuan

[czytaj: tajjuan] miasto w Chinach; Tajjüan

SJP.pl

Taiyuan (chiń. 太原; pinyin Tàiyuán, wym. [tʰaɪ̂ɥɛ̌n]) – miasto o statusie prefektury miejskiej w środkowych Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Shanxi. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 2 809 501. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 3 304 023 mieszkańców.

Wikipedia

# taizé

[czytaj: teZE] miasto we Francji

SJP.pl

- Taizé – międzynarodowa wspólnota ekumeniczna
- Taizé (Saona i Loara) – francuska miejscowość w Burgundii
- Taizé-Maulais (do 2016 Taizé) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes
- (100033) Taizé – planetoida z pasa głównego asteroid

Wikipedia

# taj

1. język tajlandzki (syjamski); thai, thaj;
2. języki taj - grupa języków używanych w Tajlandii, Birmie, Laosie, Wietnamie i Chinach; języki thai, języki thaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek ludu azjatyckiego, przedstawiciel narodowości tajskiej, zamieszkującej głównie Tajlandię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tytułowe „spojrzenie turysty” (…) oznacza poszukiwanie przez nas znaków, które potwierdzą nasze wyobrażenia. Paryż ma być romantyczny, Anglicy dżentelmeńscy, Tajowie uśmiechnięci. Chcemy, żeby nasze wakacje były niepowtarzalne i wyjątkowe, z dala od pułapek turystycznych, ale to, czy uznamy je za udane, lub nie, zależy głównie od tego, czy potwierdzą się nasze wyobrażenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajski mrz., Tajlandczyk m., Tajlandia ż., Tajlandka ż.

:: fż. Tajka ż.

przym. tajski

Wiktionary

# tajać

1. zmieniać swój stan skupienia ze stałego w ciekły; topnieć, topić się;
2. rozmarzać wskutek działania ciepła; rozgrzewać się;
3. przenośnie: rozrzewniać się, łagodnieć

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) topnieć, roztapiać się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajanie n.

Wiktionary

# tajduś

nazwisko

SJP.pl

# tajemnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

(1.2) rzecz tajemna, niewytłumaczalna

Wiktionary

Tajemnica – dane lub informacje, których ujawnienie osobom nieuprawnionym jest zakazane ze względu na normy prawne lub inne normy społeczne. W religiach, szczególnie w kultach misteryjnych, słowo tajemnica (gr. mystērion) odnosi się do ukrytej rzeczywistości duchowej, z którą człowiek spotyka się przez obrzędy religijne. W chrześcijaństwie jest nazwą sakramentu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zosia i Basia chyba mają jakąś tajemnicę, bo od rana coś sobie szepczą.

(1.2) Ubolewał, że „chrześcijaństwo zupełnie zgubiło tajemnicę cierpienia zwierząt — jeden z kluczy do zrozumienia tajemnicy zła […]”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa, AS: tai ̯ẽmʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajność ż., tajemniczość ż., wtajemniczenie n.

czas. taić, zataić, wtajemniczać, wtajemniczyć, utajnić, utajniać, odtajnić, odtajniać, zatajać

przym. tajny, tajemny, tajemniczy, utajniony, odtajniony, wtajemniczony, potajemny

przysł. tajnie, tajemnie, tajemniczo, potajemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sekret, informacja niejawna

(1.2) sekret, misterium

Wiktionary

# tajemnice

Tajemnica – dane lub informacje, których ujawnienie osobom nieuprawnionym jest zakazane ze względu na normy prawne lub inne normy społeczne. W religiach, szczególnie w kultach misteryjnych, słowo tajemnica (gr. mystērion) odnosi się do ukrytej rzeczywistości duchowej, z którą człowiek spotyka się przez obrzędy religijne. W chrześcijaństwie jest nazwą sakramentu.

