# infirmarium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. zob. infirmeria.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na trzecim piętrze klasztoru urządzono infirmarium.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infirmaria ż., infirmeria ż., infirmer mos., infirmiarz mos., infirmerka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infirmaria, infirmeria

Wiktionary

# infirmariusz

1. przestarzałe: osoba chorowita, wątłego zdrowia;
2. przestarzałe: osoba opiekująca się chorym; pielęgniarz

SJP.pl

# infirmer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pielęgniarz w wojskowej lub klasztornej infirmerii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zostawili leki infirmerowi, który obiecał mu je podawać z wielką starannością.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infirmeria ż., infirmiarz mos.

:: fż. infirmerka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infirmiarz

Wiktionary

# infirmeria

dawniej: izba chorych w szkołach, klasztorach, wojsku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. izba chorych w klasztorach;

Wiktionary

Infirmeria (łac. infirmus – słaby, chory) – sala przeznaczona dla chorych w budynkach zamieszkiwanych przez duże grupy osób (klasztory, koszary wojskowe, bursy lub internaty itp.). W okresie średniowiecza infirmeria umieszczona przy klasztorze pełniła nie tylko rolę szpitala, ale też przytułku dla ludzi starych i ubogich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan gdy został ranny przebywał w infirmerii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfʲirˈmɛrʲja, AS: ĩnfʹirmerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infirmierka ż., infirmer mos., infirmarium n., infirmiarz mos., infirmaria ż.

Wiktionary

# infirmerka

dawniej: pielęgniarka sprawująca opiekę nad chorymi w infirmerii (izbie chorych); infirmierka

SJP.pl

# infirmiarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pielęgniarz w klasztornej infirmerii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Leki zostawił infirmiarzowi, który akurat stał koło furty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infirmierka ż., infirmarium n., infirmaria ż., infirmeria ż., infirmer mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infirmer

Wiktionary

# infirmierka

dawniej: pielęgniarka sprawująca opiekę nad chorymi w infirmerii (izbie chorych); infirmerka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta odpowiedzialna za infirmerię

(1.2) rel. zakonnica pielegnująca chorych w klasztornej infirmerii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Przełożona zleciła jej posługę siostry infirmierki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infirmaria ż., infirmeria ż., infirmiarz mos., infirmerka ż.

:: fm. infirmer m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) infirmerka

(1.2) infirmerka

Wiktionary

# infl.

skrót od: inflancki

SJP.pl

# inflacja

1. w ekonomii: wzrost średniego poziomu cen dóbr i usług w pewnym czasie, odzwierciedlający ubytek siły nabywczej pieniądza;
2. w kosmologii: faza błyskawicznej ekspansji wczesnego wszechświata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

Wiktionary

Inflacja (łac. inflatio – nadęcie) – proces trwałego wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego. Zjawiskiem przeciwnym do inflacji jest deflacja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Inflacja w pierwszym półroczu była wyższa niż powszechnie oczekiwano.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈflat͡sʲja, AS: ĩnflacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dezinflacja ż.

przym. inflacyjny

Wiktionary

# inflacjogenny

powodujący inflację

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) generujący inflację

Wiktionary

# inflacyjny

→ inflacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. dotyczący inflacji

Wiktionary

#### Patrz:

inflacja

#### Powiązane:

rzecz. inflacja ż.

Wiktionary

# inflancki

przymiotnik od: Inflanty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Inflantami, dotyczący Inflant

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inflanty nmos., Inflantczyk mos., Inflantka ż.

Wiktionary

# inflantczyk

mieszkaniec Inflant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Inflant

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy nazajutrz po bitwie notariusze królewscy zaczęli spisywać jeńców, okazało się, że byli wśród nich rycerze z całej Rzeszy, więc Bawarczycy, Łużyczanie, Szwabowie, Fryzowie, Turyńczycy, Sasi, Frankowie, Westfalczycy, Austriacy, Niemcy znad Renu, Pomorzanie i Inflantczycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inflanty nmos.

:: fż. Inflantka ż.

przym. inflancki

Wiktionary

# inflantka

mieszkanka Inflant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Inflant

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inflanty nmos.

:: fm. Inflantczyk mos.

przym. inflancki

Wiktionary

# inflanty

kraina historyczna obejmująca obecną Łotwę i Estonię, w średniowieczu ziemie Zakonu Kawalerów Mieczowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;

Wiktionary

Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, także Liefland, szw. Livland, łot. Livonija, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii oraz Łotwy. Nazwa została nadana w XIII w. i pochodzi od plemienia Liwów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dwa nasze powiaty, rzeżycki i lucyński, w niczym nie były dawniej podobne do tego zniszczonego, zrujnowanego i zdeptanego kraju, jakim stały się później nasze Inflanty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈflãntɨ, AS: ĩnflãnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inflantczyk mos., Inflantka ż.

przym. inflancki

Wiktionary

# inflator

urządzenie do uderzeniowego pompowania opon

SJP.pl

Inflator – element sprzętu nurkowego, zwykle pojedyncze urządzenie umiejscowione na wysokości lewego ramienia, w postaci grubego karbowanego węża zakończonego głowicą. Głowica posiada przyłącze inflatorowe do węża średniego ciśnienia z szybkozłączką i przycisk: dodawczy i spustowy, służące do napełniania i opróżniania worka wypornościowego. Głowica posiada także ustnik służący do napełnienia worka wypornościowego za pomocą ust i upuszczania powietrza po naciśnięciu przycisku spustowego. Wewnątrz karbowanego węża może być prowadzone cięgno do dodatkowego zaworu spustowego, zlokalizowanego w miejscu połączenia inflatora z workiem wypornościowym na wysokości lewego ramienia.

Wikipedia

# influenca

dawniej: grypa (choroba zakaźna wywoływana przez wirusy, objawiająca się katarem, kaszlem, gorączką, bólem głowy, mięśni); influenza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. med. grypa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfluˈwɛ̃nt͡sa, AS: ĩnfluu̯ẽnca

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeziębienie, grypa

Wiktionary

# influencer

[czytaj: influenser] środowiskowo: osoba popularna, mająca duży wpływ na opinie odbiorców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neol. osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców

Wiktionary

Influencer (ang. influence „wpływ”; łac. influentia „wpływ” od influere „wpływać”, in „w” i fluere „płynąć”) – w świecie mediów społecznościowych osoba wpływowa, która dzięki swojemu zasięgowi jest w stanie oddziaływać na ludzi, z którymi nawiązuje trwałe relacje. Często tym terminem określa się twórców internetowych o znacznym rozgłosie, którzy posiadają znaczne grono odbiorców. Osoby tego rodzaju bywają wykorzystywane w ramach kampanii marketingowych, ponieważ potrafią umiejętnie wpływać na zachowania internautów. Influencerzy koncentrują się często na pewnej ustalonej tematyce. Publikują recenzje produktów lub artykuły informacyjne, w zamian za możliwość wypróbowania danego towaru albo bonus finansowy ze strony partnera.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Influencerzy umiejętnie budują wokół siebie grupę lojalnych odbiorców, z którymi łączą ich silne relacje i zainteresowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. influencerka

Wiktionary

# influencerka

[czytaj: influenserka] środowiskowo: kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie odbiorców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórczyni internetowa o znacznym rozgłosie posiadająca znaczne grono odbiorców

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Influencerki to osoby, które potrafią ze swojego hobby, zainteresowań bądź pomysłu na życie, stworzyć świetnie prosperujący interes, przynoszący niemałe zyski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. influencer

Wiktionary

# influencerski

→ influencer [czytaj: influenserski]

SJP.pl

# influencerstwo

[czytaj: influenserstwo] zajęcie influencera

SJP.pl

# influencja

1. zmiana rozkładu ładunków elektrycznych ciała znajdującego się pod wpływem działania pola elektrycznego; indukcja elektrostatyczna
2. dawniej: wpływ, oddziaływanie

SJP.pl

- influencja elektrostatyczna - inna nazwa indukcji elektrostatycznej
- influencja – dawna nazwa wpływu, oddziaływania

Wikipedia

# influencyjny

dotyczący influencji

SJP.pl

# influenza

[czytaj: influenca] dawniej: grypa (choroba zakaźna wywoływana przez wirusy, objawiająca się katarem, kaszlem, gorączką, bólem głowy, mięśni); influenca

SJP.pl

# influmin

lek przeciwwirusowy stosowany dawniej w leczeniu grypy, półpaśca i zapalenia ślinianek przyusznych, obecnie rzadko używany ze względu na jego wątpliwe działanie w infekcjach wirusowych; moroksydyna

SJP.pl

# info

potocznie: informacja

SJP.pl

# infoagresja

agresywne zachowanie wobec osób o przeciwnych poglądach

SJP.pl

# infoagresor

osoba agresywna wobec osób o przeciwnych poglądach

SJP.pl

# infoboks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. inform. wyróżniona ramką część artykułu w Wikipediach i projektach siostrzanych, zawierająca najważniejsze informacje dla czytelnika

Wiktionary

Infobox (także Info-Box, Info Box, InfoBox) – pawilon wystawienniczy w Berlinie na placu Lipskim (oficjalny adres: Leipziger Straße 21), istniejący w latach 1995–2001.

Infobox zaprojektowany został przez firmę architektoniczną Schneider + Schumacher z Frankfurtu nad Menem jako pierwszy obiekt zrealizowany w rejonie Placu Poczdamskiego w dawnym pasie Muru Berlińskiego. Posiadał formę prostopadłościanu o wymiarach 62,5 × 15 × 15 m pokrytego czerwonymi emaliowanymi płytami, uniesionego na słupach około 8 m nad powierzchnią terenu. Wnętrze zawierało trzy kondygnacje wystawiennicze z salą do prelekcji i kawiarnią. Na dachu znajdował się taras widokowy. Do wnętrza pawilonu i na taras prowadziły dwie zewnętrzne klatki schodowe.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩnfɔˈbɔks, AS: ĩnfoboks

Wiktionary

# infodemia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) publ. nadmierna ilość informacji na określony problem utrudniająca jego rozwiązanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) WHO ostrzega przed pierwszą infodemią – epidemią informacyjną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩɱ.fo.ˈðe.mja

Wiktionary

# infodump

[czytaj: infodamp] duża ilość informacji przekazywana za jednym razem; info dump

SJP.pl

# infografika

przystępna wizualizacja graficzna informacji, wyjaśniająca jakieś zagadnienie; ikonografika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. poligr. ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

Wiktionary

Infografika (grafika informacyjna) – graficzna wizualizacja informacji, danych i wiedzy, zaprojektowana tak, by przekazywać odbiorcom złożone dane w przystępny i jasny sposób. Proces tworzenia infografiki nazywamy wizualizacją danych, projektowaniem informacji lub architekturą informacji. Przejrzystość przekazu jest w niej priorytetowa. Infografika ma za zadanie przykuć uwagę adresata i umożliwić mu szybkie zapoznanie się z zawartością.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz podręcznik zawiera oryginalne infografiki, które ułatwiają zainteresowanie ucznia lekcją.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. infograficzny

Wiktionary

# infoholiczka

kobieta uzależniona od zdobywania nowych danych i informacji, głównie z internetu; dataholik

SJP.pl

# infoholiczny

→ infoholizm

SJP.pl

#### Patrz:

infoholizm

# infoholik

osoba uzależniona od zdobywania nowych danych i informacji, głównie z internetu; dataholik

SJP.pl

# infoholizm

uzależnienie od zdobywania nowych danych i informacji, głównie z internetu; dataholizm

SJP.pl

Zespół uzależnienia od internetu – zespół zależności polegający na nałogowym wielogodzinnym korzystaniu z urządzeń elektronicznych, mających często dostęp do internetu, które jest dla osoby uzależnionej źródłem dystresu oraz w dłuższym okresie negatywnie wpływa na jego funkcjonowanie w sferze fizycznej, psychicznej, interpersonalnej, społecznej, rodzinnej i gospodarczej.

Wikipedia

# infokiosk

specjalny komputer z przydatnymi informacjami, np. z informacjami dla turystów; kiosk multimedialny, kiosk informacyjny

SJP.pl

Infokiosk (ang. interactive kiosk) – interaktywny punkt informacyjny, który należy do grupy samoobsługowych urządzeń elektronicznych.

Wikipedia

# infolinia

informacyjne połączenie telefoniczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. połączenie telefoniczne uruchomione w celach informacyjnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔˈlʲĩɲja, AS: ĩnfolʹĩńi ̯a

Wiktionary

# infomat

urządzenie komputerowe do przekazywania określonych informacji

SJP.pl

# infopunkt

punkt informacyjny

SJP.pl

# infor.

skrót od: informatyka, informatyczny; inform., inf.

SJP.pl

# inform.

skrót od: informatyka, informatyczny; inf., infor.

SJP.pl

# informacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

(1.2) miejsce, w którym udziela się wiadomości z określonej dziedziny

(1.3) inform. dane przesyłane bądź przetwarzane

Wiktionary

Informacja (łac. informatio – przedstawienie, wizerunek; informare – kształtować, przedstawiać) – termin interdyscyplinarny, definiowany różnie w różnych dziedzinach nauki; najogólniej – właściwość pewnych obiektów, relacja między elementami zbiorów pewnych obiektów, której istotą jest zmniejszanie niepewności (nieokreśloności).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na tablicy ogłoszeń jest informacja o planowaćanowanej przerwie w dostawie prądu.

(1.1) Profesor podał wczoraj informację o zmianie harmonogramu zajęć.

(1.1) Pracownik obsługi klienta udzielił mi szczegółowych informacji na temat procedury zwrotu towaru.

(1.1) Gazeta jest dobrym źródłem informacji.

(1.2) Moja mama pracuje w informacji kolejowej.

(1.3) Bit jest dla komputera najmniejszą jednostką informacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja, AS: ĩnformacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informator m., informatorka ż., informatyk mos., informowanie n., poinformowanie n.

czas. informować ndk.

przym. informacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiadomość, sensacja, niespodzianka, adnotacja, notatka, artykuł, wieść, nowina, powiadomienie, pouczenie, pot. bomba

(1.2) okienko

Wiktionary

# informacjochłonny

wymagający do działania wielu informacji

SJP.pl

# informacyjność

→ informacyjny

SJP.pl

#### Patrz:

informacyjny

# informacyjny

przymiotnik

(1.1) dostarczający wiadomości lub innych informacji

(1.2) związany z informacjami, ich przesyłaniem i przetwarzaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po drodze usiłuję odczytywać szyldy sklepów i napisy informacyjne.

(1.2) Specyfika rynków finansowych sprzyja występowaniu znacznej asymetrii informacyjnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrmaˈt͡sɨjnɨ, AS: ĩnformacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informacja ż., informator m., informatorka ż., informacyjność ż., informowanie n., poinformowanie n.

czas. informować ndk., poinformować dk., doinformować dk.

przysł. informacyjnie

Wiktionary

# informal

dopisek na zaproszeniu informujący o tym, że nie obowiązuje strój wizytowy; tenue de ville

SJP.pl

# informator

osoba, która udziela informacji, wyjaśnień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba udzielająca informacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) broszura zawierająca informacje

Wiktionary

- osobowe źródło informacji
- informator (językoznawstwo)
- Informator (film)
- informator – publikacja udzielająca informacji na jakiś temat

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) anonimowy informator

(2.1) informator turystyczny

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) konfident

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. informować ndk., poinformować dk.

rzecz.

:: informacja ż.

:: (1.1) fż. informatorka ż.

przym. informatywny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) informer; (2.1) guide, directory

* niemiecki: (1.1) Informant m.; (2.1) Broschüre ż.

źródła.

== informator (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) informator

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrˈmatɔr, AS: ĩnformator

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. informować ndk., poinformować dk.

rzecz.

:: informacja ż.

:: (1.1) fż. informatorka ż.

przym. informatywny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) konfident

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. informować ndk., poinformować dk.

rzecz.

:: informacja ż.

:: (1.1) fż. informatorka ż.

przym. informatywny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) informer; (2.1) guide, directory

* niemiecki: (1.1) Informant m.; (2.1) Broschüre ż.

źródła.

== informator (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) informator

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# informatorium

rzadko: wydawnictwo dostarczające szczegółowych danych z danej dziedziny; informator

SJP.pl

# informatorka

kobieta, która udziela informacji, wyjaśnień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: informator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informacja ż., informacyjność ż., informowanie n., poinformowanie n.

:: fm. informator m.

czas. informować ndk., poinformować dk., doinformować dk.

przym. informacyjny

przysł. informacyjnie

Wiktionary

# informatorski

→ informator (osoba)

SJP.pl

# informatyczka

→ informatyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się systemami informatycznymi

Wiktionary

#### Patrz:

informatyk

#### Przykłady

(1.1) Szkoda, że nie wspomniałaś, że jesteś informatyczką – wykorzystalibyśmy twoją umiejętność programowania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrmaˈtɨt͡ʃka, AS: ĩnformatyčka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyka, informatyk

przym. informatyczny

czas. informować

Wiktionary

# informatyczny

dotyczący informatyki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od informatyka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Student niósł pięć książek informatycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ĩnformatyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zob. informatyka.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) komputerowy

Wiktionary

# informatyk

osoba zajmująca się zawodowo informatyką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

Wiktionary

Informatyk (niem. Informatiker, ang. computing professional) – osoba wykonująca jeden z zawodów informatycznych, prowadząca badania naukowe w dziedzinie informatyki lub nauczająca informatyki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój brat szuka pracy jako informatyk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrˈmatɨk, AS: ĩnformatyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyka ż., informacja ż., informatyzacja ż.

:: fż. informatyczka ż.

czas. informatyzować, zinformatyzować, informować, poinformować

przym. informatyczny

przysł. informatycznie

Wiktionary

# informatyka

gałąź nauki i techniki zajmująca się teorią i technologią przetwarzania informacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: informatyk

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obecnie informatyka zajmuje się przetwarzaniem informacji za pomocą komputerów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrˈmatɨka, AS: ĩnformatyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyk m., informatyczka ż.

przym. informatyczny

przysł. informatycznie

Wiktionary

# informatywny

będący nośnikiem informacji

SJP.pl

# informatyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;

Wiktionary

Informatyzacja – następujący po komputeryzacji proces, polegający na racjonalnym wykorzystaniu uprzednio wprowadzonych już danych do systemów informatycznych w możliwie największym dopuszczalnym zakresie przez inne systemy informatyczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zasadzie komputeryzacja winna poprzedzać informatyzację.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyzowanie n., zinformatyzowanie n., informatyk mos.

czas. informować, informatyzować ndk., informatyzować się ndk., zinformatyzować dk., zinformatyzować się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) informatyzowanie

Wiktionary

# informatyzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zinformatyzować)

(1.1) inform. wprowadzać systemy informatyczne w jednym lub kilku sektorach działalności

czasownik zwrotny niedokonany informatyzować się (dk. zinformatyzować się)

(2.1) inform. wprowadzać systemy informatyczne w jednym lub kilku sektorach własnej działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dyrekcja zaczęła informatyzować biura jakieś trzydzieści lat temu.

(2.1) Dzięki funduszom inwestycyjnym fabryki informatyzowały się dosyć sprawnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informatyk mos., informatyzacja ż., informatyzowanie n., zinformatyzowanie n.

czas. zinformatyzować dk., zinformatyzować się dk.

Wiktionary

# informatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. wprowadzanie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pieniądze ze sprzedaży przyspieszą proces informatyzowania naszej fabryki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinformatyzowanie n., informatyzacja ż.

czas. informatyzować ndk., informatyzować się ndk., zinformatyzować dk., zinformatyzować się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) informatyzacja

Wiktionary

# informel

1. tendencja w sztukach plastycznych, przejawiająca się w wykorzystywaniu metody automatyzmu i działania przypadku w procesie tworzenia dzieła;
2. obraz powstał zgodnie z tą tendencją

SJP.pl

Informel lub art informel (fr. art informel – sztuka bezkształtna) – termin z zakresu historii sztuki, odnoszący się do europejskiego malarstwa lat 50. XX w., równoległego wobec amerykańskiego abstrakcyjnego ekspresjonizmu i charakteryzującego się dążeniem do swobodnej ekspresji poprzez stosowanie barwnych plam, linii itp., nie poddanych rygorom kompozycyjnym, które mogłyby ograniczyć dramatyzm dzieła sztuki. Do odmian informelu należą: taszyzm, malarstwo kaligraficzne, malarstwo materii i action painting.

Wikipedia

# informelista

artysta tworzący dzieła zgodnie z zasadami informelu

SJP.pl

# informetria

Informetria — nauka o zastosowaniu metod matematycznych do badań stanu informacji, dla określenia i analizy jej zjawisk, do wyszukiwania jej praw. Wykorzystywana do mierzenia wszystkiego co da się zmierzyć w informatologii. Metody matematyczne w informetrii: algebra elementarna, algebra wyższa, analiza matematyczna, rachunek prawdopodobieństwa, logika, teoria zbiorów i relacji, statystyka opisowa, metody formalizacji graficznej.

Wikipedia

# informosom

rybosom połączony z białkami, zawarty w cytoplazmie jaja zwierząt i człowieka

SJP.pl

Polirybosom, polisom, informosom – zespół rybosomów (5–30) związanych z jedną cząsteczką mRNA i prowadzących jej translację, czyli syntezę białek. Odkryte i opisane w 1963 r. przez Jonathana Warner, Paula Knopf, i Alexa Rich. Polisomy mogą występować w postaci pojedynczych ziarenek w cytoplazmie, bądź systemu rybosomów przyczepionych do błon siateczki śródplazmatycznej szorstkiej (ER-g).

Wikipedia

# informować

udzielać informacji, powiadamiać o czymś; podawać do wiadomości, objaśniać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. poinformować)

(1.1) przekazywać wiadomość i objaśniać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamierzamy informować na bieżąco o wielkości długu publicznego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrˈmɔvat͡ɕ, AS: ĩnformovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. informacja ż., informator m., informatorka ż., informatyk mos., informatyczka ż., informatyzacja ż., informowanie n., poinformowanie n., info n.

czas. poinformować dk.

przym. informacyjny, informatyczny

przysł. informacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dawać znać, powiadamiać, udzielać informacji, uwiadamiać, zawiadamiać

Wiktionary

# informowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|informować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadaniem instytutu jest informowanie oraz kształtowanie opinii o środowisku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfɔrmɔˈvãɲɛ, AS: ĩnformovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poinformowanie n., informacja ż., informator m., informatorka ż., informacyjność ż.

czas. informować ndk., poinformować dk.

przym. informacyjny

przysł. informacyjnie

Wiktionary

# infosfera

Infosfera (ang. infosphere) – środowisko informacyjne człowieka zawierające te rodzaje informacji, które są mu potrzebne do funkcjonowania w społeczeństwie. W tej sferze mają miejsce wszelkie wymiany komunikatów.

Wikipedia

# infostrada

połączenie w sieci komputerowej o dużej przepustowości

SJP.pl

Infostrada (ang. information highway) – wizja globalnej sieci komunikacyjnej integrującej Internet, sieć kablową, telefonię oraz inne media elektronicznego przekazu w ramach rozwijającego się społeczeństwa informacyjnego. Spopularyzowana szczególnie za prezydentury Billa Clintona. Termin Infostrada na długo przed amerykańskimi pomysłami po raz pierwszy został wprowadzony w Polsce ok. roku 1970 przez Andrzeja Targowskiego.

Wikipedia

# infotainments

[czytaj: infotejnments] wiadomości telewizyjne podawane w formie rozrywkowej

SJP.pl

# infotechnik

technik specjalizujący się w informatyce lub sprzęcie komputerowym

SJP.pl

# infra-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: poniżej, późniejszy, wewnątrz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) infra- + czerwony = infraczerwony

(1.1) infra- + rząd = infrarząd

Wiktionary

# infraczerwień

promieniowanie podczerwone; niewidzialne dla ludzkiego oka promieniowanie elektromagnetyczne

SJP.pl

# infraczerwony

dotyczący promieniowania podczerwonego, niewidzialnego dla ludzkiego oka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. rzad. podczerwony

Wiktionary

# infradźwięk

dźwięk o częstotliwości poniżej zakresu słyszalnego dla ludzkiego ucha; poddźwięk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

Wiktionary

Infradźwięki, poddźwięki – fale akustyczne, których częstotliwość jest za niska, aby usłyszał je człowiek. Za dolną granicę słyszalnych częstotliwości, jednocześnie górną granicę infradźwięków, przyjmuje się częstotliwość 20 Hz.

Hałas, w którego widmie występują składowe o częstotliwościach infradźwiękowych, określa się hałasem infradźwiękowym i hałasem niskoczęstotliwościowym.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) poddźwięk

Wiktionary

# infradźwiękowy

→ infradźwięk

SJP.pl

#### Patrz:

infradźwięk

# infragromada

kategoria pomocnicza dla gromady w systematyce roślin lub zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. kategoria pomocnicza w systematyce niższa od gromady i podgromady;

Wiktionary

Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – w polskiej terminologii nazwa stosowana na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.

Termin classis został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grzebiące są rzędem ptaków z infragromady ptaków neognatycznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gromada ż.

Wiktionary

# infrakcja

dawniej: naruszenie czegoś, złamanie

SJP.pl

# infralokacja

wykrywanie obiektów i określanie ich położenia w przestrzeni przy użyciu emitowanego lub odbijanego przez nie elektromagnetycznego promieniowania cieplnego; termolokacja

SJP.pl

# infrarząd

kategoria systematyczna pomocnicza dla rzędu, używana w systematyce organizmów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. syst. kategoria systematyczna niższa rangą od podrzędu, wyższa od parworzędu

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Opis przypomina dinozaura z infrarzędu zauropodów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podrząd mrz.

Wiktionary

# infrastruktura

zasoby instytucjonalne i materialne niezbędne do należytego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki itd.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

Wiktionary

Infrastruktura – podstawowe urządzenia i systemy służące państwu, miastu lub innym obszarom, w tym usługi i urządzenia niezbędne do poprawnego funkcjonowania. Infrastruktura składa się z publicznych i prywatnych usprawnień fizycznych, takich jak drogi, koleje, mosty, tunele, zaopatrzenie w wodę, kanały ściekowe, sieci elektryczne i telekomunikacja (w tym łączność z Internetem i prędkości łączy szerokopasmowych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Infrastrukturę społeczną stanowią np. budynki publiczne; techniczną – urządzenia i sieci zaopatrujące w prąd, gaz, ogrzewanie, wodę, kanalizacja, firmy sprzątające śmieci, telewizja, radio, internet. Infrastrukturę transportową – m.in. drogi, mosty, tunele, chodniki, linie kolejowe, stacje, porty, kanały, śluzy, lądowiska, urządzenia kontroli lotu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnfrastrukˈtura, AS: ĩnfrastruktura

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. infrastrukturalny

przysł. infrastrukturalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaplecze

Wiktionary

# infrastrukturalny

związany z zasobami materialnymi i instytucjonalnymi niezbędnymi do funkcjonowania społeczeństwa i gospodarki

SJP.pl

# infratest

ankieta przeprowadzana przez bezstronną organizację wśród reprezentacyjnej grupy odbiorców RTV, w celu stwierdzenia stopnia popularności jakiegoś programu

SJP.pl

# infrazon

środowiskowo: fryzjerskie urządzenie przyspieszające zabiegi chemiczne i pielęgnacyjne na włosach; klimazon

SJP.pl

# infundibulum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. nazwa kilku organów, struktur anatomicznych roślin i zwierząt, mających lejkowaty kształt

Wiktionary

- Infundibulum – rodzaj ślimaków z rodziny Trochidae

Anatomia:

- infundibulum – w anatomii zwierząt i roślin ogólne określenie struktur o lejkowatym kształcie
- infundibulum (hydorecjum) – część ciała stułbiopławów
- infundibulum – zewnętrzna jamka w przyssawce głowonogów
- infundibulum – syfon głowonogów
- infundibulum – część genitaliów samic biedronek
- infundibulum (stożek tętniczy) – część układu krwionośnego kręgowców
- infundibulum (część mieszka włosowego) – lejek lub rurka w skórze kręgowców
- infundibulum (lejek) – część międzymózgowia kręgowców
- infundibulum (miedniczka nerkowa) – część moczowodu kręgowców
- infundibulum (lejek) – część jajowodu kręgowców
- infundibulum – lejkowata część zęba niektórych ssaków
- infundibulum ethmoidale (lejek sitowy) – część nosa

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) lejek

Wiktionary

# infundybuła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. infundibulum.

Wiktionary

# infuzja

1. wprowadzenie do organizmu dożylnie, podskórnie lub doodbytniczo większej ilości płynu w celach leczniczych; wlew, wlewka
2. dawniej: napar z wcześniej wymoczonych ziół

SJP.pl

W medycynie, to podawanie do organizmu płynów drogami innymi niż naturalne. Przykładami infuzji są:

- infuzja dożylna
- infuzja doszpikowa

Wikipedia

# infuzoria

pierwotniak poruszający się za pomocą delikatnych rzęsek lub kurczliwych rurkowatych wypustek, służących także do chwytania i wysysania zdobyczy; Ciliata

SJP.pl

# infuzorie

klasa pierwotniaków

SJP.pl

# infuzorka

naczynie używane w aptekach do robienia naparów z ziół

SJP.pl

# infuzować

wpływać różnymi składnikami na smak alkoholu

SJP.pl

# infuzyjny

przymiotnik od: infuzja

SJP.pl

# infuła

1. nakrycie głowy biskupów lub książąt wschodnich; mitra;
2. przenośnie: godność biskupa;
3. w starożytnym Rzymie: opaska symbolizująca władzę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. liturgiczne nakrycie głowy biskupów, infułatów i opatów

(1.2) rel. przen. godność biskupa

(1.3) pot. przest. infułat, biskup

(1.4) hist. opaska symbolizująca władzę lub godność w starożytnym Rzymie

Wiktionary

Mitra (z łac. przepaska na głowę, turban, inaczej infuła) – wysokie liturgiczne nakrycie głowy i znak godności chrześcijańskich dostojników kościelnych – biskupów, kardynałów, opatów, infułatów oraz archimandrytów, noszone podczas pełnienia czynności liturgicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ceremoniarz zdjął infułę z głowy biskupa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infułat m.

przym. infułacki

Wiktionary

# infułacki

odnoszący się do godności infułata, należący do infułata

SJP.pl

# infułat

duchowny katolicki nie będący biskupem, ale mający prawo noszenia infuły; mitrat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. prałat mający przywilej noszenia infuły

Wiktionary

Protonotariusz apostolski – w Kościele katolickim urzędnik w kurii rzymskiej (protonotariusz de numero) lub dawny tytuł honorowy (protonotariusz supra numerum) prezbiterów. W Polsce z powodu byłego przywileju noszenia szat i oznak pontyfikalnych (biskupich) protonotariuszy apostolskich nazywano infułatami (od infuły).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dawnym pałacu infułatów wymieniono wszystkie okna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. infuła ż., infułacja ż.

przym. infułacki

Wiktionary

# infułowaty

piestrzenica infułowata - gatunek grzybów z rodziny krążkownicowatych

SJP.pl

# inga

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Inga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego.

Wywodzi się od zdrobnienia grupy imion, także męskich, znanych w kulturach germańskich i skandynawskich rozpoczynających się od Ing-, imienia jednego z normandzkich bóstw.

W innych językach:

- niemieckim – Inge
- węgierskim – Inge.

Inga imieniny obchodzi 25 października.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Inga wtuliła się w Kazimierzowy kołnierz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩŋɡa, AS: ĩŋga

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* duński: (1.1) Inge

* łotewski: (1.1) Inga ż.

* ormiański: (1.1) Ինգա (Inga)

* szwedzki: (1.1) Inga, Inge

źródła.

== Inga (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|estoński|ż. Inga

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ingarden

- Roman Kajetan Ingarden (1852–1926) – polski hydrolog, ojciec Romana Witolda Ingardena
- Roman Witold Ingarden (1893–1970) – polski filozof
- Roman Stanisław Ingarden (1920–2011) – polski fizyk, syn Romana Witolda Ingardena
- Jerzy Kazimierz Ingarden (1921–1949) – polski pilot RAF, żołnierz armii Andersa, syn Romana Witolda Ingardena
- Marta Ingarden (1921–2009) – polska architekt, żona Janusza Ingardena
- Janusz Ingarden (1923–2005) – polski architekt, syn Romana Witolda Ingardena
- Krzysztof Ingarden (ur. 1957) – polski architekt, syn Romana Stanisława Ingardena

Wikipedia

# ingeborga

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Ingeborga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od złożenia słów Ing – imię jednego z nordyckich bogów i borg oznaczającego „forteca”, „twierdza”.

W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 726 kobiet o imieniu Ingeborga i 142 kobiety o imieniu Ingeborg, nadanym jako imię pierwsze.

Ingeborga imieniny obchodzi 27 lutego, 30 lipca i 30 sierpnia, 22 października, 25 października.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trębacz zagrał na pogrzebie Ingeborgi dwie żałobne melodie.

(1.1) Dziedzic zapisał Ingebordze kawał ziemi pod Raciborowicami.

Wiktionary

# ingenium

wrodzone zdolności i predyspozycje artysty; talent

SJP.pl

# ingerencja

1. mieszanie się do czegoś, wtrącanie się w cudze sprawy;
2. naruszanie jakiegoś stanu przez czynniki zewnętrzne; wpływanie na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩŋgerẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ingerować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) interwencja

Wiktionary

# ingerencyjny

→ ingerencja

SJP.pl

#### Patrz:

ingerencja

# ingerent

rzadko: osoba wtrącająca się w czyjeś sprawy

SJP.pl

# ingerować

mieszać się, wtrącać się do czegoś; wywierać wpływ na coś (na kogoś)

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaingerować)

(1.1) zajmować się jakimiś sprawami bez zgody podmiotów, których one bezpośrednio dotyczą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jakiej sytuacji ingerowałabyś w przypadku tak postępującej młodzieży?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ingerencja ż., ingerowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) interweniować, mieszać się, wdawać się, wtrącać się

Wiktionary

# ingkou

miasto w Chinach; Yingkou

SJP.pl

Yingkou (chiń. upr. 营口; pinyin Yíngkǒu), znane wcześniej jako Newchwang – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, największy w regionie zespół portowy nad Morzem Żółtym, przy ujściu rzeki Liao He. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 623 451. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 2 242 523 mieszkańców. Ośrodek szkolnictwa wyższego, przemysłu spożywczego, włókienniczego, odzieżowego, skórzanego, papierniczego, chemicznego, elektromaszynowego i hutniczego; rozwijają się przemysły wysokich technologii. W pobliżu miasta znajdują się saliny morskie oraz bogate złoża magnezytu, fluorytu, fosforytów, siarki, rud molibdenu i innych. Miasto posiada własny port lotniczy.

Wikipedia

# inglot

nazwisko

SJP.pl

## Osoby noszące nazwisko Inglot

- Jacek Inglot (ur. 1962) – polski pisarz fantastyczny
- Jan Inglot (1906-1994) – polski chemik
- Dominic Inglot (ur. 1986) – brytyjski tenisista
- Mieczysław Inglot (1931-2019) – polski historyk literatury, profesor nauk humanistycznych, badacz literatury romantyzmu
- Robert Inglot (ur. 1958) – polski aktor telewizyjny i filmowy
- Stefan Inglot (1902-1994) – polski historyk
- Wincenty Inglot (1889-1960) – polski polityk
- Wojciech Inglot (1955-2013) – polski przedsiębiorca, założyciel firmy Inglot

Wikipedia

# ingmar

imię męskie

SJP.pl

# ingoda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji na Zabajkalu, która po połączeniu z Ononem tworzy Szyłkę;

Wiktionary

Wikipedia

# ingolstadt

Ingolstadt – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Bawaria, siedziba regionu Ingolstadt. Leży ok. 80 km na północ od Monachium, w dolinie Dunaju, a jego zabytkowe centrum położone jest na lewym brzegu tej rzeki. Miasto o powierzchni 133,4 km² liczy 137 716 mieszkańców (30 września 2021).

Wikipedia

# ingot

sztaba metalu, zwykle złota lub srebra

SJP.pl

# ingracjacja

postępowanie zmierzające do wywołania pozytywnego nastawienia jakiejś osoby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. celowe działanie, które ma na celu uzyskanie dla siebie czyjejś przychylności

Wiktionary

Ingracjacja ("wkradanie się w cudze łaski") – technika manipulacji, działanie mające na celu zdobycie sympatii (wytworzenie pozytywnej postawy).

Istota tego zachowania sprowadza się do stworzenia pozytywnego obrazu własnej osoby u drugiego człowieka oraz zastosowania różnego typu technik mających na celu uzyskanie sympatii do siebie oraz próby wymuszenia uznania wszystkich walorów. Zaprzyjaźnienie się ma charakter czysto instrumentalny, i jednocześnie jest narzędziem uzyskania wpływu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) pot. podlizywanie się

Wiktionary

# ingracjacyjny

→ ingracjacja

SJP.pl

#### Patrz:

ingracjacja

# ingram

rodzaj pistoletu maszynowego

SJP.pl

## Nazwy geograficzne

Miejscowości w USA:

- Ingram – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Allegheny
- Ingram – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Kerr
- Ingram – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk

Wikipedia

# ingrediencja

składnik mieszaniny; ingredient, domieszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kuchni francuskiej stosuje się często wykwintne ingrediencje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋɡrɛˈdʲjɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩŋgredʹi ̯ẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ingredient m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ingredient, składnik, składowa

Wiktionary

# ingredient

składnik mieszaniny; ingrediencja, domieszka

SJP.pl

# ingremiacja

przyjęcie do jakiejś grupy, gremium; kooptacja

SJP.pl

# ingres

uroczysty wjazd, uroczyste objęcie władzy lub urzędu przez nowo mianowanego biskupa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. uroczyste objęcie władzy w diecezji przez biskupa, dotyczy także nowoobranych papieży

(1.2) hist. w I Rzeczypostpolitej: uroczyste objęcie władzy przez starostów albo wojewodów

(1.3) druk. główka artykułu

Wiktionary

Ingres (łac. ingressus „wejście” od ingredi „wejść”) – uroczyste objęcie władzy przez biskupa ordynariusza nad diecezją.

W Kościele katolickim nowemu biskupowi hołd (homagium) składają biskupi pomocniczy, księża, zakonnicy i wierni świeccy. Kościół katolicki zaleca, aby odbywała się wtedy uroczysta procesja do kościoła katedralnego z udziałem duchownych i wiernych.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.3) lid

Wiktionary

# ingresja

lokalne zalanie lądu przez morze

SJP.pl

Wikipedia

# ingresowy

→ ingres

SJP.pl

#### Patrz:

ingres

# ingresyjny

dotyczący ingresji (lokalnego zalania lądu przez morze)

SJP.pl

# ingria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) kraina historyczna leżąca nad brzegiem Zatoki Fińskiej, na południe od Karelii a na wschód od Estonii, obecnie w granicach administracyjnych Rosji

Wiktionary

- Ingria – kraina nad Zatoką Fińską
- Ingria – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn.
- Ingria – państwo istniejące w latach 1919-1920

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ingryjski

rzecz. ingryjski mrz.

Wiktionary

# ingrid

imię żeńskie

SJP.pl

Ingryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od złożenia słów Ing – imienia jednego z bogów nordyckich – i fríðr, w staronordyjskim oznaczającego „piękno”.
Patronką imienia jest szwedzka dominikanka bł. Ingryda Szwedzka.

Wikipedia

# ingryda

imię żeńskie

SJP.pl

Ingryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od złożenia słów Ing – imienia jednego z bogów nordyckich – i fríðr, w staronordyjskim oznaczającego „piękno”.
Patronką imienia jest szwedzka dominikanka bł. Ingryda Szwedzka.

