# atryda

potomek Atreusa, króla Myken

SJP.pl

Atrydzi – w mitologii greckiej potomkowie króla Myken, Atreusa. Cały ród Atrydów obciążony był klątwą, jaką rzucili bogowie po popełnieniu przez protoplastę rodu, Atreusa, licznych okrutnych zbrodni w walce o tron mykeński. Synami Atreusa byli Agamemnon i Menelaos. Pierwszy zginął z ręki swej żony Klitajmestry (jego małżeństwo, do którego doszło w wyniku zbrodni, również było przeklęte). Bogowie przebaczyli dopiero synowi Agamemnona, Orestesowi i zdjęli klątwę z rodu.

Wikipedia

# atsd

skrót od: a tak swoją drogą; btw, BTW

SJP.pl

# att

[czytaj: ej ti and TI] skrót od: American Telephone and Telegraph, amerykańska firma telekomunikacyjna

SJP.pl

# attacca

[czytaj: attakka] określenie wykonawcze: atakuj (natychmiast); wskazówka, że nie należy robić przerwy między częściami utworu; attacca subito

SJP.pl

Attacca [z wł. atakuj; także attacca subito, z wł. atakuj natychmiast] – termin muzyczny, tekstowy element notacji muzycznej będący oznaczeniem i wskazówką wykonawczą nakazującą wykonanie sąsiadujących ze sobą części (przeważnie w kompozycjach o formie cyklicznej) lub wydzielonych fragmentów utworu muzycznego bez zaznaczenia przerwy między nimi.

Wikipedia

# attachat

[czytaj: aTAszat] urząd attaché; ataszat

SJP.pl

# attaché

[czytaj: ataSZE] dyplomata oddelegowany na placówkę dyplomatyczną, działający w danej dziedzinie (np. attaché kulturalny, attaché wojskowy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. dypl. najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

Wiktionary

Attaché (czyt. atasze, z fr.: przydzielony, doczepiony) – najniższy stopień dyplomatyczny członka personelu dyplomatycznego państwa wysyłającego w państwie przyjmującym. Wyjątkiem jest attaché wojskowy, który – zachowując tradycyjną nazwę – ma wysoki stopień dyplomatyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Został on właśnie mianowanym attaché przy jakiejś wielkiej ambasadzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ataszat m., attachat m.

Wiktionary

# attalia

Atalia, attalia, miąglina (Attalea Kunth) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych. Obejmuje 66–69 gatunków, przy czym współcześnie włącza się zwykle do tego rodzaju Maximiliana, Orbignya, Scheelea (choć jeszcze w 1999 postulowano ich rozdzielenie). W wąskim ujęciu należało tu ok. 30 gatunków. Rośliny te występują w tropikalnej części Ameryki Południowej, w Ameryce Centralnej (na północy po Meksyk) oraz na Antylach, gdzie rośnie jeden gatunek A. crassispatha, który jest endemitem Haiti (zachowało się mniej niż 50 okazów mających wielki problem z rozsiewaniem się – owoce są przysmakiem dzieci, a młode rośliny – zwierząt hodowlanych).

Wikipedia

# attar

olejek różany, składnik kosmetyków; atar

SJP.pl

# attenborough

[czytaj: Atenboroł] nazwisko

SJP.pl

- Attenborough (Nottinghamshire) – wieś w Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire
- (20403) Attenborough – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
- The Attenborough Building – budynek Uniwersytetu Leicester

Osoby:

- David Attenborough – brytyjski popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, pisarz, narrator i podróżnik
- Richard Attenborough – angielski aktor, reżyser i producent filmowy, laureat Oscara

Wikipedia

# attitude

[czytaj: atiTUD] pozycja w balecie, w której tancerz stoi wyprostowany na jednej nodze, z drugą uniesioną do tyłu i ugiętą w kolanie

SJP.pl

Terminologia tańca klasycznego służy do opisu kombinacji kroków, pozycji, póz, ruchów ciała oraz wielu innych elementów z których składa się technika baletu klasycznego.

Znaczna część terminologii baletowej pochodzi z języka francuskiego.

Wikipedia

# atto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) attogram • attometr • attosekunda

synonimy.

(1.1) symbol. a

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|duń|atten. → osiemnaście

uwagi.

(1.1) zoblistę|jokto-|zepto-|atto-|femto-|piko-|nano-|mikro-|mili-|centy-|decy-|deka-|hekto-|kilo-|mega-|giga-|tera-|peta-|eksa-|zetta-|jotta-.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) atto-

* bułgarski: (1.1) ато-

* rosyjski: (1.1) атто-

* włoski: (1.1) atto-

źródła.

== atto- (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) fiz. atto-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈatːɔ, AS: a•to

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. a

Wiktionary

# attometr

jednostka długości równa 10^(-18) metra

SJP.pl

# attosekunda

jednostka czasu równa 10^(-18) sekundy (skrót: as)

SJP.pl

Attosekunda (symbol: as) to jednostka podwielokrotna (ułamkowa) jednostki czasu – sekundy w układzie SI, równa jednej trylionowej części sekundy.

  1\,\mathrm {as} =10^{-18}\,\mathrm {s} =0{,}000\,000\,000\,000\,000\,001\ \mathrm {s}

Wikipedia

# attycki

1. przymiotnik od: Attyka (kraina w starożytnej Grecji);
2. charakterystyczny dla kultury Attyki (np. attycka prostota);
3. sól attycka - styl mówienia odznaczający się subtelnym dowcipem, zwykle trochę złośliwym

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Attyką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. attycyzm mrz., Attyka ż.

Wiktionary

# attycyzm

styl retoryczny wywodzący się ze starożytnej Grecji, odznaczający się dbałością o czystość i prostotę wyrazu oraz wytwornością wysłowienia

SJP.pl

Attycyzm – odmiana stylu retorycznego, powstała w retoryce greckiej w I w. p.n.e. jako reakcja na ozdobność i niezwykłość form językowych (reprezentowane m.in. przez sofistów i tzw. azjanizm), którym przeciwstawiała ideał powagi, prostoty i jasności. Polegał na jednoznacznym i zarazem prostym wyrażaniu myśli i propagował powrót do ideałów starożytnych mówców z Attyki. Pierwszym teoretykiem attycyzmu był Cecyliusz z Kaleakte.

Wikipedia

# attyda

historyczne dzieło prozaiczne opisujące dzieje, kulturę i religię Attyki

SJP.pl

# attydografia

gałąź historiografii opisująca historyczne i mityczne dzieje Attyki

SJP.pl

# attyka

w architekturze: dekorowana ścianka wieńcząca budynek, zasłaniająca dach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

(1.2) geogr. adm. region administracyjny w środkowej Grecji

Wiktionary

- Attyka – kraina historyczna w Grecji
- Attyka – jednostka administracyjna w Grecji
- Attyka – region administracyjny w Grecji
- Attyka – nomos w Grecji
- Attyka – książka autorstwa Garry’ego Kilwortha
- Półwysep Attycki
- attyka – element architektoniczny
- Attyka – wydawnictwo w Krakowie.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. attycki

Wiktionary

# attykowy

związany z attyką

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) archit. związany z attyką

Wiktionary

# attyla

król Hunów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemięemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego

Wiktionary

Attyla (łac. Attila z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. Flagellum Dei) (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445–453, który wraz z bratem Bledą przejściowo stworzył rozległe imperium władzy na ziemiach europejskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bitwa na Polach Katalaunijskich to jedno z najważniejszych starć z udziałem Attyli.

Wiktionary

# atu

1. uprzywilejowany kolor w kartach, bijący wszystkie pozostałe kolory; atut;
2. atutowy, w kolorze atutowym;
3. samochód typu Polonez Atu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. atut

w funkcji przymiotnika

(2.1) atutowy

Wiktionary

Belgia:

- Atu – walońska nazwa miejscowości Athus

Osoby:

- Penieli Atu – amerykański piłkarz

Inne:

- atu – wyróżniony kolor w grze w karty

Zobacz też:

- Attu
- ATU

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym rozdaniu atu są piki.

(2.1) Już w pierwszej lewie znalazły się karty atu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈatu, AS: atu

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. atutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atut

Wiktionary

# atucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atut

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie atut, lecz tylko słabiutki atucik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atut m.

Wiktionary

# atut

zaleta dająca szansę powodzenia w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) karc. kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

(1.2) cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki

(1.3) bot. ogrod. odmiana fasoli

Wiktionary

Atut (także atu, regionalnie trumf, tromf, kozer) – wyróżniony kolor w grze w karty, który jest starszy od pozostałych kolorów. Karty z koloru atutowego są w stanie przebić wszystkie karty z kolorów nieatutowych. Atut może być stały, np. w pikach kolorem atutowym jest pik. Kolor atutowy może być też zmienny, np. w tysiącu (podczas jednego rozdania może się zmieniać czterokrotnie) lub w brydżu, ale w brydżu ten sam atut obowiązuje podczas całego rozdania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ponieważ trefle są atutami, to mogę dwójką trefl przebić asa pik.

(1.2) Atutem studentki na egzaminie było to, że jest córką profesora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈatut, AS: atut

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. atutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atu, kozer

(1.2) dżoker, mocna strona, as w rękawie, zaleta

Wiktionary

# atutować

w kartach: zagrywać atutem (kartą w kolorze, który bije wszystkie pozostałe kolory)

SJP.pl

# atutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. granie, wychodzenie w atu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atut m.

czas. atutować

przym. atutowy

Wiktionary

# atutowy

będący atutem (najczęściej w znaczeniu karcianym), np. dama atutowa, kolor atutowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z atutem; dający przewagę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej rozgrywce kolorem atutowym jest kier.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atut mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uprzywilejowany

Wiktionary

# atv

skrót od: All-Terraine Vehicle, samochód terenowy posiadający sprężyste opony o dużych rozmiarach, używane do jazdy po nierównych terenach

SJP.pl

# atwood

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- John Leland Atwood – amerykański inżynier, projektant lotniczy
- Margaret Atwood – kanadyjska pisarka

Miejscowości w USA:

- Atwood – jednostka osadnicza w stanie Kolorado, w hrabstwie Logan
- Atwood – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Douglas
- Atwood – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Rawlins
- Atwood – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Hughes
- Atwood – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Armstrong
- Atwood – miejscowość w stanie Tennessee, w hrabstwie Carroll

Wikipedia

# atx

1. skrót od: Advanced Technology eXtended, podstawowa konstrukcja obudowy i płyty głównej;
2. skrót od: Austrian Traded Index, najważniejszy indeks giełdy wiedeńskiej

SJP.pl

# atymia

przygnębienie, mała aktywność psychiczna, brak inicjatywy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan ociężałości i przygnębienia

Wiktionary

# atynencja

dawniej: przyległość

SJP.pl

Atynencja albo attynencja (przyległość) - historyczna jednostka osadnicza niezwiązana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca pod obszarem jego jurysdykcji.

Nazwy atynencja używano głównie w XIX i na początku XX wieku na określenie oddalonej od centrum części miasta, która nie łączyła się z jego śródmiejską zabudową. Obecnie często bywa nazywana przedmieściem, np. atynencją dla Szydłowca był, w XIX wieku, Książek oraz Wymysłów.

Wikipedia

# atypia

zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek

SJP.pl

Atypia – zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek. Jednak nie każda komórka atypowa jest komórką nowotworową, natomiast każda komórka nowotworowa jest komórką atypową.

Wikipedia

# atypowość

→ atypowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest atypowe; cecha tych, którzy są atypowi

Wiktionary

#### Patrz:

atypowy

#### Powiązane:

przym. atypowy

przysł. atypowo

Wiktionary

# atypowy

nieposiadający cech typowych; nietypowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. zob. nietypowy.

Wiktionary

Atypowy (ang. Atypical) – amerykański serial telewizyjny (komediodramat) wyprodukowany przez Weird Brain, Exhibit A oraz Sony Pictures Television, którego twórcą jest Robia Rashid.

Wszystkie odcinki pierwszego sezonu zostały udostępnione równocześnie, 11 sierpnia 2017 roku, na platformie Netflix.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wieloletnie stosowanie leków przeciwpsychotycznych utrudnione jest przez fakt, że wywołują one nieprzyjemne skutki uboczne (dotyczy to również grupy atypowych neuroleptyków) (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atypowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nietypowy, niezwykły

Wiktionary

# atyrau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu atyrauskiego;

Wiktionary

Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego. Miasto położone na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji. Wraz z Aktau, największy kazachstański ośrodek miejski nad Morzem Kaspijskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. atyrauski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Gurjew (do 1991)

Wiktionary

# atyrauski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Atyrau, dotyczący Atyrau

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Atyrau n.

Wiktionary

# atłas

miękka tkanina, najczęściej jedwabna lub półjedwabna, matowa z jednej strony, a błyszcząca z drugiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

Wiktionary

Atłas (arab. atlas "gładki") – gładka tkanina, wytwarzana z różnych surowców, która z jednej strony jest błyszcząca, a z drugiej (lewej) matowa.

Atłas wykonuje się splotem atłasowym z przędzy bawełnianej lub włókien wiskozowych. Niekiedy wyrabiany był z naturalnego jedwabiu. Może być gładki lub wzorzysty. Stosowany na bieliznę, ubrania, podszewki, suknie oraz jako tkanina obiciowa na meble.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] na kanapie rozłożono suknię z białego atłasu, ozdobioną srebrnym haftem […]

(1.1) […] na białych atłasach i koronkach leżała papużka nieżywa, z czerwonemi skrzydłami, z szarym czubem nad głową, z garbatym dziobem, żałośnie opadłym na pierś puszystą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈatwas, AS: atu̯as

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atłasek m.

przym. atłasowy, atłaskowy

przysł. atłasowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. hatłas

Wiktionary

# atłasek

1. błyszcząca nić do haftowania;
2. rodzaj ściegu (sposobu przekładania nitki)

SJP.pl

# atłaskowy

→ atłasek

SJP.pl

#### Patrz:

atłasek

# atłasowy

1. zrobiony z atłasu (np. atłasowa bielizna, atłasowa suknia);
2. taki jak atłas: miękki i delikatny (np. atłasowe dłonie, atłasowe spojrzenie)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący atłasu, zrobiony z atłasu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. atłas m., atłasek m.

przym. atłaskowy

Wiktionary

# au

1. wykrzyknik oznaczający wycie; auu;
2. okrzyk wyrażający ból; oj, auć, aua

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Akademia Umiejętności;

Wiktionary

## Ortografia

- Au – dwuznak występujący w języku francuskim

## Geografia

### Austria

- Au – gmina w kraju związkowym Vorarlberg, w powiecie Bregencja
- Au am Leithaberge – gmina targowa w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Bruck an der Leitha

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) AU powstała w 1871 r.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ˈu, AS: a‿u

Wiktionary

# au-pair

[czytaj: o PER] młoda kobieta, najczęściej cudzoziemka, zatrudniona do opieki nad dzieckiem i drobnych prac domowych; au pair, operka

SJP.pl

# aua

[czytaj: ała] wykrzyknik wyrażający ból; oj, auć, au

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …oznaczający ból

Wiktionary

Aua – wieś w Samoa Amerykańskim, na wyspie Tutuila; (Dystrykt Wschodni); 2 100 mieszkańców (2006). Ośrodek turystyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aua! Ukąsiła mnie!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) au, auć

Wiktionary

# aubade

[czytaj: oBAD] pieśń lub poemat na powitanie poranka

SJP.pl

# aubryt

meteoryt kamienny

SJP.pl

# auć

wykrzyknik wyrażający ból; oj, aua, au

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …oznaczający ból

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Auć, auć! Ale gryzą, skubane!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awʲt͡ɕ, AS: au̯ʹć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) au, aua

Wiktionary

# auchan

[czytaj: oszĄ] koncern handlowy z siedzibą we Francji

SJP.pl

Wikipedia

# aucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aut m., outing mrz.

Wiktionary

# auckland

[czytaj: OKlend] miasto w Nowej Zelendii

SJP.pl

Wikipedia

# aud.

skrót

(1.1) = wojsk. audytor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kpt. aud. Wiktor Tromszczyński, syn Zygmunta i Marii, urodził się 20 grudnia 1895 r.

Wiktionary

# auden

nazwisko

SJP.pl

Wikipedia

# auderski

nazwisko

SJP.pl

# audi

samochód marki Audi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mot. samochód marki Audi

Wiktionary

Audi AG – niemiecki producent samochodów osobowych z siedzibą w Ingolstadt w Niemczech, należący do koncernu Volkswagen AG. Założony został w 1909 roku przez Augusta Horcha, który założył nową spółkę po tym, jak odszedł z zarządu August-Horch-Motorwagen AG, którą założył w 1899 roku. Nazwa przedsiębiorstwa wywodzi się z gry słów: Audi to łacińskie tłumaczenie nazwiska Horch (oznacza „słuchaj!”).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed sklepem zaparkowano zielone audi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. audica

Wiktionary

# audialność

→ audialny

SJP.pl

#### Patrz:

audialny

# audialny

odnoszący się do słuchu, działający na słuch, odbierany słuchem, np. sprzęt audialny; słuchowy, audytywny

SJP.pl

# audica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. mot. samochód marki Audi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) audi

Wiktionary

# audiencja

oficjalne posłuchanie, udzielone przez osobę na wysokim stanowisku, np. dostojnika, dygnitarza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

Wiktionary

Audiencja (łac. audientia od audire – 'słyszeć; słuchać') – prywatne lub publiczne spotkanie lub oficjalne posłuchanie. Audiencji udziela zwykle osoba piastująca wysokie stanowisko (w szczególności król lub papież).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój przyjaciel był bardzo przejęty z powodu audiencji u prezydenta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja, AS: au̯dʹi ̯ẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. audiencyjny, audiencjonalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) posłuchanie

Wiktionary

# audiencjonalny

przymiotnik od: audiencja; audiencyjny

SJP.pl

# audiencyjny

przymiotnik od: audiencja (np. sala audiencyjna, pora audiencyjna); audiencjonalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z audiencją, posłuchaniem; służący do odbywania audiencji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audiencja ż.

Wiktionary

# audik

potocznie: samochód marki Audi

SJP.pl

# audio

potocznie: służący do nagrywania i odtwarzania dźwięków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dźwiękowy

(1.2) zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

Wiktionary

- audio – dźwięk
- dźwięki słyszalne – fale dźwiękowe o częstotliwości słyszalne dla człowieka (ok. 20 Hz – 20 kHz).
- nadawanie lub odbiór dźwięku
- audio – nagrywanie dźwięku i jego odtwarzanie
- audio – „słyszę” po łacinie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Film był niezły, ale ścieżka audio złej jakości.

(1.2) Najtańszy sprzęt audio w internecie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawdʲjɔ, AS: au̯dʹi ̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audion m.

temsłow. audio-

Wiktionary

# audio-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze słuchem, słyszeniem, dźwiękiem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. audio

rzecz. audion mrz.

Wiktionary

# audio-video

związany ze sprzętem do odbioru, nagrywania i przetwarzania dźwięku oraz obrazu; audio-wideo

SJP.pl

Audio Video – polski miesięcznik specjalistyczny traktujący o zagadnieniach audio oraz video, istniejący od 1984 roku.

Wikipedia

# audio-wideo

związany ze sprzętem do odbioru, nagrywania i przetwarzania dźwięku oraz obrazu; audio-video

SJP.pl

# audioanalgezja

znieczulanie za pomocą dźwięków, stosowane m.in. w stomatologii

SJP.pl

# audiobook

[czytaj: ałdiobuk] nagranie dźwiękowe z odczytywanym przez lektora tekstem książki; audioksiążka, książka audio, książka do słuchania, książka mówiona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po wynalezieniu e-booków i audiobooków nastąpił zmierzch popularności papierowych książek.

Wiktionary

# audiobookowy

→ audiobook [czytaj: ałdiobukowy]

SJP.pl

# audiodeskrypcja

słowne opisywanie widzianego obrazu dla osób niewidomych i słabowidzących

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. dodatkowe objaśnienia dzieła wplecione pomiędzy standardowy opis czy dialogi i opisujące scenerię oraz kontekst i umożliwiające odbiór tego dzieła przez osoby z niepełnosprawnością wzroku

Wiktionary

Audiodeskrypcja – z łac. audio (dotyczący słuchu, dźwięku) orazłac. descriptio (związany z rysowaniem, opisywaniem) – przekazywany drogą słuchową, werbalny opis treści wizualnych osobom niewidomym i słabowidzącym. Audiodeskrypcja jest nazywana również opisem wideo lub opisową narracją.

Wikipedia

# audiodeskryptor

osoba słownie opisująca widziany obraz osobom niewidomym i słabowidzącym

SJP.pl

# audiodeskryptorka

kobieta słownie opisująca widziany obraz osobom niewidomym i słabowidzącym

SJP.pl

# audiofil

osoba szczególnie zainteresowana wysoką jakością dźwięku i sprzętem do jego odtwarzania

SJP.pl

Wikipedia

# audiofilia

szczególne zainteresowanie wysoką jakością odtwarzanego dźwięku i kolekcjonowanie sprzętu odtwarzającego najwyższej klasy; audiofilizm

SJP.pl

# audiofilizm

szczególne zainteresowanie wysoką jakością odtwarzanego dźwięku i kolekcjonowanie sprzętu odtwarzającego najwyższej klasy; audiofilia

SJP.pl

# audiofilka

→ audiofil

SJP.pl

#### Patrz:

audiofil

# audiofilski

→ audiofil

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z audiofilami; przywiązujący wielką wagę do jakości dźwięku

Wiktionary

#### Patrz:

audiofil

# audiofilskość

→ audiofilski

SJP.pl

#### Patrz:

audiofilski

# audiofilstwo

bycie audiofilem - osobą szczególnie zainteresowaną wysoką jakością odtwarzanego dźwięku

SJP.pl

# audiofonolog

specjalista w dziedzinie audiofonologii

SJP.pl

# audiofonologia

nauka zajmująca się badaniem narządu słuchu i równowagi oraz diagnostyką głosu i mowy

SJP.pl

# audiograf

przyrząd do określania dokładności słuchu

SJP.pl

# audiogram

graficzny obraz wyników badania audiometrem, w postaci krzywej przewodnictwa dźwięków dla obu uszu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

Wiktionary

Audiogram (łac. audio – słyszę, gr. grámma – pismo, litera) – graficzne przedstawienie wyniku badania audiometrycznego. Badanie ocenia sprawność narządu słuchu (częstotliwość, głośność). Tony generowane są przez audiometr.

Na audiogramie zapisywane są progi słyszenia tonów czystych, przedstawiające częstotliwość i głośność w dB HL (ang. hearing level – próg słyszalności). Badanie przeprowadza się dla każdego ucha oddzielnie.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) audiogram tonalny

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) audiogram

* baskijski: (1.1) audiograma

* hiszpański: (1.1) audiograma m.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|audiogram.}}

* słowacki: (1.1) audiogram m.

* włoski: (1.1) audiogramma m.

źródła.

== audiogram (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. audiogram

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈdʲjɔɡrãm, AS: au̯dʹi ̯ogrãm

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) audiogram

* baskijski: (1.1) audiograma

* hiszpański: (1.1) audiograma m.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|audiogram.}}

* słowacki: (1.1) audiogram m.

* włoski: (1.1) audiogramma m.

źródła.

== audiogram (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. audiogram

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# audioholik

osoba pragnąca jak najlepszego sprzętu do odtwarzania muzyki oraz przywiązująca zbyt dużą wagę do jakości odtwarzanego dźwięku

SJP.pl

# audioholizm

chęć posiadania najlepszego sprzętu do odtwarzania muzyki oraz przywiązywanie zbyt dużej wagi do jakości odtwarzanego dźwięku, traktowane jako objaw choroby

SJP.pl

# audiokonferencja

konferencja telefoniczna

SJP.pl

# audioksiążka

nagranie dźwiękowe z odczytywanym przez lektora tekstem książki; audiobook, książka audio, książka do słuchania, książka mówiona

SJP.pl

Wikipedia

# audiolog

specjalista w zakresie audiologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka audiologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poszłam do audiologa zrobić test trąbki słuchowej i pomiar odruchu z mięśnia strzemiączkowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈdʲjɔlɔk, AS: au̯dʹi ̯olok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audiologia ż.

:: fż. audiolożka ż.

przym. audiologiczny

przysł. audiologicznie

Wiktionary

# audiologia

dział otorynolaryngologii, nauka zajmująca się właściwościami akustycznymi narządu słuchu, jego budową, mechanizmem słyszenia, wraz z jego zaburzeniami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. fizj. med. nauka o słuchu

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Specjaliści audiologii przeprowadzają różnorodne testy słuchu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audiolog m.

przym. audiologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. audiolog m.

przym. audiologiczny

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|audio-|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) audiology

* baskijski: (1.1) audiologia

* czeski: (1.1) audiologie ż.

* francuski: (1.1) audiologie ż.

* hiszpański: (1.1) audiología ż.

* niemiecki: (1.1) Audiologie ż.

* portugalski: (1.1) audiologia ż.

* ukraiński: (1.1) аудіологія ż.

* włoski: (1.1) audiologia ż.

źródła.

== audiologia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. audiologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# audiologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z audiologią, dotyczący audiologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audiologia ż., audiolog mos. / ż.

Wiktionary

# audiolożka

→ audiolog

SJP.pl

#### Patrz:

audiolog

# audiometr

przyrząd do badania słuchu, który nadaje odpowiednie tony o różnym natężeniu do obu uszu, przez co stwierdza się próg słyszalności tych tonów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

Wiktionary

Audiometr (łac. audio → słyszę, gr. metréō → mierzę) – urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu.

Podstawowym elementem audiometru jest generator akustyczny. Odbieranie tonów przez badanego odbywa się w drodze przewodnictwa kostnego lub powietrznego. Regulator natężenia dźwięku wyskalowany jest w decybelach HL. W czasie badania pacjent sygnalizuje odczuwanie dźwięków o odpowiednim zakresie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: awˈdʲjɔ̃mɛtr̥, AS: au̯dʹi ̯õmetr̦

Wiktionary

# audiometria

dział audiologii zajmujący się pomiarem progów słyszalności i wnioskowaniem (z audiogramów) o ewentualnych uszkodzeniach i chorobach narządu słuchu

SJP.pl

Wikipedia

# audiometryczny

przymiotnik od: audiometria

SJP.pl

# audion

najprostszy lampowy odbiornik radiowy, obecnie nieprodukowany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. elektron. pierwsza konstrukcyjnie trioda (lampowa);

Wiktionary

Audion, lampa audionowa (łac. audio - słyszę) - historyczna lampa elektronowa, pierwsza elektroniczna lampa wzmacniająca (trioda), działająca jako detektor oraz wzmacniacz (uzyskanego po detekcji) sygnału m.cz.. Dzięki tej podwójnej funkcji pozwoliła uzyskać większą czułość odbiornika, co umożliwiło odbiór stacji radiofonicznych, znajdujących się w znacznej odległości.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) trioda, lampa elektronowa

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. audio

temsłow. audio-

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|audion. < etym|łac|audio. → słyszeć

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) audion

* francuski: (1.1) audion m.

* hiszpański: (1.1) audión m.

* niemiecki: (1.1) Audion n.

* rosyjski: (1.1) аудион m.

* słowacki: (1.1) audión m.

źródła.

== audion (język angielski.) ==

thumb|audion (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) daw. elektron. audion

odmiana.

(1.1) lp. audion; lm. audions

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. audio

temsłow. audio-

Wiktionary

# audioprzewodnik

przenośne urządzenie z nagranymi informacjami ułatwiającymi zwiedzanie

SJP.pl

# audioreportaż

reportaż audio

SJP.pl

# audiosfera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół dźwięków transmitowanych, świat dźwięku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Audiosfera jest coraz częściej tematem badań akademickich, znalazła też swoje miejsce w obiegu artystycznym.

(1.1) Większa jest w percepcji audiosfery rola poznania intuicyjnego, afektywnego. Nie ma potrzeby intelektualizacji doświadczenia muzyki, można się po prostu w nią emotywnie zanurzać.

Wiktionary

# audioskop

połączenie projektora z magnetofonem kasetowym

SJP.pl

# audioteka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór audiobooków zgromadzony w danej instytucji lub przez prywatną osobę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Baśka ma bogatą audiotekę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawdʲjɔˈtɛka, AS: au̯dʹi ̯oteka

Wiktionary

# audioteks

usługa polegająca na udostępnieniu abonentowi, za pośrednictwem sieci telefonicznej, możliwości korzystania z serwisów informacyjnych i rozrywkowych za podwyższoną opłatą; audiotekst

SJP.pl

# audioteksowy

→ audioteks; audiotekstowy

SJP.pl

# audiotekst

usługa polegająca na udostępnieniu abonentowi, za pośrednictwem sieci telefonicznej, możliwości korzystania z serwisów informacyjnych i rozrywkowych za podwyższoną opłatą; audioteks

SJP.pl

# audiotele

rodzaj gry organizowanej przez stacje telewizyjne, polegającej na udzieleniu odpowiedzi (np. telefonicznej, esemesowej) na proste pytania zadawane na antenie, zwycięzcą jest osoba wylosowana spośród tych, które nadesłały poprawną odpowiedź

SJP.pl

# audiotelediota

osoba biorąca udział w audiotele; audiotelowicz

SJP.pl

# audiotelowicz

osoba biorąca udział w audiotele; audiotelediota

SJP.pl

# audiowizor

rzadko: wideofon, wideotelefon

SJP.pl

# audiowizualnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób wykorzystujący zarówno dźwięk (audio), jak i obraz (wideo)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wystąpienie zostało przedstawione audiowizualnie, z użyciem filmu i muzyki.

Wiktionary

# audiowizualność

przekazywanie treści równocześnie za pomocą dźwięku i obrazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest audiowizualne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. audiowizualny

przysł. audiowizualnie

Wiktionary

# audiowizualny

równocześnie słyszalny i widzialny, słuchowo-wzrokowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audiowizualność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słuchowo-wzrokowy

Wiktionary

# auditing

oficjalna kontrola np. dochodów firmy, polegająca na sprawdzeniu zgodności czegoś z przyjętymi założeniami, obowiązującym prawem, zasadami itp.; audyt

SJP.pl

# audrey

[czytaj: odrej, odri] obce imię żeńskie

SJP.pl

Edeltruda, Edeltrauda – imię żeńskie pochodzenia staro-wysoko-niemieckiego, nienotowane w Polsce w średniowieczu; obecnie występuje w zauważalnym stopniu w Polsce na obszarach zamieszkiwanych przez mniejszość niemiecką. Imię to powstało z połączenia członów adal – 'szlachetny ród' oraz trud – 'siła, potęga' i stanowi późniejszą wersję niemieckiego imienia Adeltraud.

Wikipedia

# audycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od audyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie audyt, lecz tylko mały audycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audyt m.

Wiktionary

# audycja

1. część składowa programu radiowego lub telewizyjnego
2. koncert popularyzatorski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) program radiowy;

(1.2) rodzaj wewnętrznego popisu w szkole muzycznej

Wiktionary

Audycja – ciąg ruchomych obrazów z dźwiękiem lub bez niego (audycja audiowizualna) albo ciąg dźwięków (audycja radiowa), stanowiący, ze względu na treść, formę, przeznaczenie lub autorstwo, odrębną całość w stworzonym przez dostawcę usługi medialnej programie lub katalogu audycji publicznie udostępnianych w ramach audiowizualnej usługi medialnej na żądanie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy słuchałeś porannej audycji?

(1.2) W poniedziałek w małej sali koncertowej miała miejsce audycja muzyczna pt. „Muzyka barokowa”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈdɨt͡sʲja, AS: au̯dycʹi ̯a

Wiktionary

# audycyjka

zdrobnienie od: audycja

SJP.pl

# audyfon

pracownia artysty plastyka, fotografa

SJP.pl

# audyt

1. oficjalna kontrola np. dochodów firmy, polegająca na sprawdzeniu zgodności czegoś z przyjętymi założeniami, obowiązującym prawem, zasadami itp.; auditing;
2. akcja śledzenia aktywności użytkowników serwera w Internecie;
3. audyt energetyczny - doradztwo inwestycyjne mające na celu racjonalizację zużycia energii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

Wiktionary

Audyt – niezależna ocena danej organizacji, systemu, procesu, projektu lub produktu.

Przedmiot audytu jest badany pod względem zgodności z określonymi standardami, wzorcami, listami kontrolnymi, przepisami prawa, normami lub przepisami wewnętrznymi organizacji (polityki, procedury).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. audytorium n., audycik mrz., audytorka ż., audytor mos.

przym. audytowy

Wiktionary

# audytor

1. sędzia wojskowy
2. księgowy posiadający uprawnienia do weryfikacji rocznego bilansu firmy dla potrzeb zainteresowanych stron (urząd skarbowy, kontrahenci, akcjonariusze, inwestorzy)

SJP.pl

- Audytor – biegły rewident
- Audytor – sędzia wojskowy
- Audytor – sędzia kościelny
- Audytor energetyczny
- Audytor efektywności energetycznej

Wikipedia

# audytorium

1. sala wykładowa;
2. słuchacze wykładu, występu, koncertu itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sala wykładowa, odczytowa;

(1.2) ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie

Wiktionary

Audytorium (łac. auditorium), sala wykładowa – sala wykładowa, odczytowa z zasady o amfiteatralnym układzie miejsc dla słuchaczy, lub ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W audytorium wiało nudą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawdɨˈtɔrʲjũm, AS: au̯dytorʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. audytoryjny

rzecz. audyt mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aula, sala

(1.2) publiczność, publika, słuchacze, widownia, widzowie, zebrani

Wiktionary

# audytorka

księgowa posiadająca uprawnienia do weryfikacji rocznego bilansu firmy dla potrzeb zainteresowanych stron (urząd skarbowy, kontrahenci, akcjonariusze, inwestorzy)

SJP.pl

# audytorski

dotyczący kontroli ksiąg i finansów firmy lub osoby przeprowadzającej taką kontrolę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z audytem lub audytorem

Wiktionary

# audytoryjny

przymiotnik od: audytorium

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z audytorium

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audytorium n.

Wiktionary

# audytować

przeprowadzać audyt

SJP.pl

# audytowy

→ audyt, postępowanie audytowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z audytem, dotyczący audytu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. audyt mrz., audytor mos., audytorka ż.

Wiktionary

# audytywny

taki, który słychać, dający się odbierać za pomocą słuchu (np. audytywne środki nauczania); słuchowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fizj. przyswajany za pomocą słuchu; dotyczący percepcji dźwięków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam audytywny styl uczenia się.

Wiktionary

# audyzm

dyskryminowanie głuchych i słabosłyszących

SJP.pl

# auerowski

metal auerowski - stop, rzadziej czysty metal zdolny do wytwarzania iskier przy krzesaniu, stosowany w zapalniczkach kieszonkowych

SJP.pl

# augelit

rzadki minerał z gromady fosforanów

SJP.pl

# augiasz

1. w mitologii greckiej: król Elidy na Peloponezie, syn Heliosa (lub Forbasa; Posejdona) i Hyrmine, brat Aktora, przyrodni brat króla Kolchidy Ajetesa, mający wielkie stada bydła trzymane w straszliwie brudnej stajni, którą oczyścił Herakles w jeden dzień;
2. stajnia Augiasza - przenośnie o jakimś środowisku, instytucji, w których panuje zamęt, nieład

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Wiktionary

Augiasz (gr. Αὐγείας Augeías, łac. Augeas, co znaczy "jasny") – w mitologii greckiej król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów.

Jego pochodzenie jest podawane odmiennie, w zależności od źródeł. Niektóre podają, że był synem Heliosa i Nausidame, inne uznają go za syna Posejdona.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pewien Augiasz, który w tamtym czasie objął rządy nad Elidą, miał trzy tysiące wołów.

Wiktionary

# augiaszowy

1. stajnia augiaszowa - mitologiczna stajnia nieczyszczona przez wile lat, w stanie skrajnego zaniedbania i zapuszczenia, którą Herakles oczyścił w ciągu jednego dnia; stajnia Augiasza;
2. w przenośni: o czymś w stanie wielkiego zaniedbania, o wielkim nagromadzeniu bałaganu i błędów, oczekującym na uporządkowanie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mitgr. związany z królem Augiaszem

Wiktionary

# augit

minerał z grupy piroksenów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy piroksenów;

Wiktionary

Augit – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy piroksenów. Minerał pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od gr. auge = blask i nawiązuje do silnego, szklistego połysku tego minerału.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawʲɟit, AS: au̯ʹǵit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. augitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) minerał

Wiktionary

# augitowy

→ augit

SJP.pl

#### Patrz:

augit

# augment

gramatyczny prefiks e charakteryzujący formacje czasu przeszłego w szeregu starych języków indoeuropejskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego

Wiktionary

Augment – w językoznawstwie występująca w odmianie czasownika dodatkowa samogłoska na początku wyrazu, zaznaczająca czasy przeszłe w niektórych językach indoeuropejskich, charakterystyczna m.in. dla greki klasycznej (występuje także w języku nowogreckim), sanskrytu oraz w pewnym zakresie języka ormiańskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawɡmɛ̃nt, AS: au̯gmẽnt

Wiktionary

# augmentacja

1. w muzyce: dwukrotne powiększenie wartości rytmicznej nut;
2. dawniej: powiększenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;

(1.2) med. w kardiologii: zwiększenie wartości ciśnienia w głównych tętnicach spowodowane przez falę zwrotną;

(1.3) med. w stomatologii: wypełnienie ubytków kości wyrostka zębodołowego;

Wiktionary

Augmentacja – technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu. Szeroko wykorzystywana w barokowej polifonii i przekształceniach wariacyjnych. Techniką odwrotną do augmentacji jest dyminucja.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡmɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: au̯gmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) augmentacja kości, sterowana regeneracja kości, pot. nadbudowa kości

Wiktionary

# augmentacyjny

→ augmentacja

SJP.pl

#### Patrz:

augmentacja

# augmentativum

w językoznawstwie: wyraz o charakterze augmentatywnym (zgrubiałym), wyrażający wielkość czegoś (np. bucisko) lub poufały stosunek autora słowa do przedmiotu wypowiedzi (np. chłopisko); augmentatyw, augmentatiwum, zgrubienie

SJP.pl

Zgrubienie (łac. augmentativum) – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może również oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba → babsko. Augmentativum pełni niekiedy funkcję hipokorystyczną (pieszczotliwą), np. dobre psisko. Bywa stosowane jako środek poetycki.

Wikipedia

# augmentatiwum

w językoznawstwie: wyraz o charakterze zgrubiałym, wyrażający wielkość czegoś (np. bucisko) lub poufały stosunek autora słowa do przedmiotu wypowiedzi (np. chłopisko); augmentatyw, augmentativum, augmentatywum, zgrubienie

SJP.pl

# augmentatyw

w językoznawstwie: wyraz o charakterze augmentatywnym (zgrubiałym), wyrażający wielkość czegoś (np. bucisko) lub poufały stosunek autora słowa do przedmiotu wypowiedzi (np. chłopisko); augmentativum, augmentatiwum, zgrubienie

SJP.pl

# augmentatywny

w językoznawstwie: zgrubiały, mający lub nadający znaczenie zgrubiałe

SJP.pl

# augmentatywum

w językoznawstwie: wyraz o charakterze zgrubiałym, wyrażający wielkość czegoś (np. bucisko) lub poufały stosunek autora słowa do przedmiotu wypowiedzi (np. chłopisko); augmentatyw, augmentativum, augmentatiwum, zgrubienie

SJP.pl

# augsburczyk

mieszkaniec Augsburga; augsburżanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Augsburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augsburg mrz.

:: fż. augsburżanka ż., augsburka ż.

przym. augsburski

Wiktionary

# augsburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

Wiktionary

Augsburg (łac. Augusta Vindelicorum) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, stolica rejencji Szwabia, regionu Augsburg oraz siedziba powiatu ziemskiego Augsburg. Trzecie pod względem liczby ludności miasto Bawarii (po Monachium i Norymberdze). Leży nad rzekami Lech i Wertach, na przedgórzu alpejskim na wysokości 494 m n.p.m. Jedno z najstarszych miast niemieckich, założone przez Rzymian. Historyczna stolica Szwabii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawɡzburk, AS: au̯gzburk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augsburczyk mos., augsburka ż., augsburżanka ż.

przym. augsburski

Wiktionary

# augsburka

mieszkanka Augsburga; augsburżanka

SJP.pl

# augsburski

→ Augsburg

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Augsburgiem, dotyczący Augsburga

Wiktionary

#### Patrz:

Augsburg

#### Powiązane:

rzecz. Augsburg mrz., augsburczyk mos.

Wiktionary

# augsburżanin

mieszkaniec Augsburga

SJP.pl

# augsburżanka

mieszkanka Augsburga

SJP.pl

# augst

nazwisko

SJP.pl

Augst (gsw. Augscht; hist. Baselaugst) – gmina (niem. Einwohnergemeinde) w północnej Szwajcarii, w kantonie Bazylea-Okręg, w okręgu Laufen. 31 grudnia 2020 roku liczyła 1 061 mieszkańców.

Wikipedia

# augur

1. w starożytnym Rzymie: kapłan zajmujący się wróżeniem, głównie ornitomancją, hieromancją i astromancją
2. przenośnie: człowiek uważający się za wyrocznię w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);

(1.2) przen. człowiek uważający się lub uważany za wyrocznię w jakiejś dziedzinie

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawɡur, AS: au̯gur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fż. augurka ż.

Wiktionary

# auguścik

nazwisko

SJP.pl

# august

w starożytnym Rzymie: tytuł o charakterze sakralnym, nadany po raz pierwszy Oktawianowi przez senat w 27 roku p.n.e.; augustus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- August – imię męskie
- August – jeden z tytułów używanych przez rzymskich cesarzy
- Oktawian August – pierwszy cesarz rzymski
- August – jednostka osadnicza w USA, w stanie Kalifornia, w hrabstwie San Joaquin
- August (1847-1889) – infant portugalski, książę Coimbry
- August (1772-1822) – książę Saksonii-Gothy-Altenburga, pisarz
- August (1655–1715) – książę Saksonii-Merseburga-Zörbig
- August (1614-1680) – książę Sachsen-Weißenfels z dynastii Wettynów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zygmunt August dozwolił chłopom w królewszczyznach na ich włókach zabijać wilki, lisy, rosomaki i zające, sarny zaś i grubego zwierza dla siebie zachował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawɡust, AS: au̯gust

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianin mos., augustianka ż., Augustynowicz ż./mrz./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Gucio

Wiktionary

# augusta

tytuł żon cesarzy w starożytnym Rzymie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: August

Wiktionary

- Augusta – tytuł nadawany rzymskiej cesarzowej
- Augusta – imię żeńskie
- Augusta (1871–1938) – rosyjska schimniszka prawosławna, święta nowomęczennica
- Augusta – rodzaj pająków z rodziny krzyżakowatych

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. augustianin mos., augustianka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) Августа ż.

* ukraiński: (1.1) Августа ż.

źródła.

== Augusta (język farerski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|farerski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈɡusta, AS: au̯gusta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianin mos., augustianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. augustianin mos., augustianka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* rosyjski: (1.1) Августа ż.

* ukraiński: (1.1) Августа ż.

źródła.

== Augusta (język farerski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|farerski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# augustdor

złota moneta Augusta III o wartości 30 złotych

SJP.pl

Augustdor – złota moneta wartości pięciu talarów wprowadzona do obiegu przez Augusta II.

Nazwa pochodzi z języka francuskiego (August d'or) i znaczy złoty August.

Bito również podwójne złote augustdory i półaugustdory.

Wikipedia

# auguste

[czytaj: oGÜST albo oGIST] francuskie imię męskie

SJP.pl

# augustianie

katolicki zakon, oparty na regule świętego Augustyna, powstały we Włoszech w latach 1244-1256

SJP.pl

Zakon Świętego Augustyna (Augustianie, łac. Ordo Sancti Augustini – OSA; do 1963 augustianie-eremici, łac. Ordo Eremitarum Sancti Augustini, OESA) – zgromadzenie zakonne powstałe 1 marca 1256 po zjednoczeniu wielu wspólnot eremickich, które żyły według reguły św. Augustyna.

Wikipedia

# augustianin

zakonnik reguły św. Augustyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu żyjącego według reguły św. Augustyna z Hippony;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czytam książkę o austriackim augustianinie Grzegorzu Mendlu.

(1.1) Honorata sprzedaje okulary słoneczne przed klasztorem augustianów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. August m., Augusta ż., Augustyn m., Augustyna ż., Augustów m., Augustynka ż., augustowianin m., augustowianka ż.

:: fż. augustianka ż.

przym. augustiański, augustowski, Augustowy, Augustynowy

Wiktionary

# augustianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. teol. doktryna rozwinięta przez Augustyna z Hippony

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod wpływem augustianizmu pozostawał m.in. św. Bonawentura.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustyn mos.

przym. Augustynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) augustynizm

Wiktionary

# augustianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Augustyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu żyjącego według reguły św. Augustyna z Hippony;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj podwieźliśmy jedną augustiankę do Cieszyna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. August m., Augusta ż., Augustyn m., Augustyna ż., Augustów m., Augustynka ż., augustowianin m., augustowianka ż.

:: fm. augustianin m.

przym. augustiański, augustowski, Augustowy, Augustynowy

Wiktionary

# augustianki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Augustyna

SJP.pl

Zgromadzenie Sióstr Świętego Augustyna, którego członkinie są nazywane augustiankami, ma swoje początki we wczesnym średniowieczu. Św. Augustyn w jednym ze swoich listów z 423 określił zasady życia monastycznego dla zgromadzenia mniszek w Hippo Regius. Ten sposób życia rozwijał się przez cały okres średniowiecza, jednak w przeciwieństwie do męskiego zakonu augustianów, formalnie powstałego w XIII wieku, klasztory sióstr augustianek nie posiadały organizacji ani jednolitych reguł – dopiero w XV w. klasztory zostały objęte organizacją i odtąd funkcjonowały jako żeńska gałąź zakonu augustiańskiego.

Wikipedia

# augustiański

1. → augustianie, → augustianki;
2. dotyczący okresu panowania cesarza Augusta; augustowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z augustianami lub augustiankami, dotyczący augustianów lub augustianek

(1.2) dotyczący okresu panowania cesarza Augusta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta wspólnota żyje charyzmatem augustiańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianin m., augustianka ż., Augustyn mos., August mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) augustowski

Wiktionary

# augustin

1. obce imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

- Augustin (imię) – imię męskie pochodzenia łacińskiego
- Augustin (gmina) – gmina w Rumunii, w okręgu Braszów
- Augustin (okręg Braszów) – wieś w Rumunii, w okręgu Braszów, w gminie Augustin

Wikipedia

# augustka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. papierówka

Wiktionary

# augusto

tytuł żon cesarzy w starożytnym Rzymie

SJP.pl

Augusto Pedro de Sousa (ur. 5 listopada 1968) – brazylijski piłkarz występujący na pozycji pomocnika.

Wikipedia

# augustodun

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Autun (miasto we Francji);

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. augustoduński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. Autun

Wiktionary

# augustoduński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Augustodunem, dotyczący Augustodunu (współcz. Autun)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustodun mrz.

Wiktionary

# augustostwo

August z małżonką; Augustowie

SJP.pl

# augustów

w starożytnym Rzymie: tytuł o charakterze sakralnym, nadany po raz pierwszy Oktawianowi przez senat w 27 roku p.n.e.; augustus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodniej Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: August

Wiktionary

Augustów – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, siedziba powiatu augustowskiego i gminy wiejskiej Augustów.

Miasto królewskie starostwa augustowskiego w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie dąbrowskim, obwodzie augustowskim województwa augustowskiego. W latach 1975–1998 miasto należało do województwa suwalskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Planowana jest budowa obwodnicy wokół Augustowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈɡustuf, AS: au̯gustuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. August mos., augustianin mos., augustianka ż., augustowianin mos., augustowianka ż., augustówka ż., Augustyn mos., Augustynowicz mrz.

przym. augustowski

Wiktionary

# augustowianin

mieszkaniec Augustowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Augustów

(1.2) mieszkaniec miejscowości Augustowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡustɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: au̯gustovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianka ż., augustianin mos., Augustów m., Augustowo n.

:: fż. augustowianka ż.

przym. augustowski

Wiktionary

# augustowianka

mieszkanka Augustowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Augustów

(1.2) mieszkanka miejscowości Augustowo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡustɔˈvʲjãnka, AS: au̯gustovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianka ż., augustianin mos., Augustów m., Augustowo n.

:: fm. augustowianin m.

przym. augustowski

Wiktionary

# augustowie

w starożytnym Rzymie: tytuł o charakterze sakralnym, nadany po raz pierwszy Oktawianowi przez senat w 27 roku p.n.e.; augustus

SJP.pl

# augustówka

ozdobna, krzywa szabla typu karabeli z monogramem AR (Augustus Rex) na głowni, używana w XVIII w.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. hist. rodzaj szabli polskiej o głowni opatrzonej monogramem królów Augusta II lub Augusta III; ; Gloger.

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 6, w tym 2 podstawowe

- Augustówka – część miasta Warszawa, w dzielnicy Wilanów
- Augustówka – część wsi Drelów w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Drelów
- Augustówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Siemień
- Augustówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Osieck
- Augustówka – część wsi Górkowo w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Kolno
- Augustówka – przysiółek wsi Wierzenica w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Swarzędz

## Inne

- Augustówka – rodzaj bojowej szabli polskiej z XVII-XVIII wieku, o głowni opatrzonej monogramem królów Augusta II, Augusta III lub Stanisława Augusta Poniatowskiego
- Augustówka – część miasta Warszawa, w dzielnicy Mokotów
- Augustówka – rzeka w Łodzi
- Augustówka – przystanek kolejowy w miejscowości Augustówka
- Augustówka – wieś na Ukrainie obwodzie tarnopolskim
- Augustówka – zniesiona kolonia w powiecie zwiahelskim guberni wołyńskiej
- Augustówka – część agromiasteczka Bildziugi na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Bildziugi.

## Zobacz też

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡuˈstufka, AS: au̯gustufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustów mrz.

Wiktionary

# augustowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

SJP.pl

Białoruś

- Augustowo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie berezyńskim
- Augustowo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie łohojskim
- Augustowo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie wołożyńskim
- Augustowo – wieś w obwodzie mohylewskim, w rejonie szkłowskim
- Augustowo – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Widze.
- Augustowo – dawna osada w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Narocz.

Wikipedia

# augustowski

1. → Augustów (miasto);
2. → Augustowskie (region);
3. → Augustowo (wieś);
4. dotyczący okresu panowania cesarza Augusta; augustiański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący miejscowości Augustów

(1.2) dotyczący miejscowości Augustowo

(1.3) dotyczący okresu panowania cesarza Augusta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡuˈstɔfsʲci, AS: au̯gustofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianka ż., augustianin mos., August mos., Augustów mrz., Augustowo n., augustowianin mos., augustowianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) augustiański

Wiktionary

# augustowskie

1. → Augustów (miasto);
2. → Augustowskie (region);
3. → Augustowo (wieś);
4. dotyczący okresu panowania cesarza Augusta; augustiański

SJP.pl

# augustowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Augusta lub z nim związany

SJP.pl

# augustus

w starożytnym Rzymie: tytuł o charakterze sakralnym, nadany po raz pierwszy Oktawianowi przez senat w 27 roku p.n.e.; august

SJP.pl

Augustus (łac.) – tytuł nadany przez rzymski senat Gajuszowi Oktawianowi 16 stycznia 27 roku p.n.e.

Młody wódz, wówczas już właściwie jedynowładca imperium rzymskiego, dołączył go do swego imienia jako przydomek i od tamtej pory nosił imię: Imperator Caesar Divi Filius Augustus. Samego słowa nie da się jednoznacznie przetłumaczyć, oznacza mniej więcej "wyniesiony dzięki boskiej mocy", "pełen boskiej mocy" i wcześniej było używane na określenie obiektów inauguracji, z których przyszłości odczytywali augurowie. Sam Oktawian nie uznawał ani tego tytułu, ani żadnego z imion jako oficjalnej nazwy sprawowanego przez się urzędu. W tym znaczeniu używał tytułu princeps senatus, przyjętego w tym samym roku, który był jedynie honorowym tytułem nadawanym jednemu z senatorów, który znajdował się na szczycie listy senackiej i miał prawo rozpoczynać obrady. Było to świadome działanie Oktawiana, który chciał być widziany jako odnowiciel republiki zaprowadzający pokój, stąd też unikał używania militarnego tytułu dux, który nosił w czasie wojen domowych, a także nie przyjął władzy królewskiej wiążącej się z tytułem rex, a powszechnie znienawidzonej w republikańskim Rzymie.

Wikipedia

# augustyn

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Augustyna

Wiktionary

Augustyn – imię męskie pochodzenia łacińskiego od łac. Augustinus, utworzone od przydomka ‘Augustus’, nadanego Oktawianowi przez senat, oznaczające „należący do Augusta”.

Żeńskim odpowiednikiem jest Augustyna.

Augustyn imieniny obchodzi: 28 stycznia, 27 i 28 maja, 9 lipca, 24 lipca, 3 sierpnia i 28 sierpnia (dzień śmierci św. Augustyna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pan Augustyn Kowalski jest naszym sąsiadem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈɡustɨ̃n, AS: au̯gustỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustianin mos., augustianka ż., augustianizm mrz., augustynizm mrz., Augustynów mrz., Augustów mrz.

:: fż. Augustyna ż.

przym. Augustynowy, augustyński, augustiański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Gustlik.

Wiktionary

# augustyna

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Augustyn

Wiktionary

Augustyna – żeński odpowiednik imienia Augustyn.

Augustyna imieniny obchodzi 9 września, 3 października, 17 października i 13 listopada.

Osoby noszące to imię:

- Augustyna Pena Rodríguez (1900–1936) – hiszpańska zakonnica, męczennica i błogosławiona Kościoła katolickiego

Zobacz też:

- Augustynka – miejscowość

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawɡuˈstɨ̃na, AS: au̯gustỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustyn m., augustianin mos., augustianka ż.

Wiktionary

# augustynek

1. nazwisko;
2. zdrobnienie od: Augustyn (imię męskie)

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Augustynek-Wichura – polski aktor i spiker
- Kazimierz Augustynek – polski historyk, działacz PZPR, narciarz

Wikipedia

# augustyniak

nazwisko

SJP.pl

Augustyniak (forma żeńska: Augustyniak/Augustyniakowa; liczba mnoga: Augustyniakowie) – nazwisko polskie. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka w Polsce centralnej, w pasie między Warszawą a Poznaniem.

Nazwisko utworzone przyrostkiem „–ak” od imienia Augustyn. Podobną etymologię mają nazwiska „Auguściak” i „Augustynowicz”.

Wikipedia

# augustynizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. teol. doktryna rozwinięta przez Augustyna z Hippony

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod wpływem augustynizmu pozostawał m.in. św. Bonawentura.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustyn mos.

przym. Augustynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) augustianizm

Wiktionary

# augustynka

1. nazwisko;
2. zdrobnienie od: Augustyn (imię męskie)

SJP.pl

Augustynka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Obejmuje dawne miejscowości Dąbrowa i Klateczka.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii św. Dymitra w Żerczycach, a wierni kościoła rzymskokatolickiego do parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Nurcu-Stacji.

Wikipedia

# augustynowicz

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herb szlachecki, nadawany w zaborze austriackim;

Wiktionary

- Augustynowicz – polski herb szlachecki

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Augustynowicz – polski malarz, portrecista i pejzażysta
- Anna Augustynowicz – polska reżyserka teatralna
- Bolesław Augustynowicz – polski ziemianin, działacz gospodarczy i spółdzielczy
- Cezary Augustynowicz – polski wokalista, muzyk, kompozytor, autor tekstów i multiinstrumentalista
- Jan Tobiasz Augustynowicz – duchowny ormiańskokatolicki
- Janusz Augustynowicz – polski geodeta, biegły sądowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasza rodzina od stu lat pieczętuje się Augustynowiczem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustyn mos., August mos., Augustów mrz., Augustowo n.

Wiktionary

# augustynowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Augustyna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. augustynizm mrz., Augustyn mos., augustianin mos., augustianizm mrz., augustianka ż.

Wiktionary

# augustyński

1. związany z Augustynem z Hippony;
2. → augustynizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Augustynem z Hippony lub augustynizmem

Wiktionary

- Augustyński – polskie nazwisko

Wikipedia

#### Patrz:

augustynizm

#### Przykłady

(1.1) Podczas jego rządów nastąpiła inkorporacja kapituły chełmińskiej do zakonu krzyżackiego oraz zmiana reguły obowiązującej w kapitule z augustyńskiej na krzyżacką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Augustyn m.

Wiktionary

# aukcja

1. rodzaj publicznej sprzedaży, licytacji różnych towarów lub przedmiotów, gdzie nabywcą staje się osoba oferująca najwyższą cenę;
2. dawniej: powiększenie liczby czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

Wiktionary

Aukcja – forma sprzedaży, w której nabywcą zostaje osoba oferująca najwyższą cenę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tajemniczy nabywca kupił na aukcji dzieło flamandzkiego malarza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawkt͡sʲja, AS: au̯kcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aukcyjny

rzecz. aukcjoner m., aukcjonowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) licytacja, przetarg

Wiktionary

# aukcjonariusz

osoba biorąca udział w aukcji

SJP.pl

# aukcjonariuszka

→ aukcjonariusz

SJP.pl

#### Patrz:

aukcjonariusz

# aukcjonator

osoba sprzedająca towary na aukcji

SJP.pl

# aukcjoner

osoba prowadząca aukcję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prowadząca aukcję

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awkˈt͡sʲjɔ̃nɛr, AS: au̯kcʹi ̯õner

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aukcja ż., aukcjonowanie n.

przym. aukcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) licytator

Wiktionary

# aukcjonerka

→ aukcjoner

SJP.pl

#### Patrz:

aukcjoner

# aukcjoning

odpłatne przyznawanie uprawnień na emisję szkodliwych dla środowiska substancji

SJP.pl

# aukcjonować

wystawiać towar na aukcję

SJP.pl

# aukcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. wystawianie na licytację, sprzedawanie na aukcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aukcja ż., aukcjoner m., aukcjonariusz m., aukcjonariuszka ż.

czas. aukcjonować

przym. aukcyjny

Wiktionary

# aukcyjny

związany z aukcją, przeprowadzający aukcje, dokonywany na zasadzie aukcji (np. dom aukcyjny, sprzedaż aukcyjna)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aukcjami, służący do przeprowadzania aukcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kontrowersyjna wydaje się być kwestia, czy zgodnie z brzmieniem art. 113 OrdPU odpowiedzialność z tytułu firmanctwa należy ograniczyć tylko do posługiwania się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, czy też rozumując szerzej, jako firmanctwo można uznać także posługiwanie się pseudonimem innej osoby, np. w internetowym serwisie aukcyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aukcjonowanie n., aukcjoner mos., aukcja

Wiktionary

# auklandzki

1. → Auckland (miasto w Nowej Zelandii);
2. bekas auklandzki - rodzaj ptaka

SJP.pl

# auksanometr

przyrząd do pomiaru wzrostu roślin

SJP.pl

# auksencjusz

imię męskie

SJP.pl

Auksencjusz – imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego, oznaczające „kwitnący”. Pochodzi od nazwy rodowej utworzonej od gr. Auxēnōn, Auksanon, związanego z czasownikiem αυξάνω — „kwitnę”.

Odnotowano przynajmniej sześciu świętych o tym imieniu, w tym św. Auksencjusz z Bitynii.

Wikipedia

# auksochrom

atom, którego obecność w cząstce barwnika powoduje pogłębienie jego barwy

SJP.pl

# auksologia

Auksologia – nauka o rozwoju ontogenetycznym (osobniczym) i oddziaływaniach środowiska zewnętrznego na rozwijające się dziecko. Zajmuje się prawidłowościami rozwoju dziecka, dąży do optymalnego rozwoju dziecka, ma wielkie znaczenie dla pediatrii i geriatrii. Wyniki badań auksologicznych mają duże znaczenie dla szkolnictwa. Nauczyciele klas 1-3 są zobowiązani do oceny auksologicznej dzieci z tych klas.

Wikipedia

# auksospora

występująca u niektórych okrzemek diploidalna zygota powstała w wyniku fuzji gamet

SJP.pl

Auksospora – stadium rozwojowe okrzemek.

Auksospora często jest zygotą – powstaje z połączenia dwóch haploidalnych gamet. Może też powstawać z pseudozygoty lub komórki wegetatywnej, zwykle jest diploidalna, ale może być haploidalna lub poliploidalna. Pancerzyk auksospory jest słabo wysycony krzemionką, a jego kształt i ornamentacja odbiega od typowej. W wyniku podziału mitotycznego z auksospory powstają komórki wegetatywne. Pierwsza z nich, czyli komórka pierwszego podziału, ma już całkowicie krzemionkowy pancerzyk, ale jego kształt i ornamentacja nadal nie są dokładnie takie, jak pozostałych komórek wegetatywnych. Auksospory w zasadzie nie pełnią funkcji diaspor ani przetrwalników, co mogłaby sugerować nazwa przyjęta zanim dokładnie poznano ich funkcje. Spory przetrwalnikowe mogą powstawać w obrębie auksospory u niektórych gatunków.

Wikipedia

# auksotrof

organizm, zazwyczaj drobnoustrój, którego rozwój zależy od dostępności czynników wzrostowych w okolicy

SJP.pl

Auksotrofy – organizmy żywe, pozbawione zdolności syntezy określonych, niezbędnych do ich wzrostu, skomplikowanych związków organicznych, takich jak witaminy, zasady purynowe czy aminokwasy. Organizm auksotroficzny musi pobierać ten związek z otoczenia, jako składnik swojego pożywienia. Przeciwieństwem auksotrofów są prototrofy.

Wikipedia

# auksylijarny

przymiotnik

(1.1) daw. pomocniczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawksɨlʲiˈjarnɨ, AS: au̯ksylʹii ̯arny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auksylijator

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomocniczy, posiłkowy, wspomagający

Wiktionary

# auksyna

hormon wzrostowy roślin wytwarzany w stożkach wzrostu pędów i korzeni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

Wiktionary

Auksyny (ze stgr. αὔξω auksō lub αὐξάνω auksanō "powiększać") – grupa substancji chemicznych zaliczanych do hormonów roślinnych. Stymulują wzrost roślin oraz wpływają na kształtowanie się owoców partenokarpicznych i odgrywają istotną rolę w procesach adaptacji takich jak fototropizm i geotropizm. Auksyny wykazują cechy zarówno hormonów w znaczeniu zbliżonym do pojęcia używanego na określenie substancji regulacyjnych ssaków oraz cechy morfogenów, czyli substancji regulujących proces morfogenezy roślin. Pierwszą odkrytą auksyną jest kwas indolilooctowy (IAA). Jest on syntezowany w merystemie wierzchołkowym pędu, młodych liściach, zarodku oraz w małych ilościach w korzeniu. Transport IAA przez parenchymę ma unikatowy charakter. Jest on wolny (5–20 mm/h) i kierunkowy (polarny), jednak nie jest zależny od grawitacji. Ponadto IAA przemieszcza się szybko i bezkierunkowo poprzez floem (5–20 cm/h).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: awˈksɨ̃na, AS: au̯ksỹna

Wiktionary

# auksztocki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Auksztoty, związany z Auksztotą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Auksztota ż.

Wiktionary

# auksztota

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. etn. kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie w dorzeczu górnego Niemna, kolebka państwa litewskiego;

Wiktionary

Auksztota (lit. Aukštaitija, dosł. kraj górny), również Litwa górna – kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie, na Nizinie Środkowolitewskiej i Pojezierzu Wileńskim, w dorzeczu górnej i środkowej Wilii, nad Niewiażą, Świętą i Muszą; historyczny ośrodek ekspansji państwa litewskiego. Najważniejszym ośrodkiem miejskim Auksztoty jest współcześnie Poniewież.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. auksztocki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Litwa górna, Litwa właściwa

Wiktionary

# auksztulewicz

nazwisko

SJP.pl

# auktorament

dawniej: autorament;
1. pokrój, typ pochodzenie;
2. rodzaj zaciągu i organizacji w dawnym wojsku polskim

SJP.pl

# auktorialny

w literaturoznawstwie:
1. narracja auktorialna - narracja w utworze epickim prowadzona z perspektywy osoby mającej nieograniczoną wiedzę o przedstawianych zdarzeniach i postaciach, pozostającej jednak na zewnątrz opisywanego świata, zachowującej do niej dystans;
2. powieść auktorialna - powieść wykorzystująca ten typ narracji

SJP.pl

# aukuba

roślina doniczkowa pochodząca z Japonii; ospielica

SJP.pl

Aukuba (Aucuba Thunb.) – rodzaj roślin z rodziny gariowatych Garryaceae. Dawniej w jego obrębie wyróżniano zwykle trzy gatunki, współcześnie – 10. Rośliny te występują we wschodniej Azji, na obszarze od Himalajów i Wietnamu po Półwysep Koreański i Japonię, z centrum zróżnicowania w Chinach, gdzie obecne są wszystkie gatunki, a 7 z nich jest endemitami tego kraju. Rośliny te rosną w różnych formacjach leśnych.

Wikipedia

# aula

1. wysoka reprezentacyjna sala wykorzystywana podczas uroczystości
2. w antycznej Grecji - dziedziniec budowli, w Rzymie - pałac

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

(1.2) hist. kościelny budynek lub jego część przeznaczona na religijne dyskusje

(1.3) dwór cesarski starożytnego Rzymu

(1.4) wewnętrzny dziedziniec domów mieszkalnych starożytnej Grecji

Wiktionary

Aula – pojęcie o kilku znaczeniach:

- w starożytnym domu greckim – wewnętrzny dziedziniec, rodzaj atrium
- w starożytnym Rzymie – budynek przeznaczony na przyjęcia dworskie
- w chrześcijaństwie – sala lub kościół przeznaczony na dyskusje religijne
- w średniowieczu – reprezentacyjny budynek, komnata królewska
- od czasu baroku – duża, reprezentacyjna sala przeznaczona na uroczystości, spotkania, konferencje, wykłady.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Popiersie fundatora stało na postumencie w rogu auli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawla, AS: au̯la

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) audytorium

Wiktionary

# aulakogen

w geologii: wielki rów tektoniczny

SJP.pl

Aulakogen – wielki, zwykle nieczynny geologicznie rów tektoniczny na platformie kratonu. Aulakogeny można traktować jako nieaktywną, kopalną formę ryftu.

Termin wprowadzony przez Nikołaja Szatskiego w roku 1946.

Wikipedia

# auleta

muzyk grający na aulosie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk grający na aulosie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sztuce starogreckiej, szczególnie na wazach, pojawiają się auleci trzymający przede wszystkim dwie piszczałki. Stąd hipoteza, że pierwsza piszczałka służyła do grania właściwej melodii, zaś druga najprawdopodobniej była burdonem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈlɛta, AS: au̯leta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aulos m., aulecista mos., aulecistka ż.

Wiktionary

# auletka

→ auleta

SJP.pl

#### Patrz:

auleta

# aulida

kraina w starożytnej Grecji

SJP.pl

Aulida (gr. Αὐλίς = Aulis) – starożytne miasto w Beocji nad zatoką Euripos, obecnie ruiny na południowy wschód od Chalkis.

Stała w nim sławna świątynia Artemidy. Stanowiło punkt zborny dla floty greckiej przed wyprawą na Troję.

Ofiara złożona w Aulidzie z życia Ifigenii stała się kanwą tragedii Eurypidesa i opery Christopha Willibalda Glucka, a także dramatu Johanna Wolfganga Goethego "Ifigenia w Taurydzie" (niem. Iphigenie auf Tauris).

Wikipedia

# aulidzki

przymiotnik od: Aulida (miasto portowe w starożytnej Grecji)

SJP.pl

# aulis

Aulida (gr. Αὐλίς = Aulis) – starożytne miasto w Beocji nad zatoką Euripos, obecnie ruiny na południowy wschód od Chalkis.

Stała w nim sławna świątynia Artemidy. Stanowiło punkt zborny dla floty greckiej przed wyprawą na Troję.

Ofiara złożona w Aulidzie z życia Ifigenii stała się kanwą tragedii Eurypidesa i opery Christopha Willibalda Glucka, a także dramatu Johanna Wolfganga Goethego "Ifigenia w Taurydzie" (niem. Iphigenie auf Tauris).

Wikipedia

# aulodia

śpiew z towarzyszeniem aulosu

SJP.pl

# aulos

cylindryczna piszczałka, popularny instrument muzyczny w starożytnej Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;

Wiktionary

- Aulos – miejscowość we Francji
- aulos – instrument muzyczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) w IV stuleciu aulos był używany właściwie tylko przez zawodowych muzyków i kurtyzany, dlatego określenie „grająca na aulosie” stało się synonimem hetery.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawlɔs, AS: au̯los

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auleta mos., aulecista mos., aulecistka ż.

Wiktionary

# aulowy

→ aula

SJP.pl

#### Patrz:

aula

# aumiller

nazwisko

SJP.pl

- Jacek Aumüller (ur. 1976) – polski muzyk i kompozytor
- Martin Aumüller (1697–1757) – niemiecki rzeźbiarz

Wikipedia

# aura

1. pogoda;
2. przenośnie: nastrój, klimat panujący w jakimś miejscu lub wokół kogoś, jakichś wydarzeń; klimat, atmosfera;
3. w medycynie: zespół objawów zapowiadających jakąś chorobę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. nimfa frygijska szybka jak wiatr, łowczyni z orszaku Artemidy;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 1488;

Wiktionary

## Astronomia

- Aura – amerykański sztuczny satelita
- Aura – planetoida o numerze katalogowym 1488

## Geografia

### Etiopia

- Aura – woreda w regionie Afar

### Finlandia

- Aura – gmina
- Aurajoki (szw. Aura å) – rzeka

### Niemcy

- Aura – rzeka, dopływ Sinn
- Aura an der Saale – gmina w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Bad Kissingen
- Aura im Sinngrund – gmina w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Main-Spessart
- Forst Aura – obszar wolny administracyjnie w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Main-Spessart

## Mitologia

- Aura – w mitologii greckiej koń Admeta
- Aura – w mitologii greckiej nimfa frygijska szybka jak wiatr

## Sztuka

### Literatura

- Aura – opowiadanie Carlosa Fuentesa

### Muzyka

- Aura – polski zespół muzyczny
- Aura – album grupy Asia
- Aura – album Milesa Davisa
- Aura – dziewiąta płyta zespołu The Mission
- Aura – album Kool Savas
- Aura – album Mroza
- Aura – album polskiego jazzowego tria RGG, wydany w 2015
- Aura – album polskiego zespołu muzycznego Tides From Nebula
- Aura – utwór Lady Gagi
- Aura – singel Wiatru i Gromee’ego

## Osoby

- Aura – białoruska piosenkarka
- Aura Buzescu – rumuńska aktorka
- Aura Dione – duńska piosenkarka

## Inne

- aura – pogoda
- aura – objaw występujący podczas migreny
- aura – zjawisko ezoteryczne
- Aura – polskie czasopismo
- Aura Noir – norweska grupa muzyczna
- Saturn Aura – samochód osobowy

## Przypisy

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) nimfa Aura

(1.2) asteroida / planetka / planetoida Aura • Aura krąży / porusza się

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) nimfa

(1.2) planetoida

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aura ż.

przym. auryczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|Αὔρα.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka

(1.2) zoblistę|Indeks:Polski - Astronomia|Indeks:Polski - Indeks terminów astronomicznych.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aura; (1.2) Aura

* starogrecki: (1.1) Αὔρα ż.

źródła.

== Aura (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawra, AS: au̯ra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aura ż.

przym. auryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) nimfa

(1.2) planetoida

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aura ż.

przym. auryczny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|Αὔρα.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka

(1.2) zoblistę|Indeks:Polski - Astronomia|Indeks:Polski - Indeks terminów astronomicznych.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aura; (1.2) Aura

* starogrecki: (1.1) Αὔρα ż.

źródła.

== Aura (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# auramina

żółty, syntetyczny barwnik zasadowy używany do barwienia bawełny, wełny, drewna, skór, papieru i do wyrobu laków barwnych, stosowany także jako środek antyseptyczny

SJP.pl

# aurar

dawna drobna moneta islandzka; eyrir

SJP.pl

Eyrir (forma l.poj., w l.mn. aurar) – islandzka moneta zdawkowa. Występowała w nominałach 5, 10 i 50 aurar. 100 aurar to 1 korona islandzka (króna).

Od 1 października 2003 całkowicie wycofana z obiegu. Do tego czasu moneta 5 aurar była najdrobniejszą zdawkową monetą na świecie, wartą tylko około 0,0006 €, tzn. 0,06 eurocenta.

Wikipedia

# aureli

imię męskie

SJP.pl

Aureli – oboczna forma imienia męskiego Aureliusz, pochodzącego od nazwy rzymskiego rodu Aureliuszy, która z kolei pochodzi od łacińskiego aureolus – „złocisty” (co mogło znaczyć także „wspaniały”).

Imię Aureli jest mało popularne w Polsce. W marcu 2001 roku w Polsce było zarejestrowanych 25 posiadaczy imienia Aureli, natomiast w styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 14 mężczyzn o imieniu Aureli nadanym jako imię pierwsze oraz 19 mężczyzn o imieniu Aureli nadanym jako imię drugie.

Wikipedia

# aurelia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 419;

Wiktionary

Aurelia – imię żeńskie pochodzące od nazwy rzymskiego rodu Aurelia, która z kolei pochodzi od łac. aureolus – „złocisty, złoty”, co mogło znaczyć także „wspaniały”. Imię to posiada licznych świętych patronów.

Aurelia imieniny obchodzi: 25 września, 16 października, 25 listopada i 2 grudnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aurelia pokazała mu jeszcze wiszącą na ścianie wyszywaną serwetkę, na której niebieski haft układał się w hasło „Miłość i zgoda – domu ozdoba”.

(1.2) Aurelia porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈrɛlʲja, AS: au̯relʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aureli m., Aurelian m., Aureliana ż., aureola ż., aureolka ż.

:: zdrobn. Aurelka ż.