Wikipedia

# tajemniczo

przysłówek

(1.1) w sposób tajemniczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔ, AS: tai ̯ẽmʹńičo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica, tajemniczość, wtajemniczenie

czas. wtajemniczać, wtajemniczyć, taić

przym. tajemniczy, potajemny

przysł. potajemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mistycznie, enigmatycznie

Wiktionary

# tajemniczość

tajemniczy nastrój, zagadkowość, tajemnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: tai ̯ẽmʹńičość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica ż., tajemność ż.

przym. tajemniczy, tajemny

przysł. tajemniczo, tajemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zagadkowość

Wiktionary

# tajemniczy

przymiotnik

(1.1) zagadkowy i trudny do zrozumienia

(1.2) o człowieku skryty

(1.3) mający związek ze zjawiskami nadprzyrodzonymi lub magią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wiesław od rana jest bardzo tajemniczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ, AS: tai ̯ẽmʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica ż., tajemniczość ż., wtajemniczenie n.

czas. taić, wtajemniczać ndk., wtajemniczyć dk.

przym. potajemny

przysł. tajemniczo, potajemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) enigmatyczny, niedocieczony, nieodgadniony, nieogarniony, niepojęty, nieprzenikniony, niewytłumaczalny, niewytłumaczony, niezbadany, niezgłębiony, zagadkowy

(1.2) zagadkowy, sekretny, konspiracyjny

(1.3) tajemny

Wiktionary

# tajemnie

przysłówek

(1.1) w sposób tajemny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajność ż., tajemniczość ż., tajemność ż., tajemnica ż.

przym. tajemny

czas. taić

Wiktionary

# tajemniej

stopień wyższy od przysłówka: tajemnie

SJP.pl

# tajemniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tajemny

SJP.pl

# tajemny

1. ukryty, trzymany w tajemnicy; tajny, potajemny;
2. związany z magią lub ze zjawiskami nadprzyrodzonymi; magiczny, tajemniczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) skryty, owiany tajemnicą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Stanach wzięłą udział w jakimś tajemnym obrzędzie czcicieli natury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajemnica ż., tajemniczość ż., tajność ż.

czas. taić, wtajemniczać, wtajemniczyć

przysł. tajemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sekretny

Wiktionary

# tajenko

Tajenko – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Bargłów Kościelny. Leży nad jeziorem Tajno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# tajęża

roślina z rodziny storczykowatych

SJP.pl

Tajęża (Goodyera R. Br.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Należy do niego 96–99 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje Eurazję, Amerykę Północną, Mozambik, Madagaskar i inne wyspy na Oceanie Indyjskim, wschodnią Australię i wyspy Oceanii. Gatunkiem typowym jest tajęża jednostronna (Goodyera repens L.), zarazem jedyny przedstawiciel rodzaju we florze Polski.

Wikipedia

# tajfun

gwałtowny, niezwykle silny wicher wirowy, wiejący na obszarach tropikalnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

Wiktionary

Tajfun – lokalna nazwa cyklonów tropikalnych używana we wschodniej i południowo-wschodniej Azji. W tajfunach występuje tzw. oko cyklonu, w którym panuje bezwzględny spokój, nie pada deszcz i nie ma wiatru. Miejsce znajdujące się w oku cyklonu jest przez ok. 1 godzinę odcięte od sztormu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolejny w tym roku tajfun zaatakował Filipiny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajfũn, AS: tai ̯fũn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tajfunowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyklon, huragan

Wiktionary

# tajfunnik

rodzaj ptaków z rodziny burzykowatych

SJP.pl

# tajfunowy

przymiotnik od: tajfun

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) meteorol. związany z tajfunem, dotyczący tajfunu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajfun mrz.

Wiktionary

# tajga

lasy północne z przewagą drzew iglastych, tworzące strefę roślinną w klimacie umiarkowanym chłodnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

Wiktionary

Tajga, borealny las iglasty – lasy iglaste, które występują na półkuli północnej w strefach klimatu umiarkowanego chłodnego i subpolarnego w północnej części Azji, głównie w Rosji (Syberia, Kamczatka, Sachalin), w północno-wschodnich Chinach (Mandżuria), w północnej Japonii (na wyspie Hokkaido), w Ameryce Północnej (Alaska i Kanada) i Europie (Półwysep Fennoskandzki, północno-wschodnia część Niziny Wschodnioeuropejskiej).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tajga Eurazji rozciąga się 9000 km z zachodu na wschód od Półwyspu Skandynawskiego do Oceanu Spokojnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajɡa, AS: tai ̯ga

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tajgowy

Wiktionary

# tajgowy

→ tajga

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z tajgą, zamieszkujący tajgę, znajdujący się w tajdze

Wiktionary

#### Patrz:

tajga

#### Powiązane:

rzecz. tajga ż.