Wikipedia

# ingryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ingrią, dotyczący Ingrii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ingryjski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ingria ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) iżorski

Wiktionary

# ingulec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na południu Ukrainy, prawy dopływ Dniepru;

Wiktionary

Ingulec (ukr. Інгулець Inhułeć, Малий Інгул Małyj Inhuł) – rzeka na południu Ukrainy, prawy dopływ Dniepru.

Bierze początek na Wyżynie Naddnieprzańskiej. Długość rzeki to 549 km (żeglowna na długości 109 km), powierzchnia dorzecza 13 700 km².

Głównymi dopływami są: Saksahań, Wysuń, Żowta.

Rzeka zaopatruje w wodę Krzywy Róg kanałem Dniepr-Ingulec, znajdują się na niej zbiorniki wodne Iskrowski i Karaczunowski.

Wikipedia

# inguri

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;

Wiktionary

Inguri (gruz. ენგური - Enguri; abch. Егры - Egry; ros. Ингури - Inguri) – rzeka na Kaukazie Zachodnim.

Zaczyna się w Gruzji kilkoma spływami z lodowców Pasma Głównego Wielkiego Kaukazu takimi jak Lechziri, Caneri czy Adiszi. W biegu górnym płynie przez Swanetię, w biegu dolnym zaś przez Nizinę Kolchidzką. W biegu dolnym stanowi granicę pomiędzy gruzińskim regionem Megrelia i Górna Swanetia a separatystyczną Abchazją. Uchodzi do Morza Czarnego.

Wikipedia

# inguski

dotyczący Inguszów, związany z Inguszami, właściwy Inguszom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Inguszami, dotyczący Inguszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język inguski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inguszetia ż., Ingusz mos., Inguszka ż.

przym. inguszecki

Wiktionary

# inguskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem inguskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem inguskim

(1.3) spisany, stworzony w języku inguskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩŋˈɡuskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ĩŋguskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# ingusz

mieszkaniec Inguszetii

SJP.pl

# inguszecki

→ Inguszetia; inguszetyjski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Inguszetią, dotyczący Inguszetii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inguszetia ż., Ingusz mos., Inguszka ż., inguski mrz.

przym. inguski

Wiktionary

# inguszetia

rosyjska republika na Kaukazie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Wiktionary

Inguszetia (ing. ГIалгIай Мохк, Ghalghaj Mochk) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona na północnych zboczach Kaukazu. W ramach federacji Inguszetia graniczy z Osetią Północną oraz Czeczenią, ma także zewnętrzną granicę z Gruzją.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ofiarami ataku terrorystycznego było siedmiu pracowników MSW republiki Inguszetii, ponadto 15 osób zostało rannych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inguski mrz., Ingusz, Inguszka

przym. inguski, inguszecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Inguszetii

Wiktionary

# inguszetyjski

→ Inguszetia; inguszecki

SJP.pl

# inguszka

mieszkanka Inguszetii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini narodu Inguszów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inguszetia ż., inguski mrz.

:: fm. Ingusz mos.

przym. inguski, inguszecki, inguszetyjski

Wiktionary

# inguł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Bohu;

Wiktionary

Inguł (ukr. Інгул Inhuł) – rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Bohu.

Płynie przez obwód kirowogradzki i mikołajowski. Długość rzeki 354 km, powierzchnia dorzecza – 9890 km².

Wikipedia

# ingwer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. imbir

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zozwor

Wiktionary

# inhalacja

wdychanie w celach leczniczych pary lub rozpylonych płynów; wziewanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnxaˈlat͡sʲja, AS: ĩnχalacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inhalatorium n., inhalator m., inhalatorek m., inhalowanie n.

czas. inhalować

przym. inhalacyjny

Wiktionary

# inhalacyjny

dotyczący inhalacji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący inhalacji

Wiktionary

# inhalator

1. urządzenie do rozpylania płynów lub proszków przeznaczonych do wdychania, zwykle w celach leczniczych;
2. inhalator tlenowy - urządzenie pokładowe samolotów umożliwiające załodze oddychanie tlenem z butli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

Wiktionary

Inhalator, nebulizator – wyrób medyczny przeznaczony do inhalacji, terapii górnych i dolnych dróg oddechowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Importer zmuszony był wycofać z aptek partię skażonych inhalatorów proszkowych dla kotów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnxaˈlatɔr, AS: ĩnχalator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inhalacja ż., inhalowanie n.

czas. inhalować

przym. inhalacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nebulizator m.

Wiktionary

# inhalatorek

zdrobnienie od: inhalator

SJP.pl

# inhalatorium

miejsce do przeprowadzania inhalacji; inhalatornia, wziewalnia

SJP.pl

Inhalatorium (wziewalnia, waporatorium) – miejsce powstałe naturalnie lub utworzone sztucznie, w którym substancje lecznicze są pobierane w drodze inhalacji. Inhalacje mogą być prowadzone w naturalnych wziewalniach – przestrzeniach powietrznych, powstających wokół źródeł wód gorących, bijących bezpośrednio z głębokich pokładów. Podobne wziewalnie powstają wokół urządzeń budowanych w celu otrzymywania soli kuchennej metodą zagęszczania solanki.

Wikipedia

# inhalatornia

miejsce do przeprowadzania inhalacji; inhalatorium, wziewalnia

SJP.pl

# inhalować

wdychać coś, najczęściej w celach leczniczych; wziewać

SJP.pl

# inherencja

przynależność

SJP.pl

# inherentnie

→ inherentny

SJP.pl

#### Patrz:

inherentny

# inherentny

nieodłączny, tkwiący w istocie, przynależący do czegoś, nieodzowny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ, AS: ĩnχerẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. inherentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyrodzony, właściwy, nieodłączny

Wiktionary

# inhibicja

zahamowanie, zatrzymanie, zakaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces hamowania lub ograniczania działań, reakcji lub zachowań, stosowany w różnych dziedzinach, m.in. w chemii, biologii, psychologii czy prawie

Wiktionary

Inhibicja – zmniejszanie szybkości reakcji chemicznej spowodowane dodatkiem substancji (inhibitora) wpływającej na stężenie reagentów, katalizatora lub produktu pośredniego.

Bywa ona niepoprawnie nazywana katalizą ujemną, a inhibitor bywa niepoprawnie nazywany katalizatorem ujemnym.

W biochemii funkcjonuje pojęcie stałej inhibicji, Ki, która jest stałą dysocjacji kompleksu enzym–inhibitor dla reakcji RI ⇄ R + I.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre bakterie beztlenowe tolerują krótką ekspozycję na atmosferę tlenową. Powoduje ona wprawdzie inhibicję wzrostu, nie zabija jednak bakterii.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inhibicyjny

rzecz. inhibitor mrz.

Wiktionary

# inhibicyjny

przymiotnik od: inhibicja

SJP.pl

# inhibina

białko jajnika, peptyd biorący udział w regulacji cyklu miesiączkowego

SJP.pl

Inhibina – peptyd będący inhibitorem syntezy i wydzielania FSH, biorący także udział w regulacji cyklu miesiączkowego. U kobiet inhibina jest produkowana przez warstwę ziarnistą pęcherzyka dominującego, ciałko żółte, a także łożysko i przysadkę. U mężczyzn inhibina jest produkowana przez komórki Sertolego i pomaga w lokalnej regulacji spermatogenezy oraz jest głównym czynnikiem, który hamuje wydzielanie FSH..

- Inhibina A (inhibina alpha, inhibina beta A)
- Inhibina B (inhibina alpha, inhibina beta B)

Wikipedia

# inhibinowy

→ inhibina

SJP.pl

#### Patrz:

inhibina

# inhibitor

w chemii, biologii: związek chemiczny powodujący zahamowanie bądź spowolnienie reakcji chemicznej albo działanie enzymu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

Wiktionary

Inhibitor (łac. inhibitio – powstrzymanie) – substancja chemiczna, która powoduje zmniejszenie szybkości reakcji chemicznej. Proces ten nazywa się inhibicją. Inhibitorem można nazwać zarówno substancję powodującą spowolnienie lub zatrzymanie reakcji niekatalizowanej, jak i substancję obniżającą aktywność katalizatora w reakcji katalizowanej. Ponieważ w przeciwieństwie do katalizatorów, inhibitory mogą ulegać zużyciu w trakcie reakcji, nazywanie ich ujemnymi katalizatorami jest niezalecane. Odwrotnym działaniem do inhibitora charakteryzuje się inicjator.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) inhibitor enzymatyczny

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inhibicja ż.

przym. inhibicyjny, inhibitorowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) inhibitor

* bułgarski: (1.1) инхибитор m.

* hiszpański: (1.1) inhibidor

* kataloński: (1.1) inhibidor m.

* nowogrecki: (1.1) αναστολέας m.

źródła.

== inhibitor (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-inhibitor.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) biochem. inhibitor

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnxʲiˈbʲitɔr, AS: ĩnχʹibʹitor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inhibicja ż.

przym. inhibicyjny, inhibitorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inhibicja ż.

przym. inhibicyjny, inhibitorowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) inhibitor

* bułgarski: (1.1) инхибитор m.

* hiszpański: (1.1) inhibidor

* kataloński: (1.1) inhibidor m.

* nowogrecki: (1.1) αναστολέας m.

źródła.

== inhibitor (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-inhibitor.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) biochem. inhibitor

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inhibitorowy

związany z inhibitorem

SJP.pl

# inhumacja

pogrzebanie zwłok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pogrzebanie zmarłego w ziemi

Wiktionary

Pochówek szkieletowy, grób szkieletowy, inhumacja – obrzęd pogrzebania zwłok w formie złożenia niespalonego ciała do grobu. Ciała mogą zostać pochowane w trumnie lub owinięte w całun i złożone w grób wyłożony deskami. Praktykowane przez człowieka współczesnego i poprzedzające go gatunki hominidów. Dominujący sposób pochówku do około X wieku p.n.e.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ludność praktykowała obrządek birytualny, to jest zarówno kremację, jak i inhumację, co uważane jest za cechę charakterystyczną kultury wielbarskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inhumacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogrzeb

Wiktionary

# inhumacyjny

→ inhumacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inhumacją, dotyczący inhumacji

Wiktionary

#### Patrz:

inhumacja

#### Powiązane:

rzecz. inhumacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogrzebowy

Wiktionary

# inia

1. delfin słodkowodny z dorzecza Amazonki;
2. punkt, według którego dokonuje się pomiaru ludzkiej czaszki

SJP.pl

- Inia amazońska (Inia geoffrensis) – gatunek ssaka z rodziny iniowatych (Iniidae)
- Inia araguaiaensis – gatunek ssaka z rodziny iniowatych (Iniidae)
- Inia (rodzaj)
- Iniowate (Inidae)

oraz:

- Inia – rzeka w Rosji, dopływ Obu
- Inia – wieś w Republice Cypryjskiej

Wikipedia

# inicjacja

1. zapoczątkowanie lub rozpoczęcie się czegoś
2. przyjęcie nowego członka do jakiegoś tajnego stowarzyszenia, bractwa, sekty; wtajemniczenie;
3. osiąganie nowych etapów i wtajemniczeń w procesie stawania się dorosłym;
4. w niektórych kulturach: obrzędy towarzyszące osiąganiu takich etapów, przyjmowaniu do społeczności dorosłych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpoczęcie czynności, procesu działania

(1.2) ceremonia przyjęcia nowego członka

(1.3) wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się

Wiktionary

Inicjacja występuje w następujących znaczeniach:

- rozpoczęcie czynności, procesu działania (zob. inicjalizacja)
- ceremonia przyjęcia nowego członka
- obrzęd przejścia na kolejny, wyższy poziom wtajemniczenia,
- inicjacja seksualna – rozpoczęcie współżycia, obcowania płciowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Musimy jej podziękować za inicjację tych cudownych spotkań.

(1.2) Warunkiem koniecznym odbycia inicjacji w sekcie jest wpłacenie dużej sumy na jej konto.

(1.3) Kasia często się chwali, że przeszła inicjację seksualną w wieku 15 lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩɲiˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: ĩńicʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inicjować, zainicjować

rzecz. inicjator m., inicjatorka ż., inicjowanie n., zainicjowanie n., inicjał mrz.

przym. inicjacyjny, inicjatorski

przysł. inicjacyjnie

Wiktionary

# inicjacyjny

→ inicjacja

SJP.pl

#### Patrz:

inicjacja

# inicjalizacja

w informatyce: nadanie wartości początkowych dowolnemu obiektowi

SJP.pl

Inicjalizacja – nadanie wartości/stanów początkowych dowolnemu obiektowi. W ogólnym przypadku obiektem może być zmienna, określony obszar pamięci przydzielony dynamicznie itp. W przypadku programowania obiektowego inicjalizacją obiektów zajmują się zwykle konstruktory należące do odpowiedniej klasy.

Wikipedia

# inicjalizacyjny

→ inicjalizacja

SJP.pl

#### Patrz:

inicjalizacja

# inicjalizować

w informatyce: nadawać początkowe wartości

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩɲit͡sʲjalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: ĩńicʹi ̯alʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjalizowanie n.

czas. inicjować

Wiktionary

# inicjalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|inicjalizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩɲit͡sʲjalʲizɔˈvãɲɛ, AS: ĩńicʹi ̯alʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inicjalizować

Wiktionary

# inicjalność

→ inicjalny

SJP.pl

#### Patrz:

inicjalny

# inicjalny

1. początkowy, umieszczony na początku;
2. komórki inicjalne - w botanice: komórki wierzchołkowe stożka wzrostu;
3. akcent inicjalny - w językoznawstwie: akcent na pierwszej sylabie wyrazu;
4. gleby inicjalne - w geologii: gleby zaczynające się kształtować

SJP.pl

# inicjator

osoba występująca z inicjatywą; projektodawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba występująca z inicjatywą, inicjująca coś, dająca czemuś początek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. czynnik konieczny do zapoczątkowania niektórych reakcji chemicznych, głównie reakcji polimeryzacji

Wiktionary

Inicjator – czynnik lub osoba zapoczątkowująca jakiś proces.

- Inicjator ustawodawczy – to instytucja, osoba lub grupa osób, która tworzy projekt ustawy i zgłasza go pod obrady Sejmu.
- Inicjator postępowania – to instytucja, osoba lub grupa osób, która zapoczątkowała pewne postępowanie prawne - np: zgłosiła wniosek do prokuratury lub sądu.
- Inicjator chemiczny – to czynnik fizyczny lub związek chemiczny uruchamiający zajście reakcji chemicznej
- Inicjator wybuchu – materiał wybuchowy zdolny do szybkiej eksplozji pod wpływem czynnika fizycznego - stosowany w detonatorach i spłonkach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Artur jest inicjatorem naszego dzisiejszego spotkania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩɲiˈt͡sʲjatɔr, AS: ĩńicʹi ̯ator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjatywa ż., inicjacja ż.

:: fż. inicjatorka ż.

czas. inicjować ndk., zainicjować dk.

przym. inicjatywny, inicjacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) duchowy ojciec, pomysłodawca, projektodawca

Wiktionary

# inicjatorka

kobieta występująca z inicjatywą; projektodawczyni

SJP.pl

# inicjatywa

1. impuls do działania; bodziec;
2. samodzielność i aktywność w działaniu; inicjatywność, przedsiębiorczość, zaradność;
3. realizacja projektu lub pomysłu; działalność;
4. pierwszeństwo w czymś; prymat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) propozycja zrealizowania określonych działań

(1.2) skłonność do samodzielnego inicjowania działań

(1.3) w grach: pierwszeństwo dające przewagę

Wiktionary

- inicjatywa (w stosunku do jednostki) – zaangażowanie, celowe działanie
- inicjatywa – przedsięwzięcie, projekt, plan, pomysł lub skupiony wokół nich ruch społeczności
- inicjatywa przełożonego
- inicjatywa ustawodawcza
- inicjatywa ludowa
- inicjatywa – termin stosowany w grach fabularnych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wprawdzie Neapol został założony przez Greków i język grecki wciąż był tam powszechnie używany, lecz w neapolitańskim regionie Kampanii osiedlono wielu rzymskich weteranów z inicjatywy Cezara, a jeszcze liczniejsi oczekiwali na przyznanie działek ziemi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjator mrz./mos., inicjatorka ż.

czas. inicjować

przym. inicjatywny

Wiktionary

# inicjatywność

samodzielność i aktywność w działaniu; inicjatywa, przedsiębiorczość, zaradność

SJP.pl

# inicjatywny

1. rozpoczynający jakieś działanie; inicjujący, założycielski;
2. pobudzający do działania; inspiracyjny, inspiratorski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z inicjatywą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjator mos./mrz., inicjatywa ż.

Wiktionary

# inicjał

litera rozpoczynająca rozdział lub partię tekstu, wyróżniająca się wielkością, kształtem lub ozdobami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duża, zwykle ozdobna litera rozpoczynająca akapit tekstu

Wiktionary

Inicjał (śrdw.-łac. initiale od łac. initium, początek). Można go zdefiniować jako:

- Pisownia imienia lub nazwiska w postaci skrótu ograniczonego do początkowej litery (lub rzadziej kilku początkowych liter) zakończonej kropką.
- Pierwsza litera (najczęściej wersalikowa) rozpoczynająca rozdział lub akapit tekstu, większa od liter tekstu podstawowego, niekiedy kolorowa, często też z wkomponowanym ornamentem.
- Wyróżnienie odrębnego graficznie fragmentu tekstu (najczęściej akapitu) poprzez nadanie pierwszej literze tego fragmentu innego wyglądu, niż posiada reszta tekstu. W przypadku, gdy wyróżniany fragment zaczyna się wyrazem dwuliterowym, to obie litery wchodzą do inicjału. W przypadku wystąpienia cudzysłowu na początku wyróżnianego fragmentu, wskazane jest tak przeredagować tekst, aby pozbyć się tego znaku w tym miejscu.
- Czcionka (lub font) rozpoczynająca akapit, rozdział itp. wyróżniająca się kształtem, wielkością, kolorem lub ozdobnością. W przypadku znacznie rozbudowanych inicjałów wyróżnia się m.in.: inicjały figuralne (wypełnione postaciami ludzkimi lub całymi scenami rodzajowymi), inicjały ornamentalne (z wzorami geometrycznymi lub roślinnymi), itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩˈɲit͡sʲjaw, AS: ĩńicʹi ̯au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjały, inicjatywa ż., inicjowanie n., zainicjowanie n., inicjatywność ż., inicjacja ż.

czas. inicjować ndk., zainicjować dk.

przym. inicjałowy, inicjatywny, inicjalny

przysł. inicjalnie, inicjatywnie

Wiktionary

# inicjałowy

związany z inicjałem

SJP.pl

# inicjały

litera rozpoczynająca rozdział lub partię tekstu, wyróżniająca się wielkością, kształtem lub ozdobami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pierwsze litery imienia lub imion i nazwiska

forma rzeczownika.

(2.1) lm. M. zob. inicjał.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiem czy we frazie „niedawna premiera książki o SW” chodzi o inicjały Wisławy Szymborskiej, Willa Smitha czy Shirley Watts.

(1.1) Najciekawsze jest jednak to, że menedżerem ze strony NASA jest człowiek, którego inicjały to ABC.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inicjał m.

przym. inicjalny

czas. inicjować

Wiktionary

# inicjodawca

osoba lub instytucja występująca z inicjatywą realizacji jakiegoś pomysłu, wykonania jakiegoś projektu

SJP.pl

# inicjować

dawać początek czemuś, zapoczątkowywać; występować z inicjatywą, dawać pomysł

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zainicjować)

(1.1) dawać czemuś początek

(1.2) występować z inicjatywą, pomysłem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bankructwo kilku banków było elementem inicjującym światowy kryzys finansowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inicjalizować, zainicjować

rzecz. inicjacja ż., inicjał m., inicjały nmos., inicjator m., inicjatorka ż., inicjatywa ż., inicjowanie n.

przym. inicjacyjny, inicjalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozpoczynać, zaczynać, zapoczątkowywać

Wiktionary

# iniekcja

1. wstrzyknięcie, zastrzyk;
2. odwzorowanie różnowartościowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zastrzyk

(1.2) mat. funkcja różnowartościowa;

(1.3) techn. wtłaczanie lub wstrzyknięcie cieczy lub gazów

Wiktionary

- zastrzyk w medycynie
- funkcja różnowartościowa w matematyce

Wikipedia

# iniekcyjny

dotyczący iniekcji

SJP.pl

# iniektor

inżektor; urządzenie do wtłaczania płynu do obszaru o ciśnieniu wyższym od ciśnienia atmosferycznego

SJP.pl

# iniektorowy

związany z iniektorem

SJP.pl

# iniektywność

cecha funkcji różnowartościowej (iniekcji)

SJP.pl

Funkcja różnowartościowa, iniekcja (injekcja), funkcja 1-1 – funkcja, której każdy element przeciwdziedziny przyjmowany jest co najwyżej raz. Funkcja f\colon X\to Y jest różnowartościowa wtedy i tylko wtedy, gdy dla dowolnych dwóch elementów a,b\in X spełniony jest warunek:

  a\neq b\Rightarrow f(a)\neq f(b).

Wikipedia

# iniektywny

w językoznawstwie: artykułowany w wyniku iniekcji - wdechu powietrza spowodowanego ruchem krtani w dół

SJP.pl

# iniowate

o cechach iniowatych (rodzina waleni)

SJP.pl

Iniowate (Inidae) – rodzina ssaków z parvordo zębowców (Odontoceti) w obrębie infrarządu waleni (Cetacea).

Wikipedia

# iniowaty

o cechach iniowatych (rodzina waleni)

SJP.pl

# init.

skrót od: initio (z łaciny: na początku)

SJP.pl

# initio

z łaciny: na początku

SJP.pl

# iniuria

dawniej: niesprawiedliwość, obraza, zniewaga; krzywda

SJP.pl

# injekcja

w matematyce: funkcja różnowartościowej, w której różnym wartościom argumentów odpowiadają różne wartości funkcji; iniekcja

SJP.pl

Funkcja różnowartościowa, iniekcja (injekcja), funkcja 1-1 – funkcja, której każdy element przeciwdziedziny przyjmowany jest co najwyżej raz. Funkcja f\colon X\to Y jest różnowartościowa wtedy i tylko wtedy, gdy dla dowolnych dwóch elementów a,b\in X spełniony jest warunek:

  a\neq b\Rightarrow f(a)\neq f(b).

Wikipedia

# ink

1. środowiskowo: barwnik używany do wykonania tatuażu;
2. środowiskowo: podpisanie kontraktu na występy

SJP.pl

# ink.

skrót od: inkunabuł

SJP.pl

# inka

tytuł władcy Inków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. Indianin z plemięemienia inkaskiego

Wiktionary

- Inka – władca imperium Inków
- Inka – marka kawy zbożowej
- Inka – osada w powiecie stargardzkim
- Inka – zdrobnienie od imion kończących się na -ina, takich jak Halina, Paulina. Także fryzyjski i fiński odpowiednik Ingi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piramidy te wznieśli Inkowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩnka, AS: ĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inka ż.

przym. inkaski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inka ż.

przym. inkaski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Inca

* włoski: (1.1) inca m.

źródła.

== Inka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) etn. Inka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inkandescencja

temperaturowe wytwarzanie światła za pomocą prądu elektrycznego, który cieplnie wzbudza cząsteczki lub atomy

SJP.pl

Żarzenie – emitowanie światła przez rozgrzane ciała. Minimalna temperatura, w której dane ciało zaczyna się żarzyć, zależy od zdolności emisyjnej tego ciała.

Żarzenie może być wywołane na skutek wzrostu temperatury poprzez:

- dopływ ciepła z zewnątrz,
- zamianę energii elektrycznej na energię wewnętrzną na skutek przepływu prądu elektrycznego przez ciało,
- reakcję spalania, której nie towarzyszy płomień (zob. też tlenie)

Wikipedia

# inkantacja

obrzędowe zaklęcie, śpiewane albo recytowane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. rel. obrzędowe zaklęcie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkãnˈtat͡sʲja, AS: ĩŋkãntacʹi ̯a

Wiktionary

# inkantacyjny

→ inkantacja

SJP.pl

#### Patrz:

inkantacja

# inkantować

wymawiać lub wyśpiewywać obrzędowe zaklęcia albo modły

SJP.pl

# inkarceracja

pozbawienie wolności; uwięzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. socjol. psych. pozbawienie wolności, uwięzienie

(1.2) przest. med. uwięźnięcie jakiegoś organu wewnętrznego, przepuklina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Badania wskazują, że czynnikiem nasilającym zaburzenia behawioralne i emocjonalne dzieci jest inkarceracja rodzica, która dotyka bardziej dziewczęta, niż chłopców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkarcerat m.

czas. inkarcerować ndk.

przym. inkarceracyjny

Wiktionary

# inkarceracyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inkarceracją, dotyczący inkarceracji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkarceracja ż.

Wiktionary

# inkardynacja

przypisanie duchownego do konkretnej diecezji lub zgromadzenia zakonnego

SJP.pl

Inkardynacja – przypisanie (przynależność) duchownego do konkretnej instytucji kościelnej, jak diecezji, zgromadzenia zakonnego, etc.

Wikipedia

# inkardynować

przypisać (przypisywać) duchownego do konkretnej diecezji lub zgromadzenia zakonnego

SJP.pl

# inkarnacja

1. wcielenie;
2. w hinduizmie: ziemskie stadium istnienia duszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wcielenie bóstwa w osobę ludzką;

(1.2) rzad. barwa skóry człowieka

Wiktionary

Inkarnacja (z łac.: incarnatio; od incarnare, gdzie caro – ciało, mięso) – w religiach dharmicznych jest to jedno z wcieleń przyjmowanych przez żywą istotę (duszę) w cyklu samsary.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. karnacja ż.

Wiktionary

# inkarnacyjny

→ inkarnacja

SJP.pl

#### Patrz:

inkarnacja

# inkarnat

dawniej o kolorze bladoróżowym

SJP.pl

Inkarnat, karnacja, barwa cielista (fr. incarnat - mocno czerwony; wł. incarnato; łac. carnis, caro - mięso)

1. Blady odcień różu przypominający kolor skóry białego człowieka.
2. W malarstwie i rzeźbie polichromowanej kolor używany do przedstawiania różnych odcieni skóry nagich ludzkich części ciała. Odcień karnacji, zmieniający się zależnie od epoki i stylu, uzyskuje się mieszając odpowiednie kolory (karnacja ciepła, różowa lub blada, żółtawa; jasna lub ciemna). Uwzględnia się też refleksy uwarunkowane rodzajem i natężeniem światła (promienie słoneczne, blask świecy lub lampy).

Wikipedia

# inkarnatka

roczna lub dwuletnia koniczyna o jaskrawoczerwonych kwiatach, uprawiana na paszę; koniczyna krwistoczerwona; koniczyna szkarłatna

SJP.pl

Koniczyna krwistoczerwona, koniczyna inkarnatka, koniczyna szkarłatna (Trifolium incarnatum L.) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Rdzenny obszar jej występowania to: Turcja, południowa i południowo-wschodnia Europa, Wielka Brytania, Madera, rozprzestrzeniła się także na Azorach. Jest uprawiana w wielu rejonach świata. W Polsce jest to roślina uprawna i dziczejąca (efemerofit).

Wikipedia

# inkarnować

przybierać postać czegoś, ucieleśniać; przeżywać inkarnację

SJP.pl

# inkas

1. podejmowanie pieniędzy z tytułu weksli, czeków, rachunków itp.;
2. forma rozliczeń bezgotówkowych dokonywanych za pośrednictwem banku

SJP.pl

# inkasencki

→ inkasent

SJP.pl

#### Patrz:

inkasent

# inkasent

osoba pośrednicząca przy poborze podatków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik zajmujący się pobieraniem od płatników należności w ich miejscu zamieszkania;

Wiktionary

Inkasent – w szerokim znaczeniu osoba pobierająca należności od podatnika (np. inkasent elektrowni lub gazowni), a w szczególności to osoba prawna, fizyczna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Organ podatkowy nie może ściągnąć z inkasenta podatku, jeśli podatnik nie uiścił wcześniej tej daniny. Inkasentom przysługuje zryczałtowane wynagrodzenie z tytułu terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa. Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa może ustalać wynagrodzenie dla inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa (inkasenci podatków i opłat lokalnych).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩŋˈkasɛ̃nt, AS: ĩŋkasẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkaso m., inkasowanie n.

:: fż. inkasentka

czas. inkasować

przym. inkasencki, inkasowy

Wiktionary

# inkasentka

→ inkasent

SJP.pl

#### Patrz:

inkasent

# inkaska

przymiotnik od: Inka, Inkas

SJP.pl

# inkaski

przymiotnik od: Inka, Inkas

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym właśnie czasie Hiszpanie ostatecznie rozgromili powstańców inkaskich, których przywódcy postanowili uciec do Europy przed prześladowaniami okupantów.

(1.1) Część pochodzi jeszcze z czasów inkaskich, kiedy to powierzchnia uprawna w Peru była o czterdzieści procent większa niż obecnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩŋˈkasʲci, AS: ĩŋkasʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inka mos.

Wiktionary

# inkaso

1. podejmowanie pieniędzy z tytułu weksli, czeków, rachunków itp.;
2. forma rozliczeń bezgotówkowych dokonywanych za pośrednictwem banku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pobranie należności pieniężnej dokonane przez inkasenta (lub za pomocą rozliczenia bankowego)

Wiktionary

Inkaso (również inkaso dokumentowe) – warunkowa forma płatności, polegająca na pobraniu określonej należności przez instytucję inkasującą (na ogół bank) działającą na rzecz zleceniodawcy w zamian za wydanie wskazanemu podmiotowi przedmiotu inkasa, na warunkach określonych przez zleceniodawcę.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inkasent

czas. inkasować

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|incasso. < etym|wł|cassa. < etym|łac|capsa.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) інкаса n.

* bułgarski: (1.1) инкасо n.

* czeski: (1.1) inkaso

* rosyjski: (1.1) инкассо n.

źródła.

== inkaso (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inkaso

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩŋˈkasɔ, AS: ĩŋkaso

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkasent

czas. inkasować

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inkasent

czas. inkasować

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|incasso. < etym|wł|cassa. < etym|łac|capsa.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) інкаса n.

* bułgarski: (1.1) инкасо n.

* czeski: (1.1) inkaso

* rosyjski: (1.1) инкассо n.

źródła.

== inkaso (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inkaso

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inkasować

1. pobierać należność;
2. w boksie: dostawać ciosy, obrywać

SJP.pl

czasownik

(1.1) pobierać pieniądze

(1.2) przen. środ. w boksie: przyjmować ciosy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Picasso, kubiści, Braque, cała szajka Bateau- Lavoire chwacko maszeruje przez salony, a ten szczeniak Kahnweiler inkasuje pieniądze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkaˈsɔvat͡ɕ, AS: ĩŋkasovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkaso n., inkasent ż., inkasowanie n.

czas. zainkasować

przym. inkasowy

Wiktionary

# inkasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|inkasować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inkasować ndk.

rzecz. inkasent ż.

Wiktionary

# inkasowy

przymiotnik od: inkaso

SJP.pl

# inkastelacja

nadanie budowli charakteru obronnego

SJP.pl

Inkastelacja – nadanie budowli, która ze swojej natury nie jest obiektem obronnym, charakteru obronnego. Inkastelacja może być pierwotna, gdy charakter obronny nadano podczas wznoszenia, lub wtórna, gdy budowlę przystosowano do tego celu później.

Wikipedia

# inkauścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od inkaust

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkaust m.

Wiktionary

# inkaust

dawniej: atrament

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. atrament

Wiktionary

Atrament (łac. atramentum, czernidło) – środek barwiący w postaci roztworu barwnika w rozpuszczalniku z ewentualnym dodatkiem substancji zagęszczających (np. żelujących). Wykorzystywany jest w szeregu przyborów pisarskich (długopisy, flamastry, markery, wieczne pióra) oraz w druku atramentowym (drukarki atramentowe, plotery).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈĩŋkawst, AS: ĩŋkau̯st

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkauścik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atrament

Wiktionary

# inker

człowiek nakładający tusz w amerykańskiej manufakturze komiksowej

SJP.pl

# inklina

linia na mapie łącząca punkty o jednakowej wartości inklinacji (odchylenia kierunku wskazywania igły magnetycznej od płaszczyzny poziomej)

SJP.pl

# inklinacja

1. skłonność, upodobanie do czegoś; predylekcja, zamiłowanie, zainteresowanie;
2. żartobliwie: sympatia, pociąg do kogoś;
3. w fizyce: kąt nachylenia igły magnetycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nachylenie, kąt nachylenia

(1.2) upodobanie, skłonność

Wiktionary

Inklinacja (nachylenie) – jeden z elementów orbity. Określa kąt pomiędzy płaszczyzną orbity a płaszczyzną odniesienia. W astronomii gwiazdowej przez nachylenie rozumie się także kąt, jaki tworzy linia widzenia na gwiazdę z jej osią obrotu, albo z osią prostopadłą do płaszczyzny jej orbity, w przypadku gwiazd podwójnych i wielokrotnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. inklinometr mrz.

czas. inklinować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) słabość, pociąg, zamiłowanie, predylekcja, tendencja

Wiktionary

# inklinacyjny

dotyczący inklinacji

SJP.pl

# inklinator

- inklinator (przyrząd) – przyrząd do pomiaru inklinacji magnetycznej
- inklinator (dźwig) – dźwig pochyły

Wikipedia

# inklinometr

przyrząd do pomiaru kąta pochylenia obiektu względem ustalonej płaszczyzny

SJP.pl

Wikipedia

# inklinować

być skłonnym do czegoś

SJP.pl

# inkluz

w dawnych wierzeniach ludowych: tajemnicza siła zamknięta w przedmiocie, przynosząca szczęście właścicielowi; inkluza

SJP.pl

# inkluza

w dawnych wierzeniach ludowych: tajemnicza siła zamknięta w przedmiocie, przynosząca szczęście właścicielowi; inkluza

SJP.pl

# inkluzja

1. włączenie czegoś lub kogoś w większą całość, w grupę;
2. coś włączonego w większą całość;
3. ciało obce wtopione w minerał podczas procesu krystalizowania się tego minerału; wrostek;
4. w matematyce: relacja zawierania się zbiorów

SJP.pl

Inkluzja (od łac. includere: in- – „w, do”, claudere – „zamknąć”, być może spokr. z gr. κλείειν kleíein – „zamknąć”; gr. κλεῖδ- kleid-, κλείς kleis – „klucz”, por. łac. claudo, clavis – „klucz”) – termin oznaczający włączenie, dołączenie bądź zawieranie. Inkluzja ma na celu uwypuklić kluczowe słowa lub główny temat w tekście.

- inkluzja (wrostek) – ciało obce znajdujące się w minerale
  - Inkluzje organiczne w bursztynie

  Wikipedia

# inkluzyjny

→ inkluzja

SJP.pl

#### Patrz:

inkluzja

# inkluzywizm

1. nurt religijny, zgodnie z którym zbawienie mogą osiągnąć nie tylko wyznawcy chrześcijaństwa, ale także wyznawcy religii pozachrześcijańskich;
2. rzadko: łączenie w całość sprzecznych poglądów religijnych, społecznych, filozoficznych itp.; synkretyzm

SJP.pl

# inkluzywność

→ inkluzywny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sposób zachowania, który przeciwstawia się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry

Wiktionary

#### Patrz:

inkluzywny

#### Przykłady

(1.1) Powinniśmy się skupiać na inkluzywności i upewnianiu się, że różne głosy są słyszane i brane pod uwagę, wtedy możemy wykorzystać potencjał inkluzywnego środowiska.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inkluzywny

przysł. inkluzywnie

Wiktionary

# inkluzywny

1. dostępny dla każdego;
2. obejmujący całość zbioru lub obszaru

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który poszerza i obejmuje całość pewnego zbioru

(1.2) powszechny i dostępny, przeznaczony dla każdego

(1.3) przeciwstawiający się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej inkluzywna suma, L, obejmuje również fundusze związane z aktywami, takimi jak obligacje krótkoterminowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkluzywność ż., inkluzja ż., inkludowanie n.

czas. inkludować ndk.

Wiktionary

# inkoherencja

1. brak spójności, niespoistość;
2. w psychologii: zaburzenie w mowie i myśleniu wynikające z niemożności stworzenia spójnego ciągu myślowego; rozkojarzenie, splątanie

SJP.pl

Wikipedia

# inkoherencyjny

1. niezgodny, nielogiczny, niespójny, z niczym niepowiązany; inkoherentny;
2. mowa inkoherencyjna - zaburzenie przy schizofrenii, polegające na utratą rozpoznawania związków logicznych między słowami

SJP.pl

# inkoherentny

niezgodny, nielogiczny, niespójny, z niczym niepowiązany; inkoherencyjny

SJP.pl

# inkomodować

przestarzałe: sprawiać komuś kłopot, powodować dyskomfort

SJP.pl

czasownik

(1.1) przest. trudzić kogoś, przeszkadzać komuś, niepokoić, sprawiać kłopot, niewygodę; krępować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będziecie hałasy czynić i inkomodować, to was każę stąd bizunami przepędzić!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkɔ̃mɔˈdɔvat͡ɕ, AS: ĩŋkõmodovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkomodowanie n.

Wiktionary

# inkomodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|inkomodować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inkomodować ndk.

Wiktionary

# inkompatibilia

incompatibilia, incompatibilitas; z łaciny:
1. rzeczy nieprzystające do siebie, nie dające się połączyć, pogodzić;
2. w dawnej Polsce: zakaz łącznego sprawowania niektórych urzędów;
3. zakaz łączenia mandatu poselskiego z niektórymi funkcjami publicznymi lub zawodowymi

SJP.pl

# inkompatybilista

zwolennik poglądu głoszącego, że wolnej woli nie można pogodzić z determinizmem

SJP.pl

# inkompetencja

brak kompetencji; niekompetencja

SJP.pl

# inkongruencja

niestosowność, niezgodność, niedorzeczność

SJP.pl

# inkontynencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nietrzymanie wydalania – moczu lub stolca;

Wiktionary

Inkontynencja, nietrzymanie (łac. incontinens- „nie trzymając przy sobie”) – objaw polegający na niekontrolowanym wydalaniu moczu (łac. incontinentia urinae) lub kału (łac. incontinentia alvi).

Wikipedia

# inkorporacja

włączenie do całości, wcielenie, zwłaszcza: przyłącznie jakiegoś terytorium do innego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa

(1.2) praw. zebranie przepisów w usystematyzowaną całość

(1.3) jęz. zjawisko włączania do orzeczenia dopełnieniowych określeń zaimkowych lub rzeczownikowych

(1.4) rzad. przest. uosobienie, wcielenie

Wiktionary

- inkorporacja – w językoznawstwie: tworzenie wyrazów złożonych
- inkorporacja terytorium – pojęcie prawa międzynarodowego
- inkorporacja norm prawnych – zebranie i spisanie wielu norm prawnych w formie jednego aktu normatywnego
- inkorporacja prawa międzynarodowego – włączenie prawa międzynarodowego do krajowego porządku prawnego

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkɔrpɔˈrat͡sʲja, AS: ĩŋkorporacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inkorporować ndk.

przym. inkorporacyjny

Wiktionary

# inkorporacyjny

dotyczący inkorporacji

SJP.pl

# inkorporować

wcielać, włączać, dołączać

SJP.pl

# inkowie

tytuł władcy Inków

SJP.pl

Państwo Inków (keczua Tahuantinsuyu lub Tawantinsuyu, dosłownie: Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części, cztery części razem) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny. Powstało na gruzach cywilizacji Mochica z inicjatywy wiodącego plemienia andyjskich Indian, którego władcy zwali siebie Sapa Inca (odpowiednik cesarza). Skupiało wiele plemion podbitych lub w pokojowy sposób zasymilowanych z resztą społeczeństwa. Później nazwą "Inka" badacze dziejów określali wszystkich mieszkańców andyjskiego mocarstwa.