:: fm. Aureliusz m.

przym. Aureliuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Aurelka

Wiktionary

# aurelian

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. hist. Orlean

Wiktionary

- Aurelian – cesarz rzymski
- Aurelian – imię męskie
- Aurelian z Réôme, Aurelianus Reomensis – francuski zakonnik, pisarz i teoretyk muzyki
- Aurelian – powieść Louisa Aragona
- Aurelian Oil and Gas PLC – brytyjska spółka zależna Kulczyk Oil Ventures, przedsiębiorstwa należącego do Jana Kulczyka
- Paweł Aurelian – święty Kościoła katolickiego, biskup

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(2.1) współcz. Orlean

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Aureliusz mos., Aurelia ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

źródła.

== Aurelian (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Aurelian

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aureliusz mos., Aurelia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) współcz. Orlean

Wiktionary

# aureliana

imię żeńskie

SJP.pl

# aureliusz

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Aureliusz – imię męskie pochodzące od nazwy rzymskiego rodu Aurelia, która z kolei pochodzi od łacińskiego aureolus – "złocisty", co mogło znaczyć także "wspaniały". Imię to posiada licznych świętych patronów.

Łacińskie Aurelius mogło być używane jako imię (praenomen) i nazwisko (gentilicium) od Aureliana.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Aureliusz i jestem złotnikiem z Krynicy.

(1.1) 26 kwietnia, 20 lipca i 9 września przypadają imieniny Aureliusza.

(1.1) Wczoraj odbył się ślub Klaudii i Aureliusza.

(1.1) Byliśmy z wujkiem Aureliuszem na pielgrzymce w Watykanie.

(1.1) Panie Aureliuszu, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈrɛlʲjuʃ, AS: au̯relʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aureliana ż., aureola ż., aureolka ż.

:: war. Aureli mos., Aurelian mos.

:: zdrobn. Aureliuszek mos., Aurelek mos.

:: fż. Aurelia ż.

przym.

:: przest. gwara. Aureliuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Aureli, Aurelian; zdrobn. Aureliuszek, Aurelek

Wiktionary

# aureliuszowie

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

# aureliuszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Aureliusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed Aureliuszowym domem rośnie dorodna śliwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aurelia ż., Aureliusz mos.

Wiktionary

# aureola

1. w sztuce: świetlisty krąg nad głową świętego
2. świetność, chwał, splendor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

(1.2) przen. sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza

(1.3) świetlista obwódka wokół jakiegoś przedmiotu

Wiktionary

Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych.

Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Mandorla służy niekiedy wyrażeniu szczególnie dobitnej manifestacji potęgi Bożej, jak w scenie Przemienienia, Wniebowstąpienia czy Sądu Ostatecznego. Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Blumenfeld (…) rozgarniał chudą, nerwową ręką jasnozłociste włosy, które jakby aureolą otaczały jego wysokie, bardzo ładne czoło i długą, cierpiącą twarz o gorzkim uśmiechu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawrɛˈɔla, AS: au̯reola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aureolka ż., Aureliusz mos., Aurelia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) nimb

(1.3) halo

Wiktionary

# aureolka

zdrobnienie od: aureola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od aureola

(1.2) mała aureola

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Póki tej ozdoby swojej / Nie uroni dumna Polka, / Póty małe czółko stroi / Wszechpotęgi aureolka (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aureliusz mos., Aurelia ż., aureola ż.

Wiktionary

# aureomycyna

antybiotyk stosowany w chorobach zakaźnych; chlorotetracyklina

SJP.pl

# aureus

złota, drobna moneta w starożytnym Rzymie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) numizm. złota starorzymska moneta;

Wiktionary

Aureus, nummus aureus (złoty pieniądz), denarius aureus – złota moneta rzymska bita od I w. p.n.e. do początków IV w.

Po raz pierwszy wybita przez Sullę w czasie jego konsulatu 84/83 p.n.e., następnie przez Pompejusza (71 p.n.e.) oraz Cezara (48/47 p.n.e.) W tym okresie bito 40 aureusów z libry (pondusa, funta) złota, a wartość monety ustalono na 23 srebrne denary.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawrɛws, AS: au̯reu̯s

Wiktionary

# auriga

woźnica kierujący wozem w igrzyskach w starożytnym Rzymie

SJP.pl

- auriga – w starożytnym Rzymie woźnica powożący zaprzęgiem na wyścigach w cyrku lub na hippodromie albo rydwanem bojowym

Wikipedia

# aurignac

Aurignac – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Górna Garonna.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 983 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 55 osób/km² (wśród 3020 gmin regionu Midi-Pireneje Aurignac plasuje się na 346. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 639.).

Wikipedia

# aurikularia

planktoniczna larwa występująca w cyklu rozwojowym niektórych strzykw, mająca charakterystycznie pofałdowane pasmo rzęsek (przypominające kształtem uszka); usznica

SJP.pl

Aurikularia, usznica, uszatka – typ larwy charakterystyczny dla strzykw (Holothuroidea). Cechuje się dwoma pasami pofałdowanych, odchodzących ku tyłowi ciała, rzęsek, przypominających kształtem uszka. Aurikularia jest podobna do dwurzęsicy (Bipinnaria), od której odróżnia ją brak ramion. Kolejnym stadium, w które się przekształca, jest doliolaria - zwana też witellarią.

Wikipedia

# aurikuloterapia

Aurikuloterapia – dział akupunktury polegający na leczeniu poprzez nakłuwanie małżowiny usznej.

Wikipedia

# aurinia

przeplatka aurinia - motyl dzienny z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

Złotka, aurinia (Aurinia Desv.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Należy do niego 10 gatunków bylin. Rośliny te występują w środkowej i południowo-wschodniej Europie (9 gatunków) sięgając po rejon Kaukazu i południowo-zachodniej Azji. Uprawiane bywają w ogrodach skalnych, zwłaszcza smagliczka (złotka) skalna Aurinia saxatilis. Gatunek ten jest też jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski.

Wikipedia

# aurora

jutrzenka, zorza poranna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;

(1.2) imię|polski|ż.;

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;

Wiktionary

- Aurora – imię żeńskie
- aurora (zorza polarna) – zorza (aurora borealis, aurora australis)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słońce! już! A gdzie? Jeszcze go niema! Ale piękna Aurora już się zjawiła!

(1.2) 20 października przypadają imieniny Aurory.

(1.3) Aurora porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈrɔra, AS: au̯rora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Aurorka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Eos, Jutrzenka

(1.2) zdrobn. Aurorka

Wiktionary

# aurum

łacińska nazwa złota (pierwiastka chemicznego)

SJP.pl

- aurum (łac.) – złoto
- Aurum – album zespołu Closterkeller
- Aurum – włoski likier z Pescary
- Aurum – miasto opuszczone, w Stanach Zjednoczonych, w Nevadzie
- Aurum – miasto opuszczone, w Stanach Zjednoczonych, w Kalifornii

Wikipedia

# auryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aurą, dotyczący aury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za pomocą światła zapalonej świecy oczyszcza się przestrzeń auryczną poddanego terapii pacjenta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aura ż., Aura ż.

Wiktionary

# auryna

syntetyczny barwnik używany w analizie chemicznej; kwas rozolowy, koralina

SJP.pl

Auryna, kwas rozolowy, koralina – organiczny związek chemiczny, syntetyczny barwnik triarylometanowy, stosowany jako barwnik w analizie chemicznej.

Odkryty przez chemika niemieckiego F.F. Rungego (1795–1867). Znajduje się w smole pogazowej. Używany między innymi do wykrywania sody w mleku (dodanie sody do mleka hamuje rozwój bakterii kwasu mlekowego); Używany też w kolorystyce jako żółty barwnik.

Wikipedia

# aurypigment

minerał, siarczek arsenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

Wiktionary

Aurypigment, orpiment – rzadki minerał z gromady siarczków. Zbudowany jest z trisiarczku diarsenu, As2S3. Nazwy pochodzą od złożeniach dwóch łacińskich słów – aurum (złoto) oraz pigmentum (barwnik), co nawiązuje do jego barwy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aurypigmentowy

Wiktionary

# auschwitz

[czytaj: ałszwic]
1. Auschwitz-Birkenau; w latach 1940-45 największy hitlerowski obóz koncentracyjny i zagłady w Oświęcimiu-Brzezince;
2. niemiecka nazwa miasta Oświęcim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) = hist. KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia

Wiktionary

Konzentrationslager Auschwitz, w szczególności KL Auschwitz I (Stammlager), KL Birkenau (Auschwitz II) i KL Monowitz (Auschwitz III) – zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozu zagłady, działający w latach 1940–1945 w Oświęcimiu (niem. Auschwitz) i pobliskich miejscowościach; symbol Zagłady Żydów, nazywany też „fabryką śmierci”. Jako jedyny niemiecki obóz koncentracyjny został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO (1979) pod nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945). W części obozu utworzono Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (1947), pomnik i instytucję kultury dokumentującą zbrodnie niemieckie w okupowanej Polsce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W obozie koncentracyjnym Auschwitz istniało sześć komór gazowych.

(1.1) Szwedzki neonazista został skazany na 32 miesiące więzienia za kradzież tablicy znad wejściowej bramy do obozu koncentracyjnego w Auschwitz w Polsce.

Wiktionary

# auschwitz-birkenau

[czytaj: ałszwic-BIRkenał] największy hitlerowski obóz koncentracyjny i zagłady w Oświęcimiu-Brzezince

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych;

Wiktionary

Konzentrationslager Auschwitz, w szczególności KL Auschwitz I (Stammlager), KL Birkenau (Auschwitz II) i KL Monowitz (Auschwitz III) – zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozu zagłady, działający w latach 1940–1945 w Oświęcimiu (niem. Auschwitz) i pobliskich miejscowościach; symbol Zagłady Żydów, nazywany też „fabryką śmierci”. Jako jedyny niemiecki obóz koncentracyjny został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO (1979) pod nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945). W części obozu utworzono Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (1947), pomnik i instytucję kultury dokumentującą zbrodnie niemieckie w okupowanej Polsce.

Wikipedia

# ausdruk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) poznań. wyraz, wyrażenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ausdruck

Wiktionary

# ausgus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zlew

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ausgust

Wiktionary

# ausgust

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zlew

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ausgus

Wiktionary

# auskultacja

w medycynie: metoda badania narządów wewnętrznych oparta na odsłuchu ich odgłosów w czasie pracy, przy opukiwaniu itd. (używana jest w tym celu np. słuchawka lekarska)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. osłuchiwanie narządów wewnętrznych pacjenta;

Wiktionary

Osłuchiwanie (łac. auscultatio, ang. auscultation) – badanie lekarskie polegające na ocenie dźwięków (szumów, szmerów, tonów) pochodzących od niektórych narządów wewnętrznych, głównie od serca, płuc (wraz z dolnymi drogami oddechowymi), jamy brzusznej (perystaltyka), tętnic, a także tętna płodu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawskulˈtat͡sʲja, AS: au̯skultacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auskultowanie n.

przym. auskultacyjny

Wiktionary

# auskultant

dawniej: niższy urzędnik sądowy

SJP.pl

# auskultowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. badanie chorego metodą auskultacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auskultacja ż., auskultant m., auskultator m.

czas. auskultować

Wiktionary

# auspicja

dawniej: auspicje (wróżenie, zwłaszcza z lotu ptaków)

SJP.pl

Auspicjum (łac. auspicium, od avis, ptak + specere, patrzeć) – starożytny rytuał rzymski o korzeniach praindoeuropejskich mający na celu wywnioskowanie woli bogów z lotu wielkich ptaków drapieżnych, przede wszystkim orła, sępa oraz kilku innych gatunków, których identyfikacja jest sporna.

Wikipedia

# auspicje

w starożytnym Rzymie: wróżenie, zwłaszcza z lotu ptaków; * we współczesnej polszczyźnie w połączeniu: pod (czyimiś) auspicjami - pod czyjąś opieką, kuratelą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) w starożytnym Rzymie: wróżenie z lotu ptaków

(1.2) dziś tylko we frazeologii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awsˈpʲit͡sʲjɛ, AS: au̯spʹicʹi ̯e

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wróżenie

Wiktionary

# auspuc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nagana

Wiktionary

# aussie

[czytaj: oz-i] potocznie: owczarek australijski

SJP.pl

# aust.

skrót od: austriacki

SJP.pl

skrót

(1.1) = austriacki

Wiktionary

# austen

[czytaj: Ostin] nazwisko

SJP.pl

Mark I Austen (Australian Sten – australijski Sten) – pistolet maszynowy kalibru 9 mm wzorowany na brytyjskim pm Sten, produkowany w Australii w latach 1942–1945, pozostał na wyposażeniu wojsk australijskich do 1966.

Wikipedia

# austenit

składnik strukturalny stali i żeliw

SJP.pl

Austenit – składnik strukturalny stopów żelazo-węgiel, roztwór stały jednego lub więcej pierwiastków w Feγ. Jego nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego metalurga Williama Ch. Robertsa-Austena (1843–1902).

Wikipedia

# austenityzować

w metalurgii: nagrzewać stal w celu uzyskania struktury austenitu

SJP.pl

# austenityzowanie

w metalurgii: nagrzewać stal w celu uzyskania struktury austenitu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) met. rodzaj obróbki cieplnej stopów żelaza z węglem polegający na ogrzewaniu stopu w celu uzyskania struktury austenitu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W czasie obróbki cieplnej stali wykonuje się następujące po sobie procesy austenityzowania i hartowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. austenit mrz.

przym. austenityczny

czas. austenityzować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) austenityzacja

Wiktionary

# auster

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg wiatru południowego, utożsamiany z greckim Notosem;

Wiktionary

Auster (także Notus, łac. Auster, Notus, gr. Νότος Nótos) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie wiatru południowego i południowej strony świata.

Uosabiał wilgotny, wiejący latem wiatr. Był utożsamiany z greckim Notosem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawstɛr, AS: au̯ster

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Austerowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Notus, Notos

Wiktionary

# austeria

przestarzale: zajazd, szynk, oberża; osteria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. karczma

Wiktionary

- austeria – określenie karczmy
- Austeria – powieść Juliana Stryjkowskiego z 1966 roku
- Austeria – polski film z 1982 roku w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, adaptacja powieści Juliana Stryjkowskiego
- Austeria – krakowskie wydawnictwo
- austeria Promnicka w Krakowie
- austeria sławkowska
- austeria wawerska
- austeria w Białymstoku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) przy tym trakcie będzie austeria, gdzie warto by koniom wytchnąć, a samym się posilić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈstɛrʲja, AS: au̯sterʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. austernik m.

Wiktionary

# austerlitz

[czytaj: AU-sterlic] obecnie Sławków, miasto w Czechach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Sławków w Czechach

Wiktionary

## Toponimy

- Austerlitz – niemiecka nazwa Sławkowa (Slavkov u Brna), miasta w Czechach, w kraju południowomorawskim, miejsce bitwy pod Austerlitz
- Austerlitz – miejscowość w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork
- Austerlitz – miejscowość w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kentucky

Wikipedia

# austernik

dawniej: właściciel zajazdu, szynku, oberży; oberżysta

SJP.pl

# austin

[czytaj: OStin] samochód marki Austin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Wiktionary

Austin (wym. [ˈɔːstən]) – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Teksas oraz hrabstwa Travis (częściowo także w granicach sąsiednich hrabstw Williamson i Hays). Miasto położone jest w środkowo-wschodniej części stanu, nad rzeką Colorado. Czwarte pod względem zaludnienia miasto Teksasu, w 2023 roku zamieszkane przez 979 882 osób, obszar metropolitalny Austin–Round Rock–San Marcos liczył blisko 2,5 mln mieszkańców.

Wikipedia

# austr.

skrót od: austriacki

SJP.pl

# austral.

skrót od: australijski

SJP.pl

skrót

(1.1) = australijski

Wiktionary

# australazja

część świata obejmująca Australię, Nową Zelandię i Melanezję (w tym Nową Gwineę oraz wiele mniejszych wysp w jej okolicach)

SJP.pl

Australazja – część świata rozciągająca się na przestrzeni ok. 70 mln km² morskiej półkuli globu (głównie Oceanu Spokojnego). Obszar obejmujący Australię, Nową Zelandię i Melanezję (w tym Nową Gwineę oraz wiele mniejszych wysp w jej okolicach, część z których położona jest we wschodniej części Indonezji). Nazwę utworzył Charles de Brosses w Histoire des navigations aux terres australes (1756).

Wikipedia

# australia

1. najmniejszy ziemski kontynent, położony na półkulach wschodniej i południowej;
2. państwo na kontynencie australijskim ze stolicą w Canberze; Związek Australijski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. najmniejszy kontynent na Ziemi;

(1.2) geogr. polit. państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;

Wiktionary

Australia, formalnie Związek Australijski (ang. Commonwealth of Australia) – państwo demokratyczne, położone na półkuli południowej, obejmujące kontynent Australia, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanach Indyjskim i Spokojnym. Stolicą kraju jest Canberra, największym miastem jest Sydney.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś nazywano Australię Nową Holandią.

(1.2) W Australii mieszka dużo Greków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈstralʲja, AS: au̯stralʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Australijczyk mos., Australijka ż., australijskość ż.

przym. australijski, australski, wewnątrzaustralijski

przysł. australijsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Nowa Holandia, Nowa Południowa Walia

(1.2) urz. ofic. Związek Australijski

Wiktionary

# australijczyk

obywatel Australii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec, obywatel Australii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Australijczycy to nasi antypodzi, ponieważ mieszkają na przeciwnym krańcu Ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk, AS: au̯stralʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Australia ż.

:: fż. Australijka ż.

przym. australijski

przysł. australijsko

Wiktionary

# australijka

obywatelka Australii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka, obywatelka Australii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawstraˈlʲijka, AS: au̯stralʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Australia ż.

:: fm. Australijczyk mos.

przym. australijski

przysł. australijsko

Wiktionary

# australijski

→ Australia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

Wiktionary

#### Patrz:

Australia

#### Przykłady

(1.1) Australijski rząd prosi aborygenów o wybaczenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawstraˈlʲijsʲci, AS: au̯stralʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. australijskość ż., Australia, Australijczyk, Australijka

przym. australski

przysł. australijsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. australski

Wiktionary

# australijsko

przysłówek

(1.1) na sposób australijski, po australijsku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Australia ż., Australijczyk mos., Australijka ż., australijskość ż.

przym. australijski

Wiktionary

# australijsko-polski

dotyczący Australii i Polski; w części australijski, w części polski

SJP.pl

# australijskość

→ australijski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. cecha tego, co australijskie; australijski charakter czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

australijski

#### Powiązane:

rzecz. Australia ż., Australijczyk mos., Australijka ż.

przym. australijski

przysł. australijsko

Wiktionary

# australny

rzadko: południowy

SJP.pl

# australopitek

przedstawiciel najstarszej i najbardziej prymitywnej z dotychczas znanych kopalnej grupy istot człowiekowatych, żyjący w okresie plejstocenu; do grupy australopiteków zalicza się parantropa, plezjantropa i zinjantropa (ziniantropa)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) paleoantrop. istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

Wiktionary

Australopitek (Australopithecus) – wymarły rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny Homininae w obrębie rodziny człowiekowatych (Hominidae), którego przedstawiciele żyli w południowej, wschodniej i centralnej Afryce od ok. 4,2 (Australopithecus anamensis) do ok. 1 mln lat temu. Australopiteki masywne są grupowane niekiedy w odrębny rodzaj Paranthropus (dosł. „obok człowieka” albo „prawie człowiek”), gdyż były boczną gałęzią ewolucyjną, która nie ma bliskiego związku z rodzajem Homo. Australopiteki pochodziły prawdopodobnie od żyjących ok. 5,8–4,5 mln lat temu ardipiteków. Większość naukowców zgadza się, że rodzaj Homo wyewoluował z australopiteków, nie ma jednak pewności, z którego z ich gatunków.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* chorwacki: (1.1) australopitek m.

* czeski: (1.1) australopiték m.

* portugalski: (1.1) australopiteco m.

* słowacki: (1.1) australopitek m.

źródła.

== australopitek (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) (Australopithecus) australopitek

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* chorwacki: (1.1) australopitek m.

* czeski: (1.1) australopiték m.

* portugalski: (1.1) australopiteco m.

* słowacki: (1.1) australopitek m.

źródła.

== australopitek (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) (Australopithecus) australopitek

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# australopithecus

Australopitek (Australopithecus) – wymarły rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny Homininae w obrębie rodziny człowiekowatych (Hominidae), którego przedstawiciele żyli w południowej, wschodniej i centralnej Afryce od ok. 4,2 (Australopithecus anamensis) do ok. 1 mln lat temu. Australopiteki masywne są grupowane niekiedy w odrębny rodzaj Paranthropus (dosł. „obok człowieka” albo „prawie człowiek”), gdyż były boczną gałęzią ewolucyjną, która nie ma bliskiego związku z rodzajem Homo. Australopiteki pochodziły prawdopodobnie od żyjących ok. 5,8–4,5 mln lat temu ardipiteków. Większość naukowców zgadza się, że rodzaj Homo wyewoluował z australopiteków, nie ma jednak pewności, z którego z ich gatunków.

Wikipedia

# australorp

australijska rasa kur

SJP.pl

# australski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. australijski

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Australia

przym. australijski

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|Australia|-ski.

uwagi.

Na początku XX wieku poprawną formą był przymiotnik australski, a australijski oceniano jako niepoprawny, niedbały.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|australijski.

źródła.

== australski (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

IPA|aǔstraːliːjskiː.

dzielenie|a|u|stral|ski.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) australijski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Australia

przym. australijski

Wiktionary

# austrazja

część państwa Franków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna, w VI–VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego królestwa Franków;

Wiktionary

Austrazja – kraina historyczna, w VI–VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego Królestwa Franków. Obejmowała tereny nad Mozą, Mozelą i środkowym Renem, które obecnie leżą we wschodniej Francji, zachodnich Niemczech, Belgii i Holandii. Głównymi ośrodkami i siedzibami władców były Metz i Reims.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) stosunki demograficzne w merowińskiej Austrazji różniły się od stosunków panujących w królestwach Wizygotów i Burgundów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. austrazyjski

Wiktionary

# austrazyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Austrazją, dotyczący Austrazji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Własne prawa zachowywali również obcoplemieńcy, którzy osiedlili się wśród austrazyjskich Franków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austrazja ż.

Wiktionary

# austria

państwo w Europie ze stolicą w Wiedniu; Republika Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie;

(1.2) kib. reprezentacja austriacka

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Austria jest krajem europejskim.

(1.2) Skończmy z teoretyzowaniem, z myśleniem, że Austria to będzie dla nas łatwiejszy rywal niż Holandia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawstrʲja, AS: au̯strʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. austriackość ż., Austriak mos., Austriaczka ż.

przym. austriacki

przysł. austriacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) urz. ofic. Republika Austrii; gw-pl|Górny Śląsk|Austryjo.; stpol. Rakuzy (Rakusy) / Rakuza

Wiktionary

# austriacki

→ Austria

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Austrii lub Austriaków

Wiktionary

#### Patrz:

Austria

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy policjanci mówili biegle po niemiecku z austriackim akcentem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awstrʲˈjat͡sʲci, AS: au̯strʹi ̯acʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austria ż., Austriak mos., Austriaczka ż., austriackość ż.

przysł. austriacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. rakuski; gw-pl|Śląsk Cieszyński|austryjacki.

Wiktionary

# austriacko

przysłówek

(1.1) na sposób austriacki, po austriacku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W spisie znalazły się austriacko brzmiące nazwiska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austria ż., Austriak mos., Austriaczka ż., austriackość ż.

przym. austriacki

Wiktionary

# austriackość

→ austriacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co austriackie; austriacki charakter czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

austriacki

#### Przykłady

(1.1) O austriackości miasta świadczy jego zabudowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austria ż., Austriak mos., Austriaczka ż.

przym. austriacki

przysł. austriacko

Wiktionary

# austriaczka

obywatelka Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka lub obywatelka Austrii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyszedł, ale zaraz przed budynkiem spotkał młodą Austriaczkę. Zaczepił ją, rozmawiali jak gdyby nigdy nic, chciał zaprosić ją na drinka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awstrʲˈjat͡ʃka, AS: au̯strʹi ̯ačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austria ż.

:: fm. Austriak mos.

przym. austriacki

przysł. austriacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Rakuszanka; gw-pl|Górny Śląsk|Austryjoczka.

Wiktionary

# austriak

obywatel Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec lub obywatel Austrii

Wiktionary

Austriacy (niem. Österreicher) – naród pochodzenia germańskiego, zamieszkujący głównie Austrię oraz włoski region Trydent-Tyrol Południowy. Ich językiem ojczystym jest język niemiecki – na terenie Austrii występuje kilka dialektów języka niemieckiego, a w powszechnym użyciu jest odrębny wariant tego języka (język niemiecki w Austrii). Dominującym wśród nich wyznaniem jest katolicyzm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jego brat był Austriakiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawstrʲjak, AS: au̯strʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austria ż.

:: fż. Austriaczka ż.

przym. austriacki

przysł. austriacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Rakuszanin; gw-pl|Górny Śląsk|Austryjok.

Wiktionary

# austro-węgierski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szujski rozumiał, że dualizm austro-węgierski ma trwały charakter i na niedający się przewidzieć okres, stanowić będzie fundament monarchii austro-węgierskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austro-Węgry lm nm., austro-węgierskość ż.

Wiktionary

# austro-węgierskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest austro-węgierskie; cecha tych, którzy są austro-węgierscy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. austro-węgierski

przysł. austro-węgiersko

Wiktionary

# austro-węgry

europejskie państwo istniejące w latach 1867-1918

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Wiktionary

Austro-Węgry (niem. Österreich-Ungarn), także monarchia austro-węgierska (niem. Österreichisch-Ungarische Monarchie, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – historyczne państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną. Istniały 51 lat, od 1867 do rozpadu w październiku 1918 w konsekwencji I wojny światowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Austro-Węgry były rządzone przez Habsburgów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ, AS: au̯stro‿vẽŋgry

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. austro-węgierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Monarchia Naddunajska; gw-pl|Górny Śląsk|Cysorstwo.

Wiktionary

# austroazjatycki

języki austroazjatyckie - języki starszej warstwy ludności Indochin, wykazujące związki z rodziną austronezyjską

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Azją Południowo-Wschodnią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azja Południowo-Wschodnia ż.

Wiktionary

# austrofaszysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik austrofaszyzmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zazwyczaj podkreślają oni walkę austrofaszystów o niepodległość Austrii i przeciwko narodowym socjalistom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. austrofaszyzm m.

Wiktionary

# austrofaszyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. austriacka odmiana faszyzmu;

Wiktionary

Austrofaszyzm – określenie używane często w stosunku do prawicowych i autorytarnych rządów mających miejsce w Austrii pomiędzy 1934 a 1938 rokiem. Bazowały one na rządzącej partii, Froncie Ojczyźnianym (Vaterländische Front) i oddziałach paramilitarnych Heimwehr. Liderem austrofaszyzmu był Engelbert Dollfuß, a po jego zabójstwie Kurt Schuschnigg. Obaj byli początkowo politykami Austriackiej Partii Chrześcijańsko-Społecznej (CS), która szybko weszła w skład nowego ruchu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Austrofaszyzm nazywany jest czasem także faszyzmem imitacyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. austrofaszysta m.

Wiktionary

# austrofil

miłośnik wszystkiego, co wiąże się z Austrią

SJP.pl

# austrofilia

zafascynowanie tym, co austriackie; austrofilstwo

SJP.pl

# austrofilka

→ austrofil

SJP.pl

#### Patrz:

austrofil

# austrofilski

→ austrofil

SJP.pl

#### Patrz:

austrofil

# austrofilstwo

zafascynowanie tym, co austriackie; austrofilia

SJP.pl

# austrofob

osoba mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co austriackie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mająca niechętny stosunek do wszystkiego co austriackie

Wiktionary

# austrofobia

niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co austriackie

SJP.pl

# austrofobka

→ austrofob

SJP.pl

#### Patrz:

austrofob

# austronezyjski

język austronezyjski - język z rodziny języków malajsko-polinezyjskich, używany na wyspach Oceanu Spokojnego i Indyjskiego

SJP.pl

# austroslawizm

Austroslawizm − projekt wysunięty w połowie XIX wieku przez czeskich działaczy obozu narodowego (m.in. Františka Palackiego), oficjalnie przedstawiony w 1848 roku na Zjeździe Słowiańskim w Pradze, w którym wzięła udział duża liczba Polaków.

Wikipedia

# austryjacki

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. austriacki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na cybuchu fajczyska czynsto był wymalowany cysorz austryjacki.

Wiktionary

# austryjo

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Austria

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austryjok mos., Austryjoczka ż.

Wiktionary

# austryjoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Austriaczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austryjo ż.

:: fm. Austryjok mos.

Wiktionary

# austryjok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Austriak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Austryjo ż.

:: fż. Austryjoczka ż.

Wiktionary

# auswajs

zaświadczenie o zatrudnieniu wydawane Polakom przez okupantów niemieckich; ausweis, Ausweis, Auswajs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. ausweis.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawsfajs, AS: au̯sfai ̯s

Wiktionary

# ausweis

[czytaj: ałswajs] zaświadczenie o zatrudnieniu wydawane Polakom przez okupantów niemieckich; auswajs, Auswajs, Ausweis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. ausweis.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pracowała jako urzędniczka w fabryce metalurgicznej na Pradze i jej zawdzięczam Ausweis robotnika tej fabryki, który mi wyrobiła, kiedy po zniszczeniu mojego paszportu z Wilna żadnego papierka nie miałem.

Wiktionary

# auszpik

potrawa z ryby lub mięsa w galarecie; tymbalik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; Gloger.

Wiktionary

Galaretka – wyrób spożywczy o galaretowatej konsystencji, powstały dzięki właściwościom żelującym dodatków – żelatyny, pektyny lub agaru. Podawany zawsze na zimno, gdyż pod wpływem wysokiej temperatury galaretka upłynnia się. Skrobia, jako zagęstnik zastępujący żelatynę, nie ma pożądanych właściwości – produkt nią zagęszczony traci przezroczystość, która jest podstawową cechą estetyczną galaretki.

Galaretki dzielą się na słodkie i słone.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przyjęciu podano indyka w auszpiku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawʃpʲik, AS: au̯špʹik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) galareta, tymbalik; reg. pozn. galart, trzęsionka.; łódź|drygle.; żart. meduza

Wiktionary

# ausztojer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. ałsztojer.

Wiktionary

# ausztuk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wyciąg, wykaz, spis, rejestr

Wiktionary

# aut

[czytaj: ałt] out;
1. sytuacja, gdy piłka znajdzie się poza linią ograniczającą boisko, kort;
2. wprowadzenie piłki do gry spoza linii bocznej (np. w piłce nożnej);
3. obszar poza linią boiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) lm. D. zob. auto.

Wiktionary

Aut (ang. out) – w grach sportowych opuszczenie, np. przez piłkę, regulaminowego pola gry. W części dyscyplin za przerwanie gry odpowiedzialny jest zawodnik, który ostatni raz dotknął piłki. Piłka po aucie staje się martwa. Aut w piłce siatkowej i tenisie karany jest przegraniem akcji, a w piłce nożnej i koszykówce oddaniem piłki przeciwnikom do wyprowadzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sędzia odgwizdał aut.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awt, AS: au̯t

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autowy

rzecz. aucik mrz., outing mrz.

Wiktionary

# autagonistofilia

dewiacja seksualna polegająca na podniecaniu się podczas publicznego współżycia seksualnego

SJP.pl

# autapomorfia

Autapomorfia – cecha zaawansowana występująca tylko w jednej grupie filogenetycznej. Termin „autapomorfia” został wprowadzony przez Williego Henniga i zdefiniowany jako „cecha apomorficzna charakterystyczna dla danej grupy monofiletycznej (i obecna tylko w niej)”. Według powszechnie stosowanej definicji przedstawionej przez Arnolda Klugego autapomorfia to „nowość kodowana jako unikalna w zbiorze danych”. W przeciwieństwie do synapomorfii autapomorfie, jako cechy filogenetycznie nieinformatywne, nie służą do testowania hipotez filogenezy.

Wikipedia

# autarcha

osoba sprawująca nieograniczoną władzę; autokrata (częściej), autokrator, samowładca, jedynowładca

SJP.pl

Autarchia – forma rządów polegających na rządach absolutnych, despotycznych, gdzie władza najwyższa należy wyłącznie do jednej osoby, która zarządza wszystkim zgodnie z własnym uznaniem. Władza ta nie jest kontrolowana przez żadne instytucje zewnętrzne, dokumenty itp. Władza ta ma wszystkie prawa tzn. sama kontroluje wszystkie czynności w państwie, mianuje urzędników, stanowi prawo itp.

Wikipedia

# autarchia

rzadko: system władzy państwowej, w którym nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; jedynowładztwo, samowładztwo, absolutyzm, autokratyzm, autokracja

SJP.pl

Autarchia – forma rządów polegających na rządach absolutnych, despotycznych, gdzie władza najwyższa należy wyłącznie do jednej osoby, która zarządza wszystkim zgodnie z własnym uznaniem. Władza ta nie jest kontrolowana przez żadne instytucje zewnętrzne, dokumenty itp. Władza ta ma wszystkie prawa tzn. sama kontroluje wszystkie czynności w państwie, mianuje urzędników, stanowi prawo itp.

Wikipedia

# autarkia

autarkizm;
1. doktryna według której cnota sama wystarcza do szczęścia;
2. samowystarczalność gospodarcza państwa, odcięcie się od związków gospodarczych z resztą państw, likwidacja wymiany międzynarodowej, często jako wynik wojen lub izolacji państwa z przyczyn politycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. gospodarcza samowystarczalność;

(1.2) ekon. polityka dążąca do osiągnięcia gospodarczej samowystarczalności

(1.3) socjol. realizowanie przez jakąś grupę społeczną swoich celów w niezależności i izolacji od innych grup

(1.4) filoz. wyznawany przez stoików pogląd, według którego do osiągnięcia szczęścia wystarczy sama cnota;

Wiktionary

- autarkia (filozofia)
- autarkia (ekonomia)

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1-3) autarkizm

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. autarkizm m., autarkista m., autarkistka ż.

przym. autarkiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αὐτάρκεια.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autarky, autarchy

* baskijski: (1.1) autarkia

* białoruski: (1.1) аўтаркія ż.; (1.4) аўтаркія ż.

* bułgarski: (1.1) автаркия ż.; (1.4) автаркия ż.

* esperanto: (1.1) aŭtarkio

* francuski: (1.1) autarcie

* hiszpański: (1.1) autarquía ż.

* niemiecki: (1.1) Autarkie ż.

* nowogrecki: (1.1) αυτάρκεια ż.

* rosyjski: (1.1) автаркия ż.

* słowacki: (1.1) autarkia ż.; (1.4) autarkia ż.

* ukraiński: (1.1) автаркія ż.

źródła.

== autarkia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) ekon. autarkia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtarʲca, AS: au̯tarʹḱa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autarkizm m., autarkista m., autarkistka ż.

przym. autarkiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) autarkizm

Wiktionary

# autarkiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autarkiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autarkiczny

przysł. autarkicznie

rzecz. autarkizm mrz.

Wiktionary

# autarkiczny

związany z autarkią, mający cechy autarkii (np. systemy autarkiczne, autarkiczna gospodarka)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) gospodarczo samowystarczalny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtarʲˈcit͡ʃnɨ, AS: au̯tarʹḱičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autarkiczność ż., autarkia ż., autarkizm m.

przysł. autarkicznie

Wiktionary

# autarkizm

autarkia;
1. doktryna według której cnota sama wystarcza do szczęścia;
2. samowystarczalność gospodarcza państwa, odcięcie się od związków gospodarczych z resztą państw, likwidacja wymiany międzynarodowej, często jako wynik wojen lub izolacji państwa z przyczyn politycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. autarkia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autarkia ż., autarkiczność ż.

przym. autarkiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autarkia

Wiktionary

# auteczko

zdrobnienie od: auto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: auto

(1.2) małe auto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auto n., autko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autko

Wiktionary

# autekologia

dział ekologii, ekologia fizjologiczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekol. dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

Wiktionary

Autekologia – dział ekologii zajmujący się badaniem wzajemnych związków pomiędzy zwierzętami i roślinami, a otoczeniem w jakim się znajdują (środowisko, środowisko nieożywione, środowisko przyrodnicze).

W tych związkach badany jest udział i reakcje pojedynczego organizmu, w przeciwieństwie do synekologii, gdzie zbiorowością organizmów wchodzących w interakcje ze środowiskiem nieożywionym są zbiorowości organizmów takie jak populacje, biocenozy (fito lub zoocenozy), a nawet większe jednostki jak ekosystemy czy nawet całe biomy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. autekologiczny

Wiktionary

# autentycznie

1. prawdziwy, rzeczywisty (np. autentyczne postacie, autentyczne trudności);
2. będący oryginałem (np. autentyczny dokument, autentyczne nagrania)

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tamte słowa były wtedy jak najbardziej na miejscu i brzmiały autentycznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: au̯tẽntyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autentyka ż., autentyk m., autentyzm m., autentyczność ż.

przym. autentyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naprawdę, szczerze, prawdziwie

Wiktionary

# autentyczniej

stopień wyższy od przysłówka: autentycznie

SJP.pl

# autentyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: autentyczny; bardziej autentyczny

SJP.pl

# autentyczność

→ autentyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

Wiktionary

#### Patrz:

autentyczny

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: au̯tẽntyčność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autentyk m., autentyzm m., autentyka ż.

przym. autentyczny

przysł. autentycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawdziwość, szczerość

Wiktionary

# autentyczny

1. prawdziwy, rzeczywisty (np. autentyczne postacie, autentyczne trudności);
2. będący oryginałem (np. autentyczny dokument, autentyczne nagrania)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

(1.2) niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachował się autentyczny układ warstwowy przedmiotu.

(1.2) Twoja żona to autentyczny Baran: uparta i impulsywna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ, AS: au̯tẽntyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autentyk mrz., autentyka, autentyczność ż., autentyzm mrz.

przysł. autentycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) faktyczny, prawdziwy, realny, rzeczywisty, właściwy

(1.2) oryginalny, prawdziwy

Wiktionary

# autentyk

coś będące oryginałem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co jest autentyczne

Wiktionary

Autentyk – pierwszy wspólny album polskich raperów Pelsona i Vienia - członków zespołu hip-hopowego Molesta Ewenement. Został wydany 31 sierpnia 2002 roku nakładem wytwórni Pomaton EMI. Gościnnie wystąpili m.in. Pono, Sokół, Wilku, Tomasz Lipiński czy Frenchman - były członek grupy muzycznej Jamal.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. autentyzm mrz., autentyczność ż., autentyka ż.

przysł. autentycznie

przym. autentyczny

Wiktionary

# autentyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgodność z rzeczywistością, prawdziwość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autentyczność ż., autentyzm m., autentyk m.

przysł. autentycznie

przym. autentyczny

Wiktionary

# autentysta

artysta wiernie odzwierciedlający w swych dziełach rzeczywistość, kopiujący rzeczywistość

SJP.pl

# autentystka

→ autentysta

SJP.pl

#### Patrz:

autentysta

# autentystyczny

→ autentyzm

SJP.pl

#### Patrz:

autentyzm

# autentyzm

1. przedstawienie czegoś w sztuce w sposób prawdziwy, wierny rzeczywistości;
2. kierunek w polskiej poezji międzywojnia kładący nacisk na ukazywanie własnych przeżyć poety, swego środowiska społecznego itd.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cecha rzeczy autentycznej

(1.2) szczerość osoby

(1.3) film. liter. prawdziwość rzeczy, osób przedstawionych w dziele

(1.4) liter. kierunek poetycki w polskiej literaturze okresu międzywojnia

Wiktionary

- autentyzm (poezja)
- autentyzm (muzyka)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. autentyk mrz., autentyczność ż., autentyka ż.

przym. autentyczny

przysł. autentycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autentyczność, prawdziwość

(1.2) autentyczność, prawdziwość, szczerość

Wiktionary

# authoring

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. tworzenie interfejsów płyt w formatach DVD, miniDVD, VCD, blu-ray pozwalających użytkownikowi na nawigację po zawartości płyty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od wielu lat wykonujemy authoringi wszystkich rodzajów nośników z najwyższą możliwą jakością i precyzją.

Wiktionary

# autko

małe auto

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: auto

(1.2) auto-zabawka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Staszek pieści to swoje autko bardziej niż żonę.

(1.2) Niech mama już mu nie kupuje autek, bo nie ma gdzie tego trzymać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auto n., auteczko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) auteczko

(1.2) samochodzik

Wiktionary

# auto

[czytaj: ałto] samochód, zwłaszcza osobowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mot. pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

Wiktionary

Samochód, automobil, w skrócie auto – rodzaj kołowego pojazdu silnikowego, służącego do przewozu osób lub ładunków. Wg polskiego prawa taki pojazd jest samochodem tylko jeśli jego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością powyżej 25 kilometrów na godzinę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A mój tata ma lepsze auto niż twój!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawtɔ, AS: au̯to

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. auteczko n., autko n.

temsłow. auto-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samochód, wóz, przest. automobil, pot. bryka, fura

Wiktionary

# auto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący samochodu, motoryzacji

(1.3) pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) autodestrukcja • autoagresja • autocenzura • autopoprawka • autoportret • autorefleksja • autokrytyka

(1.2) autokomis • autoserwis • autokurs • autostop

(1.3) autopilot • autofocus • autokorekta

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. auto n.

frazeologia.

etymologia.

(1.1,3) etym|gr|αὐτός. (autós) → sam

(1.2) etym|niem|Auto. z etym|franc|Auto. jako skrót z etym|franc|Automobil.

uwagi.

(1.1) zwykle z wyrazami obcego pochodzenia; w pewnych sytuacjach można zastąpić zaimkiem się, siebie samego itp.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) auto-; (1.3) auto-

* bułgarski: (1.1) авто-; (1.2) авто-; (1.3) авто-

* duński: (1.1) auto-, selv-; (1.2) auto-, bil-

* esperanto: (1.1) mem-; (1.2) aŭto-; (1.3) aŭtomat-

* rosyjski: (1.1) авто-; (1.2) авто-; (1.3) авто-

* włoski: (1.1) auto-; (1.3) auto-

źródła.

== auto- (język angielski.) ==

wymowa.

bryt. IPA|ˈɔː.təʊ., X-SAMPA|"O:.t@U.

audio|LL-Q1860 (eng)-Persent101-auto-.wav.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) auto-, samo-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawtɔ, AS: au̯to

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. auto n.

Wiktionary

# auto-casco

[czytaj: autokasko] ubezpieczenie samochodu od nieszczęśliwych zdarzeń, np. wypadków, kradzieży; autocasco

SJP.pl

# auto-detailing

[czytaj: ałtoditejling] dokładne czyszczenie, odnowienie i konserwacja samochodu; detailing, auto detailing, autodetailing, cardetailing, car-detailing, car detailing

SJP.pl

# auto-tune

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) muz. techn. automatyczna korekta tonacji;

Wiktionary

Auto-Tune – rodzaj procesora dźwięku, używanego do korekcji wysokości dźwięku instrumentów muzycznych i głosu ludzkiego, powszechnie stosowany w muzyce rozrywkowej. Program został stworzony przez przedsiębiorstwo Antares Audio Technologies.

Pierwszymi utworami, wydanymi z wykorzystaniem efektu Auto-Tune, były utwory wydane w 1998 roku: „Fragments of Life” Roy Vedas i „Believe” Cher. Inne przykłady to: „Blue (Da Ba Dee)” zespołu Eiffel 65 (1999), „One More Time” zespołu Daft Punk (2000) czy „Love Lockdown” Kanyego Westa (2008).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) war. autotune

Wiktionary

# autoafirmacja

samouwielbienie, niezwykle dobra samoocena

SJP.pl

# autoagresja

- Autoagresja komórek
- Autoagresja (psychologia)

Wikipedia

# autoalarm

urządzenie montowane w samochodzie, mające zapobiec jego kradzieży lub przynajmniej sygnalizować (światłem, rzadziej dźwiękiem) próbę włamania

SJP.pl

Wikipedia

# autoalarmowy

→ autoalarm

SJP.pl

#### Patrz:

autoalarm

# autoalergia

alergiczna reakcja organizmu na własne antygeny, skierowana przeciw własnym tkankom; autoagresja, autoimmunizacja

SJP.pl

# autoanaliza

analiza własnych postaw, zachowań, własnej psychiki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpatrywanie swoich czynów i przeżyć

Wiktionary

# autoantonim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. słowo posiadające dwa sprzeczne znaczenia, będące własnym przeciwieństwem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontranim, słowo Janus

Wiktionary

# autobana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. autostrada

(1.2) pot. autostrada, zwłaszcza niemiecka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo jak ino widza autobana zarozki mom rajzyfiber.

Wiktionary

# autobazar

autogiełda;
1. zorganizowana bezpośrednia sprzedaż samochodów przez właścicieli;
2. miejsce, w którym odbywa się sprzedaż samochodów

SJP.pl

# autobieżnik

potocznie: bieżnik opony samochodu

SJP.pl

# autobiograf

autor własnej biografii; autobiografista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba będąca autorem własnej biografii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozostawmy to mądrości biografów — łącznie z autobiografem, samym poetą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiografia ż., autobiografizm mrz., autobiografizowanie n., autobiograficzność ż.

:: fż. autobiografka ż.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiografia

opis własnego życia w formie literackiej lub filmowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) własnoręcznie napisany swój życiorys;

Wiktionary

Autobiografia (gr. autós „sam” + bíos „życie” + gráphō „piszę”) – utwór piśmienniczy, którego tematem jest własne życie autora, jego koleje losów i czyny, zdarzenia, których był świadkiem, doświadczenia, które nabywał, ewolucja zapatrywań i postawy wobec świata. Innymi słowy: biografia jakiejś osoby (całościowa lub fragmentaryczna) przez nią samą napisana.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polityk rozważał napisanie autobiografii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja, AS: au̯tobʹi ̯ografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiografizm mrz., autobiograficzność ż., autobiograf mos., autobiografizowanie n., autobiografka ż.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pamiętnik

Wiktionary

# autobiograficznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób autobiograficzny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiograf mos., autobiografka ż., autobiografia ż., autobiografizm mrz., autobiografizowanie n., autobiograficzność ż.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

Wiktionary

# autobiograficzność

→ autobiograficzny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. cecha dzieła opartego na wątkach autobiograficznych

Wiktionary

#### Patrz:

autobiograficzny

#### Przykłady

(1.1) Mamy tu zapewne przejaw działania swoistej mitologii dokumentu, gdzie np. autobiograficzność uznawana jest za najwyższe kryterium prawdy i autentyzmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiograf mos., autobiografka ż., autobiografia ż., autobiografizm mrz., autobiografizowanie n.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiograficzny

dotyczący autobiografii, będący autobiografią (np. autobiograficzny wątek, film autobiograficzny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W twórczości autobiograficznej tego pisarza można było dostrzec pewien ekshibicjonizm.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiografizm mrz., autobiograficzność ż., autobiografka ż., autobiografia ż., autobiograf m., autobiografizowanie n.

przysł. autobiograficznie

przym. biograficzny

czas. autobiografizować

Wiktionary

# autobiografista

autor własnej biografii; autobiograf

SJP.pl

# autobiografizm

tendencja, polegająca na włączaniu przez pisarza w materię utworu własnych doświadczeń i przeżyć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. skłonność do wykorzystywania wątków autobiograficznych

Wiktionary

Autobiografizm – postawa, dzięki której doświadczenia i przeżycia pisarza zostają wykorzystane i dochodzą do głosu w jego twórczości; skłonność do czerpania tematu literackiego z faktów z własnego życia autora, z własnych przeżyć, pisanie o sobie i o swoim życiu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sam Iwaszkiewicz wszystkie te odmiany autobiografizmu odnalazł w baśniach Andersena, o czym szerzej pisał we wstępie do ich polskiego wydania w 1956 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiograf mos., autobiografka ż., autobiografia ż., autobiografizowanie n., autobiograficzność ż.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiografizować

wplatać autobiografię w wątek literacki

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) rzad. liter. wplatać wątek autobiograficzny

(1.2) rzad. opisywać własne życie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiograf mos., autobiografka ż., autobiografia ż., autobiografizm mrz., autobiografizowanie n., autobiograficzność ż.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiografizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. poruszanie w utworze literackim wątków autobiograficznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiografizm mrz., autobiograficzność ż., autobiografka ż., autobiograf mos., autobiografia ż.

czas. autobiografizować

przym. autobiograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiografka

autorka autobiografii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta będąca autorem własnej biografii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Często tak postępowały autobiografki z XIX i wcześniejszych wieków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobiografia ż., autobiografizm mrz., autobiografizowanie n., autobiograficzność ż.

:: fm. autobiograf mos.

czas. autobiografizować ndk.

przym. autobiograficzny, biograficzny

przysł. autobiograficznie

Wiktionary

# autobiznes

potocznie: biznes samochodowy

SJP.pl

# autobracketing

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia;

Wiktionary

Autobracketing (skr. AEB od ang. Auto Exposure Bracketing) często także nazywana tylko "Bracketing" – funkcja współczesnych aparatów fotograficznych polegająca na automatycznej ekspozycji kilku sąsiednich klatek filmu z lekko zmienionymi parametrami – od lekkiego niedoświetlenia do lekkiego prześwietlenia, przy czym za parametr średni można przyjąć wskazania światłomierza lub wyczucie fotografa. Funkcja ta jest możliwa w aparatach z automatycznym przesuwem filmu, ilość zdjęć może wynosić trzy lub więcej (nawet do dziewięciu), a typowa różnica kolejnych naświetleń wynosi 1/3 stopnia EV.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Większość zaawansowanych aparatów fotograficznych – tak cyfrowych, jak i analogowych – wyposażona jest w funkcję autobracketingu.

(1.1) Wiadomo, że aby składać zdjęcia HDR, robimy zdjęcia z autobracketingiem i to najlepiej ze statywu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) AEB

Wiktionary

# autoburdel

potocznie: miejsce postoju samochodu, w którym uprawia się seks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. miejsce, gdzie parkuje się samochody w celu uprawiania w nich seksu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten parking to istny autoburdel, zajeżdżają super brykami i wiadomo, co tam robią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈburdɛl, AS: au̯toburdel

Wiktionary

# autobus

duży pojazd przeznaczony do przewożenia kilkudziesięciu osób, służący do komunikacji miejskiej lub międzymiastowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) transp. mot. duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

(1.2) gw. więzienna dużych rozmiarów paczka herbaty

Wiktionary

Autobus – pojazd samochodowy przeznaczony do przewozu większej liczby pasażerów.

Według ustawy – Prawo o ruchu drogowym pojazd ten przystosowany jest do przewozu więcej niż 9 osób (w tym kierowcy). Według definicji Europejskiej Komisji Gospodarczej, Eurostatu i Międzynarodowego Forum Transportu jest to pasażerski mechaniczny pojazd drogowy przeznaczony do przewozu więcej niż 24 osób (wliczając kierowcę) i posiadający zarówno miejsca siedzące, jak i stojące.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do pracy najczęściej jeżdżę autobusem linii 135.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔbus, AS: au̯tobus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobusiarz m.

:: zdrobn. autobusik m.

przym. autobusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw. więzienna przegub, przegubowiec

Wiktionary

# autobusik

zdrobnienie od: autobus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od autobus

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie autobus, lecz tylko mały autobusik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobus m., busik mrz.

przym. autobusowy

Wiktionary

# autobusowy

związany z autobusem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komunikacja autobusowa w Polsce jest dość dobrze rozwinięta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔbuˈsɔvɨ, AS: au̯tobusovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autobus m., autobusik m., autobusiarz m., busik mrz.

Wiktionary

# autocad

[czytaj: ałtoKAD] programem wykorzystywany do dwuwymiarowego i trójwymiarowego komputerowego wspomagania projektowania; AutoCad

SJP.pl

# autocamping

[czytaj: ałtokemping] kemping służący zmotoryzowanym turystom, z miejscami na samochody z przyczepą; autokemping

SJP.pl

# autocasco

[czytaj: autokasko] ubezpieczenie samochodu od nieszczęśliwych zdarzeń, np. wypadków, kradzieży; auto-casco

SJP.pl

Autocasco, auto-casco, ubezpieczenie AC – dobrowolne ubezpieczenie pojazdów mechanicznych (np. samochodów, motocykli) od zdarzeń losowych. Celem ubezpieczenia jest ochrona pojazdu wraz z jego wyposażeniem w zakresie utraty, zniszczenia, uszkodzenia lub kradzieży.

Wikipedia

# autocefalia

niezależność kościoła prawosławnego od zwierzchnictwa zagranicznych władz duchownych; autokefalia

SJP.pl

# autocenzura

cenzura własnych tekstów, programów itp., często jako efekt dojścia do wniosku, że te teksty, programy są zbyt odważne, obrazoburcze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kontrolowanie własnych wypowiedzi, publikacji, programów itp. pod względem politycznym lub obyczajowym

Wiktionary

Autocenzura (także samocenzura) – proces świadomego korygowania własnej twórczości z treści uznawanych za kontrowersyjne, obsceniczne czy wulgarne, lub nieuświadomionego dopasowania swojej twórczości do obowiązującego kanonu społecznego, konwenansu lub światopoglądu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Artysta dokonał autocenzury swojej dawnego arcydzieła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔt͡sɛ̃w̃ˈzura, AS: au̯tocẽũ̯zura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autocenzurowanie n.

czas. autocenzurować się

Wiktionary

# autocenzuralny

→ autocenzura

SJP.pl

#### Patrz:

autocenzura

# autocharakterystyka

prezentacja własnego dorobku życiowego, osiągnięć lub życiorysu

SJP.pl

# autochoria

sposób rozsiewania diaspor (np. nasion, zarodników) za pomocą mechanizmów wewnętrznych rośliny, bez udziału czynników zewnętrznych; samosiewność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę;

Wiktionary

Autochoria (samosiewność) – proces samoczynnego rozsiewania diaspor przez roślinę, przy wykorzystaniu własnych sił i mechanizmów rośliny macierzystej. Oddalenie się diaspor od rośliny macierzystej jest stosunkowo niewielkie, autochoria ma więc znaczenie głównie jako czynnik zwiększający zagęszczenie populacji w danym biotopie. Czasem diaspora, przenoszona niedaleko od rośliny macierzystej, trafia na inny czynnik transportujący ją dalej – jest to kombinowany sposób rozsiewania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oddalenie się diaspor od rośliny macierzystej jest stosunkowo niewielkie, autochoria ma więc znaczenie głównie jako czynnik zwiększający zagęszczenie populacji w danym biotopie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autochoryczny

przysł. autochorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samosiewność

Wiktionary

# autochorycznie

przysłówek sposobu

(1.1) bot. na sposób autochoryczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochoria ż.

przym. autochoryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. samosiewnie

Wiktionary

# autochoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do autochorii, związany z autochorią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Analogicznie jak to jest w przypadku nasion, wyróżnia się diaspory rozprzestrzeniające się samoczynnie (autochoryczne), jak i rozsiewane biernie (allochoryczne).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochoria ż.

przysł. autochorycznie

Wiktionary

# autochrom

proces otrzymywania fotografii barwnych na płytach szklanych w postaci diapozytywów; autochrome

SJP.pl

Autochrom lub autochrome (szklane kolorowe płyty światłoczułe) – proces otrzymywania fotografii barwnych na płytach szklanych w postaci diapozytywów. Pionierem techniki autochromowej był XIX-wieczny fotograf Louis Ducos du Hauron z Francji, a jego wynalazek wprowadzili do produkcji w roku 1907 bracia Lumière.

Wikipedia

# autochromia

w poligrafii: sposób drukowania polegający na połączeniu druku zwykłego i barwnej litografii, np. druk pocztówek kolorowych

SJP.pl

# autochromosom

chromosom niebędący chromosomem płci; autosom

SJP.pl

# autochton

rdzenny mieszkaniec danego obszaru; tubylec, tuziemiec, aborygen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

Wiktionary

Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”, od autós „sam” i chthōn „ziemia”) – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru.

W odróżnieniu od ludności autochtonicznej mówi się o ludności napływowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przybyli z głębi kraju edukatorzy czechizowali autochtonów.

(1.1) Na święta zostają w Warszawie głównie autochtoni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochtonizm m.

:: fż. autochtonka ż.

przym. autochtoniczny, autochtoński

przysł. autochtonicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aborygen, krajowiec, tubylec, tuziemiec

Wiktionary

# autochtonicznie

przysłówek

(1.1) na sposób autochtoński, po autochtońsku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podano potrawy z warzyw i mięsa kangurzego o autochtonicznie brzmiących nazwach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochton mos., autochtonizm mrz., autochtonka ż.

przym. autochtoniczny, autochtoński

Wiktionary

# autochtoniczność

→ autochtoniczny

SJP.pl

#### Patrz:

autochtoniczny

# autochtoniczny

1. dotyczący lub złożony z rdzennych mieszkańców danego obszaru;
2. skała autochtoniczna - masa skalna, która pomimo ruchów górotwórczych pozostała w miejscu powstania;
3. organizm autochtoniczny - zwierzę lub roślina pochodzące z tego miejsca, na którym występuje

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ziemie na wschód od rzeki należały do autochtonicznych Australijczyków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochton mos., autochtonizm mrz., autochtonka ż.

przym. autochtoński

przysł. autochtonicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autochtoński, rdzenny, tubylczy

Wiktionary

# autochtonizm

1. należenie do rdzennej ludności danego obszaru;
2. cecha czegoś pochodzącego z tego samego obszaru, na którym aktualnie występuje;
3. cecha mas skalnych, które pozostają na tym samym miejscu podczas ruchów górotwórczych

SJP.pl

# autochtonka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, tuziemka, tubylka, tubylczyni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rdzenna mieszkanka jakiegoś terytorium

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochtonizm m.

:: fm. autochton mos.

przym. autochtoniczny, autochtoński

przysł. autochtonicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aborygenka, tubylka, tuziemka

Wiktionary

# autochtoński

związany z autochtonem, autochtonami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W muzeum prezentowano autochtońskie narzędzia rolnicze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autochton mos., autochtonizm mrz., autochtonka ż.

przym. autochtoniczny

przysł. autochtonicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autochtoniczny, rdzenny, tubylczy

Wiktionary

# autocross

[czytaj: ałtoKROS lub ałTOkros] wyścig samochodowy w trudnych warunkach terenowych z naturalnymi przeszkodami; autokros

SJP.pl

# autocrossowy

→ autocross [czytaj: autokrosowy]; autokrosowy

SJP.pl

# autocykl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. mot. rower z przyczepnym silnikiem niewielkiej mocy

(1.2) daw. mot. motocykl

Wiktionary

# autocytat

cytat z własnej wypowiedzi cytującego

SJP.pl

# autoczęści

potocznie: części do samochodów

SJP.pl

# autoczyszczenie

funkcja automatycznego czyszczenia urządzenia

SJP.pl

# autodafe

[czytaj: autodaFE]
1. publiczne wykonywanie wyroków śmierci przez inkwizytorów pod koniec XV wieku, głównie w Hiszpanii i Portugalii;
2. palenie pism uznawanych za heretyckie;
3. przenośnie: publiczne wyznane winy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;

(1.2) hist. publiczne wykonanie kary śmierci za herezję, najczęściej przez spalenie na stosie

(1.3) hist. palenie ksiąg uznanych za heretyckie

(1.4) przen. publiczne napiętnowanie kogoś; też: publiczne pokajanie się lub wyznanie czegoś

(1.5) książk. przen. samobójstwo poprzez spalenie się żywcem

Wiktionary

Auto-da-fé (l.mn. autos-da-fé), z portugalskiego „akt wiary” – publiczna ustna deklaracja przyjęcia lub odrzucenia religii katolickiej w procesie inkwizycyjnym. Podczas auto-da-fé jedynie czytano wyroki skazańcom, bez przeprowadzania wtedy egzekucji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Więzienie, skazanie na galery, utrata mienia - kary te stosowano nagminnie wobec wszystkich klientów inkwizycji, z wyjątkiem czarownic: te czekało zawsze autodafe, czyli spalenie żywcem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔdaˈfɛ, AS: au̯todafe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) samospalenie

Wiktionary

# autodestrukcja

niszczenie siebie samego (pod względem fizycznym, psychicznym itd.)

SJP.pl

# autodestrukcyjność

→ autodestrukcyjny; autodestruktywność

SJP.pl

# autodestrukcyjny

przymiotnik od: autodestrukcja (np. autodestrukcyjne tendencje, autodestrukcyjne przejawy)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niszczący samego siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autodestrukcja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoniszczący, samoniszczycielski

Wiktionary

# autodestruktywność

cecha osób dobrowolnie podejmujących działania, które zagrażają swojemu życiu lub zdrowiu; autodestrukcyjność

SJP.pl

# autodestruktywny

podejmujący działania, które zagrażają swojemu życiu lub zdrowiu; autodestrukcyjny

SJP.pl

# autodetailer

[czytaj: ałtoditejler] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailingowiec, detailer, detailingowiec

SJP.pl

# autodetailerka

→ autodetailer [czytaj: ałtoditejlerka]; detailerka

SJP.pl

# autodetailing

[czytaj: ałtoditejling] dokładne czyszczenie, odnowienie i konserwacja samochodu; detailing, auto detailing, auto-detailing, cardetailing, car-detailing, car detailing

SJP.pl

# autodetailingowiec

[czytaj: ałtoditejlingowiec] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailer, detailer, detailingowiec

SJP.pl

# autodetailingowy

→ autodetailing [czytaj: ałtoditejlingowy]; detailingowy, cardetailingowy

SJP.pl

# autodeterminizm

teoria biologiczna głosząca, że organizm sam w sobie zawiera przyczyny swych funkcji i swej budowy

SJP.pl

# autodrabina

strażacka drabina na podwoziu samochodowym

SJP.pl

# autodrezyna

drezyna z silnikiem spalinowym

SJP.pl

# autodrom

1. specjalny tor wyścigowy dla samochodów;
2. plac przeznaczony do postoju samochodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. wyścigowy tor samochodowy

(1.2) mot. plac ćwiczeń dla kierowców

Wiktionary

Tor wyścigowy (autodrom) – zamknięty obiekt, na którym odbywają się m.in. wyścigi samochodowe czy wyścigi motocyklowe. Tor ma zazwyczaj kilka lub więcej zakrętów, jest asfaltowy lub betonowy, a w jego pobliżu umieszczone są trybuny dla kibiców. Niemal każdy tor ma tzw. prostą startową, na której ustawiają się zawodnicy przed startem. Wzdłuż niej znajdują się aleje serwisowe, oddzielone od prostej startowej ścianą, znajdują się tam garaże, a obok nich odbywają się pit-stopy, czyli postoje, podczas których dokonywane jest, np. tankowanie paliwa czy zmiana opon podczas wyścigu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na tym autodromie rozbił się mój kumpel.

Wiktionary

# autodromowy

→ autodrom

SJP.pl

#### Patrz:

autodrom

# autodydakta

inaczej: samouk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. pedag. inaczej: samouk

Wiktionary

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Osoba samodzielnie kształcąca się nazywana jest naukowo autodydaktą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔdɨˈdakta, AS: au̯todydakta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autodydaktyka ż., dydaktyka ż.

przym. autodydaktyczny, dydaktyczny

przysł. autodydaktycznie, dydaktycznie

Wiktionary

# autodydaktyczny

→ autodydaktyzm; samokształceniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. pedag. związany z autodydaktyką lub autodydaktą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ, AS: au̯todydaktyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autodydakta m., autodydaktyka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samokształceniowy

Wiktionary

# autodydaktyka

dawniej: samouctwo, samokształcenie; autodydaktyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pedag. inaczej: samokształcenie

Wiktionary

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔdɨˈdaktɨka, AS: au̯todydaktyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autodydakta m.

przym. autodydaktyczny

Wiktionary

# autodydaktyzm

dawniej: samouctwo, samokształcenie; autodydaktyka

SJP.pl

# autodyfuzja

dyfuzja z udziałem wyłącznie cząstek jednej substancji

SJP.pl

# autodyktando

rodzaj dyktanda utrwalającego, ćwiczenie pośrednie pomiędzy przepisywaniem a pisaniem na podstawie pamięci wzrokowej

SJP.pl

# autoedukacja

umiejętność wpływu na własny rozwój, przejmowanie zadania rozwijania i kształtowania kwalifikacji we własnym zakresie; samokształcenie, samowychowanie

SJP.pl

# autoedukacyjny

→ autoedukacja

SJP.pl

#### Patrz:

autoedukacja

# autoekologia

dział ekologii zajmujący się fizjologią i zachowaniem się organizmów w ich naturalnym środowisku

SJP.pl

# autoerotyczny

związany z autoerotyzmem (np. autoerotyczne zainteresowanie własnym ciałem)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) seks. charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoerotyzm m.

Wiktionary

# autoerotyka

zachowania seksualne realizowane w pojedynkę; autoerotyzm

SJP.pl

# autoerotyzm

1. zainteresowanie własnym ciałem, o zabarwieniu erotycznym, prowadzące do realizacji różnego rodzaju zachowań seksualnych w pojedynkę; narcyzm;
2. masturbacja, samogwałt, onanizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

Wiktionary

Autoerotyzm (autoerotyka) – różnego rodzaju zachowania seksualne realizowane w pojedynkę (w tym pieszczoty) przynoszące satysfakcję seksualną. Często kojarzone jedynie z onanizmem, a mogące mieć szerszy zakres. Pojęciowo bliższe erotyce.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Eros mzw./mos./mrz., autoerotyka ż.

przym. autoerotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autoerotyka

Wiktionary

# autoeutanazja

samobójstwo osoby nieuleczalnie chorej i pragnącej śmierci

SJP.pl

# autofagia

trawienie przez komórkę niektórych własnych elementów jej struktury

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. proces usuwania z komórki zbędnych elementów poprzez ich degradację;

Wiktionary

Autofagia (z gr. αυτός (autós) – sam i gr. φαγειν (fagein) – jeść, zjadać; tłumaczone jako samozjadanie, ang. self-eating), inaczej autofagocytoza – biologiczny proces kataboliczny polegający na kontrolowanym rozkładzie przez komórkę cząsteczek chemicznych, fragmentów komórki i organelli komórkowych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autophagy

źródła.

== autofagia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) autofagia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autophagy

źródła.

== autofagia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) autofagia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autophagy

źródła.

== autofagia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) autofagia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autofagocytoza

Autofagia (z gr. αυτός (autós) – sam i gr. φαγειν (fagein) – jeść, zjadać; tłumaczone jako samozjadanie, ang. self-eating), inaczej autofagocytoza – biologiczny proces kataboliczny polegający na kontrolowanym rozkładzie przez komórkę cząsteczek chemicznych, fragmentów komórki i organelli komórkowych.

Wikipedia

# autofellatio

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) technika masturbacyjna polegająca na oralnym pobudzaniu przez mężczyznę swojego własnego prącia;

Wiktionary

Autofellatio – forma masturbacji polegająca na oralnej stymulacji własnego penisa. Tylko niewielka liczba mężczyzn jest w stanie wykonać fellatio na sobie, ze względu na wymaganą elastyczność.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. fellatio n.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|auto-|fellatio.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autofellatio, self-sucking

* rosyjski: (1.1) аутофелляция n.

źródła.

== autofellatio (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-autofellatio.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) autofellatio

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fellatio n.

Wiktionary

# autofil

osoba o wygórowanym mniemaniu o sobie; samolub

SJP.pl

# autofilia

zachwyt nad sobą, uwielbienie samego siebie; samouwielbienie, narcyzm

SJP.pl

# autofocus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;

Wiktionary

Autofokus, autofocus, AF – układ automatycznego ustawiania ostrości w aparatach fotograficznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Używanie autofocusu jest łatwe, jednak należy pamiętać o jego właściwej obsłudze. (z Internetu)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót AF, automatyczny focus

Wiktionary

# autofokus

automatyczne dostosowywanie ostrości w aparacie fotograficznym

SJP.pl

Autofokus, autofocus, AF – układ automatycznego ustawiania ostrości w aparatach fotograficznych.

Wikipedia

# autoformatować

formatować samoczynnie, za pomocą automatu

SJP.pl

# autogamia

zapłodnienie zachodzące w obrębie tego samego organizmu, to jest zapłodnienie komórki jajowej przez gametę męską pochodzącą z tego samego osobnika; u zwierząt - samozapłodnienie, u roślin - samopylność

SJP.pl

Autogamia, autofertylizacja, samozapłodnienie – sposób rozrodu organizmów, w wyniku którego dochodzi do powstania zygoty z komórek rozrodczych wytwarzanych przez ten sam organizm. Zachodzi tylko u organizmów obupłciowych. U roślin nasiennych autogamia określana jest mianem samopylności (samozapylenia). U organizmów jednokomórkowych autogamia jest powszechna u sporowców parzydełkowych, rzadziej u okrzemek, otwornic, słonecznic. U zwierząt występuje bardzo rzadko, m.in. u tasiemców, sporadycznie u niektórych ślimaków płucodysznych.

Wikipedia

# autogamiczny

przymiotnik od: autogamia

SJP.pl

# autogaz

gaz do auta stosowany zamiast benzyny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gaz LPG

Wiktionary

Skroplony gaz petrochemiczny (ang. liquefied petroleum gas, LPG), gazol – produkt rafinacji ropy naftowej lub gazu ziemnego, używany jako gaz, ale przechowywany i transportowany w pojemnikach pod ciśnieniem w postaci ciekłej. W obrocie najczęściej propan lub mieszanina propanu i butanu o różnym składzie, najczęściej z niewielką zawartością innych alkanów. Należy do najbardziej wszechstronnych źródeł energii. Stosowany jest głównie jako:

- paliwo do zasilania różnego rodzaju urządzeń grzewczych (np. promienników gazowych, nagrzewnic)
- źródło zasilania domowych kuchenek gazowych, grilli gazowych, kuchenek turystycznych, taboretów gastronomicznych
- paliwo silnikowe – autogaz
- paliwo stosowane w czasie wykonywania prac dekarskich, instalacyjnych, obróbki i cięcia metali
- paliwo w systemach kogeneracji i mikrokogeneracji
- paliwo w przemysłowych procesach produkcyjnych – np. w fabrykach ceramiki, cegielniach
- gaz nośny do kosmetyków w aerozolu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pracownicy stacji paliw nie będą obsługiwać dystrybutorów autogazu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔɡas, AS: au̯togas

Wiktionary

# autogeneza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości

Wiktionary

# autogeniczny

1. książkowo: wywołany przyczynami wewnętrznymi; autogenny, autogenowy, samorzutny;
2. w biologii: czynniki autogeniczne wewnętrzne siły organizmów wpływające na ich ewolucję niezależnie od czynników środowiska;
3. w geologii: składniki autogeniczne - podstawowe składniki skał osadowych i spoiwa skał okruchowych, tworzące się w czasie kształtowania się skały lub później;
4. w technice: cięcie, spawanie autogeniczne - cięcie, spawanie metali wykonane pod działaniem wysokiej temperatury za pomocą płomienia acetylenowo-tlenowego; cięcie, spawanie gazowe;
5. w psychoterapii: trening autogeniczny - metoda polegająca m.in. na wykonywaniu ćwiczeń likwidujących napięcie nerwowe; trening autogenny

SJP.pl

# autogenny

1. książkowo: wywołany przyczynami wewnętrznymi; autogeniczny, autogenowy, samorzutny;
2. w psychoterapii: trening autogenny - metoda polegająca m.in. na wykonywaniu ćwiczeń likwidujących napięcie nerwowe; trening autogeniczny

SJP.pl

# autogenowy

książkowo: wywołany przyczynami wewnętrznymi; autogenny, autogeniczny, samorzutny

SJP.pl

# autogiełda

autobazar;
1. zorganizowana bezpośrednia sprzedaż samochodów przez właścicieli;
2. miejsce, w którym odbywa się sprzedaż samochodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. giełda samochodowa

Wiktionary

- Giełda samochodowa
- gazeta "Auto Giełda Dolny Śląsk" (d. "Autogiełda Dolnośląska")

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwie konkurujące ze sobą autogiełdy nie miałyby raczej szans utrzymania się w mieście, […].

Wiktionary

# autogiro

wiropłat o samoczynnie obracającym się wirniku; wiatrakowiec; autożyro

SJP.pl

Wiatrakowiec, żyroplan, autożyro – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), z rodziny wiropłatów, wyposażony w wirnik nośny i śmigło napędowe (pchające lub ciągnące). Wirnik nie jest napędzany silnikiem, lecz obraca się dzięki autorotacji, powstającej w wyniku postępowego ruchu (wywoływanego śmigłem) wiropłata względem powietrza. Czasem jako napęd wiatrakowca może służyć holujący pojazd naziemny lub nawodny. Z powodu konieczności zapewnienia ciągłego nadmuchu powietrza na wirnik nośny, wiatrakowiec – w odróżnieniu od innych wiropłatów – nie może wykonywać zawisu. Wiatrakowce są zdolne do krótkiego startu i lądowania (STOL).

Wikipedia

# autognozja

poznawanie samego siebie

SJP.pl

# autogolpe

praktykowana w krajach Ameryki Środkowej niezgodna z konstytucją forma przejęcia władzy w państwie przez szefa władzy wykonawczej

SJP.pl

# autogonia

według popularnego w starożytności i średniowieczu poglądu: samorzutne powstanie niższych organizmów z nieorganicznej lub organicznej materii nieożywionej (np. much ze zgniłego mięsa, żab z mułu rzecznego); abiogeneza, samorództwo

SJP.pl

# autograf

1. własnoręczny podpis kogoś sławnego;
2. potocznie, ironicznie: podpis;
3. w nauce o literaturze: rękopis jakiegoś autora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) własnoręczny podpis

(1.2) rękopis wykonany przez autora dzieła

(1.3) techn. urządzenie do prezentacji zdjęć wykonanych z lotu ptaka w formie trójwymiarowych map

Wiktionary

Autograf (gr. αὐτός 'sam' i γράφω 'piszę') – własnoręczne pismo jakiejś osoby (podpis, rękopis).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj na spotkaniu z autorem, można otrzymać autograf na zakupionym egzemplarzu książki.

(1.1) […] wyrwał z tak pięknie oprawionej książki kartę z autografem […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔɡraf, AS: au̯tograf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autografowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. autografowanie n.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|αὐτόγραφος. (autógraphos) < etym|gr. autós + grapho

źródłosłów dla źródło dla|ros|автограф.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autograph, signature

* białoruski: (1.1) аўтограф m.; (1.2) аўтограф m.

* bułgarski: (1.1) автограф m.; (1.2) автограф m.; (1.3) автограф m.

* duński: (1.1) autograf w.

* francuski: (1.1) autographe m./ż.

* interlingua: (1.1) autographo

* niemiecki: (1.1) Autogramm n.