Wiktionary

# tajin

[czytaj: tadżin] tadżin;
1. arabskie naczynie gliniane do przygotowywania dań na wolnym ogniu;
2. potrawa przygotowana w takim naczyniu

SJP.pl

# tajjüan

miasto w Chinach; Taiyuan

SJP.pl

Taiyuan (chiń. 太原; pinyin Tàiyuán, wym. [tʰaɪ̂ɥɛ̌n]) – miasto o statusie prefektury miejskiej w środkowych Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Shanxi. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 2 809 501. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 3 304 023 mieszkańców.

Wikipedia

# tajka

członkini ludu zamieszkującego głównie Tajlandię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini ludu azjatyckiego, przedstawiciel narodowości tajskiej, zamieszkującej głównie Tajlandię

Wiktionary

Tajowie (nazwa własna: ไทยสยาม, trb. Thai Sayaam, dosł. „Tajowie syjamscy”), dawniej Syjamczycy – naród azjatycki należący do grupy ludów tajskich, posługujący się językiem tajskim. Ten 63-milionowy naród, poza Tajlandią, zamieszkuje głównie USA (110 tys.) oraz Tajwan (100 tys.). Dominującą wśród nich religią jest buddyzm therawada. Tajowie zamieszkujący Tajlandię pod względem lingwistycznym nie są jednorodni, oprócz centralnego i funkcjonującego jako oficjalny języka środkowo-tajskiego, opartego na dialekcie Bangkoku w powszechnym użyciu jest także język południowotajski, język isan uważany za dialekt laotański, oraz język północnotajski.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtajka, AS: tai ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajski mrz., Tajlandia, Tajlandczyk, Taj, Tajlandka

przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tajlandka

Wiktionary

# tajkonauta

chiński kosmonauta; taikonauta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chiński astronauta;

Wiktionary

Astronauta (gr. ástron + gr. naútēs) – osoba przeszkolona, odpowiednio wyposażona i wysłana w przestrzeń kosmiczną w ramach załogowego lotu kosmicznego, aby służyć jako dowódca lub członek załogi na pokładzie statku kosmicznego. Termin ten jest zazwyczaj zarezerwowany dla profesjonalistów, czasami jednak jest on stosowany w stosunku do każdego, kto podróżuje w przestrzeń kosmiczną, w tym naukowców, polityków, dziennikarzy i kosmicznych turystów.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) astronauta, kosmonauta

Wiktionary

# tajkonautka

chińska kosmonautka; taikonautka

SJP.pl

# tajkun

1. tytuł szogunów japońskich używany przez cudzoziemców; taikun, taikum;
2. wpływowy człowiek interesu, magnat przemysłowy; tycoon

SJP.pl

# tajlandczyk

obywatel Tajlandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tajlandii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈlãnṭt͡ʃɨk, AS: tai ̯lãnṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajski mrz., Tajlandia, Tajlandka, Taj, Tajka

przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

# tajlandia

państwo w Azji ze stolicą w Bangkoku; Królestwo Tajlandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji;

Wiktionary

Tajlandia, Królestwo Tajlandii (taj. ราชอาณาจักรไทย, Prathet Thai; potocznie เมืองไทย, Muang Thai) – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mjanmą (Birmą) na zachodzie i północnym zachodzie. Dawniej państwo nosiło nazwę Syjam jako oficjalną do 11 maja 1949. Określenie „Thai” (ไทย) znaczy po tajsku „wolny”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) On mieszka w Tajlandii od kilku lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈlãndʲja, AS: tai ̯lãndʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajlandczyk m., Tajlandka ż., Taj m., Tajka ż., tajski m.

przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oficjalna nazwa Królestwo Tajlandii

Wiktionary

# tajlandka

obywatelka Tajlandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tajlandii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈlãntka, AS: tai ̯lãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajski mrz., Tajka, Tajlandia, Tajlandczyk, Taj

przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tajka

Wiktionary

# tajlandyzacja

zjawisko wzrostu popularności turystyki seksualnej w przestrzeni publicznej danego miasta