Wikipedia

# inkrecja

wydzielanie hormonów przez gruczoły dokrewne; wydzielanie wewnętrzne

SJP.pl

Wydzielanie – proces produkcji, modyfikacji i uwalniania substancji chemicznych z komórki lub gruczołu. W przeciwieństwie do wydalania, substancje te pełnią określoną funkcję, a nie są zbędnym produktem przemiany materii.

Klasyczny mechanizm wydzielania zachodzi przez struktury zwane porosomami.

Wikipedia

# inkrementacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. operacja zwiększenia wartości o jeden;

(1.2) inform. operacja zmiany wskazania iteratora z pewnego elementu na kolejny

Wiktionary

Inkrementacja (łac. incrementum, wzrost) i dekrementacja (łac. decrementum, ubywanie, ubytek) – operacje informatyczne powodujące odpowiednio zwiększenie lub zmniejszenie wartości argumentu o jeden. Występują zarówno jako operacje w wielu procesorach (np. PDP-11, x86), jak i w językach programowania wyższych rzędów (np. Turbo Pascal, C). Mogą być realizowane jako instrukcja, operator (C i pochodne) lub procedura standardowa (Turbo Pascal).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkrɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: ĩŋkrẽmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inkrementować ndk., zinkrementować dk.

Wiktionary

# inkrementalny

przyrostowy, narastający, np. enkoder inkrementalny

SJP.pl

# inkret

substancja wydzielana z gruczołów dokrewnych do krwiobiegu, hormon

SJP.pl

# inkretyczny

→ inkret

SJP.pl

#### Patrz:

inkret

# inkretynowy

→ inkretyny

SJP.pl

#### Patrz:

inkretyny

# inkretyny

grupa hormonów jelitowych zwiększających poposiłkowe wydzielanie insuliny

SJP.pl

Inkretyny – grupa hormonów jelitowych zwiększających poposiłkowe wydzielanie insuliny przez komórki β wysp trzustkowych, jeszcze zanim dojdzie do poposiłkowego wzrostu stężenia glukozy we krwi. Powodują one także zwolnienie wchłaniania substancji pokarmowych przez zwolnienie opróżniania żołądka i bezpośrednie zmniejszenie pobierania pokarmu. Innym działaniem inkretyn jest zmniejszenie wydzielania glukagonu przez komórki α wysp trzustkowych.

Wikipedia

# inkrustacja

1. technika zdobnicza polegająca na pokrywaniu przedmiotu powierzchnią np. ze złota lub kości słoniowej;
2. ozdobnik wykonany tą metodą

SJP.pl

Inkrustacja – proces lub technika związany lub związana z okładaniem lub nakładaniem jakiegoś materiału na pewnej powierzchni lub w jej wnętrzu. Również jest to odkładanie się związków wewnątrz ściany komórkowej.

- inkrustacja (botanika)
- inkrustacja (geologia)
- inkrustacja (zdobnictwo)

Wikipedia

# inkrustacyjny

dotyczący inkrustacja

SJP.pl

# inkrustator

artysta wykonujący inkrustacje

SJP.pl

# inkrustatorka

artystka wykonująca inkrustacje

SJP.pl

# inkrustować

1. zdobić, układając na powierzchni przedmiotu wzory, np. z masy perłowej, metali;
2. wprowadzać elementy nadające czemuś atrakcyjny lub niezwykły charakter

SJP.pl

# inkrustowanie

1. zdobić, układając na powierzchni przedmiotu wzory, np. z masy perłowej, metali;
2. wprowadzać elementy nadające czemuś atrakcyjny lub niezwykły charakter

SJP.pl

Inkrustacja – technika zdobienia elementów architektonicznych, przedmiotów codziennego użytku i wyrobów artystycznych.

Polega na wykonywaniu wgłębień w podłożu kamiennym, metalowym lub w twardym drewnie i wklejaniu w nie odpowiednio przyciętych płytek z różnych, zwykle cennych materiałów, np. kości słoniowej, masy perłowej, rogu, kamieni szlachetnych i półszlachetnych, drewna, metalu, złota i innych. W różnych okresach inkrustowane ornamenty i kompozycje powstawały z motywów geometrycznych lub roślinnych, przedstawiały sceny figuratywne lub pejzażowe.

Wikipedia

# inkrustowany

1. zdobić, układając na powierzchni przedmiotu wzory, np. z masy perłowej, metali;
2. wprowadzać elementy nadające czemuś atrakcyjny lub niezwykły charakter

SJP.pl

# inkrutowiny

przyjęcie z okazji wprowadzenia się do nowego mieszkania; osiedliny

SJP.pl

# inkryminacja

książkowo: wypowiedź oceniająca ujemnie kogoś lub coś; zarzut, oskarżenie, posądzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oskarżenie, zarzut

(1.2) stawianie oskarżeń czy zarzutów

Wiktionary

Inkryminacja – słowo pochodzące od łacińskiego incriminare, a także od francuskiego incrimination, gdzie słowo to ma szersze znaczenie. Inkryminacja oznacza zarzut, oskarżenie, pomówienie, obwinienie lub posądzenie.

Są z nim związane słowa inkryminować, inkryminacyjny. W tym przypadku zostały zastosowane w języku polskim środki reprodukcji słownictwa i adaptacji elementów innoodmianowych, pochodzących z języka obcego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rekryminacja ż.

czas. inkryminować ndk.

Wiktionary

# inkryminować

książkowo: zarzucać komuś nieuczciwość, posądzać o coś złego; obwiniać, oskarżać, stawiać zarzut

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. obwiniać, stawiać zarzuty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawo, by było szanowane, musi być skuteczne, a sankcje karne – adekwatne do inkryminowanego czynu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkrɨ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: ĩŋkrỹmʹĩnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkryminowanie n., inkryminacja ż.

Wiktionary

# inkryminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|inkryminować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkrɨ̃mʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: ĩŋkrỹmʹĩnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. inkryminować

Wiktionary

# inkryminowany

oskarżony, będący przedmiotem zarzutu

SJP.pl

# inkszy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. inny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łon je inkszy łod nos.

Wiktionary

# inkub

w demonologii: zły duch objawiający się pod postacią przystojnego, uwodzicielskiego mężczyzny, zniewalający kobiety podczas snu; inkubus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) etn. demon, który pod postacią mężczyzny obcuje z kobietą podczas snu

Wiktionary

Inkub (łac. incubus od incubare „leżeć na czymś”) – w demonologii inkubami nazywa się demony przybierające postać uwodzicielskich mężczyzn, nawiedzające kobiety we śnie i kuszące je współżyciem seksualnym (zespół „demona nocy”). Często przedstawiane są jako postacie z rogami poruszające się na koniach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈĩŋkup, AS: ĩŋkup

Wiktionary

# inkubacja

1. w medycynie: rozwój choroby zakaźnej od zarażenia się do wystąpienia pierwszych objawów;
2. hodowanie drobnoustrojów w ustalonych warunkach;
3. rozwój zarodków ptaków i gadów w jajach; wykluwanie się;
4. wylęg piskląt w inkubatorze;
5. dawniej: w starożytnej Grecji i Rzymie zwyczaj pozostawiania chorych w świątyni w celu uleczenia ich przez bóstwo

SJP.pl

- inkubacja – wylęganie się choroby
- inkubacja (psychologia)
- Inkubacja (religia) - starożytna praktyka dywinacyjno-terapeutyczna
- inkubacja (mikrobiologia) – hodowla mikroorganizmów w określonych warunkach laboratoryjnych
- inkubacja jaj – utrzymywanie jaj w warunkach korzystnych do wylęgu, np. w inkubatorze

Wikipedia

# inkubacyjny

→ inkubacja

SJP.pl

#### Patrz:

inkubacja

# inkubator

1. w zootechnice: urządzenie z regulacją temperatury i wilgotności, zapewniające optymalne warunki służące wzrostowi, wylęganiu lub rozmnażaniu piskląt, zwłaszcza drobiu; wylęgarka;
2. w medycynie: aparat do przetrzymywania dzieci przedwcześnie urodzonych, zapewniający utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała;
3. w ekonomii: forma wspierania nowo powstałych przedsiębiorstw, polegająca na udostępnieniu im infrastruktury na korzystnych warunkach finansowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

(1.2) zootechn. urządzenie do sztucznego wylęgu piskląt

(1.3) ekon. przen. podmiot inwestujący w nowe przedsiębiorstwa

(1.4) przen. miejsce z dogodnymi warunkami rozwoju

Wiktionary

Inkubator – urządzenie, za którego pomocą stwarza się kontrolowane warunki zewnętrzne w celu podtrzymania procesów życiowych oraz rozwoju i wzrostu. Zadaniem inkubatora jest wytworzenie mikroklimatu o odpowiedniej temperaturze, wilgotności i składzie atmosfery.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkuˈbatɔr, AS: ĩŋkubator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkubatornia ż., inkubacja ż.

czas. inkubować

przym. inkubacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieplarka

(1.2) wylęgarka

Wiktionary

# inkubatornia

w zootechnice: pomieszczenie, w którym znajdują się inkubatory, z których wykluwają się pisklęta

SJP.pl

# inkubować

w biologii: hodować drobnoustroje na pożywce w odpowiedniej stałej temperaturze

SJP.pl

# inkubus

zły demon objawiający się pod postacią przystojnego, uwodzicielskiego mężczyzny, zniewalający kobiety podczas snu; inkub

SJP.pl

# inkulturacja

1. proces stopniowego wrastania jednostki w kulturę otaczającego ją społeczeństwa;
2. w teologii: przekształcenie wartości kulturowych jakiejś społeczności w wartości chrześcijańskie, dostosowanie metod katechizacji i rytuału do specyfiki lokalnej kultury; akomodacja

SJP.pl

Wikipedia

# inkunabulista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się badaniem inkunabułów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przygotowaniu wersji angielskiej uczestniczył także Paul Schweitzer-Martin, inkunabulista z uniwersytetu w Heidelbergu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkunabulistyka ż., inkunabuł m.

:: fż. inkunabulistka ż.

przym. inkunabulistyczny

Wiktionary

# inkunabulistyczny

→ inkunabulistyka

SJP.pl

#### Patrz:

inkunabulistyka

# inkunabulistyka

Inkunabulistyka (od słowa inkunabuł) – dział bibliologii historycznej zajmujący się badaniem inkunabułów oraz opisywaniem ich cech bibliograficznych i typograficznych. Inkunabulistyka bada też historię drukarzy i drukarstwa w XV wieku.

Wikipedia

# inkunabuł

druk, pismo lub książka drukowane w początkowym okresie rozwoju sztuki drukarskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibliot. książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

Wiktionary

Inkunabuł (z łac. incunabula, powijaki, kołyska, w pieluszce) – umowne określenie pierwszych druków (do 1500 włącznie), a także pierwocin innych technik graficznych, np. pierwociny grafiki i kartografii. Naukę zajmującą się badaniem inkunabułów nazywa się inkunabulistyką.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szacuje się, że z pras zeszło ponad 30 tysięcy inkunabułów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkũˈnabuw, AS: ĩŋkũnabuu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkunabulista mos., inkunabulistyka ż., postinkunabuł m., inkunabulistyk m.

przym. inkunabulistyczny

Wiktionary

# inkursja

dawniej: wtargnięcie na czyjeś terytorium; napad, agresja, najazd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. wkroczenie nieprzyjacielskiej armii na suwerenny obszar

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy tedy cieszyli się, że zgoda nastąpiła między panami, i mówili, że to ją właśnie inkursja szwedzka sprowadziła.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) najazd

Wiktionary

# inkwirować

dawniej: ustalać wydarzenia drogą przesłuchania, prowadzić śledztwo; wypytywać, indagować, przesłuchiwać

SJP.pl

# inkwizycja

1. instytucja Kościoła katolickiego w XII-XIX w. do zwalczania herezji; Sanctum Officium;
2. w przenośni: instytucja śledcza lub sąd prowadzący dochodzenie w sposób tendencyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

Wiktionary

Inkwizycja, Inquisitio haereticae pravitatis, Sanctum officium (łac. inquisitio – śledztwo, badanie) – instytucja śledczo-sądownicza Kościoła katolickiego działająca od XIII do XIX wieku, utworzona w celu wyszukiwania, nawracania i karania heretyków w oparciu o postanowienia ujęte w dokumentach soborowych, synodalnych oraz bullach papieskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na czele hiszpańskiej inkwizycji stał Wielki Inkwizytor.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja, AS: ĩŋkfʹizycʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkwizytor mos.

przym. inkwizycyjny, inkwizytorski

przysł. inkwizycyjnie, inkwizytorsko

Wiktionary

# inkwizycyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób inkwizycyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkwizycja ż.

przym. inkwizycyjny, inkwizytorski

Wiktionary

# inkwizycyjny

dotyczący inkwizycji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie

(1.2) hist. związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkwizycja ż., inkwizytor mos.

przym. inkwizytorski

przysł. inkwizycyjnie, inkwizytorsko

Wiktionary

# inkwizytor

1. członek sądu inkwizycji;
2. osoba prześladująca ludzi w imię jakiejś ideologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek sądu inkwizycyjnego

(1.2) pejor. człowiek nadmiernie podejrzliwy

Wiktionary

Inkwizycja, Inquisitio haereticae pravitatis, Sanctum officium (łac. inquisitio – śledztwo, badanie) – instytucja śledczo-sądownicza Kościoła katolickiego działająca od XIII do XIX wieku, utworzona w celu wyszukiwania, nawracania i karania heretyków w oparciu o postanowienia ujęte w dokumentach soborowych, synodalnych oraz bullach papieskich.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. inkwizycja ż., inkwizytoriat mrz., inkwizytorka ż.

przym. inkwizycyjny, inkwizytorski

Wiktionary

# inkwizytorka

kobieta, która prześladuje ludzi w imię jakiejś ideologii

SJP.pl

# inkwizytorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z inkwizytorem, dotyczący inkwizytora; złożony z inkwizytorów

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający cechy inkwizytora: podejrzliwy, czujny, bezwzględny, surowy

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Policjantka zadawała nieprzyjemne, inkwizytorskie pytania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkwizytor mos., inkwizycja ż.

przym. inkwizycyjny

przysł. inkwizycyjnie, inkwizytorsko

Wiktionary

# inkwizytorsko

przysłówek

(1.1) w sposób inkwizycyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inkwizycja ż.

przym. inkwizycyjny, inkwizytorski

Wiktionary

# inlet

gęsta, bawełniana tkanina

SJP.pl

Inlet – rodzaj bardzo gęstej tkaniny pościelowej bawełnianej, o splocie skośnym, atłasowym bądź płóciennym. Inlet podczas wykańczania jest woskowany oraz bardzo silnie gładzony. Ta tkanina głównie jest używana na wsypy na poduszki oraz kołdry. Cechą charakterystyczną jest konstrukcja tkaniny, która uniemożliwia przedostawanie się piór oraz pierza na zewnątrz. Tkaninę wsypową wyróżniamy ze względu na konstrukcję tkania oraz na gramaturę, zwykle od 105 do 190 gramów na metr kwadratowy.

Wikipedia

# inmarsat

organizacja utworzona w 1979 roku przez Międzynarodową Organizację Morską, której zadaniem miało być zapewnienie komunikacji morskim statkom

SJP.pl

Inmarsat (skrót od International Maritime Satellite) – organizacja utworzona w 1979 roku przez Międzynarodową Organizację Morską (International Maritime Organization) – wyspecjalizowaną agendę ONZ-u. Jej zadaniem miało być zapewnienie komunikacji statkom. Komunikacja miała się odbywać za pośrednictwem satelitów geostacjonarnych.

Wikipedia

# inmedio

sieć salonów prasowych w Polsce

SJP.pl

# inmet

stop oporowy miedzi i manganu z domieszką glinu i żelaza, wykorzystywany do wyrobu rezystorów pomiarowych; nowokonstantan

SJP.pl

# inn

rzeka w Szwajcarii, Austrii i Niemczech, prawy dopływ Dunaju

SJP.pl

Inn (łac. Aenus, wł. Eno, retorom. En) – rzeka w Szwajcarii, Austrii i Niemczech, prawy alpejski dopływ Dunaju (łączy się z nim w Pasawie).

Wikipedia

# inna

zaimek nieokreślony; nie ten sam; drugi, pozostały; nie taki sam, różny, zmieniony, nowy; w użyciu rzeczownikowym: ktoś inny

SJP.pl

Osoby:

- Inna – święty prawosławny
- Inna – rumuńska piosenkarka muzyki dance
- Inna Czurikowa – rosyjska aktorka
- Inna Haponenko – ukraińska szachistka
- Inna Osypenko-Radomska – ukraińska kajakarka
- Inna Suprun – ukraińska biathlonistka

Wikipedia

# innerwacyjny

dotyczący innerwacji

SJP.pl

# innobarwny

mający inną barwę; innokolorowy

SJP.pl

# innocenciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Innocenty lub z nią związany

SJP.pl

# innocencja

Innocencja – jeden z żeńskich odpowiedników imienia Innocenty.

Innocencja imieniny obchodzi 22 czerwca i 16 września.

Wikipedia

# innocenta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Innocenta, Innocentyna – żeński odpowiednik imienia Innocenty

Innocenta, Innocentyna imieniny obchodzi 16 września.

Znane osoby noszące to imię:

- Marie Trintignant, właśc. Marie Joséphine Innocente Trintignant – francuska aktorka filmowa i telewizyjna

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Innocenty m.

Wiktionary

# innocente

[czytaj: innoczente] określenie wykonawcze: niewinnie, z prostotą

SJP.pl

# innocentostwo

Innocenty z małżonką; Innocentowie

SJP.pl

# innocentowie

Innocenty z małżonką; Innocentostwo

SJP.pl

# innocentowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Innocentego lub z nim związany

SJP.pl

# innocenty

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Innocenty – imię męskie

- Innocenty (Aleksandrow)
- Innocenty (Byakatonda)
- Innocenty (Bielajew)
- Innocenty (Borisow)
- Innocenty (Figurowski)
- Innocenty (Gizel)
- Innocenty (Jakowlew)
- Innocenty (Jastriebow)
- Innocenty (Jerochin)
- Innocenty (Leofierow)
- Innocenty (Letiajew)
- Innocenty (Nerunowicz)
- Innocenty (Pavlović)
- Innocenty (Petrow)
- Innocenty (Pustynski)
- Innocenty (Sielnokrinow-Korowin)
- Innocenty (Sokal)
- Innocenty (Sokołow)
- Innocenty (Sołodczin)
- Innocenty (Szestopał)
- Innocenty (Tichonow)
- Innocenty (Wasiecki)
- Innocenty (Wasiljew)
- Innocenty (Wietrow)
- Innocenty (Zielnicki)
- Innocenty (Frołow) (Aleksandr Anatoljewicz Frołow, ur.1979) – rosyjski biskup prawosławny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Innocentemu uciekł z terrarium jadowity ptasznik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnːɔˈt͡sɛ̃ntɨ, AS: ĩ•nocẽnty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Innocenta ż.

Wiktionary

# innojęzyczny

obcojęzyczny;
1. posługujący się innym językiem;
2. napisany w innym języku;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się innym językiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który używa innego języka, odróżnia się językiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W bibliotece znalazłem dział z książkami innojęzycznymi.

(1.1) Obywatele innojęzyczni mają problem z załatwianiem spraw urzędowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnːɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ĩ•noi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcojęzyczny

Wiktionary

# innopancerne

podgromada wymarłych bezżuchwowców wodnych, obejmująca opancerzone kręgowce z okresu wczesnego syluru do późnego dewonu; heterostraki

SJP.pl

# innopancerny

o cechach innopancernych (podgromada bezżuchwowców)

SJP.pl

# innoplemieniec

osoba należąca do innego plemienia; obcoplemieniec

SJP.pl

# innoplemienność

→ innoplemienny

SJP.pl

#### Patrz:

innoplemienny

# innorodny

będący innego rodzaju; odmienny

SJP.pl

# inność

bycie innym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie innym, odznaczanie się cechami różniącymi daną rzecz czy osobę od innej

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inny

przysł. inaczej

zaim. inny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anormalność, anormatywność, atypia, atypowość, odmienność, nietypowość, szczególność, wyjątkowość

Wiktionary

# innostraniec

cudzoziemiec, obcokrajowiec (zwłaszcza w Rosji)

SJP.pl

# innowacja

1. wprowadzenie nowości do użytku, działania; nowatorstwo;
2. rzecz nowo wprowadzona; nowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

(1.2) rzecz nowo wprowadzona

Wiktionary

- innowacja w socjologii
- innowacja biznesowa
  - przełomowa innowacja
- innowacja językowa

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. innowator m., innowacyjność ż.

przym. innowacyjny, innowatorski

przysł. innowacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowatorstwo, reforma, udoskonalenie, ulepszenie, unowocześnienie

(1.2) nowość, wynalazek

Wiktionary

# innowacyjność

→ innowacyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest innowacyjne; cecha tych, którzy są innowacyjni

Wiktionary

#### Patrz:

innowacyjny

#### Powiązane:

rzecz. innowacja ż., innowator m., innowatorka ż.

przym. innowacyjny

przysł. innowacyjnie

Wiktionary

# innowacyjny

dotyczący innowacji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. innowacja ż., innowacyjność ż., innowator mos.

przym. innowatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowatorski

Wiktionary

# innowator

człowiek wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie; nowator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wprowadzająca nowoczesne rozwiązanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. innowacyjność ż., innowacja ż.

przym. innowacyjny

Wiktionary

# innowatorka

kobieta wprowadzająca coś nowego w jakiejś dziedzinie; nowatorka

SJP.pl

# innowatorski

→ innowator

SJP.pl

#### Patrz:

innowator

# innowatyka

działania edukacyjne i organizacyjne sprzyjające innowacyjności, pobudzające kreatywność

SJP.pl

# innowierca

1. człowiek wyznający inną religię niż ludzie z jego otoczenia; różnowierca;
2. potocznie: schizmatyk, heretyk, kacerz itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku

Wiktionary

Dysydent (łac. dissidens – niezgadzający się) – pojęcie utożsamiane z innowiercą, osoba wyznania chrześcijańskiego, innego od dominującego w danym miejscu i czasie.

Określenie dysydent powstało w 1573 w Polsce w czasie konfederacji warszawskiej i oznaczało początkowo zwolennika reformacji. W Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku dysydentami nazywano niekatolików, głównie protestantów, gdyż wyznawców prawosławia nazywano dyzunitami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Państwo Islamskie otwarcie przyznaje się do więzienia i wykorzystywania kobiet innowierców, szczególnie jazydów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnːɔˈvʲjɛrt͡sa, AS: ĩ•novʹi ̯erca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. innowierstwo n.

przym. innowierczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) różnowierca, dysydent, niewierny

Wiktionary

# innowierczy

→ innowierca; różnowierczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący innowierstwa i innowierców

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. innowierstwo n., innowierca m.

Wiktionary

# innowierczyni

kobieta, która wyznaje wiarę inną niż obowiązująca w danym środowisku

SJP.pl

# innowierstwo

różnowierstwo;
1. wyznawanie innej religii niż ta, którą wyznaje dane środowisko;
2. ogół innowierców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. socjol. wyznawanie innej religii od tej wyznawanej przez czyjeś otoczenie

(1.2) socjol. ogół innowierców

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. innowierca m.

przym. innowierczy

Wiktionary

# innsbruck

[czytaj: inzbruk] miasto w Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Wiktionary

Innsbruck (baw. Innschbruck) – miasto statutarne w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol oraz powiatu Innsbruck-Land, do którego jednak miasto nie należy. Położone jest na wysokości 574 m n.p.m. w dolinie rzeki Inn. Liczy 131 358 mieszkańców (1 stycznia 2023). Około 30 km na południe od miasta znajduje się przełęcz Brenner (1370 m n.p.m.).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Innsbruck leży nad Innem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. innsbrucki

Wiktionary

# innsbrucki

→ Innsbruck [czytaj: inzbrucki]; insbrucki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Innsbruckiem, dotyczący Innsbrucka, pochodzący z Innsbrucka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasze źródła w policji twierdzą, że głowa i nogi Ludwiga zostały znalezione na jednym z innsbruckich cmentarzy.

(1.1) W tym czasie w Mühlen pod Innsbruckiem podjęto prace nad odlaniem pierwszych wielkich figur przodków cesarza Maksymiliana do jego mauzoleum w innsbruckim kościele dworskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Innsbruck mrz.

Wiktionary

# innsbruczanin

[czytaj: inzbruczanin] mieszkaniec Innsbrucku

SJP.pl

# innsbruczanka

[czytaj: inzbruczanka] mieszkanka Innsbrucku

SJP.pl

# innuendo

dawanie znaków, skinienie głową

SJP.pl

Innuendo – wydany w 1991 czternasty album brytyjskiej grupy Queen.

Innuendo był pierwszym albumem Queen, który ukazał się (tylko w Ameryce) nakładem wytwórni Hollywood Records, będącej oddziałem Walt Disney Productions. Wytwórnia zapłaciła za prawa do amerykańskich płyt zespołu 10 milionów dolarów. Album dotarł na szczyty list przebojów, gdzie utrzymywał się przez dwa tygodnie. Recenzje reprezentowały dość szeroką gamę odczuć: od pełnych zachwytu (w magazynie „Q”), po określające album „skrzyżowaniem Led Zeppelin z Kennethem Williamsem”. Na portalu Rate Your Music określono go jako reprezentującego m.in. gatunki pop rock, hard rock i art rock.

Wikipedia

# innuicki

→ Innuita; inuicki, eskimoski

SJP.pl

# innuita

przedstawiciel rdzennej ludności zamieszkującej obszary Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii; Inuita, Eskimos

SJP.pl

# innuitka

→ Innuita

SJP.pl

#### Patrz:

Innuita

# inny

zaimek nieokreślony; nie ten sam; drugi, pozostały; nie taki sam, różny, zmieniony, nowy; w użyciu rzeczownikowym: ktoś inny

SJP.pl

zaimek nieokreślony

(1.1) nie ten, jakiś odmienny

przymiotnik relacyjny

(2.1) odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle

(2.2) w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego

Wiktionary

- Inny ang. Other – termin z filozofii, socjologii, queer theory (zob. np.Inność a obcość w kontekście filozoficznym, Kim jest dziś Inny?)
- Inny – rzeka w Irlandii
- Inny (Other) – powieść Gordona R. Dicksona
- Inny (El otro) – film z 2007 w koprodukcji argentyńsko-niemiecko-francuskiej, reż. Ariel Rotter
- Inny (El mal ajeno) – hiszpański thriller z 2010

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjechałem dziś innym autobusem, niż ten, którym przyjechałem wczoraj.

(2.1) Ona jest dziś jakaś inna: zawsze wesoła, a teraz smutna.

(2.2) Wikipedyści poświęcają swój czas dla innych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩnːɨ, AS: ĩ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inność ż.

przysł. inaczej, indziej

temsłow. inno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drugi, reg. śl. inszy., reg. śl. inkszy., reg. śl. inakszy.

(2.1) nietypowy, niezgodny, szczególny, różny, odmienny, odrębny, reg. śl. inszy., reg. śl. inkszy., reg. śl. inakszy.

Wiktionary

# ino

1. gwarowo: tylko;
2. dostojka ino - gatunek motyla dziennego z rodziny rusałkowatych

SJP.pl

partykuła

(1.1) gwara. tylko

Wiktionary

Ino (gr. Ἰνώ Inṓ, łac. Ino) – w mitologii greckiej królewna tebańska, córka Kadmosa i Harmonii, druga żona beockiego króla Orchomenos Atamasa, macocha Fryksosa i Helle, matka Learchosa i Melikertesa.

Pragnąc pozbyć się swych pasierbów, najpierw doprowadziła do zmarnowania sparzonego wrzątkiem ziarna siewnego i wywołanej tym klęski nieurodzaju, a następnie sfałszowała orzeczenie wyroczni delfickiej, wymuszając na małżonku złożenie przebłagalnej ofiary z jego dzieci. Ich matka Nefele zesłała im uskrzydlonego baranka o złotym runie, który uniósł rodzeństwo, ratując im życie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Ino czytasz i czytasz. – Mówiłem mamie, że się nie mówi „ino”. – Ino jak? – Ino „tylko”, yyy, tylko „tylko”

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jeno, tylko

Wiktionary

# inoceram

kopalny małż pochodzący z okresu jurajskiego i kredowego; inoceramus (rzadko)

SJP.pl

# inoceramus

rzadko: inoceram, kopalny małż pochodzący z okresu jurajskiego i kredowego

SJP.pl

Inoceramus – wymarły rodzaj morskich małży żyjący w okresie jurajskim i kredowym.

Posiadały kalcytowe muszle o wydłużonym kształcie, z ornamentacją w postaci koncentrycznych względem dzioba żeberek. Niektóre gatunki osiągały wielkie, jak na małże rozmiary, przekraczając 1 metr. Okaz z gatunku Inoceramus (Sphenoceramus) steenstrupi o długości 178 cm znaleziony na Grenlandii jest największym małżem świata.

Wikipedia

# inochód

chód, bieg niektórych zwierząt czworonożnych polegający na stawianiu jednocześnie raz obu nóg prawych, raz lewych; krocz (r. żeński), krocz (r. męski), skrocz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;

Wiktionary

Inochód (skrocz, ang. lateral ambling gait, lateral amble) – naturalny sposób poruszania się niektórych ssaków kopytnych i psowatych polegający na unoszeniu jednocześnie obu kończyn z jednej strony ciała, np. lewej przedniej i lewej tylnej, a następnie prawej przedniej i prawej tylnej. W chodzie tym, podobnie jak w kłusie, słychać dwa takty.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kuc islandzki porusza się inochodem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩˈnɔxut, AS: ĩnoχut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inochodziec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrocz

Wiktionary

# inochodziec

zwierzę chodzące inochodem

SJP.pl

# inoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury. zakonnica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nieco w bok za domami srebrzy się w słońcu biało-niebieska, drewniana cerkiewka, o kilkaset metrów dalej stoi pobudowana z czerwonej cegły „malenna” starowierców, pod samym prawie lasem, już za wsią, mały „nomastyr”, gdzie żyją starowierskie „inoczki”.

Wiktionary

# inoks

stal nierdzewna; inox

SJP.pl

# inokulacja

szczepienie

SJP.pl

Inokulacja (łac. inoculare) – wprowadzenie do danego ustroju patogenu w postaci wirusa, bakterii, grzyba lub pasożyta.

Wprowadzenie patogenu może nastąpić naturalnie poprzez przeniesienie przez owada kłującego (np. komara) lub wiatr. Wprowadzenie sztuczne wykorzystywane jest do szczepienia lub doświadczeń fitopatologicznych.

Wikipedia

# inokulacyjny

→ inokulacja

SJP.pl

#### Patrz:

inokulacja

# inoskulacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. zjawisko zrastania się rosnących obok siebie drzew i w efekcie wspólnego wzrostu oraz dzielenia się substancjami odżywczymi

Wiktionary

# inotropowy

działający na mięsień sercowy powodując zmianę jego kurczliwości

SJP.pl

# inowrocław

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, od 1904 do 1920 i od 1939 do 1945 Hohensalza) – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu inowrocławskiego i gminy wiejskiej Inowrocław.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po ślubie zamieszkali w Inowrocławiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnɔˈvrɔt͡swaf, AS: ĩnovrocu̯af

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inowrocławianin m., inowrocławianka ż.

przym. inowrocławski, podinowrocławski

Wiktionary

# inowrocławianin

mieszkaniec Inowrocławia (miasta i gminy w województwie kujawsko-pomorskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Inowrocławia

(1.2) osoba pochodząca z Inowrocławia, urodzona w Inowrocławiu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnɔvrɔt͡swaˈvʲjä̃ɲĩn, AS: ĩnovrocu̯avʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inowrocław m.

:: fż. inowrocławianka ż.

przym. inowrocławski

Wiktionary

# inowrocławianka

mieszkanka Inowrocławia (miasta i gminy w województwie kujawsko-pomorskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Inowrocławia

(1.2) kobieta pochodząca z Inowrocławia, urodzona w Inowrocławiu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnɔvrɔt͡swaˈvʲjãnka, AS: ĩnovrocu̯avʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inowrocław m.

:: fm. inowrocławianin m.

przym. inowrocławski

Wiktionary

# inowrocławski

przymiotnik od: Inowrocław (miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Inowrocławia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wojewoda inowrocławski, potem sieradzki, wysyłany był często przez Zygmunta I w misjach dyplomatycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnɔvrɔt͡sˈwafsʲci, AS: ĩnovrocu̯afsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inowrocław m., inowrocławianin m., inowrocławianka ż.

Wiktionary

# inowładca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) śrpol. jednowładca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnɔˈvwatt͡sa, AS: ĩnovu̯atca

Wiktionary

# inowłódz

miasto w Polsce

SJP.pl

Inowłódz – miasto w Polsce, położone w Dolinie Białobrzeskiej, w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Inowłódz. Inowłódz znajduje się w historycznej ziemi łęczyckiej. Leży nad rzeką Pilicą. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 48 oraz Łódzka Magistrala Rowerowa (odcinek W–E).

Wikipedia

# inowłodzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Inowłodza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inowłódz m.

:: fż. inowłodzanka ż.

przym. inowłodzki

Wiktionary

# inowłodzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Inowłodza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inowłódz m.

:: fm. inowłodzanin m.

przym. inowłodzki

Wiktionary

# inowłodzianin

mieszkaniec Inowłodza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# inowłodzianka

mieszkanka Inowłodza (miasta w Polsce)

SJP.pl

# inowłodzki

→ Inowłódz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Inowłodza

Wiktionary

#### Patrz:

Inowłódz

#### Powiązane:

rzecz. Inowłódz m., inowłodzanin m., inowłodzanka ż.

Wiktionary

# inox

stal nierdzewna; inoks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. stal nierdzewna

Wiktionary

Stal nierdzewna, INOX (fr. inoxydable – „nieutleniający się”) – grupa stali o specjalnych właściwościach fizykochemicznych, odpornych na korozję ze strony np. czynników atmosferycznych (korozja gazowa), rozcieńczonych kwasów, roztworów alkalicznych (korozja w cieczach).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) INOX, stal nierdzewna, nierdzewka

Wiktionary

# inozyna

zasada azotowa, jedna z pochodnych puryny

SJP.pl

Inozyna (łac. Inosinum) – organiczny związek chemiczny, nukleozyd purynowy zawierający hipoksantynę jako zasadę azotową. Stanowi prekursor w biosyntezie AMP i GMP.

W dużym stężeniu naturalnie występuje w mięsie ryb. W organizmie człowieka powstaje jako metabolit pośredni puryn, rozkładając się dalej głównie do kwasu moczowego.

Wikipedia

# inozynowy

→ inozyna

SJP.pl

#### Patrz:

inozyna

# inozyt

związek organiczny zaliczany do witamin z grupy B; inozytol

SJP.pl

# inozytol

związek organiczny zaliczany do witamin z grupy B; inozyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

Wiktionary

Inozytol (cykloheksanoheksaol; łac. myo-Inositolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cyklitoli (cyklicznych polioli), cykliczny sześciowęglowy alkohol polihydroksylowy zawierający sześć grup hydroksylowych. Bywa określany jako „witamina B8”, nie jest jednak witaminą, gdyż może być syntetyzowany przez organizm. Wszystkie izomery mają słodkawy smak.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) cykloheksanoheksaol

Wiktionary

# inquieto

[czytaj: inkuito] określenie wykonawcze: niespokojnie, nerwowo

SJP.pl

# inri

skrót od: Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum - Jezus Nazarejczyk Król Żydowski, napis umieszczany na krucyfiksach; I.N.R.I.

SJP.pl

# inro

rodzaj niewielkiego pudełka japońskiego, zdobionego w wyszukany sposób

SJP.pl

# insar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w Republice Mordowii, w Rosji, prawy dopływ Ałatyru;

Wiktionary

Insar – miasto w Rosji, w Mordowii, 77 km na południowy zachód od Sarańska. W 2009 liczyło 8 565 mieszkańców.

Wikipedia

# insbrucki

→ Innsbruck; innsbrucki

SJP.pl

# insc.

skrót od: inscenizacja

SJP.pl

# inscenizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. wystawienie utworu dramatycznego na scenie

Wiktionary

Inscenizacja – całokształt prac twórczych związanych z wystawieniem pewnego utworu na scenie.

Podstawą inscenizacji jest scenariusz teatralny (w środowisku ludzi teatru zwany egzemplarzem reżyserskim), czyli na ogół tekst dramatu, ale może to być również rozpisana na dialogi adaptacja innego rodzaju dzieła literackiego, montaż różnych utworów poetyckich czy nawet tekstów o charakterze dokumentalnym (jak protokołów przesłuchań sądowych wykorzystywanych w konwencji teatru faktu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatniej przedszkolnej inscenizacji pór roku moja córka była jesienią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃st͡sɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: ĩũ̯scẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inscenizator m., inscenizatorka ż.

czas. inscenizować ndk., zinscenizować dk.

przym. inscenizacyjny

Wiktionary

# inscenizacyjność

→ inscenizacyjny

SJP.pl

#### Patrz:

inscenizacyjny

# inscenizacyjny

dotyczący inscenizacji

SJP.pl

# inscenizator

osoba zajmująca się opracowaniem scenicznym utworu i kierująca jego wystawieniem na scenie; reżyser

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teatr. osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;

Wiktionary

Inscenizator – osoba ustalająca koncepcję wystawienia utworu literackiego, założenia treściowe, plastyczne i sytuacyjne przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego. Nadaje ostateczny kształt tekstowi literackiemu.

Zdarza się, że reżyser i inscenizator jest tą samą odpowiadającą za całość przedstawienia, ale tylko w niektórych sytuacjach. Pierwszym w Polsce inscenizatorem był Stanisław Wyspiański.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃st͡sɛ̃ɲiˈzatɔr, AS: ĩũ̯scẽńizator

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska inscenizatorka

rzecz. inscenizacja ż.

czas. inscenizować

przym. inscenizatorski, inscenizacyjny

Wiktionary

# inscenizatorka

kobieta zajmująca się opracowaniem scenicznym utworu i kierująca jego wystawieniem na scenie; reżyserka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: inscenizator

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tym właśnie polega tragizm sytuacji głównego bohatera, a ten aspekt interesował inscenizatorkę najbardziej – czy współcześnie możliwa jest tragedia. (z Internetu)

(1.1) Drugoplanowi wykonawcy, puszczeni przez inscenizatorkę samopas, grają na zasadzie „ratuj się, kto może”. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃st͡sɛ̃ɲizaˈtɔrka, AS: ĩũ̯scẽńizatorka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. inscenizator.

Wiktionary

# inscenizować

1. przygotowywać (przygotować) utwór literacki lub muzyczny do wystawienia na scenie;
2. przygotowywać (przygotować), organizować (zorganizować) coś; aranżować (zaaranżować);
3. pozorować (upozorować) jakieś działania

SJP.pl

# insee

skrót od: Institut National de la Statistique et des Études Économiques - Narodowy Instytut Statystyki i Badań Ekonomicznych, francuska instytucja nadająca m.in. numery ubezpieczenia społecznego

SJP.pl

# insekt

owad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) owad, zwłaszcza gdy szkodnik

Wiktionary

Owady, insekty (Insecta) – gromada stawonogów. Najbardziej zróżnicowana gatunkowo gromada zwierząt. Są to zwierzęta wszystkich środowisk lądowych, wtórnie przystosowane też do środowisk wodnych. Były pierwszymi zwierzętami, które posiadły umiejętność aktywnego lotu. Rozmiary ciała owadów wahają się od 0,25 mm do ponad 350 mm. W Polsce do najliczniej reprezentowanych rzędów owadów należą motyle, chrząszcze, błonkówki i muchówki. Owady mają olbrzymie znaczenie w przyrodzie, są wśród nich owady zarówno pożyteczne, jak i szkodniki, komensale i pasożyty. Nauka zajmująca się owadami to entomologia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Irena odkryła jakieś czarne insekty w mące.