* nowogrecki: (1.1) αυτόγραφο n.

* rosyjski: (1.1) автограф m.

* słowacki: (1.1) autogram m.; (1.2) autograf m.

* węgierski: (1.1) autogram

* włoski: (1.1) autografo m.; (1.2) autografo m.

źródła.

== autograf (język albański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) autograf

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autografia

wykonanie rysunku na papierze przedrukowym i odciśnięcie go na płycie (kamień lub blacha cynkowa); przedruk

SJP.pl

# autograficzność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autograficzne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autograficzny

przysł. autograficznie

Wiktionary

# autograficzny

1. własnoręczny;
2. wykonany techniką autografii

SJP.pl

# autografować

przestarzałe: dokładnie reprodukować z oryginału pismo lub rysunek

SJP.pl

# autografowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. odtwarzanie pisma lub rysunku na podstawie oryginału

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autograf m.

czas. autografować

Wiktionary

# autohandel

potocznie: handel samochodami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. handel samochodami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈxãndɛl, AS: au̯toχãndel

Wiktionary

# autohemoterapia

leczenie zastrzykami domięśniowymi krwi własnej pacjenta

SJP.pl

Leczenie krwią, hemoterapia, krwiolecznictwo – metoda polegająca na przetaczaniu krwi pełnej lub innych preparatów krwiopochodnych stosowana w celach leczniczych. Jest ona przeprowadzana tylko w wyniku ścisłych wskazań lekarskich ze względu na możliwe powikłania.

Wikipedia

# autohipnotyczny

→ autohipnoza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z autohipnozą

Wiktionary

#### Patrz:

autohipnoza

#### Przykłady

(1.1) Szaman może cię nauczyć wchodzenia w trans autohipnotyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔxʲipnɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: au̯toχʹipnotyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autohipnoza

Wiktionary

# autohipnoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hipnoza wywoływana na sobie samym

Wiktionary

Autohipnoza (stgr. αὐτός autós „sam” + ὕπνος hýpnos „sen”) – oznacza:

- czynność prowadzącą do osiągnięcia zmienionego stanu świadomości, zwanego często także hipnotycznym transem (stan głębokiego wewnętrznego rozluźnienia przy jednoczesnym zachowaniu uważnej świadomości),
- stan zmienionej świadomości, stan hipnotyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Specyficzną metodą pracy z autohipnozą jest użycie kaset z odpowiednio nagranymi sesjami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔxʲipˈnɔza, AS: au̯toχʹipnoza

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autohipnotyczny

Wiktionary

# autoholiczka

kobieta przywiązująca zbyt dużą wagę do posiadania lub używania samochodu

SJP.pl

# autoholik

osoba przywiązująca zbyt dużą wagę do posiadania lub używania samochodu

SJP.pl

# autoholizm

przywiązywanie zbyt dużej wagi do posiadania lub używania samochodu, traktowanie jako objaw choroby

SJP.pl

# autoidentyfikacja

określenie własnej tożsamości, przynależności do danej kultury, religii lub organizacji, itp.; samoidentyfikacja

SJP.pl

# autoimmunizacja

Autoimmunizacja – odpowiedź odpornościowa układu odpornościowego organizmu, w przebiegu której powstają nieprawidłowe, skierowane przeciw własnym tkankom limfocyty T lub przeciwciała. Autoimmunizacja może prowadzić do powstania chorób autoimmunologicznych.

Wikipedia

# autoimmunizacyjny

przymiotnik od: autoimmunizacja

SJP.pl

# autoimmunologiczny

przymiotnik

(1.1) med. taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Autoimmunologiczna hemolityczna anemia to zagrażająca życiu choroba, w której układ odpornościowy psa atakuje jego krwinki czerwone.

Wiktionary

# autointerpretacyjny

przymiotnik od: autointerpretacja

SJP.pl

# autoironia

szczególna odmiana ironii, którą autor kieruje przeciwko sobie samemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ironia dotycząca samego siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konstrukcja, wielowątkowość, powtórzenia, autoironie, są to symptomy, powiedzmy, literackie. Dosłowne doświadczenie bycia przy umieraniu bliskiego człowieka staje się początkiem opowieści o literaturze i naszej wyobraźni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔjiˈrɔ̃ɲja, AS: au̯toi ̯irõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoironizowanie n., autoironiczność ż.

czas. autoironizować

przym. autoironiczny

przysł. autoironicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. samoironia

Wiktionary

# autoironiczny

przejawiający autoironię, nacechowany autoironią (np. autoironiczny komentarz, autoironiczna postawa)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ironiczny wobec siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoironia ż., autoironizowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoironiczny

Wiktionary

# autoironizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ironizowanie wobec samego siebie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoironia ż.

czas. autoironizować

przym. autoironiczny

przysł. autoironicznie

Wiktionary

# autojonizacja

dysocjacja elektrolityczna rozpuszczalnika amfiprotonowego wskutek wymiany protonów między jego cząsteczkami; autoprotoliza

SJP.pl

Autodysocjacja (autojonizacja, autoprotoliza) – rodzaj dysocjacji elektrolitycznej, w której czysty związek chemiczny w postaci cząsteczkowej rozpada się na jony pod wpływem innych cząsteczek tego samego związku, pełniąc przy tym rolę zarówno kwasu jak i zasady. Autodysocjacja jest możliwa, gdy cząsteczki związku mają budowę polarną.

Wikipedia

# autokar

autobus turystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. autobus przeznaczony do długich podróży

Wiktionary

Autokar (autobus turystyczny, autobus dalekobieżny) – autobus przystosowany do przewozów pasażerskich na duże odległości, na trasach międzymiastowych i międzynarodowych. Według definicji Europejskiej Komisji Gospodarczej, Eurostatu i Międzynarodowego Forum Transportu jest to pasażerski mechaniczny pojazd drogowy przeznaczony do przewozu więcej niż 24 osób (wliczając kierowcę) i posiadający wyłącznie miejsca siedzące.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podróż autokarem jest tańsza od jazdy koleją, ale zwykle trwa dłużej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔkar, AS: au̯tokar

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autokarowy

Wiktionary

# autokarmnik

automat do karmienia zwierząt gospodarskich; paszomat

SJP.pl

# autokarowy

związany z autokarem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z autokarem, wykorzystujący autokar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autokar

Wiktionary

# autokarykatura

karykatura pokazująca samego autora

SJP.pl

# autokatalityczny

→ autokataliza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z autokatalizą; taki, w którym produkt reakcji chemicznej działa jako katalizator tej samej reakcji, przyspieszając jej przebieg

Wiktionary

#### Patrz:

autokataliza

#### Powiązane:

rzecz. autokataliza ż.

Wiktionary

# autokataliza

zajwisko przyspieszenia reakcji katalitycznej pod wpływem jednego z produktów tej reakcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja chemiczna, w której jej produkt pełni rolę katalizatora dla tej samej reakcji, zwiększając jej szybkość

Wiktionary

Autokataliza – wzrost szybkości reakcji chemicznej pod wpływem jednego z produktów tej reakcji, który pełni funkcję katalizatora. Szybkość reakcji autokatalitycznej wzrasta w miarę jej postępu i związanego z tym wzrostu stężenia produktu będącego katalizatorem, a następnie maleje z powodu spadku stężenia substratów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Autokataliza ma znaczenie w procesach biologicznych, np. w powielaniu materiału genetycznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autokatalityczny

Wiktionary

# autokefalia

niezależność kościoła prawosławnego od zwierzchnictwa zagranicznych władz duchownych; autocefalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

Wiktionary

Autokefalia (z gr. αὐτο – samo, κεφαλή – głowa) – status kościoła chrześcijańskiego (najczęściej prawosławnego albo orientalnego) oznaczający, że jego głowa (biskup, metropolita, patriarcha) nie jest odpowiedzialna przed jakimkolwiek innym hierarchą o wyższej randze.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔkɛˈfalʲja, AS: au̯tokefalʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autokefaliczny

rzecz. autokefaliczność ż.

Wiktionary

# autokefaliczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha cerkwi autonomicznej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakie były wcześniejsze przejawy autokefaliczności tej bliskowschodniej wspólnoty eklezjalnej?

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autokefaliczny

rzecz. autokefalia ż.

Wiktionary

# autokefaliczny

o Kościele prawosławnym: autonomiczny, niezależny od zagranicznych władz duchownych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właścicielem tej działki jest Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autokefalia ż., autokefaliczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autonomiczny

Wiktionary

# autokemping

kemping służący zmotoryzowanym turystom, z miejscami na samochody z przyczepą; autocamping

SJP.pl

# autokempingowy

przymiotnik od: autokemping

SJP.pl

# autoklaw

hermetycznie zamykany zbiornik, używany do sterylizacji materiałów opatrunkowych i narzędzi chirurgicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. med. hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

Wiktionary

Autoklaw – hermetycznie zamknięty, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania procesów chemicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Autoklawy stoją w sąsiednim pomieszczeniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔklaf, AS: au̯toklaf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autoklawowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) med. sterylizator

Wiktionary

# autoklawować

przeprowadzać sterylizację czegoś za pomocą autoklawy

SJP.pl

# autoklawowy

→ autoklaw

SJP.pl

#### Patrz:

autoklaw

# autokod

system automatycznego programowania maszyn cyfrowych

SJP.pl

Wikipedia

# autokolimacja

odwrócenie wiązki promieni przy jednoczesnym jej zawężeniu lub zogniskowaniu

SJP.pl

# autokolimacyjny

→ autokolimacja

SJP.pl

#### Patrz:

autokolimacja

# autokomentarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. publ. opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. komentarz m., komentator m., komentatorka ż., komentowanie n., skomentowanie n., komentacja ż.

czas. komentować ndk., skomentować dk.

przym. komentatorski

Wiktionary

# autokomis

potocznie: komis samochodowy

SJP.pl

# autokomisowy

→ autokomis

SJP.pl

#### Patrz:

autokomis

# autokontrola

samokontrola

SJP.pl

# autokorekta

automatyczna korekta m.in. w edytorach tekstowych

SJP.pl

# autokorelacja

1. w informatyce: pojęcie stochastyczne mające zastosowanie w analizie przestrzennej, dotyczące zmienności wartości atrybutów przy zmianie położenia, odnoszące się do obiektów przestrzennych ciągłych;
2. w statystyce, telekomunikacji: miara współzależności między elementami szeregu czasowego

SJP.pl

Wikipedia

# autokorelacyjny

przymiotnik od: autokorelacja

SJP.pl

# autokosmetyczny

→ autokosmetyka

SJP.pl

#### Patrz:

autokosmetyka

# autokosmetyk

upiększanie i konserwacja samochodów

SJP.pl

# autokosmetyka

upiększanie i konserwacja samochodów

SJP.pl

# autokowariancja

wielkość równa kowariancji pomiędzy procesem stochastycznym a tym samym procesem przesuniętym o pewien odcinek czasu

SJP.pl

Autokowariancja – wielkość równa kowariancji pomiędzy procesem stochastycznym a tym samym procesem przesuniętym o pewien odcinek czasu.

Jeśli każdy stan procesu stochastycznego ma wartość oczekiwaną, \mathbb {E} X_{t}=\mu _{t}, to autokowariancja jest dana wzorem:

  \operatorname {K} _{XX}(t,s)=\mathbb {E} \left((X_{t}-\mu _{t})(X_{s}-\mu _{s})\right)=\mathbb {E} \left(X_{t}\cdot X_{s}\right)-\mu _{t}\cdot \mu _{s},

Wikipedia

# autokracja

system władzy państwowej, w którym nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; jedynowładztwo, samowładztwo, absolutyzm, autokratyzm, autarchia (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈkrat͡sʲja, AS: au̯tokracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autokrata m., autokratka ż., autokratyzm m.

przym. autokratyczny

przysł. autokratycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autokratyzm, absolutyzm, dyktatura, jedynowładztwo, samowładztwo, samodzierżawie, despotyzm, despotia, tyrania; pot. zamordyzm

Wiktionary

# autokrata

osoba sprawująca nieograniczoną władzę; autarcha (rzadziej), autokrator, samowładca, jedynowładca

SJP.pl

Wikipedia

# autokratka

władczyni absolutna, despotka, tyran

SJP.pl

# autokrator

1. władca nieograniczony, absolutny; samowładca, autokrata, jedynowładca, jednowładca;
2. w starożytności: grecki tytuł cesarza rzymskiego i bizantyjskiego

SJP.pl

Wikipedia

# autokratyczny

dotyczący autokracji lub autokraty, właściwy autokracji lub autokracie (np. autokratyczny system władzy, autokratyczny władca)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z autokratyzmem jako systemem rządów

(1.2) charakterystyczny dla autokraty (jako cecha)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autokratyzm mrz., autokracja ż., autokrata mos.

przysł. autokratycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) despotyczny, samowładny

(1.2) absolutystyczny

Wiktionary

# autokratywny

→ autokracja; autokratyczny, autorytarny, dyktatorski

SJP.pl

# autokratyzm

1. system władzy państwowej, w którym nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; jedynowładztwo, samowładztwo, absolutyzm, autokracja, autarchia (rzadziej);
2. książkowo: cecha kogoś, kto nie liczy się z nikim, postępuje w sposób władczy; despotyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

(1.2) władczość jako cecha charakteru; cecha kogoś, kto nie liczy się z nikim

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Autokratyzm twojej babki jest denerwujący.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈkratɨsm̥, AS: au̯tokratysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autokracja ż., autokrata m.

przym. autokratyczny

przysł. autokratycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autokracja, samowładztwo, samodzierżawie, absolutyzm, despotyzm, dyktatura, tyrania, autorytaryzm, totalizm, totalitaryzm, régime

(1.2) despotyzm, dyktatura, tyrania

Wiktionary

# autokreacja

tworzenie własnego wizerunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) budowanie / tworzenie swojego wizerunku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔkrɛˈat͡sʲja, AS: au̯tokreacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autokreacyjny

Wiktionary

# autokreacyjny

→ autokreacja; autokreatywny

SJP.pl

# autokreatywny

→ autokreacja; autokreacyjny

SJP.pl

# autokros

wyścig samochodowy w trudnych warunkach terenowych z naturalnymi przeszkodami; autocross

SJP.pl

# autokrosowiec

uczestnik autokrosu - wyścigu samochodowego w trudnych warunkach terenowych z naturalnymi przeszkodami; kierowca autokrosowy

SJP.pl

# autokrosowy

→ autokros; autocrossowy

SJP.pl

# autokrytyczny

samokrytyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. samokrytyczny.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samokrytyczny

Wiktionary

# autokrytyk

krytyka wystawiona samemu sobie przez samego siebie

SJP.pl

# autokrytyka

krytyka wystawiona samemu sobie przez samego siebie

SJP.pl

# autokuszetka

pociąg złożony z wagonów z miejscami do leżenia dla pasażerów i wagonów towarowych do przewozu samochodów

SJP.pl

# autokwarantanna

dobrowolne czasowe odosobnienie kogoś, kto miał kontakt z osobą chorą na chorobę zakaźną

SJP.pl

# autolakier

[czytaj: ałtolakier] lakier służący do pokrywania karoserii samochodowych

SJP.pl

# autolakiernia

[czytaj: ałtolakiernia] zakład lub pomieszczenie, w którym lakieruje się karoserie samochodów; warsztat lakierniczy

SJP.pl

# autolitografia

rysunek na kamieniu litograficznym wykonany przez artystę grafika

SJP.pl

Autolitografia – litografia, stworzona przez autora – artystę grafika wprost na kamieniu litograficznym.

W XIX wieku istniało wiele zakładów litograficznych, w których rysunki stworzone przez artystów były przenoszone ręcznie przez rzemieślników-litografów (w odbiciu zwierciadlanym) na kamienie litograficzne. Takie litografie zatracały ważną cechę dzieła artysty – ślad ręki twórcy. Dlatego w końcu XIX wieku artyści-graficy (w Polsce m.in. Witold Wojtkiewicz, Leon Wyczółkowski i Kazimierz Sichulski) zaczęli tworzyć autolitografie, nanosząc obraz tuszem litograficznym lub tłustą kredką wprost na kamieniu. Musieli przy tym pamiętać, że – podobnie jak w przypadku np. drzeworytu – obraz na kamieniu, także ewent. napisy, ukaże się na wydruku w odbiciu lustrzanym.

Wikipedia

# autolityczny

→ autoliza

SJP.pl

#### Patrz:

autoliza

# autoliza

rozkład komórek i tkanek organizmu pod wpływem własnych enzymów hydrolitycznych; samotrawienie, samorozpuszczanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. samoistny enzymatyczny proces trawienia samch siebie – wielkocząsteczkowych składników obumarłej komórki lub całych komórek i tkanek po śmierci organizmu;

(1.2) kulin. metoda wstępnego przygotowania ciasta chlebowego polegająca na wymieszania samej mąki z wodą i pozostawieniu ciasta na 20-60 minut dla poprawienia jego elastyczności oraz walorów smakowych

Wiktionary

Autoliza (stgr. αυτό ‘samo’ i λύσις ‘rozszczepienie’), samostrawienie – enzymatyczny proces trawienia:

- wielkocząsteczkowych składników komórki (tj. białek i kwasów nukleinowych), zachodzący w obumarłych komórkach przy udziale lizosomów;
- lub całych komórek i tkanek (zarówno obcych dla organizmu, jak i własnych), zachodzący przy udziale ciał odpornościowych, zwanych autolizynami – dochodzi do tego po śmierci organizmu lub w niektórych chorobach (np. choroba wrzodowa).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. autolizowanie n.

czas. autolizować

Wiktionary

# autolizować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) biol. o komórce: rozpadać się pod wpływem własnych enzymów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autolizowanie n., autoliza ż.

przym. autolityczny

Wiktionary

# autolizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biochem. zachodzenie procesu autolizy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoliza ż.

czas. autolizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samorozpuszczanie

Wiktionary

# autolock

[czytaj: ałtolok] automatyczna blokada urządzenia

SJP.pl

# autologiczny

taki, w którym osobnik otrzymuje własne komórki macierzyste, np. przeszczep autologiczny

SJP.pl

# autolustracja

lustracja przeprowadzona na wniosek osoby posądzonej o współpracę z komunistycznymi służbami bezpieczeństwa

SJP.pl

# automacik

zdrobnienie od: automat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od automat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie automat, lecz tylko mały automacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automat m., automatyzowanie n.

przym. automatyczny

Wiktionary

# automacja

automatyzacja;
1. zmechanizowanie jakiejś czynności;
2. wprowadzenie do produkcji, transportu itp. urządzeń automatycznych

SJP.pl

# automafia

mafia działająca w przemyśle samochodowym lub handlu samochodami

SJP.pl

# automania

potocznie: szczególne zamiłowanie do samochodów

SJP.pl

# automaniaczka

→ automaniak

SJP.pl

#### Patrz:

automaniak

# automaniak

potocznie: pasjonat samochodów

SJP.pl

Automaniak – program motoryzacyjny produkowany przez telewizję TVN od 1998 roku.

Wikipedia

# automanipulacja

nieświadoma manipulacja własną osobą

SJP.pl

# automapa

mapa samochodowa

SJP.pl

Automapa – oprogramowanie nawigacyjne wykorzystujące system GPS.Jest ono wspólnym produktem dwóch firm: Aqurat i Geosystems Polska.

AutoMapa pojawiła się na rynku w 2003 r. Od wersji 4.0, wprowadzonej na rynek w 2007 r., możliwy jest podgląd mapy w 3D. W porównaniu z betą 4.0 różnica jest w interfejsie. W wersji 5.0 z 2008 r. znacząco zmieniono interfejs. AutoMapa jest dostarczana z zestawem punktów POI i bazową informacją o blokadach dróg oraz kilkoma wersjami komunikatów głosowych w 10 językach (angielski, czeski, fiński, francuski, hiszpański, litewski, niemiecki, polski, portugalski, rosyjski) w tym m.in. z komunikatami wykorzystującymi głos Krzysztofa Hołowczyca, dodatkowo w internecie można znaleźć głos, np. Czesia z serialu animowanego Włatcy móch i inne. Oprogramowanie umożliwia automatyczne pobieranie informacji z serwisu miplo.pl, który zawiera dodawane przez użytkowników punkty POI i informacje o utrudnieniach drogowych.

Wikipedia

# automat

1. maszyna wykonująca cykl pracy bez udziału człowieka lub z jego niewielkim udziałem;
2. potocznie: pistolet maszynowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

(1.2) maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy

(1.3) pot. pistolet maszynowy

(1.4) środ. mot. samochód z automatyczną skrzynią biegów

(1.5) pot. pralka automatyczna

Wiktionary

Automat (gr. αὐτόματος z αὐτο- 'samo-' i μένος ‘myśl’) – maszyna lub ich zestaw, wykonujące samoczynnie cykl czynności lub operacji określony konstrukcją lub programem, niewymagające bezpośredniego udziału człowieka. Jest to układ sekwencyjny, posiadający przynajmniej jedną pętlę sprzężenia zwrotnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Wsunąłem kartę kredytową do szczeliny automatu i wprowadziłem swój PIN.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔ̃mat, AS: au̯tõmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automatyzm mrz., automatyzacja ż., automatyczność ż., automatyka ż., automatyzowanie n., zautomatyzowanie n.

:: zdrobn. automacik mrz.

czas. automatyzować ndk., zautomatyzować dk.

przym. automatyczny, automatyzacyjny, automatowy

przysł. automatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) robot, maszyna

Wiktionary

# automatem

1. maszyna wykonująca cykl pracy bez udziału człowieka lub z jego niewielkim udziałem;
2. potocznie: pistolet maszynowy

SJP.pl

# automatowy

związany z automatem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z automatem (maszyną, bronią, itp.)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automat mrz.

Wiktionary

# automatyczka

→ automatyk

SJP.pl

#### Patrz:

automatyk

# automatycznie

przysłówek

(1.1) techn. z udziałem automatu

(1.2) wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości

(1.3) w sposób konsekwentny, jako naturalne lub regulaminowe następstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sterowanie sprężarką odbywa się w pełni automatycznie.

(1.2) Społeczeństwo automatycznie maluje stereotyp mężczyzn, którzy odkładają, opóźniają małżeństwo lub wybierają nieżenienie się.

(1.3) Samotna matka nie musi automatycznie przechodzić na pełny etat, gdy jej dziecko ukończy trzy lata.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automat mrz., automatyczność ż., automatyk mos., automatyka ż., automatyzacja ż., automatyzm mrz., automatyzowanie n.

czas. automatyzować ndk., zautomatyzować dk.

przym. automatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mechanicznie, samoczynnie

(1.2) bezwiednie, machinalnie, mimowolnie, odruchowo, spontanicznie

(1.3) konsekwentnie

Wiktionary

# automatyczność

→ automatyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest automatyczne

Wiktionary

#### Patrz:

automatyczny

#### Powiązane:

rzecz. automat m., automatyka ż., automatyzacja ż., automatyzowanie n., automatyk mos.

czas. automatyzować ndk.

przym. automatyczny

przysł. automatycznie

Wiktionary

# automatyczny

1. działający samoczynnie;
2. wykonywany za pomocą automatu;
3. powstający bez udziału świadomości i woli

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

(1.2) rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

(1.3) przen. wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obecnie wprowadzane deszczomierze automatyczne dokonują pomiaru wysokości opadu i zapisują tę informację w pamięci elektronicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: au̯tõmatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automat m., automacik m., automatyzm m., automatyzacja ż., automatyczność ż., automatyka ż., automatyzowanie n., zautomatyzowanie n.

czas. automatyzować ndk., zautomatyzować dk.

przym. automatyzacyjny

przysł. automatycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoczynny, mechaniczny

(1.2) pewny, nieuchronny, gwarantowany; pot. murowany

(1.3) mimowolny, bezwiedny, machinalny

Wiktionary

# automatyk

dziedzina techniki i nauki

SJP.pl

# automatyka

dziedzina techniki i nauki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. techn. dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem

Wiktionary

Automatyka – dziedzina techniki i nauki zajmująca się zagadnieniami sterowania różnorodnymi procesami, głównie technologicznymi i przemysłowymi (zwykle bez udziału lub z ograniczonym udziałem człowieka).

Automatyka nie jest tożsama z automatyzacją, czyli metodami i środkami służącymi do wyeliminowania lub ograniczenia udziału człowieka w różnych czynnościach. Do automatyzacji może się przyczynić nie tylko automatyka, ale i mechanizacja, robotyka czy technika informatyczna.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. automatyzowanie n., automatyk mos., automat mrz., automatyczność ż., automatyzacja ż.

przysł. automatycznie

przym. automatyczny

Wiktionary

# automatyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

Wiktionary

Automatyzacja – znaczne ograniczenie lub zastąpienie (proces zastępowania) ludzkiej pracy fizycznej i umysłowej przez pracę maszyn działających na zasadzie samoregulacji i wykonujących określone czynności bez udziału człowieka (czyli samoczynnych). Również zastosowanie maszyn do pracy niemożliwej do wykonania w inny sposób. Automatyzacja jest kolejnym etapem po mechanizacji, gdzie bezpośrednia praca człowieka jest niezbędna przy wytworzeniu produktu finalnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. automatyka ż., automatyzowanie n., automat mrz., automatyczność ż.

czas. automatyzować ndk.

przym. automatyczny

przysł. automatycznie

Wiktionary

# automatyzacyjny

związany z wprowadzeniem do produkcji, transportu itp. urządzeń automatycznych

SJP.pl

# automatyzm

1. odruchowe, nieświadome wykonywanie czynności;
2. w fizjologii: samoczynna, bez bodźców zewnętrznych, praca niektórych narządów, np. serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. automat mrz., automatyzowanie n.

przysł. automatycznie

przym. automatyczny

Wiktionary

# automatyzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zautomatyzować)

(1.1) wprowadzać automatyczne działanie w miejsce pracy ręcznej lub wymagającej stałego nadzoru człowieka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będziemy automatyzować linię produkcyjną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automatyzacja ż., automatyzowanie n., automat mrz., automatyczność ż.

przysł. automatycznie

przym. automatyczny

Wiktionary

# automatyzowalny

dający się automatyzować

SJP.pl

# automatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie czegoś automatycznym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zautomatyzowanie n., automat m., automacik m., automatyzm m., automatyzacja ż., automatyczność ż., automatyka ż.

czas. automatyzować ndk., zautomatyzować dk.

przym. automatyczny, automatyzacyjny

przysł. automatycznie

Wiktionary

# automechanik

potocznie: osoba zajmująca się obsługą i naprawą samochodów, mechanik samochodowy

SJP.pl

# automedon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. przyjaciel i woźnica Achillesa, syn Dioresa

Wiktionary

Automedon, Automedont (stgr. Αὐτομέδων) – w mitologii greckiej wojownik achajski, uczestnik wojny trojańskiej, woźnica rydwanu Achillesa i jego towarzysz.

Pochodził z wyspy Skyros. Przybył pod Troję na czele kontyngentu złożonego z dziesięciu okrętów. Służył Achillesowi, a po jego śmierci Neoptolemosowi. Zabił w boju Trojańczyka Aretosa. Był wiernym towarzyszem, słynął też z łagodności. Brał udział w zdobyciu Ilionu.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|gr|Αὐτομέδων.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Automedon

* starogrecki: (1.1) Αὐτομέδων m.

źródła.

== Automedon (język angielski.) ==

wymowa. IPA|ɔːˈtɒmɪdən.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Automedon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|gr|Αὐτομέδων.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Automedon

* starogrecki: (1.1) Αὐτομέδων m.

źródła.

== Automedon (język angielski.) ==

wymowa. IPA|ɔːˈtɒmɪdən.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Automedon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autometamorficzny

przymiotnik od: autometamorfizm

SJP.pl

# automobil

przestarzale: auto, samochód; samojazd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. samochód

(1.2) zabytkowy lub stary samochód

(1.3) przest. duży, kryty pojazd, najpierw konny bezszynowy, następnie szynowy

Wiktionary

Samochód, automobil, w skrócie auto – rodzaj kołowego pojazdu silnikowego, służącego do przewozu osób lub ładunków. Wg polskiego prawa taki pojazd jest samochodem tylko jeśli jego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością powyżej 25 kilometrów na godzinę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszy raz w życiu jechała wspaniałym automobilem, toteż, mimo wstrząśnień nieuniknionych na obmurowaniach ścieków bocznej ulicy, miała złudzenie, iż uległa porwaniu do nieba.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔ̃ˈmɔbʲil, AS: au̯tõmobʹil

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automobilista m., automobilistka ż., automobilizm m.

przym. automobilowy

Wiktionary

# automobilista

przestarzałe: kierowca rajdowy; wyścigowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. kierowca

(1.2) przest. człowiek uprawiający sporty samochodowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Hubert Latham był francuskim automobilistą i pionierem lotnictwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista, AS: au̯tõmobʹilʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automobil m., automobilizm m.

:: fż. automobilistka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szofer

Wiktionary

# automobilistka

→ automobilista

SJP.pl

#### Patrz:

automobilista

# automobilizm

przestarzałe: sport samochodowy

SJP.pl

Sport samochodowy (także automobilizm) – dyscyplina sportu motorowego rozgrywana przy użyciu samochodów. Najważniejszym organem zarządzającym sportem samochodowym jest Fédération Internationale de l’Automobile (FIA).

Wikipedia

# automobilklub

klub gromadzący miłośników pojazdów mechanicznych i kierowców, zwłaszcza sportowych

SJP.pl

Automobilklub – klub działający najczęściej na terenie danego miasta lub regionu, a także krajowa federacja sportowa specjalizująca się w sporcie samochodowym zrzeszający kierowców lub odpowiada za działanie i rozwój sportu samochodowego w mieście, regionie lub całego kraju. Jego działania dążą do organizacji i koordynacji imprez sportu samochodowego na danym obszarze. Automobilkluby organizują również akcje mające na celu popularyzację sportów motorowych i bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Wikipedia

# automobilklubowy

→ automobilklub

SJP.pl

#### Patrz:

automobilklub

# automobilowy

związany z automobilem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. związany z automobilami, starymi samochodami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. automobil mrz.

Wiktionary

# automorficzny

przymiotnik od: automorfizm

SJP.pl

# automorfizm

Automorfizm – izomorfizm struktury matematycznej na siebie, czyli jej wzajemnie jednoznaczny endomorfizm. W pewnym sensie jest to symetria obiektu – sposób odwzorowania obiektu na siebie przy zachowaniu całej jego struktury.

Wikipedia

# automotywacja

motywowanie samego siebie

SJP.pl

# autonaprawa

potocznie: naprawa samochodów; autoserwis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. naprawa samochodów

(1.2) naprawienie siebie samego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Organizm człowieka od urodzenia ma tendencję do autonaprawy.

Wiktionary

# autonomia

prawo do samostanowienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. częściowa niezależność;

(1.2) swoboda działania

Wiktionary

Pojęcie autonomia pochodzi od starogreckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía – możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa). Dotyczy zarówno zbiorowości, jak jednostek (samodzielność w decydowaniu o sobie, w etyce – niezależność od innych norm niż własne sumienie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Władze obszaru, który posiada autonomię, mogą często tworzyć własne ustawodawstwo.

(1.2) Dając dziecku autonomię, nie myl jej nigdy z bezkarnością.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: au̯tõnõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autonomiczny, autonomistyczny

rzecz. autonomizowanie n., autonomistka ż., autonomista m., autonomiczność

przysł. autonomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

rzecz. autonomizowanie n., autonomistka ż., autonomista m., autonomiczność

przysł. autonomicznie

frazeologia. Autonomia Palestyńska

etymologia. etym|gr|αὐτονομία. (autonomía) ; źródłosłów dla źródło dla|ros|автономия.

uwagi. por|niepodległość.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autonomy

* białoruski: (1.1) аўтаномія ż.; (1.2) самаўрад m.

* duński: (1.1) autonomi w.; (1.2) autonomi w.

* esperanto: (1.1) aŭtonomeco

* fiński: (1.1) autonomia

* francuski: (1.1) autonomie ż.

* hiszpański: (1.1) autonomía ż.

* interlingua: (1.1) autonomia

* islandzki: (1.1) sjálfsstjórn ż.; (1.2) sjálfstæði n.

* jidysz: (1.1) אויטאָנאָמיע ż. (ojtonomje); (1.2) אויטאָנאָמיע ż. (ojtonomje)

* kataloński: (1.1) autonomia ż.; (1.2) autonomia ż.

* niderlandzki: (1.1) autonomie ż.

* niemiecki: (1.1) Autonomie ż.

* portugalski: (1.1) autonomia ż.

* rosyjski: (1.1) автономия ż.

* szwedzki: (1.1) autonomi w.

* turecki: (1.1) özerklik, muhtariyet, otonomi

* ukraiński: (1.1) автономія ż.

* węgierski: (1.1) autonómia

* włoski: (1.1) autonomia ż.; (1.2) autonomia ż.

źródła.

== autonomia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) polit. autonomia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autonomicznie

przysłówek

(1.1) w sposób autonomiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomizowanie n., autonomistka ż., autonomiczność ż.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomistycznie

Wiktionary

# autonomiczność

→ autonomiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autonomiczne; cecha tych, którzy są autonomiczni

Wiktionary

- Autonomiczność okrętu
- Autonomiczność sztuki

Wikipedia

#### Patrz:

autonomiczny

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomista mos., autonomistka ż., autonomizowanie n.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomicznie

Wiktionary

# autonomiczny

1. oparty na autonomii, niezależny (np. autonomiczna republika);
2. autonomiczny układ nerwowy - układ nerwowy narządów wewnętrznych działający niezależnie od woli

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z autonomią; taki, który ma autonomię

(1.2) dotyczący autonomii w etyce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy katolicy zrozumieli autonomiczny charakter państwa, a zwłaszcza autonomiczny charakter liberalnej demokracji?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: au̯tõnõmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomizm m., autonomista m., autonomistka ż., autonomizacja ż., autonomiczność ż., autonomizowanie n.

przysł. autonomicznie

przym. autonomistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samodzielny, niezależny

Wiktionary

# autonomista

zwolennik autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomizm m., autonomiczność ż.

:: fż. autonomistka

przym. autonomistyczny, autonomiczny

Wiktionary

# autonomistka

→ autonomista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka autonomii, np. politycznej, gospodarczej lub kulturowej

Wiktionary

#### Patrz:

autonomista

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. autonomia ż., autonomiczność ż., autonomizowanie n., zautonomizowanie n., autonomizm m.

:: fm. autonomista m.

czas. autonomizować ndk., zautonomizować dk.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) автономистка ż.

* słowacki: (1.1) autonomistka ż.

źródła.

== autonomistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) autonomistka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomiczność ż., autonomizowanie n., zautonomizowanie n., autonomizm m.

:: fm. autonomista m.

czas. autonomizować ndk., zautonomizować dk.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. autonomia ż., autonomiczność ż., autonomizowanie n., zautonomizowanie n., autonomizm m.

:: fm. autonomista m.

czas. autonomizować ndk., zautonomizować dk.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) автономистка ż.

* słowacki: (1.1) autonomistka ż.

źródła.

== autonomistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) autonomistka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autonomistyczny

→ autonomia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z autonomistami, dotyczący autonomistów, autonomizmu, dążenia do autonomii

Wiktionary

#### Patrz:

autonomia

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomiczność ż., autonomizacja ż., autonomizm m., autonomista m., autonomistka ż., autonomizowanie n.

czas. autonomizować ndk.

przym. autonomiczny

przysł. autonomicznie

Wiktionary

# autonomizacja

proces uzyskiwania autonomii przez jakieś terytorium

SJP.pl

Autonomizacja (jap. 自働化 jidōka) – jeden z dwóch filarów Systemu Produkcyjnego Toyoty. Polega na zaprojektowaniu systemów produkcyjnych w sposób, który umożliwia wykrywanie i eliminowanie błędów oraz odstępstw od przyjętych standardów.

Wikipedia

# autonomizm

autonomia; samodzielne działanie, niezależność

SJP.pl

﻿

Autonomizm – nurt radykalnie lewicowej myśli politycznej, powstały w latach 60. XX wieku we Włoszech jako kontynuacja ruchu komunizmu robotniczego (wł. operaismo). Z czasem ruch ten zasymilował wiele elementów myśli anarchistycznej, łącząc je z marksizmem. Grupy powołujące się na różnie rozumiany autonomizm pozostają czynne przede wszystkim w Niemczech, Danii, Włoszech i Francji.

Wikipedia

# autonomizować

1. nadawać jakiemuś terytorium autonomię;
2. autonomizować się - uzyskiwać autonomię

SJP.pl

# autonomizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. polit. nadawanie jakiemuś podmiotowi autonomii

(1.2) książk. traktowanie jakichś zjawisk, procesów itp. jako samodzielnych i niezależnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autonomia ż., autonomiczność ż., autonomizacja ż., autonomizm m., autonomista m., autonomistka ż.

czas. autonomizować ndk.

przym. autonomiczny, autonomistyczny

przysł. autonomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) usamodzielnianie

Wiktionary

# autoobracanie

automatyczne obracanie się widoku na ekranie urządzenia po jego przekręceniu

SJP.pl

# autoocena

ocena wystawiana sobie przez samego siebie

SJP.pl

# autoodświeżanie

automatyczne odświeżanie czegoś

SJP.pl

# autoodszkodowanie

odszkodowanie za uszkodzenie, zniszczenie, utratę itp. samochodu

SJP.pl

# autoogumienie

potocznie: ogumienie samochodu

SJP.pl

# autooksydacyjny

przymiotnik od: autooksydacja

SJP.pl

# autookulary

tekturowa osłona przez rażącym światłem słonecznym, zakładana na przednią szybę samochodu

SJP.pl

# autoparodia

parodia własnego utworu, własnego stylu itp.

SJP.pl

# autopasta

pasta do czyszczenia samochodów; pasta samochodowa

SJP.pl

# autopastisz

świadome naśladowanie własnego stylu przez twórcę, np. pisarza, reżysera itp.

SJP.pl

# autopercepcja

sposób, w który odbieramy samych siebie

SJP.pl

Teoria spostrzegania siebie, teoria autopercepcji – stworzona przez Daryla Bema teoria próbująca wyjaśnić proces samopoznawania (zbierania informacji na temat własnej osoby i tworzenia wyobrażenia siebie). Podstawowym założeniem teorii jest twierdzenie, że podczas poznawania siebie ludzie dokonują takich samych zabiegów jak przy poznawaniu (rozumieniu) innych ludzi – poprzez obserwowanie i wnioskowanie z tych obserwacji.

Wikipedia

# autopilot

mechanizm komputerowy przejmujący w samolocie, samochodzie, statku itp. pewne funkcje osoby sterującej, np. utrzymywanie na wyznaczonym kursie, stabilizowanie wysokości

SJP.pl

Automatyczny pilot (autopilot) – urządzenie służące do wykonywania określonego zestawu zadań umożliwiających automatyczne sterowanie obiektem (statkiem, samolotem, śmigłowcem itp.) oraz rakietami (głównie ziemia-powietrze).

Wikipedia

# autoplagiat

1. plagiatowanie własnego utworu;
2. utwór powstały w wyniku powtórzenia własnego dzieła bez podania źródła

SJP.pl

Autoplagiat – powtórne opublikowanie fragmentów własnych wcześniej opublikowanych utworów jako utworów nowych, bez podania o tym informacji. Autoplagiat bywa naganną praktyką w dziedzinach, w których istotna jest oryginalność (np. nauka).

Autoplagiat nie jest rodzajem plagiatu, a zbieżność nazw jest myląca. W przypadku plagiatu plagiator wykorzystuje cudzy utwór, podając się za jego autora. Tym samym narusza jego osobiste prawa autorskie. Sam autor nie może naruszyć swoich osobistych praw autorskich.

Wikipedia

# autoplastyczny

przymiotnik od: autoplastyka

SJP.pl

# autoplastyka

operacja plastyczna przeszczepienia tkanek w obrębie tego samego organizmu w celu uzupełnienia ubytku tkanki lub skorygowania wady; fizjoplastyka

SJP.pl

# autoploidalność

→ autoploidalny

SJP.pl

#### Patrz:

autoploidalny

# autopoliploidalność

→ autopoliploidalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autopoliploidalne

Wiktionary

#### Patrz:

autopoliploidalny

#### Powiązane:

przym. autopoliploidalny

przysł. autopoliploidalnie

Wiktionary

# autopoliploidalny

przymiotnik od: autopoliploid

SJP.pl

# autopompa

Wikipedia

# autoportrecik

zdrobnienie od: autoportret

SJP.pl

# autoportret

portret autorstwa osoby namalowanej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) portret artysty wykonany przez siebie samego;

Wiktionary

Autoportret, portret własny – portret artysty wykonany przez niego samego; może nim być obraz, rzeźba, fotografia.

Pierwsze autoportrety pojawiły się w średniowieczu, a rozpowszechniły się pod koniec tej epoki. Na początku renesansu artyści swoje autoportrety włączali do malowanych przez siebie scen. Wraz z zanikaniem pojmowania roli artysty jako rzemieślnika, wykształcał się samodzielny autoportret (np. u Albrechta Dürera).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obraz „Mężczyzna w turbanie” Jana van Eycka to prawdopodobnie autoportret artysty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈpɔrtrɛt, AS: au̯toportret

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. autoportrecik m.

przym. autoportretowy

Wiktionary

# autoportretowy

→ autoportret

SJP.pl

#### Patrz:

autoportret

# autoprezentacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sposób, w jaki ktoś świadomie przedstawia się innym, prezentacja siebie

Wiktionary

Autoprezentacja – sposób, w jaki każdy człowiek poprzez swoje wypowiedzi, zachowania i sygnały niewerbalne komunikuje na zewnątrz kim jest, albo za kogo chciałby być uważany. Autoprezentacja jest podejmowana również w sytuacjach, które nie przynoszą namacalnych zysków, ale pozwalają budować pozytywną opinię o sobie u innych, dzięki czemu jednostka może kształtować i podtrzymywać swoją pożądaną tożsamość.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prezentację wykorzystuje się między innymi podczas egzaminu maturalnego lub zawodowego, przedstawiania oferty swojej firmy, szkoleń pracowników, a nawet w czasie autoprezentacji (prezentacji siebie) na rozmowie kwalifikacyjnej.

Wiktionary

# autopromocja

1. promocja własnej osoby, umiejętności itp.;
2. promocja własnych produktów lub usług w ramach własnych środków promocji (np. promocja innych czasopism wydawnictwa w jednym z czasopism)

SJP.pl

Autopromocja – przekaz pochodzący od dostawcy usługi medialnej mający służyć bezpośrednio lub pośrednio promocji jego audycji, towarów lub usług.

Wikipedia

# autopromocyjny

→ autopromocja

SJP.pl

#### Patrz:

autopromocja

# autopropaganda

rozpowszechnianie własnych dokonań, poglądów itp. przez przedstawianie tego w korzystnym świetle

SJP.pl

# autoprotoliza

dysocjacja elektrolityczna rozpuszczalnika amfiprotonowego wskutek wymiany protonów między jego cząsteczkami; autojonizacja

SJP.pl

Autodysocjacja (autojonizacja, autoprotoliza) – rodzaj dysocjacji elektrolitycznej, w której czysty związek chemiczny w postaci cząsteczkowej rozpada się na jony pod wpływem innych cząsteczek tego samego związku, pełniąc przy tym rolę zarówno kwasu jak i zasady. Autodysocjacja jest możliwa, gdy cząsteczki związku mają budowę polarną.

Wikipedia

# autoprzeciwciało

Autoprzeciwciała – przeciwciała skierowane przeciwko antygenom własnego organizmu. Mogą występować w chorobach autoimmunologicznych.

Wikipedia

# autoprzeszczep

przeszczep organów lub komórek, w którym biorca jest jednocześnie dawcą

SJP.pl

# autopsja

1. stwierdzenie czegoś poprzez własną (naoczną) obserwację; oględziny
2. badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny śmierci i okoliczności jej towarzyszących; sekcja zwłok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sekcja zwłok;

(1.2) własne doświadczenie

Wiktionary

Sekcja zwłok (łac. sectio: cięcie, rozcięcie), autopsja (stgr. αὐτοψία autopsia: zobaczyć na własne oczy) – badanie pośmiertne (łac. post mortem), którego celem jest najczęściej ustalenie przyczyny zgonu, rzadziej uzyskanie dodatkowych informacji potrzebnych śledczym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Autopsję przeprowadza się zarówno w celach naukowych, jak i ze względów procesowych i sądowych.

(1.2) Znam to z autopsji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔpsʲja, AS: au̯topsʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) badanie post mortem, obdukcja zwłok, sekcja zwłok

Wiktionary

# autopsyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autopsyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autopsyjny

przysł. autopsyjnie

Wiktionary

# autopsyjny

→ autopsja

SJP.pl

#### Patrz:

autopsja

# autor

1. twórca dzieła literackiego, naukowego, technicznego, dzieła sztuki itp.;
2. inicjator, projektodawca;
3. wykonawca jakiejś czynności, np. autor kradzieży; sprawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

Wiktionary

Autor, twórca (łac. auctor - sprawca, twórca) – osoba, która tworzyła lub współtworzyła dzieło (utwór w rozumieniu prawa autorskiego).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W rozmowie z autorem dowiedziałem się, że jego muzą jest kawa – dużo kawy.

(1.1) Podziwiam autora tej powieści za jego niezwykłą wyobraźnię.

(1.1) Mój sąsiad jest autorem wielu zagadek szachowych.

(1.1) Długie noce przy biurku to codzienność dla wielu autorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawtɔr, AS: au̯tor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorstwo n., autoryzacja ż., autoryzowanie n.

:: fż. autorka ż.

czas. autoryzować ndk.

przym. autorski, autoryzacyjny

przysł. autorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) twórca, inicjator, kreator, pomysłodawca, projektodawca; pisarz

Wiktionary

# autoradiografia

metoda obrazowania rozkładu substancji promieniotwórczych, najczęściej w płaskim przedmiocie

SJP.pl

Autoradiografia – metoda obrazowania rozkładu substancji promieniotwórczych, najczęściej w płaskim przedmiocie.

Autoradiografię wykonuje się pozostawiając na pewien czas kliszę rentgenowską przyłożoną ściśle do przedmiotu lub pokrywając próbkę emulsją światłoczułą. Wywołana emulsja ujawnia rozkład substancji promieniotwórczych w przedmiocie (autoradiogram). W technice autoradiografii oprócz klisz rentgenowskich można wykorzystywać również inne systemy detekcji promieniowania.

Wikipedia

# autoradiogram

przyrząd dzięki któremu można zobrazować rozkład substancji promieniotwórczych, najczęściej w płaskim przedmiocie

SJP.pl

Autoradiogram – obraz uzyskiwany na materiale światłoczułym, który miał kontakt z materiałem radioaktywnym, np. skrawkiem komórki zawierającej związki znakowane izotopami promieniotwórczymi. Na autoradiogramie widać szczegółowe rozmieszczenie składników radioaktywnych.Jako pierwszy autoradiogramy zastosował Henri Becquerel podczas badania promieniowania emitowanego przez rudę uranową.

Wikipedia

# autorament

1. rodzaj zaciągu w dawnym wojsku polskim;
2. przenośnie: rodzaj, typ

SJP.pl

Autorament – sposób rekrutacji lub rodzaj zaciągu w wojskach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, który powstał w ramach reform wojska przez króla Władysława IV w latach 30. XVII wieku. Ustalono podział na autorament narodowy i cudzoziemski. Wojska te stanowiły trzon armii, uzupełniany pospolitym ruszeniem.

Wikipedia

# autoramentowy

związany z autoramentem

SJP.pl

# autoreferat

sprawozdanie z własnej pracy badawczej lub streszczenie własnych tekstów publicystycznych

SJP.pl

# autoreferencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: au̯toreferẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autoreferencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoodnoszenie się, samoreferencja

Wiktionary

# autorefleksja

zastanowienie się, moment zadumy nad własnym postępowaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. refleksja nad samym sobą; introspekcja

(1.2) myśl wynikająca z autorefleksji (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autorefleksyjny

Wiktionary

# autorefleksyjny

przymiotnik od: autorefleksja

SJP.pl

# autorefraktometr

zautomatyzowany przyrząd okulistyczny do badania właściwości refrakcyjnych oczu

SJP.pl

# autoregeneracja

samorzutne odradzanie się

SJP.pl

# autoregresja

metoda predykcji statystycznej przyszłych wartości szeregu czasowego

SJP.pl

Autoregresja – metoda predykcji statystycznej przyszłych wartości szeregu czasowego. Jest to zwykła regresja statystyczna w której zmienna objaśniana jest przyszłą wartością z szeregu, a zmienne objaśniające to wartości szeregu czasowego z przeszłości.

Wikipedia

# autoregresyjny

→ autoregresja

SJP.pl

#### Patrz:

autoregresja

# autoregulacja

automatyczna regulacja czegoś, zdolność tego do samoczynnej korekty działania w razie jakichś nieprawidłowości

SJP.pl

# autoregulacyjny

przymiotnik od: autoregulacja

SJP.pl

# autoreklama

1. reklamowanie samego siebie (swoich dzieł, osiągnięć itp.);
2. reklamowanie swojej firmy i jej wyrobów, zwłaszcza gdy nie wypada tego czynić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reklamowanie siebie samego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Początkowo sprawa wyglądała na żart gazety i autoreklamę ciemnoskórej, zamieszkałej w Londynie rosyjskiej fotomodelki Angeli Ermakowej.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoreklama

Wiktionary

# autoreklamiarski

przymiotnik od: autoreklama

SJP.pl

# autoreklamowy

→ autoreklama

SJP.pl

#### Patrz:

autoreklama

# autoresponder

w informatyce: program współpracujący z serwerem poczty elektronicznej, umożliwiający automatyczne podjęcie różnych działań w stosunku do przychodzących e-maili

SJP.pl

Autoresponder – program lub opcja w programie służąca do automatycznego odpowiadania rozmówcy - przy próbie kontaktu wysyła jako odpowiedź wiadomość o ustalonej z góry treści.

Często występuje jako opcja w programie pocztowym umożliwiająca szybkie wysłanie odpowiedzi do nadawcy e-maila. Jest także wykorzystywany w komunikatorach internetowych oraz na IRC-u jako informacja dla nadawcy wiadomości, że adresata nie ma w danej chwili przy komputerze.

Wikipedia

# autorewers

automatyczne odtwarzanie drugiej strony kasety w radioodtwarzaczach kasetowych

SJP.pl

# autoriksza

zmotoryzowana wersja rikszy, używana jako taksówka w niektórych krajach azjatyckich; tuk-tuk

SJP.pl

Autoriksza (riksza motorowa, tuk-tuk) – pojazd, pełniący rolę taksówki, popularny w krajach takich jak Tajlandia, Indie, Pakistan, Nepal, Bangladesz i Sri Lanka. Jest to zmotoryzowana wersja zwykłej rikszy, przeważnie trójkołowa.

Wikipedia

# autorikszarz

osoba przewożąca pasażerów autorikszą

SJP.pl

# autorka

1. twórczyni dzieła literackiego, naukowego, technicznego, dzieła sztuki itp.;
2. sprawczyni, inicjatorka, projektodawczyni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

(1.2) inicjatorka jakiegoś przedsięwzięcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na szczególne uznanie zasługuje dbałość autorek o to, by teksty podręcznikowe odpowiadały zainteresowaniom studentów.

(1.2) Dziadek od razu wiedział, że autorką niespodzianki była babcia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autor mos., autorskość ż., autorstwo n.

przym. autorski

przysł. autorsko

Wiktionary

# autorodeo

zawody, w których kierowcy próbują zniszczyć lub unieruchomić samochody przeciwników uderzeniami własnego pojazdu

SJP.pl

Wikipedia

# autorotacja

1. samoczynne, stałe obracanie się samolotu lub szybowca względem osi wzdłużnej;
2. obracanie się nienapędzanego wirnika wiropłatu pod wpływem ukośnego opływu aerodynamicznego

SJP.pl

Autorotacja – zjawisko polegające na samoczynnym obrocie wirnika nośnego wiropłatów, np. śmigłowca czy wiatrakowca, wywołane ruchem wiropłata względem powietrza. W czasie autorotacji wirnik nośny nie ma mechanicznego połączenia z zespołem napędowym wiropłata, co jest sytuacją typową dla wiatrakowca i awaryjną dla śmigłowca.

Wikipedia

# autorotacyjny

przymiotnik od: autorotacja

SJP.pl

# autorski

przymiotnik od: autor

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z autorem

(1.2) realizowany według własnego pomysłu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Obecnie posiada autorską pracownię malarstwa i jest profesorem ASP w Krakowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔrsʲci, AS: au̯torsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autor mos., autorka ż., autorstwo n., autoryzowanie n.

czas. autoryzować ndk.

przysł. autorsko

Wiktionary

# autorsko

przysłówek

(1.1) na sposób autorski, po autorsku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autor mos., autorek mos., autorka ż., autorstwo n.

przym. autorski

Wiktionary

# autorskość

→ autorski

SJP.pl

#### Patrz:

autorski

# autorstwo

bycie autorem; fakt, że ktoś jest autorem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fakt bycia twórcą dzieła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Liczne opracowania przypisują mu autorstwo dzieła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autor m., autorka ż.

przym. autorski

przysł. autorsko

Wiktionary

# autorytarnie

przysłówek

(1.1) w sposób autorytarny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autorytarny

rzecz. autorytaryzm mrz.

Wiktionary

# autorytarność

narzucanie swojej woli innym, zmuszanie ich do posłuszeństwa

SJP.pl

# autorytarny

1. oparty na bezwzględnym posłuszeństwie, nadużywający władzy; autorytatywny;
2. osobowość autorytarna - w psychologii: osobowość charakteryzująca się ślepym oddaniem autorytetom, łaknąca silnego przywództwa, zwalniającego ją z konieczności podejmowania decyzji, odznaczająca się uproszczonym postrzeganiem świata (dzieli się on na swoich i obcych)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. dotyczący autorytaryzmu

(1.2) narzucający swoją wolę, opinię

(1.3) oparty na czyimś autorytecie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W krajach zachodnich dominuje konsumpcyjność i permisywizm, u nas odczuwa się spotęgowane następstwa systemu autorytarnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorytaryzm mrz., autorytet mrz.

przysł. autorytarnie

Wiktionary

# autorytaryzm

1. system rządów opartych na bezwzględnym posłuszeństwie, nadużywających władzy;
2. w psychologii: bycie autorytarnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

Wiktionary

- autorytaryzm (ustrój)
- autorytaryzm (psychologia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nawyki autorytaryzmu, serwilizmu i posłuszeństwa przygotowały grunt pod załamanie demokracji i nadejście dyktatury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorytatywność ż., autorytet m.

przym. autorytarny, autorytatywny

przysł. autorytarnie, autorytatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) despotyzm, totalitaryzm

Wiktionary

# autorytatywnie

przysłówek sposobu

(1.1) od: autorytatywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy mógłbyś rozpatrzyć autorytatywnie tę zagmatwaną sprawę?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ, AS: au̯torytatyvʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorytet m., autorytatywność ż., autorytaryzm mrz.

przym. autorytatywny

Wiktionary

# autorytatywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: autorytatywny

SJP.pl

# autorytatywność

1. cieszenie się autorytetem, uznaniem;
2. pewność siebie, stanowczość nieznosząca sprzeciwu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co autorytatywne, miarodajne, wiarygodne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autorytatywny

przysł. autorytatywnie

rzecz. autorytaryzm mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pewność, miarodajność, wiarygodność

Wiktionary

# autorytatywny

1. pewny, miarodajny, wiarogodny
2. oparty na bezwzględnym posłuszeństwie, nadużywający władzy; autorytarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) oparty na wiarygodnym autorytecie

(1.2) władczy, stanowczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To przecież rewelacyjny dokument, wielce autorytatywna ocena przedstawiona Papieżowi.

(1.2) Narrator jest na ogół postacią autorytatywną; rości sobie prawo do wszechwiedzy, wobec odbiorcy przyjmuje postawę protekcjonalną lub częściej – opiekuńczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ, AS: au̯torytatyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorytet mrz., autorytatywność ż., autorytaryzm mrz.

przysł. autorytatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pewny, wiarygodny, fachowy, miarodajny

(1.2) autorytarny, samowładny, dyktatorski, totalitarny, hegemonistyczny, bezwzględny, władczy

Wiktionary

# autorytet

1. powszechnie uznana czyjaś powaga, wpływ, znaczenie; posłuch, poważanie, szacunek, respekt;
2. człowiek mający duże poważanie ze względu na swą wiedzę lub postawę moralną, stawiany za wzór do naśladowania, mający wpływ na postawy i myślenie innych ludzi; chodząca encyklopedia, augur;
3. ciesząca się dużym szacunkiem instytucja, doktryna, pismo itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wpływ osobisty, powaga, prestiż

(1.2) człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przypadki pedofilii wśród duchownych podkopały autorytet Kościoła katolickiego.

(1.2) Jan Paweł II jest dla mnie największym autorytetem moralnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈrɨtɛt, AS: au̯torytet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autorytaryzm m.

przym. antyautorytatywny, autorytatywny, autorytarny

przysł. autorytatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atencja, estyma, respekt, szacunek, poważanie, kresy|uważanie.

Wiktionary

# autoryzacja

oficjalna zgoda autora, udzielającego wywiadu lub kogoś, kto ma prawo dysponowania dziełem, produktem itp. na publikację dzieła, użytkowanie produktu itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

(1.2) telew. akceptacja treści wywiadu przez osobę, która go udzieliła

(1.3) zezwolenie producenta na prowadzenie działalności w jego imieniu

(1.4) inform. proces nadawania podmiotowi uprawnień do danych

Wiktionary

- autoryzacja (informatyka)
- autoryzacja (prawo prasowe)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. autor mos., autoryzowanie n.

czas. autoryzować ndk.

przym. autoryzowany, nieautoryzowany

Wiktionary

# autoryzacyjno-rozliczeniowy

służący autoryzacji i rozliczeniu (np. centrum autoryzacyjno-rozliczeniowe)

SJP.pl

# autoryzacyjny

przymiotnik od: autoryzacja

SJP.pl

# autoryzować

1. zatwierdzać (zatwierdzić), zezwalać (zezwolić);
2. zezwalać (zezwolić) przedsiębiorstwu na posługiwanie się określoną marką, dawać (dać) swoje pełnomocnictwo;
3. zezwalać (zezwolić) na wydanie, przekład swojego dzieła

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zautoryzować)

(1.1) zezwalać na publikację, wykorzystanie pracy autorskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziennikarz ma obowiązek autoryzować jedynie wypowiedzi rozmówcy podawane in extenso.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoryzowanie n., autor mos., autoryzacja ż.

czas. zautoryzować dk.

przym. autoryzacyjny, autoryzowany, autorski

Wiktionary

# autoryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie autoryzacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoryzacja ż., autor mos.

czas. autoryzować

przym. autoryzacyjny, autorski

Wiktionary

# autorzyna

lekceważąco: marny, lichy autor

SJP.pl

# autosacrum

[czytaj: ałtosakrum] uroczystość poświęcenia samochodów

SJP.pl

# autosalon

potocznie: salon samochodowy

SJP.pl

# autosan

marka autobusów i firma

SJP.pl

Autosan – polskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Sanoku i marka autobusów, produkowanych niegdyś w Sanockiej Fabryce Autobusów „Autosan”, a następnie przez Autosan Sp. z o.o. Od 2022 oddział Huty Stalowa Wola.

Wikipedia

# autosanie

sanie poruszane za pomocą silnika

SJP.pl

# autosemantyczny

wyraz autosemantyczny (samoznaczący) - wyraz znaczeniowo samodzielnie informujący o obiektach występujących w rzeczywistości

SJP.pl

# autoservice

[czytaj: autoserwis] autoserwis;
1. naprawa samochodów;
2. warsztat zajmujący się naprawą samochodów

SJP.pl

# autoserwis

1. naprawa samochodów; autonaprawa;
2.warsztat zajmujący się naprawą samochodów

SJP.pl

# autoserwisowy

→ autoserwis

SJP.pl

#### Patrz:

autoserwis

# autosklep

potocznie: sklep samochodowy

SJP.pl

# autoskopia

zaburzenie czucia ustrojowego wiążące się z przeświadczeniem, że jakiś organ ciała lub całe ciało uległo podwojeniu

SJP.pl

Wikipedia

# autosom

chromosom niebędący chromosomem płci

SJP.pl

Wikipedia

# autostart

automatyczny start - początek jakiegoś działania; samostart

SJP.pl

Autorun.inf – plik tekstowy umieszczany w głównym katalogu pamięci masowej, zwłaszcza nośnika wymiennego jak dysk optyczny czy pamięć USB, umożliwiający automatyczne uruchomienie programu znajdującego się na nośniku. Zawiera informacje o tym, który plik ma być otwarty, która ikona ma zostać przypisana w miejsce systemowego obrazka, itp. Za obsługę pliku Autorun.inf w systemach Windows 95 i nowszych odpowiedzialny jest podsystem Autorun Extension Eksploratora Windows.

Wikipedia

# autostereotyp

stereotyp odnoszący się do własnej grupy społecznej, własnej osoby, własnego narodu

SJP.pl

Autostereotyp – stereotyp, wyobrażenie o sobie lub własnej grupie społecznej lub narodowej, tak pozytywne, jak i negatywne, o jej zaletach i wadach. Samoocena własnej grupy, do której przyrównujemy przedstawicieli innych grup.

W badaniach przeprowadzonych przez CBOS w 2015 roku wśród Polaków wskazano na następujące cechy:

- pracowitość (25%)
- malkontenctwo (17%)
- dobroć (12%)

Wikipedia

# autostop

forma podróżowania polegająca na korzystaniu z życzliwości przygodnie napotkanych kierowców; stop; okazja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

Wiktionary

Autostop – forma turystyki lub podróżowania, polegająca na przemieszczaniu się przygodnie zatrzymanymi pojazdami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ze dwa lata temu pojechaliśmy z Hirkiem autostopem do Medziugorie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔstɔp, AS: au̯tostop

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostopowicz m., autostopowiczka ż.

przym. autostopowy

Wiktionary

# autostopem

forma podróżowania polegająca na korzystaniu z życzliwości przygodnie napotkanych kierowców; stop; okazja

SJP.pl

# autostopowicz

osoba podróżująca autostopem; stopowicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto podróżuje autostopem

Wiktionary

- Autostopowicz – film z 1986 roku
- Autostopowicz – remake z 2007 roku
- Autostopowicz – amerykański serial tv (1983–1991)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔstɔˈpɔvʲit͡ʃ, AS: au̯tostopovʹič

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostop m.

:: fż. autostopowiczka ż.

przym. autostopowy, autostopowiczowy

Wiktionary

# autostopowiczka

kobieta podróżująca autostopem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która podróżuje autostopem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka, AS: au̯tostopovʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostop m.

:: fm. autostopowicz

przym. autostopowy

Wiktionary

# autostopowiczowy

rzadko: odnoszący się do autostopowicza, autostopu

SJP.pl

# autostopowy

związany z autostopem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący autostopu, związany z autostopem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔstɔˈpɔvɨ, AS: au̯tostopovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostop m., autostopowicz m., autostopowiczka ż.

Wiktionary

# autostrada

droga wielopasmowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

Wiktionary

Autostrada – rodzaj drogi; jej dokładna definicja różni się między państwami z uwagi na różnice w prawie.

Niemal każde państwo na świecie posiada w swoim prawodawstwie własną, ustawową definicję pojęcia autostrada [w Polsce określają ją art. 3 pkt 2 i art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1693, ze zm.) oraz art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.) – zobacz więcej].

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wybudowana wówczas autostrada połączyła Poznań z Nowym Tomyślem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈstrada, AS: au̯tostrada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostradówka ż.

przym. autostradowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|autobana.

Wiktionary

# autostradówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. pot. policja autostradowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostrada ż.

przym. autostradowy

Wiktionary

# autostradowy

związany z autostradą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny

(1.2) o obwodnicy miasta: będąca autostradą, klasyfikowana jako autostrada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autostrada ż., autostradówka ż.

Wiktionary

# autostrzykawka

strzykawka z mechanizmem do automatycznego wypychania zawartości z jej wnętrza; autozastrzyk

SJP.pl

Ampułkostrzykawka, ampułka-strzykawka, strzykawkoampułka – połączenie ampułki z lekiem i strzykawki, gotowe do natychmiastowego wstrzyknięcia leku. Jej odmianą jest strzykawka automatyczna (autostrzykawka), czyli strzykawka z mechanizmem (zwykle sprężynowym) wypychającym zawartą w niej ciecz. Ampułkostrzykawki są (z definicji) jednorazowego użytku, natomiast strzykawki automatyczne mogą być jednorazowe lub wielorazowe. Szczególnym rodzajem autostrzykawki jest pen insulinowy.

Wikipedia

# autostylia

przyrośnięcie chrząstki podniebienno-kwadratowej do mózgoczaszki

SJP.pl

Autostylia – typ połączenia łuku żuchwowego z mózgoczaszką, polegający na przyrośnięciu chrząstki podniebienno-kwadratowej (łac. palatoquadratum) na całej długości, od spodu i z boku, do mózgoczaszki. Następuje zrośnięcie obu chrząstek żuchwowych na przedzie. Łuk gnykowy pozostaje mocno rozwinięty. Ten typ połączenia wzmacnia zgryz, co umożliwia zwierzęciu rozcieranie twardego pokarmu (mięczaki i skorupiaki w twardych pancerzach).

Wikipedia

# autosugestia

wmawianie czegoś samemu sobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. wmawianie czegoś sobie samemu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔsuˈɡɛstʲja, AS: au̯tosugestʹi ̯a

Wiktionary

# autosyfon

Syfon – grubościenna butla (zwykle szklana) do napojów gazowanych (zwłaszcza popularnej kiedyś wody sodowej), posiadająca urządzenie zamykające, po którego otwarciu ciśnienie gazu wewnątrz butli wypycha płyn na zewnątrz. Syfon został wynaleziony we Francji w XIX w.

Wikipedia

# autoszczepionka

szczepionka wytworzona z antygenów drobnoustrojów osoby chorej, podawana tej samej osobie

SJP.pl

# autoszkic

szkic autoportretu

SJP.pl

# autoszkoła

szkoła jazdy samochodem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szkoła nauki jazdy

Wiktionary

# autoszrot

potocznie: złomowisko samochodów; szrot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szrot

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtɔʃrɔt, AS: au̯tošrot

Wiktionary

# autoszyba

potocznie: szyba samochodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. pot. szyba samochodowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔˈʃɨba, AS: au̯tošyba

Wiktionary

# autoszyderczy

szydzący sam z siebie

SJP.pl

# autoteliczność

→ autoteliczny

SJP.pl

Autoteliczność (gr. autos - ten sam; telos - cel) – właściwość języka poetyckiego, który zawiesza dominantę (wyróżniający się składnik, nadający mu jednorodność i mający wpływ na pozostałe) referencjalną i skupia uwagę na samym sobie.

Wikipedia

#### Patrz:

autoteliczny

# autoteliczny

1. będący celem samym w sobie;
2. będący wartością samą w sobie, tłumaczący się sam przez się, a nie przez okoliczności zewnętrzne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) filoz. taki, który jest celem sam dla siebie

(1.2) szt. taki, który jest wartością samą w sobie, usprawiedliwiającym się, tłumaczącym się sam przez się, a nie przez okoliczności zewnętrzne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Operetka czy balet są bardziej autoteliczne niż literatura społecznie zaangażowana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɔtɛˈlʲit͡ʃnɨ, AS: au̯totelʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autoteliczność ż.

przysł. autotelicznie

Wiktionary

# autotematyczność

→ autotematyczny

SJP.pl

#### Patrz:

autotematyczny

# autotematyczny

mający za temat samego siebie

SJP.pl

# autotematyzm

tendencja do wypowiadania refleksji na temat procesu powstawania dzieła, sposobów i celów pisania i uczynienie z tego tematu utworu; jest charakterystyczny dla różnych rodzajów literackich

SJP.pl

Autotematyzm – polski termin literaturoznawczy i krytycznoliteracki, utworzony przez Artura Sandauera i rozwijany oraz interpretowany przez innych badaczy. Określa sytuację, w której w utworze literackim zawarte są refleksje i uwagi na temat niego samego i jego powstawania. Zjawisko autotematyzmu występowało już w literaturze XIX wieku, a nasiliło się w wieku XX (szczególnie w latach 50. po pojawieniu się nurtu nowej powieści).

Wikipedia

# autoterapeutka

→ autoterapeuta

SJP.pl

#### Patrz:

autoterapeuta

# autoterapeutyczny

→ autoterapia

SJP.pl

#### Patrz:

autoterapia

# autotomia

reakcja obronna zwierzęcia polegająca na odrzuceniu przez nie części ciała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

Wiktionary

Autotomia (z greckiego αυτοτομία – samooddzielanie się) – fizjologiczna reakcja obronna występująca głównie wśród bezkręgowców oraz jaszczurek, polegająca na odruchowym odrzuceniu przez zwierzę części ciała, kiedy jest ono w niebezpieczeństwie, najczęściej podczas ucieczki przed drapieżnikiem lub w reakcji na niekorzystne warunki środowiskowe. Odrzucona przez zwierzę część ciała jest zazwyczaj w większym lub mniejszym stopniu regenerowana.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|auto-|-tomia.

uwagi.

nie mylić z|autonomia.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autotomy

* baskijski: (1.1) autotomia

* białoruski: (1.1) аўтатамія ż.

* bułgarski: (1.1) автотомия ż.

* czeski: (1.1) autotomie ż.

* estoński: (1.1) autotoomia

* francuski: (1.1) autotomie ż.

* galicyjski: (1.1) autotomía ż.

* hiszpański: (1.1) autotomía ż.

* ido: (1.1) autotomio

* japoński: (1.1) furi|自切|じせつ. (jisetsu)

* kataloński: (1.1) autotomia ż.

* kazachski: (1.1) автотомия

* niemiecki: (1.1) Autotomie ż.

* serbski: (1.1) аутотомија ż.

* słowacki: (1.1) autotómia ż.

* słoweński: (1.1) avtotomija ż.

* szwedzki: (1.1) autotomi

* turecki: (1.1) ototomi

* ukraiński: (1.1) аутотомія ż.

* uzbecki: (1.1) avtotomiya

* węgierski: (1.1) autotómia

* włoski: (1.1) autotomia ż.

źródła.

== autotomia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. autotomia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|auto-|-tomia.

uwagi.

nie mylić z|autonomia.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autotomy

* baskijski: (1.1) autotomia

* białoruski: (1.1) аўтатамія ż.

* bułgarski: (1.1) автотомия ż.

* czeski: (1.1) autotomie ż.

* estoński: (1.1) autotoomia

* francuski: (1.1) autotomie ż.

* galicyjski: (1.1) autotomía ż.

* hiszpański: (1.1) autotomía ż.

* ido: (1.1) autotomio

* japoński: (1.1) furi|自切|じせつ. (jisetsu)

* kataloński: (1.1) autotomia ż.

* kazachski: (1.1) автотомия

* niemiecki: (1.1) Autotomie ż.

* serbski: (1.1) аутотомија ż.

* słowacki: (1.1) autotómia ż.

* słoweński: (1.1) avtotomija ż.

* szwedzki: (1.1) autotomi

* turecki: (1.1) ototomi

* ukraiński: (1.1) аутотомія ż.

* uzbecki: (1.1) avtotomiya

* węgierski: (1.1) autotómia

* włoski: (1.1) autotomia ż.

źródła.

== autotomia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. autotomia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|auto-|-tomia.

uwagi.

nie mylić z|autonomia.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) autotomy

* baskijski: (1.1) autotomia

* białoruski: (1.1) аўтатамія ż.

* bułgarski: (1.1) автотомия ż.

* czeski: (1.1) autotomie ż.

* estoński: (1.1) autotoomia

* francuski: (1.1) autotomie ż.

* galicyjski: (1.1) autotomía ż.

* hiszpański: (1.1) autotomía ż.

* ido: (1.1) autotomio

* japoński: (1.1) furi|自切|じせつ. (jisetsu)

* kataloński: (1.1) autotomia ż.

* kazachski: (1.1) автотомия

* niemiecki: (1.1) Autotomie ż.

* serbski: (1.1) аутотомија ż.

* słowacki: (1.1) autotómia ż.

* słoweński: (1.1) avtotomija ż.

* szwedzki: (1.1) autotomi

* turecki: (1.1) ototomi

* ukraiński: (1.1) аутотомія ż.

* uzbecki: (1.1) avtotomiya

* węgierski: (1.1) autotómia

* włoski: (1.1) autotomia ż.

źródła.

== autotomia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. autotomia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# autotopagnozja

choroba polegająca na zaburzeniu zdolności rozpoznawania części własnego ciała; somatotopagnozja

SJP.pl

# autotransformator

transformator o jednym uzwojeniu, w którym część uzwojenia jest wspólna dla obwodów pierwotnego i wtórnego

SJP.pl

Autotransformator to specjalny transformator, w którym jest tylko jedno uzwojenie spełniające jednocześnie rolę pierwotnego i wtórnego. Autotransformator może mieć przekładnię stałą (stały stosunek liczby zwojów uzwojeń pierwotnego i wtórnego) lub też zmienną.

Wikipedia

# autotransfuzja

Autotransfuzja, transfuzja autologiczna – zabieg przetaczania krwi, w którym biorcą i dawcą jest chory sam dla siebie. Leczenie pacjenta własną krwią konserwowaną pozwala na uniknięcie ryzyka związanego z immunizacją antygenami krwinkowymi, przeniesieniem chorób wirusowych, bakteryjnych i pasożytniczych.

Wikipedia

# autotransplantacja

przeszczepienie tkanek lub części jakiegoś organu w obrębie tego samego organizmu

SJP.pl

Autotransplantacja (gr. αὐτός, autos ‘sam’) – przeszczepianie narządów lub tkanek w obrębie tego samego organizmu. Najczęstszymi przykładami autotransplanctacji są przeszczepy skóry lub kości po urazach oraz przeszczepy naczyń krwionośnych (tzw. bypassy).

Wikipedia

# autotrof

organizm zdolny do wytwarzania materii organicznej ze związków nieorganicznych, przede wszystkim z dwutlenku węgla i wody; organizm autotroficzny, organizm samożywny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. organizm samożywny

Wiktionary

Autotrofizm, samożywność (gr. autós ‘sam’, trophikós ‘odżywczy’) – jeden z dwóch podstawowych (obok heterotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Autotrofy (organizmy samożywne) samodzielnie przeprowadzają biosyntezę złożonych związków organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek) z prostych nieorganicznych związków węgla (dwutlenek węgla, węglany), azotu (azotany, sole amonowe) oraz wody, wykorzystując do tego celu energię świetlną uzyskiwaną w procesie fotosyntezy lub energię chemiczną uzyskiwaną z utleniania prostych związków nieorganicznych.