SJP.pl

# tajlandzki

związany z Tajlandią (państwem w południowo-wschodniej Azji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tajlandii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈlãnt͡sʲci, AS: tai ̯lãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajski mrz., Tajlandia ż., Tajlandczyk mos., Tajlandka ż., Tajka ż.

przym. tajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tajski

Wiktionary

# tajloryzm

system organizacji pracy stworzony na przełomie XIX i XX wieku przez Fredericka W. Taylora; tayloryzm

SJP.pl

# tajmen

ryba z rodziny łososiowatych; tajmień

SJP.pl

Tajmień, tajmen (Hucho taimen) – gatunek słodkowodnej ryby łososiokształtnej, największej i ewolucyjnie najstarszej w rodzinie łososiowatych (Salmonidae). Jest blisko spokrewniona z głowacicą (była klasyfikowane jako jej podgatunek H. h. taimen).

Wikipedia

# tajmień

ryba z rodziny łososiowatych; tajmen

SJP.pl

Tajmień, tajmen (Hucho taimen) – gatunek słodkowodnej ryby łososiokształtnej, największej i ewolucyjnie najstarszej w rodzinie łososiowatych (Salmonidae). Jest blisko spokrewniona z głowacicą (była klasyfikowane jako jej podgatunek H. h. taimen).

Wikipedia

# tajmyr

półwysep i jezioro w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. najbardziej wysunięty na północ półwysep Azji, położony między Zatoką Jenisejską a Zatoką Chatańską, leżący w całości w granicach Rosji;

(1.2) geogr. jezioro na półwyspie Tajmyr (1.1);

Wiktionary

- Półwysep Tajmyr
- Jezioro Tajmyr
- Tajmyr (lodołamacz 1909)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tajmyra ż.

przym. tajmyrski

Wiktionary

# tajmyra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;

Wiktionary

Tajmyra (ros. Таймыра) − rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego.

Przepływa przez jezioro Tajmyr, które dzieli rzekę na Górną Tajmyrę (dł. 567 km) i Dolną Tajmyrę (dł. 187 km).

Dużą część rzeki obejmuje Tajmyrski Rezerwat Biosfery.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tajmyr mrz.

przym. tajmyrski

Wiktionary

# tajmyrski

przymiotnik od: Tajmyr (półwysep lub jezioro w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Tajmyrem, dotyczący Tajmyru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajmyr mrz., Tajmyra ż.

Wiktionary

# tajner

nazwisko

SJP.pl

# tajnia

przestarzałe: tajemnica; tajemniczość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. (dziś poet.) tajemnica

(1.2) gwara. wieczerza, kolacja w Wielki Czwartek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tajny

Wiktionary

# tajniacki

przymiotnik od: tajniak; przebiegły, chytry

SJP.pl

# tajniaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od tajniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajniak m.

Wiktionary

# tajniaczka

→ tajniak

SJP.pl

#### Patrz:

tajniak

# tajniak

potocznie: tajny funkcjonariusz policji, wywiadu lub innych służb bezpieczeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu

(1.2) pot. fizj. cicho wypuszczone gazy

Wiktionary

Tajniak, Podziemne Pismo Tajniak, Podziemne Pismo Tajniak przy Tajniak SA – papierowy i internetowy periodyk alternatywny powstały w 1993. W Internecie pojawił się pod koniec 1999, jako serwis Tajniak SA, który skupiał podserwisy: fotograficzną stronę zespołu Armia, stronę eksperymentalnej grupy muzycznej Banda Idiotów, alternatywną wersję strony ircowego kanału #trojka. Jako elektroniczny periodyk Tajniak zaistniał w lipcu 2000, kiedy to pojawiły się pierwsze elektroniczne wersje Tajniaka numerowanego. Początkowo internetowy Tajniak był miesięcznikiem, potem często ukazywał się nieregularnie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Koniec z tajniakami sprawdzającymi bilety.

(1.2) Puściłem tajniaka i nikt się nie zorientował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajɲak, AS: tai ̯ńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajność ż., utajnianie n., utajnienie n.

:: zdrobn. tajniaczek m.