(1.1) Przeszedłem 300 metrów i musiałem zawrócić, bo obsiadło mnie 5 insektów, z których dwa złapałem do pudełka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩw̃sɛkt, AS: ĩũ̯sekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insektarium n., insektycyd m.

przym. insektowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) owad; pot. robak, robal

Wiktionary

# insektarium

pomieszczenie do hodowli i obserwacji życia owadów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;

Wiktionary

Insektarium − rodzaj wiwarium dla owadów i stawonogów, takich jak pająki, chrząszcze, karaluchy, mrówki, pszczoły, wije, stonogi, świerszcze, koniki polne, skorpiony.

Szczególnymi rodzajami insektarium są:

- formikarium – dla kolonii mrówek
- termitiera – dla termitów
- szklany ul – dla pszczół

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiliśmy sobie insektarium w internetowym sklepie zoologicznym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insekt mzw.

Wiktionary

# insektobójczy

zabijający owady

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) używany do zabijania owadów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃sɛktɔˈbujt͡ʃɨ, AS: ĩũ̯sektobui ̯čy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) owadobójczy, dezynsekcyjny

Wiktionary

# insektowy

→ insekt

SJP.pl

#### Patrz:

insekt

# insektycyd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek owadobójczy

Wiktionary

Insektycydy, środki owadobójcze (łac. insecta, owady + caedo, zabijam) – substancje z grupy pestycydów używane do zwalczania szkodników w uprawach rolnych, lasach, w magazynach z żywnością, a także w mieszkaniach. Zależnie od składu chemicznego insektycydy zabijają owady lub jedynie ograniczają ich rozród, co również wpływa na ich liczebność.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. insekt mzw.

Wiktionary

# inseminacja

sztuczne zapłodnienie zwierząt hodowlanych; unasiennienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;

Wiktionary

Sztuczne unasienianie, inseminacja (łac. inseminatio od in 'w' i semen dop. semenis 'nasienie') – metoda kontrolowanej prokreacji, polegająca na bezpośrednim wstrzyknięciu pobranej wcześniej od samca spermy do szyjki macicy samicy, bez odbywania bezpośredniego stosunku płciowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: ĩũ̯sẽmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inseminator m., inseminatorka ż.

czas. inseminować ndk.

przym. inseminacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unasienianie, unasienienie, unasiennianie, unasiennienie

Wiktionary

# inseminacyjny

dotyczący inseminacji

SJP.pl

# inseminator

specjalista w dziedzinie inseminacji (sztucznego unasiennienia)

SJP.pl

Inseminator – osoba dokonująca procedury inseminacji.

Praca inseminatora polega na wprowadzeniu nasienia, za pomocą specjalnych instrumentów, do dróg rodnych samicy celem jej zapłodnienia. Nasienie jest pozyskiwane z banków nasienia, które są prowadzone przez wyspecjalizowane jednostki. W Polsce pozyskiwaniem, gromadzeniem i przechowywaniem zamrożonego nasienia zajmują się między innymi Stacje Hodowli i Unasienniania Zwierząt.Inseminatorzy najczęściej dokonują inseminacji u krów i świń. U świń procedura inseminacji polega na wprowadzeniu przez inseminatora specjalnego foliowego pojemnika z nasieniem knura do pochwy lochy. Pojemnik zakończony jest woskowym korkiem, który pod wpływem temperatury ciała ulega rozpuszczeniu (po około 10–15 minutach) i nasienie przedostaje się do dróg rodnych.

Wikipedia

# inseminatorka

specjalistka w dziedzinie inseminacji (sztucznego unasiennienia)

SJP.pl

# inseminować

1. wprowadzać plemniki do dróg rodnych kobiety lub samicy; sztucznie zapładniać;
2. inseminować się - poddawać się zabiegowi sztucznego zapłodnienia

SJP.pl

# inserat

dawniej: ogłoszenie w czasopiśmie, anons

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. ogłoszenie opublikowane w prasie

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chociaż podobne kradzieże wcale nie należały do rzadkości, w prasie nie ma po nich śladu, chyba że w formie gazetowych inseratów zrozpaczonych właścicieli gotowych zapłacić wysoką nagrodę za odprowadzenie utraconego pieska, nawet kundelka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈsɛrat, AS: ĩũ̯serat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anons, ogłoszenie

Wiktionary

# inserować

przestarzałe: potwierdzać, zatwierdzać

SJP.pl

# insert

klawisz na klawiaturze komputera; Insert

SJP.pl

`Insert` – klawisz na klawiaturze komputera architektury PC. Zgodnie z przeznaczeniem i nazwą najczęstszym jego zastosowaniem jest przełączanie między trybami wstawiania (domyślny) i nadpisywania podczas wprowadzania tekstu. W programie Microsoft Word można przypisać mu zamiast tego funkcję wklejania ze schowka systemowego.

Wikipedia

# insertować

reklamować jakiś produkt lub usługę przez ulotkę, folder itp., wkładane lub wklejane do gazety lub czasopisma

SJP.pl

# insertowy

→ insert

SJP.pl

#### Patrz:

insert

# inset

wstawka, wkładka

SJP.pl

# inshallah

[czytaj: inszala] z arabskiego: jak Bóg da, jeśli taka będzie wola Boga; inszallah

SJP.pl

# insider

[czytaj: insajder] osoba w organizacji lub instytucji posiadająca informacje niedostępne dla innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwykło się bowiem uważać, że zachowania insiderów są barometrem nastrojów rynkowych.

Wiktionary

# insiderka

→ insider [czytaj: insajderka]

SJP.pl

# insiderski

[czytaj: insajderski] przeznaczony dla wtajemniczonych, wąskiej grupy odbiorców

SJP.pl

# iński

przymiotnik od: Ińsko (miasto oraz jezioro w woj. zachodniopomorskim), Ina (dopływ Odry)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ińska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩj̃sʲci, AS: ĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ińsko n., ińszczanin m., ińszczanka ż.

Wiktionary

# ińsko

przymiotnik od: Ińsko (miasto oraz jezioro w woj. zachodniopomorskim), Ina (dopływ Odry)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim;

(1.2) geogr. jezioro w Polsce na Pojezierzu Ińskim;

Wiktionary

Ińsko (niem. Nörenberg) – miasto w Polsce położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ińsko, nad jeziorem Ińsko.

Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto miało 1810 mieszkańców

Ośrodek turystyczny w centrum Pojezierza Ińskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1719 w Ińsku mieszkało zaledwie 298 mieszkańców.

(1.2) Na jednym z brzegów Ińska wyznaczono rezerwat leśny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩj̃skɔ, AS: ĩĩ ̯sko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ińszczanin mos., ińszczanka ż.

przym. iński

Wiktionary

# inskrypcja

napis wyryty w materiale trwałym, zwykle na nagrobkach, tablicach pamiątkowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

(1.2) daw. praw. wpis w księdze wieczystej

Wiktionary

Epigraf, inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Około tysiąc linii tekstu inskrypcji zostało wyrytych na skale około 100 metrów nad drogą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈskrɨpt͡sʲja, AS: ĩũ̯skrypcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inskrypcyjny

przysł. inskrypcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) epigraf

(1.2) intabulacja

Wiktionary

# inskrypcyjnie

przysłówek

(1.1) przy użyciu inskrypcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inskrypcja ż.

przym. inskrypcyjny

Wiktionary

# inskrypcyjny

→ inskrypcja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inskrypcją, dotyczący inskrypcji

Wiktionary

#### Patrz:

inskrypcja

#### Przykłady

(1.1) Na zewnątrz prezbiterium umieszczony został majuskułowy fryz inskrypcyjny w języku łacińskim, biegnący od południowej wieżyczki schodowej aż do zakrystii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inskrypcja ż.

przysł. inskrypcyjnie

Wiktionary

# insolacja

działanie światła słonecznego; nasłonecznienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddziaływanie promieni słonecznych

(1.2) fiz. metrol. natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;

Wiktionary

Insolacja, nasłonecznienie – wielkość fizyczna określająca średnią moc promieniowania słonecznego przypadającą na jednostkę powierzchni poziomej.

Jest ona równa stosunkowi energii promieniowania słonecznego, padającego w określonym czasie na daną powierzchnię do pola tej powierzchni i czasu. Jednostką w układzie SI jest W/m², w technice stosuje się też jednostkę kWh/rok/m².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poddany intensywniejszej insolacji stok dosłoneczny odznacza się wyższą temperaturą.

(1.2) Jednostką insolacji w układzie SI jest W/m².

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. insolacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nasłonecznienie

(1.2) nasłonecznienie

Wiktionary

# insolacyjny

związany z insolacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z insolacją, dotyczący insolacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Madagaskar ma ogólnie dobre warunki insolacyjne, jednakże są bardzo zróżnicowane.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insolacja ż.

Wiktionary

# insomnia

bezsenność; dyssomnia

SJP.pl

- bezsenność (łac. insomnia) – zakłócenie stanu zdrowia przez niewystarczającą długość lub jakość snu
- Insomnia – singiel Craiga Davida
- Insomnia – album zespołu (hed) P.E
- Insomnia – album rapera PlanBe
- Insomnia – piosenka południowokoreańskiego zespołu Stray Kids
- Insomnia – piosenka południowokoreańskiego zespołu The Rose

Wikipedia

# insorpcja

przechodzenia substancji ze światła jelita do jego błony śluzowej; wchłanianie

SJP.pl

# insourcing

Insourcing – przekazanie procesów lub działań biznesowych jednostki, realizowanych w ramach działalności gospodarczej przez zewnętrznych usługodawców/dostawców do wewnętrznej, wyodrębnionej i wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej.

Wikipedia

# insourcingowy

związany z insourcingiem

SJP.pl

# insp.

inspektor

SJP.pl

skrót

(1.1) = inspektor

Wiktionary

Inspektor Policji (insp.) – najwyższy stopień oficerów starszych w polskiej Policji. Niższym stopniem jest młodszy inspektor, a wyższym nadinspektor. Nadanie wyższego stopnia nie może nastąpić wcześniej niż po przesłużeniu w stopniu inspektora 4 lat. Odpowiednik stopnia pułkownika w Wojsku Polskim i starszego brygadiera w Państwowej Straży Pożarnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziś odbyła się uroczystość powołania insp. Tomasza Lubiejewskiego na komendanta policji w Grudziądzu.

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. nadinsp., podinsp.

Wiktionary

# inspekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od inspekt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie inspekt, lecz tylko mały inspekcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspekt m.

Wiktionary

# inspekcja

1. kontrolowanie, sprawdzanie działalności;
2. dawniej: nadzór, dozór;
3. instytucja, urząd uprawniony do kontroli i nadzoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca

(1.2) urząd nadzorujący i kontrolujący stan lub pracę czegoś

Wiktionary

- Inspekcja pracy
- Inspekcja (wojsko) – w wojskowości najwyższa forma działalności kontrolnej obejmująca w sposób kompleksowy wszystkie dziedziny życia i działalności inspekcjonowanych jednostek wojskowych w różnych (albo zakończonych) okresach (etapach) szkoleniowych (realizacyjnych). Inspekcja może być prowadzona wyłącznie na polecenie i z ramienia ministra obrony narodowej przez podległy mu wyspecjalizowany organ.
- Inspekcja kodu – w inżynierii oprogramowania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lokalne władze utrzymują, że karuzela przeszła inspekcje bezpieczeństwa

(1.2) Główny Inspektor Pracy podkreśla, że w przypadku kontroli w zakładzie, w którym występują ogniska wirusa i ryzyko zarażenia jest wysokie, pracownik inspekcji pracy będzie dodatkowo wyposażony w pełny strój ochronny (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈspɛkt͡sʲja, AS: ĩũ̯spekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspektorstwo n., inspektorat mrz., inspektor mos., inspektorka ż.

przym. inspekcyjny, inspektorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrola, sprawdzenie, dochodzenie, test, badanie

Wiktionary

# inspekcyjny

związany z inspekcją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inspekcją, dotyczący inspekcji; służący do inspekcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspekcja ż., inspektor mos., inspektorat mrz.

przym. inspektorski

Wiktionary

# inspekt

płytka skrzynia bez dna do uprawy roślin w okresie wiosny i późnej jesieni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogrod. skrzynia bez dna z przeszklonym zamknięciem do uprawy roślin;

Wiktionary

Inspekt, przyspiesznik – urządzenie, dzięki któremu możliwa jest uprawa roślin w ciągu zimy, wczesnej wiosny, czy późnej jesieni w strefach klimatu umiarkowanego.

Inspektem jest zwykle skrzynia wykonana z drewna, lekkiego betonu lub tworzyw sztucznych, nakryta oknami inspektowymi, wpuszczona na stałe w ziemię lub czasem przenośna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ze względu na dużą pracochłonność i kosztowność inspekty zastępuje się tunelami foliowymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inspektowy

rzecz. inspekcik mrz.

Wiktionary

# inspektor

1. osoba upoważniona do kontrolowania działalności instytucji, przedsiębiorstw; rewizor; kontroler; rewident; lustrator; nadzorca; wizytator
2. stopień oficerski w policji;
3. oficer mający stopień inspektora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji

(1.2) stopień oficerski w policji

Wiktionary

<

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdyby w tej firmie zjawili się inspektorzy PIP, konsekwencje mogłyby być surowe.

(1.2) Inspektor przeprowadził wizję lokalną miejsca zbrodni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈspɛktɔr, AS: ĩũ̯spektor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspektorat m., inspekcja ż.

:: fż. inspektorka ż.

przym. inspektorski, inspekcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. inspektorat m., inspekcja ż.

:: fż. inspektorka ż.

przym. inspektorski, inspekcyjny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|inspector. < etym|łac|inspectus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) inspector; (1.2) officer

* arabski: (1.1) مفتش, محقق

* baskijski: (1.1) ikuskatzaile; (1.2) inspektore

* białoruski: (1.1) інспектар m.

* bułgarski: (1.1) инспектор m.

* cerkiewnosłowiański: (1.1) перїодевтъ m.

* estoński: (1.1) inspektor

* francuski: (1.1) inspecteur m., contrôleur m.

* hiszpański: (1.1) inspector m.

* niemiecki: (1.1) Inspektor m., Inspekteur m.; (1.2) Inspekteur m.

* słowacki: (1.1) inšpektor m.

* wilamowski: (1.1) inspektor m.; (1.2) inspektor m.

* włoski: (1.1) ispettore m.; (1.2) ispettore m.

źródła.

== inspektor (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inspektor

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inspektorat

1. urząd sprawujący nadzorujący podległe sobie instytucje na jakimś obszarze;
2. obszar pracy takiego urzędu;
3. siedziba takiego urzędu;
4. biuro inspektora

SJP.pl

# inspektorka

1. kobieta upoważniona do kontrolowania działalności instytucji, przedsiębiorstw; kontrolerka; rewidentka; lustratorka; wizytatorka;
2. kobieta mająca stopień inspektora

SJP.pl

# inspektorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub pracą inspektora, dotyczący inspektora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspektor mos., inspektorat mrz., inspekcja ż.

przym. inspekcyjny

Wiktionary

# inspektowy

związany z inspektem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ogrod. związany z inspektem, dotyczący inspektu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspekt mrz.

Wiktionary

# inspicjencki

związany z inspicjentem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inspicjentem, właściwy inspicjentowi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspicjent mos., inspicjentka ż., inspicjentura ż.

Wiktionary

# inspicjent

pracownik teatru, zajmujący się techniczną stroną przedstawienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teatr. pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;

Wiktionary

Inspicjent – w teatrze lub operze osoba odpowiadająca za koordynację i zgodność z planem przebiegu przedstawienia, pracownik teatru czuwający nad techniczną i organizacyjną stroną przedstawienia. Podczas trwania spektaklu jest najważniejszą osobą w teatrze, od niego zależy pomyślność wszystkich wejść aktorów lub solistów i zmian dekoracji. Inspicjent przywołuje przez specjalny system nagłaśniający, słyszalny tylko za kulisami, zarówno zespoły artystyczne, jak i technikę. Inspicjent jest osobą, która wie wszystko o spektaklu, jest obecna od początku jego powstawania, do ostatniego pokazu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na znak inspicjenta zgaszono światło na sali, a orkiestra rozpoczęła uwerturę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspicjentura ż.

:: fż. inspicjentka ż.

przym. inspicjencki

Wiktionary

# inspicjentka

pracownica teatru, zajmująca się techniczną i organizacyjną stroną spektaklu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. pracownica odpowiadająca za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspicjentura ż.

:: fm. inspicjent mos.

przym. inspicjencki

Wiktionary

# inspicjentura

zajęcie pracownika teatru polegające na czuwaniu nad techniczną i organizacyjną stroną przedstawienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatr. zawód, zajęcie inspicjenta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspicjent mos., inspicjentka ż.

przym. inspicjencki

Wiktionary

# inspiracja

1. natchnienie, zapał twórczy;
2. wpływ wywierany na kogoś, sugestia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) natchnienie, twórczy zapał, wena

(1.2) wpływ wywierany na kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Naturalnie nie porównuję obu autorów i nie doszukuję się wielkich podobieństw – ja tylko widzę inspiracje w stylu Pacyńskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃spʲiˈrat͡sʲja, AS: ĩũ̯spʹiracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspirator m., inspiratorka ż., inspirowanie n., zainspirowanie n., inspiracyjność ż.

czas. inspirować ndk., zainspirować dk.

przym. inspiracyjny, inspiratorski

przysł. inspirująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) natchnienie, wena

(1.2) zachęta

Wiktionary

# inspiracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest inspiracyjne; cecha tych, którzy są inspiracyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspirator m., inspiratorka ż., inspirowanie n., zainspirowanie n., inspiracja ż.

czas. inspirować ndk., zainspirować dk.

przym. inspiracyjny, inspiratorski

przysł. inspirująco

Wiktionary

# inspiracyjny

związany z inspiracją

SJP.pl

# inspirator

osoba, która inspiruje, daje impuls do czegoś; przywódca duchowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃spʲiˈratɔr, AS: ĩũ̯spʹirator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspiracja ż., inspirowanie n., inspiracyjność ż.

czas. inspirować ndk.

Wiktionary

# inspiratorka

kobieta, która inspiruje, daje impuls do czegoś

SJP.pl

# inspirować

1. wywierać wpływ, natchnąć, pobudzać do działania, zwłaszcza twórczego;
2. inspirować się:
a) czerpać skądś natchnienie, pomysł, koncepcję;
b) inspirować jeden drugiego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zainspirować)

(1.1) dostarczać natchnienia

czasownik zwrotny niedokonany inspirować się (dk. zainspirować się)

(2.1) czerpać natchnienie

(2.2) inspirować siebie nawzajem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspiracja ż., inspirator mos., inspiratorka ż., inspirowanie n., inspiracyjność ż.

przym. inspiracyjny, inspiratorski, inspirujący

przysł. inspirująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pobudzać, podsuwać myśl, wpływać

(2.1) wzorować się

Wiktionary

# inspirująco

przysłówek

(1.1) w sposób inspirujący, dając inspirację

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inspiracja ż., inspirowanie n., inspiracyjność ż.

czas. inspirować ndk.

Wiktionary

# inspirujący

taki, który pobudza do działania, daje natchnienie, sugeruje pomysł

SJP.pl

# inst.

instyt.;
1. skrót od: instytucja, instytucjonalny (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. skrót od: instytut, instytutowy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# insta

potocznie: Instagram (serwis społecznościowy); Insta

SJP.pl

# instagram

fotograficzny serwis społecznościowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) inform. społ. internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga;

Wiktionary

Instagram (do 6 października 2010 roku jako Burbn) – fotograficzny serwis społecznościowy hostingu zdjęć, połączony z aplikacją o tej samej nazwie (dostępną na systemy operacyjne iOS i Android), który umożliwia użytkownikom edycję zdjęć i filmów czy stosowanie do nich filtrów cyfrowych. Choć we wczesnej fazie istnienia serwisu można było publikować zdjęcia także na konkurencyjnych serwisach, tę funkcjonalność ograniczono do serwisów należących wyłącznie do Facebooka po zakupie przez tę korporację Instagrama.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. instagramer m., instagramerka ż., instagramowicz m., instagramowiczka ż., insta ż., instamatka ż., instagramowanie n.

czas. instagramować ndk.

przym. instagramowy

przysł. instagramowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. środ. insta

Wiktionary

# instagramer

użytkownik Instagrama (serwisu społecznościowego); instagramowicz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) twórca treści w serwisie Instagram

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Instagram mrz.

Wiktionary

# instagramerka

użytkowniczka Instagrama (serwisu społecznościowego); instagramowiczka

SJP.pl

# instagramerski

→ instagramer

SJP.pl

#### Patrz:

instagramer

# instagramować

potocznie: korzystać w serwisu społecznościowego Instagram

SJP.pl

# instagramowicz

użytkownik Instagrama (serwisu społecznościowego); instagramer

SJP.pl

# instagramowiczka

użytkowniczka Instagrama (serwisu społecznościowego); instagramerka

SJP.pl

# instagramowy

→ Instagram

SJP.pl

#### Patrz:

Instagram

# instalacja

1. ogół urządzeń doprowadzających elektryczność, gaz, wodę itp. do jakichś budynku lub pomieszczenia;
2. zakładanie gdzieś urządzeń technicznych;
3. urządzanie siebie lub kogoś w nowym miejscu;
4. wgrywanie nowego programu do komputera;
5. dzieło plastyczne zbudowane przez artystę w zastanej przestrzeni lub organizujące przestrzeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów

(1.2) techn. system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość

(1.3) szt. przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów;

Wiktionary

Nauka i technika

- instalacja (informatyka) – proces polegający na przeniesieniu do pamięci trwałej komputera zestawu plików niezbędnych do wykonywania określonego zadania
- instalacja (inżynieria środowiska) – urządzenie, grupa urządzeń lub budowle wpływające w pewien sposób na środowisko
- instalacja (technika) – zestaw urządzeń wewnątrz budynku lub innego obiektu, służących do przesyłania mediów takich jak prąd elektryczny, woda, gaz ziemny itd.
  - instalacja elektryczna
  - instalacja gazowa
  - instalacja grzewcza
  - instalacja kanalizacji
  - instalacja okrętowa – instalacje techniczne typowe dla statku (okrętu).
  - instalacja sanitarna
  - instalacja wentylacji
  - Instalacja wodociągowa

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.2) Obecnie w instalacjach elektrycznych stosuje się miedziane przewody.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˌĩw̃staˈlat͡sʲja, AS: ĩũ̯stalacʹi ̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. instalowanie n., instalatorstwo n., zainstalowanie n., instalator m., instalatorka ż., dezinstalacja ż.

  czas. instalować ndk., zainstalować dk.

  przym. instalatorki, instalacyjny

  Wiktionary

# instalacyjny

związany z instalacją

SJP.pl

# instalator

1. pracownik montujący w wyznaczonych miejscach określone urządzenia, sprzęty i przewody;
2. artysta tworzący dzieła sztuki poprzez łączenie kilku przedmiotów w jedną kompozycję

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) techn. osoba zakładająca instalację

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania;

Wiktionary

- instalator – robotnik wykonujący prace instalacyjne, potocznie też inżynier projektujący instalacje budowlane
- instalator – rodzaj programu komputerowego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W procesie projektowania architekt musi współpracować z konstruktorami i instalatorami.

(2.1) Instalator poprawnie rozpoznał wszystkie składniki sprzętowe komputera, automatycznie dokonując instalacji sterowników.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instalacja ż., instalatorstwo n., instalka ż., instalowanie n.

czas. instalować ndk., zainstalować dk.

przym. instalacyjny, instalatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) monter

(2.1) program instalacyjny

Wiktionary

# instalatorka

kobieta zakładająca instalację, instalująca coś

SJP.pl

# instalatorstwo

montowanie w wyznaczonych miejscach określonych urządzeń, sprzętów i przewodów

SJP.pl

# instalka

potocznie: program instalacyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. inform. plik instalacyjny

(1.2) pot. inform. płyta instalacyjna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈstalka, AS: ĩũ̯stalka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. instalować

rzecz. instalator

przym. instalacyjny

Wiktionary

# instalować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach

(1.2) inform. umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał

czasownik zwrotny niedokonany instalować się

(2.1) pot. wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jutro przyjdą monterzy i będą instalowali linię telefoniczną

(1.2) Możesz skorzystać z mojego komputera, ale nie instaluj żadnych programów.

(2.1) Od kiedy instalujecie się w nowym mieszkaniu?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃staˈlɔvat͡ɕ, AS: ĩũ̯stalovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odinstalowywać, dezinstalować, zainstalować

rzecz. instalacja ż., instalator mos., instalka ż., instalowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) montować

(1.2) kopiować

Wiktionary

# instalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|instalować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃stalɔˈvãɲɛ, AS: ĩũ̯stalovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. instalować ndk., zainstalować dk.

rzecz. instalacja ż., instalator m.

przym. instalacyjny

Wiktionary

# instamatka

kobieta publikująca w mediach społecznościowych treści związane z ciążą i wychowywaniem swojego dziecka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. środ. kobieta publikująca na Instagramie (hobbystycznie lub zarobkowo) treści związane z ciążą, rodzicielstwem oraz rozwojem swego dziecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Instagram mrz.

Wiktionary

# instancja

stopnie w hierarchii władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji

(1.2) daw. prośba za kimś

(1.3) inform. obiekt klasy, egzemplarz klasyfikatora

Wiktionary

- instancja (prawo)
- instancja (programowanie)
- instancja (teoria obliczeń) zob. problem obliczeniowy
- instancja (MMORPG)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pomysł na instancję, która miała być ponad biskupami, został utrącony przez samych biskupów.

(1.1) Dwie kobiety nie poddały się postępowaniu mandatowemu za opalanie się topless na kąpielisku miejskim. Sąd pierwszej instancji uznał, że dopuściły się one nieobyczajnego wybryku.

(1.3) Procedurka odwołuje się do trzech instancji klasy o nazwie „Wyjątek_”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. instancyjny, instant

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stopień, szczebel

(1.2) wstawiennictwo

Wiktionary

# instancyjność

→ instancyjny

SJP.pl

Instancja (łac. droga prawna, tok sprawy) – w prawie procesowym jest to zajmowanie miejsca w strukturze organów przez organ procesowy, dające mu zdolność do podejmowania określonych czynności postępowania.

Wikipedia

#### Patrz:

instancyjny

# instancyjny

związany z instancją

SJP.pl

# instant

1. sproszkowane produkty spożywcze, których przyrządzanie polega na zalaniu ich wrzątkiem;
2. o produkcie spożywczym: będący w postaci łatwo rozpuszczalnego proszku

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) spoż. błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem

Wiktionary

Instantyzacja – proces doprowadzenia rozdrobnionego lub wręcz sproszkowanego koncentratu produktu spożywczego do takiego stanu, w którym można go łatwo, a przede wszystkim szybko rozprowadzić lub rozpuścić w wodzie w celu bezpośredniego spożycia lub natychmiastowego wykonania na nim kolejnych czynności przygotowawczych (np. gotowanie). Jest to proces mający zapobiec utrudnieniom podczas mieszania z wodą, takim jak: niejednorodna konsystencja, zbijanie się w grudy itp., jak również eliminujący takie fazy jak: nasiąkanie, pęcznienie, hydroliza itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na wyprawę w góry zabieramy sporo zupek instant.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩw̃stãnt, AS: ĩũ̯stãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instancja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) błyskawiczny, rozpuszczalny, liofilizowany

Wiktionary

# instantyzacja

proces nadawania koncentratom spożywczym w postaci proszku własności umożliwiających bardzo szybką rozpuszczalność

SJP.pl

Instantyzacja – proces doprowadzenia rozdrobnionego lub wręcz sproszkowanego koncentratu produktu spożywczego do takiego stanu, w którym można go łatwo, a przede wszystkim szybko rozprowadzić lub rozpuścić w wodzie w celu bezpośredniego spożycia lub natychmiastowego wykonania na nim kolejnych czynności przygotowawczych (np. gotowanie). Jest to proces mający zapobiec utrudnieniom podczas mieszania z wodą, takim jak: niejednorodna konsystencja, zbijanie się w grudy itp., jak również eliminujący takie fazy jak: nasiąkanie, pęcznienie, hydroliza itp.

Wikipedia

# instr.

skrót od:
1. instrukcja, instruktor;
2. instrument

SJP.pl

# instrucz

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie królewieckim, łącząc się z Węgorapą tworzy Pregołę;

Wiktionary

Instrucz (ros. Инструч; pol. Wystruć; niem. Inster) – dopływ Pregoły. Ma swe źródła we wschodniej części obwodu królewieckiego w sąsiedztwie miejscowości Prawdino. Ujście Instruczy znajduje się w Wystruciu, gdzie w połączeniu z Węgorapą tworzy Pregołę. Długość rzeki – 111 km.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. instrucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Wystruć

Wiktionary

# instrukcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

(1.2) książka lub broszura z opisem działania

Wiktionary

Instrukcja – zbiór zasad, przepisów ustalających sposób postępowania w danej dziedzinie. Instrukcje często związane są z działaniem.

- instrukcja obsługi
- Instrukcja eksploatacji
- instrukcja kancelaryjna
- instrukcje w informatyce:
  - instrukcja prosta
    - instrukcja powrotu
    - instrukcja przypisania
    - instrukcja wyrażeniowa
    - instrukcja pusta
    - instrukcja skoku
    - instrukcja wywołania
    - instrukcja opuszczenia
    - instrukcja kontynuacji
    - instrukcja deklaracji
    - instrukcje wejścia-wyjścia
    - instrukcja rozkazu

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Minister Spraw Zagranicznych skierował do ambasad na całym świecie instrukcje postępowania podczas aktualnego kryzysu.

    (1.2) Zostanie dostarczona instrukcja, jak radzić sobie z trudnymi klientami.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ĩw̃ˈstrukt͡sʲja, AS: ĩũ̯strukcʹi ̯a

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. instruktaż m., instruktarz m., instruktor m., instruktorka ż., instruowanie n., poinstruowanie n.

    czas. instruować ndk., poinstruować dk.

    przym. instrukcyjny, instruktażowy, instruktorski, instruktywny

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.2) podręcznik

    Wiktionary

# instrukcyjny

związany z instrukcją; mający informować, instruować; instruktażowy

SJP.pl

# instruktarz

przestarzale:
1. zbiór instrukcji, przepisów;
2. przepisy skarbowe; taryfa ceł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zbiór instrukcji

(1.2) daw. urz. taryfa ceł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym starym instruktarzu stało jak byk, że trzeba wcześniej zgłaszać u dyspozytora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrukcja ż., instruktaż mrz., instruktor mos., instruktorka ż., instruowanie n., poinstruowanie n.

czas. instruować ndk., poinstruować dk.

przym. instrukcyjny, instruktorski, instruktażowy, instruktywny

Wiktionary

# instruktaż

udzielanie instrukcji; instruowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) udzielanie komuś instrukcji, wskazówek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stewardesy przeprowadziły krótki instruktaż na temat zachowania się w przypadku awarii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instruktarz mrz., instrukcja ż., instruktor mos., instruktorka ż., instruowanie n., poinstruowanie n.

czas. instruować ndk., poinstruować dk.

przym. instruktażowy, instruktorski

przysł. instruktażowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) instruowanie

Wiktionary

# instruktażowy

związany z instruktażem; mający informować, instruować; instrukcyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący instruktażu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instruktarz mrz., instruowanie n., instruktor mos., instruktaż m., instrukcja ż.

czas. instruować

przym. instruktorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) instrukcyjny

Wiktionary

# instruktor

osoba ucząca praktycznych umiejętności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba instruująca, ucząca na kursie

Wiktionary

- instruktor miejskiego komitetu PZPR
- instruktor nauki jazdy – tytuł zawodowy
- instruktor techniki jazdy – tytuł zawodowy
- instruktor ratownictwa – stopień ratowników WOPR
- instruktor harcerski – kategoria członkowska w organizacji harcerskiej
- instruktor rekreacji, m.in.:
  - instruktor pilotażu
  - instruktor samoobrony
  - instruktor wspinaczkowy

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Instruktor tenisa wskazał początkującym, że podczas serwowania podrzucają piłkę za bardzo do przodu.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ĩw̃ˈstruktɔr, AS: ĩũ̯struktor

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. instruktaż mrz.

  :: fż. instruktorka ż.

  czas. instruować ndk., poinstruować dk.

  przym. instruktażowy, instruktorski

  przysł. instruktażowo

  Wiktionary

# instruktorka

kobieta ucząca praktycznych umiejętności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta instruująca, ucząca na kursie

(1.2) harc. członkini organizacji harcerskiej, pełniąca funkcje wychowawcze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrukcja ż., instruktaż mrz., instruowanie n.

:: fm. instruktor mos.

czas. instruować

przym. instruktorski

Wiktionary

# instruktorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z instruktorem, dotyczący instruktora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący dla instruktora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młodzi po kursach instruktorskich od ręki znajdują zatrudnienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrukcja ż., instruktaż mrz., instruktarz mrz., instruktor mos., instruktorka ż., instruowanie n., poinstruowanie n.

czas. instruować ndk., poinstruować dk.

przym. instrukcyjny, instruktażowy, instruktywny

Wiktionary

# instruktorstwo

zajęcie instruktora

SJP.pl

# instruktywniej

stopień wyższy od przysłówka: instruktywnie

SJP.pl

# instruktywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: instruktywny

SJP.pl

# instruktywny

książkowo: pomagający w zrozumieniu czegoś; pouczający, kształcący

SJP.pl

# instrumencik

zdrobnienie od: instrument

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od instrument

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie instrument, lecz tylko mały instrumencik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrument m., zinstrumentalizowanie n., instrumentalistka ż., instrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż.

Wiktionary

# instrument

1. przyrząd używany do wytwarzania dźwięków muzycznych;
2. (zwykle w liczbie mnogiej) przyrząd używany do czynności wymagających precyzji (np. instrumenty chirurgiczne);
3. środek służący do realizacji czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. przyrząd wytwarzający dźwięk, zob. instrument muzyczny.

(1.2) med. narzędzie chirurgiczne;

(1.3) techn. narzędzie

(1.4) techn. przyrząd pomiarowy;

(1.5) przen. środek służący realizacji celu

Wiktionary

Instrument – odpowiednie narzędzie lub przyrząd, wykorzystywane przez działalność człowieka

- instrument muzyczny
- instrumenty chirurgiczne – narzędzia chirurgiczne
- instrumenty pochodne (derywaty)
- instrumenty pomiarowe – przyrządy pomiarowe
  - instrument uniwersalny – przyrząd astronomiczny
  - instrument przejściowy – przyrząd astronomiczny

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Najczęściej stosowana klasyfikacja instrumentów muzycznych dzieli je na strunowe, dęte i perkusyjne.

  (1.2) Cyfrowy zapis tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego wykorzystany jak mapa umożliwia bezpieczne i precyzyjne prowadzenie instrumentów chirurgicznych i minimalizuje uszkodzenie tkanek.

  (1.4) To przedsiębiorstwo zajmuje się projektowaniem, produkcją oraz sprzedażą instrumentów pomiarowych.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt, AS: ĩũ̯strũmẽnt

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. instrumentacja ż., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentarium n., instrumentalizm m., instrumentariusz m., instrumentariuszka ż., instrumentalizacja ż., instrumentalizowanie n., zinstrumentalizowanie n.

  :: zdrobn. instrumencik m.

  czas. zinstrumentalizować dk., instrumentalizować ndk.

  przym. instrumentalny, instrumentacyjny, instrumentalnie

  przysł. instrumentalnie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) instrument muzyczny

  (1.2) narzędzie chirurgiczne

  Wiktionary

# instrumentacja

1. opis partyturowy użycia poszczególnych instrumentów w utworze orkiestrowym;
2. układ dźwięków mowy w utworze literackim, stosowany dla osiągnięcia efektu artystycznego

SJP.pl

Instrumentacja (też orkiestracja) – pojęcie używane w muzyce, zwłaszcza w kompozycji; ma wiele znaczeń:

- dyscyplina naukowa, wyjaśniająca możliwości techniczne i wyrazowe poszczególnych instrumentów oraz zasady ich współdziałania.

Wikipedia

# instrumentacyjny

związany z instrumentacją

SJP.pl

# instrumental

potocznie: instrumentalny utwór muzyczny

SJP.pl

Wikipedia

# instrumentalis

narzędnik; w językoznawstwie:
1. piąty przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: z (za, pod, przed, nad) kim? z (za, pod, przed, nad) czym?, który w zdaniu może pełnić funkcje dopełnienia bliższego, dalszego, okolicznika oraz orzecznika;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

Narzędnik (łac. instrumentalis) – w językoznawstwie przypadek używany m.in. dla określenia narzędzia (naprawił telewizor śrubokrętem, przyjechałem pociągiem), sposobu wykonania czynności (osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza dopełnienie bliższe (dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze (Maria handluje kwiatami). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. z, pod, nad. Odpowiada na pytania kim? czym?.

Wikipedia

# instrumentalista

1. osoba grająca na jakimś instrumencie;
2. w filozofii: zwolennik instrumentalizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, grający na instrumencie

(1.2) filoz. pragmatyk wyznający instrumentalizm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Instrumentalista wybrał wiolonczelę, jako najbardziej odpowiedni instrument.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃strũmɛ̃ntaˈlʲista, AS: ĩũ̯strũmẽntalʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrumentacja ż., instrument mrz., instrumentarium n., instrumentalizm mrz., instrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż., zinstrumentalizowanie n.

:: fż. instrumentalistka ż.

przym. instrumentalny

Wiktionary

# instrumentalistka

→ instrumentalista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, dziewczyna grająca na instrumencie

Wiktionary

#### Patrz:

instrumentalista

#### Przykłady

(1.1) Nasza żeńska orkiestra poszukuje kilku instrumentalistek do sekcji dętej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrument m., instrumencik m., instrumentalizacja ż., instrumentalizowanie n., zinstrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż., instrumentarium n.

:: fm. instrumentalista m.

czas. instrumentalizować ndk., zinstrumentalizować dk.

przym. instrumentalny, instrumentalnie

przysł. instrumentalnie

Wiktionary

# instrumentalizacja

1. wykonanie utworu za pomocą instrumentów;
2. wyposażenie czegoś, np. stanowiska pracy, w odpowiednie instrumenty; oprzyrządowanie;
3. przedmiotowe wykorzystania innych ludzi lub dóbr (etyki, religii, prawa) dla osiągnięcia własnych korzyści; uprzedmiotowienie;
4. w informatyce: dodanie kodu do programu w celu zbierania informacji o jego zachowaniu podczas wykonania;
5. instrumentalizacja głoskowa - dobór brzmienia dźwięków mowy w utworze literackim; instrumentacja głoskowa

SJP.pl

# instrumentalizm

w filozofii: koncepcja, według której wiedza i działalność ludzka są tylko reakcjami na bodźce środowiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) współczesny kierunek filozoficzny będący odmianą pragmatyzmu; w filozofii nauki, pogląd ten określa koncepty i teorie jedynie jako narzędzia (instrumenty), których wartość jest mierzona, nie poprzez ich prawdziwość czy fałszywość, lecz poprzez ich efektywność w tłumaczeniu i przewidywaniu zjawisk;

Wiktionary

Instrumentalizm (łac. instrumentum "narzędzie"), (filozof.) – współczesny kierunek filozoficzny będący odmianą pragmatyzmu. Według niego cała wiedza i wszelka działalność ludzka pełnią jedynie funkcje instrumentalne, czyli stanowią narzędzia (instrumenty) służące przystosowywaniu się do środowiska i opanowywaniu go.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zinstrumentalizowanie n., instrument mrz., instrumentalista mos., instrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż.

przym. instrumentalny

Wiktionary

# instrumentalizować

wykorzystywać innych ludzi lub dobra (etykę, religię, prawo) dla osiągnięcia własnych korzyści; redukować kogoś lub coś do narzędzia swoich celów, uprzedmiotowiać

SJP.pl

# instrumentalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|instrumentalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinstrumentalizowanie n., instrument m., instrumencik m., instrumentacja ż., instrumentalizacja ż., instrumentalizm m., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentarium n., instrumentarstwo n., instrumentariusz m., instrumentariuszka ż.

czas. instrumentalizować ndk., zinstrumentalizować dk.

przym. instrumentalny, instrumentacyjny, instrumentalnie

przysł. instrumentalnie

Wiktionary

# instrumentalnie

przymiotnik

(1.1) w sposób instrumentalny

Wiktionary

Instrumentalnie – album kompilacyjny zespołu Kombi Łosowski wydany 16 maja 2025 nakładem SL Music.