Wikipedia

# autotrofia

sposób odżywiania się organizmów (niektórych bakterii, roślin zielonych i glonów) polegający na pobieraniu ze środowiska związków nieorganicznych i przekształcanie ich w związki organiczne; autotrofizm, samożywność

SJP.pl

Autotrofizm, samożywność (gr. autós ‘sam’, trophikós ‘odżywczy’) – jeden z dwóch podstawowych (obok heterotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Autotrofy (organizmy samożywne) samodzielnie przeprowadzają biosyntezę złożonych związków organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek) z prostych nieorganicznych związków węgla (dwutlenek węgla, węglany), azotu (azotany, sole amonowe) oraz wody, wykorzystując do tego celu energię świetlną uzyskiwaną w procesie fotosyntezy lub energię chemiczną uzyskiwaną z utleniania prostych związków nieorganicznych.

Wikipedia

# autotroficzny

o roślinach zielonych, niektórych bakteriach i glonach: wytwarzający niezbędne do życia substancje organiczne ze związków nieorganicznych; samożywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. zob. samożywny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autotrofizm mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samożywny

Wiktionary

# autotrofizm

sposób odżywiania się organizmów (niektórych bakterii, roślin zielonych i glonów) polegający na pobieraniu ze środowiska związków nieorganicznych i przekształcanie ich w związki organiczne; autotrofia, samożywność

SJP.pl

Autotrofizm, samożywność (gr. autós ‘sam’, trophikós ‘odżywczy’) – jeden z dwóch podstawowych (obok heterotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Autotrofy (organizmy samożywne) samodzielnie przeprowadzają biosyntezę złożonych związków organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek) z prostych nieorganicznych związków węgla (dwutlenek węgla, węglany), azotu (azotany, sole amonowe) oraz wody, wykorzystując do tego celu energię świetlną uzyskiwaną w procesie fotosyntezy lub energię chemiczną uzyskiwaną z utleniania prostych związków nieorganicznych.

Wikipedia

# autotune

[czytaj: ałtotjun] środowiskowo: oprogramowanie do korekcji wysokości dźwięku, powszechnie stosowane w muzyce rozrywkowej

SJP.pl

# autotypia

fotochemiczna technika stosowana w poligrafii, pozwalająca przygotować formę drukową dla ilustacji barwnych i półtonowych odbijanych metodą druku wypukłego

SJP.pl

Wikipedia

# autousługi

potocznie: usługi motoryzacyjne

SJP.pl

# autouzupełnianie

dynamiczne uzupełnianie wpisywanych przez użytkownika wyrazów lub fraz

SJP.pl

Autouzupełnianie (ang. autocomplete) lub uzupełnianie wyrazów (ang. word completion) – dynamiczne uzupełnianie często wykorzystywanych wyrazów lub całych fraz w trakcie ich wpisywania przez użytkownika w celu przyspieszenia szybkości wprowadzania tekstu. Autouzupełnianie, bazując na predykcji, umożliwia podpowiadanie użytkownikowi wyrazu lub frazy, którą ten ma zamiar wpisać, bez faktycznego wpisywania jej w całości.

Wikipedia

# autować

1. w sporcie: zagrywać piłkę tak, że opuszcza ona pole gry;
2. potocznie: izolować;
3. potocznie: ujawniać czyjąś nieheteroseksualną orientację;
4. autować się - potocznie:
a) izolować się;
b) opuszczać jakieś miejsce;
c) wycofywać się z czegoś;
d) ujawniać swoją nieheteroseksualną orientację

SJP.pl

# autowagon

wagon motorowy do przewożenia pasażerów i ładunków; autodrezyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. kolej. transp. wagon silnikowy poruszający się po szynach, wykorzystywany do przewozu towarów lub pasażerów

Wiktionary

# autowalidacja

samoczynne sprawdzenie prawidłowości działania czegoś

SJP.pl

# autowizerunek

sposób, w jaki dana osoba postrzega i przedstawia samego siebie

SJP.pl

# autowy

przymiotnik od: aut

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sport. związany z autem, opuszczeniem przez piłkę obrębu boiska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aut n./mrz.

Wiktionary

# autowyciszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. automatyczne wyciszanie się

(1.2) rzad. psych. zaprzestanie lub ograniczenie interakcji z innymi ludźmi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Wotherspoon […] wskazuje na jeszcze jedną strategię adaptacji podejmowaną przez uczniów posiadających dyskredytowane w przestrzeni szkoły atrybuty, która wyraża się w autowyciszaniu. Internalizacja hegemonijnego porządku powoduje, że uczeń uzyskuje przekonanie o braku szans na odniesienie sukcesu edukacyjnego, z kolei chcąc uniknąć kłopotów, rezygnuje z ekspresji własnej tożsamości […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyciszanie n., wyciszenie n.

czas. wyciszać ndk., wyciszyć dk.

Wiktionary

# autozapis

automatyczny zapis

SJP.pl

# autozastrzyk

1. strzykawka z mechanizmem do automatycznego wypychania zawartości z jej wnętrza; autostrzykawka;
2. wstrzyknięcie leku do organizmu za pomocą tej strzykawki

SJP.pl

# autożyro

wiropłat o samoczynnie obracającym się wirniku; wiatrakowiec; autogiro

SJP.pl

Wiatrakowiec, żyroplan, autożyro – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), z rodziny wiropłatów, wyposażony w wirnik nośny i śmigło napędowe (pchające lub ciągnące). Wirnik nie jest napędzany silnikiem, lecz obraca się dzięki autorotacji, powstającej w wyniku postępowego ruchu (wywoływanego śmigłem) wiropłata względem powietrza. Czasem jako napęd wiatrakowca może służyć holujący pojazd naziemny lub nawodny. Z powodu konieczności zapewnienia ciągłego nadmuchu powietrza na wirnik nośny, wiatrakowiec – w odróżnieniu od innych wiropłatów – nie może wykonywać zawisu. Wiatrakowce są zdolne do krótkiego startu i lądowania (STOL).

Wikipedia

# autsajder

[czytaj: ałtsajder] outsider;
1. człowiek nieakceptowany przez jakąś społeczność; wyrzutek;
2. osoba stojąca z boku, samowolnie izolująca się od społeczeństwa; samotnik;
3. zawodnik lub drużyna wyraźnie słabsi od najlepszych w wyścigach, rozgrywkach, zawodach itp., mający niewielkie szanse na zwycięstwo;
4. przedsiębiorca kapitalistyczny nienależący do monopolu

SJP.pl

Autsajder – album studyjny zespołu Dżem, wydany w grudniu 1993 roku.

Nagrań dokonano w Studio J.M. Audio Jacka Mastykarza w Krakowie w październiku 1993. Realizatorem dźwięku był Piotr Brzeziński przy współpracy Wojciecha Siwieckiego. Projekt okładki – Jerzy Linder i Jacek „Rubens” Rubacha. Jest to ostatni album Dżemu wydany za życia Ryszarda Riedla.

Wikipedia

# autsajderka

żeńska forma od autsajder; kobieta nieakceptowana przez jakąś grupę lub izolująca się od niej

SJP.pl

# autsajderski

→ autsajder; outsiderski

SJP.pl

# autun

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Wiktionary

Autun – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Saona i Loara.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 17 906 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 291 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Autun plasuje się na 10. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 6.).

W Autun znajduje się katedra św. Łazarza konsekrowana w 1130 roku, zbudowana na wzór kościoła opactwa w Cluny III.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. autunit mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Augustodun

Wiktionary

# autunit

minerał, uwodniony fosforan uranylo-wapniowy, silnie promieniotwórczy; otunit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

Wiktionary

Autunit (też otunit) – minerał z gromady minerałów uranylu. Należy do minerałów rzadkich, występuje tylko w niektórych rejonach Ziemi. Nazwa pochodzi od miejscowości Autun we Francji.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Autun n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) otunit

Wiktionary

# autyczka

kobieta dotknięta autyzmem; autystka, autystyczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. kobieta mająca autyzm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autyzm m., autyk m., autysta m., autystka ż.

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autystka

Wiktionary

# autyczny

autystyczny;
1. związany z autyzmem;
2. cierpiący na autyzm;
3. świadczący o tym, że ktoś cierpi na autyzm

SJP.pl

# autyk

osoba dotknięta autyzmem, autysta, autystyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. psych. osoba mająca autyzm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Autyzm u dorosłych ma wiele obliczy. Trudno opisać dorosłego autyka, tak jak trudno sklasyfikować samą chorobę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autyzm m., autysta m., autystka ż., autyczka ż.

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autysta

Wiktionary

# autysta

osoba dotknięta autyzmem; autyk, autystyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. psych. osoba mająca autyzm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś jego nazwisko funkcjonuje jako rzeczownik opisujący „autystów wysokofunkcjonujących” i nikt nie mówi już o eksterminacji „życia niewartego życia”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autyzm m., autyk m., autystka ż., autyczka ż.

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autyk

Wiktionary

# autystka

kobieta dotknięta autyzmem; autyczka, autystyczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. kobieta mająca autyzm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opisując tutaj różne wątki autyzmu i tkając jego materię na waszych oczach, zastanawiam się, czy ja kiedykolwiek byłam autystką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autyzm m., autyk m., autyczka ż.

:: fm. autysta m.

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) autyczka

Wiktionary

# autystyczka

kobieta dotknięta autyzmem; autyczka, autystka

SJP.pl

# autystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest autystyczne; cecha tych, którzy są autystyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

# autystyczny

autyczny;
1. związany z autyzmem;
2. cierpiący na autyzm;
3. świadczący o tym, że ktoś cierpi na autyzm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) psych. związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) psych. będący w spektrum autyzmu

Wiktionary

Autystyczny – piosenka zespołu Luxtorpeda wydana na płycie Luxtorpeda.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Kuba nie jest niegrzeczny, tylko lekko autystyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: au̯tystyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autyzm m., autysta m., autyk m., autystka ż., autyczka ż., autystyczność ż.

przym. autyczny

przysł. autystycznie, autycznie

Wiktionary

# autystyk

osoba dotknięta autyzmem; autyk, autysta

SJP.pl

# autyzm

skomplikowany zespół upośledzenia rozwoju, polegający na zamykaniu się w świecie własnych przeżyć, oderwaniu się od rzeczywistości; objaw schizofrenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. psych. zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

Wiktionary

Spektrum autyzmu – szereg cech neurorozwojowych charakteryzujących się na ogół:

- trudnościami w inicjowaniu i utrzymywaniu relacji oraz komunikacji społecznej,
- powtarzalnym i nieelastycznym zachowaniem,
- intensywnymi zainteresowaniami,
- nietypowymi reakcjami na bodźce sensoryczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Echolalia jest cechą charakterystyczną dla autyzmu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawtɨsm̥, AS: au̯tysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. autystka ż., autysta mos., autyk m., autyczka ż.

przym. autystyczny

przysł. autystycznie

Wiktionary

# auu

wykrzyknik oznaczający wycie; au

SJP.pl

# auxerre

[czytaj: osER] miasto we Francji

SJP.pl

Auxerre (wymowa, o.'sɛʁ) – miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Yonne.

Wikipedia

# auzoński

przymiotnik

(1.1) stpol. łaciński

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈzɔ̃j̃sʲci, AS: au̯zõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

# auł

azjatycka osada górska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej

Wiktionary

Auł – podstawowa jednostka społeczna funkcjonująca przez tysiące lat na terenie Wielkiego Stepu, składająca się z od 20 do 100 pasterzy z rodzinami.

W obrębie jednego aułu żyły blisko ze sobą spokrewnione rodziny, które posiadały wspólną własność i wspólną odpowiedzialność stado bydła, owiec i koni. Prywatną natomiast własnością poszczególnych rodzin były zwykle specjalne namioty – jurty wraz z zawartością.

Wikipedia

# aval

poręczenie na wekslu lub czeku; awal

SJP.pl

Awal (z fr. aval, poręczenie wekslowe) – czynność prawna polegająca na przyjęciu przez poręczającego (awalistę) solidarnej odpowiedzialności za dług osoby podpisanej na wekslu. Awalista odpowiada za zapłatę weksla w przypadku, gdy osoba, za której dług wekslowy poręczył nie wywiązała się ze spłaty zobowiązania. Awal może dotyczyć całości lub części sumy wekslowej i każdej osoby podpisanej na wekslu; konieczne jest wówczas ujawnienie tego ograniczenia w treści weksla.

Wikipedia

# avalanche

[czytaj: Awalansz] samochód typu Chevrolet Avalanche

SJP.pl

Avalanche – zespół rockowy założony w listopadzie 2002 w Oświęcimiu. Rozwiązany w styczniu 2010 r. Wykonywał muzykę rockową inspirowaną lżejszymi gałęziami tego gatunku. Wybrani muzycy Avalanche stworzyli zespół Leo Minor.

Wikipedia

# avalon

[czytaj: Awalon]
1. w mitologii celtyckiej: raj lub kraina zmarłych wyobrażane jako wyspa na mitycznym Morzu Zachodnim;
2. półwysep w Nowej Funlandii

SJP.pl

## Kinematografia

- Avalon – amerykański film obyczajowy
- Avalon – polsko-japoński film fantastycznonaukowy

## Lokalizacje

- Avalon – jednostka osadnicza w stanie Floryda, w hrabstwie Santa Rosa
- Avalon – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Los Angeles
- Avalon – miejscowość w stanie Georgia, w hrabstwie Stephens
- Avalon – miasto w stanie New Jersey, w hrabstwie Cape May
- Avalon – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Allegheny
- Avalon – półwysep w Kanadzie, w prowincji Nowa Fundlandia i Labrador, na wyspie Nowa Fundlandia
- Avalon – miasto we Francji, w departamencie Isère
- Avalon – stacja zielonej linii metra w Los Angeles

Wikipedia

# avancer

[czytaj: awąSE] posunąć naprzód (napis na zegarkach, najczęściej w formie skrótu "a")

SJP.pl

# avans

internetowy sklep z AGD i RTV

SJP.pl

Avans – sklep internetowy, dawniej ogólnopolska sieć elektromarketów. Na sieć sprzedaży detalicznej Avans składało się ponad 250 sklepów własnych oraz kilkaset działających na zasadzie franczyzy. W dużych aglomeracjach miejskich sieć Avans obecna była w postaci Punktów Odbioru Osobistego sklepu internetowego. Sklepy sieci Avans oferowały klientom sprzęt multimedialny, RTV i AGD.

Wikipedia

# avant

krój czcionki

SJP.pl

Avant – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Osage.

Wikipedia

# avanti

słowo pochodzenia włoskiego - często używane jako nazwa produktów komercyjnych: czekoladek czy czasopisma

SJP.pl

- Avanti (czasopismo) – polski magazyn Agory o zakupach
- Avanti (królestwo) – starożytne królestwo w Indiach
- Avanti (z wł. "Naprzód") – dziennik Włoskiej Partii Socjalistycznej założony w 1897 r. w Rzymie
- Avanti! – amerykańsko-włoski film z 1972 roku w reżyserii Billy'ego Wilder'a

Wikipedia

# avarua

[czytaj: awaru-a] stolica Wysp Cooka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Wysp Cooka;

Wiktionary

Avarua – stolica i największe miasto Wysp Cooka – terytorium stowarzyszonego z Nową Zelandią. Położona jest w północnej części wyspy Rarotonga – największej w archipelagu. Zamieszkuje je 13,6 tys. osób (2006), czyli blisko ⅔ wszystkich mieszkańców terytorium. Miasto położone jest na stosunkowo płaskim obszarze wybrzeża, które wznosi się do surowych gór w głębi lądu. Nabrzeże jest skaliste, choć znajduje się tu kilka piaszczystych plaż. Na wodach w pobliżu centrum miasta znajduje się wrak komercyjnego frachtowca SS Maitai, który osiadł na mieliźnie na przybrzeżnej rafie w grudniu 1916 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌavaˈruwa, AS: avaruu̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awaruański

Wiktionary

# avaruański

→ Avarua (stolica Wysp Cooka); awaruański

SJP.pl

# avatar

awatar;
1. w religii hinduistycznej: ucieleśnienie, uosobienie jakiegoś bóstwa;
2. obrazek reprezentujący użytkownika w internecie, grze komputerowej, forum itp.

SJP.pl

- awatar – reprezentacja osoby w rzeczywistości wirtualnej
- Awatara – inkarnacja bóstwa w hinduizmie

Wikipedia

# avd

Congregatio Ancillarum Verbi Domini - zakon służebnic Słowa Bożego

SJP.pl

# ave

z łaciny: witaj, bądź pozdrowiony; salve

SJP.pl

## Geografia

Belgia:

- Åve-el-Fåmene – walońska nazwa miejscowości Ave-et-Auffe
- Ave-et-Auffe – dzielnica Rochefort

Niemcy:

- Ave – dzielnica Penzlina

Portugalia:

- Ave – rzeka, dopływ Oceanu Atlantyckiego

## Nazwisko

Wikipedia

# avena

Owies (Avena L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje 25 gatunków. Rośliny te występują w Europie, Azji i północnej oraz wschodniej Afryce. Kilka gatunków jest uprawianych, głównie owies zwyczajny A. sativa, do najbardziej uciążliwych chwastów należy owies głuchy A. fatua.

Wikipedia

# avensis

[czytaj: awens-is] samochód typu Toyota Avensis

SJP.pl

# aveo

samochód typu Chevrolet Aveo

SJP.pl

# averroes

Awerroes, Ibn Ruszd (pełne imię: Abu al-Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ahmad ibn Ruszd, arab. ‏أبو الوليد محمد بن احمد بن محمد بن احمد بن احمد بن رشد‎) (ur. 1126, zm. 10 grudnia 1198) – arabski uczony: filozof, teolog, lekarz, prawnik, polityk i matematyk z Kordowy, wygnany za „nieprawowierne” poglądy filozoficzne; zmarł na wygnaniu w Marrakeszu.

Wikipedia

# avgolemono

Awgolemono (ngr. σούπα αύγολέμονο, dosł. „zupa jajko-cytryna”) – greckie sosy i zupy na bazie jajek i soku z cytryny.

W kuchni greckiej pojawiły się najprawdopodobniej pod wpływem potraw francuskich; znane są również w kuchni arabskiej (jako tarbiya), tureckiej (jako terbiye), a także w żydowskiej (np. w języku judeohiszpańskim jako sopa de huevo y limón), gdzie pojawiać się mogą w posiłku szabasowym lub w daniach święta Rosz ha-Szana.

Wikipedia

# avi

skrót od: Audio Video Interleaved, popularny format pliku multimedialnego, w którym można zapisać jednocześnie obraz i dźwięk

SJP.pl

- Avi, wł. Edward Irving Wortis – amerykański pisarz
- AVI – format kompresji plików

Osoby o tym imieniu

- Piłkarze
  - Awi Kohen – izraelski piłkarz
  - Awi Nimni – izraelski piłkarz
  - Awi Ran – izraelski piłkarz
  - Awi Rikan – izraelski piłkarz
  - Awi Strul – izraelski piłkarz

  Wikipedia

# avia

Avia – czeskie (do 1993 roku czechosłowackie) przedsiębiorstwo, ulokowane w stolicy Czech – Pradze, produkujące samochody ciężarowe oraz autobusy, a dawniej samoloty.

Wikipedia

# aviatorki

okulary wzorowane na modelu okularów przeciwsłonecznych produkowanych dla lotników amerykańskich w latach 30. XX wieku; pilotki, awiatory, aviatory, awiatorki

SJP.pl

# aviatory

okulary wzorowane na modelu okularów przeciwsłonecznych produkowanych dla lotników amerykańskich w latach 30. XX wieku; pilotki, awiatory, awiatorki, aviatorki

SJP.pl

# avicenna

uczony arabski (980-1037); Awicenna

SJP.pl

Awicenna (łac. Avicenna; w j. perskim Abu Ali Husain ebn Abdallah Ebn-e Sina lub krótko Ibn Sina ابن سینا, ur. 980, zm. 1037) – perski uczony, głównie lekarz i filozof. Jego łacińskie nazwisko wywodzi się ze zniekształconego Ibn Sina, pod którym znany był w Persji.

Wikipedia

# avignon

[czytaj: awiNIĄ] miasto na południu Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) zob. Awinion.

Wiktionary

Awinion (fr. Avignon, wymowa, prowans. Avinhon) – miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje pałac papieski (Palais des Papes).Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 86 939 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 1342 osoby/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Avignon plasuje się na 5. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 100.). Sam zespół miejski zamieszkuje ok. 155 tys. osób.

Wikipedia

# aviomarin

lek łagodzący objawy choroby lokomocyjnej; dimenhydrinat, dramamin, awiomarina

SJP.pl

Dimenhydrynat (łac. Dimenhydrinatum) – złożony organiczny związek chemiczny, sól difenhydramoniowa 8-chloroteofiliny (chlorowej pochodnej teofiliny). Stosowany jako lek przeciwhistaminowy; wykazuje działanie przeciwwymiotne i antycholinergiczne. Stosowany głównie jako środek przeciwko chorobie lokomocyjnej w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom.

Wikipedia

# avocado

[czytaj: awokado] awokado;
1. wiecznie zielone drzewo z rodziny wawrzynowatych, uprawiane w strefie międzyzwrotnikowej dla smacznych owoców; smaczliwka;
2. owoc tego drzewa, o gruszkowatym kształcie, do 20 cm długości, ciemnozielonej skórce, tłustym miąższu i dużej pestce; gruszka awokado

SJP.pl

Smaczliwka, awokado (Persea Mill.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od ok. 80, poprzez 108 do nawet ok. 200 gatunków. Występują one w Ameryce Północnej i Południowej, nieliczne gatunki także w Azji południowo-wschodniej. Dwa gatunki (smaczliwka indyjska i Persea barbujana) rosną na wyspach Makaronezji.

Wikipedia

# avokado

rzadko: awokado, avocado;
1. wiecznie zielone drzewo z rodziny wawrzynowatych, uprawiane w strefie międzyzwrotnikowej dla smacznych owoców; smaczliwka;
2. owoc tego drzewa; gruszka avokado

SJP.pl

# avon

[czytaj: ejwon]
1. nazwa kilku rzek w Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Australii;
2. nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

SJP.pl

## Geografia

### Anglia

- Avon – dawne hrabstwo w Anglii
- Avon – miejscowość w hrabstwie Hampshire, w dystrykcie New Forest, w civil parish Sopley
- Avon – miejscowość w hrabstwie Wiltshire, w dystrykcie Wiltshire, w civil parish Bremhill
- Avon – rzeka w hrabstwach Wiltshire, Hampshire i Dorset, dopływ kanału La Manche
- Avon – rzeka w hrabstwie Devon, dopływ kanału La Manche
- Avon – rzeka w regionie Midlands, dopływ rzeki Severn
- Avon – rzeka w hrabstwach Wiltshire, Somerset i Bristol, dopływ estuarium rzeki Severn

Wikipedia

# avraham

obce imię męskie

SJP.pl

# avril

obce imię żeńskie

SJP.pl

Avril – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Meurthe i Mozela.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 506 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 25 osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Avril plasuje się na 590. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 167.).

Wikipedia

# awa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bot. pieprz metystynowy

Wiktionary

Ewa – imię żeńskie, które pierwszy raz pojawia się 2000 lat p.n.e. w języku sumeryjskim jako „Awa” gdzie oznacza „życie”.W języku hebrajskim, który zapożyczył to imię od Sumerów wywodzi się od rdzenia חוה hajja lub hawwa – i również oznacza 'dająca życie'. Imię wyprowadzane też z arabskiego słowa hajja 'wąż'.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) współcz. pieprz metystynowy

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) roślina

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|pieprz metystynowy.

źródła.

== awa (język chuuk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) godzina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈava, AS: ava

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. pieprz metystynowy

Wiktionary

# awacs

[czytaj: ejłaks] amerykański system radiolokacyjny instalowany w samolotach

SJP.pl

# awacza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka, uchodzi deltą do Zatoki Awaczyńskiej;

Wiktionary

Awacza (ros. Авача) – rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka. Wypływa z Jeziora Awaczyńskiego, kierując się najpierw lekko na zachód, ale potem już zasadniczo na południe i południowy wschód. Liczy 122 km długości, a jej zlewisko ma powierzchnię 5090 km². Wpada – rozwidlając się w deltę – do Zatoki Awaczyńskiej na południowym wschodzie półwyspu, przepływa m.in. przez Jelizowo, miejscowość, w której znajduje się port lotniczy Pietropawłowsk Kamczacki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. awaczyński

Wiktionary

# awaczyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Awaczą, dotyczący Awaczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Awacza ż.

Wiktionary

# awadhuta

członek indyjskiej gminy religijnej, założonej przez Ramanandę w XIV wieku, do której mógł należeć każdy, bez względu na kastę i wyznanie

SJP.pl

Awadhuta (dewanagari अवधूत, trl. avadhūta, ang. avadhuta) – termin pochodzący z dharmicznych religii Indii, odnosi się do ekscentrycznego typu mistyków lub świętych, którzy wznieśli się ponad cielesną świadomość, dualność oraz światowe troski i postępują bez uwzględniania standardowej społecznej etykiety.

Wikipedia

# awadhutowie

członek indyjskiej gminy religijnej, założonej przez Ramanandę w XIV wieku, do której mógł należeć każdy, bez względu na kastę i wyznanie

SJP.pl

# awal

poręczenie na wekslu lub czeku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bank. poręczenie na wekslu lub czeku

Wiktionary

Awal (z fr. aval, poręczenie wekslowe) – czynność prawna polegająca na przyjęciu przez poręczającego (awalistę) solidarnej odpowiedzialności za dług osoby podpisanej na wekslu. Awalista odpowiada za zapłatę weksla w przypadku, gdy osoba, za której dług wekslowy poręczył nie wywiązała się ze spłaty zobowiązania. Awal może dotyczyć całości lub części sumy wekslowej i każdej osoby podpisanej na wekslu; konieczne jest wówczas ujawnienie tego ograniczenia w treści weksla.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) poręczenie wekslowe

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. awalista

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|aval.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) avallo m.

źródła.

== awal (język kabylski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) słowo

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaval, AS: aval

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awalista

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poręczenie wekslowe

Wiktionary

# awalista

osoba podpisująca awal, udzielająca poręczenia czekowego lub wekslowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. ekon. osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)

Wiktionary

Awal (z fr. aval, poręczenie wekslowe) – czynność prawna polegająca na przyjęciu przez poręczającego (awalistę) solidarnej odpowiedzialności za dług osoby podpisanej na wekslu. Awalista odpowiada za zapłatę weksla w przypadku, gdy osoba, za której dług wekslowy poręczył nie wywiązała się ze spłaty zobowiązania. Awal może dotyczyć całości lub części sumy wekslowej i każdej osoby podpisanej na wekslu; konieczne jest wówczas ujawnienie tego ograniczenia w treści weksla.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌavaˈlʲista, AS: avalʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awal m.

Wiktionary

# awalistka

→ awalista

SJP.pl

#### Patrz:

awalista

# awalokiteśwara

w buddyzmie: bodhisattwa współczucia, jeden z trzech najważniejszych bodhisattwów w mahajanie i wadżrajanie (obok Mańdziuśriego i Wadżrapaniego)

SJP.pl

Awalokiteśwara (skt. अवलोकितेश्वर trl. Avalokiteśvara, ang. Avalokiteshvara, dosł. Pan patrzący w dół ([na świat], tzn. ze współczuciem); tyb. སྤྱན་རས་གཟིགས།, Wylie: spyan ras gzigs, wymowa: Czenrezig lub Cienrezig – jest jednym z najważniejszych bodhisattwów w buddyzmie mahajany i wadżrajany, uosabiającym współczucie.

Wikipedia

# awamori

japoński napój alkoholowy wytwarzany z destylowanego ryżu, podawany głównie z dodatkiem wody i lodu

SJP.pl

Awamori (jap. 泡盛 awa-mori) – rodzaj napoju alkoholowego, pochodzącego z japońskiej wyspy Okinawa.

Od początku XV wieku wyspy Riukiu prowadziły wielostronny handel z Chinami i krajami Azji Południowo-Wschodniej. Import obejmował również destylowany alkohol z terenów ówczesnego Syjamu (obecnie Tajlandia), co pociągnęło za sobą wprowadzenie na wyspy tamtejszej techniki i produkcję własnego alkoholu. Z biegiem lat udoskonalano proces wytwarzania i wprowadzano zmiany, co pozwoliło nawet na jego eksport.

Wikipedia

# awangarda

1. grupa ludzi, których działalność jest oryginalna i wprowadza coś nowego;
2. zdarzenie wyprzedzające swoją epokę;
3. kierunek w sztuce, muzyce i literaturze XX wieku, charakteryzujący się sprzeciwem wobec tradycji, np. futuryzm, ekspresjonizm;
4. oddział żołnierzy ubezpieczający maszerującą grupę od przodu; straż przednia, forpoczta, szpica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

(1.2) kult. ogół niejednorodnych tendencji w sztuce XX wieku, zrywających z tradycją, cechujących się radykalnym nowatorstwem

(1.3) wojsk. część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły;

Wiktionary

- awangarda – kierunek w sztukach plastycznych
- awangarda – nurt w literaturze współczesnej
- awangarda – element ubezpieczenia czołowego kolumny marszowej w wojsku
- Awangarda – wrocławska galeria sztuki
- awangarda poetycka – XX-wieczny nurt poetycki
- Awangarda Krakowska – grupa literacka
- awangarda klasy – pojęcie wywodzące się z marksizmu
- serbska awangarda literacka – serbski ruch literacki
- rock awangardowy – rodzaj muzyki rockowej
- transawangarda – ruch w sztuce współczesnej lat 50.
- Centrum Kultury Filmowej Awangarda 2 – kino w Olsztynie
- Awangarda – Klub w Bydgoszczy
- Awangarda – ogólnopolski zespół szkół policealnych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Futuryzm jest z pewnością jednym z ruchów awangardy, który wywołał największy szok.

(1.3) Zależnie od sytuacji i wielkości maszerującej kolumny awangarda może stanowić od 1/4 do 1/3 sił głównych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awangardowość ż., awangardysta mos., awangardyzm mrz., awangardzista mos., awangardzistka ż.

przym. awangardowy

przysł. awangardowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) forpoczta

(1.2) awangardyzm

(1.3) forpoczta; daw. straż przednia

Wiktionary

# awangardia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. awangarda, straż przednia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavãŋˈɡardʲja, AS: avãŋgardʹi ̯a

Wiktionary

# awangardowość

1. cecha charakterystyczna dla twórców lub ich dzieł mających charakter awangardowy, czyli wyprzedzający swoją epokę, wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie; nowatorskość, nowatorstwo, prekursorstwo, postępowość;
2. odnoszenie się do awangardy - kierunku w sztuce XX wieku, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha bycia awangardowym; dążenie do nowości, radykalnej innowacyjności w sztuce, kulturze, myśleniu lub stylu życia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Awangardowość jego twórczości szokowała współczesnych, ale dziś uważana jest za przełomową.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awangarda ż.

przym. awangardowy

przysł. awangardowo

Wiktionary

# awangardowy

1. książkowo: taki, który wyprzeda swoją epokę, wprowadza coś nowego w jakiejś dziedzinie, np. nowe idee, pomysły, metody; nowatorski, przodujący, postępowy, prekursorski;
2. związany z awangardą - kierunkiem w sztuce XX wieku, charakteryzującym się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szt. związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)

(1.2) taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowatorstwo myśli i działań artystycznych zbliża go do nurtu awangardowego w malarstwie początku XX wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavãŋɡarˈdɔvɨ, AS: avãŋgardovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awangardyzm m., awangarda ż.

przysł. awangardowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przodujący, prekursorski

Wiktionary

# awangardysta

przedstawiciel lub zwolennik awangardyzmu - kierunku w XX-wiecznej sztuce, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangardzista

SJP.pl

# awangardystka

przedstawicielka lub zwolenniczka awangardyzmu - kierunku w XX-wiecznej sztuce, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangardzistka

SJP.pl

# awangardyzm

kierunek w XX-wiecznej sztuce, charakteryzujący się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangarda

SJP.pl

# awangardzista

przedstawiciel lub zwolennik awangardy - kierunku w XX-wiecznej sztuce, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangardysta

SJP.pl

# awangardzistka

przedstawicielka lub zwolenniczka awangardy - kierunku w XX-wiecznej sztuce, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangardystka

SJP.pl

# awangardzizm

dawniej: kierunek w XX-wiecznej sztuce, charakteryzujący się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym; awangarda, awangardyzm

SJP.pl

# awanport

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedmorze, przedport, przedporcie, kotwicowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) żegl. obszar wodny znajdujący się wewnątrz portu;

Wiktionary

Awanport (także: przedporcie lub przedport) – najdalsza z wewnętrznych części wodnej powierzchni portu (czyli część jego akwatorium), przylega do wejścia do portu i redy, ograniczona jest zazwyczaj falochronem. Z awanportu statki przechodzą do dalszych akwenów portowych: basenów portowych, doków lub kanałów portowych, lub też podchodzą bezpośrednio do nabrzeży, pirsów, pomostów itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do awanportu wpłynął statek handlowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvãnpɔrt, AS: avãnport

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedporcie, przedport

Wiktionary

# awanportowy

związany z awanportem

SJP.pl

# awanpost

dawniej: stały posterunek wojskowy przy obozie lub oddziale wojskowym, broniący do niego dostępu; straż przednia; forpoczta

SJP.pl

# awans

powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

(1.2) sport. zajęcie wyższego miejsca w klasyfikacji, przejście do dalszego etapu

(1.3) zdobycie wyższej pozycji w określonej grupie

(1.4) przest. pieniądze wypłacane zaliczkowo, z góry

Wiktionary

Awans – zmiana czyjejś sytuacji osobistej na lepszą:

- awans lekarski
- awans nauczycielski
- awans – przejście drużyny do rozgrywek wyższego szczebla
- awans służbowy – uzyskanie wyższego stopnia w służbie państwowej, mianowanie na wyższy stopień
- awans społeczny – wejście do wyższej sfery społecznej
- awans zawodowy – zmiana stanowiska pracy na lepiej płatne lub bardziej prestiżowe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Awans łączy się z podwyżką.

(1.2) Zespół wywalczył awans dopiero po wygraniu barażu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈavãw̃s, AS: avãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awansowanie n.

:: zdrobn. awansik m.

czas. awansować

przym. awansowy

Wiktionary

# awanscena

widoczna przed kurtyną część sceny; przedscenie; proscenium

SJP.pl

# awanse

przestarzałe: szczególne względy, uprzejmości

SJP.pl

# awansem

tyle co: z góry, naprzód, w formie zaliczki

SJP.pl

# awansik

zdrobnienie od: awans

SJP.pl

# awansować

1. przesunąć, przesuwać kogoś na wyższe stanowisko;
2. objąć, obejmować wyższe stanowisko;
3. zdobyć, zdobywać wyższą pozycję, np. społeczną;
4. zająć, zajmować wyższą pozycję w jakiejś klasyfikacji, zwłaszcza sportowej

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

(1.2) uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wkrótce potem awansowali go na wiceprezesa.

(1.2) Pracował na stanowisku doręczyciela, ale awansował i teraz pracuje w kadrach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awans m., awansowanie n.

przym. awansowy

przysł. awansem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) honorować, mianować, dawać / dać awans, podnosić / podnieść status, promować / wypromować

(1.2) piąć się, obejmować stanowisko, zostać mianowanym

Wiktionary

# awansowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przechodzenie na wyższe niż dotąd zajmowane stanowisko, funkcję

(1.2) powierzanie komuś wyższego niż dotąd stanowiska, funkcji

(1.3) przechodzenie do grupy społecznej mającej wyższą pozycję

(1.4) sport. przechodzenie do wyższej kategorii rozgrywek sportowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awans m., awansik m., awanse nmos.

czas. awansować

przym. awansowy

Wiktionary

# awansowy

związany z awansem

SJP.pl

# awantaż

1. przewaga, zysk, korzyść;
2. przewaga uzyskana przez gracza po wcześniejszej równej ilości punktów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. przewaga uzyskiwana po stanie równowagi punktowej

(1.2) ekon. korzyść, zysk

(1.3) przest. korzyść, pożytek

(1.4) gw-pl|Warszawa. awantura

(1.5) łow. odchylenie kolby broni od osi lufy, dzięki któremu przyrządy celownicze znajdują się na jednej linii z okiem celującego

Wiktionary

Awantaż – odchylenie przykładu broni od płaszczyzny pionowej, np. kolby od osi luf broni myśliwskiej, dzięki któremu przyrządy celownicze znajdują się na jednej linii z okiem celującego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈvãntaʃ, AS: avãntaš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awantażownie n.

przysł. awantażowny

Wiktionary

# awantażownie

→ awantażowny

SJP.pl

#### Patrz:

awantażowny

# awantażowny

dawniej: zyskowny, korzystny, pożyteczny

SJP.pl

# awantażowy

przymiotnik od: awantaż

SJP.pl

# awanti

środowiskowo: awantura; avanti

SJP.pl

Awanti (skt अवन्ति) – jedno z szesnastu mahājanapad (w sanskrycie, "wielkie państwo"). Prowadziło wojny z sąsiednim królestwem Magadha. Uznawane za miejsce powstania języka pali.

Wikipedia

# awantura

kłótnia; waśń; spór; zajście; draka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwałtowna kłótnia, zamieszanie

(1.2) ryzykowne, niepewne przedsięwzięcie, często wątpliwe pod względem moralnym

(1.3) daw. zdarzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przechodziłam koło sklepu i słyszałam awanturę między ekspedientką i jakimś klientem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavãnˈtura, AS: avãntura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awanturnik mos., awanturnica ż., awanturnictwo n.

:: zdrobn. awanturka ż.

czas. awanturować się

przym. awanturniczy

przysł. awanturniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) burda, kłótnia, sprzeczka

(1.2) afera

Wiktionary

# awanturka

1. zdrobnienie od: awantura;
2. pasta do smarowania pieczywa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: awantura

(1.2) kulin. pasta do smarowania pieczywa, najczęściej z białego sera lub jajek i ryby lub sera i warzyw / ziół

(1.3) środ. przestępcze tanie wino owocowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na śniadanie były kanapki z awanturką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavãnˈturka, AS: avãnturka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awantura ż., awanturnictwo n., awanturnik m., awanturnica ż.

czas. awanturować się

przym. awanturniczy

Wiktionary

# awanturnica

awanturniczka;
1. kobieta agresywna, łatwo wpadająca w złość, wszczynająca awantury; zadziora, złośnica, prowokatorka;
2. przestarzałe: kobieta ekstrawagancka, prowadząca burzliwe życie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta skłonna do kłótni, awantur, często awanturująca się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile razy ci mówiłam, żebyś nie wpuszczał tu tej awanturnicy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awantura ż., awanturka ż., awanturnictwo n., awanturniczość ż., awanturzenie n.

:: fm. awanturnik m.

czas. awanturować się

przym. awanturniczy

przysł. awanturniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. bizantyja.

Wiktionary

# awanturnictwo

skłonność do awantur i wszczynania awantur

SJP.pl

# awanturniczka

awanturnica;
1. kobieta agresywna, łatwo wpadająca w złość, wszczynająca awantury; zadziora, złośnica, prowokatorka;
2. przestarzałe: kobieta ekstrawagancka, prowadząca burzliwe życie

SJP.pl

# awanturniczo

przysłówek

(1.1) ze skłonnością do awantur

(1.2) w nieobliczalny, ryzykowny sposób

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awanturnik mos., awanturniczość ż., awanturnica ż., awantura ż.

przym. awanturniczy

czas. awanturować się ndk.

Wiktionary

# awanturniczo-erotyczny

cechujący się awanturnictwem i erotyzmem

SJP.pl

# awanturniczo-miłosny

nacechowany awanturnictwem i miłością

SJP.pl

# awanturniczość

→ awanturniczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest awanturnicze; cecha tych, którzy są awanturniczy

Wiktionary

#### Patrz:

awanturniczy

#### Powiązane:

przym. awanturniczy

przysł. awanturniczo

rzecz. awanturnica ż., awanturnik mos.

Wiktionary

# awanturniczy

agresywny, łatwo wpadający w złość, kłótliwy; ryzykowny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy awanturnikowi, osobie kłótliwej

(1.2) nacechowany awanturnictwem, ryzykanctwem, nieobliczalnością

(1.3) przest. pełen niezwykłych, ryzykownych przygód

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awantura ż., awanturka ż., awanturnik m., awanturnica ż., awanturnictwo n., awanturniczość ż.

czas. awanturować się

przysł. awanturniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłótliwy, porywczy, wybuchowy, mącicielski, rozrabiacki, warcholski, wichrzycielski

(1.3) przygodowy

Wiktionary

# awanturnik

1. osoba agresywna, łatwo wpadająca w złość, wszczynająca awantury; gwałtownik, choleryk;
2. przestarzale: osoba prowadząca pełne przygód życie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba skłonna do wszczynania kłótni

(1.2) osoba prowadząca burzliwe życie, gotowa podjąć ryzyko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pijany awanturnik w trakcie interwencji uderzył policjantkę pięścią w twarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavãnˈturʲɲik, AS: avãnturʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awantura ż., awanturka ż., awanturnictwo n., awanturniczość ż., awanturzenie n.

:: fż. awanturnica ż., awanturniczka ż.

czas. awanturować się

przym. awanturniczy

przysł. awanturniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) warchoł; pot. rozrabiaka, rozrabiacz; przest. hałaburda; gwara warszawska kobzacz

(1.2) poszukiwacz przygód

Wiktionary

# awanturny

taki, który wywołuje awantury, hałaśliwy; awanturniczy

SJP.pl

# awanturować

awanturować się:
1. wszczynać kłótnie, burzliwie się spierać;
2. zachowywać się agresywnie

SJP.pl

# awanturyn

bezpostaciowa, zielona odmiana kwarcu stosowana w jubilerstwie; awenturyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zielony, żółty lub brunatnoczerwony kamień półszlachetny;

Wiktionary

Awenturyn, awanturyn, kwarc awenturynowy – minerał lub skała, odmiana kwarcu o iskrzącym odbiciu, spowodowanym drobnymi inkluzjami miki lub hematytu. Ma zróżnicowaną barwę, np. srebrzystą, żółtawą, brunatnoczerwoną lub zieloną. Wariant zielony swą barwę zawdzięcza fuchsytowi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌavãnˈturɨ̃n, AS: avãnturỹn

Wiktionary

# awar

przedstawiciel koczowniczego ludu mieszanego pochodzenia ugro-ałtajskiego

SJP.pl

# awaria

uszkodzenie jakiegoś urządzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

(1.2) pot. nieprzewidziane komplikacje

(1.3) więz. aresztowanie

Wiktionary

- Awaria − polski krótkometrażowy film animowany.
- awaria − stan niesprawności obiektu uniemożliwiający jego funkcjonowanie.
- awaria techniczna
- awaria wspólna
- Awaria − polski zespół punkrockowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W systemie ogrzewania jest awaria.

(1.1) O ile armata uzyskała ocenę pozytywną, to urządzenia do kierowania ogniem z powodu dwukrotnych awarii zdyskwalifikowano.

(1.2) Poczekajcie, bo mam tu w kuchni małą awarię, coś się przypala.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvarʲja, AS: avarʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awaryjność ż.

przym. awaryjny

przysł. awaryjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zniszczenie, uszkodzenie, zepsucie, szkoda, usterka, wypadek

Wiktionary

# awarka

przedstawicielka koczowniczego ludu mieszanego pochodzenia ugro-ałtajskiego

SJP.pl

# awarowie

koczowniczy lud mieszany pochodzenia ugro-ałtajskiego

SJP.pl

Awarowie (gr. Άβαροι itp.) – lud koczowniczy o spornym pochodzeniu, który w połowie VI wieku pojawił się w Europie. Utworzony przez Awarów wspólnie z Kutigurami kaganat zasłynął na przełomie VI i VII wieku łupieżczymi wyprawami głównie przeciw Bizancjum. Po upadku kaganatu na początku IX wieku Awarowie stopniowo zaniknęli. Charakterystyczną cechą wyglądu zewnętrznego Awarów był niespotykany wśród ludów europejskich zwyczaj wiązania włosów w dwa warkocze.

Wikipedia

# awarski

→ Awarowie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Awarami, dotyczący Awarów (narodu zamieszkującego Kaukaz)

(1.2) hist. związany z Awarami, dotyczący Awarów (koczowniczego ludu, który osiedlił się w Europie w VI wieku)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

Wiktionary

#### Patrz:

Awarowie

#### Powiązane:

rzecz. Awar mos., Awarka ż., awarskość ż.

Wiktionary

# awarskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem awarskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem awarskim

(1.3) spisany, stworzony w języku awarskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvarskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: avarskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# awaruański

→ Avarua (stolica Wysp Cooka); avaruański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Avaruą, dotyczący Avarui

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Avarua ż.

Wiktionary

# awaryjność

→ awaryjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. cecha tego, co awaryjne

Wiktionary

Awaryjność − podatność na awarie, przeciwieństwo niezawodności.

Możliwość wystąpienia awarii określa się, najczęściej w skali roku, jako prawdopodobieństwo wystąpienia odniesione do liczby zdarzeń, lub czasem unieruchomienia.

Absolutna doskonałość techniczna jest nieosiągalna, określa się zatem dopuszczalny stopień niedoskonałości. Skutki awarii wynikających z tej niedoskonałości ogranicza się poprzez zabezpieczenia i ubezpieczenia.

Wikipedia

#### Patrz:

awaryjny

#### Powiązane:

rzecz. awaria ż.

przym. awaryjny

przysł. awaryjnie

Wiktionary

# awaryjny

1. przeznaczony do użycia w wypadku awarii;
2. łatwo ulegający awariom;
3. powstały w wyniku awarii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stworzony na wypadek awarii

(1.2) spowodowany przez awarię, będący wynikiem awarii

(1.3) ulegający częstym awariom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Mój samochód jest bardzo awaryjny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavaˈrɨjnɨ, AS: avaryi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awaria ż., awaryjność ż.

przysł. awaryjnie

Wiktionary

# awatar

w religii hinduistycznej: ucieleśnienie, uosobienie jakiegoś bóstwa; avatar, awatara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) rel. w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

(1.2) inform. personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych

(1.3) inform. w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika

Wiktionary

- awatar – reprezentacja osoby w rzeczywistości wirtualnej
- Awatara – inkarnacja bóstwa w hinduizmie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy „zło sięga nieba", Wisznu staje się ziemskim awatarem. Obok oficjalnej listy awatarów istnieją wierzenia nieortodoksyjne. Za awatar Boga uważano często Gandhiego.

(1.2) W e-sportach najistotniejsze są umiejętności samego gracza, awatar pełni tylko funkcję „kursora” lub — wprowadzając bliższą sportom terminologię — „koszulki”.

(1.3) Zmień awatar. Bolek taki ma i na pierwszy rzuta oka można się pomylić, a poza tym nie kopiuje się czyichś awatarów i sygnaturek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvatar, AS: avatar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awatara

Wiktionary

# awatara

w religii hinduistycznej: ucieleśnienie, uosobienie jakiegoś bóstwa; avatar, awatar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zob. awatar.

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: awatar

Wiktionary

Awatara (także Awatar) (dewanagari अवतार, transliteracja avatāra, ang. avatara, zstąpienie, "zejście, inkarnacja”) – w hinduizmie wcielenie (inkarnacja) bóstwa, które zstępuje z nieba na ziemię w postaci śmiertelnej – ludzkiej, zwierzęcej lub hybrydalnej).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) awatar

Wiktionary

# awdaniec

polski herb szlachecki; Abdank, Habdank, Abdaniec

SJP.pl

Abdank – polski herb szlachecki, noszący zawołania Abdaniec, Abdank, Awdaniec, Habdank, Hebdank. Wzmiankowany w najstarszym zachowanym do dziś polskim herbarzu, Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae, spisanym przez historyka Jana Długosza w latach 1464–1480. Abdank jest jednym z 47 herbów adoptowanych przez bojarów litewskich na mocy unii horodelskiej z 1413 roku.

Wikipedia

# awdiejew

nazwisko

SJP.pl

- Aleksy Awdiejew (ur. 1940) – polski aktor filmowy, piosenkarz
- Anton Awdiejew (ur. 1986) – rosyjski szpadzista
- Igor Awdiejew (ur. 1973) – kazachski piłkarz
- Michaił Awdiejew (1913–1979) – radziecki wojskowy

Wikipedia

# awen

geologia: pionowy kanał w skałach wapiennych; awena (rzadko)

SJP.pl

Studnia krasowa, awen – forma krasu podziemnego: pionowy lub prawie pionowy kanał biegnący w dół, często rodzaj jaskini krasowej lub jej część, łącząca korytarze jaskini położone na różnych głębokościach.Studnia krasowa powstaje w wyniku rozpuszczania skał krasowiejących przez wodę opadową, wzdłuż pionowych szczelin. Szerokość do kilkunastu metrów, głębokość do kilkuset metrów. Czasami studnia jest dalszą częścią ponoru, występującą w jaskiniach krasowych, przez studnię woda przepływa do korytarza, a następnie do jaskini krasowej.

Wikipedia

# awena

rzadko: awen (pionowy kanał w skałach wapiennych)

SJP.pl

# awenina

białko występujące głównie w ziarnach owsa

SJP.pl

Awenina – białko występujące głównie w ziarnach owsa. Temu białku przypisuje się korzystny wpływ na temperament zwierząt.

Wikipedia

# awenturyn

bezpostaciowa, zielona odmiana kwarcu stosowana w jubilerstwie; awanturyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

Wiktionary

Awenturyn, awanturyn, kwarc awenturynowy – minerał lub skała, odmiana kwarcu o iskrzącym odbiciu, spowodowanym drobnymi inkluzjami miki lub hematytu. Ma zróżnicowaną barwę, np. srebrzystą, żółtawą, brunatnoczerwoną lub zieloną. Wariant zielony swą barwę zawdzięcza fuchsytowi.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. awenturynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. awanturyn

Wiktionary

# awentyn

jedno z siedmiu wzgórz, na których zostało zbudowane miasto Rzym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

(1.2) geogr. adm. dzielnica Rzymu obejmująca Awentyn (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.;

(2.2) mitrzym. syn Herkulesa i Rei, bóg wzgórza Awentyn (1.1)

Wiktionary

Awentyn (łac. Mons Aventinus, wł. Aventino) – wysunięte najbardziej na południe wzgórze w Rzymie.

Początkowo nie wchodziło w skład miasta, mimo że było objęte murami miejskimi. Uważano bowiem, że jest obarczone złym omenem po tym, jak Remus, który wybrał je na swoją siedzibę podczas auspicjum przy zakładaniu Rzymu, nie uzyskał znaku sygnalizującego aprobatę bogów dla siebie jako założyciela miasta i jego przyszłego króla.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Dzisiaj obchodzimy wspomnienie świętego Awentyna.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awentyński

Wiktionary

# awentyński

→ Awentyn

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Awentynu, związany z Awentynem

Wiktionary

#### Patrz:

Awentyn

#### Przykłady

(1.1) Bardzo mi podchodzi ta awentyńska pizza.

(1.1) Spotkali się w jednym z awentyńskich kościołów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Awentyn

Wiktionary

# aweroa

niskie, wiecznie zielone drzewo owocowe z rodziny szczawikowatych, uprawiane w strefie tropikalnej; oskomian, karambola

SJP.pl

Oskomian, aweroa (Averrhoa L.) – rodzaj roślin z rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae). Obejmuje dwa gatunki, czasem rozbijane na cztery lub pięć. Oba gatunki, zarówno oskomian pospolity, znany też pod nazwą karambola, jak i oskomian bilimbi, zwany bilimbi, zostały rozpowszechnione w strefie tropikalnej jako drzewa owocowe już w czasach przedkolonialnych. Z tego powodu niejasne jest ich pochodzenie. Jako ich ojczyznę wskazuje się południowo-wschodnią Azję, w szczególności Malezję, albo wschodnią Brazylię.

Wikipedia

# awerroes

Awerroes, Ibn Ruszd (pełne imię: Abu al-Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ahmad ibn Ruszd, arab. ‏أبو الوليد محمد بن احمد بن محمد بن احمد بن احمد بن رشد‎) (ur. 1126, zm. 10 grudnia 1198) – arabski uczony: filozof, teolog, lekarz, prawnik, polityk i matematyk z Kordowy, wygnany za „nieprawowierne” poglądy filozoficzne; zmarł na wygnaniu w Marrakeszu.

Wikipedia

# awerroista

zwolennik awerroizmu

SJP.pl

# awerroistyczny

→ awerroizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z awerroizmem

Wiktionary

#### Patrz:

awerroizm

#### Powiązane:

rzecz. Awerroes mos., awerroizm mrz.

Wiktionary

# awerroizm

kierunek w filozofii głoszący odwieczność świata materialnego, śmiertelność duszy jednostkowej i niezależność prawd teologicznych i filozoficznych; nawiązuje do komentarzy arystotelizmu dokonanych przez Awerroesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

Wiktionary

Awerroizm – doktryna filozoficzna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacjach myśli Arystotelesa dokonanych przez Ibn Ruszda (Awerroesa). Głównymi filozofami uznającymi tę doktrynę byli Siger z Brabancji oraz Boecjusz z Dacji. Awerroizm był wielorako zwalczany przez Kościół katolicki, m.in. przez Tomasza z Akwinu i Étienne’a Tempiera, biskupa Paryża.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Awerroizm jest stanowiskiem rewolucyjnym, gdyż na miejsce modelu „nauki — służki religii„ proponuje model «nauki — wiedzy niepodległej i odrębnej».

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awerroista m.

przym. awerroistyczny

Wiktionary

# awers

1. strona główna monety, medalu;
2. wierzchnia strona tkaniny, haftu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) numizm. przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

(1.2) szt. prawa strona haftu lub obrazu

Wiktionary

Awers i rewers (łac.) – dwie strony zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Awers monety ozdobiony jest orłem i wawrzynami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈavɛrs, AS: avers

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awersowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) orzeł

Wiktionary

# awersja

niechęć, odraza, abominacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć do kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od tamtego wypadku mam awersję do jazdy samochodem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvɛrsʲja, AS: aversʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awersyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abominacja, antypatia, idiosynkrazja, obrzydzenie, odraza, niechęć, uprzedzenie, wstręt

Wiktionary

# awersowy

związany z awersem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. związany z awersem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Często stempel awersowy widnieje na monetach o różnym rewersie. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavɛrˈsɔvɨ, AS: aversovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awers

Wiktionary

# awersyjny

wzbudzający niechęć, wstrętny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. będący z odczuciem niechęci; wzbudzający wstręt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awersja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstrętny

Wiktionary

# awesta

Awesta, st.-pers. upa-stāvaka „pochwały”, śr.-pers. abestāg – kompilacja starożytnych świętych tekstów religijnych wyznawców zaratusztrianizmu (zoroastryzmu), które powstały prawdopodobnie w okresie od połowy II tysiąclecia do VII wieku p.n.e.

Wikipedia

# awestyjski

1. → Awesta;
2. język awestyjski - staroirański język Awesty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. związany z Awestą, natchnioną księgą zaratusztrianizmu

(1.2) jęz. zapisany pismem awestyjskim;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) jęz. należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

Wiktionary

# awf

[czytaj: a-wu-EF] skrót od: Akademia Wychowania Fizycznego

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego lub żeńskiego

(1.1) = eduk. sport. Akademia Wychowania Fizycznego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) AWF ma za zadanie kształcić nauczycieli wychowania fizycznego, trenerów, specjalistów w zakresie rehabilitacji ruchowej, rekreacji i turystyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿vu‿ˈɛf, AS: a‿vu‿ef

Wiktionary

# awiacja

przestarzale o lotnictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. lotnictwo

Wiktionary

Lotnictwo – ogół zagadnień związanych z wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi (samoloty, śmigłowce, szybowce, balony i drony). Lotnictwo dzieli się na cywilne (transportowe, sportowe, gospodarczo-usługowe) i wojskowe.

W węższym znaczeniu lotnictwo to nazwa gałęzi gospodarki, w tym przemysłu (np. technologie wytwarzania materiałów, systemów czy oprogramowania stosowanego), architektury obiektów przemysłowych (np. lotniska i wielkie kompleksy portów lotniczych), transportu (ruch lotniczy, w tym pasażerski, i lotnictwo ogólne), handlu (np. dostawy dóbr i usługi pocztowo-kurierskie) oraz usług społecznych (np. samoloty-kliniki okulistyczne) z użyciem statków powietrznych (głównie samolotów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oni drukują wiele artykułów popularyzujących awiację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvʲjat͡sʲja, AS: avʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awiatorka ż., awionetka ż., awiator m., awionika ż.

przym. awiacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aeronautyka

Wiktionary

# awiacyjny

przymiotnik od: awiacja

SJP.pl

# awiatka

czapka lotnicza zabezpieczająca przed zimnem

SJP.pl

# awiator

przestarzale: lotnik, pilot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. lotn. lotnik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awionetka ż., awiacja ż., awiatyka ż.

:: fż. awiatorka ż.

Wiktionary

# awiatorka

→ awiator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kobieta zajmująca się lotnictwem

Wiktionary

#### Patrz:

awiator

#### Przykłady

(1.1) Awiatorka i jej towarzysz lądowali w Wenezueli, Brazylii, Senegalu, Czadzie, Sudanie, Indiach, Birmie i Singapurze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awionetka ż., awiacja ż., awiatyka ż.

:: fm. awiator mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pilotka, lotniczka

Wiktionary

# awiatorki

→ awiator

SJP.pl

#### Patrz:

awiator

# awiatory

przestarzale: lotnik, pilot

SJP.pl

# awiatyka

przestarzale o lotnictwie

SJP.pl

# awicenia

krzew z rodziny werbenowatych; rozcięża; roślęża

SJP.pl

Wikipedia

# awiceniowate

rodzina roślin z klasy dwuliściennych

SJP.pl

# awicenna

uczony arabski (980-1037); Avicenna

SJP.pl

Awicenna (łac. Avicenna; w j. perskim Abu Ali Husain ebn Abdallah Ebn-e Sina lub krótko Ibn Sina ابن سینا, ur. 980, zm. 1037) – perski uczony, głównie lekarz i filozof. Jego łacińskie nazwisko wywodzi się ze zniekształconego Ibn Sina, pod którym znany był w Persji.

Wikipedia

# awidyna

białko zwierzęce składające się z czterech łańcuchów polipeptydowych, występujące w jajach

SJP.pl

Wikipedia

# awifauna

ogół ptaków zamieszkujących dany obszar, środowisko lub żyjących w określonej epoce geologicznej; ornitofauna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;

Wiktionary

Awifauna (ornitofauna) – ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, rodzaj środowiska (biotop) lub żyjących w określonym okresie geologicznym. Opisem awifauny zajmuje się działornitologii nazywany awifaunistyką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Profesor wydał książkę o awifaunie Polski.

(1.1) Opisem awifauny zajmuje się dział ornitologii nazywany awifaunistyką.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ornitofauna, ptactwo

Wiktionary

# awifaunistyka

Awifaunistyka – dział ornitologii zajmujący się opisem terenu pod względem jakościowego (gatunkowego) oraz ilościowego występowania na nim ptaków. Teren opisywany przez awifaunistykę może być wyróżniony ze względu na szczególny rodzaj środowiska – biotop, lub obejmować dany obszar geograficzny np. całe państwo.

Wikipedia

# awinion

miasto we Francji; Avignon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Wiktionary

Awinion (fr. Avignon, wymowa, prowans. Avinhon) – miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje pałac papieski (Palais des Papes).Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 86 939 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 1342 osoby/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Avignon plasuje się na 5. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 100.). Sam zespół miejski zamieszkuje ok. 155 tys. osób.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈvʲĩɲɔ̃n, AS: avʹĩńõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awiniończyk mos., awinionka ż.

przym. awinioński

Wiktionary

# awiniończyk

mieszkaniec Awinionu (miasta we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Awinionu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Awinion mrz.

:: fż. awinionka ż.

przym. awinioński

Wiktionary

# awinionka

mieszkanka Awinionu (miasta we Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Awinionu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Awinion mrz.

:: fm. awiniończyk mos.

przym. awinioński

Wiktionary

# awinioński

→ Awinion (miasto we Francji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Awinionem (miastem we Francji)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod tym względem pałac Watykański wybudowany za pontyfikatu Mikołaja III z długimi ceremonialnymi przejściami, mnogością wielkich reprezentacyjnych pomieszczeń antycypował koncepcję rezydencji awiniońskiej.

(1.1) Rozłam w Kościele katolickim utrzymywał się przez trzy dekady. Obozy rzymski i awinioński powoływały swoich kolejnych papieży, powodując dewastację autorytetu władzy papieskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Awinion mrz., awiniończyk mos., awinionka ż.

Wiktionary

# awiofobia

lęk przed lataniem samolotami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. lęk przed lataniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pisarz, Janusz L. Wiśniewski, który również cierpi na awiofobię, przyznaje, że jego dolegliwość wiąże się z niemożnością kontroli, jaką odczuwa, będąc na pokładzie samolotu.

Wiktionary

# awiofon

przestarzałe, nieskomplikowane urządzenie, używane do porozumiewania się załogi samolotu między sobą

SJP.pl

# awiomarina

lek łagodzący objawy choroby lokomocyjnej; dimenhydrinat, dramamin, aviomarin

SJP.pl

# awiomatka

potocznie: lotniskowiec

SJP.pl

# awionetka

mały samolot sportowy lub turystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lotn. mały samolot pasażerski;

Wiktionary

Awionetka – potoczne określenie małego samolotu turystycznego, sportowego lub dyspozycyjnego, stosowane obecnie na ogół przez ludzi niezwiązanych z lotnictwem, spotykane zwłaszcza w mediach. Przed II wojną światową było używane bardziej oficjalnie i powszechnie, obecnie jest już rzadsze. Termin awionetka nie ma dokładnie sprecyzowanego zakresu – nazywane są tak głównie małe 2–4 miejscowe, jednosilnikowe, rzadziej dwusilnikowe samoloty, napędzane silnikami tłokowymi o małej lub średniej mocy. Małe samoloty, odpowiadające temu określeniu, są oficjalnie klasyfikowane przez polskie prawo jako samoloty lekkie (o masie startowej nie większej niż 5700 kg) lub samoloty bardzo lekkie (o masie startowej nie większej niż 750 kg). Jednakże, termin awionetka najczęściej jest stosowany do samolotów bardzo lekkich i lekkich o masie startowej nie przekraczającej ok. 1000 kg (np. Cessna 152), rzadziej do samolotów ultralekkich, natomiast w zasadzie nie jest stosowany do większych samolotów lekkich, o masie startowej przekraczającej ok. 2300 kg (dla porównania Piper PA-34 Seneca – 2154 kg).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. awiatorka ż., awiacja ż., awiator m., awionika ż.

przym. awionetkowy, awiacyjny

Wiktionary

# awioniczny

→ awionika

SJP.pl

#### Patrz:

awionika

# awionik

1. dział techniki zajmujący się zastosowaniem w lotnictwie i astronautyce urządzeń automatycznych i elektronicznych;
2. wyposażenie pokładowe samolotu

SJP.pl

Awionik – specjalista z zakresu wyposażenia elektrycznego i pilotażowo-nawigacyjnego statków powietrznych. Może zajmować się projektowaniem, obsługą, poświadczaniem lub produkcją specjalistycznego sprzętu wyposażenia lotniczego.

Awionik dzieli się na:

- technik awionik
- inżynier awioniki
- doktor w zakresie awioniki

Wikipedia

# awionika

1. dział techniki zajmujący się zastosowaniem w lotnictwie i astronautyce urządzeń automatycznych i elektronicznych;
2. wyposażenie pokładowe samolotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lotn. astr. dziedzina techniki i przemysłu zajmująca się elektronicznymi systemami i urządzeniami stosowanymi w statkach powietrznych

(1.2) techn. lotn. elektronika lotnicza

Wiktionary

Awionika – dwuznaczne pojęcie oznaczające:

- dział nauki i techniki zajmujący się zastosowaniem w lotnictwie i astronautyce oraz w lotniczych urządzeniach naziemnych urządzeń automatycznych i elektronicznych;
- Wyposażenie pokładowe, takie jak systemy sterowania, urządzenia nawigacyjne, system zobrazowania informacji itd.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Drony cywilne coraz częściej mają zaawansowaną awionikę.

Wiktionary

# awista

1. o wkładach bankowych, kontach: wypłacany w każdej chwili na żądanie klienta;
2. o wekslach: płatny w momencie okazania

SJP.pl

# awitaminoza

zaburzenie czynności organizmu spowodowane niedoborem lub brakiem określonej witaminy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

Wiktionary

Awitaminoza – schorzenie strukturalne lub funkcjonalne spowodowane całkowitym brakiem lub znaczącym niedoborem określonej witaminy w organizmie. Różne awitaminozy mogą być skutkiem zarówno niedoboru witamin w pokarmie, jak również zaburzeniem wchłaniania lub metabolizmu (np. przekształcanie prowitamin w witaminy). Poszczególne awitaminozy prowadzą do różnych chorób:

- Awitaminoza witaminy A prowadzi do ślepoty zmierzchowej (tzw. kurzej ślepoty) oraz zespołu suchego oka.
- Awitaminoza witaminy B1 prowadzi do choroby beri-beri.
- Awitaminoza witaminy B3 (PP) prowadzi do pelagry.
- Awitaminoza witaminy B12 prowadzi do niedokrwistości Addisona-Biermera (niedokrwistość megaloblastyczna).
- Awitaminoza witaminy C prowadzi do szkorbutu.
- Awitaminoza witaminy D prowadzi do krzywicy.
- Awitaminoza witaminy K prowadzi do skazy krwotocznej oraz różnych innych schorzeń krzepliwości krwi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czasem na kolację była zupa — zacierka na wodzie lub kasza. Nie było prawie nigdy ziemniaków lub warzyw. Dzieci cały czas zagrożone były awitaminozą. W lecie starano się, by otrzymywały jakieś owoce — najczęściej nieduże jabłko […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavʲitãmʲĩˈnɔza, AS: avʹitãmʹĩnoza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. witamina ż.

Wiktionary

# awitaminozowy

→ awitaminoza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z awitaminozą

Wiktionary

#### Patrz:

awitaminoza

# awiważ

technika farbowania tkanin

SJP.pl

Awiważ (fr. avivage) – technika farbowania tkanin polegająca na nadawaniu jej żywych kolorów oraz chrzęszczącą apreturę. Ma na celu uzyskanie lepszego chwytu oraz poprawienia własności przędnych tego włókna. Są to środki nanoszone już po wytworzeniu włókna bądź też po zabarwieniu.

Technika ta jest wykonywana sposobem natryskowym lub poprzez odpowiednie zanurzanie włókna w wodnym roztworze oraz odparowaniu tej wody podczas suszenia.

Wikipedia

# awiz

przestarzale: awizo;
1. zawiadomienie o nadejściu przesyłki pocztowej;
2. pisemna informacja o zrealizowaniu określonej operacji bankowej lub handlowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zawiadomienie, wezwanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod pozorem polowania odprawimy walną naradę. Mam ważne awizy i relacje.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. awizyja

Wiktionary

# awizacja

zawiadomienie, donos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umówienie się z wyprzedzeniem na jakąś czynność

Wiktionary

# awizacyjny

przymiotnik od: awizacja

SJP.pl

# awizerski

→ awiz; awizowy

SJP.pl

# awizo

1. zawiadomienie o nadejściu przesyłki pocztowej; awiz;
2. pisemna informacja o zrealizowaniu określonej operacji bankowej lub handlowej; awiz;
3. niewielki, szybki okręt wojenny do celów zwiadowczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poczt. pisemne zawiadomienie pocztowe o nadejściu przesyłki

(1.2) pisemne zawiadomienie o dokonaniu operacji handlowej, giełdowej albo bankowej lub nadejściu towaru

(1.3) mar. niewielki, szybki okręt wojenny;

Wiktionary

- Awizo – klasa niewielkich okrętów.
- W ekonomii – zawiadomienie o dokonaniu transakcji gospodarczej.
- W systemie logistycznym – zawiadomienie o wysłaniu towaru.
- W systemie pocztowym – zawiadomienie o nadejściu przesyłki pocztowej, której nie można doręczyć adresatowi bezpośrednio – awizo informuje adresata o możliwości odbioru przesyłki we wskazanym urzędzie pocztowym (lub innej instytucji) oraz o terminie, do kiedy będzie to możliwe.
- W łączności – łącznica telefoniczna pośrednicząca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Współcześnie awizo definiowane jest jako okręt mniejszy od korwety i większy od patrolowca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈvʲizɔ, AS: avʹizo

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. awizować

rzecz. awizowanie n., preawizacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) zawiadomienie, powiadomienie

Wiktionary

# awizomat

urządzenie do wydawania przesyłek rejestrowanych

SJP.pl

# awizować

1. pisemnie zawiadamiać, zawiadomić o nadejściu przesyłki, którą należy odebrać na poczcie;
2. środowiskowo: zapowiadać, zapowiedzieć, powiadamiać, powiadomić; anonsować (zaanonsować), zawiadamiać (zawiadomić)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaawizować)

(1.1) urz. wystawiać awizo; formalnie powiadamiać o nadejściu przesyłki

(1.2) informować o czymś w sposób oficjalny

(1.3) bank. finans. oficjalnie zgłaszać zamiar dokonania operacji finansowej

czasownik zwrotny niedokonany awizować się (dk. zaawizować się)

(2.1) być awizowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. preawizacja ż., awizacja ż., awizo n., awizowanie n.

czas. zaawizować dk.

przym. awizacyjny, awizowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) anonsować, powiadamiać, zawiadamiać

Wiktionary

# awizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poczt. wypisywanie awiza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awizo n., preawizacja ż.

czas. awizować

Wiktionary

# awizowiec

mały statek przeznaczony do posyłek i służby wywiadowczej; awizo

SJP.pl

# awizowy

→ awizo, → awiz

SJP.pl

#### Patrz:

awizo, → awiz

# awizyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. doniesienie, wiadomość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavʲiˈzɨja, AS: avʹizyi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. awiz

Wiktionary

# awoceta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. zob. szablodziób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavɔˈt͡sɛta, AS: avoceta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szablodziób

Wiktionary

# awokado

avocado;
1. wiecznie zielone drzewo z rodziny wawrzynowatych, uprawiane w strefie międzyzwrotnikowej dla smacznych owoców; smaczliwka;
2. owoc tego drzewa, o gruszkowatym kształcie, do 20 cm długości, ciemnozielonej skórce, tłustym miąższu i dużej pestce; gruszka awokado

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Persea|L.|ref=tak., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

(1.2) bot. roślina z rodzaju awokado (1.1)

(1.3) spoż. kulin. ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką

Wiktionary

Smaczliwka, awokado (Persea Mill.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od ok. 80, poprzez 108 do nawet ok. 200 gatunków. Występują one w Ameryce Północnej i Południowej, nieliczne gatunki także w Azji południowo-wschodniej. Dwa gatunki (smaczliwka indyjska i Persea barbujana) rosną na wyspach Makaronezji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Marta robi pyszną sałatkę z awokado.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavɔˈkadɔ, AS: avokado

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awokadowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) avocado, smaczliwka

Wiktionary

# awokadowy

→ awokado

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający awokado, mający smak awokado, związany z awokado

Wiktionary

#### Patrz:

awokado

#### Powiązane:

rzecz. awokado n.

Wiktionary

# awosz

potocznie o funkcjonariuszu węgierskiej służby bezpieczeństwa z czasów stalinowskich

SJP.pl

# awoszka

→ awosz

SJP.pl

#### Patrz:

awosz

# awpl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego, nazwa własna

(1.1) = daw. polit. Akcja Wyborcza Polaków na Litwie;

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. AWPL-ZChR

Wiktionary

# aws

skrót od: Akcja Wyborcza Solidarność - polska partia polityczna

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

(1.1) = polit. hist. Akcja Wyborcza Solidarność;

(1.2) = wojsk. Agenturalny Wywiad Strategiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dużą sensację wzbudziło przybycie Mariana Krzaklewskiego, który przemaszerował główną ulicą wraz z licznymi zwolennikami do stolika AWS-u , gdzie rozdawał autografy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿vu‿ˈɛs, AS: a‿vu‿es

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. AWS-iarz m., AWS-owiec m.

przym. AWS-owy, AWS-owski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. AWS-iarz m., AWS-owiec m.

przym. AWS-owy, AWS-owski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) EAS (Election Action Solidarity)

źródła.

== AWS (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = wojsk. autonomous weapons systems → system uzbrojenia autonomicznego, autonomiczny system bojowy

(1.2) = transp. automatic warning system → automatyczny system ostrzegania

odmiana.

(1.1-2) lp. AWS; lm. AWSes

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aws-owiec

członek AWS (Akcji Wyborczej "Solidarność"); awuesowiec

SJP.pl

# awuesiak

potocznie: awuesowiec - członek AWS (Akcji Wyborczej "Solidarność")

SJP.pl

# awuesowiec

członek AWS (Akcji Wyborczej "Solidarność"); AWS-owiec

SJP.pl

# awuesowski

przymiotnik od: AWS (Akcja Wyborcza "Solidarność"); AWS-owski

SJP.pl

# awulsja

w geologii: powstawanie nowego koryta rzeki poza jego pierwotnymi zakolami

SJP.pl

Awulsja − proces tworzenia nowego koryta rzeki, które omija wcześniej istniejące meandry.

Wikipedia

# awulsyjny

złamanie awulsyjne - złamanie polegające na oderwaniu fragmenty kości na skutek działania odpowiednio dużych sił ze strony układu mięśniowego

SJP.pl

# awunkulat

szczególny rodzaj związków między bratem matki i jego siostrzeńcami, w którym siostrzeńcy dziedziczą majątek i pozycję społeczną po wuju; awunkułat

SJP.pl

Awunkulat (łac. avunculus – wuj ze strony matki) – system organizacji rodziny i taki system pokrewieństwa, w którym najważniejsza rola przypada bratu matki (wujowi). Wuj pełni rolę wzoru osobowego i to po nim siostrzeńcy dziedziczą pozycję społeczną lub majątek. Jest on najważniejszym męskim opiekunem dzieci swojej siostry. Rola ojca jest bardzo mała lub wręcz żadna.

