# półarab

koń półkrwi arabskiej

SJP.pl

# półarkuszowy

składający się z połowy arkusza, wydrukowany na połowie arkusza itp.

SJP.pl

# półarystokrata

zamożny szlachcic, starego rodu; prawie arystokrata

SJP.pl

# półarystokratka

→ półarystokrata

SJP.pl

#### Patrz:

półarystokrata

# półarystokratyczny

→ półarystokrata

SJP.pl

#### Patrz:

półarystokrata

# połąski

przymiotnik od: Połąga (miasto na Litwie)

SJP.pl

# połaskotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|połaskotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. połaskotać dk.

przym. łaskotliwy

Wiktionary

# połaszczyć

połaszczyć się - ulec chęci na coś; złasić się, połakomić się

SJP.pl

# połatowate

rodzina roślin z rzędu goryczkowców; loganiowate

SJP.pl

# połatowaty

o cechach połatowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# półautomat

urządzenie, którego działanie jest częściowo zautomatyzowane

SJP.pl

# półautomatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób półautomatyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półautomatyczny

Wiktionary

# półautomatyczny

częściowo zautomatyzowany

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) częściowo samoczynny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stosowane w późniejszych czasach rozwiązania były w praktyce skrzyniami półautomatycznymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. półautomatycznie

Wiktionary

# półautomatyzacja

wprowadzenie środków technicznych w celu ograniczenia udziału człowieka w niektórych czynnościach przy produkcji, transporcie itp.; robotyzacja, mechanizacja

SJP.pl

# poławiacz

ten, kto się zajmuje poławianiem czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto zajmuje się poławianiem czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zob. poławiacz min.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łów mrz.

Wiktionary

# poławiaczka

kobieta zajmująca się poławianiem czegoś

SJP.pl

# poławski

nazwisko

SJP.pl

# połażejewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Połażejewo (hist. Polczewo, Poleszeyewo, Poleseyewo, Polazejewo, niem. Pfohlsheim) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska, przy trasie drogi wojewódzkiej nr 432. Wieś jest siedzibą sołectwa "Połażejewo".

Wikipedia

# połaźniczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. zdrobn. od: połaźnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (gwara.) Jo je mały połaźniczek, przyniós żech Wóm tu trojniczek. / Trojniczek se weście, sy mnie się nie śmiyjcie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połaźnik mos., połaźniczka ż., połazy lm nm.

Wiktionary

# połaźniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. ozdobiona bibułą gałązka drzewa iglastego zostawiana przez połaźników u gospodarzy podczas połazów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połaźnik mos., połaźniczek mos., połazy nmos.

Wiktionary

# połaźnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. chłopak chodzący na połazy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połaźniczka ż., połazy lm nm.

:: zdrobn. połaźniczek mos.

Wiktionary

# połazy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. drugi dzień świąt Bożego Narodzenia

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. zwyczaj chodzenia po domach i składania życzeń w dniu połazów (1.1);

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lud. upominki i monety wręczane winszującym chłopcom podczas połazów (1.2)

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. połaźnik mos., połaźniczek mos., połaźniczka ż.

Wiktionary

# półbabek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rzad. daw. (z poezji Bolesława Leśmiana) kobieta podstarzała

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Słownik Warszawski zna tylko jeden przykład zgodny z leśmianowskim użyciem wyrazu: „Owo śliczne dziewczę i hoże staje się dużym półbabkiem i zwiędłym kwiatem".

(1.1) Sprzęg, usił, strwon, paskuda, postronić, dodajmy — półbabek, wszystko to słowa niespotykane w codziennej polszczyźnie. Ale jakiego pochodzenia? Nie próbujmy zgadywać. Bajdała i Dusiołek niechaj będą ostrzeżeniem.

Wiktionary

# półbagietka

bułka o wielkości połowy bagietki

SJP.pl

Bagietka – popularna nazwa długiego i cienkiego pieczywa, zwanego też bułką paryską albo francuską. Standardowa bagietka ma 5–6 cm szerokości, 3–4 cm grubości i ok. 1 m długości.

Bagietka uznawana jest za jeden z symboli Francji, a zwłaszcza Paryża. W dużej mierze zawdzięcza to przepisom z 1920 roku, zakazującym pracy piekarni w godzinach nocnych od 22:00 do 4:00. Jedynym pieczywem, które można było zdążyć wyprodukować dla klientów były właśnie bagietki.

Wikipedia

# półbajt

Półbajt (ang. half-byte) a. tetrada (ang. tetrade) a. nibble (ang. nibble, nybble, nyble) – połowa bajtu. W polskiej literaturze nazwy angielskie są równie często używane jak polskie.

Wikipedia

# półbąk

łódź sportowa ze sterem poruszana za pomocą czterech długich wioseł

SJP.pl

# półbarbarzyńca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek półdziki, nie całkiem ucywilizowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) Grecy, przychodzący z ówczesnej niekwestionowanej stolicy kultury i sztuki – Konstantynopola – widzieli we Frankach półbarbarzyńców.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półbarbarzyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półdzikus

Wiktionary

# półbeczek

naczynie o pojemności połowy beczki (jednostki miary ciał sypkich i płynów)

SJP.pl

# półbeczka

naczynie o pojemności połowy beczki (jednostki miary ciał sypkich i płynów)

SJP.pl

# półbieg

szybki krok, prawie bieg

SJP.pl

# półbielony

płótno półbielone - płótno poddane częściowemu, niecałkowitemu odbarwieniu, bieleniu

SJP.pl

# półbóg

w mitologii greckiej: potomek bogów z ich związków ze śmiertelnikami; heros

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mit. syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

Wiktionary

Półbóg – postać obdarzona szczególnymi mocami, zrodzona ze związku bogów z istotami niższymi (w tym także z ludźmi – p. herosi) lub poprzez innego rodzaju ingerencję boską.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwbuk, AS: puu̯buk

Wiktionary

# półbór

dawniej: wydzielona część lasu, na której znajdowało się 30 barci

SJP.pl

# półboskość

→ półboski

SJP.pl

#### Patrz:

półboski

# półbożek

człowiek uwielbiany, prawie będący przedmiotem kultu

SJP.pl

# półbrat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. syn jednego z rodziców z innego związku

(1.2) hist. sługa Zakonu krzyżackiego, zatrudniony w administracji lub gospodarce krzyżackiej bądź świecki dobrodziej tego zakonu

(1.3) daw. gw-pl|Pomorze. kuzyn

Wiktionary

Półbrat (norw. Halvbroren) – norweska powieść psychologiczna autorstwa Larsa Saabye Christensena wydana w 2001. Pierwsze polskie wydanie ukazało się w 2004 w tłumaczeniu Iwony Zimnickiej.

Powieść traktuje o losach czterech pokoleń norweskiej rodziny, która zamieszkuje przedmieścia Oslo. Jest również historią skrywanych tajemnic i ułomności. Głównym bohaterem jest chłopiec imieniem Barnum, którego dzieciństwo nie jest szczęśliwe z uwagi na jego niski wzrost i związane z tym szykany rówieśników. Jego przyrodni brat pochodzi z gwałtu, pradziadek zginął eksplorując Grenlandię, a ojciec snuje smutne opowieści o swojej cyrkowej przeszłości. Jedna z postaci, Vivian urodziła się w wyniku wypadku samochodowego, na ulicy. Według Anny Dziewit powieść jest studiami wyższymi nad patologią więzi. Dzieciństwo nie jest tutaj krainą szczęścia, ale okresem poruszania się w rozdygotanym i niepewnym świecie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwbrat, AS: puu̯brat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brat przyrodni

Wiktionary

# półbrogsy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami i rozetowym zdobieniem na nosku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Półbrogsy mają ząbkowania wzdłuż tych krawędzi, które ozdobione są dziurkowaniem, wybity medalion na nakładanym nosku, ale bez skrzydełek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brogsy nmos., ćwierćbrogsy nmos.

Wiktionary

# półbrygada

jednostka wojskowa stanowiąca połowę brygady

SJP.pl

Półbrygada – oddział wojskowy będący odpowiednikiem dawnego pułku piechoty, wprowadzony we Francji uchwałą Konwentu z 1793 r. Stanowił połączenie jednego batalionu starej armii królewskiej z dwoma ochotniczymi batalionami nowych formacji rewolucyjnych. 24 września 1803 r. przywrócono półbrygadom nazwę pułków.

Wikipedia

# półbrytek

wąski pas tkaniny wszywany w różne części ubioru; bryt, klin, godet

SJP.pl

# półbucik

zdrobnienie od: półbut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od półbut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półbut m.

Wiktionary

# półbut

but bez cholewki, zwykle sznurowany z przodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. pełny but z cholewką tylko do kostki;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Yngve miał na sobie ładną niebieską kurtkę, dżinsy, półbuty i machał do mnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwbut, AS: puu̯but

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. półbucik m.

Wiktionary

# półbuty

but bez cholewki, zwykle sznurowany z przodu

SJP.pl

Półbuty – rodzaj butów, w których nie występują cholewki (bądź sięgają maksymalnie do kostek). Mogą być sznurowane lub wsuwane. Najczęściej na polskim rynku występują:

- półbuty damskie
- półbuty męskie
- półbuty dziecięce
- półbuty sportowe
- półbuty wojskowe
- półbuty robocze

Wikipedia

# półcalowy

mający długość połowy cala, wynoszący pół cala

SJP.pl

# półcentymetrowy

mający długość połowy centymetra (pięciu milimetrów), wynoszący pół centymetra (pięć milimetrów); pięciomilimetrowy

SJP.pl

# połchówko

Połchówko (kaszb. Pôłchówkò, niem. Polchowken, dawniej Polchau, Polchowo) – osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa na północnym obrzeżu kompleksu leśnego Puszczy Darżlubskiej i w obszarze źródłowym Czarnej Wody. Na południe od miejscowości znajdują się głazy narzutowe "Boża Stopka", "Biały Kamień" i "Diabelski Kamień".

Wikipedia

# połchowo

W Polsce

- Połchowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. puckim, w gminie Puck
- Połchowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski
- Połchowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno
- Połchowo – dawna gromada

Na Białorusi

- Połchowo – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie pińskim

Wikipedia

# półchromatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półchromatyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półchromatyczny

Wiktionary

# półchłopek

nazwisko

SJP.pl

# półciągłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półciągłe

Wiktionary

Półciągłość – własność funkcji określonych w przestrzeniach metryczych o wartościach rzeczywistych, słabsza od ciągłości.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. półciągły

Wiktionary

# półcielesność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półcielesne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półcielesny

Wiktionary

# półciemność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półciemne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półciemny

Wiktionary

# półciemny

prawie ciemny; mroczny

SJP.pl

# półcień

1. obszar, gdzie światło dociera tylko częściowo;
2. słaby, niepełny cień;
3. przyciemnione, niepełne światło na obrazie, uzyskane za pomocą odpowiednio dobranych farb

SJP.pl

Cień – obszar, do którego nie dociera światło bezpośrednio ze źródła światła na skutek obecności przeszkody ustawionej na drodze promieni świetlnych, nieprzepuszczającej światła.W zależności od źródła światła mówi się o cieniu słonecznym, księżycowym i innych. W zależności od obiektu przesłaniającego światło mówi się o cieniu np. Księżyca (podczas zaćmienia Słońca cień ten pada na Ziemię), cieniu budynku, człowieka itp.

Wikipedia

# półcierpki

rzadko: trochę cierpki, złośliwy, zgryźliwy

SJP.pl

# półciężarówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielki samochód dostawczy

(1.2) mała ciężarówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mężczyzna wywoził pocięte już drewno półciężarówką, a policjantów próbował przekonać, że ma na to pozwolenie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dostawczak, pikap, pick-up, furgonetka

Wiktionary

# półciężarowy

samochód półciężarowy - samochód mający cechy ciężarówki

SJP.pl

# półćwiartek

połowa jednej czwartej całości; połowa ćwiartki

SJP.pl

# półćwiartka

połowa jednej czwartej całości; połowa ćwiartki

SJP.pl

# półćwierć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. połowa czwartej części, ósma część

Wiktionary

# półcyklorama

zasłona otaczająca część sceny, pozwalająca uzyskać efekt głębi scenicznej; horyzont sceniczny

SJP.pl

# półcywilność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półcywilne; cecha tych, którzy są półcywilni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półcywilny

Wiktionary

# półczarny

rzadko: trochę, częściowo czarny

SJP.pl

# półczno

Wikipedia

# półczuwać

czuwać niezupełnie, w mniejszym stopniu

SJP.pl

# półczuwanie

czuwać niezupełnie, w mniejszym stopniu

SJP.pl

# półczwarta

liczebnik ułamkowy

(1.1) przest. trzy i pół

Wiktionary

# połczyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. Połczyn-Zdrój

Wiktionary

Połczyn-Zdrój (niem. Bad Polzin) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, uzdrowisko lecznicze na Pomorzu Zachodnim, położone nad rzeką Wogrą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Połczyn-Zdrój, dekanatu, nadleśnictwa. Ośrodek turystyczny na Pojezierzu Drawskim, gdzie leczy się schorzenia reumatyczne, neurologiczne i niepłodność, ośrodek wytwórni wód mineralnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwt͡ʃɨ̃n, AS: pou̯čỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. połczyński

Wiktionary

# połczyn-zdrój

miasto w województwie zachodniopomorskim

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polska miejscowość uzdrowiskowa na Pomorzu Zachodnim;

Wiktionary

Połczyn-Zdrój (niem. Bad Polzin) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, uzdrowisko lecznicze na Pomorzu Zachodnim, położone nad rzeką Wogrą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Połczyn-Zdrój, dekanatu, nadleśnictwa. Ośrodek turystyczny na Pojezierzu Drawskim, gdzie leczy się schorzenia reumatyczne, neurologiczne i niepłodność, ośrodek wytwórni wód mineralnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɔwˈt͡ʃɨ̃n‿zdruj, AS: pou̯čỹn‿zdrui ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. połczyński

rzecz. połczynianin m., połczynianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Połczyn

Wiktionary

# połczynianin

mieszkaniec Połczyna-Zdroju

SJP.pl

# połczynianka

mieszkanka Połczyna-Zdroju

SJP.pl

# połczyno

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Połczyno – wieś w woj. pomorskim, w pow. puckim, w gminie Puck
- Połczyno – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Lipiany

- Połczyno – dawna gromada

Wikipedia

# połczyński

przymiotnik od: Połczyn-Zdrój

SJP.pl

# półczłowiek

w mitologii i fantastyce: istota będąca w połowie człowiekiem

SJP.pl

# półdarmo

bardzo tanio, za połowę ceny; wpółdarmo

SJP.pl

# półdemokratka

→ półdemokrata

SJP.pl

#### Patrz:

półdemokrata

# półdemokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półdemokratyczne; cecha tych, którzy są półdemokratyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półdemokratyczny

Wiktionary

# półdiablę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przen. niespokojne, rozrabiające dziecko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To zapewne te półdiablęta z 2 „a” zatkały ci zamek w drzwiach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. diabeł mos./mzw., diablę n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ananas, andrus, diabełek, gagatek, gałgan, hultaj, huncwot, łobuz, łobuziak, nicpoń, psotnik, urwipołeć, urwis, urwisz, ziółko; reg. śl. łabisz.

Wiktionary

# półdniówka

pół dnia pracy zarobkowej; połowa dniówki

SJP.pl

# półdniowy

trwający pół dnia

SJP.pl

# półdokument

film oparty na faktach, częściowo lub całkowicie inscenizowany; dokument fabularyzowany

SJP.pl

# półdolarówka

moneta o wartości pół dolara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) moneta o nominale pół dolara

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwdɔlaˈrufka, AS: puu̯dolarufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półdolarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięćdziesięciocentówka

Wiktionary

# półdolarowy

przymiotnik

(1.1) liczący pół dolara, mający wartość pół dolara

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwdɔlaˈrɔvɨ, AS: puu̯dolarovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półdolarówka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pięćdziesięciocentowy

Wiktionary

# półdorosłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półdorosłe; cecha tych, którzy są półdorośli

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półdorosły

Wiktionary

# półdrabek

jedna z wąskich drabin tworzących bok wozu; wóz z takimi drabinami

SJP.pl

# półdrwiący

częściowo wyrażający drwinę; półkpiący

SJP.pl

# półdrzemać

lekko drzemać; wpółdrzemać

SJP.pl

# półdrzemanie

rzadko: półdrzemka

SJP.pl

# półdupek

potocznie: pośladek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pośladek

Wiktionary

# półdupleks

system umożliwiający w danym momencie transmitowanie informacji tylko w jednym kierunku w kanale komunikacyjnym

SJP.pl

Dupleks, także transmisja dwukierunkowa (ang. duplex) – połączenie, w którym możliwe jest nadawanie i odbieranie informacji w obu kierunkach. Nadajnik i odbiornik mogą zamienić się funkcjami lub pełnią te funkcje jednocześnie.

Wikipedia

# półdwunasta

dawniej: jedenaście i pół

SJP.pl

# półdziecięcość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półdziecięce, takie jak u dziecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półdziecko n., półdziecinność ż.

przym. półdziecięcy, półdziecinny

Wiktionary

# półdziecinność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półdziecinne; cecha tych, którzy są półdziecinni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półdziecinny

rzecz. półdziecięcość ż.

Wiktionary

# półdziesięta

dawniej: dziewięć i pół

SJP.pl

# półdziewica

żartobliwie, ironicznie: dziewczyna o wątpliwym dziewictwie

SJP.pl

# półdziewictwo

żartobliwie, ironicznie: wątpliwe dziewictwo; panieństwo półdziewicy

SJP.pl

# półdziewięta

dawniej: osiem i pół

SJP.pl

# półdzikość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półdzikie; cecha tych, którzy są półdzicy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półdziki

Wiktionary

# półdzikuska

→ półdzikus

SJP.pl

#### Patrz:

półdzikus

# półdziobek

rodzaj ryb akwariowych z rzędu belonokształtnych

SJP.pl

# półdługowłosy

o kocie: mający włosy średniej długości

SJP.pl

# połeć

1. duży kawał słoniny lub mięsa;
2. bok zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duży kawał słoniny lub mięsa

(1.2) łow. bok zwierzęcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Połcie zaniesiono do obozowiska w sąsiedztwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwɛt͡ɕ, AS: pou̯eć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połać ż.

Wiktionary

# połechtać

potocznie:
1. lekko pogładzić, zwykle przyjemnie; połaskotać, pogłaskać, pomuskać;
2. w przenośni: powiedzieć komuś coś miłego, pochwalić, sprawić komplement

SJP.pl

# półeczka

zdrobnienie od: półka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: półka

(1.2) mała półka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puˈwɛt͡ʃka, AS: puu̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półka ż., półkownik m.

przym. półkowy

Wiktionary

# połęczyno

Połęczyno, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Pòłãczëno, (niem Pollenschin) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# półelastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półelastyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półelastyczny

Wiktionary

# półelf

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) fant. potomek przedstawicieli rasy elfów i ludzi;

Wiktionary

Półelf – potomek elfa i człowieka, występujący w mitologii nordyckiej oraz literaturze i grach fantasy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten czarniawy półelf to Civril, zbój i zawodowy morderca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwɛlf, AS: puu̯elf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. elf m.

:: fż. półelfka ż.

przym. półelfi

Wiktionary

# półeliptyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półeliptyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półeliptyczny

Wiktionary

# półepicki

zawierający elementy epickie, częściowo epicki

SJP.pl

# półetap

1. połowa etapu;
2. miejsce postoju

SJP.pl

# półetatowicz

osoba zatrudniona na pół etatu

SJP.pl

# półetatowiec

potocznie: osoba pracująca na pół etatu

SJP.pl

# półetatowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półetatowe; cecha tych, którzy są półetatowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półetatowy

Wiktionary

# połetek

nazwisko

SJP.pl

# półfabrykat

produkt otrzymywany na jakimś etapie produkcji, przeznaczony do dalszego przetwarzania wykorzystania przy składaniu całości; półprodukt, półwyrób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt któregoś etapu produkcji przeznaczony do dalszej obróbki

Wiktionary

Prefabrykat – półprodukt, typowy element budowlany służący do montażu na placu budowy, np. płyta stropowa.

Prefabrykatem jest każdy element budowlany lub konstrukcyjny, którego parametry użytkowania są zbliżone do pożądanych lub wymagają niewielkiej obróbki (np. mechanicznej).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej hali powstają kolejne półfabrykaty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fabryka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półprodukt

Wiktionary

# półfala

potocznie: półfalowa antena odbiorcza

SJP.pl

# półfalkon

dawne, lekkie działo o długiej lufie i kalibrze mniejszym od falkonu; falkonet

SJP.pl

# półfalówka

płytka zmieniająca polaryzację światła; płytka półfalowa

SJP.pl

Wikipedia

# półfalowy

płytka półfalowa - płytka zmieniająca polaryzację światła; półfalówka

SJP.pl

# półfantastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półfantastyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półfantastyczny

Wiktionary

# półfantastyczny

mający cechy fantastyczne, nierealny

SJP.pl

# półfaszystka

→ półfaszysta

SJP.pl

#### Patrz:

półfaszysta

# półfeudalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półfeudalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półfeudalny

Wiktionary

# półfiluterny

rzadko: trochę, częściowo filuterny; wpółfiluterny

SJP.pl

# półfinalista

osoba uczestnicząca w półfinałach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 2000 roku klub został półfinalistą Ligi Mistrzów.

(1.1) Nie wszyscy półfinaliści wykonywali piosenki a capella.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półfinał mrz.

:: fż. półfinalistka ż.

przym. półfinałowy

Wiktionary

# półfinalistka

→ półfinalista

SJP.pl

#### Patrz:

półfinalista

# półfinał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półfinalista mos., półfinalistka ż.

przym. półfinałowy

Wiktionary

# półfinałowy

→ półfinał

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z półfinałem; odbywający się wramach półfinału

Wiktionary

#### Patrz:

półfinał

#### Przykłady

(1.1) Azerki będą półfinałowymi rywalkami Polek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półfinał mrz., półfinalista mos.

przym. finałowy

Wiktionary

# półfiret

Poligrafia. Drobny materiał justunkowy o grubości połowy stopnia pisma.

SJP.pl

Półfiret – justunek drobny stosowany w typografii (w zecerstwie i DTP).

W zecerstwie jego stopień jest równy stopniowi pisma, a szerokość połowie stopnia tego pisma.

W typografii cyfrowej półfiret ma numer unikodowy U+2002 EN SPACE.Jego szerokość jest równa 1⁄2 firetu.

Wikipedia

# półforemny

wielościan półforemny - wielościan, którego wszystkie ściany są wielokątami foremnymi, ale nie wszystkie mają tę samą liczbę boków

SJP.pl

# półfrancuski

przymiotnik

(1.1) kulin. zrobiony z ciasta półfrancuskiego

Wiktionary

# półfuntowy

1. mający wartość połowy funta;
2. ważący pół funta

SJP.pl

# połgać

opowiedzieć trochę kłamstw; pokłamać

SJP.pl

# półgębek

dawniej: warga

SJP.pl

# półgębkiem

1. ledwie otwierając usta;
2. nie w pełni otwarcie

SJP.pl

# półgęsek

staropolska potrawa z gęsi

SJP.pl

Półgęsek – potrawa popularna w kuchni staropolskiej. Znany jest również pod nazwą półgąsek lub pierśnik .

Wytwarzało się je z piersi gęsiej oczyszczonej z kości, ale z zachowaną skórą, następnie peklowanej i wędzonej. W niektórych regionach Rzeczypospolitej półgęsek robiono z całej połówki korpusu gęsi (bez nóg i szyi). Półgęski traktowano jako danie dość luksusowe, przeważnie jadano je w dworach szlacheckich. W XIX w. rozpowszechniły się na Pomorzu, gdzie powszechny stał się chów gęsi na podroby. Podroby eksportowano do Francji (na pasztet strasburski), a mięso wykorzystywano na lokalnym rynku. Bardzo znane były też półgęski litewskie.

Wikipedia

# półgest

okazjonalnie: małe zaangażowanie, rzadki udział w jakichś wydarzeniach

SJP.pl

# półgęsty

trochę, częściowo gęsty

SJP.pl

# półgniazdownik

ptak, którego pisklęta po wykluciu są przez krótki czas pod opieką rodziców

SJP.pl

# półgodzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miar. połowa godziny, trzydzieści minut

Wiktionary

# półgodzinka

zdrobnienie od: półgodzina

SJP.pl

# półgodzinny

trwający pół godziny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający pół godziny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trzydziestominutowy

Wiktionary

# półgolf

1. wkładany przez głowę sweter z przylegającym kołnierzem sięgającym do połowy szyi;
2. kołnierz sięgający do połowy szyi i przylegający do niej

SJP.pl

# półgolfik

zdrobnienie od: półgolf

SJP.pl

# półgolfowy

→ półgolf

SJP.pl

#### Patrz:

półgolf

# półgorset

biustonosz z przedłużonym stanem przypominający gorset

SJP.pl

Półgorset – współcześnie rodzaj bielizny damskiej przykrywającej i podtrzymującej piersi będący formą pośrednią pomiędzy typowym biustonoszem a gorsetem lub basque.Półgorset wyglądem zbliżony jest do biustonosza z przedłużonym stanem (linią obwodu) do pasa lub nieco mniej. Półgorset nie zakrywa podbrzusza i nie modeluje sylwetki tak jak typowy gorset (nie pozwala ukryć tzw. "brzuszka"). Półgorset często jest wyposażony w paski do pończoch, spełnia tym samym funkcję pasa do pończoch.

Wikipedia

# półgorsetowy

→ półgorset

SJP.pl

#### Patrz:

półgorset

# półgorzkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półgorzke

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półgorzky

Wiktionary

# półgotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półgotowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półgotowy

Wiktionary

# półgoły

skąpo ubrany, prawie goły; półnagi

SJP.pl

# półgrosz

Półgrosz – srebrna moneta bita w Polsce, na Litwie i na Śląsku od XIV do XVI w. (równa ½ grosza), wprowadzona przez Władysława Jagiełłę w wyniku cyklu reform z lat 1393–1398.

Początki półgrosza związane są z wenecką monetą mezzanino powstałą w pierwszej połowie XIV w. do handlu z Zachodem. Wymyślono ją tak, aby przez odpowiednią wielkość, nie mogła być zagrożona obrzynaniem.

Wikipedia

# półgroszek

moneta o wartości połowy grosza, używana w Polsce od XVI wieku

SJP.pl

# półgrupa

Półgrupa – grupoid, w którym działanie jest łączne, czyli zbiór A z określonym na nim działaniem dwuargumentowym \cdot , w którym dla wszelkich elementów a,b,c\in A zachodzi:

  (a\cdot b)\cdot c=a\cdot (b\cdot c).

Wikipedia

# półgwar

słaby, niegłośny gwar

SJP.pl

# półgwara

stylizowana na gwarę odmiana języka ogólnego

SJP.pl

# półgłos

1. przyciszony głos;
2. dawniej: pół głosu przy głosowaniu

SJP.pl

# półgłosem

1. przyciszony głos;
2. dawniej: pół głosu przy głosowaniu

SJP.pl

przysłówek

(1.1) o mówieniu niegłośno, przyciszonym głosem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈɡwɔsɛ̃m, AS: puu̯gu̯osẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półgłos m.

Wiktionary

# półgłośność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półgłośne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półgłośny

Wiktionary

# półgłówek

człowiek niespełna rozumu; głupiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. depr. ktoś mało rozgarnięty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ty półgłówku, mówiłem ci, żebyś niczego tu nie dotykał!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baran, bęcwał, głupiec, głupek, cymbał, debil, dureń, idiota, imbecyl, jełop, kretyn, młotek, tępak, tuman, osioł, palant, przychlast, przygłup, przygłupek

Wiktionary

# półgłówkowaty

potocznie: niezbyt mądry; przygłupi, głupawy, głupkowaty

SJP.pl

# półgłupek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny albo mówienia o kimś z dezaprobatą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiś półgłupek zaparkował swój samochód pod samymi drzwiami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. głupek mos.

Wiktionary

# półhak

historyczna broń palna

SJP.pl

Półhak – pomniejszona i lżejsza forma hakownicy używana jako broń ręczna w XV w. Europie. Później nazwą tą określano potocznie ogół broni krótkiej, przede wszystkim wczesne formy pistoletów.

Wikipedia

# półhalka

część bielizny damskiej, rodzaj spódniczki noszonej pod suknią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element kobiecej bielizny, mający formę spódniczki noszonej pod właściwą spódnicą

Wiktionary

# półhektarowy

a) będący wielkości połowy hektara;
b) posiadający pół hektara ziemi (np. rolnik półhektarowy)

SJP.pl

# półhurt

środowiskowo: sprzedaż lub kupno większych ilości towaru po cenach trochę niższych niż detaliczne

SJP.pl

# półhurtowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półhurtowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półhurtowy

Wiktionary

# półidiota

idiota, półinteligent

SJP.pl

# półidiotka

→ półidiota

SJP.pl

#### Patrz:

półidiota

# półimperiał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. numizm. złota moneta w Rosji carskiej wartości 5-7,5 rubla, pół imperiała

Wiktionary

Imperiał (ros. империал) – wielorublowa złota moneta rosyjska wprowadzona do obiegu w 1755 i emitowana do 1917 r. Nazwa będąca pochodną od łac. imperialis (cesarski).

Wprowadzony za panowania cesarzowej Elżbiety imperiał był monetą 10-rublową zawierającą 11,61 g złota o próbie 916 (za Pawła I i Aleksandra I wynosiła ona 987). W obiegu znajdował się także 5-rublowy półimperiał o wadze 5,85 g. Po reformie walutowej Kankrina (1838) wartość imperiała ustalono na 10 rubli 30 kopiejek.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. imperiał mrz.

Wiktionary

# półinteligent

lekceważąco: człowiek niedokształcony, nie mający istotnych cech inteligenta, ale uważający się za niego

SJP.pl

# półinteligentka

lekceważąco: kobieta niedokształcona, nie mająca istotnych cech inteligentki, ale uważająca się za nią

SJP.pl

# półintensywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półintensywne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półintensywny

Wiktionary

# półjamnik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. psi mieszaniec w połowie z jamnikiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polaków było tu dużo na studjach, ale moja paczka składała się z 13 obiecujących młodzieńców, plus jeden małoobiecujący pies, półjamnik, imieniem Kajtuś.

Wiktionary

# półjawa

stan niepełnej świadomości, niezupełna przytomność

SJP.pl

# półjawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półjawne; cecha tych, którzy są półjawni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półjawny

Wiktionary

# półka

1. deska do układania na niej książek, ubrań, zabawek itp.
2. wąskie wgłębienie wzdłuż skały

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

(1.2) stojący mebel złożony z półek (1.1)

(1.3) część skały podobna do półki (1.1)

(1.4) daw. gw-pl|Śląsk Cieszyński. ósemka (jednostka miary)

Wiktionary

Półka – pozioma płaszczyzna umieszczona w szafie, przymocowana do ściany lub pod stołem czy stolikiem przeznaczona do układania na niej różnego rodzaju przedmiotów takich jak książki, naczynia, czy ubrania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na półce stoją książki.

(1.3) Przez dwie doby alpiniści nie mogli zejść z półki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwka, AS: puu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkownik m.

:: zdrobn. półeczka ż.

przym. półkowy

Wiktionary

# półka-tapczan

tapczan chowany w regale; półkotapczan

SJP.pl

# półkabina

kabina bez drzwi osłaniająca np. publiczne telefony; budka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telekom. zob. półkabina telefoniczna.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamiast stojących starych budek telefonicznych pod budynkiem poczty zainstalowano nowocześniejsze półkabiny.

Wiktionary

# połkać

spędzić jakiś czas na łkaniu; popłakać, poszlochać

SJP.pl

# półkadencja

w muzyce: zakończenie frazy muzycznej na innym akordzie niż tonice, np. dominancie

SJP.pl

# półkanton

Półkanton – dziś już nieoficjalne, ale stosowane określenie sześciu szwajcarskich kantonów, które mają tylko po jednym przedstawicielu w małej izbie parlamentu federalnego (Ständerat), podczas gdy inne kantony mają po dwóch, w dodatku przy podliczaniu głosów kantonów (Ständemehr) ich głos liczy się jak głos połowy „zwykłego” kantonu. W języku prawniczym określa się je jako kantony z połową siły głosu.

Wikipedia

# półkapelusz

rodzaj kapelusza z rondem sięgającym do połowy obwodu główki

SJP.pl

# półkaponiera

Kaponiera – przykryta budowla fortyfikacyjna o różnej konstrukcji, wykorzystywana do prowadzenia ostrzału skrzydłowego lub skośnego, służąca na ogół do obrony fosy, stosowana w fortyfikacji nowożytnej.

Zasadniczym przeznaczeniem kaponier jest obrona fosy, aczkolwiek wykorzystywano je także do ostrzału zapola (w austriackiej szkole fortyfikacyjnej) lub przedpola (w nowopruskiej). Typowa kaponiera jest niską, skazamatowaną budowlą, wtopioną w stok lub przeciwstok fosy. Jej wysokość nie przekracza wysokości wału, przy którym jest umieszczona. Wyposażona jest w stanowiska bojowe, przeznaczone do prowadzenia ognia w jednym lub dwóch kierunkach. Czasem kaponierą nazywa się ogólniej zakrytą budowlę fortyfikacyjną służącą do prowadzenia ognia flankującego.

Wikipedia

# półkilogramowy

1. ważący pół kilograma;
2. przeznaczony na pół kilograma czegoś

SJP.pl

# półkilometrowy

mający długość pół kilometra

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma wielkość połowy kilometra

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obok nowej, prawie półkilometrowej drogi powstaną: ścieżka rowerowa, chodniki, pasy zieleni, zjazdy, zatoki autobusowe, kanalizacja deszczowa oraz oświetlenie uliczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwʲcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ, AS: puu̯ʹḱilõmetrovy

Wiktionary

# półkilowy

potocznie: półkilogramowy

SJP.pl

# półklasyk

trasa wyścigu kolarskiego o długości około połowy wyścigu klasycznego

SJP.pl

# półkluza

Kluza (przewłoka) – okrągły lub owalny otwór w burcie, nadburciu lub powierzchni pokładu jednostki pływającej, często o wzmocnionych brzegach, przez który przeprowadza się liny cumownicze albo linę bądź łańcuch kotwiczny. Na małych jednostkach kluza może mieć postać okucia w kształcie metalowego ucha.

Stosowane są także półkluzy czyli analogiczne do otworów uchwyty, jednak z wycięciem od góry, przez które można linę lub łańcuch wkładać, zamiast przewlekania.

Wikipedia

# połknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. połykać)

(1.1) dokonany od|połykać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połknięcie n., połyk mrz., połykanie n.

czas. połykać ndk.

Wiktionary

# półkoczowniczy

przymiotnik

(1.1) częściowo koczowniczy, częściowo osiadły

Wiktionary

# półkoks

rodzaj paliwa uzyskiwanego w procesie wytlewania węgli lub torfów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bezdymne paliwo powstałe w procesie wytlewania węgli lub torfów w temperaturze 450-600°C

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwkɔks, AS: puu̯koks

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półkoksowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koks niskotemperaturowy

Wiktionary

# półkoksowy

przymiotnik

(1.1) przym. od: półkoks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Około 60 proc. eksportu to węgiel energetyczny, reszta – koksowy i półkoksowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwkɔˈksɔvɨ, AS: puu̯koksovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkoks m.

Wiktionary

# półkole

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geom. półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

(1.2) geom. połowa koła

Wiktionary

- półkole – półokrąg, łuk będący połową obwodu koła
- półkole – część koła ograniczona półokręgiem i średnicą; inaczej mówiąc, wycinek lub odcinek koła o kącie środkowym 180°.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W rzucie poziomym ryzalit może mieć kształt prostokąta lub półkola.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkolistość ż.

przym. półkolisty

przysł. półkolisto, półkoliście

Wiktionary

# półkolem

tworząc półkole, półkoliście, półokrągło

SJP.pl

przysłówek

(1.1) w kształcie półkola

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciri szła ku niemu, otaczając go półkolem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półkolisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półkoliście, półkolisto; war. w półkole

Wiktionary

# półkolistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półkoliste, mające kształt półkola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkole n.

przym. półkolisty

przysł. półkoliście

Wiktionary

# półkolisty

mający kształt półkola; półokrągły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geom. o kształcie lub przekroju półkola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkole n., półkolistość ż.

przysł. półkolem, półkolisto, półkoliście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półokrągły

Wiktionary

# półkoloid

układ częściowo koloidalny; semikoloid

SJP.pl

# półkolonia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma zespołowego wypoczynku dla dzieci w miejscu ich zamieszkania, organizowana w czasie wakacji

(1.2) geogr. polit. kolonia jakiegoś państwa z częściowo zachowaną autonomicznością

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półkolonialny, półkolonijny, kolonialny, kolonijny

Wiktionary

# półkolonialny

→ półkolonia; półkolonijny

SJP.pl

# półkolonijny

→ półkolonia; półkolonialny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z półkolonią (półkoloniami), dotyczący półkolonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kolonistka ż., kolonista mos., kolonie nmos., półkolonia ż., półkolonie nmos.

przym. półkolonialny, kolonijny

Wiktionary

# półkolumienka

zdrobnienie od: półkolumna

SJP.pl

# półkolumna

Półkolumna - element architektoniczny - kolumna uwięzła. Kolumna, która wystaje z lica muru połową grubości (w porządkach klasycznych dokładnie 2/3 grubości). Forma półkolumny (kapitel, trzon, baza) jest kształtowana zgodnie ze stylem epoki. W narożniku umieszczana bywa w różny sposób: jedna półkolumna na dwusiecznej narożnika, po jednym elemencie na każdej z dwóch ścian lub kształtowano filar. Półkolumny, w porównaniu z pilastrami są elementem bardziej wystającym ze ściany.

Wikipedia

# półkomfortowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półkomfortowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półkomfortowy

rzecz. komfort mrz.

Wiktionary

# półkomfortowy

odznaczający się niepełnym komfortem, średnią wygodą, kilkoma udogodnieniami

SJP.pl

# półkoń

w mitologii greckiej: koń z torsem i głową człowieka; centaur

SJP.pl

# półkontenerowiec

statek do przewozu drobnicy i kontenerów; semikontenerowiec, półpojemnikowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. statek do przewozu towaru zarówno w kontenerach, jak i w postaci tradycyjnej (drobnicy)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwkɔ̃ntɛ̃nɛˈrɔvʲjɛt͡s, AS: puu̯kõntẽnerovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półpojemnikowiec, semikontenerowiec

Wiktionary

# półkopek

Półkopek – moneta o wartości pół kopy, czyli 30 groszy. Pierwszy raz wybita w srebrze za panowania Zygmunta II Augusta w 1564 r. Istnieją opinie, że była to pierwsza moneta systemu złotowego.

XXI-wieczni autorzy uważają, że uznanie półkopka za protoplastę polskiego złotego jest twierdzeniem błędnym, a co najmniej pochopnym. Wartość monety wynosiła rzeczywiście 30 groszy, ale litewskich, a nie polskich, co przy relacji: 4 grosze litewskie = 5 groszy polskich oznacza 37½ grosza polskiego, czyli 1 złoty polski i 7½ grosza polskiego.

Wikipedia

# półkopytne

rząd wymarłych ssaków kopytnych o niedostatecznie wykształconych kopytach; podkopytne

SJP.pl

# półkopytny

o cechach półkopytnych (rząd ssaków)

SJP.pl

# półkort

środek kortu, połowa kortu

SJP.pl

# półkorzec

dawna miara objętości materiałów sypkich (około 60 litrów) albo miara masy (około 50 kilogramów); cetnar, pół metra, pół kwintala

SJP.pl

# półkosek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. roln. narzędzie do żęcia zbóż

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kosić ndk.

Wiktionary

# półkoszek

jedna z dwóch części kosza wiklinowego wyściełających ścianę szczytową, dno i boki wozu

SJP.pl

# półkoszulek

1. sztywny gors z kołnierzykiem, wkładany na koszulę;
2. krótka koszulka męska bez rękawów, noszona pod koszulą; półkoszulka

SJP.pl

# półkoszulka

1. sztywny gors z kołnierzem wkładany na koszulę;
2. podkoszulek

SJP.pl

# półkotapczan

tapczan chowany w regale; półka-tapczan

SJP.pl

Półkotapczan – mebel rozpowszechniony w Polsce głównie w latach 70 i 80 XX wieku. Przypominał budową modele meblościanek. Nie był podzielony na segmenty, jak meblościanka i był zazwyczaj od niej niższy. W dolnej części półkotapczanu znajdował tapczan, który chował się w specjalnej skrzyni. Na niej znajdowały się (w zależności od modelu) szafki, półki lub gabloty. W niektórych wersjach półkotapczan jest wyposażony w półkę, rozkładaną po złożeniu tapczana, spełniającą rolę biurka, np. do pisania.

Wikipedia

# półkownik

potocznie: film zatrzymany przez cenzurę, niedopuszczony do rozpowszechniania z powodów politycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. w czasach PRL-u: film wstrzymany przez polityczną cenzurę i odłożony na półkę;

Wiktionary

Półkownik – film, którego rozpowszechnianie w PRL-u zostało uniemożliwione przez cenzurę prewencyjną w Polsce Ludowej w okresie komunizmu. Nazwa jest satyrycznym neologizmem i pochodzi od sposobu przechowywania na półkach magazynowych rolek z taśmami filmowymi. Określenie to dotyczy zarówno filmów fabularnych jak i dokumentalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednym z półkowników był film „Przesłuchanie”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈkɔvʲɲik, AS: puu̯kovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półeczka ż., półka ż.

Wiktionary

# półkowy

→ półka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z półką, dotyczący półki

Wiktionary

#### Patrz:

półka

#### Powiązane:

rzecz. półeczka ż., półka ż.

Wiktionary

# półkożuszek

krótki kożuch z rękawami lub bez; półkożuch

SJP.pl

# półkpiący

częściowo wyrażający kpinę; półdrwiący

SJP.pl

# półkrata

w matematyce: zbiór z operacją dwuargumentową, przemienną, łączną i idempotentną

SJP.pl

Kraty – struktury matematyczne, które można opisywać albo algebraicznie, albo w sensie częściowych porządków.

Wikipedia

# półkroczek

bardzo mały krok, niewielkie posunięcie

SJP.pl

# półkrok

niepełny rozkrok

SJP.pl

# półkruchy

przymiotnik

(1.1) zrobiony z ciasta półkruchego

Wiktionary

# półkrytek

Półkrytek – dwukonny pojazd z budą nad tylnym nadwoziem. Popularny w Polsce w XVII i XVIII wieku.

Wikipedia

# półkryty

kryty do połowy, częściowo kryty

SJP.pl

# półkrzew

Półkrzew, podkrzew (łac. suffrutex) – rośliny mające charakter przejściowy między krzewami a roślinami zielnymi. Tylko dolna część ich pędu jest zdrewniała, podczas gdy górna pozostaje zielna. Wraz z końcem okresu wegetacyjnego zamierają tylko części zielne. W klasyfikacji Raunkiæra półkrzewy zaliczane są do chamefitów. Ich wysokość zazwyczaj nie przekracza 1 m.

Przykładami półkrzewów są: szałwia lekarska, ruta zwyczajna, lawenda wąskolistna, psianka słodkogórz.

Wikipedia

# półkrzyk

słaby, przyciszony krzyk

SJP.pl

# półkrzyżyk

potocznie: haft półkrzyżykowy

SJP.pl

# półksiężyc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy

(1.2) przen. symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

(1.3) jedna z pozycji (asan) w jodze z podparciem na jednej nodze i ręce

Wiktionary

Półksiężyc – symbol w kształcie sierpa Księżyca. Symbol islamu od XIX wieku. Stosowany również w kulturze europejskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na niebieskiej tarczy herbu znajdował się żółty półksiężyc i gwiazda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s, AS: puu̯ʹḱśẽũ̯žyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półksiężycowatość ż.

przym. półksiężycowy, półksiężycowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sierp księżyca

Wiktionary

# półksiężycowatość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półksiężycowate

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półksiężyc m., półksiężycowość

przym. półksiężycowaty, półksiężycowy

Wiktionary

# półksiężycowaty

przypominający kształtem półksiężyc, podobny do półksiężyca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kształt podobny do półksiężyca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najczęściej spotykanym rodzajem błony dziewiczej są błony półksiężycowate o rozmaitej szerokości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półksiężyc m., półksiężycowatość ż.

Wiktionary

# półkufek

beczka służąca głównie do przechowywania alkoholu

SJP.pl

# półkufelek

mały kufel; połowa kufla

SJP.pl

# półkula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. połowa kuli;

(1.2) geogr. półkula (1.1) Ziemi;

(1.3) anat. jedna z dwóch części mózgu;

Wiktionary

Półkula – część kuli, która powstaje wskutek przecięcia na dwie części przez płaszczyznę przechodzącą przez środek tej kuli.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Polska leży na półkuli północnej.

(1.3) U osób praworęcznych dominuje lewa półkula.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈkula, AS: puu̯kula

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkulistość ż.

przym. półkulisty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hemisfera

Wiktionary

# półkulistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półkuliste

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkula ż.

przym. półkulisty

Wiktionary

# półkulisty

mający kształt półkuli

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o kształcie zbliżonym do półkuli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półkula ż., półkulistość ż.

Wiktionary

# półkulowy

→ półkula

SJP.pl

#### Patrz:

półkula

# półkultura

uprawa roślin użytkowych w ich naturalnym środowisku przy zastosowaniu tylko najniezbędniejszych zabiegów uprawy gleby i ochrony roślin

SJP.pl

# półkwadrat

rozmiar czcionki o wielkości 24 punktów typograficznych (9,024 mm)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający dwudziestu czterem punktom (9,0216 mm);

Wiktionary

Półkwadrat – justunek o szerokości 24 punktów typograficznych stosowany w zecerstwie, jak również nazwa stopnia pisma o wielkości 24 punktów typograficznych w systemie Didota.

1 półkwadrat = 2 cycera = 24 punkty typograficzne

1 półkwadrat ≈ 9,026 mm

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: puwˈkfadrat, AS: puu̯kfadrat

Wiktionary

# półkwarcie

jednostka objętości stosowana w krajach anglosaskich; pinta, pint

SJP.pl

# półkwarta

jednostka objętości stosowana w krajach anglosaskich; pinta, pint

SJP.pl

Pinta, półkwarta (ang. pint) – zróżnicowana jednostka objętości lub pojemności stosowana głównie w Wielkiej Brytanii (ang. imperial pint), Irlandii oraz Stanach Zjednoczonych. W USA stosowane są dwie różne jednostki o nazwie pinta - jedna do odmierzania płynów (ang. U.S. liquid pint), a druga do sypkich ciał stałych (ang. U.S. dry pint).

Wikipedia

# półkwaśność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półkwaśne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półkwaśny

Wiktionary

# półkłamstwo

stwierdzenie w części prawdziwe; półprawda

SJP.pl

# półlegal

potocznie: działania częściowo zgodne z prawem

SJP.pl

# półlegalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półlegalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półlegalny

przysł. półlegalnie

Wiktionary

# półlegalny

częściowo legalny

SJP.pl

# półleżący

leżeć z tułowiem ułożonym nieco wyżej niż pozostała część ciała, opartym na podwyższeniu, lub leżeć na boku, podpierając się na zgiętym łokciu

SJP.pl

# półleżeć

leżeć z tułowiem ułożonym nieco wyżej niż pozostała część ciała, opartym na podwyższeniu, lub leżeć na boku, podpierając się na zgiętym łokciu

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) leżeć z uniesioną częścią tułowia, podpierając się o jakiś przedmiot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na otomance półleżała rozkapryszona birbantka, paląc cygaro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półleżenie n.

czas. leżeć ndk.

Wiktionary

# półlitrówa

zgrubienie od: półlitrówka

SJP.pl

# półlitróweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: półlitrówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półlitrówka ż.

Wiktionary

# półlitrówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) butelka o pojemności pół litra, zwłaszcza butelka wódki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze szwagrem obaliliśmy wczoraj dwie półlitrówki i jeszcze ćwiartkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. półlitróweczka ż.

przym. półlitrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) butelka półlitrowa; reg. śl. halba.

Wiktionary

# półlitrowy

a) mający pojemność połowy litra;
b) zawierający pół litra czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający pół litra

(1.2) mogący pomieścić pół litra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półlitrówka ż.

Wiktionary

# półlok

pasmo częściowo skręconych włosów

SJP.pl

# półlot

w tenisie: uderzenie z półlotu - uderzenie piłki tuż po jej odbiciu się od ziemi

SJP.pl

# półmaraton

bieg na dystansie równym połowie maratonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra;

Wiktionary

Półmaraton – bieg na dystansie 21 097,5 m; konkurencja lekkoatletyczna, zaliczana do biegów długich. Zawodnicy pokonują dystans równy połowie długości biegu maratońskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwmaˈratɔ̃n, AS: puu̯maratõn

Wiktionary

# półmaratończyk

biegacz startujący w półmaratonie

SJP.pl

# półmaratonka

→ półmaratończyk

SJP.pl

#### Patrz:

półmaratończyk

# półmaratoński

→ półmaraton

SJP.pl

#### Patrz:

półmaraton

# półmasa

półfabrykat, z którego po dalszej obróbce powstaje masa papiernicza

SJP.pl

# półmaska

Półmaska – indywidualne urządzenie stosowane do ochrony wyłącznie dróg oddechowych. Półmaski pochłaniają cząsteczki z powietrza lub filtrują powietrze od gazów bojowych, bakterii, wirusów itp. Przykładowo półmaski filtrujące cząstki w kopalniach, to np. ZF 0/24z, które pochłaniają cząstki z powietrza.

Wikipedia

# półmat

połysk odpowiadający połyskowi skorupy jaja kurzego; prawie mat

SJP.pl

# półmatowy

matowy z lekkim połyskiem, niezupełnie matowy

SJP.pl

# półmęski

prawie taki jak u mężczyzny

SJP.pl

# półmetal

pierwiastek posiadający niektóre własności metali i niemetali; do półmetali należą: bor, krzem, german, arsen, antymon, tellur i selen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. półprzewodnik o zerowej przerwie energetycznej

(1.2) chem. pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali;

Wiktionary

Półmetale (metaloidy) – pierwiastki chemiczne, które mają własności pośrednie między metalami i niemetalami. Zalicza się do nich antymon, arsen, bizmut, bor, german, krzem, selen, tellur i polon, oraz czasami także glin i astat, a w niektórych opracowaniach także węgiel, mający najwyższą temperaturę topnienia z dotychczas poznanych pierwiastków, oraz fosfor (tworzący odmianę czarną o właściwościach fizycznych przypominających metal).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Naukowcy twierdzą, że półmetal zwany grafenem zrewolucjonizuje świat.

(1.2) Według Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, nie wyróżnia się już półmetali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈmɛtal, AS: puu̯metal

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półmetalowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) metaloid

Wiktionary

# półmetek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) punkt wyznaczony w połowie trasy prowadzącej do mety

(1.2) moment, w którym upływa połowa czasu przeznaczonego na coś

Wiktionary

# półmetkowy

→ półmetek

SJP.pl

#### Patrz:

półmetek

# półmetrowy

mający długość połowy metra, wynoszący pół metra

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mierzący pół metra

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedną z twierdz odkryto w Patagonii, w Río Negro nad zatoką San Matías. Odkopano tam jej fundamenty, a także półmetrowe, symboliczne drzewo życia […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwmɛˈtrɔvɨ, AS: puu̯metrovy

Wiktionary

# półmiękki

1. w stanie pośrednim między twardym a miękkim;
2. o spółgłosce: wymawiana z dodatkową artykulacją spowodowaną sąsiedztwem samogłoski przedniej lub spółgłoski miękkiej

SJP.pl

# półmiesięczny

mający pół miesiąca, trwający pół miesiąca itp.

SJP.pl

# półmiliardowy

liczący pół miliarda czegoś

SJP.pl

# półmilimetrowy

mający długość połowy milimetra, wynoszący pół milimetra

SJP.pl

# półmilionowy

liczący pół miliona czegoś

SJP.pl

# półmilowy

mający długość połowy mili, wynoszący pół mili

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający długość połowy mili

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znaczącą budowlą tego typu był również półmilowy wał wzdłuż wybrzeża służący zarówno celom obronnym, jak i jako nabrzeże portowe.

Wiktionary

# półminutowy

trwający pół minuty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający pół minuty

Wiktionary

# półmiseczek

mały półmisek

SJP.pl

# półmisek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół

(1.2) zawartość półmiska (1.1)

Wiktionary

Półmisek – płytkie naczynie kuchenne o kształcie najczęściej owalnym, przeznaczone do serwowania potraw. Jako półmisek nazywana bywa też potrawa podawana na tym naczyniu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na stole pojawił się półmisek z kluchami i dzban ze zsiadłym mlekiem.

(1.2) Ile czasu zajmuje ci przygotowanie półmiska tych kruchych ciastek?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miseczka ż., miska ż.

Wiktionary

# półmityczny

niezupełnie mityczny

SJP.pl

# półmorgowy

mający długość pół morgi

SJP.pl

# półmózg

potocznie: osoba niespełna rozumu; debil

SJP.pl

# półmrok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) częściowa ciemność, gdy barwy przestają być dostrzegalne

Wiktionary

- Półmrok (film 1998)
- Półmrok (film 2006)
- Półmrok – drugi studyjny polskiego zespołu muzycznego Tulia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze jedną ważną cechą Okrętu, myślał smętnie sierżant Colon, kiedy opadali w błękitny półmrok, było to, że nie dało się wybrać wody z zęzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwmrɔk, AS: puu̯mrok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półmrocze n.

przym. półmroczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półzmrok; rzad. półmrocze

Wiktionary

# półmyśl

mało wartościowa myśl, pomysł

SJP.pl

# półn.

skrót

(1.1) = północny

Wiktionary

# półnagi

skąpo ubrany, prawie nagi; półgoły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) prawie nagi, w niekompletnym stroju

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed gabinetem półnadzy rekruci czekają na swoją kolej do badania.

(1.1) Półnadzy turyści budzą niesmak w centrum Sopotu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈnaɟi, AS: puu̯naǵi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półnegliż m., półnagość ż.

przysł. półnago

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półgoły

Wiktionary

# półnagość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półnagie; cecha tych, którzy są półnadzy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półnagi

Wiktionary

# półnarożnik

ścienny aluminiowy element wykończeniowy zabezpieczający krawędzie ciętych płyt gipsowo-kartonowych

SJP.pl

# półnegliż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bardzo skąpy strój; prawie negliż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piosenkarka wystąpiła w półnegliżu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈnɛɡlʲiʃ, AS: puu̯neglʹiš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półnagi

rzecz. negliż m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półnagość ż.

Wiktionary

# półniewolniczy

mający wbrew pozorom charakter niewolniczy

SJP.pl

# północ

1. godzina dwunasta w nocy
2. jedna z czterech stron świata
3. kraje północne; Północ

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. Stany Zjednoczone Ameryki podczas wojny secesyjnej

(1.2) pot. kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie

Wiktionary

Strony świata, kierunki świata, ściślej: główne kierunki geograficzne, kierunki główne – cztery główne kierunki wyznaczone na powierzchni kuli ziemskiej. Ich określanie związane jest z właściwościami ruchu obrotowego Ziemi. Odbywa się on wokół osi ziemskiej. Punkty przecięcia osi ziemskiej z powierzchnią Ziemi to bieguny geograficzne: północny i południowy. Połączone są półokręgami noszącymi nazwę południków, które wyznaczają kierunek północ–południe. Kierunek wzdłuż południka o zwrocie do północnego bieguna geograficznego to kierunek północny, zaś do południowego bieguna geograficznego – południowy. Natomiast punkty, gdzie pojawia się albo znika Słońce za horyzontem w dniu równonocy, wyznaczają kierunki: wschodni i zachodni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wojska Północy ostatecznie wygrały wojnę secesyjną.

(1.2) Nie chciałbym mieszkać na Północy, tam jest strasznie zimno.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwnɔt͡s, AS: puu̯noc

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Unia

Wiktionary

# północnica

w mitologii słowiańskiej: żeński demon zjawiający się o północy, złośliwy i psotliwy; mara, nocnica, nocula, płaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitsłow. lud. na Kresach Wschodnich: demon negatywny, rodzaj rusałki pojawiającej się w nocy;

Wiktionary

Północnica, czasem także mara, nocnica – żeński demon u Słowian, rodzaj rusałki znany na dawnych kresach Polski. Jest to istota cechująca się złośliwością i psotliwością. Z nazwy można domniemywać, że działa w środku nocy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Północnicami zostawały dusze kobiet, które zmarły tuż przed lub podczas ślubu, i zrozpaczone zawierały pakt z demonem uzyskując życie wieczne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. północ, nocnica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nocnica

Wiktionary

# północno-wschodni

przymiotnik

(1.1) geogr. adm. położony, znajdujący się na północnym wschodzie

(1.2) meteorol. geogr. nadchodzący z północnego wschodu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Olsztyn leży w północno-wschodniej części Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwnɔt͡snɔ‿ˈfsxɔdʲɲi, AS: puu̯nocno‿fsχodʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. północny wschód m.

Wiktionary

# północno-zachodni

przymiotnik

(1.1) geogr. będący na północnym zachodzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najstarsza część cmentarza, z kwaterami położonymi po stronie północno-zachodniej, podzielona jest alejami wysadzanymi lipami drobnolistnymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲi, AS: puu̯nocno‿zaχodʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. północny zachód m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. płn.-zach.

Wiktionary

# północnoafrykański

związany z północną Afryką, pochodzący z północnej Afryki, charakterystyczny dla północnej Afryki itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwnɔt͡snɔafrɨˈkãj̃sʲci, AS: puu̯nocnoafrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka Północna ż.

Wiktionary

# północnoalbański

związany z północną Albanią, pochodzący z północnej Albanii, charakterystyczny dla północnej Albanii itp.

SJP.pl

# północnoamerykański

1. związany z Ameryką Północną (kontynentem), pochodzący z Ameryki Północnej, charakterystyczny dla Ameryki Północnej itp.;
2. rzadko: dotyczący północnych obszarów USA, pochodzący z północnych obszarów USA itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Indianie północnoamerykańscy, wykopując topory wojenne, wdziewali na głowy specjalne wysoko zwieńczające się ozdoby, z dala lepiej widoczne niż makijaż na ciele.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka Północna ż.

Wiktionary

# północnoangielski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północną Anglią; położony lub odbywający się na północy Anglii

Wiktionary

# północnoatlantycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

Wiktionary

# północnoazjatycki

związany z północną Azją, pochodzący z północnej Azji, charakterystyczny dla północnej Azji itp.

SJP.pl

# północnobawarski

przymiotnik

(1.1) związany z północną częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# północnobałtycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do północnego Bałtyku, związany z północnym Bałtykiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do takich miejsc należy Nadmorski Park Krajobrazowy, który ze względu na specyfikę geograficzną (tzw. wąskie gardło wędrówkowe oraz północnobałtycki korytarz migracyjny) jest jednym z ważniejszych miejsc wędrówek, odpoczynku i zimowania licznych gatunków ptaków.

(1.1) Północnobałtyckie torfowiska magazynują dwutlenek węgla.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bałtycki

Wiktionary

# północnobrabancki

przymiotnik

(1.1) związany z Brabancją Północną

(1.2) związany z północą Brabancji

Wiktionary

# północnocypryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Cyprem Północnym, dotyczący Cypru Północnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cypr Północny mrz.

Wiktionary

# północnoczeski

przymiotnik

(1.1) związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# północnoeuropejczyk

mieszkaniec Europy Północnej

SJP.pl

# północnoeuropejka

mieszkanka Europy Północnej

SJP.pl

# północnoeuropejski

związany z północną Europą, pochodzący z północnej Europy, charakterystyczny dla północnej Europy itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Europa Północna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. nordycki

Wiktionary

# północnofrancuski

dotyczący północnych obszarów Francji, pochodzący z północnych obszarów Francji itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z północą Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji

Wiktionary

# północnogermański

związany z północną Germanią, pochodzący z północnej Germanii, charakterystyczny dla północnej Germanii itp.

SJP.pl

# północnoirlandzki

przymiotnik od: Irlandia Północna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej

(1.2) związany z północną częścią Irlandii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irlandia Północna ż.

Wiktionary

# północnokaroliński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Karolina Północna ż.

Wiktionary

# północnokaukaski

przymiotnik

(1.1) związany z Kaukazem Północnym, dotyczący Kaukazu Północnego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwnɔt͡snɔkawˈkasʲci, AS: puu̯nocnokau̯kasʹḱi

Wiktionary

# północnokazachstański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północnym Kazachstanem, dotyczący północnego Kazachstanu

Wiktionary

# północnokontynentalny

dotyczący kontynentu północnego, przechodzący przez kontynent północny, np. klimat północnokontynentalny

SJP.pl

# północnokoreański

przymiotnik od: Korea Północna; koreański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Korei Północnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Reżym północnokoreański przeprowadza doświadczenia z bronią chemiczną i biologiczną na istotach ludzkich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci, AS: puu̯nocnokoreãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Korea Północna ż.

Wiktionary

# północnokurdyjski

przymiotnik

(1.1) związany z lub charakterystyczny dla północnych Kurdów, wywodzący się z Północnego Kurdystanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. (etnolekt) kurmandżi

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kurmandżi

Wiktionary

# północnolapońskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem północnolapońskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem północnolapońskim

(1.3) spisany, stworzony w języku północnolapońskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈnɔt͡snɔlaˈpɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: puu̯nocnolapõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# północnomacedoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. polit. odnoszący się do Macedonii Północnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Macedonia Północna ż.

Wiktionary

# północnomariański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Marianami Północnymi, dotyczący Marianów Północnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Mariany Północne n., Marianka ż.

Wiktionary

# północnomałopolski

związany z północną Małopolską, pochodzący z północnej Małopolski, charakterystyczny dla północnej Małopolski itp.

SJP.pl

# północnomorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Morzem Północnym, dotyczący Morza Północnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 1910 r. stawki frachtowe w żegludze bałtyckiej i północnomorskiej były tak niskie, że statki przewoziły tam ładunki poniżej kosztów własnych.

(1.1) W roku 1975 Norwegia uzyskała spod północnomorskiego dna około 7 mln t ropy, a Wielka Brytania, która eksploatację swych bezsprzecznie bogatszych złóż rozpoczęła później – 1-2 mln t.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Morze Północne n.

Wiktionary

# północnoniemiecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z północną częścią Niemiec

Wiktionary

# północnoosetyjski

przymiotnik od: Osetia Północna (republika rosyjska na Kaukazie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Osetią Północną, dotyczący Osetii Północnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziełko ukazało się jako dodatek do prestiżowego kwartalnika, wydawanego przez północnoosetyjski związek pisarzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Osetia Północna ż.

Wiktionary

# północnopolski

związany z północną Polską, pochodzący z północnej Polski, charakterystyczny dla północnej Polski itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północną Polską, dotyczący północnej Polski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod koniec zlodowacenia północnopolskiego (około 22 tys. lat temu) lądolód skandynawski zajmował tereny północnej Polski.

Wiktionary

# północnorosyjski

związany z północną Rosją, pochodzący z północnej Rosji, charakterystyczny dla północnej Rosji itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północną częścią Rosji lub pochodzący stamtąd

Wiktionary

# północnosemicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Semitami z północy, dotyczący Semitów z północy

Wiktionary

# północnośląski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północnym Śląskiem, dotyczący północnego Śląska

Wiktionary

# północnosudecki

przymiotnik

(1.1) znajdujący się / odbywający się w północnej części Sudetów, pochodzący z północnej części Sudetów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwnɔt͡snɔsuˈdɛt͡sʲci, AS: puu̯nocnosudecʹḱi

Wiktionary

# północnosyberyjski

związany z północną Syberią, pochodzący z północnej Syberii, charakterystyczny dla północnej Syberii itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północną częścią Syberii lub pochodzący z niej

Wiktionary

# północnosłowacki

przymiotnik

(1.1) związany z północną częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# północnowielkopolski

dotyczący Wielkopolski północnej, pochodzący z Wielkopolski północnej, charakterystyczny dla Wielkopolski północnej itp.

SJP.pl

# północnowietnamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Wietnamem Północnym (ofic. Demokratyczna Republika Wietnamu)

(1.2) związany z północą Wietnamu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Wietnam Północny mrz.

Wiktionary

# północnowłoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z północnymi Włochami, dotyczący północnych Włoch

Wiktionary

# północny

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

(1.2) odbywający się o północy (o godzinie 24:00), dotyczący tej północy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Północny biegun magnetyczny Ziemi leży w pobliżu północnego bieguna geograficznego.

(1.2) Wróciłem do Warszawy północnym ekspresem z Krakowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈnɔt͡snɨ, AS: puu̯nocny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. północ ż., noc ż., nocka ż., nocny mrz.

przym. nocny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nordowy

Wiktionary

# półnorma

w matematyce: podaddytywny i dodatnio jednorodny funkcjonał określony na przestrzeni liniowej

SJP.pl

Półnorma (lub seminorma) – podaddytywny i dodatnio jednorodny funkcjonał określony na przestrzeni liniowej, tj. funkcja p\colon X\to [0,\infty ), gdzie X jest przestrzenią liniową, spełniająca warunki

1. p(x+y)\leqslant p(x)+p(y),
2. p(\alpha x)=|\alpha |p(x)

Wikipedia

# półnormalny

rozkład półnormalny - rodzaj rozkładu prawdopodobieństwa

SJP.pl

# półnuta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. nuta trwająca połowę całej nuty;

Wiktionary

Półnuta – nuta w notacji muzycznej o czasie trwania równym połowie całej nuty, dwóch ćwierćnut, czterech ósemek itd. Liczy się ją do dwóch.

Półnuta oznaczana jest jako owalna niewypełniona główka z laską, zasadniczo z prawej strony skierowaną w górę dla nut położonych poniżej trzeciej linii, a w dół z lewej strony dla nut położonych na trzeciej linii lub wyżej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cała nuta jest tak długa jak dwie półnuty.

(1.1) To może trochę dziwić, ale dzisiaj na świecie, i w Polsce także, muzykę do filmu pisują ludzie, którzy nie odróżniają krzyżyka od bemola czy ćwiartki od półnuty.

Wiktionary

# półobnażenie

1. obnażyć do połowy; wpółobnażyć;
2. półobnażyć się - obnażyć się do połowy; wpółobnażyć się

SJP.pl

# półobnażony

1. obnażyć do połowy; wpółobnażyć;
2. półobnażyć się - obnażyć się do połowy; wpółobnażyć się

SJP.pl

# półobnażyć

1. obnażyć do połowy; wpółobnażyć;
2. półobnażyć się - obnażyć się do połowy; wpółobnażyć się

SJP.pl

# półobrót

pół obrotu, obrót o 180 stopni; ewolucja wykonywana m.in. przez ćwiczących sztuki walki, spopularyzowana przez Chucka Norrisa

SJP.pl

# półobrotowy

mający możliwość częściowego obracania się

SJP.pl

# półobrożny

1. błyszczak półobrożny - gatunek małego ptaka z rodziny szpakowatych; błyszczak pyszny;
2. wikłacz półobrożny - gatunek ptaka z rodziny wikłaczowatych

SJP.pl

# połobuzować

spędzić pewien czas na łobuzowaniu; pobroić, porozrabiać, popsocić

SJP.pl

# połocczanin

mieszkaniec Połocka

SJP.pl

# połocczanka

mieszkanka Połocka

SJP.pl

# połock

miasto na Białorusi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Białorusi;

Wiktionary

Połock (biał. Полацк, Połack; ros. Полоцк, Połock) – miasto w północnej części Białorusi, u ujścia Połoty do Dźwiny, ok. 81,0 tys. mieszkańców (2020). Centrum rejonu połockiego. Przemysł elektromaszynowy (w tym zbrojeniowy), chemiczny, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, mineralny, drzewny, spożywczy, węzeł komunikacyjny, port lotniczy; muzea.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. połocki

Wiktionary

# połocki

przymiotnik od: Połock

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Połockiem, dotyczący Połocka

Wiktionary

## Osoby noszące przydomek Połocki lub Połocka

- Wsiesław Briaczysławicz Połocki (ok. 1029-1101) – książę połocki, wielki książę kijowski
- Roman Wsiesławicz Połocki (zm. ok. 1114-1116) – książę połocki, syn Wsiesława
- Eufrozyna Połocka (ok. 1101-1173) – święta mniszka prawosławna, księżniczka połocka, wnuczka Wsiesława
- Andrzej Połocki (1325-1399) – książę połocki, syn Olgierda
- książęta połoccy
- Menas Połocki (zm. 1116) – pierwszy znany z imienia prawosławny biskup połocki i pierwszy święty prawosławny ziemi białoruskiej
- Samuel Piotrowski-Sitnianowicz alias Symeon Połocki (1628 lub 1629-1680) – pisarz ruski, pochodzący z Wielkiego Księstwa Litewskiego, działający w Połocku, a następnie w Moskwie
- Symeon Połocki (biskup twerski) (zm. 3 lutego 1289) – biskup połocki (do 1271), następnie pierwszy biskup twerski

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Połock mrz., połocczanin mos., połocczanka ż.

Wiktionary

# połoczanie

plemię słowiańskie należące do plemienia Krywiczów

SJP.pl

Połoczanie – plemię słowiańskie zaliczane do Słowian wschodnich. Głównym jego ośrodkiem był Połock. Wchodziło w skład Krywiczów.

Wikipedia

# połoczanin

członek plemienia słowiańskiego należącego do plemienia Krywiczów

SJP.pl

# półoddech

połowa oddechu, oddech niepełny

SJP.pl

# półodrętwiały

rzadko: częściowo odrętwieć

SJP.pl

# półodrętwieć

rzadko: częściowo odrętwieć

SJP.pl

# półodrętwienie

rzadko: częściowo odrętwieć

SJP.pl

# półodrzwia

w górnictwie: zestaw obudowy składający się z jednego stojaka i ze stropnicy opartej jednym końcem na stojaku a drugim umocowanej w gniazdku

SJP.pl

# półoficjalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półoficjalne; cecha tych, którzy są półoficjalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półoficjalny

Wiktionary

# półoficjalny

częściowo urzędowy, częściowo prywatny; półurzędowy, półprywatny

SJP.pl

# połóg

1. okres po porodzie, podczas którego w organizmie kobiety następuje cofanie się zmian powstałych w związku z ciążą i porodem;
2. dawniej: poród

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. gin. okres po porodzie;

(1.2) daw. gin. poród

Wiktionary

Połóg (łac. puerperium) – okres po ciąży i porodzie, w którym anatomiczne, morfologiczne i czynnościowe zmiany ciążowe stopniowo ustępują, a ustrój wraca do stanu sprzed ciąży. Z reguły trwający sześć tygodni, które można podzielić na następujące okresy:

- bezpośredni – pierwsze 24 godziny po porodzie
- wczesny połóg – pierwszy tydzień po porodzie
- późny połóg – trwający do 6 tygodni po porodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Połóg trwa do sześciu tygodni po porodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwuk, AS: pou̯uk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łoże n., położna ż., położnik m., położnica ż., położnictwo n.

przym. połogowy, położniczy

Wiktionary

# połogi

rozpościerający się szeroko, rozległy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) lekko pochyły, o niewielkim spadku, niestromy

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. połóg

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Połogie zbocza góry porastał las bukowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwɔɟi, AS: pou̯oǵi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niestromy

Wiktionary

# półogniwo

Półogniwo – struktura zawierająca przewodzącą elektrodę oraz otaczający ją przewodzący elektrolit, oddzielony przez naturalnie występującą podwójną warstwę Helmholtza. Reakcja chemiczna wewnątrz tej warstwy chwilowo pompuje ładunek elektryczny pomiędzy elektrodą a elektrolitem, w wyniku czego powstaje napięcie elektryczne pomiędzy nimi. Reakcja anody wiąże atom metalu w elektrodzie, który rozpuszcza się i jest transportowany jako jon dodatni pomiędzy podwójną warstwą, powodując, że elektrolit potrzebuje dodatniego ładunku elektrycznego, podczas gdy anoda ujemnego ładunku. Rosnące napięcie elektryczne tworzy silne pole wewnątrz podwójnej warstwy i potencjał rośnie do momentu, gdy pole zatrzyma reakcję pompowania ładunków. Ta samoograniczająca się operacja występuje niemal cały czas w izolowanym półogniwie. W praktycznych zastosowaniach dwa różne półogniwa są właściwie połączone ze sobą i tworzą ogniwo galwaniczne.

Wikipedia

# połogowy

1. w medycynie: związany z połogiem - okresem po porodzie, w którym w organizmie matki ustępują zmiany zachodzące podczas ciąży i porodu, np. gorączka połogowa; poporodowy, puerperalny;
2. dawniej: związany z połogiem - porodem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący połogu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połóg m.

Wiktionary

# półokrąg

Półokrąg – łuk okręgu wyznaczony przez kąt środkowy o mierze 180°. Końce półokręgu leżą więc na jednej średnicy. Promieniem półokręgu jest promień okręgu, którego częścią jest półokrąg.

Wikipedia

# półokrągły

przymiotnik

(1.1) w kształcie półokręgu, mający łukowate wygięcie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półokrąg m.

Wiktionary

# półokres

połowa cyklu zjawiska okresowego

SJP.pl

# półokręt

dawniej: mały okręt

SJP.pl

# półomdlały

częściowo omdlały, osłabły, słaniający się; na wpół omdlały, wpółomdlały

SJP.pl

# półomdleć

prawie stracić przytomność

SJP.pl

# półomdlenie

prawie stracić przytomność

SJP.pl

# półomdlewać

prawie tracić przytomność

SJP.pl

# połomin

Połomin – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Suchowola.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Przemienienia Pańskiego w Hołodolinie.

Wikipedia

# połomski

nazwisko

SJP.pl

# połonicznik

roślina z rodziny goździkowatych, rosnąca w miejscach piaszczystych

SJP.pl

Wikipedia

# połonina

łąka leżąca powyżej górnej granicy lasów w Karpatach Wschodnich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. ekol. łąka położona powyżej granicy lasów w Karpatach Wschodnich, w szczególności w Bieszczadach;

Wiktionary

Połonina – lokalna nazwa zbiorowisk muraw alpejskich i subalpejskich wykształconych ponad górną granicą lasu w Karpatach Wschodnich, w Polsce najczęściej wiązana z Bieszczadami.

Jest to piętro roślinności o charakterze naturalnym, którego zasięg poszerzony został znacznie przez działalność człowieka (szałaśnictwo, wycinanie zarośli, krzewów i drzew, wypalanie lasu, koszenie trawy, koszarowanie, wypas owiec i bydła).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pasterze spędzają na połoninach długie miesiące.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. połoninowy

Wiktionary

# połoninny

→ połonina; połoninowy

SJP.pl

# połoninowy

→ połonina; połoninny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. biol. odnoszący się do połoniny, mający związek z połoniną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połonina ż.

Wiktionary

# połoński

nazwisko

SJP.pl

# półorzeł

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) herald. połowa postaci orła występująca w heraldyce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czarnego piastowskiego półorła przedstawia herb powiatu trzebnickiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. orzeł mzw., orzełek mrz.

przym. orli

Wiktionary

# półoś

1. element układu napędowego w pojazdach mechanicznych;
2. połowa osi niektórych krzywych geometrycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. połowa osi niektórych krzywych geometrycznych

(1.2) mech. wał, który przenosi napęd mechanizmu różnicowego samochodu na koło napędowe;

Wiktionary

Półoś napędowa – wał, element układu napędowego pojazdu, łączy skrzynię biegów lub most napędowy z piastą koła, umożliwia przeniesienie momentu napędowego z silnika na koło pojazdu.

Półosie napędowe służą do przenoszenia momentu obrotowego od przekładni głównej do kół napędowych samochodu. Półosie mogą być sztywne lub przegubowe w zależności od tego, czy doprowadzają moment do kół napędowych kierowanych czy niekierowanych oraz czy koła te są zawieszone zależnie czy niezależnie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwɔɕ, AS: puu̯oś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. półośka ż.

przym. półosiowy

Wiktionary

# połosak

nazwisko

SJP.pl

# półosiowy

→ półoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od półoś

Wiktionary

#### Patrz:

półoś

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwɔˈɕɔvɨ, AS: puu̯ośovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półoś, zdrobn. półośka

Wiktionary

# półosioł

przedstawiciel rodzaju Hemionus z rodziny koniowatych; muł

SJP.pl

# półośka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. techn. wał, który przenosi napęd mechanizmu różnicowego samochodu na koło napędowe

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puˈwɔɕka, AS: puu̯ośka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półosiowy

rzecz. zdrobn. półoś

Wiktionary

# połoski

nazwisko

SJP.pl

Połoski – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Piszczac.

Wieś ekonomii brzeskiej w drugiej połowie XVII wieku. Niegdyś istniała gmina Połoski.

Wieś jest sołectwem w gminie Piszczac. W roku 2021 wieś liczyła 359 mieszkańców.

Wikipedia

# półosma

przestarzałe: siedem i pół; półósma

SJP.pl

# półostrość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półostre

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półostry

Wiktionary

# półotwartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półotwarte; cecha tych, którzy są półotwarci

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półotwarty

Wiktionary

# półotwarty

przymiotnik

(1.1) taki, który jest otwarty częściowo, trochę

(1.2) taki, który jest zorganizowany w sposób dający częściową swobodę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Patrzył na półotwartą furtę klasztoru, z której wypadł srokaty konik z zakonnikiem w siodle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwɔtˈfartɨ, AS: puu̯otfarty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półotwartość ż.

Wiktionary

# połów

łowienie ryb i innych zwierząt wodnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność łowienia

(1.2) efekt łowienia

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: połowa

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: połowić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwuf, AS: pou̯uf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łów m., łowczy m., łowiec m., łowiectwo n., poławianie n., łowienie n., złowienie n.

czas. łowić ndk., złowić dk., wyłowić dk.

przym. łowny, łowczy, połowowy

Wiktionary

# połowa

wynik podzielenia jedności przez dwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. połowa

Wiktionary

Połowa (dodatkowa nazwa w j. niem. Puhlau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lambro otworzył mgliste snami oczy: / Półową czucia jeszcze we śnie tonął, / Półową myśli sen przenikał zdradny, / Rozkołysany pośród burzy wrażeń. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puˈwɔva, AS: puu̯ova

Wiktionary

# półowal

kształt połowy owalu, z jednej strony owalny

SJP.pl

# półowalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półowalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półowalny

Wiktionary

# półowalny

mający kształt połowy owalu

SJP.pl

# połowcy

koczowniczy lud turecki; Kumanowie, Komanowie

SJP.pl

Połowcy (nazywani też Komanami lub Kumanami) – lud pochodzenia turkijskiego, należący do grupy kipczackiej, który swoje pierwotne siedziby w VIII wieku miał na stepach Kazachstanu i południowej Syberii w górnym biegu rzeki Irtysz. Byli spokrewnieni z Turkami seldżuckimi. Ich język, zwany także kumańskim należy do grupy języków kipczackich. Golili głowy pozostawiając dwa długie warkocze. Charakterystyczne w ich ubiorze były krótkie kaftany.

Wikipedia

# połóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: połówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połówka ż.

licz. pół

Wiktionary

# połowić

dzielić na pół

SJP.pl

# połowica

1. żartobliwie: żona;
2. dawniej: połowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. żona

(1.2) daw. połowa

Wiktionary

Połowica (biał. Паловіца; ros. Половица) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Zalesie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈvʲit͡sa, AS: pou̯ovʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połowa ż., połówka ż., połowinki nmos., połowiczność ż.

przym. połowiczny, połówkowy

przysł. połowicznie, wpół

licz. pół

Wiktionary

# połowiczak

krocznik połowiczak - motyl z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# połowicznie

przysłówek

(1.1) częściowo, nie do końca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Choć powoli i połowicznie, zaczęto naprawiać dawne krzywdy: przyjęto ustawę o restytucji i rehabilitacji, dzięki której ukradziony majątek powraca do prawowitych właścicieli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połowa ż., połowica ż.

przym. połowiczny

Wiktionary

# połowiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co połowiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. połowiczny

rzecz. połowica ż.

Wiktionary

# połowiczny

spełniający wyznaczone zadania tylko częściowo

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. spełniający swoje zadania tylko częściowo, nie całkiem skuteczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połowa ż., połowica ż., połowiczność ż.

przysł. połowicznie

Wiktionary

# połowiczy

dotyczący połowy ciała, np. bezwład połowiczy, porażenie połowicze

SJP.pl

# połowiec

członek koczowniczego ludu tureckiego; Kuman, Koman

SJP.pl

# połowiecki

dotyczący Połowców, charakterystyczny dla Połowców

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Połowcami, dotyczący Połowców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język połowiecki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Połowiec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kipczacki, kumański

(2.1) kipczacki, kumański

Wiktionary

# połowinki

impreza organizowana w połowie nauki w szkole średniej lub wyższej; półmetek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) reg. połowa jakiegoś okresu, np. studiów

(1.2) reg. impreza zorganizowana z okazji połowinek (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W związku ze zbliżającymi się połowinkami w moim liceum rozpoczęłam poszukiwania cudownej sukienki. (z Internetu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połowa ż., połówka ż., połowica ż.

licz. pół

przym. połówkowy

przysł. wpół

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półmetek

(1.2) półmetek

Wiktionary

# połowinkowy

→ połowinki; półmetkowy

SJP.pl

# połowizna

1. kłoda, kloc przepołowione wzdłuż
2. gwarowo: połowiczność

SJP.pl

# połówka

1. jedna z dwu równych części czegoś; połowa
2. pot. półlitrowa butelka wódki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z dwóch równych części czegoś

(1.2) pot. pół litra wódki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwufka, AS: pou̯ufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poła ż., przepołowienie n., połowa ż., połowinki nmos., połowica ż., połóweczka ż.

przym. połówkowy

licz. pół

czas. przepołowić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) połowa

Wiktionary

# połówkowy

przymiotnik

(1.1) od: połówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ocena z egzaminu zasadniczego jest wystawiana na podstawie sumy punktów z dwóch egzaminów — połówkowego i końcowego. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwufˈkɔvɨ, AS: pou̯ufkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poła ż., połówka ż., połowa ż., połowinki ż., połowica ż.

licz. pół

Wiktionary

# połownictwo

w okresie pańszczyźnianym: gospodarowanie na cudzym polu w zamian za połowę plonów z niego

SJP.pl

Połownictwo (ang. sharecropping, fr. métayage, hiszp. aparcería, ros. издoльщина) – forma dzierżawy ziemi i gospodarstw, w której właściciel ziemi otrzymuje tytułem czynszu część zbiorów (od 1/3 do 3/4) od dzierżawcy (połownika). Polska nazwa pochodzi od oddawania połowy zbioru.

Wikipedia

# połownik

1. dawniej: rolnik uprawiający cudze pole, oddający w zamian połowę uzyskanego plonu;
2. w dawnej Polsce: kmieć posiadający o połowę mniej gruntów niż inni

SJP.pl

# połowowy

→ połów

SJP.pl

#### Patrz:

połów

# połoz

gatunek węża, często hodowany w terrariach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. gad z największej rodziny węży;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwɔs, AS: pou̯os

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połozowate nmos.

Wiktionary

# położenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) miejsce znajdowania się czegoś

(1.2) warunki, w jakich znajduje się dana osoba lub obiekt

(1.3) odczasownikowy od|położyć.

Wiktionary

Położenie – wielkość fizyczna określająca umiejscowienie danego ciała w przestrzeni względem wybranego układu współrzędnych. Wielkość ta, w zależności od kontekstu, w jakim jest użyta, może występować jawnie jako wektorowa wielkość fizyczna określająca kierunek i odległości danego obiektu od wybranego punktu odniesienia, który umiejscawia się zwykle w początku układu współrzędnych. Wówczas wektor punktu odniesienia do tego ciała nosi nazwę wektora wodzącego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Położenie regionu powoduje, że przez większość dni wiosennych pogoda jest słoneczna.

(1.2) Twoje położenie w obecnej sytuacji jest fatalne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pou̯ožẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. położyć

przym. pokładny

rzecz. pokładełko n., pokład mrz., pokładziny nmos., położnica ż., pokładne n.

ims. położony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lokalizacja, usytuowanie, pozycja, umiejscowienie, ulokowanie

(1.2) sytuacja

Wiktionary

# położna

pielęgniarka specjalizująca się w odbieraniu porodów; akuszerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta pomagająca przy porodach

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Położna poradziła nam, żebyśmy kupili materacyk gryczano-kokosowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒna, AS: pou̯ožna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połóg m., położnictwo n., położnik m., położnica ż., położniczka ż.

:: fm. położny m.

czas. położyć dk., pokładać ndk.

przym. położniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. akuszerka; gw-pl|Górny Śląsk|hebama, hyjbama.

Wiktionary

# położnica

kobieta w połogu; także kobieta rodząca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gin. kobieta w okresie połogu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połóg m., położnik m., położna ż., położnictwo n., położenie n.

czas. położyć ndk.

przym. położniczy

Wiktionary

# położnictwo

1. dział medycyny zajmujący się ciążą, porodem i połogiem;
2. oddział w szpitalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

(1.2) med. oddział szpitalny przeznaczony dla położnic

Wiktionary

Położnictwo – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologicznym okresem ciąży, porodu i połogu. Ściśle związana z ginekologią.W starożytności położnictwo opierało się wyłącznie na intuicji. Współczesne położnictwo oparte jest na podstawach naukowych, które budowano od XVI w. (Ambroise Paré i in.) W Polsce wchodzi w zakres specjalizacji lekarskiej położnictwo i ginekologia, której konsultantem krajowym od 1 sierpnia 2017 jest prof. dr hab. Krzysztof Czajkowski.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. położna ż., położnica ż., położnik mos., połóg mrz.

przym. położniczy

czas. położyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akuszeria, akuszerstwo

(1.2) oddział położniczy

Wiktionary

# położniczka

→ położnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. lekarzka specjalistka zajmująca się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

Wiktionary

#### Patrz:

położnik

#### Powiązane:

rzecz. położnik mos., położna ż.

Wiktionary

# położniczy

przymiotnik

(1.1) med. związany z położnictwem, dotyczący położnictwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. łóżko n., łoże n., połóg m., położnictwo n., położnik mos., położna ż., położnica ż.

czas. położyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary

# położnik

osoba specjalizująca się w odbieraniu porodów; akuszer, położny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

Wiktionary

Położnictwo – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologicznym okresem ciąży, porodu i połogu. Ściśle związana z ginekologią.W starożytności położnictwo opierało się wyłącznie na intuicji. Współczesne położnictwo oparte jest na podstawach naukowych, które budowano od XVI w. (Ambroise Paré i in.) W Polsce wchodzi w zakres specjalizacji lekarskiej położnictwo i ginekologia, której konsultantem krajowym od 1 sierpnia 2017 jest prof. dr hab. Krzysztof Czajkowski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja żona w czasie ciąży, a potem połogu, była pod opieką doświadczonego ginekologa i położnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒʲɲik, AS: pou̯ožʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połóg m., położnictwo n., położnica ż., położna ż.

:: fż. położniczka ż.

przym. położniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akuszer

Wiktionary

# położny

mężczyzna specjalizujący się w odbieraniu porodów; położnik, akuszer

SJP.pl

# położony

imiesłów przymiotnikowy bierny w użyciu przymiotnikowym

(1.1) znajdujący się, usytuowany w danym miejscu

imiesłów przymiotnikowy bierny

(2.1) zob. położyć.

(2.2) znajdujący się, usytuowany w danym miejscu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy wiecie, gdzie znajduje się najniżej położony punkt w Polsce?

(1.1) Widziałam piękny zamek położony pośród zielonych wzgórz.

(2.2) Trzustka położona jest w jamie brzusznej za żołądkiem.

(2.2) Kutno położone jest w centralnej Polsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ, AS: pou̯ožõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. położenie n.

czas. położyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umiejscowiony, usytuowany, znajdujący się

Wiktionary

# połozowate

rodzina węży z rzędu łuskonośnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. herp. nazwa systematyczna|Colubridae|Oppel|ref=tak., rodzina węży z rzędu łuskonośnych;

Wiktionary

Połozowate (Colubridae) – rodzina węży z grupy Alethinophidia. Inne nazwy używane dla tej rodziny to wężowate lub węże właściwe.

Do rodziny połozowatych należy większość obecnie żyjących węży. W maju 2025 należało do niej 2156 z 4187 znanych gatunków węży, czyli około 51,5%.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaskrońcowate należą do połozowatych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połoz mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wężowate, węże właściwe

Wiktionary

# połozowaty

o cechach połozowatych (rodzina węży)

SJP.pl

# położyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|kłaść.

(1.2) dokonany od|pokładać.

(1.3) mat. daw. zdefiniować, podstawić, określić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pou̯ožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. położenie n., pokładanie n., położna ż., łoże n., położnictwo n., pokład m., łóżko n., pokładziny nmos., położnica ż., pokładełko n., pokładne n.

czas. kłaść ndk., pokładać ndk., lec dk.

przym. położniczy, pokładowy, pokładny

ims. położony

Wiktionary

# półpaleta

przesyłka paletowa o wymiarach połowy standardowej palety

SJP.pl

# półpalisada

drewniany element ogrodzenia, o półkolistym przekroju

SJP.pl

# półpan

zgrubienie od: półpanek

SJP.pl

# półpancerz

lekki pancerz, mniejszy od normalnego, noszony przez rycerzy

SJP.pl

Półzbroja (także: półpancerz, zbroja pikinierska, landsknechtowska) – niepełna zbroja płytowa, używana przez piechotę i jazdę w XVI-XVII wieku. Szczególnie popularna na terenach Niemiec i Szwajcarii w formacjach pikinierów i landsknechtów.

Jej podstawowymi elementami był kirys i hełm typu otwartego (np. szturmak, pappenheimer, morion). Jako elementy dodatkowe stosowano naramienniki, obojczyk, oraz fartuch lub nabiodrki. W rzadszych przypadkach stosowano również rękawice. Z czasem rezygnowano z kolejnych elementów dodatkowych, pozostawiając jedynie hełm i kirys (lub sam napierśnik) z fartuchem.

Wikipedia

# półpancerzyk

zdrobnienie od: półpancerz

SJP.pl

# półpaństwowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpaństwowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpaństwowy

Wiktionary

# półparą

rzadko: z połowiczną prędkością

SJP.pl

# półpaścowy

→ półpasiec

SJP.pl

#### Patrz:

półpasiec

# półpasiec

wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: puwˈpaɕɛt͡s, AS: puu̯paśec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. popółpaścowy

Wiktionary

# półpasożyt

organizm roślinny pobierający od żywiciela wodę i sole mineralne, a jednocześnie wytwarzający substancje odżywcze w procesie fotosyntezy, np. jemioła

SJP.pl

Rośliny pasożytnicze, parazytofity – rośliny korzystające z wody i soli mineralnych oraz substancji organicznych wytworzonych przez inne organizmy, które stają się ich żywicielami. Stanowią nieliczną procentowo grupę gatunków, ogromna bowiem większość roślin to gatunki autotroficzne.