Wydawnictwo zawiera utwory instrumentalne grupy zagrane w nowych aranżacjach oraz z lat 2009 i 2021, wydane wcześniej na albumach Zaczarowane Miasto i Minerał życia. Znalazły się też na nim trzy utwory premierowe. Do „Cyfrowej gry” utworzono teledysk.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. zinstrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż., instrumentalistka ż., instrument m., instrumentalizowanie n., instrumentalizacja ż.

czas. instrumentalizować ndk.

przym. instrumentalny

Wiktionary

# instrumentalny

1. wykonywany przy pomocy precyzyjnego narzędzia;
2. wykonywany na instrumencie muzycznym; przeznaczony do wykonywania na instrumentach muzycznych;
3. będący środkiem do osiągnięcia jakiegoś celu; traktowany jako narzędzie do osiągnięcia celu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu

(1.2) traktowany jako środek do celu

(1.3) przeprowadzany z użyciem niezwykle dokładnego sprzętu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. multiinstrumentalistka ż., multiinstrumentalista mos., instrument m., instrumentacja ż., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentalizm m., instrumentarium n., instrumentariusz m., instrumentariuszka ż., instrumentalizowanie n., zinstrumentalizowanie n.

przysł. instrumentalnie

przym. instrumentalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przedmiotowy

Wiktionary

# instrumentarium

1. zestaw narzędzi, przyrządów służących do wykonywania jakichś czynności, zabiegów;
2. w muzyce: ogół instrumentów charakterystycznych dla jakiejś epoki lub rodzaju muzyki;
3. w przenośni: ogół metod i środków służących realizacji określonego zadania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zestaw narzędzi służących wykonywaniu precyzyjnych czynności

(1.2) instrumenty muzyczne będące w użyciu w określonej epoce lub zespole

(1.3) zestaw metod pomagających osiągnąć określony cel

Wiktionary

Instrumentarium, instrumentarium muzyczne – termin oznaczający grupę instrumentów muzycznych i używany w kontekstach:

- okresów historycznych, np. instrumentarium barokowe;
- krajów, np. instrumentarium Chin;
- środowisk, np. instrumentarium ludowe;
- stylów muzycznych, np. instrumentarium bluegrassowe;
- grup etnicznych, np. instrumentarium Indian;
- instytucji, np. instrumentarium szkolne;
- muzyków, np. instrumentarium Milesa Davisa;
- typu instrumentów, np. instrumentarium elektroniczne;
- zastosowania, np. instrumentarium orkiestry;
- dzieł muzycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Jednym z narzędzi pozostających w instrumentarium prawodawcy jest religia obywatelska (religion civile), mająca rodzić bezrefleksyjną miłość ojczyzny. Opierając się na swoistym „katechizmie obywatela”, ma ona deifikować instytucje państwa i jego praw, wymuszać internalizację nakazów woli powszechnej, przez to zaś ma stanowić gwarant trwałości i stabilności wspólnoty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrument m., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentariuszka ż., instrumentalizowanie n., zinstrumentalizowanie n.

przym. instrumentalny

Wiktionary

# instrumentariusz

pracownik służby zdrowia podający chirurgowi narzędzia w czasie zabiegu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pielęgniarz asystujący przy operacji, pomagający przy jej przygotowaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrument mrz., instrumentalizowanie n., instrumentariuszka ż., zinstrumentalizowanie n.

przym. instrumentalny

Wiktionary

# instrumentariuszka

pracownica służby zdrowia podająca chirurgowi narzędzia w czasie zabiegu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pielęgniarka asystująca przy operacji, pomagająca przy jej przygotowaniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃strũmɛ̃ntarʲˈjuʃka, AS: ĩũ̯strũmẽntarʹi ̯uška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrument m., instrumencik m., instrumentacja ż., instrumentalista m., instrumentalistka ż., instrumentarium n., instrumentalizm m., instrumentalizacja ż., instrumentalizowanie n., zinstrumentalizowanie n.

:: fm. instrumentariusz m.

czas. zinstrumentalizować dk., instrumentalizować ndk.

przym. instrumentalny, instrumentacyjny, instrumentalnie

przysł. instrumentalnie

Wiktionary

# instrumentarstwo

1. gałąź przemysłu zajmująca się produkcją instrumentów muzycznych;
2. nauka o instrumentach muzycznych; instrumentologia, organologia, instrumentoznawstwo

SJP.pl

# instrumentator

pielęgniarz podający narzędzia chirurgiczne przy operacji; instrumentariusz

SJP.pl

# instrumentatorka

pielęgniarka podająca narzędzia chirurgiczne przy operacji; instrumentariuszka

SJP.pl

# instrumentolog

specjalista zajmujący się historią, budową i własnościami instrumentów muzycznych; instrumentoznawca, organolog

SJP.pl

# instrumentologia

nauka o instrumentach muzycznych; organologia, instrumentoznawstwo, instrumentarstwo

SJP.pl

Instrumentologia, inaczej organolologia – dział muzykologii, którego przedmiotem jest historia instrumentów muzycznych, rozwój ich konstrukcji, właściwości akustycznych i odtwórczych, technologia wytwarzania oraz klasyfikacja.

Instrumentologia wyodrębniła się jako samodzielna gałąź nauki w drugiej połowie XIX wieku. Prekursorami instrumentologii są Victor-Charles Mahillon, Georg Kinsky i Curt Sachs.

Wikipedia

# instrumentologiczny

dotyczący dziedziny nauki zajmującej się instrumentami muzycznymi; instrumentoznawczy, organologiczny

SJP.pl

# instrumentować

1. opracowywać utwór muzyczny na poszczególne instrumenty zespołu;
2. środowiskowo: podawać narzędzia chirurgiczne przy operacji;
3. w górnictwie: usuwać zagwożdżenie otworu wiertniczego;
4. dawniej: instalować, mianować

SJP.pl

# instrumentoznawca

specjalista zajmujący się historią, budową i własnościami instrumentów muzycznych; instrumentolog, organolog

SJP.pl

# instrumentoznawczy

dotyczący dziedziny nauki zajmującej się instrumentami muzycznymi; instrumentologiczny, organologiczny

SJP.pl

# instrumentoznawstwo

dziedzina nauki zajmująca się instrumentami muzycznymi; instrumentologia, organologia, instrumentarstwo

SJP.pl

Instrumentoznawstwo − dział nauki z dziedziny sztuk muzycznych w dyscyplinie teoria muzyki, którego przedmiotem jest ogół instrumentów muzycznych (współczesnego oraz dawnego instrumentarium muzycznego) pod kątem ich budowy, konstrukcji, pochodzenia oraz wykorzystania w praktyce (patrz: instrumentacja).

Wikipedia

# instruować

wydawać instrukcje, pouczać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wydawać instrukcje, pouczać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W niedzielę, 20 sierpnia, Halifax instruował Kennarda, by interweniował u Becka w sprawie wyrażenia zgody na pomoc sowiecką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃struˈwɔvat͡ɕ, AS: ĩũ̯struu̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instrukcja ż., instruktaż m., instruktarz m., instruktor m., instruktorka ż., instruowanie n.

przym. instrukcyjny, instruktażowy, instruktorski, instruktywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nauczać, objaśniać, informować, pouczać, kształcić, nauczać, szkolić, uczyć, wykładać

Wiktionary

# instruowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|instruować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃struwɔˈvãɲɛ, AS: ĩũ̯struu̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poinstruowanie n., instrukcja ż., instruktaż m., instruktarz m., instruktor m., instruktorka ż.

czas. instruować ndk., poinstruować dk.

przym. instrukcyjny, instruktażowy, instruktorski, instruktywny

Wiktionary

# instygator

1. oskarżyciel publiczny, odpowiadający dzisiejszemu prokuratorowi;
2. dawniej: ten, kto podjudza; podżegacz, podjudzacz, prowodyr

SJP.pl

Wikipedia

# instygatorka

1. oskarżycielka publiczna, odpowiadająca dzisiejszemu prokuratorowi;
2. dawniej: ta, która podjudza; podżegaczka

SJP.pl

# instygatorski

→ instygator

SJP.pl

#### Patrz:

instygator

# instygować

dawniej: namawiać, gorąco zachęcać, podżegać, judzić

SJP.pl

# instynkt

1. dyspozycja psychiczna, umiejętność robienia czegoś; skłonność, zdolność;
2. wrodzona zdolność do złożonych, ważnych życiowo, choć nieuświadomionych działań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

(1.2) biol. wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

Wiktionary

Instynkt (łac. instinctus – podnieta, popęd) – dyspozycja biopsychiczna, która powoduje, że osobnik w nią wyposażony zachowuje się (lub pragnie się zachowywać) w określony sposób, a także "wrodzona zdolność wykonywania pewnych czynności stereotypowych, niewyuczonych, mniej lub bardziej skomplikowanych swoistych dla danego gatunku istotnych dla jego przetrwania". Pojęcie to w nauce o zachowaniu jest różnie definiowane, a w języku potocznym kojarzone jest z intuicją i zachowaniami, które nie są wynikiem racjonalnego i świadomego namysłu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Instynkt mówi mi, że czeka nas śmierć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩw̃stɨ̃ŋkt, AS: ĩũ̯stỹŋkt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instynktowość ż.

przym. instynktowy, instynktowny

przysł. instynktowo, instynktownie

Wiktionary

# instynktownie

przysłówek

(1.1) w sposób instynktowny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instynkt m.

przym. instynktowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mimowolnie, odruchowo

Wiktionary

# instynktowność

→ instynktowny

SJP.pl

#### Patrz:

instynktowny

# instynktowny

wynikający z instynktu, oparty na instynkcie; odruchowy, bezwiedny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od: instynkt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ewoluując, człowiek tylko doskonalił charakterystyczne dla gatunku zachowania opiekuńcze, które są z jednej strony instynktowne, a z drugiej uwarunkowane kulturowo.

(1.1) Prawdziwa miłość nie jest instynktowna, nie jest fizycznym zauroczeniem ani chęcią posiadania na wyłączność, nie jest akceptacją rozumianą jako nagroda za posłuszeństwo czy sukcesy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ, AS: ĩũ̯stỹŋktovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instynkt m.

przym. instynktowy

przysł. instynktownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) instynktowy, mimowolny, mimowiedny, odruchowy, bezwiedny, machinalny

Wiktionary

# instynktowość

odruchowość, impulsywność

SJP.pl

# instynktowy

związany z instynktem (w ściślejszym znaczeniu wrodzonej zdolności dziedziczenia)

SJP.pl

# instyt.

inst.;
1. skrót od: instytucja, instytucjonalny (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. skrót od: instytut, instytutowy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# instytucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od instytut

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie instytut, lecz tylko marny instytucik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytut m.

Wiktionary

# instytucja

1. zakład realizujący określone działania
2. w prawie: zespół norm organizujących jakąś dziedzinę życia; organizacja oparta na tych normach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

(1.2) zespół norm prawnych lub obyczajowych dotyczących organizacji jakiejś dziedziny życia

(1.3) organizacja działająca na podstawie tych norm

(1.4) wypełniana przez jakąś osobę funkcja społeczna, często niesformalizowana, rozumiana jako instytucja (1.1) w znaczeniu przenośnym

Wiktionary

Instytucja (z łac. institutio – urządzenie, zwyczaj):

- instytucja – podmiot zbiorowy (np. grupa, ugrupowanie), inaczej organizacja [w sensie podmiotowym lub przedmiotowym],
  - instytucja finansowa
  - instytucja kredytowa
  - instytucja pośrednicząca
  - instytucja kultury
  - instytucja polityczna – wtórny podmiot polityki

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) W Polsce istnieje instytucja Rzecznika Praw Dziecka.

  (1.2) Rodzina jest instytucją naturalną i niezastąpioną.

  (1.3) PCK jest instytucją pożytku publicznego.

  (1.4) W społecznościach żydowskich zawsze istniała instytucja swatki.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˌĩw̃stɨˈtut͡sʲja, AS: ĩũ̯stytucʹi ̯a

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. instytucjonalizacja ż., zinstytucjonalizowanie n.

  przym. instytucjonalny, zinstytucjonalizowany

  przysł. instytucjonalnie

  czas. instytucjonalizować

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.3) organizacja

  Wiktionary

# instytucjonalizacja

1. proces przechodzenia od nieformalnych sposobów działania społecznego do uregulowanych form aktywności;
2. nadanie charakteru instytucji istniejącym formom działania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nabieranie cech instytucji

(1.2) społeczne utrwalanie się jakiegoś faktu, zwyczaju w taki sposób, że się stają swoistą instytucją

Wiktionary

Instytucjonalizacja – proces przechodzenia od niesformalizowanych sposobów działania społecznego do uregulowanych, względnie stałych form aktywności, podlegających społecznym sankcjom. Jest to też nadanie charakteru instytucji istniejącym formom działania, dzięki czemu stają się one obowiązujące. Instytucjonalizacja jest jednym z ważniejszych procesów pozwalających regulować życie społeczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃stɨtut͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja, AS: ĩũ̯stytucʹi ̯õnalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytucja ż., instytucjonalizm m.

przym. instytucjonalny, zinstytucjonalizowany

czas. instytucjonalizować

Wiktionary

# instytucjonalizm

teoria, według której do opisu zjawisk ekonomicznych konieczne jest badanie instytucjonalnych ram działalności gospodarczej

SJP.pl

Instytucjonalizm (ekonomia instytucjonalna) – teoria ekonomiczna, która dla wyjaśnienia oraz poznania procesów gospodarczych wykorzystuje instytucje wykształcone przez społeczeństwo.

Teoria ta zakłada, iż rzeczywistość ekonomiczna może zostać właściwie zinterpretowana jedynie dzięki rzetelnej analizie statystyczno-empirycznej zmieniającej się struktury istniejących instytucji społecznych. Została opracowana na przełomie XIX i XX wieku w USA przez Thorsteina Veblena i opublikowana w jego książce „Teoria działalności przedsiębiorczej” (ang. The Theory of Business Enterprise, 1904).

Wikipedia

# instytucjonalizować

czasownik niedokonany

(1.1) przeprowadzać instytucjonalizację, nadawać czemuś charakter instytucji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytucja ż., zinstytucjonalizowanie n., instytucjonalizacja ż.

czas. zinstytucjonalizować dk.

przym. instytucjonalny

przysł. instytucjonalnie

Wiktionary

# instytucjonalność

→ instytucjonalny

SJP.pl

#### Patrz:

instytucjonalny

# instytucjonalny

1. odnoszący się do instytucji, zakładu realizującego określone cele;
2. wynikający z zespołu przyjętych norm prawnych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃stɨtut͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: ĩũ̯stytucʹi ̯õnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytucjonalność ż., instytucja ż., instytucjonalizacja ż., zinstytucjonalizowanie n.

przym. zinstytucjonalizowany

czas. instytucjonalizować

Wiktionary

# instytucki

przymiotnik od: instytut; instytutowy

SJP.pl

# instytucyjny

→ instytucja; instytucjonalny

SJP.pl

# instytut

1. instytucja lub wydzielona jednostka naukowa, oświatowa, kulturalna, wychowawcza itp.;
2. dawniej: zespół norm organizujących jakąś dziedzinę życia; instytucja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

Wiktionary

Instytut (łac. institutum 'urządzenie') – nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych, placówek naukowych, jak również zgromadzeń zakonnych (instytut zakonny).

Instytut może być określeniem samodzielnej instytucji badawczej lub występuje jako niesamodzielna jednostka w strukturze uczelni – większej od katedry, a mniejszej od wydziału. Może być też nazwą podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni (odpowiednikiem wydziału). Największy zbiór samodzielnych instytutów naukowych w Polsce należy do sieci Polskiej Akademii Nauk. Drugą co do wielkości grupę samodzielnych instytutów naukowych stanowią tzw. instytuty resortowe – podporządkowane bezpośrednio określonym ministerstwom.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) On uczy się w instytucie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈstɨtut, AS: ĩũ̯stytut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. instytucik mrz.

przym. instytutowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: zdrobn. instytucik mrz.

przym. instytutowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|institutum.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks: Polski - Szkoła

tłumaczenia.

* albański: (1.1) institut

* angielski: (1.1) institute

* arabski: (1.1) مؤسسة ż., معهد

* białoruski: (1.1) інстытут m.

* bułgarski: (1.1) институт m.

* chiński standardowy: (1.1) 学院 (xuéyuàn)

* duński: (1.1) institut n.

* esperanto: (1.1) instituto

* francuski: (1.1) institut

* interlingua: (1.1) instituto

* jidysz: (1.1) אינסטיטוט m. (institut)

* kataloński: (1.1) institut m.

* łaciński: (1.1) institutum n.

* niemiecki: (1.1) Institut n.

* rosyjski: (1.1) институт m.

* szwedzki: (1.1) institut n.

* ukraiński: (1.1) інститут m.

* węgierski: (1.1) intézet

* wilamowski: (1.1) instytut

* włoski: (1.1) istituto m.

źródła.

== instytut (język wilamowski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) eduk. instytut

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# instytutowy

przymiotnik od: instytut; instytucki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z instytutem, dotyczący instytutu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. instytut m.

Wiktionary

# insula

w starożytnym Rzymie: dom lub grupa domów dla najbiedniejszych mieszkańców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. hist. kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;

Wiktionary

Insula (łac. īnsŭlă – dosł. „wyspa”; lm. insulae) – w starożytnym Rzymie miejski wielopiętrowy dom czynszowy albo zespół mieszkaniowy o zwartej zabudowie, przeznaczony dla uboższej ludności, odpowiednik nowożytnych kamienic i dzisiejszych bloków mieszkalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. insulina ż., proinsulina ż.

przym. insulinowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|insula. → wyspa, insula

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) insula

* łaciński: (1.1) insula ż.

źródła.

== insula (język angielski.) ==

thumb|insula (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Sumxr-insula.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) archit. hist. insula

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩw̃ˈsula, AS: ĩũ̯sula

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insulina ż., proinsulina ż.

przym. insulinowy

Wiktionary

# insularny

mieszkający na wyspie, charakterystyczny dla wyspy; wyspiarski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. wyspiarski.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konsekwencją ocieplenia klimatu jest podniesienie się poziomu morza, które stanowi ogromny problem dla krajów insularnych, których wysokość rzadko sięga powyżej kilkudziesięciu m n.p.m.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃suˈlarnɨ, AS: ĩũ̯sularny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insulina ż.

Wiktionary

# insulina

hormon wytwarzany w trzustce, obniżający poziom glukozy we krwi, regulujący gospodarkę węglowodanową, lipidową i białkową ustroju, stosowany w leczeniu cukrzycy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. hormon produkowany przez trzustkę;

(1.2) farm. syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

Wiktionary

Insulina (łac. insula – pol. wyspa) – anaboliczny hormon peptydowy o działaniu ogólnoustrojowym odgrywający zasadniczą rolę w metabolizmie węglowodanów, a także białek i tłuszczów wydzielany przez część wewnątrzwydzielniczą trzustki, a dokładniej przez komórki beta wysp Langerhansa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1923 roku za odkrycie insuliny przyznano Nagrodę Nobla.

(1.2) Przed śniadaniem aplikuję sobie osiem jednostek insuliny, a przed obiadem dziesięć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃suˈlʲĩna, AS: ĩũ̯sulʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insula ż., proinsulina ż.

przym. insulinowy, insularny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) hormon

(1.2) lek

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. insula ż., proinsulina ż.

przym. insulinowy, insularny

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|insulina. < etym|łac|insula. → wyspa; od wysepek Langerhansa produkujących insulinę

uwagi.

nie mylić z|inulina.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) insulin

* arabski: (1.1) إنسولين

* asturyjski: (1.1) insulina

* baskijski: (1.1) intsulina

* białoruski: (1.1) інсулін m.

* bułgarski: (1.1) инсулин m.

* czeski: (1.1) inzulin m.

* duński: (1.1) insulin w./n.; (1.2) insulin w./n.

* hiszpański: (1.1) insulina ż.

* kataloński: (1.1) insulina ż.

* litewski: (1.1) insulinas m.

* niemiecki: (1.1) Insulin n.; (1.2) Insulin n.

* norweski (bokmål): (1.1) insulin n.; (1.2) insulin n.

* norweski (nynorsk): (1.1) insulin n.; (1.2) insulin n.

* nowogrecki: (1.1) ινσουλίνη ż.

* portugalski: (1.1) insulina ż.; (1.2) insulina ż.

* rosyjski: (1.1) инсули́н m.; (1.2) инсули́н m.

* słowacki: (1.1) inzulín m.

* szwedzki: (1.1) insulin n.

* węgierski: (1.1) inzulin

* włoski: (1.1) insulina ż.

źródła.

== insulina (język asturyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) insulina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# insulinooporność

zmniejszona wrażliwość organizmu na insulinę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;

Wiktionary

Insulinooporność, pot. przeenergetyzowanie komórek – zaburzenie homeostazy glukozy, polegające na zmniejszeniu wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek organizmu na insulinę. Insulinooporność to zaburzenie metaboliczne, w którym dochodzi do zmniejszenia wrażliwości tkanek na działanie insuliny mimo jej prawidłowego lub podwyższonego poziomu we krwi. Oznacza to, że organizm nie potrafi sobie poradzić z insuliną produkowaną przez trzustkę (w za dużych lub odpowiednich ilościach), więc nie może ona spełniać swojej funkcji. Insulinooporności towarzyszą często inne choroby takie jak zespół policystycznych jajników (PCOS), choroby tarczycy, cukrzyca, nadciśnienie czy choroby autoimmunologiczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕt͡ɕ, AS: ĩũ̯sulʹĩn•oporność

Wiktionary

# insulinooporny

mający zmniejszoną wrażliwość na insulinę

SJP.pl

# insulinoterapia

Insulinoterapia – określenie oznaczające stosowanie insuliny w leczeniu (terapii) cukrzycy.

Wikipedia

# insulinowiec

człowiek przyjmujący insulinę

SJP.pl

# insulinówka

strzykawka przeznaczona do iniekcji insuliny

SJP.pl

# insulinowrażliwość

wrażliwość organizmu na działanie insuliny

SJP.pl

# insulinowy

związany z insuliną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z insuliną, dotyczący insuliny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insula ż., insulina ż.

Wiktionary

# insulinozależny

cukrzyca insulinozależna - cukrzyca o podłożu genetycznym, najczęściej rozwijająca się u dzieci i młodzieży, objawiająca się m.in. wzmożonym pragnieniem, zmianami ropnymi skóry, zaburzeniami wzroku, nawracającymi infekcjami pęcherza moczowego i bólami kurczowymi łydek; typ I cukrzycy, cukrzyca pierwotna, cukrzyca wieku młodzieńczego

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest zależny od insuliny, uzależniony od poziomu jej wytwarzania w organizmie

Wiktionary

# insulit

w technice: płyta wyrabiana z włókna drzewnego, stosowana w budownictwie i meblarstwie

SJP.pl

# insult

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. obelga, zniewaga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewczyny też nie ruszać, nie macać, nie czynić wstrętów ni insultów! Okazać nieco kompasji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩw̃sult, AS: ĩũ̯sult

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insultacja ż., instultant m.

czas. insultować ndk.

Wiktionary

# insultacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. obelga, zniewaga, obraza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insult mrz., insultant mos., insultantka ż., insultowanie n.

czas. insultować ndk.

Wiktionary

# insurekcja

dawniej: powstanie zbrojne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. powstanie zbrojne

Wiktionary

Powstanie, rebelia (dawniej insurekcja) – zbrojne wystąpienie dużej grupy ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, toczone w celu uzyskania lub obronienia wolności, z reguły skierowane przeciw władzy zaborczej lub okupacyjnej.

Powstania często dążyły do uzyskania niepodległości państwa, autonomii obszaru lub przyłączenia obszaru do innego państwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rodzina poety ucierpiała w ramach represji po upadku insurekcji kościuszkowskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩw̃suˈrɛkt͡sʲja, AS: ĩũ̯surekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insurgent m.

przym. insurekcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powstanie, rebelia, rewolta, rokosz

Wiktionary

# insurekcyjny

związany z insurekcją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. powstańczy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insurekcja ż., insurgent m., insurekcjonizm m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powstańczy, powstaniowy

Wiktionary

# insurgent

osoba biorąca udział w insurekcji, powstaniu; powstaniec

SJP.pl

# insygnium

przedmiot symbolizujący władzę królewską lub kościelną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oznaka jakiejś godności, władzy, stanu lub urzędu

Wiktionary

Insygnia (łac. insignia l.mn. od insigne "oznaka urzędowa" z insignis "odznaczony, wyróżniony" od signum "znak") – przedmioty symbolizujące władzę świecką (królewską, książęcą) lub religijną.

Wikipedia

# insynuacja

(zwykle w liczbie mnogiej) przypisanie komuś czynów, intencji itp. niezgodnych z obowiązującym prawem lub normami, wyrażone zwykle w postaci niedomówienia lub nieudowodnionych zarzutów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. insynuować ndk.

Wiktionary

# insynuacyjny

związany z insynuacją

SJP.pl

# insynuator

osoba coś insynuująca

SJP.pl

# insynuatorka

→ insynuator; oszczerczyni

SJP.pl

# insynuować

niezgodnie z prawdą przypisywać komuś pewne czyny, myśli, intencje; pomawiać, posądzać, implikować, imputować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zainsynuować)

(1.1) sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polityk przyjmował łapówki, jak insynuowały niektóre mass media.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. insynuacja ż., insynuator mos., insynuatorka ż., insynuowanie n.

czas. zainsynuować dk.

przym. insynuacyjny, insynuatorski, insynuowany, insynuujący

przysł. insynuatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) imputować

Wiktionary

# inszallah

[czytaj: inszala] z arabskiego: jak Bóg da, jeśli taka będzie wola Boga; inshallah

SJP.pl

Inszallah – oparta na faktach powieść autorstwa Oriany Fallaci z 1990 (materiały przygotowywała autorka przez sześć lat).

Powieść dotyczy wydarzeń z okresu wojny libańskiej, a miejscem akcji jest Bejrut. Początek fabuły to okolice dnia masakry francuskich i amerykańskich żołnierzy zamordowanych w zamachach przez islamskie Dzieci Boga w dniu 23 października 1983. Koniec powieści jest jednocześnie dniem wycofania z Bejrutu włoskiego kontyngentu sił pokojowych. Autorka opisuje szczegółowo losy kilkunastu włoskich żołnierzy, zmagających się praktycznie bezskutecznie z problemem zabezpieczania porządku na terenie Bejrutu, zwłaszcza dzielnic Sabra i Szatila, zamieszkałych przez Palestyńczyków. Powieść pełna jest retrospekcji, zapoznających czytelnika z losami żołnierzy przed przyjazdem do Libanu, nawet w dzieciństwie i okresie szkolnym. Wielu z nich nie zdaje sobie sprawy, jaki los czeka na nich w Bejrucie. Postaci są fikcyjne, akcja też nie jest ściśle historyczna, ale autorka wiernie oddaje klimat wojny libańskiej. Powieść zadedykowana jest zamordowanym żołnierzom amerykańskim i francuskim, a także ludności cywilnej, masowo zmasakrowanej w tym konflikcie.

Wikipedia

# ińszczanin

mieszkaniec Ińska (miasta w województwie zachodniopomorskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ińska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩj̃ʃˈt͡ʃãɲĩn, AS: ĩĩ ̯ščãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ińsko n.

:: fż. ińszczanka ż.

przym. iński

Wiktionary

# ińszczanka

mieszkanka Ińska (miasta w województwie zachodniopomorskim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ińska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩj̃ʃˈt͡ʃãnka, AS: ĩĩ ̯ščãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ińsko n.

:: fm. ińszczanin m.

przym. iński

Wiktionary

# inszość

dawniej: inność; dziś tylko w potocznym wyrażeniu: insza inszość - rzecz inna, co innego

SJP.pl

# inszy

dawniej: inny; dziś tylko w potocznym wyrażeniu: insza inszość - rzecz inna, co innego

SJP.pl

zaimek nieokreślony / przymiotnik

(1.1) daw. (współcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński.) inny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩw̃ʃɨ, AS: ĩũ̯šy

Wiktionary

# int.

skrót

(1.1) = eduk. błąd interpunkcyjny

Wiktionary

# intabulacja

wpis do księgi wieczystej, hipotecznej lub gruntowej

SJP.pl

Intabulacja – transkrypcja utworu wokalnego na instrument klawiszowy, lutnię lub inny chordofon szarpany; termin odnosi się przede wszystkim do utworów zapisanych w XIV−XVI wieku w tabulaturach.

Wikipedia

# intabulat

dawniej w Małopolsce: wpis hipoteczny

SJP.pl

# intabulować

dokonać wpisu do ksiąg urzędowych, np. do księgi wieczystej

SJP.pl

# intacta

[czytaj: intakta] z łaciny: nietknięta; formuła używana dawniej w umowach przedmałżeńskich

SJP.pl

# intactus

z łaciny: nietknięty, nienaruszony

SJP.pl

# intaglio

[czytaj: intaljo]
1. w grafice artystycznej: druk wklęsły;
2. gemma ozdobiona reliefem wklęsłym;
3. relief wklęsły na niewielkich przedmiotach zbliżonych kształtem do gemm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. relief wklęsły w kamieniu;

Wiktionary

Intaglio – rodzaj gemmy, szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony wklęsłym reliefem, odznaczający się wielką precyzją wykonania i dbałością o szczegół.

Intaglio jest najpopularniejszym rodzajem reliefu, spotykanym zdecydowanie częściej niż kamea.

Wikipedia

# intarsja

1. zdobienie przedmiotów drewnianych z użyciem różnych gatunków drewna;
2. ozdoba wykonana tą techniką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

(1.2) szt. ozdoba wykonana metodą intarsji (1.1)

Wiktionary

Intarsja (wł. intarsio – wykładzina) – technika zdobnicza polegająca na tworzeniu obrazu przez wykładanie powierzchni przedmiotów drewnianych (zwłaszcza mebli) innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtarsʲja, AS: ĩntarsʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) markieteria

Wiktionary

# intarsjować

ozdabiać, zdobić intarsją

SJP.pl

# intarsjowanie

ozdabiać, zdobić intarsją

SJP.pl

# intarsyjny

→ intarsja

SJP.pl

#### Patrz:

intarsja

# inte

informacja naukowa, techniczna i ekonomiczna; INTE

SJP.pl

# integracja

stan lub proces łączenia się, scalania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

Wiktionary

- Ciągła integracja
- Integracja automatyki
- Integracja ekonomiczna
- Integracja etniczna
- Integracja europejska
- Integracja horyzontalna
- Integracja społeczna (socjologia)
- Integracja systemów
- Integracja (psychologia)
- Integracja w edukacji
- Integracja w zarządzaniu
- Integracja wertykalna
- „Integracja” – dwumiesięcznik
- Integracja (pismo literackie)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wielu eurosceptyków nie ujawnia swoich rzeczywistych postaw i opinii na temat idei integracji europejskiej, obawiając się posądzeń o nienowoczesność.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛˈɡrat͡sʲja, AS: ĩntegracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. integralność ż., integralizm m., integryzm m., integrator m., integrowanie n., zintegrowanie n.

czas. integrować ndk.

przym. integralny, integracyjny

przysł. integralnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) integrowanie, zespolenie, scalenie, konsolidacja

Wiktionary

# integracjonizm

1. w biologii: uogólnianie procesów lub zjawisk biologicznych z wyodrębnieniem ich cech charakterystycznych;
2. w kulturoznawstwie: interpretowanie elementów kultury w ramach całości kulturowej

SJP.pl

# integracyjny

związany z integracją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący integracji

(1.2) przyczyniający się do integracji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wydział turystyki organizował wyjazdy integracyjne dla biur podróży.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. integracja ż., integralność ż.

Wiktionary

# integraf

przyrząd do całkowania graficznego

SJP.pl

Integraf – urządzenie do całkowania graficznego, wyspecjalizowany integrator; przy przesuwaniu wodzika wzdłuż danej krzywej sporządza wykres jej całki nieoznaczonej. W Polsce oryginalne integrafy zbudowali w XIX wieku Wawrzyniec Żmurko i Brunon Abakanowicz. Ten drugi opatentował urządzenie w 1880 i odtąd jego integraf był produkowany przez szwajcarskie przedsiębiorstwo Coradi.

Wikipedia

# integral

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. spotkanie integracyjne

(1.2) pot. wyjazd integracyjny

Wiktionary

INTEGRAL (ang. International Gamma Ray Astrophysics Laboratory) – sztuczny satelita służący do obserwacji źródeł promieniowania gamma we Wszechświecie. Jest misją Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w kooperacji z Rosją i Stanami Zjednoczonymi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛɡral, AS: ĩntegral

Wiktionary

# integralistyczny

→ integralizm

SJP.pl

#### Patrz:

integralizm

# integralizm

Integralizm – pogląd głoszący, iż społeczeństwo jest organiczną jednością. Propaguje on również wiarę w konieczność istnienia hierarchii społecznej i kooperacji pomiędzy poszczególnymi klasami. Zazwyczaj opowiada się za korporacjonizmem, jako formą ekonomiczną dla "społeczeństwa organicznego". Często związany z tzw. konserwatyzmem krwi i ziemi, uznający za konieczne kształtowanie instytucji politycznych danego narodu w oparciu o jego historię, kulturę czy nawet środowisko naturalne w miejscu jego zamieszkania. Integralizm zazwyczaj silnie wspiera kościoły narodowe.

Wikipedia

# integralność

→ integralny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nierozdzielność, związek całości

Wiktionary

- Integralność danych
- Integralność systemu
- Integralność terytorialna

Wikipedia

#### Patrz:

integralny

#### Powiązane:

rzecz. integracja ż., integrowanie n.

czas. integrować

przym. integralny, integracyjny

przysł. integralnie

Wiktionary

# integralny

stanowiący jedną całość; całkowity, nienaruszony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nierozerwalnie związany z czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Integralną częścią mechanizmu obrotu koparki jest silnik hydrauliczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛˈɡralnɨ, AS: ĩntegralny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. integralność ż., integracja ż.

czas. integrować

przysł. integralnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepodzielny

Wiktionary

# integrant

zasadnicza część większej całości, podstawowa część organizująca jakąś całość

SJP.pl

# integratka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. impreza integracyjna; zabawa, spotkanie, które ma na celu bliższe poznanie się jej uczestników

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛˈɡratka, AS: ĩntegratka

Wiktionary

# integrator

1. przyrząd do mechanicznego całkowania;
2. integrator mechaniczny - przyrząd do pomiaru pól figur płaskich

SJP.pl

Integrator – ogólnie, urządzenie do całkowania numerycznego lub graficznego (zob. integraf, integrometr); we współczesnym słownictwie technicznym raczej rodzaj całkującego układu elektronicznego (obwód prądu zmiennego, w którym napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do całki oznaczonej z napięcia wejściowego).

Wikipedia

# integratorka

specjalistka integrująca coś, np. systemy IT

SJP.pl

# integratorski

→ integrator

SJP.pl

#### Patrz:

integrator

# integraza

enzym retrowirusów katalizujący reakcję integracji (łączenia w całość dwóch odrębnych nici DNA)

SJP.pl

Integraza – enzym kodowany przez materiał genetyczny retrowirusów (np. HIV) oraz przez transpozony. Katalizuje łączenie w całość dwóch odrębnych nici DNA. Razem z dwoma innymi enzymami wirusowymi: odwrotną transkryptazą i proteazą, ma kluczowe znaczenie w proliferacji HIV. Została odkryta podczas badań HIV w 1978 roku przez naukowców z Saint Louis University. W wyniku jej działania DNA z genami wirusa włączane jest do DNA gospodarza.

Inhibitory integrazy stosowane są w leczeniu AIDS.

Wikipedia

# integrał

1. brajlowskie pismo bez skrótów;
2. dawniej: całka

SJP.pl

# integrimetr

Integrimetr – inaczej Integrometr – przyrząd do mechanicznego całkowania, rodzaj integratora, zasadą działania podobny do planimetru.

Wikipedia

# integrometr

rodzaj przyrządu do pomiaru pól figur płaskich

SJP.pl

Integrimetr – inaczej Integrometr – przyrząd do mechanicznego całkowania, rodzaj integratora, zasadą działania podobny do planimetru.

Wikipedia

# integrować

łączyć, scalać, jednoczyć, spajać

SJP.pl

czasownik

(1.1) książk. scalać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. integracja ż., integrowanie n., integralność ż., zintegrowanie n.

przym. integralny

Wiktionary

# integrujący

łączyć, scalać, jednoczyć, spajać

SJP.pl

# integryna

receptor komórki zwierzęcej

SJP.pl

Integryny – glikoproteinowe receptory transbłonowe komórek zwierzęcych, zaliczane do białek adhezyjnych (adhezyn). Współdziałają z innymi receptorami błonowymi (w tym przede wszystkim receptorami chemokin), umożliwiają agregację komórek oraz ich ukierunkowaną migrację, np. w procesie embriogenezy, organogenezy, czy odpowiedzi immunologicznej organizmu oraz w przenoszeniu informacji ze środowiska do komórki i w kierunku przeciwnym.

Wikipedia

# integrynowy

→ integryna

SJP.pl

#### Patrz:

integryna

# integrysta

zwolennik integryzmu

SJP.pl

# integrystka

→ integrysta

SJP.pl

#### Patrz:

integrysta

# integrystyczny

związany z zachowawczym prądem w Kościele katolickim, niechętny zmianom w doktrynie, liturgii i pozycji Kościoła

SJP.pl

# integryzm

w Kościele katolickim:
1. prąd zachowawczy, odnoszący się z niechęcią do zmian, w tym do postanowień Soboru Watykańskiego II;
2. teza o supremacji Kościoła nad instytucjami świeckimi

SJP.pl

Integryzm (z łaciny integer – nietknięty, cały) – zachowawczy nurt w katolicyzmie, niechętny procesom modernizacyjnym w Europie w II poł. XIX w., mający na celu obronę tradycyjnej dogmatyki i nauczania Kościoła katolickiego.

Wikipedia

# integument

- Integument (botanika)
- Integument (zoologia)

Wikipedia

# intel

produkt marki Intel

SJP.pl

Intel Corporation – jeden z największych na świecie producentów układów scalonych oraz twórca mikroprocesorów z rodziny x86, które znajdują się w większości komputerów osobistych.

Wikipedia

# intelekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od intelekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualista m., intelektualistka ż.

przym. intelektualny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozumek

Wiktionary

# intelekcja

bezpośrednie wnikanie w istotę rzeczy; intuicja intelektualna, noeza

SJP.pl

Noeza (stgr. νόησις, noesis), zwana także intelekcją lub intuicją intelektualną to w znaczeniu ogólnym: bezpośredni wgląd w stan rzeczy.