Wikipedia

# awunkułat

szczególny rodzaj związków między bratem matki i jego siostrzeńcami, w którym siostrzeńcy dziedziczą majątek i pozycję społeczną po wuju; awunkulat

SJP.pl

# awykonalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest awykonalne; brak możliwości wykonania czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. awykonalny

przysł. awykonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewykonalność, niemożliwość

Wiktionary

# awykonalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) niewykonalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. awykonalność ż.

przysł. awykonalnie

Wiktionary

# awzelina

egzotyczne drewno używane do wykładania nawierzchni toru kolarskiego

SJP.pl

# axamitowski

nazwisko, np. Wincenty Axamitowski (176-1828), generał dywizji armii Księstwa Warszawskiego; Aksamitowski

SJP.pl

# axel

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym; aksel

SJP.pl

Axel, Aksel

- Axel (piłkarz)
- Axel – skok w łyżwiarstwie figurowym
- Axel (sporty siłowe) – polska nazwa konkurencji siłowej o nazwie Koła Apollina
- Axel – imię Absalon
- Axel (Holandia) – miejscowość

Wikipedia

# axentowicz

nazwisko

SJP.pl

# axer

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Axer (1880–1948), polski matematyk, doktor matematyki
- Erwin Axer (1917–2012), polski reżyser teatralny
- Jerzy Axer (ur. 1946), polski filolog klasyczny
- Maurycy Axer (1886–1942), polski adwokat, działacz społeczny
- Otto Axer (1906–1983), polski malarz, scenograf i pedagog

Wikipedia

# axt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

Wiktionary

Axt – śląski herb szlachecki. Według Alfreda Znamierowskiego jest to odmiana herbu Janina.

Wikipedia

# ayahuasca

[czytaj: ajołaska] napój halucynogenny

SJP.pl

Wikipedia

# aygo

samochód typu Toyota Aygo

SJP.pl

# ayran

[czytaj: ajran] turecki napój przyrządzany z jogurtu i wody z dodatkiem soli; ajran

SJP.pl

Ajran (tur. ayran) – popularny turecki napój wytwarzany z jogurtu i wody (w proporcji 2:1 lub 1:1). Zazwyczaj dodawana jest do niego sól, a czasami też pieprz. Podawany jest schłodzony, może też mieć pianę. Często spożywany jest z kebabem. Ajran jest podobny do popularnego m.in. w Iranie i Armenii napoju doogh (dugh, abdug, tahn), który jednak jest poddawany krótkiemu procesowi fermentacji i jest lekko musujący.

Wikipedia

# ayrshire

[czytaj: ejrszir, ejrszajr] rasa bydła domowego, wyhodowana w Szkocji

SJP.pl

Ayrshire (gael. Siorrachd Inbhir Àir) – hrabstwo historyczne w południowo-zachodniej Szkocji, położone nad zatoką Firth of Clyde. Nazwa hrabstwa pochodzi od miasta Ayr, dawnej stolicy.

Hrabstwo jest w przeważającej części nizinne, na południu i wschodzie wyżynne (Wyżyna Południowoszkocka). Na terenie Ayrshire wyróżniano trzy mniejsze regiony rozdzielone rzekami – Cunninghame (na północ od rzeki Irvine), Kyle (na południe od Irvine, na północ od Doon) oraz Carrick (na południe od Doon). Główne miasta w regionie to, obok Ayr, Kilmarnock, Irvine, Kilwinning, Prestwick i Troon.

Wikipedia

# ayurweda

[czytaj: ajurweda] tradycyjna medycyna indyjska; ajurweda

SJP.pl

# ayurwedyjski

→ ayurweda [czytaj: ajurwedyjski]; ajurwedyczny, ajurwedyjski

SJP.pl

# az

imię żeńskie

SJP.pl

partykuła

(1.1) …podkreślająca wielkość jakiejś cechy

spójnik

(2.1) …wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiedziałem, że w Wielkiej Brytanii mieszkania są aż tak drogie.

(1.1) Tomek jeździ samochodem aż do przesady ostrożnie; moim zdaniem mógłby jeździć trochę szybciej.

(1.1) Z powodu spóźnienia jednego z prelegentów konferencja przedłużyła się aż do godziny 18.

(2.1) Tak długo próbował, aż w końcu udało mu się złożyć uszkodzony mechanizm w całość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aʃ, AS: aš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|aże.

(2.1) dopóki; gw-pl|Górny Śląsk|aże.

Wiktionary

# aza

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. miejscowość w Hiszpanii

(2.2) imię|polski|ż.

(2.3) zoonim, imię dla psa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A nie było wojny aż do roku trzydziestego i piątego królowania Azy.

(2.1) Według innej legendy Joanna z Azy słynęła z troski o biednych, których hojnie obdarowywała jałmużną.

(2.3) Nie dawaj Azie dropsów – nie karmi się psa słodyczami.

Wiktionary

# azadirachta

drzewo pochodzące z Indii, wykorzystywane do produkcji leków stosowanych w medycynie ajurwedycznej

SJP.pl

# azaleina

czerwony barwnik anifinowy; azotan rosaniliny

SJP.pl

Azaleina – organiczny związek chemiczny należący do grupy flawonoli, będących podgrupą flawonoidów. Azaleina jest 3-O-α-L-ramnozydem azaleatyny.

Wikipedia

# azali

1. dawniej: czy;
a) partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, np. "Azali droga, na którą wstąpiła, godna jest pochwały?"; aza;
b) spójnik przyłączający pytanie zależne do zdania nadrzędnego, np. "Miał wątpliwości, azali naród jego prawdziwą wolność już uzyskał."; aza;
2. dawniej: może, zapewne, podobno

SJP.pl

# azalia

krzew lub roślina dekoracyjna z rodziny wrzosowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bot. ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

Wiktionary

Różanecznik, azalia, rododendron (Rhododendron L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Obejmuje ponad tysiąc gatunków. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, w mniejszej liczbie gatunków w obydwu Amerykach i w Europie. Rosną zwykle na obszarach górskich, na glebach próchnicznych i kwaśnych, często także na torfowiskach i na glebach oraz skałach wapiennych. Zasiedlają lasy, formacje krzewiaste i wrzosowiska. Nieliczne gatunki są epifitami. Kwiaty są u części gatunków wonne, u innych nie. Zapylane są przez owady, niektóre gatunki w Himalajach także przez ptaki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azalie, hortensje i irysy kwitną wiosną, a chryzantemy jesienią, wtedy także czerwienieją klony.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. azaliowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) różanecznik

Wiktionary

# azaliaczek

kibitnik azaliaczek - motyl z rodziny kibitnikowatych

SJP.pl

# azalijka

zdrobnienie od: azalia

SJP.pl

# azaliowy

związany z azalią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z azalią (azaliami); składający się z azalii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azalia ż.

Wiktionary

# azaliż

dawniej:
1. wzmocniona partykuła "azali";
2. spójnik "azali" wzmocniony partykułą "-ż"

SJP.pl

partykuła

(1.1) przest. …wprowadzająca pytanie retoryczne

spójnik

(2.1) przest. …przyłączający do zdania nadrzędnego pytanie zależne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Azaliż droga, na którą wstąpiła, godna jest pochwały?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzalʲiʃ, AS: azalʹiš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyż, czyżby, przest. azali, stpol. zali

Wiktionary

# azaliżby

"azaliż" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# azan

nazwa systematyczna amoniaku

SJP.pl

1. adhan – wezwanie do modlitwy w islamie
2. nazwa systematyczna amoniaku

Wikipedia

# azariasz

Azariasz – hebrajskie i biblijne imię męskie oznaczające „Jahwe dopomógł”, „Jahwe wspomaga” (hebr. Azarjahu, Azaria).

Imię to nosił:

- Azariasz (król Judy)
- Św. Archanioł Rafał podczas swej ziemskiej misji zleconej przez Opatrzność (Tb 5,13)

Wikipedia

# azawad

region w północnym Mali

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region w Afryce, w północnej części Mali, zamieszkały przez Tuaregów;

(1.2) geogr. polit. niepodległe państwo postulowane przez tuareskich bojowników secesjonistów

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. azawadzki

Wiktionary

# azaż

dawniej:
1. wzmocniona partykuła "aza";
2. spójnik "aza" wzmocniony partykułą "-ż"

SJP.pl

# azazel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. jeden z upadłych aniołów w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej;

Wiktionary

Azazel (hebr. עזאזל, arab. عزازل Azazil) – upadły anioł występujący w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej, znany również pod imionami Azael, Hazazel i Assasello. Jego imię oznacza „Bóg umacnia”, a z hebrajskiego „ten, który się oddalił”.

Wikipedia

# azbeścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azbest

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azbest m.

Wiktionary

# azbest

minerał o budowie włóknistej, z grupy serpentynów i amfiboli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

Wiktionary

Azbest – określenie pewnych grup mineralnych mających postać włókien o stosunku długości do średnicy włókna co najmniej 100:1.

Nazwa azbest nie określa konkretnego minerału, lecz dotyczy ogółu minerałów krzemianowych tworzących włókna. Należą do nich:

- azbesty właściwe: azbesty serpentynowe (chryzotylowe) i amfibolowe (aktynolitowe, amiantowe, antofyllitowe, amozytowe, krokidolitowe – odmiana riebeckitu oraz magnesioriebeckitowe). Oprócz wymienionych należą tu jeszcze inne minerały krzemianowe – diopsyd, sillimanit, egiryn, lamprofyllit, astrofyllit i inne.
- Do minerałów azbestopodobnych należą: attapulgit, sepiolit, talk włóknisty, wollastonit, serpentynit włóknisty, antygoryt włóknisty oraz zeolity włókniste.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azbest był stosowany m.in. jako materiał izolacyjny, jednak okazało się, że jest przyczyną pylicy azbestowej i międzybłoniaka opłucnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazbɛst, AS: azbest

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azbestoza ż., azbeścik mrz.

przym. azbestowy

Wiktionary

# azbestocement

materiał budowlany wyrabiany z azbestu i cementu

SJP.pl

# azbestocementowy

związany z azbestocementem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azbestocementem; zbudowany z azbestocementu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azbestocement mrz.

Wiktionary

# azbestowy

związany z azbestem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Azbest był stosowany m.in. jako materiał izolacyjny, jednak okazało się, że jest przyczyną pylicy azbestowej i międzybłotniaka opłucnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azbest mrz.

Wiktionary

# azbestoza

choroba zawodowa związana z narażeniem na azbest; rodzaj pylicy płuc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych

Wiktionary

Pylica azbestowa (inaczej azbestoza) – choroba płuc, będąca wynikiem wieloletniego wdychania wraz z powietrzem włókien azbestowych o mikroskopijnych rozmiarach (20-50 µm). Następuje zwłóknienie płuc, często również i opłucnej, gdyż włókienka azbestu działają silnie drażniąco na drodze chemicznej i mechanicznej. Powikłaniem azbestozy jest często rak oskrzela (ryzyko zwiększone około czterokrotnie) oraz międzybłoniak opłucnej (prawie tysiąckrotnie zwiększone ryzyko).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Objawy azbestozy to duszność, suchy kaszel, bóle w klatce piersiowej czy świst oddechowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azbest mrz.

Wiktionary

# azbestyna

ogniotrwała farba z azbestu, sproszkowanego krzemienia, wodorotlenku potasu i sodowanego szkła wodnego

SJP.pl

# azbomika

materiał termoizolacyjny złożony z łupka, diatomitu i azbestu

SJP.pl

# azbuka

alfabet słowiański opracowany przez Cyryla; cyrylica

SJP.pl

Wikipedia

# azbukownik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) glosariusz staroruski i ruski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W XVI–XVII wieku pojawiły się znacznie obszerniejsze azbukowniki z alfabetycznym układem haseł, informacją o pochodzeniu wyrazów, ich tłumaczeniem bądź objaśnieniem.

Wiktionary

# ażby

przestarzałe: spójnik zdań określających przeciąg czasu, termin, koniec oczekiwania itp.

SJP.pl

# azdyk

urządzenie do wykrywania okrętów podwodnych; asdic

SJP.pl

Sonar (ang. Sound Navigation And Ranging – nawigacja dźwiękowa i pomiar odległości) – urządzenie używające długich, średnich lub krótkich fal dźwiękowych do nawigacji, komunikacji, detekcji, określania pozycji, śledzenia oraz klasyfikacji ruchomych i nieruchomych obiektów zanurzonych, znajdujących się na powierzchni cieczy bądź w powietrzu. Nazwa sonaru powstała pod wpływem nazwy radaru. W zależności od zasady działania, sonary mogą być aktywne bądź pasywne, mogą także łączyć obie te cechy. Najczęstszym środowiskiem zastosowania urządzeń sonarowych jest środowisko ciekłe, zwłaszcza wodne, jednakże ich odpowiednie formy mogą być wykorzystywane także w środowisku gazowym, w tym w powietrzu. W zależności od zastosowania i konstrukcji systemy echolokacyjne mogą używać bardzo szerokiego zakresu fal dźwiękowych – od infradźwięków po ultradźwięki. U niektórych zwierząt takich jak delfiny czy nietoperze umiejętność echolokacji wytworzyła się naturalnie w drodze ewolucyjnej.

Wikipedia

# aże

dawniej, gwarowo: aż

SJP.pl

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. aż

spójnik

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. aż, że

Wiktionary

# ażeby

partykuła wyrażająca życzenie, zwykle treści ujemnej (wzmocnione żeby)

SJP.pl

spójnik

(1.1) zob. aby.

wykrzyknik

(2.1) poznań. …żeby nie wiem co!

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu czyta powieść, ten rozdział, kiedy, podczas gwiaździstej nocy, p. Rambaud naprawiał zepsutą lalkę małej Joasi, Helena tonęła we łzach bezprzedmiotowego żalu, a Opat Jouve radził, ażeby wyszła za mąż.

(2.1) Nie dam sie na to namówić, ażeby!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈʒɛbɨ, AS: ažeby

Wiktionary

# azeka

Azeka (hebr. עֲזֵקָה) – miasto biblijne, zlokalizowane w północno-wschodniej części Judy na szlaku z wybrzeża na Wyżynę Judzką. W sąsiedztwie Azeki na wysokości doliny Elah znajdowała się droga do Betlejem. Miasto jest utożsamiane ze współczesnym Tell Zakarie.

Wikipedia

# azelainowy

przymiotnik

(1.1) farm. dotyczący kwasu azelainowego

Wiktionary

# azeotrop

ciekła mieszanina wieloskładnikowa, mająca pod stałym ciśnieniem stałą temperaturę wrzenia, a skład ilościowy cieczy jest dokładnie taki sam jak skład pary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

Wiktionary

Mieszanina azeotropowa (azeotrop) – ciekła mieszanina (roztwór) dwóch lub więcej związków chemicznych, która jest w równowadze termodynamicznej z parą nasyconą powstającą z tej mieszaniny. Skład pary i cieczy jest taki sam. Gdy mówimy o azeotropie w kontekście wykresu fazowego, parametry takie określamy nazwą punktu azeotropowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dodatnie azeotropy mają niższą temperaturę wrzenia niż jakikolwiek inny roztwór danych składników pod tym samym ciśnieniem, a więc izobara wrzenia osiąga minimum przy składzie azeotropowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azeotropia ż.

przym. azeotropowy

Wiktionary

# azeotropia

Mieszanina azeotropowa (azeotrop) – ciekła mieszanina (roztwór) dwóch lub więcej związków chemicznych, która jest w równowadze termodynamicznej z parą nasyconą powstającą z tej mieszaniny. Skład pary i cieczy jest taki sam. Gdy mówimy o azeotropie w kontekście wykresu fazowego, parametry takie określamy nazwą punktu azeotropowego.

Wikipedia

# azeotropowy

związany z azeotropem

SJP.pl

# azer

przedstawiciel narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerbejdżanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Azerbejdżanu

(1.2) osoba narodowości azerskiej lub poczuwająca się do niej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Według szacunków Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców Armenię zamieszkuje wciąż od 30 do kilkuset Azerów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazɛr, AS: azer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azerskość ż., azerski mrz.

:: fż. Azerka ż.

przym. azerski, proazerski

przysł. azersko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Azerbejdżanin

Wiktionary

# azerb.

skrót od: azerbejdżański

SJP.pl

# azerbejdżan

1. państwo w Azji ze stolicą w Baku; Republika Azerbejdżańska;
2. kraina historyczna w Azji Zachodniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji ze stolicą w Baku;

(1.2) geogr. hist. zob. Azerbejdżan Irański.

(1.3) geogr. adm. zob. Azerbejdżan Wschodni.

(1.4) geogr. adm. zob. Azerbejdżan Zachodni.

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lm. od: Azerbejdżanin

Wiktionary

Azerbejdżan, Republika Azerbejdżanu (azer. Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası) – państwo położone na Kaukazie Południowym z wybrzeżem nad Morzem Kaspijskim. Graniczące z Rosją na północy, Gruzją na północnym zachodzie, Armenią na zachodzie, Iranem na południu oraz Turcją poprzez eksklawę – Nachiczewańską Republikę Autonomiczną. Eksklawa ta jest ograniczona przez Armenię na północy i wschodzie, Iran na południu i zachodzie oraz ma – biegnącą odcinkiem rzeki Araks – kilkunastokilometrową granicę z Turcją na północnym zachodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azerbejdżan jest krajem azjatyckim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn, AS: azerbei ̯ǯãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azerski mrz., Azerbejdżanin mos., Azerbejdżanka ż., Azer mos., Azerka ż., azerskość ż.

przym. azerbejdżański, azerski, antyazerbejdżański, antyazerski, proazerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) urz. ofic. Republika Azerbejdżanu

Wiktionary

# azerbejdżanin

1. obywatel Azerbejdżanu;
2. przedstawiciel narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Azerbejdżanie mówią po azerbejdżańsku, armeńsku i rosyjsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãɲĩn, AS: azerbei ̯ǯãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżan m., Azer mos., Azerka ż., azerski mrz.

:: fż. Azerbejdżanka ż.

przym. azerbejdżański, azerski, proazerski

Wiktionary

# azerbejdżanka

1. obywatelka Azerbejdżanu;
2. przedstawicielka narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka, AS: azerbei ̯ǯãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżan mrz., Azer mos., Azerka ż., azerski mrz.

:: fm. Azerbejdżanin mos.

przym. azerbejdżański, azerski, proazerski

Wiktionary

# azerbejdżański

→ Azerbejdżan

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Azerbejdżan

Wiktionary

#### Patrz:

Azerbejdżan

#### Przykłady

(1.1) W Azerbejdżanie mówi się po azerbejdżańsku, armeńsku i rosyjsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci, AS: azerbei ̯ǯãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżan m., Azerbejdżanin m., Azerbejdżanka ż.

przym. proazerski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azerski

Wiktionary

# azerka

przedstawicielka narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerbejdżanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Azerbejdżanu, przedstawicielka narodu azerskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W półfinale Azerki zagrają z Węgierkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azerskość ż., azerski mrz.

:: fm. Azer mos.

przym. azerski, proazerski

przysł. azersko

Wiktionary

# azerski

→ Azerowie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Azerbejdżanu;

Wiktionary

Język azerbejdżański, także: język azerski (azer. Azərbaycan dili, Azərbaycan Türkcəsi / ترکی آذربایجانی) – język należący do grupy języków turkijskich, używany głównie w Azerbejdżanie, północno-zachodnim Iranie, we wschodniej Turcji, a także w Gruzji, Armenii, Kazachstanie oraz na obszarze Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

#### Patrz:

Azerowie

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) azerbejdżański

antonimy.

(1.1) antyazerski

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Azerbejdżanka ż., Azerbejdżanin mos., Azerbejdżan mrz., azerskość ż., Azer m., Azerka ż.

przym. proazerski

przysł. azersko

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Azerbaijani

* arabski: (1.1) أذربيجاني

* baskijski: (1.1) azerbaijandar; (2.1) azerbaijanera

* białoruski: (1.1) азербайджанскі; (2.1) азербайджанская мова ż.

* chorwacki: (1.1) azerski; (2.1) azerski m.

* czeski: (1.1) ázerbájdžánský; (2.1) ázerbájdžánština ż.

* francuski: (2.1) azéri

* koreański: (2.1) 아제르바이잔어

* ormiański: (2.1) ադրբեջաներեն

* rosyjski: (1.1) азербайджанский; (2.1) азербайджанский, азери

* słowacki: (2.1) azerbajdžančina ż.

* szwedzki: (2.1) azeriska w.

* turecki: (2.1) Azerice

* węgierski: (1.1) azeri; (2.1) azeri

źródła.

== azerski (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) azerski

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) (język) azerski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzɛrsʲci, AS: azersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżanka ż., Azerbejdżanin mos., Azerbejdżan mrz., azerskość ż., Azer m., Azerka ż.

przym. proazerski

przysł. azersko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azerbejdżański

Wiktionary

# azersko

przysłówek

(1.1) na sposób azerski, po azersku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azerski mrz., Azer mos., Azerka ż., azerskość ż.

przym. azerski

Wiktionary

# azerskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem azerskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem azerskim

(1.3) spisany, stworzony w języku azerskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: azerskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# azerskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co azerskie; azerski charakter czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azerbejdżan mrz., azerski mrz., Azer mos., Azerka ż.

przym. azerski, proazerski

przysł. azersko

Wiktionary

# aziewicz

nazwisko

SJP.pl

# azincourt

Azincourt – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Pas-de-Calais, niedaleko od miasta Hesdin.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 250 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 30 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Azincourt plasuje się na 970. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 431.).

Wikipedia

# ażio

wyrażona procentowo nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych powyżej ich wartości nominalnej; agio; aggio

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

Wiktionary

Ażio (także we włoskiej pisowni aggio lub francuskiej agio, archaiczne ażjo lub ażyo) – pojęcie z dziedziny ekonomii, oznaczające wyższy kurs posiadanych dewiz lub papierów wartościowych niż ich wartość nominalna.

W znaczeniu pierwotnym (używana była także nazwa "mienne" albo "przydawanie") różnica wartości towarów jednego ponad drugi, potem różnica wartości monety bankowej ponad obiegową (lub na odwrót), nadpłata, przewyżka ceny targowej, pieniędzy lub papierów publicznych ponad ich nominalną wartość. Stosunek przeciwny, czyli spadek ceny poniżej wartości nominalnej nazywany jest disażio, natomiast równość ceny z wartością nominalną nazywana bywa pari.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ażiotaż mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agio, aggio, ażyo

Wiktionary

# ażiotaż

spekulacyjna gra na giełdzie wykorzystująca różnice kursów papierów wartościowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) finans. sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych

Wiktionary

Ażiotaż albo ażiotarstwo – spekulacje wykorzystujące podnoszenie lub obniżanie wartości pieniężnych, papierów rentowych, obligacji, akcji wszelkiego rodzaju, weksli itp. połączone z działaniami zmierzającymi do sztucznego oddziaływania na kształtowanie się ich cen tak w kierunku ich zwyżki, jak i obniżki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Plagą naszego miasta jest ażiotaż biletów kolejowych i przekupstwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażio n.

Wiktionary

# aziz

nazwisko obce

SJP.pl

# azj.

skrót od: azjatycki; azjat.

SJP.pl

# azja

część świata tworząca wraz z Europą kontynent zwany Eurazją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. największy kontynent na Ziemi;

(1.2) geogr. hist. prowincja rzymska obejmująca zachodnią część półwyspu Azja Mniejsza;

(1.3) mitgr. okeanida, córka tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy;

(1.4) mitgr. jedna z nereid

(1.5) geogr. zob. Azja Mniejsza.

Wiktionary

Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – w zależności od podejścia: największy kontynent na Ziemi lub część świata, która razem z Europą tworzy największy kontynent, Eurazję. Nazywana jest często kontynentem wielkich kontrastów geograficznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy Kaukaz leży w Europie czy w Azji?

(1.1) My, w Polsce, często widzimy Azję mylnie. Ponieważ są dwie Azje. Jest Azja islamu i innych wielkich kultur, wielkich cywilizacji (…). I jest Azja stepu, Azja Środkowa, Azja pustynna, Azja syberyjska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazʲja, AS: azʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azjata mos., Azjatka ż., azjatyckość ż., azjarcha mos.

przym. azjatycki, wewnątrzazjatycki

przysł. azjatycko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Azyjo.

(1.5) Anatolia

Wiktionary

# azjanicki

1. ludy azjanickie - pierwotne ludy zamieszkujące Europę i Azję Przednią od okresu paleolitu, przed przybyciem tam innych ludów (celtyckich, indoeuropejskich itp.);
2. języki azjanickie - dawne, wymarłe języki tych ludów

SJP.pl

# azjanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. Azjata

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. azjański

Wiktionary

# azjanizm

styl w retoryce antycznej oparty na wzorach z Azji Mniejszej, charakteryzujący się przeładowaniem figurami retorycznymi, bujnością, kwiecistością i patetycznością, przeciwieństwo attycyzmu

SJP.pl

Azjanizm – odmiana stylu retorycznego przeciwstawiana attycyzmowi. Azjanizm, inspirowany retoryką rodem z Azji Mniejszej, charakteryzował się wybujałością i kwiecistością stylu, mnogością figur i tropów. Teoria wymowy oderwała się od filozofii, szczególnie logiki, stając się sztuką zadziwiania odbiorcy zabiegami słownymi.

Wikipedia

# azjański

dawniej: azjatycki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. azjatycki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azjanin mos.

Wiktionary

# azjarcha

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Również niektórzy z azjarchów, którzy mu byli życzliwi, posłali do niego z prośbą, by nie udawał się do teatru.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azja ż., Azjata m., Azjatka ż.

przym. azjatycki

Wiktionary

# azjat.

skrót od: azjatycki; azj.

SJP.pl

# azjata

mieszkaniec Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Liu jest Azjatą. (On) pochodzi z Chin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzʲjata, AS: azʹi ̯ata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azja ż.

:: fż. Azjatka ż.

przym. azjatycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogard. żółtek

Wiktionary

# azjatka

mieszkanka Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Azji

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Azja ż.

:: fm. Azjata m.

przym. azjatycki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Azjata.

* arabski: (1.1) آسيوية ż.

* białoruski: (1.1) азіятка ż.

* bułgarski: (1.1) азиатка ż.

* czeski: (1.1) Asijka ż.

* esperanto: (1.1) azianino

* francuski: (1.1) Asiatique ż.

* górnołużycki: (1.1) Azijanka ż., Azijatka ż.

* hiszpański: (1.1) asiática ż.

* kaszubski: (1.1) Azjatka ż.

* litewski: (1.1) azijietė ż.

* niemiecki: (1.1) Asiatin ż.

* portugalski: (1.1) asiática ż.

* rosyjski: (1.1) азиа́тка ż.

* ukraiński: (1.1) азіатка ż., азійка ż.

* węgierski: (1.1) ázsiai

* włoski: (1.1) asiatica ż.

źródła.

== Azjatka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Azjatka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzʲjatka, AS: azʹi ̯atka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azja ż.

:: fm. Azjata m.

przym. azjatycki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Azja ż.

:: fm. Azjata m.

przym. azjatycki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Azjata.

* arabski: (1.1) آسيوية ż.

* białoruski: (1.1) азіятка ż.

* bułgarski: (1.1) азиатка ż.

* czeski: (1.1) Asijka ż.

* esperanto: (1.1) azianino

* francuski: (1.1) Asiatique ż.

* górnołużycki: (1.1) Azijanka ż., Azijatka ż.

* hiszpański: (1.1) asiática ż.

* kaszubski: (1.1) Azjatka ż.

* litewski: (1.1) azijietė ż.

* niemiecki: (1.1) Asiatin ż.

* portugalski: (1.1) asiática ż.

* rosyjski: (1.1) азиа́тка ż.

* ukraiński: (1.1) азіатка ż., азійка ż.

* węgierski: (1.1) ázsiai

* włoski: (1.1) asiatica ż.

źródła.

== Azjatka (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Azjatka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# azjatycki

→ Azja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

Wiktionary

#### Patrz:

Azja

#### Przykłady

(1.1) Imbir to przyprawa stosowana bardzo często w wielu kuchniach azjatyckich, a w szczególności w kuchni indyjskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci, AS: azʹi ̯atycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azjatyckość ż., Azja ż., Azjata m., Azjatka ż., azjarcha mos.

Wiktionary

# azjatycko-europejski

dotyczący Azji i Europy; w części azjatycki, w części europejski

SJP.pl

# azjatyckość

→ azjatycki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest azjatyckie; cecha tych, którzy są azjatyccy

Wiktionary

#### Patrz:

azjatycki

#### Przykłady

(1.1) O azjatyckości Stambułu świadczy jego kuchnia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azja ż., Azjata mos., Azjatka ż.

przym. azjatycki

Wiktionary

# azjatyzacja

1. proces wypierania białych z różnych dziedzin życia przez rdzennych Azjatów;
2. nadawanie czemuś charakteru azjatyckiego

SJP.pl

# aznar

nazwisko obce

SJP.pl

# aznavour

[czytaj: aznaWUR] nazwisko obce

SJP.pl

# azobakter

bakteria żyjąca w glebie lub wodzie, potrafiąca wiązać wolny azot z powietrza; azotobakter

SJP.pl

# azobenzen

związek organiczny zawierający grupę azową

SJP.pl

Azobenzen, difenylodiazen – organiczny związek chemiczny, jeden z aromatycznych związków azowych. Jest najprostszym arylowym związkiem azowym. Termin „azobenzen” jest często stosowany również w odniesieniu do związków, które są pochodnymi diazenu (diimidu), które nazywa się „diazenami”. Diazeny to związki silnie absorbujące światło i są powszechnymi barwnikami.

Stosowany jest do produkcji barwników organicznych.

Wikipedia

# azoiczny

dotyczący azoiku, najstarszej ery w dziejach Ziemi

SJP.pl

# azoik

w geologii: najstarsza era w dziejach Ziemi, która trwała od początków geologicznych dziejów Ziemi do około 2,5 miliarda lat temu; archeozoik, archaik, era archaiczna

SJP.pl

# azolla

paprotka stosowana jako dekoracja zbiorników wodnych, np. akwarium

SJP.pl

Azolla (Azolla) – rodzaj wodnej paproci różnozarodnikowej klasyfikowany do rodziny salwiniowatych. Obejmuje 7 gatunków. Z powodu introdukcji gatunki należące do tego rodzaju rozprzestrzenione są już niemal na całym świecie. W Polsce jeden gatunek występuje jako inwazyjny – azolla drobna A. filiculoides (podawana była także azolla meksykańska A. mexicana, ale najwyraźniej omyłkowo).

Wikipedia

# azoospermia

brak plemników w nasieniu wskutek wrodzonego niedorozwoju jąder, uszkodzenia komórek plemnikotwórczych lub zarośnięcia kanalików najądrzy; jedna z przyczyn niepłodności u mężczyzn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak plemników w nasieniu;

Wiktionary

Azoospermia – laboratoryjny obraz niepłodności polegający na całkowitym braku plemników w ejakulacie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zarośnięcie kanalików najądrzy jest jedną z przyczyn azoospermii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɔːˈspɛrmʲja, AS: az•ospermʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) azoospermia

* bułgarski: (1.1) азооспермия ż.

* francuski: (1.1) azoospermie

źródła.

== azoospermia (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. azoospermia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# azor

imię psa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) zoonim, imię dla psa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) bibl. liter. imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(3.1) geogr. miejscowość w Izraelu, w dystrykcie Tel Awiwu;

Wiktionary

Azor (hebr.: אזור; arab. يازور) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Tel Awiwu, w Izraelu.

Leży na równinie Szaron w aglomeracji miejskiej Gusz Dan, w otoczeniu miast Tel Awiw, Ramat Gan, Or Jehuda, Holon i Riszon le-Cijjon, oraz moszawów Gannot i Miszmar ha-Sziwa. Na wschód od miasteczka jest międzynarodowy port lotniczy im. Ben-Guriona.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod oknem kuchni, miejsca już nie pomnę, / Azor i Kartusz dwa kondle ogromne / siedziały razem po dobrym obiedzie.

(2.1) Po przesiedleniu babilońskim Jechoniasz był ojcem Salatiela; (…) Eliakim ojcem Azora; Azor ojcem Sadoka (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazɔr, AS: azor

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz.

:: zdrobn. Azorek m.

przym. Azorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Azorek

Wiktionary

# azorczyk

mieszkaniec Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Azorów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azory nmos.

:: fż. Azorka ż.

przym. azorski

Wiktionary

# azorek

mieszkanka Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) pieszcz. zoonim, imię dla psa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyprowadziłaś już Azorka?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azor mzw.

:: zdrobn. Azorcio mzw.

Wiktionary

# azorella

południowoamerykańska roślina uprawna z rodziny selerowatych

SJP.pl

Azorella, azorka (Azorella Lamarck) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae). Obejmuje 56 gatunków. Występują one w Ameryce Południowej od Ziemi Ognistej i Falklandów na południu do Kostaryki na północy, poza tym na wyspach subantarktycznych, w Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii. Rosną zwykle w miejscach skalistych i żwirowych, na torfowiskach i w trawiastych murawach, często tworząc charakterystyczne, zbite darnie i poduszki. Rośliny niektórych gatunków tworzą na tyle sztywne poduszki, że można na nich stanąć, nie zostawiając śladu. Najstarsze, okazałe okazy osiągają wiek 3 tysięcy lat. Są to rośliny typowe dla formacji wysokich Andów, ale część gatunków spotykana jest także w innych zbiorowiskach roślinnych na mniejszych wysokościach.

Wikipedia

# azorka

mieszkanka Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Azorów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azory nmos.

:: fm. Azorczyk mos.

przym. azorski

Wiktionary

# azorski

→ Azory (archipelag)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Azorami, leżący na Azorach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azory nmos., Azorczyk mos., Azorka ż.

Wiktionary

# azory

archipelag na Oceanie Atlantyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

(1.2) geogr. adm. osiedle w Krakowie, w dzielnicy Prądnik Biały;

(1.3) geogr. adm. dzielnica Kutna na zachodnim krańcu miasta;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: Azor

Wiktionary

Azory (port. Açores, wym. [ɐˈsoɾɨʃ]; Arquipélago dos Açores), administracyjnie Region Autonomiczny Azorów – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony w środkowej części Oceanu Atlantyckiego, na Grzbiecie Śródatlantyckim. Znajduje się około 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego i jest zaliczany do Makaronezji. Na długości 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi świadczy o wulkanicznym pochodzeniu wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azory były prawdopodobnie odwiedzane w starożytności przez Kartagińczyków, a w średniowieczu przez Arabów i Normanów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzɔrɨ, AS: azory

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azorczyk mos., Azorka ż.

przym. azorski

Wiktionary

# azot

pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7, odkryty przez Daniela Rutherforda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

Wiktionary

Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. W warunkach normalnych jest bezbarwnym, bezzapachowym gazem. Został odkryty w 1772 roku przez Daniela Rutherforda.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azot jest głównym gazem w atmosferze ziemskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazɔt, AS: azot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azotek m., azotan m., azotyn m., azotniak m., azotowiec m., azotoks m., azotowanie n.

czas. azotować

przym. azotowy, azotawy, azotanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. N; daw. dusień, saletroród

Wiktionary

# azotan

sól kwasu azotowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

Wiktionary

Azotany, nazwa systematyczna: trioksydoazotany(1−); w systemie Stocka: azotany(V) – grupa związków chemicznych, sole i estry kwasu azotowego (HNO
3).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Proszę zmierzyć zawartość azotanu sodu w tym roztworze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzɔtãn, AS: azotãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot m., azotek m., azotniak m., azotyn m., azotowiec m., azotowanie n.

przym. azotanowy, azotowy, azotawy

Wiktionary

# azotanowy

związany z azotanem

SJP.pl

# azotany

sól kwasu azotowego

SJP.pl

Azotany, nazwa systematyczna: trioksydoazotany(1−); w systemie Stocka: azotany(V) – grupa związków chemicznych, sole i estry kwasu azotowego (HNO
3).

Wikipedia

# azotawy

kwas azotawy - związek nieorganiczny, słaby i nietrwały kwas tlenowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. zawierający azot na niższym stopniu utlenienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot mrz., azotan mrz., azotek mrz., azotowanie n.

przym. azotowy

Wiktionary

# azotek

związek azotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Azotek galu jest piekielnie wytrzymałym materiałem — topi się w temperaturze kilku tysięcy stopni i ciśnieniu kilkanaście tysięcy razy większym od atmosferycznego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot m., azotan m., azotyn m., azotowanie n.

czas. azotować ndk.

przym. azotawy, azotowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. saletrorodek

Wiktionary

# azotemia

w medycynie: podwyższona zawartość azotu we krwi

SJP.pl

# azotki

związek azotu

SJP.pl

Wikipedia

# azotkowy

→ azotek

SJP.pl

#### Patrz:

azotek

# azotniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azotniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azotniak m.

Wiktionary

# azotniak

nawóz azotowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. nawóz mineralny o zawartości mniej więcej dwadzieścia procent azotu;

Wiktionary

Cyjanamidek wapnia (lub cyjanamid wapnia), CaCN2 – organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O.

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. azot m., azotan m., azotyn m.

:: zdrobn. azotniaczek m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.1) tãchnik m., azotniak m., szut m.

źródła.

== azotniak (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) roln. azotniak

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot m., azotan m., azotyn m.

:: zdrobn. azotniaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. azot m., azotan m., azotyn m.

:: zdrobn. azotniaczek m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* kaszubski: (1.1) tãchnik m., azotniak m., szut m.

źródła.

== azotniak (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) roln. azotniak

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) tãchnik, szut

Wiktionary

# azotobakter

bakteria żyjąca w glebie lub wodzie, potrafiąca wiązać wolny azot z powietrza; azobakter

SJP.pl

# azotobakteryna

preparat zawierający żywe kultury azobakterów (bakterii żyjących w glebie i w wodzie, mających zdolność wiązania wolnego azotu z powietrza); szczepionka nawozowa

SJP.pl

# azotogen

szczepionka do szczepienia roślin motylkowych ich bakteriami symbiotycznymi

SJP.pl

# azotoks

owadobójczy środek ochrony roślin, obecnie w wielu krajach wycofany z użycia ze względu na wysoką toksyczność; azotox, DDT

SJP.pl

# azotolubny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża bogatego w związki azotu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nitrofilny

Wiktionary

# azotować

nasycać azotem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. naazotować)

(1.1) met. nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję

czasownik zwrotny niedokonany azotować się (dk. naazotować się)

(2.1) być azotowanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wałki rozrządu zostały azotowane, aby zwiększyć ich żywotność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot mrz., azotowanie n.

Wiktionary

# azotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. nasycanie czegoś azotem

Wiktionary

Azotowanie – obróbka cieplno-chemiczna stopów żelaza polegająca na dyfuzyjnym nasyceniu powierzchni metalu azotem. W efekcie azotowania tworzy się warstwa wierzchnia, której struktura i skład fazowy zależy od temperatury, czasu, składu chemicznego przedmiotu i atmosfery. Azotowaniu poddaje się materiały o specjalnie dobranym składzie chemicznym. W przypadku stali, są to stale do azotowania. Zawierają dodatek pierwiastków azotkotwórczych Cr, V lub Mo. Azotowanie stosuje się w celu podwyższenia właściwości tribologicznych lub odporności na korozję.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. azot m., azotek m., azotowiec m., azotan m., azotyn m., azotoks m.

czas. azotować ndk.

przym. azotowy, azotawy, azotanowy

Wiktionary

# azotowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca V grupę główną układu okresowego: azot, fosfor, arsen, antymon i bizmut

SJP.pl

Azotowce, pniktogeny – pierwiastki 15 (daw. VA lub V głównej) grupy układu okresowego. Są to azot, fosfor, arsen, antymon i bizmut. W warunkach normalnych, oprócz gazowego azotu, wszystkie występują w stanie stałym. Położenie w układzie okresowym wskazuje, że azotowcem jest także moskow, wytworzony w ilości kilku atomów.

Wikipedia

# azotowiec

każdy pierwiastek z piątej grupy układu okresowego Mendelejewa

SJP.pl

# azotowy

przymiotnik od: azot

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. związany z azotem; zawierający azot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Puryna wchodzi w skład zasad azotowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazɔˈtɔvɨ, AS: azotovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azot m., azotek m., azotowiec m., azotan m., azotyn m., azotoks m., azotowanie n.

czas. azotować ndk.

przym. azotawy, azotanowy

Wiktionary

# azotox

owadobójczy środek ochrony roślin, obecnie w wielu krajach wycofany z użycia ze względu na wysoką toksyczność; azotoks, DDT

SJP.pl

Dichlorodifenylotrichloroetan (łac. Clofenotanum; DDT, Azotox) – organiczny związek chemiczny z grupy chlorowanych węglowodorów. Stosowany jest jako środek owadobójczy. Syntezę DDT przeprowadził po raz pierwszy w 1874 austriacki chemik Othmar Zeidler. Właściwości owadobójcze tego związku odkrył Szwajcar Paul Müller, za co otrzymał Nagrodę Nobla w 1948 r.

Wikipedia

# azoturia

podwyższony poziom substancji azotowych w moczu

SJP.pl

# azotyn

sól kwasu azotawego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu azotawego (HNO₂); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO₂) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)

Wiktionary

Azotyny, nazwa Stocka: azotany(III) – grupa związków chemicznych, soli lub estrów kwasu azotawego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. azotynowy, azotowy

rzecz. azot mrz., azotan mrz., azotek mrz., azotniak mrz., azotowanie n.

Wiktionary

# azotynowy

→ azotyn

SJP.pl

#### Patrz:

azotyn

# azotyny

sól kwasu azotawego

SJP.pl

Azotyny, nazwa Stocka: azotany(III) – grupa związków chemicznych, soli lub estrów kwasu azotawego.

Wikipedia

# azow

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

(1.2) wojsk. ukraiński pułk sformowany w 2014 r. w odpowiedzi na hybrydową inwazję Rosji;

Wiktionary

Azow (ros. Азов) – miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie rostowskim, położone nad Donem, 7 km od jego ujścia do Morza Azowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈazɔf, AS: azof

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. azowski

Wiktionary

# azowie

dynastia bogów nordyckich

SJP.pl

Asowie lub Azowie (Æsir, aesir – wym. ['aiser] po islandzku; liczba pojedyncza Áss, żeńska forma Ásynja, żeńska liczba mnoga Ásynjur – Asyny bądź Asynje) – jedna z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich, ród dobroczynnych bogów polityki i działań militarnych, którzy władają światem.

Wikipedia

# azowski

1. związany z Morzem Azowskim;
2. związany z Azowem (miastem w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Azowem (miastem w Rosji)

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) Morze Azowskie • pochód azowski • śledź azowski

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Azow

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) азоўскі

* bułgarski: (1.1) азовски

* górnołużycki: (1.1) azowski

* kaszubski: (1.1) azowsczi

* rosyjski: (1.1) азовский

* ukraiński: (1.1) азовський

* węgierski: (1.1) azovi

źródła.

== azowski (język górnołużycki.) ==

wymowa.

IPA|aˈzɔfski.

dzielenie|azow|s|ki.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) geogr. azowski

odmiana.

(1.1) odmiana-przymiotnik-górnołużycki-auto.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Azow

Wiktionary

# azowy

grupa azowa - grupa wchodząca w skład niektórych związków organicznych, zawierająca dwa atomy azotu

SJP.pl

Azowy (ros. Азовы) – wieś (sieło) w Rosji, w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym, w rejonie szuryszkarskim. W 2021 liczyła 302 mieszkańców, głównie Chantów.

Wikipedia

# azozwiązek

związek organiczny zawierający grupę azową

SJP.pl

# azs

[czytaj: a-zet-ES] skrót od: Akademicki Związek Sportowy

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = sport. Akademicki Związek Sportowy;

(1.2) = inform. automat ze stosem;

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(2.1) = med. atopowe zapalenie skóry;

(2.2) = med. alergiczne zapalenie spojówek;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) AZS jest studenckim stowarzyszeniem sportowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿zɛt‿ˈɛs, AS: a‿zet‿es

Wiktionary

# aztecki

→ Aztekowie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

Wiktionary

#### Patrz:

Aztekowie

#### Wymowa:

IPA: asˈtɛt͡sʲci, AS: astecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azteckość ż., Aztek mos., Azteczka ż.

przysł. aztecko

Wiktionary

# aztecko

przysłówek

(1.1) na sposób aztecki, po aztecku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na scenie pojawiły się aztecko ubrane małolaty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azteckość ż., Aztek mos.

przym. aztecki

Wiktionary

# azteckość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typowo aztecki charakter czegoś, kogoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aztek mos.

przym. aztecki

przysł. aztecko

Wiktionary

# aztecy

1. nazwa nadawana członkowi indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkaniec imperium azteckiego

SJP.pl

Aztekowie (znani również jako Mexikowie albo Meszikowie) – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku lud posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie przybycia hiszpańskich konkwistadorów Aztekowie stali na czele najsilniejszej federacji miast-państw w całej Mezoameryce.

Wikipedia

# azteczka

1. nazwa nadawana członkini indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkanka imperium azteckiego

SJP.pl

# aztek

1. nazwa nadawana członkowi indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkaniec imperium azteckiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek historycznego indiańskiego plemięemienia z Ameryki Środkowej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prapoczątki Azteków opisuje średniowieczny dokument indiański, zwany także „Wstęgą Wędrówki”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azteckość ż.

przym. aztecki

przysł. aztecko

Wiktionary

# aztekowie

najsilniejszy naród indiański w prekolumbijskim Meksyku; Aztecy

SJP.pl

Aztekowie (znani również jako Mexikowie albo Meszikowie) – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku lud posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie przybycia hiszpańskich konkwistadorów Aztekowie stali na czele najsilniejszej federacji miast-państw w całej Mezoameryce.

Wikipedia

# azuki

fasola azuki - roślina z rodziny bobowatych o nasionach podobnych do fasoli; fasola adzuki

SJP.pl

Azuki (fr. Azougui) – stanowisko archeologiczne w północno-zachodniej Mauretanii, na północny zachód od Ataru. W XII wieku była to siedziba dynastii Almorawidów. Jej członkowie dokonywali stąd najazdów na Imperium Ghany. Stąd też podbili Maroko. Do naszych czasów zachowały się ruiny cytadeli i nekropolii. W okolicy natrafiono na jeszcze starsze petroglify.

Wikipedia

# azulan

spirytusowy wyciąg z kwiatów rumianku pospolitego, o działaniu przeciwzapalnym i bakteriobójczym

SJP.pl

# azulanowy

→ azulan

SJP.pl

#### Patrz:

azulan

# azulejo

cienkie płytki ceramiczne pokryte nieprzepuszczalnym szkliwem; azulejos

SJP.pl

Azulejo – cienkie ceramiczne płytki, najczęściej kwadratowe, pokryte nieprzepuszczalnym i błyszczącym szkliwem. Powierzchnia azulejo jest jedno lub wielokolorowa, gładka lub z fakturą. Płytek azulejo używano jako elementów mozaik składających się z wielu, czasem ponad kilku tysięcy elementów, pokrywających całe ściany, oraz jako oddzielnych kompozycji dekoracyjnych.

Wikipedia

# azulejos

cienkie płytki ceramiczne pokryte nieprzepuszczalnym szkliwem; azulejo

SJP.pl

Azulejo – cienkie ceramiczne płytki, najczęściej kwadratowe, pokryte nieprzepuszczalnym i błyszczącym szkliwem. Powierzchnia azulejo jest jedno lub wielokolorowa, gładka lub z fakturą. Płytek azulejo używano jako elementów mozaik składających się z wielu, czasem ponad kilku tysięcy elementów, pokrywających całe ściany, oraz jako oddzielnych kompozycji dekoracyjnych.

Wikipedia

# azulen

węglowodór nienasycony

SJP.pl

Azuleny należą do naturalnych substancji chemicznych z grupy nienasyconych węglowodorów dwupierścieniowych, których pochodne znajdują się w olejkach eterycznych.

Wikipedia

# azulenowy

→ azulen

SJP.pl

#### Patrz:

azulen

# ażur

1. dekoracyjna kompozycja otworów w dowolnym materiale; ażury;
2. haft lub dzianina z dziurkami;
3. ozdoba jubilerska z cienkich drucików

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. techn. ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

(1.2) przedmiot zdobiony ażurem (1.1)

(1.3) włók. rodzaj haftu lub dzianiny z dziureczkami

Wiktionary

Ażur (z franc. ajour – dziurka) – rodzaj zdobienia polegający na wycięciu w materiale otworów o ozdobnym kształcie, skomponowanych tak, aby prześwitywała przez nie płaszczyzna tła. Ten ozdobny układ otworów wykonywany jest w dowolnym materiale i tworzy zespół dekoracyjny.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ażurek m., ażurka ż., ażurowość ż., ażurowanie n.

czas. ażurować ndk.

przym. ażurowy

przysł. ażurowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ażurowość

(1.2) filigran

(1.3) koronka

Wiktionary

# ażurek

zdrobnienie od: ażur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. zdrobn. od: ażur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur m., ażurowość ż., ażurowanie n.

czas. ażurować ndk.

przym. ażurowy

przysł. ażurowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ażur, mereżka, ścieg obrąbkowy

Wiktionary

# ażurka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. pisanka wykonana z wydmuszki jaja poprzez wywiercanie symetrycznych wzorów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pokoju stało coś w rodzaju drzewka ozdobionego ażurkami z wydmuszek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur mrz., ażurowość ż.

przysł. ażurowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pisanka ażurowa

Wiktionary

# ażurki

zdrobnienie od: ażur

SJP.pl

# ażurkowy

→ ażurek

SJP.pl

#### Patrz:

ażurek

# ażurować

przebijać tworzywo otworami, układającymi się w motyw dekoracyjny

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. wykonywać w tworzywie układ otworów w celu dekoracyjnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur m., ażurek m., ażurowość ż., ażurowanie n.

przym. ażurowy

przysł. ażurowo

Wiktionary

# ażurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonywanie w jakimś materiale otworów w celach dekoracyjnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ćwierćbrogsy charakteryzują się tylko ażurowaniem wzdłuż szwów, ale na nosku nie mają wybitego medalionu, często też krawędzie nie są ząbkowane.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur mrz., ażurek mrz., ażurowość ż.

czas. ażurować

przym. ażurowy

przysł. ażurowo

Wiktionary

# ażurowo

przysłówek

(1.1) z otworami układającymi się we wzór

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur mrz., ażurek m., ażurka ż., ażurowość ż., ażurowanie n.

czas. ażurować ndk.

przym. ażurowy

Wiktionary

# ażurowość

1. cecha czegoś zrobionego z materiału z otworkami;
2. delikatność, przejrzystość, przezroczystość; koronkowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ażurowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur mrz., ażurek mrz., ażurka ż., ażurowanie n.

czas. ażurować ndk.

przym. ażurowy

przysł. ażurowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ażur

Wiktionary

# ażurowy

1. zrobiony z materiału z otworkami lub z cienkich drucików; dziurkowany;
2. delikatny, prześwitujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Archeolodzy znaleźli ażurową lunulę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaʒuˈrɔvɨ, AS: ažurovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ażur m., ażurek m., ażurowość ż., ażurowanie n.

czas. ażurować ndk.

przysł. ażurowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koronkowy, siatkowy

Wiktionary

# ażury

1. dekoracyjna kompozycja otworów w dowolnym materiale; ażury;
2. haft lub dzianina z dziurkami;
3. ozdoba jubilerska z cienkich drucików

SJP.pl

# azuryt

minerał, zasadowy węglan miedzi; błękit górski; błękit miedzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał – zasadowy węglan miedzi;

Wiktionary

Azuryt – minerał z gromady węglanów, zasadowy węglan miedzi. Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od perskiego lazhward i arabskiego lazurd oznaczających barwę niebieską.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azuryt przybiera odcienie od jasnoniebieskiego do granatowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzurɨt, AS: azuryt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. azurytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błękit górski, błękit miedzi

Wiktionary

# azurytowy

związany z azurytem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony z azurytu, składający się z azurytu, zawierający azuryt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌazurɨˈtɔvɨ, AS: azurytovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azuryt

Wiktionary

# azydek

sól kwasu azotowodorowego mająca właściwości wybuchowe

SJP.pl

Azydki – sole lub związki organiczne zawierające grupę N3. Wiele z nich ma właściwości wybuchowe oraz silnie toksyczne, porównywalnie z cyjankami.

Wikipedia

# azydki

sól kwasu azotowodorowego mająca właściwości wybuchowe

SJP.pl

Azydki – sole lub związki organiczne zawierające grupę N3. Wiele z nich ma właściwości wybuchowe oraz silnie toksyczne, porównywalnie z cyjankami.

Wikipedia

# azydkowy

→ azydek

SJP.pl

#### Patrz:

azydek

# azygografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. med. badanie rentgenowskie żyły nieparzystej z użyciem środka kontrastowego

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) azygography

* łaciński: (1.1) azygographia ż.

* słowacki: (1.1) azygografia ż.

źródła.

== azygografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. med. azygografia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) azygography

* łaciński: (1.1) azygographia ż.

* słowacki: (1.1) azygografia ż.

źródła.

== azygografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. med. azygografia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# azyjo

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Azja

Wiktionary

# azyl

1. schronienie udzielane przez państwo cudzoziemcowi prześladowanemu na terenie innego państwa;
2. przenośnie: schronienie, miejsce bezpiecznego pobytu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

(1.2) praw. schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;

Wiktionary

Azyl (łac. asylum, z gr. ásylon „wolny od grabieży; nietykalny”; a- „bez” i sýlon „prawo zagarnięcia”) – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wybrał więc mazurską pustkę, uznając ją za wystarczająco bezpieczny azyl.

(1.2) Liczba ubiegających się o azyl w Szwecji Ukraińców wzrosła sześciokrotnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈazɨl, AS: azyl

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azylant m., azylantka ż.

:: zdrobn. azylek m.

przym. azylowy, azylancki

przysł. azylancko

Wiktionary

# azylancki

odnoszący się do azylanta, właściwy azylantom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azylantami, dotyczący azylantów, przeznaczony dla nich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azyl mrz., azylant mos., azylowiec m., azylantka ż., azylum n.

przym. azylowy

Wiktionary

# azylant

uchodźca, któremu jakieś państwo udzieliło azylu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, której udzielono azylu

(1.2) osoba ubiegająca się o azyl

Wiktionary

Azyl (łac. asylum, z gr. ásylon „wolny od grabieży; nietykalny”; a- „bez” i sýlon „prawo zagarnięcia”) – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jeśli Polska odmawia przyjmowania azylantów z greckich obozów, musi zorganizować repatriację tych osób lub udzielić im zezwolenia na pobyt czasowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈzɨlãnt, AS: azylãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azyl m.

:: fż. azylantka ż.

przym. azylancki

Wiktionary

# azylantka

→ azylant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: azylant

Wiktionary

#### Patrz:

azylant

#### Powiązane:

rzecz. azylant mos., azyl mrz.

przym. azylancki

Wiktionary

# azylowiec

osoba, która znalazła azyl

SJP.pl

# azylowy

→ azyl

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z azylem

Wiktionary

#### Patrz:

azyl

#### Przykłady

(1.1) Na początku oświadczył: – Brytyjski rząd wprowadza ostre prawo azylowe.

(1.1) Wielka Brytania wywalczyła sobie odstępstwa od powstającej wspólnej polityki imigracyjnej, azylowej i kontroli granic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azyl m.

przym. azylancki

Wiktionary

# azylski

w archeologii: kultura azylska - kultura wczesnego mezolitu

SJP.pl

# azyma

chleb pieczony bez zakwasu i soli, używany jako opłatki, hostie w Kościele katolickim

SJP.pl

# azymucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azymut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azymut m.

Wiktionary

# azymut

1. kąt zawarty między kierunkiem północy a innym, dowolnym kierunkiem, mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara;
2. kąt między płaszczyzną południka niebieskiego a płaszczyzną przechodzącą przez dany obiekt oraz bieguny niebieskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

Wiktionary

Azymut (ar. as-sumūt, as-simūt(lm), od samt – prosta droga, kierunek, cel) – kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym. Wartość azymutu liczy się zgodnie z ruchem wskazówek zegara i wyraża w mierze kątowej, najczęściej w stopniach. Azymut może służyć do orientacji w terenie i do orientowania pomiarów geodezyjnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wartość azymutu boku PK obliczymy uwzględniając fakt, że w każdej ćwiartce układu współrzędnych prostokątnych znaki przyrostów tworzą inną kombinację.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. azymucik mrz.

przym. azymutalny

Wiktionary

# azymutalny

→ azymut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azymutem, dotyczący azymutu

Wiktionary

#### Patrz:

azymut

#### Powiązane:

rzecz. azymut m.

przym. azymutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azymutowy

Wiktionary

# azymutowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z azymutem

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. azymutalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azymutalny

Wiktionary

# azyna

związek heterocykliczny; pirydyna

SJP.pl

Pirydyna – organiczny, heterocykliczny związek chemiczny z grupy azyn o aromatycznym, sześcioczłonowym pierścieniu.

Jest to bezbarwna ciecz, o charakterystycznym zapachu, mieszająca się z wodą w każdym stosunku. Jest silnie higroskopijna. Z wodą tworzy monohydrat, różniący się właściwościami od czystej pirydyny. Ma właściwości słabo zasadowe, z mocnymi kwasami tworzy krystaliczne sole pirydyniowe. W reakcji pirydyny z halogenoalkanami powstają czwartorzędowe sole amoniowe. Produktem całkowitego uwodornienia pirydyny jest piperydyna. Pirydyna jest otrzymywana ze smoły pogazowej lub na drodze syntetycznej z acetylenu i kwasu cyjanowodorowego.

Wikipedia

# azynowy

zawierający azynę (pirydynę, jeden ze związków heterocyklicznych) lub w jakiś inny sposób związany z tym związkiem; pirydynowy

SJP.pl

# azytromycyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych

Wiktionary

Azytromycyna – organiczny związek chemiczny, antybiotyk makrolidowy, należący do grupy tzw. azalidów, o działaniu bakteriostatycznym, hamującym syntezę białek bakteryjnych. Charakteryzuje się wysoką koncentracją w zakażonych tkankach i długim okresem półtrwania. Występowanie i nasilanie się objawów niepożądanych jest mniejsze niż u erytromycyny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azytromycynę zwykle przyjmuje się przez trzy dni.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwa systematyczna: 9-deoksy-9α-aza-9α-metylo-9α-homoerytromycyna A; nazwy handlowe: Azibiot, Azimycin, Aziteva, Azithro-Mepha, Azithromycin-1A Pharma, Azithromycin-Ratiopharm, Azitrin, Azitrogen, AzitroLEK, Azitrox, Azix, Azycyna, Azyter, Bactrazol, Canbiox, Macromax, Macromaxicn, Nobaxin, Oranex, Sumamed, Zetamax; wzór sumaryczny C38H72N2O12

Wiktionary

# ała

wykrzyknik

(1.1) okrzyk bólu

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) infant. gw-pl|Górny Śląsk. miejsce bolesne

(2.2) żart. gw-pl|Górny Śląsk. coś nie tak z głową, szajba, idiotyzm

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ała! To jest gorące!

(2.1) On mo ała na prawyj szłapie.

(2.2) Ty mosz ała!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈawa, AS: au̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aua!, au!, auć!

Wiktionary

# ałabaj

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. owczarek środkowoazjatycki

Wiktionary

# ałajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ałajem (Górami Ałajskimi), dotyczący Ałaju (Gór Ałajskich)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałaj mrz.

Wiktionary

# ałapajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Wiktionary

Ałapajewsk (ros. Алапаевск) – miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, naUralu, położone nad rzeką Nejwą.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, drzewny, spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałapajewski

Wiktionary

# ałas

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) geol. niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;

Wiktionary

Ałas – forma geologiczna związana z termokrasem. Zagłębienie lub niecka, powstające w skałach luźnych na skutek wytapiania lodu gruntowego wypełniającego szczeliny sieci poligonalnych, w szczególności klinów lodowych. Są typowe dla rejonu wiecznej zmarzliny, gdzie warstwa czynna gruntu sięga do głębokości występowania. Ałasy mogą mieć średnicę paruset metrów.

Wikipedia

# ałatyr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie niżnonowogrodzkim, Mordowii i Czuwaszji, lewy dopływ Sury;

(1.2) geogr. miasto w Rosji, w Czuwaszji, położone nad Ałatyrem (1.1);

Wiktionary

- Ałatyr – rzeka w Rosji, dopływ Sury
- Ałatyr – miasto w Rosji, w Czuwaszji
- Alatyr – mityczny kamień, na którym wyrasta drzewo świata

Wikipedia

# ałazeja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Wiktionary

Ałazeja (ros. Алазея, Ałazieja) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji. Długość 1590 km; powierzchnia dorzecza 64 700 km²; średni przepływ przy ujściu 320 m³/s.

Powstaje na płaskowyżu Ałazejskim z połączenia rzek Kadyłczan i Nelkan; płynie niezwykle krętym biegiem przez nizinę Kołymską; uchodzi do Morza Wschodniosyberyjskiego dzieląc się na kilka odnóg. Główny dopływ Rossocha (lewy). W dorzeczu ponad 24000 jezior, przeważnie niewielkich.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałazejski

Wiktionary

# ałazejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ałazeją, dotyczący Ałazei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałazeja ż.

Wiktionary

# ałczewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Wiktionary

Ałczewsk (ukr. Алчевськ) – miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim, w Donieckim Zagłębiu Węglowym, oddalone 45 km od Ługańska. Stacja kolejowa.

Od 1961 miasto trzy razy zmieniało nazwy. Od 1931 do 1961 nazywało się Woroszyłowśk (Ворошиловск), później do 1991 Kommunarśk (Коммунарск), od 1991 nazywa się Ałczewsk.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałczewski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Woroszyłowsk (1931-1961), hist. Komunarsk (1962-1992)

Wiktionary

# ałdan

rzeka w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji we wschodniej Syberii, prawy dopływ Leny;

(1.2) geogr. miasto w Rosji, w Jakucji; ośrodek administracyjny ułusu ałdańskiego;

Wiktionary

Ałdan (ros. Алдан) – rzeka w Rosji we wschodniej Syberii (Jakucja); prawy (i zarazem najzasobniejszy w wodę) dopływ Leny; długość 2273 km; powierzchnia dorzecza 729 tys. km²; średni roczny przepływ u ujścia 5060 m³/s.

Źródła w Paśmie Stanowym. W górnym biegu płynie na północny wschód przez Góry Ałdańskie, liczne progi i bystrza; w środkowym biegu płynie na północny wschód i na północ pomiędzy Płaskowyżem Nadleńskim a pasmami górskimi Sette-Daban i Ułachan-Bom; w dolnym biegu płynie na północny zachód po Nizinie Środkowojakuckiej tworząc liczne odnogi i starorzecza. Uchodzi do Leny 170 km poniżej Jakucka. Żeglowna na odcinku 1753 km od ujścia (od Tommot).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałdański

Wiktionary

# ałdański

→ Ałdan (rzeka w Azji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Ałdanem (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji lub miastem)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałdan mrz.

Wiktionary

# ałganow

nazwisko

SJP.pl

# ałma-ata

największe miasto i dawna stolica Kazachstanu; Ałma Ata, Ałmaty

SJP.pl

Wikipedia

# ałmaacki

przymiotnik od miasta: Ałma Ata; ałmacki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Ałmatami (Ałma-Atą)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałmaatka ż., ałmaatczyk mos., ałmatczyk mos., ałmatka ż., Ałma-Ata ż., Ałmaty nmos.

przym. ałmacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałmacki

Wiktionary

# ałmaatczyk

mieszkaniec Ałma Aty (miasta w Kazachstanie); ałmatczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ałma Aty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Igor jest rodowitym ałmaatczykiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałma Ata ż.

:: fż. ałmaatka ż.

przym. ałmaacki

Wiktionary

# ałmaatka

mieszkanka Ałma Aty (miasta w Kazachstanie); ałmatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ałma Aty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prababcia Nadii była rodowitą ałmaatką.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ałmaacki

rzecz. Ałma Ata ż.

:: fm. ałmaatczyk mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ałmatka

Wiktionary

# ałmacki

przymiotnik od: Ałma Ata; ałmaacki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ałmatami (Ałma-Atą)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałmatczyk mos., ałmatka ż., Ałma-Ata ż., Ałmaty nmos.

przym. ałmaacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałmaacki

Wiktionary

# ałmatczyk

mieszkaniec Ałma Aty (miasta w Kazachstanie); ałmaatczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ałmatów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego rodzice są rodowitymi ałmatczykami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ałmacki, ałmaacki

rzecz. Ałmaty lm nm.

:: fż. ałmatka ż.

Wiktionary

# ałmatka

mieszkanka Ałma Aty (miasta w Kazachstanie); ałmaatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ałmatów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Leny była rodowitą ałmatką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałmaty lm nm.

:: fm. ałmatczyk mos.

przym. ałmacki, ałmaacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ałmaatka

Wiktionary

# ałmaty

największe miasto i dawna stolica Kazachstanu; Ałma-Ata, Ałma Ata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(2.1) geogr. największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mieliśmy międzylądowanie w Ałmatach w Kazachstanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałmatczyk mos., ałmatka ż.

przym. ałmacki, ałmaacki

Wiktionary

# ałsknechtować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wysługiwać

Wiktionary

# ałsztojer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wiano, posag

Wiktionary

# ałtaj

1. system górski w Azji Środkowej;
2. autonomiczna republika w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. azjatyckie pasmo górskie;

(1.2) geogr. polit. autonomiczna republika Federacji Rosyjskiej;

Wiktionary

Ałtaj (ros. Алтай; kaz. Алтай; mong. Алтайн нуруу, Altajn nuruu; chiń. upr. 阿尔泰山脉; pinyin Ā’ěrtài Shānmài) – łańcuch górski w Azji Środkowej, na terytorium Rosji, Kazachstanu, Chin i Mongolii. Rozciąga się na długości ponad 2000 km od równin pustyni Gobi ku północnemu zachodowi, rozszerzając się w części zachodniej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawtaj, AS: au̯tai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałtajski mrz., Ałtajczyk mos., Ałtajka ż.

przym. ałtajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Republika Ałtaju

Wiktionary

# ałtajczyk

mieszkaniec Ałtaju, autonomicznej republiki w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ałtaju (Republiki Ałtaju)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałtaj mrz.

:: fż. Ałtajka ż.

przym. ałtajski

Wiktionary

# ałtajka

mieszkanka Ałtaju (autonomicznej republiki w Rosji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ałtaju (Republiki Ałtaju)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałtaj mrz.

:: fm. Ałtajczyk mos.

przym. ałtajski

Wiktionary

# ałtajski

przymiotnik od: Ałtaj

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ałtajski (właściwy)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tędy właśnie, poprzez doliny ałtajskie, przemieszczały się ludy z zachodu na wschód i ze wschodu na zachód.

(2.1) Miron znał kilka zdań w ałtajskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: awˈtajsʲci, AS: au̯tai ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ałtaj mrz., Ałtajczyk mos., Ałtajka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) daw. ojrocki

Wiktionary

# ałtarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. ołtarz

Wiktionary

# ałun

uwodniony siarczan glinowo-potasowy, stosowany w farbiarstwie, garbarstwie, papiernictwie oraz w lecznictwie do tamowania ran

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

(1.2) chem. pot. ałun potasowy;

Wiktionary

- ałun potasowy – zwyczajowa nazwa dwunastowodnego siarczanu glinu potasu, AlK(SO
  4)
  2·12H
  2O, także minerał tego związku
- ałuny – zwyczajowa nazwa dwunastowodnych siarczanów mieszanych o wzorze ogólnym MI
  MIII
  (SO
  4)
  2·12H
  2O, także minerały tych związków

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈawũn, AS: au̯ũn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ałunowy

Wiktionary

# ałunator

urządzenie wspomagające pracę filtrów oczyszczających wodę przez dodawanie do niej środka chemicznego wywołującego koagulację zanieczyszczeń stałych i osiadanie ich na dnie

SJP.pl

# ałunit

minerał, zasadowy siarczan potasu i glinu; kamień ałunowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

Wiktionary

Ałunit (kamień ałunowy) – minerał, hydroksosiarczan glinu i potasu KAl3[(OH)6/(SO4)2]. Nazwa pochodzi od łac. Alunit (alumen) lub franc. alun = ałun, ponieważ z minerału tego otrzymuje się ałun.

Wikipedia

# ałunitowy

związany z ałunitem, dotyczący ałunitu

SJP.pl

# ałunowy

związany z ałunem, zawierający ałun (np. kamień ałunowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zawierający ałun, właściwy ałunowi, dokonywany przy użyciu ałunu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałun mrz.

Wiktionary

# ałuny

uwodniony siarczan glinowo-potasowy, stosowany w farbiarstwie, garbarstwie, papiernictwie oraz w lecznictwie do tamowania ran

SJP.pl

# ałupka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Republice Autonomicznej Krymu, nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Ałupka (ukr. Алупка, krm. Alupka, ros. Алупка) – miasto na Ukrainie, w Republice Autonomicznej Krymu, nad Morzem Czarnym, 17 km na południowy zachód od Jałty; około 8,7 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałupski

Wiktionary

# ałuszta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość wypoczynkowa na Krymie;

Wiktionary

Ałuszta (ukr. Алушта, ros. Алушта, krymskotat. Aluşta) – ukraińska miejscowość wypoczynkowa na Krymie. Od marca 2014 znajduje się pod okupacją Rosji. Miasto leży nad Morzem Czarnym, na trasie Symferopol–Jałta.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałusztański

Wiktionary

# ałycza

cierniste drzewo lub krzew z rodziny różowatych; owoc tej rośliny; śliwa ałycza, śliwa rozczapierzona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Prunus cerasifera|ref=tak. lub nazwa systematyczna|Prunus divaricata., ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (nazwa systematyczna|Rosaceae|ref=tak.), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;

(1.2) bot. owoc ałyczy (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ałyczowy

Wiktionary

# ałyczowy

związany z ałyczą, dotyczący ałyczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ałyczą

(1.2) zrobiony z owoców ałyczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałycza ż., ałycz ż.

Wiktionary

# ałła

rosyjskie imię żeńskie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) okrzyk wojenny Turków i Tatarów

Wiktionary

Alla, Ałła – imię żeńskie prawdopodobnie pochodzenia greckiego i wywodzące się od gr. άλλη – „inna”. Używane przede wszystkim w Rosji, na Białorusi i Ukrainie.

Znane osoby o tym imieniu:

- Ałła Horska - ukraińska plastyczka, działaczka pokolenia lat 60, zaangażowana w obronę dysydentów.
- Ałła Kudriawcewa - rosyjska tenisistka
- Ałła Kusznir – izraelska szachistka rosyjskiego pochodzenia
- Ałła Borisowna Pugaczowa - radziecka i rosyjska piosenkarka, kompozytorka, aktorka, autorka tekstów, reżyserka i producentka muzyczna.
- Ałła Krawczuk - ukraińska polonistka, popularyzatorka języka polskiego i językoznawczyni, kierownik Katedry Filologii Polskiej na Uniwersytecie Lwowskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ałłachowanie n., ałłakowanie n.

czas. ałłachować ndk., ałłakować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hałła

Wiktionary

# ałłach

rzadko w islamie: Bóg, stwórca świata i najwyższy sędzia; Allah, Allach, Ałłah

SJP.pl

Allah (arab. ‏ﷲ‎, Allāh, wym. [aɫˈɫaːh], posłuchaj po arabsku) – w języku arabskim słowo oznaczające abrahamicznego Boga.

Wikipedia

# ałłachować

dawniej: wołać "ałła" (okrzyk wojenny Tatarów i Turków); ałłakować, hałłachować, hałłakować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wołać „ałła!”

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałłachowanie n.

wykrz. ałła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałłakować, hałłakować, hałłakować

Wiktionary

# ałłachowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wydawanie okrzyku „ałła”

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ałłachować ndk.

wykrz. ałła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałłakowanie, hałłakowanie, hałłakowanie

Wiktionary

# ałłah

rzadko w islamie: Bóg, stwórca świata i najwyższy sędzia; Allah, Allach, Ałłach

SJP.pl

Allah (arab. ‏ﷲ‎, Allāh, wym. [aɫˈɫaːh], posłuchaj po arabsku) – w języku arabskim słowo oznaczające abrahamicznego Boga.

Wikipedia

# ałłakować

dawniej: wołać "ałła" (okrzyk wojenny Tatarów i Turków); ałłachować, hałłachować, hałłakować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wołać „ałła!”

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ałłakowanie n.

wykrz. ałła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałłachować, hałłakować, hałłakować

Wiktionary

# ałłakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wydawanie okrzyku bojowego „ałła”

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ałłakować

wykrz. ałła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ałłachowanie, hałłakowanie, hałłakowanie

Wiktionary

# b

1. trzecia litera polskiego alfabetu;
2. spółgłoska;
3. głoska;
4. symbol bitu (jednostka informacji);
5. symbol barnu (jednostka powierzchni);
6. symbol barii (jednostka ciśnienia);
7. dźwięk h obniżony o pół tonu; hes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła trzeciej litery alfabetu polskiego

Wiktionary

B (wymowa: be, minuskuła: b) – druga litera alfabetu łacińskiego, trzecia litera alfabetu polskiego. Oznacza w danym języku zwykle spółgłoskę zwartą dwuwargową dźwięczną, np. [b].

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

plan B • Polska B

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, w zapisie SignWriting: {{PJM|B.}}

źródła.

== B (język afar.) ==

wymowa.

IPA|b.

znaczenia.

litera

(1.1) Ba, majuskuła drugiej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bɛ, AS: be

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

plan B • Polska B

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, w zapisie SignWriting: {{PJM|B.}}

źródła.

== B (język afar.) ==

wymowa.

IPA|b.

znaczenia.

litera

(1.1) Ba, majuskuła drugiej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: b

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

plan B • Polska B

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, w zapisie SignWriting: {{PJM|B.}}

źródła.

== B (język afar.) ==

wymowa.

IPA|b.

znaczenia.

litera

(1.1) Ba, majuskuła drugiej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: b

Wiktionary

# b-boy

[czytaj: biboj] osoba tańcząca breakdance; breakdancer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba tańcząca breakdance

Wiktionary

# b-cia

skrót od: bracia

SJP.pl

# b-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku "b"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji B-dur (1.1)

Wiktionary

# b-klasowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) należący do klasy jakości B

Wiktionary

# b-learning

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. zintegrowana metoda kształcenia, łącząca tradycyjne metody nauki z aktywnościami prowadzonymi zdalnie za pomocą technologii komputerowej i Internetu (m-learningiem)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Schemat przeprowadzania zajęć w systemie b-learningu polega na przeplataniu zajęć stacjonarnych zajęciami zdalnymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. b-learningowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) blended learning

Wiktionary

# b-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku "b"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji b-moll (1.1)

Wiktionary

# b.

skrót od: biernik

SJP.pl

skrót

(1.1) = gram. biernik

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

skróty przypadkówPL.

tłumaczenia.