Wikipedia

# półpasożytniczy

będący półpasożytem (np. krzew półpasożytniczy), charakterystyczny dla półpasożyta (np. półpasożytniczy sposób odżywiania się)

SJP.pl

# półpauza

znak drukarski w postaci poziomej kreski krótszej od pauzy i dłuższej od dywizu, używany współcześnie głównie w funkcji myślnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości połowy firetu;

(1.2) muz. przerwa między dźwiękami długości półnuty;

Wiktionary

- półpauza – pauza półnutowa, znak w notacji muzycznej
- półpauza – znak typograficzny

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pauza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pauza półnutowa

Wiktionary

# półpawik

nastrosz półpawik - motyl z rodziny zawisakowatych

SJP.pl

# półpenis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narząd kopulacyjny samców niektórych gadów

Wiktionary

# półpensówka

moneta o nominale pół pensa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. moneta o nominale pół pensa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwpɛ̃w̃ˈsufka, AS: puu̯pẽũ̯sufka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpensowy

Wiktionary

# półpensowy

przymiotnik

(1.1) liczący pół pensa, mający wartość pół pensa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: puu̯pẽũ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półpensówka

Wiktionary

# półpergamin

odmiana papieru przypominająca z wyglądu pergamin, odporna na wilgoć oraz tłuszcze, używana jako materiał opakowaniowy

SJP.pl

# półperuczka

niewielka półperuka

SJP.pl

# półperuka

peruka nakrywająca wyłącznie wierzch głowy nad czołem

SJP.pl

# półpełność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpełne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpełny

Wiktionary

# półpełny

przymiotnik jakościowy

(1.1) wypełniony do połowy

(1.2) mat. geom. mający 180 stopni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półpełność ż.

Wiktionary

# półpierścień

struktura algebraiczna podobna do pierścienia, której elementy nie muszą mieć elementu przeciwnego do siebie

SJP.pl

Półpierścień – struktura algebraiczna podobna do pierścienia, która jednak nie musi być grupą względem dodawania. Oznacza to, że elementy półpierścienia nie muszą mieć elementu przeciwnego do siebie.

Wikipedia

# półpierwszy

liczba półpierwsza - liczba naturalna będąca iloczynem dwóch liczb pierwszych (niekoniecznie różnych)

SJP.pl

# półpięta

przestarzałe: cztery i pół

SJP.pl

liczebnik ułamkowy

(1.1) przest. cztery i pół

Wiktionary

# półpiętro

1. pozioma płyta w miejscu zmiany kierunku schodów; podest
2. niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; antresola; mezanin; mezzanino

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. powierzchnia między piętrami w miejscu zmiany kierunku schodów

(1.2) archit. kondygnacja o niższym stropie, wydzielona między dwiema wyższymi

Wiktionary

- mezzanino
- split levels

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. półpięterko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mezzanino

Wiktionary

# półpiętrowy

parterowy z pokojami na poddaszu

SJP.pl

# półpiętrze

1. pozioma płyta w miejscu zmiany kierunku schodów; podest
2. niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; antresola; mezanin; mezzanino

SJP.pl

# półplaster

pół plastra czegoś, np. wędliny, warzywa; półplasterek

SJP.pl

# półplasterek

pół plastra czegoś, np. wędliny, warzywa; półplaster

SJP.pl

# półplastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półplastyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półplastyczny

Wiktionary

# półplastyczny

plastyczny w pewnym stopniu, niezupełnie miękki

SJP.pl

# półplayback

[czytaj: półplejbek] występ wokalny z nagranym podkładem muzycznym

SJP.pl

# półplener

otwarta przestrzeń w pobliżu miejsca jakiegoś wydarzenia, np. koncertu, przedstawienia

SJP.pl

# półpogańskość

→ półpogański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpogańskie, częściowo pogańskie; cecha tych, którzy są półpogańscy, częściowo pogańscy

Wiktionary

#### Patrz:

półpogański

#### Powiązane:

przym. półpogański

Wiktionary

# półpojemnikowiec

statek do przewozu drobnicy i kontenerów; semikontenerowiec, półkontenerowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. statek do przewozu towaru zarówno w kontenerach, jak i w postaci tradycyjnej (drobnicy)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwpɔjɛ̃mʲɲiˈkɔvʲjɛt͡s, AS: puu̯poi ̯ẽmʹńikovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) semikontenerowiec, półkontenerowiec

Wiktionary

# półpokryty

pokryty w połowie

SJP.pl

# półpokrywa

o cechach półpokrywych (rząd owadów)

SJP.pl

# półpokrywe

o cechach półpokrywych (rząd owadów)

SJP.pl

# półpokrywy

o cechach półpokrywych (rząd owadów)

SJP.pl

Półpokrywa, hemielitra (łac. hemielytra) – zmodyfikowane skrzydło przednie pluskwiaków różnoskrzydłych, wyróżniające je od innych pluskwiaków.

Półpokrywy nie służą do latania, lecz chronią tylną parę skrzydeł służącą temu celowi. Zesklerytozowana część pierwsza składa się z korium, międzykrywki, embolium i klinika. Błoniasta, końcowa część półpokryw to zakrywka.

Wikipedia

# półpokład

Wikipedia

# półporcelana

masa ceramiczna w typie fajansu, służąca głównie do wyrobu trwałych naczyń kuchennych; porcelit

SJP.pl

# półporno

materiał zakrawający o pornografię

SJP.pl

# półpornograficzność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpornograficzne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpornograficzny

Wiktionary

# półporośle

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. roślina epifityczna przechodząca część cyklu rozwojowego na podporze, część jako roślina ukorzeniona w glebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. porośle n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hemiepifit

Wiktionary

# półpoście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. połowa Wielkiego Postu

(1.2) lud. środek Wielkiego Postu, środa w czwartym tygodniu postu

(1.3) lud. zwyczaj rozbijania garnków z popiołem o okiennice i drzwi cudzych domów lub przed napotkanymi ludźmi w półpoście (1.2)

(1.4) stpol. post niezupełny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie jadłem mięsa całe półpoście.

(1.2) Toż to jutro półpoście!

(1.3) Chłopcy ze wsi wyprawili nam niezłe półpoście. Był huk jak mało kiedy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈpɔɕt͡ɕɛ, AS: puu̯pośće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpostny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) śródpoście, gwara. półpostna środa

(1.3) wybijanie półpościa

Wiktionary

# półpostument

wiszący element konstrukcyjny montowany bezpośrednio pod umywalką

SJP.pl

# półprawda

stwierdzenie zawierające obok treści prawdziwych również kłamliwe; półkłamstwo

SJP.pl

# półprawdziwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprawdziwe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprawdziwy

Wiktionary

# półprocentowy

stanowiący pół procenta czegoś

SJP.pl

# półprodukt

produkt otrzymywany na jakimś etapie produkcji, przeznaczony do dalszego przetwarzania wykorzystania przy składaniu całości; półfabrykat, półwyrób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niepełny produkt; produkt do dalszej obróbki

Wiktionary

Półprodukt – wyrób, który przeszedł wstępne etapy procesu technologicznego i stanowi materiał wyjściowy do wytwarzania wyrobów gotowych (finalnych).

Przykładem półproduktu mogą być odlewy hutnicze do dalszej obróbki, płynne żeliwo czy ciasto chlebowe w czasie wyrabiania. Półproduktami są też wszelkie części składowe gotowego produktu, które same w sobie nie są użyteczne.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) półfabrykat, półwyrób

Wiktionary

# półprofesjonalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprofesjonalne, prawie profesjonalne; cecha tych, którzy są półprofesjonalni, prawie profesjonalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprofesjonalny

przysł. półprofesjonalnie

Wiktionary

# półprofil

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) twarz widziana w lekkim zwrocie w prawo lub w lewo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na zdjęciach najlepiej wyglądam z półprofilu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈprɔfʲil, AS: puu̯profʹil

Wiktionary

# półproletariacki

przymiotnik od: półproletariat

SJP.pl

# półprosta

każda z dwóch części na jakie punkt na prostej dzieli tę prostą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

Wiktionary

Półprosta – figura geometryczna składająca się z punktów prostej leżących po jednej stronie pewnego punktu tej prostej. Punkt ten jest nazywany początkiem półprostej. Bardzo często do tak określonej półprostej dołącza się początek półprostej – mówimy wówczas o półprostej domkniętej (z początkiem). W przeciwnym wypadku mówimy o półprostej otwartej (bez początku).

Wikipedia

# półprosty

iloczyn półprosty - pojęcie z algebry abstrakcyjnej, odnoszące się do konstrukcji grup złożonych z dwóch podgrup w określony sposób

SJP.pl

# półprywatność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprywatne, częściowo prywatne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprywatny

przysł. półprywatnie

Wiktionary

# półprzejrzystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprzejrzyste; cecha tych, którzy są półprzejrzyści

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprzejrzysty

Wiktionary

# półprzenikliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprzenikliwe; cecha tych, którzy są półprzenikliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprzenikliwy

Wiktionary

# półprzepuszczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprzepuszczalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprzepuszczalny

rzecz. przepust mrz.

Wiktionary

# półprzestrzeń

Półprzestrzeń – każda z dwóch części trójwymiarowej przestrzeni euklidesowej, na które dzieli tę przestrzeń płaszczyzna, wraz z tą płaszczyzną (półprzestrzeń domknięta) lub bez niej (półprzestrzeń otwarta).

Wikipedia

# półprzetworzony

otrzymany z jakiegoś surowca i przeznaczony do dalszego przerobu; półprzetworowy

SJP.pl

# półprzewodnictwo

właściwość niektórych ciał polegająca na wzroście zdolności przewodnictwa prądu elektrycznego wraz ze wzrostem temperatury ciała

SJP.pl

# półprzewodnik

niemetalowy przewodnik elektronowy, którego opór właściwy jest większy niż w metalu a mniejszy niż w dielektryku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

Wiktionary

- Przyrząd półprzewodnikowy – element elektroniczny na bazie materiałów półprzewodnikowych
- Półprzewodniki – substancje o zmiennych właściwościach przewodzących

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cechą charakterystyczną półprzewodników jest przerwa energetyczna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik, AS: puu̯pševodʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półprzewodnictwo n.

przym. półprzewodnikowy

Wiktionary

# półprzezroczystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprzeźroczyste

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprzeźroczysty

rzecz. półprzezroczystość ż.

Wiktionary

# półprzezroczysty

przymiotnik

(1.1) niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półprzezroczystość ż.

Wiktionary

# półprzykryty

przykryty do połowy, częściowo przykryty

SJP.pl

# półprzytomność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półprzytomne, niezupełnie przytomne

(1.2) cecha tych, którzy są półprzytomni, niezupełnie przytomni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półprzytomny

przysł. półprzytomnie

Wiktionary

# półprzytomny

przymiotnik

(1.1) nie do końca przytomny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wielu godzinach szukania, o późnym zmroku znaleziono półprzytomną Lizię w najdalszym zakątku, wtuloną w gęste krzewy.

(1.1) Pierwszą opowieść zaczął, kiedy zafrasowany i półprzytomny Robert daremnie szukał po kieszeniach klucza od willi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półprzytomność ż.

przysł. półprzytomnie

Wiktionary

# półprzyłbica

przyłbica zasłaniająca dolną połowę twarzy

SJP.pl

# półpuch

mieszanka puchu i piór podskubowych miękkich

SJP.pl

# półpusty

w połowie pusty

SJP.pl

# półpustynia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar o bardzo skąpej roślinności przystosowanej do długotrwałej suszy, rozwiniętej nieco bujniej niż na pustyni;

Wiktionary

Półpustynia – teren o bardzo skąpej i mało zróżnicowanej roślinności, pokrywającej od 10 do 50% powierzchni, jednak bujniej rozwiniętej niż na pustyniach. Występują na niej gatunki przystosowane do warunków dotkliwej suszy, podobnie jak w obszarach pustynnych. Są to suchorosty i sukulenty.

Obszary półpustynne występują głównie w strefach brzeżnych pustyń. Półpustynie są bardzo podobne do pustyń.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zlewnie pozbawione odpływu, w szczególności te największe, leżą z reguły w strefie klimatu suchego, tj. w obrębie pustyń, półpustyń, śródgórskich kotlin i stepów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwpuˈstɨ̃ɲa, AS: puu̯pustỹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpustynny

Wiktionary

# półpytający

prawie pytający

SJP.pl

# półpłaskość

→ półpłaski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpłaske

Wiktionary

#### Patrz:

półpłaski

#### Powiązane:

przym. półpłasky

Wiktionary

# półpłaszczyk

przestarzałe: krótki płaszcz

SJP.pl

# półpłaszczyzna

Półpłaszczyzna – każda z dwóch części płaszczyzny, na jakie dzieli ją leżąca na niej prosta, wraz z tą prostą. Prosta ta jest wspólnym brzegiem wspomnianych półpłaszczyzn.

Wikipedia

# półpłynność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półpłynne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półpłynny

przysł. półpłynnie

Wiktionary

# półpłynny

przymiotnik

(1.1) mający konsystencję gęstego płynu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈpwɨ̃nːɨ, AS: puu̯pu̯ỹ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półpłynność ż.

Wiktionary

# półrealistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półrealistyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półrealistyczny

Wiktionary

# półrękawica

rękawica niezakrywająca palców

SJP.pl

# półrocze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) połowa roku

(1.2) eduk. półroczny okres nauki

(1.3) eduk. koniec półrocza (1.2)

(1.4) dzień odległy o pół roku od jakiejś daty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Już w pierwszym półroczu wybrałaś cały urlop?

(1.2) W pierwszym półroczu przerobiliśmy cały okres pozytywizmu.

(1.3) Tadek ma dochę na pierwsze półrocze.

(1.4) Właśnie mija półrocze od pańskiej operacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półroczność ż., półroczek m., półroczniak m.

przym. półroczny

przysł. półrocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) semestr

Wiktionary

# półroczniaczka

półroczna dziewczynka

SJP.pl

# półroczniak

dziecko lub zwierzę półroczne

SJP.pl

# półrocznik

czasopismo ukazujące się dwa razy w roku

SJP.pl

Półrocznik – czasopismo ukazujące się dwa razy w roku, zazwyczaj co sześć miesięcy.

Czasopisma tego typu to z reguły czasopisma naukowe, objęte systemem obiektywnych recenzji. Półroczniki mają często znacznie większą objętość w porównaniu z miesięcznikami.

Wikipedia

# półroczny

mający pół roku, trwający pół roku itp.; sześciomiesięczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trwający pół roku

(1.2) mający pół roku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półrocze n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) sześciomiesięczny

Wiktionary

# półrolniczka

→ półrolnik

SJP.pl

#### Patrz:

półrolnik

# półrolny

pracujący w połowie na roli w połowie w innym zawodzie

SJP.pl

# półrotunda

budowla o kształcie półokrągłym

SJP.pl

# półrozwalony

potocznie: częściowo rozwalony

SJP.pl

# półrozwartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półrozwarte

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półrozwarty

Wiktionary

# półrozwiązać

rzadko: rozwiązać częściowo, połowicznie

SJP.pl

# półrozwiązanie

częściowe rozwiązanie jakiegoś problemu, zakładające duży kompromis pomiędzy stronami; półśrodek

SJP.pl

# półrura

rura przecięta na pół, stosowana w konstrukcjach statkowych

SJP.pl

Wikipedia

# półryba

w mitologii i fantastyce: istota będąca w połowie rybą

SJP.pl

# półrzytek

regionalnie: pośladek; półdupek

SJP.pl

# półsamoczynny

nie całkiem automatyczny; półautomatyczny

SJP.pl

# półsamogłoska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej

Wiktionary

- jer (głoska)
- spółgłoska półotwarta

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwsãmɔɡˈwɔska, AS: puu̯sãmogu̯oska

Wiktionary

# półsekundowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsekundowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsekundowy

Wiktionary

# półsekundowy

trwający pół sekundy

SJP.pl

# półsen

1. stan na pograniczu jawy i snu;
2. drzemka

SJP.pl

# półsenność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. przewlekły stan zmęczenia, spowodowany zbyt krótkim lub przerywanym snem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od niedosypiania nabawiłem się półsenności.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) semisomnia

Wiktionary

# półsercowy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma pół serca

(1.2) dotyczący tylko połowy serca

Wiktionary

# półsiedzący

pośredni między siedzeniem a leżeniem; wpółsiedzący

SJP.pl

# półsieraków

Półsieraków – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, w gminie Harasiuki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Harasiuki.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Królowej Polski w Hucisku.

Wikipedia

# półsieroctwo

bycie półsierotą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie osieroconym przez jednego z rodziców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również w sytuacji półsieroctwa można liczyć na pomoc państwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półsierota mos./ż., półsierotka mos./ż.

Wiktionary

# półsierota

dziewczyna, która straciła jednego z rodziców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec osierocony przez jednego z rodziców

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) dziewczynka osierocona przez jednego z rodziców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A po olbrzymich obszarach Rosji tułają się niezliczone ilości dzieci, wyrzuconych z gniazd rodzinnych przez burzę rewolucji, głód i nędzę w domach rodzicielskich, sierot i półsierot, które już nawet zapomniały imion i nazwisk, oraz miejsc urodzenia swego.

(1.1) Dowiedział się, że jest to porządna panna, kształcona i bogata. Że jest półsierota, bo ojciec umarł kilka lat temu, że jest familiantka, bo ma jednego stryja takiego, co stawia domy, a drugiego »proboszcza« w najbogatszej parafii całego miasta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półsieroctwo n., półsierotka mos./ż.

Wiktionary

# półsiodma

półsiódma

SJP.pl

# półsiostra

dawniej:
1. przyrodnia siostra;
2. młodsza zakonnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. córka jednego z rodziców z innego związku

(1.2) daw. rel. młodsza zakonnica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwʲˈɕɔstra, AS: puu̯ʹśostra

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) siostra przyrodnia

Wiktionary

# półskrycie

w sposób półgłośny, niezupełnie skryty; bez rozgłosu

SJP.pl

# półskrzydlak

krzywonóg półskrzydlak - gatunek chrząszcza z rodziny poświętnikowatych, koślawka

SJP.pl

# półskrzydły

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma połowę skrzydeł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mroczne półskrzydłe stworzenia rozdziobywały truchła na pustkowiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈskʃɨdwɨ, AS: puu̯skšydu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skrzydełko n., skrzydło n.

przym. skrzydlaty

Wiktionary

# półślubek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. ekon. opłata dla księdza własnej parafii za wzięcie ślubu w innej parafii

Wiktionary

# półspać

spać czujnie, drzemać

SJP.pl

# półspalać

spalać tak, by powstały pośrednie produkty utlenienia

SJP.pl

# półspalanie

spalać tak, by powstały pośrednie produkty utlenienia

SJP.pl

Półspalanie – proces spalania węgla lub związków organicznych w warunkach niedoboru tlenu, z wytworzeniem wody i tlenku węgla (II) lub węgla.

Przykładowa reakcja półspalania metanu:

  2CH4 + 3O2 → 2CO + 4H2O

lub

  2CH4 + 2O2 → 2C + 4H2O

Wikipedia

# półśpiochy

ubranie dla niemowlaków przypominające śpiochy; półśpioszki

SJP.pl

# półśpioszki

spodenki niemowlęce przypominające śpiochy; półśpiochy

SJP.pl

# półsprzęgło

sprzęgło wciśnięte do połowy

SJP.pl

# półśruba

półobrót wykonany w powietrzu w trakcie skoku

SJP.pl

# półśrubunek

rodzaj śrubunku

SJP.pl

# półstałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półstałe; cecha tych, którzy są półstali

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półstały

Wiktionary

# półstronicowy

zajmujący pół stronicy

SJP.pl

# półstrunowce

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowce, przedstrunowce, strunogębe, szparoskrzelne

SJP.pl

Półstrunowce (Hemichordata, z gr. hemi – pół + chorda – struna), przedstrunowce (Protochordata), strunogębe (Stomochordata), szparoskrzelne (Branchiotremata) – typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych o cechach morfologicznych zbliżonych do strunowców (stąd nazwa typu), natomiast w rozwoju zarodkowym wykazujących cechy wspólne ze szkarłupniami. Występują wyłącznie w wodach morskich, głównie pełnosłonych, najczęściej w strefie dennej. Są wśród nich organizmy wolno żyjące i osiadłe, często kolonijne, tylko nieliczne pływają. Żywią się detrytusem i drobnymi organizmami morskimi.

Wikipedia

# półstrunowiec

przedstawiciel typu bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowiec, przedstrunowiec

SJP.pl

# półsuchość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsuche

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsuchy

Wiktionary

# półsuchy

przymiotnik

(1.1) odznaczający się średnią suchością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Strzyże zamieszkują suche i półsuche zarośla.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półsuchość ż.

przym. suchy

Wiktionary

# półsumator

układ arytmetyczny dodający dwie liczby jednobitowe według określonego algorytmu

SJP.pl

# półsurowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsurowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsurowy

Wiktionary

# półsuterena

półsuteryna;
1. część budynku położona nieco poniżej poziomu gruntu, pod parterem;
2. lokal położony w tej części budynku

SJP.pl

# półsuteryna

półsuterena;
1. część budynku położona nieco poniżej poziomu gruntu, pod parterem;
2. lokal położony w tej części budynku

SJP.pl

# półświadomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półświadome; cecha tych, którzy są półświadomi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półświadomy

Wiktionary

# półświatek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. ludzie z marginesu społecznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W czasach PRL-u wszędzie funkcjonowali równi i równiejsi i tak samo było w półświatku - opowiada Andrzej W. - Wpływowi przestępcy, milicjanci i esbecy, którzy udawali, że walczą z sobą, popołudniami spotykali się przy wódce i robili interesy.

Wiktionary

# półsyfon

element instalacyjny stosowany przy podłączaniu umywalki do sieci kanalizacyjnej

SJP.pl

# półsynantrop

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. roślina lub zwierzę połowicznie przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. synantrop mzw.

Wiktionary

# półsyntetyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsyntetyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsyntetyczny

Wiktionary

# półsyntetyczny

złożony ze składników naturalnych i syntetycznych

SJP.pl

# półsyntetyk

produkt składający się ze składników syntetycznych i naturalnych

SJP.pl

# półszczelność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półszczelne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półszczelny

Wiktionary

# półszept

cicha mowa, prawie szept

SJP.pl

# półszeptem

cicha mowa, prawie szept

SJP.pl

# półszklony

częściowo oszklony

SJP.pl

# półszlachetność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półszlachetne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półszlachetny

Wiktionary

# półszorek

rodzaj dawnej uprzęży używanej w transporcie lżejszym

SJP.pl

# półszosta

przestarzałe: pięć i pół; półszósta

SJP.pl

# półszpilka

cienki, niezbyt wysoki obcas damskiego buta lub but na takim obcasie

SJP.pl

# półsztywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsztywne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsztywny

Wiktionary

# półsłodki

przymiotnik

(1.1) kulin. o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubię półsłodkie wina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈswɔtʲci, AS: puu̯su̯otʹḱi

Wiktionary

# półsłodkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsłodke

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsłodky

Wiktionary

# półsłoność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półsłone

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półsłony

Wiktionary

# półsłup

jedna z prostych postaci krystalograficznych; daszek bezosiowy

SJP.pl

# półsłupek

1. szeroki, niewysoki obcas u damskich pantofli;
2. rodzaj dość ścisłego ściegu szydełkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzem. dosyć szeroki, niewysoki obcas damskiego buta

(1.2) rzem. wąska, niska szafka, o wysokości mniej więcej pół słupka

(1.3) rzem. rodzaj ściegu szydełkowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Tak jak na drutach dzianinę tworzą oczka prawe i oczka lewe, tak w szydełkowej dzianinie tworzą ją półsłupki, słupki podwójne, oczka łańcuszka itd. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈswupɛk, AS: puu̯su̯upek

Wiktionary

# półsłupkowy

przymiotnik od: półsłupek

SJP.pl

# półsłużbowo

→ półsłużbowy

SJP.pl

#### Patrz:

półsłużbowy

# półsłużbowy

częściowo służbowy

SJP.pl

# półtajemnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co nie jest całkowicie wyjaśnione; w połowie wiadome, a w połowie skrywane

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtajemny

przysł. półtajemnie

Wiktionary

# półtajemny

rzadko: trochę tajemny; wpółtajemniczy

SJP.pl

# półtajność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półtajne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtajny

Wiktionary

# półtalar

Półtalar – dawna moneta srebrna o masie około 12,5–14 gramów. Bita m.in. na obszarze Polski w latach 1567–1794. Początkowa jej wartość wynosiła 15 groszy (tzw. ćwierćkopek, wybity w mennicy wileńskiej za rządów króla Zygmunta Augusta). Wraz z obniżeniem wartości (próby srebra) drobnej monety srebrnej, cena półtalarów stopniowo wzrastała, by osiągnąć poziom 3 złotych w 1794 roku.

Wikipedia

# połtawa

miasto na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Wiktionary

Połtawa (ukr. Полтава) – miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad Worsklą. Siedziba władz obwodu oraz rejonu połtawskiego. Jest ważnym ośrodkiem kulturalnym i dużym węzłem komunikacyjnym.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. połtawianin m., połtawianka ż., Połtawszczyzna ż., Połtawka ż.

przym. połtawski, podpołtawski

Wiktionary

# połtawski

1. → Połtawa;
2. obwód połtawski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Połtawą, dotyczący Połtawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Połtawa ż., Połtawszczyzna ż.

Wiktionary

# półton

w muzyce: najmniejsza odległość między dźwiękami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. jeden z kolorów pośrednich między dwiema barwami podstawowymi

(1.2) muz. najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;

Wiktionary

Półton – najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami w systemie temperowanym. W praktyce – poza nielicznymi wyjątkami – jest najmniejszą odległością używaną w muzyce europejskiej. Rozmiarem odpowiada sekundzie małej lub prymie zwiększonej. Dwa półtony tworzą cały ton.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oliwkowy jest półtonem między żółtym a zielonym.

(1.1) W malarstwie typowo secesyjnym posługiwano się najczęściej liniami falistymi, operując półtonami, a jeśli już pełnymi barwami, to raczej zgaszonymi.

(1.2) W stroju równomiernie temperowanym stosunek dwóch dźwięków w odległości półtonu jest równy \sqrt[12]{2}.

(1.2) Aby obniżyć dźwięk o półton, wystarczy dopisać do niego bemol, jeśli chcemy o tę samą wysokość podwyższyć dźwięk, używamy krzyżyka.

(1.2) Kwinta czysta składa się z siedmiu półtonów.

(1.2) Półton składa się ze stu centów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpuwtɔ̃n, AS: puu̯tõn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtonowy

Wiktionary

# półtonówka

samochód ciężarowy o dopuszczalnej ładowności pół tony

SJP.pl

# półtonowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półtonowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtonowy

Wiktionary

# półtonowy

1. przymiotnik od: półton (w znaczeniu: odcień - np. negatyw półtonowy; w znaczeniu: odległość między dźwiękami - np. pentatonika półtonowa);
2.
a) ważący pół tony;
b) mieszczący pół tony czegoś;
c) mogący unieść pół tony

SJP.pl

# półtora

jeden i pół, jedna i pół lub jedno i pół

SJP.pl

liczebnik ułamkowy

(1.1) jeden/jedno i pół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy półtora jabłka i półtorej gruszki to razem trzy owoce?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈtɔra, AS: puu̯tora

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. pół, półtorej, półtory

rzecz. półtorak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. półdruga

Wiktionary

# półtoracalowy

mierzący półtora cala

SJP.pl

# półtoraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od półtorak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półtorak m.

Wiktionary

# półtoragodzinny

trwający półtorej godziny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający półtorej godziny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziewięćdziesięciominutowy

Wiktionary

# półtorahektarowy

a) będący wielkości półtora hektara;
b) posiadający półtora hektara ziemi (np. rolnik półtorahektarowy)

SJP.pl

# półtorak

miód pitny fermentowany z brzeczki składającej się z jednej części miodu i połowy części wody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. miód pitny powstały z fermentacji brzeczki, w której stosunek objętości miodu do wody wynosi 1:1/2

(1.2) hist. numizm. srebrna moneta o wartości półtora grosza bita w XVII-wiecznej Rzeczypospolitej Obojga Narodów;

(1.3) pot. miecz półtoraręczny

(1.4) gwara. dom półtorapiętrowy

Wiktionary

- półtorak – srebrna moneta
- półtorak – potoczne określenie miecza długiego
- półtorak – rodzaj miodu pitnego
- Półtorak – nazwisko

Osoby noszące nazwisko Półtorak:

- Adrianna Janowicz-Półtorak (ur. 1995) – polska lekkoatletka specjalizująca się w biegach sprinterskich.
- Alicja Zakrzewska-Półtorak – polska ekonomistka
- Halina Gordon-Półtorak – polska łyżwiarka figurowa
- Jakub Półtorak (ur. 1981) – polski scenarzysta i reżyser filmowy.
- Kamil Półtorak (obecnie: Kamil Cetnarowicz) – polski aktor filmowy i teatralny
- Lesław Półtorak (1907–1944) – porucznik Wojska Polskiego.
- Maciej Półtorak (ur. 1950) – polski polityk, rolnik, ogrodnik, poseł na Sejm X kadencji.
- Michał Półtorak (ur. 1950) – polski skrzypek.
- Nina Półtorak (ur. 1971) – polska radca prawny, sędzia WSA w Krakowie i Sądu Unii Europejskiej.
- Onufry Półtorak – polski lekkoatleta długodystansowiec
- Ryszard Półtorak (ur. 1952) – polski polityk, samorządowiec, były wicewojewoda tarnowski i małopolski.
- Sebastian Półtorak (ur. 2005) – polski szachista, mistrz FIDE od 2022 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: puwˈtɔrak, AS: puu̯torak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. półtoraczek m.

licz. półtora, półtorej

Wiktionary

# półtorakilogramowy

1. ważący półtora kilograma;
2. przeznaczony na półtora kilograma czegoś

SJP.pl

# półtorakilometrowy

mający długość półtora kilometra, wynoszący półtora kilometra

SJP.pl

# półtorakilowy

potocznie: półtorakilogramowy

SJP.pl

# półtorakrotność

→ półtorakrotny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półtorakrotne

Wiktionary

#### Patrz:

półtorakrotny

#### Powiązane:

przym. półtorakrotny

Wiktionary

# półtorakrotny

powtarzający się półtora raza

SJP.pl

# półtoraliniowy

forma półtoraliniowa, funkcjonał półtoraliniowy - funkcja matematyczna o dwóch argumentach z zespolonej przestrzeni liniowej w ciało jej skalarów, która jest liniowa ze względu na jeden parametr i antyliniowa ze względu na drugi

SJP.pl

# półtoralitrowy

mający pojemność półtora litra; zawierający półtora litra czegoś

SJP.pl

# półtoramasztowiec

gwarowe określenie jachtu dwumasztowego, posiadającego główny maszt w pobliżu środka wyporu jednostki oraz bardzo mały maszt wysokości ok. 1/3 głównego daleko na rufie

SJP.pl

# półtorametrowy

mający długość półtora metra, wynoszący półtora metra

SJP.pl

# półtoramiesięczny

mający półtora miesiąca, trwający półtora miesiąca itp.

SJP.pl

# półtoramilionowy

a) liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1 500 000;
b) liczący półtora miliona czegoś

SJP.pl

# półtoraminutowy

trwający półtorej minuty

SJP.pl

# półtorapłat

samolot o dwóch płatach, z których płat dolny jest krótszy od płata górnego; stanowi odmianę dwupłatowca

SJP.pl

# półtoraroczniak

dziecko lub zwierzę półtoraroczne

SJP.pl

# półtoraroczny

mający półtora roku, trwający półtora roku itp.

SJP.pl

# półtorasta

przestarzale: sto pięćdziesiąt

SJP.pl

# półtoratlenek

tlenek glinu i trójwartościowego żelaza o proporcjach między tlenem a żelazem 3:2

SJP.pl

# półtoratonowy

a) ważący półtorej tony;
b) mieszczący półtorej tony czegoś;
c) mogący unieść półtorej tony

SJP.pl

# półtorawieczny

mający półtora wieku, trwający półtora wieku; półtorawiekowy

SJP.pl

# półtorawiekowy

mający półtora wieku, trwający półtora wieku; półtorawieczny

SJP.pl

# półtorazgłoskowy

złożony z półtorej sylaby

SJP.pl

# półtrampek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. trampek o niższej cholewce, poniżej kostki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈtrãmpɛk, AS: puu̯trãmpek

Wiktionary

# półtropikalny

znajdujący się w okolicach zwrotnika; podzwrotnikowy, subtropikalny

SJP.pl

# półtrwać

trwać tylko przez pewien czas

SJP.pl

# półtrwanie

trwać tylko przez pewien czas

SJP.pl

# półtrwały

trwać tylko przez pewien czas

SJP.pl

# półtrzecia

przestarzałe: dwa i pół

SJP.pl

liczebnik ułamkowy

(1.1) przest. dwa i pół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziecko przeżywszy półtrzecia roku zmarło.

(1.1) Ale wielmożny panie, na targu płacą pięć złotych pur żyta, a Josel nam nie daje jak półtrzecia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈṭʃɛt͡ɕa, AS: puu̯ṭšeća

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półtrzeciej, półtrzeci

Wiktionary

# półtusza

połowa ciała zwierzęcia po uboju

SJP.pl

# półtuzin

sześć sztuk

SJP.pl

# półtylczak

dawne narzędzie kamienne popularne wśród kultur paleolitu

SJP.pl

Półtylczak – narzędzie uformowane w wyniku obróbki specjalnie przygotowanego półsurowiaka. Obrobiony półsurowiak nazywa się półtylcem, i sposób obróbki półtylca stanowi jedną z podstaw taksonomii półtylczaków. Zgodnie z tym kluczem wyróżnia się:

- półtylczaki właściwe
  - z półtylcem prostym poprzecznym
  - z półtylcem ukośnym
  - z półtylcem wklęsłym
  - z półtylcem esowatym
- półtylczaki typu Kostienki
- półtylczaki typu Bertonne

Wikipedia

# półtylec

tylna, poprzeczna część dawnych narzędzi kamiennych

SJP.pl

# półtysiąclecie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. 500 lat; okres trwający pół tysiąclecia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W podjętej uchwale radni (…) podkreślają: "Nadanie jednej z kazimierskich ulic jego imienia będzie drobnym dowodem wdzięczności po półtysiącleciu za to, co zrobił dla Krakowa i jego architektury.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtysiącletni

Wiktionary

# półtysięczny

liczący pół tysiąca czegoś

SJP.pl

# półtłustość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półtłuste

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półtłusty

Wiktionary

# półtłusty

przymiotnik jakościowy

(1.1) kulin. mający niewielką ilość tłuszczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najlepszej jakości sernik po wiedeńsku otrzymasz z półtłustego, własnoręcznie zmielonego twarogu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półtłustość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chudy

Wiktionary

# półuczony

częściowo uczony, nie całkiem uczony

SJP.pl

# półudenyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kresy. obiad

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. półudnować

Wiktionary

# południak

nazwisko

SJP.pl

# południca

1. w mitologi słowiańskiej kobieta-demon zabijająca pracujących w południe kosiarzy; rżana baba;
2. barwny motyl dzienny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitsłow. złośliwy i morderczy demon w postaci kobiecej polujący latem na tych, którzy w samo południe przebywali w polu;

Wiktionary

Południca (przypołudnica, żytnia, rżana baba, baba o żelaznych zębach) – według wierzeń słowiańskich złośliwy i morderczy demon polujący latem na tych, którzy niebacznie w samo południe przebywali w polu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. południe

przym. południowy

Wiktionary

# południce

rodzina z grupy motyli dziennych obejmująca ponad 5700 gatunków; rusałkowate, południcowate, perłowce

SJP.pl

Rusałkowate, rusałki, południcowate, południce, perłowce (Nymphalidae) – rodzina z grupy motyli dziennych (Rhopalocera). W 633 rodzajach zawiera 5 700 gatunków rozpowszechnionych na całym świecie (w Polsce 75), m.in. rusałki, przeplatki, dostojki, mieniaki. Mają zredukowaną przednią parę odnóży, zatraciły funkcje kroczne, samiec używa ich do czyszczenia czułek. Gąsienice owłosione lub kolczaste.

Wikipedia

# południcowate

rodzina z grupy motyli dziennych obejmująca ponad 5700 gatunków; rusałkowate, południce, perłowce

SJP.pl

Rusałkowate, rusałki, południcowate, południce, perłowce (Nymphalidae) – rodzina z grupy motyli dziennych (Rhopalocera). W 633 rodzajach zawiera 5 700 gatunków rozpowszechnionych na całym świecie (w Polsce 75), m.in. rusałki, przeplatki, dostojki, mieniaki. Mają zredukowaną przednią parę odnóży, zatraciły funkcje kroczne, samiec używa ich do czyszczenia czułek. Gąsienice owłosione lub kolczaste.

Wikipedia

# południcowaty

o cechach południcowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

# południe

1. środkowa pora dnia;
2. jedna z czterech stron świata;
3. południowa część kraju lub rejonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. południowo-wschodni obszar Stanów Zjednoczonych

(1.2) hist. geogr. Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865

(1.3) geogr. kraje leżące na południu Europy (głównie Włochy, Hiszpania, Grecja i Portugalia)

Wiktionary

Strony świata, kierunki świata, ściślej: główne kierunki geograficzne, kierunki główne – cztery główne kierunki wyznaczone na powierzchni kuli ziemskiej. Ich określanie związane jest z właściwościami ruchu obrotowego Ziemi. Odbywa się on wokół osi ziemskiej. Punkty przecięcia osi ziemskiej z powierzchnią Ziemi to bieguny geograficzne: północny i południowy. Połączone są półokręgami noszącymi nazwę południków, które wyznaczają kierunek północ–południe. Kierunek wzdłuż południka o zwrocie do północnego bieguna geograficznego to kierunek północny, zaś do południowego bieguna geograficznego – południowy. Natomiast punkty, gdzie pojawia się albo znika Słońce za horyzontem w dniu równonocy, wyznaczają kierunki: wschodni i zachodni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Wojska Południa ostatecznie przegrały wojnę secesyjną.

(1.3) Na Południu ludzie nie są tak bogaci, jak na Północy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwudʲɲɛ, AS: pou̯udʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południe n., Południowiec m.

przym. południowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Konfederacja

(1.3) war. południe

Wiktionary

# południk

umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny północny i południowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

Wiktionary

Południk – łuk na powierzchni bryły obrotowej, będący przecięciem powierzchni tej bryły płaszczyzną przechodzącą przez jej oś obrotu. Południki są rodziną linii parametrycznych u={\textrm {const}} na danej powierzchni bryły obrotowej i wraz z równoleżnikami, z którymi przecinają się pod kątem prostym v={\textrm {const}} tworzą na powierzchni bryły obrotowej tzw. siatkę krzywoliniową współrzędnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tutaj znajduje się południk 0. (=zerowy).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɔˈwudʲɲik, AS: pou̯udʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południe n.

przym. południkowy, południowy

przysł. południkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) południk geograficzny, południk zerowy

Wiktionary

# południkowo

przysłówek

(1.1) geogr. wzdłuż południków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Archipelag rozciąga się niemal południkowo, tworząc łagodny łuk wygięty w stronę kontynentu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południk mrz.

przym. południkowy

Wiktionary

# południkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z południkami, dotyczący południków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południk mrz.

przysł. południkowo

Wiktionary

# południować

dawniej, dziś gwarowo:
1. odpoczywać w południe;
2. spożywać posiłek w południe; obiadować;
3. karmić zwierzęta w południe

SJP.pl

# południowiec

człowiek pochodzący z krajów południowych; mieszkaniec południa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. mężczyzna z Południa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) Południowiec, który łączy w sobie przebiegłość północną z nadloarską odwagą, jest człowiekiem doskonałym i może zostać królem Szwecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvʲjɛt͡s, AS: pou̯udʹńovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Południe n., południe n., południowiec m.

przym. południowy

Wiktionary

# południówka

owocanka południówka - owad z rodziny nasionnicowatych, szkodnik roślin uprawnych

SJP.pl

# południowo-wschodni

przymiotnik

(1.1) będący na południowym wschodzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzeszów leży w południowo-wschodniej części Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi, AS: pou̯udʹńovo‿fsχodʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południowy wschód m.

Wiktionary

# południowo-zachodni

przymiotnik

(1.1) będący na południowym zachodzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Andora jest państwem w południowo-zachodniej Europie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi, AS: pou̯udʹńovo zaχodʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. południowy zachód m.

Wiktionary

# południowoafrykańczyk

obywatel Republiki Południowej Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Republiki Południowej Afryki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: pou̯udʹńovoafrykãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Południowa Afryka ż.

:: fż. Południowoafrykanka ż.

przym. południowoafrykański

Wiktionary

# południowoafrykanka

obywatelka Republiki Południowej Afryki (RPA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Republiki Południowej Afryki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãŋka, AS: pou̯udʹńovoafrykãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Południowa Afryka ż.

:: fm. Południowoafrykańczyk mos.

przym. południowoafrykański

Wiktionary

# południowoafrykański

1. dotyczący południowej Afryki, pochodzący z południowej Afryki, charakterystyczny dla południowej Afryki itp.;
2. związany z Republiką Południowej Afryki (RPA)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

(1.2) związany z południową częścią Afryki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovoafrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Południowoafrykańczyk mos., Południowoafrykanka ż., Południowa Afryka ż., Afryka Południowa ż.

Wiktionary

# południowoamerykański

1. związany z Ameryką Południową (kontynentem), pochodzący z Ameryki Południowej, charakterystyczny dla Ameryki Południowej itp.;
2. rzadko: dotyczący południowych obszarów USA, pochodzący z południowych obszarów USA itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Ameryki Południowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koati, aguti, amazonka, wyjec, tukan i wiskacza to zwierzęta południowoamerykańskie.

(1.1) Nie zdziwiłbym się, gdyby w naszym biurze sprzedawano nawet kobiety do tureckich haremów albo niewolników południowoamerykańskim plantatorom. (B. Prus: Emancypantki)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovoãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka Południowa ż.

Wiktionary

# południowoangielski

przymiotnik

(1.1) związany z północną częścią Anglii; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# południowoaustralijski

związany z południową Australią, pochodzący z południowej Australii, charakterystyczny dla południowej Australii itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południem Australii, położony na południu Australii

Wiktionary

# południowoazjatycki

związany z południową Azją, pochodzący z południowej Azji, charakterystyczny dla południowej Azji itp.

SJP.pl

# południowobawarski

przymiotnik

(1.1) związany z południową częścią Bawarii; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# południowobałtycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do południa Bałtyku, związany z południem Bałtyku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klimat obszaru Koszalina kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Morza Bałtyckiego i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeża Południowobałtyckiego i Pojezierza Pomorskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bałtycki

Wiktionary

# południowochiński

związany z południowymi Chinami, pochodzący z południowych Chin, charakterystyczny dla południowych Chin itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południem Chin

Wiktionary

# południowoczeski

przymiotnik

(1.1) związany z północną częścią Czech; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# południowoeuropejczyk

mieszkaniec Europy Południowej

SJP.pl

# południowoeuropejka

mieszkanka Europy Południowej

SJP.pl

# południowoeuropejski

związany z południową Europą, pochodzący z południowej Europy, charakterystyczny dla południowej Europy itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zespół wyrusza w swą południowoeuropejską trasę koncertową.

(1.1) Gatunek ten jest największym pająkiem południowoeuropejskim.

Wiktionary

# południowofrancuski

przymiotnik

(1.1) związany z południem Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Inni nazywali ich albigensami, gdyż południowofrancuskie miasto Albi stało się centrum ich aktywności.

Wiktionary

# południowogórnośląski

dotyczący południowych obszarów Górnego Śląska, pochodzący z południowych obszarów Górnego Śląska, charakterystyczny dla południowych obszarów Górnego Śląska itp.

SJP.pl

# południowoindyjski

przymiotnik

(1.1) dotyczący południowych Indii

Wiktionary

# południowojakucki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południową Jakucją

Wiktionary

# południowojemeński

związany z południowym Jemenem, pochodzący z południowego Jemenu, charakterystyczny dla południowego Jemenu itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Jemenem Południowym (ofic. Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu)

(1.2) związany z południem Jemenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jemen Południowy mrz.

Wiktionary

# południowokaroliński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Karolina Południowa ż.

Wiktionary

# południowokarpacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Karpatami Południowymi, dotyczący Karpat Południowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Karpatach Wschodnich zbójnicy nazywani byli opryszkami, zaś na terenach południowokarpackich i bałkańskich Imperium Osmańskiego hajdukami.

Wiktionary

# południowokaukaski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Kaukazem Południowym, dotyczący Kaukazu Południowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Kaukaz Południowy mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zakaukaski

Wiktionary

# południowokazachstański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południowym Kazachstanem, dotyczący południowego Kazachstanu

Wiktionary

# południowokoreański

przymiotnik od: Korea Południowa; koreański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Południowokoreańska flaga nawiązuje do chińskiej filozofii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovokoreãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Korea Południowa ż.

Wiktionary

# południowoosetyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Osetią Południową, dotyczący Osetii Południowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Osetia Południowa ż.

Wiktionary

# południowopolski

związany z południową Polską, pochodzący z południowej Polski, charakterystyczny dla południowej Polski itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południową Polską, dotyczący południowej Polski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Największe ze zlodowaceń na terenie Polski – zlodowacenie południowopolskie – wystąpiło w plejstocenie.

Wiktionary

# południoworosyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południową częścią Rosji lub pochodzący stamtąd

Wiktionary

# południowosemicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Semitami z południa, dotyczący Semitów z południa

Wiktionary

# południowośląski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południowym Śląskiem, dotyczący południowego Śląska

Wiktionary

# południowosudański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sudanem Południowym, dotyczący Sudanu Południowego

(1.2) związany z południową częścią Sudanu, dotyczący południowej części Sudanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Południowosudański biskup apeluje o wsparcie powstającego kraju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔsuˈdãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovosudãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sudan Południowy mrz.

Wiktionary

# południowosudecki

przymiotnik

(1.1) znajdujący się / odbywający się w południowej części Sudetów, pochodzący z południowej części Sudetów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔsuˈdɛt͡sʲci, AS: pou̯udʹńovosudecʹḱi

Wiktionary

# południowosyberyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południową częścią Syberii

Wiktionary

# południowoszetlandzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Szetlandami Południowymi, dotyczący Szetlandów Południowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Szetlandy Południowe n.

Wiktionary

# południowosłowacki

przymiotnik

(1.1) związany z południową częścią Słowacji; tam położony lub tam odbywający się

Wiktionary

# południowosłowiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Słowian południowych (Słoweńców, Chorwatów, Serbów, Bośniaków, Czarnogórców, Macedończyków i Bułgarów), związany ze Słowianami południowymi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: pou̯udʹńovosu̯ovʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pansłowiański

Wiktionary

# południowouralski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Uralem Południowym albo położony w południowej części Uralu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ural Południowy mrz.

Wiktionary

# południowowietnamski

związany z południowym Wietnamem, pochodzący z południowego Wietnamu, charakterystyczny dla południowego Wietnamu itp.

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego (ofic. Republika Wietnamu)

(1.2) związany z południem Wietnamu, położony na południu Wietnamu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Wietnam Południowy mrz.

Wiktionary

# południowowłoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z południowymi Włochami, dotyczący południowych Włoch

Wiktionary

# południowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się w południe, dotyczący południa (czas)

(1.2) geogr. mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

(1.3) pot. tropikalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spóźniłam się na nasze południowe spotkanie!

(1.2) Wiatr wieje w kierunku południowym.

(1.3) Mama kupiła trochę owoców południowych: pomarańczy, grejpfrutów i bananów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ, AS: pou̯udʹńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1) rzecz. południe n., południca ż., południk m.

(1.1) przym. popołudniowy, przedpołudniowy

(1.2) Południowiec

Wiktionary

# półudomowiony

o zwierzęciu: częściowo, w pewnym stopniu udomowiony

SJP.pl

# połudzić

1. złudzić po kolei, wiele razy;
2. połudzić się - łudzić się przez pewien czas

SJP.pl

# połuj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym Rosji, prawy dopływ Obu

Wiktionary

# połupić

ograbić, obrabować, splądrować wiele czegoś

SJP.pl

# połupin

wieś w Polsce

SJP.pl

Połupin (niem. Rusdorf) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dąbie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

W miejscowości znajduje się węzeł drogowy dróg krajowych nr 29 i 32.

Wieś wzmiankowana była po raz pierwszy w 1305 r.

Na terenie wsi znajduje się Kościół parafialny pw. bł. Karoliny Kózka oraz grodzisko średniowieczne.

Wikipedia

# półurzędowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półurzędowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półurzędowy

Wiktionary

# połuskać

spędzić pewien czas na łuskaniu

SJP.pl

# półuśmiech

słabo widoczny uśmiech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lekki, niewyraźny uśmiech

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puˈwuɕmʲjɛx, AS: puu̯uśmʹi ̯eχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uśmiech m.

:: zdrobn. półuśmieszek m.

przym. pół-uśmiechnięty

Wiktionary

# półuśmiechnięty

taki, który się w niewielkim stopniu uśmiecha

SJP.pl

# półuśmieszek

zdrobnienie od: półuśmiech

SJP.pl

# półuśpić

sprawić, że ktoś wpadnie w półsen

SJP.pl

# półuśpienie

sprawić, że ktoś wpadnie w półsen

SJP.pl

# półuśpiony

sprawić, że ktoś wpadnie w półsen

SJP.pl

# półusztywniany

biustonosz półusztywniany - stanik z dołem miseczki usztywnionym miękką pianką

SJP.pl

# półwaga

statyczne ćwiczenie gimnastyczne

SJP.pl

# półwalcowaty

przypominający kształtem półwalec

SJP.pl

# półwalcowy

mający kształt półwalca

SJP.pl

# półwalec

bryła geometryczna stanowiąca połowę walca przeciętego wzdłuż osi symetrii

SJP.pl

# półwariat

potocznie: człowiek niezupełnie przy zdrowych zmysłach, nieobliczalny, na wpół obłąkany

SJP.pl

# półwariatka

→ półwariat

SJP.pl

#### Patrz:

półwariat

# półwąż

organizm żywy posiadający cechy charakterystyczne dla węża, lecz nieutożsamiający się z nim, np. Kekrops (pierwszy, mityczny władca Attyki, syn Gai), Meluzyna (legendarna nimfa wodna, założycielka rodu Lusignan), Echidna (potwór w mitologii greckiej)

SJP.pl

# półwałek

przedmiot mający kształt połowy wałka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bryła, przedmiot w kształcie połowy walca przeciętego wzdłuż osi symetrii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈvawɛk, AS: puu̯vau̯ek

Wiktionary

# półwers

pierwsza lub druga połowa danego wersu

SJP.pl

# półwełniany

przymiotnik

(1.1) w połowie zrobiony z wełny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do uszycia długich sukni Laszek używano lekkich pstrych, półwełnianych lub kartonowych, z czasem nawet jedwabnych tkanin.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wełna ż.

przym. wełniany

Wiktionary

# półwiatr

wiatr wiejący prostopadle do burty jachtu; halfwind

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. nazwa wiatru pozornego wiejącego z boku

(1.2) żegl. nazwa kursu żaglowca przy takim wietrze;

Wiktionary

Półwiatr – nazwa jednego z wiatrów pozornych. Półwiatr wieje prosto z boku jednostki, czyli z kierunku prostopadłego do osi jednostki.

Półwiatr to jednocześnie nazwa kursu względem wiatru, którym porusza się w tym momencie jednostka.

Wiatr wiejący bardziej z przodu niż półwiatr to bajdewind, a wiatr wiejący bardziej z tyłu to baksztag.

Wikipedia

# półwiązać

1. wiązać częściowo, niezupełnie;
2. w szachach: ustawiać figurę przemieszczającą się liniowo w taki sposób, by po odejściu bierki przeciwnika wiązała ona inną figurę

SJP.pl

# półwiązanie

w szachach: układ bierek, w którym czarny król znajduje się na linii białej figury dalekosiężnej oddzielony od niej dwoma czarnymi bierkami, odejście którejkolwiek z nich wiąże pozostałą; półzwiązanie

SJP.pl

# półwieczny

podniośle: trwający pół wieku, mający pół wieku, pięćdziesięcioletni; półwiekowy

SJP.pl

# półwiek

tyle co: pół wieku

SJP.pl

# półwiekowy

podniośle: trwający pół wieku, mający pół wieku, pięćdziesięcioletni; półwieczny

SJP.pl

# półwieniec

podwieszony w dwóch końcach zwój kwiatów lub liści, ujęty kokardami lub wstęgami; girlanda, feston

SJP.pl

# półwiersz

Hemistych, także półwiersz (gr. hemi ‘pół’ i stíchos ‘wers’) – fragment wersu.

W metryce antycznej pojęcie definiujące fragment wersu wyznaczony przez cezurę, która przecina stopę wierszową.

W poezji nowożytnej określa się w ten sposób połowę wersu wyodrębnioną przez średniówkę. Wers podzielony średniówką składa się z dwóch hemistychów, najczęściej równej długości, zwanych także członem przedśredniówkowym i członem pośredniówkowym.

Wikipedia

# półwieś

W Polsce

- Półwieś – część miasta Opole
- Półwieś – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Spytkowice
- Półwieś – wieś w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Gniew
- Półwieś – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo
- Półwieś – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo

Wikipedia

# półwilk

1. pies z matki wilczycy;
2. mityczne zwierzę będące w połowie wilkiem

SJP.pl

# półwolność

niepełna wolność

SJP.pl

# półwolny

w pewnej mierze zależny, nie zawsze mogący postępować zgodnie z własną wolą

SJP.pl

# półwozie

bida, biga, bieda, biedka, dwukółka;
1. dziewiętnastowieczny, wiejski pojazd dwukołowy;
2. dwukołowy pojazd jednoosiowy, niezbyt popularny w Polsce

SJP.pl

# półwsie

miejscowość lub teren słabo zurbanizowany, mający charakter wiejski; półwieś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. rzadko zabudowana miejscowość, niemalże wieś

Wiktionary

Półwsie (niem. Halbendorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Bolków.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. półwieś ż.

przym. półwiejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) półwieś

Wiktionary

# półwyrób

produkt otrzymywany na jakimś etapie produkcji, przeznaczony do dalszego przetwarzania wykorzystania przy składaniu całości; półprodukt, półfabrykat

SJP.pl

# półwysep

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

Wiktionary

Półwysep – część lądowej powierzchni Ziemi wysunięta w stronę zbiornika wodnego (np. morza lub jeziora), otoczona z trzech stron wodą. Miejsce, w którym półwysep łączy się z główną częścią lądu nazywane jest jego nasadą, a miejsce najdalej wysunięte w wodę to przylądek. Wąski, ale niezbyt duży półwysep nazywany jest cyplem. Wyróżniamy m.in. półwyspy pierwszorzędne (połączone nasadą bezpośrednio z pniem lądowym) i półwyspy podrzędne (będące częścią innego półwyspu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) By dotrzeć do Gdańska, statek musi opłynąć półwysep.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: puwˈvɨsɛp, AS: puu̯vysep

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyspiarka ż.

przym. półwyspowy

skr. płw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. płw.

Wiktionary

# półwyspowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półwysep mrz.

Wiktionary

# półwytrawność

→ półwytrawny

SJP.pl

#### Patrz:

półwytrawny

# półwytrawny

przymiotnik

(1.1) kulin. o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubię półwytrawne wina, chociaż wolę półsłodkie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpuwvɨˈtravnɨ, AS: puu̯vytravny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półwytrawność ż.

Wiktionary

# półwywrotka

mały samochód ciężarowy z ruchomym nadwoziem umożliwiającym szybki wyładunek towaru

SJP.pl

# półwyznać

wyznać coś częściowo, niezupełnie

SJP.pl

# półwyznanie

wyznać coś częściowo, niezupełnie

SJP.pl

# półwyższy

o szkole, wykształceniu: pośredni pomiędzy średnim i wyższym, niemający statusu wyższej uczelni

SJP.pl

# półwłóczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: półwłócz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) La ojca to ino ten mądry, co chocia z półwłóczek ma abo i ogonów krowich z mendel.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półwłócz mrz.

Wiktionary

# półwłóka

połowa włóki

SJP.pl

# połyk

1. środowiskowo: połknięcie czegoś przez więźnia w celu dostania się do szpitala;
2. dawniej: połykanie, połknięcie;
3. dawniej: gardło

SJP.pl

# połykać

potocznie: łykać coś przez pewien czas

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. połknąć)

(1.1) przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najczęstszą przyczyną czkawki u szczeniąt jest to, że łapczywie jedzą i połykają przy tym powietrze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połykanie n., połykacz m., połykaczka ż., połknięcie n., przełykanie n., przełknięcie n., połyk m., przełyk m.

czas. połknąć, przełykać ndk., przełknąć dk.

Wiktionary

# połykacz

sztukmistrz, który udaje, że połyka ogień lub ostre i nietypowe przedmioty, występujący w cyrku, dawniej na ulicy, jarmarku * forma dopełniacza l.mn. "połykaczów" przestarzała

SJP.pl

Połykacz (Eurypharynx pelecanoides) – gatunek głębinowej ryby z rzędu węgorzokształtnych (Saccopharyngiformes), jedyny przedstawiciel rodzaju Eurypharynx i rodziny połykaczowatych (Eurypharyngidae). Występuje we wszystkich oceanach. Charakteryzuje się bardzo dużą i pojemną jamą gębową. Na pokarm połykaczy składają się małe ryby, skorupiaki, głowonogi i plankton. Charakteryzuje się dymorfizmem płciowym, a jego larwy mają postać leptocefali.

Wikipedia

# połykaczka

→ połykacz

SJP.pl

#### Patrz:

połykacz

# połykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|połykać.

Wiktionary

Połykanie – odruch polegający na przechodzeniu pożywienia z jamy ustnej poprzez gardło i przełyk. Analogicznie, wyróżnia się trzy fazy procesu połykania: ustną, gardłową i przełykową. Jedynie faza ustna, którą poprzedza proces żucia, ma charakter dowolny.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. połyk m.

czas. połykać ndk., połknąć dk.

przym. połykowy

Wiktionary

# połykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z połykaniem, dotyczący połykania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połykanie n.

Wiktionary

# połysk

wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. błyszczenie się czegoś

(1.2) fiz. wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią;

(1.3) miner. właściwość powierzchni minerału sklasyfikowana jednym z dziewięciu określeń podobieństwa;

Wiktionary

Połysk – wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią. Zależy on od współczynnika załamania światła, absorpcji, przezroczystości i charakteru powierzchni. Również barwa i kształt powierzchni ma pewien wpływ na wizualne wrażenie połysku oraz to czy powierzchnia oświetlana jest silnym światłem ukierunkowanym czy też rozproszonym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpɔwɨsk, AS: pou̯ysk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. połyskiwać

przym. połyskliwy

Wiktionary

# połyskiwać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyróżniać się połyskiem z otoczenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. połysk mrz., połyskiwanie n., połyskliwość ż.

przym. połyskliwy

przysł. połyskliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błyszczeć, mienić się, świecić

Wiktionary

# połyskliwiej

stopień wyższy od przysłówka: połyskliwie

SJP.pl

# połyskliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: połyskliwy

SJP.pl

# połyskowy

→ połysk

SJP.pl

#### Patrz:

połysk

# połyśnica

połyśnica marchwianka - gatunek muchówki z rodziny połyśnicowatych

SJP.pl

# połyśnicowate

o cechach połyśnicowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

# połyśnicowaty

o cechach połyśnicowatych (rodzina muchówek)

SJP.pl

# półzanurzalny

mający możliwość częściowego zanurzenia kadłuba

SJP.pl

# półzapamiętać

rzadko: zapamiętać częściowo

SJP.pl

# półzapamiętanie

rzadko: zapamiętać częściowo

SJP.pl

# półzapora

krótka zapora zamykająca jedynie wjazd na przejazd kolejowy

SJP.pl

# półżartem

nie całkiem serio, w części żartobliwie, w części na poważnie

SJP.pl

# półżartobliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półżartobliwe, niezupełnie żartobliwe; cecha tych, którzy są półżartobliwi, nie do końca żartobliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półżart m.

przym. półżartobliwy

przysł. półżartobliwie

Wiktionary

# półzawieszany

częściowo zawieszany na czymś

SJP.pl

# półzbliżenie

Półzbliżenie lub plan bliski – jeden z rodzajów „bliskich” planów filmowych. Ukazuje popiersie postaci ludzkiej, jej mimikę, gestykulację, emocje. Tło jest prawie niewidoczne, zdecydowanie podrzędne wobec postaci. W tym planie można zmieścić najwyżej trzy osoby.

Wikipedia

# półzbroja

Półzbroja (także: półpancerz, zbroja pikinierska, landsknechtowska) – niepełna zbroja płytowa, używana przez piechotę i jazdę w XVI-XVII wieku. Szczególnie popularna na terenach Niemiec i Szwajcarii w formacjach pikinierów i landsknechtów.

Jej podstawowymi elementami był kirys i hełm typu otwartego (np. szturmak, pappenheimer, morion). Jako elementy dodatkowe stosowano naramienniki, obojczyk, oraz fartuch lub nabiodrki. W rzadszych przypadkach stosowano również rękawice. Z czasem rezygnowano z kolejnych elementów dodatkowych, pozostawiając jedynie hełm i kirys (lub sam napierśnik) z fartuchem.

Wikipedia

# półziemianka

chata zbudowana tak, że ściany jej częściowo znajdują się w ziemi

SJP.pl

Półziemianka – prymitywne schronienie częściowo zagłębione w ziemi, w odróżnieniu od ziemianki, ze ścianami wystającymi ponad grunt. Dach opiera się na niskich ścianach.

Wikipedia

# półzimotrwały

przymiotnik

(1.1) zielony prawie przez całą zimę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te gatunki i odmiany, które mają zimozielone, skórzaste liście, nazywane są zwyczajowo rododendronami lub różanecznikami, natomiast te o miękkich, lekko owłosionych i zrzucanych na zimę lub półzimotrwałych liściach nazywa się azaliami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zimotrwałość ż.

przym. zimotrwały

Wiktionary

# półzrozumiałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półzrozumiałe; cecha tych, którzy są półzrozumiali

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półzrozumiały

Wiktionary

# półzwęglony

częściowo zwęglony

SJP.pl

# półzwiązać

1. związać częściowo, niezupełnie;
2. w szachach: ustawić figurę przemieszczającą się liniowo w taki sposób, by po odejściu bierki przeciwnika wiązała ona inną figurę

SJP.pl

# półzwiązanie

w szachach: układ bierek, w którym czarny król znajduje się na linii białej figury dalekosiężnej oddzielony od niej dwoma czarnymi bierkami, odejście którejkolwiek z nich wiąże pozostałą; półwiązanie

SJP.pl

# półzwierzęcość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co półzwierzęce; cecha tych, którzy są półzwierzęcy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. półzwierzęcy

Wiktionary

# półzwierzęcy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który jest zwierzęcy tylko w połowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. półzwierzęcość ż.

przysł. półzwierzęco

Wiktionary

# półzwis

połączenie zwisu i stania na palcach

SJP.pl

# półżywy

1. bardzo zmęczony, strudzony;
2. bliski śmierci

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przen. skrajnie wycieńczony

(1.2) bliski śmierci

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wpółżywy

Wiktionary

# półzłącze

rodzaj złącza stosowanego w rusztowaniach

SJP.pl

# półzłośliwość

→ półzłośliwy

SJP.pl

#### Patrz:

półzłośliwy

# półzłośliwy

o nowotworach: miejscowo złośliwy, zdolny do naciekania otoczenia i jego niszczenia, jednak nie wykazujący skłonności do tworzenia ognisk przerzutowych

SJP.pl

# półzłotówka

moneta pięćdziesięciogroszowa

SJP.pl

# półłan

dawniej: pół łanu (15 morgów); półłanek

SJP.pl

# półłanek

1. mały łan; zagonek, zagonik, grządka;
2. w dawnej Polsce: obszar gruntu obejmujacy 15 morgów; pół łanu; półłan;
3. dawniej: pośladek

SJP.pl

# półłokciowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) miar. mierzący pół łokcia

Wiktionary

# półłuk

krótki łuk (odcinek kręgu)

SJP.pl

# półłysy

częściowo wyłysiały

SJP.pl

# pp

skrót od:
1. papież;
2. Pułk Piechoty;
3. w sporcie: Puchar Polski;
4. Poczta Polska

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = adm. Policja Państwowa;

(1.2) = adm. Poczta Polska;

(1.3) = polit. Porozumienie Polskie;

(1.4) = polit. Partia Piratów;

(1.5) = polit. Przymierze Prawicy;

(1.6) = eduk. Politechnika Poznańska;

(1.7) = chem. polipropylen;

(1.8) = finans. prawo poboru;

(1.9) = ekon. przedsiębiorstwo państwowe;

(1.10) = med. pierwsza pomoc;

(1.11) = sport. Puchar Polski;

(1.12) = hand. program partnerski;

(1.13) = adm. hist. Policja Polityczna;

(1.14) = eduk. podstawy przedsiębiorczości

(1.15) = eduk. o zakresie nauczania przedmiotów: poziom podstawowy

skrótowiec, przymiotnik

(2.1) = med. przeciwpelagryczny;

oznaczenie kodowe

(3.1) adm. wyróżnik dla powiatu pilskiego w tablicach rejestracyjnych pojazdów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komendant główny PP podlega bezpośrednio MSWiA.

(1.2) Siedziba zarządu PP SA znajduje się w Warszawie.

(1.3) Koło poselskie PP istniało tylko w Sejmie IV kadencji.

(1.4) Obecnie ruch społeczny PP jest zalegalizowany w większości krajów UE.

(1.5) W 2002 roku PP Ujazdowskiego zjednoczyło się z PiS.

(1.6) Studiuję marketing na PP od zeszłego roku.

(1.7) Kompostownia miejska prowadzi recykling PP, PET i PCV.

(1.8) Otrzymałem 400 PP, które zmieniły się w 800 akcji kupionych po 2 zł.

(1.9) Do 1980 roku pracowałem w PP Polmozbyt w Łodzi.

(1.10) Niedawno ukończyłem kurs PP w PCK.

(1.11) Na szczeblu centralnym PP zagra w tym roku 8 drużyn.

(1.12) W naszym PP otrzymujesz super punkty, które zamieniasz na nagrody.

(2.1) Niedobór witaminy PP jest powodem zachorowań na pelagrę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿ˈpɛ, AS: pe‿pe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) P, PPP

Wiktionary

# pp.

skrót od: państwo (w znaczeniu grupy osób; czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = państwo (pani i pan)

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) ges-roj

źródła.

== pp. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = pages → strony

(1.2) = per procurationem

(1.3) = past participle

odmiana.

(1.1) lp. p.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) ges-roj

źródła.

== pp. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = pages → strony

(1.2) = per procurationem

(1.3) = past participle

odmiana.

(1.1) lp. p.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) ges-roj

źródła.

== pp. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = pages → strony

(1.2) = per procurationem

(1.3) = past participle

odmiana.

(1.1) lp. p.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ppa

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = Przegląd Piosenki Aktorskiej (we Wrocławiu);

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== PPA (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = fiz. plasmon pole approximation → przybliżenie bieguna plazmowyazmowego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== PPA (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = fiz. plasmon pole approximation → przybliżenie bieguna plazmowyazmowego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ppanc.

skrót od: przeciwpancerny (czytany jako całe, odmienne słowo); pepanc.

SJP.pl

skrót

(1.1) = przeciwpancerny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛpãnt͡s|ˌpʃɛt͡ɕifpãnˈt͡sɛrnɨ, AS: pepãnc|pšećifpãncerny

Wiktionary

# ppi

skrót od: pixel per inch; miara określająca liczbę punktów obrazu rastrowego o długości jednego cala

SJP.pl

ppi (ang. pixels per inch) – liczba pikseli przypadająca na cal długości. Jednostka stosowana do określania rozdzielczości obrazów cyfrowych.

Przy określaniu rozdzielczości obrazów często zamiast jednostki ppi mylnie używa się określenia dpi (ang. dots per inch – punktów na cal), które odnosi się do rozdzielczości urządzeń drukujących lub naświetlających. Tymczasem są to dwie różne jednostki – zdjęcie o rozdzielczości 72 ppi można wydrukować na drukarce atramentowej w rozdzielczości 600 dpi – co w dużym uproszczeniu oznacza, że każdy piksel obrazu będzie na wydruku reprezentowany przez co najmniej 64 punkty, lecz w rzeczywistości oprogramowanie urządzenia drukującego dokona interpolacji pikseli.

Wikipedia

# ppk

pracowniczy plan kapitałowy - system długotrwałego oszczędzania pieniędzy przez pracowników, którzy będą mogli je wypłacić po ukończeniu 60 lat

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. pracowniczy plan kapitałowy;

(1.2) = polit. Partia Pracujących Kurdystanu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) PPK służą systematycznemu gromadzeniu oszczędności przez uczestników z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez nich 60 roku życia.

Wiktionary

# ppkt

skrót

(1.1) = praw. podpunkt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za odnowienie dyplomu, o którym mowa w ust. 1, pobiera się opłatę w wysokości odpowiadającej wysokości opłaty określonej w części II pkt 1 ppkt 1.1 załącznika do ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. pkt

Wiktionary

# ppl

skrót od:
1. Pakistańska Partia Ludowa, lewicowa partia polityczna działająca od roku 1967;
2. Państwowe Porty Lotnicze

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. Polska Partia Ludowa

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== PPL (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = adm. lotn. private pilot licence → licencja pilota prywatnego (turystycznego)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# ppm

Wikipedia

# ppnt

skrótowiec

(1.1) = Poznański Park Naukowo-Technologiczny

(1.2) = Pomorski Park Naukowo-Technologiczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿ɛ̃n‿ˈtɛ, AS: pe‿pe‿ẽn‿te

Wiktionary

# ppor.

skrót od: podporucznik; podpor.

SJP.pl

skrót

(1.1) = podporucznik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oficer ordynansowy - ppor. rez. (= podporucznik rezerwy) Marian Nowicki (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɔtpɔˈrut͡ʃʲɲik, AS: potporučʹńik

Wiktionary

# ppoż.

skrót od: przeciwpożarowy

SJP.pl

skrót

(1.1) = przeciwpożarowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Behapowiec rozwiesił nowe instrukcje ochrony ppoż. (=przeciwpożarowej)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpɛpɔʃ|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔvɨ|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔva|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔvɛ, AS: pepoš|pšećifpožarovy|pšećifpožarova|pšećifpožarove

Wiktionary

# ppp

skrót od: Polska Partia Pracy

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. Polska Partia Pracy;

(1.2) = polit. Polska Partia Piratów;

(1.3) = partnerstwo publiczno-prywatne

(1.4) = poradnia psychologiczno-pedagogiczna

Wiktionary

## Informatyka

- Point-to-Point Protocol – protokół komunikacyjny
- Podręczna Pamięć Programisty – seria wydawnicza z zakresu informatyki

## Historia

- Polskie Państwo Podziemne
- Pracuj Polaku powoli – hasło z okresu okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej
- Program Powszechnej Prywatyzacji

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== PPP (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = anat. pearly penile papule → grudka perlista prącia

(1.2) = purchasing power parity → parytet siły nabywczej

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: pe‿pe‿pe

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== PPP (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = anat. pearly penile papule → grudka perlista prącia

(1.2) = purchasing power parity → parytet siły nabywczej

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pppp

skrót od: Polska Partia Przyjaciół Piwa

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Polska Partia Przyjaciół Piwa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: pe‿pe‿pe‿pe

Wiktionary

# ppr

[czytaj: pe-pe-ER] skrót od: Polska Partia Robotnicza - partia komunistyczna działająca od roku 1942, od roku 1948 tworząca z PPS-em Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = polit. Polska Partia Robotnicza;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Charakterystyczne, że w tym okresie 80% członków PPR w powiecie włodawskim stanowili Ukraińcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈːr, AS: pe‿p•‿er

Wiktionary

# ppr-owiec

członek PPR (Polskiej Partii Robotniczej); pepeerowiec, peperowiec (potocznie)

SJP.pl

# ppr-owski

→ PPR (Polska Partia Robotnicza); pepeerowski

SJP.pl

# pps

[czytaj: pe-pe-ES] skrót od: Polska Partia Socjalistyczna (do 1944 PPS-WRN: Polska Partia Socjalistyczna-Wolność, Równość, Niepodległość)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Polska Partia Socjalistyczna

(1.2) = post post scriptum

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adam Szczypiorski pozostał piłsudczykiem również wtedy, gdy drogi PPS i Piłsudskiego się rozeszły. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈːs, AS: pe‿p•‿es

Wiktionary

# pps-owiec

członek PPS (Polskiej Partii Socjalistycznej); pepeesowiec, pepesowiec (potocznie)

SJP.pl

# pps-owski

→ PPS (Polska Partia Socjalistyczna); pepeesowski

SJP.pl

# pptit

skrót od: Polska Poczta, Telegraf i Telefon - polskie przedsiębiorstwo państwowe utworzone w 1928 r.

SJP.pl

# ppts

skrót od: Przedsiębiorstwo Państwowe Totalizator Sportowy

SJP.pl

# ppułk

skrót od: podpułkownik (czytany jako cały, odmienny wyraz); ppłk, ppł.

SJP.pl

# ppv

skrót od: pay-per-view

SJP.pl

# ppwk

skrót od: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) PPWK wydaje dobrej jakości mapy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿vu‿ˈka, AS: pe‿pe‿vu‿ka

Wiktionary

# ppww

skrót od: podatek od ponadnormatywnych wypłat wynagrodzeń; popiwek

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = ekon. podatek od ponadnormatywnych wypłat wynagrodzeń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿vu‿ˈvu, AS: pe‿pe‿vu‿vu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) popiwek

Wiktionary

# ppz

skrót od: Polska Partia Zielonych - ugrupowanie polityczne (1988-1999)

SJP.pl

# ppł

skrót

(1.1) = sport. przez płotki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zeszłoroczna mistrzyni na 100 m ppł nie dała rywalkom szans.

Wiktionary

# ppł.

skrót od: podpułkownik (czytany jako cały, odmienny wyraz); ppłk, ppułk

SJP.pl

# ppłk

skrót od: podpułkownik (czytany jako cały, odmienny wyraz); ppułk, ppł.

SJP.pl

skrót

(1.1) wojsk. podpułkownik

Wiktionary

Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Wikipedia

# pr

symbol prazeodymu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = Polskie Radio

(1.2) = Przewozy Regionalne

(1.3) = public relations

(1.4) = med. per rectum

(1.5) = poste restante, poste-restante

(1.6) = eduk. o zakresie nauczania przedmiotów: poziom rozszerzony

Wiktionary

PR:

- partie polityczne:
  - Partia Regionów (Ukraina)
  - Partia Regionów (Polska)
  - Prawica Rzeczypospolitej
  - Polska Razem
- Polskie Radio
- Politechnika Radomska
- PageRank
- Public relations
- Polregio (Przewozy Regionalne)
- Portoryko

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) PR nadaje od 1925 roku.

(1.2) Pociągi regionalne w Polsce obsługuje spółka PR.

(1.3) Moja kuzynka jest odpowiedzialna za PR w swojej firmie.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.3)

:: rzecz. PR-owiec m.

:: przym. PR-owski, PR-owy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) P.R.

Wiktionary

# pr-owiec

[czytaj: pi-arowiec] człowiek związany z public relations, pośredniczący w kontaktach, np. polityka - media, podejmujący działania mające na celu wpływanie na opinię odbiorców; piarowiec

SJP.pl

# pr-ówka

kobieta zawodowo dbająca o dobry wizerunek i akceptację danej osoby, firmy lub organizacji; pijarówka, pijarówa

SJP.pl

# pr-owski

→ PR (public relations) [czytaj: pi-arowski]; piarowski, piarowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z public relations

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpʲijaˈrɔfsʲci, AS: pʹii ̯arofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. PR

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. pijarowski

Wiktionary

# pra-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś bardzo odległym w czasie lub z pierwotną formą bądź pierwszym wystąpieniem czegoś

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych nazywających kogoś żyjącego dawno, dalekiego przodka lub potomka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pra, AS: pra

Wiktionary

# praatom

teoretyczny zaczątek wszechświata mający skupiać w sobie całą materię i przestrzeń przed momentem Wielkiego Wybuchu (Big Bang)

SJP.pl

# prababa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. prababcia

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) pradziad

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|starop|pra-|baba.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

* wilamowski: (1.1) prȧbaba

źródła.

== prababa (slovio.) ==

ortografie. прабаба

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) prababcia

odmiana.

(1.1) lm. prababas

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈbaba, AS: prababa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pradziad

Wiktionary

# prababcia

matka babki albo dziadka, ascendentka (antenatka, krewna po linii wstępnej) trzeciego stopnia, a często także: protoplastka; prababka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka dziadka lub babci

Wiktionary

- babcia (babka, baba), prababcia – nazwa relacji w rodzinie
- babcia (babka) – ogólne określenie oznaczające kobietę w podeszłym wieku

Osoby:

- Babcia Moses – amerykańska malarka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja prababcia piecze najlepszą babkę na świecie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈbapʲt͡ɕa, AS: prabapʹća

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babcia, prababka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prababka

Wiktionary

# prababka

matka babki albo dziadka, ascendentka (antenatka, krewna po linii wstępnej) trzeciego stopnia, a często także: protoplastka; prababcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka dziadka lub babki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mało kto potrafi wymienić imiona i nazwiska swoich pradziadów i prababek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈbapka, AS: prabapka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babcia; zdrobn. prababcia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. nadbaba, prababa

Wiktionary

# prabakteria

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archean, archeon, archeowiec

SJP.pl

# prabałtosłowiański

charakterystyczny dla przodków Bałtosłowian (odłamu ludów indoeuropejskich żyjących w północnej i środkowo-północnej Europie), związany z nimi

SJP.pl

# prabielmo

tkanka przedrośla żeńskiego roślin nagonasiennych, najczęściej pełniąca w nasieniu funkcję tkanki odżywczej; bielmo pierwotne

SJP.pl

# prabucianin

mieszkaniec miasta: Prabuty

SJP.pl

# prabucianka

mieszkanka miejscowości: Prabuty

SJP.pl

# prabucki

przymiotnik od: Prabuty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prabutami, dotyczący Prabut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prabuty nmos., prabucianin m., prabucianka ż.

Wiktionary

# prabuty

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Prabuty (niem. Riesenburg) – miasto w północnej Polsce, we wschodniej części województwa pomorskiego w powiecie kwidzyńskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prabuty. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Według danych z 30 czerwca 2024 Prabuty liczyły 12 192 mieszkańców.

Rozwinął się tu przemysł drzewny, materiałów budowlanych oraz elektromaszynowy. Prabuty są także stacją węzłową położoną przy trasie Warszawa – Gdynia.

Wikipedia

# prabyt

byt nie mający początku

SJP.pl

# prać

1. czyścić tkaniny za pomocą wody i/lub środków chemicznych;
2. potocznie: bić kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uprać, wyprać)

(1.1) usuwać brud z ubrań, tkanin

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprać)

(2.1) przen. pot. bić

(2.2) stpol. bić

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. uprać się, wyprać się)

(3.1) być pranym (1.1)

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. sprać się)

(4.1) przen. pot. bić się nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będę prał tę koszulę.

(2.1) Tomek pierze Krzyśka.

(3.1) Twoja koszula już się pierze.

(4.1) Tomek pierze się z Krzyśkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prat͡ɕ, AS: prać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praczka ż., pracz m., pralka ż., pranie n., pralnia ż., spranie n., spieranie n., podpieranie n., upranie n., napranie n., pralnictwo n., przepierka ż., przepieranie n., przepranie n., dopieranie n., dopranie n., popranie n.

czas. wyprać dk., sprać dk., spierać ndk., podpierać ndk., uprać dk., naprać dk., przepierać ndk., przeprać dk., dopierać ndk., doprać dk., poprać dk.

przym. pralniczy, pralkowy, praczy, spieralny

Wiktionary

# praca

1. świadoma, celowa działalność człowieka służąca zaspokajaniu potrzeb lub polegająca na wytwarzaniu dóbr, wykonywaniu czynności za wynagrodzenie;
2. dzieło, wytwór takiej działalności;
3. posada, zatrudnienie, a także: miejsce, instytucja, w której się pracuje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

(1.2) miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu

(1.3) artykuł, tekst lub dzieło plastycznyastyczne

(1.4) fiz. energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

(1.5) funkcjonowanie czegoś

Wiktionary

- praca – wielkość fizyczna
- praca – rodzaj działalności człowieka, w ekonomii jeden z czynników produkcji
- praca – stosunek pracy pomiędzy pracodawcą i pracownikiem regulowany Kodeksem pracy
- SS „Praca” – polski zbiornikowiec
- Praca – film z 1915 roku
- Praca – tygodnik ukazujący się w latach 1896-1926

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy uważają, że praca rolnika wcale nie jest ciężka.

(1.2) Dziś znowu spóźnił się pan do pracy.

(1.2) Wszedłem do pracy o 8:51, tak wynika z czytnika kart.

(1.3) Na wystawie pokazano prace znanego fotografa.

(1.4) Praca potrzebna na przesunięcie tego ładunku w polu elektrycznym wynosi 10 dżuli.

(1.5) Praca silnika jest bez zarzutu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprat͡sa, AS: praca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracowitość ż., pracownik m., pracowniczka ż., pracownica ż., pracuś m., pracownia ż., pracowanie n., wypracowanie n., pracobiorca m., opracowanie n., przepracowanie n., spracowany m.

czas. pracować ndk., wypracować dk., zapracować dk., odpracować dk., przepracować dk., przepracowywać dk., napracować się dk., opracowywać ndk., rozpracowywać ndk., rozpracować dk.

przym. pracowity, wypracowany, odpracowany, pracowniczy, zapracowany, niedopracowany, przepracowany

przysł. pracowicie

ims. spracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) robota, zajęcie, aktywność, czynność

(1.3) dzieło

Wiktionary

# prace

ogół czynności wykonywanych przez grupę ludzi dla realizacji jakiegoś zadania

SJP.pl

Prace – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Płoniawy-Bramura.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Płoniawach-Bramurze.

Wikipedia

# prącie

1. narząd kopulacyjny mężczyzny; penis; członek męski;
2. narząd kopulacyjny samców wielu zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. męski narząd kopulacyjny

Wiktionary

Prącie (łac. penis, pot. członek) – narząd kopulacyjny u samców ssaków, a także wielu gadów oraz niektórych ptaków (kazuary, strusie, kaczki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy złamane prącie można z powrotem przyszyć?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃ɲt͡ɕɛ, AS: prõńće

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prąciowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) penis, fallus, członek (męski), pot. ptaszek, siusiak, kuśka, wacek, mały; rub. pindol, ptak, konik; wulg. kutas, chuj, fiut, koń, pała, kapucyn

Wiktionary

# pracioteczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący siostry dziadka lub babci

Wiktionary

# prąciowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prącia, związany z prąciem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prącie n.

Wiktionary

# pracki

nazwisko

SJP.pl

## Ludzie noszący nazwisko Pracki

- Aleksander Pracki (zm. 1655) – dowódca pułku wojsk polskich w czasie najazdu szwedzkiego w 1655 r.
- Henryk Pracki (1931–2007) – polski prawnik, zastępca Prokuratora Generalnego RP, Prokurator Krajowy w latach 1996–2001
- Lucjan Pracki (1923–2016) – polski dziennikarz, publicysta, pułkownik WP w stanie spoczynku, działacz kombatancki oraz społeczny
- Roman Pracki (ur. 1971) – polski duchowny ewangelicko-augsburski, teolog, psychoterapeuta, ekumenista
- Wojciech Pracki (ur. 1979) – polski duchowny ewangelicko-augsburski, biskup diecezji katowickiej, ekumenista, brat ks. Romana

Wikipedia

# pracobiorca

pracownik, osoba otrzymująca pracę, zobowiązująca się do wykonywania pracy za ustalone wynagrodzenie określone w umowie o pracę

SJP.pl

# pracobiorczyni

pracownica, pracowniczka, zleceniobiorczyni

SJP.pl

# pracochłonność

ekonomiczna wielkość wyrażana w jednostkach pracy na jednostkę produkcji, określająca ilość pracy zużytej na wykonanie określonego zadania, a w języku codziennym także: pochłanianie znacznego nakładu pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) relacja pomiędzy ilością pracy potrzebnej do produkcji lub wykonania jakiegoś zadania do osiągniętego efektu

Wiktionary

Pracochłonność – ilość pracy wykorzystanej do wytworzenia określonego dobra. Pracochłonność określa się w jednostkach czasu pracy na jednostkę produkcji. Wskaźnik pracochłonności informuje, ile czasu potrzeba do wykonania jednostki produkcji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔxˈwɔ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: pracoχu̯õ•ność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pracochłonny

Wiktionary

# pracochłonny

wykonany lub wykonywany przy znacznym nakładzie pracy, wymagający dużego nakładu pracy (np. pracochłonne zadania, pracochłonny projekt)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wymagający relatywnie dużego nakładu pracy w stosunku do efektu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykonanie tego zalecenia będzie bardzo pracochłonne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: pracoχu̯õ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracochłonność ż.

Wiktionary

# pracodawca

osoba zatrudniająca kogoś na warunkach ustalonych w umowie o pracy, najczęściej sprawująca zwierzchnictwo nad instytucją lub miejscem pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

Wiktionary

Pracodawca – jedna ze stron na rynku pracy, która zgłasza popyt na pracę. Drugą stroną jest pracownik, który oferuje na rynku pracy swoje usługi pracy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pracodawcy zwlekają z podnoszeniem płac.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈdaft͡sa, AS: pracodafca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. pracodawczyni ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zatrudniający, zatrudniciel; książk. chlebodawca

Wiktionary

# pracodawczy

→ pracodawca

SJP.pl

#### Patrz:

pracodawca

# pracodawczyni

kobieta zatrudniająca kogoś na warunkach ustalonych w umowie o pracy, najczęściej sprawująca zwierzchnictwo nad instytucją lub miejscem pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta zatrudniająca osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nawiasem mówiąc, zawiniła pracodawczyni, nie zgłaszając tego ZUS-owi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. pracodawca mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. chlebodawczyni

Wiktionary

# pracodniówka

środowiskowo: dzień pracy jednej osoby, dzień przepracowany

SJP.pl

# pracodzień

dawniej: dniówka robocza

SJP.pl

# pracogodzina

godzina pracy jednej osoby

SJP.pl

# pracoholiczka

kobieta odczuwająca nieustanną potrzebę wytężonej pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: pracoholik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aśka jest pracoholiczką, nawet podczas urlopu nie rozstaje się z papierami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔxɔˈlʲit͡ʃka, AS: pracoχolʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracoholik m., pracoholizm m.

Wiktionary

# pracoholik

osoba odczuwająca nieustanną potrzebę wytężonej pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

Wiktionary

Pracoholizm (uzależnienie od pracy; ang. workaholism) – rodzaj uzależnienia psychicznego (ang. psychological dependence), objawiającego się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania pracy kosztem innych czynności, również rodziny, snu i odpoczynku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxɔlʲik, AS: pracoχolʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracoholizm m.

:: fż. pracoholiczka ż.

Wiktionary

# pracoholizm

żartobliwe, rzadziej ironiczne określenie na uzależnienie od pracy polegające na poświęcaniu jej nadmiernie dużo czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. socjol. uzależnienie od wykonywania pracy;

Wiktionary

Pracoholizm (uzależnienie od pracy; ang. workaholism) – rodzaj uzależnienia psychicznego (ang. psychological dependence), objawiającego się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania pracy kosztem innych czynności, również rodziny, snu i odpoczynku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxɔlʲism̥, AS: pracoχolʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracoholik m., pracoholiczka ż.

Wiktionary

# pracooszczędny

wykonany lub wykonywany przy nieznacznym nakładzie pracy, wymagający niewielkiego nakładu pracy (np. pracooszczędne zadanie)

SJP.pl

# pracować

1. działać celowo dla zaspokojenia potrzeb albo przez wytwór dóbr, albo przez wykonywanie czynności za wynagrodzeniem
2. być zatrudnionym
3. potocznie: zarabiać na czyjeś utrzymanie, na coś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

(1.2) zmieniać rozmiar pod wpływem czynników zewnętrznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rolnik pracuje od rana do wieczora.

(1.2) Musisz zostawić szparę między deskami a ścianą by deski mogły pracować. Inaczej mogą się wybrzuszyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: pracovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracowniczka ż., pracowanie n., praca ż., pracowitość ż., pracownia ż., pracownica ż., pracownik mos., spracowany mos., zapracowany mos., dopracowywanie n., dopracowanie n., nadpracowanie n., napracowanie n., opracowywanie n., opracowanie, popracowanie n., przepracowywanie n., przepracowanie n., rozpracowywanie n., rozpracowanie n., spracowanie n., wypracowywanie n., wypracowanie n., zapracowywanie n., zapracowanie n.

czas. dopracowywać ndk., dopracować dk., nadpracować dk., napracować się dk., opracowywać ndk., opracować dk., popracować dk., przepracowywać ndk., przepracować dk., rozpracowywać ndk., rozpracować dk., spracować dk., wypracowywać ndk., wypracować dk., zapracowywać ndk., zapracować dk.

przym. pracowity, pracowniczy, zapracowany

ims. spracowany, zapracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. fachcić.

Wiktionary

# pracowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pracować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvãɲɛ, AS: pracovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pracować, zapracować, wypracować, przepracować

rzecz. pracownia ż., praca, pracownik, pracowniczka

przym. pracowniczy, zapracowany

Wiktionary

# pracowicie

przysłówek

(1.1) zająć się czymś, przykładając się do tego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kasia pracowicie zabrała się do przygotowania kolacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲit͡ɕɛ, AS: pracovʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., pracowitość ż., pracownik m.

przym. pracowity

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pilnie, starannie, wytrwale

Wiktionary

# pracowiciej

stopień wyższy od przysłówka: pracowicie

SJP.pl

# pracowitość

cecha osoby chętnie i dużo pracującej, zamiłowanie do pracy, wytrwałość podczas wykonywania prac

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest pracowity

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲitɔɕt͡ɕ, AS: pracovʹitość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż.

czas. pracować ndk.

przym. pracowity, zapracowany

przysł. pracowicie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) robotność, niestrudzoność, gorliwość, sumienność

Wiktionary

# pracowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: pracowity

SJP.pl

# pracowity

1. chętnie i dużo pracujący, odznaczający się zamiłowaniem do pracy lub wytrwałością w pracy (np. pracowity student);
2. pełen pracy (np. pracowity dzień), a także: pracochłonny, wykonany lub wykonywany przy znacznym nakładzie pracy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Japończycy to bardzo pracowity naród.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲitɨ, AS: pracovʹity

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracowitość ż., praca ż., pracownik m.

czas. pracować ndk., zapracować dk., napracować się dk.

przysł. pracowicie

przym. zapracowany

Wiktionary

# pracownia

odpowiednio urządzone pomieszczenie przystosowane do przeprowadzania badań i doświadczeń naukowych, a także: warsztat rzemieślniczy lub artystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

(1.2) eduk. stud. odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych

(1.3) eduk. szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu

(1.4) rzem. zakład rzemieślniczy, w którym wytwarza się i / lub sprzedaje własne wyroby

Wiktionary

- atelier, pracownia – pomieszczenie stanowiące miejsce pracy twórczej artysty
- laboratorium, pracownia – pomieszczenie przeznaczone do prowadzenia badań naukowych lub analiz lekarskich
- Pracownia – album Vito Bambino

„Pracownia” – czasopismo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W pracowni chemicznej odbywają się zajęcia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvʲɲa, AS: pracovʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., pracownik m., pracownica ż., pracowniczka ż., pracowanie n.

czas. pracować, wypracować, przepracować

przym. pracowniczy, pracowniany, zapracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atelier

(1.4) warsztat

Wiktionary

# pracowniany

stanowiący część pracowni, przeznaczony do wykorzystania w pracowni, używany w pracowni (np. aparatura pracowniana) lub w jakiś inny sposób związany z tego typu pomieszczeniem

SJP.pl

# pracownica

kobieta zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy; pracowniczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łódzka policja poszukuje złodzieja paliwa, który uciekając ze stacji benzynowej potrącił jej pracownicę i przejechał jej po nodze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔvʲˈɲit͡sa, AS: pracovʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., pracownia ż., pracowniczka ż., spracowany m.