Wikipedia

# intelekt

ogół zdolności umysłowych i wiedzy człowieka; rozum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

Wiktionary

Intelekt (łac. intellectus: percepcja, postrzeganie, poznanie) – zdolności umysłowe, kultura umysłowa człowieka (potencjalnie również istot pozaziemskich czy sztucznej inteligencji). Odnosi się do zdolności uzyskania i wykorzystania wiedzy, rozumienia myśli, poznania. Również inna nazwa umysłu, rozumu, inteligencji (w odróżnieniu od uczuć, woli, zmysłów). Ogólnie rzecz ujmując jest iloczynem zdolności umysłowych, doświadczenia oraz wiedzy człowieka i możliwości ich wykorzystywania. Termin ten jest ściśle związany z rozsądkiem i rozumieniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolor żółty symbolizuje intelekt, intuicję i godność osobistą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛlɛkt, AS: ĩntelekt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelektualista m., intelektualistka ż., intelektualizacja ż., intelektualizm m., przeintelektualizowanie n., intelekcik mrz., intelektualność ż.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

czas. przeintelektualizować, intelektualizować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozum, umysł, inteligencja, mądrość, rozsądek, oczytanie, pot. szare komórki

Wiktionary

# intelektualista

1. osoba o wybitnych zdolnościach umysłowych; mózgowiec;
2. zwolennik intelektualizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

(1.2) filoz. zwolennik intelektualizmu

Wiktionary

Intelektualista (fr. intellectualiste) – osoba, którą cechuje rozwinięta inteligencja (władza rozumienia, myślenia i rozumowania), szczególna zdolność do krytycznej analizy i syntezy, bogata wiedza (erudycja) („człowiek o dużej kulturze umysłowej i osobistej”); która powyższe cechy wykorzystuje do wykonywania zawodu („zajmuje się twórczą pracą umysłową”); która w życiu kieruje się raczej intelektem niż emocjami („którego postawę cechuje przewaga intelektu nad emocjami”), która stanowi autorytet publiczny. Intelektualista to zatem – w zależności od ujęcia – inaczej „erudyta”, „naukowiec”, „zimny myśliciel”, „guru”, ale także po prostu „przedstawiciel inteligencji”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie był typem strongmana, dyktatora albo choćby nawet profesjonalnego rewolucjonisty. Był przede wszystkim intelektualistą, przesiąkniętym do szpiku kości angielskim liberalizmem i duchem tolerancji właściwym indyjskiej kulturze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualność ż., intelektualizm m., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., przeintelektualizowanie n.

:: fż. intelektualistka ż.

czas. intelektualizować ndk., przeintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. jajogłowy; książk. żart. mózgowiec; mędrzec

Wiktionary

# intelektualistka

→ intelektualista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta posiadająca dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe

(1.2) filoz. zwolenniczka intelektualizmu

Wiktionary

#### Patrz:

intelektualista

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. intelekt m., intelekcik m., intelektualność ż., intelektualizm m., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., przeintelektualizowanie n.

:: fm. intelektualista m.

czas. intelektualizować ndk., przeintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) интелектуалка ż.

* słowacki: (1.1) intelektuálka ż.; (1.2) intelektualistka ż.

źródła.

== intelektualistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. intelektualistka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelekcik m., intelektualność ż., intelektualizm m., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., przeintelektualizowanie n.

:: fm. intelektualista m.

czas. intelektualizować ndk., przeintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. intelekt m., intelekcik m., intelektualność ż., intelektualizm m., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., przeintelektualizowanie n.

:: fm. intelektualista m.

czas. intelektualizować ndk., przeintelektualizować dk.

przym. intelektualny, intelektualistyczny

przysł. intelektualnie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) интелектуалка ż.

* słowacki: (1.1) intelektuálka ż.; (1.2) intelektualistka ż.

źródła.

== intelektualistka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. intelektualistka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# intelektualistyczny

→ intelektualizm

SJP.pl

#### Patrz:

intelektualizm

# intelektualizacja

1. przypisywanie lub nadawanie komuś albo czemuś cech intelektualnych;
2. nabieranie cech intelektualnych, stawanie się intelektualnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

(1.2) psych. jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie

Wiktionary

Intelektualizacja (od łac. intellectus, pojmowanie) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Polega on na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Obronami są między innymi: intelektualizacja, racjonalizacja, introjekcja, projekcja, regresja, zaprzeczenie, wyparcie, odczynianie, sublimacja (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualista m., intelektualistka ż., intelektualizowanie n., przeintelektualizowanie n.

czas. przeintelektualizować, intelektualizować ndk.

Wiktionary

# intelektualizm

1. w filozofii: pogląd przypisujący rozumowi podstawowe lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym, kwestionujący znaczenie zmysłów;
2. w psychologii: uznawanie podstawowej roli intelektu w rozwoju psychicznym człowieka;
3. intelektualny, rozumowy charakter czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

(1.2) psych. pogląd przywiązujący szczególną wagę do roli intelektu w rozwoju psychicznym człowieka

(1.3) intelektualny charakter danej sprawy

Wiktionary

Intelektualizm (z łac. intellectualis - "umysłowy") – zespół poglądów i postaw podkreślających szczególną rolę intelektu, umysłu itp. w poznaniu i działaniu oraz broniących samodzielności czynników intelektualnych wobec uczuć, wiary, woli i intuicji. Postawy takie przeciwstawiają się głównie woluntaryzmowi i pragmatyzmowi, w etyce np. emotywizmowi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualista m., przeintelektualizowanie n., intelektualistka ż.

czas. przeintelektualizować dk.

przym. intelektualistyczny, intelektualny

przysł. intelektualistycznie, intelektualnie

Wiktionary

# intelektualizować

1. czynić intelektualnym, rozumowym;
2. podchodzić do czegoś w sposób właściwy intelektualistom;
3. intelektualizować się - nabierać cech intelektualnych

SJP.pl

# intelektualnie

przysłówek sposobu

(1.1) pod względem intelektualnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zoomerzy wyróżniają się jako generacja, która angażuje się w najmniejszą ilość aktywności seksualnej, jednocześnie będąc najbardziej intelektualnie zainteresowaną tematem seksualności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelektualność ż., intelektualizm mrz., intelekt mrz., intelektualista mos., przeintelektualizowanie n., intelektualistka ż.

czas. przeintelektualizować dk., intelektualizować ndk.

przym. intelektualny

Wiktionary

# intelektualność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest intelektualne; cecha tych, którzy są intelektualni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualista m., intelektualistka ż.

przym. intelektualny

przysł. intelektualnie

Wiktionary

# intelektualny

→ intelekt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący intelektu lub intelektualistów

Wiktionary

#### Patrz:

intelekt

#### Przykłady

(1.1) Człowiek na poziomie nigdy nie da odczuć prostaczkowi swojej przewagi intelektualnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛlɛktuˈwalnɨ, AS: ĩntelektuu̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intelekt m., intelektualista m., intelektualizm m., przeintelektualizowanie n., intelekcik mrz., intelektualność ż., intelektualistka ż.

czas. przeintelektualizować

przysł. intelektualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozumowy, umysłowy

Wiktionary

# inteligenciak

inteligencik;
1. ironicznie, pogardliwie: osoba inteligentna;
2. ironicznie, pogardliwie: osoba mało wykształcona, mająca wysokie mniemanie o własnej inteligencji

SJP.pl

# inteligencik

inteligenciak;
1. ironicznie, pogardliwie: osoba inteligentna;
2. ironicznie, pogardliwie: osoba mało wykształcona, mająca wysokie mniemanie o własnej inteligencji

SJP.pl

# inteligencja

1. zdolność pojmowania oraz wykorzystywania posiadanej wiedzy w nowych sytuacjach;
2. ogół ludzi wykonujących zawodowo pracę umysłową;
3. sztuczna inteligencja - dział informatyki zajmujący się badaniem i symulacją inteligentnych zachowań ludzkich; AI;
4. rodzaj wiedzowej gry towarzyskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

(1.2) przen. ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową;

Wiktionary

Inteligencja (od łac. intelligentia – zdolność pojmowania, rozum) – zdolność do postrzegania, analizy i adaptacji do zmian otoczenia. Zdolność rozumienia, uczenia się oraz wykorzystywania posiadanej wiedzy i umiejętności w różnych sytuacjach. Cecha umysłu warunkująca sprawność czynności poznawczych, takich jak myślenie, reagowanie, rozwiązywanie problemów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie należy bagatelizować jego inteligencji.

(1.2) Wzniecona przez partię pomarcowa kampania antysemicka i antyinteligencka pobudziła polityczną świadomość inteligencji i stała się punktem odniesienia jej politycznych poglądów i preferencji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩntelʹigẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligent m., inteligentka ż.

przym. inteligentny, inteligencki

przysł. inteligentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojętność, bystrość, intelekt, zaradność, przenikliwość, błyskotliwość

Wiktionary

# inteligencki

odnoszący się do inteligenta lub inteligencji, właściwy lub przypisywany inteligentom; należący do inteligencji lub pochodzący z inteligencji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący inteligencji – ludzi wykonujących zawodowo pracę umysłową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skończyła prestiżowe warszawskie gimnazjum, do którego chodziła inteligencka młodzież o lewicowych skłonnościach, spotykała się z socjalistami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligencja ż., inteligent m., inteligentka ż.

przym. inteligentny

przysł. inteligentnie

Wiktionary

# inteligenckość

→ inteligencki

SJP.pl

#### Patrz:

inteligencki

# inteligent

ktoś odznaczający się wyjątkową inteligencją, mądrością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna wykształcony, zawodowo zajmujący się pracą umysłową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co my zresztą dziwimy się różnym chłopom, kiedy teraz tysiące inteligentów, mądrych, wykształconych zajmuje bezsensowne, głupie stanowisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligencja ż., inteligenckość ż.

:: fż. inteligentka

przym. inteligencki, inteligentny

przysł. inteligentnie

Wiktionary

# inteligentka

kobieta wykształcona, pracująca umysłowo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta wykształcona, zawodowo zajmująca się pracą umysłową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Była typową polską postępową inteligentką czyli agnostyczką, i wzmianek o chodzeniu do kościoła u niej nie upatrzysz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligencja ż., inteligenckość ż.

:: fm. inteligent

przym. inteligencki, inteligentny

przysł. inteligentnie

Wiktionary

# inteligentnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób inteligentny; w sposób świadczący o inteligencji, wiedzy, przemyśleniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligentka ż., inteligencja ż., inteligent mos., inteligenckość ż.

przym. inteligentny, inteligencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mądrze, rozumnie, rezolutnie

Wiktionary

# inteligentniej

stopień wyższy od przysłówka: inteligentnie

SJP.pl

# inteligentniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: inteligentny

SJP.pl

# inteligentny

1. taki, który jest obdarzony inteligencją; rozumny, myślący, niegłupi;
2. taki, który świadczy o czyjejś inteligencji; mądry, bystry, pojętny, zdolny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) odznaczający się inteligencją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cenię ludzi inteligentnych.

(1.1) Inteligentne osoby czytają dużo książek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ, AS: ĩntelʹigẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligencja ż., inteligent mos., inteligencik m., inteligenciak m., inteligentka ż., inteligenckość ż.

przym. inteligencki

przysł. inteligentnie

Wiktionary

# inteligibilność

możliwość rozumowego ujęcia wywodu, problemu

SJP.pl

# inteligibilny

pojęcie filozoficzne; racjonalny, logiczny i dlatego poddający się poznawaniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) filoz. o bycie: poddający się ludzkiemu poznaniu, możliwy do rozeznania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie przedmioty poznania, by stały się poznane, muszą mieć w sobie to, co jest poznawalne. (…) To więc co jest w rzeczy „śladem Boga”, jest tym, co jest poznawalne, inteligibilne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inteligibilność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poznawalny

Wiktionary

# inteligo

Inteligo – marka handlowa bankowości elektronicznej, utrzymywana i rozwijana przez PKO BP Finat, spółkę z grupy kapitałowej Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski.

Wikipedia

# intelligibile

to, co jest poznawalne tylko rozumowo

SJP.pl

# intelligibilność

→ intelligibilny

SJP.pl

#### Patrz:

intelligibilny

# intelligibilny

zrozumiały, jasny, przystępny

SJP.pl

# intelowski

→ Intel

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmą Intel

Wiktionary

#### Patrz:

Intel

# intelsat

operator satelitarny i komercyjny dostawca usług telekomunikacyjnych

SJP.pl

Intelsat, właściwie: Intelsat Ltd. – największy na świecie komercyjny dostawca usług telekomunikacyjnych i operator satelitarny.

Wikipedia

# intencja

1. zamiar, zamysł;
2. w religii katolickiej: prośba skierowana do Boga, zwłaszcza w czyjejś sprawie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chęć, zamiar

Wiktionary

Intencja (łac. intentio – rozciągnięcie, natężenie, napięcie, usiłowanie, uwaga) – świadomy proces umysłowy polegający na aktywnym stosunku umysłu wobec jakiegoś problemu (sytuacji), w wyniku czego pragnienia przekształcają się w potencjalny plan działania. Świadome zamierzenie, zamiar, zamysł, cel, motyw działania; myśl przewodnia, chęć, pragnienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlatego, że jest osobą odważną, zawsze pozwala sobie na ujawnianie swoich intencji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩntẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intencjonalizm m., intencjonalność ż.

przym. intencjonalny, intencyjny

Wiktionary

# intencjonalizm

teoria etyczna głosząca, że czyny należy sądzić według zamiarów

SJP.pl

# intencjonalność

jedno z podstawowych pojęć fenomenologii, odnoszące się do świadomości i oznaczające, iż zawsze jest ona świadomością czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest intencjonalne

Wiktionary

Intencjonalność – aktywny stosunek umysłu do jakiegokolwiek przedmiotu. Jedno z podstawowych pojęć filozofii XX wieku, szeroko omawiane w fenomenologii Edmunda Husserla, ale również na gruncie filozofii analitycznej przez Elizabeth Anscombe czy Johna R. Searle’a.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. intencja ż., intencjonalizm m.

przym. intencjonalny, intencyjny

przysł. intencjonalnie

Wiktionary

# intencjonalny

mający coś na celu; umyślny, zamierzony, celowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stanowiący intencję, mający coś na celu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykorzystując wiedzę szkolną i wiedzę społeczną, podejmuje intencjonalne próby konstruowania intelektualnej wizji świata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: ĩntẽncʹi ̯õnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intencja ż., intencjonalność ż.

przysł. intencjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaplanowany, umyślny, celowy, zamierzony

Wiktionary

# intencyjny

związany z intencją

SJP.pl

# intendencki

związany z intendentem

SJP.pl

# intendent

pracownik działu gospodarczego w jakiejś instytucji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik administracyjny zarządzający sprawami gospodarczymi, zaopatrzeniem, wypłatami czy budynkami

Wiktionary

- intendent – pracownik działu gospodarczego instytucji
  - intendent (żywieniowiec) – w zakładach żywienia zbiorowego (przedszkolach, szkołach, stołówkach studenckich, szpitalach, domach pomocy społecznej, koszarach, więzieniach): osoba zaopatrująca magazyn w artykuły żywnościowe i odpowiadająca za skład jakościowy i ilościowy przygotowywanych przez kucharzy potraw

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Prawdziwą uroczystością w tem kółku, było pojawienie się znakomitego Turgota, gdy ten przyjeżdżał do Paryża z prowincyi, z Limuzynu, którego był intendentem, czyli gubernatorem.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. intendentura ż., nadintendent mos.

  przym. intendencki

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) zawiadowca, rządca, główny nadzorca

  Wiktionary

# intendentka

pracownica działu gospodarczego w jakiejś instytucji

SJP.pl

# intendentura

1. służba zaopatrywania i obsługi wojsk w kwatermistrzostwie;
2. stanowisko intendenta;
3. dział gospodarczy instytucji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.

(1.2) biuro intendenta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój brat jest oficerem intendentury batalionu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intendent mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dział gospodarczy, wojsk. przest. komisariat

Wiktionary

# intensivum

w językoznawstwie: postać czynności oznaczająca nasilenie, wzmożenie akcji; intensiwum

SJP.pl

# intensiwum

w językoznawstwie: postać czynności oznaczająca nasilenie, wzmożenie akcji; intensivum

SJP.pl

# intensja

znaczenie lub sens słowa, wyrażenia bądź innego symbolu pozwalające zrozumieć, o co chodzi w jego użyciu; treść, którą przekazuje jakieś słowo czy wyrażenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. filoz. znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;

Wiktionary

Intensja pewnego słowa, wyrażenia czy innego symbolu to jego sens, znaczenie, pojęcie związane z tym symbolem, semantyczny aspekt tego symbolu. Determinuje ona ekstensję tego symbolu. W logice termin ten bywa używany zamiennie z terminem konotacja.

Wikipedia

# intensjonalność

pojęcie z dziedziny logiki: cecha zdania złożonego zależna nie tylko od wartości zdań składowych, ale od również od ich kolejności

SJP.pl

# intensyfikacja

1. zwiększenie intensywności; wzmocnienie, wzmożenie;
2. w rolnictwie: zwiększanie nakładu środków na jednostkę powierzchni gruntu w celu uzyskania większej wydajności produkcji z tej jednostki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: ĩntẽũ̯syfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intensywność ż., intensyfikowanie n., zintensyfikowanie n.

czas. intensyfikować ndk., zintensyfikować dk.

przym. intensyfikacyjny, intensywny

przysł. intensywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dynamizacja, koncentracja, kondensacja

Wiktionary

# intensyfikator

czynnik wzmacniający, wzmagający coś

SJP.pl

# intensyfikować

czynić intensywniejszym, wzmacniać coś (zwykle jakieś działania)

SJP.pl

# intensyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|intensyfikować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieintensyfikowanie n., zintensyfikowanie n., intensyfikacja ż., intensywność ż.

czas. intensyfikować ndk., zintensyfikować dk.

przym. intensywny

przysł. intensywnie

Wiktionary

# intensywista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista intensywnej terapii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadaniem specjalisty opieki intensywnej (intensywisty) jest sprawowanie opieki koordynującej zalecenia specjalistów z innych dziedzin (chirurgów, internistów, mikrobiologów itd.), a więc realizowanie zintegrowanego planu leczenia, uwzględniającego priorytety narzucane przez niewydolność wielonarządową.

Wiktionary

# intensywnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób intensywny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ostatnim czasie intensywnie uczę się słowackiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ, AS: ĩntẽũ̯syvʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intensywność ż., intensyfikacja ż., intensyfikowanie n., zintensyfikowanie n.

czas. intensyfikować ndk., zintensyfikować dk.

przym. intensyfikacyjny, intensywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mocno, silnie

Wiktionary

# intensywniej

stopień wyższy od przysłówka: intensywnie

SJP.pl

# intensywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: intensywny

SJP.pl

# intensywność

nasilenie; natężenie; spotęgowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stopień nasilenia czegoś; natężenie

Wiktionary

- intensywność źródeł
- intensywność umieralności
- intensywność wiatru
- intensywność zabudowy
- intensywność transpiracji
- intensywność chłodzenia
- intensywność promieniowania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Projektując kanalizację deszczową należy brać pod uwagę intensywność opadów w danym rejonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ, AS: ĩntẽũ̯syvność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intensyfikacja ż., intensyfikowanie n., zintensyfikowanie n.

czas. intensywnieć ndk., intensyfikować ndk., zintensyfikować dk.

przym. intensywny, intensyfikacyjny

przysł. intensywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) natężenie, nasilenie, moc, siła

Wiktionary

# intensywny

mający duże natężenie

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) natężony, mocny, nasycony

(1.2) o dużej dynamice, wzmożonej aktywności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stale intensywne dostarczanie osadu przeszkadza w rozwoju zespołów organizmów dennych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ, AS: ĩntẽũ̯syvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intensywność ż., intensyfikacja ż., intensyfikowanie n., zintensyfikowanie n.

czas. intensyfikować ndk., zintensyfikować dk.

przym. intensyfikacyjny

przysł. intensywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyraźny, wyrazisty

Wiktionary

# inter

nazwa kilku europejskich klubów sportowych, m.in. Inter Mediolan (klub piłkarski), Inter Bratysława (klub wielosekcyjny)

SJP.pl

## Sport

- Inter Mediolan – włoski klub piłkarski
- Inter Bratysława – słowacki klub sportowy
- Inter Zaprešić – chorwacki klub piłkarski
- Inter Turku – fiński klub piłkarski
- Inter D'Escaldes – andorski klub piłkarski
- İnter Baku – azerski klub piłkarski
- Inter Luanda – angolski klub piłkarski
- SC Internacional – często nazywany Inter, brazylijski klub piłkarski
- Internacional Limeira ("Inter de Limeira") – brazylijski klub piłkarski
- Inter Miami CF – amerykański klub piłkarski
- Puchar Intertoto – turniej piłkarski

Wikipedia

# inter-

przedrostek

(1.1) …mający znaczenie: między, wśród-, współ-

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) interdyscyplinarny, internet

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩntɛr, AS: ĩnter

Wiktionary

# interagować

czasownik

(1.1) rzad. oddziaływać, prowadzić interakcję

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) ponieważ tylko fizyczne zjawiska mogą przyczynowo interagować z innymi fizycznymi zjawiskami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛraˈɡɔvat͡ɕ, AS: ĩnteragovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interagowanie n.

Wiktionary

# interagowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|interagować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. interagować ndk.

Wiktionary

# interakcja

wzajemne oddziaływanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

Wiktionary

Interakcja to wzajemne oddziaływanie na siebie osób, przedmiotów lub zjawisk.

- interakcja farmakologiczna – reakcje zachodzące między substancjami leczniczymi
- interakcja (informatyka)
- interakcja (statystyka)
- interakcje międzygatunkowe – termin ekologiczny
- interakcja społeczna
- interakcja człowiek-komputer

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pomiędzy elitą i masami zachodzą wzajemne interakcje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈakt͡sʲja, AS: ĩnterakcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interaktywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oddziaływanie, relacja

Wiktionary

# interakcjonista

zwolennik integrowania się różnych grup, łączenia się społeczności i narodów

SJP.pl

# interakcjonistka

→ interakcjonista

SJP.pl

#### Patrz:

interakcjonista

# interakcjonistyczny

→ interakcjonizm

SJP.pl

#### Patrz:

interakcjonizm

# interakcyjność

→ interakcyjny

SJP.pl

#### Patrz:

interakcyjny

# interakcyjny

oparty na interakcji

SJP.pl

# interaktywnie

przysłówek

(1.1) w sposób interaktywny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interaktywność ż.

przym. interaktywny

Wiktionary

# interaktywność

→ interaktywny

SJP.pl

Interaktywność (ang. interactivity, łac. interactus dosł. „czyn wzajemny”) – pojęcie z dziedziny komunikacji. Oznacza zdolność do wzajemnego oddziaływania na siebie, przez komunikujące się strony.

Pojęcie interaktywności najczęściej stosowane jest w informatyce, telewizji i multimediach. W tym kontekście, ma za zadanie podkreślić zdolność programu lub urządzenia do jednoczesnego odbierania informacji i reagowania na nią.

Wikipedia

#### Patrz:

interaktywny

# interaktywny

o programie komputerowym, sprzęcie elektronicznym itp.: reagujący na sygnały, działania użytkownika

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ, AS: ĩnteraktyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interaktywność ż., interakcja ż.

przysł. interaktywnie

Wiktionary

# intercalare

część pieśni zwrotkowej zwanej arią, w której do solisty dołącza grupa śpiewaków

SJP.pl

# intercelularny

międzykomórkowy

SJP.pl

# intercepcja

przechwycenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hydrol. chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;

Wiktionary

Intercepcja – proces zatrzymywania wody opadowej przez szatę roślinną (drzewostan, łan roślin uprawnych) lub obiekty abiotyczne (dachy budynków, drogi).

Przechwytywanie opadu przez obiekty abiotyczne nazywane jest zwilżaniem. Zjawisko to można przedstawić specyficznie jako zbiornik intercepcji. Zbiornik ten ma swoją objętość - jeśli opad jest mniejszy od zbiornika intercepcji to do powierzchni gleby nie dotrze ani jedna kropla wody. Im więcej roślinności i im więcej pięter zbiorowości roślinnej, tym więcej wody jest zatrzymywane i nie dochodzi do powierzchni gruntu. W lesie bukowym intercepcja stanowi 8-30% opadów, w świerkowym 12-53% a w sosnowym 18-36%.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Roczna intercepcja lasu, liczona jako różnica pomiędzy sumą opadu na polanie i na dnie lasu, w 1974 r. wyniosła 183,0 mm.

Wiktionary

# intercesja

1. poręczenie; pośrednictwo;
2. w starożytnym Rzymie: prawo wyższego urzędnika do zawieszania lub unieważniania decyzji urzędnika niższego stopnia

SJP.pl

# interchampion

[czytaj: interczempion] zwierzę będące zwycięzcą międzynarodowego konkursu; interczempion

SJP.pl

# intercity

[czytaj: inters-iti lub inters-ity] ekspresowy, nowoczesny pociąg, zatrzymujący się tylko na najważniejszych stacjach; InterCity

SJP.pl

Wikipedia

# intercom

[czytaj: interkom] system łączności wewnętrznej przy pomocy mikrofonów i głośników; interkom

SJP.pl

# intercooler

[czytaj: interkuler] chłodnica powietrza sprężanego w sprężarce, przed dostarczeniem go do silnika; chłodnica międzystopniowa

SJP.pl

Chłodnica międzystopniowa, (ang.) „Intercooler” (chłodnica pośrednia) – chłodnica powietrza doładowującego, to chłodnica powietrza sprężanego w sprężarce, przed dostarczeniem go do silnika, stosowana w silnikach spalinowych z doładowaniem. Służy do zwiększenia sprawności i mocy silnika.

Wikipedia

# intercyza

umowa przedślubna ustalająca sprawy majątkowe przyszłych małżonków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

Wiktionary

Umowa majątkowa małżeńska, dawniej intercyza (łac. intercisio 'rozcięcie') – umowa zawierana pomiędzy małżonkami lub osobami zamierzającymi wstąpić w związek małżeński (nupturientami), prowadząca do wprowadzenia odmiennego aniżeli ustawowy majątkowego ustroju małżeńskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podpisanie intercyzy chroni żonę przed odpowiadaniem za długi męża i na odwrót.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈt͡sɨza, AS: ĩntercyza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrakt małżeński

Wiktionary

# interczempion

zwierzę będące zwycięzcą międzynarodowego konkursu; interchampion

SJP.pl

# interdykt

1. w Kościele katolickim: kara polegająca na zakazie uczestnictwa w pewnych obrzędach lub wykonywania jakichś czynności liturgicznych;
2. w starożytnym Rzymie: zakaz lub nakaz urzędnika zastępujący orzeczenie prawne do czasu rozpatrzenia sporu przez sąd

SJP.pl

Interdykt (łac. interdictum) – nakładany przez władze kościelne lub powstający na mocy prawa kanonicznego przez sam czyn zakaz odprawiania obrzędów religijnych na danym terenie, przez grupę ludzi lub konkretną osobę. Obecnie nie istnieje już interdykt zbiorowy, ale w średniowieczu był stosowany nawet wobec całych państw, kiedy ich władca działał wbrew nauce Kościoła katolickiego.

Wikipedia

# interdyscyplinarność

dotyczenie wielu dziedzin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co interdyscyplinarne

Wiktionary

Interdyscyplinarność – rodzaj współpracy naukowej, w której naukowcy, stosując typowe dla swoich dyscyplin metody badawcze, starają się doprecyzować wstępnie sformułowany problem. W wyniku działań interdyscyplinarnych powstaje specyficzna nowa wiedza, przedstawiająca podejście odmienne od podejść reprezentowanych przez dziedziny, na których się opiera.

Interdyscyplinarne badania naukowe są prowadzone w różnych dziedzinach (przykłady: kognitywistyka, polemologia i wiele innych).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. interdyscyplinarny

Wiktionary

# interdyscyplinarny

wielodziedzinowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nauk. dotyczący kilku dyscyplin naukowych

(1.2) nauk. korzystający z dorobku różnych dziedzin nauki

(1.3) nauk. składający z przedstawicieli różnych nauk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ekoturystyka jest zjawiskiem interdyscyplinarnym, dlatego publikacja, którą Szanowni Czytelnicy trzymają w swoich rękach, jest pozycją korzystającą z dorobku różnych dziedzin nauki.

(1.3) Gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym powoływanym przez burmistrza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrdɨst͡sɨplʲĩˈnarnɨ, AS: ĩnterdyscyplʹĩnarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interdyscyplinarność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) międzydyscyplinarny

Wiktionary

# interes

1. tyle co: sprawa
2. korzyść, pożytek
3. (zwykle w liczbie mnogiej) przedsięwzięcie przynoszące zyski; transakcja handlowa
4. potocznie: sklep, przedsiębiorstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprawa (do załatwienia)

(1.2) pot. ekon. firma, działalność gospodarcza

(1.3) korzyść, pożytek

(1.4) eufem. penis

Wiktionary

Interes — pojęcie występujące w naukach społecznych i różnie definiowane, związane z kategoriami „potrzeba” i „wartość”; Jako podstawę interesu, uważa się pewien rodzaj wartości, gdzie x jest interesem A ze względu na wartość y. Dany stan albo przedmiot może zostać uznany za interes podmiotu, z uwagi na to, że jest on wartościowy lub korzystny dla niego. Określenia interesu można wskazać potrzeby lub zbiór potrzeb, gdzie x jest interesem A ze względu na potrzebę y. Interes stanowi również przyczynę, pobudzającą do wzięcia udziału w czymś bądź — obchodzącą kogoś rzecz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam interesy do załatwienia, więc się spóźnię na kolację.

(1.2) Prowadzę własny interes i mam duże dochody.

(1.3) Dobro dziecka leży we wspólnym interesie obojga rodziców.

(1.4) Zapnij rozporek, bo ci widać interes.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrɛs, AS: ĩnteres

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. interesować ndk.

przym. interesowny, bezinteresowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sprawa

(1.2) firma, działalność, biznes

(1.3) biznes

Wiktionary

# interesant

osoba ubiegająca się o załatwienie jakiejś sprawy; klient

SJP.pl

Interes — pojęcie występujące w naukach społecznych i różnie definiowane, związane z kategoriami „potrzeba” i „wartość”; Jako podstawę interesu, uważa się pewien rodzaj wartości, gdzie x jest interesem A ze względu na wartość y. Dany stan albo przedmiot może zostać uznany za interes podmiotu, z uwagi na to, że jest on wartościowy lub korzystny dla niego. Określenia interesu można wskazać potrzeby lub zbiór potrzeb, gdzie x jest interesem A ze względu na potrzebę y. Interes stanowi również przyczynę, pobudzającą do wzięcia udziału w czymś bądź — obchodzącą kogoś rzecz.

Wikipedia

# interesantka

kobieta ubiegająca się o załatwienie jakiejś sprawy; klientka

SJP.pl

# interesariusz

podmiot mający wpływ na realizację projektu przedsiębiorstwa lub uczestniczący w jego tworzeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub organizacja mająca prawnie uzasadniony interes

Wiktionary

Interesariusze (ang. stakeholders) – podmioty (osoby, społeczności, instytucje, organizacje, urzędy), które mogą wpływać na przedsiębiorstwo lub pozostają pod wpływem jego działalności. Pojęcie zostało użyte po raz pierwszy w 1963 roku przez Stanford Research Institute.

Wikipedia

# interesariuszka

kobieta mająca wpływ na realizację projektu przedsiębiorstwa lub uczestnicząca w jego tworzeniu

SJP.pl

# interesik

zdrobnienie od: interes

SJP.pl

# interesować

czasownik

(1.1) wzbudzać zainteresowanie, ciekawić

czasownik zwrotny interesować się

(2.1) być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bardzo mnie interesują twoje opowieści.

(2.1) Interesuję się siatkówką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrɛˈsɔvat͡ɕ, AS: ĩnteresovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interesowanie n., zainteresowanie, interes

przym. interesujący

czas. zainteresować

Wiktionary

# interesowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|interesować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ, AS: ĩnteresovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. interesować

Wiktionary

# interesowany

przestarzale: zainteresowany

SJP.pl

# interesowniej

stopień wyższy od przysłówka: interesownie

SJP.pl

# interesowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: interesowny

SJP.pl

# interesowność

szukanie we wszystkim dobrego interesu, zysku dla siebie; wyrachowanie; chciwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest interesowne; cecha tych, którzy są interesowni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interesowny

przysł. interesownie

Wiktionary

# interesowny

mający na celu własny zysk, korzyść

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający na celu własny zysk, korzyść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Zawsze byłam interesowna - przyznała z dumą. - Dlatego wyglądam, jak wyglądam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrɛˈsɔvnɨ, AS: ĩnteresovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interesowność ż., interes m.

przysł. interesownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyrachowany

Wiktionary

# interesująco

przysłówek

(1.1) w sposób zajmujący, ciekawie, pociągająco

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj, para ta obsadzona była nader interesująco, gdyż grało ją dwoje aktorów bardzo młodych, którzy wnieśli na scenę świeżość tej młodości, umiejąc równocześnie, dzięki temperamentowi „aktorskich dzieci”, pokonać w znacznej mierze czyhające w takich razach niedoświadczenie i tremę.

(1.1) [Klementyna] Hoffmanowa miała wielki dar narracji. Mówiła nadzwyczaj interesująco, potoczyście, barwnie, okraszając relacje żartami, ciętym dowcipem…

(1.1) Chociaż budynek niezwykle interesująco wygląda na zewnątrz, to jednak największy podziw wywołuje bogactwo wnętrza — powiedział Marek Modrzejewski, starosta tczewski.

(1.1) Na piętrze znajduje się sala balowa z ozdobnym stropem. Obiekt interesująco prezentuje się nocą, gdyż posiada iluminację.

(1.1) Interesująco zapowiadają się pokazy szermierki z udziałem muszkieterów oraz walki rycerskie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interesujący

Wiktionary

# interesujący

przymiotnik

(1.1) ciekawy, zajmujący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znalazłem w gazecie interesujący artykuł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: ĩnteresui ̯õncy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. interesująco

czas. interesować, interesować się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atrakcyjny, przyciągający, ciekawy, intrygujący, przest. zajmujący

Wiktionary

# interesy

1. tyle co: sprawa
2. korzyść, pożytek
3. (zwykle w liczbie mnogiej) przedsięwzięcie przynoszące zyski; transakcja handlowa
4. potocznie: sklep, przedsiębiorstwo

SJP.pl

Interes — pojęcie występujące w naukach społecznych i różnie definiowane, związane z kategoriami „potrzeba” i „wartość”; Jako podstawę interesu, uważa się pewien rodzaj wartości, gdzie x jest interesem A ze względu na wartość y. Dany stan albo przedmiot może zostać uznany za interes podmiotu, z uwagi na to, że jest on wartościowy lub korzystny dla niego. Określenia interesu można wskazać potrzeby lub zbiór potrzeb, gdzie x jest interesem A ze względu na potrzebę y. Interes stanowi również przyczynę, pobudzającą do wzięcia udziału w czymś bądź — obchodzącą kogoś rzecz.

Wikipedia

# interface

[czytaj: INterfejs] zasady łączenia ze sobą i współpracy dwóch różnych urządzeń lub programów; interfejs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) interfejs

Wiktionary

## Technika

- interfejs – urządzenie elektroniczne lub optyczne

## Informatyka

- interfejs, interfejs klasy – pojęcie stosowane w programowaniu obiektowym
- interfejs programowania aplikacji – zasady komunikacji między programami komputerowymi
- interfejs użytkownika
  - interfejs graficzny
  - interfejs tekstowy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. interfejs mrz.

Wiktionary

# interfax

Interfaks (Interfax) – międzynarodowa agencja prasowa w Rosji. Powstała w 1989 roku, jako pierwsza niepaństwowa agencja informacyjna na terenie byłego ZSRR.

Wchodzi w skład grupy Interfax Information Services Group, która z kolei składa się z trzydziestu spółek (spółki składają się z agencji informacyjnych branżowych, regionalnych, państwowych działających na terytorium Rosji, Ukrainy, Kazachstanu, Azerbejdżanu i Chin).

Wikipedia

# interfaza

stadium pomiędzy dwoma kolejnymi podziałami komórki, podczas którego nie zachodzi synteza DNA

SJP.pl

Interfaza – najdłuższa faza życia komórki, należąca do cyklu komórkowego. Jest etapem, w którym komórka przygotowuje się do podziału mitotycznego lub mejotycznego. Interfazę stanowią trzy stadia:

- faza G1,
- faza S,
- faza G2.

Wikipedia

# interfazowy

→ interfaza

SJP.pl

#### Patrz:

interfaza

# interfejs

zasady łączenia ze sobą i współpracy dwóch różnych urządzeń lub programów; interface

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu

(1.2) techn. charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat

(1.3) techn. sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

Wiktionary

## Technika

- interfejs – urządzenie elektroniczne lub optyczne

## Informatyka

- interfejs, interfejs klasy – pojęcie stosowane w programowaniu obiektowym
- interfejs programowania aplikacji – zasady komunikacji między programami komputerowymi
- interfejs użytkownika
  - interfejs graficzny
  - interfejs tekstowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Interfejs użytkownika XINE jest niewygodny w obsłudze.

(1.2) Interfejs środowiska MS–DOS zawiera między innymi polecenie `VERIFY`.

(1.3) Interfejs pomiędzy silnikiem a ramieniem chwytnym składa się z przegubu i zestawu przewodów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrfɛjs, AS: ĩnterfei ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interface m.; zdrobn. interfejsik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powłoka, obudowa, oprawa

(1.2) język

(1.3) łącze, złącze; przest. międzymordzie

Wiktionary

# interfejsowy

związany z interfejsem

SJP.pl

# interferencja

wzajemne oddziaływanie na siebie dwu lub więcej elementów, zjawisk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

(1.2) wzajemne oddziaływanie, nakładanie się na siebie czegoś np. zjawisk, sytuacji, części układów

Wiktionary

Interferencja (łac. inter – między + ferre – nieść) – zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się (superpozycji) dwóch lub więcej fal. Warunkiem trwałej interferencji fal jest ich spójność, czyli korelacja fal i równość częstotliwości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. interferowanie n., interferon m.

czas. interferować ndk.

przym. interferencyjny, interferonowy

Wiktionary

# interferencyjny

związany z interferencją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. związany z interferencją, dotyczący interferencji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z kolei prądy interferencyjne, czyli prądy zmiennoczęstotliwościowe, stosowane są przede wszystkim do leczenia bólu i zapalenia, a także do przyspieszania regeneracji chorych tkanek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interferon mrz., interferencja ż.

czas. interferować

Wiktionary

# interferometr

przyrząd do pomiarów z wykorzystaniem interferencji fal

SJP.pl

Interferometr – przyrząd pomiarowy oparty na zjawisku interferencji fal. Zasada działania opiera się na nakładaniu na siebie dwóch fal spójnych, co prowadzi do powstania obszarów wygaszania oraz wzmacniania drgań. Obserwacja powstających wzorów interferencyjnych umożliwia po odpowiednich obliczeniach uzyskanie bardzo dokładnych pomiarów.

Wikipedia

# interferometria

wykonywanie pomiarów z wykorzystaniem zjawiska interferencji fal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. fiz. jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;

Wiktionary

Interferometria – technika wykorzystująca zjawisko interferencji fal elektromagnetycznych (światła, fal radiowych) do pomiarów, np. długości fali, pomiarów kątowych gwiazd, kontroli jakości elementów i układów optycznych.