źródła.

== B. (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = beatus → błogosławiony, bł.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

skróty przypadkówPL.

tłumaczenia.

źródła.

== B. (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = beatus → błogosławiony, bł.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) b.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

skróty przypadkówPL.

tłumaczenia.

źródła.

== B. (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = beatus → błogosławiony, bł.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) b.

Wiktionary

# b.a.

skrót od: bez autora

SJP.pl

skrót

(1.1) = bez autora

Wiktionary

# b.d.

skrót od: bez daty

SJP.pl

skrót

(1.1) = bez daty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) b.r.

Wiktionary

# b.m.

skrót

(1.1) = bez miejsca

Wiktionary

# b.o.

skrót od: bez ograniczeń (czytany jako cały, odmienny wyraz); bez ogr.

SJP.pl

# b.r.

skrót od: bez roku, brak roku wydania

SJP.pl

skrót

(1.1) = bez roku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) b.d.

Wiktionary

# b.u.

skrót od: bez uwag

SJP.pl

# b.v.m.

skrót od: Beata Virgo Maria (z łaciny: Najświętsza Maryja Panna)

SJP.pl

# b.w.

skrót

(1.1) = bez wydawcy

Wiktionary

# b.zm.

skrót od: bez zmian

SJP.pl

# b/k

skrótowiec w funkcji przymiotnika

(1.1) = spoż. kulin. bez kości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do gulaszu zużyto 5 kg karczku b/k i 10 dkg smalcu.

Wiktionary

# b16

[czytaj: be szesnaście] skrótowo: papież Benedykt XVI

SJP.pl

Benedykt XVI (łac. Benedictus PP. XVI, wł. Benedetto XVI, niem. Benedikt XVI.; właśc. Joseph Aloisius Ratzinger, ˈjoːzɛf ˈalɔʏzi̯ʊs ˈʁatsɪŋɐ; ur. 16 kwietnia 1927 w Marktl, zm. 31 grudnia 2022 w Watykanie) – niemiecki duchowny rzymskokatolicki, profesor nauk teologicznych, 265. papież i 7. Suweren Państwa Watykańskiego od 19 kwietnia 2005 do 28 lutego 2013.

Wikipedia

# ba

1. wykrzyknik, który wyraża głównie podziw, zdziwienie
2. w wierzeniach staroegipskich: dusza ludzka ginąca wraz z ciałem

SJP.pl

symbol

(1.1) chem. bar

skrót

(2.1) = Księga Barucha

Wiktionary

Mitologia

- Ba – w starożytnym Egipcie dusza ludzka, żywa po śmierci człowieka

Geografia

- Ba – miasto na Fidżi
- Ba – prowincja w Fidżi
- Ba – rzeka w Fidżi

Nauka i technika

- Ba – symbol pierwiastka chemicznego bar
- BA – skrótowiec związku chemicznego β-Alanina

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bar jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Ba i liczbie atomowej 56.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bɛ‿ˈa, AS: be‿a

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi. BibliaPL.

tłumaczenia.

* angielski: (2.1) Ba, Bar

* esperanto: (2.1) Bar

źródła.

== Ba (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = bibl. Book of Baruch → Ba, Księga Barucha

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Book of Baruch; skr. Bar

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. BibliaPL.

tłumaczenia.

* angielski: (2.1) Ba, Bar

* esperanto: (2.1) Bar

źródła.

== Ba (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = bibl. Book of Baruch → Ba, Księga Barucha

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Book of Baruch; skr. Bar

Wiktionary

# baader-meinhof

Frakcja Czerwonej Armii (zwana też Grupą Baader-Meinhof, niem. Rote Armee Fraktion, w skrócie RAF) – lewicowa organizacja terrorystyczna działająca w Niemczech Zachodnich, a następnie zjednoczonych Niemczech.

Wikipedia

# baal

kananejski i fenicki bóg przyrody i płodności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. mit. starożytne bóstwo semickie, które czczono głównie w regionie Kanaanu i Syropalestyny; bóg burzy, deszczu i urodzaju

Wiktionary

Baal (ugar.: 𐎁𐎓𐎍; fenic.: 𐤁𐤏𐤋; hebr. ‏בַּעַל‎, trb.: Ba`al; akad.: Bēlu; arab. ‏بعل‎) – semickie bóstwo, którego ośrodkiem kultu było miasto Ugarit.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Biblii Baal jest często przedstawiany jako fałszywe bóstwo.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|prasemicki|*baʕl-.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Baal

* arabski: (1.1) بعل m. (baʕl)

* fenicki: (1.1) 𐤁𐤏𐤋 (bʿl)

* hebrajski: (1.1) בעל m. (bá'al)

* łaciński: (1.1) Baal m.

* perski: (1.1) بعل (ba'l)

* słowacki: (1.1) Baal m.

* starogrecki: (1.1) Βάαλ m. (Báal)

* ugarycki: (1.1) 𐎁𐎓𐎍 (bʿl)

* urdu: (1.1) بعل m. (ba'l)

źródła.

== Baal (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bibl. Baal

(1.2) przen. rel. fałszywe bóstwo

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.2) baal

Wiktionary

# baalbecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Baalbekiem, dotyczący Baalbeku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Baalbek mrz.

Wiktionary

# baalbek

miasto w Libanie

SJP.pl

Baalbek, Balabakk (arab. ‏بعلبك‎) – miasto w północno-wschodnim Libanie, położone w dolinie Bekaa pomiędzy górami Liban i Antyliban (86 km na północny wschód od Bejrutu).

Czwarte co do wielkości miasto kraju z liczbą mieszkańców przekraczającą 80 tysięcy.

Wikipedia

# baalizm

kult Baala, związany z dorocznym cyklem przemian w przyrodzie

SJP.pl

# baas

(skrót od: arab. Hizb al-Ba's al-Arabijj al-Isztirakijj) Socjalistyczna Partia Odrodzenia Arabskiego, panarabska partia polityczna; Baas

SJP.pl

Partia Baas (arab. اﻟﺒﻌﺚ), czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – narodowo-lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego. Jej oficjalną ideologię, opartą na hasłach jedności arabskiej, wolności i specyficznie rozumianego socjalizmu, określa się mianem baasizmu.

Wikipedia

# baasista

zwolennik doktryny politycznej panarabskiej partii Baas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek irackiej Partii Baas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baasizm m.

:: fż. baasistka ż.

przym. baasistowski

Wiktionary

# baasistka

→ baasista

SJP.pl

#### Patrz:

baasista

# baasizm

doktryna polityczna panarabskiej partii BAAS

SJP.pl

Wikipedia

# baasskap

supremacja (gł. Europejczyków w Republice Południowej Afryki)

SJP.pl

# baba

1. żartobliwie albo z niechęcią o kobiecie;
2. przestarzałe: stara kobieta; staruszka;
3. żona, narzeczona, kochanka;
4. handlarka, przekupka, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi;
5. o chłopcu, mężczyźnie tchórzliwym, nieśmiałym, zniewieściałym;
6. ciasto w kształcie ściętego stożka;
7. część kafara uderzająca wbijany pal;
8. posąg kamienny, zwykle kobiety z pucharem lub rogiem w ręku, wznoszony w stepowych krajach Europy i Azji w okresie od 2 tys. lat p.n.e. do XII w. n.e.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rub. lub pogard. o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

(1.2) pot. przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi

(1.7) stpol. szach. królowa

(1.14) sport. w krokiecie kołek, od którego rozpoczynana jest gra

(1.15) czarownica, wiedźma

(1.19) gw-pl|Bukowina. bochenek chleba

(1.20) gw-pl|Górny Śląsk. kobieta (bez konotacji)

(1.21) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. duży drewniany młot górniczy

(1.22) gw-pl|Kociewie. daszek nad piecem

(1.23) gw-pl|Kociewie. odmiana gruszek

(1.26) daw. szczotka na długim kiju (do omiatania sufitu)

(1.28) ornit. pelikan różowy, pelikan baba

(1.29) techn. bud. kanał łączący oddalony trzon z kominem, zwykle budowany na strychu pod kątem 30-45°

Wiktionary

- baba (babka) – ciasto upieczone w formie okrągłej (często z kominem) lub w podłużnej.
- baba (kafar) – urządzenie budowlane służące do wbijania pionowych pali w ziemię lub w dno zbiornika wodnego
- Baba – bogini w mitologii sumeryjskiej
- baba – w hindi znaczy Ojciec i jest często stosowanym tytułem w Indiach. Również w złożeniach np. Babadźi
- baba – daw. akuszerka
- baba – postać z wierzeń słowiańskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Baby, ach te baby, czym by bez nich był ten świat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaba, AS: baba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babcia ż., babunia ż., babiniec ż., babiarz m., babiarka ż., babol m.

:: zdrobn. babina ż., babka ż., babeczka ż., babuleńka ż.

:: zgrub. babsko n., babon m., babsztyl m.

przym. babi, babski, babciny

czas. babieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babsztyl, babsko

(1.3) babka

(1.4) fajtłapa

(1.13) boba, bob

(1.14) pikieta

(1.17) znachorka, babka

Wiktionary

# baba-chłop

potocznie: kobieta przypominająca wyglądem lub zachowaniem mężczyznę; babochłop, kobieton, chłopobaba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To taka baba-chłop, świetnie nada się na szefa magazynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈba‿xwɔp, AS: baba‿χu̯op

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baba-grzmot, babochłop, kobieton, herod-baba

Wiktionary

# baba-grzmot

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To taka baba-grzmot, świetnie nada się na szefa magazynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈba‿ɡʒmɔt, AS: baba‿gžmot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baba-chłop, babochłop, kobieton, herod-baba

Wiktionary

# baba-jaga

postać z baśni ludowych, przedstawiana jako złośliwa starucha; Baba Jaga, Baba-Jędza, Baba Jędza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przen. niesympatyczna lub brzydka kobieta

(1.2) pot. żart. o okrągłej miotle lub mopie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ożenił się z taką babą-jagą, szkoda chłopaka.

(1.1) Jutro powiem tej babie-jadze, co o niej myślę.

(1.2) Weź no mi tu zaraz tę babę-jagę i pozamiataj migiem podwórze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbaba‿ˈjaɡa, AS: baba‿i ̯aga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baba jaga, brzydula, czarownica

Wiktionary

# baba-jędza

postać z baśni ludowych, przedstawiana jako złośliwa starucha; Baba-Jaga, Baba Jaga, Baba Jędza

SJP.pl

# babadag

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza;

(1.2) geogr. hydron. jezioro w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza

Wiktionary

Babadag – miasto w południowo-wschodniej Rumunii; w okręgu Tulcza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najstarszy wakuł został założony w Babadag w 1484 r. (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. babadaski

Wiktionary

# babadżanian

nazwisko

SJP.pl

# babakoto

gatunek lemura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zob. indris.

Wiktionary

Indris krótkoogonowy, indrys, babakoto (Indri indri) – gatunek owocożernego ssaka naczelnego z rodziny indrisowatych (Indridae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌbabaˈkɔtɔ, AS: babakoto

Wiktionary

# babaszka

rodzaj justunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj justunku średniego, posiadający stopień jednego kwadratu i grubość 24, 36 i 48 punktów typograficznych;

Wiktionary

Babaszka, babaszek, firet kwadratowy, firet kwadratu – rodzaj zecerskiego justunku średniego o stopniu jednego kwadratu i grubości 24, 36 oraz 48 punktów typograficznych; na początku XX wieku babaszką nazywano justunek wydrążony wzdłuż obu dłuższych boków szyny.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) babaszek, firet kwadratowy, firet kwadratu

Wiktionary

# babbit

stop łożyskowy cyny z antymonem i miedzią; babit

SJP.pl

Osoby:

- Almon W. Babbitt – mormoński przywódca
- Art Babbitt – amerykański animator
- Benjamin T. Babbitt – amerykański przedsiębiorca i wynalazca
- Bruce Babbitt – amerykański polityk, sekretarz zasobów wewnętrznych USA, gubernator Arizony
- Dina Babbitt – amerykańska artystka pochodzenia czesko-żydowskiego
- George T. Babbitt Jr. – amerykański wojskowy
- Harry Babbitt – amerykański piosenkarz
- Irving Babbitt – amerykański krytyk literacki i myśliciel
- Isaac Babbitt – amerykański wynalazca
- Luke Babbitt – amerykański bejsbolista
- Milton Babbitt – amerykański kompozytor
- Natalie Babbitt – amerykańska pisarka
- Tabitha Babbitt – amerykańska wynalazczyni

Wikipedia

# babbitt

nazwisko obce

SJP.pl

Osoby:

- Almon W. Babbitt – mormoński przywódca
- Art Babbitt – amerykański animator
- Benjamin T. Babbitt – amerykański przedsiębiorca i wynalazca
- Bruce Babbitt – amerykański polityk, sekretarz zasobów wewnętrznych USA, gubernator Arizony
- Dina Babbitt – amerykańska artystka pochodzenia czesko-żydowskiego
- George T. Babbitt Jr. – amerykański wojskowy
- Harry Babbitt – amerykański piosenkarz
- Irving Babbitt – amerykański krytyk literacki i myśliciel
- Isaac Babbitt – amerykański wynalazca
- Luke Babbitt – amerykański bejsbolista
- Milton Babbitt – amerykański kompozytor
- Natalie Babbitt – amerykańska pisarka
- Tabitha Babbitt – amerykańska wynalazczyni

Wikipedia

# babbityzm

styl życia charakteryzujący się oportunizmem, kultem dobrobytu i mieszczańską moralnością

SJP.pl

# babcia

1. pieszczotliwie o matce ojca lub matki;
2. starsza kobieta; staruszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. babka (matka ojca lub matki)

(1.2) pot. stara kobieta

Wiktionary

- babcia (babka, baba), prababcia – nazwa relacji w rodzinie
- babcia (babka) – ogólne określenie oznaczające kobietę w podeszłym wieku

Osoby:

- Babcia Moses – amerykańska malarka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mnie zawsze babcia odprowadza do przedszkola.

(1.1) Moja babcia ma siedemdziesiąt lat.

(1.2) Do autobusu weszła jakaś babcia z siatkami pełnymi zakupów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbapʲt͡ɕa, AS: bapʹća

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babka ż., baba ż., babunia ż., babula ż., babulka ż., babuleńka ż., babulina ż., babusia ż., babcinka ż., babuńcia ż., prababcia ż., prababka ż.

przym. babciny, babi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baba, babka, babunia; gw-pl|Górny Śląsk|oma, starka, staroszka, starzinka.

(1.2) babula, babuleńka

Wiktionary

# babcin

przymiotnik

(1.1) związany z babcią, dotyczący babci, należący do babci

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. babciny

Wiktionary

# babcinka

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babula, babulka, babuleńka, babulina, babina, babinka;
2. żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babula, babulka, babuleńka, babulina, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. babcia

(1.2) pot. rub. o starszej kobiecie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie ma już mojej babcinki.

(1.2) Widzisz tę drepczącą babcinkę?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babcia ż., babuńcia ż.

przym. babciny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babunia

(1.2) babuleńka

Wiktionary

# babciny

→ babcia; babciowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z babcią, dotyczący babci, należący do babci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Wielkanoc zawsze robię szynkę według babcinego przepisu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bapʲˈt͡ɕĩnɨ, AS: bapʹćĩny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babka ż., babcia ż., babunia ż., babon m., babcinka ż.

przym. babi, babcin

Wiktionary

# babciowe

→ babcia; babciny

SJP.pl

# babciowy

→ babcia; babciny

SJP.pl

# babczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babek Oleckich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babczanin m.

przym. babecki

Wiktionary

# babczur

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. icht. lud. nazwa systematyczna|Cottus gobio|ref=tak., głowacz białopłetwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głowacz białopłetwy, głowacz pospolity

Wiktionary

# babczyński

nazwisko

SJP.pl

# babec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. bot. czosnek niedźwiedzi, nazwa systematyczna|Allium ursinum|ref=tak.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) daw. icht. głowacz pręgopłetwy, nazwa systematyczna|Cottus poecilopus|ref=tak.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babczy czosnek

Wiktionary

# babecki

nazwisko

SJP.pl

# babeczka

1. zdrobnienie od: babka (ciastko)
2. pieszczotliwie o babce (młodej kobiecie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: babka

(1.2) cuk. niewielkich rozmiarów wypiek

Wiktionary

Babeczka (babka) – określenie stosowane do ciastek wypiekanych w foremkach o kształtach zbliżonych do odwróconego stożka ściętego.

Przykłady:

- babeczka – ciastko ze słodkiego ciasta kruchego, nadziane przed upieczeniem: foremkę wykłada się ciastem, napełnia słodkim nadzieniem, zakrywa cienką warstwą ciasta i piecze;
- babeczka – ciastko korpusowe ze słodkiego ciasta kruchego – korpus wypełniany jest słodkim nadzieniem po upieczeniu; porównaj z: tartaletka
- babeczka – ciastko wykonane z ciasta (zwykle drożdżowego lub biszkoptowo-tłuszczowego), którym napełnia się foremki do odpowiedniej wysokości, opcjonalnie nadziewane przed lub po upieczeniu; przykłady: muffin, cupcake;
- babeczka (ciastko ponczowe) – korpus z ciasta biszkoptowego lub drożdżowego nasącza się syropem, pokrywa glazurą, dekoruje kremem i innymi dodatkami; przykłady: baba au rhum;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Wczoraj na urodzinową kolację dla mamy upiekliśmy pasticjo i cynamonowe babeczki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbɛt͡ʃka, AS: babečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babka ż., baba ż., babsko n.

przym. babkowy

Wiktionary

# babel

1. hebrajska nazwa miasta Babilon;
2. wieża Babel:
a) w biblijnej Księdze Rodzaju: konstrukcja budowana w Babilonie w celu sięgnięcia nieba;
b) przenośnie: wielojęzyczne zbiorowisko ludzi;
c) przenośnie: brak porozumienia między ludźmi;
d) przenośnie: miejsce, w którym panuje zamęt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem

(1.2) med. kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej

(1.3) techn. próżnia w odlewie

(1.4) gw-pl|Mazowsze. sopel lodu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pieszcz. o małym dziecku

Wiktionary

- Wieża Babel – budowla opisana w Biblii

Kino:

- Babel – francuski film z 1999 roku
- Babel – amerykański film z 2006 roku

Muzyka:

- Babel – album Mumford & Sons
- Babel – album zespołu Karcer
- Babel – album zespołu Quo Vadis

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ale ci wyrósł bąbel na ramieniu!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbɔ̃mbɛl, AS: bõmbel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. bąbelek m.

czas. bąbelkować

przym. bąbelkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) pęcherz

Wiktionary

# bąbelek

1. zdrobnienie od: bąbel;
2. pieszczotliwie: małe dziecko, niemowlak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: bąbel

(1.2) mały bąbel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pieszcz. o małym dziecku, zwłaszcza jeśli małe a ruchliwe

Wiktionary

Kudłaczek i Bąbelek – fikcyjni awanturnicy i detektywi, będący bohaterami komiksów autorstwa Tadeusza Baranowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: bɔ̃mˈbɛlɛk, AS: bõmbelek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąbel m., bąbelki nmos., bąbelkowanie n.

czas. bąbelkować ndk.

przym. bąbelkowy

Wiktionary

# bąbelki

1. zdrobnienie od: bąbel;
2. pieszczotliwie: małe dziecko, niemowlak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. żart. wino musujące

forma rzeczownika.

(2.1) plural|bąbelek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bɔ̃mˈbɛlʲci, AS: bõmbelʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąbel mrz., bąbelek mrz., bąbelkowanie n.

czas. bąbelkować ndk.

przym. bąbelkowy

Wiktionary

# bąbelkować

czasownik

(1.1) pot. wydzielać bąbelki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbɔ̃mbɛlˈkɔvat͡ɕ, AS: bõmbelkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąbel m., bąbelek m., bąbelki nmos., bąbelkowanie n.

przym. bąbelkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) musować

Wiktionary

# bąbelkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|bąbelkować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbɔ̃mbɛlkɔˈvãɲɛ, AS: bõmbelkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąbel m., bąbelek m., bąbelki nmos.

czas. bąbelkować ndk.

przym. bąbelkowy

Wiktionary

# bąbelkowy

→ bąbelek, np. folia bąbelkowa, czekolada bąbelkowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z bąbelkami, dotyczący bąbelków, składający się z bąbelków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbɔ̃mbɛlˈkɔvɨ, AS: bõmbelkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąbel m., bąbelek m., bąbelki nmos., bąbelkowanie n.

czas. bąbelkować

Wiktionary

# bąbelnica

parzydełkowiec z rzędu rurkopławów; żeglarz portugalski

SJP.pl

Wikipedia

# babelski

→ Babel

SJP.pl

#### Patrz:

Babel

# bąbeluś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pieszcz. o małym dziecku

Wiktionary

# babesioza

choroba zwierzęca wywoływana przez pierwotniaki niszczące czerwone krwinki, przenoszona przez kleszcze; babeszjoza

SJP.pl

# babeszjoza

przenoszona przez kleszcze śmiertelna choroba psów i kotów, powodująca rozpad krwinek czerwonych; babesioza, piroplazmoza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);

Wiktionary

Babeszjoza, babezjoza, piroplazmoza (łac. babesiosis) – choroba pasożytnicza zwierząt (rzadko u ludzi) wywołana przez wewnątrzerytrocytarne pierwotniaki z rodzaju Babesia przenoszone na żywiciela poprzez kleszcze z rodzaju Ixodes.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Objawy babeszjozy są podobne do objawów malarii – wysoka gorączka, bóle mięśni, anemia i ew. krwawy mocz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babezjoza, piroplazmoza

Wiktionary

# babeuf

[czytaj: baBEF] Franciszek (albo François) Babeuf zw. Gracchus (1760-97), francuski polityk

SJP.pl

# babezjoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi)

Wiktionary

Babeszjoza, babezjoza, piroplazmoza (łac. babesiosis) – choroba pasożytnicza zwierząt (rzadko u ludzi) wywołana przez wewnątrzerytrocytarne pierwotniaki z rodzaju Babesia przenoszone na żywiciela poprzez kleszcze z rodzaju Ixodes.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Objawy babezjozy są podobne do objawów malarii – wysoka gorączka, bóle mięśni, anemia i ew. krwawy mocz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babeszjoza, piroplazmoza

Wiktionary

# babi

przestarzałe: babski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla baby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie opowiadaj mi o tych waszych babich problemach, bo ja się w tym w ogóle nie rozeznaję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbabʲi, AS: babʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babka ż., baba ż., babsko n., babol m., babinka ż., babina ż., babcia ż., babiniec mrz.

przym. babski, babciny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babski, kobiecy, żeński, damski

Wiktionary

# babiacki

przymiotnik od: Babiak; babiakowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Babiaka, związany z Babiakiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babiak m., babiaczanin m., babiaczanka ż.

Wiktionary

# babiaczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babiaka

(1.2) kobieta pochodząca ze Babiaka, urodzona w Babiaku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babiak m.

:: fm. babiaczanin m.

przym. babiacki

Wiktionary

# babiak

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Babiak – kolonia w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Babiak – część wsi Nowy Borek w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Błażowa
- Babiak – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
- Babiak – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Babiak
- Babiak – część wsi Grzymiszew w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Tuliszków

Wikipedia

# babiakowski

przymiotnik od: Babiak; babiacki

SJP.pl

# babiana

południowoafrykańska roślina uprawna z rodziny kosaćcowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj wieloletnich roślin;

Wiktionary

Babiana (Babiana Ker Gawl.) – rodzaj wieloletnich roślin należący do rodziny kosaćcowatych. Należy do niego ok. 80 gatunków roślin występujących w południowej Afryce. Nazwa łacińska pochodzi z niderlandzkiego słowa babianer, odnoszącego się do pawiana, którego przysmakiem są bulwy tej rośliny. Gatunkiem typowym jest Babiana plicata (Ker Gawl.).

Wikipedia

# babianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Bab

Wiktionary

- Babianka (wieś) w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Parczew
- Babianka (kolonia) w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Parczew

- Babianka (Ukraina) (ukr. Баб'янка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jajka ozdobione przez babianki wygrały gminny konkurs na najpiękniejszą pisankę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Baby m.

:: fm. babianin m.

przym. babski

Wiktionary

# babiański

nazwisko

SJP.pl

# babiarski

rzadko:
1. babski, plotkarski;
2. → babiarz

SJP.pl

#### Patrz:

babiarz

# babiarz

mężczyzna uganiający się za kobietami, kobieciarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. mężczyzna obsesyjnie zainteresowany kobietami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbabʲjaʃ, AS: babʹi ̯aš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babsko n., babka ż., babiarka ż.

Wiktionary

# babiasól

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. bot. kowniatek nadmorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. kowniatek nadmorski, kowniatek morski, koper morski, babia sól nadmorska

Wiktionary

# babić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. pomagać położnicy

Wiktionary

- Marko Babić – chorwacki piłkarz, występował na MŚ 2002 w Korei Południowej i Japonii
- Nikola Babić – jugosłowiański piłkarz, pochodzący z Chorwacji, grał m.in. w Rapidzie Wiedeń
- Milan Babić – przywódca Serbów chorwackich
- babić – odmiana winorośli właściwej

Wikipedia

# babica

1. wieś w województwie małopolskim;
2. wieś w województwie podkarpackim

SJP.pl

- Babica – potok, dopływ Raby
- Babica – struga, dopływ Elbląga
- Babica – szczyt w Beskidzie Makowskim

2 miejscowości w Polsce:

- Babica – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wadowice
- Babica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Czudec

1 miejscowość w Serbii

- Babica (Serbia)

1 stacja kolejowa

- Babica – mijanka w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Czudec

Wikipedia

# babice

1. wieś w województwie śląskim;
2. wieś w województwie małopolskim

SJP.pl

W Polsce

- Babice – część miasta Oświęcim
- Babice – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Obsza
- Babice – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Babice – wieś w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Babice
- Babice – wieś w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
- Babice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
- Babice – wieś w woj. opolskim, w pow. głubczyckim, w gminie Baborów
- Babice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Krzywcza
- Babice – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Nędza
- Babice – część wsi Załuczne w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec
- Babice – część wsi Kramarzówka w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Pruchnik
- Babice – część wsi Bystrowice w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Roźwienica

Wikipedia

# babicki

przymiotnik od: Babice

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Babicki – polski adwokat, polityk i działacz społeczny
- Józef Babicki – polski teoretyk i praktyk pedagogiki
- Krzysztof Babicki – polski reżyser teatralny
- Ryszard Babicki – polski specjalista w zakresie chemicznej technologii drewna

Wikipedia

# babicz

nazwisko

SJP.pl

# babiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babicy

(1.2) mieszkanka Babic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babica m., Babice

:: fm. babiczanin m.

przym. babicki

Wiktionary

# babieć

1. lekceważąco o mężczyźnie: upodabniać się do baby (kobiety), nabierać cech uznawanych za kobiece; niewieścieć;
2. o kobiecie: starzeć się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. lekcew./pogard. nabierać cech typowo kobiecych; niewieścieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od kiedy Krzysiek się zakochał, coraz bardziej babieje. Ta jego ukochana trzyma go pod pantoflem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbabʲjɛ̇t͡ɕ, AS: babʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babienie n.

czas. zbabieć dk.

przym. zbabiały

Wiktionary

# babienica

wieś w województwie śląskim

SJP.pl

Babienica (daw. Babienice oraz Babinica, niem. Babinitz) wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki. Liczy ponad 1000 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Wikipedia

# babienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. lekcew./pogard. nabieranie cech typowo kobiecych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: babʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż.

czas. babieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewieścienie

Wiktionary

# babięta

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

SJP.pl

Babięta (niem. Babienten, 1938–1945 Babenten) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Piecki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# babij

nazwisko

SJP.pl

# babik

nazwisko

SJP.pl

Babik (ros. Бабик) – wieś w Rosji, w rejonie wołogodzkim obwodu wołogodzkiego. W 2010 r. liczyła 4 mieszkańców.

Wikipedia

# babikrówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bot. kokoryczka, nazwa systematyczna|Polygonatum|Mill.|ref=tak.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. kokoryczka

Wiktionary

# babilistek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. babka lancetowata

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|babski listek.

Wiktionary

# babilon

starożytne miasto w Mezopotamii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) staroż. geogr. starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

(1.2) geogr. osada śródleśna w Polsce położona w województwie pomorskim, w gminie Chojnice;

Wiktionary

Babilon (sum. ká.dingir.raki „brama boga”; akad. Bāb-ilim „brama boga” lub Bāb-ilāni „brama bogów”; gr. Βαβυλών Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, w pobliżu obecnego miasta Al-Hilla, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszego jej unicestwienia dokonał król Nabuchodonozor, który ponadto zniszczył kraj, a jego mieszkańców uprowadził na 70 lat w niewolę do Babilonu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbʲilɔ̃n, AS: babʹilõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babilonia ż., Babilonka ż., Babilończyk mos., babilończyk mos., babilonka ż.

przym. babiloński

Wiktionary

# babilończyk

mieszkaniec Babilonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec państwa babilońskiego albo Babilonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babilon mrz., Babilonia ż.

:: fż. Babilonka ż.

przym. babiloński

Wiktionary

# babilonia

starożytne państwo semickie w Mezopotamii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Wiktionary

Babilonia (akad. 𒆳𒆍𒀭𒊏𒆠, māt Akkadī) – starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku.

Osiągnięcia cywilizacyjne Babilonii wywodzone są z wcześniejszych cywilizacji Sumeru i Akadu, w których rozwijały się takie dziedziny kultury i nauki jak: religia, astronomia, astrologia, matematyka, medycyna, architektura i literatura.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ciągu wieków kolejne ludy, które napływały do Babilonii przejmowały jej dziedzictwo i z powodzeniem je kontynuowały.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja, AS: babʹilõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babilończyk mos., Babel, Babilon, Babilonka, Babilończyk

przym. babiloński

Wiktionary

# babilonka

mieszkanka Babilonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka państwa babilońskiego albo Babilonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babilon mrz.

:: fm. Babilończyk mos.

przym. babiloński

Wiktionary

# babiloński

→ Babilon, → Babilonia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Babilonią, Babilonem

Wiktionary

#### Patrz:

Babilon, → Babilonia

#### Przykłady

(1.1) Fatalna opinia o tej liczbie sięga zamierzchłych, jeszcze babilońskich czasów, kiedy uchodziła za tę liczbę, która wzburza doskonałość systemu dwunastkowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci, AS: babʹilõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babilończyk mos., Babilonka ż., Babilon m., Babilonia ż., babilończyk mos.

Wiktionary

# babimojski

→ Babimost

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Babimostu, związany z Babimostem

Wiktionary

#### Patrz:

Babimost

#### Powiązane:

rzecz. Babimost m., Babimojszczyzna ż., babimościanin mos., babimościanka ż.

Wiktionary

# babimojszczyzna

region historyczny obejmujący tereny na pograniczu wielkopolsko-brandenbursko-śląskim

SJP.pl

Babimojszczyzna – region historyczny i etnograficzny na pograniczu województw wielkopolskiego i lubuskiego. Głównym ośrodkiem jest Babimost, od którego region wziął nazwę. Pozostałe większe ośrodki: Kargowa, Nowe Kramsko, Podmokle Wielkie, Dąbrówka Wielkopolska

Wikipedia

# babimór

widłak babimór - gatunek rośliny kosmopolitycznej z rodziny widłakowatych; widłak goździsty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Lycopodium clavatum|ref=tak., gatunek widłaka rosnącego w lasach sosnowych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babimór często okupuje teren wspólnie z widłakiem jałowcowatym (Lycopodium annotinum L.).

Wiktionary

# babimościanin

mieszkaniec Babimostu

SJP.pl

# babimościanka

mieszkanka Babimostu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babimostu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babimost m.

:: fm. babimościanin m.

przym. babimojski

Wiktionary

# babimost

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie lubuskim;

Wiktionary

Babimost (niem. Bomst) – miasto w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Babimost.

Babimost leży w historycznej Wielkopolsce. Uzyskał lokację miejską w 1397 roku, Babimost Nowe Miasto lokowany był w 1652, zdegradowany w 1781 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babka urodziła się w Babimoście w okolicach Zielonej Góry.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbʲĩmɔst, AS: babʹĩmost

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babimojszczyzna ż., babimościanin mos., babimościanka ż.

przym. babimojski

Wiktionary

# babin

żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Bełżyce, położona nad rzeką Krężniczanką, rozsławiona przez towarzystwo nazywane Rzeczpospolitą Babińską;

(1.2) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie hoszczańskim obwodu rówieńskiego

Wiktionary

W Polsce

- Babin – osiedle w Szczecinie
- Babin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. legnickim, w gminie Krotoszyce
- Babin – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Bełżyce
- Babin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Przyłęk
- Babin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo
- Babin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Wielkopolska
- Babin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Trzcińsko-Zdrój
- Babin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Bielice

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. babiński

rzecz. babinianka ż.

Wiktionary

# babina

żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Babina może dotyczyć:

- Babina – rodzaj płazów;
- Babina – miasto w środkowo-północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej;
- Babina – miejscowość na Ukrainie w rejonie starosamborskim;
- Babina – miejscowość na Ukrainie w rejonie samborskim;
- Babina – wieś w Polsce
- Babina – przystanek kolejowy na Białorusi
- Babina – kanał wodny łączący jezioro Dąbie z Odrą, w Szczecinie;
- Babina - nieistniejąca już kopalnia węgla brunatnego w Łęknicy (woj. lubuskie)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. babiński

Wiktionary

# babinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babin m.

:: fm. babinianin m.

przym. babiński

Wiktionary

# babinicz

pseudonim Andrzeja Kmicica - bohatera "Potopu" Henryka Sienkiewicza

SJP.pl

Andrzej Kmicic herbu Rawicz – postać fikcyjna, główny bohater powieści Potop Henryka Sienkiewicza. Pojawia się też przejściowo w następnej części Trylogii (Pan Wołodyjowski).

Jako chorąży orszański był charakterystycznym przedstawicielem ówczesnej szlachty litewskiej, znanym z wojennych wyczynów potomkiem dawniej możnego, lecz zrujnowanego przez wojny z Moskwą rodu szlacheckiego ze Smoleńszczyzny.

Wikipedia

# babiniec

żartobliwe określenie zbiorowiska kobiet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żart. duża liczba kobiet zgromadzona w jednym miejscu

(1.2) daw. także obecnie gw-pl|Kraków, Bukowina. archit. przedsionek kościoła lub wydzielona część synagogi, przeznaczone dla kobiet;

Wiktionary

Babiniec – staropolska nazwa (kruchty) przedsionka kościelnego przeznaczonego dla kobiet żebrzących, w którym nauk katechetycznych mogły słuchać osoby uważane za heretyków lub Żydzi. Nazwa dotyczy także pomieszczeń (przeznaczonych dla kobiet lub żeńskiej służby) synagog, cerkwi i dużych dworów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zbulwersowany babiniec poruszał się bardzo szybko w kierunku Urzędu Miejskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbʲĩɲɛt͡s, AS: babʹĩńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babka ż., babsko n.

przym. babski, babi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kruchta

Wiktionary

# babinka

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. babina; stara kobieta, staruszka

(1.2) daw. bot. babiana

Wiktionary

Babinka – ciek w Wielkopolsce, przepływający przez gminy Kórnik i Mosina, a uchodzący do Kopla na terenie Poznania, w Głuszynie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na ławeczce przy wejściu na cmentarz siedziała babinka w chustce na głowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbʲĩnka, AS: babʹĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babina ż.

przym. babi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) staruszka, starowinka, babcia

(1.2) współcz. babiana

Wiktionary

# babiński

przymiotnik od: Babin

SJP.pl

- Babiński – herb szlachecki

osoby o nazwisku Babiński:

- Aleksander Babiński (1823–1899) – polski inżynier górniczy
- Andrzej Babiński (1938–1984) – polski poeta
- Andrzej Babiński – polski dziennikarz
- Antoni Babiński (1812–1847) – emisariusz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego
- Czesław Babiński (1919-1977) – śpiewak
- Henri Babinski (1855–1931) – francuski inżynier i autor książek kucharskich polskiego pochodzenia
- Jan Babiński (1873–1921) – polski chemik, inżynier cukrownik, wykładowca akademicki
- Józef Babiński (1857–1932) – francuski neurolog polskiego pochodzenia
- Leon Babiński (1891–1973) – polski prawnik, cywilista
- Mieczysław Babiński (1897–1984) – polski taternik i japonista
- Stanisław Babiński (ur. 1937) – polski polityk
- Wacław Babiński (1887–1957) – polski dyplomata
- Zbigniew Babiński (1896–1940) – polski lotnik

Wikipedia

# babiogórka

mieszkanka Babiej Góry (masywu górskiego w Beskidzie Żywieckim)

SJP.pl

# babiogórski

przymiotnik od: Babia Góra

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Babią Górą, odnoszący się do Babiej Góry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babiogórskie szlaki mogą być niebezpieczne zimą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbabʲjɔˈɡursʲci, AS: babʹi ̯ogursʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babia Góra

Wiktionary

# babiogórzec

mieszkaniec Babiej Góry (masywu górskiego w Beskidzie Żywieckim)

SJP.pl

# babiok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. kopka siana

Wiktionary

# babirusa

gatunek dzikiej świni żyjącej na wyspach Archipelagu Malajskiego; babirussa

SJP.pl

Babirussa wąsata, babirussa srebrna, babirrussa (Babyrousa babyrussa) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny świniowatych (Suidae).

Wikipedia

# babirussa

gatunek dzikiej świni żyjącej na wyspach Archipelagu Malajskiego; babirusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Babirussa., rodzaj ssaka z podrodziny świń;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju babirussa (1.1)

Wiktionary

Babirussa (Babyrousa) – rodzaj ssaków z podrodziny świń (Suinae) w obrębie rodziny świniowatych (Suidae).

Wikipedia

# babistyczny

→ babizm

SJP.pl

#### Patrz:

babizm

# babiszon

potocznie: niesympatyczna kobieta

SJP.pl

# babit

stop łożyskowy cyny z antymonem i miedzią; babbit

SJP.pl

# babiuch

nazwisko

SJP.pl

# babizm

ruch społeczno-religijny w Persji w XIX w.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dziewiętnastowieczny perski ruch społeczny i religijny sprzeciwiający się muzułmańskiemu fanatyzmowi;

Wiktionary

Babizm (pers. ‏بابی ها‎, Bâbihâ) – ruch religijny wywodzący się z islamu, powstały ok. 1844 roku w Persji. Babizm zakładał szereg reform społecznych i religijnych, reinterpretował dżihad, wprowadzał nowy kalendarz, monogamię (wyznawcy mogli brać za żonę tylko współwyznawczynie) i równość ludzi wobec prawa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈbabʲism̥, AS: babʹism̦

Wiktionary

# babizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. spadek po babce

Wiktionary

# babka

1. matka ojca lub matki;
2. młoda, atrakcyjna kobieta;
3. pieczone w specjalnej formie ciasto o kształcie stożkowatym i okrągłej podstawie;
4. stara, wiejska kobieta;
5. niewielka roślina wieloletnia o kilku sercowatych liściach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka ojca lub matki

(1.2) starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna

(1.3) przest. wiejska kobieta pomagająca przy porodach, zajmująca się też ziołolecznictwem, znachorstwem i wróżbiarstwem

(1.4) pot. młoda, atrakcyjna kobieta

(1.5) cuk. kulin. słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka

(1.6) zob. babka z piasku.

(1.7) bot. nazwa systematyczna|Plantago|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny babkowatych;

(1.8) bot. nazwa systematyczna|Alisma plantago-aquatica|L.|ref=tak., roślina nadwodna z rodziny żabieńcowatych;

(1.9) bot. lud. ślaz

(1.10) mikol. zob. koźlarz babka.

(1.11) icht. nazwa systematyczna|Gobiidae|ref=tak., ryba z rodziny babkowatych;

(1.12) roln. kopka ze snopków ustawiana na polu

(1.13) roln. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie, Bukowina. kowadełko do klepania sierpa lub kosy

(1.14) reg-pl|Podkarpacie. drobna moneta zdawkowa

(1.15) gw-pl|Górny Śląsk. roln. ostatni snopek podczas żniw

(1.16) daw. icht. głowacz pręgopłetwy, nazwa systematyczna|Cottus poecilopus|ref=tak.

(1.17) daw. icht. lud. głowacz białopłetwy, nazwa systematyczna|Cottus gobio|ref=tak.

Wiktionary

## Biologia

- babka – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)
- babka – nazwa zwyczajowa wielu gatunków ryb z rodziny babkowatych (Perciformes)
- babka – rodzaj roślin z rodziny babkowatych (Plantaginaceae)
- Babka – monotypowy rodzaj ryb z rodziny babkowatych (Gobiidae), jedynym przedstawicielem jest babka łysa

## Geografia

- Babka – jezioro w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Kruklanki
- Babka – osada w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, gminie Mogilno
- Babka – rzeka na Ukrainie, dopływ Dońca
- Babka – skała w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- Babka – skała na wzgórzu Żarnowa w Łączkach Kobylańskich
- Babka – wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierzeckim
- Babka – turnia w polskich Tatrach Zachodnich
- Babka I – skała w rezerwacie przyrody Pazurek
- Babka II – skała w rezerwacie przyrody Pazurek

## Inne

- babka (baba) – ciasto upieczone w formie okrągłej (często z kominem) lub w podłużnej.
- babka (babeczka) – ciastko upieczone w foremce w kształcie zbliżonym do odwróconego stożka ściętego,
- babka – tradycyjny wypiek kuchni żydowskiej
- „Babka” (właśc. Babka Tower) – zespół mieszkaniowo-biurowo-usługowy znajdujący się przy alei Jana Pawła II 80 w Warszawie

## Zobacz też

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babka ma siedemdziesiąt lat.

(1.2) Jesteś młodą kobietą, a stroisz się jak stara babka.

(1.4) Ale fajna babka idzie chodnikiem.

(1.5) Upiekłam babkę dla gości.

(1.6) Ten piasek jest świetny. Babki, które stawialiśmy, są niezwykle foremne.

(1.7) Kwiatostany babki wytwarzają bardzo duże ilości pyłku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbapka, AS: bapka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babcia ż., babina ż., babunia ż., babusia ż., babula ż., babulka ż., babuleńka ż., babsko n., babiszcze n., babiniec m., babiarz m., babiarka ż., babkarstwo n., babkowate nmos.

:: zdrobn. babeczka ż.

przym. babciny, babi, babski, babkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. babcia, babunia, stpol. baba

(1.2) baba, babcia, babina, babula, babulka, babuleńka, staruszka, starowina, starowinka, starucha

(1.3) szeptucha, szeptunka, majściera

(1.4) babeczka, cizia, kociak, lala, laleczka, lalunia, laska, szprycha

(1.5) baba; gw-pl|Górny Śląsk|zista, babowka.

(1.6) babka z piasku

(1.8) babka wodna / żabieniec babka wodna

(1.9) malwa

(1.10) kozak, koźlak, koźlarek, podbrzeźniak

Wiktionary

# babkarstwo

przestarzałe: niefachowe położnictwo uprawiane przez babki - akuszerki, przede wszystkim na wsi

SJP.pl

# babki

1. matka ojca lub matki;
2. młoda, atrakcyjna kobieta;
3. pieczone w specjalnej formie ciasto o kształcie stożkowatym i okrągłej podstawie;
4. stara, wiejska kobieta;
5. niewielka roślina wieloletnia o kilku sercowatych liściach

SJP.pl

- Babki – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie
- Babki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Mosina
- Babki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. gołdapskim, w gminie Gołdap
- Babki – gromada
- Babki – szczyt w Tatrach Zachodnich

Zobacz też

- Babkowate (rośliny)
- Babkowate (ryby)

Wikipedia

# babkowate

1. rodzina roślin dwuliściennych zrosłopłatkowych;
2. kosmopolityczna rodzina ryb słodkowodnych i morskich z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

- babkowate (Plantaginaceae) – rodzina roślin z rzędu jasnotowców
- babkowate (Gobiidae) – rodzina ryb z rzędu okoniokształtnych

Wikipedia

# babkowaty

o cechach babkowatych (1. rodzina roślin;
2. rodzina ryb)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny babkowatych

(1.2) icht. o cechach ryb z rodziny babkowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babkowate nmos.

Wiktionary

# babkowiec

ryba z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

# babkówka

niedźwiedziówka babkówka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

# babkowy

→ babka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) z babki (rośliny nazwa systematyczna|Plantago|L.|ref=tak.)

Wiktionary

#### Patrz:

babka

#### Przykłady

(1.1) Proszek babkowy powstaje z ususzonych i startych w moździerzu liści babki.

(1.1) Urwałem tylko liść babkowy i ona roześmiała się i zerwała drugi liść.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babeczka ż., babka ż.

przym. babczany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. babczany

Wiktionary

# bąblasty

bąblisty;
1. mający kształt bąbla;
2. pokryty bąblami

SJP.pl

# bąblisty

bąblasty;
1. mający kształt bąbla;
2. pokryty bąblami

SJP.pl

# bąblować

potocznie: hulać, próżnować

SJP.pl

# bąblowcowy

przymiotnik od: bąblowiec

SJP.pl

# bąblowica

choroba pasożytnicza ludzi i zwierząt, wywoływana przez larwy tasiemca bąblowcowego; echinokokoza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;

Wiktionary

Bąblowica, echinokokoza (łac. echinococcosis cystica) – pasożytnicza choroba odzwierzęca wywoływana przez onkosfery różnych gatunków bąblowców (Echinococcus), głównie tasiemca bąblowcowego (E. granulosus) oraz bąblowca wielojamowego (E. multilocularis), a w niektórych regionach również: E. canadensis, E. equinus, E. felidis, E. oligarthrus, E. ortleppi, E. shiquicus oraz E. vogeli.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań na bąblowice.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) echinokokoza, hydatidoza

Wiktionary

# bąblowiec

gatunek tasiemca

SJP.pl

Bąblowiec może oznaczać:

- Echinococcus – rodzaj tasiemców, do którego zalicza się m.in. tasiemiec bąblowcowy (Echinococcus granulosus)
- cysticerkus (wągier) – jedna z larw tasiemców

Wikipedia

# babochłop

potocznie: kobieta przypominająca wyglądem lub zachowaniem mężczyznę; baba-chłop, kobieton, chłopobaba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pejor. pogard. kobieta, która wygląda i zachowuje się jak mężczyzna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedz temu babochłopowi, że ja w szpilkach i kostiumie po strychu latać nie zamierzam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbɔxwɔp, AS: baboχu̯op

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baba-chłop, baba-grzmot, herod-baba, kobieton

Wiktionary

# baboholik

mężczyzna poświęcający bardzo dużo czasu na flirty i romanse z kobietami

SJP.pl

# babok

postać z polskich legend (m.in. śląskich), istota nadprzyrodzona, zjawa, straszydło związane z ciemnością; bebok, bobok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) infant. gw-pl|Łódź, Górny Śląsk, Częstochowa., straszydło

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gw-pl|Poznań. osoba ociężała fizycznie lub umysłowo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) infant. pot. posp. wydzielina z nosa

(3.2) infant. gw-pl|Poznań. zaschnięta wydzielina z nosa

Wiktionary

Bobo – nadprzyrodzona istota z polskiego folkloru, prawdopodobnie demon z wierzeń słowiańskich. Innymi nazwami tej istoty są: bobok (Wielkopolska, Małopolska), babok (Kujawy), bebok (Śląsk), bobek, bobik (Kraj morawsko-śląski).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak byłem mały, to mnie rodzice babokiem straszyli

(1.1) Posłuchaj i śpij, bo nie ma baboków. Jestem ja i ty, tylko ja i ty.

(3.1) Jacusiu, chodź, babcia wytrze ci baboka z noska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbabɔk, AS: babok

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|babołk, bebok, bobok.

(3.1) babol, gil, smark, koza

Wiktionary

# babokracja

rządy lub poglądy kobiet oparte na podstawowych założeniach feminizmu

SJP.pl

# babol

potocznie:
1. zaschła wydzielina w nosie;
2. błąd, pomyłka;
3. ocena niedostateczna;
4. kobieta niesympatyczna lub brzydka; babsztyl;
5. w piłce nożnej: słaby strzał, którego bramkarz nie obronił; szmata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Wiktionary

Babol (perski: بابل, daw. Barforusz) – miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran, nad rzeką Babol uchodzącą do Morza Kaspijskiego.

W 2011 miejscowość liczyła 219 467 mieszkańców. Dla porównania, w 2006 było ich 201 335, w 1996 – 158 346, a w 1966 – 44 tys. Nieopodal leży miejscowość Babolsar. Rozwinięty przemysł rybny.

W miejscowości znajduje się Babol Museum (موزه بابل).

Wikipedia

# bąbolada

czekolada, najczęściej w postaci tabliczki, zawierająca w swojej strukturze drobne pęcherzyki powietrza, nadające jej lekki, delikatny smak; czekolada dmuchana, czekolada napowietrzana

SJP.pl

# babon

kobieta, zwłaszcza otyła, brzydka lub złośliwa

SJP.pl

# baborów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Baborów (daw. Baworów, niem. Bauerwitz, cz. Bavorov) – miasto w południowej Polsce, województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Baborów. Geograficzne leży na Przedgórzu Sudeckim nad rzeką Psiną (śl. Cyna). Lokalny ośrodek usługowy, wytwórnia pasz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Baborów leży na Przedgórzu Sudeckim nad rzeką Psiną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbɔruf, AS: baboruf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. baborowski

rzecz. baborowianka ż.

Wiktionary

# baborowianin

mieszkaniec Baborowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# baborowianka

mieszkanka Baborowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Baborowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Baborów mrz.

:: fm. baborowianin mos.

przym. baborowski

Wiktionary

# baborówko

wieś w województwie wielkopolskim

SJP.pl

Baborówko (pol. hist. Baworówko) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły. Położona jest 5 km na południowy wschód od Szamotuł, przy szlaku kolejowym Poznań – Szczecin z przystankiem Baborówko.

Wikipedia

# baborowski

→ Baborów

SJP.pl

#### Patrz:

Baborów

# baboszewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Baboszewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Baboszewo m.

:: fm. baboszewianin m.

przym. baboszewski

Wiktionary

# baboszewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Baboszewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Baboszewo.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Baboszewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# baboszewski

przymiotnik od: Baboszewo

SJP.pl

# babowka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cuk. babka (wypiek)

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. cuk. forma do pieczenia babki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|zista.

Wiktionary

# babołk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. babok. (straszydło)

Wiktionary

# babrać

1. brudzić;
2. grzebać w czymś;
3. psuć coś, robić coś źle

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) brudzić, paprać

(1.2) pot. grzebać w czymś

(1.3) gw-pl|Poznań. długo przesiadywać rozmawiając

czasownik zwrotny niedokonany babrać się

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. brudzić się

(2.2) gw-pl|Górny Śląsk. guzdrać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Malarz babrał farbą wszystko dookoła.

(1.2) Dziecko babrało kijkiem w błocie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbabrat͡ɕ, AS: babrać

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. babranie n.

(2.1)

:: rzecz. babrok mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brudzić, ciaprać, paprać

Wiktionary

# babranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|babrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. babrać

rzecz. babrzysko n.

Wiktionary

# babranina

1. poruszanie się w czymś lepkim, grząskim; babranie się, grzebanie się;
2. potocznie:
a) drobiazgowa, żmudna robota; papranina;
b) brudna praca; papranina;
c) zmaganie się z powracającymi problemami;
d) brudna, mokra substancja

SJP.pl

# babrok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. niedbalec, partacz

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Zaolzie. brudas

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. babrać ndk.

Wiktionary

# babrzysko

błotniste miejsce, w którym zwierzęta zażywają kąpieli błotnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) środ. łow. grząskie miejsce w lesie, gdzie dla ochrony przed insektami zwierzęta tarzają się w błocie, głównie jelenie i dziki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fotograf próbował sfotografować jelenia, gdy ten tarzał się w babrzysku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babranie n., ubabranie n.

czas. babrać ndk., ubabrać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brochowisko, kąpielisko

Wiktionary

# babski

przymiotnik od: baba

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący baby

(1.2) zachowujący się jak kobieta

(1.3) dotyczący Babska, babszczanina lub babszczanki

(1.4) dotyczący Bab, babianina lub babianki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babka ż., baba ż., babianka ż., babsko n., babszczanka ż., babiniec mrz.

przym. babi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zniewieściały

Wiktionary

# babsko

pogardliwie: kobieta, zwłaszcza otyła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogard. obraź. pejor. kobieta brzydka lub niesympatyczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale to babsko jest brzydkie!

(1.1) Nie znoszę tego wrednego babska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbapskɔ, AS: bapsko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż., babiniec m., babka ż., babeczka ż., babiarz mos.

przym. babski, babi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babsztyl, babus, babon, megiera; gw-pl|Górny Śląsk|murchla., gw-pl|Zaolzie|myrszyna, myrszina.

Wiktionary

# babskość

ogół cech i zachowań typowych dla baby; zniewieściałość

SJP.pl

# babstwo

1. ogół cech typowych dla baby;
2. ogół bab

SJP.pl

# babszczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Babska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Babsk m.

:: fm. babszczanin m.

przym. babski

Wiktionary

# babsztyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) poznań. patrz: babsztyl

Wiktionary

# babsztyl

obraźliwie o kobiecie niesympatycznej lub brzydkiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pogard. o kobiecie brzydkiej lub niesympatycznej

Wiktionary

Babsztyl – polski zespół muzyczny wykonujący muzykę folkową, a następnie country rockową.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten wstrętny babsztyl znów zablokował mój samochód na parkingu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbapʃtɨl, AS: bapštyl

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baba ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babon, babsko; książk. megiera; przen. krowa; reg. śl. murchla.

Wiktionary

# babu

1. indyjska forma grzecznościowa zwracania się do kogoś na piśmie, odpowiadająca polskiemu "pan", "szanowny pan";
2. indyjski urzędnik piszący po angielsku;
3. Hindus nieźle posługujący się angielszczyzną

SJP.pl

- Babu – indyjskie określenie honoryfikatywne
- urzędnik w języku hindi

Osoby:

- Mahesh Babu – indyjski aktor
- DJ Babu – amerykański didżej

Wikipedia

# babuć

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zootechn. wieprzek, tucznik

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zootechn. prosiak, świnia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A eszcze jak babuć boł szumny to boła samo radojść, bo gazda wiydzioł, że bydzie kupa szpyrki i miynsa.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|kormik.

Wiktionary

# babuchów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankowskiego;

Wiktionary

Babuchów (ukr. Бабухів, Babuchiw) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie rohatyńskim, nad Gniłą Lipą.

W 2001 roku liczyła 1145 mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. babuchowski

Wiktionary

# babuchowski

nazwisko

SJP.pl

# babuciek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prosię

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brówek, gusiok

Wiktionary

# babuin

gatunek pawiana

SJP.pl

Pawian masajski, pawian zielony, babuin (Papio cynocephalus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae), zamieszkujący tereny południowej, środkowej i wschodniej Afryki.

Wikipedia

# babula

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babulka, babuleńka, babulina, babina, babinka;
2. żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babulka, babuleńka, babulina, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

# babuleńka

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babulka, babulina, babina, babinka;
2. żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babulka, babulina, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

# babulina

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babina, babinka;
2. żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

# babulinka

zdrobnienie od: babulina

SJP.pl

# babulka

1. żartobliwie o starej wiejskiej kobiecie; babcinka, babula, babuleńka, babulina, babula, babulka;
2. żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babuleńka, babulina, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

# babuńcia

żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babunia, babusia

SJP.pl

# babunia

żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babuńcia, babusia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. babka (matka ojca lub matki)

(1.2) pot. stara kobieta

Wiktionary

Babunia (cz. Babička) – powieść Boženy Němcovej, ukończona w roku 1853.

Autorka napisała powieść po śmierci syna Hynka. Opisuje w niej idealizowany obraz dzieciństwa w Dolinie Babuni koło Raciborzyc. Centralną postacią jest tytułowa Babunia, która na prośbę córki Teresy przenosi się z Olesznic w Górach Orlickich do raciborzyckiej doliny, aby pomagać w wychowaniu wnuków. Mieszka wraz z rodziną córki w domu zwanym Stary Bielnik (Staré Bělidlo). Poszczególne rozdziały opisują losy mieszkańców doliny, zwłaszcza rodzin młynarza, strzelca, Kuby i Kristli oraz szalonej Wikty. Spośród wnuków tytułowej bohaterki na pierwszy plan wysuwa się postać Barunki (Basi), która jest literackim portretem autorki. Książka zawiera także retrospekcje z życia samej Babuni, która wyszła za mąż w Kłodzku za tkacza z rodzinnej wsi, który został podstępem zwerbowany do pruskiej armii. Następnie mieszkała z nim w Nysie. Po śmierci męża powróciła wraz z dziećmi piechotą do rodzinnej wsi. Większość postaci w książce jest silnie idealizowana. Dotyczy to również właścicielki pałacu w Raciborzycach „pani księżnej” Wilhelminy żagańskiej, która dzięki radom Babuni może czynić dobro. Powieść kończy się śmiercią tytułowej bohaterki, a w jej pogrzebie biorą udział mieszkańcy całej doliny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babunia kocha was, moje wnusie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈbũɲa, AS: babũńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babcia ż., baba ż., babka ż.

przym. babciny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) babcia, babuńcia

(1.2) babcia, babuńcia, babuleńka

Wiktionary

# babuniny

należący do babuni, dotyczący babuni (np. babuniny sweterek, babunine serce)

SJP.pl

# babus

pogardliwie lub żartobliwie o kobiecie, zwłaszcza dużej i grubej, o męskich cechach

SJP.pl

# babusia

żartobliwie lub pieszczotliwie o babci, matce ojca albo matki; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babunia, babuńcia

SJP.pl

# babuśka

pieszczotliwie o babci; babcinka, babula, babulka, babuleńka, babulina, babunia, babuńcia, babusia

SJP.pl

# babuszka

zdrobnienie od: babka (kobieta)

SJP.pl

# babuwista

zwolennik babuwizmu

SJP.pl

# babuwizm

doktryna filozoficzna głoszona w XVIII w.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. doktryna komunizmu utopijnego głoszona w XVIII w.;

Wiktionary

Babuwizm – doktryna polityczna, głosząca, że wspólnota dóbr powinna być podstawą ekonomii państwa, zawierająca postulaty całkowitej likwidacji własności prywatnej, uspołecznienia produkcji i organizacji życia w komunie.

Prekursorem socjalizmu radykalnego był François Noël Babeuf, dziennikarz i teoretyk komunizmu (Manifest Plebejuszy) doby rewolucji francuskiej, marzący o rewolucji "większej, wspanialszej i ostatecznej", takiej, która wyniesie lud do władzy i zaprowadzi komunizm. W doktrynie Babeufa na czoło wysuwają się trzy idee:

- zdobycia władzy przemocą
- komunizmu agrarnego
- egalitaryzmu absolutnego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: baˈbuvʲism̥, AS: babuvʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. babuwista

Wiktionary

# baby

[czytaj: bejbi]
1. potocznie: niemowlę, małe dziecko;
2. żartobliwie, poufale o ukochanej osobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ang. rzad. niemowlę, małe dziecko

forma rzeczownika.

(2.1) lp. D. baba

(2.2) lm. M. baba

(2.3) lm. B. baba

(2.4) lm. W. baba

Wiktionary

W Polsce

- Baby – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Dąbrowice
- Baby – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Moszczenica
- Baby – część wsi Gruszczyce w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Błaszki
- Baby – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ciechanów
- Baby – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Lubichowo
- Baby – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Kruszyna
- Baby – osada w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Odolanów
- Baby – część wsi Czekanów w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten piesek jest nadal baby, ale już takie większe baby.

(2.1) Jest baba i nie ma baby.

(2.2) Są baby i nie ma bab.

(2.3) Widzę baby.

(2.4) Moje drogie baby!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbɛjbʲi, AS: bei ̯bʹi

Wiktionary

# baby-look

[czytaj: bejbi luk] dziewczęcy wygląd twarzy kobiety uzyskany za pomocą odpowiedniego makijażu

SJP.pl

# baby-showerowy

→ baby shower [czytaj: bejbi-szałerowy]

SJP.pl

# baby-sitter

[czytaj: bejbi s-iter] mężczyzna odpłatnie opiekujący się dziećmi; babysitter

SJP.pl

# baby-sitterka

[czytaj: bejbi s-iterka] kobieta odpłatnie opiekująca się dziećmi podczas krótkiej nieobecności rodziców; babysitterka, baby-sitter

SJP.pl

# baby-sitting

[czytaj: bejbi s-iting] odpłatna opieka nad dziećmi w domu rodziców podczas ich krótkiej nieobecności; babysitting

SJP.pl

# babyfon

[czytaj: bejbifon] elektroniczny zestaw do nasłuchiwania

SJP.pl

# babyjogger

[czytaj: bejbidżoger] wózek dziecięcy o konstrukcji umożliwiającej bieganie z nim i używanie go w trudniejszym terenie

SJP.pl

# babysitter

[czytaj: bejbi s-iter] kobieta odpłatnie opiekująca się dziećmi podczas krótkiej nieobecności rodziców; babysitterka, baby-sitter

SJP.pl

# babysitterka

[czytaj: bejbis-iterka] kobieta odpłatnie opiekująca się dziećmi podczas krótkiej nieobecności rodziców; baby-sitter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opiekunka do dzieci

Wiktionary

# babysitting

[czytaj: bejbi s-iting] odpłatna opieka nad dziećmi w domu rodziców podczas ich krótkiej nieobecności; baby-sitting

SJP.pl

# bać

bać się:
a) odczuwać lęk, strach;
b) być niespokojnym o kogoś lub o coś;
c) nie śmieć, nie odważać się na coś

SJP.pl

Bać (cyr. Баћ) – wieś w Czarnogórze, w gminie Rožaje. W 2011 roku liczyła 629 mieszkańców.

Wikipedia

# baca

góral kierujący wypasem stada owiec na górskich pastwiskach; starszy wiekiem i doświadczeniem pasterz; w czasie wypasu, na hali zajmuje się głównie wyrobem sera

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) starszy, doświadczony pasterz kierujący pracą juhasów w polskich Karpatach

Wiktionary

Baca (węg. bacs(a), bacsó, "pasterz", z rumuń. baciu) – kierownik zorganizowanej gospodarki szałaśniczo-pasterskiej (wypas owiec) w polskich Karpatach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Baca też brudny wychylił okopconą twarz z niskiej koleby, pozierając ciekawie ku wyrębom (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbat͡sa, AS: baca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bacówka ż., bacowanie n.

przym. bacowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. bacza.

Wiktionary

# bacalhau

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. solone i suszone płaty dorsza

Wiktionary

# bacbijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bacbami, dotyczący Bacbów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język bacbijski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bacbowie lm m.

Wiktionary

# bacciarelli

[czytaj: Baczjarelli] Marcello Bacciarelli (1731-1818), malarz włoski

SJP.pl

- Bacciarelli – herb szlachecki

Osoby noszące nazwisko Bacciarelli:

- Marcello Bacciarelli – włoski malarz
- Ryszard Bacciarelli – polski aktor

Wikipedia

# bacewicz

nazwisko

SJP.pl

# bach

wyraz używany na oznaczenie dźwięku spowodowanego uderzeniem, wystrzałem, a także na oznaczenie czynności, przy której powstaje taki dźwięk

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) odgłos uderzenia

wykrzyknik w użyciu czasownikowym

(2.1) pot. gwałtownie upaść, uderzyć/walnąć (się/kogoś/o coś); ogólniej wykonać gwałtownie jakąś inną czynność

Wiktionary

Geografia

- Bach – gmina w Austrii, w kraju związkowym Tyrol, w powiecie Reutte
- Bach – miejscowość we Francji
- Bach an der Donau – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Ratyzbona

Osoby

- Rodzina Bachów – rodzina muzyków i kompozytorów działająca przez sześć pokoleń w Niemczech. Wywodzi się z niej ponad 50 muzyków, w tym co najmniej 22 kompozytorów
  - Johann Sebastian Bach (1685–1750) – niemiecki kompozytor
    - Maria Barbara Bach (1684–1720) – pierwsza żona Johanna Sebastiana Bacha
    - Anna Magdalena Bach (1701–1760) – druga żona Johanna Sebastiana Bacha
- Pozostali przedstawiciele rodziny Bachów:
  - Veit Bach (ok. 1550–1619)
  - Johannes Bach (ok. 1550–1626)
  - Christoph Bach (1613–1661)
  - Johann Christoph Bach I (1642–1703)
  - Johann Ambrosius Bach (1645–1695)
  - Johann Nikolaus Bach (1669–1753)
  - Wilhelm Friedemann Bach (1710–1784)
  - Carl Philipp Emanuel Bach (1714–1788)
  - Johann Gottfried Bernhard Bach (1715–1739)
  - Johann Christoph Friedrich Bach (1732–1795)
  - Johann Christian Bach (1735–1782)
  - Wilhelm Friedrich Ernst Bach (1759–1845)
  - Johann David Bach (1778–1848)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) jeszcze dość daleko było od Semenowej polany, a już słyszę: bach! bach! bach! walą chłopy siekierami, a las jakby gadać umiał, bach! bach! bach! milami odpowiada (…)

(2.1) … wszystkie diabły bach do torby!

(2.1) Który chłopom mąci w łbach, tego drągiem po łbie - bach!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bax, AS: baχ

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzdęk, trach, bęc

Wiktionary

# bachać

regionalnie:
1. uderzać, walić;
2. bachać się -
a) kąpać się;
b) przewracać się na podłogę

SJP.pl

# bachalski

nazwisko

SJP.pl

# bachanalia

bachanalie; bakchanalia; bakchanalie;
1. orgiastyczne obrzędy ku czci boga wina Bachusa, odprawiane w starożytnym Rzymie;
2. przestarzałe: orgie, hulanki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hulanki, pijaństwo, orgie

(1.2) hist. obrzędy na cześć Bachusa

Wiktionary

Bachanalia (bachanalie; łac. bacchanalia z gr. βακχεία) – starorzymskie obrzędy na cześć Bachusa.

Liwiusz twierdził, że zostały zapoczątkowane w Wielkiej Grecji, skąd przedostały się do Etrurii, a stamtąd dopiero do Rzymu i rozpowszechniły się szczególnie w południowej Italii. Wiązały się z nimi liczne potępiane nadużycia, wskutek czego zamieniły się z czasem w rozpustne orgie. Obrzędy te zostały zakazane przez senat rzymski w 186 p.n.e. (wiązało się to z prześladowaniami religijnymi i wymordowaniem według Liwiusza 7 tysięcy uczestników bachanaliów).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌbaxãˈnalʲja, AS: baχãnalʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachus mos./mzw., Bachus, bachant, bachantka, bachanalijka, bachandria

przym. bachusowy, bachiczny

czas. bachować, bachusować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bachanalie

Wiktionary

# bachanalie

bachanalia; bakchanalia; bakchanalie;
1. orgiastyczne obrzędy ku czci boga wina Bachusa, odprawiane w starożytnym Rzymie;
2. przestarzałe: orgie, hulanki

SJP.pl

Bachanalia (bachanalie; łac. bacchanalia z gr. βακχεία) – starorzymskie obrzędy na cześć Bachusa.

Liwiusz twierdził, że zostały zapoczątkowane w Wielkiej Grecji, skąd przedostały się do Etrurii, a stamtąd dopiero do Rzymu i rozpowszechniły się szczególnie w południowej Italii. Wiązały się z nimi liczne potępiane nadużycia, wskutek czego zamieniły się z czasem w rozpustne orgie. Obrzędy te zostały zakazane przez senat rzymski w 186 p.n.e. (wiązało się to z prześladowaniami religijnymi i wymordowaniem według Liwiusza 7 tysięcy uczestników bachanaliów).

Wikipedia

# bachancki

→ bachant

SJP.pl

#### Patrz:

bachant

# bachanek

nazwisko

SJP.pl

# bachanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poznań. zażywanie kąpieli

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bachać się

Wiktionary

# bachant

uczestnik bachanaliów

SJP.pl

Bachant – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Nord.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 2498 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 267 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Bachant plasuje się na 318. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 362.).

Wikipedia

# bachantka

1. w mitologii greckiej: uczestniczka bachanaliów; menada;
2. przenośnie: kobieta rozwiązła, prowadząca hulaszczy tryb życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mit. towarzyszka Bachusa

(1.2) hist. uczestniczka bachanaliów

(1.3) przest. uczestniczka hulanek i orgii

Wiktionary

Menady (także bakchantki, bachantki, gr. Μαινάδες Mainádes ‘szalejące’, gr. Bάκχαι Bákchai, łac. Maenades, Bacchae) – 1. w mitologii greckiej towarzyszki Dionizosa; 2. czcicielki Dionizosa (Bachusa).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Szły za nim inne wozy, pełne dworzan w świetnych strojach, senatorów, kapłanów i nagich bachantek z wieńcami na głowach i dzbanami wina w ręku, w części spitych i wydających dzikie okrzyki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxãntka, AS: baχãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachus mos./mzw., Bachus mos., bachant, bachanalia, bachanalijka, bachandria

czas. bachować, bachusować

przym. bachusowy, bachiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) menada

(1.3) rozpustnica

Wiktionary

# bacharach

[czytaj: BAkarak] nazwisko

SJP.pl

Bacharach – miasto w Niemczech, położone kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Mainz-Bingen, wchodzi w skład gminy związkowej Rhein-Nahe. Leży ok. 48 km na południe od Koblencji.

Wikipedia

# bachata

1. rodzaj muzyki z Dominikany traktującej o miłości i uczuciowości;
2. rodzaj tańca do tej muzyki

SJP.pl

Bachata – rodzaj muzyki i tańca, który powstał i pierwotnie ewoluował w wiejskich i rolniczych terenach Dominikany. Tematyka piosenek jest przede wszystkim romantyczna i uczuciowa; najczęściej spotykane są utwory mówiące o smutku i złamanym sercu. Na początku dla określenia nowego gatunku używano terminu amargue, czyli „gorzka muzyka”, dopóki nie pojawiła się nazwa bachata, bez konotacji z nastrojem. Często jest porównywana do bluesa.

Wikipedia

# bachatowy

→ bachata

SJP.pl

#### Patrz:

bachata

# bachczysaraj

miasto na Ukrainie; Bakczysaraj, Bachczyseraj (rzadko), Bakczyseraj (rzadko)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. war. zob. Bakczysaraj.

Wiktionary

Bakczysaraj (ukr. Бахчисарай, Bachczysaraj; ros. Бахчисарай, Bachczisaraj; krymskotat. Bağçasaray) – miasto na Krymie, położone w Górach Krymskich. W 2018 roku liczyło ok. 26,9 tys. mieszkańców.

Znajduje się tu stacja kolejowa Bakczysaraj.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Bakczysaraj m.

przym. bachczysarajski, bakczysarajski

Wiktionary

# bachczyseraj

rzadko: miasto na Ukrainie; Bachczysaraj, Bakczysaraj, Bakczyseraj (rzadko)

SJP.pl

Bakczysaraj (ukr. Бахчисарай, Bachczysaraj; ros. Бахчисарай, Bachczisaraj; krymskotat. Bağçasaray) – miasto na Krymie, położone w Górach Krymskich. W 2018 roku liczyło ok. 26,9 tys. mieszkańców.

Znajduje się tu stacja kolejowa Bakczysaraj.

Wikipedia

# bachelet

[czytaj: baczielet] nazwisko

SJP.pl

# bachiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest bachiczne; cecha tych, którzy są bachiczni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bachiczny

przysł. bachicznie

Wiktionary

# bachiczny

bachusowy;
1. związany z kultem Bachusa;
2. pijacki, hulaszczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający związek z Bachusem

(1.2) żywiołowy, hulaszczy, swawolny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachus mzw./mos., bachantka ż., bachanalia

czas. bachować

Wiktionary

# bachleda

nazwisko popularne na Podhalu

SJP.pl

- Bachleda – polskie nazwisko

Wikipedia

# bachmann

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Bachmann

- Albert Bachmann (ur. 1906–?) – szwajcarski gimnastyk
- Angelika Bachmann (ur. 1979) – niemiecka tenisistka
- Axel Bachmann Schiavo (ur. 1989) – paragwajski szachista
- Julius Bachmann (1844–1924) – pruski polityk
- Jürgen Bachmann (ur. 1942) – niemiecki pływak
- Ingeborg Bachmann (1926–1973) – austriacka eseistka, pisarka i poetka
- Klaus Bachmann ur. 1963) – niemiecki dziennikarz i publicysta
- Kurt Bachmann 1909–1997) – niemiecki polityk
- Michele Bachmann (ur. 1956) – amerykańska polityk
- Sebastian Bachmann (ur. 1986) – niemiecki florecista
- Silke Bachmann (ur. 1977) – włoska narciarka alpejska
- Tina Bachmann (ur. 1986) – niemiecka biathlonistka

Wikipedia

# bachmat

nieduży, bardzo wytrzymały koń wierzchowy, używany dawniej przez jazdę tatarską i polską

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) stpol. koń wierzchowy

(1.2) stpol. hipol. niewielki, wytrzymały koń tatarski;

Wiktionary

Bachmat (tatar. bachmat) – koń tatarski niewielkich rozmiarów, ale charakteryzujących się dużą siłą fizyczną, szybkością, zwinnością i wytrzymałością na trudy oraz na zmienne warunki klimatyczne.

W mowie potocznej występowało dawniej jako określenie człowieka niewielkiego i krępego, lecz silnego fizycznie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jechał przodem na karym bachmacie wraz z kilkoma dragonami.

(1.2) Przesiadła się jednak na Azjowego bachmata, bo dzianet (…) był jednak od bachmata delikatniejszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaxmat, AS: baχmat

Wiktionary

# bachmistrz

w dawnej Polsce: urzędnik górniczy w żupach krakowskich; bergmistrz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. górn. kierownik żupy solnej

Wiktionary

Bachmistrz – prywatny przedsiębiorca w żupach solnych zajmujący się budową szybów i eksploatacją złóż, bądź też urzędnik żupny nadzorujący prace techniczne górników w kopalni.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈbaxmʲisṭʃ, AS: baχmʹisṭš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. barkmistrz

Wiktionary

# bachmut

miasto na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Wiktionary

Bachmut (ukr. Бахмут, w latach 1924–2016 Artiomowsk, ukr. Артемівськ, Artemiwśk) – miasto we wschodniej części Ukrainy (obwód doniecki), w Donieckim Zagłębiu Węglowym.