:: fż. tajniaczka ż.

czas. utajniać ndk., utajnić dk.

przym. tajniacki, tajny

przysł. po tajniacku, tajnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agent

Wiktionary

# tajniej

stopień wyższy od przysłówka: tajnie

SJP.pl

# tajniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tajny

SJP.pl

# tajnik

zwykle w liczbie mnogiej (tajniki): sprawy tajemne, tajemnice, arkana

SJP.pl

# tajniki

rzeczownik, liczba mnoga

(1.1) detale, szczegóły znane nielicznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poznaj tajniki zadawania pytań, które wpłyną na jakość i trafność otrzymywanych przez Ciebie odpowiedzi!

Wiktionary

# tajno

dawniej: nie jest (nie było) znane, jest (było) tajemnicą; przeciwieństwo "wiadomo" (np. nikomu nie było tajno, że to jego wina)

SJP.pl

Tajno – jezioro w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Bargłów Kościelny

Tajno Biav – Secret Marriage – drugi album folkowego zespołu Čači VorbaMiejscowości w Polsce:

- Tajno Podjeziorne
- Tajno Łanowe
- Tajno Stare

Wikipedia

# tajność

cecha czegoś, co jest niejawne, poufne, niepodawane do publicznej wiadomości; niejawność, poufność, sekretność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest tajne, co nie jest jawne

Wiktionary

Tajemnica – dane lub informacje, których ujawnienie osobom nieuprawnionym jest zakazane ze względu na normy prawne lub inne normy społeczne. W religiach, szczególnie w kultach misteryjnych, słowo tajemnica (gr. mystērion) odnosi się do ukrytej rzeczywistości duchowej, z którą człowiek spotyka się przez obrzędy religijne. W chrześcijaństwie jest nazwą sakramentu.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. taić, zataić, utajnić, utajniać, odtajnić, odtajniać, zatajać

przym. tajny, tajemny, potajemny

przysł. tajnie, tajemnie, potajemnie

rzecz. tajemnica ż., tajniak mos.

Wiktionary

# tajny

1. utrzymywany w sekrecie, niepodany do publicznej wiadomości; poufny, niejawny;
2. nielegalny, zazwyczaj skierowany przeciwko władzy; konspiracyjny, podziemny;
3. o służbach bezpieczeństwa: działający niejawnie;
4. bardzo osobisty, intymny;
5. taki, którego nikt nie zna, jest niezgłębiony, głęboko ukryty; utajony, sekretny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

(1.2) utrzymywany w tajemnicy

(1.3) nielegalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę odłożyć ten dokument! On jest tajny!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajnɨ, AS: tai ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajniak m., tajność ż., tajemnica ż., tajnia ż.

czas. odtajnić dk., odtajniać ndk., utajnić dk., utajniać dk.

przysł. tajnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poufny, niejawny, sekretny, tajemny

(1.3) podziemny

(1.4) sekretny

Wiktionary

# tajony

książkowo:
1. trzymać coś w tajemnicy; ukrywać; zatajać;
2. nie poddawać się badaniu, eksploracji

SJP.pl

# tajowie

lud zamieszkujący Tajlandię

SJP.pl

Tajowie (nazwa własna: ไทยสยาม, trb. Thai Sayaam, dosł. „Tajowie syjamscy”), dawniej Syjamczycy – naród azjatycki należący do grupy ludów tajskich, posługujący się językiem tajskim. Ten 63-milionowy naród, poza Tajlandią, zamieszkuje głównie USA (110 tys.) oraz Tajwan (100 tys.). Dominującą wśród nich religią jest buddyzm therawada. Tajowie zamieszkujący Tajlandię pod względem lingwistycznym nie są jednorodni, oprócz centralnego i funkcjonującego jako oficjalny języka środkowo-tajskiego, opartego na dialekcie Bangkoku w powszechnym użyciu jest także język południowotajski, język isan uważany za dialekt laotański, oraz język północnotajski.

Wikipedia

# tajpan

jadowity wąż australijski; taipan

SJP.pl

Oxyuranus (także jako tajpan) – rodzaj jadowitych węży z rodziny zdradnicowatych (Elapidae).