:: fm. pracownik m.

czas. wypracować, pracować ndk.

przym. pracowniczy, zapracowany

ims. spracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pracowniczka

Wiktionary

# pracowniczka

kobieta zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy; pracownica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kierownik wręczył pracowniczce bukiecik konwalii.

(1.1) W tym roku żadna z pracowniczek nie dostała deputatu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., pracownia ż., pracownica ż., spracowany m.

:: fm. pracownik m.

czas. pracować ndk.

przym. pracowniczy, zapracowany

ims. spracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pracownica

Wiktionary

# pracowniczy

→ pracownik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z pracownikami, dotyczący pracowników

Wiktionary

#### Patrz:

pracownik

#### Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔvʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pracovʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracownik m., pracownica ż., pracowniczka ż., praca ż., pracowanie n., pracownia ż., spracowany m.

czas. pracować ndk.

przym. spracowany, zapracowany

Wiktionary

# pracownik

osoba zatrudniona w jakimś miejscu pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

Wiktionary

Pracownik – jedna ze stron stosunku pracy (drugą jest pracodawca): osoba fizyczna wykonująca określonego rodzaju pracę na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, za co przysługuje mu wynagrodzenie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jestem pracownikiem tego banku już pięć lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvʲɲik, AS: pracovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracownia ż., praca ż., pracuś m., pracowanie n., wypracowanie n., przepracowanie n.

:: fż. pracownica ż., pracowniczka ż.

czas. pracować ndk., wypracować dk., przepracować dk.

przym. pracowity, pracowniczy, spracowany, zapracowany

przysł. pracowicie

ims. spracowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pracobiorca, zatrudniony

Wiktionary

# pracownikodniówka

dawniej: dniówka jednego pracownika

SJP.pl

# pracowy

→ praca

SJP.pl

#### Patrz:

praca

# pracozabawa

praca połączona z zabawą, najczęściej w znaczeniu nauki, zajęć dydaktycznych podczas których przeprowadzane są czynności dodatkowe symulujące zabawę

SJP.pl

# pracujący

osoba aktywna zawodowo, a także: osoba zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy

SJP.pl

# pracuś

człowiek lubiący pracę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. żart. człowiek bardzo pilny w pracy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprat͡suɕ, AS: pracuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praca ż., spracowany m., pracownik mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. stachanowiec

Wiktionary

# pracusia

żartobliwie, rzadziej ironicznie o kobiecie lub dziewczynie pilnej, lubiącej pożyteczną pracę, gorliwej do pracy

SJP.pl

# pracz

1. pracownik pralni
2. najpospolitszy gatunek szopa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek piorący bieliznę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) skr. war. zool. zob. szop pracz.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) przyrząd mechaniczny do prania

Wiktionary

- Pracz – w okresie wczesnego średniowiecza grupa książęcej ludności służebnej, która zajmowała się praniem odzieży monarchy i jego dworu. Świadectwem ich istnienia są nazwy typu Pracze, którą nosi kilka osad w Polsce, położonych w sąsiedztwie starych grodów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W drugim końcu tej kuchni stoją balie, a przy nich — pracze. Mężczyźni bowiem piorą tu wszystką bieliznę i swoją[,] i kobiet, a do roboty tej wybierani są zwykle z pomiędzy aresztantów przybysze ze wsi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prat͡ʃ, AS: prač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pranie n., pralnia ż., pralka ż., praczka ż.

czas. prać

Wiktionary

# praczas

czasy zamierzchłe, niepamiętne

SJP.pl

Rafał "Praczas" Kołaciński (ur. 28 czerwca 1978 roku) – polski kompozytor i producent muzyczny. Z wykształcenia antropolog kultury oraz specjalista PR. Współzałożyciel warszawskich zespołów Village Kollektiv (razem z muzykami Kapeli ze Wsi Warszawa, Swoją Droga, Stara Lipa), Masala (zespół muzyczny), solowego projektu Sulphur Phuture, Skadja (razem Krojcem / Lao Che), Pablopavo/Praczas.

Wikipedia

# praczka

kobieta zawodowo pracująca w pralni, trudniąca się praniem, często także prasowaniem i sortowaniem odzieży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo piorąca

Wiktionary

- praczka - kobieta trudniąca się praniem bielizny

W Polsce

- Praczka – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Praczka – część wsi Gaboń woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz
- Praczka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Kluczewsko

Zobacz też

- Pracz, Pracze, Praczki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Praczki zostały wyparte przez pralki i pralnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprat͡ʃka, AS: pračka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pralnia ż., pralka ż., pralnica ż., pralnik m., pralnictwo n., pranie n.

:: fm. pracz m.

czas. prać ndk., opierać ndk.

przym. pralniany, pralniczy

Wiktionary

# praczyk

nazwisko

SJP.pl

# praczłowieczy

praludzki, odnoszący się do praczłowieka (np. praczłowiecza forma ewolucji), związany w jakiś sposób z praczłowiekiem

SJP.pl

# praczłowiek

przodek człowieka współczesnego żyjący w epoce prehistorycznej

SJP.pl

# prąd

1. bieg wody; nurt;
2. strumień powietrza, gazu;
3. kierunek, tendencja w sztuce, filozofii itp.;
4. uporządkowany przepływ ładunków elektrycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. ruch ładunków elektrycznych;

(1.2) pot. energia elektryczna

(1.3) strumień wody

(1.4) tendencja, kierunek

(1.5) pot. alkohol

Wiktionary

prąd elektryczny, natężenie prądu

- ruch cieczy,
  - zwłaszcza wody,
    - nurt (prąd rzeczny)
    - prądy morskie:
      - głębinowy,
      - powierzchniowy,
      - zawiesinowy,
      - wiatrowy
      - prądy strumieniowe

      Wikipedia

      #### Przykłady

      (1.1) Gadałam z Tomkiem na chacie i nagle wyłączyli prąd.

      (1.1) Kwasy mogą przewodzić prąd.

      (1.4) Samochód jechał pod prąd.

      Wiktionary

      #### Wymowa:

      IPA: prɔ̃nt, AS: prõnt

      Wiktionary

      #### Powiązane:

      rzecz. prądnica ż.

      przym. prądowy

      Wiktionary

      #### Synonimy:

      (1.2) napięcie; pot. światło; gw-pl|Górny Śląsk|sztrom, sztróm.

      Wiktionary

# prada

nazwisko

SJP.pl

Prada Group S.p.A. – włoski dom mody założony w 1913 w Mediolanie przez Mario Pradę

Wikipedia

# pradawność

cecha czegoś, co istnieje od bardzo dawna, stanowi pozostałość, pamiątkę po przodkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest pradawne; cecha tych, którzy są pradawni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pradawny

przysł. pradawnie

Wiktionary

# pradawny

prastary, istniejący od bardzo dawna (np. pradawne zwyczaje, pradawna piosnka, pieśń), stanowiący pozostałość, pamiątkę po przodkach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bardzo stary, dawny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chodziło, jak wyjaśniła dziewczyna, o pradawny pogański obrzęd wywoływania duchów, potępiony przez głowę katolickiego kościoła i ścigany przez Święte Oficjum.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pradawność ż.

przysł. pradawno, pradawnie

Wiktionary

# praderek

środowiskowo: osoba chora na zespół Pradera-Williego, charakteryzujący się niepohamowanym uczuciem głodu

SJP.pl

# praderka

środowiskowo: osoba chora na zespół Pradera-Williego, charakteryzujący się niepohamowanym uczuciem głodu

SJP.pl

# prądnica

maszyna do przetwarzania energii mechanicznej w energię elektryczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. elektr. urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

Wiktionary

Prądnica (dawniej dynamomaszyna) – maszyna elektryczna, przetwarzająca energię mechaniczną ruchu obrotowego w energię elektryczną. Jeden z rodzajów generatora elektrycznego.

Wytwarzanie energii elektrycznej odbywa się w prądnicach dzięki zjawisku indukcji elektromagnetycznej. W prądnicy prądu stałego stały strumień magnetyczny, wytwarzany przez magnesy lub elektromagnesy umieszczone w stojanie prądnicy, indukuje w uzwojeniu wprawianego w ruch wirnika prąd elektryczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy zgasło światło, dziadek poszedł do stodoły i uruchomił prądnicę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ndʲˈɲit͡sa, AS: prõndʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prąd m., prądzik m., prądownica ż., prądzenie n.

czas. prądzić ndk.

przym. prądnicowy, prądowy

Wiktionary

# prądnicki

przymiotnik od: Prądnik (rzeka, wieś)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Prądnikiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prądnik mrz.

Wiktionary

# prądniczanka

Prądniczanka, K.S. Prądniczanka Kraków – wielosekcyjny klub sportowy z Krakowa.

Klub został założony w 1921 roku jako klub piłkarski. Jego obiekty położone są na osiedlu Prądnik Czerwony w Dzielnicy III Prądnik Czerwony. W zarządzie klubu zasiadają: Jerzy Starmach (prezes), Mariusz Ptak (wiceprezes ds. administracyjnych), Piotr Sędor (wiceprezes ds. sportowych), Grzegorz Wadowski (członek zarządu).

Wikipedia

# prądniczka

zdrobnienie od: prądnica

SJP.pl

# prądnik

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w województwie małopolskim z ujściem w Krakowie, lewy dopływ Wisły;

(1.2) geogr. wieś w gminie Myślibórz, w województwie zachodniopomorskim;

(1.3) zob. Prądnik Biały.

(1.4) zob. Prądnik Czerwony.

(1.5) zob. Prądnik Korzkiewski.

(1.6) dawna nazwa Prudnika

Wiktionary

Prądnik (w dolnym biegu na obszarze Krakowa pod nazwą Białucha) – rzeka w województwie małopolskim, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, lewy dopływ Wisły. Inne nazwy rzeki: Prątnik, Promnik, a w biegu górnym Sałaszówka lub Sułoszówka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃ndʲɲik, AS: prõndʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prądniczanin m., prądniczanka ż.

przym. prądnicki

Wiktionary

# prado

muzeum w Madrycie

SJP.pl

Wikipedia

# prądochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. elektr. cecha tego, co prądochłonne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prądochłonny

Wiktionary

# prądochłonny

zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerczy, prądożerny

SJP.pl

# prądocin

W Polsce

- Prądocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka
- Prądocin – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Deszczno

- Prądocin – przystanek kolejowy

Wikipedia

# prądograf

przyrząd do pomiarów prądów morskich

SJP.pl

# pradolina

szeroka dolina powstała w okresie lodowcowym w wyniku erozyjnej działalności wód pochodzących z topniejącego lądolodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. rozległa dolina o szerokim i płaskim dnie, biegnąca mniej więcej równolegle do czoła lądolodu;

Wiktionary

Pradolina – element rzeźby terenu stanowiący szerokie obniżenie o płaskim dnie. Pradoliny powstawały w czasie cofania się lądolodu na jego przedpolu w wyniku działalności wód z topniejącego lodowca i wód rzecznych płynących z południa, które połączywszy się utworzyły ogromne rzeki, płynące w kierunku zachodnim, zgodnie z ogólnym nachyleniem kontynentu europejskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpradɔˈlʲĩna, AS: pradolʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dolina ż.

Wiktionary

# prądolubność

skłonność niektórych zwierząt wodnych do obierania sobie wód płynących za stałe siedlisko; reofilia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prądolubne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prądolubny

Wiktionary

# prądolubny

przymiotnik

(1.1) preferujący przebywanie wewnątrz prądu wodnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następne w kolejce są karpiowate ryby reofilne (prądolubne) takie jak kleń i świnka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prądolubność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reofilny

Wiktionary

# prądomierz

1. przyrząd do mierzenia prędkości prądu wody w morzu lub rzece;
2. licznik zużycia prądu elektrycznego w danym lokalu;
3. potocznie: amperomierz

SJP.pl

# prądooszczędny

pozwalający ograniczyć zużycie energii elektrycznej

SJP.pl

# prądotwórczy

wytwarzający prąd

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) elektr. wytwarzający prąd elektryczny

(1.2) hydrol. wytwarzający prąd wodny

(1.3) meteorol. wytwarzający prądy powietrzne

Wiktionary

# prądówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Prądówka – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Miedzichowo.

Wieś powstała w okresie kolonizacji olęderskiej w XVIII wieku. Od zachodniej strony przepływa Obra, którą biegła przed II wojną światową granica polsko-niemiecka. W 1921 roku stacjonowała tu placówka 17 batalionu celnego.

Wikipedia

# prądownica

Prądownica – znajdujące się na końcu linii gaśniczej urządzenie do podawania wody, roztworu wodnego środka gaśniczego, piany lub proszku gaśniczego na ognisko pożaru.

Rozróżnia się, w zależności od stosowanego środka gaśniczego, prądownice:

- wodno-pianowe uniwersalne
- wodno-pianowe typu turbojet
- mgłowe
- pianowe
- pistoletowe
- pistoletowe wysokociśnieniowe
- proszkowe
- śniegowe.

Wikipedia

# prądowy

napędzany prądem (elektrycznym)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prądem, dotyczący prądu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prąd m., prądnica ż.

Wiktionary

# prądożerca

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. odbiorca znacznych ilości prądu elektrycznego

Wiktionary

# prądożerczy

potocznie: zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerny, prądochłonny

SJP.pl

# prądożerny

potocznie: zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerczy, prądochłonny

SJP.pl

# prądożerstwo

zużywanie dużych ilości prądu elektrycznego bez płacenia rachunków, często cudzym kosztem; podkradanie prądu elektrycznego

SJP.pl

# pradrapieżne

rząd wymarłych, prymitywnych ssaków łożyskowych, żyjących w czasie od paleocenu do końca trzeciorzędu; pramięsożerne; kreodonty

SJP.pl

Kreodonty, pradrapieżne, pramięsożerne (†Creodonta) – rząd kopalnych ssaków drapieżnych różnej wielkości. Pierwsze kreodonty przypominały ssaki owadożerne. U późniejszych rozwinęły się łamacze, ale w odmiennej formie niż u ssaków drapieżnych (Carnivora).

Wikipedia

# pradrapieżny

o cechach pradrapieżnych; pramięsożerny

SJP.pl

# pradziad

pradziadek;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pradziadek

(1.2) zwykle w lm. daleki przodek

Wiktionary

Pradziad (cz. Praděd, niem. Altvater, historyczna nazwa Keylichter Schneeberg) – najwyższy szczyt (góra) o wysokości 1491 m n.p.m. (podawane są też wysokości 1491,3 m n.p.m. , 1492 m n.p.m. lub 1493 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w obrębie gminy Malá Morávka. Jest najwyższym szczytem Jesioników (cz. Jeseníky), Śląska Czeskiego, Górnego Śląska i Moraw, piątym w całych Czechach, a zarazem najwyższym szczytem Sudetów Wschodnich. Rozległość góry (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 8,3 km², a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 9°. Pradziad jest szczytem o największej tzw. minimalnej deniwelacji względnej (wybitności) Wysokiego Jesionika (983 m), w porównaniu do najbliższego, wyższego szczytu Śnieżki (Karkonosze), względem kluczowej przełęczy o nazwie Bohdašínské sedlo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprad͡ʑat, AS: praʒ́at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pradziadek m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) antenat, pradziadek; książk. praszczur, praprzodek

Wiktionary

# pradziadek

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec dziadka lub babci

Wiktionary

- dziadek (dziad), pradziadek (pradziad) – nazwa relacji w rodzinie
- dziadek (dziad) – ogólne określenie oznaczające mężczyznę w podeszłym wieku

Inne:

- dziadek – niegrający partner rozgrywającego w brydżu
- Dziadek – pseudonim Jana Skorobohatego-Jakubowskiego
- Dziadek – skała na wzgórzu Żarnowa w Łączkach Kobylańskich
- Dziadek – struga, dopływ Nurczyka
- Dziadek – turnia w polskich Tatrach Zachodnich
- Andrzej Dziadek – polski kompozytor
- Dziadek – jeden z pseudonimów Józefa Piłsudskiego
- Polka Dziadek – utwór muzyczny
- Dziadek – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorski, w sielsowiecie Miory.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój pradziadek właśnie skończył sto lat!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈd͡ʑadɛk, AS: praʒ́adek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pradziad m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pradziad

Wiktionary

# pradziadkowie

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) prababcia i pradziadek

(1.2) rodzice dziadka lub babci

Wiktionary

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W niedzielę jadę na wieś do moich pradziadków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprad͡ʑatˈkɔvʲjɛ, AS: praʒ́atkovʹi ̯e

Wiktionary

# pradziadziuś

dziadek matki lub ojca; pradziadek, pradziad

SJP.pl

# pradzieje

1. bardzo dawne czasy;
2. początki dziejów

SJP.pl

# prądziński

nazwisko

SJP.pl

# pradżma

w buddyzmie: transcendentalna mądrość albo najwyższe oświecenie

SJP.pl

# pradźnia

w buddyzmie: transcendentalna mądrość, oświecenie lub przebudzenie do nirwany; pradżma

SJP.pl

Paramita (skt. pāramitā पारमिता; chiń. boluomi(duo) 婆羅蜜(多); kor. paramil(t'a) 바라밀(타); jap. harami(ta); wiet. ba-la-mật(-đa)) czyli „przekroczenie", „wyjście poza", „osiągnięcie drugiego brzegu": w buddyzmie praktyka bądź cnota pozwalająca na osiągnięcie oświecenia i przejście do nirwany.

Wikipedia

# prądzyński

nazwisko

SJP.pl

Prądzyński (Prondzinski, Prondzynski, Aubracht-Prądzyński, Aubracht, Aubrecht, Księżyc odmienny) – kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Księżyc.

Wikipedia

# praeambulum

wstęp do aktu prawnego; preambula; preambuła

SJP.pl

# praecho

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. poet. wspomnienie dawno minionego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chadzał do zamku, by wsłuchiwać się w praecha minionych wieków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. echo n.

przym. echowy

Wiktionary

# praegzystencja

istnienie kogoś lub czegoś przed obecnym istnieniem, we wcześniejszym wcieleniu lub postaci; preegzystencja

SJP.pl

# praelement

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. w materializmie pierwotny element, który daje zaczątek istnieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. element mrz.

Wiktionary

# praesens

w językoznawstwie: czas teraźniejszy

SJP.pl

Praesens (łac. czas teraźniejszy) – ugrupowanie zawodowe architektów i plastyków, działające w latach 1926–1930.

Wikipedia

# praforma

forma pierwotna, dająca początek czemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. pierwotna forma dająca zaczątek istnieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. forma ż.

Wiktionary

# praga

1. stolica Czech;
2. dzielnica Warszawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Czech;

(1.2) adm. prawobrzeżna dzielnica Warszawy;

Wiktionary

Praga (cz. Praha, niem. Prag), miasto stołeczne Praga (cz. hlavní město Praha) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju, w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Będąc w Pradze koniecznie trzeba odwiedzić jedną z miejscowych piwiarni.

(1.2) Czy ten tramwaj jedzie na Pragę?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraɡa, AS: praga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prażanin m., prażanka ż.

przym. praski, podpraski, prażański

Wiktionary

# pragaz

lotny produkt suchej destylacji paliw

SJP.pl

# pragęba

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; prausta, prostoma, blastopor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. otwór gębowy tkankowca w stadium gastruli

Wiktionary

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. gęba ż.

Wiktionary

# pragębowce

zwierzę bezkręgowe, u którego pragęba powstająca w czasie rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, a otwór odbytowy powstaje najczęściej niezależnie od pragęby

SJP.pl

Wikipedia

# pragębowiec

zwierzę bezkręgowe, u którego pragęba powstająca w czasie rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, a otwór odbytowy powstaje najczęściej niezależnie od pragęby

SJP.pl

# pragermanin

członek hipotetycznego ludu prehistorycznego będącego protoplastą Germanów

SJP.pl

# pragermański

dotyczący dawnych Germanów, np. język pragermański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Pragermanów, związany z Pragermanami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Język pragermański zachował wiele praindoeuropejskich własności gramatycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpraɡɛrˈmãj̃sʲci, AS: pragermãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# pragma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. pomocnicza dyrektywa lub komentarz przekazujący kompilatorowi dodatkowe zalecenia poza zwykłą składnią języka programowania

(1.2) psych. jedna z form miłości

Wiktionary

Pragma to jeden z sześciu podstawowych stylów miłości, wyróżnionych przez kanadyjskiego socjologa Johna Alana Lee w jego klasyfikacji typów miłości, znanej jako "kolory miłości" (ang. colour wheel theory of love). Termin ten odnosi się do miłości pragmatycznej, charakteryzującej się podejściem realistycznym i praktycznym w relacjach międzyludzkich.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pragma; (1.2) pragma

źródła.

== pragma (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. pragma

(1.2) psych. pragma

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraɡma, AS: pragma

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pragma; (1.2) pragma

źródła.

== pragma (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. pragma

(1.2) psych. pragma

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pragmalingwista

specjalista w dziedzinie pragmalingwistyki

SJP.pl

# pragmalingwistka

→ pragmalingwista

SJP.pl

#### Patrz:

pragmalingwista

# pragmalingwistyczny

dotyczący pragmalingwistyki, np. perspektywa pragmalingistyczna

SJP.pl

# pragmalingwistyka

połączenie wiedzy o języku i cywilizacji, w której jest on używany

SJP.pl

# pragmatyczka

1. kobieta wyróżniająca się myśleniem i działaniem w sposób praktyczny;
2. historyczka pokazujący fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności;
3. specjalistka zajmująca się pragmatyką

SJP.pl

# pragmatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pragmatyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natomiast reszta społeczeństwa podchodzi do rzeczywistości bardziej pragmatycznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: pragmatyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragmatyzm m., pragmatyczność ż., pragmatysta mos., pragmatyk mos.

przym. pragmatyczny

Wiktionary

# pragmatyczniej

stopień wyższy od przysłówka: pragmatycznie

SJP.pl

# pragmatyczność

pragmatyzm, utylitaryzm, praktyczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pragmatyczne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: pragmatyčność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragmatyzm m., pragmatyk m., pragmatyczka ż.

przym. pragmatyczny

przysł. pragmatycznie

Wiktionary

# pragmatyczny

1. oparty na faktach, autentyczny;
2. odnoszący się do nurtu pragmatycznego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

(1.2) oparty na przyczynowych związkach wydarzeń

(1.3) jęz. dotyczący pragmatyki językoznawczej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragmatyczność ż., pragmatyk mos., pragmatyka ż., pragmatyzm mrz., pragmatysta mos.

przysł. pragmatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) praktyczny, racjonalny, realny, trzeźwy, użyteczny, użytkowy

(1.2) praktyczny, realny

Wiktionary

# pragmatyk

1. człowiek wyróżniający się myśleniem i działaniem w sposób praktyczny;
2. historyk pokazujący fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności;
3. człowiek zajmujący się pragmatyką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania

(1.2) historyk przedstawiający fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności

(1.3) prawnik, specjalista w dziedzinie pragmatyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Unijna komisarz ds. polityki regionalnej Danuta Huebner uważa, że na ostatnim szczycie Unii Europejskiej w Brukseli, ton dyskusji nadawali pragmatycy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praɡˈmatɨk, AS: pragmatyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragmatyczka ż., pragmatyka ż., pragmatyczność ż., pragmatyzm mrz., pragmatysta mos., pragmatystka ż.

przym. pragmatyczny, pragmatystyczny

przysł. pragmatycznie

Wiktionary

# pragmatyka

dział językoznawstwa, którego przedmiotem są społeczne i sytuacyjne warunki funkcjonowania języka

SJP.pl

Pragmatyka (gr. πραγματικός pragmatikós – „czynny", od πρᾶγμα prâgma – „czyn, zajęcie”) – jeden z trzech działów semiotyki (obok semantyki i syntaktyki).Według Charlesa W. Morrisa, autora wspomnianego podziału, pragmatyka traktować ma o relacji między znakiem a odbiorcą (interpretatorem).

Wikipedia

# pragmatysta

zwolennik pragmatyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨsta, AS: pragmatysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragmatyzm m., pragmatyk m., pragmatyka ż.

:: fż. pragmatystka ż., pragmatyczka ż.

przym. pragmatyczny, pragmatystyczny

przysł. pragmatycznie

Wiktionary

# pragmatystka

zwolenniczka pragmatyzmu

SJP.pl

# pragmatystyczny

→ pragmatyzm

SJP.pl

#### Patrz:

pragmatyzm

# pragmatyzm

1. postawa życiowa polegająca na trzeźwej ocenie sytuacji i podejmowaniu wyłącznie działań, które zapewniają skuteczność; realizm;
2. kierunek filozoficzny uzależniający prawdziwość twierdzeń od ich praktycznych skutków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność

(1.2) filoz. kierunek filozoficzny przyjmujący użyteczność za kryterium prawdy

(1.3) hist. metoda przedstawiania dziejów poprzez opisywanie przyczyn i skutków wydarzeń historycznych bez badania praw rozwoju dziejowego

Wiktionary

Pragmatyzm – nurt filozoficzny ukształtowany na przełomie XIX i XX w. w Stanach Zjednoczonych.

Jego zasadniczymi elementami są: antyrealizm i antyfundacjonalizm, pragmatyczna teoria prawdy, podkreślanie roli praktyki i doświadczenia. Pragmatyzm kształtował się w opozycji zarówno do nurtów idealistycznych końca XIX w., jak i klasycznego empiryzmu, a później neopozytywizmu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. pragmatysta mos.

:: fż. pragmatystka ż.

przym. pragmatystyczny, pragmatyczny

przysł. pragmatycznie

Wiktionary

# pragnąć

bardzo czegoś chcieć, życzyć sobie czegoś; pożądać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapragnąć)

(1.1) ofic. chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

(1.2) książk. pożądać seksualnie

(1.3) przest. być spragnionym, chcieć pić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po prostu pragnę przedstawić tę sprawę panu i panu zostawić głos rozstrzygający.

(1.2) Pragnę cię, Boh, i ty mnie pragniesz, kocham cię do szaleństwa, Boh.

(1.3) Jeżeli nieprzyjaciel twój cierpi głód – nakarm go. Jeżeli pragnie – napój go!

(1.3) Mówcie, komu czego braknie, kto z was pragnie, kto z was łaknie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pragnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pragnienie n.

czas. zapragnąć dk.

przym. spragniony, upragniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pożądać, żądać, chcieć, łaknąć

(1.2) pożądać

(1.3) być spragnionym, chcieć pić

Wiktionary

# pragnący

→ pragnąć

SJP.pl

#### Patrz:

pragnąć

# pragnia

rodzaj roślin z rodziny różowatych

SJP.pl

Wikipedia

# pragnienie

1. uczucie suchości w jamie ustnej i przełyku doznawane wówczas, gdy się chce pić;
2. gorąca chęć, życzenie sobie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

(1.2) przen. chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja

Wiktionary

Terminy naukowe

- pragnienie – pojęcie z dziedziny fizjologii
- pragnienie – pojęcie z dziedziny psychologii

Filmy

- Pragnienie – szwedzki film fabularny z 1949 roku w reżyserii Ingmara Bergmana
- Pragnienie – indyjski film fabularny z 1957 roku w reżyserii Guru Dutta
- Pragnienie – radziecki film fabularny z 1959 roku w reżyserii Jewgenija Taszkowa
- Pragnienie – rumuński film fabularny z 1961 roku w reżyserii Mircei Drăgana i Mihai Iacoba
- Pragnienie – australijski film fabularny z 1979 roku w reżyserii Roda Hardy’ego
- Pragnienie – amerykański film fabularny (horror) z 2006 roku w reżyserii Jeremy’ego Kastena
- Pragnienie – południowokoreański film fabularny z 2009 w reżyserii Park Chan-wooka
- Pragnienie – kanadyjski film fabularny z 2010 roku w reżyserii Jeffreya Lando

- Pragnienie, Tørst, powieść Jo Nesbø, przeł. I. Zimnicka, Wrocław 2017

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pielgrzymi zmarli z pragnienia na pustyni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ, AS: praǵńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pragnąć ndk., zapragnąć dk.

przym. spragniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. żyżyń.

(1.2) głód, ochota, pokusa, pożądanie, żądza

Wiktionary

# pragnieniowy

dotyczący pragnienia (pożądania), związany z pragnieniem (pożądaniem), np. charakter pragnieniowy

SJP.pl

# pragrzyb

mikroskopijny grzyb na bardzo niskim szczeblu rozwojowym

SJP.pl

# pragrzyby

dawna klasa prymitywnych grzybów jednokomórkowych

SJP.pl

# prahistoria

nauka zajmująca się badaniem dziejów od momentu pojawienia się człowieka do pierwszych dokumentów pisanych; historia kultury materialnej; prehistoria

SJP.pl

Prehistoria, prahistoria (łac. præ – przedrostek oznaczający uprzedniość, „przed”, „wcześniej”) – najdłuższy okres dziejów ludzkości, od pojawienia się na Ziemi człowieka zręcznego, do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 2,5 mln lat temu razem z pojawieniem się Homo habilis, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się człowieka rozumnego. Dzieli się na sześć podstawowych epok – daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:

- epoka kamienia – (ok. 2 mln lat – 3400/2000 p.n.e.)
  - paleolit – (ok. 2 mln lat – ok. 11000 p.n.e.)
  - mezolit – (ok. 10000 – ok. 5000 p.n.e.)
  - neolit – (ok. 9000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- eneolit/chalkolit/epoka miedzi – (ok. 6000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- epoka brązu – (ok. 3400 – ok. 1200/750 p.n.e.)
- epoka żelaza – (ok. 1200 p.n.e. do starożytności).

Wikipedia

# praia

stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Wiktionary

Praia (port. plaża, wym. [ˈpɾajɐ]) – stolica i największe miasto Republiki Zielonego Przylądka, port handlowy i rybacki na wyspie Santiago (Ocean Atlantycki); ośrodek administracyjny okręgu Praia; 151 436 mieszkańców (2015). Założone na końcu XV wieku, od połowy XVII wieku do 1975 roku ośrodek administracyjny kolonii portugalskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Prai|Ms=Prai.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prajanin mos., prajanka ż.

przym. prajański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Praia

* arabski: (1.1) براي

* baskijski: (1.1) Praia

* białoruski: (1.1) Прая ż.

* bułgarski: (1.1) Прая ż.

* czeski: (1.1) Praia

* duński: (1.1) Praia

* gruziński: (1.1) პრაია

* hebrajski: (1.1) פראיה

* hiszpański: (1.1) Praia

* japoński: (1.1) プライア

* koreański: (1.1) 프라이아

* macedoński: (1.1) Праја ż.

* niderlandzki: (1.1) Praia

* niemiecki: (1.1) Praia

* portugalski: (1.1) Praia

* rosyjski: (1.1) Прая ż.

* rumuński: (1.1) Praia

* słowacki: (1.1) Praia ż.

* szwedzki: (1.1) Praia n.

* ukraiński: (1.1) Прая ż.

* włoski: (1.1) Praia ż.

źródła.

== Praia (język czeski.) ==

thumb|Praia (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Praia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prajanin mos., prajanka ż.

przym. prajański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prajanin mos., prajanka ż.

przym. prajański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Praia

* arabski: (1.1) براي

* baskijski: (1.1) Praia

* białoruski: (1.1) Прая ż.

* bułgarski: (1.1) Прая ż.

* czeski: (1.1) Praia

* duński: (1.1) Praia

* gruziński: (1.1) პრაია

* hebrajski: (1.1) פראיה

* hiszpański: (1.1) Praia

* japoński: (1.1) プライア

* koreański: (1.1) 프라이아

* macedoński: (1.1) Праја ż.

* niderlandzki: (1.1) Praia

* niemiecki: (1.1) Praia

* portugalski: (1.1) Praia

* rosyjski: (1.1) Прая ż.

* rumuński: (1.1) Praia

* słowacki: (1.1) Praia ż.

* szwedzki: (1.1) Praia n.

* ukraiński: (1.1) Прая ż.

* włoski: (1.1) Praia ż.

źródła.

== Praia (język czeski.) ==

thumb|Praia (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Praia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# praindoeuropejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. odtwarzany język pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

Wiktionary

Język praindoeuropejski (skrót: pie) – prajęzyk, hipotetyczny ostatni wspólny przodek wszystkich języków indoeuropejskich. Nie został on zaświadczony bezpośrednio (nie są znane żadne źródła historyczne języka praindoeuropejskiego), lecz jego istnienie zostało wywnioskowane na podstawie wielu zbieżności i podobieństw w słownictwie, gramatyce i fonetyce różnych języków. Został on częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej. Nie wszystkie badania zgadzają się co do istnienia takiego języka, część zaświadcza, że podobieństwa między językami grupy IE wynikają z wielu tysięcy lat sąsiedztwa dwóch lub więcej grup języków o różnym pochodzeniu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprajĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: prai ̯ĩndoeu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. pie., praindoeur.

Wiktionary

# prainkaski

charakterystyczny dla kultury ludów zamieszkujących środkowe Andy do czasu pojawienia się dominacji cywilizacji Inków

SJP.pl

# prairial

[czytaj: prerJAL] dziewiąty miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

Wiktionary

Prairial (z fr. prairie = 'łąka') – dziewiąty miesiąc we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, trzeci i ostatni miesiąc wiosny. Trwał od 20 maja do 18 czerwca.

Po prairialu następował miesiąc messidor.

Wikipedia

# praja

stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praia

SJP.pl

- Praia – stolica i największe miasto Republiki Zielonego Przylądka
- Praja – wieś w Rumunii, w okręgu Bacău, w gminie Motoșeni
- praja (Praya) – rodzaj rurkopławów

Wikipedia

# prajądrowiec

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, prokariont, przedjądrowiec, bezjądrowiec, organizm prokariotyczny

SJP.pl

# prajanin

mieszkaniec Prai

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prai

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈjä̃ɲĩn, AS: prai ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praia ż.

:: fż. prajanka ż.

przym. prajański

Wiktionary

# prajanka

mieszkanka Prai

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prai

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈjãnka, AS: prai ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praia ż.

:: fm. prajanin mos.

przym. prajański

Wiktionary

# prajański

przymiotnik od: Praja (Praia; stolica Republiki Zielonego Przylądka)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Praia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈjä̃j̃sʲci, AS: prai ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praia ż., prajanka ż., prajanin mos.

Wiktionary

# prajednia

w filozofii Plotyna: najwyższa postać bytu, czysta siła twórcza stojąca ponad platońskimi ideami

SJP.pl

# prajelito

wewnętrzna jama gastruli mająca postać worka, którego ściany tworzy endoderma; archenteron, gastrocel, jelito pierwotne, progaster

SJP.pl

Prajelito, archenteron – powstająca w czasie gastrulacji struktura stanowiąca zawiązek przyszłego układu pokarmowego. Składa się na nią pragęba i gastrocel wraz z otaczającą go entodermą. U dwuwarstwowców prajelito funkcjonuje przez całe życie jako układ pokarmowy. U trójwarstwowców wytwarza się z niego jelito środkowe, wątroba, trzustka i układ oddechowy.

W literaturze terminy prajelito, archenteron, gastrocel i jama gastruli są często synonimizowane.

Wikipedia

# prajęzyk

pierwotny język dający początek innym językom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język, z którego wywodzą się inne języki;

Wiktionary

Prajęzyk – wspólny przodek rodziny językowej lub innej jednostki pokrewieństwa języków, najczęściej nie zaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prajęzykowość ż.

przym. prajęzykowy

Wiktionary

# prakolczatka

rodzaj ssaka z rodziny kolczatkowatych, występujący na Nowej Gwinei

SJP.pl

Prakolczatka (Zaglossus) – rodzaj ssaków z rodziny kolczatkowatych (Tachyglossidae).

Wikipedia

# prakomórka

komórka w organizmie, z której tworzą się inne komórki; komórka macierzysta

SJP.pl

# prakontynent

Paleokontynent – każdy z kontynentów i superkontynentów, który istniał od początku powstania Ziemi, oprócz siedmiu kontynentów współczesnych. Powstawanie bądź rozpad kontynentów i superkontynentów w historii Ziemi wynikało z ruchów, jakim podlegają płyty litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt.

Wikipedia

# prakopytne

wymarły rząd kopalnych ssaków; kondylartry, prakopytowce

SJP.pl

Prakopytne, kondylartry (Condylarthra) – nieformalna grupa dawniej uważana za rząd kopalnych ssaków. Występowały od górnej kredy na terenie Ameryki Północnej. W tym czasie był reprezentowany przez rodzaj Protungulatum. Następnie w okresie paleocenu i eocenu zajmowały tereny Ameryki Płn. i Europy. W tym okresie występuje rodzaj Phenacodus. Nieliczne gatunki przetrwały do okresu oligocenu, paleogenu w Azji i miocenu na terenie Ameryki Południowej.

Wikipedia

# prakopytny

o cechach prakopytnych (rząd ssaków)

SJP.pl

# prakopytowce

wymarły rząd kopalnych ssaków; prakopytne, kondylartry

SJP.pl

# prakopytowiec

przedstawiciel wymarłego rzędu ssaków kopalnych; kondylartr

SJP.pl

# prakora

obszar w kresomózgowiu filogenetycznie młodszy od kory starej i starszy od kory młodej

SJP.pl

# prakról

król z czasów prehistorycznych

SJP.pl

# prakryształ

Prakryształ, paleokryształ – porfirokryształ, kryształ (minerał) tkwiący w drobnoziarnistym, afanitowym lub szklistym „cieście skalnym”, odmiana fenokryształu. Przypuszcza się, że wykrystalizował on powoli w głębi Ziemi, w stopie magmowym, po czym na skutek wydostania się magmy na powierzchnię ziemi lub w jej pobliże i gwałtownego oziębienia, pozostała część magmy (lawy) zastygła dużo szybciej tworząc skałę o strukturze porfirowej.

Wikipedia

# prakryt

język z grupy ludowych języków północnoindyjskich, przeciwstawianej sanskrytowi

SJP.pl

Prakryty (sanskryt प्राकृत prākṛta – naturalny, zwykły, potoczny) – grupa języków indoaryjskich, obejmująca potoczne i literackie języki Indii z okresu od V wieku p.n.e. do X wieku n.e. Znane są głównie z inskrypcji, tekstów literackich oraz pism religijnych buddystów i dżinistów. Najważniejsze odmiany literackie to: pali, ardhamagadhi, maharasztri, siauraseni, magadhi.

Wikipedia

# prakryti

jedna z podstawowych kategorii wedyjskich w indyjskich doktrynach filozoficznych i religijnych, oznaczająca naturę, źródło aktywności i rozwoju świata

SJP.pl

Prakryti (sanskryt: प्रकृति, trl. prakṛti, od pra „przed” i kr „tworzyć, produkować”, ang. Prakriti) – pramateriaprasubstancja stworzenia, początkowa, pierwotna substancja stworzenia. W hinduizmie występuje obok puruszy.

Wikipedia

# prakseda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Prakseda – imię żeńskie pochodzenia greckiego, powstało od wyrazu praksis (działanie). Prakseda imieniny obchodzi 21 lipca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obraz ukazuje klęczącą świętą Praksedę, żyjącą prawdopodobnie w II wieku n.e. w Rzymie, jednak na jej temat wiadomo niewiele.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praksedów mrz.

:: zdrobn. Sedzia ż.

Wiktionary

# prakseolog

specjalista w zakresie prakseologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) badacz prakseologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praxis n., prakseologia ż.

Wiktionary

# prakseologia

dziedzina badań naukowych dotyczących metod wszelkiego celowego działania ludzkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania;

Wiktionary

Prakseologia (z gr. práksis dpn. prákseōs 'działanie; czynność' i -logia 'nauka, rozprawa' od légein 'zbierać; liczyć; mówić') – teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących wszelkiego celowego działania ludzkiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpraksɛɔˈlɔɟja, AS: prakseoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prakseolog m., praxis

przym. prakseologiczny

Wiktionary

# prakseologiczny

wiążący się z działaniem celowym

SJP.pl

# praksinoskop

ruchomy bęben z umieszczonymi wewnątrz rysunkami na taśmie używany dawniej do mechanicznej projekcji obrazów; praksynoskop

SJP.pl

Praksinoskop (praksynoskop) – urządzenie w formie bębna obrotowego, w którym znajduje się taśma filmowa, co umożliwia widzenie ruchomego obrazu. Wynaleziony w 1877 roku przez francuskiego wynalazcę i pioniera techniki filmowej Émile'a Reynauda, był jednym z pierwszych przyrządów do pokazów kinematograficznych.

Wikipedia

# praksis

działanie, działalność

SJP.pl

# praksja

zdolność wykonywania celowych czynności ruchowych

SJP.pl

Praksja (z gr. práksis - czynność, działanie) — termin stosowany w psychologii i medycynie, określający zdolność wykonywania ruchów celowych.

W biologii praksja to zdolność kory mózgowej do sterowania wykonywaniem złożonych czynności zamierzonych — zdolność do planowania — np. ubieranie się.

Wikipedia

# praksynoskop

ruchomy bęben z umieszczonymi wewnątrz rysunkami na taśmie używany dawniej do mechanicznej projekcji obrazów; praksinoskop

SJP.pl

Praksinoskop (praksynoskop) – urządzenie w formie bębna obrotowego, w którym znajduje się taśma filmowa, co umożliwia widzenie ruchomego obrazu. Wynaleziony w 1877 roku przez francuskiego wynalazcę i pioniera techniki filmowej Émile'a Reynauda, był jednym z pierwszych przyrządów do pokazów kinematograficznych.

Wikipedia

# praksyteles

rzeźbiarz grecki żyjący w IV w. p.n.e.

SJP.pl

Praksyteles z Aten – rzeźbiarz grecki. Artysta stylu późnoklasycznego, którego lata działalności są kwestią sporną i ich datowanie waha się od 380 do 330 lat p.n.e. Syn Kefisodotosa Starszego, a ojciec Kefisodotosa Młodszego i Timarchosa.

Wikipedia

# praksytelesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Praksytelesa lub z nim związany

SJP.pl

# praktica

Praktica − marka aparatów fotograficznych produkowanych w drezdeńskiej fabryce Kamera Werke od 1949 roku jako następcy produkowanej od 1938 roku lustrzanki małoobrazkowej Praktiflex. Od tego czasu powstało kilkanaście modeli z gwintowym (M42x1) i bagnetowym (Praktica PB) mocowaniem obiektywów, których produkcja kontynuowana była po przejęciu fabryki kolejno przez Kamera und Kinowerke Dresden a następnie kombinat Pentacon.

Wikipedia

# praktiker

dawna sieć sklepów z artykułami budowlanymi

SJP.pl

Praktiker – dawna sieć sklepów z artykułami budowlanymi założona w 1978 roku. Do listopada 2005 sieć należała do koncernu Metro AG, który po wejściu na giełdę zachował 40,5% akcji. Powstało 435 marketów Praktiker, w tym 350 w Niemczech i 24 w Polsce. W innych krajach Europy (Grecja, Turcja, Luksemburg, Ukraina, Bułgaria, Rumunia, Węgry) było ich 62.

Wikipedia

# praktycysta

zwolennik praktycyzmu

SJP.pl

# praktycystka

→ praktycysta

SJP.pl

#### Patrz:

praktycysta

# praktycystyczny

→ praktycyzm

SJP.pl

#### Patrz:

praktycyzm

# praktycyzm

przyjmowanie możliwości praktycznego wykorzystania jako kryterium oceny rzeczy i zjawisk, bez wnikania w ich istotę

SJP.pl

# praktyczka

1. kobieta czynnie uprawiająca jakiś zawód;
2. kobieta, która nabyła wiedzę i umiejętności w jakiejś dziedzinie przez doświadczenie

SJP.pl

# praktycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w praktyce

(1.2) mając na względzie praktykę

(1.3) blisko stanu rzeczywistego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Archimedes zastosował praktycznie prawo nazwane jego imieniem.

(1.2) Teoretycznie powinno się udać, ale praktycznie zbyt dużo może się zepsuć.

(1.2) Podszedł do rzeczy bardzo praktycznie.

(1.3) Praktycznie nic o nim nie wiemy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praxis n., praktyka ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n., praktyczność ż., niepraktyczność ż.

czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

przym. praktyczny, niepraktyczny, praktykancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) w praktyce

(1.2) pragmatycznie

(1.3) w zasadzie, prawie

Wiktionary

# praktyczniej

stopień wyższy od przysłówka: praktycznie

SJP.pl

# praktyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: praktyczny

SJP.pl

# praktyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tych, którzy są praktyczni, życiowi i zaradni

(1.2) cecha tego, co praktyczne i użyteczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praxis n., praktyka ż., praktyk m., praktycyzm m., praktycysta m., praktycystka ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n.

czas. praktykować

przym. praktyczny, praktycystyczny

przysł. praktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaradność

(1.2) użyteczność

Wiktionary

# praktyczny

1. związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce;
2. przydatny do czegoś;
3. dbający o sprawy życiowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

(1.2) przydatny do czegoś

(1.3) dbający o sprawy życiowe

(1.4) o celu: możliwy do osiągnięcia

(1.5) prawdziwy, realny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Biorąc pod uwagę ogólną sytuację gospodarczą, nie jesteśmy w stanie uzyskać praktycznego wzrostu dochodów firmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prakˈtɨt͡ʃnɨ, AS: praktyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praktyka ż., praxis n., praktyczność ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n.

czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

przym. niepraktyczny, praktykancki

przysł. praktycznie, niepraktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zdatny do użycia, pożyteczny, przydatny, specjalistycznie utylitarny, użyteczny, użytkowy, wygodny, stosowany

(1.3) konkretny, rzeczowy

(1.4) możliwy, realny

(1.5) prawdziwy, faktyczny, realny

Wiktionary

# praktyk

1. osoba czynnie uprawiająca jakiś zawód;
2. osoba, która nabyła wiedzę i umiejętności w jakiejś dziedzinie przez doświadczenie

SJP.pl

# praktyka

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadoma i celowa działalność ludzka

(1.2) okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie

(1.3) doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej

(1.4) wykonywanie zawodu

(1.5) stpol. wróżba

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: praktyk

Wiktionary

- Dobra praktyka
- Praktyka dyplomowa
- Praktyka językowa
- Praktyka robotnicza
- Prywatna praktyka
- Staż zawodowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec jest barbarzyńską praktyką; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.

(1.3) Kilka lat temu regularnie chodziłem z imigranckim pastorem na Vesterbro w Kopenhadze do różnych meczetów, aby dowiedzieć się czegoś o islamie w praktyce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraktɨka, AS: praktyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praktykujący mos., praktykowanie n., praktyczność ż., praktykant, praktykantka, praxis

przym. praktyczny

przysł. praktycznie

czas. praktykować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ćwiczenie

(1.3) biegłość, doświadczenie, rutyna, wprawa

Wiktionary

# praktykabel

praktykabl;
1. część dekoracji stawiana przed horyzontem scenicznym; ferm;
2. przestarzale: składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do stałego fotela graniczącego z przejściem w salach widowiskowych, autobusach itp.; straponten, strapontena, dostawka

SJP.pl

Praktykabel – niewidoczny dla widza drewniany element konstrukcyjny, który służy do wspomagania dekoracji teatralnej, służy także za podest dla aktorów. Jest to konstrukcja łatwa do składania i przenoszenia. Praktykabel to także składane siedzenie dla widza bez oparcia, przymocowane do stałego rzędu foteli (straponten).

Wikipedia

# praktykabl

praktykabel;
1. część dekoracji stawiana przed horyzontem scenicznym; ferm;
2. przestarzale: składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do stałego fotela graniczącego z przejściem w salach widowiskowych, autobusach itp.; straponten, strapontena, dostawka

SJP.pl

Praktykabel – niewidoczny dla widza drewniany element konstrukcyjny, który służy do wspomagania dekoracji teatralnej, służy także za podest dla aktorów. Jest to konstrukcja łatwa do składania i przenoszenia. Praktykabel to także składane siedzenie dla widza bez oparcia, przymocowane do stałego rzędu foteli (straponten).

Wikipedia

# praktykancki

odnoszący się do praktykanta lub praktyki, właściwy praktykantom

SJP.pl

# praktykant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

Wiktionary

Praktykant (ang. The Intern) – amerykański film komediowy z 2015 roku w reżyserii Nancy Meyers. W filmie występują Robert De Niro, Anne Hathaway i Rene Russo, z drugoplanowymi rolami Andersa Holma, Andrew Rannellsa, Adama DeVine'a i Zacka Pearlmana.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na początku praktykant mówił „do trzech razy sztuka”, potem „nie od razu Kraków zbudowano”, następnie „ćwiczenie czyni mistrza”. W końcu poddał się i zaczął pić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praxis n., praktycyzm mrz., praktyczność ż., praktyk mos., praktyka ż., praktykowanie n.

:: fż. praktykantka ż.

czas. praktykować ndk.

przym. praktyczny, praktykancki

przysł. praktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aplikant, czeladnik, pomocnik, stażysta, terminator

Wiktionary

# praktykantka

→ praktykant

SJP.pl

#### Patrz:

praktykant

# praktyki

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

SJP.pl

# praktykować

czasownik

(1.1) zazwyczaj o lekarzu, adwokacie: wykonywać swój zawód

(1.2) stosować coś w praktyce

(1.3) wykonywać praktyki religijne

(1.4) odbywać praktyki w celu zyskania jakichś umiejętności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praxis n., praktyk m., praktyka ż., praktykowanie n., praktyczność ż., praktykujący mos., praktykująca ż., praktykant mos.

przym. praktyczny, praktykujący

przysł. praktycznie

Wiktionary

# praktykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|praktykować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praktykujący mos., praxis n., praktyka ż., praktyczność ż., praktyk m., praktykant m., praktykantka ż.

czas. praktykować ndk.

przym. praktyczny, praktykancki

przysł. praktycznie

Wiktionary

# praktykowany

1. przyjęty, będący w zwyczaju;
2. stosowany w praktyce, np. praktykowana forma rozliczeń podatkowych

SJP.pl

# praktykujący

osoba wykonująca praktyki religijne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wierny, który uczestniczy w praktykach religijnych

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od praktykować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak odnotował CBOS, większość badanych zalicza się do grona wierzących i praktykujących.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praktykowanie n., praktyka ż., praktykant m.

:: fż. praktykująca ż.

czas. praktykować

Wiktionary

# prakultura

typ kultury prymitywnych, koczowniczych grup ludzkich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. typ kultury najprymitywniejszych gromad ludzkich

Wiktionary

# prakwice

Prakwice (niem. Prökelwitz) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Dzierzgoń. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również miejscowość Pachoły.

Do końca 1999 roku w gminie Stary Dzierzgoń.

Wikipedia

# praląd

ląd powstały w czasach prehistorycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. ląd pierwotny na powierzchni Ziemi

Wiktionary

# pralaja

z sanskrytu: koniec świata

SJP.pl

# pralas

pradawny las

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. leśn. las pierwotny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy narodził się las – pralas – nie dominował w nim człowiek.

Wiktionary

# pralatynoski

dotyczący najdawniejszych dziejów Ameryki Łacińskiej

SJP.pl

# pralaya

[czytaj: pralaja] w filozofii hinduskiej: proces rozpadu i zniszczenia Wszechświata, który ma miejsce pod koniec każdego wieku lub kalpy

SJP.pl

# pralechicki

język pralechicki - język, z którego wyodrębniły się języki: polski, dolnołużycki, górnołużycki i połabski

SJP.pl

# praleczka

zdrobnienie od: pralka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pralka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈlɛt͡ʃka, AS: pralečka

Wiktionary

# praletryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. substancja owadobójcza z grupy pyretroidów

Wiktionary

Praletryna – substancja owadobójcza z grupy pyretroidów. Jest używana w gospodarstwach domowych jako środek przeciwko komarowatym, karaczanom i muchom domowym. Stanowi bardzo toksyczną substancję dla organizmów wodnych.

Wikipedia

# pralina

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem;

Wiktionary

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kup jej pudełko pralin i jakiś kosmetyk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pralinka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pralinka

Wiktionary

# pralinka

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pralina

(1.2) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem

Wiktionary

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poproszę pudełko pralinek i dużą czekoladę z orzechami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pralina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pralina

Wiktionary

# pralinki

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralina

SJP.pl

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

Wikipedia

# pralinkowy

→ pralinka

SJP.pl

#### Patrz:

pralinka

# pralinowy

→ pralina

SJP.pl

#### Patrz:

pralina

# pralka

urządzenie napędzane silnikiem elektrycznym, służące do prania tkanin, wykorzystywane w gospodarstwie domowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

Wiktionary

Pralka – urządzenie mechaniczne służące do prania odzieży. Pierwszą pralkę zbudował Amerykanin James King w 1851 roku. Jej działanie opierało się na wykorzystaniu pary, a zasada działania tej pralki znacznie odbiegała od naśladowania ręcznych czynności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kieszeni spodni, które wrzuciłem do pralki, był mój paszport.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpralka, AS: pralka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracz, pranie, pralnia, praczka, pralnica, pralnik, pralnictwo

czas. prać, podpierać

przym. pralkowy, pralniczy

Wiktionary

# pralka-suszarka

urządzenie łączące funkcje pralki i suszarki do ubrań; pralkosuszarka

SJP.pl

# pralkosuszarka

urządzenie łączące funkcje pralki i suszarki do ubrań; pralka-suszarka

SJP.pl

# pralkowirówka

pralka i wirówka w jednej obudowie

SJP.pl

# pralkowy

→ pralka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pralką, dotyczący pralki

Wiktionary

#### Patrz:

pralka

#### Powiązane:

rzecz. pranie n., pralka ż.

czas. prać

Wiktionary

# pralnia

1. pomieszczenie przeznaczone do prania;
2. zakład usługowy, w którym się czyści, pierze odzież, bieliznę itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym pierze się odzież

Wiktionary

- Pralnia – pomieszczenie przeznaczone do prania
- Pralnia – zakład usługowy, w którym się czyści, pierze ubrania
- Pralnia – debiutancki album Krzysztofa Daukszewicza
- Pralnia – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim
- Pralnia – amerykański film z 2019 roku opowiadający o aferze Panama Papers

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pralnia nie bierze odpowiedzialności za zniszczone ubrania.

(1.1) Praczki zostały wyparte przez pralki i pralnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpralʲɲa, AS: pralʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pracz m., praczka ż., pralka ż., pralnica ż., pralnik m., pralnictwo n., pranie n.

czas. prać ndk., wyprać dk.

przym. pralniczy, pralniany, pralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|rompelkamera.

Wiktionary

# pralnica

maszyna do prania lub krochmalenia tkanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pralka przemysłowa

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pranie n., pralnia ż., praczka ż., pralka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== pralnica (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pralnia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pranie n., pralnia ż., praczka ż., pralka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pranie n., pralnia ż., praczka ż., pralka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== pralnica (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pralnia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pralnictwo

ogół zagadnień związanych z praniem, organizowaniem pralni, technologiami czyszczenia

SJP.pl

# pralniczy

dotyczący prania, pralnictwa

SJP.pl

# pralnik

drewniana łopatka służąca dawniej na wsi do prania bielizny i obijania lnu; kijanka

SJP.pl

# pralniomat

automat do prania i prasowanie odzieży za opłatą

SJP.pl

# pralny

służący do prania; taki, w którym się pierze

SJP.pl

# pramateria

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; prasubstancja, prapierwiastek

SJP.pl

# pramatka

1. kobieta, której potomstwem jest ludzkość, jakiś naród lub ród; prarodzicielka;
2. ktoś, kto dał początek czemuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podn. pierwsza kobieta, która zapoczątkowała ludzkość, dany naród lub ród; kobieta, której są one potomstwem

(1.2) przen. początek, źródło, kolebka, miejsce powstania czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wenus, jako matka Eneasza, uchodziła za pramatkę całego rodu julijskiego.

(1.2) …a na piekielnej przełęczy, / nad dnem Styksowych otchłani, / siedzi pod złomem niebotycznej grani / pramatka Grzechu, jasnowłosa Ewa, / z gadziną zdrady u swych białych stóp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prãˈmatka, AS: prãmatka

Wiktionary

# pramałpa

przodek małpy

SJP.pl

# pramięsożerne

rząd wymarłych, prymitywnych ssaków łożyskowych, żyjących w czasie od paleocenu do końca trzeciorzędu; pradrapieżne; kreodonty

SJP.pl

# pramięsożerny

o cechach pramięsożernych; pradrapieżny

SJP.pl

# pramieszkaniec

pierwotny mieszkaniec

SJP.pl

# pramonoteizm

Pramonoteizm – kierunek w religioznawstwie uznający, iż pierwotną formą religii był monoteizm, który z czasem degenerował się do politeizmu, animizmu i praktyk magicznych. Głosicielem pramonoteizmu był m.in. Wilhelm Schmidt.

Wikipedia

# pramrok

mrok pierwotny, przed powstaniem Wszechświata

SJP.pl

# prana

w hinduizmie: życiodajna energia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. w hinduizmie energia organizmu, której obecność oznacza jego życie;

forma czasownika.

(2.1) ż. ims. przymiotnikowy bierny od: prać

Wiktionary

Prana (dewanagari प्राण, sansk. trl. prāṇa) – w hinduizmie i teozofii powszechna siła życiowa (energia) utrzymująca przy życiu wszystkie istoty żywe. Immanentny Oddech.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. praniczny

frazeologia.

etymologia.

etym|sanskryt|प्राण.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prana

* hindi: (1.1) प्राण m.

* marathi: (1.1) प्राण m.

* sanskryt: (1.1) प्राण m.

źródła.

== prana (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. rel. prana

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. praniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. praniczny

frazeologia.

etymologia.

etym|sanskryt|प्राण.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prana

* hindi: (1.1) प्राण m.

* marathi: (1.1) प्राण m.

* sanskryt: (1.1) प्राण m.

źródła.

== prana (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. rel. prana

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pranagozalążkowe

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy nasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# pranagozalążkowy

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy nasiennych

SJP.pl

# pranajama

ćwiczenia oddechowe

SJP.pl

Pranajama – w praktykach jogi technika opanowania oddechu, mająca na celu jego maksymalne spowolnienie i zrytmizowanie.

Oddech podzielony jest na trzy fazy: puraka (głęboki wdech), rećaka (wydech) oraz kumbhaka (wstrzymanie oddechu po wdechu lub wydechu). Celem ćwiczeń oddechowych jest usunięcie przeszkód pojawiających się na drodze poznania. Spowalniając oddech, jogin może z pełną świadomością wniknąć w pewne stany świadomości, które podczas zwykłego czuwania są dla świadomości niedostępne, np. w stan marzeń sennych (skr.: svapna).

Wikipedia

# prandocin

nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Prandocin – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Słomniki
- Prandocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
- Prandocin – gromada

Zobacz też
  Prandocin-Iły, Prandocin-Wysiołek

Wikipedia

# prandociński

związany z Prandocinem, dotyczący Prandocina

SJP.pl

# prandotów

Prandotów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Nowy Kawęczyn.

Wikipedia

# pranercze

parzysty narząd wydalniczy czynny u dorosłych bezowodniowców oraz w okresie zarodkowym u gadów, ptaków i ssaków; śródnercze, ciało Wolffa, pranerka

SJP.pl

# pranerka

parzysty narząd wydalniczy czynny u dorosłych bezowodniowców oraz w okresie zarodkowym u gadów, ptaków i ssaków; śródnercze, ciało Wolffa, pranercze

SJP.pl

# praniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z praną, dotyczący prany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prana ż.

Wiktionary

# pranie

w hinduizmie: życiodajna energia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. jedna z osad w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim i nazwa leśniczówki położonej w tej osadzie;

Wiktionary

Pranie (niem. Pranie, 1908–1945 Seehorst) – osada leśna w Polsce, w sołectwie Krzyże, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida na obszarze Puszczy Piskiej i nad Jeziorem Nidzkim. W Leśniczówce Pranie znajduje się Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tu, gdzie się gwiazdy zbiegły
w taką kapelę dużą,
domek z czerwonej cegły
rumieni się na wzgórzu
to leśniczówka Pranie
nasze jesienne mieszkanie. (W leśniczówce Konstanty Ildefons Gałczyński)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprãɲɛ, AS: prãńe

Wiktionary

# prank

środowiskowo: nieszkodliwy żart, psikus, nabranie kogoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) psikus, figiel, nabranie kogoś

Wiktionary

Psikus, figiel lub kawał – czynność wykonana w celu zrobienia komuś dowcipu lub dla zabawy i rozrywki, po to, aby zakpić z kogoś. Osoba robiąca innym tego rodzaju żarty nazywana jest kawalarzem.

W wielu kulturach zachodnich podczas prima aprilis, obyczaju obchodzonego corocznie 1 kwietnia, dokonywane są różnego rodzaju nieszkodliwe psikusy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Andrzej Duda dał się nabrać na rosyjski prank!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prãŋk, AS: prãŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prankster m., pranksterka ż.

przym. prankowy

czas. sprankować dk.

Wiktionary

# pranko

zdrobnienie od: pranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. pranie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pranie n.

Wiktionary

# prankować

potocznie: robić psikusy, żartować z kogoś, nabierać kogoś na coś

SJP.pl

# prankster

żartowniś, zgrywus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która robi pranki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraŋkstəɹ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prank m., pranker m.

:: fż. pranksterka ż.

przym. prankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pranker

Wiktionary

# pranksterka

→ prankster

SJP.pl

#### Patrz:

prankster

# pranoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapia energią w hinduizmie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) pranoterapia

źródła.

== pranoterapia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|pra.no.te.ra.ˈpi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pranoterapia

odmiana.

(1.1) lp. pranoterapia; lm. pranoterapie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprãnɔtɛˈrapʲja, AS: prãnoterapʹi ̯a

Wiktionary

# pranóże

narząd ruchu większości przedstawicieli pierścienic prowadzących przydenny tryb życia w morzach lub oceanach; parapodium

SJP.pl

Parapodium, przynóże, pranóże – parzysty, boczny, umięśniony wyrostek występujący na każdym segmencie tułowiowym u wieloszczetów. Pełni funkcje lokomotoryczne, a u niektórych gatunków również zmysłowe lub oddechowe. Parapodia są zwykle dwugałęziste (wyróżnia się gałąź grzbietową oraz brzuszną) i dodatkowo zaopatrzone w pęczki chitynowych szczecinek (a niekiedy także w wąski czuciowe).

Wikipedia

# praojciec

najdawniejszy przodek; pradziad, prapradziad, prapraojciec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈɔjt͡ɕɛt͡s, AS: praoi ̯ćec

Wiktionary

# praojcowie

podniośle: przodkowie, pradziadowie

SJP.pl

# praojczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem

Wiktionary

Urheimat (z niem. ur- „pra-”, Heimat „ojczyzna”), praojczyzna – pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem.

W wielu przypadkach umiejscowienie praojczyzny wywołuje spory pomiędzy językoznawcami i ma charakter hipotetyczny – często nie zachowały się bowiem do współczesnych czasów żadne zapisy prajęzyka, jak w przypadku języka praindoeuropejskiego. Jeżeli język znany jest z czasów starożytnych (np. łacina), jej lokalizacja nie jest kwestionowana – w tym przypadku urheimatem języków romańskich są tereny imperium rzymskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Część uczonych za ich praojczyznę uznaje tereny dzisiejszego Bahrajnu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ojczyzna ż.

Wiktionary

# prapagórek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mitegip. pierwszy widoczny podczas tworzenia obszar ziemi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Według niektórych podań Ptah był prapagórkiem, który wyłonił się w trakcie tworzenia świata.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pagórek mrz., pagór mrz., pagóreczek mrz., pagórkowatość ż.

przym. pagórkowy, pagórkowaty

przysł. pagórkowato

Wiktionary

# prapaproć

niewielki paprotnik kopalny; psylofit

SJP.pl

# prapaprocie

niewielki paprotnik kopalny; psylofit

SJP.pl

# prapaprociowce

rząd pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; protopterydy

SJP.pl

# prapaprociowiec

przedstawiciel rzędu pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; protopteryd

SJP.pl

# prapierwiastek

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; pramateria, prasubstancja

SJP.pl

# prapoczątek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres najbardziej zamierzchły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Posiadamy nikłą wiedzę o prapoczątkach osadnictwa na tych terenach.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) początek

Wiktionary

# prapolskość

→ prapolski

SJP.pl

#### Patrz:

prapolski

# praporządek

w matematyce: relacja, która jest zwrotna i przechodnia

SJP.pl

Praporządek, kwaziporządek, quasi-porządek – relacja, która jest zwrotna i przechodnia. Praporządkiem określa się również relację przeciwzwrotną i przechodnią, tak zdefiniowana relacja jest ostrym porządkiem częściowym. Dalsza część artykułu omawia wersję zwrotną.

Wikipedia

# prapostać

forma czegoś istniejąca w bardzo dawnych czasach

SJP.pl

# praprababcia

matka prababci lub pradziadka

SJP.pl

# prapradziad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec pradziada

(1.2) ojciec prababci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prapradziadem Bolesława Chrobrego był Siemowit.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈprad͡ʑat, AS: prapraʒ́at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prapradziadek m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prapradziadek, starop|naddziad.

Wiktionary

# prapradziadek

ojciec pradziadka albo prababci

SJP.pl

# prapradziadkowie

ojciec pradziadka albo prababci

SJP.pl

# prapraojciec

najdawniejszy przodek; pradziad, prapradziad, praojciec

SJP.pl

# prapraprababcia

matka praprababci lub prapradziadka; prapraprababka

SJP.pl

# prapraprababka

matka praprababci lub prapradziadka; prapraprababcia

SJP.pl

# praprapradziad

ojciec praprababci lub prapradziadka

SJP.pl

# prapraprawnuk

syn praprawnuka lub praprawnuczki

SJP.pl

# prapraprzyczyna

podstawowa, pierwotna przyczyna czegoś; praprzyczyna

SJP.pl

# praprawnuczę

dziecko prawnuka lub prawnuczki

SJP.pl

# praprawnuczek

syn prawnuka lub prawnuczki; praprawnuk

SJP.pl

# praprawnuczka

córka prawnuka lub prawnuczki

SJP.pl

# praprawnuk

syn prawnuka lub prawnuczki

SJP.pl

# prapremiera

pierwsze na świecie lub w jakimś kraju publiczne wystawienie opery, sztuki teatralnej lub wyświetlenie filmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. pierwszy w ogóle w danym kraju pokaz określonego filmu, sztuki, przedstawienia itp.;

Wiktionary

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpraprɛ̃ˈmʲjɛra, AS: praprẽmʹi ̯era

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premiera ż.

przym. prapremierowy

Wiktionary

# praprzodek

bardzo dawny, pierwszy przodek; prarodzic, praszczur

SJP.pl

# praprzodkini

→ praprzodek; dawna przodkini

SJP.pl

# praprzyczyna

podstawowa, pierwotna przyczyna czegoś; prapraprzyczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pierwsza, podstawowa przyczyna czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludzie, którzy doświadczyli osobiście tego rodzaju przypadków, są absolutnie przekonani, że widzieli to coś w rzeczywistości. Natomiast uczeni twierdzą, że praprzyczyna tych przywidzeń ukryta jest w ludzkim mózgu.

(1.1) W filozofii zachodniej zadaniem metafizyki było poznanie praprzyczyny i pierwszej zasady wszechrzeczy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprapʃɨˈt͡ʃɨ̃na, AS: prapšyčỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przyczyna ż.

Wiktionary

# praptak

kopalne zwierzę z okresu jury, posiadające cechy gadzie i ptasie; archeopteryks, gadoptak

SJP.pl

Praptaki (Archaeornithes) – wymarła podgromada obejmująca prymitywne, podobne do gadów ptaki. Stanowią grad ewolucyjny utworzony na podstawie znanych, kopalnych form przejściowych, prymitywnych ptaków o cechach pośrednich pomiędzy dinozaurzymi przodkami ptaków, a ich współczesnymi przedstawicielami.

Wikipedia

# prapłaziec

gatunek słodkowodnej ryby dwudysznej; płazak, prapłetwiec południowoamerykański

SJP.pl

Prapłaziec, prapłetwiec południowoamerykański, płazak (Lepidosiren paradoxa) – gatunek słodkowodnej ryby z podgromady dwudysznych (przystosowana do oddychania tlenem atmosferycznym), jedyny przedstawiciel rodzaju Lepidosiren i rodziny płazakowatych (Lepidosirenidae), a także jedyna ryba dwudyszna Ameryki.

Wikipedia

# prapłetwiec

rodzaj dwudysznej ryby słodkowodnych, żyjącej w Afryce

SJP.pl

Prapłetwiec brunatny, prapłetwiec, skrzelec (Protopterus annectens) – gatunek ryby mięśniopłetwej z rodziny prapłetwcowatych (Protopteridae). Hodowana w akwariach publicznych.

Wikipedia

# prapłucodyszne

rząd ślimaków płucodysznych, obejmujący około 60 gatunków

SJP.pl

Prapłucodyszne (Archaeopulmonata) – wyróżniany w niektórych klasyfikacjach rząd ślimaków płucodysznych (Pulmonata), obejmujący około 60 – najprymitywniejszych pod względem budowy – gatunków, zasiedlających wilgotne środowiska lądowe oraz morskie wody przybrzeżne. W ich rozwoju występuje larwa typu weliger. Muszla prapłucodysznych jest czasem tak mała, że zwierzę nie mieści się w środku. Oczy znajdują się u nasady czułków.

Wikipedia

# prareferendum

pierwsze z referendów dotyczących tej samej sprawy, odbywających się w różnych państwach

SJP.pl

# prarodzic

bardzo dawny przodek, zwykle biblijny Adam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dawny przodek

(1.2) daw. bibl. Adam, pierwszy ojciec rodu człowieczego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prarodzicami naszego narodu ochrzczono Sarmatów.

(1.2) Anioł wygnał prarodziców z Edenu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) praojciec, pramatka

Wiktionary

# prarodzice

bardzo dawny przodek, zwykle biblijny Adam

SJP.pl

# prarodzicielka

1. kobieta, której potomstwem jest ludzkość, jakiś naród lub ród; pramatka;
2. ktoś, kto dał początek czemuś

SJP.pl

# pras.

skrót od: prasa, prasowy

SJP.pl

# prasa

1. urządzenie wywierające nacisk na jakiś materiał, przedmiot, stosowane np. do tłoczenia przedmiotów z różnych materiałów;
2. ogół dzienników i czasopism;
3. przenośnie: grupa ludzi piszących w czasopismach; dziennikarze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

(1.2) publ. ogół czasopism

(1.3) publ. ekon. ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;

Wiktionary

- prasa – maszyna robocza, której działanie polega na wywieraniu nacisku na przedmiot
- prasa – mebel do przechowywania i prostowania tkanin
- prasa – środek masowego przekazu, w którym informacje zamieszczane są w postaci tekstu i obrazu; ogół gazet i czasopism
- prasa – maszyna rolnicza
- „Prasa” – polska robotnicza spółdzielnia wydawnicza
- Prasa – brytyjsko-amerykański serial telewizyjny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed uruchomieniem prasy należy upewnić się, że w jej wnętrzu nie znajdują się zbędne przedmioty.

(1.2) W kiosku można kupić bilety, papierosy, prasę i drobne upominki.

(1.3) Polityk udzielił wywiadu prasie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprasa, AS: prasa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaprasowywanie n., zaprasowanie n., wyprasowywanie n., wprasowywanie n., wprasowanie n., uprasowanie n., sprasowywanie n., rozprasowywanie n., rozprasowanie n., przyprasowywanie n., przyprasowanie n., przeprasowywanie n., przeprasowanie n., prasówka ż., prasowalnica ż., prasowalnia ż., prasowanie n., sprasowanie n., wyprasowanie n., presa ż., prasowanko n., prasowarka ż., prasownia ż., prasownica ż., prasownictwo n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasowalność ż.

czas. zaprasowywać, zaprasować, wprasowywać, wprasować, uprasować, sprasowywać, rozprasowywać, rozprasować, przyprasowywać, przeprasować, przyprasować, przeprasowywać, poprasować, odprasowywać, odprasować, naprasować, doprasowywać, doprasować, wyprasowywać, prasować ndk., sprasować dk., wyprasować dk.

przym. prasowy, prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) media

Wiktionary

# prasad

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasada, prasadam

SJP.pl

- Prasad – Guru adźapajogi
- Prasad – w hinduizmie pokarm ofiarowywany guru, bóstwu, etc.

Wikipedia

# prasada

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasad, prasadam

SJP.pl

# prasadam

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasada, prasad

SJP.pl

Prasadam (dewanagari प्रसाद, trl. prasāda lub prasād „łaska”) – pokarm bezmięsny, niezawierający jajek (a najlepiej także cebuli i czosnku) przed zjedzeniem ofiarowany bóstwu.

Wikipedia

# prasek

1. prasa o małym nacisku;
2. dawna ozdobna komoda do przechowywania wyprasowanej bielizny

SJP.pl

Prasek – gmina w Czechach, w powiecie Hradec Králové, w kraju hradeckim. Według danych z dnia 1 stycznia 2014 liczyła 607 mieszkańców.

Wikipedia

# prasemicki

język prasemicki - zespół elementów językowych uważanych za wspólne semickiej rodzinie języków, będący punktem wyjścia przemian charakterystycznych dla poszczególnych języków semickich; język protosemicki

SJP.pl

# praser

robotnik obsługujący prasę; tłoczarz

SJP.pl

# praserka

→ praser

SJP.pl

#### Patrz:

praser

# prask

odgłos uderzenia, pęknięcia

SJP.pl

# praska

1. prasa o małym nacisku;
2. dawna ozdobna komoda do przechowywania wyprasowanej bielizny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od prasa

(1.2) techn. niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania lub tłoczenia

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. lp. ż. od praski

Wiktionary

- praska – rodzaj mebla;
- praska – narzędzie kuchenne, np. praska (wyciskacz) do czosnku, praska do (gotowanych) ziemniaków, zacierek i szpecli.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpraska, AS: praska

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wyciskacz

Wiktionary

# praski

1. → Praga;
2. → Praszka; praszkowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

(1.2) związany z Pragą, dotyczący Pragi (dzielnicy Warszawy)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: praska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprasʲci, AS: prasʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praga ż., prażanin mos., prażanka ż.

przym. podpraski

Wiktionary

# praskładnik

pierwszy, najstarszy element czegoś

SJP.pl

# prasnąć

1. trzasnąć;
2. rzucić czymś o ziemię

SJP.pl

# prasnal

nazwisko

SJP.pl

# praśny

przymiotnik

(1.1) gwara. przaśny, surowy, świeży, niegotowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mocne pragnienie najlepiej ukoisz następującym napojem: garść jęczmienia pogotuj z kwartą wody, przecedź, dolej cztery łyżki octu i dwie łyżki praśnego miodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przaśny

Wiktionary

# prasonożyce

maszyna do cięcia złomu

SJP.pl

# prasować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

(1.2) tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cały wieczór prasowałem koszule i spodnie.

(1.2) Na twoim miejscu prasowałbym tę blachę z użyciem większej prasy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈsɔvat͡ɕ, AS: prasovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos./mrz., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n.

czas. doprasować dk., naprasować dk., odprasować dk., poprasować dk., przeprasować dk., przyprasować dk., rozprasować dk., sprasować dk., uprasować dk., wprasować dk., wyprasować dk., zaprasować dk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowacz

pracownik zajmujący się zawodowo prasowaniem odzieży, np. w zakładzie krawieckim lub pralni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) techn. pracownik zajmujący się prasowaniem odzieży (zwykle u krawca)

(1.2) techn. robotnik obsługujący prasę w różnych zakładach przemysłowych i warsztatach (np. w hutach, papierniach, fabrykach tkackich)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. maszyna do prasowania tkanin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pracował jako doker, a także jako prasowacz odzieży kobiecej (…)

(1.2) (…) prasowaczowi nie wolno zejść ze stanowiska, gdy prasa jest pod ciśnieniem (…)

(2.1) Prasowacz parowy jest powszechnie znany w sklepach odzieżowych, gdzie jest niezbędny do utrzymania estetycznego wyglądu ekspozycji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: (1.1-2) fż. prasowaczka ż.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. kobieta zajmująca się zawodowo prasowaniem bielizny lub odzieży

(1.2) techn. maszyna do mechanicznego prasowania bielizny lub odzieży itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: (1.1) fm. prasowacz mos.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowalnia

pomieszczenie, gdzie odbywa się prasowanie odzieży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. pomieszczenie, w którym prasuje się tkaniny, odzież

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowalnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin

Wiktionary

Prasowalnica – urządzenie elektryczne służące do prasowania dużych sztuk tkanin, takich jak np. obrusy czy pościel.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sprasowywanie n., sprasowanie n., rozprasowywanie n., rozprasowanie n., przyprasowywanie n., przyprasowanie n., przeprasowywanie n., przeprasowanie n., poprasowanie n., odprasowywanie n., odprasowanie n., naprasowanie n., doprasowywanie n., doprasowanie n., zaprasowywanie n., zaprasowanie n., wyprasowywanie n., wyprasowanie n., wprasowywanie n., wprasowanie n., uprasowanie n., prasowanie n., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasownica ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowanko n.

czas. sprasowywać, sprasować, rozprasowywać, rozprasować, przyprasowywać, przyprasować, przeprasowywać, przeprasować, poprasować, odprasowywać, odprasować, naprasować, doprasowywać, doprasować, zaprasowywać, zaprasować, wyprasowywać, wyprasować, wprasowywać, wprasować, uprasować, prasować ndk.

przym. prasowniczy, prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prasownica

Wiktionary

# prasowalniczy

dotyczący prasowania, prasowalni

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prasowaniem, prasowalnią, prasowalnicą; dotyczący prasowania, prasowalni, prasowalnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowalność

cecha czegoś dającego się prasować

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prasowalne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowalny

dający się prasować

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) dający się prasować, poddawać naciskowi prasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasówka ż.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

# prasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

(1.2) tłoczenie, ściskanie czegoś za pomocą prasy

Wiktionary

Prasowanie – rodzaj obróbki mechanicznej polegający na zmianie geometrii oraz struktury obrabianego przedmiotu w wyniku wywierania nacisku na element obrabiany. Od kucia odróżnia ją fakt, że w przypadku prasowania wywierany jest nacisk statyczny, w przypadku kucia mamy do czynienia z naciskiem dynamicznym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam już dość codziennego prasowania twoich koszul – sam sobie prasuj!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprasɔˈvãɲɛ, AS: prasovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasownica ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: zdrobn. prasowanko n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

# prasowanka

nadruk naklejany na czymś przez prasowanie; naprasowanka

SJP.pl

# prasowanko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: prasowanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wewnętrzne zebranie pracowników jakiejś instytucji, członków stowarzyszenia, uczelni itp., poświęcone omówieniu aktualnych wiadomości z prasy

(1.2) techn. przedmiot, substancja sprasowana za pomocą prasy

(1.3) środ. teatr. przedstawienie dla przedstawicieli prasy

(1.4) gwara. uczn. bieżące aktualności, wiadomości prasowe, przygotowywane na lekcję wiedzy o społeczeństwie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny, prasowy

Wiktionary

# prasownia

pomieszczenie, w którym znajdują się prasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. oddział zakładu metalurgicznego, gdzie odbywa się obróbka materiału za pomocą pras

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin;

Wiktionary

Prasowalnica – urządzenie elektryczne służące do prasowania dużych sztuk tkanin, takich jak np. obrusy czy pościel.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowniczy, prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prasowalnica

Wiktionary

# prasownictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. dział obróbki plastycznyastycznej, w którym kształtowanie przedmiotów odbywa się na prasach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do prasowania, służący do prasowania

(1.2) związany z prasownicą, dotyczący prasownicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

przym. prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary

# prasowtryskarka

urządzenie będące połączeniem prasy i wtryskarki

SJP.pl

# prasowy

→ prasa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą

(1.2) dotyczący prasy (maszyny do ściskania), związany z prasą

Wiktionary

#### Patrz:

prasa

#### Przykłady

(1.1) Jej mąż jest dziennikarzem - pracuje w agencji prasowej.

(1.1) Producent specyfiku ostrzegł w komunikacie prasowym, że w ampułkach tego leku mogą być kawałki szkła.

(1.1) Dziennikarze postanowili nie uczestniczyć w konferencji prasowej trenera drużyny piłki nożnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈsɔvɨ, AS: prasovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prasa ż., prasówka ż.

Wiktionary

# prasoznawca

specjalista w zakresie nauki o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

SJP.pl

# prasoznawczy

związany z nauką o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

SJP.pl

# prasoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

SJP.pl

# prasoznawstwo

nauka o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

SJP.pl

Prasoznawstwo – nauka o szeroko pojętej prasie, środkach masowego przekazu. Nauka o tworzeniu, zawartości, przekazywaniu i odbiorze prasy (drukowanej, radia i telewizji); w szerszym znaczeniu jest to wiedza o periodycznym komunikowaniu masowym.

Wikipedia

# prasoł

dawniej: kupiec handlujący solą; solarz, solnik

SJP.pl

Prasoł, prasół – w dawnej Polsce kupiec zajmujący się sprzedażą soli, mięsa. Często prasołowie organizowali się w gildie, niekiedy o dużym znaczeniu gospodarczym. Jeden z najstarszych cechów prasalskich powstał w Opocznie, a 13 września 1456 roku został on zatwierdzony przez króla. W Krakowie już w XIV wieku istniał osobny targ soli (forum salis).

Wikipedia

# prassak

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

SJP.pl

# prassaki

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

SJP.pl

Prassaki, ssaki jajorodne (Prototheria) – najbardziej pierwotna podgromada ssaków, obejmująca jeden współczesny rząd – stekowce (Monotremata). Większość gatunków należących do tej grupy wymarła. Jajorodne stekowce znane są ze skamieniałości kredowych oraz kenozoicznych; takson jest współcześnie reprezentowany przez dziobaka i kilka gatunków kolczatek.

Wikipedia

# prast

rzadko: wykrzyknik naśladujący jakiś odgłos, zwykle powstający przy szybkim ruchu kogoś lub czegoś (np. Prast! - świsnął bicz.) lub używany w funkcji czasownika, naśladujący taki ruch (np. A potem prast na patelnię.)

SJP.pl

# prastarość

to, co jest właściwe odległym czasom; archaiczność, pradawność, starodawność, archaika

SJP.pl

# prastary

bardzo stary, sięgający niepamiętnych czasów; odwieczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) bardzo stary, starodawny, sięgający dawnych czasów

Wiktionary

# prastrunowce

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; przedstrunowiec, półstrunowce, strunogębe, szparoskrzelne

SJP.pl

# prastrunowiec

przedstawiciel typu bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; półstrunowiec, przedstrunowiec

SJP.pl

# prastryj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat dziadka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprastrɨj, AS: prastryi ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prastryjostwo n., przestryj mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziadek stryjeczny, dziad stryjeczny, daw. przestryj

Wiktionary

# prastryjeczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący brata dziadka

Wiktionary

# prasubstancja

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; pramateria, prapierwiastek

SJP.pl

# praświat

najdawniejszy stan przyrody, środowiska naturalnego

SJP.pl

# praświekra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. babka męża

Wiktionary

# praszczanin

mieszkaniec Praszki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# praszczanka

mieszkanka Praszki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# praszczur

bardzo dawny, pierwszy przodek; praprzodek, prarodzic

SJP.pl

# praszka

miasto w województwie opolskim

SJP.pl

Praszka (niem. Prauskau) – miasto w Polsce, położone w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Praszka, której jest siedzibą, nad rzeką Prosną. Historycznie Praszka należy do ziemi wieluńskiej. W dwudziestoleciu międzywojennym miasto należało do województwa łódzkiego. W 1945 ponownie należało do reaktywowanego województwa łódzkiego. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa częstochowskiego.

Wikipedia

# praszkowianin

mieszkaniec Praszki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# praszkowianka

mieszkanka Praszki (miasta w Polsce)

SJP.pl

# praszkowski

→ Praszka; praski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Praszką, dotyczący Praszki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praszka ż.

Wiktionary

# prasłowianie

hipotetyczny lud prehistoryczny, przodkowie Słowian

SJP.pl

Prasłowianie – hipotetyczny lud prehistoryczny, będący bezpośrednim antenatem Słowian.

Wikipedia

# prasłowianin

przodek Słowian

SJP.pl

# prasłowianka

przodkini Słowian

SJP.pl

# prasłowiański

dotyczący Prasłowian

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający cechy przypisywane Prasłowianom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prasłowianin m., Prasłowianka ż., prasłowiańszczyzna ż., prasłowiańskość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) prasłowiańszczyzna

Wiktionary

# prasłowiańskość

→ prasłowiański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prasłowiańskie; cecha tych, którzy są prasłowiańscy

Wiktionary

#### Patrz:

prasłowiański

#### Przykłady

(1.1) Uczeni coraz częściej kwestionują prasłowiańskość osady biskupińskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prasłowianin m., Prasłowianka ż., prasłowiańszczyzna ż., prasłowiański mrz.

przym. prasłowiański

przysł. prasłowiańsko

Wiktionary

# prasłowo

Prajęzyk – wspólny przodek rodziny językowej lub innej jednostki pokrewieństwa języków, najczęściej nie zaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej.

Wikipedia

# pratchawce

typ lądowych zwierząt bezkręgowych; pazurnice

SJP.pl

Pazurnice (Onychophora), pratchawce (Protracheata) – typ lądowych zwierząt bezkręgowych o robakowatym kształcie ciała, homonomicznej metamerii, jednej parze czułków i licznych odnóżach. Pazurnice posiadają cechy zarówno pierścienic (Annelida), jak i stawonogów (Arthropoda). Tworzą reliktową grupę o budowie nieznacznie zaledwie zmienionej od paleozoiku. Dotychczas opisano około 200 gatunków, z których większość występuje w tropikalnej strefie półkuli południowej, a część w strefach umiarkowanych Australii i Nowej Zelandii. Zasiedlają miejsca wilgotne i kamieniste w pobliżu cieków. Żywią się materią organiczną i drobnymi bezkręgowcami.

Wikipedia

# pratchawiec

bezkręgowiec zamieszkujący wilgotne lasy tropikalne, łączący w sobie niektóre cechy stawonogów i pierścienic; pazurnica

SJP.pl

# prątek

bakteria w postaci pałeczkowatej komórki, najczęściej typu chorobotwórczego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) biol. bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego;

Wiktionary

Prątki (Mycobacterium) – drobnoustroje należące do rodziny Mycobacteriaceae, rząd Actinomycetales, klasa Schizomycetes.

Są to bakterie o tlenowym metabolizmie o kształcie pałeczkowatym (proste lub tylko nieznacznie zakrzywione) o średnicy 0,2 - 0,4 μm i długości 2 - 10 μm. Charakterystyczną cechą prątków jest specyficzna budowa ściany komórkowej, która nawet w ponad 60% zbudowana jest z lipidów. Dzięki temu ściana ma charakter hydrofobowy co sprawia, że jest ona nieprzepuszczalna dla stosowanych w wielu metodach barwienia anilinowych barwników zasadowych. Specyficzna budowa prątków daje im dużą kwasooporność oraz oporność na czynniki takie jak wysuszenie, niskie i wysokie pH, wysoką i niską temperaturę. W zaschniętej plwocinie prątki mogą przeżyć do trzech miesięcy. Wykazano obecność w ścianie komórkowej takich substancji o właściwościach antygenowych jak: lipoarabinomannan, peptydy muramylowe (np. adiuwant: dipeptyd muramylowy), sulfatydy, czynnik wiązkowy (cord factor) i wiele innych. Za podstawową cechę umożliwiająca osiągnięcie gospodarza jako niszy życiowej uważa się umiejętność prątków do przeżywania wewnątrzkomórkowego. Mikobakterie są zdolne do przeżywania wewnątrz fagolizosomów - struktur pierwotnie zaangażowanych w zabijanie patogenów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prątkowanie n.

czas. prątkować ndk.

przym. prątkowy

Wiktionary

# pratekst

tekst pierwotny, pierwszy zapis czegoś

SJP.pl

# prateński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prato, dotyczący Prato

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najwspanialsza prateńska scena, od której nie można oderwać oczu i w której realność trudno uwierzyć, rozgrywa się w przestronnej sali o kolorowej, marmurowej posadzce, trwa uczta u Heroda, na pierwszym planie po lewej tańczy Salome, anielsko piękna, lekka jak powietrze, z prawej siedzi jej surowa, fascynująca matka, Herodiada, której Salome podaje na tacy ściętą głowę Jana Chrzciciela.

(1.1) Niedawno senator Donini powrócił w senacie do tej sprawy i podał sumę, którą prateńska Akcja Katolicka zaproponowała Lorianie za przekabacenie męża.

(1.1) Tradycja prateńska podaje, iż ów «Sacro Cingolo» (Święty Pasek) przez niemal tysiąc lat był przechowywany i pilnie strzeżony przez jednego z kapłanów w Jerozolimie. Ok. 1141 r. w posiadanie opisywanej relikwii wszedł młody pielgrzym i kupiec prateński Michaele. Wniosła go jako małżeńskie wiano młoda dziewczyna z Jerozolimy - Maria, którą poślubił.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prato n.

Wiktionary

# prater

park publiczny w Wiedniu

SJP.pl

Wiener Prater – park publiczny (600 ha) w Wiedniu, położony między Dunajem a Kanałem Dunajskim. Niegdyś były to tereny łowieckie Habsburgów, które cesarz Józef II udostępnił publiczności w 1766 r. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa pratum, co oznacza tyle co łąki. Jest to popularny ośrodek wypoczynkowo-sportowy.

Wikipedia

# prateść

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dziadek żony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prateściowa ż.

Wiktionary

# prateściowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) babka żony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prateść m.

Wiktionary

# pratkanka

rejon w merystemach wierzchołkowych, w którym formuje się zarys przyszłego układu tkanek

SJP.pl

# prątkobójczy

niszczący prątki

SJP.pl

# pratków

Pratków – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# prątkować

o chorym na gruźlicę: rozsiewać prątki

SJP.pl

# pratkowice

Pratkowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Wielgomłyny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# prątniczek

charakterystyczny dla niektórych roślin kwiatowych, rozszerzony płatkowato pręcik niewytwarzający pyłku kwiatowego

SJP.pl

Wikipedia

# prątnik

mech rosnący zwykle w lasach i jaskiniach, występujący w licznych gatunkach

SJP.pl

- prątnik – rodzaj mchów z rodziny prątnikowatych
  - prątnik brandenburski
  - prątnik jajowaty
  - prątnik zbiegający

W Polsce

- Prątnik – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Braniewo
- Prątnik – inna nazwa rzeki Prądnik

Zobacz też

- Prątnikowate
- Prętnik

Wikipedia

# prątnikowate

rodzina mchów z rzędu prątnikowców

SJP.pl

Prątnikowate (Bryaceae Schwägr.) – rodzina mchów z rzędu prątnikowców (Bryales Limpr.). Rodzajem typowym jest prątnik Bryum Hedw.

Wikipedia

# prątnikowce

rząd mchów z klasy prątników

SJP.pl

Prątnikowce (Bryales Limpr.) – rząd mchów z klasy prątników.