Interferometria znajduje też zastosowanie w mechanice eksperymentalnej (interferometria moiré, holografia, czy interferometria plamkowa). Techniki te wykorzystuje się zasadniczo do pomiarów pola przemieszczeń i kształtu obiektów, choć dzięki informacjom uzyskanym z pomiarów pola przemieszczeń można, za pomocą numerycznego różniczkowania, w łatwy sposób wyznaczyć odkształcenia badanego obiektu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do tej pory interferometrię z powodzeniem stosowano w radioastronomii, teraz przychodzi pora na obserwacje w świetle widzialnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interferometr m.

przym. interferometryczny

Wiktionary

# interferon

substancja białkowa wytwarzana w organizmie m.in. przez leukocyty i zawierające wirusa komórki, wchodząca w skład mechanizmu broniącego organizm przed infekcjami wirusowymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

(1.2) farm. lek na bazie interferonu (1.1)

Wiktionary

Interferony (IFNs) – ogólna nazwa grupy białek wytwarzanych i uwalnianych przez komórki ciała jako odpowiedź na obecność patogenów (np. wirusy, bakterie, pasożyty, jak również komórki nowotworowe) wewnątrz organizmu. Interferony zapewniają komunikację pomiędzy komórkami ciała poprzez uruchomienie mechanizmów obronnych układu immunologicznego w celu zwalczenia patogenów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stymulowane interferonem makrofagi nie tylko skuteczniej fagocytują mikroorganizmy, ale przede wszystkim stają się cytotoksyczne wobec, na przykład, komórek nowotworowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n, AS: ĩnterferõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interferencja ż., interferowanie n.

czas. interferować ndk.

przym. interferonowy, interferencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. IFN

Wiktionary

# interferonowy

związany z interferonem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z interferonem, dotyczący interferonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interferon m., interferencja ż.

Wiktionary

# interferować

nakładać się na siebie, mieszać się (zazwyczaj w odniesieniu do fal świetlnych, akustycznych itp.)

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) fiz. powodować interferencję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interferon mrz., interferencja ż.

przym. interferencyjny

Wiktionary

# interfiks

morfem słowotwórczy wyrazów złożonych występujący między członami złożenia, np. pierwsza litera "o" w wyrazie "językoznawstwo"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. afiks występujący między dwoma wyrazami, międzyrostek;

Wiktionary

Międzyrostek, spójka, interfiks (łac. interfixus z inter, „między” i fixus, „umocowany”) – każda cząstka wyrazu (jego morfem) umiejscowiona między dwoma rdzeniami (podstawami słowotwórczymi). Międzyrostki występują z przyczyn fonetycznych w niektórych wyrazach, zwykle złożeniach (na przykład język-o-znawca).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W języku polskim w słowie „prostokąt” interfiksem jest „-o-”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrfʲiks, AS: ĩnterfʹiks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fiksum n., fiksat mos., fiks mrz., fiksacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) międzyrostek

Wiktionary

# interfiksacja

w językoznawstwie: tworzenie wyrazów pochodnych lub form fleksyjnych przez dodawanie interfiksów do wyrazów podstawowych

SJP.pl

# interfiksalny

przymiotnik od: interfiks (np. derywacja interfiksalna)

SJP.pl

# interfolium

pusta kartka wstawiona między zapisane lub zadrukowane strony

SJP.pl

# interfon

urządzenie umożliwiające porozumienie się telefoniczne przez głośniki w obrębie jednego przedsiębiorstwa

SJP.pl

# interfonowy

związany z interfonem

SJP.pl

# interglacjalny

1. pochodzący z okresu międzylodowcowego;
2. okres interglacjalny - cieplejszy okres między dwoma glacjałami (okresami zlodowacenia); interglacjał, okres międzylodowcowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) istniejący/dziejący się w okresie interglacjału (między zlodowaceniami) lub pochodzący z tego okresu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musimy pamiętać, że i dziś panuje epoka lodowcowa, choć w łagodnej, interglacjalnej postaci, i że stan taki jest dla Ziemi nietypowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrɡlaˈt͡sʲjalnɨ, AS: ĩnterglacʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interglacjał

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) międzylodowcowy

Wiktionary

# interglacjał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cieplejszy okres między dwoma zlodowaceniami;

Wiktionary

Interglacjał lub okres międzylodowcowy lub okres interglacjalny – okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja).Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈɡlat͡sʲjaw, AS: ĩnterglacʹi ̯au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interglacjalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okres międzylodowcowy, okres interglacjalny

Wiktionary

# intergrupowy

istniejący między grupami osób; międzygrupowy

SJP.pl

# interia

polski portal internetowy

SJP.pl

Interia.pl – portal internetowy, założony w 1999 roku przez Comarch S.A. i RMF FM. W latach 2008–2020 należał do Grupy Bauer Media Polska. 8 lipca 2020 stał się częścią Cyfrowego Polsatu (obecnie Grupa Polsat Plus). Redaktorem naczelnym Interii od grudnia 2020 roku jest Piotr Witwicki.

Wikipedia

# interiekcja

w gramatyce: wykrzyknik jako część mowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gram. wykrzyknik

Wiktionary

Wykrzyknik – nieodmienna część mowy wyrażająca m.in. silne stany emocjonalne, uczucia oraz ujawniająca emocje mówiącego (np. życzenia, rozkazy) bądź naśladująca dźwięki otaczającego świata. Inaczej mówiąc są to wyrazy służące do uwydatniania uczuć lub woli mówiącego oraz leksemy będące dźwiękową imitacją zjawisk otaczającego nas świata.

Wikipedia

# interier

zespół indywidualnych cech budowy wewnętrznej i fizjologii danego gatunku i rasy zwierząt hodowlanych

SJP.pl

# intérieur

[czytaj: ęterJER] w architekturze: wnętrze

SJP.pl

# interim

[czytaj: INterim] stan tymczasowy, chwilowy; w przerwie między jednym a drugim wydarzeniem

SJP.pl

# interimalny

dawniej: chwilowy, tymczasowy; interymalny

SJP.pl

# interior

terytorium położone w głębi kraju, daleko od wybrzeża morskiego i od ośrodków przemysłowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Jackson

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrʲjɔr, AS: ĩnterʹi ̯or

Wiktionary

# interioryzacja

1. uczynienie czegoś częścią swojego wewnętrznego "ja"
2. przyswajanie przez jednostkę etosu obowiązującego w danej grupie społecznej

SJP.pl

Interioryzacja (inaczej uwewnętrznienie) – w psychologii społecznej mechanizm obronny, który polega na uwewnętrznianiu zewnętrznych treści.

Przykłady:

- Normy społeczne początkowo przeżywane są przez dzieci jako coś narzuconego lecz po pewnym czasie dziecko przyjmuje je jako własne;
- Ciche mówienie do siebie staje się coraz to cichsze, w końcu zamienia się w myślenie - mowa została uwewnętrzniona.

Wikipedia

# interkalacja

zjawisko chemiczne wiązania cząsteczek wewnątrz większych cząsteczek lub struktur ponadcząsteczkowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;

(1.2) chem. odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;

(1.3) fiz. proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność

Wiktionary

Interkalacja (łac. intercalatio = wstawienie) – dodanie dodatkowych dni lub miesięcy w roku kalendarzowym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrkaˈlat͡sʲja, AS: ĩnterkalacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interkalat

przym. interkalacyjny

czas. interkalować

Wiktionary

# interkalacyjny

→ interkalacja

SJP.pl

#### Patrz:

interkalacja

# interkalaria

dawniej: fundusze gromadzące się w wyniku nieobsadzenia urzędu kościelnego

SJP.pl

# interkalarny

o komórce wewnętrznej nitkowatej plechy: nieulegający dalszym podziałom i rosnący jedynie na długość

SJP.pl

# interkineza

stadium pomiędzy dwoma kolejnymi podziałami komórki, podczas którego zachodzi synteza DNA

SJP.pl

Interkineza, interfaza II – stadium spoczynkowe występujące u niektórych komórek pomiędzy pierwszym a drugim podziałem mejotycznym. W czasie interkinezy (w odróżnieniu od interfazy) nie zachodzi replikacja DNA. Zanika wówczas natomiast wrzeciono podziałowe powstałe w trakcie mejozy I, zaś w jego miejsce mikrotubule formują dwa nowe wrzeciona, które będą wykorzystane podczas mejozy II.

Wikipedia

# interkolumnium

w architekturze: odległość między dwiema sąsiadującymi z sobą kolumnami; międzysłupie

SJP.pl

Międzysłupie (Interkolumnium) – odległość między kolumnami budowli, pomierzona od ich osi pionowych. Osiowy rozstaw kolumn w kolumnadzie.

Interkolumnium odgrywało bardzo dużą rolę w architekturze starożytnej, stanowiąc podstawę określenia modułu oraz wywierając decydujący wpływ na ustalenie proporcji oraz konstrukcji budowli.

Wikipedia

# interkom

system łączności wewnętrznej przy pomocy mikrofonów i głośników; intercom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

(1.2) odbiornik interkomu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1-2) domofon

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|intercom. < etym|łac|inter|communicatio. → między + komunikacja, łączność

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) intercom

* francuski: (1.1) interphone m.

* hiszpański: (1.1) intercomunicador m., citófono m.

* portugalski: (1.1) interfone m.

* rosyjski: (1.1) интерком m., домофо́н m.

* szwedzki: (1.1) porttelefon w.

* włoski: (1.1) citofono m.

źródła.

== interkom (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) interkom

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) domofon

Wiktionary

# interkomunikacja

system łączności dźwiękowej w ośrodku studyjnym, umożliwiający porozumiewanie się obsługi technicznej bez zakłóceń w nadawanym programie

SJP.pl

# interkontynentalny

obejmujący różne kontynenty, wspólny dla różnych kontynentów; międzykontynentalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący spraw, relacji, itp. między kontynentami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rekord Pucharu interkontynentalnego został pobity we wrześniu w Ostrawie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kontynent mrz., kontynentalność ż.

przym. kontynentalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) międzykontynentalny

Wiktionary

# interkosmos

1. radziecki międzynarodowy program kosmiczny utworzony na przełomie lat 60. i 70. XX wieku;
2. seria sztucznych satelitów Ziemi wysyłanych przez ZSRR, a później przez Rosję

SJP.pl

- Program Interkosmos – radziecki międzynarodowy program kosmiczny utworzony na przełomie lat 60. i 70. XX wieku
- Interkosmos – amerykański film fabularny science-fiction z 1987 (reż. Joe Dante)
- (2365) Interkosmos (1980 YQ) – planetoida z pasa głównego asteroid

Wikipedia

# interkreatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność kreowania interakcji w multimediach, poprzez tworzenie nowych jakości i innowacyjnych rozwiązań

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzięki interkreatywności zespołów specjalistów, rynek nowych mediów ma szansę na jeszcze szybszy rozwój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrkrɛaˈtɨvnɔɕt͡ɕ, AS: ĩnterkreatyvność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interkreatywny

przysł. interkreatywnie

Wiktionary

# interkulturowy

dotyczący wielu kultur, zachodzący między wieloma kulturami; międzykulturowy

SJP.pl

# interleukina

Wikipedia

# interliga

Interliga – międzynarodowe, europejskie klubowe rozgrywki w hokeju na lodzie mężczyzn, organizowane równolegle do lig krajowych.

Wikipedia

# interlingua

[czytaj: interLINgwa] interlingwa (rzadziej);
1. sztuczny język oparty na łacinie, opracowany przez Giuseppe Peano; latina sine flexione;
2. sztuczny język międzynarodowy oparty m.in. na łacinie, opracowany przez Aleksandra Godego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Esperanto z powodu swojej schematyczności jest prostsze niż interlingua.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva, AS: ĩnterlʹĩŋgva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lingua ż.

Wiktionary

# interlingwa

interlingua (częściej);
1. sztuczny język oparty na łacinie, opracowany przez Giuseppe Peano; latina sine flexione;
2. sztuczny język międzynarodowy oparty m.in. na łacinie, opracowany przez Aleksandra Godego

SJP.pl

# interlingwistyka

lingwistyka badająca języki sztuczne

SJP.pl

Interlingwistyka (łac. interlingw(a) + istyka) – dziedzina nauki zajmująca się międzynarodowymi językami sztucznymi/językami planowanymi (np. esperanto) oraz literaturą powstałą w takich językach.

W Polsce jedynym ośrodkiem naukowym, gdzie można studiować interlingwistykę jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

Wikipedia

# interlinia

1. odstęp między wierszami tekstu;
2. w poligrafii: metalowa listewka, służąca do oddzielania od siebie wierszy w druku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odstęp między wierszami, liniami;

Wiktionary

Interlinia (światło międzywierszowe) – jedna z najważniejszych cech tekstu sformatowanego w DTP. Jest to odległość między sąsiednimi wierszami tekstu liczona jako odstęp pomiędzy dolną linią pisma w wierszu górnym i górną linią pisma w wierszu dolnym. W zecerstwie był to justunek długi w postaci wąskiej blaszki metalowej wkładanej pomiędzy wiersze tekstu złożone z czcionek lub wierszy linotypowych. Grubość takiej blaszki wynosiła od 1 do 4 punktów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈlʲĩɲja, AS: ĩnterlʹĩńi ̯a

Wiktionary

# interliniować

przedzielać wiersze interlinią; rozstawiać wiersze

SJP.pl

# interlokucja

dawniej: rozmowa, dialog

SJP.pl

# interlokutor

partner w rozmowie; rozmówca, dyskutant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba prowadząca z kimś rozmowę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy sprawa nie jest jasna, uważnie wpatrujemy się w interlokutora, by poprzez jego wyraz twarzy odgadnąć, z czym mamy właściwie do czynienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrlɔˈkutɔr, AS: ĩnterlokutor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interlokucja ż.

:: fż. interlokutorka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozmówca, dyskutant

Wiktionary

# interlokutorka

dyskutantka, rozmówczyni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. kobieta lub dziewczyna prowadząca z kimś rozmowę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrlɔkuˈtɔrka, AS: ĩnterlokutorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lokucja ż., interlokucja ż.

:: fm. interlokutor m.

Wiktionary

# interludium

wstawka instrumentalna między częściami utworu wokalnego lub instrumentalnego

SJP.pl

literatura

- intermedium,

teatr

- interludium – (w teatrze średniowiecznym) krótka, komiczna wstawka sceniczna odgrywana w przerwach pomiędzy częściami misterium,

muzyka

- interludium – wstawka instrumentalna, szczególnie w muzyce organowej, krótki utwór między wersetami psalmu,

Wikipedia

# interlunium

z łaciny: nów Księżyca

SJP.pl

# intermedialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest intermedialne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intermedium n.

przym. intermedialny

przysł. intermedialnie

Wiktionary

# intermedialny

przymiotnik od: intermedium

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który łączy w sobie różne metody przekazywania informacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrmɛˈdʲjalnɨ, AS: ĩntermedʹi ̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intermedium n., intermedialność ż.

przysł. intermedialnie

Wiktionary

# intermediowy

przymiotnik od: intermedium

SJP.pl

# intermedium

1. intermezzo; krótki fragment o charakterze dialogowym, baletowym lub czysto instrumentalnym
2. samodzielna, nastrojowa, romantyczna miniatura instrumentalna

SJP.pl

Intermedium ma dwa znaczenia:

- w literaturze, znane także jako interludium, utwór sceniczny, wykonywany w średniowieczu, między kolejnymi scenami misteriów. Zazwyczaj miał charakter komiczny, z tego typu przedstawień wzięła początek farsa

Wikipedia

# intermedyna

hormon tropowy o charakterze peptydowym, wydzielany przez komórki przysadki mózgowej, stymulujący produkcję melaniny (ciemnego barwnika) w melanocytach; melanotropina, melanotrofina

SJP.pl

Melanotropina (MSH, hormon melanotropowy, intermedyna) – hormon polipeptydowy wytwarzany przez komórki pośredniej części przysadki mózgowej, którego działanie skupia się na melanoforach, czyli komórkach barwnikowych zawierających pigment, zwany melaniną. Hormony kory nadnercza (kortyzol) i rdzenia nadnerczy (adrenalina, noradrenalina) silnie hamują wydzielania hormonu melanotropowego.

Wikipedia

# intermezzo

[czytaj: intermedzdzo lub intermecco]
1. gatunek funkcjonujący we włoskim teatrze dworskim w XVI wieku; w nowej operze: fragment o charakterze nastrojowym lub wstawka baletowa; interludium
2. rodzaj miniatury fortepianowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. teatr. forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;

(1.2) muz. utwór napisany na marginesie twórczości

Wiktionary

Intermezzo – forma muzyczna.

Termin ma kilka znaczeń:

1. W średniowieczu część dramatu liturgicznego np. pasji, muzyczne przejście pomiędzy poszczególnymi scenami.
2. Stanowi wstawkę muzyczno-dramatyczną o charakterze komicznym, wykonywaną w przerwach między aktami opery zwanej opera seria, w XVII w. we Włoszech. Z tych wstawek powstał z czasem nowy gatunek - opera buffa. Większość ówczesnych oper, wystawianych we Włoszech i we Francji, posiadało tak zwany intermèdes, czyli balet z muzyką wokalną. To one dały początek, razem z baletami dworskimi, nowej formie teatralnej, zwanej spektaklem baletowym.
3. We współczesnym dramacie jakakolwiek wstawka muzyczna obcego pochodzenia lub komponowana specjalnie dla tego celu.
4. Krótkie przejście łączące części utworu cyklicznego np. symfonii.
5. Samodzielna kompozycja, zwykle miniatura o lekkiej treści, sugerująca, że kompozytor napisał ją dla czystej przyjemności, niejako na marginesie poważniejszej pracy. Definicja ta jest jednak trudna do obrony w przypadku niektórych intermezzów, np. Brahmsa, które są poważnymi dziełami muzycznymi. Często należy traktować to jako deklarację artysty, a nie fakt.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) intermedium, wstawka, wstawka muzyczna

Wiktionary

# intermodalny

wykorzystujący więcej niż jedną gałąź transportu

SJP.pl

# interna

1. potoczna nazwa działu medycyny zajmującego się schorzeniami narządów wewnętrznych; choroby wewnętrzne; medycyna wewnętrzna;
2. oddział chorób wewnętrznych w szpitalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pot. nauka dotycząca chorób wewnętrznych

(1.2) szpitalny oddział chorób wewnętrznych

Wiktionary

Interna (z łac. internus, wewnętrzny) – potoczna, zwyczajowa lub żargonowa nazwa działu medycyny, zajmującego się schorzeniami narządów wewnętrznych. Właściwa nazwa to choroby wewnętrzne. Inne nazwy to medycyna wewnętrzna (nazwa używana głównie w Polsce, krajach niemieckojęzycznych i skandynawskich) oraz medycyna ogólna (niem. Allgemeinmedizin, ang. general medicine, medicine) (nazwa używana częściej w krajach anglosaskich).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrna, AS: ĩnterna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internistka ż., internista

Wiktionary

# internacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od internat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie internat, lecz tylko mały internacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internat m.

Wiktionary

# internacjonalista

osoba dążąca do międzynarodowej solidarności, równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów

SJP.pl

# internacjonalistka

→ internacjonalista

SJP.pl

#### Patrz:

internacjonalista

# internacjonalistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co internacjonalistyczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. internacjonalistyczny

Wiktionary

# internacjonalistyczny

przymiotnik od: internacjonalizm (np. idea internacjonalistyczna)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z internacjonalizmem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internacjonalizm m., internacjonalista m., internacjonalistka ż., internacjonalistyczność ż.

przysł. internacjonalistycznie

Wiktionary

# internacjonalizacja

1. umiędzynarodowienie różnych sfer życia społecznego;
2. udostępnienie jakiegoś terenu, akwenu, urządzenia itp. do użytku międzynarodowego

SJP.pl

- internacjonalizacja – pojęcie z zakresu stosunków międzynarodowych
- internacjonalizacja – pojęcie z zakresu informatyki
- internacjonalizacja – pojęcie z zakresu ekonomii
- internacjonalizacja – pojęcie z zakresu zarządzania

Wikipedia

# internacjonalizm

1. dążenie do równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów; solidarność międzynarodowa, międzynarodowość;
2. wyraz mający to samo znaczenie w wielu językach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) współpraca, solidarność międzynarodowa

(1.2) jęz. słowo pojawiające się w kilku językach, mające w nich to samo znaczenie i tę samą lub nieznacznie inną formę

(1.3) polit. hist. komunizm: światowa solidarność ludzi pracy w walce przeciwko kapitalistom

Wiktionary

Internacjonalizm (łac. inter „między” + natio „naród”) – ideologia wyrażająca dążenie do równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. internacjonalistyczny

Wiktionary

# internacjonalizować

uznawać (uznać) coś za międzynarodowe; umiędzynaradawiać (umiędzynarodowić)

SJP.pl

# internacjonalny

dotyczący różnych narodów; międzynarodowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. dotyczący wielu narodów lub państw i relacji między nimi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) We Francji, co ważne, komunizm był internacjonalny; nie rosyjski, a co najwyżej proradziecki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internacjonalizm mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) międzynarodowy

Wiktionary

# internacjonał

1. osoba dążąca do międzynarodowej solidarności, równouprawnienia i współpracy wszystkich narodów; internacjonalista;
2. zawodnik z innego kraju niż drużyna, w której gra

SJP.pl

# internacjonałka

→ internacjonał; internacjonalistka

SJP.pl

# internacki

związany z internatem; internatowy

SJP.pl

# internalizacja

uwewnętrznianie (np. norm społecznych, wartości)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uznanie za własne norm, wartości i poglądów, które zostały narzucane z zewnątrz

Wiktionary

Internalizacja (ang. internalization, z łac. internus – wewnętrzny; pow. z inter – między) – mechanizm występujący w wielu dziedzinach nauki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. internalizowanie n.

czas. internalizować ndk.

Wiktionary

# internalizować

przyjmować za własne narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy i wartości

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) psych. przyjmować za swoje własne, narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy lub wartości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrnalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: ĩnternalʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internalizacja ż., internalizowanie n., zinternalizowanie n.

Wiktionary

# internalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|internalizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. internalizować ndk.

rzecz. zinternalizowanie n., internalizacja ż.

Wiktionary

# internat

zakład oferujący młodzieży mieszkanie na czas nauki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania

Wiktionary

Internat (łac. internus – wewnętrzny) – prowadzony przez szkołę zakład opiekuńczy dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania.

Po zajęciach szkolnych młodzież mieszkająca w internacie znajduje się pod opieką wychowawców.W budynkach internatów zamieszkuje liczba młodzieży szkolnej odpowiednia do liczby pokoi. Młodzież zamieszkuje najczęściej w pokojach 2- lub 3-osobowych. Nad młodzieżą sprawowana jest przez całą dobę opieka pedagogiczna. Chętni bardzo często mogą skorzystać z bezpłatnych korepetycji w różnych dziedzinach np. matematyka, fizyka, elektrotechnika. Stołówka internatu często zapewnia młodzieży pełne wyżywienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Większość studentów mieszka w internacie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internacik mrz.

Wiktionary

# internatowiec

środowiskowo: uczeń lub student mieszkający w internacie

SJP.pl

# internatowy

związany z internatem; internacki

SJP.pl

# internauta

osoba korzystająca z Internetu, surfująca po Internecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) użytkownik Internetu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siedząc przy komputerze podłączonym do Internetu, stajesz się internautą.

(1.1) Leicester świętuje, a internauci szaleją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈnawta, AS: ĩnternau̯ta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Internet m., internet m.

:: fż. internautka ż.

przym. internetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Internet m., internet m.

:: fż. internautka ż.

przym. internetowy

frazeologia.

etymologia. etymn|internet|-nauta.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) internaut

* baskijski: (1.1) internauta m.

* chiński standardowy: (1.1) 网友 (wǎngyǒu)

* francuski: (1.1) internaute m.

* hiszpański: (1.1) internauta m.

* portugalski: (1.1) internauta m.

* włoski: (1.1) internauta m.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# internautka

kobieta korzystająca z Internetu, surfująca po Internecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: internauta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈnawtka, AS: ĩnternau̯tka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. internauta.

Wiktionary

# internecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od Internet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Internet m.

Wiktionary

# internet

ogólnoświatowy zbiór połączonych ze sobą sieci komputerowych, umożliwiający wymianę informacji miedzy użytkownikami z całego świata; Internet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) inform. międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;

Wiktionary

Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie „między-sieć”) – ogólnoświatowy system połączeń między komputerami, określany również jako sieć sieci. W definicji informatycznej Internet to przestrzeń adresów IP przydzielonych hostom i serwerom połączonym za pomocą urządzeń sieciowych, takich jak karty sieciowe, modemy i koncentratory, komunikujących się za pomocą protokołu internetowego z wykorzystaniem infrastruktury telekomunikacyjnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sprawdzę w Internecie, o której mam pociąg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrnɛt, AS: ĩnternet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internet m., internauta m., internautka ż., Internecik mrz.

czas. internetyzować, zinternetyzować

przym. internetowy, internaucki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sieć, sieć, pajęczyna; slang. net

Wiktionary

# internetoholiczka

kobieta uzależniona od internetu; netoholiczka, siecioholiczka, cyberholiczka

SJP.pl

# internetoholik

osoba uzależniona od internetu; netoholik, siecioholik, cyberholik

SJP.pl

# internetoholizm

uzależnienie od internetu; netoholizm, siecioholizm, cyberholizm, dataholizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uzależnienie od korzystania z Internetu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrnɛtɔˈxɔlʲism̥, AS: ĩnternetoχolʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internetoholik m., internetoholiczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) netoholizm

Wiktionary

# internetować

potocznie: korzystać z internetu

SJP.pl

# internetowo

przysłówek

(1.1) w sposób internetowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ja na przykład byłem u mojej koleżanki i ona internetowo tam dziabała, nie?

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. internetowy

Wiktionary

# internetowy

przymiotnik od: Internet, internet, np. aplikacje internetowe; webowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeglądarka internetowa korzysta z protokołu internetowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ, AS: ĩnternetovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internauta m., Internet, internet

przysł. internetowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sieciowy

Wiktionary

# internety

ogólnoświatowy zbiór połączonych ze sobą sieci komputerowych, umożliwiający wymianę informacji miedzy użytkownikami z całego świata; Internet

SJP.pl

# internetyzacja

wprowadzanie Internetu w gospodarce, technice i innych dziedzinach życia

SJP.pl

# internista

lekarz o specjalności: choroby wewnętrzne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

Wiktionary

Interna (z łac. internus, wewnętrzny) – potoczna, zwyczajowa lub żargonowa nazwa działu medycyny, zajmującego się schorzeniami narządów wewnętrznych. Właściwa nazwa to choroby wewnętrzne. Inne nazwy to medycyna wewnętrzna (nazwa używana głównie w Polsce, krajach niemieckojęzycznych i skandynawskich) oraz medycyna ogólna (niem. Allgemeinmedizin, ang. general medicine, medicine) (nazwa używana częściej w krajach anglosaskich).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wśród lekarzy szpitalnych najwięcej jest internistów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrʲˈɲista, AS: ĩnterʹńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interna ż.

:: fż. internistka

przym. internistyczny

przysł. internistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekarz chorób wewnętrznych

Wiktionary

# internistka

→ internista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. lekarka specjalistka zajmująca się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

Wiktionary

#### Patrz:

internista

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) pójść / zarejestrować się do internistki • wizyta u internistki • gabinet / porada internistki • anamneza / wywiad lekarski internistki

synonimy.

(1.1) lekarka chorób wewnętrznych

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) lekarka

hiponimy.

(1.1) angiolog, geriatra, nefrolog

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. interna ż.

:: fm. internista

przym. internistyczny

przysł. internistycznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|internista.

* bułgarski: (1.1) интернистка ż.

* czeski: (1.1) internistka ż.

* słowacki: (1.1) internistka ż.

* słoweński: (1.1) internistka ż.

źródła.

== internistka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. internistka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrʲˈɲistka, AS: ĩnterʹńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interna ż.

:: fm. internista

przym. internistyczny

przysł. internistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekarka chorób wewnętrznych

Wiktionary

# internistyczny

dotyczący chorób wewnętrznych; dotyczący oddziału chorób wewnętrznych w szpitalu

SJP.pl

# internować

umieszczać przymusowo w miejscu odosobnienia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego

(1.2) pozbawiać wolności osoby uznane za niebezpieczne politycznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Legionistów internowano m.in. w Szczypiornie i Beniaminowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈnɔvat͡ɕ, AS: ĩnternovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. internowanie n., internowany m., internowana ż.

Wiktionary

# internowana

umieszczać przymusowo w miejscu odosobnienia

SJP.pl

#### Patrz:

internowany

# internowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|internować.

Wiktionary

Internowanie (z łac. internus „wewnętrzny”) – przymusowe umieszczenie określonych osób w wyznaczonym miejscu pobytu, bez prawa jego opuszczania.

Dotyczy zazwyczaj osób biorących udział w wojnie – rozbrojonych oddziałów wojskowych, które przekroczyły granicę państwa neutralnego. Dotyczyć może też osób cywilnych (obywateli państw prowadzących wojnę). Warunki internowania regulują konwencje genewskie z 1949.

- Internowanie własnych obywateli na przykładzie praw obowiązujących w Polsce w okresie międzywojennym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrnɔˈvãɲɛ, AS: ĩnternovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. internować

rzecz. internowany

Wiktionary

# internowany

osoba przymusowo osadzona w wyznaczonym miejscu

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) polit. praw. imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: internować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) polit. praw. osoba przetrzymywana w miejscu odosobnienia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrnɔˈvãnɨ, AS: ĩnternovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. internować ndk./dk.

rzecz. internowanie n.

(2.1) forma żeńska internowana

Wiktionary

# internuncjusz

1. nieposiadający statusu ambasadora przedstawiciel dyplomatyczny Watykanu w mniejszym państwie lub w mieście niebędącym stolicą;
2. dawniej: przedstawiciel dyplomatyczny Austrii w Turcji

SJP.pl

- internuncjusz – poseł (drugiego rzędu) w dyplomacji I Rzeczypospolitej
- internuncjusz – poseł austriacki w Stambule do 1856 roku
- internuncjusz apostolski

Wikipedia

# interoceptor

Interoreceptory (wisceroreceptory) – receptory znajdujące się w ścianach narządów wewnętrznych i naczyń krwionośnych. Związane są z czuciem trzewnym.

Receptory te są pobudzane przez różnego rodzaju bodźce: zmiany ciśnienia krwi, bodźce mechaniczne, czynniki chemiczne krążące we krwi lub powstające w narządach w przebiegu metabolizmu, zmiany temperatury lub zmiany ciśnienia osmotycznego.Rozróżnia się 5 typów interoreceptorów: presoreceptory, mechanoreceptory, chemoreceptory, termoreceptory oraz osmoreceptory.

Wikipedia

# interoperacyjność

zdolność systemu lub produktu do pełnej współpracy z innymi systemami lub produktami

SJP.pl

Interoperacyjność – cecha produktu lub systemu, którego interfejsy funkcjonują w pełnej zgodności tak, aby współpracować z innymi produktami lub systemami, które istnieją lub będą istnieć w przyszłości, bez ograniczenia dostępu lub możliwości implementacji.

Wikipedia

# interoperacyjny

mogący współpracować z innymi produktami lub systemami

SJP.pl

# interoreceptor

receptor reagujący na bodźce pochodzące z wnętrza organizmu

SJP.pl

Interoreceptory (wisceroreceptory) – receptory znajdujące się w ścianach narządów wewnętrznych i naczyń krwionośnych. Związane są z czuciem trzewnym.

Receptory te są pobudzane przez różnego rodzaju bodźce: zmiany ciśnienia krwi, bodźce mechaniczne, czynniki chemiczne krążące we krwi lub powstające w narządach w przebiegu metabolizmu, zmiany temperatury lub zmiany ciśnienia osmotycznego.Rozróżnia się 5 typów interoreceptorów: presoreceptory, mechanoreceptory, chemoreceptory, termoreceptory oraz osmoreceptory.

Wikipedia

# interpelacja

1. oficjalne zapytanie, żądanie wyjaśnienia skierowane przez przedstawiciela parlamentu do rządu lub do ministra;
2. formalne zapytanie w sprawach urzędowych skierowane do władz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. interpelator m., interpelant m.

czas. interpelować ndk.

przym. interpelacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapytanie poselskie

Wiktionary

# interpelacyjny

związany z interpelacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z interpelacją, dotyczący interpelacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interpelacja ż., interpelator mos., interpelant mos.

czas. interpelować

Wiktionary

# interpelant

osoba występująca z interpelacją; interpelator

SJP.pl

# interpelantka

→ interpelant

SJP.pl

#### Patrz:

interpelant

# interpelator

osoba występująca z interpelacją; interpelant

SJP.pl

# interpelatorka

kobieta występująca z interpelacją

SJP.pl

# interpelować

domagać się wyjaśnienia w jakiejś sprawie; wnosić interpelację

SJP.pl

# interpersonalny

dotyczący stosunków między osobami

SJP.pl

# interpido

określenie wykonawcze: śmiało

SJP.pl

# interplanetarny

międzyplanetarny

SJP.pl

# interpol

międzynarodowa organizacja policyjna działająca od 1923 r., zajmująca się współpracą policji różnych państw w walce z pewnymi rodzajami przestępstw

SJP.pl

Interpol (ang. International Criminal Police Organization) – międzynarodowa organizacja policji pomagająca organom ścigania w walce z wszelkimi formami przestępczości. Działa w 196 krajach (stan na styczeń 2025). Kieruje się czterema podstawowymi funkcjami, które zapewniają zaawansowaną technologicznie infrastrukturę wsparcia technicznego i operacyjnego w celu umożliwienia policji na całym świecie sprostania wyzwaniom przestępczości XXI wieku. Sekretariat generalny działający w Lyonie pracuje 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, zapewniając centralny punkt kontaktowy dla National Central Bureau (NCB) w każdym kraju członkowskim, w celu uzyskania pomocy lub informacji na temat dochodzeń transgranicznych.

Wikipedia

# interpolacja

1. wstawienie do cudzego tekstu wyrazów, zwrotów, zdań, których pierwotnie nie zawierał;
2. tekst wstawiony w ten sposób;
3. obliczenie, oszacowanie wartości czegoś na podstawie znanych wartości sąsiednich (wyższej i niższej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;

Wiktionary

- interpolacja (grafika komputerowa)
- interpolacja (kartografia)
- interpolacja (matematyka)
- interpolacja (paleografia)
- interpolacja (automatyka)
- interpolacja (muzyka)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Interpolacja jest metodą statystyczną, szczególnym przypadkiem aproksymacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrpɔˈlat͡sʲja, AS: ĩnterpolacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. interpolować ndk.

przym. interpolacyjny

Wiktionary

# interpolacyjny

związany z interpolacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mat. związany z interpolacją, dotyczący interpolacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interpolacja ż., interpolowanie n.

czas. interpolować ndk.

Wiktionary

# interpozycja

1. wstawienie czegoś pomiędzy;
2. dawniej: wstawiennictwo, poparcie, orędownictwo

SJP.pl

# interpress

[czytaj: interpres] polska agencja prasowo-wydawnicza działająca w latach 1967-1991

SJP.pl

Polska Agencja Interpress – polska agencja prasowa działająca w latach 1967–1991, utworzona w wyniku połączenia Zachodniej Agencji Prasowej (zał. 1940), Redakcji Serwisu Zagranicznego Agencji Robotniczej (ARPRESS) oraz Wydawnictwa „Polonia”. Podlegała Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej.

Wikipedia

# interpretacja

1. objaśnienie, sposób wytłumaczenia czegoś; odczytanie znaczenia czegoś; wykładnia;
2. sposób odtworzenia roli, wykonania utworu muzycznego, teatralnego lub literackiego;
3. realizacja programu komputerowego przez interpreter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

(1.2) szt. twórcze odtworzenie utworu lub dzieła

Wiktionary

- interpretacja (informatyka)
- interpretacja (język)
- interpretacja (matematyka)
- Interpretacja utworu literackiego
- interpretacja (prawo)
- interpretacja (psychologia)
- interpretacja (religia)
- interpretacja (filozofia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dosłowna interpretacja tego wiersza nie ma sensu, należy raczej rozszyfrować zawarte w nim metafory.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrprɛˈtat͡sʲja, AS: ĩnterpretacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinterpretowanie n., interpretowanie n., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. interpretować ndk., zinterpretować dk.

przym. interpretacyjny

Wiktionary

# interpretacyjny

związany z interpretacją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący interpretacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interpretowanie n., interpretacja ż., zinterpretowanie n.

czas. interpretować, zinterpretować

Wiktionary

# interpretator

1. osoba wyjaśniająca sens, znaczenie czegoś;
2. wykonawca utworu muzycznego, literackiego, teatralnego

SJP.pl

# interpretatorka

wykonawczyni utworu muzycznego lub aktorka odtwarzająca rolę; kobieta, która coś objaśnia, tłumaczy

SJP.pl

# interpreter

program komputerowy tłumaczący instrukcje języka programowania na komendy odbierane przez procesor; interpretator

SJP.pl

- interpreter – wzorzec projektowy
- interpreter – program analizujący kod źródłowy i wykonujący go
- Left-brain interpreter, interpretator lewopółkulowy – koncepcja dotycząca działania lewej półkuli mózgu (zob. płat skroniowy), prowadzącego do racjonalizowania i generalizowania nowych informacji o otoczeniu (odniesienie do wiedzy zgromadzonej wcześniej, „aby nasza narracja była logiczna”; zob. Matt Roser, Michael Gazzaniga. The Interpreter in Human Psychology. „Evolution of Nervous Systems”. 4, s. 503-508, December 2007. Academic Press. DOI: 10.1016/B0-12-370878-8/00030-6. (ang.). .

Wikipedia

# interpretować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zinterpretować)

(1.1) rozumieć coś na swój sposób

(1.2) robić interpretację, analizować znaczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Interpretuję właśnie wiersz Różewicza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrprɛˈtɔvat͡ɕ, AS: ĩnterpretovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinterpretowanie n., interpretowanie n., interpretacja ż., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. zinterpretować dk.

przym. interpretacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. zinterpretowanie n., interpretowanie n., interpretacja ż., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. zinterpretować dk.

przym. interpretacyjny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) interpret

* białoruski: (1.1) інтэрпрэтаваць

* bułgarski: (1.2) интерпретирам

* duński: (1.1) fortolke, interpretere; (1.2) fortolke, interpretere

* górnołużycki: (1.1) interpretować

* niemiecki: (1.1) interpretieren

* norweski (bokmål): (1.2) fortolke

* norweski (nynorsk): (1.2) fortolke, fortolka

* rosyjski: (1.1) интерпретировать, воспринимать

* szwedzki: (1.1) tolka; (1.2) tolka, interpretera

* ukraiński: (1.1) інтерпретувати

źródła.

== interpretować (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik

(1.1) interpretować

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# interpretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie interpretacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrprɛtɔˈvãɲɛ, AS: ĩnterpretovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinterpretowanie n., interpretacja ż., interpretator m., interpretatorka ż.

czas. interpretować ndk., zinterpretować dk.

przym. interpretacyjny

Wiktionary

# interpsychologia

nauka badająca mechanizmy oddziaływania jednych ludzi na drugich; intropsychologia

SJP.pl

# interpunkcja

znaki przestankowe w piśmie i zasady ich użycia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. użycie znaków przestankowych w piśmie;

Wiktionary

Interpunkcja (łac. inter – pomiędzy, punctum – punkt), przestankowanie – graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego. Stanowi ją zbiór znaków przestankowych (we współczesnej polszczyźnie jest ich 10) uzupełniających zapis literowy tekstu oraz norm ich stosowania. Nie odpowiadają one ani fonemom języka mówionego, ani leksemom. Znaki te pozwalają na odzwierciedlenie w tekście pisanym zależności składniowych między członami wypowiedzenia lub między wypowiedzeniami, na wyodrębnienie, podkreślenie – ze względów znaczeniowych lub emocjonalnych – pewnych wyrazów lub fragmentów tekstu, a także na ujednoznacznienie tekstu pisanego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈpũŋkt͡sʲja, AS: ĩnterpũŋkcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interpunkcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przestankowanie

Wiktionary

# interpunkcyjny

związany z interpunkcją

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z interpunkcją, dotyczący interpunkcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potrafi doskonale interpretować znaki interpunkcyjne - pytanie czy zdziwienie będzie miało zawsze odpowiednią intonację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrpũŋkˈt͡sɨjnɨ, AS: ĩnterpũŋkcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interpunkcja ż.