Wikipedia

# tajpej

stolica Tajwanu; Taibei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tajwanu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtajpɛj, AS: tai ̯pei ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajpejczyk mos., tajpejka ż.

przym. tajpejski

Wiktionary

# tajpejczyk

mieszkaniec Tajpeju (stolicy Tajwanu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tajpej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈpɛjt͡ʃɨk, AS: tai ̯pei ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajpej

:: fż. tajpejka ż.

przym. tajpejski

Wiktionary

# tajpejka

mieszkanka Tajpej (stolicy Tajwanu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tajpej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈpɛjka, AS: tai ̯pei ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajpej mrz. / n.

:: fm. tajpejczyk mos.

przym. tajpejski

Wiktionary

# tajpejski

przymiotnik od: Tajpej (stolica Tajwanu)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tajpejem, dotyczący Tajpeju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tajpejczyk mos., tajpejka ż., Tajpej n./mrz.

Wiktionary

# tajski

dotyczący Tajów (ludu zamieszkującego głównie Tajlandię)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywodzący się z Tajlandii, dotyczący Tajlandii lub Tajów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Tajlandii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Daniem dnia była tajska zupa z mlekiem kokosowym i tofu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajsʲci, AS: tai ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajlandia ż., Tajlandczyk m., Tajlandka ż., Taj m., Tajka ż.

przym. tajlandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tajlandzki

(2.1) syjamski

Wiktionary

# tajskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tajskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tajskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tajskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tai ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# tajskość

→ tajski

SJP.pl

#### Patrz:

tajski

# tajstra

dawniej: skórzana torba na żywność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. torba

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajstra, AS: tai ̯stra

Wiktionary

# tajszczyzna

potrawa kuchni tajskiej

SJP.pl

# tajwan

1. wyspa na Oceanie Spokojnym;
2. państwo w Azji (formalnie: prowincja Chin)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Oceanie Spokojnym;

(1.2) geogr. polit. Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Wiktionary

- Tajwan (dawniej Formoza) – wyspa u wschodnich wybrzeży Chin
- Tajwan – krótka nazwa Republiki Chińskiej
- Tajwan – prowincja Republiki Chińskiej (Tajwanu)
- Tajwan – prowincja Chińskiej Republiki Ludowej
- Republika Tajwanu – państwo historyczne

- Tajwan – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Tuchola

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na północy wyspy Tajwan panuje klimat podzwrotnikowy, a w centrum i na południu – zwrotnikowy.

(1.2) Do 1971 r. Tajwan reprezentował Chiny w ONZ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtajvãn, AS: tai ̯vãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajwańczyk mos., Tajwanka ż., tajwańskość ż.

przym. tajwański

przysł. tajwańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Formoza

(1.2) Republika Chińska, Chińskie Tajpej

Wiktionary

# tajwańczyk

mieszkaniec Tajwanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tajwanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈvãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tai ̯vãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajwan m.

:: fż. Tajwanka ż.

przym. tajwański

Wiktionary

# tajwanka

mieszkanka Tajwanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tajwanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈvãŋka, AS: tai ̯vãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajwan m.

:: fm. Tajwańczyk m.

przym. tajwański

Wiktionary

# tajwański

przymiotnik od: Tajwan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niestety, Europę „zalały” tanie obrabiarki azjatyckie, zwłaszcza tajwańskie, a więc w Polsce tego rodzaju produkcja przestała mieć rację bytu.

(1.1) Jeżeli samolot należy do jednej z linii tajwańskich, obsługa serwuje wyjątkowo smaczne chińskie dania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tajˈvãj̃sʲci, AS: tai ̯vãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tajwan mrz., Tajwańczyk mos., Tajwanka ż.

Wiktionary

# tak

1. wyraz stanowiący potwierdzenie, zgodę;
2. zaimek wskazujący nasilenie, skutek lub przyczynę, wyrażający zdziwienie, uniesienie;
3. wyraz dźwiękonaśladowczy, używany zwykle w połączeniu z "tik"

SJP.pl

przysłówek

(1.1) używany do podkreślania cechy przysłówka

(1.2) używany do podkreślania cechy przymiotnika

(1.3) w ten sposób

partykuła twierdząca

(2.1) wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) przen. czyjaś zgoda, akceptacja

wykrzyknik

(4.1) zob. tik-tak.