Wikipedia

# prato

miasto i gmina we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Toskanii;

Wiktionary

Prato (wym. [ˈprato]) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Prato.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stać się stolicą prowincji, oto o czym marzyło Prato. Toteż kiedy młody biskup w odpowiedzi na powitanie burmistrza Roberta Giovannini oświadczył: „Dziś diecezja, jutro prowincja” — nie tylko biała mniejszość, ale i czerwona większość Prato rozentuzjazmowana była obrotem rzeczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prateński

Wiktionary

# pratotechniczny

→ pratotechnika

SJP.pl

#### Patrz:

pratotechnika

# pratotechnika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) agrot. technika zagospodarowywania i utrzymania łąk oraz pastwisk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pratotechniczny

Wiktionary

# pratt

Miejscowości w USA:

- Pratt – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Pratt
- Pratt – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Kanawha

Gminy w USA:

- Pratt (ang. Pratt Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie McHenry
- Pratt (ang. Pratt Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Lyman

Wikipedia

# pratulin

Pratulin (Język staroruski, język poleski: Pratulin, Пратулин) – nadbużańska wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Rokitno. Leży w malowniczym falistym terenie w zakolu Bugu, przy granicy z Białorusią, naprzeciwko Czyżewicz.

Wikipedia

# praturkijski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. rekonstruowany język będący wspólnym przodkiem języków turkijskich

przymiotnik relacyjny

(2.1) jęz. dotyczący języka praturkijskiego (1.1)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) praturecki

(2.1) praturecki

Wiktionary

# prausta

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; pragęba, prostoma, blastopor

SJP.pl

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

Wikipedia

# praw.

skrót od: prawo, prawniczy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# prawa

1. prawa strona;
2. w komendzie marszowej: prawa noga

SJP.pl

# prawacki

lekceważąco: skrajnie prawicowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący prawactwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawactwo n., prawak mzw./mos.

Wiktionary

# prawactwo

lekceważąco:
1. skrajna prawica;
2. skrajnie prawicowe poglądy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. pogard. poglądy skrajnie prawicowe

(1.2) polit. pogard. ludzie, ugrupowania o poglądach skrajnie prawicowych

Wiktionary

Skrajna prawica, znana także pod innymi określeniami ekstremalna prawica lub prawicowy ekstremizm – termin używany na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się radykalnym programem lub metodami działania, przede wszystkim o poglądach ultranacjonalistycznych, faszystowskich, autorytarnych, rasistowskich, antykomunistycznych, którzy w pierwszej kolejności stawiają swój naród na pierwszym miejscu i często kierują się przy tym populizmem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lewicy i jej obłudy nie cierpię znacznie bardziej, ale prawactwo z każdym dniem mierzi mnie coraz mocniej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈvat͡stfɔ, AS: pravactfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawak m., prawica ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawo n.

przym. prawacki, prawy, prawicowy

przysł. prawacko, prawo, prawicowo

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrajna prawica

Wiktionary

# prawaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od prawak (osoba)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zdrobn. od prawak (grzyb)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawak m.

Wiktionary

# prawaczka

pogardliwie lub potocznie: kobieta o poglądach prawicowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pejor. pot. kobieta o (skrajnie) prawicowych poglądach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. prawak

Wiktionary

# prawak

prawus;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. prawdziwek, borowik szlachetny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) polit. pejor. osoba o (skrajnie) prawicowych poglądach

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Czy to będzie lewak, prawak, czy centrysta, jeśli będzie dymił, rzucał kamieniami, atakował innych ludzi czy policjantów, to zostanie potraktowany bardzo surowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravak, AS: pravak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawactwo n., prawica ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawo n.

:: zdrobn. prawaczek m.

przym. prawacki, prawicowy, prawy

przysł. prawacko, prawicowo, prawo

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grzyb prawdziwy, grzyb prawy, prawik, prawdzik, przawdziwik, prawdziwiec, grzyb sprawiedliwy

(2.1) ultraprawicowiec, skrajny prawicowiec, prawicowy ekstremista

Wiktionary

# prawaleń

przedstawiciel podrzędu wymarłych waleni

SJP.pl

# prawalenie

przedstawiciel podrzędu wymarłych waleni

SJP.pl

Wikipedia

# prawastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi

SJP.pl

Wikipedia

# prawda

1. przedstawienie czegoś zgodne z realiami;
2. to, co faktycznie jest, istnieje, lub było;
3. zasada uważana powszechnie za niepodważalną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) treść zgodna z rzeczywistością;

(1.2) mat. log. jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu;

wykrzyknik

(2.1) …sygnalizujący, że mówiący zgadza się z tym, co ktoś powiedział

część spójnika…

(3.1) „co prawda…, ale / jednak / lecz…”, informującego, że treść jednego ze zdań jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z treści drugiego

Wiktionary

Prawda – według klasycznej definicji właściwość sądów polegająca na ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy, których dotyczą. W potocznym rozumieniu jest to stwierdzenie w formie zdania oznajmiającego, wyrażone o określonym fakcie, tak jak ma czy miało to miejsce w rzeczywistości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mówi, że widział go w tej restauracji, ale nie wiem, czy to prawda.

(1.2) Fałsz lub prawda to prawda.

(2.1) — Ona to zrobiła! — Prawda! Sam to widziałem!

(3.1) Można, co prawda, wątpić w prawdziwość twojej teorii, jednak dla pewnych skrajnych przypadków może być ona słuszna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravda, AS: pravda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawdziwość ż., prawdziwek m., sprawdzanie n., sprawdzenie n., postprawda ż.

czas. sprawdzać ndk., sprawdzić dk.

przym. prawdziwy

przysł. prawdziwie

partyk. zaprawdę, naprawdę, wprawdzie

temsłow. prawdo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) fakt

Wiktionary

# prawdaż

wykrzyknik "prawda" wzmocniony partykułą "-ż"

SJP.pl

# prawdinsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w obwodzie królewieckim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Wiktionary

Prawdinsk, Frydland (ros. Правдинск; niem. Friedland in Ostpreußen; lit. Romuva) – miasto w obwodzie królewieckim w Rosji na terenie Barcji (4 tys. mieszkańców w 2021).

Miejscowość położona nad rzeką Łyną, około 30 km na północny wschód od Bagrationowska i 25 km na południe od Gwardiejska, 10 km od granicy z Polską.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prawdiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Frydland

Wiktionary

# prawdiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prawdinskiem, dotyczący Prawdinska

Wiktionary

Praudzinski (biał. Праўдзінскі; ros. Правдинский) – osiedle robotnicze położone w rejonie puchowickim nad rzeką Ptycz, 28 km na zachód od Mariny Horki i 53 km od Mińska. W 2017 – 2283 mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Prawdinsk mrz.

Wiktionary

# prawdomówniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdomówny; bardziej prawdomówny

SJP.pl

# prawdomówność

szczerość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawdomówne; cecha tych, którzy są prawdomówni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawda i prawdomówność jest niewątpliwie bardzo cenna w medycynie, nie jest jednak wartością najwyższą i dobrem bezwzględnym, tak jak ma to miejsce w nauce, której naczelnym zadaniem jest poszukiwanie prawdy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawdomówca m., prawdomowca m.

przym. prawdomówny

przysł. prawdomównie

Wiktionary

# prawdomówny

1. mówiący prawdę, nieoszukujący
2. wyrażający prawdę o czymś; szczery (np. prawdomówne spojrzenie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który mówi prawdę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ, AS: pravdõmuvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawdomówność ż.

przysł. prawdomównie

Wiktionary

# prawdop.

skrót w funkcji przysłówka

(1.1) = prawdopodobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyp.

Wiktionary

# prawdopodobieństwo

szansa, że coś będzie miało miejsce; w matematyce: miara zdarzenia losowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szansa, że coś się wydarzy

(1.2) mat. ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);

Wiktionary

Prawdopodobieństwo – w znaczeniu potocznym szansa na wystąpienie jakiegoś zdarzenia, natomiast w matematycznej teorii prawdopodobieństwa rodzina miar służących do opisu częstości lub pewności tego zdarzenia.

W rozumieniu potocznym wyraz „prawdopodobieństwo” odnosi się do oczekiwania względem rezultatu zdarzenia, którego wynik nie jest znany (niezależnie od tego, czy jest ono w jakimś sensie zdeterminowane, miało miejsce w przeszłości, czy dopiero się wydarzy); w ogólności należy je rozumieć jako pewną miarę przewidywalności bądź pewności względem zjawiska (przy danej o nim wiedzy), co umożliwia ocenę potencjalnie związanego z nim ryzyka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawdopodobieństwo, że Krzysztof przyjdzie na czas, jest raczej nikłe.

(1.2) Prawdopodobieństwo trafienia „szóstki” w lotku to 1/13983816.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ, AS: pravdopodobʹi ̯ė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawdopodobny

przysł. prawdopodobnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szansa

Wiktionary

# prawdopodobnie

przysłówek

(1.1) przypuszczalnie, być może

(1.2) w sposób prawdopodobny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawdopodobnie to największy obiekt tego typu w tej części Europy.

(1.2) Ojciec wziął gazetę do kibla – prawdopodobnie będzie defekował, bo czytać nie umie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ, AS: pravdopodobʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawdopodobieństwo n., nieprawdopodobieństwo n.

przym. prawdopodobny

przysł. najprawdopodobniej

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przypuszczalnie; reg. śl. isto.

Wiktionary

# prawdopodobniej

stopień wyższy od przysłówka: prawdopodobnie

SJP.pl

# prawdopodobniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdopodobny

SJP.pl

# prawdopodobność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawdopodobne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawdopodobny

Wiktionary

# prawdopodobny

1. taki, który ma dużą szansę się wydarzyć, nastąpić; możliwy, przypuszczalny
2. taki, który wydaje się być prawdziwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

(1.2) taki, którego można się spodziewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta wersja zdarzeń jest prawdopodobna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ, AS: pravdopodobny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawdopodobieństwo n., prawdopodobność ż.

przysł. prawdopodobnie, najprawdopodobniej

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) domniemany, możliwy, przypuszczalny, wiarygodny

(1.2) możliwy, potencjalny, przypuszczalny

Wiktionary

# prawdopośrodkizm

pejoratywnie: przyznawanie częściowej racji każdej ze stron sporu

SJP.pl

# prawdzik

nazwisko

SJP.pl

# prawdziweczek

zdrobnienie od: prawdziwek (grzyb)

SJP.pl

# prawdziwek

potocznie o borowiku szlachetnym, smacznym grzybie jadalnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. pot. nazwa systematyczna|Boletus edulis|Bull.|ref=tak., borowik szlachetny, ceniony grzyb jadalny

Wiktionary

Borowik szlachetny (Boletus edulis Bull.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawdziwki mogą rosnąć w różnego rodzaju lasach, np. pod bukami, świerkami i jodłami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɛk, AS: pravʹʒ́ivek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawda ż., prawdziwość ż.

:: zdrobn. prawdziweczek m.

przym. prawdziwy

przysł. prawdziwie

partyk. stpol. prawdziwieć

wykrz. prawda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grzyb prawdziwy, grzyb prawy, prawak, prawik, prawdzik, przawdziwik, prawdziwiec, grzyb sprawiedliwy, grabak, grzyb borowik, borownik borowy, grzyb majowy, grzyb biały, grzyb właściwy, grzyb dębowy

Wiktionary

# prawdziwie

przysłówek

(1.1) w sposób prawdziwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivʲjɛ, AS: pravʹʒ́ivʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawda ż., postprawda ż., prawdziwość ż., prawdziwek m.

przym. prawdziwy

wykrz. prawda

partyk. naprawdę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autentycznie, naprawdę, rzeczywiście

Wiktionary

# prawdziwiej

stopień wyższy od przysłówka: prawdziwie

SJP.pl

# prawdziwkowy

→ prawdziwek (grzyb)

SJP.pl

# prawdziwość

zgodność z rzeczywistością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgodność z prawdą, z rzeczywistością

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɔɕt͡ɕ, AS: pravʹʒ́ivość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. postprawda ż., prawdziwek mzw., prawda ż.

przym. prawdziwy

wykrz. prawda

przysł. prawdziwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autentyczność

Wiktionary

# prawdziwszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdziwy

SJP.pl

# prawdziwy

1. zgodny z rzeczywistością; realny, rzeczywisty
2. taki, jaki powinien być lub jaki zwykle bywa (np. prawdziwy uczony, prawdziwa niedojda)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzeczywisty

(1.2) zgodny z prawdą

(1.3) naturalny

(1.4) typowy dla naszych wyobrażeń

(1.5) stpol. prawdomówny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozwiązanie prawdziwego problemu zabiera dużo czasu.

(1.2) Twierdzenie, że Słońce krąży wokół Ziemi nie jest prawdziwe.

(1.3) Ufarbowała się na rudo, ale jej prawdziwy kolor włosów to blond.

(1.4) Prawdziwy mężczyzna jest zawsze dżentelmenem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɨ, AS: pravʹʒ́ivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawda ż., postprawda ż., prawdziwość ż., prawdziwek m.

przysł. prawdziwie

wykrz. prawda

partyk. naprawdę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rzetelny, wiarygodny

Wiktionary

# prawęcice

Prawęcice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki.

Wikipedia

# prawić

mówić o czymś z zacięciem, przemawiać; dziś zwykle w użyciu:
a) prawić komplementy, grzeczności - mówić komuś przyjemne rzeczy
b) prawić morały, kazania - strofować

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) mówić o czymś nauczając

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. mówić, powiedzieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama ciągle prawi nam morały.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravʲit͡ɕ, AS: pravʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rozprawa ż., prawienie n.

przym. prawy

Wiktionary

# prawica

1. zbiorcze określenie ugrupowań o tendencjach konserwatywnych, uznających za wartości nadrzędne: szacunek dla tradycji, autorytetów, hierarchii społecznej, wspólnotę narodową, rodzinę oraz własność prywatną;
2. podniośle o prawej ręce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. prawa dłoń, prawa ręka

(1.2) polit. siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

Wiktionary

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na powitanie uścisnęliśmy sobie prawice.

(1.1) Podczas jazdy na rolkach złamałem sobie prawicę.

(1.2) Posłowie z prawicy tradycyjnie zasiadają po prawej stronie sali obrad.

(1.2) W ciągu ostatniego tygodnia nastąpił gigantyczny atak ze strony zarówno mediów prawicowych, sympatyków prawicy, trolli z farmy, posłów prawicy, jak i europosłów z prawicy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈvʲit͡sa, AS: pravʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawość ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawiczek m., prawicówka ż., prawactwo n., prawak m.

przym. prawy, prawicowy, antyprawicowy

przysł. prawicowo, prawo

temsłow. prawicowo-, prawo-

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) prawa strona sceny politycznej, prawe skrzydło

Wiktionary

# prawicki

nazwisko

SJP.pl

# prawicowiec

potocznie o zwolenniku prawicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych

Wiktionary

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trwa swoista licytacja, kto jest najbardziej ideowym prawicowcem, tym jedynym godnym niepodległościowej tradycji i solidarnościowego etosu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawica ż., prawicowość ż., prawak m., prawactwo n.

przym. prawicowy

Wiktionary

# prawicowoludowy

ludowy o charakterze prawicowym

SJP.pl

# prawicowonacjonalistyczny

nacjonalistyczny o charakterze prawicowym

SJP.pl

# prawicowonarodowy

narodowy o charakterze prawicowym

SJP.pl

# prawicowopepesowski

pepesowski o charakterze prawicowym

SJP.pl

# prawicowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawicowe; cecha tych, którzy są prawicowi

Wiktionary

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawica ż., prawicowiec m., prawactwo n., prawak mos./mzw.

przym. prawicowy, prawy

Wiktionary

# prawicowosocjaldemokratyczny

socjaldemokratyczny o charakterze prawicowym

SJP.pl

# prawicowy

dotyczący prawicy politycznej, związany z jej poglądami, reprezentujący jej poglądy (np. prawicowy polityk, przekonania prawicowe)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W miejsce koncepcji federalistycznej zaczęła stopniowo dominować, wywodząca się z nacjonalistycznej myśli prawicowej, koncepcja inkorporacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pravʹicovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawica ż., prawicowiec m., prawicowość ż., prawactwo n., prawak mos./mrz.

przysł. prawicowo

Wiktionary

# prawictwo

1. potocznie: bycie prawiczkiem;
2. dawniej: dziewiczość, czystość

SJP.pl

# prawiczek

1. mężczyzna, który nie miał nigdy stosunku płciowego;
2. naiwny, niewyrobiony młody mężczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego

Wiktionary

Dziewictwo, również prawictwo – termin określający stan osoby, która nigdy nie podejmowała stosunków seksualnych. Istnieją tradycje kulturowe i religijne, które przywiązują szczególną wartość i znaczenie temu stanowi, zwłaszcza wobec niezamężnych kobiet, kojarzonemu z pojęciami czystości osobistej, honoru i wartości. Utrata dziewictwa bywa nazywana defloracją.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawica ż.

przym. prawy

Wiktionary

# prawiczka

potocznie, żartobliwie o dziewicy

SJP.pl

# prawidełko

1. żartobliwie zdrobnienie od: prawidło, zasada;
2. mały przyrząd do prostowania lub formowania

SJP.pl

# prawidłakowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy widłaków jednakozarodnikowych

SJP.pl

# prawidło

1. (zwykle w liczbie mnogiej) reguła, norma
2. przyrząd służący do formowania czegoś, zachowania formy czegoś, zwłaszcza szablon o kształcie stopy ludzkiej wkładany do butów dla utrzymania ich fasonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

(1.2) rzem. przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.

Wiktionary

Kopyto szewskie – zwane również prawidłem jest narzędziem używanym w pracy szewców do formowania butów. Kopyto może być używane zarówno jako miara uniwersalna, jak i przygotowane dla konkretnej osoby. W nieco zmienionej formie prawidła mogą być również stosowane jako element codziennej pielęgnacji butów zapobiegającej ich zniekształceniom. Najlepsze prawidła wykonane są z drewna bukowego lub cedrowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: praˈvʲidwɔ, AS: pravʹidu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawidłowy, prawy

rzecz. prawidłowość ż.

przysł. prawidłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) norma

(1.2) forma, szablon

Wiktionary

# prawidłowiej

stopień wyższy od przysłówka: prawidłowo

SJP.pl

# prawidłowo

przysłówek

(1.1) w sposób prawidłowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fakty kojarzyłem prawidłowo, z obserwacji wyciągałem właściwe wnioski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravʲidˈwɔvɔ, AS: pravʹidu̯ovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawidłowy

rzecz. prawidło n., prawidłowość

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) właściwie, poprawnie, dobrze

Wiktionary

# prawidłowość

spełnianie określonych przepisów, norm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawidłowe; cecha tych, którzy są prawidłowi

(1.2) regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawidło n.

przym. prawidłowy

przysł. prawidłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) prawo, reguła, zasada

Wiktionary

# prawidłowszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawidłowy; bardziej prawidłowy

SJP.pl

# prawidłowy

taki, jaki być powinien, poprawny, zgodny z obowiązującymi prawidłami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dobrze uformowany, foremny

(1.2) zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

(1.3) bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)

(1.4) słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravʲidˈwɔvɨ, AS: pravʹidu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawidłowość ż., prawidło n.

przysł. prawidłowo

Wiktionary

# prawie

tyle co: nieomal; w przybliżeniu, blisko

SJP.pl

partykuła

(1.1) …informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

(1.2) stpol. naprawdę, rzeczywiście

(1.3) mat. z wyjątkiem skończonej liczby przypadków

(1.4) mat. w teorii miary i probabilistyce: z wyjątkiem zbiorów o mierze zero

(1.5) mat. w topologii: z wyjątkiem zbiorów pierwszej kategorii

przysłówek

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. akurat, właśnie, w tej chwili, w sam raz

(2.2) stpol. prawdziwie

(2.3) stpol. zupełnie, całkowicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) gw-pl|Górny Śląsk. racja

forma rzeczownika|rodzaj=nijaki.

(4.1) Ms. lp. od: prawo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza wykładowczyni prawie zawsze się spóźnia, wczoraj przyszła prawie pół godziny po czasie.

(1.3) Funkcja f(x) = |x| jest prawie wszędzie różniczkowalna.

(1.3) Funkcja f jest prawie wszędzie skończona.

(1.4) Prawie wszystkie liczby rzeczywiste są niewymierne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravʲjɛ, AS: pravʹi ̯e

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemal, nieomal, niemalże

Wiktionary

# prawiedniki

Prawiedniki – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Głusk. Leży nad rzeką Bystrzycą, przy drodze powiatowej z Lublina do Bychawy.

W 1974 roku wieś utraciła 119 ha na rzecz Lublina

Wieś stanowi sołectwo gminy Głusk. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z roku 2011 wieś miała 1146 mieszkańców.

Wikipedia

# prawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prawić

przym. prawy

Wiktionary

# prawierównia

obszar o zrównanej powierzchni w wyniku denudacji przebiegającej w klimacie wilgotnym; peneplena

SJP.pl

Wikipedia

# prawików

Prawików (niem. Praukau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów.

Wikipedia

# prawilność

→ prawilny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawilne; cecha tych, którzy są prawilni

Wiktionary

#### Patrz:

prawilny

#### Powiązane:

przym. prawilny

przysł. prawilnie

Wiktionary

# prawilny

środowiskowo:
1. właściwy, odpowiedni;
2. godny szacunku, dobrej reputacji;
3. uczciwy, godny zaufania;
4. zgodny z oczekiwaniami

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) slang. właściwy, odpowiedni, dobry

(1.2) slang. lub gwara. więz. godny szacunku, dobrej reputacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawilność ż.

przym. prawy

Wiktionary

# prawisła

dawne koryto Wisły

SJP.pl

# prawko

1. potocznie: prawo jazdy;
2. zdrobnienie od: prawo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. prawo jazdy

(1.2) zdrobn. od: prawo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Waldkowi zabrali prawko, bo jechał po pijaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprafkɔ, AS: prafko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawo n., prawniczek mos.

przysł. prawo

Wiktionary

# prawniczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od prawnik

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od prawniczka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) Gustaw to przecież stary druh, jeszcze z czasów, kiedy się młodym prawniczkiem biegało po jour fixach parafialnych od doktorowej do adwokatowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawa ż., prawica ż., prawactwo n., prawak m., prawność ż., prawko n., prawość ż., prawowitość ż.

przym. prawny, prawniczy, prawowity, prawy

przysł. prawnie, prawniczo, prawowicie, prawo

temsłow. prawo-

Wiktionary

# prawniczka

1. specjalistka działająca zawodowo w obszarze prawa
2. potocznie: studentka prawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta prawnik

Wiktionary

Prawnik (w odniesieniu do kobiet dopuszczalna jest forma prawniczka) – osoba pełniąca funkcję lub zawód albo posiadająca wykształcenie prawnicze. Rozumienie tego pojęcia jest niejednolite i zależy od danej kultury (szczególnie kultury prawnej) i porządku prawnego. Dawniej to słowo utożsamiano z doradcą prawnym lub adwokatem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawo n.

:: fm. prawnik mos.

przym. prawniczy, prawny

przysł. prawnie, prawo

Wiktionary

# prawniczy

dotyczący prawa lub prawnika; prawny (np. nauki prawnicze, terminologia prawnicza)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący prawa lub prawników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cennym dodatkiem są wzory najczęściej występujących w praktyce prawniczej umów i pism, komentarze specjalistów oraz bibliografia prawnicza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawność ż.

czas. prawować się ndk.

przym. prawny, prawy

przysł. prawnie, prawo

przedr. prawo

Wiktionary

# prawniczyna

lekceważąco: marny, lichy prawnik

SJP.pl

# prawnie

przysłówek

(1.1) w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem

(1.2) sądownie, przed sądem, wobec prawa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszelkie przejawy niszczenia zamku, wypisywanie niestosownych treści będzie karane nie tylko prawnie - ale i przez rozwścieczone (w takich przypadkach) duchy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravʲɲɛ, AS: pravʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż.

przym. prawny, prawniczy, nieprawny

przysł. prawo

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legalnie

Wiktionary

# prawnik

1. osoba działająca zawodowo w obszarze prawa
2. potocznie o studencie prawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba mająca wykształcenie prawnicze

(1.2) pot. praw. każdy prawnik (1.1) reprezentujący interesy swego klienta

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) praw. kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

Wiktionary

Prawnik (w odniesieniu do kobiet dopuszczalna jest forma prawniczka) – osoba pełniąca funkcję lub zawód albo posiadająca wykształcenie prawnicze. Rozumienie tego pojęcia jest niejednolite i zależy od danej kultury (szczególnie kultury prawnej) i porządku prawnego. Dawniej to słowo utożsamiano z doradcą prawnym lub adwokatem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Tekst tej umowy jest dla mnie niejasny. Muszę skonsultować się z moim prawnikiem.

(2.1) Zapytaj moją córkę — jest prawnikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravʲɲik, AS: pravʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawo n., prawność ż.

:: fż. prawniczka ż.

czas. prawować się ndk.

przym. prawniczy, prawny

przysł. prawo, prawnie

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. jurysta

(2.1) prawniczka; przest. jurystka

Wiktionary

# prawno

wieś w Polsce

SJP.pl

Prawno – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Józefów nad Wisłą. Leży nad Wyżnicą (dopływem Wisły).

Prawno posiadało prawa miejskie, które uzyskało pod koniec XVI w. lub na początku XVII w. Miasto nie zdołało się rozwinąć, pomimo tego miejscowość utrzymała prawa miejskie do 12 października 1824.

Wikipedia

# prawnofinansowy

przymiotnik

(1.1) praw. dotyczący prawa finansowego, związany z prawem finansowym

Wiktionary

# prawnokarny

odnoszący się do prawa karnego; karnoprawny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. odnoszący się do prawa karnego, dotyczący prawa karnego, związany z prawem karnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ciągu najbliższych miesięcy IPN dokona oceny skutków prawnokarnych stanu wojennego – aktów prawnych z nim związanych.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karnoprawny

Wiktionary

# prawnokonstytucyjny

przymiotnik

(1.1) praw. dotyczący zasad prawnych określonych w konstytucji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravnɔkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ, AS: pravnokõũ̯stytucyi ̯ny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konstytucyjnoprawny

Wiktionary

# prawnomiędzynarodowy

przymiotnik

(1.1) praw. polit. dotyczący prawa międzynarodowego, związany z prawem międzynarodowym

Wiktionary

# prawnonaturalny

dotyczący prawa naturalnego (prawa natury)

SJP.pl

# prawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawo n., prawnik ż./mos.

przym. prawny, prawniczy

przysł. prawo

przedr. prawo

Wiktionary

# prawnuczę

prawnuk lub prawnuczka

SJP.pl

# prawnuczek

syn wnuka albo wnuczki; prawnuk

SJP.pl

# prawnuczka

córka wnuka albo wnuczki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka wnuka lub wnuczki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właśnie urodziła się pani kolejna prawnuczka!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈvnut͡ʃka, AS: pravnučka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wnuk mos., wnuczka ż.

:: fm. prawnuk mos.

Wiktionary

# prawnuk

syn wnuka albo wnuczki; prawnuczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) syn wnuczki lub wnuka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem pierwszym prawnukiem mojej prababci.

(1.1) Właśnie urodził się panu kolejny prawnuk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravnuk, AS: pravnuk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wnuk mos., wnuczka ż.

:: fż. prawnuczka

:: zdrobn. prawnuczek

Wiktionary

# prawnuki

synowie i córki wnuka lub wnuczki; prawnukowie

SJP.pl

# prawnukowie

przestarzałe: synowie i córki wnuka lub wnuczki; prawnuki

SJP.pl

# prawnuś

zdrobniale o prawnuczce

SJP.pl

# prawnusia

zdrobniale o prawnuczce

SJP.pl

# prawnusio

zdrobnienie od: prawnuk; prawnuś, prawnuczek

SJP.pl

# prawny

1. stanowiący prawo, zgodny z prawem (np. normy prawne, moc prawna)
2. zajmujący się prawem, stosowany w prawie; prawniczy (np. nauki prawne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

(1.2) taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravnɨ, AS: pravny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawność ż.

przym. prawniczy

przysł. prawo, prawnie

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legalny

(1.2) prawniczy

Wiktionary

# prawo

1. ogół przepisów regulujących stosunki międzyludzkie;
2. nakaz, przepis, punkt regulaminu;
3. nauka o prawodawstwie; wydział szkoły wyższej zajmujący się tą nauką;
4. uprawnienie, pozwolenie;
5. (zwykle w l.mn.) zasada dotycząca świata, natury itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

(1.2) praw. przywilej, zezwolenie na coś;

(1.3) praw. przepis, norma prawna

(1.4) nauka o prawie (1.1)

(1.5) nauk. dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;

(1.6) w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona

przysłówek

(2.1) przest. uczciwie, honorowo

Wiktionary

Prawo w ujęciu przedmiotowym – ogół praw i obowiązków adresatów prawa.

Prawo w ujęciu podmiotowym – wynika z prawa w ujęciu przedmiotowym i jest to prawo do czegoś, np. prawo do życia, prawo do zabezpieczenia społecznego, prawo do pracy. Wśród takich praw wyróżnia się prawa o charakterze społecznym, gospodarczym (ekonomicznym) i politycznym oraz dzieli na prawa podmiotowe I, II i III generacji. W prawie prywatnym przez prawo podmiotowe rozumie się często uprawnienie lub zespół uprawnień, a czasem też obowiązków powiązanych ze sobą funkcjonalnie, np. prawo własności, roszczenie o zapłatę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawo podatkowe jest bardzo skomplikowane.

(1.2) Nie ma pan prawa zwracać się tak do mojej żony!

(1.4) Studiuję prawo.

(1.5) Przecież ty nie znasz podstawowych praw fizyki!

(1.6) Gdzie jest apteka? Za rogiem, w prawo.

(2.1) To jedno mam dobre, że nigdy nie kłamię. Zawsze staram się postępować prawo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravɔ, AS: pravo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawa ż., prawnik m., prawniczka ż., prawica ż., prawactwo n., prawak m., prawność ż., prawko n., prawniczek m.

przym. prawny, prawniczy, prawowity, prawy

przysł. prawnie

przedr. prawo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kodeks

(1.3) ustawa

Wiktionary

# prawo-

przedrostek

(1.1) …służący do tworzenia wyrazów związanych z prawem

(1.2) …służący do tworzenia wyrazów związanych z prawą stroną czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawica ż., prawość ż., prawo n.

przym. prawy

przysł. prawo

Wiktionary

# prawobrzeże

teren położony na prawym brzegu rzeki

SJP.pl

Prawobrzeże – dzielnica obejmująca południowo-wschodnią część miasta Szczecina, która grupuje 11 jednostek pomocniczych miasta – osiedli. Według danych z 8 marca 2015 w dzielnicy zameldowanych na pobyt stały było 82 450 osób. Jako jedyna leży na prawym, wschodnim brzegu rzeki Regalicy.

W latach 1955–1976 istniała dzielnica Dąbie o takich samych granicach. Obecna dzielnica została ustanowiona w 1990 roku.

Wikipedia

# prawobrzeżny

przymiotnik

(1.1) geogr. położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Omulew jest prawobrzeżnym dopływem Narwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈbʒɛʒnɨ, AS: pravobžežny

Wiktionary

# prawocice

Prawocice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Zawonia.

Wikipedia

# prawodawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. lub hist. osoba lub instytucja, która ustanawia prawa albo doprowadziła do ich spisania i kodyfikacji

Wiktionary

Termin prawodawca może być rozumiany dwojako:

1. Prawodawca faktyczny - podmiot uczestniczący w procesie opracowywania aktów normatywnych i posiadający wpływ na ich treść,
2. Prawodawca formalny - podmiot, np. organ posiadający kompetencje do ustanowienia aktu normatywnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prawodawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ustawodawca; przest. zakonodawca

Wiktionary

# prawodawczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. dotyczący prawodawstwa, związany z prawodawstwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komuna była próbą utworzenia państwa nowego typu, w którym połączona była władza prawodawcza i wykonawcza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawodawstwo n., prawodawca mos., prawodawczyni ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legislacyjny

Wiktionary

# prawodawczyni

kobieta ustanawiająca prawa, przepisy, normy postępowania; ustawodawczyni

SJP.pl

# prawodawstwo

Stanowienie prawa, prawodawstwo (inaczej: tworzenie prawa) – kreowanie nowego prawa (nowych norm prawnych).

Wikipedia

# prawok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikol. gw-pl|Śląsk Cieszyński. prawdziwek

Wiktionary

# prawokomorowy

odnoszący się do prawej komory serca

SJP.pl

# prawomocnie

przysłówek

(1.1) mając moc prawną, obowiązując

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sąd prawomocnie uniewinnił właścicielkę salonu gier.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawomocność ż., uprawomocnienie n.

czas. uprawomocnić dk.

przym. prawomocny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ważnie, wiążąco

Wiktionary

# prawomocniej

stopień wyższy od przysłówka: prawomocnie

SJP.pl

# prawomocniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawomocny

SJP.pl

# prawomocność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawomocne

Wiktionary

Prawomocność – stan prawny odnoszący się do rozstrzygnięć organów administracyjnych (takich jak: decyzja administracyjna czy postanowienie) oraz do orzeczeń sądowych (wyrok, postanowienie, nakaz zapłaty), mający miejsce wówczas, gdy orzeczenie sądowe lub rozstrzygnięcie organu administracji nie może być zmienione ani uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prawomocny

przysł. prawomocnie

Wiktionary

# prawomocny

o wyroku sądowym: mający moc prawną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. posiadający moc prawną

Wiktionary

Prawomocny (ang. The Grinder) – amerykański serial telewizyjny (sitcom) stworzony przez Jarrada Paula oraz Andrew Mogela, który został wyprodukowany przez The Detective Agency oraz 20th Century Fox Television. Serial jest emitowany od 29 września 2015 roku przez FOX. 28 października stacja poinformowała o zamówieniu pełnego sezonu.

W Polsce serial jest emitowany od 29 stycznia 2016 roku przez Fox Comedy

13 maja 2016 roku, stacja FOX anulowała serial po pierwszym sezonie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawomocność ż.

przysł. prawomocnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obowiązujący, ważny

Wiktionary

# prawomyślniej

stopień wyższy od przysłówka: prawomyślnie

SJP.pl

# prawomyślniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawomyślny

SJP.pl

# prawomyślność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawomyślne; cecha tych, którzy są prawomyślni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawomyślny

przysł. prawomyślnie

Wiktionary

# prawomyślny

postępujący zgodnie z zasadami prawa

SJP.pl

# prawonabywczyni

→ prawonabywca

SJP.pl

#### Patrz:

prawonabywca

# prawonożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawonożne; cecha tych, którzy są prawonożni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawonożny

przysł. prawonożnie

Wiktionary

# prawonożny

posługujący się przede wszystkim prawą nogą

SJP.pl

# prawooczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawooczne; cecha tych, którzy są prawooczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawooczny

przysł. prawoocznie

Wiktionary

# prawopis

przestarzałe: zbiór reguł ortograficznych obowiązujących w danym języku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zbiór zasad ortograficznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. osoba, która spisuje prawa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pisownia, ortografia

Wiktionary

# praworącz

prawą ręką; za pomocą prawej ręki

SJP.pl

# praworęczna

kobieta posługująca się przede wszystkim prawą ręką

SJP.pl

# praworęcznie

przysłówek

(1.1) z wykorzystaniem prawej ręki

Wiktionary

# praworęczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posługiwanie się głównie prawą ręką, jej większa sprawność;

Wiktionary

Praworęczność – typowa dla znacznej większości ludzi funkcjonalność prawej i lewej ręki.

Szacuje się, że około 75-90% ludności jest praworęczna. Osoby praworęczne wykonują większość czynności wymagających dużej precyzji ruchów za pomocą ręki prawej. Praworęczność wynika z silniejszego rozwoju lewej półkuli mózgowej u osób praworęcznych.

Osoby praworęczne posiadają również znacznie bardziej wykształconą całą prawą część ciała ("prawonożność", "prawouszność", "prawooczność").

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Praworęczność wykazuje ponad 70% ludzkości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: pravorẽṇčność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. praworęczny

rzecz. praworęczny mos.

Wiktionary

# praworęczny

osoba posługująca się przede wszystkim prawą ręką

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się głównie prawą ręką

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba praworęczna (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: pravorẽṇčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praworęczność, praworęki, prawa ręka, praworęczna, praworęka

przym. praworęki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) praworęki

(2.1) praworęki

Wiktionary

# praworęki

posługujący się przede wszystkim prawą ręką; praworęczny

SJP.pl

# praworządnie

przysłówek

(1.1) respektując prawo i sprawiedliwość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Padł na posterunku pierwszy Prezydent Rzeczy Pospolitej, obrany praworządnie na mocy jej praw Konstytucyjnych, po złożeniu przysięgi przed Bogiem, iż dla Polski pracować będzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praworządność

przym. praworządny

Wiktionary

# praworządność

zasada, według której wszelkie działania rządu muszą być prowadzone zgodnie z obowiązującymi prawami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pan bowiem zapewnia praworządność swojemu ludowi / i lituje się nad swymi sługami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. praworządny

przysł. praworządnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legalizm

Wiktionary

# praworządnościowy

→ praworządność

SJP.pl

#### Patrz:

praworządność

# praworządny

kierujący się prawem w swoich decyzjach, postępowaniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) praw. postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; także. świadczący o zgodności z zasadami prawa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. praworządność ż.

przysł. praworządnie

Wiktionary

# prawość

→ prawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest prawy

Wiktionary

Uczciwość, prawość – cecha ludzka, polegająca w relacjach społecznych na wywiązywaniu się z danego słowa oraz przestrzeganiu reguł społecznych (uznanych norm moralnych), nawet gdy inni tego nie widzą lub nie oczekują.

Słowo uczciwość określa zarówno konkretne postępowanie w danych okolicznościach, jak i trwałą cechę charakteru.

Wikipedia

#### Patrz:

prawy

#### Wymowa:

IPA: ˈpravɔɕt͡ɕ, AS: pravość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawy

rzecz. prawniczek mos., prawica ż.

przedr. prawo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczciwość, szlachetność, cnotliwość, zacność

Wiktionary

# prawoskręt

skręt w prawo

SJP.pl

# prawoskrętność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawoskrętne

Wiktionary

Prawoskrętność – to kierunek obrotu ciała lub zwrot krzywej zgodny z obrotem wskazówek zegara, przy czym patrzymy na wskazówki zegara "od góry".

Ścisłe określenie wymaga wyboru układu współrzędnych prawoskrętnego: jeżeli punkt kreśli krzywą na płaszczyźnie XY, to krzywa zakreślana przez ten punkt jest prawoskrętna, gdy obraca się zgodnie ze wskazówkami zegara, jeśli obserwuje się ją od strony osi Z układu współrzędnych prawoskrętnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawoskręt m.

przym. prawoskrętny

przysł. prawoskrętnie

Wiktionary

# prawoskrętny

przymiotnik

(1.1) obrócony / obracający się w prawą stronę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie normalne śruby są z gwintem prawoskrętnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ, AS: pravoskrẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawoskrętnie

rzecz. prawoskrętność ż.

Wiktionary

# prawoskrzydłowa

zawodniczka grająca na prawym skrzydle w grach zespołowych

SJP.pl

# prawoskrzydłowy

taki, który gra na prawym skrzydle w grach drużynowych

SJP.pl

# prawoślaz

roślina zielna z rodziny ślazowatych, uprawiana w Eurazji jako roślina lecznicza lub ozdobna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Althaea|L.|ref=tak., rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych;

(1.2) pot. roślina z rodzaju prawoślaz (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|ajbis, chleboszek świyntojański, chlyb świyntojański.

Wiktionary

# prawostronność

→ prawostronny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawostronne

Wiktionary

#### Patrz:

prawostronny

#### Powiązane:

przym. prawostronny

przysł. prawostronnie

Wiktionary

# prawostronny

1. znajdujący się albo odbywający się po prawej stronie;
2. zgodny z kierunkiem ruchu wskazówek zegara

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się lub odbywający się po prawej stronie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) San jest prawostronnym dopływem Wisły.

(1.1) W Polsce obowiązuje ruch prawostronny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈstrɔ̃nːɨ, AS: pravostrõ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawostronność ż.

przysł. prawostronnie

Wiktionary

# prawosł.

skrót od: prawosławny

SJP.pl

# prawosławie

ortodoksyjny odłam chrześcijaństwa obrządku wschodniego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈswavʲjɛ, AS: pravosu̯avʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawosławny m.

przym. prawosławny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ortodoksja, wyznanie prawosławne

Wiktionary

# prawosławna

odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

SJP.pl

# prawosławny

odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rel. wyznawca prawosławia

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈswavnɨ, AS: pravosu̯avny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawosławie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ortodoksyjny

Wiktionary

# prawotwórca

dawniej: prawodawca

SJP.pl

# prawotwórczy

stanowiący źródło prawa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który tworzy prawo

Wiktionary

# prawotwórstwo

tworzenie prawa

SJP.pl

# prawować

prawować się -
1. prowadzić o coś proces sądowy;
2. potocznie: spierać się, kłócić się

SJP.pl

# prawowicie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób prawowity

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komunistyczny rząd w Chinach uważa, że ​​Tajwan jest oderwaną prowincją, która prawowicie jest częścią Chin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲit͡ɕɛ, AS: pravovʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawowitość ż.

przym. prawowity

Wiktionary

# prawowierna

ortodoksyjny;
1. zakładający ścisłe przestrzeganie swoich zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny

SJP.pl

# prawowierniej

stopień wyższy od przysłówka: prawowiernie

SJP.pl

# prawowierność

ścisłe przestrzeganie określonego kredo; ortodoksyjność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawowierne; cecha tych, którzy są prawowierni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawowierny

rzecz. prawowierny mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ortodoksja

Wiktionary

# prawowierny

ortodoksyjny;
1. zakładający ścisłe przestrzeganie swoich zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) całkowicie wierny dogmatom danej religii lub doktryny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ktoś ściśle przestrzegający zasad danej wiary lub doktryny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawą wiarę zachowali ci, których czyste i pokorne zostały obyczaje, których nauka jedna i niezmienna, a których zna świat od wieków, pod nazwą chrześcijan katolików prawowiernych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawowierność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ortodoksyjny

(2.1) ortodoks, ortodoksa

Wiktionary

# prawowitość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest prawowite

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲitɔɕt͡ɕ, AS: pravovʹitość

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. prawowicie

przym. prawowity

rzecz. prawniczek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) legalność

Wiktionary

# prawowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawowity

SJP.pl

# prawowity

legalny, właściwy, mający prawo do czegoś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲitɨ, AS: pravovʹity

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawowitość ż.

przysł. prawo, prawowicie

przedr. prawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawy, zgodny z przepisami, dozwolony prawem, mający tytuł prawny / legitymację prawną

Wiktionary

# prawoznawca

osoba o wykształceniu prawniczym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. praw. specjalista zajmujący się nauką o prawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tobiasz przecież nie jest praktykującym prawnikiem, to prawoznawca, naukowiec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawoznawstwo n.

:: fż. prawoznawczyni ż.

przym. prawoznawczy

Wiktionary

# prawoznawczy

związany z nauką lub znajomością prawa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekcje będą rozszerzone o elementy medioznawcze i prawoznawcze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈznaft͡ʃɨ, AS: pravoznafčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawoznawstwo n., prawoznawca ż.

Wiktionary

# prawoznawczyni

kobieta o wykształceniu prawniczym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. praw. kobieta zajmująca się nauką o prawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bogna to wybitna prawniczka i prawoznawczyni specjalizująca się w prawie konstytucyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawoznawstwo n.

:: fm. prawoznawca m.

Wiktionary

# prawoznawstwo

nauka lub znajomość prawa; jurysprudencja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nauk. praw. ogół wiedzy o prawie

Wiktionary

Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.

Jako synonimy nauk prawnych używa się również terminów prawoznawstwo czy jurysprudencja, są to jednak terminy wieloznaczne. Prawoznawstwo oznaczać może również teorię prawa, natomiast jurysprudencja uznawana jest za jedną z ogólnych nauk prawnych, specyficzną szczególnie dla krajów common law.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prawoznawca mos., prawoznawczyni ż.

przym. prawoznawczy

przysł. prawoznawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawo

Wiktionary

# prawszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: prawy; bardziej prawy

SJP.pl

# prawuj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. brat babci

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedwieć, dziad wujeczny

Wiktionary

# prawujeczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący brata dziadka lub babci

Wiktionary

# prawus

prawak;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

SJP.pl

# prawy

1. znajdujący się po stronie przeciwnej w stosunku do strony znajdowania się serca bądź ręki bliższej sercu;
2. podniośle: szlachetny;
3. o stronie tkaniny, ubioru: zewnętrzny;
4. rzadko: prawicowy;
5. przestarzale: legalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

(1.2) o człowieku: uczciwy, szlachetny

(1.3) polit. prawicowy, konserwatywny

(1.4) kraw. (o stronie tkaniny, odzieży): przeznaczony do noszenia na danej stronie

(1.5) stpol. prawdziwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy moim komputerze prawy głośnik nie działa.

(1.2) W średniowieczu rycerze byli prawymi ludźmi.

(1.2) Niech zostaną wymazani z księgi żyjących / i niech nie będą zapisani z prawymi!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpravɨ, AS: pravy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prawo n., prawość ż., prawica ż., prawicowość ż., prawactwo n., prawak mzw./mos., prawidło n., prawiczek mos., prawienie n.

czas. prawić ndk.

przym. prawilny, prawniczy

przysł. prawo, prawilnie

temsłow. prawo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) cnotliwy, przest. (za)cny, sprawiedliwy, porządny, uczciwy, przyzwoity, moralny

(1.4) zewnętrzny, wierzchni

Wiktionary

# prawyborczy

→ prawybory

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prawyborami, dotyczący prawyborów

Wiktionary

#### Patrz:

prawybory

#### Powiązane:

rzecz. prawybory nmos.

Wiktionary

# prawybory

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) polit. wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

Wiktionary

Prawybory – wybory wstępne, których wynik może być niewiążący lub wiążący w późniejszych właściwych wyborach. Służą do zbadania opinii publicznej lub wyłonienia kandydatów mogących startować w późniejszych wyborach właściwych. Ich znaczenie jest uzależnione od ordynacji wyborczej i w wielu systemach politycznych (np. w USA) jest to część procedury wyborczej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatnich wyborach prezydenckich prawybory w Partii Demokratycznej odbyły się w 39 stanach, zaś w Partii Republikańskiej w 38 stanach.

(1.1) Już w latach czterdziestych Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał prawybory za nierozłączną część procedury wyborczej. Wtedy też na stałe weszły one do kalendarza wyborczego w USA.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prawyborczy

Wiktionary

# prawybuch

pierwotny wybuch, który zainicjował powstanie wszechświata

SJP.pl

# prawykonanie

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

Wikipedia

# prawzorzec

pierwotny, podstawowy wzorzec; archetyp, prototyp, prawzór, pierwowzór

SJP.pl

# praxis

z łaciny, w filozofii: realne działania i faktyczny stan rzeczy w przeciwieństwie do teorii; praktyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) filoz. rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

(1.2) książk. praktyka; proces zastosowania teorii, praktykowania idei

Wiktionary

- Praxis – projekt muzyczny
- Praxis (proces) - process gdzie teoria jest przekształcana w praktyke
- Praxis – jugosłowiańska szkoła filozoficzna
- Praxis (czasopismo)
- Praxis Makes Perfect – album grupy Neon Neon

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈpraksʲis, AS: praksʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prakseologia ż., praksja ż., praktyka ż., praktycyzm mrz., praktyk m., praktyczność ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n., praktykant m., praktykantka ż., prakseolog m., prakseolożka ż.

czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

przym. praktyczny, niepraktyczny, prakseologiczny, praktykancki

przysł. praktycznie, niepraktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) praktyka

Wiktionary

# praz

zielonkawa odmiana kwarcu, minerał używany w jubilerstwie i zdobnictwie; prazem (rzadziej)

SJP.pl

Francja:

- Praz-sur-Arly – gmina

Osoby:

- Lucien Praz – szwajcarski architekt
- Mario Praz – włoski historyk sztuki

Inne:

- praz – minerał
- Praz de Lys – Sommand – francuski ośrodek narciarski
- Praz siabie – album BN

Zobacz też:

- La Praz
- Pras
- Tremplin du Praz

Wikipedia

# prażak

potocznie o mieszkańcu Pragi (stolicy Czech)

SJP.pl

# prażalnictwo

dział przemysłu zajmujący się prażeniem rud

SJP.pl

# prażalniczy

stosowany przy prażeniu, używany w prażalnictwie; prażalny

SJP.pl

# prażalny

stosowany przy prażeniu, używany w prażalnictwie; prażalniczy

SJP.pl

# prażanin

mieszkaniec Pragi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pragi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈʒãɲĩn, AS: pražãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praga ż.

:: fż. prażanka ż.

przym. praski

Wiktionary

# prażanka

mieszkanka Pragi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pragi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈʒãnka, AS: pražãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Praga ż.

:: fm. prażanin mos.

przym. praski

Wiktionary

# prażarłacz

przedstawiciel rzędu wymarłych morskich ryb chrzęstnoszkieletowych

SJP.pl

# prażarłacze

przedstawiciel rzędu wymarłych morskich ryb chrzęstnoszkieletowych

SJP.pl

Wikipedia

# prążek

wąski podłużny fragment odróżniający się od tła barwą lub fakturą, często stanowiący element powtarzalnego wzoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) długi, wąski pasek, prosty lub wygięty; cienka pręga, linia wyróżniająca się na jakim tle

forma rzeczownika.

(2.1) lm. D. od prążka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) J. Fraunhofer, kierując swój spektrometr w stronę Słońca (r. 1814), stwierdził, że na tle całego widma ciągłego rozszczepionego światła, od fioletu do czerwieni, występuje kilkaset ciemnych prążków.

(1.1) Do typowych organelli pinealocytów należą np. prążki synaptyczne.

(1.1) Spodnie męskie miały szerokie pasy, o przewadze czerwieni, w spódnicach dominowała czerwień, zapaski miały wąskie białe i czerwone prążki.

(2.1) Są prążki i nie ma prążek.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żyłka, kreska, linijka, bruzdka, smużka

Wiktionary

# prażelnik

dawniej: majster prażalni

SJP.pl

# prazem

zielonkawa odmiana kwarcu, minerał używany w jubilerstwie i zdobnictwie; praz (częściej)

SJP.pl

# prażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prażyć.

Wiktionary

- prażenie – poddawanie żywności działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu
- prażenie – ogrzewanie substancji stałych w wysokiej temperaturze, niższej od ich temperatury topnienia, w celu spowodowania przemian fizycznych lub chemicznych

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. prażyć

Wiktionary

# prazeodym

pierwiastek chemiczny o symbolu Pr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

Wiktionary

Prazeodym (Pr, łac. praseodymium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od greckich słów πρασιoς (prasios) i διδυμoς (didymos) dających razem określenie „zielony bliźniak”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma prazeodym?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprazɛˈɔdɨ̃m, AS: prazeodỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prazeodymowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Pr

Wiktionary

# prazeodymowy

→ prazeodym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od prazeodym

Wiktionary

#### Patrz:

prazeodym

#### Wymowa:

IPA: ˌprazɛɔdɨ̃ˈmɔvɨ, AS: prazeodỹmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prazeodym mrz.

Wiktionary

# prazięć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. mąż wnuczki

Wiktionary

# praziemia

ziemia u zarania dziejów

SJP.pl

# prazjola

niewielki glon porastający skały, często tworzący duże, zielone powierzchnie

SJP.pl

# prazjolowiec

rodzaj rośliny z gromady zielenic

SJP.pl

# prążka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. prążek

forma rzeczownika.

(2.1) lp. D. od prążek

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Jest prążek i nie ma prążka.

Wiktionary

# prążki

wąski podłużny fragment odróżniający się od tła barwą lub fakturą, często stanowiący element powtarzalnego wzoru

SJP.pl

# prążkowany

przymiotnik

(1.1) mający powierzchnię pokrytą prążkami, mający wzór w kształcie podłużnych, poprzecznych, skośnych, często kolorowych paseczków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) "Mieszałam" moje bikini, np. kwiatowy top, a do tego prążkowany dół.

(1.1) Powierzchnia nasion może być gładka (…) niekiedy znów prążkowana i siatkowana.

(1.1) Widziałem małe, żółtawe pszczółki i większe, tak zwane włoskie, czarno-prążkowane, jak siadając na kwiatach, to powojów, to wreszcie na żółtych kwiatkach bluszczów, zamiatały nogami słodki pył i obładowane odlatywały do ulów.

(1.1) Krawcy są po prostu mordowani o udzielanie kredytów z długim terminem na paskowane i prążkowane garnitury.

Wiktionary

# prążkowie

część kresomózgowia parzystego

SJP.pl

Prążkowie (łac. striatum) – część kresomózgowia, na którą składają się jądro ogoniaste (nucleus caudatus) i skorupa (putamen).

Wikipedia

# prążkówka

karbica prążkówka - gatunek ćmy z rodziny garbatkowatych

SJP.pl

# prążkowy

→ prążek

SJP.pl

#### Patrz:

prążek

# prażma

pszenne lub żytnie ziarno prażone albo pieczone

SJP.pl

Prażma (Diplodus annularis) – gatunek ryby z rodziny prażmowatych.

Wikipedia

# prażmo

pszenne lub żytnie ziarno prażone albo pieczone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. prażone ziarno

Wiktionary

Prażmo (cz. Pražmo, niem. Pražma) – wieś gminna w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek w Czechach. Miejscowość leży na historycznym Śląsku Cieszyńskim, w Beskidzie Morawsko-Śląskim nad rzeką Morawką.

Wikipedia

# prażmów

1. wieś w województwie lubelskim, w powiecie ryckim;
2. wieś w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim;
3. wieś w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim,

SJP.pl

W Polsce

- Prażmów – wieś w woj. lubelskim, w pow. ryckim, w gminie Stężyca
- Prażmów – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Burzenin
- Prażmów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Prażmów

- Prażmów – przystanek kolejowy w Nowym Prażmowie

Zobacz też: Nowy Prażmów

Wikipedia

# prażmowate

o cechach prażmowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

Prażmowate (Sparidae) – rodzina głównie morskich ryb okoniokształtnych. Sporadycznie występują w wodach słodkich i słonawych. Poławiane gospodarczo i w wędkarstwie. Do najbardziej znanych przedstawicieli należą: bops, dorada, kantar, kielec, morlesz, pagrus różowy, prażma i sargus.

Wikipedia

# prażmowaty

o cechach prażmowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# prażmowski

→ Prażmów

SJP.pl

#### Patrz:

Prażmów

# prażnia

urządzenie do podgrzewania nasion przed wytłoczeniem oleju

SJP.pl

# prażnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archeol. prostokątna duża brytfanna, wykonana z gliny

Wiktionary

# prażnik

regionalne, dawniej: odpust, święto, zwłaszcza religijne

SJP.pl

# prażoki

regionalnie: potrawa z prażonej mąki żytniej lub gryczanej, okraszona zwykle słoniną; lemieszka, prażucha

SJP.pl

# prażonka

1. potrawa z ziemniaków, wędliny, cebuli i kapusty, przygotowywana nad ogniskiem w dużym garze; duszonka, pieczonka;
2. cieniutkie, prażone plasterki ziemniaka; prażynka

SJP.pl

# prażonki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kulin. zapiekanka zwykle ziemniaczana, przygotowywana w żeliwnym kociołku na ognisku;

Wiktionary

Prażonki – potrawa pochodząca z regionu współczesnych gmin Zawiercie oraz Myszków. W mieszczącej się tam Porębie co roku organizowany jest „Światowy Festiwal Prażonek” Potrawa ta jest nieodłącznym elementem tradycyjnej kuchni lokalnej szczególnie częstej w okresie wiosenno-jesiennym, jednak niemal niespotykana w gastronomii z uwagi na czas wymagany do przygotowania jej na świeżo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: praˈʒɔ̃nʲci, AS: pražõnʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prażyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kociołek, pieczonki, duszonki

Wiktionary

# prażony

przymiotnik

(1.1) poddany działaniu wysokiej temperatury

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prażyć

Wiktionary

# prażubr

wymarły gatunek ssaka krętorogiego; żubr pierwotny; żubr stepowy

SJP.pl

Żubr pierwotny, żubr stepowy, prażubr (†Bison priscus) – wymarły gatunek dużego ssaka krętorogiego zamieszkujący w plejstocenie Europę i Azję Środkową, Beringię i Amerykę Północną.

Wikipedia

# prażucha

regionalnie:
1. potrawa z prażonej mąki żytniej lub gryczanej, okraszona zwykle słoniną; lemieszka ziemniaczana, prażoki;
2. kluska formowana z ziemniaków ugniecionych z uprażoną mąką; kluska prażona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. kulin. potrawa z wyprażonej mąki i wody, podawana w formie klusek;

(1.2) reg. kulin. potrawa z ziemniaków i wyprażonej mąki;

Wiktionary

Prażucha (staropol. lemieszka) – staropolska potrawa (kluski) obecnie charakterystyczna dla regionalnej kuchni wiejskiej Lubelszczyzny. Nazwa pochodzi od wyprażania mąki. Ciasto wyrabia się z mąki pszennej i gryczanej. Gotową prażuchę podaje się ze skwarkami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babcia przyrządziła dziś prażuchę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prażynka

czas. prażyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lemieszka, prażuchy, prażoki

(1.2) lemieszka, prażuchy, fusier

Wiktionary

# prażuchy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. prażucha.

Wiktionary

Prażonki – potrawa pochodząca z regionu współczesnych gmin Zawiercie oraz Myszków. W mieszczącej się tam Porębie co roku organizowany jest „Światowy Festiwal Prażonek” Potrawa ta jest nieodłącznym elementem tradycyjnej kuchni lokalnej szczególnie częstej w okresie wiosenno-jesiennym, jednak niemal niespotykana w gastronomii z uwagi na czas wymagany do przygotowania jej na świeżo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: praˈʒuxɨ, AS: pražuχy

Wiktionary

# prażyć

1. poddawać produkty żywnościowe działaniu wysokiej temperatury; przypiekać;
2. oddziaływać gorącem, palić, piec

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kulin. poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

(1.2) wojsk. ostrzeliwać ogniem ciągłym, strzelać seriami

(1.3) smagać, chłostać, bić

czasownik zwrotny niedokonany prażyć się

(2.1) kulin. być poddawanym działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

(2.2) książk. wystawiać się na działanie silnego gorąca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpraʒɨt͡ɕ, AS: pražyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prażucha ż., prażynka ż., prażonka ż., prażenie n., prażonki nmos.

przym. prażony

czas. uprażyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piec, przypiekać

Wiktionary

# prażynka

cieniutkie, prażone plasterki ziemniaka; prażonka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. cienki, lekko solony plasterek prażonego ziemniaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najlepsze są prażynki ziemniaczane bez dodatkowego smaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: praˈʒɨ̃nka, AS: pražỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prażyć (się)

rzecz. prażucha, prażoki, prażalnia

przym. prażalniczy

Wiktionary

# prał.

skrót

(1.1) = kośc. prałat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze sprawowanej funkcji nieoczekiwanie ustąpił sekretarz generalny episkopatu USA ks. prał. Jeffrey Burrill.

Wiktionary

# prałacki

odnoszący się do prałata, należący do prałata

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. dotyczący prałata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prałat mos.

Wiktionary

# prałactwo

dawniej: prałatura

SJP.pl

# prałat

wyższy dostojnik katolicki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyższy dostojnik w Kościele katolickim;

Wiktionary

Prałat (łac. praelatus – przełożony) – w Kościele katolickim prezbiter lub biskup mający zwyczajną władzę kościelną w prałaturze terytorialnej lub personalnej. Potocznie używa się jednak tego terminu w stosunku do kapłanów obdarzonych godnościami honorowymi przez Stolicę Apostolską lub biskupa diecezji, w której istnieje kapituła.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprawat, AS: prau̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prałacki

Wiktionary

# prałatura

urząd, godność prałata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. jednostka administracyjna zarządzana przez prałata terytorialnego

Wiktionary

Prałat (łac. praelatus – przełożony) – w Kościele katolickim prezbiter lub biskup mający zwyczajną władzę kościelną w prałaturze terytorialnej lub personalnej. Potocznie używa się jednak tego terminu w stosunku do kapłanów obdarzonych godnościami honorowymi przez Stolicę Apostolską lub biskupa diecezji, w której istnieje kapituła.

Wikipedia

# pre

skrót od: Polska Rada Ekumeniczna

SJP.pl

# pre-order

zamówienie produktu przed jego oficjalną premierą; preorder

SJP.pl

# pre-paid

[czytaj: pripejd] sprzedaż określonych towarów na zasadach przedpłaty; prepaid

SJP.pl

# preadamita

hipotetyczny człowiek żyjący przed biblijnym Adamem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poprzednik biblijnego Adama

Wiktionary

# prealpy

pasmo górskie w Alpach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp;

Wiktionary

Prealpy (fr. Préalpes, wł. Prealpi, niem. Voralpen) – wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp. Prealpy zachodnie leżą we Francji, w Szwajcarii i częściowo we Włoszech, na zachodnich i północnych krańcach Alp. Prealpy wschodnie leżą w Austrii, w Niemczech, we Włoszech i Słowenii.

Wikipedia

# preambula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. wstęp zawierający wyjaśnienie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) wstęp

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|łac|praeambulus. → idący przodem

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) wstęp

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|łac|praeambulus. → idący przodem

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# preambulum

Wikipedia

# preambuła

wstęp do aktu prawnego; preambula; preambulum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. uroczysty wstęp do aktu prawnego;

Wiktionary

Preambuła (łac. praeambulum, od praeambulare „iść wcześniej”) – wstęp do aktu prawnego, zwykle o istotnym znaczeniu politycznym (umowy międzynarodowe, konstytucje, rzadziej ustawy i akty niższego rzędu), opisujący okoliczności wydania aktu oraz określający cele, jakim powinien on służyć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Senator powiedział, że przyjęcie ustawy bez preambuły wynikało po prostu z błędu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) arenga

Wiktionary

# preanimizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etap poprzedzający animizm

Wiktionary

Wikipedia

# preapeniny

przedgórze Apeninów

SJP.pl

# preautoryzacja

operacja bankowa polegająca na zablokowaniu środków klienta na poczet przyszłej płatności

SJP.pl

Preautoryzacja – operacja, polegająca na możliwości czasowego zablokowania – na poczet późniejszych płatności – środków na rachunku klienta, posiadającego kartę kredytową (tłoczoną), wydawaną w ramach organizacji kart płatniczych: Visa, MasterCard i Diners Club.

Wikipedia

# preautoryzować

w bankowości: czasowo blokować środki pieniężne klienta na poczet przyszłej płatności

SJP.pl

# preawizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczt. wstępne zawiadomienie o nadejściu przesyłki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awizacja ż., awizowanie n., awizo n.

czas. preawizować ndk., awizować ndk.

przym. awizacyjny

Wiktionary

# prebaby

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwara. zob. poprawiny.

Wiktionary

# prebenda

dawniej: część dochodów kościoła katolickiego przekazywana duchownym za pełnienie funkcji kościelnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kośc. część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

Wiktionary

Prebenda – uposażenie duchownych niepołączone zasadniczo ze sprawowaniem obowiązków duszpasterskich. Osobę czerpiącą dochody z prebendy zwano prebendarzem lub prebendariuszem.

Prebendy powstały w średniowieczu, w celu zapewnienia utrzymania duchownym nieposiadającym dochodów z działalności duszpasterskiej. Dotyczyło to przede wszystkim kanoników kapituł katedralnych sprawujących funkcje administracyjne w diecezji. Prebendy zastąpiły wcześniejszą wspólnotę dochodów członków kapituły. W Polsce już w XIII wieku każdy kanonik miał swoje odrębne uposażenie, czyli prebendę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɛˈbɛ̃nda, AS: prebẽnda

Wiktionary

# prebiotyczny

1. → prebiotyk;
2. istniejący przed powstaniem życia; protobiotyczny

SJP.pl

# prebiotyk

składnik pożywienia nieulegający trawieniu, pobudzający aktywność korzystnych dla organizmu człowieka bakterii występujących w jelicie grubym, np. pektyna, guma guarowa

SJP.pl

Prebiotyk – substancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu pobudzania rozwoju prawidłowej flory jelit, poprawiająca w ten sposób zdrowie. Prebiotykiem może być naturalny składnik diety np. skrobia, błonnik pokarmowy lub dodatki do żywności (suplementy diety) o charakterze prozdrowotnym – healthy food for the colon.

Wikipedia

# prebook

[czytaj: prebuk] wstępna wersja książki publikowana w celach marketingowych

SJP.pl

# precedencja

protokolarny porządek pierwszeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyjęty porządek pierwszeństwa (witania, zajmowania miejsc, przemawiania itp.) podczas oficjalnych wystąpień, regulowany zwyczajem lub protokołem dyplomatycznym;

(1.2) ustalony porządek noszenia odznaczeń w przypadku ich mnogości

Wiktionary

Precedencja – protokolarny porządek pierwszeństwa, występujący m.in. w dyplomacji, podczas wydarzeń oficjalnych, regulowanych protokołem lub zwyczajem, ale także w sytuacjach prywatnych. Słowo wywodzi się z języka łacińskiego: praecedentia – co dosłownie znaczy: „to, co poprzedza”. Oznacza „pierwsze miejsce, pierwszeństwo, prym”.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. precedencyjny

rzecz. precedens mrz.

Wiktionary

# precedens

1. wydarzenie poprzedzające i usprawiedliwiające inne podobne zdarzenie;
2. orzeczenie sądu służące za przykład lub uzasadnienie przy rozstrzyganiu spraw podobnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości

Wiktionary

Precedens (z łac. praecedens – poprzedzający) – wyrok sądowy mogący wpływać na treść orzeczeń wydawanych w sprawach późniejszych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sąd zastosował precedens z poprzedniej sprawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precedencja ż., precedensowość ż.

przym. bezprecedensowy, precedensowy

przysł. bezprecedensowo

Wiktionary

# precedensowo

→ precedensowy

SJP.pl

#### Patrz:

precedensowy

# precedensowość

→ precedensowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest precedensowe

Wiktionary

#### Patrz:

precedensowy

#### Powiązane:

rzecz. precedens m.

przym. precedensowy

przysł. precedensowie

Wiktionary

# precedensowy

będący wzorcem, mający wpływ na traktowanie podobnych sytuacji w przyszłości

SJP.pl

# precel

1. obwarzanek w kształcie ósemki;
2. środowiskowo: internetowy tekst na określony temat z linkami odsyłającymi do pozycjonowanej strony internetowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

(1.2) środ. inform. artykuł tematyczny, pisany do tzw. katalogu „presell page”, którego zadaniem jest sztuczne podbijanie rankingu jakiejś strony internetowej w wynikach wyszukiwarek

Wiktionary

Precel – wyrób piekarniczy, o kształcie podobnym do cyfry 8, posypany makiem, sezamem bądź solą.

Często mylony z bajglem lub z obwarzankiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Precle, świeże precle – wołał Żyd, przegięty cały do tyłu, aby łatwiej było dźwigać olbrzymi kosz wypełniony preclami i najeżony prętami, na których również nawleczone były rumiane, jakby świeżo lakierowane „bajgiełe”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. precelek m.

przym. preclowy, precelkowy

Wiktionary

# precelek

mały precel

SJP.pl

# preceptor

dawniej: nauczyciel, wychowawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. nauczyciel, wychowawca

(1.2) hist. zwierzchnik stojący na czele okręgu w zakonie rycerskim;

Wiktionary

Preceptor (łac. praeceptor, od praecipere „uprzedzać; uczyć; radzić“) – dawniej: nauczyciel, wychowawca. W średniowiecznej łacinie praeceptor oznaczał dowódcę, od praecipere w znaczeniu 'rozkazywać; przykazywać'.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W latach 1550–1551 był preceptorem niemieckich studentów w Paryżu, skąd zbiegł w obawie o swoje życie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɛptɔr, AS: preceptor

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. preceptorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. bakałarz

Wiktionary

# preceptorka

→ preceptor

SJP.pl

#### Patrz:

preceptor

# preceptorski

→ preceptor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z preceptorem, dotyczący preceptora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) daw. należący do preceptora

Wiktionary

#### Patrz:

preceptor

#### Powiązane:

rzecz. preceptor mos.

Wiktionary

# precesja

jednostajny ruch osi ciała niebieskiego wywołany wspólnym oddziaływaniem innych ciał niebieskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

(1.2) astr. ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce

Wiktionary

Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię boczną stożka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɛsʲja, AS: precesʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. precesyjny

Wiktionary

# precesyjny

przymiotnik od: precesja

SJP.pl

# prechrześcijański

dotyczący czasów przed chrześcijaństwem; przedchrześcijański, pogański

SJP.pl

# pręcik

1. męski organ płciowy w kwiatostanie
2. receptor siatkówki oka
3. mały pręt
4. miara długości odpowiadająca 10 ławom (ok. 446,65 mm)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały, cienki pręt

(1.2) anat. światłoczuła komórka siatkówki oka;

(1.3) bot. męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

Wiktionary

- pręcik (anatomia) – receptor siatkówki oka
- pręcik (botanika) – męski organ płciowy w kwiecie
- pręcik (stopa geometryczna) – historyczna jednostka długości równa 10 ławek = 446,65 mm

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃ɲt͡ɕik, AS: prẽńćik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pręt m.

przym. pręcikowy

Wiktionary

# pręcikowaty

przypominający kształtem pręcik, podobny do pręcika

SJP.pl

# pręcikowie

Pręcikowie (gr. androeceum, andros oikia = męski dom) – ogół pręcików jednego kwiatu. Zwykle składa się z dwóch lub jednego okółka pręcików, ew. układ organów w pręcikowiu jest spiralny. Na zewnątrz pręcikowia znajduje się okwiat, a wewnątrz słupkowie.

Wikipedia

# pręcikowy

przymiotnik od: pręcik

SJP.pl

# préciosité

[czytaj: presjoziTE] z francuskiego: wykwintność; styl w sztuce i obyczajach francuskich w pierwszej połowie XVII wieku

SJP.pl

Préciosité, preciosite (fr. dosł. wykwintność) – tendencja w literaturze francuskiej 1. połowy XVII wieku, odmiana baroku, bliska zwłaszcza takim kierunkom jak konceptyzm i marinizm.

Wikipedia

# precipitando

określenie wykonawcze: burzliwie, gwałtownie

SJP.pl

# pręcisko

1. duży, gruby pręt;
2. w hutnictwie: kęs o specjalnych wymiarach, niepodlegający dalszemu przewalcowaniu i przeznaczony do przeróbki przez tłoczenie

SJP.pl

# precjoz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rzecz cenna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uprzedzam tylko, że nie posiadam żadnych precjozów ani skarbów ukrytych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precjoza nmos.

Wiktionary

# precjoza

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. rzeczy cenne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muzeum zabezpieczyło precjoza w specjalnym sejfie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precjoz mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drogocenności, kosztowności

Wiktionary

# precjozum

drogocenny przedmiot

SJP.pl

# preclik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. obwarzanek

Wiktionary

# precypitacja

1. strącanie osadu;
2. swoista reakcja serologiczna polegająca na wytrącaniu się antygenu w surowicy krwi

SJP.pl

- precypitacja – zjawisko powstawania osadu w roztworze
- precypitacja antygenu – reakcja serologiczna, wytrącanie z roztworu kompleksu antygenu z przeciwciałem

Wikipedia

# precypitacyjny

→ precypitacja

SJP.pl

#### Patrz:

precypitacja

# precypitat

substancja wydzielana z roztworu

SJP.pl

- precypitat – chem. osad
- precypitat, dwufosfat – nawóz
- precypitat paszowy
- biały precypitat rtęciowy, precypitat nietopliwy – amidochlorek rtęci

Wikipedia

# precypityna

przeciwciało mające zdolność łączenia się z antygenami i wytrącania jako nierozpuszczalne kompleksy; strącalnik

SJP.pl

# precyzer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. potencjometr, kondensator zmienny lub strojona cewka, służące do precyzyjnej regulacji, zazwyczaj częstotliwości fal radiowych w radioodbiornikach

(1.2) mech. gałka służąca do bardzo precyzyjnej regulacji posuwu stołu lub głowicy obrabiarki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɨzɛr, AS: precyzer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n.

czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

przysł. precyzyjnie

Wiktionary

# precyzja

1. dokładność i staranność w wykonywaniu czegoś;
2. jasny i ścisły sposób formułowania wypowiedzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dokładność, staranność

(1.2) metrol. stopień zgodności między wynikami uzyskanymi w określonych warunkach z wielokrotnych pomiarów tej samej wielkości;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chirurga musi cechować precyzja.

(1.2) Maszyna jest wyposażona w odczyty optyczne o bardzo dużej precyzji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɨzʲja, AS: precyzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzyjność ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

przym. precyzyjny

przysł. precyzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładność, staranność, ścisłość

Wiktionary

# precyzjonizm

amerykański kierunek malarski powstały w czasie I wojny światowej, nawiązujący do futuryzmu i kubizmu; realizm kubistyczny

SJP.pl

Precyzjonizm – kierunek w dwudziestowiecznym malarstwie amerykańskim nawiązujący do kubizmu i futuryzmu, znany również jako realizm kubistyczny.

Kierunek powstał w czasie I wojny światowej w Stanach Zjednoczonych i rozwijał się w okresie międzywojennym. Do jego najważniejszych przedstawicieli zaliczani są Charles Demuth, Elsie Driggs, Georgia O’Keeffe i fotograf Charles Sheeler. Precyzjoniści uważali się za artystów amerykańskich i unikali wpływów europejskich, nigdy nie ogłosili manifestu artystycznego.

Wikipedia

# precyzować

1. określać coś dokładniej, dopowiadać szczegóły, uściślać
2. precyzować się - stawać się dokładniej określonym; uściślać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprecyzować)

(1.1) określać dokładnie, z precyzją

czasownik zwrotny niedokonany precyzować się (dk. sprecyzować się)

(2.1) stawać się dokładnie określonym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzja ż., sprecyzowanie n., precyzer mrz., precyzyjność ż.

przym. precyzyjny

przysł. precyzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konkretyzować, uściślać

Wiktionary

# precyzyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób precyzyjny, dokładny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piotrek wystawia piłkę tak precyzyjnie, że każdy mógłby bez problemu strzelić bramkę.

(1.1) Te dwa światy – precyzyjnie skomponowanego utworu wokalnego i jazzowej improwizacji – których połączenie wydawało się pomysłem karkołomnym, teraz doskonale współgrają.

(1.1) Przycisk "Advanced" prowadzi do kolejnego okna, w którym precyzyjnie określimy jakość generowanego nagłówka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛt͡sɨˈzɨjɲɛ, AS: precyzyi ̯ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

przym. precyzyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładnie, starannie

Wiktionary

# precyzyjniej

stopień wyższy od przysłówka: precyzyjnie

SJP.pl

# precyzyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: precyzyjny

SJP.pl

# precyzyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co precyzyjne; cecha tych, którzy są precyzyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

przym. precyzyjny

przysł. precyzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładność

Wiktionary

# precyzyjny

odznaczający się precyzją, wykonany z precyzją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły

(1.2) taki, który wyrabia narzędzia tego typu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Człowiek jest małpą, która potrafi zrobić najprecyzyjniejszą brzytwę, aby poderżnąć gardło drugiej małpie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛt͡sɨˈzɨjnɨ, AS: precyzyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n.

czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

przysł. precyzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładny, szczegółowy, chirurgiczny

Wiktionary

# precz

przysłówek oznaczający chęć wypędzenia ("Precz z moich oczu!"), gwałtowną niechęć wobec czegoś, kogoś ("Precz z kaczuchą!") lub występujący wspólnie z czasownikami oznaczającymi oddalanie się, wyrzucanie kogoś, czegoś ("Poszedł precz.")

SJP.pl

przysłówek

(1.1) w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

wykrzyknik

(2.1) gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stary pan jesteś, powiada jeden z drugim, idź precz!

(1.1) — Precz!!… — wrzasnął wskazując drzwi — precz!… słyszysz?

(2.1) Precz z zimą!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛt͡ʃ, AS: preč

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. pozn. prek., reg. śl. hajdy.

(2.1) paszoł won, a kysz, psik, won; reg. pozn. prek.

Wiktionary

# preczów

Preczów – wieś (sołectwo) w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Psary.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wikipedia

# predator

- Predator – seria amerykańskich filmów fantastycznonaukowych
  - Predator (1987)
  - Predator 2 (1990)
  - Obcy kontra Predator (2004) – crossover Predatora z serią Obcy
  - Obcy kontra Predator 2 (2007) – kontynuacja powyższego filmu
  - Predators (2010)
  - Predator (2018)
  - Predator: Prey (2022)

  Wikipedia

# predazzo

[czytaj: predaco] miejscowość i gmina we Włoszech

SJP.pl

Predazzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent położona w Dolinie Val di Fiemme.

Według danych na rok 2014 gminę zamieszkiwały 4536 osób, gęstość zaludnienia wynosiła 41,3 os./km².

Wikipedia

# predefiniować

wstępnie definiować

SJP.pl

# predella

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. dolna część retabulum ołtarza;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na predelli przedstawiono sceny z życia św. Franciszka z Asyżu.

Wiktionary

# predestynacja

1. los, przeznaczenie
2. w wielu religiach (głównie w kalwinizmie): pogląd, że to Bóg z góry wyznacza pośmiertny los człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeznaczenie, los, który jest przeznaczony z góry

(1.2) filoz. przekonanie, że los człowieka (jego potępienie lub zbawienie) jest przesądzony w momencie urodzenia

Wiktionary

Predestynacja (od łac. praedestinare, gr. προοριζειν, „przeznaczyć z góry”) – koncepcja religijna, według której losy człowieka (jego zbawienie lub potępienie) są z góry określone przez wolę Boga.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛdɛstɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: predestỹnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. predestynować ndk.

przym. predestynacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fatum

Wiktionary

# predestynować

przeznaczać do czegoś, na coś, na kogoś, przesądzać o czymś

SJP.pl

# prędki

1. odbywający się lub dokonujący czegoś w szybkim tempie;
2. dziejący się lub działający natychmiast, bez zwłoki; też: mający zaraz nastąpić;
3. potocznie: bezzwłocznie i żywo reagujący na coś, niepanujący nad emocjami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szybki, odznaczający się dużą szybkością

(1.2) taki, który ma za chwilę nastąpić

(1.3) taki, który reaguje bardzo gwałtownie, szybko, bez zastanowienia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃ntʲci, AS: prẽntʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prędkość ż.

przym. prędziutki

przysł. prędko, prędziutko

wykrz. prędko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybki

(1.2) bezzwłoczny, błyskawiczny

(1.3) w gorącej wodzie kąpany

Wiktionary

# prędko

przysłówek

(1.1) szybko, z dużą prędkością

wykrzyknik

(2.1) wyraża ponaglenie do zrobienia czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewczynka wbiegła prędko na jezdnię, nie było ratunku.

(2.1) Prędko, wskakujcie, odjeżdżamy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃ntkɔ, AS: prẽntko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prędkość ż.

przym. prędki, prędziutki

przysł. prędziutko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybko, wartko; gwara. chybko, chutko

(2.1) reg. śl. chute, hute.

Wiktionary

# prędkonogi

szybko biegający

SJP.pl

# prędkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu

(1.2) fiz. wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

(1.3) fiz. wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu

Wiktionary

Prędkość – wielkość fizyczna opisująca szybkość zmiany położenia ciała względem układu odniesienia. Prędkość jest podstawową koncepcją kinematyki, gałęzi mechaniki klasycznej opisującej ruch ciał.

Prędkość może określać:

- wektorową wielkość fizyczną wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu,
- skalarną wielkość oznaczającą przebytą drogę w jednostce czasu zwaną szybkością.

Jednostką prędkości w układzie SI jest metr na sekundę (m/s).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym fachu liczy się prędkość podejmowania decyzji.

(1.2) Jeżeli na ciało nie działa żadna siła, to jego prędkość nie zmienia się.

(1.3) Jego średnia prędkość z całego wyścigu to 203 km/h.

(1.3) Przekroczenie dopuszczalnej prędkości może skończyć się mandatem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ, AS: prẽntkość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prędki, prędkościowy

przysł. prędko

wykrz. prędko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybkość, tempo, pośpiech

(1.3) szybkość

Wiktionary

# prędkościomierz

miernik prędkości, zazwyczaj liniowej; szybkościomierz (przestarzale)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. urządzenie służące do pomiaru prędkości

Wiktionary

- prędkościomierz (lotnictwo)
- prędkościomierz (motoryzacja)
- prędkościomierz kontrolny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃ntkɔɕˈt͡ɕɔ̃mʲjɛʃ, AS: prẽntkośćõmʹi ̯eš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybkościomierz

Wiktionary

# prednizon

syntetyczny glikokortykosteroid, analog kortyzolu

SJP.pl

Prednizon – organiczny związek chemiczny, syntetyczny glikokortykosteroid, analog kortyzolu.

Wikipedia

# predominacja

znaczna dominacja nad kimś lub czymś; górowanie, przewaga, pierwszeństwo

SJP.pl

# prędszy

stopień wyższy od przymiotnika: prędki

SJP.pl

# predykacja

1. w językoznawstwie:
a) związek składniowy między podmiotem a orzeczeniem;
b) orzekanie o przedmiocie;
2. w logice: formułowanie sądu orzekającego

SJP.pl

Predykacja – stosunek składniowy, który zachodzi we wszystkich zdaniach (lub ich ekwiwalentach) w związku składniowym między podmiotem a orzeczeniem.Istotą predykacji czyli orzekania jest przypisanie pewnemu fragmentowi rzeczywistości określonych pewnych własności wraz z wyrażaniem postawy modalnej nadawcy.

Wikipedia

# predykant

kaznodzieja protestancki

SJP.pl

# predykat

1. w semantyce: wyrażenie opisujące cechę przedmiotu lub relację między przedmiotami;
2. w semantyce: treść takiego wyrażenia;
3. w językoznawstwie: orzeczenie lub orzecznik;
4. w logice tradycyjnej: część zdania, w której stwierdza się coś o podmiocie;
5. w logice współczesnej: wyrażenie opisujące jakąś relację lub właściwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. wyrażenie, które opisuje jakąś właściwość lub relację

Wiktionary

Predykat – wieloznaczny termin mogący oznaczać:

1. funktor zdaniotwórczy od x argumentów nazwowych;
2. funkcję zdaniową argumentów nazwowych;
3. wyrażenie opisujące pewne własności lub relacje.

W rachunku predykatów pierwszego rzędu (rachunku kwantyfikatorów) występują symbole P, Q, R itd. reprezentujące predykaty jednoargumentowe. W terminologii gramatycznej predykatom jako funktorom zdaniotwórczym swobodnie odpowiadają osobowe formy czasownika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żądałbym od takiego kryterium tego, by pozwoliło mi wyjaśnić, dlaczego stosując predykat: „jest neurastenikiem”, jestem w lepszej – pod pewnym względem sytuacji od kogoś, kto stosuje predykat: „posiada duszę nieśmiertelną”.

Wiktionary

# predykatyw

w językoznawstwie: wyraz, który pełni funkcję czasownika, ale nie ma końcówek fleksyjnych i nie łączy się z podmiotem w mianowniku, np. trzeba, należy, warto, wiadomo, brak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nieodmienny wyraz pełniący funkcję czasownika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dobrymi przykładami predykatywów są wyrazy: trzeba oraz wiadomo.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. predykatywny

przysł. predykatywnie

Wiktionary

# predykatywnie

przysłówek

(1.1) gram. na sposób predykatywny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. predykatyw mrz.

przym. predykatywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) orzecznikowo

Wiktionary

# predykatywność

→ predykatywny

SJP.pl

#### Patrz:

predykatywny

# predykatywny

w językoznawstwie: będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia; orzeczeniowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. predykatyw mrz.

przysł. predykatywnie

Wiktionary

# predykcja

w matematyce: przewidywanie cech statystycznych zjawisk losowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. ekon. proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych

(1.2) przewidywane zjawisko lub cecha

Wiktionary

Prognozowanie (późnołac. prognosis, od starogr. πρόγνωσις, nowogr. πρόγνωση prōgnosis, od πρoγιγνώσκειν progignōskein, „wiedzieć wcześniej”, od pro- „wcześniej, przed” i gignōskein, „dowiedzieć się”) lub predykcja (łac. prædictus, im. od prædicere, „przepowiadać”, od præ-, „przed, wcześniej, pra-” i dicere, „mówić”) – naukowy sposób wnioskowania służący przewidzeniu tego, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. predykcjoner m.

przym. predykcyjny

przysł. predykcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prognozowanie n., przepowiadanie n.

(1.2) prognoza ż., przepowiednia ż.

Wiktionary

# predykcyjny

proroczy, przewidujący; predyktywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z predykcją, przewidywaniem; oparty na predykcji; służący do przewidywania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. predykcja ż.

Wiktionary

# predyktor

1. w statystyce: zmienna modelu statystycznego, stosowana w prognozowaniu; zmienna niezależna, zmienna objaśniająca;
2. w medycynie: czynnik wskazujący na prawdopodobną odpowiedź na planowane leczenie; czynnik predykcyjny;
3. w sejsmologii: zjawisko będące zwiastunem trzęsienia ziemi

SJP.pl

Zmienna objaśniająca / egzogeniczna / zewnętrzna / predyktor/ regresor – zmienna w modelu statystycznym (czyli także np. w modelu ekonometrycznym), na podstawie której wyznacza się prognozę zmiennej objaśnianej (endogenicznej). Zmiennych objaśniających zwykle występuje wiele w jednym modelu.

Wikipedia

# predyktywność

→ predyktywny

SJP.pl

#### Patrz:

predyktywny

# predyktywny

proroczy, przewidujący; predykcyjny

SJP.pl

# predylekcja

książkowo: skłonność, upodobanie do czegoś; inklinacja, zamiłowanie, zainteresowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. skłonność do kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stwierdzić wypada, że miał wyjątkową predylekcję do młodych kobiet.

(1.1) Ania od dziecka zdradzała predylekcję do tańca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨˈlɛkt͡sʲja, AS: predylekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skłonność, słabość, inklinacja, pociąg, zamiłowanie, upodobanie

Wiktionary

# predylekcyjny

→ predylekcja

SJP.pl

#### Patrz:

predylekcja

# predysponować

usposabiać, przeznaczać kogoś do czegoś

SJP.pl

# predyspozycja

wrodzona skłonność lub zdolność do czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wrodzona skłonność lub zdolność do czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨspɔˈzɨt͡sʲja, AS: predyspozycʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. predyspozycyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dar, pot. dryg, pot. smykałka, talent, uzdolnienie, warunki, zacięcie, zadatek, zdolność, pot. żyłka

Wiktionary

# predyspozycyjny

→ predyspozycja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od predyspozycja

Wiktionary

#### Patrz:

predyspozycja

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨspɔzɨˈt͡sɨjnɨ, AS: predyspozycyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. predyspozycja

Wiktionary

# prędzej

1. stopień wyższy od przysłówka: prędko;
2. raczej, łatwiej

SJP.pl

# prędziuchny

pieszczotliwie: prędki; prędziutki

SJP.pl

# prędziutki

zdrobnienie od: prędki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: prędki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛ̃ɲˈd͡ʑutʲci, AS: prẽńʒ́utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prędki

przysł. prędko, prędziutko

wykrz. prędko

Wiktionary

# preegzystencja

istnienie kogoś lub czegoś przed obecnym istnieniem, we wcześniejszym wcieleniu lub postaci; praegzystencja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. teol. istnienie przed obecną egzystencją;

Wiktionary

Preegzystencja (przedistnienie) – wiara w istnienie duszy przed poczęciem człowieka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wierzą oni w reinkarnację i preegzystencję dusz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preegzystencjalista mos., preegzystencjalizm mrz.

przym. preegzystencjalny, preegzystencjalistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. przedistnienie

Wiktionary

# preegzystencjalistka

→ preegzystencjalista

SJP.pl

#### Patrz:

preegzystencjalista

# preegzystencjalistyczny

→ preegzystencja

SJP.pl

#### Patrz:

preegzystencja

# preejakulacyjny

→ preejakulacja

SJP.pl

#### Patrz:

preejakulacja

# preejakulat

płyn wydzielany przez gruczoły męskich narządów rozrodczych podczas pobudzenia seksualnego

SJP.pl

Preejakulat, płyn ejakulacyjny (niepopr. przedwytrysk; z łac. pre – przed + ejakulat) – wydzielina gruczołów opuszkowo-cewkowych oraz gruczołów cewkowych wydzielających śluz, wydobywająca się z penisa podczas pobudzenia seksualnego, pełniąca funkcję naturalnego lubrykantu. Ilość wydzielanego preejakulatu jest zmienna osobniczo; niektórzy mężczyźni w ogóle nie produkują preejakulatu, a inni nawet ponad 5 ml.

Wikipedia

# preeklampsja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) stan przedrzucawkowy

Wiktionary

# preenzym

nowo zsyntetyzowana cząsteczka białka enzymatycznego

SJP.pl

# preewangelizacja

działalność poprzedzająca głoszenie Ewangelii

SJP.pl

# prefabrykacja

przemysłowa produkcja elementów składowych budowli; wytwarzanie prefabrykatów

SJP.pl

# prefabrykacyjny

dotyczący prefabrykacji

SJP.pl

# prefabrykat

element składowy budowli, który pochodzi z produkcji przemysłowej

SJP.pl

Prefabrykat – półprodukt, typowy element budowlany służący do montażu na placu budowy, np. płyta stropowa.

Prefabrykatem jest każdy element budowlany lub konstrukcyjny, którego parametry użytkowania są zbliżone do pożądanych lub wymagają niewielkiej obróbki (np. mechanicznej).

Wikipedia

# prefabrykatornia

wytwórnia prefabrykatów

SJP.pl

# prefabrykować

produkować elementy budowlane

SJP.pl

# prefacja

w Kościele katolickim: część mszy poprzedzająca liturgię Eucharystii

SJP.pl

Prefacja (łac. praefatio – przedmowa) – modlitwa dziękczynna, rozpoczynająca modlitwę eucharystyczną w rzymskiej tradycji liturgicznej, przede wszystkim w Kanonie rzymskim. Stąd przeszła do liturgii niektórych wyznań chrześcijańskich z nurtu reformacyjnego.

Wikipedia

# prefekt

1. naczelnik;
2. katecheta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;

(1.2) adm. urzędnik administracyjny w m.in. Francji, lub Księstwie Warszawskim;

(1.3) uczący religii w szkole

(1.4) przełożony w seminariach duchownych

(1.5) kardynał stojący na czele kongregacji

(1.6) eduk. w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole;

Wiktionary

- prefekt – tytuł wyższych oficerów i urzędników w starożytnym Rzymie
- prefekt – urzędnik administracji
- prefekt – urzędnik administracji Watykanu
- prefekt – urzędnik administracji kościelnej, odpowiedzialny za organizację kształcenia katechetycznego w parafii lub diecezji
- prefekt – urzędnik administracji Księstwa Warszawskiego
- prefekt – w krajach anglosaskich uczeń odpowiedzialny za porządek wśród uczniów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Józef Małachowski był prefektem departamentu radomskiego w Księstwie Warszawskim.