W trakcie wojny rosyjsko-ukraińskiej miasto było miejscem kilkumiesięcznych, krwawych walk, z powodu których uległo znacznym zniszczeniom.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. bachmucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Artiomowsk (1924-2016)

Wiktionary

# bachnąć

potocznie:
1. rzucić;
2. uderzyć;
3. bachnąć się - położyć się bezwładnie

SJP.pl

# bachnięcie

cios, walnięcie lub rzut

SJP.pl

# bachocki

→ Bachotek

SJP.pl

#### Patrz:

Bachotek

# bachor

dosadnie o niegrzecznym, denerwującym dziecku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pejor. dziecko, zwłaszcza niegrzeczne (daw. szczególnie żydowskie)

(1.2) daw. sport. zwykły uczestnik gry w palanta

(1.3) gwara. bękart

(2.2) gwara. żwacz

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈbaxɔr, AS: baχor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. bachorek n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. dziecko.

Wiktionary

# bachora

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. jelita zwierzęce

(1.2) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. potrawa z pieczonego nadzienia z ziemniaków i słoniny w kiszce wieprzowej

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: bachor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachoro n., bachórz mrz., bachrania ż., bachrocz mos., bachróń mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachorczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Bachorc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bachorce m.

:: fm. bachorczanin m.

przym. bachorecki

Wiktionary

# bachorek

zdrobnienie od: bachor; bachorzę

SJP.pl

# bachoro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. jelito

(1.2) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. żołądek wieprzowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachórz mrz., bachrania ż., bachrocz mos., bachróń mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachorski

nazwisko

SJP.pl

# bachórz

1. wieś w Polsce;
2. dopływ Wisły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. brzuch

Wiktionary

Bachórz – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Dynów.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Bachorz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 884.

We wsi jest stacja kolei wąskotorowej Bachórz.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachoro n., bachrania ż., bachrocz mos., bachróń mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachorza

dawniej: grzęzawiska, mokradła, błota; bachorze

SJP.pl

4 miejscowości w Polsce:

- Bachorza – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Zakrzewo
- Bachorza – wieś w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Huszlew
- Bachorza – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Sokołów Podlaski
- Bachorza – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Ryn

Wikipedia

# bachorze

dawniej: grzęzawiska, mokradła, błota; bachorza

SJP.pl

- Bachorze – osada na obszarze Zaborskiego Parku Krajobrazowego w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Chojnice nad wschodnim brzegiem jeziora Charzykowskiego
- Bachorze – osada leśna na obszarze Zaborskiego Parku Krajobrazowego w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Chojnice nad wschodnim brzegiem jeziora Charzykowskiego
- Bachorze – dawna wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Stepnica

Wikipedia

# bachórzec

wieś w Polsce

SJP.pl

Bachórzec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Dubiecko.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 884.

Wikipedia

# bachotek

1. wieś w Polsce;
2. jezioro w Polsce

SJP.pl

Bachotek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Zbiczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Miejscowość leży nad północno-wschodnim brzegiem jeziora Bachotek.

Wikipedia

# bachów

1. wieś w Polsce;
2. wieś na Ukrainie

SJP.pl

Bachów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Krzywcza.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# bachować

czasownik

(1.1) hulać, pić, bankietować, birbantować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxɔvat͡ɕ, AS: baχovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachowanie n., bachant, bachantka, bachanalia, bachanalijka, bachandria

przym. bachusowy, bachiczny

czas. bachusować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bachusować

Wiktionary

# bachowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|bachować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bachować ndk.

Wiktionary

# bachowice

Bachowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Spytkowice, na wysokości 260–310 m n.p.m., na Pogórzu Wielickim, nad Bachówką, dopływem Wisły.

Wikipedia

# bachowski

charakterystyczny dla twórczości Jana Sebastiana Bacha; taki, jak w muzyce Bacha

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Jana Sebastiana Bacha

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bachowski

Wiktionary

# bachrania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Zaolzie. grubaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachoro n., bachórz mrz., bachrocz mos., bachróń mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachraty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. gruby

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wybrzuszony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grónie moje, grónie, • bachrate kopuły, • ku wóm z wiatrem leci • mój myślunek czuły!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachórz mrz., bachróń mos., bachrula ż., bachrocz mos., bachora nmos., bachoro n., bachrania ż.

Wiktionary

# bachrocz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. brzuchacz, grubas

(1.2) przen. gw-pl|Śląsk Cieszyński. bogacz

(1.3) pieszcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński. o dziecku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachoro n., bachórz mrz., bachrania ż., bachróń mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachróń

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Zaolzie. ktoś brzuchaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachoro n., bachórz mrz., bachrania ż., bachrocz mos., bachrula ż.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachrula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Zaolzie. grubaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachora lm. nmos., bachoro n., bachórz mrz., bachrania ż., bachrocz mos., bachróń mos.

przym. bachraty

Wiktionary

# bachtaran

miasto w Iranie

SJP.pl

- Bachtaran – dawna nazwa ostanu w Iranie, obecnie Kermanszach
- Bachtaran – dawna nazwa miasta w Iranie, obecnie Kermanszach

Wikipedia

# bachtarański

→ Bachtaran

SJP.pl

#### Patrz:

Bachtaran

# bachtiarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bachtiarami, dotyczący Bachtiarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język bachtiarski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bachtiar mos., Bachtiarka ż.

Wiktionary

# bachtin

Michaił M. Bachtin (1895-1975), rosyjski teoretyk literatury, badacz kultury

SJP.pl

# bachtinowski

taki, jak w teoriach Bachtina, charakterystyczny dla jego koncepcji

SJP.pl

# bachus

łacińska forma imienia Dionizosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. zob. Dionizos, Bakchos, Liber, Liber Pater.

Wiktionary

Dionizos (także Bakchos, Bachus; gr. Διώνυσος Diṓnysos, Διόνυσος Diónysos, Βάκχος Bákchos, łac. Dionysus, Bacchus) – w mitologii greckiej bóg płodności, dzikiej natury, winnej latorośli, teatru i wina jako napoju upajającego i mającego dobroczynny wpływ na człowieka. Syn Zeusa i śmiertelniczki Semele.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Atrybutami Bachusa były: tyrs, kielich (kantaros), wino, wieniec z bluszczu lub winorośli, kiść winogron, delfin, kozioł, osioł, pantera, lampart, leopard, lew i róg obfitości.

(1.1) Dionizos, zwany też Bachusem, był identyfikowany w starożytnym Rzymie z italskim Liberem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaxus, AS: baχus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachus mos./mzw., bachusy nmos., bachuski, bachusowanie n., bachusowość ż., Bachanalia nmos., bachanalia nmos., bachanalie nmos., bachantka ż., bachanalijka ż., Bakchos mos.

czas. bachusować ndk.

przym. Bachusowy, bachusowy, bachancki, bachiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bakchos, Dionizos, Liber, Liber Pater

Wiktionary

# bachusek

tutkarz bachusek - gatunek chrząszcza z rodziny tutkarzowatych

SJP.pl

# bachuski

rzeczownik

(1.1) gwara. zwyczaj obchodzenia wsi w zapusty

(1.2) gwara. dziwacznie przebrane osoby uczestniczące w bachuskach (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bachus mos./mzw., bachusy, Bachus

Wiktionary

# bachusowy

właściwy Bachusowi, przypominający jego lub obchody ku jego czci; hulaszczy, pijacki

SJP.pl

# bachusy

rzeczownik

(1.1) daw. ostatnie trzy dni karnawału

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxusɨ, AS: baχusy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bachus, bachuski, bachus

przym. bachusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bachusowe święta, ostatki, zapusty, gwara. kusaki, kuse dni

Wiktionary

# baciar

w gwarze lwowskiej: ulicznik, łobuz, urwis; baciarz, batiar, andrus, antek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lwów. ulicznik, łobuz;

(1.2) lwów. rzad. włóczęga

Wiktionary

Batiar (baciar, baciarz) – potoczne i gwarowe określenie „człowieka ulicy” lwowskiej. Wbrew obiegowej opinii nie odnosiło się wyłącznie do młodzieży.

Najprawdopodobniej wyraz „batiar” pochodzi od węgierskiego „betyár” oznaczającego rozbójnika, awanturnika, ulicznika. Znany jest pogląd (propagowany przez Urszulę Jakubowską), że określenia „batiar” używano w czasie przynależności Lwowa do Austro-Węgier. Policjanci (którymi wówczas często byli Węgrzy) uganiali się za chuliganami z okrzykiem „betyár”. Lwowiakom ta nazwa bardzo miała się spodobać i weszła do codziennego słownictwa. Według Kazimierza Chłędowskiego autorem tego określenia jest Jan Lam. Cyt.: Po Lamie pozostało niemało wyrażeń w galicyjskim słowniku, pomiędzy innymi i nazwa „baciarz” określająca indywiduum, żyjące z dnia na dzień, zaniedbane, brudne, zapite, o którym się mówi tylko z pogardą.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. baciarka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) andrus, batiar, baciarz, gawrosz

Wiktionary

# baciarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Lwów. pogard. kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widzisz ją, jaka mi pani! sama czem cielska nie ma nakryć, a zachciało jej się Feliksa! Owa! baciarka!… sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baciar mos., baciarz mos.

Wiktionary

# baciarski

→ baciar, → baciarz; batiarski

SJP.pl

# baciarz

w gwarze lwowskiej: ulicznik, łobuz, urwis; baciar, batiar, andrus, antek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Kraków, Lwów. łobuz, ulicznik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baciarka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baciar

Wiktionary

# bacik

zdrobnienie od: bat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od bat

Wiktionary

Osoby noszące nazwisko Bacik:

- Bogdan Bacik (ur. 1965) – polski dr hab. nauk o kulturze fizycznej
- Kazimierz Bacik (1953–2017) – polski piłkarz ręczny
- Mariusz Bacik (ur. 1972) – polski koszykarz
- Paweł Bacik (ur. 1988) – polski koszykarz

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bat m.

Wiktionary

# back-office

[czytaj: bek-ofis] zespół osób zarządzający organizacją lub przedsiębiorstwem, niemający bezpośredniego kontaktu z klientami; back office

SJP.pl

# back-story

[czytaj: bek-story] pomniejsza opowiastka dziejąca się w tle głównej fabuły książki lub filmu; backstory

SJP.pl

# back-up

[czytaj: bekap] kopia zapasowa pliku; backup, archiwizacja danych

SJP.pl

# bącka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. szturchaniec

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bąckać ndk.

Wiktionary

# bąckać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bić, okładać pięściami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bącka ż.

Wiktionary

# backdoor

[czytaj: bekdor] w informatyce: luka w zabezpieczeniach systemu stworzona umyślnie dla późniejszego wykorzystania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) inform. luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania

Wiktionary

Backdoor (pol. „tylne drzwi, furtka”) – luka w zabezpieczeniach systemu utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania. Backdoor w systemie może być np. pozostawiony przez crackera, który włamał się przez inną lukę w oprogramowaniu (której przydatność jest ograniczona czasowo do momentu jej usunięcia) bądź poprzez podrzucenie użytkownikowi konia trojańskiego.

Wikipedia

# backdoors

[czytaj: bekdors] celowy błąd w warstwie ochronnej systemu komputerowego, umożliwiający wejście do niego bez konieczności logowania się; backdoor, furtka

SJP.pl

# backend

[czytaj: bekend] w informatyce: część aplikacji działająca na serwerze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. część systemu informatycznego niewidoczna dla użytkownika, realizująca logikę biznesową i przechowująca dane

Wiktionary

Front-end i back-end – początkowe oraz końcowe stadium procesu. Front-end jest odpowiedzialny za pobieranie danych od użytkownika oraz przekazanie ich do back-endu. Następnie back-end na podstawie tych danych wykonuje określone zadanie. Opcjonalnie front-end może pokazać użytkownikowi wyniki otrzymane od back-endu. Często stosowanym tłumaczeniem jest „fasada” i „wnętrze”.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. backendowiec mos.

przym. backendowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. back-end, back end

Wiktionary

# backendowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. programista zajmujący się backendem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszym zespole pracuje 4 backendowców i 2 frontendowców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. backend mrz.

przym. backendowy

Wiktionary

# backendowo

→ backendowy

SJP.pl

#### Patrz:

backendowy

# backendowy

→ backend [czytaj: bekendowy]

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) środ. inform. związany z backendem, dotyczący backendu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Usługa backendowa zwraca dane o użytkowniku w formacie JSON.

(1.1) Spring jest popularnym frameworkiem backendowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. backend mrz., backendowiec mos.

Wiktionary

# background

[czytaj: bekgrałnd] zespół czynników mających wpływ na bieżącą sytuację człowieka, np. środowisko, wychowanie, otocznie, przeszłe doświadczenia itd.

SJP.pl

# backhand

[czytaj: bekhend] bekhend; w tenisie, ping-pongu itp.: uderzenie z lewej strony rakietą trzymaną w prawej ręce bądź ze strony prawej - trzymaną w lewej; w hokeju: przy uderzeniu z lewej strony kijem trzymanym niżej prawą ręką i na odwrót

SJP.pl

Bekhend (od ang. backhand, grzbiet ręki) – termin sportowy oznaczający uderzenie rakietą lub kijem w taki sposób, że w kierunku uderzenia skierowany jest grzbiet ręki. Zagrania takie spotykane są m.in. w tenisie, tenisie stołowym, speed-ballu, badmintonie i hokeju. W tenisie jest to uderzenie z lewej strony zewnętrzną stroną rakiety przez zawodników praworęcznych; u osób leworęcznych uderzenie z prawej strony.

Wikipedia

# backhandowy

[czytaj: bekhendowy] związany z backhandem (bekhendem); bekhendowy

SJP.pl

# backline

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. wzmacniacze, kolumny i pozostały sprzęt nagłośnieniowy do gitar czy syntezatorów; niekiedy zalicza się do niego także zestawy perkusyjne oraz instrumenty klawiszowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielka radość z otrzymania angażu, jeszcze większa z dobrze zapowiadającego się wynagrodzenia, a do tego informacja, że klub zapewnia backline?

Wiktionary

# baćkowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Baćkowice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Baćkowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Baćkowice oraz parafii św. Mikołaja.

Wikipedia

# baćkowicki

przymiotnik od: Baćkowice

SJP.pl

# backpacker

[czytak: bekpeker] osoba podróżująca po świecie wyłącznie z plecakiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Backpackerów można poznać po doborze miejsc noclegowych (schroniska, a nie hotele), środków transportu (komunikacja publiczna, a nie transfer), długości wakacji (miesiące) i wielkości budżetu (mały). Backpakerzy jeżdżą do krajów, gdzie jest tanio/biednie. Do najpopularniejszych kierunków należą Azja oraz Ameryka Południowa i Środkowa.

(1.1) Biura podróży doskonale wiedzą, że najlepiej sprzedają się długie po horyzont, perłowo-białe, bezludne plażaaże. Które dopiero my odkryjemy. Nikt nie jest równie mocno przywiązany do tej pogoni za nietkniętym, co backpackerzy. Nikt tak bardzo nie obawia się turystycznych pułapek i nikt tak bardzo nie upiera się przy nazywaniu siebie podróżnikiem – a nie turystą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. backpacking

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podróżnik, turysta

Wiktionary

# backpackerka

[czytak: bekpekerka] kobieta podróżująca po świecie wyłącznie z plecakiem

SJP.pl

# backpackerski

→ backpacker [czytaj: bekpekerski]

SJP.pl

# backpacking

[czytaj: bekpeking] podróżowanie po świecie wyłącznie z plecakiem, zwykle niewielkim kosztem dzięki korzystaniu z tanich noclegów, własnego pożywienia i transportu publicznego

SJP.pl

Backpacking („podróżowanie z plecakiem” od ang. backpack – „plecak”) – forma indywidualnej turystyki, polegająca na odbywaniu podróży z niewielkim bagażem. Taki model turystyki czynnej charakteryzuje się organizowaniem podróży na własną rękę, korzystaniem z transportu publicznego, tanich noclegów (np. w schronisku, namiocie).

Wikipedia

# backslash

[czytaj: bekslesz] znak graficzny (\) stosowany głównie w informatyce, dzielący nazwy katalogów, np. w systemie MS-DOS; lewy ukośnik, odwrotne łamanie, ukośnik odwrotny, ukośnik wsteczny

SJP.pl

Ukośnik – znak pisarski mający postać ukośnej kreski. W zależności od tego, w którą stronę pochylony jest ukośnik, ma on różne nazwy:

  / – ukośnik, prawy ukośnik (z ang.: slash lub forward slash),
  \ – ukośnik wsteczny, lewy ukośnik (z ang.: backslash),
  ⁄ – ukośnik ułamkowy (z ang.: fraction slash).

Wikipedia

# backspace

[czytaj: bekspejs] klawisz na klawiaturze komputera usuwający znak znajdujący się przed kursorem, cofający kursor o jedną pozycję; Backspace, cofacz

SJP.pl

`Backspace` – klawisz na klawiaturze, który w maszynach do pisania przesuwał kartkę jedną pozycję wstecz. W klawiaturze komputerowej klawisz `← Backspace` usuwa znak stojący przed kursorem tekstowym i przesuwa ten kursor o jedną pozycję do tyłu.

Wikipedia

# backstage

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. kulisy, zaplecze, zwykle pokazu mody

Wiktionary

Backstage – drugi wspólny album polskiego rapera Dioxa i duetu producenckiego The Returners. Został wydany 14 maja 2012 roku nakładem wytwórni Prosto. Płyta zawiera 15 utworów, wśród których wystąpili Pelson, Hades, O.S.T.R. i Rak. Miksowanie i mastering nagrań wykonał znany z występów w zespole HiFi Banda – Czarny HIFI. W celu promocji albumu zrealizowane zostały teledyski do utworów „Telefon” i „Przestępcy”.

W maju 2012 dotarł do 3. miejsca OLiS.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeprowadziłem z nią krótki wywiad na backstage'u.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bekstejdż m.

przym. backstage'owy, bekstejdżowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bekstejdż

Wiktionary

# backstory

[czytaj: bek-story] pomniejsza opowiastka dziejąca się w tle głównej fabuły książki lub filmu; back-story

SJP.pl

# backup

[czytaj: bekap] kopia zapasowa pliku; back-up, archiwizacja danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. kopia zapasowa danych sporządzona dla ich zabezpieczenia

(1.2) inform. czynność wykonywania backupu (1.1)

Wiktionary

Kopia bezpieczeństwa, kopia zapasowa (ang. backup copy) – dane, które mają służyć do odtworzenia oryginalnych danych w przypadku ich utraty lub uszkodzenia.

Kopia bezpieczeństwa to nie to samo co archiwizacja danych. Nie jest to też alternatywa, a uzupełnienie dla redundantnych systemów przechowywania danych w pamięci masowej, np. RAID. Systemy redundantne nie chronią przed awarią innych podzespołów komputera albo przed przypadkowym nadpisaniem danych, np. z powodu błędu osoby pracującej z takimi danymi. W takich sytuacjach użyć należy kopii bezpieczeństwa danych sprzed zmian (zamierzonych lub niezamierzonych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W domowych warunkach przydatność takiego „całościowego” backupu jest nieco ograniczona – napędy taśmowe nie stanowią standardowego wyposażenia komputerów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. backupowanie n., zbackupowanie n.

czas. backupować ndk., zbackupować dk.

przym. backupowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kopia bezpieczeństwa, kopia zapasowa

Wiktionary

# backupowy

→ backup [czytaj: bekapowy]

SJP.pl

# bacnąć

dawniej: pacnąć;
1. uderzyć, zwłaszcza czymś o płaskiej, szerokiej powierzchni, np. packą;
2. upaść z charakterystycznym odgłosem; klapnąć

SJP.pl

# bacon

[czytaj: Bejkon albo Bekon] nazwisko pisarza angielskiego

SJP.pl

Geografia

Gminy w USA:

- Bacon (ang. Bacon Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Vernon

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Bacon (ang. Bacon County) – w stanie Georgia

Osoby o nazwisku Bacon

- Augustus Octavius Bacon (1839–1914) – amerykański polityk
- Charles Bacon (1885–1968) – amerykański lekkoatleta, biegacz
- Delia Bacon (1811–1859) – amerykańska pisarka i uczona
- Dwayne Bacon (ur. 1995) – amerykański koszykarz
- Edgar Bacon 1887–1963) – brytyjski zapaśnik
- Ernest Bacon (1893–1966) – brytyjski zapaśnik
- Francis Bacon (1561–1626) – angielski filozof
- Francis Bacon (1909–1992) – brytyjski malarz
- Jim Bacon (1950–2004) – australijski polityk
- Kevin Bacon (ur. 1958) – amerykański aktor
- Lloyd Bacon (1889–1955) – amerykański aktor i reżyser
- Lucy Bacon (1857–1932) – amerykańska malarka
- Nathaniel Bacon (1647–1676) – amerykański przywódca polityczny
- Robert Bacon (1860–1919) – amerykański dyplomata, polityk i biznesmen
- Roger Bacon (1214–1292) – angielski filozof, franciszkanin
- Stanley Bacon (1885–1952) – brytyjski zapaśnik
- Walter W. Bacon (1880–1962) – amerykański polityk
- William Thompson Bacon (1812–1881) – amerykański poeta

Wikipedia

# bacowa

żona bacy

SJP.pl

# bacować

być bacą, pełnić funkcję bacy

SJP.pl

# bacowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie bacą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baca m., bacówka ż.

czas. bacować

przym. bacowski

Wiktionary

# bacówka

pasterski budynek mieszkalny, drewniany (szałas, koleba) zajmowany przez bacę i juhasów podczas wypasu owiec na hali; niewielkie schronisko turystyczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) drewniany budynek stawiany na halach pasterskich, w którym przez kilka miesięcy w roku, na czas wypasu, przebywa baca wraz z juhasami;

(1.2) schronisko dla turystów na górskim szlaku;

Wiktionary

- bacówka – drewniany domek pasterski
- bacówka – małe górskie schronisko turystyczne
- Bacówka – część wsi Ponice w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Rabka-Zdrój
- Bacówka – część wsi Kuków w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Stryszawa
- Bacówka – część wsi Rzepiennik Marciszewski w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Gromnik
- Bacówka – część wsi Las w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Ślemień

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: baˈt͡sufka, AS: bacufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baca m., bacowanie n.

czas. bacować ndk.

przym. bacowski

Wiktionary

# bacowski

przymiotnik od: baca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z bacą albo bacowaniem, należący do bacy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baca m., bacówka ż., bacowanie n.

Wiktionary

# bącwalaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ociężały, niezdarny

Wiktionary

# bacytracyna

antybiotyk

SJP.pl

Bacytracyna – mieszanina organicznych związków chemicznych z grupy antybiotyków polipeptydowych wytwarzanych przez pewne szczepy Bacillus subtilis lub Bacillus licheniformis. Głównymi składnikami są bacytracyny A, B1, B2 i B3. Wykazują działanie bakteriobójcze wobec bakterii Gram-dodatnich. Nie działają na Pseudomonas aeruginosa i Enterobacteriaceae.

Wikipedia

# bacza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. baca

Wiktionary

# bączeć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gderać, bełkotać pod nosem

Wiktionary

# baczek

zdrobnienie od: bak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Ixobrychus|ref=tak., ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) żegl. niewielka łódź wiosłowa;

(2.2) element broni strzeleckiej łączący lufę z łożem

(2.3) metalowy pierścień służący do mocowania wyposażenia pomocniczego do dawnych dział

(2.4) węzełek na cięciwie łuku służący do celowania

(2.5) zabawka wirująca wokół własnej osi

(2.6) pot. pierdnięcie

(2.7) zdrobn. od zob. bąk.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bączki najczęściej zakładają gniazda w trzcinach.

(2.1) Obecnie bączki zastąpiono pontonami.

(2.2) Do przedniego bączka często mocowany był koźlik.

(2.3) Przez bączki przesunięty był wycior.

(2.4) Używanie bączka ułatwia celowanie.

(2.5) Pomiędzy siedzącymi na podłodze dziećmi wirował kolorowy bączek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbɔ̃n͇t͡ʃɛk, AS: bõṇček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bąk m.

przym. bąkowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) bajbot, bąk

(2.5) bąk, cyga, fryga, krąglica, warchołka, warkotka, wartałka

Wiktionary

# baczenie

pilnowanie, zwracanie uwagi na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|baczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. baczyć

rzecz. baczność ż.

wykrz. baczność

Wiktionary

# baczewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Baczewski:

- Andrzej Baczewski – polski wojskowy, powstaniec listopadowy
- Józef Baczewski (1829–1911) – polski przemysłowiec, powstaniec styczniowy
- Jan Baczewski (1890–1958) – polski działacz w Niemczech, poseł do polskiego Sejmu Ustawodawczego (1947–1952)
- Marek Krystian Emanuel Baczewski (ur. 1964) – polski poeta i prozaik (prawdziwe nazwisko Kowalik)
- Stefan Baczewski (1892–1940) – polski przemysłowiec

Wikipedia

# baczka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, położona między Dunajem a Cisą;

Wiktionary

Baczka (serb. Bačka, węg. Bácska, słow. Báčka, rus. Бачка) − kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, część Wojwodiny położona między Dunajem i Cisą; region rolniczy.

Większe miasta: Nowy Sad (Novi Sad), Subotica.

Wikipedia

# bączkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# baczkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Baczkowski:

- Bogusław Baczkowski (ur. 1951) – polski chirurg ortopeda
- Krzysztof Baczkowski (ur. 1938) – polski historyk
- Michał Baczkowski (ur. 1969) – polski historyk
- Mieczysław Baczkowski (1898–1973) – polski wojskowy

Geografia:

- Staw Baczkowski – sztuczny zbiornik wodny w Poznaniu

Wikipedia

# baczliwy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. uważny

Wiktionary

# baczmag

męski but z zadartymi noskami, noszony do polskiego stroju narodowego; baczmeg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. obuw. skórzany but turecki ze ściętą ukośnie z tyłu cholewą, trzewik na płaskiej podeszwie, w Polsce obuwie popularne w XVII wieku;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie boso, lecz zruciwszy zdeptane baczmagi,
W samych mesztach dla swoich meczetów powagi
Bez broni na znak skruchy Turcy do nich kroczą,
Choć we krwi ludzkiej ręce po łokcie ubroczą.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baczmog, baszmag, baszmak

Wiktionary

# baczmagi

męski but z zadartymi noskami, noszony do polskiego stroju narodowego; baczmeg

SJP.pl

Wikipedia

# baczmeg

męski but z zadartymi noskami, noszony do polskiego stroju narodowego; baczmag

SJP.pl

# baczmegi

męski but z zadartymi noskami, noszony do polskiego stroju narodowego; baczmag

SJP.pl

# bacznie

przysłówek sposobu

(1.1) uważnie, z uwagą

(1.2) stpol. roztropnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bacznie przyglądał się wszystkim przechodniom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbat͡ʃʲɲɛ, AS: bačʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baczność ż.

przym. baczny

wykrz. baczność

Wiktionary

# baczniej

stopień wyższy od przysłówka: bacznie

SJP.pl

# baczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: baczny

SJP.pl

# baczność

skupiona uwaga, szczególna ostrożność; czujność, uważność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. uwaga, czujność, ostrożność

(1.2) daw. rozsądek, roztropność, przezorność

wykrzyknik

(2.1) wojsk. harc. komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

Wiktionary

Postawa zasadnicza – ustalona w regulaminach wojskowych (także policyjnych, strażackich, harcerskich, Związek Strzelecki) postawa pojedynczego żołnierza (funkcjonariusza, harcerza, strzelca) sygnalizująca jego gotowość do przyjmowania rozkazów od przełożonych. Przyjmowana jest na komendę „baczność!” lub po usłyszeniu od przełożonego zapowiedzi komendy.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Baczność, prezentuj broń!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: bačność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baczenie n., niebaczność ż.

czas. baczyć ndk.

przym. baczny

przysł. bacznie, na baczność

Wiktionary

# baczny

uważny, czujny, ostrożny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) czujny, uważny

(1.2) stpol. rozsądny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas letnich i wczesnojesiennych wędrówek po Tatrach zwracałem baczniejszą uwagę na ten problem, zasięgając również opinii na ten temat u innych turystów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbat͡ʃnɨ, AS: bačny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. bacznie

rzecz. baczność ż.

wykrz. baczność

Wiktionary

# baczyć

uważać na coś, strzec czegoś (częste z przeczeniem, np. nie bacząc na ...)

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pot. puszczać bąki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. pierdzieć

Wiktionary

# bączyk

nazwisko

SJP.pl

# baczyn

1. wieś w województwie małopolskim;
2. wieś w województwie małopolskim;
3. wieś w województwie zachodniopomorskim

SJP.pl

Tekst indeksu dolnego

Wikipedia

# baczyński

nazwisko

SJP.pl

- Baczyński – herb szlachecki, odmiana herbu Sas przynależna rodzinie Baczyńskich
- Baczyński – polski film z 2013 roku
- Baczyński – album ze ścieżką dźwiękową do filmu Baczyński (2013)
- Astronomia poety. Baczyński – album muzyczny Meli Koteluk i kwartetu Kwadrofonik
- Baczyński – polskie nazwisko. 27.01.2022 r. nosiło je 4 419 Polskich obywateli.

- Baczyński (Pisz do mnie listy) – singel polskiej piosenkarki Sanah

Wikipedia

# bączywie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nuphar lutea|L.|ref=tak., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o dużych, żółtych, wonnych kwiatach;

Wiktionary

Grążel żółty, bączywie (Nuphar lutea) – gatunek byliny wodnej z rodziny grzybieniowatych. Występuje w niemal całej Europie oraz w środkowej i zachodniej Azji. W Polsce na niżu jest rośliną pospolitą.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) grążel żółty

Wiktionary

# bacławski

nazwisko

SJP.pl

# bad

dawne uzdrowisko, miejscowość kąpielowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. uzdrowisko, miejscowość kąpielowa

Wiktionary

Bad może dotyczyć:

- Bad – miasto w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej
- Bad – siódmy solowy album Michaela Jacksona, wydany w 1987
- „Bad” – singel Michaela Jacksona, z albumu o tym samym tytule
- „Bad” – utwór U2
- „Bad” – singel Davida Guetty oraz duetu Showtek
- „Bad” – singel Jamesa Bay
- „Bad” – singel Dona Diablo i Zaka Abla

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już w XIX w. wierzono w zdrowotną moc czystej wody używanej w każdej postaci. Wówczas to upowszechniła się moda na wyjazdy do „badów”, rozrywkę dostępną wcześniej tylko dla arystokracji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bat, AS: bat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrój, kurort, miejscowość kuracyjna, miejscowość uzdrowiskowa, uzdrowisko

Wiktionary

# badać

1. wykonywać czynności stosowane w nauce w celu ścisłego, dokładnego poznania rzeczywistości;
2. sprawdzać stan zdrowia człowieka lub zwierzęcia;
3. sprawdzać coś, ustalać coś za pomocą wzroku, dotyku, słuchu, powonienia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zbadać)

(1.1) przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)

(1.2) sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim

(1.3) przyglądać się czemuś lub komuś uważnie

(1.4) prowadząc śledztwo, przesłuchiwać kogoś

(1.5) daw. torturować w celu wydobycia zeznań

czasownik zwrotny niedokonany badać się (dk. zbadać się)

(2.1) poznawać się nawzajem

(2.2) poddawać się badaniu lekarskiemu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Co powinien zrobić lekarz, który zauważy, że jego kolega niedokładnie bada pacjenta?

(1.3) Badał wzrokiem okolicę, szczególnie przyglądając się jej mieszkańcom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbadat͡ɕ, AS: badać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badanie n., badacz mos., badaczka ż., badany mos.

przym. badawczy

przysł. badawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) analizować, studiować

Wiktionary

# badachszan

kraina historyczna i prowincja Afganistanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jednostka administracyjna i region w Afganistanie;

Wiktionary

Badachszan (pers. بدخشان) – jedna z 34 prowincji (wilajet) w Afganistanie, w polskim piśmiennictwie także pod nazwą Badakszan. Zamieszkana jest głównie przez Tadżyków, oraz przez mniejszość kirgiską i uzbecką. Obszar ten był dawniej miejscem postoju na Jedwabnym Szlaku, a w latach 1657–1873 istniał tu chanat zamieszkany przez Uzbeków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ponad sto lat temu w Badachszanie istniał chanat zamieszkany przez Uzbeków.

(1.1) Obecnie mieszkańcami Badachszanu są głównie Tadżycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. badachszański

Wiktionary

# badachszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Badachszanem, dotyczący Badachszanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badachszan mrz.

Wiktionary

# badacki

ruch badacki - ruch restoracjonistyczny powstały w XIX wieku

SJP.pl

# badacz

człowiek zajmujący się badaniami naukowymi; naukowiec; uczony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

(1.2) odkrywca, podróżnik

Wiktionary

Naukowiec, uczony – osoba pracująca naukowo, ekspert w pewnej dziedzinie nauki, stosujący w prowadzonych przez siebie badaniach odpowiednie metody naukowe, osoba „poszukująca odpowiedzi na pytania, na które dotychczas nikt nie odpowiedział, za pomocą metod umożliwiających udowodnienie odpowiedzi”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badacze z Uniwersytetu Ateńskiego odkryli, że elektroniczny papieros może szkodzić naszym płucom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbadat͡ʃ, AS: badač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badawczość ż., badanie n., zbadanie n.

:: fż. badaczka ż.

czas. badać ndk., zbadać dk.

przym. badawczy

przysł. badawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naukowiec, uczony, pracownik naukowy

(1.2) odkrywca, podróżnik

Wiktionary

# badaczka

kobieta zajmująca się badaniami naukowymi; uczona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta naukowiec, zgłębiająca jakiś temat, problem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uznając konflikt różnych porządków wartości za motyw stricte Iwaszkiewiczowski, wybitna badaczka szczegółowo opisuje jeden tylko z licznych przypadków tego typu konfliktów, a mianowicie zderzenie „estetyzmu” z „tyrteizmem”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badanie n., zbadanie n.

:: fm. badacz m.

czas. badać ndk., zbadać dk.

przym. badawczy

przysł. badawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eksploratorka

Wiktionary

# badający

1. wykonywać czynności stosowane w nauce w celu ścisłego, dokładnego poznania rzeczywistości;
2. sprawdzać stan zdrowia człowieka lub zwierzęcia;
3. sprawdzać coś, ustalać coś za pomocą wzroku, dotyku, słuchu, powonienia

SJP.pl

#### Patrz:

badać

# badan

garbnik wyodrębniony z rośliny zielnej - bergenii

SJP.pl

# badana

→ badany

SJP.pl

# badanie

1. czynności mające na celu poznanie czegoś za pomocą analizy naukowej;
2. zespół czynności mających na celu skontrolowanie stanu zdrowia pacjenta;
3. wynik tej kontroli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. sprawdzenie stanu zdrowia

(1.2) poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego

(1.3) szczegółowa obserwacja i analiza

Wiktionary

## Medycyna

## Ekonomia

- badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności
- badania marketingowe
- badanie omnibusowe
- badania rynku

## Kryminalistyka

- badanie mikrośladów
- badanie ojcostwa
- badanie trzeciego stopnia
- badania fizykochemiczne

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lekarz rozpoczął badanie pacjenta.

(1.2) Profesor wykonał szereg badań potwierdzających słuszność jego tezy.

(1.3) Badanie naszych bagaży zajęło celnikom godzinę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈdãɲɛ, AS: badãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badacz m., badaczka ż., zbadanie n., badany mos.

czas. badać ndk., zbadać dk.

przym. badawczy

przysł. badawczo

Wiktionary

# badany

osoba poddawana badaniu

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: badać

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba poddawana badaniom

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Wydaje się, że etap narzeczeństwa nastaje tak po prostu, znienacka. Nikt z badanych nie wspominał o decyzji poprzedzonej głębokimi przemyśleniami, czy to na pewno ten jedyny/ta jedyna.

(2.1) W czasie gdy badani grali w zmodyfikowaną wersję słynnego Pac-Mana, naukowcy zaobserwowali, że w zależności od bliskości zagrożenia strachem zarządzają różne obszary mózgu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badanie n., badacz m., badaczka ż.

czas. badać ndk., zbadać dk.

przym. badawczy

przysł. badawczo

Wiktionary

# badawczo

przysłówek

(1.1) w sposób badawczy, uważnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badawczość ż., badacz m., badanie n., badaczka ż., badany mos.

czas. badać ndk.

przym. badawczy

Wiktionary

# badawczo-rozwojowy

badawczy i rozwojowy

SJP.pl

# badawczość

→ badawczy

SJP.pl

#### Patrz:

badawczy

# badawczy

1. przenikliwy, czujny (np. badawcze spojrzenie)
2. dotyczący badań naukowych (np. prace badawcze)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie

(1.2) o wzroku, spojrzeniu: mający na celu poznanie intencji rozmówcy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze na studiach udało się jej wyjechać na wyprawę badawczą do Nubii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badanie n., zbadanie n., badacz m., badaczka ż., badany mos.

czas. badać ndk., zbadać dk.

przysł. badawczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) studialny, studyjny

Wiktionary

# baddeleit

minerał, dwutlenek cyrkonu, odkryty przez Josepha Baddeleya; badeleit, brazylit

SJP.pl

# badejki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Poznań. kąpielówki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W badejkach do bimby się ładujesz? Chyba ci amba odbiła!

Wiktionary

# badeleit

minerał, dwutlenek cyrkonu, odkryty przez Josepha Baddeleya; baddeleit, brazylit

SJP.pl

# baden

1. miasto w Austrii;
2. miasto w Szwajcarii

SJP.pl

## Geografia

### Austria

- Baden – powiat w kraju związkowym Dolna Austria
- Baden – miasto w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Baden

### Francja

- Baden – miejscowość

Wikipedia

# baden-baden

miasto w Niemczech

SJP.pl

Baden-Baden (do 1931 Baden) – uzdrowiskowe miasto na prawach powiatu położone w południowych Niemczech, w zachodniej części kraju związkowego Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Mittlerer Oberrhein. Najmniejsze ze wszystkich dziewięciu miast na prawach powiatu w kraju związkowym. Baden-Baden wykazuje silne powiązania z północną Alzacją we Francji, do której należało będąc pod zwierzchnictwem francuskim.

31 grudnia 2022 Baden-Baden liczyło 57 025 mieszkańców.

Wikipedia

# baden-powell

[czytaj: bejden połel, beden połel albo baden powel] nazwisko, np. Robert Stephenson Smyth Baden-Powell (1857-1941), baron, generał brytyjski, pisarz, twórca skautingu

SJP.pl

# badeńczyk

1. mieszkaniec Badenii;
2. mieszkaniec Badenii-Wirtembergii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Badenii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badenia ż.

:: fż. Badenka ż.

przym. badeński

Wiktionary

# badeni

nazwisko

SJP.pl

Badeni – polska rodzina szlachecka i hrabiowska, posługująca się herbem Bończa, którego apogeum rozkwitu nastąpiło w XIX w., gdy stanowiła jedną z najbogatszych i najbardziej wpływowych rodzin arystokratycznych Galicji.

Wikipedia

# badenia

niemiecka kraina historyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo;

Wiktionary

Badenia (niem. Baden) – kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec. Od 1951 roku wchodzi w skład kraju związkowego Badenia-Wirtembergia.

Od XI wieku posiadłość rodu Zähringen, od 1112 r. margrabstwo (Markgrafschaft Baden). Przez małżeństwa, kupno i wymiany, niewielkie początkowo margrabstwo poszerzyło swe terytorium, uległo jednak od XIV w. podziałom dynastycznym. W wyniku sankcji pragmatycznej w 1515 r. nastąpił podział na Dolną Badenię i Górną Badenię (Baden-Durlach i Baden-Baden). Podział utrzymał się do 1771 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W księstwach niemieckich rewolucja rozpoczęła się w wielkim księstwie Badeni z jego administracyjnym centrum Rastatt i w ciągu kilku tygodni rozszerzyła się na wszystkie kraje Związku Niemieckiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badeńczyk mos., Badenka ż.

przym. badeński

Wiktionary

# badenia-wirtembergia

niemiecki kraj związkowy graniczący z Francją i Szwajcarią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraj związkowy w południowej części Niemiec;

Wiktionary

Badenia-Wirtembergia (niem. Baden-Württemberg) – kraj związkowy w południowej części Niemiec.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podróż po Badenii-Wirtembergii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja, AS: badẽńa‿vʹirtẽmberʹǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. badeńsko-wirtemberski

Wiktionary

# badenka

1. mieszkanka Badenii;
2. mieszkanka Badenii-Wirtembergii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Badenii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badenia ż.

:: fm. Badeńczyk mos.

przym. badeński

Wiktionary

# badeński

→ Baden, → Badenia, → Badenia-Wirtembergia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Badenią lub Badeńczykami, dotyczący Badenii

(1.2) związany z miastem Baden-Baden (dawniej Baden) położonym w Badenii

(1.3) związany z miastem Baden w Austrii

Wiktionary

#### Patrz:

Baden, → Badenia, → Badenia-Wirtembergia

#### Przykłady

(1.1) Bieg wypadków wskazuje jednak, że udzielenie wydatnej pomocy Palatynatowi w ówczesnej sytuacji militarnej, wobec słabości sił badeńskich, spowodowałoby natychmiastowy marsz naprzód stojącego nad Neckarem korpusu wojsk gen. Peuckera i zamiast Palatynatu – Badenia znalazłaby się w ręku wroga.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badenka ż., Badenia ż., Badeńczyk m.

Wiktionary

# badeńsko-wirtemberski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Badenią-Wirtembergią, dotyczący Badenii-Wirtembergii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Badenia-Wirtembergia ż.

Wiktionary

# badentuch

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ręcznik kąpielowy

Wiktionary

# badge

[czytaj: badż] badż; środowiskowo:
1. magnetyczna karta identyfikacyjna;
2. metalowy znaczek z grafiką; przypinka

SJP.pl

# badia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zob. mormi borneański.

Wiktionary

- Badia – wieś w Bangladeszu, w prowincji Ćottogram
- Badia – wieś w Mali, w regionie Kayes
- Badia – miejscowość we Włoszech, w Tyrolu Południowym

- badia (Catopuma badia) – ssak łożyskowy z rodziny kotowatych
- Badia – opactwo benedyktyńskie we Florencji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Borneo występują badia, nazywane też mormi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbadʲja, AS: badʹi ̯a

Wiktionary

# badian

1. wiecznie zielone drzewo lub krzew z rodziny magnoliowatych;
2. owoc tej rośliny, zwany także: anyż gwiaździsty, badianek

SJP.pl

Badian (Illicium L.) – rodzaj roślin z rodziny cytryńcowatych Schisandraceae, dawniej w niektórych systemach wyodrębniany do monotypowej rodziny badianowatych (Illiciaceae). Obejmuje według różnych ujęć 32, 37 do 42 gatunków. Rośliny te występują głównie w Azji wschodniej i południowo-wschodniej. Kilka gatunków rośnie także w południowo-zachodniej Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej oraz w północno-wschodniej części Ameryki Południowej. Występują zwykle w lasach liściastych, wzdłuż strumieni, czasem na terenach skalistych.

Wikipedia

# badianek

owoc badianu; anyż gwiaździsty, badian

SJP.pl

# badianowate

o cechach badianowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Badian (Illicium L.) – rodzaj roślin z rodziny cytryńcowatych Schisandraceae, dawniej w niektórych systemach wyodrębniany do monotypowej rodziny badianowatych (Illiciaceae). Obejmuje według różnych ujęć 32, 37 do 42 gatunków. Rośliny te występują głównie w Azji wschodniej i południowo-wschodniej. Kilka gatunków rośnie także w południowo-zachodniej Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej oraz w północno-wschodniej części Ameryki Południowej. Występują zwykle w lasach liściastych, wzdłuż strumieni, czasem na terenach skalistych.

Wikipedia

# badianowaty

o cechach badianowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny badianowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badianowate nmos.

Wiktionary

# badianowce

rząd roślin dwuliściennych z podklasy magnoliowych; Illiciales

SJP.pl

# badianowiec

przedstawiciel rzędu roślin dwuliściennych z podklasy magnoliowych

SJP.pl

# badis

rodzaj słodkowodnych ryb z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

Badis - rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny badisowatych (Badidae).

Wikipedia

# badki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. majtki, slipki

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kąpielówki

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. krótkie spodenki

Wiktionary

Badki (nep. बड्की) – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Karnali w dystrykcie Jumla. Według nepalskiego spisu powszechnego z 2001 roku liczył on 636 gospodarstw domowych i 3579 mieszkańców (1735 kobiet i 1844 mężczyzn).

Wikipedia

# bądkowianin

mieszkaniec Bądkowa

SJP.pl

# bądkowianka

mieszkanka Będkowa

SJP.pl

# bądkowo

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

- Bądkowo – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Bądkowo
- Bądkowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Sońsk
- Bądkowo – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Płoty
- Bądkowo – gmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim
- Bądkowo – gromada w powiecie aleksandrowskim
- Bądkowo – gromada w powiecie ciechanowskim

Wikipedia

# bądkowski

przymiotnik od: Bądkowo

SJP.pl

# badminton

gra przeznaczona dla dwóch lub czterech osób polegająca na przebijaniu nad siatką lotki (zazwyczaj zrobionej z piór i zakończonej gumowym końcem) za pomocą rakietki; kometka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowyastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

Wiktionary

Badminton – 2- lub 4-osobowa dyscyplina sportowa, konkurencja olimpijska od 1992 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: badˈmʲĩntɔ̃n, AS: badmʹĩntõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badmintonista mos., badmintonistka ż.

przym. badmintonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kometka

Wiktionary

# badmintonista

zawodnik grający w badmintona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gracz w badmintona

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badminton mrz.

:: fż. badmintonistka ż.

przym. badmintonowy

Wiktionary

# badmintonistka

→ badmintonista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej grająca w badmintona

Wiktionary

#### Patrz:

badmintonista

#### Powiązane:

rzecz. badminton mrz.

:: fm. badmintonista mos.

przym. badmintonowy

Wiktionary

# badmintonowy

związany z badmintonem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sport. związany z badmintonem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badminton mrz., badmintonista mos., badmintonistka ż.

Wiktionary

# badnonć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zobaczyć, sprawdzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|łobocyć.

Wiktionary

# badoglio

[czytaj: badoljo] nazwisko

SJP.pl

# badowski

nazwisko

SJP.pl

- Badowski – polskie nazwisko

Wikipedia

# badura

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Badura:

- Henryka Badura (1902–1943) – działaczka ruchu oporu
- Jan Badura (1898–1966) – polski robotnik i działacz robotniczy
- Jan Badura (1907–1975) – piłkarz, reprezentant Polski
- Jerzy Badura (1845–1911) – duchowny ewangelicki, działacz narodowy na Śląsku Cieszyńskim
- Józef Badura (1903–1943) – polski nauczyciel, działacz spółdzielczy i polityk
- Paul Badura-Skoda (1927–2019) – austriacki pianista
- Paweł Badura (1905–1979) – polski hutnik i działacz komunistyczny
- Ryszard Badura (1923–2019) – profesor chirurgii weterynaryjnej
- Wanda Badura-Madej (ur. 1943) – polska psycholog kliniczna
- Zbigniew Badura (ur. 1920) – polski konstruktor lotniczy i szybownik
- Zofia Badura (ur. 1954) – polska poetka

Wikipedia

# badyhala

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. hala kąpielowa

Wiktionary

# badyl

1. uschła łodyga rośliny, pozbawiona liści;
2. potocznie roślina o długich łodygach;
3. w łowiectwie noga łosia lub jelenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) łodyga rośliny, uschła i pozbawiona liści, sterczący patyk

(1.2) gw-pl|Lwów. chwast

(1.3) łow. noga łosia, jelenia

(1.4) uczn. przen. wysoka osoba

(1.5) uczn. przen. lm. badyle – długie ręce

(1.6) gw-pl|Kraków. lm. badyle – sucha nać ziemniaków

(1.7) daw. bot. poziewnik, nazwa systematyczna|Galeopsis|L.|ref=tak.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To są badyle zeszłorocznych pomidorów.

(1.2) Co ty, uprawiasz tu badyle?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbadɨl, AS: badyl

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badylarz m., badylarka ż., badylarstwo n.

:: zdrobn. badylek m.

przym. badylowy, badylowaty, badylkowaty, badylasty, badylarski

Wiktionary

# badylara

lekceważąco: ogrodniczka, zieleniarka

SJP.pl

# badylarka

1. niewielki, pospolity, rudobrązowy gryzoń z rodziny myszowatych;
2. lekceważąco o ogrodniczce, zieleniarce

SJP.pl

Micromyini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Wikipedia

# badylarski

→ badylarz

SJP.pl

#### Patrz:

badylarz

# badylarstwo

potocznie o podmiejskim ogrodnictwie, uprawianiu działek

SJP.pl

# badylarz

1. lekceważąco o ogrodniku, zieleniarzu;
2. w łowiectwie: byk łosia lub daniela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekceważąco o ogrodniku

(1.2) łódź. zawodowy hodowca kwiatów

(1.3) łódź. bogaty prywatny przedsiębiorca

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) łow. byk łosia lub daniela

Wiktionary

- badylarz – pochodzące z okresu PRL pogardliwe, propagandowe określenie prywatnego przedsiębiorcy-ogrodnika.
- badylarz – samiec łosia – byk o porożu podobnym do wieńca jelenia, składającym się z krótkich tyk i długich odnóg, niemających kształtu łopat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chciała uciec do miasta, ale wyszła za mąż za badylarza i została na wsi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈdɨlaʃ, AS: badylaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badyl mrz., badylek mrz., badylarstwo n., badylarzowa ż., badylarzówna ż.

:: fż. badylarka ż.

przym. badylarski, badylowy, badylkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kwiaciarz; gw-pl|Górny Śląsk|badylorz.

(1.3) prywaciarz

Wiktionary

# badylarzówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka badylarza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badyl m., badylek m., badylarz m., badylarstwo n., badylarzowa ż., badylarka ż.

przym. badylarski, badylowy, badylkowy

Wiktionary

# badyle

w gwarze myśliwskiej:
1. poroże łosia w formie rosoch, czyli prostych odnóg, a nie łopat;
2. kończyny jelenia, łosia

SJP.pl

# badylek

zdrobnienie od: badyl

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od badyl

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na głowie kwietny ma wianek, • W ręku zielony badylek, • A przed nią bieży baranek, • A nad nią lata motylek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badylarzówna ż., badyl m., badylarz m., badylarka ż., badylarstwo n.

przym. badylowy, badylowaty, badylkowaty, badylasty, badylarski

Wiktionary

# badylorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. badylarz, przedsiębiorca ogrodniczy

Wiktionary

# badż

badge; środowiskowo:
1. magnetyczna karta identyfikacyjna;
2. metalowy znaczek z grafiką; przypinka

SJP.pl

spójnik

(1.1) łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów

(1.2) występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich

partykuła

(2.1) łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: być

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdego dnia Damian pracował na farmie bądź przy wycince pobliskiego lasu.

(1.2) Złodziej wszedł bądź zepsutymi drzwiami, bądź otwartym oknem.

(2.1) Taki szyfr może odgadnąć kto bądź!

(3.1) Bądź tak miły i zrób mi kawę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bɔ̃ɲt͡ɕ, AS: bõńć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) albo

(2.1) byle, końcówka -kolwiek

Wiktionary

# bądźby

spójnik "bądź" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

# badziak

nazwisko

SJP.pl

# badziew

potocznie: coś beznadziejnego, bezwartościowego; badziewie

SJP.pl

# badziewiarski

potocznie: do niczego, tandetny; badziewny, badziewiasty, do kitu

SJP.pl

# badziewiasty

potocznie: do niczego, tandetny; badziewny, badziewiarski, do kitu

SJP.pl

# badziewie

potocznie: coś beznadziejnego, bezwartościowego; badziew

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. rzecz tandetna, źle wykonana, bezwartościowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten proszek z marketu to chyba jakieś badziewie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈd͡ʑɛvʲjɛ, AS: baʒ́evʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badziew m., badziewiak m., badziewiara ż., badziewstwo n., badziewność ż., badziewiowatość ż., badziewiarskość ż.

przym. badziewny, badziewiowaty, badziewiasty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. badziew; barachło, tandeta, szmelc, szajs, chłam, dziadostwo, bubel

Wiktionary

# badziewiowaty

potocznie: do niczego, tandetny; badziewny, badziewiarski, badziewiasty

SJP.pl

# badziewniej

stopień wyższy od przysłówka: badziewnie

SJP.pl

# badziewność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest badziewne; cecha tych, którzy są badziewni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. badziewie n., Badziewiak m., Badziewiakowa ż.

przym. badziewny

przysł. badziewnie

Wiktionary

# badziewny

potocznie: do niczego, tandetny; badziewiarski, badziewiasty, do kitu

SJP.pl

# badzik

środowiskowo: mały metalowy znaczek z grafiką, niewielka przypinka; mały badż

SJP.pl

# bądzimir

dawne imię męskie

SJP.pl

Będzimir, Będziemir, Będziemirz, Będomir, Wędziemir – staropolskie imię męskie, złożone z członów Będzie- ("będzie") i -mir ("pokój, spokój, dobro"). Mogło stanowić życzenie pomyślności i pokoju dla narodzonego dziecka.

Będzimir imieniny obchodzi 23 lutego.

Wikipedia

# badziński

nazwisko

SJP.pl

# bądzisław

staropolskie imię żeńskie

SJP.pl

Bądzsław, Bąsław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Będzie- ("będzie") i -sław ("sława"). Mogło stanowić życzenie sławy dla narodzonego dziecka.

Bądzsław imieniny obchodzi 12 sierpnia.

Wikipedia

# bądzisława

staropolskie imię żeńskie

SJP.pl

Bądzsława – imię żeńskie pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w zachowanych źródłach staropolskich. Żeńska forma imienia Bądzsław.

Wikipedia

# bądźżeż

czasownik "bądź" wzmocniony partykułą "-żeż"

SJP.pl

# bae

[czytaj: bej] pieszczotliwie o bliskiej osobie, zwykle dziewczynie (chłopaku) lub przyjaciółce (przyjacielu)

SJP.pl

# baedecker

[czytaj: BEdeker] nazwisko

SJP.pl

# baedeker

przewodnik dla turystów; bedeker

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) zob. bedeker.

Wiktionary

Bedeker – popularny przewodnik turystyczny wydawany przez niemieckie wydawnictwo Karla Baedekera. Właściwie baedeker od nazwiska wydawcy, ale przyjęła się spolszczona nazwa bedeker.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: bɛˈdɛkɛr, AS: bedeker

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewodnik

Wiktionary

# baeyer

[czytaj: bajer] nazwisko, np. Adolf von Baeyer (1835-1917), niemiecki chemik

SJP.pl

# baez

Osoby o tym nazwisku:

- Dave Baez – amerykański portorykański aktor telewizyjny filmowy i teatralny, model
- Joan Baez – amerykańska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów oraz producentka

Zobacz też:

- Báez

Wikipedia

# baffin

[czytaj: BAfin] nazwisko

SJP.pl

# bafta

skrót angielskiego: British Academy of Film and Television Arts - Brytyjska Akademia Sztuk Filmowych i Telewizyjnych, organizacja przyznająca corocznie nagrody w dziedzinie filmów, telewizji i mediów interaktywnych

SJP.pl

# bag-in-box

[czytaj: beg in boks] kartonowy pojemnik z opakowaniem foliowym do przechowywania płynów, wyposażony w kranik; bag in box

SJP.pl

# bagańcze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. rodzaj mocnego obuwia roboczego ze skóry wieprzowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagany lm. nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. bagany

Wiktionary

# bagany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. gw-pl|Śląsk Cieszyński. rodzaj mocnego obuwia roboczego ze skóry wieprzowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagańcze lm. nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bagańcze

Wiktionary

# bagatela

1. coś nieistotnego lub łatwego do zrobienia; drobiazg, głupstwo, błahostka;
2. ogrodowy pałacyk lub pawilon, modny w osiemnasto- i dziewiętnastowiecznej Polsce;
3. krótki utwór, zwykle fortepianowy, o pogodnym nastroju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rzecz bez większego znaczenia

(1.2) gw-pl|Bukowina. kłamstwo

(1.3) archit. pawilon ogrodowy o funkcji wypoczynkowej i rozrywkowej, popularny w XVIII i XIX wieku; również cała posiadłość z ogrodem;

(1.4) muz. krótki utwór, zazwyczaj fortepianowy, utrzymany w pogodnym nastroju;

wykrzyknik

(2.1) używany dla podkreślenia znikomości liczby, ilości, kosztu, pracy, trudu itp.

Wiktionary

- bagatela – rzecz bez znaczenia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dla ciebie taka kwota to bagatela, ale dla mnie nie.

(1.3) Majętny teść zakupił im pod miastem gustowną bagatelę, gdzie odbywały się wesołe spotkania.

(1.4) Tworzył je nawet sławny Beethoven, który napisał kilkadziesiąt bagateli.

(2.1) Oddać w banku osiemset rubli, aha… Do Lublina wysłać trzy albumy, tuzin portmonetek… Właśnie!… Do Wiednia przekaz na tysiąc dwieście guldenów… Z kolei odebrać transport… Zmonitować rymarza za nieodesłanie walizek… Bagatela!… Napisać list do Stasia… Bagatela…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbaɡaˈtɛla, AS: bagatela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagatelizacja ż., bagatelizowanie n.

czas. bagatelizować

przym. bagatelny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błahostka, drobnostka, drobiazg, szczegół, zdrobn. bagatelka

(1.2) brechnia

Wiktionary

# bagatelizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umniejszenie znaczenia jakiejś rzeczy, pojęcia, wydarzenia lub osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bagatelizacja tego problemu nie pomoże ci w jego przezwyciężeniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbaɡatɛlʲiˈzat͡sʲja, AS: bagatelʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagatela ż., bagatelizowanie n.

czas. bagatelizować

przym. bagatelny

wykrz. bagatela

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) banalizacja

Wiktionary

# bagatelizować

uważać coś za drobnostkę, bagatelę; lekceważyć

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zbagatelizować)

(1.1) uważać za niezbyt ważne

(1.2) przedstawiać jako mało ważne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagatela ż., bagatelizowanie n., bagatelka ż., bagatelizacja ż.

przym. bagatelny

wykrz. bagatela, bagatelka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekceważyć, nie doceniać, pot. olewać

(1.2) lekceważyć, pomniejszać, umniejszać

Wiktionary

# bagatelizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznawanie czegoś za nieistotne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagatela ż., bagatel ż., bagatelka ż., bagatelność ż., bagatelizacja ż.

czas. bagatelizować

przym. bagatelny

wykrz. bagatela

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekceważenie

Wiktionary

# bagatelizujący

uważać coś za drobnostkę, bagatelę; lekceważyć

SJP.pl

#### Patrz:

bagatelizować

# bagatelka

rzecz bez znaczenia

SJP.pl

Miejscowości w Polsce

- Bagatelka – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Sokolniki
- Bagatelka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław

Wikipedia

# bagatelny

mało znaczący, nieważny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający znikomą wartość; niewarty szczególnej uwagi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sięgnąć ręką do kosza to drobnostka, bagatelny wyczyn wobec tej kluczowej sprawy.

(1.1) (…) znalezienie 35 mln to nie jest bagatelny problem, to naprawdę są olbrzymie pieniądze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagatelizowanie n., bagatelizacja ż., bagatela ż.

czas. bagatelizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błahy, drobny, nieistotny, nieważny, nieznaczący, trywialny

Wiktionary

# bagaż

rzeczy zapakowane do przewozu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zapakowane przedmioty zabierane w podróż

(1.2) przen. doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia

Wiktionary

Bagaż (franc. bague "pakunek", z łac. bacca, baga, niem. Pack, Gepäckk) – rzeczy osobiste spakowane do walizek, kufrów, plecaków itp., przeznaczone do przewożenia środkami transportu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poproszono mnie o oddanie bagażu do sprawdzenia.

(1.2) Mój znajomy wlecze za sobą ogromny bagaż doświadczeń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaɡaʃ, AS: bagaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagażówka ż., bagażnik m., bagażowy mos., bagażownia ż., nadbagaż mrz., bagażowe n.

przym. bagażowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ekwipunek, ładunek, walizki

(1.2) ciężar

Wiktionary

# bagazja

wzorzysta tkanina jedwabna lub bawełniana

SJP.pl

Bagazja, bagaia – tkanina bawełniana lub jedwabna, o wątku i osnowie w innych kolorach.

W Polsce tkana rzadkim splotem płóciennym, a na Węgrzech tkana bardzo gęsto. Dość popularna i niedroga, używana na chusteczki, suknie oraz kamizelki.

Wikipedia

# bagażnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce na bagaż na rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach itp.

(1.2) mot. zamykane miejsce na bagaż w samochodach, autobusach itp.

Wiktionary

Bagażnik – część ładunkowa auta umieszczona najczęściej z tyłu samochodu. Może mieć małą objętość (auta klas A i B) lub większą (kombi, sedan). Największą przestrzeń ładunkową mają z reguły samochody dostawcze. Bagażnik może być otwierany kluczem (np. Fiat Uno, Chevrolet Aveo) lub za pomocą przycisku (np. Toyota Avensis, Volkswagen Golf V). Bagażnik może posiadać różną pojemność załadunku. Niekiedy razem z bagażnikiem unosi się także część reflektorów (np. Daewoo Lanos) albo całe reflektory (np. Opel Insignia). W samochodach dostawczych i furgonach zazwyczaj otwierany jest skrzydłowo (np. Fiat Ducato). Dostępne są również wersje jednoczęściowe (np. Renault Kangoo).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Umocuj to pudełko na bagażniku, bo spadnie.

(1.2) W tym aucie bagażnik jest wyjątkowo z przodu.

(1.2) Objętość bagażnika była zadziwiająco duża jak na tak mały samochód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɡaʒʲɲik, AS: bagažʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagaż mrz., bagażowy mos., bagażówka ż., bagażownia ż., nadbagaż mrz., bagażowe n.

przym. bagażowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. kufer

Wiktionary

# bagażowe

opłata za przewóz bagażu

SJP.pl

# bagażówka

taksówka bagażowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) taksówka bagażowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagaż m., bagażnik m., bagażowy m., bagażownia ż.

przym. bagażowy

Wiktionary

# bagażownia

pomieszczenie do przechowywania bagażu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przechowalnia bagażu

Wiktionary

Luk bagażowy (bagażownia) − pomieszczenie samolotu, w którym podczas lotu przechowywane są bagaże pasażerów. Luki bagażowe znajdują się zazwyczaj pod pokładem samolotu, a bagaże są do nich ładowane i rozładowywane przez obsługę lotniska, pasażerowie nie mają do nich dostępu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bagaż mrz., bagażówka ż., bagażnik mrz., bagażowy mos., nadbagaż mrz., bagażowe n.

przym. bagażowy

Wiktionary

# bagażowy

przymiotnik od: bagaż

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z bagażem, dotyczący bagażu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu

(2.2) kolej. pracownik zatrudniony w bagażowni

(2.3) kolej. pracownik obsługujący wagon bagażowy (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Jacku, czy możesz poprosić jakiegoś bagażowego o pomoc, zamiast tak się męczyć?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagaż m., bagażówka ż., bagażnik m., bagażownia ż., nadbagaż mrz., bagażowe n.

Wiktionary

# bagdad

stolica Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Iraku;

Wiktionary

Bagdad (arab. ‏بغداد‎ [bɐʁˈd̪ɑːd̪]) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony nad Tygrysem jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Bagdadzie znajduje się największa na świecie placówka dyplomatyczna Stanów Zjednoczonych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaɡdat, AS: bagdat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagdadczyk mos., bagdadka ż.

przym. bagdadzki, podbagdadzki

Wiktionary

# bagdadczyk

mieszkaniec Bagdadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Bagdadu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baɡˈdaṭt͡ʃɨk, AS: bagdaṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagdad mrz.

:: fż. bagdadka ż.

przym. bagdadzki

Wiktionary

# bagdadka

mieszkanka Bagdadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Bagdadu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baɡˈdatka, AS: bagdatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagdad m.

:: fm. bagdadczyk mos.

przym. bagdadzki

Wiktionary

# bagdady

skóry baranków; futro z tych skór

SJP.pl

# bagdadzki

→ Bagdad

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

Wiktionary

#### Patrz:

Bagdad

#### Przykłady

(1.1) W ten sposób zapoczątkowana została Kolej Bagdadzka, czyli wielka magistrala mająca połączyć Berlin przez Wiedeń, Belgrad, Sofię, Stambuł z Bagdadem i Zatoką Perską.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baɡˈdat͡sʲci, AS: bagdacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagdad mrz., bagdadczyk mos., bagdadka ż.

Wiktionary

# baggala

dwu- lub trzymasztowa łódź, spotykana u wybrzeży Oceanu Indyjskiego; baghala

SJP.pl

Baggala (arab. bağla - muł) – tradycyjny arabski statek żaglowy.

Wikipedia

# baggio

[czytaj: badżjo] nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Baggio:

- Dino Baggio (ur. 1971) – włoski piłkarz
- Eddy Baggio (ur. 1974) – włoski piłkarz
- Michele Baggio (ur. 1976) – włoski siatkarz
- Roberto Baggio (ur. 1967) – włoski piłkarz
- Sebastiano Baggio (1913–1993) – włoski duchowny katolicki, kardynał
- Fabio Baggio CS (ur. 1965) – włoski duchowny katolicki, kardynał

Wikipedia

# baghala

dwu- lub trzymasztowa łódź, spotykana u wybrzeży Oceanu Indyjskiego; baggala

SJP.pl

# baghlan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

(1.2) geogr. adm. jednostka administracyjna w Afganistanie;

Wiktionary

Baghlan (dari, paszto: بغلان, Baghlān) – miasto w północno-wschodnim Afganistanie, w prowincji Baghlan, położone w pobliżu rzeki Kondoz, na terenie Hindukuszu, ok. 500 m n.p.m. W 2010 roku miasto liczyło 76 409 mieszkańców.

Ważną rolę w gospodarce miasta stanowią uprawy buraków cukrowych oraz bawełny oraz związany z nimi przemysł.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyprowadziła się z Baghlanu na wiosnę 2021.

(1.2) W Baghlanie znajdują się ruiny świątyni zaratusztriańskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. baghlański

Wiktionary

# baghlański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Baghlanem, dotyczący Baghlanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupony stały się dostępne w baghlańskich sklepach i punktach usługowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Baghlan mrz.

Wiktionary

# bagienice

W Polsce

- Bagienice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Chorzele
- Bagienice – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Wąsosz
- Bagienice – część wsi Stare Kiełcze w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w Kolno
- Bagienice – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
- Bagienice – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Mrągowo

Wikipedia

# bagieniec

owad z rzędu chruścików

SJP.pl

Bagieniec – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Jaworzyna Śląska.

Wikipedia

# bagienka

zdrobnienie od: bagno

SJP.pl

Bagienka (Bagienko) – zespół trzech śródleśnych jezior wytopiskowych położonych w Borach Tucholskich, w gminie Lubichowo, w powiecie starogardzkim województwa pomorskiego na północ od Mermetu. Powierzchnia największego Jeziora Bagienko (środkowego) wynosi 6,8 ha. Po obu jego stronach, północno-zachodniej i południowo-wschodniej, znajdują się dwa mniejsze jeziora leśne – również o nazwie „Bagienko”.

Wikipedia

# bagienko

zdrobnienie od: bagno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: bagno

(1.2) przen. niezdrowe, nieciekawe, niemoralne środowisko lub sytuacja

(1.3) daw. bot. modrzewnica, nazwa systematyczna|Andromeda|L.|ref=tak.

(1.4) daw. bot. modrzewnica pospolita, nazwa systematyczna|Andromeda polifolia|L.|ref=tak.

(1.5) daw. bot. różanecznik, nazwa systematyczna|Rhododendron|L.|ref=tak.

(1.6) daw. bot. lud. bagno zwyczajne, nazwa systematyczna|Ledum palustre|L.|ref=tak. 1753

Wiktionary

- Bagienka, nazwa oboczna Bagienko – zespół trzech śródleśnych jezior wytopiskowych w Borach Tucholskich
- Bagienko – gajówka w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
- Bagienko – część wsi Zełwągi w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Mikołajki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Motłoch utopił starą wiedźmę w bagienku na uroczysku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɟɛ̃nkɔ, AS: baǵẽnko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagno n., bagnistość ż., bagno

przym. bagienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) współcz. modrzewnica

(1.4) współcz. modrzewnica pospolita, modrzewnica północna, modrzewnica zwyczajna

(1.5) daw. bahun, daw. lud. bagienko indyjskie, współcz. azalia, rododendron, różanecznik

(1.6) współcz. bagno zwyczajne, lud. bagno pospolite, bagniak, dziki rozmaryn, rozmaryn leśny

Wiktionary

# bagiennik

mech bagienny z rzędu rokietowców, w Polsce prawnie chroniony; mokradłosz żmijowaty, bagiennik żmijowaty

SJP.pl

# bagiennikowate

rodzina owadów wodnych z rzędu chruścików

SJP.pl

Wikipedia

# bagienność

→ bagienny

SJP.pl

#### Patrz:

bagienny

# bagienny

pokryty bagnami, rosnący na bagnach (np. tereny bagienne, roślinność bagienna)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na trasę swoją ruszyły bataliony, dochodząc lasem do bagiennego rozlewiska zwanym błotami Horodziatyna, a przez miejscową ludność Wielkimi Bagnami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɟɛ̃nːɨ, AS: baǵẽ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagno n., bagienko n., bagnisko n., zabagnianie n., zabagnienie n., bagnica ż., bagiennik m., bagiennikowate nmos., bagnik m., Bagienna ż., Bagno n., bagnistość ż.

czas. zabagniać ndk., zabagnić dk.

przym. bagnisty, bagnowy, bagiennikowy, bagnicowy, bagiennikowaty

przysł. bagiennie, bagnisto, bagniście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bagnisty, podmokły

Wiktionary

# bagieński

nazwisko

SJP.pl

# bagier

maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; bagrownica, czerpaczka, czerparka, draga, pogłębiarka, szlamownik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek wydobywający grunt z dna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaɟɛr, AS: baǵer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagrownica ż., bagrowisko n., bagrowanie n.

czas. bagrować ndk.

przym. bagrowniczy, bagrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bagrownica, draga, pogłębiarka, czerpaczka, czerparka, szlamownik, szuflica

Wiktionary

# bagieta

1. drewniana listwa używana do wyrobu ram i gzymsów;
2. zgrubienie od: bagietka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od bagietka

(1.2) techn. drewniana listwa o charakterze ozdobnym, używana do wyrobu ram i gzymsów

(1.3) slang. policjant

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byłem tak głodny, że zjadłem całą bagietę z żółtym serem i szynką.

(1.2) Do wykonania ramy lustra zużyto 3 mb bagiety.

(1.2) Sala jadalna miała bagiety srebrne i była malowana na biało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɟɛta, AS: baǵeta

Wiktionary

# bagietka

1. podłużna bułka z mąki pszennej;
2. szklany pręcik, spłaszczony na końcu, używany w laboratoriach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. długa, cienka bułka;

(1.2) chem. szklany pręcik służący w laboratoriach głównie do mieszania;

Wiktionary

- bagietka – rodzaj pieczywa
- bagietka – przyrząd laboratoryjny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wcześnie rano przyniosłem ze sklepu jeszcze ciepłą bagietkę, masło, mleko i dżem truskawkowy.

(1.2) Zawartość probówek wymieszano dokładnie bagietką szklaną. Osad przylegający do bagietki usuwano, ocierając jąo wewnętrzną ścianę probówki i spłukując wodą dwukrotnie przekroploną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɟɛtka, AS: baǵetka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagnet

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bułka paryska, bułka wrocławska

(1.2) mieszadełko

Wiktionary

# bagiewnik

rodzaj ptaków z rodziny chruścieli

SJP.pl

# bagiński

nazwisko

SJP.pl

Bagiński (forma żeńska: Bagińska; liczba mnoga Bagińscy) – polskie nazwisko, które nosi ponad 11 tysięcy osób, najwięcej na północno-wschodnim Mazowszu (ziemia łomżyńska i wiska) oraz na Dolnym Śląsku. W rankingu najpopularniejszych nazwisk w kraju na miejscu 356.

Wikipedia

# baglama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|tur|bağlama.

uwagi. zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) baglama

* francuski: (1.1) baglama

* japoński: (1.1) サズ

* nowogrecki: (1.1) μπαγλαμάς m.

* słowacki: (1.1) baglama ż.

* turecki: (1.1) bağlama

źródła.

== baglama (język angielski.) ==

thumb|baglama (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. baglama

odmiana.

(1.1) lp. baglama; lm. baglamas

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baɡˈlãma, AS: baglãma

Wiktionary

# bagnecik

zdrobnienie od: bagnet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od bagnet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie bagnet, lecz tylko mały bagnecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagnet m.

przym. bagnetowy

Wiktionary

# bagnet

sztylet nasadzony na lufę karabinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

(1.2) mot. wskaźnik poziomu oleju w silniku samochodowym (lub innych urządzeniach) w postaci długiego, metalowego ostrza

Wiktionary

Bagnet (franc. baïonette od miasta Bayonne) – rodzaj kolnej broni białej mocowanej u wylotu lufy broni strzeleckiej (np. karabinu). Po nałożeniu bagnet stanowi jej przedłużenie umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie jej w walce wręcz.
W Polsce początkowo zwany bajonetem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed atakiem żołnierze założyli bagnety na karabiny.

(1.1) Wyciągnąłem z niego bagnet, a ten wstał i mówi, o, ulżyło mi.

(1.2) Bagnet złamał się przy wyciąganiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaɡnɛt, AS: bagnet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. bagnecik m.

przym. bagnetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. bajonet

Wiktionary

# bagnetowy

przymiotnik od: bagnet

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z bagnetem, dotyczący bagnetu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagnet mrz., bagnecik mrz.