Wiktionary

- TAK – czasopismo społeczno-polityczne
- Tak – miasto w Tajlandii
- Prowincja Tak – prowincja w Tajlandii
- Tak – istota z książek Stephena Kinga
- TAK – format bezstratnej kompresji dźwięku
- tak – słowo potwierdzające

Zobacz też:

- Tak tak

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie idź tak szybko, nie mogę za tobą nadążyć!

(1.2) Ach, te góry są tak piękne!

(1.3) Zrób tak, jak mówię!

(1.3) Zrób to tak: kup jej kwiaty, przygotuj kolację, a potem się oświadcz.

(2.1) Pytasz, czy telewizor jest zepsuty? Tak, zepsuł się wczoraj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tak, AS: tak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. taka ż., przytakiwacz m., potakiwacz m., przytakiwaczka ż., potakiwaczka ż., przytaknięcie n., przytakiwanie n., potakiwanie n.

czas. przytaknąć dk., przytakiwać ndk., potakiwać ndk.

zaim. taki, taka, takowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) owszem, właśnie, racja, zaiste, fakt; pot. no; gwara. jo

Wiktionary

# taka

jednostka monetarna Bangladeszu (1 taka = 100 pajs)

SJP.pl

forma zaimka.

(1.1) rodzaj żeński zaimka taki

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) monet. waluta Bangladeszu;

Wiktionary

- taka – waluta Bangladeszu
- Taka – miasto w Japonii
- Taka – atol na Wyspach Marshalla

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. takowy

przysł. tak

partyk. tak

rzecz. przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

czas. przytaknąć

zaim. takowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|taki.

* baskijski: (2.1) taka

* kataloński: (2.1) taka ż.

* niemiecki: (1.1) eine solche

* ukraiński: (1.1) така; (2.1) така ż.

* wilamowski: zyty

źródła.

== taka (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) monet. taka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtaka, AS: taka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. takowy

przysł. tak

partyk. tak

rzecz. przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

czas. przytaknąć

zaim. takowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. takowy

przysł. tak

partyk. tak

rzecz. przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

czas. przytaknąć

zaim. takowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|taki.

* baskijski: (2.1) taka

* kataloński: (2.1) taka ż.

* niemiecki: (1.1) eine solche

* ukraiński: (1.1) така; (2.1) така ż.

* wilamowski: zyty

źródła.

== taka (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) monet. taka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# takahashi

- Takahashi (miasto)
- Takahashi (przedsiębiorstwo)

Nazwisko

- Ai Takahashi
- Daisuke Takahashi
- Daisuke Takahashi (piłkarz)
- Daito Takahashi
- Hidetoki Takahashi
- Hiroki Takahashi
- Juntarō Takahashi
- Korekiyo Takahashi
- Kunimitsu Takahashi
- Masahiko Takahashi
- Michiaki Takahashi
- Miho Takahashi
- Miyuki Takahashi
- Naoki Takahashi
- Naoko Takahashi
- Oden Takahashi
- Ran Takahashi
- Rie Takahashi
- Rumiko Takahashi
- Ryūji Takahashi
- Sakae Takahashi
- Shigeru Takahashi
- Sho Takahashi
- Shōgo Takahashi
- Shōhei Takahashi
- Shunki Takahashi
- Steven Takahashi
- Takako Takahashi
- Takeo Takahashi
- Tetsuya Takahashi
- Yoshiki Takahashi
- Yudai Takahashi
- Yutaka Takahashi
- Yūki Takahashi
- (5213) Takahashi

Wikipedia

# takahe

ptak nielot z rodziny chruścielowatych, występujący na Wyspie Południowej w Nowej Zelandii

SJP.pl

Takahe południowy (w jęz. maoryskim: takahe) (Porphyrio hochstetteri) – gatunek nielotnego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący endemicznie Park Narodowy Fiordland na Wyspie Południowej w Nowej Zelandii. Gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem – w 2006 roku żyło 313 osobników.Naukową nazwę takahe nadano na cześć austriackiego geologa Ferdinanda von Hochstettera.

Wikipedia

# takanie

rzadko: nagminne kończenie wypowiedzi pytaniem „tak?”

SJP.pl