(1.5) Benedykt XVI był prefektem Kongregacji Nauki i Wiary.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛfɛkt, AS: prefekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prefektura ż.

przym. prefektowski

Wiktionary

# prefektka

→ prefekt; katechetka

SJP.pl

# prefektura

1. urząd prefekta; kancelaria prefekta;
2. obszar podlegający władzy prefekta;
3. jednostka administracyjna w niektórych krajach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd prefekta

(1.2) godność prefekta

(1.3) teren działania prefekta

Wiktionary

- urząd prefekta i okres jego kadencji
- prefektura (starożytność) – urząd prefekta i okres jego kadencji oraz jednostka podziału administracyjnego w starożytnym Rzymie
- prefektura – jednostka podziału administracyjnego (ogólnie)
- prefektury Japonii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marek otrzymał prefekturę.

(1.2) Jan piastuje prefekturę.

(1.3) Prefektura radomska obejmuje całe dawne województwo radomskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛkˈtura, AS: prefektura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prefekt

przym. prefekturalny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prefekt

przym. prefekturalny

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|prefekt.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) префектура ż.; (1.3) префектура ż.

* francuski: (1.1) préfecture ż.; (1.2) préfecture ż.; (1.3) préfecture ż.

* japoński: (1.3) 県

* niemiecki: (1.1) Präfektur ż.; (1.2) Präfektur ż.; (1.3) Präfektur ż.

* rosyjski: (1.1) префектура ż.; (1.3) префектура ż.

* ukraiński: (1.1) префектура ż.; (1.3) префектура ż.

źródła.

== prefektura (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) adm. prefektura

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prefekturalny

→ prefektura

SJP.pl

#### Patrz:

prefektura

# preferans

trzyosobowa lub czteroosobowa gra (w 32 karty)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) dawna gra karciana

Wiktionary

Preferans - gra karciana dla 3 osób polegająca na braniu lew podobna do brydża. W preferansie gracze licytują o prawo wyboru koloru atutowego i bycia rozgrywającym. Licytacja bardzo przypomina tę z brydża. Cechą niezwykłą preferansa jest to, że obrońcy nie muszą brać udziału w rozgrywce - mogą się wycofać.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) gra karciana

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. preferencja ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) преферанс m.

* słowacki: (1.1) preferans m.

źródła.

== preferans (język haitański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) preferencja

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈfɛrãw̃s, AS: preferãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preferencja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) gra karciana

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. preferencja ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) преферанс m.

* słowacki: (1.1) preferans m.

źródła.

== preferans (język haitański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) preferencja

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# preferansik

zdrobnienie od: preferans

SJP.pl

# preferencja

1. przedkładanie czegoś nad coś, uważanie za ważniejsze w danej hierarchii;
2. ułatwienia dla pewnych osób lub instytucji, które nie są dostępne innym; korzystniejsze warunki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uprzywilejowanie, przedkładanie czegoś, stawianie kogoś wyżej

(1.2) korzystniejsze warunki stworzone jakiejś osobie lub organizacji

Wiktionary

Preferencje (ang. preference) są podstawowym pojęciem w teorii ekonomii oraz w mikroekonomii, szczególnie w teorii wyboru konsumenta i w teorii gier. Preferencje konsumenta odzwierciedlają i formalizują gusty konsumenta i nie zależą w żaden sposób od cen dóbr lub budżetu konsumenta, lecz wyłącznie od zadowolenia, satysfakcji, szczęścia lub użyteczności jakie mu zapewniają. Preferencje pozwalają konsumentowi dokonywać wyborów w obliczu rozmaitych alternatyw.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: preferẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preferans mzw., preferansista mos., preferowanie n.

przym. preferencyjny, preferansowy

czas. preferować ndk.

Wiktionary

# preferencje

1. przedkładanie czegoś nad coś, uważanie za ważniejsze w danej hierarchii;
2. ułatwienia dla pewnych osób lub instytucji, które nie są dostępne innym; korzystniejsze warunki

SJP.pl

# preferencyjność

cecha tego, co związane jest ze stwarzaniem komuś lub czemuś korzystniejszych warunków

SJP.pl

# preferencyjny

korzystniejszy dla pewnych osób lub instytucji, na lepszych warunkach, niż oferowane innym

SJP.pl

# preferować

dawać komuś lub czemuś pierwszeństwo, bardziej lubić; woleć

SJP.pl

czasownik

(1.1) dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

(1.2) popierać, wyróżniać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛˈrɔvat͡ɕ, AS: preferovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preferencja ż., preferowanie n.

przym. preferencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) woleć, bardziej lubić, skłaniać się ku czemuś, przedkładać

(1.2) faworyzować

Wiktionary

# preferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|preferować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛrɔˈvãɲɛ, AS: preferovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. preferować ndk.

rzecz. preferencja ż.

Wiktionary

# prefiguracja

fakt, zjawisko, zdarzenie zapowiadające późniejsze wydarzenie

SJP.pl

# prefiguracyjny

dotyczący prefiguracji

SJP.pl

# prefiks

cząstka wyrazu znajdująca się przed jego rdzeniem lub jedna z kilku cząstek poprzedzających rdzeń wyrazu; przedrostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

(1.2) inform. napis, który jest początkiem innego napisu;

Wiktionary

Przedrostek, prefiks (od łac. praefixus „przymocowany na przedzie”) – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany do początku słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Numer telefonu trzeba wybrać z prefiksem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛfʲiks, AS: prefʹiks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiksacja ż., fiksacja ż., fiksat m., fiksum n., fiks mrz.

przym. prefiksowy, prefiksalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedrostek

Wiktionary

# prefiksacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dodawanie prefiksów do tematów wyrazowych i tworzenie w ten sposób nowych wyrazów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Można przypuszczać, że mające postać rzeczowników nazwy czynności i w epokach dawniejszych, a więc już w epoce ogólnosłowiańskiej, podlegały prefiksacji na równi z tematami czasownikowymi.

Wiktionary

# prefiksalny

utworzony za pomocą prefiksu, zawierający prefiks; będący prefiksem, należący do prefiksu; przedrostkowy

SJP.pl

# prefiksoid

element morfologiczny mający funkcję prefiksu, ale niebędący formalnie prefiksem

SJP.pl

# prefiksowy

→ prefiks

SJP.pl

#### Patrz:

prefiks

# preforma

półfabrykat do produkcji butelek i puszek

SJP.pl

# preformacja

Preformacja (łac. prae- „przed”, „w przód”, „najpierw”, „bardzo” + formatio „kształt”, „zarys”, „utwór”), także preformizm – jedna z hipotez biologii rozwoju, mająca swe korzenie w XVII wieku. Zakłada ona, że miniaturowy, ale całkowicie ukształtowany organizm ludzki (łac. homunculus = „człowieczek”, „karzełek”) znajduje się w plemniku (według animalkulistów) lub w jaju (według owulistów). Komórki generatywne homunculusa miały również zawierać w pełni ukształtowaną istotę ludzką, tyle że jeszcze bardziej zminiaturyzowaną itd. Sama embriogeneza miała więc polegać tylko na powiększaniu się rozmiarów ciała, bowiem wszystkie organy były już ukształtowane. Teoria ta odnosiła się także do innych organizmów.

Wikipedia

# pręg

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

SJP.pl

# pręga

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długi i wąski ślad na czymś

(1.2) kulin. mięso wołowe z ćwierci przedniej, od łopatki do kolana

Wiktionary

Pręga

- znak w kształcie długiego, wąskiego pasa
  - pręga grzbietowa
- rodzaj mięsa wołowego
- pręgi (hydrologia), antypręgi (hydrologia)
- Pręgi – film
- Pręga – struga, dopływ Myśli

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pręgowany, pręgowaty, daw. pręgaty

czas. pręgować

Wiktionary

# pregabalina

organiczny związek chemiczny, lek przeciwlękowy i przeciwpadaczkowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego

Wiktionary

Pregabalina – organiczny związek chemiczny, pochodna kwasu γ-aminomasłowego. Jest lekiem przeciwpadaczkowym i przeciwlękowym stosowanym w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego, fibromialgii, zespołu niespokojnych nóg i zespołu lęku uogólnionego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przerwania terapii pregabaliną trzeba dokonywać stopniowo.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzór sumaryczny: C8H17NO2; nazwy handlowe: Egzysta, Linefor, Lyrica, Naxalgan, Pragiola, Pregabalin, Pregamid, Tabagine

Wiktionary

# pręgierz

w średniowieczu: słup, przy którym wystawiano na widok publiczny przestępców i wymierzano im karę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;

(1.2) hist. kara w postaci publicznej chłosty pod tym słupem

Wiktionary

Pręgierz (niem. Pranger) – słup stojący przeważnie przed ratuszem dawnych miast, służący do wymierzania kar.

Do pręgierza wiązano oszustów dla pokazania ich ludowi, i winowajców, skazanych na hańbę publiczną, chłostę lub wyświecenie, czyli wygnanie z miasta (nazwa wzięła się stąd, że pachołkowie miejscy wyprowadzali skazanego za bramy ze światłem). W mniejszych miastach były pręgierze drewniane, w większych kamienne; czasem na szczycie zdobione postacią rycerza z podniesionym mieczem, np. pręgierz w Poznaniu. Bywały również zdobione maszkaronami (np. w Szydłowcu).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃ŋʲɟɛʃ, AS: prẽŋʹǵeš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. piłat

Wiktionary

# pręgierzowy

→ pręgierz, np. kolumna pręgierzowa

SJP.pl

# preglacjalny

dotyczący preglacjału, charakterystyczny dla preglacjału, występujący w tym okresie (np. okres preglacjalny, osady preglacjalne); przedlodowcowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) istniejący/dziejący się przed nastaniem epoki lodowcowej lub pochodzący z tego okresu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛɡlaˈt͡sʲjalnɨ, AS: preglacʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preglacjał

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedlodowcowy

Wiktionary

# preglacjał

w geologii: okres przed najstarszym zlodowaceniem w czwartorzędzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres, który nastąpił przed epoką lodowcową, okres przedlodowcowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈɡlat͡sʲjaw, AS: preglacʹi ̯au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. preglacjalny

Wiktionary

# pregnyl

hormon stosowany jako lek w zaburzeniach czynności gruczołów płciowych

SJP.pl

# pręgoboki

1. oryks pręgoboki - gatunek ssaka z podrodziny antylopowców; beisa;
2. delfinek pręgoboki - gatunek delfina

SJP.pl

# pregolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pregołą, dotyczący Pregoły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pregoła ż.

Wiktionary

# pręgomysz

rodzaj gryzoni z podrodziny myszy

SJP.pl

Pręgomysz (Lemniscomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Wikipedia

# pręgopłetwy

rzadko: mający pręgowane płetwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) icht. posiadający pręgi na płetwach

Wiktionary

# pregoreksja

anoreksja dotykająca ciężarne kobiety; ciążoreksja

SJP.pl

Pregoreksja, anoreksja ciążowa – pojęcie z zakresu psychologii popularnej; wyróżniana przez niektórych odmiana anoreksji, występująca u kobiet w ciąży. Kobiety cierpiące na pregoreksję głodzą się, chcąc wyglądać atrakcyjnie podczas ciąży i jak najszybciej po porodzie. Pregoreksja nie jest uwzględniona w kryteriach ICD-10 (F50.0) ani DSM-IV (307.1); w przypadku spełnienia kryteriów anoreksji u ciężarnej rozpoznaje się anoreksję (jadłowstręt psychiczny) lub inne zaburzenia odżywiania.

Wikipedia

# pregorektyczka

kobieta cierpiąca na odmianę anoreksji występującą w czasie ciąży; ciążorektyczka

SJP.pl

# pręgosterny

gołąbczak pręgosterny - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

SJP.pl

# pręgostrzyżyk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dobiegł nas śpiew pręgostrzyżyka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. strzyż mzw., strzyżal mzw., strzyżoń mzw., strzyżyczek mzw., strzyżyki nmos.

Wiktionary

# pręgoszyi

mangusta pręgoszyja - gatunek ssaka drapieżnego

SJP.pl

# pręgoudy

pazurogon pręgoudy - gatunek kangura

SJP.pl

# pręgować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) robić pręgi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pręga ż., pręg m., pręgowanie n., pręgatość ż., pręgowatość ż., pręgowaność ż.

przym. pręgowany, pręgowaty, pręgaty

Wiktionary

# pręgowanie

układ pręg, pasów; wzór w pręgi

SJP.pl

# pręgowany

pokryty pręgami - znakami w postaci podłużnego, wąskiego pasa; pręgowaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pręgi

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: pręgować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak się nazywają te pręgowane ryby w twoim akwarium?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pręga ż., pręg m., pręgowanie n.

czas. pręgować ndk.

przym. pręgowaty, pręgaty

Wiktionary

# pręgowaty

pokryty pręgami - znakami w postaci podłużnego, wąskiego pasa; pręgowany

SJP.pl

# pręgowiec

rodzaj gryzonia z rodziny wiewiórkowatych

SJP.pl

Pręgowiec (Tamias) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Wikipedia

# pręgowo

- Pręgowo – wieś w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy
- Pręgowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn

Zobacz też
  Pręgowo Żuławskie, Pręgowo Gdańskie

Wikipedia

# pręgowski

nazwisko

SJP.pl

# pregoła

rzeka w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego;

Wiktionary

Pregoła (ros. Преголя, Priegolja, niem. Pregel, lit. Prieglius, łac. Vatrulia) – rzeka w rosyjskim obwodzie królewieckim.

Pregoła powstaje z połączenia Węgorapy i Instruczy w okolicach Czerniachowska. Głównym jej dopływem jest Łyna. Uchodzi do Zalewu Wiślanego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. pregolski

Wiktionary

# pregunta

forma średniowiecznej dworskiej poezji hiszpańskiej

SJP.pl

# prehistoria

nauka zajmująca się badaniem dziejów od momentu pojawienia się człowieka do pierwszych dokumentów pisanych; historia kultury materialnej; prahistoria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

(1.2) bardzo dawne czasy

Wiktionary

Prehistoria, prahistoria (łac. præ – przedrostek oznaczający uprzedniość, „przed”, „wcześniej”) – najdłuższy okres dziejów ludzkości, od pojawienia się na Ziemi człowieka zręcznego, do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 2,5 mln lat temu razem z pojawieniem się Homo habilis, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się człowieka rozumnego. Dzieli się na sześć podstawowych epok – daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:

- epoka kamienia – (ok. 2 mln lat – 3400/2000 p.n.e.)
  - paleolit – (ok. 2 mln lat – ok. 11000 p.n.e.)
  - mezolit – (ok. 10000 – ok. 5000 p.n.e.)
  - neolit – (ok. 9000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- eneolit/chalkolit/epoka miedzi – (ok. 6000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- epoka brązu – (ok. 3400 – ok. 1200/750 p.n.e.)
- epoka żelaza – (ok. 1200 p.n.e. do starożytności).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dla młodych ludzi okres PRL-u to prehistoria.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛxʲiˈstɔrʲja, AS: preχʹistorʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prehistoryk m., prehistoryczność ż.

przym. prehistoryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prahistoria, pradzieje, przeddzieje

(1.2) prahistoria

Wiktionary

# prehistoryczka

→ prehistoryk

SJP.pl

#### Patrz:

prehistoryk

# prehistoryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prehistoryczne; cecha tych, którzy są prehistoryczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. historia ż., historyczność ż., prehistoria ż.

przym. prehistoryczny, historyczny

przysł. prehistorycznie, historycznie

Wiktionary

# prehistoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prehistoria ż., prehistoryk mos., prehistoryczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prahistoryczny, przedhistoryczny, pierwotny, pradziejowy, przedpotopowy

Wiktionary

# prehistoryk

badacz prehistorii

SJP.pl

# prehnit

minerał, zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o żółtawej lub zielonkawej barwie; prenit

SJP.pl

Prehnit – nazwa pochodzi od nazwiska holenderskiego pułkownika Hendrika von Prehna (1733–1785), który przywiózł go z Przylądka Dobrej Nadziei do Europy w 1773 r. (A.G. Werner, 1790 r.).

Pospolity minerał rodingitów powstający w ostatnim stadium rodingityzacji na skutek niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych, należy do gromady glinokrzemianów wstęgowych.

Wikipedia

# preimplantacyjny

diagnostyka preimplantacyjna - genetyczna analiza komórek jajowych lub zarodków stosowana przy zapłodnieniu pozaustrojowym (in vitro)

SJP.pl

# preinstalacja

umieszczenie źródeł instalacji w pamięci stałej lokalnego komputera celem późniejszego uruchomienia instalatora

SJP.pl

# preinstalować

umieszczać (umieścić) źródła instalacji w pamięci stałej lokalnego komputera celem późniejszego uruchomienia instalatora

SJP.pl

# preis

[czytaj: prejs] nazwisko

SJP.pl

# preisner

[czytaj: PRAJzner] nazwisko

SJP.pl

- Walerian Preisner (1894-1966), żołnierz, romanista, bibliotekarz, wykładowca
- Zbigniew Preisner (1955-), kompozytor

Wikipedia

# prejotacja

rodzaj dialektyzacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. proces fonetyczny polegający na rozwinięciu się przed samogłoską dźwięku j, np. Jadam zamiast Adam;

Wiktionary

Prejotacja – proces fonetyczny (rodzaj protezy) polegający na pojawieniu się /j/ przed samogłoską w nagłosie (na początku wyrazu). Zaszła np. w języku prasłowiańskim i gwarach polskich: anioł > janioł. Prejotacja e-, a- w nagłosie jest zjawiskiem zanikającym.

Wikipedia

# prejudycjalny

przymiotnik

(1.1) praw. będący bazowym do orzekania w podobnej sprawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Unijny Trybunał nie podzielił zarzutów sądu w Amsterdamie, który w pytaniach prejudycjalnych podważał niezawisłość wymiaru sprawiedliwości w Rzeczpospolitej.

Wiktionary

# prejłowo

Prejłowo (niem. Preylowen, 1938–1945 Preiwils) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.Wieś położona w historycznych granicach Warmii.

Wikipedia

# prek

przysłówek

(1.1) poznań. precz

wykrzyknik

(2.1) poznań. precz

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Aleš Prek – słoweński kierowca wyścigowy i narciarz alpejski.
- Karolina Prek – polska właścicielka ziemska
- Stanisław Prek – polski oficer
- Stefan Prek – polski właściciel ziemski, działacz społeczny, gospodarczy i samorządowy
- Tadeusz Prek – polski właściciel ziemski

Herby rodowe:

- Prek (herb szlachecki)

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Prek papudroku!

Wiktionary

# prekambr

okres w dziejach Ziemi obejmujący dwie najstarsze ery: archaiczną i proterozoiczną; kryptozoik, eon kryptozoiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów w dziejach Ziemi;

(1.2) twory geologiczne z tego okresu

Wiktionary

Prekambr – nieformalna jednostka geochronologiczna w dziejach Ziemi, obejmująca przedział czasu od powstania Ziemi do początku okresu kambryjskiego, czyli interwał wiekowy od 4,6 mld lat do 542 mln lat temu. Prekambrowi odpowiadają wiekowo dwie formalne jednostki stratygraficzne, eony: archaik, proterozoik oraz starszy od archaiku hadeik uznawany kiedyś za eon, obecnie raczej za jednostkę nieformalną. Prekambr obejmuje blisko 85% dziejów Ziemi. Pomimo że jest jednostką nieformalną, to powszechnie jest stosowany w fachowej literaturze, występuje też w oficjalnej tabeli stratygraficznej, jako nieskategoryzowana jednostka powyżej eonów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prekambr obejmuje blisko 85% dziejów Ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛkãmpr̥, AS: prekãmpr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prekambryjski

Wiktionary

# prekambryjski

→ prekambr

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z prekambrem, dotyczący prekambru

Wiktionary

#### Patrz:

prekambr

#### Powiązane:

rzecz. prekambr mrz.

Wiktionary

# prekampania

kampania wyborcza odbywająca się przed oficjalnym startem kampanii wyborczej

SJP.pl

# prekampanijny

→ prekampania

SJP.pl

#### Patrz:

prekampania

# prekariat

ludzie żyjący w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujący na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. socjol. określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

Wiktionary

Prekariat (połączenie franc. précaire - niepewny, nietrwały oraz proletariat) – kategoria społeczna, charakterystyczna dla współczesnych rynków pracy, obejmująca osoby zatrudniane w ramach elastycznych form zatrudnienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zasadzie można by zreformować związki zawodowe tak, aby reprezentowały interesy prekariatu, ale z różnych powodów należy uznać to za mało prawdopodobne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈkarʲjat, AS: prekarʹi ̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekariusz m., prekariuszka ż., prekarność ż., prekarium n., prekaryzacja ż.

Wiktionary

# prekarium

1. w średniowieczu: umowa użyczenia ziemi bez przekazania pełnego prawa własności;
2. ziemia uzyskana w wyniku takiej umowy

SJP.pl

Prekarium, l.m. prekaria (łac. precarium od prex dpn. preces 'prośba') – rodzaj umowy, w wyniku której następowało przekazanie drugiej osobie ziemi, jakiejś rzeczy lub prawa w użytkowanie, z zastrzeżeniem zwrotu na każde wezwanie, ponieważ przekazanie takie następowało najczęściej na prośbę przyjmującego, stąd nazwa instytucji. Potocznie to także teren uzyskany na mocy tej umowy.

Wikipedia

# prekariusz

człowiek żyjący w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujący na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś bez perspektyw życiowych, bez przyszłości; zaliczający się do prekariatu

Wiktionary

Prekariat (połączenie franc. précaire - niepewny, nietrwały oraz proletariat) – kategoria społeczna, charakterystyczna dla współczesnych rynków pracy, obejmująca osoby zatrudniane w ramach elastycznych form zatrudnienia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɛˈkarʲjuʃ, AS: prekarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prekaryzować

rzecz. prekariat m., prekarność ż.

:: fż. prekariuszka ż.

Wiktionary

# prekariuszka

kobieta żyjąca w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracująca na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta bez perspektyw życiowych, bez przyszłości; zaliczająca się do prekariatu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛkarʲˈjuʃka, AS: prekarʹi ̯uška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekariat m., prekarność ż.

:: fm. prekariusz ż.

Wiktionary

# prekarny

charakterystyczny dla ludzi żyjących w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujących na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

SJP.pl

# prekaryjny

→ prekarium

SJP.pl

#### Patrz:

prekarium

# prekaryzacja

proces charakteryzujący się brakiem stabilizacji życiowej i wzrostem niepewności finansowej związanej z pracą tymczasową, na stażu lub poniżej kwalifikacji

SJP.pl

# prekaryzować

1. powodować brak stabilizacji życiowej i wzrost niepewności finansowej związanej z pracą tymczasową, na stażu lub poniżej kwalifikacji;
2. prekaryzować się - stawać się niestabilnym i dostępnym okresowo, powodując niepewność finansową

SJP.pl

# prekataliza

wstępne oczyszczanie substancji przed poddaniem jej katalizie

SJP.pl

# prekauzalizm

pogląd filozoficzny opierający się na wyjaśnieniu zjawisk przyrodniczych bez posługiwania się kategorią przyczynowości; indeterminizm

SJP.pl

# prekauzalny

→ prekauzalizm

SJP.pl

#### Patrz:

prekauzalizm

# prekluzja

termin ostateczny dla wykonania pewnych czynności prawnych; termin zawity, termin prekluzyjny

SJP.pl

Prekluzja (łac. praeclusio – zamknięcie) – określenie czasu przeznaczonego na dokonanie czynności prawnej, po upływie którego uprawnienie do dokonania czynności wygasa, a jej dokonanie jest pozbawione skutków prawnych. Prekluzja należy do kategorii terminów stanowczych.

Wikipedia

# prekluzyjny

termin prekluzyjny - termin, po którego upływie nie można wykonać czynności prawnej; termin zawity

SJP.pl

# prekmurje

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Wiktionary

Prekmurje (także Prekomurje, węg. Muravidék, niem. Murland, prek. Prekmürsko) – niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prekmurski

rzecz. prekmurski mrz., Mura ż.

Wiktionary

# prekmurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prekmurjem, dotyczący Prekmurja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt prekmurski języka słoweńskiego;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prekmurje n., Mura ż.

Wiktionary

# prekognicja

rzekoma zdolność postrzegania lub przewidywania zdarzeń przed ich faktycznym wystąpieniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) On posiada zdolność prekognicji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja, AS: prekoǵńicʹi ̯a

Wiktionary

# prekognicyjny

→ prekognicja; prekognitywny

SJP.pl

# prekognitywny

→ prekognicja; prekognicyjny

SJP.pl

# prekolumbijski

odnoszący się do Ameryki z czasów przed jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba (1492 r.); przedkolumbijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wspólną cechą architektury prekolumbijskiej było wznoszenie budowli o kształcie piramidy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci, AS: prekolũmbʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Kolumbowie mos., Kolumb mos.

przym. kolumbijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. przedkolumbijski

Wiktionary

# prekonfigurować

wstępnie konfigurować (skonfigurować)

SJP.pl

# prekonizacja

w Kościele katolickim: zatwierdzenie i uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji biskupa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża;

Wiktionary

Prekonizacja (łac. praeconizatio – „ogłoszenie”) – w Kościele katolickim uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji nowego biskupa. Od tego momentu aż do przyjęcia święceń biskupich - sakry - dana osoba duchowna pozostaje biskupem-nominatem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze długo po prekonizacji biskup-nominat mieszkał na naszym probostwie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekonizowanie n.

czas. prekonizować dk./ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prekonizowanie

Wiktionary

# prekonizacyjny

przymiotnik od: prekonizacja

SJP.pl

# prekonizować

dokonywać prekonizacji

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) kośc. mianować biskupa lub kardynała

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Papież Jan Paweł II prekonizował go biskupem pomocniczym archidiecezji katowickiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekonizacja ż., prekonizowanie n.

Wiktionary

# prekonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kośc. mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekonizacja ż.

czas. prekonizować dk./ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prekonizacja

Wiktionary

# prekonklawe

obrady kardynałów przed konklawe

SJP.pl

# prekonsultacje

wstępne konsultacje

SJP.pl

# prekorekcja

w telekomunikacji: zmiana charakterystyki sygnału na wejściu (urządzenia, kabla), kompensująca jego oczekiwaną deformację na drodze transmisji

SJP.pl

# prekos

rasa owiec

SJP.pl

# prekosy

rasa owiec

SJP.pl

# prekubizm

okres w sztuce przed kubizmem

SJP.pl

# prekursor

człowiek wyprzedzający swoje czasy, zapoczątkowujący jakąś ideę, jakiś kierunek itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. substancja towarzysząca pierwszemu stadium reakcji

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prekursorzy nowych technologii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈkursɔr, AS: prekursor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekursorstwo n.

:: fż. prekursorka ż.

przym. prekursorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) innowator, nowator, pionier

Wiktionary

# prekursorka

kobieta wyprzedzająca swoje czasy, zapoczątkowująca jakąś ideę, kierunek itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: prekursor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛkurˈsɔrka, AS: prekursorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekursor, prekursorstwo

przym. prekursorski

Wiktionary

# prekursorski

wyprzedzający kogoś, coś w jakiejś dziedzinie, zapowiadający jakiś nowy kierunek, okres itp.; odkrywczy, nowatorski, poprzedzający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyprzedzający swoje czasy w danej dziedzinie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prekursor mos./mrz., prekursorka ż., prekursorstwo n.

przysł. prekursorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowatorski, odkrywczy, pionierski, poprzedzający

Wiktionary

# prekwalifikacja

procedura mająca miejsce przed przetargiem, pozwalająca na wybranie najodpowiedniejszych kandydatów spośród chętnych do udziału w przetargu

SJP.pl

# prelegencki

odnoszący się do prelegenta lub prelekcji, właściwy prelegentom

SJP.pl

# prelegent

osoba wygłaszająca prelekcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację

Wiktionary

Prelekcja – forma wykładu dla szerokiego grona odbiorców (z reguły nie związanych z daną dziedziną wiedzy) na określony temat, co do zasady o charakterze popularnonaukowym. Prelegent najczęściej przedstawia temat w sposób subiektywny lub częściowo subiektywny. Celem prelekcji jest przekonanie słuchaczy do jakiejś wizji, nakłonienie do zaakceptowania określonych poglądów, postaw, czy zachowań, a także zachęcenie do podjęcia jakiegoś działania, czy zainteresowania się jakąś tematyką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas wykładu prelegent omówił podstawowe założenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈlɛɡɛ̃nt, AS: prelegẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prelekcja ż.

:: forma żeńska prelegentka ż.

przym. prelegencki, prelekcyjny

Wiktionary

# prelegentka

kobieta wygłaszająca prelekcję

SJP.pl

# prelekcja

wykład dla szerokiego grona publiczności mający charakter popularyzacyjny, popularnonaukowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okazjonalny wykład naukowy lub popularnonaukowy na jakiś temat;

Wiktionary

Prelekcja – forma wykładu dla szerokiego grona odbiorców (z reguły nie związanych z daną dziedziną wiedzy) na określony temat, co do zasady o charakterze popularnonaukowym. Prelegent najczęściej przedstawia temat w sposób subiektywny lub częściowo subiektywny. Celem prelekcji jest przekonanie słuchaczy do jakiejś wizji, nakłonienie do zaakceptowania określonych poglądów, postaw, czy zachowań, a także zachęcenie do podjęcia jakiegoś działania, czy zainteresowania się jakąś tematyką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Będzie to cykl prelekcji na temat kocich zachowań, opieki nad kotami i ogólnie – samych kotów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈlɛkt͡sʲja, AS: prelekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prelegent m., prelegentka ż.

przym. prelekcyjny

Wiktionary

# prelekcyjny

dotyczący prelekcji

SJP.pl

# preliminaria

wstępne rozmowy pokojowe; układy tymczasowe

SJP.pl

Preliminaria – karta lub karty tytułowe bądź też substytut strony tytułowej także verso karty tytułowej (imprimatur, przywilej drukarski) oraz wszystkie karty ją poprzedzające, np. frontyspis, karta przedtytułowa, także okładka, ale tylko wtedy, gdy jest integralną częścią oryginalnej postaci wydania.

Wikipedia

# preliminarium

1. wstęp, początek czegoś;
2. preliminarium pokojowe - wstępny traktat pokoju zawierany pomiędzy stronami prowadzącymi wojnę

SJP.pl

# preliminarz

1. plan finansowy jednostki budżetowej;
2. projekt budżetu państwa;
3. zestawienie przewidywanych wydatków i dochodów;
4. dawniej: preliminaria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zarz. księg. zestawienie planowaćanowanych dochodów i wydatków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛlʲĩˈmʲĩnaʃ, AS: prelʹĩmʹĩnaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preliminaria nmos.

czas. preliminować ndk., zapreliminować dk.

przym. preliminarzowy

Wiktionary

# prelogiczny

w psychologii: jeszcze nie poddany dyscyplinie logicznego myślenia, nie kierowany logiką; przedlogiczny

SJP.pl

# prelude

[czytaj: preljud] samochód typu Honda Prelude

SJP.pl

# preludiowy

przymiotnik od: preludium

SJP.pl

# preludium

1. wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu;
2. samodzielny, krótki utwór muzyczny;
3. przenośnie: wstęp do czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu

(1.2) muz. samodzielny, krótki utwór instrumentalny

(1.3) wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

Wiktionary

Preludium, praeambulum – instrumentalna forma muzyczna, która jest wstępem do większego dzieła muzycznego.

Początkowo, w XV w. był to krótki utwór figuracyjny z fragmentami akordowymi improwizowany na organach lub lutni, ułatwiający śpiewakom i wykonawcom intonowanie (tzn. ustalający tonację przed rozpoczęciem śpiewu). Po 1650 r. weszło w skład sonaty kameralnej i suity jako ich pierwsza część. Pojawiało się także w połączeniu z fugą, np. dwa tomy preludiów i fug, uporządkowanych chromatycznie napisał Jan Sebastian Bach. Podobne cykle komponowano jednak wcześniej (np. Girolamo Frescobaldi), ale także później (np. Ferruccio Busoni). Powstawały też pojedyncze preludia z fugami (np. Johannes Brahms, César Franck, Max Reger, Arthur Honegger: Prelude, arioso et fughetta sur le nom de BACH).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Mały deszcz okazał się preludium do prawdziwej ulewy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈludʲjũm, AS: preludʹi ̯ũm

Wiktionary

# premacy

[czytaj: premas-i] samochód typu Mazda Premacy

SJP.pl

# premedykacja

medycyna: farmakologiczne przygotowanie pacjenta do operacji przez podanie mu środków uspokajających, przeciwlękowych

SJP.pl

Premedykacja – farmakologiczne przygotowanie chorego do operacji.

Celem premedykacji jest:

- zniesienie lęku, niepokoju, bólu, wprowadzenie pacjenta w dobry nastrój,
- wywołanie u pacjenta stanu głębokiego uspokojenia bez zniesienia odruchów obronnych i zdolności do współpracy,
- spowodowanie niepamięci,
- zahamowanie niekorzystnych odruchów, jak wydzielania śliny i pobudliwości nerwu błędnego, mogących powodować niebezpieczne reakcje podczas operacji,
- ułatwienie wprowadzenia do znieczulenia,
- umożliwienie zastosowania mniejszych dawek leków znieczulających,
- zmniejszenie bólu, nudności i wymiotów po operacji,
- zapobieżenie lub zmniejszenie występowania działań niepożądanych leków stosowanych do znieczulenia.

Wikipedia

# premedytacja

1. zaplanowane działanie o charakterze negatywnym lub wręcz zaskakującym;
2. dokładne zaplanowanie i przygotowanie przestępstwa;
3. działanie z pełną świadomością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obmyślenie planu działania

(1.2) dokładne obmyślenie planu przestępstwa

Wiktionary

Zamiar bezpośredni – postać zamiaru w rozumieniu prawa karnego polegająca na tym, że sprawca chce popełnić czyn zabroniony (art. 9 § 1 k.k.).

Sprawca popełniający czyn zabroniony w zamiarze bezpośrednim ma świadomość i wolę realizacji jego ustawowych znamion.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Koleżanka z premedytacją namalowała mu świństwa w zeszycie od religii.

(1.2) 23-latka z Gdańska uduszona z premedytacją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃mɛdɨˈtat͡sʲja, AS: prẽmedytacʹi ̯a

Wiktionary

# premetro

system publicznego transportu zbiorowego, stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. system transportu publicznego stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem;

Wiktionary

Premetro – system publicznego transportu zbiorowego najczęściej stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem. Premetro kursuje po bezkolizyjnych trasach (lub bezkolizyjnych odcinkach tras), przystosowanych do późniejszego przekształcenia i włączenia w sieć metra. Budowle inżynierskie (tunele, wiadukty) są dopasowane również do skrajni metra.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. metro n.

Wiktionary

# premia

1. dodatek do pensji przyznawany pracownikowi w zależności od wyników jego pracy;
2. nagroda pieniężna, gratyfikacja finansowa;
3. miejsce na trasie wyścigu kolarskiego, gdzie zawodnicy mogą zdobyć dodatkowe punkty; też: tak zdobyte punkty;
4. nagroda za coś, często mająca zachęcić do czegoś osobę nagradzaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

(1.2) w niektórych grach: dodatkowe punkty lub inna nagroda za wykonanie zadania niebędącego celem gry

Wiktionary

Premia – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cusio Ossola.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 605 osób, 6,9 os./km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W podziękowaniu za wyjątkową staranność podczas pracy oraz szczególne zaangażowanie otrzymuje pan premię w wysokości 1000 zł (= tysiąca złotych).

(1.2) Za wszystkie premie na odcinkach górskich kolarz został zwycięzcą klasyfikacji górskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premiowanie n., premiant m.

czas. premiować

przym. premiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nagroda, napiwek

(1.2) nagroda, bonus

Wiktionary

# premiant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ten, który jest premiowany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premia ż.

czas. premiować

przym. premiowy

Wiktionary

# premier

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. szef, kierownik rządu;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) polit. kobieta sprawująca urząd premiera (1.1)

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: premiera

Wiktionary

Premier (z fr. premier – pierwszy) – reprezentant i kierownik rządu, o różnym zakresie uprawnień w zależności od systemu prawnego danego państwa. Najczęściej organizuje i koordynuje prace rządu, zwołuje jego posiedzenia, ma prawo do wnioskowania powołań i odwołań pozostałych członków rządu oraz obsadza niektóre ważne stanowiska i urzędy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Premier uroczyście otworzył nowy szpital.

(1.1) W połowie 2009 roku premier zarządził prezesowi ZUS-u wykonanie ogólnopolskiej akcji kontrolnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃mʲjɛr, AS: prẽmʹi ̯er

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premierówna ż., premierostwo

przym. premierowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Prezes Rady Ministrów, szef rządu

Wiktionary

# premiera

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: premier

Wiktionary

Premiera (z fr. première – „pierwsza”, od wyrażenia première représentation – „pierwsze przedstawienie”) – pierwsze przedstawienie danego utworu lub towaru szerokiej publiczności.

Początkowo określenie odnosiło się wyłącznie do inscenizacji teatralnej bądź operowej – przy czym obejmuje ono oddzielnie każdą inscenizację (nawet tego samego utworu). Obecnie termin ten rozciągnięto na inne dziedziny – mówi się o premierze filmowej, wydawniczej bądź gry komputerowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy byłeś na premierze nowego filmu Quentina Tarantino?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛ̃ˈmʲjɛra, AS: prẽmʹi ̯era

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prapremiera ż.

przym. premierowy, prapremierowy

przysł. premierowo

Wiktionary

# premierka

→ premier

SJP.pl

#### Patrz:

premier

# premierostwo

premier z żoną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urząd premiera

(1.2) czas sprawowania urzędu premiera

(1.3) premier i jego żona

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Premierostwo brał na siebie trzykrotnie, ostatni raz w 1930 r.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premierówna ż., premier m.

przym. premierowski

Wiktionary

# premierować

potocznie:
1. mieć swoją premierę;
2. pełnić urząd premiera

SJP.pl

# premierowicz

syn premiera

SJP.pl

# premierówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka premiera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premier mos., premierostwo n.

Wiktionary

# premierowo

przysłówek

(1.1) wystawiając pierwszy raz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego sztukę z 1945 roku wystawiono premierowo dopiero w latach dziewięćdziesiątych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premiera ż.

przym. premierowy

Wiktionary

# premierowy

→ premiera

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) film. teatr. związany z premierą, dotyczący premiery

Wiktionary

#### Patrz:

premiera

#### Przykłady

(1.1) Kiedy odbędzie się premierowy pokaz tego nowego izraelskiego komediodramatu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premiera ż.

przysł. premierowo

Wiktionary

# premierzyca

lekceważąco lub potocznie: pani premier

SJP.pl

# premiks

dodatek witaminowo-mineralny do mieszanek dla drobiu

SJP.pl

# preminger

Osoby o tym nazwisku:

- Abraham Preminger – radziecki oficer
- Otto Preminger – austriacki aktor i amerykański reżyser filmowy

Wikipedia

# premiówka

1. potocznie: nagroda punktowa za zakupy, wymienialna na nagrodę rzeczową;
2. obligacja państwowa w Polsce międzywojennej;
3. dawniej: bilet pożyczki premiowej; pożyczka premiowa

SJP.pl

# premiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z premią, dotyczący premii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. premia ż., premiówka ż., premiant m., premiowanie n.

czas. premiować ndk.

Wiktionary

# premisa

dawniej:
1. przesłanka;
2. urlop, zwolnienie

SJP.pl

# premium

dawniej: premia

SJP.pl

# premonstrant

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; premonstratens, norbertanin

SJP.pl

# premonstrantka

rzadko: zakonnica norbertanka

SJP.pl

# premonstratens

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; norbertanin, premonstrant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. katolicki zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten

Wiktionary

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w 1120 przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laon we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna.

Zakon norbertanów w XIV wieku obejmował 655 opactw i probostw. Obecnie w świecie jest około 1450 zakonników w 51 domach. Zakon wydał 10 świętych i 4 błogosławionych. Wśród błogosławionych jest też polska norbertanka, Bronisława z Krakowa. Pierwsi premonstratensi przybyli do Polski w 1126 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Umówiliśmy się przy kościele premonstratensów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) norbertanin

Wiktionary

# premonstratensi

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; norbertanin, premonstrant

SJP.pl

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w 1120 przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laon we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna.

Zakon norbertanów w XIV wieku obejmował 655 opactw i probostw. Obecnie w świecie jest około 1450 zakonników w 51 domach. Zakon wydał 10 świętych i 4 błogosławionych. Wśród błogosławionych jest też polska norbertanka, Bronisława z Krakowa. Pierwsi premonstratensi przybyli do Polski w 1126 roku.

Wikipedia

# prenatalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prenatalne; cecha tych, którzy są prenatalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prenatalny

przysł. prenatalnie

Wiktionary

# prenatalny

dotyczący okresu życia płodowego; przedurodzeniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prenatalność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedurodzeniowy

Wiktionary

# prenit

minerał, zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o żółtawej lub zielonkawej barwie; prehnit

SJP.pl

Prehnit – nazwa pochodzi od nazwiska holenderskiego pułkownika Hendrika von Prehna (1733–1785), który przywiózł go z Przylądka Dobrej Nadziei do Europy w 1773 r. (A.G. Werner, 1790 r.).

Pospolity minerał rodingitów powstający w ostatnim stadium rodingityzacji na skutek niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych, należy do gromady glinokrzemianów wstęgowych.

Wikipedia

# prenocefal

rodzaj dinozaura z rodziny pachycefalozaurów

SJP.pl

Prenocefal (Prenocephale) – dinozaur z rodziny pachycefalozaurów (Pachycephalosauridae); jego nazwa oznacza stroma głowa.

Żył w epoce późnej kredy (ok. 83-65 mln lat temu) na terenach centralnej Azji. Długość ciała ok. 2-3 m, wysokość ok. 120 cm masa ok. 130 kg. Jego szczątki znaleziono w Mongolii.

Wikipedia

# prenonim

pseudonim składający się z prawdziwych imion używającej go osoby

SJP.pl

# prenumerata

opłacenie z góry ustalonej liczby kolejnych numerów jakiegoś czasopisma lub kolejnych tomów książki z gwarancją ciągłości ich otrzymywania; kwota opłaty za taką usługę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

(1.2) egzemplarz czasopisma otrzymany w ramach prenumeraty (1.1)

Wiktionary

Prenumerata – usługa polegająca na zapłaceniu z góry za określoną liczbę kolejnych numerów czasopisma lub tomów książki w zamian za zapewnienie ciągłości ich dostarczania. Prenumerata to także kwota, którą płaci się za tę usługę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chciałbym wykupić prenumeratę tego czasopisma.

(1.2) Czemu jeszcze nie dostałem mojej prenumeraty?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃nũmɛˈrata, AS: prẽnũmerata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prenumerator m., prenumeratorka ż., prenumerowanie n.

czas. prenumerować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) subskrypcja

Wiktionary

# prenumerator

osoba prenumerująca czasopisma lub książki ukazujące się w tomach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która wykupiła prenumeratę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdyby ciągle istniał „Świat Młodych”, byłbym jego prenumeratorem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr, AS: prẽnũmerator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prenumerata ż., prenumerowanie n.

:: fż. prenumeratorka ż.

czas. prenumerować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abonent, subskrybent

Wiktionary

# prenumeratorka

kobieta prenumerująca czasopisma lub książki ukazujące się w tomach

SJP.pl

# prenumeratorowy

przymiotnik od: prenumerator

SJP.pl

# prenumerować

opłacać z góry otrzymywanie ustalonej liczby kolejnych numerów czasopisma lub kolejnych tomów książki z gwarancją ciągłości ich otrzymywania; subskrybować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprenumerować)

(1.1) otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W latach osiemdziesiątych Paweł prenumerował szereg czasopism erotycznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prenumerata ż., prenumerator mos., prenumeratorka ż., prenumerowanie n.

czas. zaprenumerować dk.

Wiktionary

# prenylamin

syntetyczny preparat leczniczy, powodujący rozszerzanie się naczyń wieńcowych i ułatwiający dotlenienie mięśnia sercowego; stosowany głównie w dusznicy bolesnej i w niewydolności wieńcowej; corontin; segontin

SJP.pl

# preokupacja

dawniej: zajęcie, zaprzątnięcie czymś umysłu

SJP.pl

# preopinant

poprzedni wnioskodawca

SJP.pl

# preorder

zamówienie produktu przed jego oficjalną premierą; pre-order

SJP.pl

# preorderowy

→ preorder

SJP.pl

#### Patrz:

preorder

# preorgazmiczny

przymiotnik

(1.1) seks. taki, który występuje przed orgazmem

(1.2) seks. taki, który jeszcze nie miał orgazmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛɔrɡazˈmʲit͡ʃnɨ, AS: preorgazmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. orgazm mrz.

Wiktionary

# preorientacja

wstępne rozeznanie się w czymś

SJP.pl

# preorientacyjny

dotyczący preorientacji

SJP.pl

# prepaid

[czytaj: pripejd] sprzedaż określonych towarów na zasadach przedpłaty; pre-paid

SJP.pl

Sprzedaż przedpłacona (ang. prepaid) – model sprzedaży, w którym klient dokonuje opłaty z góry, przed otrzymaniem towaru lub skorzystaniem z usługi. Jest powszechnie stosowany w wielu branżach, takich jak telekomunikacja, energetyka czy media.

Wikipedia

# prepaidowy

→ prepaid [czytaj: pripejdowy]

SJP.pl

# preparacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od preparat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie preparat, lecz tylko mały preparacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preparat m.

Wiktionary

# preparacja

1. przygotowanie czegoś do użytku poprzez wykonanie określonych zabiegów technicznych;
2. opracowanie tekstu w celu uwypuklenia jakiejś jego treści ;
3. dawniej, zwykle w liczbie mnogiej: objaśnienia do tekstu w podręczniku;
4. sporządzenie preparatu anatomicznego lub zoologicznego;
5. technika kompozytorska związana ze zmianą brzmienia instrumentu poprzez ingerencję w jego konstrukcję i nietypowy sposób wydobycia dźwięku

SJP.pl

# preparacje

1. przygotowanie czegoś do użytku poprzez wykonanie określonych zabiegów technicznych;
2. opracowanie tekstu w celu uwypuklenia jakiejś jego treści ;
3. dawniej, zwykle w liczbie mnogiej: objaśnienia do tekstu w podręczniku;
4. sporządzenie preparatu anatomicznego lub zoologicznego;
5. technika kompozytorska związana ze zmianą brzmienia instrumentu poprzez ingerencję w jego konstrukcję i nietypowy sposób wydobycia dźwięku

SJP.pl

# preparacyjny

związany z preparacją

SJP.pl

# preparanda

Preparanda – była to szkoła uzupełniająca, przygotowawcza. Miała formę dwuletniego kursu dla młodzieży niemającej ukończonych 7 klas szkoły podstawowej, a przygotowującej się przy seminarium nauczycielskim do zawodu nauczyciela. Istniała w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości.

Wikipedia

# preparat

1. substancja, np. lek lub kosmetyk, o konkretnym zastosowaniu;
2. w biologii: zakonserwowany organizm lub jego część przygotowane do demonstrowania, badania itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

(1.2) obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki

Wiktionary

- preparat – termin chemiczny
- preparat – termin biologiczny
- biologiczny preparat mikroskopowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poszukuję skutecznego preparatu na porost włosów.

(1.2) Na kolejnej lekcji anatomii przygotujemy preparaty kończyn, byśmy omówili poszczególne grupy mięśniowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈparat, AS: preparat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preparowanie n., spreparowanie n.

:: zdrobn. preparacik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) specyfik

Wiktionary

# preparatka

dawniej: uczniowski zeszycik do notowania słówek przy nauce języka obcego; notatnik

SJP.pl

# preparator

1. osoba poddająca organizmy lub ich części specjalnej obróbce w celu przygotowania ich do badań lub demonstracji;
2. osoba przygotowująca coś, poddając składniki specjalnym zabiegom;
3. osoba tworząca fałszywe informacje i nadająca im określoną formę w celu osiągnięcia zamierzonego celu

SJP.pl

# preparatorka

→ preparator

SJP.pl

#### Patrz:

preparator

# preparatornia

miejsce obróbki i konserwacji materiałów przywiezionych z terenu w celu przeznaczenia ich do demonstrowania i dalszych badań

SJP.pl

# preparatorski

→ preparator

SJP.pl

#### Patrz:

preparator

# preparować

1. przygotowywać coś do użytku, łącząc odpowiednie składniki lub poddając je specjalnym zabiegom;
2. przeinaczać lub naginać informacje albo fakty;
3. sporządzać preparaty anatomiczne, zoologiczne itp.

SJP.pl

# preparowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|preparować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spreparowanie n., preparat m., preparacja ż., preparator m., preparatka ż.

czas. preparować ndk., spreparować dk.

przym. preparacyjny

Wiktionary

# prepers

człowiek samodzielny i zabezpieczony na każdą okazję, biorący odpowiedzialność za przetrwanie własne i swojej rodziny; preppers

SJP.pl

# preperski

→ prepers; prepperski

SJP.pl

# prepolimer

w chemii: monomer lub układ monomerów zdolny do dalszej polimeryzacji przez grupy reaktywne

SJP.pl

# prepon

w starożytnej teorii literatury: to, co właściwe, stosowane w dziele literackim

SJP.pl

# preponderancja

supremacja, prymat, przewaga, pierwszeństwo

SJP.pl

# preponowany

rodzajnik preponowany: typ rodzajnika, który nigdy nie występuje po rzeczowniku, ale zawsze jest umieszczany przed nim

SJP.pl

# prepozycja

w językoznawstwie:
1. przyimek;
2. umieszczanie wyrazów pomocniczych, np. przyimków, rodzajników itp. przed wyrazami, do których się odnoszą

SJP.pl

# prepozycyjny

→ prepozycja

SJP.pl

#### Patrz:

prepozycja

# prepozyt

1. przewodniczący kapituły katedralnej;
2. tytuł proboszcza kolegiaty;
3. tytuł zastępcy przełożonego w niektórych zakonach

SJP.pl

Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus – przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników, czyli kapituły katedralnej lub kolegiackiej, oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich – często w randze prałata lub infułata. Najczęściej prepozytem jest proboszcz parafii kolegiackiej (przykładem kolegiata w Wałbrzychu). Tytuł zastępcy przełożonego (np. opata, przeora) w niektórych zakonach.

Wikipedia

# prepozytura

urząd prepozyta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. godność prepozyta

(1.2) daw. godność przełożonego

Wiktionary

Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus – przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników, czyli kapituły katedralnej lub kolegiackiej, oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich – często w randze prałata lub infułata. Najczęściej prepozytem jest proboszcz parafii kolegiackiej (przykładem kolegiata w Wałbrzychu). Tytuł zastępcy przełożonego (np. opata, przeora) w niektórych zakonach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prepozyt m.

Wiktionary

# preppers

[czytaj: prepers] człowiek samodzielny i zabezpieczony na każdą okazję, biorący odpowiedzialność za przetrwanie własne i swojej rodziny; prepers

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przygotowuje się na wypadek wojny, klęsk żywiołowych, katastrof itp. – gromadzi zapasy żywności, leków, materiałów, szkoli się z technik surwiwalowych, niekiedy również szykuje broń i buduje prywatny schron

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) surwiwalista

Wiktionary

# prepperski

→ preppers [czytaj: preperski]; preperski

SJP.pl

# prepress

[czytaj: PREpres] środowiskowo: przygotowanie do druku materiałów tekstowych i ilustracyjnych

SJP.pl

# preprint

druk wyprzedzający właściwe wydanie; przeddruk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. wersja publikacji naukowej sprzed ukazania się w recenzowanym czasopiśmie naukowym;

Wiktionary

Preprint – wstępna wersja publikacji naukowej (zazwyczaj artykułu), która nie została jeszcze opublikowana w czasopiśmie naukowym.

Publikacja w tradycyjnym czasopiśmie naukowym często zajmuje miesiące, a nawet lata od chwili zgłoszenia artykułu, podczas gdy rozwój nauki następuje w ostatnim czasie znacznie szybciej. Umieszczenie w Internecie preprintów artykułów pozwala na udostępnienie wyników badań naukowych innym badaczom bez konieczności długiego oczekiwania na cykl wydawniczy czasopisma, a tym samym nie opóźnia rozwoju nauki, tak jak ma to miejsce w przypadku tradycyjnych wydawnictw.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Otwarty dla obcych był instytut w Dubnej, taki rodzaj wschodniego CERN-u, ale nie te najlepsze rosyjskie laboratoria. Gości przyjeżdżało mało, preprinty dochodziły wybiórczo.

(1.1) Wyniki badania populacyjnego zostały opublikowane na platformaatformie preprintów medRxiv.

Wiktionary

# preprodukcja

prace i przygotowania poprzedzające produkcję czegoś, np. filmu, gry komputerowej itd.

SJP.pl

Preprodukcja – etap produkcji filmu poprzedzający okres zdjęciowy. Czas ten poświęcony jest na zaczerpnięcie pomysłu do chwili akceptacji scenariusza.W okresie preprodukcji prowadzone są prace przygotowawcze polegające m.in. na:

- Dokumentowaniu tematu
- Pozyskaniu funduszy na realizację filmu
- Kalkulacjach kosztów produkcji
- Podpisaniu wstępnych kontraktów
- Prowadzone są także prace związane z pisaniem scenariusza (synopsisu).
- Wybraniu lokacji
- Określeniu tytułu filmu
- Zatrudnieniu realizatorów
- Określeniu terminu rozpoczęcia i zakończenia zdjęć.

Wikipedia

# preprodukcyjny

→ preprodukcja

SJP.pl

#### Patrz:

preprodukcja

# prequel

[czytaj: prikłel] utwór (zwykle film, książka lub gra komputerowa) nawiązujący do innego utworu, poprzedzający jego fabułę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. film. utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;

Wiktionary

Prequel (łac. pre – przed; ang. sequel – ciąg dalszy) – utwór literacki lub filmowy opowiadający wydarzenia wcześniejsze niż opisane w pierwowzorze. Prequele powstają zazwyczaj później niż oryginalne dzieła i często wyjaśniają wątki oraz zdarzenia, o których opowiadała główna część.

Termin „prequel” to neologizm złożony z przedrostka „pre-” (łac. „przed”) i „sequel”. Sequel to kontynuacja utworu przedstawiająca wydarzenia późniejsze niż w pierwowzorze.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) sequel

hiperonimy.

(1.1) spin-off

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|prequel.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prequel

* francuski: (1.1) prequel m., préquel m., préquelle ż.

* niemiecki: (1.1) Prequel n.

źródła.

== prequel (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈpɹiːkwəl., X-SAMPA|"pri:kw@l.

audio|LL-Q1860 (eng)-Back ache-prequel.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. film. prequel

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprʲikwɛl, AS: prʹiku̯el

Wiktionary

# prerafaeliczny

→ prerafaelizm

SJP.pl

#### Patrz:

prerafaelizm

# prerafaelita

1. członek Bractwa Prerafaelitów, stowarzyszenia artystycznego założonego w Anglii w 1848 roku;
2. malarz tworzący dzieła według koncepcji prerafaelizmu, nurtu w angielskiej sztuce 2. połowy XIX w. nawiązującego do początków renesansu

SJP.pl

# prerafaelitka

→ prerafaelita

SJP.pl

#### Patrz:

prerafaelita

# prerafaelityczny

→ prerafaelityzm

SJP.pl

#### Patrz:

prerafaelityzm

# prerafaelityzm

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. szt. kierunek w sztuce angielskiej w połowie XIX wieku, który nawiązywał do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prerafaelizm m., prerafaelita m.

przym. prerafaelicki, prerafaelityczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prerafaelizm

Wiktionary

# prerafaelizm

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelityzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. prerafaelityzm.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prerafaelityzm m., prerafaelita m.

przym. prerafaelicki, prerafaelityczny

Wiktionary

# prereformacja

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Wikipedia

# prereformacyjny

związany z prereformacją

SJP.pl

# preria

rozległa równina w Ameryce Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bizony zamieszkują prerie i lasy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. preriowy, preryjny

Wiktionary

# preriokur

rodzaj ptaków z podrodziny bażantów

SJP.pl

# preriowiec

gatunek ptaka z rodziny bekasowatych

SJP.pl

Wikipedia

# preriowy

→ preria; preryjny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. biol. związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Charakterystycznym elementem stylu preriowego są minimalistyczne, a zarazem luksusowe wnętrza, w których można dostrzec inspiracje tradycyjną architekturą Japonii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preria ż.

przym. preryjny

Wiktionary

# prerogatywa

przywilej, uprawnienie, pierwszeństwo związane z zajmowanym stanowiskiem lub wykonywaną funkcją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

Wiktionary

Prerogatywa (łac. praerogativa) – przywilej, uprawnienie wynikające z zajmowanego stanowiska.

W systemach parlamentarnych kompetencje głowy państwa wyłączone spod kontroli organu przedstawicielskiego, czyli w praktyce niewymagające kontrasygnaty rządowej.

Pojęcie ukształtowało się w Anglii dla określenia tych uprawnień króla, które mógł wykonywać bez uzgadniania z parlamentem.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) przywilej

Wiktionary

# preromański

przedromański;
1. poprzedzający cywilizację romańską;
2. poprzedzający styl romański

SJP.pl

# preromantyczny

→ preromantyzm

SJP.pl

#### Patrz:

preromantyzm

# preromantyzm

Preromantyzm – zespół zjawisk w kulturze i literaturze rozwijający się od połowy XVIII w. i zapowiadający nadejście romantycznego przełomu w kulturze europejskiej.

Należały do nich:

- sentymentalizm, eksponujący rolę uczuć,
- powieść gotycka, intrygująca opisami zdarzeń niezrozumiałych i przerażających,
- historycyzm (przede wszystkim do średniowiecza), a więc do czasów sprzed panowania "cywilizacji rozumu".

Wikipedia

# preryjny

→ preria; preriowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prerią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wąwozami tymi wędrowały szczepy preryjne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preria ż.

przym. preriowy

Wiktionary

# presbiopia

niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, prezbiopia, presbyopia

SJP.pl

Wikipedia

# presbyopia

[czytaj: presbiopia] niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, prezbiopia, presbiopia

SJP.pl

Wikipedia

# preselekcja

wybór poprzedzający głosowanie

SJP.pl

Preselekcja – usługa telekomunikacyjna dostępna w pełnym zakresie wyłącznie dla abonentów sieci telefonii stacjonarnej operatora o znaczącej pozycji rynkowej (Telekomunikacja Polska S.A.), umożliwiająca ustanowienie innego niż TP S.A. operatora telekomunikacyjnego, za pośrednictwem którego zestawiane będą krajowe i międzynarodowe połączenia do innych użytkowników końcowych. Połączenie są realizowane poprzez wybieranie z aparatu telefonicznego numeru abonenta, bez konieczności każdorazowego wskazywania numeru dostępu (NDS) wybranego operatora. Preselekcja nie ma wpływu na sposób zestawiania połączeń alarmowych, do służb o skróconej numeracji, a także do "sieci inteligentnej" (usługi o podwyższonej opłacie, a także infolinie 800/801), które zawsze są zestawiane przez operatora telekomunikacyjnego, któremu płacimy abonament telefoniczny. Abonenci TPS.A. mogą wybrać przez złożenie zlecenia preselekcji jednego dostawcę publicznie dostępnych usług telefonicznych w zakresie połączeń krajowych oraz jednego w zakresie połączeń międzynarodowych, co nie wyklucza możliwości wyboru tego samego dostawcy usług dla połączeń krajowych i międzynarodowych.

Wikipedia

# preselekcyjny

związany z preselekcją

SJP.pl

# presemicki

odnoszący się do czasów przed Semitami

SJP.pl

# presenilina

białko znajdujące się w komórkach mózgowych osób chorych na chorobę Alzheimera

SJP.pl

# presentata

pieczęć przystawiona w kancelarii sądu, zawierająca datę wpływu pisma, liczbę załączników, uiszczenie opłaty itp.; prezentata, datownik

SJP.pl

# preser

pracownik zecerni wykonujący próbne odbitki składu zecerskiego do korekty

SJP.pl

# presja

nacisk, przymus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nacisk, przymus wywierany na kogoś w celu zmuszenia go do czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛsʲja, AS: presʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. presa ż.

przym. presyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mus, nacisk, napór, przymus, siła, wpływ

Wiktionary

# preskan

skan przygotowawczy, wstępny

SJP.pl

# preskrypcja

dawniej:
1. przepis prawny; nakaz, rozporządzenie;
2. porada, przepis na coś, recepta lekarska;
3. przedawnienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypisywanie, ordynowanie czegoś, także. recepta lekarska;

(1.3) daw. przepis prawny, nakaz urzędowy

(1.4) daw. przedawnienie

Wiktionary

- preskrypcja (socjolingwistyka)

W dawnym znaczeniu:

- przepis prawny lub nakaz urzędowy
- przepis, receptura, recepta
- przedawnienie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɛˈskrɨpt͡sʲja, AS: preskrypcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preskryptywizm m., preskryptywista m.

czas. preskrybować ndk.

przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

# preskrypcyjny

→ preskrypcja

SJP.pl

#### Patrz:

preskrypcja

# preskryptywista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. osoba zajmująca się nakreślaniem norm lub zaleceń językowych;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zalecenia preskryptywistów spotykają się często z krytyką profesjonalnych językoznawców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preskryptywizm m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

czas. preskrybować ndk.

przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) normatywista

Wiktionary

# preskryptywizm

nurt w językoznawstwie, w ramach którego formułuje się normy poprawnościowe, zasady i reguły poprawnego posługiwania się wypowiedziami językowymi; normatywizm, kultura języka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

(1.2) filoz. pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;

Wiktionary

- preskryptywizm – w językoznawstwie
- preskryptywizm – w metaetyce

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. preskryptywista m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

czas. preskrybować ndk.

przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) normatywizm

Wiktionary

# preskryptywność

→ preskryptywny

SJP.pl

#### Patrz:

preskryptywny

# preskryptywny

w psycholingwistyce: określający, jak należy się zachować, aby zaspokoić wzbudzoną potrzebę; zalecający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

(1.2) jęz. formułujący zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preskryptywista m., preskryptywizm m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

czas. preskrybować ndk.

przym. preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyrektywalny, normatywny

(1.2) normatywny

Wiktionary

# presley

[czytaj: preslej] nazwisko, m.in. Elvis Presley (1935-1977) - piosenkarz amerykański

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Brian Presley – amerykański aktor i producent telewizyjny i filmowy
- Elvis Presley – amerykański piosenkarz i aktor
- Lisa Marie Presley – amerykańska aktorka i piosenkarka
- Priscilla Presley – amerykańska modelka i aktorka

Wikipedia

# presleyowski

[czytaj: preslejowski] taki jak u Presleya, właściwy Presleyowi, nawiązujący do muzyki Presleya, przypominający zachowanie, taniec Presleya itp.

SJP.pl

# presokratyczny

→ presokratyk

SJP.pl

#### Patrz:

presokratyk

# presokratyk

filozof żyjący w czasach przed narodzinami Sokratesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. staroż. filoz. filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy presokratycy mówili o ruchu. U Empedoklesa jego źródłem był odwieczny antagonizm między jakimiś mglistymi siłami miłości i nienawiści.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. presokratyzm m.

przym. presokratejski, presokratyczny, przedsokratejski, przedsokratyczny

Wiktionary

# presoreceptor

receptor reagujący na zmiany ciśnienia w organizmie; baroreceptor

SJP.pl

Baroreceptory, presoreceptory – mechanoreceptory odpowiadające za stałą wielkość ciśnienia krwi.

Wikipedia

# presostat

urządzenie regulujące ciśnienie w niektórych rodzajach chłodziarek; barostat

SJP.pl

Presostat – czujnik różnicy ciśnień wyposażony w przekaźnik. Do presostatu przyłączone są dwa przewody ciśnieniowe i do trzech przewodów elektrycznych. Stan przekaźnika jest zależny od wielkości różnicy ciśnień w przewodach ciśnieniowych.

Wikipedia

# prespa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;

(1.2) geogr. hist. region historyczny współcześnie podzielony między Grecję, Albanię i Macedonię, położony nad jeziorami o tej samej nazwie

Wiktionary

Prespa (mac. Преспанско Езеро, gr. Λίμνες Πρέσπες, alb. Liqeni i Prespës) – jezioro u zbiegu granic Macedonii Północnej, Albanii i Grecji, w historycznym regionie Prespa. Terminem Prespa określa się dwa jeziora - Wielką i Małą Prespę.

Leży w tektonicznym obniżeniu na wysokości 967 m n.p.m.

Nad jeziorem żyją pelikany, kormorany i czaple.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prespański

Wiktionary

# prespański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prespą, dotyczący Prespy (jeziora lub otaczającego go obszaru)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prespa ż.

Wiktionary

# pressbook

[czytaj: presbuk] środowiskowo: materiał promocyjny stworzony i rozprowadzany przez producentów filmowych

SJP.pl

# pressing

[czytaj: press-ing] w niektórych grach zespołowych: agresywne krycie przeciwników na całym boisku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. w piłce nożnej: sposób prowadzenia mający na celu uniemożliwienie drużynie przeciwnej rozegrania jakiejkolwiek akcji poprzez agresywne krycie oraz grę z dala od własnego pola karnego;

Wiktionary

Pressing (ang. naciskanie) – sposób prowadzenia gry w piłce nożnej, który ma na celu jak najszybsze odebranie piłki drużynie przeciwnej, jak najdalej od własnej bramki.

Wyróżnia się trzy formy pressingu: niski, średni i wysoki. W przypadku pressingu niskiego zawodnicy próbują odebrać piłkę przeciwnikowi na własnej połowie, w przypadku pressingu średniego w okolicach linii środkowej, w przypadku pressingu wysokiego – już na połowie przeciwnika. Dobór formy pressingu powinien zależeć od przygotowania kondycyjnego zawodników (wysoki pressing jest najbardziej wymagający kondycyjnie) oraz od potencjału drużyny przeciwnej (z przeciwnikiem słabszym od siebie raczej stosuje się pressing wysoki, z mocniejszym – niski).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najlepsze drużyny potrafią grać pressingiem na tyle skutecznie, że słabsi przeciwnicy nie potrafią skonstruować żadnej składnej akcji.

Wiktionary

# pressować

w niektórych grach zespołowych: agresywnie kryć przeciwników na całym boisku

SJP.pl

# presspublica

Presspublica – spółka działająca od 1991 będąca w 100% własnością należącej do Grzegorza Hajdarowicza spółki Gremi Media.

Presspublica jest wydawcą dzienników „Rzeczpospolita”, „Życie Warszawy” (do 17 grudnia 2011), „Parkiet”, tygodników „Przekrój” (do 2013) i „Uważam Rze”, miesięczników „Sukces” i „Uważam Rze Historia” oraz „Bloomberg Businessweek Polska”, miesięcznika ekonomiczno-biznesowego (na licencji Bloomberg LP).

Wikipedia

# prestacja

dawniej: obowiązek wykonania jakiejś pracy zleconej przez zwierzchnika; obowiązek świadczeń

SJP.pl

# prestacyjny

dotyczący prestacji

SJP.pl

# prestidigitator

człowiek pokazujący sztuczki oparte głównie na zręczności i robiące wrażenie magicznych; sztukmistrz, magik, iluzjonista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi

Wiktionary

Iluzjonista – główne określenie dla wszystkich osób zajmujących się sztuką iluzji.

Klasyczny strój iluzjonisty stanowi garnitur, cylinder, „magiczna” pałeczka i mniejsze rekwizyty, jednak współczesny wygląd iluzjonisty znacznie różni się od tego klasycznego i jest o wiele nowocześniejszy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) sztukmistrz, magik, iluzjonista

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prestidigitatorstwo n.

:: fż. prestidigitatorka ż.

przym. prestidigitatorski

przysł. prestidigitatorsko

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|presto. → szybko + etym|łac|digitus. → palec

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prestidigitator

źródła.

== prestidigitator (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik policzalny

(1.1) prestidigitator

odmiana.

(1.1) lp. prestidigitator; lm. prestidigitators

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prestidigitatorstwo n.

:: fż. prestidigitatorka ż.

przym. prestidigitatorski

przysł. prestidigitatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztukmistrz, magik, iluzjonista

Wiktionary

# prestidigitatorka

1. kobieta pokazująca sztuczki magiczne oparte na zręczności; iluzjonistka, kuglarka, magiczka;
2. działanie wykorzystujące różne sztuczki w celu ukrycia braku umiejętności lub wywołania zachwytu

SJP.pl

# prestidigitatorski

magiczny, kuglarski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prestidigitatorstwem, dotyczący prestidigitatorstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prestidigitatorstwo n., prestidigitator mos.

Wiktionary

# prestidigitatorstwo

1. pokazywanie sztuk polegających na zręczności i robiących wrażenie magicznych; kuglarstwo, sztukmistrzostwo;
2. wyjątkowa sprawność w czymś;
3. przenośnie: stwarzanie złudzenia czegoś, udawanie czegoś nieistniejącego

SJP.pl

# prestissimo

określenie wykonawcze: bardzo szybko

SJP.pl

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

# prestiż

znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

Wiktionary

Prestiż (z fr. „urok, czary”, z łac. præstigiare – sztuczki magiczne, por. prestidigitator) – autorytet, poważanie, szacunek innych osób do danej osoby.

W socjologii prestiż jest subiektywnym kryterium stratyfikacji, opartym na wartościujących podstawach emocjonalnych i obiektywnych czynnikach stratyfikacji – wykształceniu, wykonywanym zawodzie, stylu życia, dochodach. Jest również jedną ze składowych statusu społecznego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛstʲiʃ, AS: prestʹiš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prestiżowość ż.

przym. prestiżowy

przysł. prestiżowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autorytet, doniosłość, estyma, istotność, mir, powaga, poważanie, ranga, szacunek, waga, ważność, wpływ, znaczenie; książk. splendor

Wiktionary

# prestiżowiec

osoba, która ma prestiż; ktoś komu zależy na prestiżu wobec innych

SJP.pl

# prestiżowość

cecha czegoś, co ma duże znaczenie i poważanie w swoim środowisku

SJP.pl

# prestiżowy

będący dowodem prestiżu (znaczenie, poważanie), mający lub przynoszący prestiż

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) charakteryzujący się prestiżem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skończyła prestiżowe warszawskie gimnazjum, do którego chodziła inteligencka młodzież o lewicowych skłonnościach, spotykała się z socjalistami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prestiż m., prestiżowość ż.

przysł. prestiżowo

Wiktionary

# presto

utwór muzyczny lub jego część wykonana w bardzo szybkim tempie (presto)

SJP.pl

- Presto – album studyjny zespołu Rush wydany w 1989 roku
- Presto – krótkometrażowy film wytwórni Pixar z 2008 roku
- Presto – niemiecki producent samochodów
- Presto – sieć włoskich restauracji
- Presto – silnik przeglądarki internetowej Opera
- Presto – tempo w muzyce
- Presto – polski magazyn o kulturze, sztuce i twórczym życiu
- Presto – miasto w Boliwii
- Presto – niemiecki raper

Wikipedia

# preston

Preston – miasto o statusie city w Wielkiej Brytanii (Anglia), w dystrykcie Preston, ośrodek administracyjny (stolica) hrabstwa Lancashire, port nad estuarium rzeki Ribble (Morze Irlandzkie). W 2021 roku liczyło 94 490 mieszkańców. Jest siedzibą Uniwersytetu Centralnego Lancashire i dwóch kolegiów. Na północny wschód od miasta znajduje się Forest of Bowland.

Wikipedia

# prestoł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. okryty specjalną tkaniną sześcienny stół w cerkwi prawosławnej, na którym sprawowana jest liturgia

Wiktionary

# presumpcja

1. uznanie istnienia niestwierdzonego faktu na podstawie innych ustalonych faktów, pozostających z nim w związku; domniemanie
2. dawniej: zarozumiałość

SJP.pl

# presuponować

przestarzałe: domniemywać, domyślać się, zakładać

SJP.pl

# presupozycja

w logice: wniosek wynikający jednocześnie z jakiegoś zdania i jego negacji, np. presupozycją zarówno zdania "Moim ulubionym aktorem jest Johnny Depp." jak i zdania "Moim ulubionym aktorem nie jest Johnny Depp." jest: "Mam ulubionego aktora."

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens;

(1.2) psych. metoda sugerowania ukrytych treści za pomocą takich zdań

Wiktionary

Presupozycja – w logice sąd, który musi być prawdziwy, żeby jakiemuś zdaniu można było przypisać wartość logiczną (prawdę albo fałsz). Innymi słowy, presupozycja to wniosek wynikający zarówno ze zdania, jak i z jego negacji. Np. presupozycją zarówno zdania „Obecny król Francji jest łysy”, jak i zdania „Obecny król Francji nie jest łysy” jest: „Francja ma obecnie króla”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdanie "Czy wolałby pan spotkać się ze mną w środę czy w czwartek?" zawiera presupozycję "Pan chciałby się ze mną spotkać".

(1.2) Presupozycja jest ważnym elementem technik manipulacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛsupɔˈzɨt͡sʲja, AS: presupozycʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. presupozycyjny

Wiktionary

# preswórszt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. gw-pl|Śląsk Cieszyński. salceson

Wiktionary

# presyjny

wywierający presję

SJP.pl

# preszburg

dawniej: Bratysława (stolica Słowacji); Pożoń

SJP.pl

Bratysława (słow. i cz. Bratislava, wym. [ˈbracislaʋa]; niem. Pressburg; węg. Pozsony; pol. dawniej Pożoń, także Preszburg) – stolica oraz największe miasto Słowacji pod względem liczby ludności (478 040 mieszkańców) i powierzchni (367,5 km²). Jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami, tj. na południu z Węgrami, a na zachodzie z Austrią.

Wikipedia

# preszów

miasto we wschodniej Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Osadnictwo w okolicy Preszowa datuje się od paleolitu – najstarsze znaleziska pochodzą sprzed 28 tysięcy lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛʃuf, AS: prešuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preszowianin mos., preszowianka ż., Preszowszczyzna ż.

przym. preszowski

Wiktionary

# preszowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Preszowa; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Preszów mrz.

:: fż. preszowianka ż.

przym. preszowski

Wiktionary

# preszowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Preszowa; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Preszów mrz.

:: fm. preszowianin mos.

przym. preszowski

Wiktionary

# preszowski

→ Preszów (miasto na Słowacji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Preszowem, dotyczący Preszowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Preszów mrz., preszowianin mos., preszowianka ż.

Wiktionary

# preszpan

rodzaj kartonu o bardzo gładkiej powierzchni, odznaczający się dużą wytrzymałością mechaniczną i elektryczną

SJP.pl

Preszpan – rodzaj wielowarstwowej, mocno prasowanej tektury, w której surowcem jest papier o grubości od 0,1 mm do 50 mm. Powierzchnia preszpanu jest gładka, trudnonasiąkalna. Posiada dużą wytrzymałość mechaniczną na ścieranie i zginanie.

Do produkcji preszpanu używa się szlachetnych surowców włóknistych w postaci półmasy bawełnianej, twardej masy celulozowej, makulatury. Najcieńsze preszpany produkowano na maszynach płaskositowych, najbardziej popularne – do grubości 5 mm wykonywano na tekturówkach lub na maszynach okrągłositowych. Duże grubości wykonywano poprzez sklejenie kilku arkuszy. Aby uzyskać efekt gładkości, materiał obrabiany był poprzez prasowanie i gładzenie w kalandrze frykcyjnym, następnie był polerowany kamieniami agatowymi.

Wikipedia

# preszpanowy

przymiotnik od: preszpan

SJP.pl

# presław

miasto w Bułgarii

SJP.pl

Weliki Presław (dawniej Presław, bułg. Велики Преслав) – miasto w północno-wschodniej Bułgarii w obwodzie szumeńskim. Liczy ok. 10 tys. mieszkańców.

Od 894 r. stolica Bułgarii, przeniesiona tutaj z pogańskiej Pliski, która stała się miejsciem antychrześcijańskiej rewolty księcia Włodzimierza Rasate (889–893). Na przełomie IX i X w. znaczący ośrodek administracyjny, gospodarczy i kulturalny pierwszego państwa bułgarskiego. Po sprowadzeniu przez cara Symeona I (893–927) uczniów Cyryla i Metodego powstała tutaj szkoła piśmiennicza, znana pod nazwą szkoły presławskiej.Powstały tu liczne budowle, wznoszone w stylu wzorowanym na najlepszych osiągnięciach bizantyjskich. Największym osiągnięciem jest tzw. Okrągła Cerkiew, zwana czasem Złotą - była to rotunda z dwunastoma marmurowymi kolumnami i półokrągłymi konchami symbolizującymi dwunastu apostołów. Od strony zachodniej zbudowany był natomiast trójdzielny narteks z dwiema wieżami. W mieście znajdowało się również wiele innych kościołów i klasztorów, z których najbardziej znany to Patlejna (pod wezwaniem św. Pantelejmona) słynący z warsztatów produkujących ceramikę malowaną.

Wikipedia

# presławski

przymiotnik od: Presław (miasto w Bułgarii)

SJP.pl

# presłowiański

dotyczący okresu poprzedzającego powstanie Słowian

SJP.pl

# pręt

1. drążek, tyczka, witka;
2. wyrób hutniczy o znacznej długości i stałym przekroju poprzecznym;
3. staropolska miara długości i powierzchni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drążek, tyczka, witka

(1.2) wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

(1.3) szpikulec do rożna

(1.4) daw. miara długości i powierzchni

Wiktionary

- pręt (mechanika)
- pręt (miara)
- pręt (wyrób hutniczy)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zanim założymy klatkę musimy wbić gdzieś te cztery pręty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛ̃nt, AS: prẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prętnik; zdrobn. pręcik

przym. prętowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drążek, tyczka, witka, kij, laska

Wiktionary

# prêt-à-porter

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W odróżnieniu od „wysokiego krawiectwa”, prêt-à-porter jest znacznie popularniejsze.

(1.1) Ważnym aspektem jest to, iż moda prêt-à-porter swą elegancją coraz bardziej przypomina haute couture, z ulic miejskich przenosząc się na salony.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konfekcja

Wiktionary

# pretekścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pretekst

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie pretekst, lecz tylko mały pretekścik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretekst m.

Wiktionary

# pretekst

zmyślony powód podany dla ukrycia właściwej przyczyny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) pod pretekstem

synonimy.

(1.1) pozór, wymówka

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. pretekstowy

przysł. pretekstowo

rzecz. pretekścik mrz.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|prétexte. z etym|łac|praetextus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pretext, excuse

* arabski: (1.1) حجة, ستار

* bułgarski: (1.1) предлог m.

* duński: (1.1) påskud n., foregivende n., foregivelse w.

* esperanto: (1.1) preteksto

* francuski: (1.1) prétexte m.

* hiszpański: (1.1) pretexto m., excusa ż.

* nowogrecki: (1.1) αφορμή ż., πρόφαση ż.

* rosyjski: (1.1) предлог m.

* szwedzki: (1.1) ursäkt w.

* węgierski: (1.1) pretextus, ürügy, kifogás

* włoski: (1.1) pretesto

źródła.

== pretekst (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) pretekst, wymówka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛtɛkst, AS: pretekst

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. pretekstowy

przysł. pretekstowo

rzecz. pretekścik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozór, wymówka

Wiktionary

# pretendencki

odnoszący się do pretendenta, właściwy pretendentowi

SJP.pl

# pretendent

ten, kto pretenduje do czegoś; kandydat

SJP.pl

Pretendent (łac. praetendo) – osoba, która ubiega się o jakiś tytuł, stanowisko lub funkcję. W powszechnym użyciu osoba, która rości sobie prawa do tytułu monarszego (pretendent do tronu), w sytuacji, gdy o tron ubiega się kilka osób, gdy ród został odsunięty od władzy lub też monarchia została zniesiona. W przeciwieństwie do samozwańca swoje roszczenia wywodzi z obiektywnych przesłanek uprawniających do dziedziczenia tytułu (praw dynastycznych).

Wikipedia

# pretendentka

→ pretendent

SJP.pl

#### Patrz:

pretendent

# pretendować

rościć sobie prawo do czegoś, mieć pretensje do czegoś, starać się o coś; ubiegać się, konkurować

SJP.pl

# pretens

potocznie: pretensja

SJP.pl

# pretensja

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; też: słowa wyrażające to uczucie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie;
3. przesadnie wysokie mniemanie o sobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; także. słowa wyrażające to uczucie

(1.2) roszczenie zgłaszane przez kogoś do czegoś

(1.3) przesadnie wysokie mniemanie o sobie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ułatwiało to życie roznoszącym chleb kalifaktorom, bo tak przygotowane porcje nie rozlatywały się na drobne kawałki, a i nikt z więźniów nie mógł mieć pretensji, że dostał mniej skibek od innego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretensjonalność ż.

przym. pretensjonalny

przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ansa, niechęć, uraza, żal

(1.2) roszczenie, wymaganie, żądanie

Wiktionary

# pretensje

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; też: słowa wyrażające to uczucie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie;
3. przesadnie wysokie mniemanie o sobie

SJP.pl

# pretensjonalizm

pretensjonalność;
1. sztuczne zachowywanie się; krygowanie, zmanierowanie;
2. nienaturalność, zły gust, zbytnie wyszukanie; sztuczność, przesada, manieryczność

SJP.pl

# pretensjonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób pretensjonalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretensja ż., pretensjonalność ż.

przym. pretensjonalny

Wiktionary

# pretensjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: pretensjonalniej

SJP.pl

# pretensjonalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pretensjonalny

SJP.pl

# pretensjonalność

pretensjonalizm;
1. sztuczne zachowywanie się; krygowanie, zmanierowanie;
2. nienaturalność, zły gust, zbytnie wyszukanie; sztuczność, przesada, manieryczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie lubię pretensjonalności u znajomych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ, AS: pretẽũ̯sʹi ̯õnalność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretensja ż.

przym. pretensjonalny

przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadęcie, nadętość, zadęcie, zmanierowanie

Wiktionary

# pretensjonalny

1. zachowujący się sztucznie;
2. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. zachowujący się sztucznie, krygujący się

(1.2) książk. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) I przez to już narażamy się na śmieszność, bo udajemy, choćby nawet samych siebie, a każde udawanie jest z natury śmieszne, pretensjonalne.

(1.2) Uznał Sonatę za najsłabszą sztukę Jana Augusta, pretensjonalną, sztuczną, naiwną i źle napisaną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: pretẽũ̯sʹi ̯õnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretensjonalność ż., pretensja ż.

przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ę i ą, zmanierowany, manieryczny

Wiktionary

# pretensyjka

zdrobnienie od: pretensja

SJP.pl

# pretest

test wstępny, diagnozujący, np. test skuteczności i bezpieczeństwa produktu przed jego sprzedażą, test oceny gotowości studentów do dalszych badań

SJP.pl

Pretest – w naukach społecznych, pomiar początkowy zmiennej zależnej przed wprowadzeniem manipulacji eksperymentalnej. Wykonuje się go w celu zaobserwowania wariancji zmiennej zależnej po manipulacji zmienną niezależną (w odstępie czasu). Używa się go do zbadania siły manipulacji eksperymentalnej (np. w schemacie klasycznym). Stosuje się go również w badaniu rzetelności danego testu badawczego (np. kwestionariusza) w eksperymencie bez grupy kontrolnej.

Wikipedia

# prętnik

rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny guramiowatych

SJP.pl

Trichogaster – rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny guramiowatych (Osphronemidae). Hodowane w akwariach. W języku polskim określane są zwyczajową nazwą prętniki.

Wikipedia

# pretor

urzędnik sądowy w starożytnym Rzymie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

Wiktionary

Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch, a nawet trzech) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaraz po Saturnaliach pretor wyjechał do Neapolu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛtɔr, AS: pretor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretorianin mos., pretura ż.

przym. pretorski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) urzędnik

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. pretorianin mos., pretura ż.

przym. pretorski

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|praetor.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) praetor

* baskijski: (1.1) pretore

* białoruski: (1.1) прэтар m.

* czeski: (1.1) prétor m.

* esperanto: (1.1) pretoro

* francuski: (1.1) préteur m.

* galicyjski: (1.1) pretor m.

* hiszpański: (1.1) pretor m.

* łaciński: (1.1) praetor m.

* niemiecki: (1.1) Prätor m.

* nowogrecki: (1.1) πραίτορας m.

* rosyjski: (1.1) претор m.

* słowacki: (1.1) prétor m.

* włoski: (1.1) pretore m.

źródła.

== pretor (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) pretor

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# pretoria

oddział pretorianów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Republiki Południowej Afryki;

Wiktionary

Pretoria – miasto w Południowej Afryce i administracyjna stolica państwa. Pretoria to 8. najbogatsze miasto w Afryce i 4. najbogatsze miasto w kraju.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɛˈtɔrʲja, AS: pretorʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretoryjczyk mos., pretoryjka ż.

przym. pretoryjski

Wiktionary

# pretorianin

1. w starożytnym Rzymie: żołnierz straży przybocznej wodzów i cesarzy;
2. przenośnie: człowiek ślepo oddany jakiemuś przywódcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

Wiktionary

Pretorianie (łac. praetoriani, Praetoriae Cohortes) – kohorty pretoriańskie, przyboczna straż cesarzy starożytnego Rzymu. Nazwa oddziałów pochodzi od słowa praetorium, oznaczającego schronienie dowódcy w obozie .

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pretorianie zostali zawczasu wycofani ze swych posterunków przez Makrona.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretor m., pretorium n., pretoria ż.

przym. pretoriański, pretorski

Wiktionary

# pretorianka

potocznie: strażniczka, gwardzistka

SJP.pl

# pretoriański

przymiotnik od: pretorianin

SJP.pl

# pretoriaństwo

straż przyboczna rzymskich cesarzy, utworzona przez Oktawiana Augusta, od czasów Tyberiusza stacjonująca w Rzymie, spełniająca głównie funkcje porządkowe; pretorianie

SJP.pl

# pretorium

1. namiot wodza w wojsku rzymskim;
2. dom albo trybunał pretora

SJP.pl

Pretorium (łac. praetorium) – siedziba wodza lub władcy w rzymskim obozie wojskowym (castra) – namiot lub dom w obozach stałych. Przed pretorium znajdował się plac - forum żołnierskie.

Wikipedia

# pretorski

1. → pretor;
2. w republice rzymskiej: edykt pretorski - zasady, którymi zamierzał kierować się pretor podczas swojej kadencji

SJP.pl

# pretoryjczyk

mieszkaniec Pretorii (stolicy RPA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pretorii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjt͡ʃɨk, AS: pretoryi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pretoria ż.

:: fż. pretoryjka ż.

przym. pretoryjski

Wiktionary

# pretoryjka

mieszkanka Pretorii (stolicy RPA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pretorii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjka, AS: pretoryi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pretoria ż.

:: fm. pretoryjczyk mos.

przym. pretoryjski

Wiktionary

# pretoryjski

przymiotnik od: Pretoria (stolica RPA)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Pretoria

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjsʲci, AS: pretoryi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pretoria ż., pretoryjczyk mos., pretoryjka ż.

Wiktionary

# prętosłup

utwór powstały przez zrośnięcie się pręcików ze słupkiem; typowy dla storczyków; gynostemium

SJP.pl

Prętosłup, kolumienka, szyjkonitka (ang. gynandrium, łac. gynostemium) – u niektórych roślin nasiennych twór powstały w wyniku zrośnięcia w kwiecie męskich organów rozmnażania płciowego – pręcików ze słupkiem. Aparat ten jest charakterystyczny dla kwiatów z rodziny storczykowatych (Orchidaceae), poza tym także obecny w rodzinach kokornakowatych (Aristolochiaceae), toinowatych (Apocynaceae) i Stylidiaceae.

Wikipedia

# prętosłupowce

rząd roślin grzybożywnych; prętosłupowe, Gynandrae

SJP.pl

# prętosłupowe

o cechach prętosłupowych (rząd roślin)

SJP.pl

# prętosłupowiec

przedstawiciel rzędu roślin grzybożywnych

SJP.pl

# prętosłupowy

o cechach prętosłupowych (rząd roślin)

SJP.pl

# prętowy

→ pręt

SJP.pl

#### Patrz:

pręt

# pretura

urząd pretora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd pretora w starożytnym Rzymie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈtura, AS: pretura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pretor

przym. pretorski

Wiktionary

# previa

samochód typu Toyota Previa

SJP.pl

# prewalidacja

wstępna weryfikacja ważności kart gotówkowych

SJP.pl

# prewencja

zapobieganie czemuś, zwłaszcza przestępstwom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapobieganie czynom i zjawiskom uważanym za niepożądane

(1.2) środ. oddział policji, którego zadaniem jest zapobieganie przestępczości

Wiktionary

Termin prewencja oznacza zapobieganie i używany jest jako w wielu dziedzinach:

- Prewencja ogólna
- Prewencja rentowa
- Prewencja (rolnictwo)
- Prewencja szczególna
- Prewencja windykacyjna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prewencja kryminalna polega między innymi na prowadzeniu pogadanek w szkołach.

(1.2) Przyślij mi tu paru rozgarniętych chłopaków z prewencji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɛˈvɛ̃nt͡sʲja, AS: prevẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prewencyjność ż., prewentorium n., prewenter m., prewentor m.

przym. prewencyjny, prewentoryjny, prewentywny

przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobieganie, profilaktyka

Wiktionary

# prewencyjność

→ prewencyjny

SJP.pl

#### Patrz:

prewencyjny

# prewencyjny

dotyczący prewencji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący zapobieganiu, prewencji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A już w roku 1810 wprowadzono cenzurę prewencyjną i odtąd zgodę na publikację trzeba było uzyskać przed drukiem dzieła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛvɛ̃nˈt͡sɨjnɨ, AS: prevẽncyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prewencyjność ż., prewencja ż., prewentorium n., prewenter m., prewentor m.

przym. prewentoryjny, prewentywny

przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobiegawczy, zaradczy, profilaktyczny; daw. prewentywny

Wiktionary

# prewenter

Głowica przeciwerupcyjna (prewenter) – urządzenie przeznaczone do zamknięcia wylotu otworu wiertniczego przy wierceniach obrotowych w celu przeciwdziałania erupcji płynu złożowego.

Wikipedia

# prewentorium

sanatorium przeznaczone dla osób zagrożonych jakąś chorobą lub skłonnych do pewnych chorób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sanatorium zapobiegawcze dla osób, które są zagrożone przez chorobę

Wiktionary

Prewentorium (z łac. praeventor „idący naprzód, wyprzedzający”) – zamknięty zakład zapobiegawczo-leczniczy przeznaczony głównie dla dzieci i młodzieży, zagrożonych jakąś chorobą, najczęściej gruźlicą. Nazywany także sanatorium zapobiegawczym, w którym turnusy trwały trzy miesiące.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj otworzono nowe prewentorium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛvɛ̃nˈtɔrʲjũm, AS: prevẽntorʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prewencja ż., prewencyjność ż., prewenter m., prewentor m.

przym. prewentoryjny, prewencyjny, prewentywny

przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary

# prewentywny

→ prewencja; prewencyjny

SJP.pl

# prewentyzm

zapobieganie czemuś, zwłaszcza przestępstwom; prewencja

SJP.pl

# prewerbium

cząstka słowotwórcza wyrazu, przedrostek, który występuje przed czasownikiem; przedrostek, prefiks

SJP.pl

# prewet

ustęp, ubikacja, klozet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pot. ustęp, ubikacja, klozet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Radca chwilowo przeprosił zebranych, najwidoczniej zmierzając pospiesznie do prewetu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wygódka, wychodek, pot. iron. sławojka, pot. grub. kibel, sracz

Wiktionary

# prewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. poglądowy plik z grafiką lub fotografią o niskiej rozdzielczości

Wiktionary

# prez.

1. skrót od: prezes (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. skrót od: prezydent (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = prezydent

(1.2) = prezes

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Styl, w jakim prez. Duda pogratulował Bidenowi „udanej kampanii”, przyciągnął uwagę amerykańskich mediów.