Wiktionary

# bagnetsztanga

dawniej: żelazny pręt z obracającą się rączką do zamykania okna; zawrzyk, zawrotnica

SJP.pl

# bagniak

1. rodzaj mchu z rodziny szmotłochowatych;
2. potocznie: maślak pstry (jadalny grzyb z rodziny maślakowatych)

SJP.pl

# bagnica

bylina z rodziny bagnicowatych, rosnąca na torfowiskach; bagnica torfowa

SJP.pl

- bagnica – rodzaj roślin z rodziny bagnicowatych (Scheuchzeriaceae F. Rudolphi), obejmujący jeden gatunek - bagnicę torfową

Miejscowości w Polsce

- Bagnica – osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Rzeczenica
- Bagnica – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów

Wikipedia

# bagnicki

nazwisko

SJP.pl

# bagnicowate

rodzina roślin jednoliściennych, występujących w strefie umiarkowanej

SJP.pl

Wikipedia

# bagnicowaty

o cechach bagnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny bagnicowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagnicowate nmos.

Wiktionary

# bagniczek

1. modraszek bagniczek - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych;
2. piórolotek bagniczek - gatunek motyla z rodziny piórolotkowatych

SJP.pl

# bagniczka

1. modraszek bagniczek - gatunek motyla z rodziny modraszkowatych;
2. piórolotek bagniczek - gatunek motyla z rodziny piórolotkowatych

SJP.pl

# bagniewski

nazwisko

SJP.pl

Bagniewski – polski herb szlachecki, odmiana herbu Pomian.

Wikipedia

# bagnik

1. pająk z rodziny darownikowatych, występujący w około 100 gatunkach;
2. mech z rodziny szmotłochowatych, w Polsce pod ochroną

SJP.pl

# bagnisko

zgrubienie od: bagno

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. bagno.

(1.2) zgrub. od: bagno

(1.3) daw. bot. bażyna (nazwa systematyczna|Empetrum|L.|ref=tak.)

Wiktionary

- Bagnisko – inne określenie bagna
- Bagnisko – potok, dopływ Boberki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za miedzą Danuśki zaczynały się bagniska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagno n., bagno n.

przym. bagienny

Wiktionary

# bagnistość

→ bagnisty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stopień zabagnienia danego obszaru;

(1.2) odprzym. cecha tego, co jest bagniste

Wiktionary

Bagnistość – stopień zabagnienia danego obszaru, określa stosunek powierzchni zajętej przez bagna (A_{b}) do powierzchni pola odniesienia (A), obliczany według wzoru:

  k_{b}={\frac {\sum A_{b}}{A}} (%)

W Polsce bagnistość wynosi 8,3%.

Wikipedia

#### Patrz:

bagnisty

#### Wymowa:

IPA: baɟˈɲistɔɕt͡ɕ, AS: baǵńistość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagno n., bagno n., bagienko n.

przym. bagienny, bagnisty

przysł. bagiennie, bagniście

Wiktionary

# bagnisty

taki jak na bagnach; błotnisty (np. bagnisty grunt, bagnisty teren)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pokryty bagnami

(1.2) podobny do bagna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagno n., bagnistość ż., bagno n.

przym. bagienny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bagienny

(1.2) błotnisty, grząski

Wiktionary

# bagno

1. teren podmokły;
2. rodzaj rośliny należącej do rodziny wrzosowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce

Wiktionary

Bagno – obszar o utrzymującym się wysokim nawilgoceniu, porośnięty przez roślinność przystosowaną do specyficznych warunków związanych z dużą wilgotnością.

Pojęcie bagno w języku potocznym ma nieprecyzyjne znaczenie bliskie torfowisku. Pojęcia bliskoznaczne to trzęsawisko, grzęzawisko lub błoto. W literaturze specjalistycznej bagno może oznaczać teren stale podmokły i porośnięty roślinnością przystosowaną do bardzo wilgotnych warunków, której szczątki przekształcającą się w torf. W topografii bagnem określany jest obszar, na którym woda znajduje się na powierzchni – między kępami roślinności – przez znaczną część roku, a w najsuchszym okresie 80–90% objętości gruntu jest trwale nasycone wodą. Niektórzy definiują bagno jako praktycznie każde lądowe mokradło, zarówno torfowiskowe, jak i nie (namulisko, podmoklisko, mułowisko). W węższym ujęciu bagno może oznaczać jedynie obszary, gdzie zachodzą procesy bagienne, zwłaszcza odkładanie torfu, przy czym może to dotyczyć także torfowisk inicjalnych lub zdegradowanych, gdzie procesy bagienne są słabo zauważalne. Torfowisko, na którym zachodzą procesy torfotwórcze, w odróżnieniu od osuszonych i zdegradowanych torfowisk, bywa określane jako torfowisko żywe (aktywne) lub bagno torfowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prosimy mieszkańców Bagna, aby między sobą rozstrzygali i pilnowali porządku kolejki, a nie obarczali problemem sprzątania księdza proboszcza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaɡnɔ, AS: bagno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagno n., bagnistość ż., zabagnianie n., zabagnienie n., bagnica ż., bagiennik m., bagiennikowate nmos., bagnik m., Bagienna ż., Bagna nmos., bagienko n., bagnisko n.

czas. zabagniać ndk., zabagnić dk.

przym. bagienny, bagnisty, bagnowy, bagiennikowy, bagnicowy, bagiennikowaty

przysł. bagiennie, bagnisto, bagniście

Wiktionary

# bagnoznawstwo

nauka o ewolucji i tworzeniu się bagien; paludologia

SJP.pl

Paludologia (łac. palus, paludis „bagno” i gr. logos „nauka”), hydrologia bagien – nauka wchodząca w skład hydrologii. Interesuje się bagnem, jego związkami z otaczającym go środowiskiem, bada procesy wymiany wody pomiędzy nimi. Zajmuje się bilansem wodnym bagna, kształtowaniem się odpływu z tegoż bagna, jego ustrojem cieplnym, parowaniem zeń, określa reguły rządzące tworzeniem się bagiennej sieci hydrograficznej.

Wikipedia

# bago

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gw-pl|Śląsk Cieszyński. tabaka do żucia

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. śmierdzący osad w fajce

Wiktionary

Pegu (birm. ပဲခူးမြို့ /bəɡó mjo̰/, mon ဗဂေါ /həkɜ̀/, ang. Bago, hist. Hanthawaddy) – miasto w środkowej Mjanmie (Birmie), w prowincji Pegu, 80 km na północny wschód od Rangunu.

Liczba mieszkańców: 284 tys. (2012) – czwarte co do wielkości miasto kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|czeski|bago.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== bago (język cebuano.) ==

wymowa.

audio|LL-Q33239 (ceb)-Howdy.carabao-bago.wav.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) nowy

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|czeski|bago.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== bago (język cebuano.) ==

wymowa.

audio|LL-Q33239 (ceb)-Howdy.carabao-bago.wav.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) nowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# bagram

miasto w Afganistanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowym Afganistanie;

Wiktionary

Bagram – miasto w środkowym Afganistanie, w prowincji Parwan. Leży około 60 km na północ od Kabulu. Pochodzi jeszcze z czasów starożytnych. W mieście znajduje się Baza lotnicza Bagram. W 2021 roku liczyło ponad 119 tys. mieszkańców.

W roku 1938 belgijscy archeolodzy prowadzący wykopaliska w centrum miasta odkryli zamurowane pomieszczenie, w którym ukryte były skarby pochodzące ze wszystkich stron świata. W skład tzw. skarbu z Bagram wchodziły m.in.:

- rzymskie puchary z alabastru i szkła. Na jednym z nich umieszczony był rysunek latarni morskiej na Faros;
- indyjskie plakietki z kości słoniowej zdobione scenami z życia Buddy;
- kawałki kości słoniowej z rzeźbieniami w stylu partyjskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obrazy z Bagramu pozostaną już w pamięci Zachodu, szczególnie w Europie, i na pewno nie wpłyną na wzmocnienie transatlantyckich więzi w ich tradycyjnym sensie.

Wiktionary

# bagrationowsk

miasto w Rosji; Iławka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w obwodzie królewieckim w Federacji Rosyjskiej;

Wiktionary

Bagrationowsk, Iława Pruska, Iławka ros. Багратионовск, niem. Preußisch Eylau, lit. Prūsų Ylava, ros. hist. Прусская Илава, Pruskaja Iława – miasto w obwodzie królewieckim w Rosji (6,4 tys. mieszkańców w 2021), położone przy granicy z Polską. Centrum rejonu bagrationowskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. bagrationowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Iława Pruska

Wiktionary

# bagrationowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bagrationowskiem, dotyczący Bagrationowska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagrationowsk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iławski

Wiktionary

# bagrować

wykonywać roboty ziemne za pomocą pogłębiarki (bagra, bagrownicy), zwłaszcza pogłębiać dno zbiornika wodnego

SJP.pl

czasownik

(1.1) pogłębiać dno bagrem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maszyna podjeżdżała, opuszczała czerpak i „bagrowała” ziemię.

(1.1) W wyniku badań okazało się, że najstarsze, rzymskie ślady historii Cezarei tkwią na głębokości pięciu metrów poniżej dna morskiego. Bagrując na tej głębokości, wydobyto nieuszkodzony wielki dzban i pięknie rzeźbioną lampę oliwną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈɡrɔvat͡ɕ, AS: bagrovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bagier m., bagrownica ż., bagrowisko n., bagrowanie n.

przym. bagrowniczy, bagrowy

Wiktionary

# bagrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogłębianie dna bagrem

Wiktionary

Bagrowanie – mechaniczne usuwanie warstwy osadów dennych ze zbiorników wodnych lub cieków.

Usunięcie ze zbiornika części osadów dennych jest równoznaczne z usunięciem zdeponowanego w nich ładunku substancji biogennych, dlatego działanie to jest zaliczane do zabiegów rekultywacyjnych jezior.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bagier m., bagrownica ż., bagrowisko n.

czas. bagrować ndk.

przym. bagrowniczy, bagrowy

Wiktionary

# bagrowisko

usypisko powstałe z piasku, gruzu itp. wybieranego przez pogłębiarki (bagry, bagrownice)

SJP.pl

# bagrownica

maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; bagier, czerpaczka, czerparka, draga, pogłębiarka, szlamownik

SJP.pl

Pogłębiarka (bagrownica, draga) – jednostka pływająca, której przeznaczeniem jest pogłębianie akwenów morskich i śródlądowych.

Wikipedia

# bagrowniczy

przymiotnik od: bagrownica

SJP.pl

# bagrowski

nazwisko

SJP.pl

# bagrowy

związany z bagrem

SJP.pl

# bagrzysta

osoba obsługująca pogłębiarkę

SJP.pl

# bagulalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bagulalami, dotyczący Bagulalów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język bagulalski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bagulalowie lm m.

Wiktionary

# bahaistyczny

→ bahaizm

SJP.pl

#### Patrz:

bahaizm

# bahaita

wyznawca bahaizmu

SJP.pl

# bahaitka

→ bahaita

SJP.pl

# bahaizm

ruch religijny wyodrębniony z babizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;

Wiktionary

Bahaizm, bahá'í – religia monoteistyczna założona w Persji w XIX wieku przez Bahá'u'lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkości. Szacuje się, że obecnie na świecie jest od pięciu do sześciu milionów bahaitów (bahaistów) w ponad 200 państwach i terytoriach. Bahaizm wyłonił się z islamu szyickiego, konkretniej babizmu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: baˈxajism̥, AS: baχai ̯ism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bahaita m., bahaitka ż.

przym. bahaicki

przysł. bahaicko

Wiktionary

# bahama

żółtopomarańczowy kolor

SJP.pl

Bahamy (ang. Bahamas), Wspólnota Bahamów (ang. Commonwealth of The Bahamas) – państwo wyspiarskie, położone na archipelagu Bahamy należącym do Indii Zachodnich na Oceanie Atlantyckim.

Wikipedia

# bahamczyk

obywatel Bahamów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Bahamów

Wiktionary

Bahamy (ang. Bahamas), Wspólnota Bahamów (ang. Commonwealth of The Bahamas) – państwo wyspiarskie, położone na archipelagu Bahamy należącym do Indii Zachodnich na Oceanie Atlantyckim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: baˈxãmt͡ʃɨk, AS: baχãmčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahamy nmos.

:: fż. Bahamka ż.

przym. bahamski

Wiktionary

# bahamka

1. obywatelka Bahamów (państwa)
2. mieszkanka Bahamy (wyspy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Bahamów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxãmka, AS: baχãmka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahamy nmos.

:: fm. Bahamczyk mos.

przym. bahamski

Wiktionary

# bahamski

→ Bahama, → Bahamy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Bahamy

(1.2) odnoszący się do archipelagu Bahamy

Wiktionary

#### Patrz:

Bahama, → Bahamy

#### Przykłady

(1.1) Bahamska flaga ma trzy poziome pasy koloru niebieskiego i żółtego oraz czarny trójkąt po lewej stronie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxãmsʲci, AS: baχãmsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahamy nmos., Bahamczyk m., Bahamka ż.

Wiktionary

# bahamy

1. archipelag około 700 wysp koralowych na Oceanie Atlantyckim, w Ameryce Środkowej, w Indiach Zachodnich;
2. państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Nassau; Wspólnota Bahamów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na Oceanie Atlantyckim;

(1.2) geogr. polit. państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

Wiktionary

Bahamy (ang. Bahamas), Wspólnota Bahamów (ang. Commonwealth of The Bahamas) – państwo wyspiarskie, położone na archipelagu Bahamy należącym do Indii Zachodnich na Oceanie Atlantyckim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Według danych ONZ Bahamy posiadają najmłodszą wiekowo populację świata. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈxãmɨ, AS: baχãmy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahamczyk mos., Bahamka ż.

przym. bahamski, bahama

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ofic. urz. Wspólnota Bahamów

Wiktionary

# bahia

[czytaj: baIja]
1. stan w Brazylii;
2. dawna nazwa Salvadoru (miasta w Brazylii)

SJP.pl

Bahía (wymowa [baˈi.ɐ]) – jeden z 26 stanów Brazylii, położony w Regionie Północno-Wschodnim. Od północy graniczy ze stanem Pernambuco, od zachodu ze stanami Piauí, Tocantins i Goiás, południa ze stanami Minas Gerais i Espírito Santo, a wschodnią granicę wyznacza Ocean Atlantycki.

Wikipedia

# bahnarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej Region Płaskowyżu Centralnego w Wietnamie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Bahnar mos.

przym. bahnarski

Wiktionary

# bahr

nazwisko

SJP.pl

Baḥr (بحر) to arabskie słowo oznaczające morze.

Niderlandy:

- Bahr – wieś

Sudan Południowy:

- Bahr al-Dżabal – obszar podmokły

Osoby:

- Egon Bahr – niemiecki polityk (1922–2015).
- Feliks Bahr – polski adwokat przysięgły, oficer ordynansowy
- Jerome Bahr – amerykański poeta i eseista.
- Jerzy Bahr – polski dyplomata i działacz państwowy, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego.

Wikipedia

# bahrajn

państwo w Azji ze stolicą w Manamie; Królestwo Bahrajnu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

(1.2) geogr. wyspa na Zatoce Perskiej stanowiąca większą część terytorium Bahrajnu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bahrajn jest monarchią konstytucyjną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaxrajn, AS: baχrai ̯n

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrańczyk mos., Bahranka ż., Bahrajnka ż., Bahrajńczyk mos.

przym. bahrański, bahrajński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. urz. Królestwo Bahrajnu

Wiktionary

# bahrajńczyk

obywatel Bahrajnu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Bahrajnu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baxˈrajj̃n͇t͡ʃɨk, AS: baχrai ̯ĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn m., Bahrańczyk mos.

:: fż. Bahranka ż., Bahrajnka ż.

przym. bahrański, bahrajński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bahrańczyk

Wiktionary

# bahrajnka

obywatelka Bahrajnu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Bahrajnu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baxˈrajnka, AS: baχrai ̯nka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn mrz., Bahranka ż.

:: fm. Bahrańczyk mos., Bahrajńczyk mos.

przym. bahrański, bahrajński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bahranka

Wiktionary

# bahrajński

→ Bahrajn; bahrański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. bahrański.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn mrz., Bahrańczyk mos., Bahranka ż., Bahrajńczyk mos., Bahrajnka ż.

Wiktionary

# bahrańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Bahrajnu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baxˈrãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: baχrãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn mrz., Bahrajńczyk mos.

:: fż. Bahranka ż., Bahrajnka ż.

przym. bahrański, bahrajński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bahrajńczyk

Wiktionary

# bahranka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Bahrajnu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baxˈrãŋka, AS: baχrãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn mrz., Bahrajnka ż.

:: fm. Bahrańczyk mos., Bahrajńczyk mos.

przym. bahrański, bahrajński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bahrajnka

Wiktionary

# bahrański

→ Bahrajn; bahrajński

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Bahrajn

(1.2) odnoszący się do wyspy Bahrajn

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baxˈrãj̃sʲci, AS: baχrãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bahrajn mrz., Bahrańczyk mos., Bahranka ż., Bahrajńczyk mos., Bahrajnka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) bahrajński

Wiktionary

# baht

jednostka monetarna Tajlandii (1 baht = 100 satangów)

SJP.pl

Bat, bat tajski (język tajski: บาท trb. baat) – waluta Tajlandii.

Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).

Monety występują w nominałach:

- 25 satangów
- 50 satangów
- 1 bat
- 2 baty
- 5 batów
- 10 batów

Wikipedia

# baić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gwara. mówić

Wiktionary

# baigneuse

Baigneuse (fr. – kąpiąca się) – rodzaj szezlongu popularnego w I połowie XIX wieku w kształcie owalu, wyściełanego, na niskich nóżkach.

Szeroki fotel – leżanka posiadał owalne głębokie siedzenie, kształtem przypominał ówczesne wanny.
Otoczony był z trzech stron nierównej wysokości oparciami: wklęsłym i lekko wywiniętym, wyższym od wezgłowia i niższym od nóg. Tylne oparcie lekko wygięte.

Wikipedia

# bailly

[czytaj: baJI] nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Bailly

- Anne-Lise Bailly (ur. 1983) – francuska biathlonistka
- Benjamin Bailly (ur. 1990) – belgijski kierowca wyścigowy
- David Bailly (1584–1657) – holenderski malarz
- Eric Bailly (ur. 1994) – iworyjski piłkarz
- Jean Sylvain Bailly (1736–1793) – francuski astronom
- Logan Bailly (ur. 1985) – belgijski piłkarz
- Patrice Bailly-Salins (ur. 1964) – francuski biathlonista
- Pierre Bailly (1889–1973) – francuski architekt
- Rosa Bailly (1890–1976) – francuska pisarka i poetka
- Sandrine Bailly (ur. 1979) – francuska biathlonistka
- Sylvie Bailly-Salins (ur. 1969) – francuska biathlonistka

Wikipedia

# bainit

składnik strukturalny stali hartowanych i żeliw szarych; odmiana perlitu

SJP.pl

Wikipedia

# baird

[czytaj: berd] nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Baird

- Alexander Boyd Baird (1891–1967) – kanadyjski polityk
- Bobby Baird (1912–1953) – brytyjski kierowca wyścigowy
- Chris Baird (ur. 1982) – północnoirlandzki piłkarz
- Diora Baird (ur. 1983) – amerykańska aktorka i modelka
- Don Baird (ur. 1951) – australijski lekkoatleta, skoczek o tyczce
- Edward Jan Baird (1894–1971) – polski przedstawiciel nauk rolniczych
- George Thomas Baird (1847–1917) – kanadyjski polityk
- George Baird (1907–2004) – amerykański lekkoatleta, sprinter
- James Baird (1893–1917) – nowozelandzki rugbysta
- John Baird (1874–1941) – brytyjski polityk i dyplomata
- John Logie Baird (1888–1946) – szkocki inżynier
- Kadecia Baird (ur. 1995) – gujańska lekkoatletka, sprinterka
- Kingsley Baird – nowozelandzki artysta
- Leslain Baird (ur. 1987) – gujański lekkoatleta, oszczepnik
- Mal Baird (ur. 1948) – australijski lekkoatleta, płotkarz
- Mike Baird (ur. 1968) – australijski polityk
- Sam Baird (ur. 1988) – angielski snookerzysta zawodowy
- Sammy Baird (1930–2010) – szkocki piłkarz i trener piłkarski
- Scott Baird (ur. 1951) – amerykański curler
- Spencer Fullerton Baird (1823–1887) – amerykański zoolog, ornitolog i ichtiolog
- Tadeusz Baird (1928–1981) – polski kompozytor muzyki współczesnej
- Vera Baird (ur. 1951) – brytyjska polityk

Wikipedia

# bairiki

1. wyspa w atolu Tarawa;
2. stolica Kiribati

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Kiribati;

Wiktionary

Bairiki – miasto na wyspie Bairiki, na atolu Tarawa w grupie wysp Gilberta, w jednostce administracyjnej South Tarawa, faktyczna stolica Kiribati. Jest to główne centrum administracyjne republiki Kiribati (siedziba prezydenta i większości ministerstw), ale parlament został przeniesiony na wyspę Ambo. Bairiki jest też siedzibą katolickiej diecezji Tarawa i Nauru. W 2000 roku miasto liczyło 36,7 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌbajiˈrʲici, AS: bai ̯irʹiḱi

Wiktionary

# baisse

[czytaj: bes] spadek cen towarów na giełdzie lub kursu papierów wartościowych; bessa

SJP.pl

# bait

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) slang. przen. prowokacyjny wpis na forum publicznym

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarzutka, podpucha

Wiktionary

# baixi

Baixi (chin. trad.: 百戲; chin. upr.: 百戏; pinyin: bǎixì; dosł. sto sztuk) – rodzaj chińskich widowisk łączących tradycyjne formy przedstawień taneczno-wokalnych z akrobatyką, żonglerką lub symbolicznymi elementami walki, które pojawiły się w czasach dynastii Han (206 p.n.e.–220 n.e.), choć według niektórych źródeł były znane już w okresie dynastii Qin (221 p.n.e.–206 p.n.e.).

Wikipedia

# baiza

[czytaj: bajza] waluta zdawkowa Omanu (1/1000 riala)

SJP.pl

Baiza (baisa) – drobna jednostka monetarna Omanu emitowana:

- w latach 1946–1970 w Muskacie i Omanie (równa {\tfrac {1}{200}} riala saidi, a w 1970 {\tfrac {1}{1000}} riala saidi)
- w 1940 r. w prowincji Dhofar (równa {\tfrac {1}{200}} riala dhofaryjskiego)
- po zmianie nazwy państwa na Oman od 1974 r. jako równowartość {\tfrac {1}{1000}} riala omańskiego.

Wikipedia

# baj

w literaturze dziecięcej: baśniowa postać opowiadająca bajki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. postać baśniowa opowiadająca bajki

wykrzyknik

(2.1) …zachęcający kogoś do opowiadania bajki

forma rzeczownika.

(3.1) D. lp. od: baja (forma charakterystyczna)

forma czasownika.

(4.1) 2. os. lp. rozk. od: bajać

Wiktionary

Baj – polskie nazwisko. Pojawiło się po 1624 roku. Podczas jednej z bitew polscy chłopi wzięli do niewoli wielu Tatarów, którzy potem obrabiali chłopskie pola, gdy gospodarze musieli odrabiać pańszczyznę. Osiedlili się wtedy w okolicznych wsiach, dając początek rodzinom o nazwisku Baj.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) bajacz, bajarz

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. baja ż., bajacz mos., bajanie n., bajarz mos.

czas. bajać ndk., nabajaćdk.

przym. bajkowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== baj (język grenlandzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) do widzenia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baja ż., bajacz mos., bajanie n., bajarz mos.

czas. bajać ndk., nabajaćdk.

przym. bajkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajacz, bajarz

Wiktionary

# baja

1. miękka tkanina bawełniana, grubsza odmiana flaneli
2. zgrubienie od: bajka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. ciepła i miękka tkanina bawełniana, grubsza od flaneli; Gloger.

(1.2) zgrub. bajka

(1.3) gw-pl|Bukowina. łazienka

(1.4) rel. islamska przysięga wierności składana kalifowi przez muzułmanów;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: baj

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lp. ter. od: bajać

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założył płaszcz z bai.

(1.2) Obejrzyj baję i zmykaj spać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbaja, AS: bai ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. baj mos., bajka ż.

wykrz. baj

czas. bajać

przym. bajowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) bania, wanna

Wiktionary

# baja-bongo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eufem. seks. stosunek płciowy heteroseksualny

wykrzyknik

(2.1) żart. wyraz zadowolenia; por. super, git, zajebiście

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbaja‿ˈbɔ̃ŋɡɔ, AS: bai ̯a‿bõŋgo

Wiktionary

#### Synonimy:

bajabongo

Wiktionary

# bajabongo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eufem. seks. stosunek płciowy heteroseksualny

wykrzyknik

(2.1) żart. wyraz zadowolenia; por. super, git, zajebiście

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbaja‿ˈbɔ̃ŋɡɔ, AS: bai ̯a‿bõŋgo

Wiktionary

#### Synonimy:

baja-bongo

Wiktionary

# bajać

przestarzałe:
1. opowiadać fantastyczne historie, baśnie;
2. opowiadać niestworzone rzeczy; ględzić, pleść bzdury

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nabajać)

(1.1) książk. opowiadać baśnie, fantastyczne historie

(1.2) książk. ględzić, pleść

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajät͡ɕ, AS: bai ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajka ż., bajarz m., bajarka ż., baja m./ż., bajanie n.

przym. bajkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bajdurzyć, pleść androny, pleść od rzeczy, pleść trzy po trzy

Wiktionary

# bajadera

1. hinduska tancerka kultowa, pełniąca służbę przy świątyni Buddy; almeja
2. dawna tkanina indyjska w poprzeczne, kolorowe pasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. kuliste (rzadziej prostokątne) ciastko wytwarzane na bazie odpadów cukierniczych;

(1.2) hinduska tancerka pełniąca służbę przy świątyni

(1.3) dawna tkanina indyjska w poprzeczne, kolorowe pasy

Wiktionary

- Bajadera – operetka
- bajadera (dewadasi) – hinduska tancerka
- bajadera (także w formie „bajaderka”) – ciastko
- Bajadera – książka Jarosława Abramowa-Newerly

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. bajaderka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tanecznica indyjska, dewadasi

Wiktionary

# bajaderka

ciastko wyrabiane z okruchów cukierniczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zob. bajadera.

Wiktionary

Bajadera (inaczej bajaderka, kartofelek, ziemniaczek, a także „kula rumowa”) – kuliste (rzadziej prostokątne) ciastko wytwarzane na bazie odpadów cukierniczych (np. okrawków ciastek deserowych), z dodatkiem kakao, rumu, czekolady, orzeszków ziemnych lub wiórków kokosowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. bajadera ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajadera

Wiktionary

# bajak

nazwisko

SJP.pl

# bajan

instrument muzyczny, udoskonalona harmonia ręczna (rodzaj akordeonu) z klawiaturami guzikowymi dla obu rąk, spopularyzowana w Rosji pod koniec XIX wieku; guzikówka, harmoszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. bajarz

Wiktionary

Osoby noszące nazwisko Bajan

- Bajan I – wódz Awarów
- Bojan (Bajan) – legendarny ruski poeta-śpiewak
- Anna Bajan (ur. 1957) – polska pięcioboistka nowoczesna
- Jerzy Bajan (1901–1967) – polski lotnik
- Konrad Bajan (1930–2016) – polski ekonomista
- Marek Bajan (ur. 1956) – polski pięcioboista nowoczesny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈbajãn, AS: bai ̯ãn

Wiktionary

# bajanchongorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bajanchongorem, dotyczący Bajanchongoru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajanchongor mrz.

Wiktionary

# bajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|bajać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajać

rzecz. baj mos., bajarka ż., bajarz mos., bajka ż.

wykrz. baj

Wiktionary

# bajarka

kobieta, która opowiada bajki albo baśnie, czyli utwory o treści fantastycznej, zmyślonej, osnutej na podaniach, legendach; gawędziarka, plotkarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej opowiadająca baśnie, bajki itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajka fż., bajanie n.

:: fm. bajarz mos.

czas. bajać ndk.

przym. bajkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gawędziarka, opowiadaczka

Wiktionary

# bajarski

→ bajarz

SJP.pl

#### Patrz:

bajarz

# bajarstwo

opowiadanie bajek, baśni

SJP.pl

# bajarz

ten, kto opowiada bajki albo baśnie, czyli utwory o treści fantastycznej, zmyślonej, osnutej na podaniach, legendach; bajczarz, gawędziarz, plotkarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba opowiadająca bajki lub baśnie

Wiktionary

- Bajarz – gawędziarz, anegdociarz
- Bajarz – mistrz gry w grach fabularnych
- Bajarz (ang. Storyteller) – serial telewizyjny z 1987 roku

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. baj mos., bajarka ż., bajka fż., bajanie n.

czas. bajać ndk.

przym. bajkowy

wykrz. baj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gawędziarz

Wiktionary

# bajbak

człowiek gnuśny, leniwy

SJP.pl

# bajbardzo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. żart. byle co, nic ważnego; także ktoś, kogo można lekceważyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ty już Pana Boga nie miej za bajbardzo – rzekł drugi. – On się zna na farbowanych lisach.

(1.1) Mam sobie aspana za bajbardzo i za hetkę pętelkę, i mocno sobie tego życzę, abym waćpanu w łeb strzelił.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ba i bardzo; daw. lada co

Wiktionary

# bajbot

mała łódź żaglowa lub wiosłowa; bąk; bączek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. niewielka łódź wiosłowa

(1.2) żegl. mała żaglówka śródlądowa o nietypowej budowie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajbɔt, AS: bai ̯bot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) bączek, bąk

Wiktionary

# bajca

rzadko: bejca;
1. farba do drewna;
2. zaprawa do nasion posiadająca właściwości grzybobójcze;
3. zaprawa farbiarska;
4. zaprawa z octu i korzeni do marynowania mięs

SJP.pl

# bajcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od bajt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajt m.

Wiktionary

# bajcować

przesadzać w opowiadaniu, w relacjach, starając się kogoś zwieść; bujać, blagować, bajerować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. peklować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajcowanie n.

Wiktionary

# bajcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mówienie nieprawdy, wprowadzanie w błąd

(1.2) zob. bejcowanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajcować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdurzenie, bujanie, blagowanie, bajerowanie, kłamanie, chrzanienie

Wiktionary

# bajczany

dawniej: bajeczny

SJP.pl

# bajczarski

→ bajczarz

SJP.pl

#### Patrz:

bajczarz

# bajczarz

ten, kto opowiada bajki albo baśnie, czyli utwory o treści fantastycznej, zmyślonej, osnutej na podaniach, legendach; bajarz, gawędziarz, plotkarz

SJP.pl

# bajczyć

plotkować

SJP.pl

# bajda

wiadomość, relacja, opowiadanie zmyślone, nieprawdziwe, niemające sensu; brednia, bzdura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. opowiadanie zmyślone, niemające sensu

(1.2) lekcew. bajka, baśń

Wiktionary

Dymitr Wiśniowiecki (ukr. Дмитро Іванович Вишневе́цький (Dmytro Iwanowycz Wyszneweckyj)) herbu Korybut (ur. przed 1535, zm. 1563 w Stambule) – kniaź, starosta czerkaski i kaniowski (od 1550 roku) , sławny awanturnik.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przestań opowiadać nam takie bajdy, przecież i tak nikt w nie nie wierzy.

(1.2) Moją ulubioną bajdą jest powieść „Wspomnienia niebieskiego mundurka”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajda, AS: bai ̯da

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajdura ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajdura ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Mär ż.; (1.2) Mär ż.

* rosyjski: (1.1) байка ż.; (1.2) байка ż.

źródła.

== bajda (język maltański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jajko

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# bajdak

duża bezpokładowa łódź rzeczna żaglowo-wiosłowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. żegl. duża bezpokładowa, jednomasztowa łódź żaglowo-wiosłowa, używana dawniej na rzekach Ukrainy i Białorusi oraz do wypraw na Morzu Czarnym;

Wiktionary

Bajdak (bajdas), bajdarka (ukr., ros. байдак) – jednomasztowa, duża, szeroka, bezpokładowa łódź żaglowo-wiosłowa używana dawniej na rzekach Ukrainy, Białorusi i Rosji; rodzaj barki rzecznej.

Z kadłubem o nieco zwężonym przodzie, miała płaskie dno i proste burty. Wyposażona w dwie kotwice, poruszana była żaglem i wiosłami lub długimi żerdziami (tzw. szóstami). W jej tylnej części mieściła się niewielka kajuta. Z wiarygodnych XIX-wiecznych informacji wiadomo, iż długość bajdaków wynosiła od 15 do 25 sążni(od 26 do ok. 43 metrów), szerokość sięgała 4 sążni (ok. 7 m), a tonaż wahała się od zaledwie 2 do aż 6 tysięcy cetnarów (od ok. 80 kg do przeszło 24 ton). Obsadę takiej łodzi płynącej z prądem i z rozpiętym żaglem stanowiło zazwyczaj 8-20 ludzi, co zapewniało jej prędkość poruszania się rzędu 5-9 ówczesnych wiorst (5,3–ok. 9,5 km) na godzinę, natomiast łódź płynąca pod prąd przy rozpiętym żaglu wymagała obsady 20-50 ludzi, lecz mimo to jej prędkość ograniczała się do 3 wiorst (3,2 km) na godzinę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dam ci tedy parę czajek, bo bajdakami porohów nie przejedziesz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdarka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdas, bajdarka

Wiktionary

# bajdaracki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bajdaratą, dotyczący Bajdaraty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajdarata ż.

Wiktionary

# bajdarata

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, uchodząca do Zatoki Bajdarackiej Morza Karskiego;

Wiktionary

Bajdarata – rzeka, po której biegnie umowna granica Europy i Azji, jednocześnie jej ujście do Morza Karskiego (68°15′) jest najdalej na wschód wysuniętym punktem Europy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. bajdaracki

Wiktionary

# bajdarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. wiosłowo-żaglowa łódź towarowa używana na Wołdze w okolicach Astrachania, a w XIX w. również na Dnieprze i Prypeci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdak m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdak

Wiktionary

# bajdała

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. pot. osoba która lubi bajdurzyć, bajać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Już ta bandura mówi wciąż o pogodzie – klita bajdała o urodzajach i lepszych czasach, – nowiniarz łże coś świeżego o teatrze lub uroczystościach publicznych – resztę, dokończa łgarz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdziara ż., bajdurzenie n., bajdziarka ż., bajduła m., bajdziarz m., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdziurzyć, bajdurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajarz, bajduła, bajdziarz

Wiktionary

# bajdewind

wiatr wiejący od dziobu pod kątem ostrym do linii symetrii statku; bejdewind

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. nazwa wiatru z kierunku pomiędzy wiatrem wiejącym prostopadle do burt statku (półwiatr), a wiatrem wiejącym od strony kąta martwego, czyli od strony dziobu;

(1.2) żegl. kurs przy bajdewindzie (1.1)

Wiktionary

Bajdewind, też bejdewind, ćwierćwiatr (z niem. bei dem Wind – dosł. przy wietrze) – nazwa jednego z wiatrów pozornych. Bajdewind wieje z kierunków: pomiędzy wiatrem wiejącym prostopadle do burt jednostki (półwiatr), a wiatrem wiejącym od strony kąta martwego, czyli od strony dziobu jednostki. W zależności od wielkości kąta martwego danej jednostki przedział ten wynosi od ok. 30° do ok. 80°.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: bajˈdɛvʲĩnt, AS: bai ̯devʹĩnt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bejdewind, ćwierćwiatr

Wiktionary

# bajdura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. brednia, głupstwo

rzeczownik, rodzaj żeński lub męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek, który opowiada bajki, bajarz

(2.2) pot. osoba mówiąca od rzeczy, nieprawdomówna

Wiktionary

Bajdura – wieś w Syrii, w muhafazie Aleppo, w dystrykcie As-Safira. W 2004 roku liczyła 569 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wróciłeś już do domu i wymyślasz, że wygrałeś konkurs. To na pewno bajdura!

(2.1) Z drugiej strony słowa o wyraźnie ujemnej konotacji, nazywające osobę o cesze nachalnego, natrętnego gadulstwa (babrok, żwok, czasem też bajdura), są stosowane przede wszystkim na określenie mężczyzn […]

(2.2) Synu, jesteś bardzo nieprawdomówny, oni zaczną cię przezywać bajdurą!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajda ż., bajdziarstwo n., bajdurzenie n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brednia, głupstwo, kłamstwo, bajka

(2.1) bajdała, bajduła, bajdziarz, bajarz

(2.2) kłamca, łgarz, blefiarz

Wiktionary

# bajdurzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmyślanie, opowiadanie bajd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę was, ludzie światowi, wy, którzy, o tej porze, pędzicie za swymi uciechami na bal lub do Opery i którzy wieczór, kładąc się, odczytacie do poduszki jakieś zużyte bluźnierstwo starego Woltera, jakieś rozsądne bajdurzenie Pawła Ludwika Courrier, jakąś rozprawę ekonomiczną komisji parlamentarnej […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajda ż., bajdura ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdziarstwo

Wiktionary

# bajdurzyć

opowiadać zmyślone rzeczy, mówić bez sensu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. mówić głupstwa

(1.2) pot. zmyślać bajki, opowiadania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co też pan bajdurzy, przecież to wszystko nieprawda!

(1.2) Lubię przebywać z moim tatą, świetne opowiadania nam bajdurzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdziara ż., bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż. bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajać, bzdurzyć, kłamać, okłamywać, pleść androny, pleść od rzeczy, pleść trzy po trzy

(1.2) bajać

Wiktionary

# bajduła

(r. żeński) dawniej: gawędziarka, gaduła, nudziara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba lubiąca bajdurzyć, opowiadać bajdy

(1.2) pot. osoba tworząca i opowiadająca plotkaotki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego ty wymyślasz tyle bzdur? Jesteś jakimś bajdułą!

(1.2) Ten osiedlowy bajduła znów wymyślił plotkaotkę o mnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdała, bajdziarz, bajarz

(1.2) bajdziarz

Wiktionary

# bajdziara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazowsze. zgrub. osoba, która bajdziurzy, mówi głupstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nienawidzę jej za to, że opowiada o mnie same głupoty. Jest wielką bajdziarą!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajda ż., bajdura ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. bajdziarka, fm. bajdziarz, bajduła

Wiktionary

# bajdziarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazowsze. osoba która bajdziurzy, mówi głupstwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszym mieście pałęta się wiele bajdziarek, które strasznie zmyślają.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziara ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgrub. bajdziara, fm. bajdziarz

Wiktionary

# bajdziarski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się, zaliczany do bajdziarstwa, do bajd

(1.2) zmyślony, mało prawdopodobny

(1.3) pochodzący od bajdziarza, bajdziarki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj o dziesiątej wybieram się do klubu bajdziarskiego. Będziemy tam opowiadać różny wymyślone przez nas bajki.

(1.2) Strasznie mi nazmyślałeś. Czy ty myślisz, że Ci uwierzę w tą bajdziarską opowieść o tym, jak to Ci pies zeżarł pracę domową?!

(1.3) Jak chcesz już tak kłamać to nie mnie. Ubierz swój słomiany, bajdziarski kapelusz i w miasto ludzi oszukiwać!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdziara ż., bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

Wiktionary

# bajdziarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) opowiadanie bajd, bajdurzenie

(1.2) rozsiewanie plotkaotek, plotkarstwo

(1.3) rozsiewanie kłamstw, kłamanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po całym naszym mieście chodzi wiele ludzi, którzy zajmują się bajdziarstwem. Takie bajeczki wszystkim opowiadają!

(1.2) Moja przyjaciółka jest świetną plotkaraotkarą. Myślę, że gdy przyjdzie czas na jej emeryturę, to będzie zajmować się tylko bajdziarstwem.

(1.3) Czy ty myślisz, że ktoś ci uwierzy w te bajeczki? Przecież to same bajdziarstwo!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajda ż., bajdura ż., bajdurzenie n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdurzenie

(1.2) bajdurzenie, plotkarstwo

(1.3) kłamanie

Wiktionary

# bajdziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opowiadająca bajdy

(1.2) człowiek tworzący i opowiadający plotkaotki

(1.3) osoba zanudzająca innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarka ż., bajdziara ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., bajdziurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. daw. bajdała, bajduła; przest. bajarz

(1.2) pot. plotkarz, bajduła, gaduła, gawędziarz

(1.3) pot. nudziarz; reg. bałaguła

Wiktionary

# bajdziurzyć

czasownik niedokonany

(1.1) reg. bajdurzyć, gadać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Już nikt z naszego miasta Ci nie wierzy! I to wszystko tylko przez to, że cały czas musisz coś bajdziurzyć!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajdziara ż., bajdurzenie n., bajdała m., bajduła m., bajdziarz m., bajdziarka ż., bajdura ż., bajda ż., bajdziarstwo n.

czas. bajdurzyć ndk., zbajdurzyć dk.

przym. bajdziarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajdurzenie

Wiktionary

# baje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych;

Wiktionary

Baje (wł. Baia, łac. Baiae) – miasto nad Zatoką Neapolitańską w rzymskiej Kampanii, modne uzdrowisko ze wspaniałymi willami, m.in. Cezara i Nerona. Miejsce śmierci cesarza Hadriana. Większa część starożytnego miasta znalazła się w wyniku aktywności wulkanicznej pod wodami Zatoki Neapolitańskiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. bajański

Wiktionary

# bajeczka

zdrobnienie od: bajka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. ekspr. o bajce dla dzieci

(1.2) pot. ekspr. o zmyślonej sprawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziwnie piękna bajeczka / W uszach moich wciąż dzwoni...

(1.2) Przestałbyś już opowiadać takie bajeczki i tak ci nikt nie uwierzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈjɛt͡ʃka, AS: bai ̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajeczność ż., bajka ż., bajkowość ż.

przym. bajkowy, bajeczny

przysł. bajkowo, bajecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajka

(1.2) kłamstewko

Wiktionary

# bajecznie

przysłówek

(1.1) niezwykle i doskonale

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszła jesień i w parku zrobiło się bajecznie.

(1.1) Widziałem, że była bajecznie z tego kontenta, ale nie mam jej tego za złe...

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajka ż., bajeczka ż., bajkowość ż., bajeczność ż.

przym. bajeczny, bajkowy

przysł. bajkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajkowo

Wiktionary

# bajeczniej

stopień wyższy od przysłówka: bajecznie

SJP.pl

# bajeczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: bajeczny

SJP.pl

# bajeczno-historyczny

mający elementy bajkowe i historyczne

SJP.pl

# bajeczność

→ bajeczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co bajeczne

Wiktionary

#### Patrz:

bajeczny

#### Powiązane:

rzecz. bajka ż., bajeczka ż.

przym. bajeczny, bajkowy

przysł. bajecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajkowość

Wiktionary

# bajeczny

1. wspaniały, niezwykły;
2. dotyczący bajki; bajkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przen. cechujący się niezwykłością

(1.2) istniejący w bajce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajka ż., bajeczka ż., bajkowość ż., bajeczność ż.

przym. bajkowy

przysł. bajkowo, bajecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudny, cudowny, nadzwyczajny, niesłychany, niezwykły, piękny, przepiękny, śliczny, wspaniały, wyborny, wyjątkowy, wyśmienity, znakomity

(1.2) bajkowy, baśniowy, magiczny, nieprawdopodobny, nieprawdziwy, zaczarowany

Wiktionary

# bajęda

potocznie: niepoważne opowiadanie, bzdura, bajanie, bajda

SJP.pl

# bajek

utwór pisany prozą lub wierszem, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta, ludzie bądź przedmioty

SJP.pl

# bajer

potocznie:
1. błahe kłamstwo, zwykle w celu zaimponowania komuś;
2. luksusowy, efektowny dodatek do czegoś;
3. coś, co zachwyca, budzi duże zainteresowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. luksusowy gadżet lub dodatek

(1.2) pot. naginanie prawdy lub zakamuflowane kłamstwo

(1.3) gw-pl|Lwów, Warszawa. kłamstwo

(1.4) gw. więz. kłamstwo, przechwałka

Wiktionary

Bajer (Bair, Bayer) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Leliwa, z nobilitacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Masz fajny bajer na stronie dyskusji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajɛr, AS: bai ̯er

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajerant m., bajerantka ż., bajerowanie n., zbajerowanie n.

czas. bajerować ndk., zbajerować dk.

przym. bajerancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) bałach, farmazon, haft, kicior, kit, pic

Wiktionary

# bajera

potocznie: umiejętność podrywania

SJP.pl

# bajerancki

potocznie: wspaniały, doskonały, efektowny; bombowy, bajerny

SJP.pl

# bajerant

potocznie: kłamca, oszust; kiciarz

SJP.pl

# bajerantka

kobieta lubiąca oszukiwać, fantazjować

SJP.pl

# bajerek

potocznie:
1. wypowiedź mająca na celu zaimponowanie komuś; bajer, bajerka;
2. luksusowy, efektowny dodatek do czegoś; bajer, bajerka

SJP.pl

# bajerka

potocznie:
1. wypowiedź mająca na celu zaimponowanie komuś; bajer, bajerek;
2. luksusowy, efektowny dodatek do czegoś; bajer, bajerek;
3. okłamywanie, nabieranie; bajerowanie, bujanie

SJP.pl

Bajerka – struga, prawobrzeżny dopływ Wisły o długości 16,14 km i powierzchni zlewni 21,55 km².

Struga płynie na Pogórzu Śląskim. Jej źródła znajdują się w okolicy miejscowości Pogórze. W górnym biegu przebiega pośród rozproszonej zabudowy i pól uprawnych, natomiast w środkowym i dolnym dolina potoku jest zalesiona. Uchodzi w sposób naturalny do Jeziora Goczałkowickiego.

Do Bajerki doprowadzana jest część wód Wisły kanałem Młynówka, rozpoczynającym się poniżej ujścia Brennicy.

Wikipedia

# bajerny

potocznie: wspaniały, doskonały, efektowny; bombowy, bajerancki

SJP.pl

# bajerok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Bawarczyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajery lm nm.

Wiktionary

# bajerować

pospolicie: opowiadać nieprawdę, przesadzać w opowiadaniu często w celu zaimponowania komuś

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. kłamać, przesadzać w opowiadaniu

(1.2) gw. więzienna kłamać, oszukiwać

(1.3) pot. mamić

(1.4) pot. podrywać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań mi tu bajerować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbajɛˈrɔvat͡ɕ, AS: bai ̯erovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajer m., bajeranctwo n., bajerant m., bajerantka ż., bajerowanie n., zbajerowanie n., nabajerowanie n.

czas. zbajerować dk., nabajerować dk.

przym. bajerancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. kłamać.

(1.2) picować

Wiktionary

# bajerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mówienie nieprawdy w celu zrobienia na kimś wrażenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy ci się wreszcie znudzi bajerowanie nastolatek?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbajɛrɔˈvãɲɛ, AS: bai ̯erovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajer m., bajeranctwo n., bajerant m., bajerantka ż.

czas. bajerować ndk., zbajerować dk., nabajerować dk.

przym. bajerancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłamanie; pot. blagowanie, bajcowanie, bajtlowanie, bujanie, kitowanie, kręcenie, picowanie, ściemnianie

Wiktionary

# bajerowski

należący do Bayera, związany z Bayerem, np. aspiryna bajerowska; bayerowski

SJP.pl

# bajerski

nazwisko

SJP.pl

Bajerscy (niem. von Beyersee) herbu własnego – polski ród szlachecki o pruskich korzeniach, pochodzą z Bawarii. W swoich herbarzach, Bartłomiej Paprocki, Krzysztof Czarniecki (za Kasprem Niesieckim), a za nimi Seweryn Uruski i inni, błędnie przypisywali Bajerskich do herbu Fogelveder.

Wikipedia

# bajery

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. adm. Bawaria

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajerok mos.

Wiktionary

# bajeryt

minerał, wodorotlenek glinu

SJP.pl

# bajgiel

żydowskie pieczywo wypiekane od XVII wieku, często mylone z obwarzankiem; bajgieł, bajgiełek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Lwów, Kraków, Warszawa. żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel;

(1.2) sport. w tenisie ziemnym: pot. wygrana seta do zera

Wiktionary

Bajgiel (jid. ‏בייגל‎, w wymowie dialektalnej bajgl, w wymowie standardowej bejgl; por. niem. Beugel „rogal”) – żydowskie pieczywo wypiekane od XVII wieku. Często bywa mylony z obwarzankiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszego bajgla upiekł żydowski piekarz w siedemnastym wieku w Krakowie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajgeł, obwarzanek

Wiktionary

# bajgieł

żydowskie pieczywo wypiekane od XVII wieku, często mylone z obwarzankiem; bajgiel, bajgiełek

SJP.pl

# bajgiełek

żydowskie pieczywo wypiekane od XVII wieku, często mylone z obwarzankiem; bajgiel, bajgieł

SJP.pl

# baji

[czytaj: badzi] baji chiński - gatunek walenia; delfin chiński

SJP.pl

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. na przykład

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Baji naszo słóżka mo wiyncej rozumu niż nikiery gazdowski syn.

Wiktionary

# bajka

utwór pisany prozą lub wierszem, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta, ludzie bądź przedmioty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

(1.2) liter. utwór o treści fantastycznej

(1.3) pot. zmyślona informacja

(1.4) pot. film lub serial animowany

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) bajki Ezopa

(1.2) Mama czyta dziecku bajkę na dobranoc.

(1.3) Co ty za bajki opowiadasz?! Śnieg w czerwcu?!

(1.4) „Shrek” to moja ulubiona bajka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajka, AS: bai ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajarz m., bajarka ż., bajkowość ż., baja ż., bajanie n.

:: zdrobn. bajeczka ż.

czas. bajać ndk.

przym. bajkowy, bajeczny

przysł. bajkowo, bajecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) baśń; gw-pl|Górny Śląsk|bojka.

(1.3) bujda, bzdura, dyrdymały

(1.4) kreskówka

Wiktionary

# bajkalidy

grupa starych, fałdowych pasm górskich, usytuowanych głównie w okolicach Bajkału

SJP.pl

Bajkalidy – grupa starych fałdowych pasm górskich znajdujących się głównie w okolicach jeziora Bajkał. Zostały one wypiętrzone na skutek ruchów górotwórczych z przełomu proterozoiku i paleozoiku (orogeneza bajkalska). Zalicza się do nich:

- Góry Bajkalskie
- Góry Barguzińskie
- Chamar-Daban
- Góry Ikackie
- Góry Jabłonowe
- Sajan Wschodni
- Góry Stanowe
- Góry Przymorskie
- Góry Borszczowoczne

Wikipedia

# bajkalit

minerał, diopsyd o dużej zawartości żelaza; salait

SJP.pl

# bajkalski

→ Bajkał (jezioro w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na terenie bajkalskiego rezerwatu często spotyka się rosomaki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bajˈkalsʲci, AS: bai ̯kalsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajkał mrz., Zabajkale n.

Wiktionary

# bajkał

jezioro w Rosji, położone w Azji, 456 m n.p.m., w górach południowo-wschodniej Syberii, najgłębsze jezioro na świecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Rosji

Wiktionary

Bajkał (ros. Байкал) – jezioro tektoniczne w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a pod względem powierzchni drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiek Bajkału ocenia się na 20-30 mln lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajkaw, AS: bai ̯kau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Przybajkale n., Zabajkale n., bajkałówka ż., Bajkalsk m.

przym. bajkalski, zabajkalski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peryfr. syberyjskie morze, błękitne oko Syberii

Wiktionary

# bajkałówka

wędrowna kaczka pochodząca z Syberii; cyraneczka bajkalska, cyranka bajkalska

SJP.pl

Bajkałówka, cyraneczka bajkalska, cyranka bajkalska, kłochtun (Sibirionetta formosa) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Wikipedia

# bajker

potocznie: rowerzysta; bajkers, bikers, biker

SJP.pl

# bajkers

potocznie: rowerzysta; bajker, biker, bikers

SJP.pl

# bajkonur

kosmodrom w Kazachstanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Wiktionary

Bajkonur (kaz. Байқоңыр, ros. Байконур) – założony w 1955 r. kosmodrom ulokowany na terenie Kazachstanu. Miejsce startów statków kosmicznych. Kosmodrom Bajkonur jest najstarszym i największym tego typu obiektem na świecie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie loty załogowe startują z kosmodromu Bajkonur, który Rosja wynajmuje od Kazachstanu za sumę 115 mln dolarów rocznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bajkonurski

Wiktionary

# bajkonurski

przymiotnik od: Bajkonur (kosmodrom w Kazachstanie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Bajkonurem, dotyczący Bajkonuru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajkonur mrz.

Wiktionary

# bajkopis

dawniej: osoba pisząca bajki, autor bajek; bajkopisarz

SJP.pl

# bajkopisarka

kobieta pisząca bajki, autorka bajek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pisarka zajmująca się tworzeniem bajek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiadomo z daleka, kto nadchodzi z głębi literackich czeluści. Poeta z Petersburga? Prozaik z Wiednia? Scenarzysta z Birmy? Bajkopisarka z Seulu? Maleńki liryk z Japonii? Tym razem jest to dramaturg z Botswany. – ((…)) – mówi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajkopisarstwo n.

:: fm. bajkopisarz m.

przym. bajkopisarski

Wiktionary

# bajkopisarski

→ bajkopisarstwo, → bajkopisarz

SJP.pl

#### Patrz:

bajkopisarstwo, → bajkopisarz

# bajkopisarstwo

sztuka pisania bajek; fabulistyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sztuka pisania bajek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W starożytności wiele źródeł było spisywanych po jakimś fakcie. Trudno byłoby uwierzyć w bajkopisarstwo tych ludzi, bo musieli się na czymś opierać, na jakichś podaniach, świadkach, dokumentach, które nie zachowały się do naszych czasów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajkopisarz m., bajkopisarka ż.

przym. bajkopisarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fabulistyka

Wiktionary

# bajkopisarz

osoba pisząca bajki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ezop był bajkopisarzem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbajkɔˈpʲisaʃ, AS: bai ̯kopʹisaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajkopisarstwo n.

:: fż. bajkopisarka ż.

przym. bajkopisarski

Wiktionary

# bajkoterapeuta

terapeuta głośno czytający bajki dzieciom

SJP.pl

# bajkoterapeutka

terapeutka głośno czytająca bajki dzieciom

SJP.pl

# bajkoterapia

głośne czytanie bajek dzieciom, będące formą terapii

SJP.pl

Wikipedia

# bajkowce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Bajkowce (ukr. Байківці) – wieś w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego. W II Rzeczypospolitej miejscowość znajdowała się w powiecie tarnopolskim województwa tarnopolskiego. Położona nad rzeką Hniezdeczna. Wieś liczy 1 296 mieszkańców.

Częścią Bajkowiec jest dawniej samodzielna wieś i gmina Rusianówka.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. bajkowiecki

Wiktionary

# bajkowo

przysłówek

(1.1) jak w bajce

Wiktionary

- Bajkowo – wieś w Bułgarii
- Bajkowo – wieś w Macedonii Północnej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Panorama Tatr okazała się być bajkowo piękna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajeczka ż., bajka ż., bajkowość ż.

przym. bajkowy, bajeczny

przysł. bajecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bajecznie

Wiktionary

# bajkowość

→ bajkowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co bajkowe

Wiktionary

#### Patrz:

bajkowy

#### Powiązane:

rzecz. bajka ż., bajeczka ż.

przym. bajeczny, bajkowy

przysł. bajecznie, bajkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) baśniowość

Wiktionary

# bajkowski

nazwisko

SJP.pl

# bajkowy

1. wspaniały, niezwykły;
2. dotyczący bajki; bajeczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który budzi skojarzenie z bajkami

(1.2) związany z bajką, dotyczący bajki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Koloryt wody jest zupełnie bajkowy: szafir, plamaamy seledynowe i jasnoniebieskie pasma posypane białymi grzywkami fal.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bajˈkɔvɨ, AS: bai ̯kovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajeczność ż., bajkowość ż., bajka ż., bajeczka ż., baj m., bajarz m., bajarka ż.

czas. bajać

przym. bajeczny

przysł. bajkowo, bajecznie

wykrz. baj

Wiktionary

# bajkpark

wydzielone miejsce przeznaczone do sportowej jazdy rowerem; bikepark, bike park

SJP.pl

# bajkparkowy

→ bajkpark; bikeparkowy

SJP.pl

# bajlaga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. wkładka w kanapce (np. plaster wędliny)

Wiktionary

# bajlando

potocznie:
1. dobra zabawa, impreza, czas
2. wyraz zadowolenia

SJP.pl

# bajm

polski zespół popowo-rockowy

SJP.pl

Bajm – polski zespół muzyczny założony w 1978 w Lublinie. Początkowo grał ballady i piosenki turystyczne, później poszerzył repertuar o muzykę z pogranicza popu i pop-rocka. Skład zespołu zmieniał się kilkukrotnie, przy czym od samego początku występuje w nim Beata Kozidrak.

Wikipedia

# bajok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kraków. umiarkowanie obraźliwe pleciuga, mitoman

Wiktionary

# bajon

Osoby noszące nazwisko Bajon

- Anthony Bajon (ur. 1994) – francuski aktor
- Filip Bajon (ur. 1947) – reżyser filmowy
- Kasper Bajon (ur. 1983) – polski pisarz i scenarzysta
- Leszek Bajon – polski muzyk, profesor Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu

Wikipedia

# bajończyk

mieszkaniec Bajonny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Bajonny, osoba z tego miasta

(1.2) hist. członek polskiej formacji sformowanej podczas I wojny światowej w Bajonnie;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajonna ż.

:: fż. bajonka ż.

przym. bajoński

Wiktionary

# bajonet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wojsk. bagnet

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) współcz. bagnet

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|bagnet.

źródła.

== bajonet (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

IPA|bajǒneːt.

dzielenie|ba|jo|net.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) wojsk. bagnet

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈjɔ̃nɛt, AS: bai ̯õnet

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. bagnet

Wiktionary

# bajonka

mieszkanka Bajonny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Bajonny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajonna ż.

:: fm. bajończyk mos.

przym. bajoński

Wiktionary

# bajonna

miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowo-zachodniej Francji;

Wiktionary

Bajonna (fr. Bayonne, wymowa; gask. i bask. Baiona) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Pyrénées-Atlantiques.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spędziliśmy w Bajonnie trzy tygodnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajończyk mos., bajonka ż.

przym. bajoński

Wiktionary

# bajoński

przymiotnik od: Bajonna (miasto we Francji); układ bajoński, konwencja bajońska - umowa między Francją a Księstwem Warszawskim, księstwo przejęło wierzytelności Prus (43 mln za 21 mln franków), sumy te okazały się nieściągalne; bajońskie sumy - wielkie, nieściągalne kwoty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Bajonny, związany z Bajonną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Bajonna ż., bajończyk mos., bajonka ż.

Wiktionary

# bajor

dawniej: bajoro; bajura

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Bajor:

- Alwida Antonina Bajor (1942–2024) – polska pisarka i dziennikarka
- Barbara Bajor – polska prawniczka
- Bronisława Bajor (ur. 1939) – polska polityk i rolnik
- Franciszek Bajor (1921–2002) – polski nauczyciel i polityk
- Gizi Bajor (1893–1951) – węgierska aktorka
- Marek Bajor (ur. 1970) – polski piłkarz i trener
- Michał Bajor (ur. 1957) – polski aktor i piosenkarz
- Natalia Bajor (ur. 1997) – polska tenisistka stołowa
- Piotr Bajor (ur. 1960) – polski aktor
- Piotr Bajor (ur. 1972) – polski duchowny rzymskokatolicki
- Piotr Bajor (ur. 1981) – polski politolog
- Szymon Bajor (ur. 1988) – polski zawodnik mieszanych sztuk walki
- Wanda Bajor – polska filozof

Wikipedia

# bajorek

małe bajoro

SJP.pl

Bajorek (wł. bagliore – blask oślepiający) – złota, srebrna nić lub drucik do haftu ozdobnego, zwykle skręcona w spiralę.

W Polsce bajorka używa się m.in. do haftowania sztandarów i oznak stopni wojskowych, a także do oznaczania klasy orderu i stopnia odznaczenia na ich baretkach.

Wikipedia

# bajorko

małe bajoro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od bajoro

(1.2) niewielkie bajoro

Wiktionary

2 jeziora w Polsce:

- Jezioro Bajorko – jezioro na Pojezierzu Dobrzyńskim, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Grążawy;
- Jezioro Bajorko – jezioro na Pojezierzu Ełckim, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Saba chłeptał wodę od bajorka do bajorka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajoro n., bajorzysko n.

Wiktionary

# bajoro

pogardliwie o terenie podmokłym, błotnistym, np. zarośniętym stawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zbiornik brudnej wody i błota

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potokiem woda huczy spadając pianą po śliskich skałach, a pod jazami na bajorach srebrnołuskie pstrągi rzucają się błyskawicznie szybko (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: baˈjɔrɔ, AS: bai ̯oro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. bajorko n.

:: zgrub. bajorzysko n.

Wiktionary

# bajorski

nazwisko

SJP.pl

# bajos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. piętro (wiek) jury środkowej;

Wiktionary

Bajos (ang. Bajocian)

- w sensie geochronologicznym: drugi wiek środkowej jury, trwający według przyjmowanego do 2012 roku przez Międzynarodową Komisję Stratygrafii podziału jury około 4 miliony lat (od 171,6 ± 3,0 do 167,7 ± 3,5 mln lat temu); w roku 2012 Komisja poprawiła datowanie na od 170,3 ± 1,4 do 168,3 ± 1,3 mln lat temu. Bajos jest młodszy od aalenu a starszy od batonu.

- w sensie chronostratygraficznym: drugie piętro środkowej jury, wyższe od aalenu a niższe od batonu. Stratotyp bajosu znajduje się na północ od przylądka Cabo Montego w Portugalii. Dolną granicę bajosu wyznacza pierwsze pojawienie się amonitów z rodzaju Hyperlioceras.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) jura

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od nazwy miejscowości Bayeux w Normandii; nazwę wprowadził do piśmiennictwa naukowego francuski geolog i paleontolog A. d'Orbigny w 1847 r.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Bajocian

* kataloński: (1.1) Bajocià m.

źródła.

== bajos (język węgierski.) ==

wymowa.

audio|Hu-bajos.ogg.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) kłopotliwy, uciążliwy

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajɔs, AS: bai ̯os

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) jura

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od nazwy miejscowości Bayeux w Normandii; nazwę wprowadził do piśmiennictwa naukowego francuski geolog i paleontolog A. d'Orbigny w 1847 r.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Bajocian

* kataloński: (1.1) Bajocià m.

źródła.

== bajos (język węgierski.) ==

wymowa.

audio|Hu-bajos.ogg.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) kłopotliwy, uciążliwy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# bajowy

zrobiony z bai (np. bajowa koszulka)

SJP.pl

# bajpas

bypass, by-pass;
1. operacja chirurgiczna polegająca na wszczepieniu rurki z tworzywa sztucznego i skierowaniu przez nią biegu krwi w celu ominięcia niedrożnej tętnicy;
2. element wszczepiony w czasie tej operacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. obejście niedrożnej tętnicy wykonane z fragmentu naczynia krwionośnego lub z tworzywa sztucznego

(1.2) med. operacja kardiochirurgiczna wszczepienia bajpasów (1.1)

Wiktionary

Pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG – ang. coronary artery bypass grafting) – kardiochirurgiczna operacja wszczepienia pomostów naczyniowych (tzw. bajpasów) omijających miejsce zwężenia lub zamknięcia w tętnicy wieńcowej, które nie nadaje się do angioplastyki ze stentowaniem, stosowana w niektórych przypadkach zawału serca i zaawansowanej chorobie wieńcowej.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1-2) by-pass, bypass

Wiktionary

# bajpasowy

→ bajpas

SJP.pl

#### Patrz:

bajpas

# bajraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. zob. bajrak.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. bajrakowaty

Wiktionary

# bajram

święto muzułmańskie przypadające na zakończenie ramadanu (Mały Bajram) i w siedemdziesiąt dni po nim (Duży Bajram)

SJP.pl

- Id al-Adha (Kurban Bajram) – Święto Ofiarowania w islamie, obchodzone jest 10. dnia miesiąca zu al-hidżdża (12. miesiąc kalendarza muzułmańskiego) w 3. dniu pielgrzymki większej do Mekki
- Id al-Fitr (Ramadan Bajram) – święto zakończenia postu w Ramadanie

Wikipedia

# bajroniczność

→ bajroniczny

SJP.pl

#### Patrz:

bajroniczny

# bajroniczny

tajemniczy, romantyczny, samotniczy; bajronowski (byronowski), bajroński (byroński), bajronistyczny, byroniczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) liter. posiadający cechy bohaterów dzieł Byrona, tajemniczych i melancholijnych samotnych buntowników

Wiktionary

# bajronista

poeta wzorujący się na twórczości Georga Gordona Byrona, poety angielskiego romantyzmu, a także człowiek wzorujący się na bohaterach tego poety

SJP.pl

# bajronistka

→ bajronista

SJP.pl

#### Patrz:

bajronista

# bajronistyczny

tajemniczy, romantyczny, samotniczy; bajronowski (byronowski), bajroński (byroński), bajroniczny (byroniczny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący bajronizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Byron, bajronizm

Wiktionary

# bajronizm

byronizm;
1. postawa życiowa wzorująca się na bohaterach Byrona (poety angielskiego) - samotnych buntownikach skłóconych ze światem;
2. prąd literacki powstały pod wpływem twórczości Byrona (poety angielskiego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kierunek w literaturze oraz styl obyczajowości związany z George'em Byronem

Wiktionary

Bajronizm – termin użyty po raz pierwszy przez XIX-wieczną krytykę literacką na określenie kilku charakterystycznych cech wczesnej twórczości angielskiego poety, George’a Gordona Byrona.

Pojęcie to odnosi się głównie do literatury i związane jest ze stworzonym przez G.G. Byrona modelem bohatera romantycznego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Byron

przym. bajronistyczny

Wiktionary

# bajronizować

nawiązywać do twórczości Bayrona lub stylu jego poezji

SJP.pl

# bajronizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. naśladowanie postaci z dzieł Byrona

(1.2) książk. tworzenie dzieł pod wpływem inspiracji Byrona

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajronizować

Wiktionary

# bajronowski

taki jak u Byrona, charakterystyczny dla Byrona; bajroniczny, bajroński, bajronistyczny

SJP.pl

# bajronowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Byrona lub z nim związany; Bajronowski, Byronowy, Byronowski

SJP.pl

# bajroński

tajemniczy, romantyczny, samotniczy; bajroniczny, bajronowski, bajronistyczny

SJP.pl

# bajrysz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Lwów. lokfakt.

Wiktionary

# bajs

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kęs

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Dej no bajsa! – Ja, bier ta żymła i wcinej!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajsnóńć dk., bajsnonć dk., bajsnyć dk.

Wiktionary

# bajscanga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. obcęgi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|bajscangi, canga, cangi.

Wiktionary

# bajscangi

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. obcęgi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|bajscanga, canga, cangi.

Wiktionary

# bajsnóńć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ugryźć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajs mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) użrić

Wiktionary

# bajsnyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ugryźć (także. skosztować)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajs mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|użrić.

Wiktionary

# bajstlować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. majsterkować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajstlyrz mos.

Wiktionary

# bajstlyrz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. majsterkowicz

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajstlować ndk.

Wiktionary

# bajstruk

regionalnie: nieślubne dziecko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Białystok, Bukowina. nieślubne dziecko

Wiktionary

# bajszpil

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przykład

Wiktionary

# bajt

najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, składająca się z 8 bitów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

(1.2) archit. jednostka mieszkalna w architekturze islamu;

(1.3) liter. typ wersu popularnego w poezji arabskiej i perskiej;

Wiktionary

Bajt (dop. bajtu lub bajta) – historycznie najmniejsza adresowalna jednostka informacji pamięci komputerowej, najczęściej składająca się z 8 bitów.

W związku z tym, że jeden bajt mógł zawierać dowolną liczbę bitów starsze normy zalecają używanie terminu oktet. Aby uniknąć niejednoznaczności IEC zaleca używanie terminu bajt tylko w znaczeniu oktetu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre pliki zajmują tylko kilka bajtów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bajt, AS: bai ̯t

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajcik mrz., kilobajt, megabajt, gigabajt, terabajt, petabajt, eksabajt, zettabajt, jottabajt

Wiktionary

# bajta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Łódź. środ. dzieża do wyrabiania ciasta

Wiktionary

Bajta (arab. بيتا, w tłumaczeniu Dom) – miasto palestyńskie w muhafazie Nablus w północnym Zachodnim Brzegu, położone 13 kilometrów na północny wschód od Nablusu. Według Palestyńskiego Centralnego Biura Statystycznego w 2016 liczyło 11 017 mieszkańców. Składa się z pięciu klanów, które obejmują trzydzieści rodzin. Posiada wiele domów i więzień sięgających czasów rzymskich. Obecnym burmistrzem, który został wybrany w 2004 roku, jest Arab asz-Szurafa.

Wikipedia

# bajtel

potocznie: chłopiec, podrostek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Zaolzie. dziecko; osoba w wieku dziecięcym, ale nie niemowlęcym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (gwara.) Za bajtla my łazili na rzeka chytać raki.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajtlować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|bajtlik, synek.

Wiktionary

# bajtlik

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. bojtlik.

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zob. bajtel.

Wiktionary

Osoby noszące nazwisko Bajtlik

- Jan Bajtlik (ur. 1989) – polski artysta grafik
- Piotr Bajtlik (ur. 1982) – polski aktor
- Stanisław Bajtlik (ur. 1955) – polski astrofizyk i dziennikarz

Wikipedia

# bajtlować

potocznie:
1. gadać głupstwa, gadać dużo o byle czym; paplać, pleść, pytlować;
2. mówić rzeczy niepokrywające się z prawdą; blagować, fantazjować, zmyślać

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) pot. dużo i niepotrzebnie gadać

(1.2) pot. oszukiwać potokiem słów

(1.3) gw-pl|Warszawa. zawracać głowę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: bajˈtlɔvat͡ɕ, AS: bai ̯tlovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajtel mos., bajtlowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) paplać, pleść, pytlować

(1.2) blagować, nabierać

Wiktionary

# bajtlowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|bajtlować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. bajtlować ndk.

Wiktionary

# bajtowy

→ bajt

SJP.pl

#### Patrz:

bajt

# bajtoła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. leń

Wiktionary

# baju

w wyrażeniu "baj, baju (będziesz w raju)" albo "baju, baju (będziesz w raju)" - zmyślasz, nie mówisz prawdy

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) zob. baju, baju.

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) Ms. i W. od baj

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) odzież. etn. kobiecy wełniany kaftan, element portugalskiego stroju ludowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gadu, gadu, gadu, gadu, gadu, gadu nocą • Baju, baju, baju, baju, baju, baju w dzień.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. baj m., bajarz m., bajacz m., bajarka ż., baja ż., bajka ż., bajeczka ż., bajanie n., nabajanie n., bajkowość ż., bajeczność ż., bajdurzenie n., nabajdurzenie n., zabajdurzenie n.

czas. bajać ndk., nabajać dk., bajdurzyć ndk., nabajdurzyć dk., zabajdurzyć dk.

przym. bajkowy, bajeczny, bajarski

przysł. bajkowo, bajecznie

Wiktionary

# bajukać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. raczkować

Wiktionary

# bajura

dawniej: bajoro; bajor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Lwów. błoto

(1.2) pot. benzyna lub inne paliwo do silnika

(1.3) środ. przestępcze tanie wino owocowe

Wiktionary

# bajzel

potocznie:
1. bałagan, nieporządek;
2. zamieszanie, zamęt;
3. dom publiczny; burdel, burdelówka;
4. miejsce handlu narkotykami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. wielki nieporządek, bałagan

(1.2) pot. zamieszanie, zamęt

(1.3) przest. wulg. dom publiczny, burdel

(1.4) środ. miejsce ulicznej sprzedaży i łatwego kupna narkotyków

Wiktionary

Piotr Piasecki (ur. 19 kwietnia 1977 w Świnoujściu), znany również jako Bajzel – polski muzyk, kompozytor, wokalista oraz autor tekstów. Wydał cztery autorskie płyty. Pod koniec 2010 roku dołączył do grupy Pogodno, w której grał już do końca działalności zespołu na gitarze barytonowej i basowej oraz był wokalistą wspierającym. Od 2012 roku intensywnie zaczął działać w Babu Król, projekcie tworzonym w duecie z Jackiem Szymkiewiczem, w którym jest odpowiedzialny za warstwę muzyczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W robocie cały czas mają bajzel.

(1.2) Ale się zrobił bajzel.

(1.3) Za rogiem jest bajzel.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈbajzɛl, AS: bai ̯zel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajzlowanie n., bajzelmama ż.

czas. bajzlować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bałagan, chlew, kipisz, kram, pieprznik, syf; wulg. burdel, burdel na kółkach, pierdolnik; przen. kołchoz; dziada z babą brakuje, stajnia Augiasza

(1.2) bezprawie, bezrząd, chaos, galimatias, koniec świata, mętlik, pandemonium, pomieszanie z poplątaniem, nieład, nieporządek, rozgardiasz, zamęt; pot. dom wariatów, kociokwik, kołowacizna, kołowrót, meksyk, miszmasz, młyn, urwanie głowy; przen. kołchoz; książk. bezhołowie

(1.3) iron. przybytek miłości; przest. dom rozpusty, dom schadzek, lupanar, zamtuz; eufem. dom uciech, agencja towarzyska, salon masażu; wulg. burdelchata, jebankowo, jebodrom, jebalnia, jebadełkowo

Wiktionary

# bajzelek

zdrobnienie od: bajzel

SJP.pl

# bajzelmama

kobieta prowadząca dom publiczny; burdelmama

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta prowadząca dom publiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajzel mrz.

Wiktionary

# bajzelówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grub. prostytutka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌbajzɛˈlufka, AS: bai ̯zelufka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary

# bajzeltata

burdeltata;
1. alfons, sutener, stręczyciel;
2. właściciel domu publicznego

SJP.pl

# bajzlować

potocznie: robić nieporządek, bajzel

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bałaganić

(1.2) przen. gw-pl|Śląsk Cieszyński. majsterkować, coś tam robić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajzel mrz., bajzlowanie n.

Wiktionary

# bajzlowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. posp. powodowanie bałaganu, nieporządku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bajzel m.

czas. bajzlować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. bałaganienie

Wiktionary

# bajzlowy

→ bajzel

SJP.pl

#### Patrz:

bajzel