(1.2) Prez. Kaczyński zaangażował się w sprawę podatku od wiatraków.

Wiktionary

# prezbiopia

niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, presbiopia, presbyopia

SJP.pl

Wikipedia

# prezbiopijny

→ prezbiopia

SJP.pl

#### Patrz:

prezbiopia

# prezbiter

duchowny uprawniony do prowadzenia nabożeństw i sprawowania sakramentów; ksiądz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do biskupa dołączyli prezbiterzy i diakoni.

(1.1) Prezbiter ubrany był w albę, stułę i czerwony ornat.

(1.1) Kiedy prezbiterowi wolno udzielić bierzmowania?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. neoprezbiter m., prezbiterium n., prezbiterat m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m.

przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kapłan, ksiądz, duszpasterz

Wiktionary

# prezbiterat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. sakrament święceń w chrześcijaństwie;

(1.2) kośc. wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z sakramentu prezbiteratu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Biskup udzielił święceń prezbiteratu.

(1.2) W pierwszym roku swojego prezbiteratu uczył dzieci religii.

(1.1-2) Możesz poczytać o prezbiteracie w „Katechizmie Kościoła Katolickiego”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezbiter m., prezbiterium n., neoprezbiter m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m.

przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) kapłaństwo

Wiktionary

# prezbiterialny

1. dotyczący prezbiterium, zawierający prezbiterium;
2. dotyczący prezbitera, związany z funkcją prezbitera

SJP.pl

# prezbiterianin

członek odłamu wyznania protestanckiego nieuznającego episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

SJP.pl

# prezbiterianizm

odłam kalwinizmu, gdzie władzę sprawują wybierani przez wiernych starsi (prezbiterzy), nieuznający episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

SJP.pl

Prezbiterianizm (z gr. πρεσβύτερος, „starszy”) – krąg protestanckich Kościołów reformowanych charakteryzujących się ustrojem opartym na władzy prezbiterów, czyli starszych zborów (duchownych i świeckich).

Wikipedia

# prezbiterianka

członkini odłamu wyznania protestanckiego nieuznającego episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

SJP.pl

# prezbiteriański

dotyczący prezbiterianizmu, prezbiterianów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. neoprezbiter mos., prezbiterianizm mrz., prezbiterianin mos., prezbiterianka ż., prezbiterat mrz., prezbiter mos., prezbiterium n.

przym. prezbiterialny

Wiktionary

# prezbiteriat

w kościele rzymskokatolickim: święcenia kapłańskie

SJP.pl

# prezbiterium

część kościoła rzymskokatolickiego z ołtarzem głównym, przeznaczona zasadniczo dla duchowieństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. rel. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

(1.2) hist. rel. kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym;

Wiktionary

Prezbiterium, dawniej: chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balaskami lub łukiem tęczowym i wyodrębnia się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter (ksiądz).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm, AS: prezbʹiterʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezbiter m., neoprezbiter m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m., prezbiterat mrz.

przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chór kapłański

(1.2) kolegium prezbiterów

Wiktionary

# prezbiterka

→ prezbiter

SJP.pl

#### Patrz:

prezbiter

# prezbiterski

→ prezbiter

SJP.pl

#### Patrz:

prezbiter

# prężec

prężec dwupaskowy - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

SJP.pl

# prezencik

zdrobnienie od: prezent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prezent

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ania zawsze pamięta o moich urodzinach i ma dla mnie jakiś mały prezencik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezent m., prezenter mos.

Wiktionary

# prezencja

powierzchowność, zewnętrzna postawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wygląd i sposób zachowania się jakiejś osoby, zazwyczaj atrakcyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezenter m., prezent mrz.

czas. prezentować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aparycja, powierzchowność

Wiktionary

# prezencyjny

→ prezencja

SJP.pl

#### Patrz:

prezencja

# prezent

to, co się komuś darowuje, zwykle z jakiejś okazji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

Wiktionary

Dar, podarek, podarunek, upominek, prezent – coś wartościowego dane komuś w prezencie; ofiarowane. Określenie wykorzystywane w opisie kultury darów przez Marcela Maussa odnoszące się do faktu istnienia prezentów o charakterze dóbr i usług obowiązkowych i wzajemnych. Przekazywanie darów jest silnie związane z uznawanymi w danej zbiorowości wartościami i relacjami moralnymi. Jednym z motywów dzielenia się darami jest dążenie do poprawy statusu społecznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten prezent od babci był dla mnie wielką niespodzianką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛzɛ̃nt, AS: prezẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezenter m., prezenterka ż., prezencja ż., prezentacja ż., prezentowanie n., sprezentowanie n., zaprezentowanie n., reprezentowanie n., reprezentacja ż., reprezentant m., reprezentantka ż.

:: zdrobn. prezencik m.

czas. prezentować ndk., sprezentować dk., zaprezentować dk., reprezentować ndk.

przym. prezentowy, prezentacyjny, reprezentacyjny, reprezentatywny

przysł. reprezentatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podarunek, upominek, podarek, dar, suwenir

Wiktionary

# prezentacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wystawienie czegoś na pewnym forum

(1.2) zestaw slajdów

(1.3) książk. zapoznanie kogoś z kimś

Wiktionary

- prezentacja (wystąpienie publiczne) – wystąpienie publiczne mające na celu przekazanie treści słuchaczom
- grafika prezentacyjna – dokument elektroniczny, jedna z technik wykorzystywana podczas prezentacji
- Pokaz slajdów – trzeci album studyjny polskiego zespołu muzycznego Kwiat Jabłoni

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prezentacja strojów.

(1.2) Przygotował ładną prezentację, ale w sali nie było rzutnika.

(1.3) Przy prezentacji uścisnęli sobie dłonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: prezẽntacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezent mrz., prezenter m., prezenterka ż., prezentowanie n., zaprezentowanie n.

czas. prezentować ndk., zaprezentować dk.

przym. prezentacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokaz, demonstracja, zaprezentowanie

Wiktionary

# prezentacjonizm

Wikipedia

# prezentacyjny

→ prezentacja

SJP.pl

#### Patrz:

prezentacja

# prezentant

posiadacz weksla wystawionego przez inna osobę; wierzyciel

SJP.pl

# prezentata

pieczęć przystawiona w kancelarii sądu, zawierająca datę wpływu pisma, liczbę załączników, uiszczenie opłaty itp.; presentata, datownik

SJP.pl

Prezenta, prezentata – adnotacja stawiana na korespondencji wpływającej do instytucji, świadcząca o przyjęciu pisma do dalszego rozpatrywania, zawiera zazwyczaj następujące informacje: nazwa instytucji, data wpływu, znak sprawy, liczba załączników oraz podpis pracownika przyjmującego korespondencję.

Wikipedia

# prezenteizm

stawianie się w pracy mimo złego stanu zdrowia; prezentyzm

SJP.pl

# prezenter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zapowiada audycje w radiu lub telewizji

(1.2) mężczyzna, który prezentuje strój stroje na pokazach mody

(1.3) osoba, która demonstruje towary na targach, wystawach

Wiktionary

Prezenter (ang. presenter), inaczej spiker (ang. speaker) – osoba zapowiadająca lub prowadząca programy nadawane przez stację radiową lub telewizyjną (np. informacyjne, tematyczne, estradowe).

Zasadniczą rolą prezentera jest przedstawianie wiadomości lub informacji o następnej pozycji programu, ale pełni także funkcję gospodarza programu lub stacji. Prezenter może przeprowadzać, między innymi, wywiady z gośćmi programu i rozmawiać z korespondentami w terenie. Nieraz sam stanowi atrakcję programu lub jest jego gwiazdą, w efekcie czego zaczyna prowadzić własny program albo rozwija samodzielną karierę dziennikarską.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prezencja ż., prezentowanie n., zaprezentowanie n., prezent m., prezencik m., reprezentowanie n., prezentacja ż., reprezentacja ż.

:: fż. prezenterka ż.

czas. prezentować ndk., zaprezentować dk., reprezentować ndk.

przym. prezenterski, reprezentatywny

Wiktionary

# prezenterka

Prezenter (ang. presenter), inaczej spiker (ang. speaker) – osoba zapowiadająca lub prowadząca programy nadawane przez stację radiową lub telewizyjną (np. informacyjne, tematyczne, estradowe).

Zasadniczą rolą prezentera jest przedstawianie wiadomości lub informacji o następnej pozycji programu, ale pełni także funkcję gospodarza programu lub stacji. Prezenter może przeprowadzać, między innymi, wywiady z gośćmi programu i rozmawiać z korespondentami w terenie. Nieraz sam stanowi atrakcję programu lub jest jego gwiazdą, w efekcie czego zaczyna prowadzić własny program albo rozwija samodzielną karierę dziennikarską.

Wikipedia

# prezentka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

SJP.pl

# prezentki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

SJP.pl

Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Virginum a Praesentatione Beatae Mariae Virginis) – żeńskie zgromadzenie zakonne powstałe w 1627 roku w Krakowie. Jego założycielką była Zofia Czeska. Nazwa pochodzi od łacińskiego terminu praesentatio – ofiarowanie. Klasztory sióstr prezentek funkcjonują w Rohatynie i Trembowli w archidiecezji lwowskiej na Ukrainie oraz w Rzymie.

Wikipedia

# prezentować

czasownik

(1.1) pokazywać coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natalia chętnie prezentuje swoją kolekcję pocztówek.

(1.1) Wystawa będzie prezentowana w swarzędzkim Gimnazjum

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: prezẽntovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezent mrz., prezencja ż., prezentowanie n., prezenter, prezenterka, prezentacja

czas. sprezentować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokazywać, omawiać

Wiktionary

# prezentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prezentować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawdziwym kijem w mrowisko okazał się zakaz prezentowania na boiskach symboli i gestów religijnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: prezẽntovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. prezentować

rzecz. prezent mrz., prezentacja ż., prezenter mos.

Wiktionary

# prezentowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prezentem, dotyczący prezentu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezent m.

Wiktionary

# prezentoza

nadmierne przywiązywanie wagi do zwyczaju dawania prezentów

SJP.pl

# prezentysta

zwolennik prezentyzmu

SJP.pl

# prezentystka

→ prezentysta

SJP.pl

#### Patrz:

prezentysta

# prezentystyczny

dotyczący prezentyzmu

SJP.pl

# prezentyzm

1. stawianie się w pracy mimo złego stanu zdrowia; prezenteizm;
2. kierunek w teorii i metodologii historiografii uznający poznanie obiektywnej prawdy historycznej za niemożliwe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;

Wiktionary

Prezentyzm (analiza historyczna) (z łac. praesens „obecny” i gr. ismos „wiedza”) – kierunek analizy historycznej polegający na ocenie zdarzeń, faktów, poglądów i ocen z przeszłości ze współczesnej perspektywy.

Nurtem, z którego wyrósł prezentyzm, jest pragmatyzm. Główni zwolennicy to Karl Mannheim, Benedetto Croce oraz tzw. kolumbijska szkoła w historiografii amerykańskiej. Głównymi oponentami byli marksiści. Zajmowali oni generalnie pozycje krytyczne wobec pragmatyzmu.

Wikipedia

# prezerwa

przetwór mięsny w hermetycznych opakowaniach szklanych lub metalowych niepoddawany obróbce cieplnej

SJP.pl

# prezerwatywa

1. gumowa osłonka nakładana na członek przed stosunkiem płciowym w celu uniknięcia zapłodnienia oraz zarażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową; kondom; kondon
2. dawniej: środek zapobiegawczy, ochronny (także w przenośni)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. farm. mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

Wiktionary

Prezerwatywa (anglicyzm kondom) – mechaniczny środek antykoncepcyjny.

Prezerwatywa może być stosowana przez:

- mężczyzn – zakłada się ją na penisa w stanie erekcji bezpośrednio przed stosunkiem płciowym (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy męskiej to od 2 do 15);
- kobiety – tzw. kobiecy kondom – podobna do prezerwatywy dla mężczyzn, długości około 17 cm. Oba końce ma zakończone pierścieniami. Pierścień wejściowy zapobiegający wpadaniu do pochwy ma średnicę około 7 cm. Drugi pierścień ma na celu umiejscowienie prezerwatywy w pochwie posiada zakończenie o średnicy około 6 cm (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy kobiecej to od 5 do 21).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prezerwatywa dość skutecznie chroni przed niepożądaną ciążą.

(1.1) Przez lata organizacje zabiegające o skuteczną prewencję miały potężnego przeciwnika w Kościele katolickim, który nie akceptował używania prezerwatyw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛrvaˈtɨva, AS: prezervatyva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezerwant m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kondom, pot. gumka, guma

Wiktionary

# prezes

osoba kierująca instytucją, organizacją lub stowarzyszeniem; przewodniczący

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛzɛs, AS: prezes

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezesura ż., prezesowanie n.

:: fż. prezeska ż.

czas. prezesować ndk.

przym. prezesowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewodniczący

Wiktionary

# prezesik

zdrobnienie od: prezes

SJP.pl

# prezeska

→ prezes

SJP.pl

#### Patrz:

prezes

# prezesostwo

prezes z żoną

SJP.pl

# prezesowa

przestarzale: żona prezesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona prezesa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ledwie pani prezesowa przyjeżdża do Warszawy, pan prezes wyjeżdża za granicę albo do którejś filii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezes m., prezesostwo n./mos.

czas. prezesować ndk.

Wiktionary

# prezesówna

dawniej: córka prezesa

SJP.pl

# prezesowski

→ prezes

SJP.pl

#### Patrz:

prezes

# prezesowy

→ prezes (dawniej); prezesowski

SJP.pl

# prezesunio

ekspresywnie: prezes

SJP.pl

# prezesura

1. stanowisko prezesa;
2. okres pełnienia funkcji przez prezesa

SJP.pl

# prezio

potocznie:
1. prezes;
2. prezydent

SJP.pl

# prężnie

przysłówek

(1.1) z wielką żywotnością, z szybkim wzrostem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wspólnota antiochijska rozwijała się prężnie w I i II wieku.

(1.1) Na te słowa podjęła się Lena prężnie i opuściwszy nogi przysiadła na łóżku.

Wiktionary

# prężnieć

stawać się prężnym

SJP.pl

# prężniej

stopień wyższy od przysłówka: prężnie

SJP.pl

# prężniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prężny

SJP.pl

# prężność

1. sprężystość, elastyczność, giętkość;
2. stan napięcia wewnętrznego w cieczach lub gazach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prężne; cecha tych, którzy są prężni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prężny

Wiktionary

# prężny

1. odznaczający się lekkością i dynamicznością;
2. rozwijający się energicznie

SJP.pl

# prężyć

1. napinać, naprężać (np. mięśnie);
2. prężyć się:
a) napinać mięśnie; wyprężać się;
b) być naprężanym, sztywnym

SJP.pl

# prężyce

Prężyce – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, w gminie Miękinia.

Wikipedia

# prezydencja

1. przewodniczenie jakiejś instytucji, spotkaniu, zebraniu; przewodnictwo, prezydowanie;
2. dawniej: stanowisko prezydenta; prezydentura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewodniczenie

(1.2) prezydentura

Wiktionary

Prezydencja Rady Unii Europejskiej – okres, w którym dane państwo członkowskie przewodniczy posiedzeniom Rady Unii Europejskiej. Reprezentuje także Radę na arenie międzynarodowej. System ten, zapoczątkowany jeszcze w ramach Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, kontynuowany był także po ogłoszeniu powstania Unii Europejskiej w 1993 i utrzymał się po uzyskaniu przez UE podmiotowości prawnej w 2009 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prezydencja szwedzka zaproponowała następujące, kompromisowe brzmienie przepisu dotyczącego ścigania z urzędu przestępstw dotyczących własności intelektualnej (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent m., prezydentka ż., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydentura ż., prezydium n., prezydenctwo n., prezydentostwo n., prezydowanie n., prezydenckość ż., prezydencyjność ż.

czas. prezydować

przym. prezydencki, prezydencjalny, prezydialny, prezydencyjny

przysł. prezydencko

Wiktionary

# prezydencki

odnoszący się do prezydenta lub prezydentury, właściwy prezydentom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący prezydenta lub prezydentury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ostatnich wyborach prezydenckich prawybory w Partii Demokratycznej odbyły się w 39 stanach, zaś w Partii Republikańskiej w 38 stanach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent m., prezydentura ż., prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydentowanie n., prezydencja ż., prezydentostwo n./mos.

Wiktionary

# prezydenckość

→ prezydencki

SJP.pl

#### Patrz:

prezydencki

# prezydencyjny

→ prezydencja

SJP.pl

#### Patrz:

prezydencja

# prezydent

1. osoba stojąca na czele państwa będącego republiką;
2. najwyższy przedstawiciel władzy samorządowej w dużym mieście;
3. w niektórych państwach: przewodniczący jakiejś instytucji, organizacji itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

(1.2) adm. w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;

(1.3) sport. prezes

Wiktionary

Prezydent (łac. praesidens, ’zasiadający na czele’) – najwyższy urząd w państwie będącym republiką, zazwyczaj jednoznaczny z pełnieniem funkcji jednoosobowej głowy państwa (choć występują od tej zasady wyjątki). W systemie prezydenckim prezydent jest również szefem rządu (np. w USA). Małżonkę prezydenta zwyczajowo określa się mianem pierwszej damy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce w wypadku śmierci prezydenta, jego funkcję do czasu przeprowadzenia wyborów pełni marszałek sejmu.

(1.2) Prezydent miasta na prawach powiatu także wydaje pozwolenie na budowę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɛzɨdɛ̃nt, AS: prezydẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydentura ż., prezydentostwo n., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydencja ż., prezydium n.

:: fż. prezydentka ż.

przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) król, monarcha

hiperonimy.

(1.2) burmistrz

hiponimy.

(1.2) mer

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. prezydentura ż., prezydentostwo n., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydencja ż., prezydium n.

:: fż. prezydentka ż.

przym. prezydencki, prezydialny

frazeologia.

etymologia.

etym2|łac|praesideo|praesidens. → zasiadający przed innymi, z przodu

uwagi.

(1.2) zoblistę|wójt|burmistrz.

(1.3) najczęściej jako niepoprawne tłumaczenie wyrazu president z innych języków

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) president

* amharski: (1.1) ፕሬዝዳንት

* angielski: (1.1) president; (1.2) mayor

* arabski: (1.1) رئيس

* aragoński: (1.1) president

* aramejski: (1.1) ܪܫܐ

* asturyjski: (1.1) presidente

* azerski: (1.1) prezident

* baskijski: (1.1) lehendakari, presidente; (1.2) alkate, auzapez

* białoruski: (1.1) прэзідэнт m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) прэзыдэнт m.

* bośniacki: (1.1) predsjednik

* bułgarski: (1.1) президент

* chiński standardowy: (1.1) pupr. 总统 ptrad. 總統 (zǒngtǒng)

* chorwacki: (1.1) predsjednik

* czeski: (1.1) prezident m.

* dolnołużycki: (1.1) prezident m.

* duński: (1.1) præsident w.

* esperanto: (1.1) prezidento, także. prezidanto, respublikestro

* estoński: (1.1) president

* fiński: (1.1) presidentti

* francuski: (1.1) président m.

* górnołużycki: (1.1) prezident m.

* gruziński: (1.1) პრეზიდენტი

* hindi: (1.1) राष्ट्रपति

* hiszpański: (1.1) presidente m.

* islandzki: (1.1) forseti m.

* japoński: (1.1) furi|大統領|だいとうりょう. (daitōryō)

* jidysz: (1.1) פּרעזידענט m. (prezident)

* kaszubski: (1.1) prezydent m., przédnik m.; (1.2) przédnik miasta m.; (1.3) przédnik m., prowôdnik m., prezes m.

* kataloński: (1.1) president

* koreański: (1.1) 대통령

* litewski: (1.1) prezidentas m.

* luksemburski: (1.1) President m.; (1.2) President m.; (1.3) President m.

* łaciński: (1.1) praesidens, praeses

* łotewski: (1.1) prezidents

* niemiecki: (1.1) Präsident m. (1.2) Stadtpräsident m.

* norweski (bokmål): (1.1) president

* nowogrecki: (1.1) Πρόεδρος (próedros)

* perski: (1.1) رئیس جمهور

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|prezydent.}}

* portugalski: (1.1) presidente

* rosyjski: (1.1) президент m.; (1.2) мэр m.

* rumuński: (1.1) președinte m.

* serbski: (1.1) predsednik

* suahili: (1.1) rais

* szwedzki: (1.1) president w.

* tahitański: (1.1) peretiteni

* turecki: (1.1) başkan

* ukraiński: (1.1) президент m.

* węgierski: (1.1) államelnök

* wietnamski: (1.1) tổng thống

* wilamowski: (1.1) prezydent m.; (1.2) prezydent m.; (1.3) prezydent m.

* włoski: (1.1) presidente m.; (1.2) sindaco m.

* wolof: (1.1) njiitu-réew

źródła.

== prezydent (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. prezydent

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) przédnik

Wiktionary

# prezydentka

1. kobieta stojąca na czele państwa będącego republiką;
2. dawniej: prezeska, przewodnicząca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta prezydent

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydentura ż., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydentostwo n., prezydencja ż., prezydium n.

:: fm. prezydent m.

przym. prezydencki, prezydialny

przysł. prezydencko

Wiktionary

# prezydentostwo

prezydent z żoną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. prezydent z żoną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) przest. urząd, godność prezydenta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Według ukazującego się w Waszyngtonie periodyku prawniczego „Legal Times” prezydentostwo nie podjęli jeszcze ostatecznej decyzji o górnym limicie wysokości datków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent m., prezydentowa ż., prezydencja ż., prezydentka ż.

przym. prezydencki

Wiktionary

# prezydentowa

przestarzale: małżonka prezydenta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona prezydenta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prezydent z prezydentową pozują do zdjęć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɨdɛ̃nˈtɔva, AS: prezydẽntova

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent m., prezydentówna ż., prezydentura ż., prezydium n., prezydencja ż., prezydentostwo n., prezydentka ż., prezydentowanie n.

przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary

# prezydentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie urzędu prezydenta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent m., prezydentowa ż.

czas. prezydentować ndk.

przym. prezydencki

Wiktionary

# prezydentowicz

syn prezydenta

SJP.pl

# prezydentówna

dawniej: córka prezydenta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka prezydenta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent mos., prezydentka ż., prezydentowa ż., prezydencja ż.

przym. prezydencki

Wiktionary

# prezydentura

1. stanowisko prezydenta;
2. okres pełnienia funkcji przez prezydenta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

(1.2) polit. okres, gdy ktoś jest prezydentem

(1.3) polit. sposób, w jaki ktoś sprawuje władzę jako prezydent

Wiktionary

Niniejsze pojęcie odnosi się do następujących terminów:

- Prezydent
- Wiceprezydent
- Prezydent elekt
- Prezydent miasta

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksander Łukaszenka ma chyba jeszcze ochotę na prezydenturę.

(1.2) W czasie prezydentury George’a Busha Stany Zjednoczone toczyły wojnę z terroryzmem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura, AS: prezydẽntura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prezydent mos., prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydencja ż.

przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kadencja

Wiktionary

# prezydialny

1. dotyczący prezydium;
2. związany z przewodniczeniem

SJP.pl

# prezydium

1. organ kierowniczy jakiejś instytucji, składający się z wielu osób;
2. grupa osób przewodniczących zebraniu, posiedzeniu;
3. dawniej: ochrona, zwłaszcza wojskowa; załoga; garnizon

SJP.pl

Prezydium – organ kierowniczy organu kolegialnego. Jednym z jego zadań jest kierowanie obradami organu.

Współczesnymi prezydiami w polskim porządku konstytucyjnym są m.in. Prezydium Rady Ministrów i Prezydium Sejmu.

W Rzeczypospolitej Obojga Narodów prezydium było nazwą jednostki podziału terytorialnego w Inflantach, a także nazwą załogi wojskowej fortu, zamku lub grodu.

Wikipedia

# prezydować

przewodniczyć, być prezesem

SJP.pl

# prezydujący

przewodniczyć, być prezesem

SJP.pl

# prężynka

wieś w Polsce

SJP.pl

Prężynka (niem. Klein Pramsen, cz. Prudinka) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

Wikipedia

# priam

mit. gr. król Troi, mąż Hekuby; ojciec 40 dzieci (z Hekubą - 19 dzieci), m.in. Hektora, Parysa, Kasandry i Polikseny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Priam (gr. Πρίαμος Príamos, łac. Priamus) – w mitologii greckiej król Troi; jeden z bohaterów Iliady Homera.

Wnuk Ilosa, uchodził za syna Laomedona i nimfy Strymo, córki boga rzeki Skamander. Według Iliady miał 20 żon, a z nimi 50 synów oraz 12 córek. Był mężem Arisbe, córki Meropsa, a później Hekaby.

Synowie

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię m.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* arabski: (1.1) بريام m.

źródła.

== Priam (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈpraɪəm.

audio|LL-Q1860 (eng)-Sumxr-Priam.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Priam

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prʲjãm, AS: prʹi ̯ãm

Wiktionary

# priamel

rodzaj krótkiego wiersza popularnego w Niemczech w XV i XVI wieku, zakończonego dowcipnym lub pomysłowym zwrotem myśli

SJP.pl

# priamowy

dotyczący Priama, króla Troi wg mitologii greckiej

SJP.pl

# priap

mit. gr. bóg płodności i urodzaju, opiekun sadów, winnic i pól; Priapos

SJP.pl

Priap (gr. Πρίαπος Príapos, łac. Priapus) – w mitologii grecko-rzymskiej bóg płodności, zapewniający urodzaj.

Był synem Dionizosa lub Hermesa i Afrodyty. Opiekował się ogrodami, ich roślinnością (zwłaszcza drzewami) oraz winnicami.

Wikipedia

# priapea

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapeja; priapeia

SJP.pl

Priapea – w starożytności krótkie epigramaty, o mniej lub bardziej obscenicznej treści, poświęcone bogu Priapowi.

Jako gatunek literacki wywodzą się z krótkich, anonimowych wierszyków, zapisywanych na hermach Priapa lub ścianach poświęconych mu kapliczek. Pierwsze wiersze poświęcone Priapowi, niezachowane do naszych czasów, stworzył grecki poeta Eufronios z Chersonezu. O Priapie pisał również Leonidas z Tarentu.

Wikipedia

# priapeia

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapeja; priapea

SJP.pl

Priapea – w starożytności krótkie epigramaty, o mniej lub bardziej obscenicznej treści, poświęcone bogu Priapowi.

Jako gatunek literacki wywodzą się z krótkich, anonimowych wierszyków, zapisywanych na hermach Priapa lub ścianach poświęconych mu kapliczek. Pierwsze wiersze poświęcone Priapowi, niezachowane do naszych czasów, stworzył grecki poeta Eufronios z Chersonezu. O Priapie pisał również Leonidas z Tarentu.

Wikipedia

# priapeja

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapea; priapeia

SJP.pl

# priapizm

długotrwały, bolesny i nie związany z pobudzeniem płciowym wzwód prącia, występujący głównie w chorobach ośrodkowego układu nerwowego

SJP.pl

Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.

Wikipedia

# priapos

mit. gr. bóg płodności i urodzaju, opiekun sadów, winnic i pól; Priap

SJP.pl

# priapulid

przedstawiciel typu drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapuloid, niezmogowiec

SJP.pl

# priapulidy

typ drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapuloidy, niezmogowce, gruboryjkowe

SJP.pl

Wikipedia

# priapuloid

przedstawiciel typu drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapulid, niezmogowiec

SJP.pl

# priapuloidy

typ drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapulidy, niezmogowce, gruboryjkowe

SJP.pl

# pribałtika

pejoratywnie: określenie regionu Europy obejmującego kraje nadbałtyckie (Litwę, Łotwę i Estonię), używane w kontekście historycznych związków z Rosją lub Związkiem Radzieckim; Pribałtyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. pejor. określenie krajów nadbałtyckich wywodzące się z języka rosyjskiego

Wiktionary

Kraje bałtyckie – trzy państwa położone nad Morzem Bałtyckim: Litwa, Łotwa i Estonia. Zajmują one powierzchnię 175,1 tys. km², zamieszkuje je ok. 6,2 mln mieszkańców (2014).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) w państwach nadbałtyckich (nazywanych z rosyjska Pribałtika) będących prawie że bezpośrednimi sąsiadami Warmii i Mazur obciążenia podatkowe przedsiębiorczości i koszty pracy są nieco niższe (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Pribałtyka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Pribałtyka; kraje bałtyckie

Wiktionary

# pribałtyka

pejoratywnie: określenie regionu Europy obejmującego kraje nadbałtyckie (Litwę, Łotwę i Estonię), używane w kontekście historycznych związków z Rosją lub Związkiem Radzieckim; Pribałtika

SJP.pl

Kraje bałtyckie – trzy państwa położone nad Morzem Bałtyckim: Litwa, Łotwa i Estonia. Zajmują one powierzchnię 175,1 tys. km², zamieszkuje je ok. 6,2 mln mieszkańców (2014).

Wikipedia

# pride

[czytaj: prajd] samochód typu Kia Pride

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) społ. dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer

Wiktionary

- gay pride
- PRIDE Fighting Championships – japońska organizacja promująca mieszane sztuki walki
- Pride – polskie czasopismo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z wieloma znajomymi spotykam się co roku na Pridzie w Warszawie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Gay Pride, Dzień Dumy, LGBT Pride, LGBTQ Pride

Wiktionary

# prikaz

1. żartobliwie: przykaz (nakaz, rozkaz); prykaz;
2. w XVI–XVIII wieku: centralny urząd państwowy w Moskwie;
3. w XVI–XVII wieku: moskiewski oddział strzelców mniejszy od pułku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. rozkaz, nakaz

(1.2) hist. adm. w XVI–XVIII wieku: państwowy urząd centralny w Moskwie, podporządkowany carowi odpowiednik współczesnego ministerstwa

(1.3) hist. wojsk. w XVI–XVII wieku: moskiewski oddział strzelców mniejszy od pułku

Wiktionary

Prikazy (ros. Приказы) – dawne państwowe urzędy centralne w Rosji, funkcjonujące od XV do XVIII wieku, będące odpowiednikami współczesnych ministerstw. Na czele prikazów stali bojarzy. Każdy prikaz miał swoją kancelarię kierowaną przez diaka, któremu podlegało do 50 poddiaków zajmujących się biurokracją. Znaczny rozwój prikazów nastąpił w XVI i XVII wieku. W latach 1717-1720 Piotr I zastąpił je kolegiami.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ros|приказ.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== prikaz (język krymskotatarski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rzad. hist. pot. rozkaz

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprʲikas, AS: prʹikas

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ros|приказ.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== prikaz (język krymskotatarski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rzad. hist. pot. rozkaz

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) emir, ferman, buyruq

Wiktionary

# prima

odległość (interwał) między dwoma dźwiękami, notowanymi na tej samej wysokości

SJP.pl

# primaaprilisowy

tyczący się prima aprilis

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. związany z prima aprilisem, zrobiony na prima aprilis

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy nie lubią, a inni nie rozumieją primaaprilisowych żartów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprʲĩmaːprʲilʲiˈsɔvɨ, AS: prʹĩm•aprʹilʹisovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prima aprilis

wykrz. prima aprilis

Wiktionary

# primabalerina

tancerka zespołu baletowego wykonująca główne partie w balecie

SJP.pl

Primabalerina (wł. primaballerina – pierwsza balerina) – pierwsza tancerka zespołu baletowego, wykonująca główne partie w balecie. Tytuł nadawany kiedyś przez władców (carów, królów, dyktatorów, namiestników), także przez niektórych prezydentów lub ministrów kultury, a nawet przez dyrektorów poszczególnych teatrów operowych.

Wikipedia

# primadonna

przestarzałe: ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki; prymadonna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

Wiktionary

Primadonna (z wł. prima donna = pierwsza dama) – główna śpiewaczka operowa w teatrze operowym. Zwykle sopran.

Według stereotypu primadonna jest nieprzewidywalna, kapryśna, egoistyczna, ma wysokie mniemanie o własnej wartości. Toteż w języku polskim słowo to ma raczej konotację negatywną, groteskową. Modelowym archetypem primadonny jest np. postać La Carlotty w musicalu Upiór w Operze.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) diwa

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|primadonna.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prima donna

* bułgarski: (1.1) примадона ż.

* chorwacki: (1.1) primadona ż.

* czeski: (1.1) primadona ż.

* francuski: (1.1) prima donna ż., première chanteuse ż.

* hiszpański: (1.1) primera cantante ż.

* kaszubski: (1.1) primadonna ż., pierszô spiéwôrka ż.

* słowacki: (1.1) primadona ż.

* ukraiński: (1.1) примадонна ż.

* węgierski: (1.1) primadonna

* włoski: (1.1) primadonna ż., prima donna ż.

źródła.

== primadonna (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. primadonna

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) diwa

Wiktionary

# primanota

część dziennika chronologicznego w księgowości włoskiej

SJP.pl

# primaticcio

Francesco Primaticcio, we Francji znany jako Le Primatice (ur. 1504, zm. 1570) – włoski malarz, rzeźbiarz, architekt i dekorator działający głównie we Francji. Reprezentant manieryzmu i tzw. pierwszej szkoły z Fontainebleau.

Był autorem malowideł ściennych poświęconych mitologii i tematom alegorycznym oraz powiązanych z nimi dekoracji stiukowych. Malował obrazy sztalugowe, wykonywał projekty rzeźb, wyrobów rzemiosła, tapiserii. Jego dzieła charakteryzowała manierystyczna wykwintność, wydłużony kanon postaci i brak dążenia do dramatycznej ekspresji.

Wikipedia

# primatologia

dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi; prymatologia

SJP.pl

# prime

[czytaj: prajm] potocznie: najlepsze lata, okres świetności

SJP.pl

Prime – mołdawska stacja telewizyjna. Powstała 1 września 1999 na mołdawskich częstotliwościach rosyjskiej telewizji ORT.

Stacja emituje zarówno rodzime produkcje, jak i transmituje programy rosyjskiej stacji Pierwyj kanał. Niektóre transmitowane w ten ostatni sposób produkcje i filmy opatrzone są napisami w języku rumuńskim.

Wikipedia

# primera

model samochodu marki Nissan

SJP.pl

Primera – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Cameron.

Wikipedia

# primetime

[czytaj: prajmtajm] pora, w której dana stacja telewizyjna ma zwykle najwyższą oglądalność; prime time

SJP.pl

Pasmo programowe – przedział czasowy w trakcie doby, określany przez nadawcę radiowego oraz telewizyjnego, będący integralnym elementem ramówki danej stacji. Poszczególne pasma programowe posiadają różną oglądalność/słuchalność. W konkretnych pasmach emitowane są programy (audycje) telewizyjne/radiowe o odmiennej treści, np. pasma edukacyjne, rozrywkowe, informacyjne.

Wikipedia

# primitivo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. enol. jeden ze szczepów winororośli o czerwonych owocach, pochodzący z Chorwacji, uprawiany m.in. w południowych Włoszech i USA;

(1.2) enol. czerwone wino produkowane ze szczepu primitivo (1.1)

Wiktionary

Primitivo, zinfandel, tribidrag, crljenak kaštelanski, kratošija – czerwony szczep winorośli właściwej, pochodzący z Chorwacji. Dopiero badania DNA pozwoliły ustalić, że wszystkie pięć nazw dotyczy tego samego szczepu. Nazwa zinfandel jest używana przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, natomiast chorwackie nazwy crljenak kaštelanski i tribidrag w ojczyźnie odmiany, choć np. Jancis Robinson próbuje spopularyzować najstarszą z nich, czyli tribidrag. Primitivo jest tradycyjnie uprawiane od XVIII wieku w Apulii („obcas” Włoch). W połowie XIX wieku trafiło do Stanów Zjednoczonych i stało się tam znane pod nazwą 'Zinfandel' i jej wariantami. Odmiana jest uprawiana na ponad 10% winnic kalifornijskich. Nazwa primitivo jest traktowana przez Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof jako podstawowa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: pɾi.mi.ˈti.βo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zinfandel

(1.2) zinfandel

Wiktionary

# primo

po pierwsze

SJP.pl

Edwin Carlos "Eddie" Colón (ur. 21 grudnia 1982) znany pod pseudonimem ringowym jako Primo – portorykański wrestler występujący po drafcie ze SmackDown! w rosterze RAW, tworzył Tag-team ze swoim bratem Carlito. Primo jest skocznym i dobrym technicznie zawodnikiem. Często występował w WWE Superstars.

Colón był mentorem AJ Lee w trzecim sezonie WWE NXT. Zdobył pasy Tag Team ze swoim kuzynem Epico.

Wikipedia

# primogenitura

prawo pierwszeństwa dziedziczenia przez najstarszego syna lub najstarszego potomka w linii prostej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

Wiktionary

Primogenitura (od łac. primo genitus „pierworodny, najstarszy (z synów)”) – prawo pierwszeństwa w dziedziczeniu tronu, majątku, majoratu itp., przysługujące najstarszemu synowi lub najstarszemu potomkowi w linii prostej; pierworództwo. Stosowana była w feudalizmie w celu zachowania niepodzielności dóbr szlacheckich.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura, AS: prʹĩmogẽńitura

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierworództwo, pierworodztwo

Wiktionary

# primorsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w obwodzie królewieckim w Rosji;

Wiktionary

Primorsk (ros. Приморск, pol. Rybaki, d. też Fyszuzy, lit. Žuvininkai, niem. Fischhausen) – osiedle typu miejskiego (do 2005 miasto) w obwodzie królewieckim w Rosji (2118 mieszkańców w 2006).

Miejscowość położona nad najdalej na północ wysuniętą częścią Zalewu Wiślanego (Zatoka Rybacka), ok. 35 km na zachód od Królewca i 10 km na północ od Bałtijska.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. primorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rybaki; hist. Fyszhuza

Wiktionary

# primrose

- Primrose – szkockie nazwisko i nazwa nizinnego klanu

Miejscowości w USA:

- Primrose – jednostka osadnicza w stanie Alaska, w okręgu Kenai Peninsula
- Primrose – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Boone
- Primrose – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane

Wikipedia

# primula

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, prymula

SJP.pl

- Pierwiosnek – rodzaj roślin o naukowej nazwie Primula
- Autobianchi Primula – włoski samochód

Wikipedia

# princeps

1. w starożytnym Rzymie w okresie republiki: członek senatu umieszczony na pierwszym miejscu na liście senatorów
2. w okresie wczesnego cesarstwa rzymskiego: nieoficjalny tytuł noszony przez cesarzy
3. w średniowiecznej Polsce w okresie rozbicia dzielnicowego: książę mający władzę zwierzchnią nad dzielnicami

SJP.pl

Princeps (l.mn. principes) – łaciński termin oznaczający „ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

Od tytułu tego pochodzi angielskie słowo prince i niemieckie Prinz.

Wikipedia

# princeska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. sukienka, zazwyczaj bez rękawów, lekko rozszerzana u dołu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prʲĩnˈt͡sɛska, AS: prʹĩnceska

Wiktionary

# princessa

marka produktów cukierniczych, m.in. wafli w czekoladzie

SJP.pl

- Princessa – wafel firmy Nestle
- Princessa – wokalistka

Wikipedia

# princesse

[czytaj: pręSES] dopasowana suknia kobieca, nieprzecinana w talii, noszona od połowy XIX wieku do lat 30. XX wieku

SJP.pl

# princeton

[czytaj: prinsten] nazwa wielu miast w USA

SJP.pl

Princeton – miasto w stanie New Jersey, w Stanach Zjednoczonych, w zespole miejskim Trenton, w hrabstwie Mercer County.

Princeton jest ośrodkiem naukowym najbardziej znanym z Uniwersytetu Princeton (założonego w 1746 jako College of New Jersey w Elizabeth, w 1756 przeniesionego do Princeton) oraz kilku uczelni i instytutów badawczych (wśród nich Institute for Advanced Study).

Wikipedia

# princetoński

[czytaj: prinstoński] przymiotnik od: Princeton (uniwersytet lub jedna z wielu miejscowości w USA)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Princeton, dotyczący Princeton (miasta w stanie New Jersey)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W princetońskiej szkole podyplomowej wydziały fizyki i matematyki miały wspólną świetlicę, gdzie codziennie o czwartej po południu piliśmy herbatę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Princeton n.

Wiktionary

# principale

w organach: podstawowy głos manuałowy i pedałowy; pryncypał

SJP.pl

# principaliter

z łaciny: głównie, przede wszystkim

SJP.pl

# prinia

rodzina ptaków z rodziny chwastówkowatych

SJP.pl

Prinia – rodzaj ptaków z podrodziny prinii (Priniinae) w obrębie rodziny chwastówkowatych (Cisticolidae).

Wikipedia

# printed

wydrukowane (formuła umieszczana zwykle na książkach)

SJP.pl

# priodontognat

rodzaj dinozaura z rodziny nodozaurów

SJP.pl

Priodontognat (Priodontognathus) – ankylozaur z rodziny nodozaurów (Nodosauridae).

Wikipedia

# prion

patogenna cząstka białkowa, przenosząca się między organizmami, zdolna do powielania się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

Wiktionary

Priony (ang. prions, od proteinaceous infectious particles) – białkowe cząsteczki zakaźne, powstają z występujących powszechnie w wielu organizmach i całkowicie niegroźnych białek. Dopiero w sytuacji, gdy zmieniają one swoją naturalną konformację, stają się białkiem prionowym infekcyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiadomo bowiem, że w początkowej fazie infekcji to w tym właśnie narządzie priony produkują swoje kopie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prʲjɔ̃n, AS: prʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prionowy

Wiktionary

# prionium

roślina ozdobna z rodziny turniowatych

SJP.pl

# priora

sprawy, zdarzenia wcześniejsze

SJP.pl

# priorytecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od priorytet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. priorytet m.

Wiktionary

# priorytet

1. prawo do czegoś przed innymi; pierwszeństwo;
2. bardzo ważna sprawa, którą należy załatwić w pierwszej kolejności;
3. potocznie: przesyłka priorytetowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwszeństwo przysługujące czemuś

(1.2) coś, co ma pierwszeństwo przed czymś innym; sprawa/kwestia bardzo ważna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) [...] Rząd japoński przyznał priorytet rozwojowi technologii budowy mikrourządzeń. [...] (z [http://www.sprawozdania.info/nanotechnologie.php Internetu])

(1.2) Posłowie ustalali priorytety polskiej polityki zagranicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prʲjɔˈrɨtɛt, AS: prʹi ̯orytet

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. priorytetowy

przysł. priorytetowo

rzecz. priorytecik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierwszeństwo, prymat

Wiktionary

# priorytetowo

przysłówek

(1.1) uznając pierwszeństwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. priorytet mrz.

przym. priorytetowy

Wiktionary

# priorytetowy

taki, któremu przyznano priorytet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający pierwszeństwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. priorytet mrz.

przysł. priorytetowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kluczowy

Wiktionary

# priporitet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyrząd

Wiktionary

# prisztina

największe miasto i zarazem stolica Kosowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Wiktionary

Prisztina (alb. Prishtinë, Prishtina, serb. Приштина, Priština) – stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju, w Górach Dynarskich, w kotlinie Kosowe Pole. Od północnej i wschodniej części miasto otaczają wzgórza, sięgające 700 m n.p.m. Prisztina jest też stolicą regionu o tej samej nazwie.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prisztiński

Wiktionary

# prisztinianin

mieszkaniec Prisztiny

SJP.pl

# prisztinianka

mieszkanka Prisztiny

SJP.pl

# prisztiński

→ Prisztina

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prisztiną, dotyczący Prisztiny

Wiktionary

#### Patrz:

Prisztina

#### Powiązane:

rzecz. Prisztina ż.

Wiktionary

# pritv

[czytaj: pe-ER-i-te-FAŁ albo pe-ER-i-te-WU] skrót od: Polskie Radio i Telewizja

SJP.pl

# prius

[czytaj pri-us] samochód typu Toyota Prius

SJP.pl

# priv

środowiskowo:
1. prywatna komunikacja między dwoma internautami;
2. internetowa wiadomość prywatna

SJP.pl

# privatdozent

nieetatowy wykładowca niemieckiej wyższej uczelni, otrzymujący wynagrodzenie bezpośrednio z czesnego uczniów

SJP.pl

Privatdozent (z niem. docent prywatny) – termin oznaczający w krajach niemieckojęzycznych specyficzną pozycję pracownika naukowego, który po uzyskaniu stopnia doktora uzyskał habilitację i wykłada na uczelni. Instytucja Privatdozentów pojawiła się w Prusach na początku XIX wieku.

Wikipedia

# privatim

łac.
1. prywatnie;
2. poufnie

SJP.pl

# prl

[czytaj: pe-er-EL] skrót od: Polska Rzeczpospolita Ludowa; Peerel (potocznie)

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. polit. Polska Rzeczpospolita Ludowa;

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) = biol. prolaktyna;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) PRL to niezbyt przyjemny okres historii Polski.

(1.1) Za PRL-u najbardziej denerwowały mnie kolejki do sklepów.

(2.1) U kobiet karmiących piersią PRL hamuje wydzielanie FSH i LH.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pɛ‿ːr‿ˈɛl, AS: p•‿er‿el

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. peerel m., Peerel m., PRL-owiec m., peerelowiec mos.

:: przym. PRL-owski, peerelowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. peerel, Peerel

Wiktionary

# prl-owiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. hist. obywatel PRL

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy PRL-owcy mieli takie same mieszkania, takie same meble, takie same puste lodówki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peerel mrz., peerel mrz., Peerelowiec mos., peerelowiec mos.

przym. PRL-owski, peerelowski

Wiktionary

# prl-owski

→ PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa); peerelowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący PRL-u

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W PRL-owskich Katowicach wielu przybyszów spoza Śląska znajdowało zatrudnienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Peerel mrz., peerel mrz., PRL-owiec mos., Peerelowiec mos., peerelowiec mos.

przym. peerelowski

Wiktionary

# prn

skrót od: Powiatowa Rada Narodowa

SJP.pl

# pro

książkowo: za kimś, za czymś (np. Do niedawna w tej sprawie był anty, a teraz już jest pro.)

SJP.pl

# pro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: będący „za”, sprzyjający, popierający coś

Wiktionary

# pro-ana

internetowy ruch społeczny promujący anoreksję; pro ana, Pro-Ana

SJP.pl

# pro-choice

[czytaj: pro czojs] określenie organizacji lub ruchów społecznych popierających aborcję i inne prawa reprodukcyjne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

Wiktionary

Pro-choice (ang. „za wyborem, na rzecz wyboru”), przez antyaborcjonistów zwany anti-life (ang. „przeciw życiu”) – ogół ruchów społecznych i organizacji opowiadających się za legalizacją aborcji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie ma tam ani silnej opozycji wobec aborcji, ani silnego stronnictwa prawa do praktyki pro-choice.

(1.1) Aktywiści z organizacji pro-choice nie tylko rozpoczęli serię manifestacji przeciwko restrykcyjnym przepisom, ale także przekonali do swoich racji wielu ekspertów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pro-choicer

Wiktionary

# pro-choicer

[czytaj: proczojser] członek organizacji lub ruchu opowiadającego się za legalizacją aborcji; prochoicer

SJP.pl

# pro-eko

sprzyjający ochronie środowiska; proekologiczny

SJP.pl

# pro-life

[czytaj: pro lajf] określenie organizacji lub ruchów społecznych prowadzących działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; pro life

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) społ. polit. ideologia i ruch społeczny (głównie religijny) głoszący pogląd istnienia życia ludzkiego od powstania zygoty oraz przeciwstawiający się aborcji i eutanazji;

przymiotnik

(2.1) opowiadający się za zakazem aborcji i eutanazji

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Wraz z żoną Barbarą stworzył najbardziej przejrzysty i udokumentowany medycznie system edukacji pro-life.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pro-lifer m., prolifer m., proliferka ż., pro-liferka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. zygotarianizm

Wiktionary

# pro-lifer

[czytaj: prolajfer] osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; prolifer, prolajfer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) społ. pot. zwolennik zakazu aborcji, zwolennik ruchu pro-life

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilku pro-liferów rozdawało ulotki przed urzędem miejskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prolifer m.

:: fż. proliferka ż., pro-liferka ż.

przym. pro-life

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prolifer, pejor. zygotarianin

Wiktionary

# pro-liferka

[czytaj: prolajferka] członkini organizacji lub ruchu prowadzącego działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; proliferka

SJP.pl

# pro-mia

[czytaj: promija] środowiskowo: internetowy ruch społeczny promujący bulimię; pro mia, Pro-Mia, Pro Mia

SJP.pl

# pro-pis-owski

sprzyjający Prawu i Sprawiedliwości, popierający Prawo i Sprawiedliwość; propisowski

SJP.pl

# pro-po-wski

[czytaj: propeowski] sprzyjający Platformie Obywatelskiej, popierający Platformę Obywatelską; propeowski

SJP.pl

# proaborcjonista

zwolennik prawa do przerywania ciąży; aborcjonista, aborcjonalista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dopuszczalności aborcji

Wiktionary

# proaborcjonistka

zwolenniczka prawa do przerywania ciąży; aborcjonistka

SJP.pl

# proaborcyjny

przymiotnik

(1.1) związany z poparciem prawa do wykonywania aborcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również inne instytucje unijne angażują się stanowczo po stronie proaborcyjnej i uznają aborcję za podstawowe prawo człowieka.

Wiktionary

# proaktywność

postawa charakteryzująca się przewidywaniem i działaniem z wyprzedzeniem, wychodzeniem z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu, decydowaniem o kształcie własnego życia

SJP.pl

Proaktywność – postawa polegająca na przewidywaniu, działaniu z wyprzedzeniem i wywoływaniu zmian w środowisku, co ma na celu zminimalizowanie skutków nieprzewidzianych trudności. Przeciwieństwo reaktywności.

Według Augustyna Bańki proaktywność to świadomie rozpoczynane działania bez konkretnej intencji realizacji ostatecznego celu w danym momencie. Zdaniem E.W. Morrisona i C.C. Phelpsa jest to wysiłek mający na celu zanegowanie obecnego stanu i wprowadzenie funkcjonalnych zmian. Z kolei według Frese, Kringa, Soose i Zempela proaktywność jest zachowaniem polegającym na wychodzeniu z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu.

Wikipedia

# proaktywny

przewidujący i działający z wyprzedzeniem, wychodzący z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu, decydujący o kształcie własnego życia

SJP.pl

# proaliancki

będący po stronie aliantów, sprzyjający aliantom

SJP.pl

# proalkoholowy

sprzyjający piciu alkoholu

SJP.pl

# proamerykański

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niedługo prawdziwy patriotyzm będzie polegał na tym, że trzeba będzie być prorosyjskim, proamerykańskim lub proangielskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: proãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proamerykańskość ż.

Wiktionary

# proamerykańskość

→ proamerykański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proamerykańskie; cecha tych, którzy są proamerykańscy

Wiktionary

#### Patrz:

proamerykański

#### Powiązane:

przym. proamerykański

Wiktionary

# proantocyjanidyna

skondensowany garbnik naturalny

SJP.pl

# proantocyjanidynowy

→ proantocyjanidyna

SJP.pl

#### Patrz:

proantocyjanidyna

# proaustriacki

sprzyjający, przychylny Austrii, popierający jej politykę

SJP.pl

# proazerski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzyja, okazuje przyjaźń Azerbejdżanowi i Azerom

(1.2) taki, który jest przejawem sprzyjania Azerbejdżanowi i Azerom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednym z przywódców Unii Celnej jest proazerski prezydent Kazachstanu Nursułtan Nazarbajew.

(1.2) Amerykanie, Francuzi, Anglicy, Turcy w ramach KBWE zajmowali coraz bardziej proazerskie stanowisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżan m., Azer m., Azerka ż., Azerbejdżanin m., Azerbejdżanka ż., azerskość ż., proazerskość ż., proazerbejdżańskość ż., antyazerskość ż., antyazerbejdżańskość ż., azerski m.

przym. azerski, azerbejdżański, proazerbejżański, antyazerski, antyazerbejdżański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) proazerbejżański

Wiktionary

# prob.

skrót od: proboszcz (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = kośc. proboszcz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z głębokim żalem zawiadamiamy, że do Domu Ojca odszedł drogi nam wszystkim śp. ks. prob. Marian Derkaczewski.

Wiktionary

# próba

1. starania podjęte w celu dokonania czegoś
2. badanie jakości
3. zdarzenie będące sprawdzianem czegoś
4. wynik doświadczeń
5. zawartość kruszcu w monetach; aloi
6. przygotowania do czegoś, np. występu
7. ilość pobranej substancji; próbka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

(1.2) test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

(1.3) usiłowanie dokonania czegoś

(1.4) stat. pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech

(1.5) jubil. zawartość metalu szlachetnego w stopie, wyrażona w promilach

(1.6) pot. cecha probiercza

Wiktionary

W chemii

- próba Abla
- próba akroleinowa
- próba Benedicta
- próba Fehlinga
- próba iskrowa
- próba Jominy’ego
- próba Lucasa
- próba Marsha
- próba obrączkowa
- próba ślepa
- próba Tollensa
- próba Trommera

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Próba wypadła tak fatalnie, że przesunięto termin premiery.

(1.2) Mimo wielokrotnych prób nigdy nie udało się jej przebiec tego odcinka w czasie krótszym od piętnastu minut.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈpruba, AS: pruba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probówka ż., probierca ż., próbnik m., próbówka ż., próbowanie n., wypróbowanie n., spróbowanie n.

:: zdrobn. próbka ż.

czas. próbować ndk., wypróbować dk., spróbować dk.

przym. próbny, probierczy, wypróbowany

przysł. próbnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) eksperyment

(1.3) podejście

Wiktionary

# probabilistka

→ probabilista

SJP.pl

#### Patrz:

probabilista

# probabilistyczny

dotyczący probabilistyki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. filoz. związany z probabilizmem

(1.2) mat. związany z probabilistyką

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔbabʲilʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: probabʹilʹistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probabilizm m., probabilistyka ż.

przysł. probabilistycznie

Wiktionary

# probabilistyka

dział matematyki - rachunek prawdopodobieństwa; teoria prawdopodobieństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział matematyki, który bada prawidłowości występujące w zdarzeniach losowych

Wiktionary

Teoria prawdopodobieństwa, inaczej rachunek prawdopodobieństwa lub probabilistyka – dział matematyki zajmujący się zdarzeniami losowymi. Rachunek prawdopodobieństwa zajmuje się badaniem abstrakcyjnych pojęć matematycznych stworzonych do opisu zjawisk, które nie są deterministyczne: zmiennych losowych w przypadku pojedynczych zdarzeń oraz procesów stochastycznych w przypadku zdarzeń powtarzających się (w czasie). Jako matematyczny fundament statystyki, teoria prawdopodobieństwa odgrywa istotną rolę w sytuacjach, w których konieczna jest analiza dużych zbiorów danych. Jednym z największych osiągnięć fizyki dwudziestego wieku było odkrycie probabilistycznej natury zjawisk fizycznych w skali mikroskopowej, co opisuje mechanika kwantowa.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. probabilistyczny

Wiktionary

# probabilizm

doktryna zapoczątkowana przez sceptyków, według której człowiek powinien się kierować w teorii i w praktyce zasadami prawdopodobnymi

SJP.pl

Probabilizm (z łac. probabilis – prawdopodobny) – system etyczny stwierdzający, że w razie wątpliwości co do zastosowania zasad moralnych w danej sytuacji można iść za opinią prawdopodobną, choćby nawet opinia przeciwna była od niej bardziej prawdopodobna.

Wikipedia

# probacja

w niektórych zakonach: okres próbny poprzedzający nowicjat; również sam nowicjat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;

(1.2) rel. przygotowanie kandydatów do zakonu

(1.3) rel. okres próbny przed nowicjatem

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. probant mos., probantka ż.

przym. probacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nowicjat

Wiktionary

# probacyjny

→ probacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z probacją, dotyczący probacji

Wiktionary

#### Patrz:

probacja

#### Powiązane:

rzecz. probacja ż., probant m., probantka ż.

Wiktionary

# probaktrozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z nadrodziny hadrozauroidów

SJP.pl

Probaktrozaur (Probactrosaurus) – roślinożerny dinozaur z nadrodziny hadrozauroidów (Hadrosauroidea).

Żył we wczesnej kredzie (ok. 120-100 mln lat temu) na terenach wschodniej Azji. Długość ciała ok. 5-6 m, wysokość ok. 2,5 m, ciężar ok. 1 t. Jego szczątki znaleziono w Chinach (Mongolia Wewnętrzna).

Wikipedia

# probangladeski

przymiotnik

(1.1) przychylny Bangladeszowi lub Banglijczykom, popierający Bangladesz lub Banglijczyków, działający na korzyść Bangladeszu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bangladeski

rzecz. Banglijczyk mos., Banglijka ż.

Wiktionary

# probanglijski

przymiotnik

(1.1) przychylny Bangladeszowi lub Banglijczykom, popierający Bangladesz lub Banglijczyków, działający na korzyść Bangladeszu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bangladeski

rzecz. Banglijczyk mos., Banglijka ż.

Wiktionary

# probant

kandydat do zakonu w okresie probacji; nowicjusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. kandydat do zakonu odbywający probację

(1.2) daw. człowiek mający w czymś doświadczenie, obeznanie

Wiktionary

Probant:

- w genealogii to osoba:
  - która zajmuje centralne miejsce na tablicy genealogicznej (np. przodek na wykresie potomków, potomek w wywodzie przodków), lub
  - dla której oblicza się stopień pokrewieństwa, lub
  - wobec której określa się nazwę relacji rodzinnej.
- w genetyce – osoba, która jest przedmiotem badania genetycznego
- kandydat do zakonu, nowicjusz

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. probacja ż.

:: fż. probantka

przym. probacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowicjusz

(1.2) praktyk, znawca, koneser

Wiktionary

# probantka

kandydatka do zakonu w okresie nowicjatu; nowicjuszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kandydatka do zakonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probacja ż.

:: fm. probant mos.

przym. probacyjny

Wiktionary

# probazydium

nabrzmiała końcówka strzępki grzybów wyższych

SJP.pl

Wikipedia

# probe

[czytaj: prołb] samochód typu Ford Probe

SJP.pl

# próbeczka

zdrobnienie od: próba

SJP.pl

# probier

probierz, probierca;
1. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu;
2. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego

SJP.pl

# probierca

probierz, probier;
1. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu;
2. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego

SJP.pl

# probierczy

dotyczący sprawdzania zawartości i jakości różnych substancji, surowców i wyrobów

SJP.pl

# probiernia

1. dział zakładu przemysłowego, w którym sprawdza się jakość wyrobów;
2. lokal przeznaczony na degustację win i potraw

SJP.pl

# probiernictwo

ustalanie zawartości metali szlachetnych w stopach; ustalanie jakości stopów

SJP.pl

Probiernictwo – badanie i cechowanie wyrobów z metali szlachetnych i ich stopów.

Wikipedia

# probierstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na uniwersytecie wykładane są: fizyka, geologia oraz probierstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈbʲjɛrstfɔ, AS: probʹi ̯erstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probierca, probier, probiernictwo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) próba (metalu)

Wiktionary

# probierz

1. miernik służący za podstawę oceny czegoś; kryterium, sprawdzian;
2. przyrząd do sprawdzania składu ciał stałych i płynnych;
3. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu; probierca;
4. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego; probierca

SJP.pl

- miernik, probierz – przyrząd pomiarowy
- wardajn, probierz – urzędnik menniczy

Wikipedia

# probiotyczny

→ probiotyk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający cechy probiotyku

Wiktionary

#### Patrz:

probiotyk

#### Powiązane:

rzecz. probiotyk mrz.

Wiktionary

# probiotyk

kultura bakterii lub drożdży pozytywnie oddziałująca na organizm człowieka poprzez działalność w przewodzie pokarmowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

Wiktionary

Probiotyki (gr. pro bios – dla życia), czynnościowa żywność – podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus), których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej. W większości przypadków korzystne oddziaływania probiotyków dotyczą wyłącznie warunków in vitro. Zaproponowano, że jeżeli wpływ drobnoustrojów na leczenie choroby został zbadany naukowo i ma dowiedzioną skuteczność, należy używać nazwy czynnik bioleczniczy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapusta kiszona jest znacznie tańsza niż suplementy diety, które można kupić w sklepach ze zdrową żywnością, i jest o wiele bogatsza w probiotyki, tj. bakterie kwasu mlekowego.

(1.1) Trzeba pamiętać o stosowaniu probiotyków […], które przywracają prawidłową florę jelitową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈbʲjɔtɨk, AS: probʹi ̯otyk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. probiotyczny

Wiktionary

# probiurokratyczny

popierający biurokrację, sprzyjający przerostowi formalistyki w działaniu urzędów

SJP.pl

# probiznesowy

sprzyjający biznesowi

SJP.pl

# próbka

1. cząstka w fazie eksperymentów;
2. produkt, który jest rozpowszechniany w celach komercyjnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała porcja czegoś przeznaczona do badań

(1.2) mała porcja materiału do prezentacji dla klienta

Wiktionary

- próbka chemiczna
- próbka statystyczna
- próbka toroidalna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Próbka polonu emanuje niebieską poświatą – jest to efekt wzbudzenia otaczającego ją powietrza.

(1.2) Żona żądała, by wąchał próbki dezodorantów w perfumerii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprupka, AS: prupka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próbnik m., próbkowanie n., próba ż., probierz m., probówka ż., próbówka ż.

czas. próbować, wypróbować, popróbować, spróbować, próbkować

przym. probierczy

przysł. próbnie

Wiktionary

# próbkarz

osoba zajmująca się pobieraniem próbek w procesie produkcji czegoś, w celu przekazania ich do badania laboratoryjnego

SJP.pl

# próbkować

pobierać próbki

SJP.pl

# próbkowanie

etap przekształcania sygnału z postaci analogowej na cyfrową

SJP.pl

Próbkowanie, dyskretyzacja, kwantowanie w czasie – proces tworzenia sygnału dyskretnego, reprezentującego sygnał ciągły za pomocą ciągu wartości nazywanych próbkami. Zwykle jest jednym z etapów przetwarzania sygnału analogowego na sygnał cyfrowy.

Wikipedia

# próbkowy

→ próbka

SJP.pl

#### Patrz:

próbka

# problem

1. poważne zagadnie, wymagające rozstrzygnięcia;
2. potocznie: trudność, kłopot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

(1.2) interesujące zagadnienie

(1.3) szach. zadanie szachowe

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moi rodzice poprosili moją nauczycielkę, aby zwracała większą uwagę na moje problemy z ortografią.

(1.2) Problem uzyskania złota z ołowiu nie dawał mu spokoju.

(1.3) Jego największą pasją było układanie i rozwiązywanie problemów szachowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔblɛ̃m, AS: problẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyczność ż., problemowość ż., problemista m., problemistka ż., prolematyzowanie n.

:: zdrobn. problemik m.

czas. problematyzować ndk.

przym. problemowy, problematyczny

przysł. problemowo, problematycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłopot; pot. ambaras, bieda, gips, kanał, kram, pasztet, pierepałka, zgryz

(1.2) kwestia, punkt, pytanie, zagadnienie; pot. łamigłówka, twardy orzech do zgryzienia, zagwozdka

Wiktionary

# problemacik

zdrobnienie od: problem

SJP.pl

# problemat

przestarzałe: poważna sprawa wymagająca przemyślenia; problem

SJP.pl

# problematyczniej

stopień wyższy od przysłówka: problematycznie

SJP.pl

# problematyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: problematyczny

SJP.pl

# problematyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co problematyczne; cecha tych, którzy są problematyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. problem m., problemik m., problemowość ż., problemista m., problemistka ż., problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyzacja ż., problematyzowanie n.

czas. problematyzować

przym. problematyczny, problemowy

przysł. problematycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepewność, niemiarodajność

Wiktionary

# problematyczny

budzący wątpliwości, stanowiący problem; niepewny, wątpliwy, niejednoznaczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) budzący zastrzeżenia lub niepewny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: problẽmatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. problemista mos., problem m., problemik m., problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyzacja ż., problematyczność ż., problematyzowanie n.

czas. problematyzować

przym. problemowy

przysł. problematycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepewny, niemiarodajny, niewiarygodny, wątpliwy

Wiktionary

# problematyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół problemów związanych z jakąś dziedziną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Problematyka kantowskiej filozofii prawa ściśle wiąże się z problematyką filozofii polityki, jak i historiozofią, ponieważ dotyczy związków między polityką i moralnością oraz dziejowego postępu ludzkości poprzez rozwój i doskonalenie prawa.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. problematyczny

rzecz. problemista mos., problem mrz., problematyczność ż.

Wiktionary

# problematyzacja

ujmowanie zjawisk w kategoriach problemów

SJP.pl

# problemik

zdrobnienie od: problem

SJP.pl

# problemista

szachista komponujący zadania szachowe; kompozytor szachowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szach. szachista, który układa zadania szachowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. problemistyka ż., problem m., problemik m., problematyka ż., problematyczność ż., problematyzacja ż.

:: fż. problemistka ż.

przym. problemowy, problematyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kompozytor szachowy

Wiktionary

# problemistka

→ problemista; kompozytorka szachowa

SJP.pl

# problemistyka

dział sztuki szachowej zajmujący się komponowaniem niezwykle wyszukanych form zadań szachowych

SJP.pl

# problemowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co problemowe; cecha tych, którzy są problemowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. problemowy

rzecz. problem mrz., problematyczność ż.

Wiktionary

# problym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. problem

Wiktionary

# próbnie

przysłówek

(1.1) w sposób próbny, próbując coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś w województwie śląskim próbnie zawyją syreny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próba ż., próbka ż.

czas. próbować ndk.

przym. próbny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) na próbę

Wiktionary

# próbnik

1. urządzenie do pobierania próbek przeznaczonych dalej do badań; sonda;
2. w zootechnice: samiec wykorzystywany do wyszukiwania płodnych samic w stadzie zwierząt hodowlanych, zwłaszcza owiec; szukarek;
3. wskaźnik napięcia elektrycznego, zwykle w postaci niewielkiego przyrządu w kształcie długopisu;
4. próbnik kosmiczny - sonda kosmiczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do pobierania próbek czegoś, np. kopaliny płynnej lub skały ze ściany otworu wiertniczego

(1.2) pot. zestaw próbek, np. kolorów, wzorów, faktur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próba ż., próbowanie n., próbka ż., probówka ż., próbówka ż.

czas. próbować ndk., wypróbować dk.

przym. próbny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wzornik

Wiktionary

# próbny

przymiotnik od: próbować

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) robiony na próbę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez większych przeszkód odbyła się seria próbna, ale w trakcie pierwszej serii zawodnikom znów zaczął przeszkadzać wiatr.

(1.1) Na szczęście była to tylko jazda próbna, a nie prawdziwa akcja ratownicza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprubnɨ, AS: prubny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. próbować

rzecz. próba ż., próbowanie n., próbnik mrz.

przysł. próbnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrolny, testowy, eksperymentalny

Wiktionary

# probola

nazwisko

SJP.pl

# probostwo

1. jednostka administracyjna kościołów chrześcijańskich; parafia;
2. stanowisko, urząd proboszcza;
3. siedziba proboszcza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) domena proboszcza

(1.2) urząd proboszcza

(1.3) dom lub siedziba proboszcza

Wiktionary

Probostwo

- parafia podlegająca proboszczowi
- stanowisko, urząd proboszcza
- budynek, mieszczący siedzibę probostwa i zwykle mieszkanie proboszcza

W Polsce

- Probostwo – część miasta Kłecko
- Probostwo – część miasta Koronowo
- Probostwo – część miasta Murowana Goślina
- Probostwo – część miasta Łęczyca
- Probostwo – część miasta Pobiedziska
- Probostwo – część miasta Środa Śląska
- Probostwo – część miasta Grabów w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim
- Probostwo – część wsi Lubomin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Probostwo – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Żnin
- Probostwo – część wsi Radzanowo w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Probostwo – część wsi Więckowy w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Skarszewy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. proboszcz m., proboszczówka ż.

czas. proboszczować ndk.

przym. proboszczowy, proboszczowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) parafia

(1.3) plebania

Wiktionary

# proboszcz

ksiądz zarządzający parafią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. ksiądz zarządzający parafią;

Wiktionary

Proboszcz (z niem. Propst, a to od łac. praepositus, przełożony; łac. odpowiednik to parochus, z gr. πάροικος paroikos, sąsiad), pleban (łac. plebanus od plebs lud) – duchowny, na ogół w stopniu prezbitera, zarządzający gminą kościelną (parafią).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na żywieckim rynku Trzech Króli, reprezentujących poszczególne parafie żywieckie, przywita burmistrz miasta oraz proboszczowie żywieccy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔbɔʃt͡ʃ, AS: probošč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probostwo n., probościna m., proboszczówka ż., Proboszczów m., Proboszczewice nmos., Proboszczowice nmos.

przym. proboszczowski, proboszczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. paroch, pleban; gw-pl|Górny Śląsk|farorz.

Wiktionary

# proboszczewice

Miejscowości w Polsce i ich części

- Proboszczewice – część miasta Zgierza, w Polsce, w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie miasto Zgierz
- Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Proboszczewice-Kolonia – kolonia w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Nowe Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Stara Biała
- Stare Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Stara Biała

Wikipedia

# proboszczka

→ proboszcz

SJP.pl

#### Patrz:

proboszcz

# proboszczować

być proboszczem, zarządzać parafią

SJP.pl

# proboszczowice

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Proboszczowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Proboszczowice – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek
- Proboszczowice – osada wsi Proboszczowice w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek

Wikipedia

# proboszczówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) napój alkoholowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probostwo n., proboszcz mos.

przym. proboszczowy

Wiktionary

# proboszczowski

przymiotnik

(1.1) przym. od proboszcz

Wiktionary

Proboszczowski (Rola odmienna V, Rolicz) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Rola z nobilitacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1779 roku przedborska szkoła mieściła się za karczmą proboszczowską, na rogu kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔbɔʃˈt͡ʃɔfsʲci, AS: proboščofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. probostwo n., proboszcz

przym. proboszczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) proboszczowy

Wiktionary

# proboszczowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do proboszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proboszcz mos., probostwo n., probościna m., proboszczówka ż., Proboszczów m., Proboszczewice nmos., Proboszczowice nmos., Proboszczowski m., Proboszczowska ż., Proboszczewski m., Proboszczewska ż., Proboszcz m./ż.

przym. proboszczowski

Wiktionary

# probować

kontrolować, poddawać próbie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. spróbować)

(1.1) starać się coś zrobić

(1.2) odbywać próbę sztuki, sceny, występu

(1.3) sprawdzać smak potrawy lub napoju

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciągle próbuję trafić w środek tarczy, ale nigdy mi nie wychodzi

(1.2) Uwaga, próbujemy jeszcze raz, wszyscy na miejsca.

(1.3) Masz, próbuj, czy aby nie jest za słona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pruˈbɔvat͡ɕ, AS: prubovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próbówka ż., próbnik m., probówka ż., próbóweczka ż., próbka ż., próbowanie n., próba ż., probierz m., spróbowanie n., wypróbowywanie n., wypróbowanie n., probierca m., popróbowanie n.

czas. spróbować dk., wypróbowywać ndk., wypróbować dk., popróbować dk.

przym. próbny, probierczy

przysł. próbnie, na próbę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) usiłować

(1.3) kosztować, smakować, degustować

Wiktionary

# próbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próbować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprubɔˈvãɲɛ, AS: prubovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. próbować

przym. próbny

rzecz. probówka ż., próbnik mrz., próbówka ż., próba ż.

Wiktionary

# probówka

małe cylindryczne naczynie laboratoryjne, najczęściej szklane, służące do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych; próbówka (regionalnie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. probówka.

Wiktionary

Probówka (próbówka) – rodzaj drobnego sprzętu laboratoryjnego w kształcie walcowatego naczynia.

Tradycyjne probówki (A na rysunku) są zwykle wykonywane ze szkła i mają postać szklanej rurki z jednej strony zamkniętej okrągłym dnem, a z drugiej swobodnie otwartej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. probówka ż., probierz m., próba ż., próbka ż., próbowanie n., spróbowanie n., próbnik m.

czas. próbować ndk., spróbować dk.

przym. probówkowy, próbówkowy, probierczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) probówka; przest. epruwetka

Wiktionary

# próbownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sala prób, zwykle muzycznych

Wiktionary

# próbowny

przymiotnik

(1.1) stpol. wypróbowany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: pruˈbɔvnɨ, AS: prubovny

Wiktionary

# probołowice

Probołowice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Złota.

Przez wieś przebiega szlak Małopolska Droga św. Jakuba.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W 1861 r. mieszkańcy wsi odmówili dalszego wykonywania darmowej pracy na rzecz dworu zwanej pańszczyzną. Dalsze wykonywanie pańszczyzny wymuszono przy użyciu siły dwóch rot wojska rosyjskiego.

Wikipedia

# probrexitowy

przymiotnik

(1.1) polit. taki, który opowiada się za opuszczeniem Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

(1.2) polit. taki, który świadczy o lub jest wyrazem poparcia wobec opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Probrexitowy poseł torysów Mark Francois ocenił, że zagłosuje przeciwko niemu co najmniej 84 konserwatystów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) probrexitowski

(1.2) probrexitowski

Wiktionary

# probrytyjskość

→ probrytyjski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co probrytyjskie; cecha tych, którzy są probrytyjscy

Wiktionary

#### Patrz:

probrytyjski

#### Powiązane:

przym. probrytyjski

Wiktionary

# próć

czasownik

(1.1) daw. pruć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prut͡ɕ, AS: pruć

Wiktionary

# proc.

skrót od: procent (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = procent

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) 32 proc. ankietowanych powiedziało, że nie pójdzie w tym roku do wyborów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) %

Wiktionary

# proca

1. rodzaj zabawki służącej do strzelania, zbudowanej z odpowiednio rozgałęzionego patyka i gumy;
2. dawna broń składająca się z rzemienia lub sznura złożonego we dwoje, służąca do miotania kamieni w walce lub podczas polowań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

(1.2) med. rodzaj opatrunku podtrzymującego chorą część ciała (np. żuchwę)

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dorobek

Wiktionary

Proca – historyczna broń miotająca, złożona ze sznura lub rzemienia, w którego środku długości umieszczone jest miseczkowate gniazdo na pocisk, wykonane ze skóry lub tkaniny.

Wykonywano ją też z rozdwojonego patyka i sznura. Miotano kamieniami lub pociskami z suszonej gliny albo odlewanymi z ołowiu. Dla wyrzucenia pocisku należy trzymać końce sznurka w jednej ręce, nadając coraz szybszy ruch wirowy. Przy odpowiednich obrotach należy wypuścić z ręki jeden koniec sznura, uwalniając w ten sposób pocisk. Celne miotanie z procy wymaga dużego doświadczenia i wyczucia. Obecnie spopularyzowaną procę jest broń działająca na innej zasadzie – proca neurobalistyczna.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szlojder.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. procarz mos., procnik mos.

przym. procny, procowaty, procowy

frazeologia.

wystrzelić jak z procy

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.3) zobtłum|dorobek.

* angielski: (1.1) sling

* baskijski: (1.1) habaila

* białoruski: (1.1) прашча ż.

* cerkiewnosłowiański: (1.1) праща ż.

* chorwacki: (1.1) praćka ż.

* czeczeński: (1.1) ӏад

* dolnołużycki: (1.1) prokadło n.

* duński: (1.1) slangebøsse w.

* fiński: (1.1) ritsa

* francuski: (1.1) lance-pierre(s) m.

* hiszpański: (1.1) tirachinas m., honda ż.

* ido: (1.1) stonojetilo

* kaszubski: (1.1) pùszczówka ż.

* kazachski: (1.1) сақпан

* łaciński: (1.2) funda ż.

* niemiecki: (1.1) Schleuder ż.

* nowogrecki: (1.1) σφεντόνα ż.

* rosyjski: (1.1) праща́ ż., рога́тка ż.

* słowacki: (1.1) prak m.

* starogrecki: (1.1) σφενδόνη ż.

* szwedzki: (1.1) slunga w., slangbella w., slangbåge w.

* ukraiński: (1.1) праща ż., рогатка ż.

* włoski: (1.1) fionda ż., frombola ż.

źródła.

== proca (język dolnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) trud

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sa, AS: proca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procarz mos., procnik mos.

przym. procny, procowaty, procowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szlojder.

Wiktionary

# procak

nazwisko

SJP.pl

# procarski

1. dawny przymiotnik od: procarz;
2. sprzyjający carowi, polityce cara; będący zwolennikiem caratu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. popierający cara, będący zwolennikiem cara

(1.2) rzad. hist. wojsk. związany z procarzem, dotyczący procarza

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2)

:: rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

:: przym. procowy, procowaty, procny

Wiktionary

# procarz

dawniej: żołnierz uzbrojony w procę (dawną maszynę oblężniczą)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. wojsk. żołnierz uzbrojony w procę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konnica podzieliła się na dwie części, procarze i łucznicy szli przed wojskiem, a w pierwszym szeregu byli sami najbardziej waleczni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procnik mos., proca ż.

przym. procowaty, procowy

Wiktionary

# procedencja

przestarzałe: pochodzenie rodowe lub stanowe; rodowód, genealogia

SJP.pl

# proceder

działanie uznawane za niezgodne z zasadami moralnymi lub prawem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czyjeś działanie, często stanowiące źródło utrzymania, a uznawane za niezgodne z zasadami moralnymi lub prawem

Wiktionary

- Proceder (album TSA)
- Proceder (album Chady)
- Proceder (film)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znaczącym źródłem dochodu mafii jest proceder handlu narkotykami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛdɛr, AS: proceder

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proces m., procedura ż., procesja ż.

:: zdrobn. procederek m.

czas. procedować, procesować, cedować

przym. procesowy, proceduralny

Wiktionary

# procederowy

przymiotnik od: proceder

SJP.pl

# procedować

postępować, postąpić zgodnie z określoną procedurą

SJP.pl

czasownik przechodni i nieprzechodni niedokonany

(1.1) zajmować się czymś i działać przy tym zgodnie z procedurą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sejm proceduje nad ustawą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procedowanie n., proceder mrz., procedura ż.

Wiktionary

# procedowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|procedować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. procedować ndk.

Wiktionary

# procedura

1. określone reguły postępowania w jakiejś sprawie;
2. w informatyce: fragment algorytmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

(1.2) inform. wydzielona część programu;

Wiktionary

- procedura – inaczej postępowanie (rodzaj czynności)
- procedura – inaczej przepisy prawne regulujące postępowanie
- procedura w programowaniu – inaczej podprogram

Niektóre procedury:

- procedura budżetowa
- procedura obsługi przerwania
- procedura składowana
- procedura współdecydowania
- Procedura Davisa-Putnama

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W takich przypadkach stosujemy standardowe procedury.

(1.2) Za uruchomienie procedury POST odpowiada program z BIOS-u.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛˈdura, AS: procedura

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. proceduralny, procedurowy

przysł. proceduralnie

czas. procedować

rzecz. proceder m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plan, tryb

(1.2) podprogram

Wiktionary

# procedural

potocznie: serial, w którym jakiś problem jest przedstawiany, badany i rozwiązywany w ciągu jednego odcinka

SJP.pl

# proceduralny

związany z procedurą, ustalonym trybem postępowania w jakiejś sprawie

SJP.pl

# procedurowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z procedurą, dotyczący procedury

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procedura ż.

Wiktionary

# procek

mała proca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) slang. inform. procesor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sɛk, AS: procek

Wiktionary

# proceleusmatyk

antyczna stopa muzyczna złożona z czterech krótkich sylab; tetrabrach, dypirrychej, dypirychej

SJP.pl

# procencik

zdrobnienie od: procent

SJP.pl

# procent

1. setna część danej wielkości;
2. inaczej: oprocentowanie; zysk, jaki przynosi kapitał pożyczkowy

SJP.pl

liczebnik ułamkowy

(1.1) mat. setna część całości;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) finans. oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

(2.2) bliżej nieokreślony ułamek, część

(2.3) druk. symbol procenta (1.1)

Wiktionary

Procent – jeden ze sposobów zapisu bezwymiarowego stosunku dwóch wielkości, w którym dana liczba wyrażona jest jako ułamek o mianowniku 100 i odpowiada setnej części danej wielkości. Zwykle oznaczany jest symbolem „%”. Przykładowo 45% (czyt. „czterdzieści pięć procent”) pewnej wielkości oznacza {\tfrac {45}{100}} lub 0,45 tej wielkości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ile procent alkoholu jest w tym piwie?

(1.1) Dwadzieścia procent uczniów potrafi czytać ze zrozumieniem

(1.1) Organizacje pozarządowe apelują do premiera, aby nie obcinał im wpływów z 1 procenta

(2.1) Kapitalizacja odsetek, czyli magia procentu składanego (z Internetu)

(2.2) Obliczanie procentu danej liczby

(2.3) Kiedyś pisano procenty z kreską poziomą a nie ukośną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sɛ̃nt, AS: procẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oprocentowanie n., procentowość ż.

:: zdrobn. procencik m.

czas. procentować, oprocentować, oprocentowywać, zaprocentować

przym. procentowy

przysł. procentowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) %, proc.

(2.1-2) odsetek, odsetka

(2.3) %

Wiktionary

# procentaż

wynik lub parametr wyrażony w procentach

SJP.pl

# procentmistrz

pracownik w cukrownictwie, który oblicza procentową zawartość cukru w burakach; taksator

SJP.pl

# procentownia

specjalne pomieszczenie w cukrowni służące do ustalania stopnia zanieczyszczenia próbek buraków przez ważenie na wagach procentowych

SJP.pl

# procentowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co procentowe; cecha tych, którzy są procentowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. procentowy

licz. procent

rzecz. procent mrz.

czas. oprocentować

Wiktionary

# procentowy

dotyczący obliczania procentów, obliczany w setnych częściach, wyrażany w procentach

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mat. chem. podany w procentach

(1.2) pot. eufem. zawierający alkohol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procent m., procentowość ż.

czas. procentować ndk., zaprocentować dk., oprocentować dk.

przysł. procentowo

licz. procent

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wyskokowy, alkoholowy

Wiktionary

# proceratops

rodzaj ceratopsa, który żył pod koniec kredy na terenach Ameryki Północnej

SJP.pl

# procerkoid

stadium larwalne tasiemców powstające z onkosfery

SJP.pl

Procerkoid – jedna z form pierwszego stadium larwalnego w cyklu życiowym tasiemców Pseudophyllidea, między innymi bruzdogłowca szerokiego (Diphyllobothrium latum). Postać ta ma kształt robakowaty z tylnym końcem ciała u większości gatunków zaopatrzonym w trzy pary haków. Pasożytuje w skorupiaku, pierwszym żywicielu pośrednim tego tasiemca. Drugim żywicielem jest ryba lub inny kręgowiec, w którego organizmie procerkoid zamienia się w plerocerkoid.

Wikipedia

# proces

1. przebieg zmian;
2. rozprawa sądowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

(1.2) praw. postępowanie w sądzie

(1.3) inform. każdy egzemplarz wykonywanego programu;

Wiktionary

- proces według przepisów prawa → postępowanie:
  - rozprawa lub postępowanie sądowe
  - postępowanie procesowe (rodzaj postępowania cywilnego)
  - według rodzaju przedmiotu postępowania: cywilny, karny, legislacyjny
  - historyczne: proces posesoryjny, proces rzymsko-kanoniczny
  - proces beatyfikacyjny
    - proces beatyfikacyjny Jana Pawła II

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Proces rozkładu ciała rozpoczyna się w chwili śmierci.

    (1.2) Polityk wytoczył proces przeciwko gazecie, w której ukazały się jego prywatne zdjęcia, i żąda wysokiego odszkodowania.

    (1.3) Polecenie „top” wyświetla procesy uruchomione w systemie.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ˈprɔt͡sɛs, AS: proces

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    przym. procesowy, procesualny

    czas. procesować (się)

    rzecz. procesowicz m., proceder m., procesja ż.

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.2) daw. kauza

    Wiktionary

# procesik

zdrobnienie od: proces

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proces

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie proces, lecz tylko mały procesik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proces m.

czas. procesować

Wiktionary

# procesja

1. uroczysty pochód religijny ze śpiewem i niesieniem przedmiotów kultu;
2. duża grupa udających się dokądś ludzi lub grupa jadących wolno samochodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

(1.2) pot. tłum lub kawalkada pojazdów wolno przemieszczająca się w jednym kierunku

Wiktionary

Procesja ma dwa znaczenia:

- W religioznawstwie – forma kultu, popularna w wielu religiach, manifestująca się jako uroczysty pochód ze śpiewami, czasami też z tańcami i z noszeniem sakralnych przedmiotów. W religiach pierwotnych i antycznych przestrzeń zakreślana przez procesję definiowała granice kręgu magicznego. Specjalną, magiczną wartość miała liczba obejść magicznego kręgu (trzy, pięć, siedem itd.). W katolicyzmie najbardziej rozpowszechnioną jest procesja Bożego Ciała.
- W mowie potocznej – długi szereg ludzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Procesja zatoczyła koło wokół rynku i skierowała się w stronę kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛsʲja, AS: procesʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. procesyjny

rzecz. proceder mrz.

Wiktionary

# procesor

układ scalony interpretujący ciąg rozkazów maszynowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

Wiktionary

Procesor (ang. central processing unit, CPU) – sekwencyjne urządzenie cyfrowe, które pobiera dane z pamięci operacyjnej lub strumienia danych, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy, zwracając dane do pamięci lub wyjściowego strumienia danych. Termin ten w zawężonym znaczeniu jest używany w odniesieniu do jednostki centralnej (CPU) systemu, ale odnosi się również do innych elementów przetwarzających dane zwanych koprocesorami, takich jak jednostki do obliczeń na liczbach zmiennopozycyjnych, przetwarzania grafiki (GPU).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Procesor w moim komputerze ma bardzo głośny wiatraczek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛsɔr, AS: procesor

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. procesorowy

rzecz. koprocesor mrz.

Wiktionary

# procesorowy

→ procesor

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z procesorem, dotyczący procesora

Wiktionary

#### Patrz:

procesor

#### Powiązane:

rzecz. procesor mrz.

Wiktionary

# procesować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. prowadzić proces sądowy przeciw komuś

czasownik zwrotny niedokonany procesować się (dk. brak)

(2.1) praw. prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie

(2.2) inform. przetwarzać się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛˈsɔvat͡ɕ, AS: procesovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proces, procesik, procesisko, procesowanie, procesowicz, procesownik, proceder

przym. procesowy, procesualny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) daw. prawować się

Wiktionary

# procesowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|procesować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. procesować ndk.

Wiktionary

# procesowość

→ procesowy

SJP.pl

#### Patrz:

procesowy

# procesowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący procesu

(1.2) praw. związany z procesem sądowym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proces mrz., proceder mrz.

czas. procesować

Wiktionary

# procesualistka

→ procesualista

SJP.pl

#### Patrz:

procesualista

# procesualistyka

nauka o zagadnieniach prawnych postępowania sądowego

SJP.pl

# procesualny

w prawie: odnoszący się do procesu sądowego; procesowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) praw. taki, który dotyczy procesu sądowego, postępowania sądowego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛsuˈwalnɨ, AS: procesuu̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proces

czas. procesować (się)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) procesowy

Wiktionary

# procesyjny

przymiotnik od: procesja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. związany z procesją, dotyczący procesji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. procesja ż.

Wiktionary

# procesywność

→ procesywny

SJP.pl

#### Patrz:

procesywny

# proch

1. materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;
2. szczątki człowieka (przeważnie w liczbie mnogiej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozdrobniona, sypka substancja

(1.2) proch strzelniczy

(1.3) lwów. kurz

(1.4) zob. prochy.

Wiktionary

Proch — materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej.

Najstarszym materiałem wybuchowym tego typu jest proch czarny (dymny), wynaleziony przez taoistycznego chemika w Chinach już w IX wieku naszej ery, a powszechnie używany w Europie w celach militarnych około wieku XIII. Miał on postać sypkiej mieszaniny koloru czarnego. Proch czarny używany był jako materiał wybuchowy miotający, a także materiał wybuchowy kruszący. Pod koniec XIX wieku pojawiły się różne rodzaje prochu bezdymnego, które wyparły proch czarny jako materiał miotający w broni palnej. Proch bezdymny ma w zależności od rodzaju postać ziaren lub kryształków, różnego kształtu i wielkości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔx, AS: proχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prochowiec m., prochy

:: zdrobn. proszek m.

czas. proszkować ndk., sproszkować dk.

przym. prochowy, proszkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pył m., popiół m.

Wiktionary

# prócheński

→ Próchna

SJP.pl

#### Patrz:

Próchna

# prochiński

sprzyjający Chinom i Chińczykom

SJP.pl

# próchna

wieś w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim

SJP.pl

Próchna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Wróblew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# próchniaczek

motyl, szkodnik ziół i tytoniu

SJP.pl

# próchniak

spróchniałe drzewo

SJP.pl

Próchniak:

- Anna Próchniak
- Edward Próchniak
- Paweł Próchniak

Wikipedia

# próchnica

1. choroba bakteryjna zębów polegająca na stopniowym odwapnieniu i rozkładzie ich twardych tkanek, powodująca powstawanie ubytków;
2. komponent gleby powstały z rozkładu obumarłych szczątków roślin i zwierząt; humus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

(1.2) geol. składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

(1.3) med. przewlekłe zapalenie kości na tle gruźliczym

Wiktionary

- próchnica – część składowa gleby
- próchnica zębów
- próchnica poroża

- Próchnica – struga dorzecza Sanu, prawoboczny dopływ Czarnej Łady

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. próchno n.

czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

przym. próchnicowy, próchniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) próchnica zębów, dziura

(1.2) humus

Wiktionary

# próchnicki

przymiotnik od: Próchnik (jedna z północnych dzielnic Elbląga)

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Franciszek Próchnicki – polski nauczyciel, pedagog, dydaktyk, działacz społeczny
- Jan Andrzej Próchnicki – rzymskokatolicki duchowny
- Jerzy Próchnicki – polski aktor
- Maciej Próchnicki – polski muzyk
- Mikołaj Próchnicki – rzymskokatolicki duchowny
- Stanisław Próchnicki – polski wojskowy
- Zdzisław Próchnicki – polski prawnik

Wikipedia

# próchnicotwórczy

tworzący próchnicę

SJP.pl

# próchnicowy

→ próchnica; próchniczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z próchnicą, dotyczący próchnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próchnica ż.

przym. próchniczy

Wiktionary

# próchniczek

1. rodzaj mchu z klasy prątników;
2. mklik (omacnica) próchniczek - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

SJP.pl

Próchniczek (Aulacomnium Schwägr.) – rodzaj mchu z rodziny próchniczkowatych (Aulacomniaceae Schimp.).

Wikipedia

# próchniczka

1. rodzaj mchu z klasy prątników;
2. mklik (omacnica) próchniczek - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

SJP.pl

# próchniczkowate

rodzina mchów z klasy prątników

SJP.pl

# próchniczy

→ próchnica; próchnicowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z próchnicą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próchnica ż.

przym. próchnicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) próchnicowy

Wiktionary

# próchniewicz

nazwisko

SJP.pl

# próchnik

1. borodziej próchnik - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych, w Polsce pod ochroną; borodziej cieśla, cieśla próchnik;
2. dawniej: próchno

SJP.pl

Próchnik (niem. Dörbeck) – dzielnica Elbląga.

Wikipedia

# próchnilcowate

rodzina grzybów z rzędu próchnilcowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) mikol. syst. nazwa systematyczna|Xylariaceae|Tul.|ref=tak., rodzina roślin należąca do rzędu próchnilcowców;

Wiktionary

Próchnilcowate (Xylariaceae Tul. & C. Tul.) – rodzina grzybów z rzędu próchnilcowców (Xylariales).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Próchnilec należy do próchnilcowatych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próchnilec m., próchnilcowce lm. nmos.

Wiktionary

# próchnilcowaty

o cechach próchnilcowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# próchnilcowce

rząd grzybów z typu workowców

SJP.pl

Próchnilcowce (Xylariales Nannf.) – rząd grzybów z klasy Sordariomycetes.

Wikipedia

# próchnilcowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z typu workowców

SJP.pl

# próchnilec

rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mikol. grzyb z rodziny próchnilcowatych;

Wiktionary

Xylaria Hill ex Schrank (próchnilec) – rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych (Xylariaceae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pnie drzew obrosły próchnilcami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próchno n., próchnilcowate nmos.

czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

Wiktionary

# próchno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) drewno, które w wyniku rozkładu przez drobnoustroje stało się miękkie, suche i kruche

(1.2) pot. pogard. stary, zniedołężniały człowiek

Wiktionary

- Próchno – powieść Wacława Berenta
- Próchno – produkt rozkładu drewna (próchnienia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W szafach myszy gryzą królicze skórki, ubrania giną w przejrzystych pyskach moli, bezszelestnie łuszczy się wapno ze ścian, wirują w powietrzu strzępki próchna.

(1.2) Myślisz, że jak mam dwie dorosłe córki, to już ze mnie stare próchno, na którym nikt oka nie zawiesi?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. próchnilec mrz., próchniak m., próchnica ż.

czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

przym. spróchniały

Wiktionary

# próchnówko

Próchnówko – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Tuczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Około 2 kilometry na wschód od wsi – nad jeziorem Bytyń Wielki znajduje się stanica harcerska, do której w ostatnich latach doprowadzono nową utwardzoną drogę ze wsi Próchnowo.

Wikipedia

# prochoicer

[czytaj: proczojser] członek organizacji lub ruchu opowiadającego się za legalizacją aborcji; pro-choicer

SJP.pl

# prochor

imię męskie

SJP.pl

Prochor – imię męskie pochodzenia greckiego, od Προχορος – z choreo "tańczę"; pro – "przed"; imię to oznacza "ten, co prowadzi taniec; pierwszy tancerz". Św. Prochor był jednym z 7 pierwszych diakonów. Polskimi formami tego imienia są: Prochor, Prochorus, Prochort, Profor, Prophiorus, Profortus.

Prochor imieniny obchodzi 9 kwietnia i 10 sierpnia.

Wikipedia

# prochorostwo

Prochor z żoną; Prochorowie

SJP.pl

# prochorowie

imię męskie

SJP.pl

# prochorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prochora lub z nim związany

SJP.pl

# prochowe

przymiotnik od: proch

SJP.pl

# prochowice

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim;

Wiktionary

Prochowice (pol. hist. Parchwice, niem. Parchwitz) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Kaczawą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prochowice.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 3533 mieszkańców (673. miejsce w kraju).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prochowiczanin mos., prochowiczanka ż.

przym. prochowicki

Wiktionary

# prochowicki

przymiotnik od: Prochowice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Prochowic, związany z Prochowicami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wyniku sprzedaży praw do marki, pasztet prochowicki produkowany jest teraz w zakładzie produkcyjnym w innym mieście.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prochowice nmos., prochowiczanin mos., prochowiczanka ż.

Wiktionary

# prochowicz

nazwisko

SJP.pl

# prochowiczanin

mieszkaniec Prochowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prochowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prochowice nmos.

:: fż. prochowiczanka ż.

przym. prochowicki

Wiktionary

# prochowiczanka

mieszkanka Prochowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prochowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prochowice nmos.

:: fm. prochowiczanin mos.

przym. prochowicki

Wiktionary

# prochowiec

rodzaj płaszcza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. letni męsko-damski płaszcz z cienkiej, gęstej bawełnianej tkaniny;

Wiktionary

Prochowiec – rodzaj letniego płaszcza męskiego i damskiego z lekkiego materiału.

Był kontynuacją i funkcjonalnym rozwinięciem wcześniejszego pudermantla jako pierwotnie osłaniający od kurzu płaszcz przeznaczony dla automobilistów. W okresie międzywojennym stanowił spopularyzowane letnie okrycie o kroju sportowym i modnie zróżnicowanych fasonach. Po wojnie rozpowszechniony w Polsce Ludowej jako szykowny ubiór wierzchni, często dwurzędowy i przepasany paskiem z klamrą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zrobiło się zimno, a on wciąż chodził w swoim wysłużonym prochowcu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈxɔvʲjɛt͡s, AS: proχovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proch m., prochy nmos.

Wiktionary

# prochówka

ściereczka do kurzu

SJP.pl

# prochownia

1. magazyn do przechowywania materiałów wybuchowych;
2. dawniej: wytwórnia ładunków wybuchowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wytwórnia prochu, ładunków wybuchowych i pocisków

(1.2) hist. magazyn przystosowany do przechowywania prochu, ładunków wybuchowych i pocisków

Wiktionary

Prochownia – młyn ze stępami do robienia prochu (tzw. młyn prochowy) lub magazyn prochu (skład).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. proch m., prochownica ż.

przym. prochowy

Wiktionary

# prochownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. puszka lub róg do podręcznego przechowywania prochu

Wiktionary

Prochownica (dawniej: pulwersak) – podręczny pojemnik wykonany z wytrzymałego materiału (np. drewna, metalu, rogu, kości) służący do przenoszenia zapasu prochu koniecznego do ładowania odprzodowej broni strzeleckiej opartej na systemie rozdzielnego ładowania.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. proch m., prochownia ż.

przym. prochowy

Wiktionary

# prochownik

nazwisko

SJP.pl

Prochownik – stopień wojskowy w Korpusie Artylerii Koronnej.

Obowiązki prochownika zawarte były w regulaminie z 1767 w artykule „Powinności każdego z Osobna Artyllerysty podług Stopnia y Urzędu tak względem umieiętności jako y Służby Pańskiey”.

Wikipedia

# prochowski

nazwisko

SJP.pl

# prochowy

przymiotnik od: proch

SJP.pl

# prochronizm

anachronizm polegający na opatrzeniu jakiegoś wydarzenia datą wcześniejszą od prawdziwej

SJP.pl

Presupozycja – w logice sąd, który musi być prawdziwy, żeby jakiemuś zdaniu można było przypisać wartość logiczną (prawdę albo fałsz). Innymi słowy, presupozycja to wniosek wynikający zarówno ze zdania, jak i z jego negacji. Np. presupozycją zarówno zdania „Obecny król Francji jest łysy”, jak i zdania „Obecny król Francji nie jest łysy” jest: „Francja ma obecnie króla”.

Wikipedia

# prochy

1. zwłoki ludzkie;
2. popiół po spaleniu zwłok;
3. potocznie: narkotyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stałe produkty rozkładu lub spopielenia zwłok

(1.2) pot. narkotyki

(1.3) pot. leki, zwłaszcza psychotropowe

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: proch

Wiktionary

4 miejscowości w Polsce

- Prochy – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Wąbrzeźno
- Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
- Prochy – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
- Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pochowano naszego dziadka na prochach Marianny i Katarzyny.

(1.2) Ludzi po prochach od razu przywozili w pasach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔxɨ, AS: proχy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proch mrz., prochowiec mrz.

czas. proszkować ndk., sproszkować dk.

przym. prochowy, proszkowy

Wiktionary

# procjon

gwiazda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)

(1.2) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;

Wiktionary

Procjon (Alfa Canis Minoris, α CMi) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa, ósma co do jasności gwiazda nocnego nieba. Jest jedną z najbliższych gwiazd, znajduje się w odległości około 11,5 roku świetlnego od Słońca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Procjon jest gwiazdą podwójną i siódmą pod względem jasności gwiazdą na nocnym niebie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Procyon; α CMi

Wiktionary

# procka

mała proca

SJP.pl

# prockar

w wojsku: przednia część lawety armatniej ze skrzynią na amunicję; przedwóz

SJP.pl

# procnie

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. mozolnie, z trudem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. procny

Wiktionary

# procnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. procarz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proca ż., procarz mos.

przym. procarski, procny, procowaty, procowy

Wiktionary

# procny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. procowy, związany z procą

przymiotnik jakościowy

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. trudny, uciążliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

przym. procarski, procowy, procowaty

(2.1)

przysł. procnie

Wiktionary

# procować

ustawiać armatę na przodku; zaprzodkowywać

SJP.pl

# procowaty

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. lub rzad. mający kształt procy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

przym. procarski, procowy, procny

Wiktionary

# procowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z procą, dotyczący procy; przypominający procę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proca ż., prok, procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

przym. procarski, procny, procowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. procny

Wiktionary

# procura

[czytaj: prokura] zastępstwo prawne; prokura

SJP.pl

# proćwin

Proćwin – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Końskie.

Prywatna wieś szlachecka Pracwin, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego. Od XVII do pierwszej połowy XX wieku wieś wchodziała w skład klucza Modliszewickiego oraz dóbr Końskie Wielkie. W 1870 dobra koneckie kupił hrabia Jan Tarnowski. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# prócz

za wyjątkiem, oprócz (czegoś, kogoś)

SJP.pl

przyimek

(1.1) książk. zob. oprócz.

(1.2) gw-pl|Warmia. mimo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niestety w sklepie nie mają nic do zaoferowania z owoców prócz jabłek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prut͡ʃ, AS: pruč

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oprócz, poza, z wyjątkiem, z wyłączeniem, wyjąwszy

Wiktionary

# proczeski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzyja, okazuje przyjaźń państwu czeskiemu i Czechom

(1.2) taki, który jest przejawem sprzyjania państwu czeskiemu i Czechom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wyniku działań dyplomacji Przemysła Ottokara II i Beli IV Piastowie podzielili się na dwa obozy, proczeski i prowęgierski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proczeskość ż., czeski mrz.

przym. czeski

Wiktionary

# prod.

skrót od: produkcja

SJP.pl

skrót

(1.1) = produkcja

Wiktionary

# prodemokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prodemokratyczne; cecha tych, którzy są prodemokratyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prodemokratyczny

przysł. prodemokratycznie

Wiktionary

# prodemokratyczny

→ prodemokratyzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający demokracji, popierający demokrację

Wiktionary

#### Patrz:

prodemokratyzm

#### Powiązane:

rzecz. prodemokratyczność ż.

Wiktionary

# prodemokratyzm

popieranie demokratyzmu, sprzyjanie demokracji

SJP.pl

# prodi

nazwisko

SJP.pl

# prodigy

[czytaj: prodidżi] brytyjski zespół muzyczny; The Prodigy

SJP.pl

- The Prodigy – brytyjski zespół muzyczny tworzący muzykę elektroniczną
- Prodigy – amerykański raper

Wikipedia

# prodiż

metalowe naczynie do pieczenia, ze szczelną pokrywą, ogrzewane prądem elektrycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

Wiktionary

Prodiż (fr. prodige) – sprzęt kuchenny, składający się z metalowego naczynia oraz z pokrywy wyposażonej w wizjer, zasilany i ogrzewany prądem lub rzadziej gazem, służący do pieczenia ciasta i mięsa. W Polsce popularne były przed rozpowszechnieniem się piekarników elektrycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zepsuł mi się piekarnik, więc musiałam piec ciasto w prodiżu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔdʲiʃ, AS: prodʹiš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prodiżowy

Wiktionary

# prodiżowy

→ prodiż

SJP.pl

#### Patrz:

prodiż

# prodrom

1. objaw, symptom zapowiadający chorobę;
2. książkowo: słowo wstępne

SJP.pl

Wikipedia

# prodromalny

→ prodrom

SJP.pl

#### Patrz:

prodrom

# producencki

odnoszący się do producenta lub produkcji, właściwy producentom

SJP.pl

# producent

1. wytwórca danego przedmiotu lub usługi;
2. organizm samożywny będący pierwszym ogniwem łańcucha pokarmowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

(1.2) biol. organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych

(1.3) film. przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej

(1.4) teatr. muz. osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

Wiktionary

Producent – podmiot produkujący towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈdut͡sɛ̃nt, AS: producẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkcja ż., produkcyjniak m., produkt m.

:: fż. producentka ż.

czas. produkować, wyprodukować

przym. produkcyjny, producencki

Wiktionary

# producentka

→ producent

SJP.pl

Producent – podmiot produkujący towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.

Wikipedia

#### Patrz:

producent

# produkcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od produkt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie produkt, lecz tylko lichy produkcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkt m.

Wiktionary

# produkcja

1. wytwarzanie dóbr i usług
2. to, co zostało wytworzone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

(1.2) ogół tego, co zostało wyprodukowane

Wiktionary

Produkcja – działalność gospodarczo-techniczna, której celem jest wytwarzanie produktów.Produkcja to:

- w ujęciu statystycznym: ogół wytworzonych przez przedsiębiorstwo produktów
- w ekonomii: wytwarzanie dóbr użytkowych dla zaspokojenia popytu konsumentów
- w aspekcie zarządzania: proces produkcyjny, powiązane ze sobą i wzajemnie uwarunkowane procesy pracy.

Produkcja stanowi jeden z podstawowych warunków funkcjonowania i rozwoju gospodarki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈdukt͡sʲja, AS: produkcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkt m., producent m., producentka ż., produkowanie n., produkcyjniak mrz., produktywność ż.

czas. produkować, wyprodukować

przym. produkcyjny, produktywny, producencki

przysł. produkcyjnie, produktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytwarzanie, produkowanie

Wiktionary

# produkcje

1. wytwarzanie dóbr i usług
2. to, co zostało wytworzone

SJP.pl

# produkcyjniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od produkcyjniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkcyjniak m.

Wiktionary

# produkcyjniak

charakterystyczny dla socrealizmu film lub powieść o niezbyt wysokiej wartości artystycznej, gloryfikujące przemysł, produkcję, pracę robotników itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. utwór literacki lub filmowy o niskiej wartości artystycznej gloryfikujący przemysł, produkcję itp., przedstawiając je w sposób szablonowy, charakterystyczny dla socrealizmu;

Wiktionary

Produkcyjniak – gatunek powieści (powieść produkcyjna) lub filmu, realizujący założenia poetyki realizmu socjalistycznego, poświęcony tematowi socjalistycznej przebudowy kraju. Wzory dla tego gatunku ukształtowały się w Związku Radzieckim i zostały zaszczepione na gruncie polskim wraz z proklamowaniem socrealizmu. Za pierwowzór powieści produkcyjnej uznaje się utwór literacki Fiodora Gładkowa pod tytułem Cement z 1925.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Produkcyjniaki na wzór i podobieństwo radzieckich powieści i filmów o socjalistycznej przebudowie kraju tworzyli wprawdzie także najwięksi (Iwaszkiewicz, Konwicki, Brandys), ale dobry obyczaj każe im dziś tego nie wypominać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkcja ż., producent m., producentka ż., produkowanie n., produkt m., produktywność ż.

:: zdrobn. produkcyjniaczek m.

przym. produkcyjny

czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

Wiktionary

# produkcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co produkcyjne; cecha tych, którzy są produkcyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. produkcyjny

Wiktionary

# produkcyjny

przymiotnik

(1.1) związany z produkcją, dotyczący produkcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Splajtowaliśmy, bo nasz zakład nie był zbytnio produkcyjny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkcja ż., produkt m., produkowanie n., wyprodukowanie n., postprodukcja ż., producent m., produkcyjniak mrz., produkcyjność ż., produktywność ż.

czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

przym. produktowy

przysł. produkcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytwórczy

Wiktionary

# produkować

1. wytwarzać towar, brać udział w produkcji czegoś;
2. wydzielać, formować, powodować powstawanie czegoś;
3. produkować się - występować w przedstawieniu, popisywać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszej firmie produkujemy jeden zlew co 5 minut!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔduˈkɔvat͡ɕ, AS: produkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkt m., producent m., produkcja ż., produktywność ż., produkcyjniak mrz., produkowanie n., wyprodukowanie n.

czas. wyprodukować dk.

przym. produkcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytwarzać, wyrabiać; przest. fabrykować

Wiktionary

# produkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wytwarzanie czegoś w sposób przemysłowy

(1.2) realizowanie filmu lub programu telewizyjnego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔdukɔˈvãɲɛ, AS: produkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyprodukowanie n., produkcja ż., producent m., produkt m., produkcyjniak m., produktywność ż.

czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

przym. produkcyjny, producencki, produktowy, produktywny

Wiktionary

# produkt

1. wyrób powstający w procesie produkcji; rezultat określonej działalności ludzkiej;
2. substancja powstająca w wyniku reakcji chemicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

(1.2) rezultat pracy twórczej

(1.3) chem. substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej

(1.4) mat. uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;

(1.5) w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

(1.6) lekcew. o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu

(1.7) daw. pierwszy głos powoda na rozprawie sądowej

Wiktionary

- produkt (marketing)
  - produkt spożywczy
  - produkt przemysłowy
- produkt w ekonomii
  - produkty pracy
    - produkt gotowy (inaczej finalny, końcowy)
  - cykl życia produktu
  - produkt krajowy brutto (PKB)

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Kontrola jakości ma za zadanie minimalizowanie liczby wadliwych produktów.

  (1.2) To niesamowite, że to wszystko okazało się produktem jej wyobraźni.

  (1.3) Produktem reakcji kwasu i zasady jest sól.

  (1.4) Produktem dwóch przestrzeni topologicznych jest topologia Tichonowa.

  (1.5) Partie polityczne to w marketingu produkty dające się reklamować tak samo jak samochody.

  (1.6) Jest produktem minionej epoki.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈprɔdukt, AS: produkt

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. produkcik mrz., produktywność ż., produkowanie n., produkcyjniak mrz., produkcja ż., producent m., mat. koprodukt m.

  czas. produkować ndk., wyprodukować dk., naprodukować

  przym. produktowy, produkcyjny, produktywny

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) wyrób

  (1.2) wytwór, produkcja

  Wiktionary

# produktowiec

rodzaj statku handlowego do przewożenia paliw wytwarzanych z ropy naftowej

SJP.pl

# produktownia

część cukrowni obejmująca działy od warników do segregatorów cukru włącznie

SJP.pl

# produktywizować

1. zatrudniać w produkcji;
2. czynić wydajnym, efektywnym, użytecznym

SJP.pl

# produktywniej

stopień wyższy od przysłówka: produktywnie

SJP.pl

# produktywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: produktywny

SJP.pl

# produktywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co produktywne; cecha tych, którzy są produktywni

(1.2) ekon. wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

Wiktionary

Produktywność – stosunek ilości wytworzonej oraz sprzedanej produkcji w określonym czasie (ang. output) do ilości wykorzystywanych lub zużytych zasobów wejściowych (ang. inputs). Inaczej: wielkość produkcji uzyskanej z jednostki nakładu czynnika produkcji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Długotrwała praca przy biurku i nieprawidłowa pozycja podczas pracy mogą prowadzić do napięć i bólu karku i ramion, co może wpływać zarówno na produktywność, jak i jakość życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produkcja ż., produktywizm m., produkt m., producent m., produkcyjniak m., produkowanie n.

czas. produkować ndk.

przym. produktywny, produktowy, produkcyjny, producencki

przysł. produktywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) efektywność

Wiktionary

# produktywny

dający dobre wyniki, efekty w produkcji, przynoszący rezultaty, wydajny, efektywny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

(1.2) o formancie językowym: stosowany od tworzenia nowych wyrazów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. produktywność ż., produkcja ż., produkowanie n., produkt m.

przym. bezproduktywny

przysł. produktywnie

Wiktionary

# prodziekan

zastępca dziekana, osoby kierującej wydziałem wyższej uczelni

SJP.pl

Prodziekan – zastępca dziekana, czyli kierownika wydziału szkoły wyższej. Z reguły zastępuje dziekana w konkretnych sprawach dotyczących wydziału stąd przy tytule prodziekana znajduje się określenie np.:

- ds. studiów dziennych
- ds. studiów zaocznych
- ds. kształcenia lub dydaktycznych
- ds. studenckich
- ds. nauki
- ds. współpracy z zagranicą.

Wikipedia

# prodziekanka

→ prodziekan

SJP.pl

#### Patrz:

prodziekan

# prodziekański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prodziekanem, dotyczący prodziekana

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prodziekan mos.

Wiktionary

# prodło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bielizna do prania

Wiktionary

# proefektywnościowy

mający za zadanie poprawę efektywności

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający na celu poprawę efektywności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ramach realizacji tej dyrektywy promowane są działania proefektywnościowe, w szczególności realizacja przedsięwzięć termomodernizacyjnych [...].

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɛfɛktɨvnɔɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: proefektyvnośćovy

Wiktionary

# proegzystencjalizm

ogół kierunków w filozofii, poprzedzających powstanie nurtów egzystencjalistycznych

SJP.pl

# proekologiczny

sprzyjający ochronie środowiska; pro-eko

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który sprzyja ekologii, działa na jej korzyść

Wiktionary

# proekonomiczny

zakładający jak najmniejszy nakład sił i środków, służący oszczędności i racjonalizacji

SJP.pl

# proeksportowość

nastawienie na produkcję eksportową, popieranie eksportu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proeksportowe; cecha tych, którzy są proeksportowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. proeksportowy

Wiktionary

# proeksportowy

→ proeksportowość

SJP.pl

#### Patrz:

proeksportowość

# proemigrancki

sprzyjający, przychylny emigracji, emigrantom

SJP.pl

# proenzym

enzym wytwarzany w organizmie w postaci nieaktywnej, wymagający do aktywacji usunięcia fragmentu łańcucha peptydowego; proferment, zymogen

SJP.pl

Proenzym, preenzym, enzymogen, zymogen – nieaktywny prekursor enzymu, wymagający do uaktywnienia jakiejś nieodwracalnej zmiany (na przykład proteolizy fragmentu cząsteczki przesłaniającej miejsce aktywne enzymu).Przykładami proenzymów są:

- pepsynogen
- trypsynogen
- chymotrypsynogen
- proinsulina
- prokarboksypeptydaza A i B
- proelastaza.

Wikipedia

# proepidemik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik szczepień ochronnych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyszczepionkowiec

Wiktionary

# proerytroblast

pierwsza komórka w stadium rozwojowym erytrocytu

SJP.pl

Proerytroblast, hemoblast, pronormoblast, makroblast – komórka linii erytrocytarnej powstająca z komórki macierzystej erytrocytów (CFU-E) podczas erytropoezy. Charakteryzuje się owalnym jądrem z luźną chromatyną, która zawiera silnie zasadochłonną cytoplazmę.

U człowieka to stadium erytropoezy istnieje około 30 godzin.

Wikipedia

# proerytrocyt

komórka macierzysta czerwonych krwinek

SJP.pl

Retikulocyt, retykulocyt, proerytrocyt (skrótowo Ret.) – niedojrzała postać krwinki czerwonej, która w szlaku erytropoezy bezpośrednio poprzedza dojrzałą krwinkę czerwoną, czyli erytrocyt. Jego powstawanie jest związane głównie z uzupełnianiem fizjologicznie niszczonych krwinek czerwonych oraz wyrównywaniem (kompensacją) skutków zdarzeń lub chorób w których dochodzi do utraty, czy niszczenia erytrocytów (np. krwotoków, zimnicy).

Wikipedia

# proeuropejczyk

zwolennik Unii Europejskiej

SJP.pl

# proeuropejski

popierający Unię Europejską

SJP.pl

# proeuropejskość

→ proeuropejski

SJP.pl

#### Patrz:

proeuropejski

# prof.

skrót od: profesor (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = profesor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prof. Zbigniew Religa był ministrem zdrowia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsɔr, AS: profesor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesor mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. profesor mos.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Prof.

* esperanto: (1.1) Prof., prof.

* niemiecki: (1.1) Prof.

* ukraiński: (1.1) проф.

* włoski: (1.1) prof.

źródła.

== prof. (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = professore → profesor, prof.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# profag

nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii

SJP.pl

Profag – nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii.

W tej postaci wirus może istnieć przez wiele pokoleń bakterii, lecz w pewnych warunkach może zostać wycięty z jej DNA i infekować inne komórki, wchodząc w cykl lityczny.

Wikipedia

# profan

1. człowiek nieznający się na danej rzeczy, niekompetentny w danej dziedzinie; laik; dyletant
2. w starożytnym Rzymie: osoba niedopuszczona do tajemnic związanych z kultem bóstwa;
3. człowiek, który się dopuścił profanacji (znieważenie powszechnie uznawanych wartości, przedmiotu lub miejsca kultu religijnego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) niedouczony w jakiejś dziedzinie

(1.2) osoba dopuszczająca się profanacji

(1.3) hist. niedopuszczony do arkanów wiedzy religijnej w starożytnym Rzymie

(1.4) daw. niekatolik

Wiktionary

Profan (łac. profanus „niedopuszczony do tajemnic religijnych; niewyświęcony”, „złowróżbny” od pro „przed” i fanum „sanktuarium, świątynia”) – ktoś niewtajemniczony, niebędący znawcą, laik, dyletant.

Określenia „profan” lub „światowy” używają wolnomularze na określenie wszystkich, którzy nie są członkami masonerii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔfãn, AS: profãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profanacja ż., profanatorka ż., profanator mos., profanowanie n., sprofanowanie n.

czas. profanować ndk., sprofanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) laik; slang. pejor. janusz

(1.2) profanator, świętokradca

Wiktionary

# profanacja

1. znieważenie powszechnie uznawanych wartości lub rzeczy otoczonej czcią;
2. znieważenie przedmiotu lub miejsca kultu religijnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) znieważenie rzeczy lub miejsca otaczanych powszechnym szacunkiem; zbezczeszczenie czegoś

Wiktionary

Profanacja (łac. profanatio – „zbezczeszczenie, znieważenie”) – pojęcie odnoszące się do naruszania sfery sacrum, powodujące pozbawienie poświęconych rzeczy lub konsekrowanych miejsc wartości kultowej oraz potraktowania bez należytego szacunku rzeczy, wartości otoczonych powszechnie czcią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Profanacja świętego drzewa rozeźliła kapłanów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfãˈnat͡sʲja, AS: profãnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profanator m., profanatorka ż., profan m., profanowanie n., sprofanowanie n.

czas. profanować ndk., sprofanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbezczeszczenie, znieważenie

Wiktionary

# profanacyjny

→ profanacja

SJP.pl

#### Patrz:

profanacja

# profanator

osoba dopuszczająca się profanacji, zbezczeszczenia

SJP.pl

# profanatorka

→ profanator

SJP.pl

#### Patrz:

profanator

# profaniczny

→ profanum

SJP.pl

#### Patrz:

profanum

# profanka

1. kobieta bez wystarczającej wiedzy w jakiejś dziedzinie;
2. kobieta, która dopuściła się profanacji

SJP.pl

# profanować

1. bezcześcić przedmioty lub miejsca przeznaczone do celów kultowych;
2. znieważać powszechnie uznawane wartości

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprofanować)

(1.1) podn. popełniać profanację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profan mos., profanacja ż., profanator mos., profanowanie n., profanum n.

:: fż. profanka ż.

czas. sprofanować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezcześcić, hańbić, zbezczeszczać, znieważać

Wiktionary

# profanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie profanacji, znieważanie czegoś, co jest uznawane gdzieś za święte, godne szacunku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sprofanowanie n., profanacja ż., profan m., profanator m.

czas. profanować ndk., sprofanować dk.

przym. profanacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezczeszczenie, hańbienie, znieważanie

Wiktionary

# profanum

to, co świeckie; sfera spraw świeckich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sfera świeckości w odróżnieniu od sfery sacrum

Wiktionary

Profanum (łac. pro „przed”, fanum „świątynia”) – to, co ludzkie, sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum – sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka. Profanum jest łacińskim słowem dla świeckości. Różnica między świętym a świeckim była uważana za centrum społecznej rzeczywistości w ludzkich religiach przez Emile’a Durkheima.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Człowiek instynktownie chroni to, co jest święte, przed przejawami profanum.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. profaniczny

czas. profanować

Wiktionary

# profaszystowski

sprzyjający faszyzmowi, popierający faszyzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający faszyzmowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) profaszystowski reżim / ruch / rząd • profaszystowska partia • sympatie / środowiska / tendencje profaszystowskie • profaszystowskie organizacje / rządy / Włochy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. faszystowski

rzecz. faszołek mzw., faszyzm mrz.

Wiktionary

# profaza

pierwsza faza podziału jądra komórkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

Wiktionary

Profaza jest to pierwsze stadium mitozy. Dochodzi w nim do kondensacji chromatyny, która po replikacji znajduje się formie w długich „nici”, do postaci chromosomów, które mogą zostać w sposób uporządkowany rozdzielone do komórek potomnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. profazalny

Wiktionary

# profecja

proroctwo, przepowiednia

SJP.pl

# proferment

enzym wytwarzany w organizmie w postaci nieaktywnej, wymagający do aktywacji usunięcia fragmentu łańcucha peptydowego; proenzym, zymogen

SJP.pl

# profes

zakonnik po złożonych ślubach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik, który złożył śluby

Wiktionary

Śluby zakonne (profesja zakonna) – w Kościele katolickim – zobowiązanie członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).

Kościół katolicki zalicza śluby zakonne uroczyste i proste oraz przyrzeczenia tercjarskie lub oblackie do sakramentaliów, ustanowionych przez Kościół, różniących się od sakramentów ustanowionych przez Jezusa Chrystusa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tylko bracia profesi mogą rozpoczynać modlitwę wspólnoty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔfɛs, AS: profes

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesja ż., neoprofeska ż., neoprofes m.

:: fż. profeska ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osoba konsekrowana

Wiktionary

# profesja

zawód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zawód;

(1.2) rel. uroczyste wyznanie wiary (w chrześcijaństwie)

(1.3) rel. zobowiązanie się członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania zasad czystości, ubóstwa i posłuszeństwa;

Wiktionary

- profesja (zawód)
- profesja w grach fabularnych
- profesja zakonna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsʲja, AS: profesʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesjonalizm mrz., neoprofeska ż., neoprofes mos., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalizacja ż., profesjonalność ż., profes m., profeska ż.

przym. profesjonalny

przysł. profesjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fach, praca, pot. robota, przest. rzemiosło, specjalność, umiejętność, zajęcie, zawód

Wiktionary

# profesjolekt

język zawodowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. odmiana języka potocznego, którą posługują się przedstawiciele konkretnego zawodu

Wiktionary

Gwara zawodowa, gwara profesjonalna, żargon zawodowy, profesjolekt – mowa środowiskowa właściwa dla przedstawicieli określonego zawodu. Od formy powszechnej języka standardowego różni się przeważnie wyłącznie leksyką (profesjonalizmami) i frazeologią. Zasadniczo funkcjonuje wyłącznie w formie ustnej, sporadycznie wykorzystywana jest także jako materiał w utworach literackich. Gwarę profesjonalną tworzą jednostki leksykalne przyjęte do środowiskowych kontaktów nieformalnych; odróżnia się ją od terminologii oficjalnej stosowanej przez daną grupę zawodową.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) gwara zawodowa, język zawodowy

Wiktionary

# profesjonalista

osoba posiadająca szeroką wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie; fachowiec; specjalista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie

(1.2) człowiek zajmujący się czymś zawodowo

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) specjalista, zawodowiec

(1.2) fachowiec, specjalista

antonimy.

(1.1) laik

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. profesjonalistka ż., profesjonalizm mrz., profesja ż., profesjonalizacja ż., profesjonalność ż.

przym. profesjonalny

przysł. profesjonalnie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) professional

* esperanto: (1.1) proffesiisto, specialisto, spertulo; (1.2) profesiisto, profesiulo

* francuski: (1.1) professionnel m.

* hiszpański: (1.1) profesional m.

* kaszubski: (1.1) profesjonalista m.; (1.2) profesjonalista m.

* niemiecki: (1.1) Profi m.

* włoski: (1.2) professionista m.

źródła.

== profesjonalista (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) profesjonalista

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesjonalistka ż., profesjonalizm mrz., profesja ż., profesjonalizacja ż., profesjonalność ż.

przym. profesjonalny

przysł. profesjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) specjalista, zawodowiec

(1.2) fachowiec, specjalista

Wiktionary

# profesjonalistka

→ profesjonalista

SJP.pl

#### Patrz:

profesjonalista

# profesjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tworzenie się nowych zawodów, profesji w ramach danej dziedziny

(1.2) przejście na profesjonalne, zawodowe wykonywanie czegoś

Wiktionary

Profesja – w socjologii i antropologii: zawód wymagający odpowiednich kwalifikacji nie tylko zawodowych (zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a często również stażu zawodowego) i zdrowotnych, lecz także charakterologicznych oraz moralno-etycznych (określanych na poziomie np. nienagannej postawy moralnej i etycznej albo nieskazitelnego charakteru) opisanych często w postaci kodeksu etyczno-zawodowego. Przeważnie łączy się z reżimem prawnym zawodu regulowanego objętego systemem odpowiedzialności dyscyplinarnej (zawodowej), a niekiedy również z reglamentacją dostępu do wykonywania zawodu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja, AS: profesʹi ̯õnalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesja ż., profesjonalizm m., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalność ż.

przym. profesjonalny

czas. profesjonalizować się

Wiktionary

# profesjonalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wysoki poziom kompetencji w wykonywaniu zawodu

Wiktionary

Profesja – w socjologii i antropologii: zawód wymagający odpowiednich kwalifikacji nie tylko zawodowych (zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a często również stażu zawodowego) i zdrowotnych, lecz także charakterologicznych oraz moralno-etycznych (określanych na poziomie np. nienagannej postawy moralnej i etycznej albo nieskazitelnego charakteru) opisanych często w postaci kodeksu etyczno-zawodowego. Przeważnie łączy się z reżimem prawnym zawodu regulowanego objętego systemem odpowiedzialności dyscyplinarnej (zawodowej), a niekiedy również z reglamentacją dostępu do wykonywania zawodu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Firma działa z pełnym profesjonalizmem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesjonalność ż., profesjonalizacja ż., profesja ż., profesjonalista mos., profesjonalistka ż.

przym. profesjonalny

przysł. profesjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawodowstwo

Wiktionary

# profesjonalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|profesjonalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. profesjonalizować ndk.

Wiktionary

# profesjonalnie

przysłówek

(1.1) typowo dla profesjonalisty; w sposób zawodowy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. profesjonalny

rzecz. profesjonalizm mrz., profesjonalność ż., profesjonalista mos., profesja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fachowo, zawodowo

Wiktionary

# profesjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: profesjonalnie

SJP.pl

# profesjonalność

1. cecha kogoś zawodowo wykonującego jakąś pracę;
2. cecha czegoś wykonanego przez profesjonalistę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co profesjonalne; cecha tych, którzy są profesjonalni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesja ż., profesjonalizm m., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalizacja ż.

przym. profesjonalny

przysł. profesjonalnie

Wiktionary

# profesjonalny

przymiotnik

(1.1) (o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)

(1.2) (o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. profesjonalizować się

rzecz. profesja ż., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonalizacja ż., profesjonalizm m., profesjonalność ż.

przysł. profesjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fachowy, kompetentny

(1.2) zawodowy

Wiktionary

# profeska

1. zakonnica, która złożyła śluby wieczyste;
2. potocznie: profesjonalizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica, która złożyła śluby zakonne

(1.2) pot. dobre wykonanie pracy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po rekreacji wszystkie siostry profeski udały się do kaplicy na kompletę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profes m., profesja ż., neoprofes m., neoprofeska ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osoba konsekrowana, zakonnica

Wiktionary

# profesor

1. tytuł naukowy nadawany wykładowcy, samodzielnemu pracownikowi wyższej uczelni lub instytutu naukowego;
2. osoba nosząca tytuł profesora;
3. zwyczajowo: każdy nauczyciel szkoły średniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

(1.2) eduk. nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;

(1.3) eduk. osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)

(1.4) pot. eduk. grzecz. nauczyciel szkoły średniej, zwłaszcza liceum ogólnokształcącego

(1.5) eduk. tytuł honorowy zasłużonych nauczycieli szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) eduk. uczona z tytułem naukowym profesora (1.1)

(2.2) eduk. kobieta zajmująca stanowisko profesora (1.2)

(2.3) pot. eduk. grzecz. nauczycielka szkoły średniej, zwłaszcza liceum ogólnokształcącego

(2.4) nauczycielka z tytułem honorowym profesora (1.4) oświaty

Wiktionary

Profesor (łac. professor „nauczyciel, retor”; profiteri „zeznawać publicznie, wyznawać”) – nazwa mająca w Polsce następujące znaczenia:

- tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym
- stanowisko naukowe w instytucjach naukowych
- tytuł honorowy nadawany nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego, ponadgimnazjalnego, ponadpodstawowego
- tytuł używany zwyczajowo w szkolnictwie średnim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) We wtorek prezydent RP wręczył nominacje profesorskie 166 naukowcom, nadając im w ten sposób tytuły profesora.

(1.2) Uczelnia ogłosiła konkurs na stanowisko profesora nadzwyczajnego w dziedzinie nauk ekonomicznych w Katedrze Finansów.

(1.4) Panie profesorze, proszę nam dzisiaj nie robić klasówki!

(1.4) Nasz profesor od gegry to straszna żyła.

(1.5) Tytuł honorowy profesora oświaty jest od roku 2008 nadawany wybitnym nauczycielom dyplomowanym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsɔr, AS: profesor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesura ż., profesorka ż., profesorowa ż., profesorstwo n.

przym. profesorski

przysł. profesorsko

skr. prof.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) nauczyciel, pot. przest. psor

(2.3) profesorka, pot. przest. psorka

Wiktionary

# profesorek

zdrobnienie od: profesor

SJP.pl

# profesorka

1. zwyczajowo: nauczycielka szkoły średniej;
2. rzadko: kobieta będąca wykładowcą, samodzielnym pracownikiem wyższej uczelni lub instytutu naukowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nauczycielka szkoły średniej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mieliśmy dziś matmy, bo profesorka jest na wycieczce z klasą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛˈsɔrka, AS: profesorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. psorka ż., profesor m., profesorowa ż., profesorstwo mos., profesura ż.

przym. profesorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nauczycielka, pani profesor, środ. psorka

Wiktionary

# profesorostwo

profesor z żoną; profesorstwo

SJP.pl

# profesorowa

małżonka profesora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona profesora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesor m., profesorstwo mos., profesorka ż.

czas. profesorować ndk.

przym. profesorski

Wiktionary

# profesorówna

dawniej: córka profesora

SJP.pl

# profesorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub tytułem profesora, dotyczący profesora

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. profesorowa ż., profesor mos., profesorek m., profesorka ż., profesorstwo n., profesura ż., profesorowanie n.

czas. profesorować ndk.

frazeologia.

etymologia.

etymn|profesor|-ski.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) professorial

* białoruski: (1.1) прафесарскі

* niemiecki: (1.1) professoral

* nowogrecki: (1.1) καθηγητικός

* rosyjski: (1.1) профессорский

* słowacki: (1.1) profesorský

* słoweński: (1.1) profesorski, książk. rzad. profesoralen

* ukraiński: (1.1) професорський

źródła.

== profesorski (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) profesorski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profesorowa ż., profesor mos., profesorek m., profesorka ż., profesorstwo n., profesura ż., profesorowanie n.

czas. profesorować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. profesorowa ż., profesor mos., profesorek m., profesorka ż., profesorstwo n., profesura ż., profesorowanie n.

czas. profesorować ndk.

frazeologia.

etymologia.

etymn|profesor|-ski.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) professorial

* białoruski: (1.1) прафесарскі

* niemiecki: (1.1) professoral

* nowogrecki: (1.1) καθηγητικός

* rosyjski: (1.1) профессорский

* słowacki: (1.1) profesorský

* słoweński: (1.1) profesorski, książk. rzad. profesoralen

* ukraiński: (1.1) професорський

źródła.

== profesorski (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) profesorski

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) profesoralen

Wiktionary

# profesorskość

→ profesorski

SJP.pl

#### Patrz:

profesorski

# profesorstwo

profesor z żoną; profesorostwo

SJP.pl

# profesura

1. stanowisko lub tytuł profesora;
2. pełnienie funkcji przez profesora;
3. grono profesorów

SJP.pl

Tytuł profesora – nadawany w Polsce przez prezydenta Polski osobie, która uzyskała już stopień naukowy doktora habilitowanego i przez to jest samodzielnym pracownikiem nauki, ma osiągnięcia naukowe lub artystyczne znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie (postępowaniu) habilitacyjnym oraz posiada znaczące osiągnięcia dydaktyczne, w tym w kształceniu kadry naukowej. W wyjątkowych przypadkach, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora. Prezydent nadaje tytuł profesora na wniosek Rady Doskonałości Naukowej (do końca 2020 istniała Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów).

Wikipedia

# profesyjny

→ profesja

SJP.pl

#### Patrz:

profesja

# profeta

prorok, wieszcz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. prorok, wieszcz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wieszczący czas grozy profeci zawsze przemawiali z gwałtownością i pasją, czując się w prawie kwestionować obyczaje i moralność swego czasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈfɛta, AS: profeta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profetyzm m., profetka ż.

przym. profetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. profetyzm m., profetka ż.

przym. profetyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|prophète.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== profeta (język baskijski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-profeta.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rel. prorok

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# profetka

→ profeta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta posiadająca zdolność przewidywania przyszłości

Wiktionary

#### Patrz:

profeta

#### Powiązane:

rzecz. profeta m.

Wiktionary

# profetycki

proroczy, wieszczy, odnoszący się do profetów lub profetyzmu; profetyczny

SJP.pl

# profetyczny

proroczy, wieszczy, odnoszący się do profetów lub profetyzmu; profetycki

SJP.pl

# profetyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przewiduje przyszłość

(1.2) rel. chrześcijanin uznający za podstawę wiary księgi prorockie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profetyk ten przepowiedział Katarzynie Medycejskiej, że wszyscy jej synowie będą królami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profetyzm m., profetysta m.

przym. profetyczny

przysł. profetycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieszcz, przepowiadacz

Wiktionary

# profetyzm

1. przepowiadanie przyszłości; prorokowanie;
2. znane w wielu religiach zjawisko występowania proroków

SJP.pl

Profetyzm (gr. προφήτης, prophētēs „prorok, wieszcz”) – zjawisko spotykane w wielu religiach, polegające na występowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki są powoływane przez bóstwo do głoszenia jego woli i przepowiadania przyszłości (prorokowania). Profetyzm wiąże się również np. z etosem poety-wieszcza i jego wizjonerstwem w literaturze polskiego romantyzmu.

Wikipedia

# profetyzować

prorokować, wieszczyć

SJP.pl

# profil

1. wizerunek twarzy widzianej z boku;
2. kontur, zarys, sylwetka czegoś;
3. charakter, zakres czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) twarz widziana z boku; także: jej wizerunek;

(1.2) linia obwodząca zarys, kontur czegoś

(1.3) geol. przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej;

(1.4) książk. przen. charakter, zakres, kierunek czegoś

(1.5) inform. zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji

(1.6) szt. ozdobna listwa wystająca nad powierzchnię muru, mebla itp., służąca najczęściej do zaznaczenia podziału poziomego danej płaszczyzny

(1.7) techn. kontur, obrys przekroju przedmiotu

(1.8) techn. zob. kształtownik.

(1.9) inform. część serwisu społecznościowego lub forum dyskusyjnego w Internecie zawierająca informacje o użytkowniku

Wiktionary

- profil – wizerunek twarzy widzianej z boku, z wyraźnie zaznaczoną linią czoła, nosa, ust i brody
- profil – część serwisu społecznościowego zawierająca informacje o użytkowniku (zobacz: serwis społecznościowy)
- profil architektoniczny – forma dekoracji architektonicznej; również obrys przekroju elementu lub detalu architektonicznego
- profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający budowę danej gleby
- profil topograficzny – wykres, na którym na osi poziomej przedstawiono odległości wzdłuż wybranej linii poprowadzonej przez teren, a na osi pionowej wysokości bezwzględne
- profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła
- kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym
- przekrój poprzeczny – dwuwymiarowy przekrój ciała
- Profil – francuski serial telewizyjny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) Nie było już miejsc na profilu ogólnym, więc poszłam na matfiz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔfʲil, AS: profʹil

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. profilować ndk., wyprofilować dk.

przym. profilowy

Wiktionary

# profilaktycznie

przysłówek

(1.1) tak, by nie dopuścić do rozwinięcia się choroby

(1.2) tak, by nie zaistniała pewna niepożądana sytuacja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wcześniej przyjmowano bezpłatnie zarówno pacjentki ze skierowaniami, jak i te, które chciały tylko przebadać się profilaktycznie.

(1.2) Podczas I wojny światowej wojska angielskie i carskie profilaktycznie zajęły zatem prawie całą Persję, a następnie Brytyjczycy z Chuzestanu zaatakowali turecką Basrę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profilaktyczność ż., profilaktyka ż.

przym. profilaktyczny

Wiktionary

# profilaktyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest profilaktyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. profilaktyczny

przysł. profilaktycznie

Wiktionary

# profilaktyczny

zapobiegający niepożądanym sytuacjom i zjawiskom, zwłaszcza chorobom; zapobiegawczy, prewencyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

(1.2) książk. związany z zapobieganiem, przeciwdziałaniem czemuś niepożądanemu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. profilaktyka ż., profilaktyczność ż.

przysł. profilaktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobiegawczy

(1.2) zaradczy, prewencyjny, zapobiegawczy

Wiktionary

# profilaktyka

działania i środki zapobiegające niepożądanym sytuacjom i zjawiskom, zwłaszcza chorobom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

(1.2) med. środki i działania podejmowane w celu zapobiegania chorobom

Wiktionary

- profilaktyka zdrowotna
- profilaktyka społeczna
- profilaktyka poekspozycyjna
  - profilaktyka poekspozycyjna HIV

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfʲiˈlaktɨka, AS: profʹilaktyka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. profilaktyczny

przysł. profilaktycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapobieganie

Wiktionary

# profilarka

obrabiarka do profilowania elementów drewnianych; frezarka

SJP.pl

# profile

1. wizerunek twarzy widzianej z boku;
2. kontur, zarys, sylwetka czegoś;
3. charakter, zakres czegoś

SJP.pl

- profil – wizerunek twarzy widzianej z boku, z wyraźnie zaznaczoną linią czoła, nosa, ust i brody
- profil – część serwisu społecznościowego zawierająca informacje o użytkowniku (zobacz: serwis społecznościowy)
- profil architektoniczny – forma dekoracji architektonicznej; również obrys przekroju elementu lub detalu architektonicznego
- profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający budowę danej gleby
- profil topograficzny – wykres, na którym na osi poziomej przedstawiono odległości wzdłuż wybranej linii poprowadzonej przez teren, a na osi pionowej wysokości bezwzględne
- profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła
- kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym
- przekrój poprzeczny – dwuwymiarowy przekrój ciała
- Profil – francuski serial telewizyjny

Wikipedia

# profiler

kryminolog studiujący zachowania przestępców i tworzący ich profil osobowościowy

SJP.pl

- profilowanie (architektura)
- profilowanie DNA
- profilowanie (inżynieria oprogramowania)
- profilowanie (językoznawstwo)
- profilowanie kryminalne
- profilowanie sejsmiczne
- profilowanie zawodowe

Wikipedia

# profilerka

→ profiler

SJP.pl

Profilerka – polski serial kryminalny w reżyserii Moniki Jordan-Młodzianowskiej (sezon 1) oraz Tomasza Szafrańskiego (sezon 2) emitowany od 7 września 2024 roku na antenie stacji telewizyjnej TVP1.

Zdjęcia do serialu powstawały w Augustowie, Warszawie, Konstancinie-Jeziornie i Gołkowie.

Wikipedia

#### Patrz:

profiler

# profilograf

przyrząd umożliwiający zarejestrowanie zarysu chropowatości powierzchni za pomocą wykresu

SJP.pl

# profilografometr

przyrząd umożliwiający szybkie mierzenie parametrów chropowatości; gładkościomierz

SJP.pl

# profilogram

wykres przedstawiający zarys chropowatości powierzchni, wykonywany za pomocą profilografu lub profilografometru

SJP.pl

# profilometr

przyrząd do mierzenia chropowatości powierzchni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do mierzenia chropowatości powierzchni

Wiktionary

Profilometr – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru parametrów chropowatości i falistości powierzchni. Na podstawie topografii powierzchni obliczane są wymiary krytyczne takie jak krzywizna i płaskość.

Pod względem historycznym pojęcia "profilometr" używano do określenia urządzenia podobnego do fonografu, który mierzy topografię podczas przemieszczania się powierzchni badanej względem igły profilometru stykowego. Jednak pojęcie to zmienia się wraz z pojawieniem się wielu bezkontaktowych technik profilometrycznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfʲiˈlɔ̃mɛtr̥, AS: profʹilõmetr̦

Wiktionary

# profiloskop

urządzenie do badania kształtu otworu ciągadeł profilowanych dla drutów, prętów, rur

SJP.pl

# profilowanie

- profilowanie (architektura)
- profilowanie DNA
- profilowanie (inżynieria oprogramowania)
- profilowanie (językoznawstwo)
- profilowanie kryminalne
- profilowanie sejsmiczne
- profilowanie zawodowe

Wikipedia

# profilówka

potocznie: zdjęcie umieszczone w profilu użytkownika na określonej stronie internetowej

SJP.pl

# profit

zysk lub korzyść z czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) finans. zysk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Interes Juliusza przyniósł całkiem niezłe profity.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔfʲit, AS: profʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. profitować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zysk, zarobek, dochód, korzyść

Wiktionary

# profitant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś, kto odnosi duże korzyści

Wiktionary

# profitent

osoba osiągająca korzyści z czegoś

SJP.pl

# profitentka

→ profitent

SJP.pl

#### Patrz:

profitent

# profitka

okrągła osłona nakładana na świecę w lichtarzu

SJP.pl

Profitka (od niem. Profitchen), także okapnik do świecy – okrągła, integralna część świecznika mieszcząca się pod świecą lub wklęsły krążek z otworem na świecę, służący zbieraniu skapującego ze świecy wosku, stearyny lub parafiny.

Wikipedia

# profitowy

→ profit

SJP.pl

#### Patrz:

profit

# profity

zysk lub korzyść z czegoś

SJP.pl

# proforma

dawniej:
1. szkoła początkowa;
2. najniższa klasa w szkole

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. początkowa, wstępna klasa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈfɔrma, AS: proforma

Wiktionary

# profos

1. komendant aresztu wojskowego
2. dowódca żandarmerii przy sztabie (w dawnym wojsku polskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. kat

(1.2) policjant zajmujący się aresztem

Wiktionary

Profos – podoficer aresztu wojskowego. Przeważnie odpowiedzialny jedynie za sprawy gospodarcze i administracyjne. Bieżący nadzór pełni dowódca warty.

Instrukcja dla personelu więzień karnych i więzień śledczych z 1919 roku, definiuje profosów jako osoby czuwające w więzieniu nad należytym wykonaniem przepisów organizacji wewnętrznej przez kluczników i straż więzienną.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔfɔs, AS: profos

Wiktionary

# profrancuski

sprzyjający Francji, Francuzom; filofrancuski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Francji lub Francuzom, popierający Francję i wszystko, co francuskie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔfrãnˈt͡susʲci, AS: profrãncusʹḱi

Wiktionary

# profrekwencyjny

mający na celu zwiększenie frekwencji

SJP.pl

# profundal

strefa głębinowa jezior, dno i warstwa wód przydennych poniżej zasięgu przenikania promieni świetlnych; strefa trofolityczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. hydrol. strefa przydenna zbiorników wodnych;

Wiktionary

Profundal (łac. profundus – 'głęboki') – dolna strefa głębokich jezior położona poniżej poziomu do którego dociera dość światła słonecznego aby podtrzymać fotosyntezę.

Obejmuje dno i kontaktującą z nim warstwę wody. W profundalu okresowo brakuje tlenu. Żyją tutaj konsumenci i reducenci uzależnieni od dostaw pokarmu z wyższych warstw.

Wikipedia

# profuzja

wielka obfitość, nadmiar czegoś

SJP.pl

# próg

poprzeczna dolna część futryny drzwiowej, wystająca nad poziom podłogi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

(1.2) wejście do domu

(1.3) początek

(1.4) wielkość graniczna

(1.5) przen. trudna do pokonania przeszkoda stojąca na drodze do celu

(1.6) geol. stopień skalny

(1.7) muz. element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny

(1.8) sport. w niektórych dyscyplinach miejsce wybicia się zawodników

(1.9) mot. nadwozie poniżej drzwi

(1.10) mot. element obręczy koła samochodu

(1.11) mot. poprzeczne wybrzuszenie na drodze skłaniające kierowcę do ograniczenia prędkości

(1.12) lotn. uskok w podwodnej części wodnosamolotu

(1.13) hydrol. geogr. stopień na rzece, mała kaskada;

(1.14) geogr. rodzaj mezoregionu fizycznogeograficznego

Wiktionary

- dolna część futryny drzwiowej, usytuowana powyżej poziomu podłogi (zobacz też: bariery architektoniczne, podproże)
- PRÓG – nazwa Grupy Teatralno-Happenerskiej z Wadowic
- przegroda, stopień skalny (zobacz też: kuesta, wodospad, kaskada, cyrk lodowcowy)
- próg rzeczny: poprzeczny stopień w korycie rzecznym (zobacz też: poroh)
- próg – rodzaj budowli regulacyjnej stosowanej w hydrotechnice
- próg (zwany również grzbietem) w sensie geomorfologii to wzniesienie na powierzchni ziemi. Progi mogą przebiegać powyżej lub poniżej poziomu morza, więc wznoszą się na kontynentach, wyspach lub w oceanie.
- próg – ułatwiająca uzyskanie czystego brzmienia listewka na gryfie niektórych chordofonów szyjkowych, na której się opiera naciskana palcami struna
- w lekkoatletyce: belka, z której zawodnik odbija się do skoku
- element skoczni narciarskiej
- próg nuklearny – stan gospodarki umożliwiający wytworzenie broni jądrowej
- próg pobudliwości (próg podniety) – najmniejsze natężenie bodźca:
  - w psychologii – konieczne do wywołania określonego wrażenia lub reakcji
  - w fizjologii i psychofizyce – wywołujące dostrzegalną reakcję drażnionej komórki nerwowej lub narządu zmysłu lub dostrzegalną zmianę wrażenia (próg różnicy, np. dyskryminacja czuciowa)
  - w fizjologii słuchu (w akustyce) – wartość ciśnienia akustycznego (natężenia dźwięku) o określonej częstotliwości (zobacz też: izofony, słuch, audiometria):
    - najmniejsza wywołująca wrażenie słuchowe, próg słyszalności
    - które wywołuje wrażenie bólu ucha, próg bólu
    - która umożliwia odróżnienie bodźców, dyskryminacja słuchowa

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) W kuchni położymy terakotę, w przedpokoju panele, a próg zrobimy metalowy.

    (1.2) Przez próg nie witam! przez próg nie witam! bo niezgoda jaka mogłaby z tego pomiędzy nami wyniknąć…

    (1.3) Gdy zdałam maturę, wcale nie czułam, że stoję na progu dorosłego życia.

    (1.4) Jeśli zadłużenie naszej firmy przekroczy próg półtora miliona złotych, możemy zacząć mówić o bankructwie.

    (1.6) Ratownicy TOPR dotarli w nocy do turysty, który wczoraj wieczorem spadł z progu skalnego w Buczynkowej Dolince.

    (1.7) Masz za słabo naciągnięte struny. Dosłownie leżą ci na progach!

    (1.8) Nasz zawodnik dobrze wybił się z progu i mimo niesprzyjającego podmuchu wiatru zakwalifikował się do finału skoków narciarskich w Innsbrucku.

    (1.13) Woda spadając z wysokich progów skalnych tworzy wodospady, z niskich szypoty i bystrza.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: pruk, AS: pruk

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. nadproże n., podproże n.

    :: zdrobn. prożek m.

    przym. progowy, podprogowy

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.7) bont

    (1.10) redan

    (1.11) śpiący policjant

    Wiktionary

# progaster

wewnętrzna jama gastruli mająca postać worka, którego ściany tworzy endoderma; archenteron, gastrocel, jelito pierwotne, prajelito

SJP.pl

# progejowski

przychylny gejom

SJP.pl

# progeneza

Wikipedia

# progenia

nadmierne rozwinięcie żuchwy w stosunku do szczęki górnej

SJP.pl

Progenia – wrodzona wada kostna zgryzu, polegająca na doprzednim wzroście żuchwy w stosunku do szczęki.

Progenia może prowadzić do zaburzeń w prawidłowej pracy stawów skroniowo-żuchwowych, gryzienia pokarmów oraz wymowy. Nasilona wada wpływa też negatywnie na rysy twarzy, objawia się przede wszystkim wysunięciem brody oraz dolnej wargi. Nieleczona wada pogłębia się szczególnie w starszym wieku i powoduje dolegliwości zdrowotne.

Wikipedia

# progenitura

dawniej: potomstwo

SJP.pl

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) przest. (dziś zwykle żart.) potomstwo, dzieci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡɛ̃ɲiˈtura, AS: progẽńitura

Wiktionary

# progeria

choroba genetyczna charakteryzująca się przedwczesnym starczym wyglądem osób nią dotkniętych; syndrom Hutchinsona-Gilforda

SJP.pl

Progeria (zespół progerii Hutchinsona-Gilforda, łac. progeria, ze stgr. πρό + γῆρας – „przedwczesna starość”, ang. Hutchinson-Gilford progeria syndrome, HGPS) – rzadki genetycznie uwarunkowany zespół charakteryzujący się przyspieszonym procesem starzenia, którego objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie.

Wikipedia

# progestagen

syntetyczny hormon sterydowy, odpowiednik progesteronu

SJP.pl

Progestageny – grupa hormonów sterydowych, do której należą naturalne i syntetyczne steroidy posiadające szkielet 21 atomów węgla (układ pregnanu).

Progestageny wywierają efekt przeciwproliferancyjny poprzez wywoływanie przemiany doczesnowej w tkankach endometrialnych i w konsekwencji – ich atrofię. Zmiany zachodzą zarówno w ektopowym, jak i w eutopowym endometrium. Progestageny mają również właściwości przeciwzapalne. Ponadto wykazano ich wpływ na hamowanie angiogenezy – procesu, który jest niezbędny w powstawaniu i utrzymywaniu ektopowych ognisk endometriozy.

Wikipedia

# progesteron

żeński hormon płciowy wytwarzany w ciałku żółtym jajnika oraz przez łożysko (w czasie ciąży) i korę nadnerczy, przygotowujący macicę do przyjęcia zarodka i utrzymania ciąży; luteina, syntolutan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C21H30O2., wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;

Wiktionary

Progesteron (łac. progesteronum), dawniej luteina – żeński hormon płciowy, o budowie steroidowej, wytwarzany głównie przez komórki ciałka żółtego w fazie lutealnej i wczesnej ciąży, a podczas późniejszej ciąży przez łożysko. Jest jednym z najważniejszych hormonów wydzielanych przez jajniki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W okresie przedmenopauzalnym występują niedobory progesteronu oraz względne stężenie estrogenów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) luteina

Wiktionary

# progimnazjum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. eduk. gimnazjum obejmujące jedynie zakres nauczania dla kilku niższych klas, działające w XIX i XX w. w Rosji oraz w międzywojennej Polsce;

Wiktionary

Progimnazjum (z greki i łaciny) – w rosyjskim systemie szkolnictwa w XIX i na początku XX wieku oraz w polskim systemie w okresie międzywojennym – gimnazjum niecałkowite, obejmujące tylko kilka niższych klas.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szkołę pierwotnie utworzono jako czteroklasowe progimnazjum, a dopiero następnie udało się uzyskać pozwolenie na otwarcie 2 klas dalszych i przekształcić ją w sześcioklasową szkołę realną.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. progimnazjalny

rzecz. gimnazjum n.

Wiktionary

# proglotyd

człon tasiemca

SJP.pl

Proglotyd – człon (segment) ciała tasiemca. Najmłodsze proglotydy znajdują się niedaleko szyjki, a starsze człony stanowi reszta strobili tasiemca. Te drugie, wypełnione zapłodnionymi jajami, odrywają się od reszty ciała pasożyta i razem z kałem opuszczają żywiciela.

Wikipedia

# proglotyda

człon tasiemca

SJP.pl

# prognacja

nadmierne wysunięcie się przerośniętej szczęki górnej

SJP.pl

Prognatyzm (łac. prognathia) – nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk (maxillar prognathism) jak i na wysunięcie żuchwy (mandibular prognathism). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio prognacja i progenia.

Wikipedia

# prognatyczny

przymiotnik

(1.1) antrop. med. anat. o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U Murzynów afrykańskich częsty jest prognatyczny profil twarzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡnaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: prognatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognatyzm

Wiktionary

# prognatyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. med. anat. silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

Wiktionary

Prognatyzm (łac. prognathia) – nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk (maxillar prognathism) jak i na wysunięcie żuchwy (mandibular prognathism). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio prognacja i progenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Weronika uważała swój prognatyzm za bardzo wyraźny i szpecący.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈɡnatɨsm̥, AS: prognatysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prognatyczny

Wiktionary

# prognosta

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognostyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewidująca przyszłość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tymi przewidywaniami nie zgadzają się progności z naszego instytutu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozer mos., prognozowanie n.

czas. prognozować ndk.

przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prognostyk, przepowiadacz

Wiktionary

# prognostyczka

→ prognostyk

SJP.pl

#### Patrz:

prognostyk

# prognostyczny

→ prognostyka

SJP.pl

#### Patrz:

prognostyka

# prognostyk

1. przepowiednia formułowana w oparciu o pewne informacje;
2. informacja, która umożliwia sformułowanie przepowiedni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prognozująca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) symptom zapowiadający rzecz przyszłą

(2.2) wypowiedź stanowiąca zapowiedź rzeczy przyszłej

(2.3) jęz. przysłowie o tematyce meteorologicznej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdaniem prognostyków zima potrwa jeszcze dwa tygodnie.

(2.2) Stawiane przez polityka prognostyki nie znajdują poparcia w obserwowanych wydarzeniach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognozer mos., prognosta mos., prognostyka ż., prognostykarstwo n., prognostykarz mos.

czas. prognozować, prognostykować ndk.

przym. prognostykarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prognosta, przepowiadacz

(2.1) przepowiednia, wróżba

(2.2) przepowiednia, wyrocznia

Wiktionary

# prognostyka

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognosta, prognozer

SJP.pl

Futurologia (niem. Futurologie, od łac. futurus ‘przyszły’), in. prognostyka, studia nad przyszłością – dyscyplina wiedzy zajmująca się historycznie przewidywaniem i prognozowaniem przyszłości, m.in. w dziedzinie techniki, przyrostu naturalnego, gospodarki, geopolityki, kultury czy też środowiska przyrodniczego, a współcześnie analizą możliwych przyszłości i wyobrażeń na ich temat.

Wikipedia

# prognoza

przewidywanie czegoś oparte na określonych danych, obliczeniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

Wiktionary

Prognozowanie (późnołac. prognosis, od starogr. πρόγνωσις, nowogr. πρόγνωση prōgnosis, od πρoγιγνώσκειν progignōskein, „wiedzieć wcześniej”, od pro- „wcześniej, przed” i gignōskein, „dowiedzieć się”) lub predykcja (łac. prædictus, im. od prædicere, „przepowiadać”, od præ-, „przed, wcześniej, pra-” i dicere, „mówić”) – naukowy sposób wnioskowania służący przewidzeniu tego, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈɡnɔza, AS: prognoza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognosta m., prognozer m., prognozowanie n.

czas. prognozować ndk.

przym. prognozowy

Wiktionary

# prognozer

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognosta, prognostyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prognozująca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognosta mos., prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozowanie n.

czas. prognozować ndk.

przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prognostyk, przepowiadacz

Wiktionary

# prognozologia

nauka, która formułuje prognozy dotyczące kierunku i tempa przemian społecznych oraz tendencji rozwojowych; futurologia, prognostyka

SJP.pl

# prognozować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przewidywać, czynić prognozy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasze przyszłe emerytury będą niskie – prognozują specjaliści.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prognosta mos., prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozer mos., prognozowanie n.

przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary

# progowy

1. odnoszący się do progu w drzwiach pomieszczenia lub samochodu;
2. o czynniku, bodźcu, sygnale: posiadający najniższą wartość, przy której następuje reakcja

SJP.pl

# program

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) plan działań

(1.2) odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

(1.3) pot. stacja telewizyjna

(1.4) pot. zestawienie programów (1.2) na pewien okres, zwykle w czasopiśmie

(1.5) pot. broszurka z informacjami o sztuce teatralnej lub operowej, rozprowadzana pośród widzów

(1.6) inform. zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań

(1.7) eduk. zakres wiedzy objętej nauczaniem szkolnym lub akademickim; także. wykaz przedmiotów objętych takim nauczaniem

Wiktionary

- w radiofonii i telewizji:
  - program radiowy (ujednoznacznienie)
  - program telewizyjny (ujednoznacznienie)
  - ramówka
- w naukach społecznych:
  - program – pojęcie z zakresu zarządzania, czasowa struktura organizacyjna
- w szkolnictwie:
  - program nauczania
- w informatyce:
  - program komputerowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pani Bożenko, jaki jest program zajęć na dzisiaj?

(1.2) Bardzo mi się podobał ten program o słoniach.

(1.3) Na którym programie jest mecz?

(1.4) Zobacz w programie, o której zaczyna się transmisja.

(1.5) W programie napisano, że tę sztukę wystawiono pierwszy raz w 1824 (= tysiąc osiemset dwudziestym czwartym) roku.

(1.6) Jedyne programy na dysku Bogdana to gry.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔɡrãm, AS: progrãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. programista m., programistka ż., programowanie n., zaprogramowanie n., programowość ż.

:: zdrobn. programik m.

czas. programować ndk., zaprogramować dk.

przym. programowy, programistyczny, programowalny

przysł. programowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plan, algorytm

(1.2) audycja

(1.3) kanał

(1.6) algorytm

Wiktionary

# programator

przestarzale: programista

SJP.pl

Programator – elektroniczne urządzenie przeznaczone do programowania układów elektronicznych takich jak np.: pamięci EPROM, EEPROM, flash, układy PLD oraz mikrokontrolery. Dane, które mają być zaprogramowane są dostarczane do programatora z innego urządzenia, np. z komputera osobistego, zwykle za pośrednictwem interfejsu USB. Przed popularyzacją USB programatory podłączano do komputerów za pomocą portu równoległego lub RS-232. Programator następnie przekształca te dane według odpowiedniego dla danego układu algorytmu programowania na odpowiednie wielkości elektryczne, np. napięcie elektryczne o ustalonej wartości i ściśle określonym czasie trwania.

Wikipedia

# programatorka

1. organizatorka programu wydarzenia, np. programatorka festiwalu;
2. rzadko: programistka

SJP.pl

# programerka

kobieta układająca program, np. festiwalu

SJP.pl

# programik

zdrobnienie od: program

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od program

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie program, lecz tylko mały programik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program m.

przym. programowalny, programowy

czas. programować

Wiktionary

# programista

osoba zajmująca się tworzeniem oprogramowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) inform. osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

Wiktionary

Programista komputerowy, programista, deweloper, potocznie koder (ang. computer programmer, programmer, software developer, coder) – osoba pisząca programy komputerowe w języku programowania. Feminatyw dla słowa programista to programistka. Rynek programistów jest zdominowany przez mężczyzn, a kobiety według różnych badań stanowią 15–18%.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz najlepszy programista spędza przy komputerze dwadzieścia dwie godziny na dobę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmʲista, AS: progrãmʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program ż., programowanie n., zaprogramowanie n., oprogramowanie m., programator m., podprogram m.

:: fż. programistka ż.

czas. programować ndk., zaprogramować dk., oprogramować dk.

przym. programistyczny, programowalny, programowy

przysł. programowo

Wiktionary

# programistka

→ programista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: programista

Wiktionary

#### Patrz:

programista

#### Przykłady

(1.1) Jestem programistką PHP oraz zajmuję się kontaktami z klientami. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmʲistka, AS: progrãmʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program mrz., programowanie n.

:: fm. programista mos.

przym. programistyczny, programowalny, programowy

czas. programować ndk.

Wiktionary

# programistyczny

→ programista

SJP.pl

#### Patrz:

programista

# programofob

osoba przejawiająca silną niechęć do wszelkich programów - wykładów założeń, celów itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) publ. osoba niechętna tworzeniu wszelkich programów, głoszeniu celów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. programofobia ż.

Wiktionary

# programofobia

niechęć do wszelkiego rodzaju programów

SJP.pl

# programofobka

kobieta przejawiająca silną niechęć do wszelkich programów - wykładów założeń, celów itp.

SJP.pl

# programomania

nadmierna skłonność do tworzenia programów - założeń, postulatów i celów jakiejś działalności

SJP.pl

# programotwórczy

mający wpływ na tworzenie programu

SJP.pl

# programować

1. opracowywać algorytmy;
2. zapisywać algorytmy w jakimś języku programowania;
3. konfigurować (parametryzować) urządzenie sterowane cyfrowo

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) inform. tworzyć programy komputerowe

(1.2) techn. ustawiać parametry działania urządzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niedawno nauczyłem się programować w Pythonie i właśnie rozgryzam funkcje lambda.

(1.2) Programowałem pralkę na temperaturę 60 °C z funkcją prania wstępnego, ale nie wiem jak ustawić podwójne płukanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ, AS: progrãmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program mrz., programik mrz., programista mos., programistka ż., programowanie n., oprogramowanie n., przeprogramowanie n., zaprogramowanie n.

przym. programowy, programistyczny, programowalny

czas. oprogramować dk., przeprogramować dk., zaprogramować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. kodować

Wiktionary

# programowalność

→ programowalny

SJP.pl

#### Patrz:

programowalny

# programowalny

1. dający się programować, możliwy do zaplanowania, rozstrzygalny w skończonym, praktycznie zadowalającym czasie;
2. dający się określić dynamicznie, np. elektroniczny układ programowalny; parametryzowalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który można zaprogramować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. programowanie n., zaprogramowanie n., program m., programik m., programista m., programistka ż.

czas. programować ndk., zaprogramować dk.

przym. programowy, programistyczny

Wiktionary

# programowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|programować.

(1.2) inform. tworzenie programów komputerowych;

Wiktionary

Programowanie komputerów – proces tworzenia programu komputerowego, który ma realizować określone zadania zdefiniowane w języku programowania. Kod źródłowy jest napisany w języku programowania.

Między programistami trwają debaty, czy programowanie komputerów jest sztuką, rzemiosłem czy procesem inżynieryjnym. Bezpośrednią formą sztuki w tej dziedzinie jest demoscena oraz gry komputerowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Mój brat interesuje się programowaniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ, AS: progrãmovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program mrz., programista mos., programistka ż., oprogramowanie n.

czas. programować ndk.

przym. programistyczny, programowalny, programowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. kodowanie

Wiktionary

# programowiec

pracownik działu programowego radia, filmu itp.

SJP.pl

# programowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z programem, dotyczący programu

(1.2) mający związek z programem pracy jakiejś jednostki, organizacji

(1.3) będący częścią programu np. imprezy, koncertu

(1.4) przewidziany, realizowany w programie nauczania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. program m., programik m., programowanie n., zaprogramowanie n., przeprogramowanie n., programista m., programistka ż.

czas. programować ndk., zaprogramować dk., przeprogramować dk.

przym. programistyczny, programowalny

przysł. programowo, programistycznie

Wiktionary

# progres

postęp, rozwój, posuwanie się naprzód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. posuwanie się naprzód, rozwijanie się

Wiktionary

Metoda progresji (progres) – uzupełniająca ocena jednakowych końcowych wyników dwóch lub więcej zawodników w turnieju, w którym zachodzi konieczność ustalenia ich kolejności.

Punkty pomocnicze w tej metodzie są liczone następująco:po każdej rundzie zawodnik ma określoną liczbę punktów. Suma tych punktów ustala kolejność zawodników (od największej do najmniejszej).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) postęp, rozwój

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. progresja, progresista, progresywność

przym. progresywny

frazeologia.

etymologia. etym|franc|progrès. < etym|łac|progressus.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|postęp.

źródła.

== progres (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

IPA|prǒɡres.

dzielenie|pro|gres.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) postęp

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔɡrɛs, AS: progres

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. progresja, progresista, progresywność

przym. progresywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) postęp, rozwój

Wiktionary

# progresistka

→ progresista

SJP.pl

#### Patrz:

progresista

# progresizm

Progresizm – publicystyczne określenie współczesnej tendencji w katolicyzmie sprzyjającej uznawanym za postępowe postulatom pod adresem Kościoła, takim jak liberalizacja etyki seksualnej, zniesienie celibatu, demokratyzacja struktur kościelnych, uznanie równorzędności innych wyznań, rezygnacja z roszczeń do nieomylności, poparcie lewicowego programu społecznego. Termin nowy i bardzo mało znany. Od lat dziewięćdziesiątych spotykany wśród dziennikarzy katolickich. Określenie pojawiło się w Multimedialnej Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN na przełomie grudnia 1999 i stycznia 2000 r.

Wikipedia

# progresja

1. stopniowe wzrastanie; progresywność;
2. rozwój, postęp;
3. powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego na stopniowo zmieniającej się wysokości; sekwencja;
4. progresja podatkowa - wzrośnięcie stopy podatkowej razem z sumą opodatkowywaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osiągnięcie następnego stadium rozwoju

(1.2) ekon. wzrastanie jakiegoś współczynnika

(1.3) muz. powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego ze stopniowym wzrostem wysokości tonów

Wiktionary

- progresja – pojęcie z zakresu terminologii muzycznej
- metoda progresji – pojęcie z zakresu terminologii sportowej
- „Progresja” – klub muzyczny w Warszawie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. progres mrz., progresywność ż., progresizm mrz., progresista mos., progresistka ż., progresywizm mrz., progresywista mos., progresywistka ż.

przym. progresywny, progresywistyczny

przysł. progresywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) progres, rozwój

(1.2) progres, postęp, wzrost

Wiktionary

# progresy

postęp, rozwój, posuwanie się naprzód

SJP.pl

# progresyjny

postępujący naprzód, rozwijający się w tempie wzrastającym; postępowy; progresywny

SJP.pl

# progresywistka

→ progresywista

SJP.pl

#### Patrz:

progresywista

# progresywistyczny

→ progresywizm

SJP.pl

#### Patrz:

progresywizm

# progresywizm

wiara w postęp, przekonanie o dążeniu świata i ludzi do postępu

SJP.pl

Progresywizm – sposób postrzegania rzeczywistości jako zmiennej w sposób konsekwentny i nieodwracalny. Progresywizm ma związek z racjonalistyczną koncepcją rozwoju społeczeństwa, czyli przekonaniem, że postęp można osiągnąć w życiu społecznym za pomocą środków politycznych i edukacji.

Wikipedia

# progresywniej

stopień wyższy od przysłówka: progresywnie

SJP.pl

# progresywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co progresywne; cecha tych, którzy są progresywni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. progresja ż., progres m., progresizm m., progresista m., progresistka ż., progresywizm m., progresywista m., progresywistka ż.

przym. progresywny, progresywistyczny

przysł. progresywnie

Wiktionary

# progresywny

1. rozwijający się, cechujący się wzrostem, postępowy;
2. wieloogniskowy; multifokalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nastawiony na rozwój lub w trakcie rozwoju, wzrostu

(1.2) opt. umożliwiające płynną zmianę mocy korekcyjnej układu optycznego do patrzenia z bliska, na średnim dystansie i z daleka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. progresywność ż., progres mrz., progresja ż.

przysł. progresywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) postępowy, rozwijający się, wzrastający, wzrostowy; war. progresyjny

Wiktionary

# progresywy

potocznie: okulary lub soczewki progresywne; progresy

SJP.pl

# prohibicja

1. częściowy lub całkowity zakaz produkcji napojów alkoholowych;
2. częściowy lub całkowity zakaz sprzedaży alkoholu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;

Wiktionary

Prohibicja (fr. prohibition, z łac. prohibitio 'zakaz') – częściowy lub pełny zakaz produkcji i dystrybucji napojów alkoholowych. Najczęściej rozumie się pod tym pojęciem okres w historii USA (lata 1920–1933). W szerszym znaczeniu może odnosić się także do podobnego zakazu dotyczącego narkotyków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce prohibicja bywa ogłaszana w ograniczonym czasie (np. na czas wyborów lub referendów) lub na ograniczonym terytorium w związku ze szczególnymi wydarzeniami (np. wizyty papieża).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prohibicjonista m.

przym. prohibicyjny

Wiktionary

# prohibicjonista

zwolennik prohibicji, urzędowego zakazu wytwarzania lub sprzedaży czegoś, zwłaszcza alkoholu

SJP.pl

# prohibicyjny

związany z prohibicją

SJP.pl

# prohibit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibliot. książka niedostępna dla wszystkich czytelników ze względu na nieobyczajną lub niewygodną politycznie treść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Książka (…), którą Templariusze znaleźli gdzieś na Bliskim Wschodzie, przełożyli na łacinę i przywieźli do Europy, gdzie mogła się znaleźć w jakiejś bibliotece, jako prohibit.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈxʲibʲit, AS: proχʹibʹit

Wiktionary

# prohibita

publikacje zastrzeżone w zbiorach bibliotecznych, nie udostępniane czytelnikom bez specjalnego zezwolenia

SJP.pl

# prohitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający hitleryzmowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miała ona wpływy także w polskiej części Górnego Śląska, gdzie powstawały prohitlerowskie organizacje i towarzystwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. hitlerowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) filohitlerowski

Wiktionary

# prohormon

związek, z którego lub pod wpływem którego powstają hormony

SJP.pl

Prohormony – związki, z których lub pod wpływem których, powstają hormony. Pojęcie to spotykane jest w dwóch znaczeniach – ścisłym, używanym w biologii od połowy XX w., oraz popularnym – odnoszonym do wspomagania sportowego.

Wikipedia

# proimigrancki

sprzyjający, przychylny imigracji, imigrantom

SJP.pl

# proimperialistyczny

sprzyjający imperializmowi

SJP.pl

# proimportowy

popierający import, sprzyjający rozszerzaniu i zwiększaniu zakresu importowanych towarów

SJP.pl

# proinsulina

prekursor insuliny tworzony w trzustce

SJP.pl

Proinsulina – peptyd, nieaktywny prekursor insuliny.Proinsulina powstaje w trzustce, w komórkach β wysepek Langerhansa. Gen zlokalizowany na krótszym ramieniu chromosomu 11 (locus p15.5) koduje powstawanie prekursorowego peptydu preproinsuliny, liczącego u człowieka 110 aminokwasów. Preproinsulina zawiera fragment sygnałowy złożony z 24 aminokwasów, który w retikulum endoplazmatycznym pod wpływem odpowiedniej proteazy zostaje odcięty i w ten sposób powstaje proinsulina.

Wikipedia

# prointeligencki

sprzyjający inteligentom, pozytywnie nastawiony do środowiska inteligenckiego

SJP.pl

# proinwestycyjny

przymiotnik

(1.1) sprzyjający inwestycjom, stwarzający dla nich korzystne warunki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po raz pierwszy od 10 lat pojawiły się pieniądze na politykę proinwestycyjną i poszukiwanie inwestorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔjĩnvɛstɨˈt͡sɨjnɨ, AS: proi ̯ĩnvestycyi ̯ny

Wiktionary

# proirański

przychylny Iranowi lub Irakijczykom

SJP.pl

# proislamski

przychylny islamowi lub wyznawcom islamu

SJP.pl

# proizraelski

przychylny Izraelowi lub Izraelczykom

SJP.pl

# proj.

skrót od: projekt, projektant

SJP.pl

skrót

(1.1) = projekt

(1.2) = projektant

Wiktionary

# projekcik

zdrobnienie od: projekt

SJP.pl

# projekcja

1. rzutowanie na ekran powiększonego obrazu z komputera, taśmy filmowej, przezroczy itp.;
2. w psychologii: jeden z mechanizmów obronnych organizmu polegający na przypisywaniu innym własnych uczuć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. pokaz filmu

(1.2) psych. narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

Wiktionary

Projekcja – wyraz oznaczający „rzut” bądź jego wynik, tj. „rzutowanie”, używany w niektórych kontekstach zamiast niego; może oznaczać jedno z następujących pojęć:

- projekcja – w optyce;
- projekcja – w chemii;
- projekcja – w psychologii;
- projekcja – w algebrze liniowej;
- projekcja – w bazach danych;
- projekcja – w diagnostyce obrazowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez seans rozumie się ciągłą projekcję filmu długometrażowego, filmu lub kasety wideo, w zamierzonym i z góry określonym czasie trwania.

(1.2) Towarzyszy temu projekcja własnych cech negatywnych na „obcego". Obraz „obcego" w gruncie rzeczy więcej mówi o tworzącym ten obraz aniżeli o samym „obcym".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈjɛkt͡sʲja, AS: proi ̯ekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projektor m.

przym. projekcyjny

czas. zaprojektować

Wiktionary

# projekcyjny

związany z projekcją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) służący do projekcji

(1.2) psych. dotyczący projekcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na balkonie wybudowana zostanie kabina projekcyjna, zostanie zamontowany zwijany ekran.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛkˈt͡sɨjnɨ, AS: proi ̯ekcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projekcja ż., projektor mrz.

Wiktionary

# projekt

1. zamierzony plan działania;
2. opracowany graficznie plan działania;
3. wstępna wersja czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

(1.2) plan działania lub postępowania

(1.3) zarz. zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

Wiktionary

- projekt – termin z zakresu budownictwa
- projekt – termin z zakresu zarządzania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na jutro muszę zrobić projekt książki dla dzieci.

(1.2) Wczoraj posłowie sejmowej komisji przedstawili projekt ustawy.

(1.2) Pobliski dom kultury tworzy projekty działań edukacyjnych, sportowych i plastycznych dla młodzieży.

(1.3) Każdy projekt, współfinansowany ze środków unijnych, wymaga wkładu własnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔjɛkt, AS: proi ̯ekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projektant mos., projektantka ż., projektowanie n.

:: zdrobn. projekcik mrz.

czas. projektować ndk., zaprojektować dk., przeprojektować dk.

przym. projektancki, projektowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomysł, szkic, rysunek, zarys

(1.2) plan, program

(1.3) przedsięwzięcie, program

Wiktionary

# projektancki

odnoszący się do projektanta lub projektowania, właściwy projektantom

SJP.pl

# projektanctwo

projektowanie, opracowywanie szkiców czegoś

SJP.pl

# projektant

specjalista opracowujący projekty w zakresie architektury, budownictwa, mody itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opracowująca projekt

Wiktionary

- projektant gier komputerowych
- projektant stron internetowych – (ang. webmaster)
- projektant poziomów – programista gier komputerowych
- projektant mody – (ang. designer)
- Projektant (prawo budowlane)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. projekt mrz., projektantka ż., projektowanie n., zaprojektowanie n., przeprojektowanie n.

czas. projektować ndk., zaprojektować dk., przeprojektować dk.

Wiktionary

# projektantka

specjalistka opracowująca projekty w zakresie architektury, budownictwa, mody itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: projektant

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛkˈtãntka, AS: proi ̯ektãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projekt m., projektowanie n.

:: fm. projektant m.

czas. projektować, zaprojektować

przym. projektancki

Wiktionary

# projektariat

ironicznie:
1. ogół osób pracujących w systemie projektowym;
2. projektowy system pracy

SJP.pl

# projektodawca

osoba opracowująca projekt, przedstawiająca plany, występująca z projektem

SJP.pl

# projektodawczyni

kobieta występująca z jakimś projektem; pomysłodawczyni

SJP.pl

# projektomania

nadmierna skłonność do tworzenia projektów

SJP.pl

# projektor

aparat do rzutowania obrazów na ekran; rzutnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat do rzutowania obrazów na ekran;

(1.2) techn. przyrząd rzutujący cień mierzonego przedmiotu w określonym powiększeniu

(1.3) astr. aparat wyświetlający mapę nieba na sklepieniu planetarium;

Wiktionary

Projektor, rzutnik projekcyjny – urządzenie optyczne służące do wyświetlania na ekranie projekcyjnym obrazu nieruchomego lub ruchomego.

Projektor składa się ze źródła światła i układu optycznego, formującego wiązkę światła. Nowoczesne rzutniki projekcyjne jako nośnika obrazu używają równoległej wiązki światła.

Dzięki rozbieżności strumienia światła oraz umieszczaniu przedmiotu blisko źródła światła, uzyskuje się znaczne powiększenie obrazu na ekranie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Seans został przełożony z powodu awarii projektora.

(1.3) Gwiazdy będą prezentowane za pomocą analogowego projektora, natomiast dzięki systemowi cyfrowych rzutników pracujących w rozdzielczości 8K będzie można wyświetlać dowolne ruchome obrazy na sferycznym ekranie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projekcja ż.

:: zdrobn. projektorek mrz.

przym. projekcyjny, projektorowy

czas. zaprojektować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzutnik

Wiktionary

# projektorek

zdrobnienie od: projektor

SJP.pl

# projektoskop

Grafoskop, projektoskop (również rzutnik pisma) – urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie projekcyjnym obrazów lub tekstu.

Wikipedia

# projektować

czasownik niedokonany (dk. zaprojektować)

(1.1) opracowywać projekt

(1.2) układać plany, zamyślać coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. projekt m., projekcik m., projektant m., projektantka ż., projektowanie n., zaprojektowanie n., przeprojektowanie n., przeprojektowywanie n.

czas. zaprojektować dk., przeprojektowywać ndk., przeprojektować dk.

przym. projektowy, projektancki

Wiktionary

# projektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|projektować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ, AS: proi ̯ektovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaprojektować, projektować ndk.

rzecz. projekt m., projektant m., projektantka ż.

przym. projektowy, projektancki

Wiktionary

# projektowy

→ projekt

SJP.pl

#### Patrz:

projekt

# projektoza

środowiskowo: nadmierne skupianie się na projektach finansowanych przez instytucje publiczne

SJP.pl

# projektujący

dawniej: projektant

SJP.pl

# prok.

skrót od: prokurator

SJP.pl

skrót

(1.1) = prokurator

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzecznik prasowy Prokuratury Okręgowej w Poznaniu prok. Łukasz Wawrzyniak powiedział PAP, że ciało zostało zabezpieczone do sekcji.

Wiktionary

# prokaina

związek organiczny, silny środek miejscowo znieczulający, stosowany głównie w chirurgii, stomatologii i ginekologii; polokaina; nowokaina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednak specyfik, który sprzedawany jest klientom, zawiera jej o połowę mniej. Resztę stanowi glukoza, laktoza, a nawet kofeina i prokaina.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowokaina

Wiktionary

# prokainamid

lek przeciwarytmiczny stosowany w komorowych i nadkomorowych zaburzeniach rytmu serca

SJP.pl

Prokainamid – organiczny związek chemiczny, lek przeciwarytmiczny, należący do grupy Ia według klasyfikacji Vaughan Williamsa.

Wikipedia

# prokalcytonina

prekursor kalcytoniny - hormonu tarczycy

SJP.pl

Prokalcytonina (PCT) – białko o masie 13 kDa, składające się z 116 aminokwasów.

PCT w warunkach fizjologicznych jest prekursorem kalcytoniny. Proces jej powstania odbywa się w komórkach C tarczycy, w wyniku proteolizy białka prekursorowego - preprokalcytoniny.

Wikipedia

# prokapitalistyczny

opowiadający się za kapitalizmem

SJP.pl

# prokarion

u organizmów prokariotycznych część komórki stanowiąca odpowiednik jądra komórkowego u jądrowców; nukleoid

SJP.pl

# prokariont

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, bezjądrowiec, przedjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

(1.2) biol. syst. organizm należący do królestwa prokariontów

Wiktionary

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prokarionty lm. nmos.

przym. prokariotyczny

Wiktionary

# prokarionty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. biol. nazwa systematyczna|Prokaryota|Chatton|ref=tak., domena obejmująca mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych;

Wiktionary

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do eukariontów zalicza się wszystkie organizmy komórkowe, z wyjątkiem bakterii i archeowców, a więc prokariontów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokariont mzw.

przym. prokariotyczny

Wiktionary

# prokariota

organizmy żywe zbudowane z komórek nieposiadających jądra komórkowego; bezjądrowce; prokarionty; organizmy prokariotyczne

SJP.pl

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

Wikipedia

# prokariotyczny

przymiotnik

(1.1) biol. nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra

(1.2) biol. należący do prokariontów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokariont mzw., prokarionty lm. nmos.

Wiktionary

# prokatedra

kościół pełniący funkcje katedry, lecz nie będący nią

SJP.pl

Prokatedra, kościół prokatedralny – kościół tymczasowo pełniący funkcję katedry.

Prokatedra jest ustanawiana, gdy właściwy kościół katedralny nie może pełnić swoich funkcji lub jest w budowie. Prokatedrą ustanawia się również świątynię, którą w przyszłości może zostać katedrą lub konkatedrą (na przykład prokatedra ustanowiona jako siedziba administratora apostolskiego).

Wikipedia

# proklama

zawołanie rycerskie stanowiące znak rozpoznawczy szlachty jednego rodu, używane w czasie bitwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. środ. polit. proklamacja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proklamacja

czas. proklamować

Wiktionary

# proklamacja

ogłoszenie czegoś, obwieszczenie, deklaracja

SJP.pl

# proklamacjomania

rzadko: nadmierne ogłaszanie proklamacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. mania na punkcie proklamowania

Wiktionary

# proklamacyjny

związany z proklamacją

SJP.pl

# proklamować

1. podać, podawać coś do publicznej wiadomości;
2. wybrać, wybierać kogoś na dane stanowisko;
3. proklamować się - ogłaszać, ogłosić się kimś publicznie

SJP.pl

czasownik przekonany dokonany lub niedokonany

(1.1) książk. uroczyście podawać do publicznej wiadomości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odpowiedzią był strajk powszechny proklamowany na 23 czerwca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔklãˈmɔvat͡ɕ, AS: proklãmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proklama ż., proklamacja ż., proklamowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obwieszczać, oznajmiać, podawać do wiadomości, ogłaszać

Wiktionary

# proklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|proklamować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. proklamować ndk.

Wiktionary

# proklityczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proklityczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. proklityczny

Wiktionary

# proklityczny

→ proklityka

SJP.pl

#### Patrz:

proklityka

# proklityka

wyraz nie akcentowany, najczęściej jednosylabowy, łączący się w całość akcentową z wyrazem następującym po nim

SJP.pl

Proklityka – wyraz nieposiadający własnego akcentu, lecz tworzący całość akcentową z następującym po nim wyrazem akcentowanym.

Przykłady proklityk w języku polskim:

- przyimki jednosylabowe:

    na dole, po wakacjach, za lasem,

- spójniki jednosylabowe:

    i tyle, bo mam!

- partykuła nie przed osobowymi formami czasownika dłuższymi niż jednosylabowe

    nie potrafił, nie poszła.

Wikipedia

# prokliza

podporządkowanie akcentuacyjne wyrazu następującemu po nim wyrazowi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. połączenie prozodyczne wyrazu niemającego akcentu z wyrazem następującym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proklityka

przym. proklityczny

Wiktionary

# prokny

przymiotnik

(1.1) stpol. wszystek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔknɨ, AS: prokny

Wiktionary

# prokoalicyjny

przymiotnik

(1.1) popierający koalicję

Wiktionary

# prokobiecy

sprzyjający, przychylny kobietom

SJP.pl

# prokocim

dzielnica Krakowa

SJP.pl

Prokocim – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim. Do 1948 r. miejscowość była siedzibą gminy Prokocim.

Obecnie nazwą Prokocim (Stary Prokocim) określa się przede wszystkim tereny i zabudowania istniejącej do 1941 r. wsi, a także osiedle głównie domów jednorodzinnych, budowane od 1974 r. W szerszym znaczeniu Prokocim to także, położone na wschód, osiedle bloków mieszkalnych Nowy Prokocim.

Wikipedia

# prokocimski

przymiotnik od: Prokocim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prokocimiem, dotyczący Prokocimia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prokocim m.

Wiktionary

# prokofiew

Siergiej Siergiejewicz Prokofjew (ros. Серге́й Сергеевич Проко́фьев, w formie spolszczonej Sergiusz Prokofiew, Siergiej Prokofiew; ur. 11 kwietnia?/23 kwietnia 1891 w Soncowce k. Kurachowa, w Imperium Rosyjskim, zm. 5 marca 1953 w Moskwie, ZSRR) – rosyjski (radziecki) kompozytor, pianista-wirtuoz oraz dyrygent, jeden z najważniejszych twórców awangardy pierwszej połowy XX w. Współtworzył różne nurty modernizmu, w tym futuryzm, ekspresjonizm, prymitywizm i neoklasycyzm (uważany za inicjatora ostatniego z tych kierunków w I Symfonii D-dur „Klasycznej”, op. 25, 1917), zachowując przy tym oryginalność i idiomatyczność stylu.

Wikipedia

# prokom

Nazwa Prokom odnosi się przede wszystkim do grupy spółek, w większości których założycielem i właścicielem jest Ryszard Krauze:

- Prokom Investments
- Prokom Software
- Prokom Trefl Sopot
- Prokom Cheerleaders Cup

Wikipedia

# prokomunistyczny

opowiadający się za komunizmem

SJP.pl

# prokonsul

w starożytnym Rzymie tytuł nadawany konsulowi po zakończeniu rocznej kadencji, warunkujący sprawowanie zarządu prowincji rzymskiej

SJP.pl

Wikipedia

# prokonsulat

urząd prokonsula, zarządcy prowincji w starożytnym Rzymie

SJP.pl

# prokonsumenckość

→ prokonsumencki

SJP.pl

#### Patrz:

prokonsumencki

# prokonsumpcyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) sprzyjający wzrostowi konsumpcji

Wiktionary

# prokop

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Prokop – imię męskie pochodzenia greckiego, od προκοπή – prokope, „postęp, rozwój”, w starożytnym Rzymie gens, z którego wywodzili się m.in. Prokopiusz – uzurpator cesarskiego tronu oraz cesarz zachodniorzymski Prokopiusz Antemiusz. Używane też w kościołach chrześcijańskich: wśród patronów święty Prokop (IV wiek) oraz czeski święty Prokop z Sazawy (X/XI wiek).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chodzę z Prokopem od dwóch lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔkɔp, AS: prokop

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prokopowa ż., Prokopówna ż.

przym. Prokopowy, prokopski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Prokopowa ż., Prokopówna ż.

przym. Prokopowy, prokopski

frazeologia.

etymologia.

etym|gr.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Пракоп m., Пракофій m.

* chorwacki: (1.1) Prokopije m.

* czeski: (1.1) Prokop m.

* francuski: (1.1) Procope m.

* łaciński: (1.1) Procopius m.

* rosyjski: (1.1) Прокопий m., Прокоп m.

* słowacki: (1.1) Prokop m.

* ukraiński: (1.1) Прокіп m., Прокофій m., Прокопій m.

* włoski: (1.1) Procopio m.

źródła.

== Prokop (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|m. Prokop

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# prokopczuk

nazwisko

SJP.pl

# prokopczyk

nazwisko

SJP.pl

# prokopiak

nazwisko

SJP.pl

# prokopiuk

nazwisko

SJP.pl

# prokopiusz

Prokopiusz, Procopius (ur. 325, zm. 27 maja 366) – przywódca buntu w Konstantynopolu za czasów Walentyniana I, obrany przez tłum (a raczej przekupionych prowokatorów) cesarzem rzymskim. Panował jako uzurpator od 28 września 365 do 27 maja 366 roku.

Wikipedia

# prokopjewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Wiktionary

Prokopjewsk (ros. Прокопьевск) – miasto w Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą (dopływ Tomu), w Kuźnieckim Zagłębiu Węglowym. Powstało w 1918 roku z połączenia wsi Monastyrskoje i Prokopjewskoje. Liczy 190 tys. mieszkańców (2020). Ośrodek wydobycia węgla koksującego, przemysłu maszynowego, środków transportu, chemicznego i porcelanowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. prokopjewski

Wiktionary

# prokopjewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prokopjewskiem, dotyczący Prokopjewska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prokopjewsk mrz.

Wiktionary

# prokopostwo

Prokop z żoną; Prokopowie

SJP.pl

# prokopowicz

nazwisko

SJP.pl

Znane postacie noszące nazwisko Prokopowicz:

- Mikołaj z Szadka Prokopowicz (1489-1564) – polski naukowiec
- Teofan Prokopowicz (1681-1736) – prawosławny arcybiskup
- Antoni Maksymilian Prokopowicz (1738-1807) – historyk, kaznodzieja, pijar
- Józef Prokopowicz (1855-1931) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i generał dywizji Wojska Polskiego
- Tadeusz Prokopowicz (1922-1997) – polski emigracyjny działacz socjalistyczny i związkowy
- Zdzisław Prokopowicz (1928-2000) - powstaniec warszawski
- Bartosz Prokopowicz (ur. 1972) – polski operator filmowy
- Barbara Prokopowicz (ur. 1981) – polska aktorka teatralna

Wikipedia

# prokopowie

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

# prokopowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prokopa lub z nim związany

SJP.pl

# prokorupcyjny

sprzyjający korupcji, umożliwiający korupcję

SJP.pl

# prokościelny

sprzyjający Kościołowi, popierający Kościół

SJP.pl

# prokowo

Prokowo (kaszub. Prokòwò) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy, na obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Prokowo jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą także Prokowskie Chrósty, Mokre Łąki i Sitna Góra. W pobliżu Prokowa przebiegała (dziś już zawieszona) linia kolejowa Kartuzy – Lębork. Odcinek tej linii (Prokowo – Sierakowice) jest wykorzystywany jako trasa kolei drezynowej.

Wikipedia

# prokrastynacja

odwlekanie, odkładanie na potem; zwlekanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prokrastynator m., prokrastynatorka ż.

przym. prokrastynacyjny

Wiktionary

# prokrastynacyjny

związany z odwlekaniem, odkładaniem na potem

SJP.pl

# prokrastynator

osoba ciągle odwlekająca swoje obowiązki, odkładająca coś na później

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. osoba mająca skłonność do nieustannego odkładania pewnych czynności na później ze względu na prokrastynację

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adam jest typowym prokrastynatorem; zawsze odkłada swoje obowiązki na ostatnią chwilę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokrastynacja ż.

:: fż. prokrastynatorka ż.

przym. prokrastynacyjny

Wiktionary

# prokrastynatorka

kobieta ciągle odwlekająca, odkładająca coś na później

SJP.pl

# prokrastynować

odwlekać, odkładać na potem

SJP.pl

# prokreacja

1. wydawanie, wydanie na świat potomstwa; spłodzenie, zrodzenie;
2. dawniej: to, co jest zrodzone; pokolenie, generacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. płodzenie i rodzenie potomstwa

Wiktionary

Rozmnażanie, reprodukcja, prokreacja – właściwy wszystkim organizmom proces życiowy polegający na wytwarzaniu potomstwa przez organizmy rodzicielskie.

Jako synonim rozmnażania podaje się czasem rozród jednak pojęcia te bywają rozróżniane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bronił praw kobiet do decydowania o prokreacji i własnej seksualności.

(1.1) W sferze stosunków społecznych islam propaguje model konserwatywnego układu społecznego ze ściśle określanymi rolami obydwu płci i reguluje drobiazgowo relacje w sferze prokreacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prokreacyjny, prokreatywny

Wiktionary

# prokreacyjny

→ prokreacja; prokreatywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fizj. związany z prokreacją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokreacja ż.

Wiktionary

# prokreatywny

→ prokreacja; prokreacyjny

SJP.pl

# prokremlowski

przychylny władzy rosyjskiej

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) polit. sprzyjający rządowi rosyjskiemu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwycięska prokremlowska Jedność ograniczyła się np. do mglistych postulatów wzrostu ekonomicznego i pełniejszego wykorzystania potencjału przemysłu zbrojeniowego, obniżenia podatków, złagodzenia skutków bezrobocia oraz zwiększenia roli państwa w gospodarce.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. kremlowski

Wiktionary

# prokrust

postać z mitologii greckiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać z mitologii greckiej, syn Posejdona, rozbójnik czyhający na ofiary przy drodze z Megary do Aten, osławiony używaniem Prokrustowego łoża;

Wiktionary

Prokrustes (Prokrust) (stgr. Προκρούστης) – znana pod tym przydomkiem, negatywna postać z mitologii greckiej o imieniu Damastes (stgr. Δαμάστής) lub Polypemon (stgr. Πολυπήμων).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prokrustyka ż., Prokrustes m.

przym. Prokrustowy, prokrustowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Prokrustes, Damastes, Polypemon

Wiktionary

# prokrustes

w mitologii greckiej: przydomek rozbójnika Damastesa, który napadał na podróżnych i torturował ich, dopasowując do wymiarów specjalnego łoża: obcinając im nogi albo rozciągając ich

SJP.pl

Prokrustes (Prokrust) (stgr. Προκρούστης) – znana pod tym przydomkiem, negatywna postać z mitologii greckiej o imieniu Damastes (stgr. Δαμάστής) lub Polypemon (stgr. Πολυπήμων).

Wikipedia

# prokrustowy

prokrustowe łoże - sytuacja, w której coś jest gwałtem naginane, dostosowywane do sztywnego schematu (nawiązanie do tortur, jakie stosował Prokrust, dopasowując napadniętych podróżnych do rozmiarów swojego łoża przez rozciąganie ich ciała lub przycinanie nóg)

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Prokrusta, będący jego własnością

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Prokrust m., Prokrustus m., prokrustyka ż.

przym. prokrustowy

Wiktionary

# proksa

nazwisko

SJP.pl

## Osoby o nazwisku Proksa

- Aleksander Proksa (ur. 1959) – polski prawnik i urzędnik państwowy, w latach 2000–2005 prezes Rządowego Centrum Legislacji, w latach 1997–2005 sekretarz Rady Ministrów
- Grzegorz Proksa (ur. 1984) – polski bokser, mistrz Europy w wadze średniej
- Michał Proksa – polski historyk architektury, dr hab.

Wikipedia

# proksemiczny

dotyczący proksemiki

SJP.pl

# proksemika

nauka o wartości komunikacyjnej zachowań niewerbalnych w różnych kulturach

SJP.pl

Proksemika – nauka zajmująca się badaniem wzajemnego wpływu relacji przestrzennych między osobami oraz między osobami a otoczeniem materialnym na relacje psychologiczne, sposób komunikacji, itp. Zajmuje się też wpływem odwrotnym, a także badaniem różnic pomiędzy tymi relacjami w różnych kulturach (wpływ sposobu budowania miast, mieszkań, osiedli, parków, oświetlenia ulic itp. na zachowania).Uznawana jest za naukę leżącą na pograniczu psychologii i antropologii.

Wikipedia

# proksenia

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

Wikipedia

# proksenos

obywatel starożytnej Grecji, który dbał o interesy przybyszów z innych polis

SJP.pl

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

Wikipedia

# proksymalny

1. położony bliżej pewnego punktu odniesienia;
2. w anatomii: skierowany ku przyczepowi kończyny lub innej struktury

SJP.pl

# proktalgia

uciążliwy ból odbytnicy

SJP.pl

# proktolog

specjalista w zakresie proktologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka proktologii

Wiktionary

Proktologia – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami jelita grubego i odbytnicy.

Są to choroby zapalne i nowotworowe. Objawy tych chorób są często bardzo uciążliwe i długotrwałe, mają charakter nawracający. Ropne wycieki z odbytnicy, zmiany ropne sączące w okolicy odbytu, ropnie płytkie i głębokie, bóle odbytnicy, a także nietrzymanie stolca i gazów związane z wiekiem, po urazach oraz po porodach, a także krwawienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Musisz iść do proktologa zrobić USG przezodbytnicze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔˈktɔlɔk, AS: proktolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proktologia ż.

przym. proktologiczny

przysł. proktologicznie

Wiktionary

# proktologia

dziedzina medycyny, specjalizacja zajmująca się leczeniem schorzeń odbytu i odbytnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

Wiktionary

Proktologia – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami jelita grubego i odbytnicy.

Są to choroby zapalne i nowotworowe. Objawy tych chorób są często bardzo uciążliwe i długotrwałe, mają charakter nawracający. Ropne wycieki z odbytnicy, zmiany ropne sączące w okolicy odbytu, ropnie płytkie i głębokie, bóle odbytnicy, a także nietrzymanie stolca i gazów związane z wiekiem, po urazach oraz po porodach, a także krwawienia.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. proktolog mos.

przym. proktologiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|πρωκτός. (prōktós) → odbyt + etymn|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) proctology

* baskijski: (1.1) proktologia

* białoruski: (1.1) практалогія ż.

* hiszpański: (1.1) proctología ż.

* nowogrecki: (1.1) πρωκτολογία ż.

* rosyjski: (1.1) проктология ż.

* ukraiński: (1.1) проктологія ż.

* węgierski: (1.1) proktológia

* włoski: (1.1) proctologia ż.

źródła.

== proktologia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. proktologia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔktɔˈlɔɟja, AS: proktoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proktolog mos.

przym. proktologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. proktolog mos.

przym. proktologiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|πρωκτός. (prōktós) → odbyt + etymn|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) proctology

* baskijski: (1.1) proktologia

* białoruski: (1.1) практалогія ż.

* hiszpański: (1.1) proctología ż.

* nowogrecki: (1.1) πρωκτολογία ż.

* rosyjski: (1.1) проктология ż.

* ukraiński: (1.1) проктологія ż.

* węgierski: (1.1) proktológia

* włoski: (1.1) proctologia ż.

źródła.

== proktologia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. proktologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# proktologiczny

→ proktologia

SJP.pl

#### Patrz:

proktologia

# proktolożka

→ proktolog

SJP.pl

#### Patrz:

proktolog

# proktotomia

w medycynie: nacięcie odbytnicy w celu jej zwężenia

SJP.pl

# prokul

imię męskie

SJP.pl

Prokul – imię męskie pochodzenia łacińskiego, należące do niedużej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Tytus), i oznaczające "urodzony, kiedy ojciec był daleko" (por. procul — "daleko"). Prokul już w epoce klasycznej zaczął występować także w funkcji przydomka (cognomen). Istniało kilku świętych patronów tego imienia.

Wikipedia

# prokula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Prokula lub Prokla, również Klaudia Prokula, Claudia Procula (I wiek) – postać biblijna, żona rzymskiego prefekta Judei, Poncjusza Piłata, święta prawosławna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mężem Prokuli miał być Poncjusz.

Wiktionary

# prokura

szczególne pełnomocnictwo handlowe lub bankowe, udzielane przez spółkę osobie fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych

SJP.pl

Prokura (wł. procura, z łac. procurare) – specjalny rodzaj pełnomocnictwa dla osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych (prokurenta), którego udzielić może każdy przedsiębiorca, który podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Wikipedia

# prokurat

nazwisko

SJP.pl

# prokurator

urzędnik prokuratury, którego zadaniem jest ściganie przestępstw; oskarżyciel publiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) praw. kobieta prokurator (1.1)

Wiktionary

Prokurator – organ władzy państwowej, którego zadaniem jest wykrywanie i ściganie przestępstw oraz wnoszenie i popieranie aktu oskarżenia przed sądem. Prokurator jest funkcjonariuszem publicznym prokuratury, uprawnionym do samodzielnego wykonywania czynności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prokurator rozpoczął czynności wyjaśniające.

(1.1) audio|Pl-nie jestem prokuratorem który ma obowiązek ścigać fałszerzy.ogg. Nie jestem prokuratorem, który ma obowiązek ścigać fałszerzy.

(1.1) […] nagminne ukrywanie przed prokuratorem i sądem protokołów i innych dowodów przemawiających na korzyść aresztowanego […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔkuˈratɔr, AS: prokurator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokuratura ż.

:: fż. prokuratorka ż.

czas. prokurować ndk.

przym. prokuratorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oskarżyciel publiczny

(2.1) pot. prokuratorka

Wiktionary

# prokuratoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. urząd powołany do zapewniania ochrony prawnej interesów majątkowych danego państwa oraz niektórych jego instytucji publicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdyby więc prokuratoria miała zapewnioną niezależność, samodzielność i została oddzielona od polityki, mogłaby zdziałać wiele dobrego.

Wiktionary

# prokuratorka

urzędniczka prokuratury, której zadaniem jest ściganie przestępstw; oskarżycielka publiczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. forma żeńska od: prokurator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokuratura ż.

:: fm. prokurator m.

przym. prokuratorski

Wiktionary

# prokuratorostwo

prokurator z żoną

SJP.pl

# prokuratorski

→ prokurator

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

Wiktionary

#### Patrz:

prokurator

#### Powiązane:

rzecz. prokurator mos., prokuratorka ż., prokuratura ż.

Wiktionary

# prokuratorstwo

w państwie krzyżackim: okręg podległy prokuratorowi (zarządcy mienia zakonnego)

SJP.pl

# prokuratorzyna

lekceważąco: marny, lichy prokurator

SJP.pl

# prokuratura

1. organ państwowy strzegący praworządności;
2. urząd prokuratora;
3. grono prokuratorów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

Wiktionary

Prokuratura – urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Warszawska prokuratura cały czas szuka sprawcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokurator m., prokuratorka ż.

przym. prokuratorski

Wiktionary

# prokurent

pełnomocnik firmy, banku upoważniony do działania w jego imieniu, na zasadzie prokury

SJP.pl

Prokura (wł. procura, z łac. procurare) – specjalny rodzaj pełnomocnictwa dla osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych (prokurenta), którego udzielić może każdy przedsiębiorca, który podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Wikipedia

# prokurentka

→ prokurent

SJP.pl

#### Patrz:

prokurent

# prokurować

przygotowywać coś, sporządzać coś, zwłaszcza jakiś dokument

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprokurować)

(1.1) sporządzać coś (dokumenty, akta) w sposób nieuczciwy, dostosowując je do oczekiwanych rezultatów

(1.2) daw. przygotowywać, sporządzać coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziałem jak prokurujesz te niby cuda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔkuˈrɔvat͡ɕ, AS: prokurovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prokurowanie n., sprokurowanie n., prokurator mos./ż.

czas. sprokurować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preparować, fabrykować

Wiktionary

# prokurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prokurować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sprokurować, prokurować ndk.

Wiktionary

# prokurzysta

dawniej: pełnomocnik osoby lub firmy, działający w jej imieniu; prokurent

SJP.pl

# prol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba niewykształcona, proletariusz, robotnik fizyczny

Wiktionary

Prole – grupa społeczna w książce George’a Orwella Rok 1984.

Prole to najniższa warstwa społeczna. Stanowili 85% społeczeństwa Oceanii. Prole nie mieli dostępu do wielu towarów dostępnych dla członków Partii, ale mieli za to względną wolność osobistą i nie byli kontrolowani za pomocą teleekranów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polscy prole stanowią większość siły roboczej na angielskich budowach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔl, AS: prol

Wiktionary

# prolajfer

osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; prolifer, pro-lifer

SJP.pl

# prolaktyna

hormon białkowy produkowany przez gruczołową część przysadki mózgowej, m.in. aktywujący wydzielanie progesteronu przez ciałko żółte oraz przygotowujący gruczoły mlekowe do laktacji; laktotropina, luteotropina, hormon luteotropowy

SJP.pl

Prolaktyna (PRL) – hormon peptydowy zbudowany ze 199 aminokwasów (u człowieka), o masie cząsteczkowej 23,4 kDa. Ma zbliżone efekty metaboliczne, budowę chemiczną i centrum aktywne do somatotropiny. Prolaktyna wiąże cynk, co prawdopodobnie zwiększa trwałość cząsteczki.

Wikipedia

# prolamellarny

ciało prolamellarne - skupienie pęcherzyków wewnątrz leukoplastów

SJP.pl

# prolamina

białko proste o dużej zawartości proliny, stanowiące obok gluteiny główny składnik nasion zbóż

SJP.pl

# prolan

hormon wytwarzany w przysadce mózgowej, oddziałujący na komórki płciowe jąder i jajniów

SJP.pl

# prolapsus

w medycynie: wypadanie narządów wewnętrznych przez otwory ciała, np. prolapsus ani - wypadanie odbytu, prolapsus vaginae - wypadanie pochwy

SJP.pl

# prolegomena

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. uwagi wstępne do jakiegoś zagadnienia

(1.2) książk. przedmowa mająca ułatwić czytelnikowi lekturę jakiegoś tekstu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛɡɔ̃ˈmɛ̃na, AS: prolegõmẽna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wprowadzenie, introdukcja, wstęp

Wiktionary

# prolegomenum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. rzad. komentarz, uwaga wstępna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyjdzie do tych okoliczności jeszcze powrócić w niejednym miejscu, zaś tu poprzestaniemy na nich jako na prolegomenum dalszych rozważań.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wprowadzenie, propedeutyka

Wiktionary

# prolek

substancja nieaktywna biologicznie, która wskutek przemian metabolicznych przekształca się w lek; prekursor leku

SJP.pl

Prolek – prekursor leku, substancja nieaktywna lub słabo aktywna biologicznie, która po przemianach metabolicznych in vivo przekształca się w produkty o działaniu farmakologicznym.

Przykładami wykorzystania proleków w terapii są:

- prontosil, który jest przekształcany w organizmie w aktywny związek przeciwbakteryjny sulfanilamid;
- enalapryl podawany jako prolek, albowiem właściwe działanie terapeutyczne wykazuje enalaprylat (powstały w wyniku działania esteraz);
- lewodopa, która w organizmie zostaje poddana dekarboksylacji do dopaminy;
- leflunomid, którego aktywny metabolit wykazuje działanie immunosupresyjne;
- heroina, która w mózgu zostaje deacetylowana do morfiny oraz kodeina przekształcana przez wątrobę m.in. również do morfiny (demetylacja);
- cyklezonid, który jest przekształcany przez esterazy płucne do czynnego metabolitu demetylopropionylo-cyklezonidu (des-CIC) o działaniu przeciwzapalnym wykorzystywanym w leczeniu astmy oskrzelowej;
- niektóre leki przeciwnowotworowe (np. kapecytabina), dzięki czemu unika się części działań niepożądanych związanych z dystrybucją leku; swoją aktywność przejawiają dopiero w obrębie tkanek guza, pod wpływem działania układów enzymatycznych komórek nowotworowych.

Wikipedia

# prolemur

rodzaj ssaków naczelnych z rodziny lemurowatych

SJP.pl

Prolemur szerokonosy (Prolemur simus) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny lemurowatych (Lemuridae). Występuje endemicznie we wschodniej części Madagaskaru. Jest krytycznie zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

# prolepsis

[czytaj: proleps-is] w literaturze: niezgodna z porządkiem logicznym lub czasowym kolejność pojawiania się elementów w wypowiedzi; antycypacja

SJP.pl

Prolepsis (gr. πρόληψις prólēpsis, łac. anteoccupatio, pol. uprzedzenie) – figura retoryczna, w starożytnej retoryce, próba uniknięcia potencjalnych sprzeciwów poprzez odpowiadanie na pytania, które mogliby zadać słuchacze.Mówiąc inaczej, przy stosowaniu prolepsis nadawca stawia się po stronie słuchacza i próbuje się domyślić jakie wątpliwości mogą powstać.

Wikipedia

# prolet

lekceważące określenie proletariatu

SJP.pl

# proletariacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proletariat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proletariat m.

Wiktionary

# proletariacki

przymiotnik od: proletariat

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od proletariat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lenin był przywódcą i ideologiem rewolucji proletariackiej w Rosji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛtarʲˈjat͡sʲci, AS: proletarʹi ̯acʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proletariat m., proletariusz m., proletariuszka ż., proletaryzacja ż., proletariackość ż.

przysł. proletariacko

czas. proletaryzować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. robociarski, robotniczy

Wiktionary

# proletariackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proletariackie; cecha tych, którzy są proletariaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proletariat mrz., proletariusz mos., proletariuszka ż.

przym. proletariacki

Wiktionary

# proletariat

1. klasa społeczna złożona z robotników bez własnych środków produkcji; klasa robotnicza;
2. przenośnie: najuboższa warstwa społeczeństwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;

(1.2) socjol. w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

(1.3) socjol. najuboższa warstwa społeczna

Wiktionary

Proletariat (z łac. proletarius „należący do najuboższej klasy, niepłacący podatków, dający państwu tylko potomstwo” od proles „latorośl, potomstwo”) – jedna z wyróżnianych w socjologii klas społecznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛˈtarʲjat, AS: proletarʹi ̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proletariusz m., proletariuszka ż., proletaryzacja ż., proletariackość ż., proletariacik mrz.

przym. proletariacki

przysł. proletariacko

czas. proletaryzować

Wiktionary

# proletariatczyk

członek Proletariatu - pierwszej polskiej socjalno-rewolucyjnej partii (1882-1886)

SJP.pl

# proletariusz

→ proletariat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;

(1.2) polit. członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

Wiktionary

Proletariusze (z łac. proles: potomstwo, winna latorośl), w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo. Szczególnie dużą rolę proletariusze odgrywali podczas walk wyborczych. Od państwa otrzymywali jedzenie i prawo do bezpłatnych igrzysk (panem et circenses - chleba i igrzysk).

Wikipedia

#### Patrz:

proletariat

#### Przykłady

(1.1) Wobec tego zdecydował się konsul Mariusz wprowadzić zasadę zaciągu ochotniczego. Dotąd armia rzymska składała się ze średnio zamożnych chłopów, obecnie zaś jej skład socjalny uległ zupełnej zmianie. Większość stanowili proletariusze miejscy zaciągający się na lat szesnaście.

(1.2) Rosnąc w siły, w znaczenie społeczne, musi burżuazja zatrudniać coraz większą ilość proletariuszy, musi odrywać chłopa od ziemi, rzemieślnika od warsztatu i zamieniać ich w proletariuszy.

(1.2) W Krakowie bowiem arcybiskupi bywali zwykle wybierani spośród arystokratów. Było więc zaskoczeniem, gdy po nich wszystkich zostałem mianowany ja, „proletariusz”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ, AS: pro.le.tar.ʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proletariat m., proletaryzacja ż., proletariackość ż.

:: fż. proletariuszka ż.

przym. proletariacki

przysł. proletariacko

czas. proletaryzować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) robotnik, przedstawiciel klasy robotniczej

Wiktionary

# proletariuszka

→ proletariat

SJP.pl

#### Patrz:

proletariat

# proletkult

Proletkult (akronim od ros. пролетарская культура – pol. kultura proletariacka) – organizacja kulturalna działająca w latach 1917–1932 w Rosji Radzieckiej a następnie w Związku Radzieckim, stawiająca sobie za cel wypracowanie nowej, klasowej kultury proletariatu.

Wikipedia

# prolifer

[czytaj: prolajfer] [czytaj: prolajfer] osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; pro-lifer, prolajfer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik zakazu aborcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzech proliferów rozdawało ulotki przed szpitalem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. proliferka ż.

przym. pro-life

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyaborcjonista

Wiktionary

# proliferacja

1. rozmnażanie na drodze pączkowania;
2. silne rozrastanie się czegoś;
3. rozprzestrzenianie się broni atomowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozrost, szerzenie się

(1.2) biol. mnożenie się komórek;

Wiktionary

Proliferacja (z fr. prolifération od proliférer „mnożyć się” z łac. proles dpn. prolis „potomek, potomstwo” i ferre „nieść”) – silne rozrastanie się czegoś, gwałtowny rozwój, rozmnażanie się, bujny rozrost, rozprzestrzenianie się, odradzanie się, możliwość odnawiania się.

- proliferacja – w biologii oznacza mnożenie się komórek
- proliferacja – w filozofii nauki jest postulatem tworzenia alternatywnych, względem aktualnie obowiązującego, punktów widzenia na badane zagadnienie
- proliferacja – w stosunkach międzynarodowych odnosi się do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔlʲifɛˈrat͡sʲja, AS: prolʹiferacʹi ̯a

Wiktionary

# proliferacyjny

→ proliferacja

SJP.pl

#### Patrz:

proliferacja

# proliferka

[czytaj: prolajferka] członkini organizacji lub ruchu prowadzącego działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; pro-liferka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka zakazu aborcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieszymy się, że sławna proliferka tak szybko odpisała na nasze życzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. prolifer m.

przym. pro-life

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) działaczka antyaborcyjna

Wiktionary

# proliferować

1. o komórkach organizmów żywych: namnażać się;
2. o tkankach: rozrastać się

SJP.pl

# prolimfocyt

komórka powstająca z limfoblastu, przekształcająca się w limfocyt

SJP.pl

# prolina

aminokwas endogenny

SJP.pl

Prolina (nazwa skrótowa Pro lub P) – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, zawierającym w swej strukturze pięcioczłonowy pierścień pirolidynowy. Enancjomer L proliny jest aminokwasem naturalnym, endogennym i glukogennym. Ze względu na obecność dodatkowego wiązania węgiel–azot jest czasem nazywana (chociaż niepoprawnie) iminokwasem (z punktu widzenia chemii nie jest iminą, lecz aminą drugorzędową). Punkt izoelektryczny, pI = 6,30.

Wikipedia

# prolog

1. część wstępna utworu literackiego, poprzedzająca utwór;
2. pierwszy etap wyścigu kolarskiego lub etap poprzedzający wyścig, będący jazdą na czas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. teatr. początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

Wiktionary

- prolog (literatura)
- prolog (muzyka)
- Prolog (język programowania)

- Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie dziesiątym, w mieście Livno
- Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie zachodniohercegowińskim, w mieście Ljubuški

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

por|epilog.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prologue, amer. prolog

* baskijski: (1.1) hitzaurre, aitzinsolas

* chorwacki: (1.1) prolog m.

* czeski: (1.1) prolog m.

* esperanto: (1.1) prologo

* francuski: (1.1) prologue m.

* gruziński: (1.1) პროლოგი (prologi)

* hiszpański: (1.1) prólogo m.

* interlingua: (1.1) prologo

* kataloński: (1.1) pròleg m.

* koreański: (1.1) 서론 (seo.ron), 머리말 (meo.ri.mal)

* niderlandzki: (1.1) proloog m.

* niemiecki: (1.1) Prolog m.

* sanskryt: (1.1) आमुख n. (āmukha)

* ujgurski: (1.1) باشلىنىش (башлиниш, bashlinish)

* węgierski: (1.1) prológus

źródła.

== prolog (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. amer. prolog

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔlɔk, AS: prolok

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

por|epilog.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) prologue, amer. prolog

* baskijski: (1.1) hitzaurre, aitzinsolas

* chorwacki: (1.1) prolog m.

* czeski: (1.1) prolog m.

* esperanto: (1.1) prologo

* francuski: (1.1) prologue m.

* gruziński: (1.1) პროლოგი (prologi)

* hiszpański: (1.1) prólogo m.

* interlingua: (1.1) prologo

* kataloński: (1.1) pròleg m.

* koreański: (1.1) 서론 (seo.ron), 머리말 (meo.ri.mal)

* niderlandzki: (1.1) proloog m.

* niemiecki: (1.1) Prolog m.

* sanskryt: (1.1) आमुख n. (āmukha)

* ujgurski: (1.1) باشلىنىش (башлиниш, bashlinish)

* węgierski: (1.1) prológus

źródła.

== prolog (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. amer. prolog

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) prologue

Wiktionary

# prolondyński

popierający londyński rząd RP na uchodźstwie w latach po II Wojnie Światowej

SJP.pl

# prolongacja

dawniej: prolongata

SJP.pl

# prolongacyjny

→ prolongacja

SJP.pl

#### Patrz:

prolongacja

# prolongata

1. odroczenie terminu;
2. przedłużenie okresu ważności czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedłużenie terminu

Wiktionary

Prolongata (z łaciny) – przedłużenie terminu ważności układu, umowy, płatności weksla, odroczenie terminu realizacji jakiegoś zobowiązania.

Jeżeli tak postanowiono w umowie, prolongata może nastąpić automatycznie, z upływem pierwotnie ustalonego terminu, po zaistnieniu lub niezaistnieniu wskazanych okoliczności. Przykładowo: umowa terminowa może zostać przedłużona na czas nieokreślony, jeżeli żadna ze stron nie wystąpi o zakończenie obowiązywania umowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. prolongowanie n.

czas. prolongować dk./ndk.

Wiktionary

# prolongować

przedłużać (przedłużyć), przesuwać (przesunąć) termin ważności, płatności, wykonania czegoś

SJP.pl

# prolongowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przedłużanie terminu wykonania jakiegoś zobowiązania

(1.2) przedłużanie ważności, obowiązywania czegoś na kolejny okres

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prolongata ż., prolongacja ż.

czas. prolongować ndk.

przym. prolongacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odraczanie

(1.2) przedłużanie, wydłużanie

Wiktionary

# proludzki

przychylny ludziom

SJP.pl

# prolustracyjny

sprzyjający, przychylny lustracji

SJP.pl

# prom

statek wodny przeznaczony do przewozu między dwoma odcinkami drogi lądowej, rozdzielonymi rzeką, kanałem, akwenem morskim itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

Wiktionary

Prom – statek wodny służący do przewozu osób i towarów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na wyspę dowiózł nas prom.

(1.1) Poznałam Kazika na promie płynącym do Szwecji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃m, AS: prõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promowy mos.

przym. promowy

Wiktionary

# prom.

skrót

(1.1) = metrol. mat. promil

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kierujący miał ponad 1 prom. alkoholu w organizmie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. ‰

Wiktionary

# promegakariocyt

komórka stanowiąca stadium przejściowe między megakarioblastem a megakariocytem

SJP.pl

# promeksykański

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu meksykańskiemu lub Meksykanom, popierający Meksyk i wszystko, co meksykańskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Meksykanin mos., Meksyk mrz.

przym. meksykański

przysł. promeksykańsko

Wiktionary

# promeksykańsko

przysłówek

(1.1) z pozytywnym stosunkiem do Meksyku i Meksykanów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie brakuje promeksykańsko nastawionych Amerykanów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promeksykański

Wiktionary

# promenada

1. szeroka, ładna ulica przeznaczona do spacerów;
2. figura w tańcu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica, aleja spacerowa

(1.2) przest. spacer

Wiktionary

- promenada – droga, aleja przeznaczona do spacerów
- promenada – na statku
- Promenada – centrum handlowe w Warszawie
- Promenada – florystyczny rezerwat przyrody w Wielkopolsce
- Promenada – album muzyczny Władysława Komendarka
- Promenada (Obrazki z wystawy) – utwór muzyczny Modesta Musorgskiego
- Promenada – stawy w Warszawie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W pobliskim parku znaleźć można urocze promenady.

(1.2) Wychodzimy na ulicę i siadamy na tarasie. Tu się odbywa cała promenada dziewczątek brazylijskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mɛ̃ˈnada, AS: prõmẽnada

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promenadowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. promenadowy

frazeologia.

etymologia. etym|franc|promenade. = "miejsce do spacerowania" (nie tylko specjalnie wytyczone)

uwagi.

tłumaczenia.

* duński: (1.1) promenade w.; (1.2) promenade w.

* francuski: (1.1) promenade ż.

* hiszpański: (1.1) paseo m.; (1.2) paseo m.

* japoński: (1.1) 遊歩道

* norweski (bokmål): (1.1) promenade m.; (1.2) promenade m.

* norweski (nynorsk): (1.1) promenade m.; (1.2) promenade m.

* szwedzki: (1.1) promenad w.; (1.2) promenad w.

* włoski: (1.1) passeggiata ż., spianata ż.

źródła.

== promenada (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spacer, przechadzka

(1.2) promenada

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# promenadowy

związany z promenadą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z promenadą, dotyczący promenady

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promenada ż., promenadówka ż.

Wiktionary

# promesa

przyrzeczenie spełnienia świadczenia

SJP.pl

Promesa – przyrzeczenie, obietnica dokonania określonej czynności lub spełnienia określonego świadczenia, a także zobowiązanie organu państwowego do wydania decyzji po dopełnieniu przez zainteresowanego odpowiednich formalności. Jest to jednocześnie nazwa dokumentu zawierającego takie przyrzeczenie.

Możliwość udzielenia promesy regulowała m.in. ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, która w art. 60 ust. 1 stanowiła, że:

Wikipedia

# promet

pierwiastek chemiczny o symbolu Pm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

Wiktionary

Promet (Pm, łac. promethium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Został wytworzony sztucznie, nie ma żadnych stabilnych izotopów – wszystkie są radioaktywne. Jego śladowe ilości mogą powstawać w przyrodzie w wyniku naturalnych procesów rozpadu jądrowego. Nazwa pochodzi od postaci z mitologii greckiej – Prometeusza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma promet?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃mɛt, AS: prõmet

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. prometowy

rzecz. Prometeusz mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Pm

Wiktionary

# prometazyna

Prometazyna – organiczny związek chemiczny, pochodna fenotiazyny o silnym działaniu uspokajającym i przeciwwymiotnym.

Należy do najstarszej grupy leków przeciwhistaminowych (nieselektywny silny antagonista receptora H1 będący jednym z pierwszych leków I generacji). Wykazuje również właściwości antagonistyczne wobec receptora H2, a także działa umiarkowanie cholinolitycznie (receptory M1, M2, M3, M4, M5), odznacza się działaniem dopaminolitycznym (receptor D2), adrenolitycznym (receptor α1) i antyserotoninowym (receptor 5-HT2A). Jest też inhibitorem kalmoduliny.

Wikipedia

# prometeiczny

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometejski, prometeistyczny

SJP.pl

# prometeistyczny

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometeiczny, prometejski

SJP.pl

# prometeizm

poświęcenie się dla dobra ogółu połączone z długotrwałym cierpieniem; charakterystyczna cecha bohatera romantycznego

SJP.pl

Prometeizm – postawa etyczna, dla której ideałem moralnym jest dobrowolne podporządkowanie działań jednostki dobru ludzkości. Nawiązuje do mitycznej postaci Prometeusza. Oznacza bunt przeciwko boskim wyrokom oraz cierpienie własne w imię szczęścia ogółu.

Wikipedia

# prometejski

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometeiczny, prometeistyczny

SJP.pl

# prometeusz

przenośnie: symbol poświęcenia dla szczęścia ludzkości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. księżyc Saturna;

Wiktionary

- Prometeusz – księżyc Saturna
- Prometeusz (łac. Prometheus) – w mitologii greckiej jeden z tytanów
- Prometeusz – polski dom wydawniczy, działa jako seria wydawnicza przy wydawnictwie Książka i Prasa
- Prometheus – założona w Polsce grupa muzyczna wykonująca muzykę grecką (solistką zespołu była Eleni)
- Prometheus – superkomputer zainstalowany w 2015 w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
- Prometheus – otwarte oprogramowanie do monitoringu
- Prometeusz – amerykański horror science fiction z 2012 roku w reżyserii Ridleya Scotta
- „Prometeusz” – singel Krystiana Ochmana z 2021 roku
- Prometeusz – emigracyjne pismo kaukaskie w latach 20. i 30. XX w.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy Prometeusz, jak nam wieść niesie daleka, • Wziąwszy kawałek gliny ulepił z niej człeka, • Tak był doskonałością pupki tej przejęty • Iż chciał ją widzieć pierwszą pomiędzy zwierzęty (…) sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promet m., prometeizm m.

przym. Prometeuszowy, prometeuszowy, prometejski

Wiktionary

# prometeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prometeusza lub z nim związany

SJP.pl

# prometowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prometu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promet m.

Wiktionary

# promielocyt

komórka powstająca z mieloblastu, przekształcająca się w mielocyt

SJP.pl

Wikipedia

# promień

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiązka światła wychodząca ze źródła światła;

(1.2) geom. odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

(1.3) fiz. strumień cząstek emitowanych przez ciała

Wiktionary

## Matematyka

- promień figury
- promień grafu – pojęcie z zakresu teorii grafów
- promień krzywizny krzywej
- promień wodzący – współrzędna we współrzędnych biegunowych

## Fizyka i chemia fizyczna

- W znaczeniu geometrycznym
  - promień atomowy
  - promień jonowy
  - promień Larmora – promień toru, wzdłuż którego wirują cząstki dookoła magnetycznych linii sił
  - promień Schwarzschilda – pojęcie z ogólnej teorii względności
  - promień van der Waalsa
  - promień walencyjny

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Piaszczystą dróżką w promieniach słonka poszły na spacer małe stworzonka – tłusty pędraczek, czarny robaczek, czerwona mrówka, żółty cytrynek, biały bielinek i boża krówka, zielona żabka i żabki babka, włochata liszka, mała biedronka, pasiasta stonka i polna myszka.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ, AS: prõmʹi ̯ė̃ń

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. promieniowanie n., promiennik m., promienica ż., wypromieniowanie n., wypromieniowywanie n.

  :: zdrobn. promyczek m., promyk m.

  czas. promienieć, promieniować ndk., wypromieniować dk., wypromieniowywać ndk.

  przym. promieniowy, promienisty, promienny, popromienny

  przysł. promieniowo, promieniście, promiennie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) snop, wiązka

  Wiktionary

# promieniak

Astraeus Morgan (promieniak) – rodzaj grzybów z rodziny Diplocystidiaceae.

Wikipedia

# promienica

1. choroba zakaźna ludzi i zwierząt, wywołana przez promieniowca Actinomyces bovis; aktynomikoza;
2. planktonowy pierwotniak morski o promienistej budowie krzemionkowego szkieleciku;
3. roślina o jajowatych liściach i białych kwiatach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

Wiktionary

Promienica, aktynomikoza (łac. Actinomycosis) – przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt (głównie bydła). U zwierząt jest wywołana przez promieniowce Actinomyces bovis, u człowieka drobnoustrojem chorobotwórczym jest gatunek Actinomyces israeli.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. promień mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktynomikoza

Wiktionary

# promienice

1. choroba zakaźna ludzi i zwierząt, wywołana przez promieniowca Actinomyces bovis; aktynomikoza;
2. planktonowy pierwotniak morski o promienistej budowie krzemionkowego szkieleciku;
3. roślina o jajowatych liściach i białych kwiatach

SJP.pl

Promienice, radiolarie (łac. Radiolaria) – gromada promienionóżek (Actinopoda) żyjących wyłącznie w planktonie mórz o pełnym zasoleniu, zasiedlając wszystkie warstwy wód do głębokości 5000 m. Nieliczne gatunki są nagie, pozostałe zaś posiadają szkielet, często o skomplikowanym wzorze i zaopatrzony w wyrostki lub kolce, zbudowany z krzemionkowych igiełek (luźnych, prostych lub rozgałęzionych) albo koronkowych płytek o różnym kształcie (tworzących pokłady radiolarytów), które łączą się w środku ciała. Organizmy te posiadają charakterystyczną, porowatą błonę (torebka centralna) oddzielającą ektoplazmę od endoplazmy (w której zlokalizowane są wodniczki odpowiadające za regulację zanurzenia). Do poruszania się wykorzystują retikulopodia. Są drapieżnikami. Mają wielkość około 0,2 mm. Wykazują właściwości fluorescencyjne.

Wikipedia

# promieniczka

gatunek ryby akwariowej z rzędu aterynokształtnych

SJP.pl

Promieniczka (Marosatherina ladigesi) – endemiczny gatunek ryby aterynokształtnej z rodziny Telmatherinidae. Jedyny przedstawiciel rodzaju Marosatherina.

Wikipedia

# promienieć

postawą, wyglądem, wyrazem twarzy uzewnętrzniać uczucia zadowolenia, radości

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrażać jakiś pozytywny stan swoim wyglądem, postawą

(1.2) świecić się, błyszczeć, odbijać światło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaś poczciwe, niewinne oczy Szwejka dalej promieniały tkliwością i dobrocią, połączoną z wyrazem absolutnej równowagi ducha, jakby mówił, że wszystko jest w porządku i nic się nie stało, a jeśli się nawet stało, to i tak jest w porządku, że w ogóle coś się dzieje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇t͡ɕ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promień m., promienienie n., opromienianie n., opromienienie n., rozpromienianie n., rozpromienienie n.

czas. opromieniać ndk., opromienić dk., rozpromieniać ndk., ropromienić dk.

Wiktionary

# promienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|promienieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. promienieć

Wiktionary

# promienioczułość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promienioczułe; cecha tych, którzy są promienioczuli

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promienioczuły

Wiktionary

# promieniolecznictwo

metoda leczenia chorób za pomocą naświetlań odpowiednimi promieniami

SJP.pl

# promieniomierz

przyrząd do pomiaru promieni małych łuków i krzywizn

SJP.pl

Wzorce łuków kołowych (promieniomierze) – przyrządy pomiarowe w postaci wzorników, które służą do pomiaru promieni zaokrągleń wypukłych i wklęsłych. Sprawdzanie zaokrągleń odbywa się poprzez przymierzanie kolejnych wzorników, aż do takiego, który będzie dokładnie przylegał do danego zaokrąglenia. Wówczas z wzornika odczytywany jest opisany promień zaokrąglenia

Wikipedia

# promieniooporność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniooporne; cecha tych, którzy są promieniooporni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promieniooporny

Wiktionary

# promieniopłetwe

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

SJP.pl

Promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne (Actinopterygii, z gr. aktina – promień i pterygio – płetwa) – gromada ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość (około 30 tys.) współcześnie żyjących gatunków ryb. Wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne. Zasiedlają wszystkie typy wód słodkich, słonawych i słonych. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.

Wikipedia

# promieniopłetwy

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

SJP.pl

# promieniotwórczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. samorzutna przemiana jąder atomowych niektórych pierwiastków, której towarzyszy emisja promieniowania jądrowego

Wiktionary

Radioaktywność, promieniotwórczość – zdolność niektórych izotopów do emisji promieniowania jonizującego wynikająca z samoistnych przemian jąder atomowych nietrwałych izotopów, zwanych promieniotwórczymi, w jądra innych izotopów, zazwyczaj innego pierwiastka. Przemianom towarzyszy promieniowanie jonizujące będące emisją wysokoenergetycznych cząstek elementarnych, jąder atomowych i promieniowania elektromagnetycznego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. promieniotwórczy

przysł. promieniotwórczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radioaktywność

Wiktionary

# promieniotwórczy

związany z promieniotwórczością; radioaktywny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. fiz. związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promieniotwórczość ż.

przysł. promieniotwórczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radioaktywny

Wiktionary

# promieniować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wypromieniować)

(1.1) fiz. wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) wywierać wpływ na środowisko

(2.2) okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje

(2.3) med. rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promieniowanie n., promień mrz.

przym. promienisty, popromienny

przysł. promiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) emitować, wypromieniowywać

(2.1) oddziaływać, wpływać

(2.2) uzewnętrzniać

(2.3) rozchodzić się, rozprzestrzeniać się

Wiktionary

# promieniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

(1.2) odczasownikowy od|promieniować.

Wiktionary

Promieniowanie, radiacja – rodzaj strumienia cząstek lub niektórych innych fal, a także proces ich wysyłania (emisji). Promieniowaniem mogą być dowolne cząstki elementarne, ich układy jak jądra atomowe, a także fale czasoprzestrzeni zwane promieniowaniem grawitacyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zasada działania pirometru opiera się na pomiarze natężenia promieniowania cieplnego emitowanego przez badane ciało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. napromieniować, promieniować ndk.

rzecz. promień mrz.

przym. popromienny

przysł. promiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radiacja, emanacja

Wiktionary

# promieniowce

przedstawiciel jednej z grup bakterii

SJP.pl

Promieniowce (typ Actinobacteria, według dawnej systematyki rząd Actinomycetales) – organizmy prokariotyczne, tworzące rząd Gram-dodatnich bakterii. Do grupy tej należą również patogeny, wywołujące choroby ludzi, zwierząt i roślin. Niektóre gatunki tworzą symbiozę z roślinami wyższymi (np. z olchami) i wiążą azot atmosferyczny.

Wikipedia

# promieniowiec

przedstawiciel jednej z grup bakterii

SJP.pl

# promieniści

1. rozchodzący się we wszystkich kierunkach;
2. pełen blasku, światła;
3. dotyczący promieni elektromagnetycznych

SJP.pl

Promieniści, inaczej Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy lub Związek Promienistych – związek studentów Uniwersytetu Wileńskiego założony 6 maja?/18 maja 1820 w Wilnie przez studenta Wydziału Matematyczno-Fizycznego, Tomasza Zana. Nazwa „promieniści” wywodzi się od idei promienistości autorstwa Tomasza Zana. W myśl teorii Zana „każdy człowiek promieniuje się stosownie do ścisłości i ładności swego połączenia duszy z ciałem i tworzy wokoło siebie atmosferę obszerniejszą lub ściślejszą, mniej lub więcej ujmującą lub wstrętną[…]”. Lider promienistych twierdził, że istnieją pewne niewidzialne siły, które roztaczają wokół człowieka atmosferę pozytywną, gdy jest on dobry i piękny, ponieważ żyje według zasad moralnych lub negatywną, gdy je odrzuca. Zan stworzył też ideę miłości promienistej, która miała rozwijać się tylko w sferze duchowej i wzbogacać wnętrza młodych ludzi.

Wikipedia

# promieniściej

stopień wyższy od przysłówków: promieniście, promienisto

SJP.pl

# promienisko

zgrubienie od: promień

SJP.pl

# promienistopłetwe

gromada ryb kostnoszkieletowych; promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne

SJP.pl

# promienistopłetwy

o cechach promienistopłetwych (gromada ryb)

SJP.pl

# promienistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniste; cecha tych, którzy są promienisti

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promienisty

Wiktionary

# promienisty

1. rozchodzący się we wszystkich kierunkach;
2. pełen blasku, światła;
3. dotyczący promieni elektromagnetycznych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) promieniujący, rozświetlony, pełen promieni, światła

(1.2) przen. o twarzy, uśmiechu: wesoły, pełen uroku

(1.3) rozchodzący się we wszystkich kierunkach

(1.4) związany z promieniami elektromagnetycznymi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ˈɲistɨ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promienistość, promień

czas. promieniować

przysł. promieniście, promienisto

przym. popromienny

Wiktionary

# promienko

Promienko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska.

W sąsiedztwie wsi znajduje się Rezerwat przyrody Jezioro Dębiniec i Park Krajobrazowy Promno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. W 2011 Promienko liczyło 163 mieszkańców.

Wikipedia

# promiennie

przysłówek

(1.1) w sposób promienny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promień m., promieniowanie n.

czas. promieniować ndk.

przym. promienny, popromienny

Wiktionary

# promienniej

stopień wyższy od przysłówka: promiennie

SJP.pl

# promienniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: promienny

SJP.pl

# promiennik

1. grzejnik promieniujący ciepło w określonym kierunku;
2. urządzenie będące źródłem sztucznego promieniowania podczerwonego lub nadfioletowego

SJP.pl

Promiennik – techniczne źródło promieniowania wysyłające promieniowanie podczerwone (promiennik podczerwieni) lub promieniowanie nadfioletowe (promiennik nadfioletu). Wytwarzaniu pożądanego promieniowania może towarzyszyć emisja światła widzialnego.

Wikipedia

# promienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promienne; cecha tych, którzy są promienni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. promienny

Wiktionary

# promienny

przymiotnik jakościowy

(1.1) pełen światła

(1.2) wyrażający radość i szczęście

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący emisji energii, promieniowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promienność ż., promień mrz.

przym. popromienny

przysł. promiennie, popromiennie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jasny, lśniący

(1.2) rozpromieniony, wesoły

Wiktionary

# promieński

przymiotnik od: Promna

SJP.pl

# promieszczański

sprzyjający mieszczanom i temu co mieszczańskie

SJP.pl

# promik

zdrobnienie od: prom

SJP.pl

# promil

1. jedna tysięczna część pewnej całości albo dotychczasowej wartości; promille;
2. jednostka zawartości alkoholu we krwi osoby nietrzeźwej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. jedna tysięczna część jakiejś wielkości;

(1.2) druk. symbol promila (1.1)

Wiktionary

Promil (łac. pro mille – na tysiąc) – jedna tysięczna pewnej wartości liczbowej, zwanej podstawą. Oznaczany symbolem ‰. 10 promili to 1 procent.

Nazwy tej używa się w stosunkowo nielicznych przypadkach (w porównaniu do znacznie bardziej popularnego procenta). Głównie stosuje się ją do określenia spadków dna cieku w hydrotechnice, zasolenia wód (np. mórz) oraz zawartości alkoholu we krwi (w tym znaczeniu: 1 promil oznacza 100 mg alkoholu w 1 dl (decylitrze) krwi).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prym w wykroczeniach drogowych wiódł kierowca forda mondeo, który najpierw wyprzedził nieoznakowaną skodę, wcisnął gaz do dechy, a po zatrzymaniu jego okazało się, że w wydychanym powietrzu ma 0,6 promila alkoholu.

Wiktionary

# promille

[czytaj: promile] jedna tysięczna część pewnej całości albo dotychczasowej wartości; promil

SJP.pl

# promilowy

→ promil

SJP.pl

#### Patrz:

promil

# prominencja

1. wybitne zdolności, wyróżnianie się;
2. ważne, wpływowe stanowisko;
3. ogół prominentów, wybitnych, wpływowych osób

SJP.pl

# prominencki

odnoszący się do prominenta, właściwy prominentom

SJP.pl

# prominenctwo

1. bycie prominentem - osobą zajmującą ważne stanowisko w jakimś środowisku;
2. grupa prominentów

SJP.pl

# prominent

osoba zajmująca ważne stanowisko w jakimś środowisku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub showbiznesu

Wiktionary

Domena władzy (ang. Eminent Domain) – kanadyjsko-francusko-izraelski dramat filmowy z 1990 roku w reżyserii Johna Irvina. W Polsce film znany jest też pod alternatywnymi tytułami W matni i Prominent. Zdjęcia kręcono w Gdańsku i Warszawie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten pokój jest tylko dla prominentów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmʲĩnɛ̃nt, AS: prõmʹĩnẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prominentka ż.

przym. prominentny, prominencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dostojnik, dygnitarz, notabl, osobistość, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał

Wiktionary

# prominentka

→ prominent

SJP.pl

#### Patrz:

prominent

# prominentny

odnoszący się do prominenta, prominencji

SJP.pl

# promiński

nazwisko

SJP.pl

# promiscue

[czytaj: proMIskue] z łaciny: bez rozróżnienia, bez różnicy; wymiennie

SJP.pl

# promiskuityzm

1. u niektórych społeczności pierwotnych: niełączenie się w stałe pary, brak reguł współżycia seksualnego i małżeńskiego; promiskuizm;
2. przypadkowe, pozbawione więzi emocjonalnej kontakty seksualne z często zmienianymi partnerami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych;

(1.2) zool. strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych

(1.3) socjol. przest. brak reguł współżycia seksualnego, mający według dawnych hipotez charakteryzować najwcześniejsze stadium rozwoju rodziny

Wiktionary

Promiskuityzm lub promiskuizm (łac. promisc(u)us – wspólny) – kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami. Termin ten oznacza również układ społeczny, w którym panuje przyzwolenie na takie praktyki.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1-3) promiskuizm

Wiktionary

# promiskuizm

u niektórych społeczności pierwotnych: niełączenie się w stałe pary, brak reguł współżycia seksualnego i małżeńskiego; promiskuityzm

SJP.pl

Promiskuityzm lub promiskuizm (łac. promisc(u)us – wspólny) – kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami. Termin ten oznacza również układ społeczny, w którym panuje przyzwolenie na takie praktyki.

Wikipedia

# promka

potocznie: promocja (sprzedaż promocyjna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od promocja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promocja ż., promocyjka ż., promowanie n., wypromowanie n., promotor m., promotorka ż.

czas. promować ndk., wypromować dk.

przym. promocyjny, promotorski

przysł. promocyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) promocyjka

Wiktionary

# promna

W Polsce

- Promna – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Promna
- Promna – zatoka Zalewu Kamieńskiego, w cieśninie Dziwnie

- Promna – struga, dopływ Bogacicy
- Promna – potok, dopływ Kłodnicy

Wikipedia

# promnianin

mieszkaniec Promnej

SJP.pl

# promnianka

mieszkanka Promnej

SJP.pl

# promnice

- Promnice – wieś w gminie Czerwonak, w powiecie poznańskim, w województwie wielkopolskim
- Promnice – pałac myśliwski we wsi Kobiór, w powiecie pszczyńskim, w województwie śląskim

Wikipedia

# promnik

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Promnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą
- Promnik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Strawczyn

- Promnik – prawy dopływ Wisły
- inna nazwa rzeki Prądnik
- Promnik – dawna gromada

Zobacz też

- lądowisko Promnik

Wikipedia

# promno

Miejscowości w Polsce i ich integralne części

- Promno – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – część wsi Sarbka, w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Czarnków
- Promno – przystanek kolejowy na linii 353 w gminie Pobiedziska

Wikipedia

# promo

potocznie: promocja (sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie)

SJP.pl

Promo lub wydanie promocyjne (ang. promotional recording) – wydawnictwo muzyczne lub filmowe o charakterze promocyjnym, między innymi singel lub album promocyjny. Nagrania tego typu są często rozpowszechniane w specjalnych opakowaniach w celu obniżenia kosztów lub zredukowaną właściwą oprawą graficzną wydawnictwa.

Wikipedia

# promocja

1. działania zmierzające do zwiększenia popularności jakiegoś produktu lub przedsięwzięcia; promowanie, upowszechnianie;
2. podniesienie statusu; awans;
3. nadanie komuś jakiejś godności lub ważnej funkcji;
4. sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie; sprzedaż promocyjna;
5. prawo ucznia do przejścia do następnej klasy;
6. zamiana pionka na figurę w szachach lub na damę w warcabach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

(1.2) przyznanie, nadanie tytułu naukowego lub stopnia oficerskiego, ceremonia takiej nominacji

(1.3) lansowanie, upowszechnianie czegoś

(1.4) szach. zmiana piona na figurę, gdy dotrze do krańca szachownicy

Wiktionary

- promocja elektronowa
- promocja w marketingu – element marketingu mix
  - promocja krzyżowa
- promocja oficerska – mianowanie na pierwszy stopień oficerski
- promocja w szachach
- promocja – patron lub inna nazwa rocznika Krajowej Szkoły Administracji Publicznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uczeń uzyskał promocję do trzeciej klasy.

(1.2) Wczoraj odbyła się promocja na stopnie oficerskie w policji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔt͡sʲja, AS: prõmocʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promka ż., promotor m., promotorka ż., promowanie n.

czas. promować

przym. promocyjny, promowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) awans

(1.3) promowanie, reklama

Wiktionary

# promocyjny

związany z promocją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący promocji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promka ż., promocja ż., promowanie n.

czas. promować ndk.

Wiktionary

# promomiks

utwór promujący album muzyczny, będący zbitką fragmentów innych utworów z tego albumu; promomix

SJP.pl

# promomix

utwór promujący album muzyczny, będący zbitką fragmentów innych utworów z tego albumu; promomiks

SJP.pl

# promonarchistyczny

opowiadający się za monarchią

SJP.pl

# promonocyt

komórka, z której powstaje monocyt

SJP.pl

Promonocyt – prekursor monocytów; w rozwoju białych krwinek znajduje się pomiędzy monoblastem a monocytem. Promonocyty mają delikatnie zawinięte, pofałdowane lub rowkowane jądro z drobno rozproszoną chromatyną oraz drobnoziarnistą cytoplazmę; jąderko jest małe, niewyraźne lub nie ma go wcale.

Wikipedia

# promorta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kostnica, zwłaszcza klasztorna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔrta, AS: prõmorta

Wiktionary

# promos

środowiskowo: materiał promocyjny

SJP.pl

# promotor

1. pracownik naukowy wyższej uczelni nadzorujący pracę doktoranta albo magistranta;
2. opiekun jakiegoś przedsięwzięcia;
3. pracownik promujący dany towar lub markę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik naukowy kierujący pracą dyplomową

Wiktionary

## Osoby

- promotor – samodzielny pracownik nauki kierujący pracą doktoranta i promujący go do nadawanego przez daną uczelnię stopnia naukowego doktora
- promotor (nieformalnie) – pracownik naukowy kierujący pracą magistranta lub promujący go do nadawanego przez daną uczelnię tytułu zawodowego magistra (lub licencjata w przypadku studiów licencjackich)
- promotor – inicjator i opiekun jakiegoś przedsięwzięcia

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. promka ż., promocja ż.

przym. promotorski

Wiktionary

# promotorka

kobieta będąca pracownikiem naukowym na wyższej uczelni, pod której kierunkiem doktorant pisze pracę doktorską lub magistrant magisterską

SJP.pl

# promotorski

→ promotor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z promotorem / promotorką, dotyczący promotora / promotorki

Wiktionary

#### Patrz:

promotor

#### Powiązane:

rzecz. promotor m., promka ż.

Wiktionary

# promować

1. czynić coś powszechnym, popularnym; upowszechniać, rozpowszechniać, popularyzować, propagować;
2. zwiększać atrakcyjność czegoś przez reklamę lub obniżenie ceny; reklamować, lansować

SJP.pl

czasownik

(1.1) działać w celu podniesienia popularności czegoś

(1.2) dawać uczniowi prawo do przejścia do następnej klasy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: prõmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promka ż., wypromowanie n., promocja ż., promowanie, promo n.

czas. wypromować

przym. promocyjny, promowany

przysł. promocyjnie

Wiktionary

# promowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|promować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. promować ndk.

rzecz. promka ż., promocja ż., wypromowanie n.

przym. promocyjny, promowany

Wiktionary

# promowiec

statek przystosowany do załadunku towarów za pomocą odpowiednich pojazdów kołowych, nie przy użyciu dźwignic; rorowiec; pojazdowiec; (statek) ro-ro

SJP.pl

# promowy

→ prom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obsługująca prom

przymiotnik

(2.1) związany z promem, dotyczący promu

Wiktionary

#### Patrz:

prom

#### Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔvɨ, AS: prõmovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prom m.

Wiktionary

# prompt

tekstowe polecenie inicjujące odpowiedź sztucznej inteligencji

SJP.pl

- Prompt – inaczej znak zachęty, ciąg znaków w wierszu poleceń zachęcający do wprowadzania poleceń tekstowych.
- Prompt – zapytanie do sztucznej inteligencji, w szczególności do dużych modeli językowych.

Wikipedia

# prompter

urządzenie stosowane w telewizji, zwykle w kształcie obracającego się bębna albo rolek z nawiniętym papierem, na którym dużymi literami jest napisany tekst dla osoby mówiącej, stojącej przed kamerą; teleprompter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telew. urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

Wiktionary

Prompter (także teleprompter, autocue) – urządzenie służące do wyświetlania wcześniej zapisanego tekstu, który jest czytany przez osobę stojącą przed kamerą.

Ekran promptera jest montowany w pozycji poziomej przed obiektywem kamery, a wytwarzany przez niego obraz jest odbijany przez lustra weneckie umieszczone na osi optycznej kamery. Osoba czytająca tekst z promptera może patrzeć wprost w obiektyw, co daje złudzenie naturalnego mówienia z pamięci.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃mptɛr, AS: prõmpter

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teleprompter

Wiktionary

# promulgacja

oficjalne, urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego; terminem tym określa się też podpisanie ustawy przez głowę państwa

SJP.pl

Promulgacja (łac. promulgatio) – pot. ogłoszenie każdego aktu normatywnego. Sensu stricto jest to jedynie ogłoszenie ustawy zarządzone przez głowę państwa, czym w ramach swoich kompetencji potwierdza, że ustawę uchwalono zgodnie z przepisami konstytucji oraz poleca wszystkim adresatom jej stosowanie.

Wikipedia

# promulgacyjny

związany z promulgacją

SJP.pl

# promulgować

czasownik dwuaspektowy

(1.1) praw. ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji

(1.2) daw. ogłaszać, obwieszczać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1-2) Mam wiadomości z kozackiego obozu, iż gdy tylko wybór królewicza Kazimierza będzie promulgowany, Chmielnicki od oblężenia ustąpi i cofnie się aż na Ruś…

(1.2) My jedni będziemy wiedzieli, czyja zasługa i w swoim czasie nie omieszkamy jej promulgować!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. promulgacja ż., promulgowanie n.

przym. promulgacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokonać promulgacji

(1.2) ogłaszać, zawiadamiać, obwieszczać, publikować, obwoływać

Wiktionary

# promuzułmański

przychylny muzułmanom

SJP.pl

# promyczek

zdrobnienie od: promyk

SJP.pl

# promyk

1. mały promień światła;
2. pojedynczy włosek tworzący chorągiewkę piór u ptaków

SJP.pl

- Promyk – polski zespół muzyczny Marie i Producenta Adama
- Promyk – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim
- Promyk – osiedle w Zamościu
- promyk (Phygelius) – rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych
- Promyk – ilustrowane czasopismo dla młodzieży i dzieci z pocz. XX wieku
- Promyk – pseudonim artystyczny Konrada Pruszyńskiego
- TS-1/34 Promyk – polski szybowiec wyczynowy zbudowany w dwudziestoleciu międzywojennym
- SZD-55 Promyk – polski szybowiec wyczynowy oblatany w 1988 r.

Wikipedia

# promythion

morał bajki umieszczony na początku utworu

SJP.pl

Promythion (z gr. pro - na przedzie; mythos - opowieść) – morał w bajce, umieszczony na początku utworu. Jego przeciwieństwo stanowi epimythion.

Nie jest to zabieg popularny. Stosowany był już w starożytności. Według Niemcewicza promythion odbiera czytelnikowi przyjemność z lektury i obraża jego inteligencję.

Wikipedia

# pron

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. polit. Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego;

Wiktionary

Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego (PRON) – organizacja polityczna (początkowo pod nazwą Obywatelskie Komitety Ocalenia Narodowego) utworzona w PRL w 1982 roku w okresie stanu wojennego (1981–1983).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W stanie wojennym opowiedziała się po stronie PRON-u, co przypłaciła ostracyzmem środowiska i na kilka lat niemalże zniknęła z ekranu.

Wiktionary

# pronacja

obrót stopy z zewnątrz (od strony małego palca) do wewnątrz (do strony dużego palca) podczas wykonywania kroku; nawracanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. ruch polegający na obrocie dystalnej części kończyny do wewnątrz w stosunku do jej długiej osi;

Wiktionary

Pronacja (łac. pronatio) inaczej nawracanie, rotacja wewnętrzna − obrót dystalnej części kończyny do wewnątrz w stosunku do jej długiej osi, tj. od równoległego do skrętoległego położenia kości promieniowej i łokciowej względem siebie.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) nawracanie

Wiktionary

# pronacyjny

→ pronacja

SJP.pl

#### Patrz:

pronacja

# pronaos

portyk poprzedzający naos w starożytnej świątyni greckiej

SJP.pl

Pronaos (gr. Πρόναος, łac. anticum) – przedsionek przedniej części antycznej świątyni greckiej, zawierający się pomiędzy wysuniętymi bocznymi ścianami, najczęściej zakończonymi antami; poprzedzał naos.Pronaos pojawia się już w najstarszych świątyniach, tzw. templum in antis.

Wikipedia

# pronaserowiec

osoba podzielająca ideologię naseryzmu

SJP.pl

# pronatalistyczny

→ pronatalizm

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) socjol. polit. propagujący rozrodczość

Wiktionary

#### Patrz:

pronatalizm

#### Przykłady

(1.1) Wprowadzenie 500+ ma mieć efekt pronatalistyczny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pronatalizm mrz., antynatalizm mrz.

przysł. pronatalistycznie

Wiktionary

# pronatalizm

system poglądów oraz działań społecznych propagujący rozrodczość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. stanowisko przypisujące pozytywną wartość ludzkiej prokreacji;

Wiktionary

Pronatalizm – system poglądów propagujący rozrodczość. Główne założenia pronatalizmu to celowość podnoszenia:

- liczby urodzeń,
- dzietności rodzin,
- tempa wzrostu ludnościowego.

Konieczność dążenia do spełnienia tych założeń uzasadnia się korzystnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. antynatalizm mrz.

przym. pronatalistyczny

Wiktionary

# pronatalny

sprzyjający narodzinom, umożliwiający narodziny

SJP.pl

# pronatowski

popierający NATO, sprzyjający NATO

SJP.pl

# pronazistowski

popierający nazizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający nazizmowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Towarzystwo miało być przykryciem dla propagandowej działalności pronazistowskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nazistowski

Wiktionary

# pronia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w obwodach riazańskim i tulskim Rosji, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi

Wiktionary

Pronia (biał. Проня) – rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży.

Długość 172 km, obszar zlewni 4910 km², przepływ wody przy ujściu 30 m³/s.

Wikipedia

# proniemiecki

popierający Niemcy, Niemców i to, co niemieckie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu niemieckiemu lub Niemcom, popierający Niemcy i wszystko, co niemieckie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci, AS: prõńẽmʹi ̯ecʹḱi

Wiktionary

# proniemieckość

→ proniemiecki

SJP.pl

#### Patrz:

proniemiecki

# prońko

nazwisko

SJP.pl

# pronomen

w językoznawstwie: zaimek

SJP.pl

# pronominalizacja

zastąpienie nazwy jakiegoś desygnatu odpowiednim zaimkiem

SJP.pl

# pronto

szybko - rzadko stosowane określenie tempa

SJP.pl

# pronunciamiento

[czytaj: pronunsjamjento] deklaracja, manifest, odezwa do narodu, zwłaszcza ogłoszenie wybuchu rewolucji, powstania przeciwko rządowi; bunt wojskowy, pucz

SJP.pl

Pronunciamiento – hiszpańska i południowoamerykańska odmiana zamachu stanu, obecna także w praktyce niektórych przewrotów politycznych w Afryce. W jego wyniku rządy przejmowane są bezpośrednio przez wojsko, a rolę przywódcy odgrywa przewodzący armią.

Wikipedia

# pronuncjacja

dawniej: sposób wymawiania; wymowa, akcent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. sposób wymawiania, wymowa

Wiktionary

# proobronność

→ proobronny

SJP.pl

#### Patrz:

proobronny

# proobywatelski

przychylny obywatelom

SJP.pl

# proof

[czytaj: pruf] używana w krajach anglosaskich miara zawartości alkoholu

SJP.pl

- Proof – DeShaun Dupree Holton (1973-2006), amerykański raper
- Proof – film krótkometrażowy z roku 1980 w reżyserii i według scenariusza Kevina Reynoldsa
- Proof (pol. Dowód) – film z roku 1991 w reżyserii i według scenariusza Jocelyn Moorhouse
- Proof (pol. Dowód) – film z roku 2005 w reżyserii Johna Maddena
- "Proof" – singel grupy I Am Kloot
- "Proof" – album muzyczny grupy BTS
- Proof – miara zawartości alkoholu w napoju alkoholowym

Wikipedia

# proofer

[czytaj: prufer] urządzenie do wykonywania próbnych wydruków publikacji przygotowywanej do druku

SJP.pl

# proofing

[czytaj: prufing] proces wykonywania próbnych wydruków publikacji przygotowywanej do druku

SJP.pl

# prooksydacyjny

sprzyjający utlenianiu się pierwiastków i związków

SJP.pl

# prop

skrót od: Państwowa Rada Ochrony Przyrody

SJP.pl

# propagacja

1. rozmnażanie się;
2. ogół zjawisk związanych ze swobodnym rozchodzeniem się fal w jakimś ośrodku;
3. dawniej: rozpowszechnianie

SJP.pl

- Propagacja – fizyka
  - Propagacja fali
  - Propagacja fal radiowych
- Propagacja – metrologia
- Propagacja – wytrzymałość materiałów
- Propagacja (rzeczowa) – informatyka
- Propagacja drożdży (browarnictwo) – rozmnażanie drożdży piwowarskich

Wikipedia

# propagacyjny

związany z propagacją

SJP.pl

# propaganda

1. rozpowszechnianie czegoś przez przedstawianie tego w korzystnym świetle;
2. sterowanie poglądami ludzi w celu pozyskania zwolenników, wpajanie pożądanych przekonań; manipulowanie;
3. zespół osób, który manipuluje w ten sposób ludźmi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

(1.2) pot. instytucja zajmująca się propagandą (1.1)

Wiktionary

Propaganda (od łac. prōpāgāre – rozszerzać, rozciągać, krzewić) – celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości ludzkiej lub jednostki.

Propaganda często jest kojarzona z materiałami przygotowywanymi przez władze danego kraju w celu krzewienia pozytywnych postaw obywateli zgodnych z racją stanu jak np. zachęcanie do wstępowania do wojska celem obrony kraju w czasie wojny. Grupy aktywistów, przedsiębiorstwa czy media również mogą produkować propagandę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bogdan był odporny na wszelkie rodzaje komunistycznej propagandy.

(1.2) Podczas wojny w naszej jednostce działał oficer propagandy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpaˈɡãnda, AS: propagãnda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandowość ż., propagandówka ż.

przym. propagandowy, propagandystyczny

przysł. propagandowo

Wiktionary

# propagandówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gazeta promująca propagandę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propagandowość ż., propaganda ż.

przym. propagandowy

Wiktionary

# propagandowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co propagandowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż., propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandówka ż.

przym. propagandowy, propagandystyczny

przym. propagandowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agitacyjność

Wiktionary

# propagandowy

dotyczący propagandy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z propagandą, będący propagandą, mający cechy propagandy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakon, prowadząc wzmożoną działalność propagandową, uzyskał chętny posłuch w otoczeniu papieża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpaɡãnˈdɔvɨ, AS: propagãndovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż., propagandowość ż., propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandówka ż.

przym. propagandystyczny

przym. propagandowo

Wiktionary

# propagandysta

osoba zajmująca się propagandą; propagandzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż.

:: fż. propagandystka ż.

przym. propagandowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) propagandzista

Wiktionary

# propagandystka

→ propagandysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

Wiktionary

#### Patrz:

propagandysta

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż.

:: fm. propagandysta m.

przym. propagandowy

Wiktionary

# propagandystyczny

→ propaganda

SJP.pl

#### Patrz:

propaganda

# propagandzista

osoba zajmująca się propagandą; propagandysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze w 1986 r. kanclerz Kohl porównał swego późniejszego przyjaciela Gorbaczowa z hitlerowskim propagandzistą Josephem Goebbelsem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż., propagandysta m.

:: fż. propagandzistka ż.

przym. propagandowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) propagandysta

Wiktionary

# propagandzistka

→ propagandzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

Wiktionary

#### Patrz:

propagandzista

#### Powiązane:

rzecz. propaganda ż.

:: fm. propagandzista m.

przym. propagandowy

Wiktionary

# propagator

osoba upowszechniająca jakieś poglądy, idee lub wiedzę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba propagująca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. aparat do rozmnażania drożdży

(2.2) fiz. sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

Wiktionary

Propagator – sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola. Jest to funkcja Greena skojarzona z odpowiednim równaniem falowym właściwym dla danego spinu (na przykład równania Schroedingera albo równania Kleina-Gordona).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaprosiliśmy wybitnego propagatora języka i kultury Basków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propagatorskość ż., propagowanie n., rozpropagowanie n.

:: fż. propagatorka ż.

czas. propagować ndk., rozpropagować dk.

przym. propagatorski

przysł. propagatorsko

Wiktionary

# propagatorka

kobieta upowszechniająca jakieś poglądy, idee lub wiedzę

SJP.pl

# propagować

rozpowszechniać jakieś idee, myśli, przekonania

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpropagować)

(1.1) czynić powszechnym

(1.2) prowadzić propagandę

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rozpropagować

rzecz. propagacja ż., propagator m., propagatorka ż., propagowanie n.

przym. propagatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głosić, krzewić, popularyzować, proklamować, promować, rozpowszechniać, szerzyć, upowszechniać

Wiktionary

# propagowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|propagować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpaɡɔˈvãɲɛ, AS: propagovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. propagować

rzecz. propagator mos./mrz.

Wiktionary

# propalestyński

przychylny Palestynie lub Palestyńczykom

SJP.pl

# propan

trzeci w kolei związek chemiczny w szeregu homologicznym alkanów, gaz używany np. w zapalniczkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

Wiktionary

Propan, C
3H
8 – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz. Ma większą gęstość od powietrza.

Propan jest nierozpuszczalny w wodzie, rozpuszcza się w etanolu i eterze dietylowym. Występuje w niewielkich ilościach w gazie ziemnym oraz w większych ilościach w ropie naftowej. Z ropy naftowej wydziela się go w czasie destylacji w formie mieszaniny z butanem, którą stosuje się jako paliwo, znane jako LPG służące do napełniania butli do kuchenek oraz napędzania pojazdów. Spalenie 1 kg gazu powoduje powstanie ok. 1,6 kg wody i 3 kg dwutlenku węgla.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spalanie propanu powoduje powstawanie wody i dwutlenku węgla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔpãn, AS: propãn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. propanowy

Wiktionary

# propan-butan

mieszanina propanu i butanu, używana jako gaz; LPG

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. mieszanina propanu i butanu, używana jako gaz, a przechowywana i transportowana w pojemnikach pod ciśnieniem w postaci ciekłej; wykorzystywana w urządzeniach grzewczych, kuchennych i jako paliwo napędowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sprzedam butlę gazową propan-butan o pojemności 11 kg.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gaz płynny, gazol, LPG

Wiktionary

# propanol

alkohol propylowy (C3H7OH)

SJP.pl

Propanol, alkohol propylowy, C3H7OH – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi z trzema atomami węgla w cząsteczce. Ma jeden izomer podstawnikowy: izopropanol.

Wikipedia

# propanon

najprostszy keton alifatyczny; aceton

SJP.pl

Aceton, propan-2-on – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów, najprostszy keton alifatyczny. Ma ostry, charakterystyczny zapach. Miesza się w każdych proporcjach z wodą, etanolem, eterami i innymi ketonami o niskiej masie cząsteczkowej.

Wikipedia

# propanotriol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. gliceryna.

Wiktionary

Gliceryna, glicerol, propano-1,2,3-triol (łac. glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpãˈnɔtrʲjɔl, AS: propãnotrʹi ̯ol

Wiktionary

# propanowy

→ propan

SJP.pl

#### Patrz:

propan

# propaństwowy

przychylny państwu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) świadczący o trosce o dobro państwa

Wiktionary

# propapieski

sprzyjający, przychylny papieżowi

SJP.pl

# proparoksyton

wyraz mający akcent na trzeciej sylabie od końca; proparoksytonon

SJP.pl

Proparoksyton, proparoksytonon (gr. proparoksýtonon) – wyraz lub zestrój akcentowy akcentowany proparoksytonicznie, czyli taki, którego akcent pada na trzecią sylabę od końca. W języku polskim są w ten sposób akcentowane niektóre wyrazy pochodzenia obcego (opera, matematyka, heroika) oraz zestroje złożone z paroksytonu i enklityki (goniłem go).

Wikipedia

# proparoksytoniczność

→ proparoksytoniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proparoksytoniczne

Wiktionary

#### Patrz:

proparoksytoniczny

#### Powiązane:

przym. proparoksytoniczny

Wiktionary

# proparoksytoniczny

dotyczący proparoksytonu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fonet. charakteryzujący się akcentowaniem wyrazów na trzeciej sylabie od końca, mający akcent na trzeciej sylabie od końca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proparoksyton mrz., proparoksytonon mrz., proparoksytoniczność ż., proparoksytoneza ż.

przysł. proparoksytonicznie

Wiktionary

# proparoksytonon

wyraz mający akcent na trzeciej sylabie od końca; proparoksyton

SJP.pl

# propartyjny

popierający partię, sprzyjający działalności i rozwojowi partii

SJP.pl

# propedeutyczny

wstępny, wprowadzający do jakiejś dziedziny wiedzy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wstępny; przygotowujący do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Esperanto ma propedeutyczny walor w nauce języków obcych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpɛdɛwˈtɨt͡ʃnɨ, AS: propedeu̯tyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propedeutyka ż., propedeutyk m.

przysł. propedeutycznie

Wiktionary

# propedeutyk

osoba wprowadzająca do jakiejś dziedziny wiedzy

SJP.pl

# propedeutyka

wprowadzanie do jakiejś dziedziny wiedzy; wstęp; wprowadzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

Wiktionary

Propedeutyka (gr. προπαίδευσις, propaídeusis, pl. „edukacja wstępna”) – utwór filozoficzny, teologiczny lub naukowy stanowiący wstęp i wprowadzenie w określoną dziedzinę wiedzy.

W chrześcijaństwie mianem propedeutyki określane są traktaty lub katechezy wprowadzające odbiorcę w kerygmat, czyli wykład podstawowych prawd wiary. Współczesnym przykładem takiego dzieła jest Wprowadzenie w chrześcijaństwo Josepha Ratzingera.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pamiętam, jak w szkole z różnych mało lubianych przedmiotów (np. propedeutyka wiedzy o społeczeństwie) kombinowałem, jak dostać dobry stopień. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpɛˈdɛwtɨka, AS: propedeu̯tyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propedeutyk m.

przym. propedeutyczny

przysł. propedeutycznie

Wiktionary

# propeler

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. techn. śmigło

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: zdrobn. propelerek m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|śmigło.

* indonezyjski: (1.1) propeler

* kaszubski: (1.1) propeler m.

źródła.

== propeler (język indonezyjski.) ==

thumb|propeler (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) techn. śmigło, propeler

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. propelerek m.

Wiktionary

# propelerek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od propeler

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propeler m.

Wiktionary

# propeller

śruba wprawiająca w ruch motorówkę, śmigło wprawiające w ruch samolot

SJP.pl

# propen

alken mający 3 atomy węgla w cząsteczce; propylen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

Wiktionary

Propen (propylen), CH3CH=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów. Otrzymywany z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Stosowany do produkcji polipropylenu i wielu materiałów z polipropylenu, kumenu (a z niego: acetonu i fenolu w metodzie kumenowej), propanolu, aldehydu masłowego (synteza okso), alkilowania benzyny, akrylonitrylu, epichlorohydryny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Propen otrzymywany jest z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈprɔpɛ̃n, AS: propẽn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) propylen

Wiktionary

# propenal

Akroleina – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów. Najprostszy możliwy aldehyd nienasycony; jak wszystkie tego rodzaju aldehydy, jest stosunkowo nietrwały. Niewielkie ilości kwasu lub zasady powodują jej gwałtowną polimeryzację do poliakroleiny.

Wikipedia

# propenowy

→ propen

SJP.pl

#### Patrz:

propen

# propeowski

sprzyjający Platformie Obywatelskiej, popierający Platformę Obywatelską; pro-PO-wski

SJP.pl

# propepsyna

nieaktywna forma pepsyny; pepsynogen

SJP.pl

# propercjusz

poeta rzymski żyjący w latach ok. 50 - ok. 15 p.n.e.

SJP.pl

Propercjusz, Sextus Propertius (ur. ok. 50 p.n.e., zm. pomiędzy 15 – 2 p.n.e.) – poeta starożytnego Rzymu.

Wiadomości o jego prywatnym życiu są skąpe. Wcześnie stracił ojca, ale otrzymał gruntowne wykształcenie od matki. Dotknęła go częściowa konfiskata rodzinnego majątku, dokonana dla zaspokojenia potrzeb żołnierzy zwycięskiego w wojnie domowej Oktawiana Augusta. Pisał elegie miłosne, najbardziej znane poświęcone kobiecie imieniem Cynthia. Również treny (poświęcone m.in. Marcellusowi, siostrzeńcowi Oktawiana Augusta). Na zamówienie Mecenasa stworzył również kilka utworów opisujących genezę niektórych zwyczajów, budowli czy pomników w Rzymie.

Wikipedia

# properdyna

Properdyna, czynnik P – glikoproteina należąca do grupy globulin. Ma masę cząsteczkową 184 kDa, jest złożona z 441 reszt aminokwasowych tworzących 4 podjednostki o masie 46 kDa każda. Stężenie properdyny w surowicy wynosi 25 mg/l.

Properdyna odgrywa rolę w nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. W alternatywnej drodze aktywacji dopełniacza jako czynnik P pełni rolę stabilizującą konwertazę C3 i C5. Stąd droga ta bywała dawniej nazywana properdynową.

Wikipedia

# propileje

monumentalna brama, portyk w starożytnej Grecji; propyleje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) archit. staroż. budynek hali wejściowej na planie prostokąta z kolumnami, zwykle do monumentalnych świątyń;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dole ciągnęły się pyszne ogrody i wille Maksyma, pałace i propileje, przypominające kolumnady Persepolisu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. propyleje

Wiktionary

# propinacja

1. w dawnej Polsce: wyłączne prawo szlachty do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie własnych dóbr;
2. dawniej: szynk, karczma

SJP.pl

Propinacja (łac. propinatio) – wyłączne prawo właściciela dóbr ziemskich do produkcji i sprzedaży piwa, gorzałki i miodu w obrębie jego dóbr oraz przywilej do sprowadzania tych wyrobów z innych miast i czerpania z tego tytułu dochodów. Sprzedaż pańskiego alkoholu odbywała się w karczmie pańskiej, w której obowiązywał zakaz sprzedaży obcego alkoholu.

Wikipedia

# propinacyjny

związany z propinacją

SJP.pl

# propinator

posiadacz propinacji, dzierżawca monopolowego wyszynku napojów alkoholowych w dawnej Polsce

SJP.pl

# propinatorka

→ propinator

SJP.pl

#### Patrz:

propinator

# propionowy

kwas propionowy - monokarboksylowy kwas organiczny o trzech atomach węgla w cząsteczce, konserwant oznaczany symbolem E280

SJP.pl

# propisowski

sprzyjający Prawu i Sprawiedliwości, popierający Prawo i Sprawiedliwość; pro-PiS-owski

SJP.pl

# propiłsudczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. zwolennik Józefa Piłsudskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pisarza uważano za propiłsudczyka, zwolennika twardej polityki marszałka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piłsudczyk mos.

przym. propiłsudczykowski

przysł. propiłsudczykowsko

Wiktionary

# propiłsudczykowski

przymiotnik

(1.1) hist. polit. sprzyjający lub popierający obóz związany z osobą Józefa Piłsudskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z uwagi na tradycje, a także osobę dowódcy, pułk uchodził za propiłsudczykowski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propiłsudczyk mos.

przysł. propiłsudczykowsko

Wiktionary

# propiłsudczykowsko

przysłówek

(1.1) hist. polit. z pozytywnym stosunkiem do polityki i osoby Józefa Piłsudskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pisarzowi sprzyjali propiłsudczykowsko nastawieni krytycy i wydawcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. propiłsudczyk mos.

przym. propiłsudczykowski

Wiktionary

# proplastyd

plastyd stanowiący formę wyjściową do powstawania pozostałych, dojrzałych plastydów

SJP.pl

Plastyd – organellum otoczone dwiema błonami plastydowymi, występujące u roślin oraz protistów roślinopodobnych. W komórkach embrionalnych występują proplastydy, z których rozwijają się pozostałe rodzaje plastydów. Wnętrze plastydów wypełnione jest gęstym roztworem, stromą, zawierającym białka, DNA, związki rozpuszczalne oraz ziarna skrobi, plastoglobule oraz fitoferrytynę.

Wikipedia

# propokojowy

sprzyjający, przychylny pokojowi

SJP.pl

# propolis

kit pszczeli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

Wiktionary

Kit pszczeli, propolis (z gr. προ „przed“ i πόλις „miasto“) – mieszanina wydzielin pszczół lub os oraz substancji żywicznych obecnych w pąkach i młodych pędach drzew takich jak: topola (topola osika), brzoza, świerk, kasztanowiec i innych drzew oraz roślin zielonych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. propolisowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) propolis

* bułgarski: (1.1) прополис m.

* duński: (1.1) propolis w. n.

* estoński: (1.1) proopolis

* francuski: (1.1) propolis ż.

* kataloński: (1.1) pròpolis m.

* niemiecki: (1.1) Propolis ż.

* portugalski: (1.1) própolis m. ż.

* słoweński: (1.1) propolis m.

źródła.

== propolis (język angielski.) ==

wymowa. IPA|ˈprɒpəlɪs.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. propolis

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. propolisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. propolisowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) propolis

* bułgarski: (1.1) прополис m.

* duński: (1.1) propolis w. n.

* estoński: (1.1) proopolis

* francuski: (1.1) propolis ż.

* kataloński: (1.1) pròpolis m.

* niemiecki: (1.1) Propolis ż.

* portugalski: (1.1) própolis m. ż.

* słoweński: (1.1) propolis m.

źródła.

== propolis (język angielski.) ==

wymowa. IPA|ˈprɒpəlɪs.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. propolis

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# propolisowy

przymiotnik od: propolis

SJP.pl

# propolski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu polskiemu lub Polakom, popierający Polskę i wszystko, co polskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przełom w postawach Niemców wobec Polaków nazywał Kudlicki „wielką odwilżą propolską" lub „propolską falą". Fenomen ów wyjaśniał wyzwoleniem się „emocji propolskich" wśród dużych odłamów społeczeństwa (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Polak mos., propolskość ż.

przysł. propolsko

Wiktionary

# propolsko

przysłówek

(1.1) z pozytywnym stosunkiem do Polski i Polaków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie brakuje propolsko nastawionych Amerykanów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. propolski

Wiktionary

# propolskość

→ propolski

SJP.pl

#### Patrz:

propolski

# proponować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaproponować)

(1.1) zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Małe warszawskie knajpki proponowały gorącą kiełbasę podgrzewaną w kociołkach i bimber podawany w „musztardówce”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: propõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. dk. zaproponować

rzecz. propozycja ż., proponowanie n., zaproponowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sugerować, oferować

Wiktionary

# proponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) składanie propozycji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaproponowanie n., propozycja ż.

czas. proponować ndk., zaproponować dk.

Wiktionary

# proporcja

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

(1.2) harmonia; właściwy, proporcjonalny stosunek między częściami układu

(1.3) mat. równość dwóch stosunków;

Wiktionary

- proporcja (arytmetyka)
- proporcja (statystyka)
- proporcja (sztuka)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: prɔˈpɔrt͡sʲja, AS: proporcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proporcjonalność ż.

przym. proporcjonalny

przysł. proporcjonalnie

Wiktionary

# proporcje

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

SJP.pl

- proporcja (arytmetyka)
- proporcja (statystyka)
- proporcja (sztuka)

Wikipedia

# proporcjonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób proporcjonalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. proporcjonalność ż., proporcja ż.

przym. proporcjonalny

Wiktionary

# proporcjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: proporcjonalnie

SJP.pl