Wiktionary

# interpłciowość

posiadanie przez daną osobę cech obu płci

SJP.pl

Osoby interpłciowe (łac. inter „między”, sexualis „płciowy”) – osoby urodzone z dowolną liczbą różnic w zakresie cech dotyczących płci, w skład których wchodzą chromosomy, gonady, hormony płciowe lub narządy rozrodcze, które według wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka „nie odpowiadają typowym definicjom ciał męskich i żeńskich”. Takie zróżnicowanie może obejmować niejednoznaczność narządów płciowych oraz kombinacje genotypu i fenotypu płciowego innego niż mężczyzna XY i kobieta XX.

Wikipedia

# interpłciowy

mający zróżnicowane cechy płciowe, w skład których wchodzą chromosomy, gonady, hormony płciowe lub narządy rozrodcze

SJP.pl

# interreg

Interreg – inicjatywa wspólnotowa, której głównym celem jest dążenie do tego, aby granice państwowe nie stanowiły przeszkody dla zrównoważonego rozwoju oraz integracji europejskiej, a możliwa współpraca wzmacniała spójność społeczno-gospodarczą. W latach 2000–2004 działała Interreg III, a od 2004 działa Interreg IV. Inicjatywa Wspólnotowa Interreg składa się z następujących komponentów:

- Komponent A – służy wspieraniu i promocji zintegrowanego rozwoju regionalnego na obszarze sąsiadujących ze sobą regionów przygranicznych, włączając w to regiony na granicach zewnętrznych oraz przy niektórych granicach morskich.
- Komponent B – ma na celu wspieranie współpracy międzynarodowej między władzami regionalnymi i krajowymi, w ramach dużych regionów paneuropejskich, mającej na celu zrównoważony i skoordynowany rozwój przestrzenny.
- Komponent C – finansujący współpracę międzyregionalną w skali europejskiej obejmującą między innymi wymianę informacji doświadczeń dotyczących rozwoju regionalnego oraz polityki spójności.

Wikipedia

# interregnum

czas między ustąpieniem jednego króla a objęciem władzy przez kolejnego; międzykrólewie, bezkrólewie

SJP.pl

Bezkrólewie (łac. interregnum dosł. „międzykrólewie”) – okres między śmiercią lub abdykacją danego króla, a wstąpieniem na tron (koronacją) jego następcy.

Obu (polskiego i łacińskiego) terminów używa się też czasem, mając na myśli konkretne okresy historyczne, np. sytuację w Polsce po śmierci Władysława III Warneńczyka, portugalski kryzys w latach 1383–1385 lub lata 1332–1340 w historii Danii.

Głową państwa podczas bezkrólewia jest Interrex (→ regent).

Wikipedia

# interreks

interrex;
1. w starożytnym Rzymie: urzędnik sprawujący najwyższą władzę w państwie w czasie interregnum;
2. dawniej w Polsce: prymas zastępujący władcę w okresie bezkrólewia

SJP.pl

- interrex – regent
  - interrex w Rzymie
  - interrex w Rzeczypospolitej

- interrex – kamerling

Wikipedia

# interrex

interreks;
1. w starożytnym Rzymie: urzędnik sprawujący najwyższą władzę w państwie w czasie interregnum;
2. dawniej w Polsce: prymas zastępujący władcę w okresie bezkrólewia

SJP.pl

- interrex – regent
  - interrex w Rzymie
  - interrex w Rzeczypospolitej

- interrex – kamerling

Wikipedia

# interrogacja

przestarzałe: badanie śledcze, wypytywanie, dopytywanie się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się

(1.2) przest. zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie

(1.3) figura retoryczna polegająca na zadaniu pytania zamiast podania twierdzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najogólniej ujmując można powiedzieć, że badanie, to interakcja trzech przedmiotów: badacza, ankietera i respondenta. Istotą owej interakcji jest komunikacja werbalna, a ściśle mówiąc interrogacja, a więc ukierunkowana komunikacja za pośrednictwem pytań i odpowiedzi.

(1.2) po pierwszym pytaniu / policzki nabiegają krwią // krew rozprowadzają / narzędzia i interrogacja // żelazem trzciną / wolnym ogniem / określa się granice / jego ciała

(1.3) Wśród zastosowanych przez autora środków stylistycznych, w wierszu znalazły się umiejętnie wstawione eksklamacje, interrogacje i pauzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrːɔˈɡat͡sʲja, AS: ĩnte•rogacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interrogator m., interrogatorium n., interrogatoria lm., interrogatorie lm.

czas. interrogować

przym. interrogacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) indagacja, pytanie, wypytywanie

(1.2) badanie śledcze, badanie sądowe, przesłuchanie

(1.3) zapytanie, pytanie retoryczne

Wiktionary

# interrogacyjny

związany z interrogacją

SJP.pl

# interrogativum

jęz. zaimek pytający

SJP.pl

# interrupcja

1. przerwa, nieciągłość;
2. przerwanie ciąży; aborcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przerwa, nieciągłość

(1.2) med. przerwanie ciąży

Wiktionary

# intersekcja

w geologii:
1. obraz przecięcia się powierzchni jakiejś struktury geologicznej z powierzchnią teren;
2. metoda wyznaczania takiego obrazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. obraz jaki powstaje w wyniku przecięcia powierzchni geologicznych z powierzchnią terenu;

Wiktionary

Geologia

- Intersekcja

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. intersekcyjny

Wiktionary

# intersekcyjny

→ inersekcja

SJP.pl

#### Patrz:

inersekcja

# interseks

w biologii: zwierzę, u którego występują cechy obu płci

SJP.pl

Osoby interpłciowe (łac. inter „między”, sexualis „płciowy”) – osoby urodzone z dowolną liczbą różnic w zakresie cech dotyczących płci, w skład których wchodzą chromosomy, gonady, hormony płciowe lub narządy rozrodcze, które według wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka „nie odpowiadają typowym definicjom ciał męskich i żeńskich”. Takie zróżnicowanie może obejmować niejednoznaczność narządów płciowych oraz kombinacje genotypu i fenotypu płciowego innego niż mężczyzna XY i kobieta XX.

Wikipedia

# interseksualista

osoba, u której występują jednocześnie cechy dwu płci wskutek zaburzeń rozwojowych

SJP.pl

Osoby interpłciowe (łac. inter „między”, sexualis „płciowy”) – osoby urodzone z dowolną liczbą różnic w zakresie cech dotyczących płci, w skład których wchodzą chromosomy, gonady, hormony płciowe lub narządy rozrodcze, które według wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka „nie odpowiadają typowym definicjom ciał męskich i żeńskich”. Takie zróżnicowanie może obejmować niejednoznaczność narządów płciowych oraz kombinacje genotypu i fenotypu płciowego innego niż mężczyzna XY i kobieta XX.

Wikipedia

# interseksualizm

w biologii: występowanie u osobnika danej płci zewnętrznych cech płci przeciwnej lub cech pośrednich między cechami obu płci, powstałych na tle zaburzeń genetycznych lub hormonalnych (np. po kastracji); międzypłciowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. posiadanie cielesnych cech obu płci

Wiktionary

Osoby interpłciowe (łac. inter „między”, sexualis „płciowy”) – osoby urodzone z dowolną liczbą różnic w zakresie cech dotyczących płci, w skład których wchodzą chromosomy, gonady, hormony płciowe lub narządy rozrodcze, które według wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka „nie odpowiadają typowym definicjom ciał męskich i żeńskich”. Takie zróżnicowanie może obejmować niejednoznaczność narządów płciowych oraz kombinacje genotypu i fenotypu płciowego innego niż mężczyzna XY i kobieta XX.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Interseksualizm u człowieka jest wrodzonym zaburzeniem różnicowania narządów płciowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrsɛksuˈwalʲism̥, AS: ĩnterseksuu̯alʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interseksualista m.

przym. interseksualny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hermafrodytyzm, obojnactwo, obojnaczość, obojnaczność, dwupłciowość, obupłciowość, bigenderyzm

Wiktionary

# interseksualny

związany z występowaniem u osobnika danej płci zewnętrznych cech płci przeciwnej lub cech pośrednich między cechami obu płci, powstałych na tle zaburzeń genetycznych lub hormonalnych

SJP.pl

# intersemiotyczny

taki, który odnosi się do przekształcenia znaku sformułowanego w jednym systemie znakowym do postaci uzyskanej przy użyciu innego systemu znaków

SJP.pl

# intersputnik

satelitarny system telekomunikacyjny krajów socjalistycznych

SJP.pl

Intersputnik (ros. Международная организация космической связи „Интерспутник”, pol. Międzynarodowa Organizacja Łączności Kosmicznej „Intersputnik”) – organizacja międzynarodowa utworzona 15 listopada 1971 roku z inicjatywy ZSRR jako agenda RWPG i odpowiednik ówczesnej organizacji Intelsat. Jeden z pierwszych operatorów satelitarnych. Zajmuje się realizacją światowej sieci łączności satelitarnej.

Wikipedia

# interstadialny

występujący w okresach przejściowych, między określonymi stadiami

SJP.pl

# interstadiał

Interstadiał (interglacistadiał) – jednostka podziału czwartorzędu drugiego rzędu w obrębie glacjału. Cechuje ją cieplejszy klimat, jednak nie tak ciepły jak klimat interglacjału. Oddziela ona zimne jednostki glacjału (rangi stadiału) i charakteryzuje się „cofaniem” lądolodów do ok. 100 km.

Wikipedia

# interstelarny

międzygwiezdny, międzygwiazdowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) międzygwiezdny, międzygwiazdowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrstɛˈlarnɨ, AS: ĩnterstelarny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. stelarny

Wiktionary

# interstycjalny

będący wśród miąższu innej tkanki; śródmiąższowy

SJP.pl

# intersubiektywizm

pogląd, zgodnie z którym poznanie ma charakter intersubiektywny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd, według którego wiedza ma charakter intersubiektywny

Wiktionary

# intersubiektywność

w psychologii: cecha wiedzy polegająca na tym, że jest ona dostępna więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu i w tym sensie wykracza poza przeżycia i myśli danej jednostki; uniwersalność, wszechstronność

SJP.pl

# intersubiektywny

dostępny więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu, nieograniczony wyłącznie do doznań, przeżyć i myśli jednostkowego podmiotu poznającego; uniwersalny, wszechstronny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dostępny więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu, nieograniczony wyłącznie do doznań, przeżyć i myśli jednostkowego podmiotu poznającego; uniwersalny, wszechstronny

Wiktionary

# intertekst

cudzy tekst znajdujący się pomiędzy innymi tekstami

SJP.pl

# intertekstualność

relacja pomiędzy poszczególnymi tekstami

SJP.pl

Intertekstualność – pojęcie wywodzące się od Julii Kristevej, badaczki prac Michaiła Bachtina. W rozumieniu węższym tekstualność oznacza dosłownie badanie tekstu, natomiast intertekstualność badanie relacji pomiędzy poszczególnymi tekstami. Z intertekstualnością związane są koncepcje dotyczące związków i zależności literackich.

Wikipedia

# intertropikalny

występujący między zwrotnikiem Raka i zwrotnikiem Koziorożca; międzyzwrotnikowy

SJP.pl

# intertyp

rodzaj maszyny drukarskiej

SJP.pl

# intertypowy

dotyczący intertypu (rodzaju maszyny drukarskiej)

SJP.pl

# interview

[czytaj: interWJU] interwiew;
1. spotkanie, rozmowa, zwłaszcza kwalifikacyjna;
2. wywiad prasowy, radiowy, telewizyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wywiad przeprowadzony przez dziennikarza

(1.2) rozmowa kwalifikacyjna

Wiktionary

- Interview – wyspa archipelagu Andamany leżącego we wschodniej części Oceanu Indyjskiego
- The Interview – australijski thriller z 1998 roku
- Interview – album brytyjskiego zespołu Gentle Giant
- Interview – magazyn Andy’ego Warhola
- Nevermind: It’s an Interview – płyta CD z wywiadami zespołu grungowego Nirvana.
- Rozmowa z gwiazdą (ang. Interview) – amerykański film dramatyczny z 2007 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziękuję, że zgodziła się pani na interview.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrvʲju, AS: ĩntervʹi ̯u

Wiktionary

# interwal

dawniej: interwał;
1. odległość w przestrzeni lub odstęp w czasie;
2. w muzyce: odległość między dwoma dźwiękami, różnica ich wysokości

SJP.pl

# interwał

1. odległość w przestrzeni lub odstęp w czasie;
2. w muzyce: odległość między dwoma dźwiękami, różnica ich wysokości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

Wiktionary

Interwał (z łac. intervallum, dosłownie „miejsce pomiędzy szańcami”) – w teorii muzyki jest to odległość między dwoma dźwiękami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podział interwałów na konsonanse i dysonanse jest jak najbardziej arbitralny – kwarta czysta jeszcze w renesansie uważana była za dysonans, który trzeba jak najprędzej rozwiązać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɛrvaw, AS: ĩntervau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. interwałowy

Wiktionary

# interwałowy

→ interwał

SJP.pl

#### Patrz:

interwał

# interwencja

1. wmieszanie się w czyjeś sprawy, oddziaływanie w celu osiągnięcia własnych celów;
2. czynności z tym związane;
3. skup lub sprzedaż papierów wartościowych w celu wpłynięcia na ich kurs;
4. mieszanie się państwa lub grupy państw w sprawy innego kraju, również w postaci interwencji zbrojnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

Wiktionary

- Interwencja główna – instytucja procesu cywilnego
- Interwencja kryzysowa – forma pomocy psychologicznej
- Interwencja uboczna – instytucja polskiego postępowania cywilnego
- Interwencja (program) – magazyn reporterów Polsatu
- Praca interwencyjna
- Interwencja humanitarna
- Interwencja (stosunki międzynarodowe) – pojęcie z teorii stosunków międzynarodowych
- Interwencja poselska – instrument kontroli politycznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stany Zjednoczone dokonały interwencji w Iraku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈvɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩntervẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interwent m., interwenient m., interwencjonizm m., interweniowanie n., zainterweniowanie n.

czas. interweniować ndk., zainterweniować dk.

przym. interwencyjny

przysł. interwencyjnie

Wiktionary

# interwencjonista

1. zwolennik oddziaływania państwa na gospodarkę metodami ekonomicznymi i administracyjnymi;
2. zwolennik ingerowania państwa lub grupy państw w wewnętrzne sprawy innego państwa

SJP.pl

# interwencjonistka

→ interwencjonista

SJP.pl

#### Patrz:

interwencjonista

# interwencjonistyczny

→ interwencjonizm

SJP.pl

#### Patrz:

interwencjonizm

# interwencjonizm

1. oddziaływanie państwa na gospodarkę metodami ekonomicznymi i administracyjnymi;
2. ingerowanie państwa lub grupy państw w wewnętrzne sprawy innego państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ekon. polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

Wiktionary

Interwencjonizm albo regulacjonizm – stosunki gospodarczo-polityczne, polegające na bezpośrednich interwencjach państwa na rynku. Niekiedy interwencjonizm jest rozumiany jako teoria ekonomiczna zalecająca takowe podejście.

Zakres i wykorzystanie tych narzędzi zależy od potrzeb gospodarki, wynikających przede wszystkim ze stopnia jej rozwoju oraz aktualnego stanu koniunktury. Polityka interwencjonizmu państwowego stwarza zagrożenie inflacją, wynikające ze zwiększonych wydatków budżetu państwa (deficyt budżetowy). Źródłem jej finansowania jest najczęściej dług publiczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rząd nagminnie stosuje interwencjonizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrvɛ̃nˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: ĩntervẽncʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interwencja ż., interwenient m., interwent m., interweniowanie n.

czas. interweniować

przym. interwencyjny

Wiktionary

# interwencyjny

związany z interwencją

SJP.pl

# interwenient

osoba lub strona interweniująca w danej sprawie; interwent

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba, która interweniuje

(1.2) praw. osoba trzecia, która włącza się w postępowanie sądowe, posiadając interes prawny

Wiktionary

Interwenient – w polskim postępowaniu karno-skarbowym to podmiot, który zgłasza roszczenia do przedmiotów podlegających przepadkowi w wyniku postępowania. Uprawnienia interwenienta określa kodeks karny skarbowy (skrót: kks).

Interwenient nie może być ani podejrzanym, ani oskarżonym w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Jeśli w toku postępowania ustalono podmiot mogący zgłosić interwencję, jest on bez zwłoki powiadamiany, chyba że nie jest możliwe ustalenie jego danych kontaktowych (art. 127 § 2 kks). Interwenient ma w postępowaniach status strony (art. 120 kks) i może w nich ustanowić pełnomocnika – adwokata lub radcę prawnego (w postępowaniu wykroczeniowym – tylko jednego). Interwenienta może także reprezentować jego organ uprawniony do działania w jego imieniu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrˈvɛ̃ɲɛ̃nt, AS: ĩntervẽńẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interwencja ż., interwent m., interwencjonizm m., interweniowanie n.

:: fż. interwenientka ż.

czas. interweniować ndk.

przym. interwencyjny, interwencjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) interwent

Wiktionary

# interwenientka

→ interwenient

SJP.pl

#### Patrz:

interwenient

# interweniować

oficjalnie:
1. podjąć, podejmować przeciwdziałania, wtrącić się, wtrącać się do czegoś;
2. wstawić się, wstawiać się w czyjejś sprawie

SJP.pl

czasownik

(1.1) mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stany Zjednoczone interweniowały w sprawie Iraku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvat͡ɕ, AS: ĩntervẽńovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interwencja ż., interwenient m., interwencjonizm m., interweniowanie n.

Wiktionary

# interweniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podejmowanie interwencji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɛrvɛ̃ɲɔˈvãɲɛ, AS: ĩntervẽńovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interwencja ż., interwent m., interwencjonizm mrz., interwenient mos.

czas. interweniować ndk., zainterweniować dk.

przym. interwencyjny

przysł. interwencyjnie

Wiktionary

# interwent

osoba lub strona interweniująca w danej sprawie; interwenient

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś lub coś, co interweniuje, zwłaszcza przy użyciu siły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. interweniowanie n., interwenient mos., interwencjonizm mrz., interwencja ż.

Wiktionary

# interwentka

→ interwent

SJP.pl

#### Patrz:

interwent

# interwiew

[czytaj: interWJU] interview;
1. spotkanie, rozmowa, zwłaszcza kwalifikacyjna;
2. wywiad prasowy, radiowy, telewizyjny

SJP.pl

# interwizja

telewizja międzynarodowa

SJP.pl

- popularna, skrótowa nazwa Międzynarodowej Organizacji Radia i Telewizji (OIRT), skupiającej telewizje krajów socjalistycznych
- Konkurs Piosenki Interwizji organizowany przez tę organizację
- Interwizja – Telewizja Internetowa

Wikipedia

# interymalnie

→ interymalny

SJP.pl

#### Patrz:

interymalny

# interymalny

dawniej: chwilowy, tymczasowy; interimalny

SJP.pl

# intestacja

nieustanowienie uprawnionych do spadku, niepozostawienie testamentu

SJP.pl

# intestat

osoba, która zmarła, nie sporządziwszy testamentu; intestator

SJP.pl

# intestator

osoba, która zmarła, nie sporządziwszy testamentu; intestat

SJP.pl

# intifada

1. powstanie palestyńskie na ziemiach arabskich okupowanych przez Izrael;
2. powstanie, bunt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;

Wiktionary

Intifada (hebr. ‏אינתיפאדה‎, arab. ‏انتفاضة‎ intifāḍa – strząsanie) – arabskie określenie buntu, rebelii, powstania.

Robin Shulman na łamach gazety The Washington Post interpretuje słowo intifada jako „okres powszechnego oporu przeciwko uciskowi”.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|arab|إنتفاضة. (intifāḍa) → bunt, rebelia

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) intifada

* arabski: (1.1) انتفاضة ż.

* francuski: (1.1) intifada, intifadah

* hiszpański: (1.1) intifada ż.

* nowogrecki: (1.1) ιντιφάντα ż.

źródła.

== intifada (język angielski.) ==

wymowa.

IPA3|ˌɪntɪˈfɑːdə.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-intifada.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) intifada

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntʲiˈfada, AS: ĩntʹifada

Wiktionary

# intoksykacja

stan chorobowy wywołany wniknięciem substancji trujących do organizmu; zatrucie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zatrucie

Wiktionary

- intoksykacja (mikrobiologia)
- intoksykacja (toksykologia)

Wikipedia

# intoksykacyjny

→ intoksykacja

SJP.pl

#### Patrz:

intoksykacja

# intolerancja

rzadko: brak szacunku, wyrozumiałości dla cudzych poglądów, upodobań, dla cudzego postępowania; nietolerancja, nietolerancyjność, niewyrozumiałość

SJP.pl

# intonacja

1. sposób wypowiadania wyrazów; modulacja;
2. początek frazy w utworach kościelnych;
3. rozpoczynanie przez jedną osobę śpiewu zbiorowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. sposób akcentowania wyrazów i zdań;

(1.2) muz. sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;

(1.3) muz. rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;

Wiktionary

- intonacja (językoznawstwo)
- intonacja (muzyka)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɔ̃ˈnat͡sʲja, AS: ĩntõnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. intonować

rzecz. intonowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) intonowanie

(1.3) intonowanie, zaśpiew

Wiktionary

# intonacyjny

związany z intonacją

SJP.pl

# intonować

1. rozpoczynać zbiorowy śpiew, podawać ton do wspólnego śpiewu;
2. wymawiać słowa akcentując je, modulując głos, często w celu wyrażenia swoich odczuć

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) jęz. mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos

(1.2) zaczynać śpiewać dając sygnał do zbiorowego śpiewu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Cały czas Tadek trzymał mikrofon i komentował, uprzedzał wydarzenia, intonował modlitwy czy śpiewy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ĩntõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaintonować dk.

rzecz. intonacja ż., intonowanie n.

Wiktionary

# intonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|intonować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: ĩntõnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intonacja ż.

przym. intonacyjny

czas. intonować

Wiktionary

# intrada

krótki utwór instrumentalny rozpoczynający niektóre suity, opery lub balety

SJP.pl

Intrada – krótki utwór instrumentalny o charakterze fanfarowym. Jest utworem otwierającym uroczystości dawniej dworskie, obecnie przedstawienia, bale, turnieje. Najczęściej przeznaczony jest na instrumenty dęte blaszane i perkusję.

Wikipedia

# intrakt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. preparat roślinny otrzymywany poprzez wytrawienie świeżego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95℃

Wiktionary

Alkoholatura, intrakt (łac. Alcoholaturae, Intracta) – preparat roślinny, otrzymywany poprzez wytrawienie surowego surowca roślinnego etanolem o stężeniu 80–95° (procent objętościowych). Intrakty są podobne do nalewek, różnią się od nich tym, że są sporządzane z surowców świeżych, a nie suszonych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziołowe intrakty to doskonałe mikstury nie tylko dla zdrowia, także dla urody.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈĩntrakt, AS: ĩntrakt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alkoholatura

Wiktionary

# intramarginalny

przymiotnik

(1.1) ekon. odbywający się w ramach dopuszczalnych wahań kursów (o interwencjach walutowych)

(1.2) geogr. dotyczący strefy między czołem lodowca a moreną czołową, pochodzący z tej strefy, związany z nią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak dotychczas, większość interwencji walutowych w ESW były to interwencje intramarginalne przy użyciu głównie dolara amerykańskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrãmarʲɟĩˈnalnɨ, AS: ĩntrãmarʹǵĩnalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wewnątrzpasmowy

Wiktionary

# intramolekularny

zawarty wewnątrz molekuły, odbywający się w jej obrębie; wewnątrzcząsteczkowy

SJP.pl

# intranecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od intranet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intranet m.

przym. intranetowy

Wiktionary

# intranet

wewnętrzna sieć komputerowa przedsiębiorstwa lub organizacji wykorzystująca technologię internetową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

Wiktionary

Intranet – niepubliczna sieć telekomunikacyjna, do której dostęp może być uzyskiwany z punktów dostępu usytuowanych w jednej strukturze organizacyjnej lub organizacji.

Po zamontowaniu serwera umożliwiającego korzystanie w obrębie sieci LAN z usług takich, jak strony WWW, poczta elektroniczna itp., czyli usług typowo internetowych, można mówić o intranecie. Do intranetu dostęp mają zazwyczaj tylko pracownicy danej organizacji.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) extranet, Internet

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) sieć, sieć komputerowa

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. intranecik m.

przym. intranetowy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|intranet.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) intranet

* baskijski: (1.1) intranet

* czeski: (1.1) intranet m.

* duński: (1.1) intranet n.

* francuski: (1.1) intranet m.

* hiszpański: (1.1) intranet ż.

* niemiecki: (1.1) Intranet n.

* norweski (bokmål): (1.1) intranet n.

* norweski (nynorsk): (1.1) intranet n.

* nowogrecki: (1.1) ενδοδίκτυο n.

* rosyjski: (1.1) интранет m.

* ukraiński: (1.1) інтранет m.

źródła.

== intranet (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-intranet.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. intranet

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intranecik m.

przym. intranetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) extranet, Internet

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) sieć, sieć komputerowa

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. intranecik m.

przym. intranetowy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|intranet.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) intranet

* baskijski: (1.1) intranet

* czeski: (1.1) intranet m.

* duński: (1.1) intranet n.

* francuski: (1.1) intranet m.

* hiszpański: (1.1) intranet ż.

* niemiecki: (1.1) Intranet n.

* norweski (bokmål): (1.1) intranet n.

* norweski (nynorsk): (1.1) intranet n.

* nowogrecki: (1.1) ενδοδίκτυο n.

* rosyjski: (1.1) интранет m.

* ukraiński: (1.1) інтранет m.

źródła.

== intranet (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-intranet.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. intranet

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# intranetowy

→ intranet

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z intranetem, dotyczący intranetu

Wiktionary

#### Patrz:

intranet

#### Powiązane:

rzecz. intranet m., intranecik m.

Wiktionary

# intransitivum

jęz. czasownik niemający strony biernej; czasownik intranzytywny; czasownik nieprzechodni

SJP.pl

# intranzytywny

jęz. czasownik intranzytywny - czasownik niemający strony biernej; czasownik nieprzechodni; intransitivum

SJP.pl

# intrapersonalny

dotyczący wewnętrznych doświadczeń i procesów jednostki

SJP.pl

# intrata

zysk, korzyść

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. dochód, zysk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sposobem zaś ode mnie podanym intrata dzisiejsza będzie wiekami nieodmienną i zawsze równie dla Rzeczypospolitej użyteczną, a przecież przemysłu dziedzica nie tamującą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtrata, AS: ĩntrata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intratność ż.

przym. intratny

przysł. intratnie

Wiktionary

# intrateluryczny

otoczony lądem, lądami; śródlądowy

SJP.pl

# intratniej

stopień wyższy od przysłówka: intratnie

SJP.pl

# intratniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: intratny

SJP.pl

# intratność

zyskowność jakiegoś przedsięwzięcia

SJP.pl

# intratny

przynoszący zysk; zyskowny, rentowny, opłacalny, dochodowy, popłatny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przynoszący zysk

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtratnɨ, AS: ĩntratny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intrata ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) popłatny, lukratywny, zyskowny, dochodowy, rentowny

Wiktionary

# intrawenalny

wprowadzany bezpośrednio do żyły; dożylny, śródżylny

SJP.pl

# intrepido

określenie wykonawcze: śmiało

SJP.pl

„Intrepido” – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez okręty Regia Marina i Marina Militare:

- „Intrepido” – bryg z lat 30. XIX wieku
- „Intrepido” – niszczyciel typu Indomito z czasów I wojny światowej
- „Intrepido” – pierwotnie japoński niszczyciel „Kawakaze” typu Urakaze z okresu I wojny światowej, sprzedany przed wodowaniem Włochom i nazwany początkowo „Intrepido”, a później „Audace”
- „Intrepido” – torpedowiec typu Ciclone z okresu II wojny światowej
- „Intrepido” (D571) – niszczyciel rakietowy typu Impavido z lat 60. XX wieku

Wikipedia

# intro

wstęp, zwłaszcza do utworu muzycznego lub gry komputerowej

SJP.pl

- Intro w muzyce – nazwa ścieżki dźwiękowej otwierającej album lub singla
- Intro w grach komputerowych – nazwa wprowadzenia w świat gry, najczęściej w formie animacji
- Intro – album zespołu Ich Troje (1996)
- Intro – album Danny’ego Fernandesa (2008)
- Intro – album zespołu Bravo Band (2008)
- „Intro” – utwór zespołu IRA rozpoczynający ich siódmy studyjny album zatytułowany Ogień
- „Intro” – utwór zespołu The xx
- „Intro” – utwór zespołu DaBaby’ego

Wikipedia

# introcepcja

w psychologii: przyjmowanie obcych norm, zasad, celów jako własnych

SJP.pl

# introdukcja

część wprowadzająca, wstępna dzieła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wstęp, przedstawienie czegoś, początek

(1.2) ekol. wprowadzenie gatunku do ekosystemu

Wiktionary

Introdukcja (łac. introductio – wprowadzenie, wstęp) – wprowadzenie nierodzimego gatunku lub niższego taksonu pochodzącego z innego geograficznie regionu, jako nowego elementu danej biocenozy. W rolnictwie jest to celowe wprowadzenie przez człowieka na teren uprawy chronionej organizmów pożytecznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔˈdukt͡sʲja, AS: ĩntrodukcʹi ̯a

Wiktionary

# introdukcyjny

→ introdukcja

SJP.pl

#### Patrz:

introdukcja

# introdukować

wprowadzać (wprowadzić) na dany teren nowy gatunek zwierząt lub roślin

SJP.pl

# introgresja

wcielenie genów jednego gatunku do puli genowej innego gatunku

SJP.pl

Wikipedia

# introit

Introit (łac. introitus) – chrześcijański śpiew liturgiczny, stanowiący m.in. część mszy obrządków zachodnich oraz luterańskiego nabożeństwa głównego. Gatunkowo jest to antyfona, poprzedzająca werset zaczerpnięty z jednego z psalmów.

Wikipedia

# introjekcja

bezkrytyczne przejmowanie cudzych ocen i interpretacji oraz traktowanie ich jako własnych

SJP.pl

Introjekcja jest mechanizmem obronnym, który pojawia się w celu obrony ego przed uświadomieniem nieakceptowanych, wrogich impulsów.

Dziecko przyswaja sobie postawy rodziców w formie wielu utrwalonych wzorców myślowych, które są powielane. Utworzony obraz rodziców sprawia, iż jednostka stosuje ich nakazy wobec siebie.Mechanizm introjekcji polega na przyjmowaniu komunikatów, poglądów, atrybutów innych osób jako własnych. Proces ten przebiega bezrefleksyjnie.

Wikipedia

# introligator

rzemieślnik lub pracownik przemysłu poligraficznego, zajmujący się oprawianiem książek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) druk. rzem. osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

Wiktionary

Introligator ( z łac. intro „do środka” + ligare „związywać”) – rzemieślnik zajmujący się ręcznym introligatorstwem, tj. oprawianiem różnych wydawnictw oraz zdobieniem opraw (głównie zabytkowych), także pracownik drukarni (oprawa książek).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Drukarnia zatrudni krajacza i introligatorów.

(1.1) Książki są często brudne, mokre, oblepione pajęczynami, ale znajomy introligator, pan Wiesio, potrafi przywrócić im dawny blask (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr, AS: ĩntrolʹigator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introligatornia ż., introligatorstwo n.

przym. introligatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. oprawiacz

Wiktionary

# introligatorka

1. kobieta introligator
2. introligatorstwo

SJP.pl

# introligatornia

samodzielny zakład lub wydział drukarni zajmujący się głównie oprawianiem książek i broszur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. rzem. zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dysponujemy własną drukarnią offsetową i cyfrową, naświetlarnią, introligatornią, pracownią sitodruku i tampondruku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔlʲiɡaˈtɔrʲɲa, AS: ĩntrolʹigatorʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introligator m., introligatorka ż., introligatorstwo n.

przym. introligatorski

przysł. introligatorsko

Wiktionary

# introligatorski

odnoszący się do introligatora lub introligatorstwa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z introligatorstwem lub introligatorem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introligatorstwo n., introligator mos., introligatorka ż., introligatornia ż.

przysł. introligatorsko

Wiktionary

# introligatorstwo

dział przemysłu poligraficznego lub rzemiosło zajmujące się oprawianiem książek

SJP.pl

Introligatorstwo ( z łac. intro „do środka” + ligare „związywać”) – rodzaj rzemiosła lub dział przemysłu poligraficznego zajmujący się wytwarzaniem opraw i oprawianiem druków (broszur, książek, czasopism), czyli wykończeniem materiałów drukowanych. Projekty (makiety) publikacji dostarczają wydawnictwa. Rzemieślnik trudniący się tym zajęciem to introligator.

W Polsce introligatorstwo rozwijało się od późnego średniowiecza przy klasztorach.

Wikipedia

# intromisja

dawniej: oficjalne wprowadzenia na urząd lub w stan posiadania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. wejście w posiadanie nieruchomości na drodze sądowej;

(1.2) daw. wprowadzenie na urząd zgodnie z przepisami prawnymi

Wiktionary

Intromisja (łac. intromissio). Legalne zawładnięcie – rozumiane jako wejście w posiadanie nieruchomości zgodnie z wyrokiem sądowym, ogłaszane niegdyś osobiście przez przysłanego w tym celu, na miejsce, woźnego sądowego. Ogłaszanie intromisji, zwanej też wwiązaniem, odbywało się w miejscu publicznym – np. na rynku, wobec zgromadzonych świadków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znalazłem dom, jakiego mi było trzeba, kupiłem go i urządziłem tak, że mogę się wprowadzić, kiedy zechcę. Zamierzam więc w najbliższym czasie odbyć tam intromisję i mam nadzieję, będę mógł jeszcze spędzić kilka lat w tem miłem ustroniu, ciesząc się za życia towarzystwem moich przyjaciół i pewny, iż po śmierci będę żył w ich wspomnieniach.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. intromitować ndk.

Wiktionary

# intron

odcinek pozbawiony informacji, występujący w tzw. genach podzielonych występujących u organizmów eukariotycznych

SJP.pl

Intron, sekwencja niekodująca – część sekwencji genu, która nie koduje sekwencji aminokwasów polipeptydu, a jedynie rozdziela kodujące eksony. Introny występują w większości eukariontów. Po przepisaniu sekwencji genu z DNA na RNA introny są wycinane przy udziale snRNA w procesie splicingu i powstaje dojrzały matrycowy RNA (mRNA), który jest wykorzystywany przez rybosomy jako matrycę do syntezy peptydów i białek.

Wikipedia

# intronizacja

1. nadanie komuś tytułu panującego monarchy;
2. przyznanie komuś najwyższej pozycji w jakiejś grupie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. intronizowanie n., tron mrz.

Wiktionary

# intronizacyjny

→ intronizacja

SJP.pl

#### Patrz:

intronizacja

# intronizować

1. nadać, nadawać komuś tytuł panującego monarchy;
2. przyznać, przyznawać komuś najwyższą pozycję w jakiejś grupie

SJP.pl

# intronizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wprowadzanie na tron, obejmowanie władzy monarszej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intronizacja ż.

czas. intronizować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intronizacja

Wiktionary

# intronowy

→ intron

SJP.pl

#### Patrz:

intron

# intropatia

zdolność postawienia się w sytuacji innych i zrozumienia ich uczuć; empatia

SJP.pl

# intropsychologia

nauka badająca mechanizmy oddziaływania jednych ludzi na drugich; interpsychologia

SJP.pl

# introspekcja

w psychologii: badanie własnych przeżyć psychicznych; samoobserwacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. analiza własnych procesów psychicznych

Wiktionary

- Introspekcja filmowa
- introspekcja w informatyce
- introspekcja w psychologii

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔˈspɛkt͡sʲja, AS: ĩntrospekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. introspekcyjny

Wiktionary

# introspekcjonistka

→ introspekcjonista

SJP.pl

#### Patrz:

introspekcjonista

# introspekcjonizm

Introspekcjonizm, psychologia introspekcyjna – technika zbierania danych, rozwijana przez XIX-wiecznych psychologów, m.in. Wundta, kładąca nacisk na bezpośrednie i subiektywne badanie świadomości – introspekcję.

Badania nad percepcją prowadzone były z punktu widzenia nauk przyrodniczych. Wynikało to z tendencji myśli XIX-wiecznej do przekształcania dziedzin filozofii zajmujących się człowiekiem w nauki empiryczne. Psychologia miała być podstawową dyscypliną humanistyczną tego przekształcenia. W introspekcjonizmie psychika była rozumiana jako świadomość indywidualna – przedmiot jej badań stanowiła psychika dowolnej jednostki ludzkiej – utożsamiana ze świadomością.

Wikipedia

# introspekcyjny

związany z obserwacją i analizą własnych myśli, przeżyć i stanów psychicznych; introspektywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. taki, który opiera się na introspekcji, dotyczy introspekcji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔspɛkˈt͡sɨjnɨ, AS: ĩntrospekcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introspekcja ż.

Wiktionary

# introspektywny

związany z obserwacją i analizą własnych myśli, przeżyć i stanów psychicznych; introspekcyjny

SJP.pl

# introwersja

skupianie się na własnych odczuciach, zamknięcie na świat, trudność utrzymania kontaktu z otoczeniem, przeciwieństwo ekstrawertyzmu; introwertyzm

SJP.pl

Introwersja i ekstrawersja (łac. introversus – zwrócony do środka, łac. extraversus – zwrócony na zewnątrz) – przeciwstawiane sobie cechy osobowości związane z kontaktami międzyludzkimi, różnie definiowane u różnych autorów. Pojęcia te zostały wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne, 1921), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCrae w modelu Wielkiej Piątki.

Wikipedia

# introwersyjny

przymiotnik od: introwersja (np. postawa introwersyjna)

SJP.pl

# introwertyczka

→ introwertyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: introwertyk

Wiktionary

#### Patrz:

introwertyk

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntrɔvɛrˈtɨt͡ʃka, AS: ĩntrovertyčka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introwertyzm m., introwertyczność ż.

:: fm. introwertyk m.

przym. introwertyczny

Wiktionary

# introwertyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co introwertyczne; cecha tych, którzy są introwertyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. introwertyzm m., introwertyk m., introwertyczka ż.

przym. introwertyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrytość, zamkniętość; pot. borsukowatość

Wiktionary

# introwertyczny

charakterystyczny dla introwertyka (np. introwertyczna postawa); introwertywny

SJP.pl

# introwertyk

osoba zamknięta w sobie, niechętna do nawiązywania znajomości z innymi ludźmi, skupiająca się na własnych sprawach i uczuciach; samotnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze

Wiktionary

Introwersja i ekstrawersja (łac. introversus – zwrócony do środka, łac. extraversus – zwrócony na zewnątrz) – przeciwstawiane sobie cechy osobowości związane z kontaktami międzyludzkimi, różnie definiowane u różnych autorów. Pojęcia te zostały wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne, 1921), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCrae w modelu Wielkiej Piątki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. introwertyczka ż., introwertyczność ż., introwertyzm mrz.

:: fż. introwertyczka ż.

przym. introwertyczny

przysł. introwertycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. wsobek

Wiktionary

# introwertywny

charakterystyczny dla introwertyka (np. introwertywna postawa); introwertyczny

SJP.pl

# introwertyzm

skupianie się na własnych odczuciach, zamknięcie na świat, trudność utrzymania kontaktu z otoczeniem, przeciwieństwo ekstrawertyzmu; introwersja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. zob. introwersja.

Wiktionary

Introwersja i ekstrawersja (łac. introversus – zwrócony do środka, łac. extraversus – zwrócony na zewnątrz) – przeciwstawiane sobie cechy osobowości związane z kontaktami międzyludzkimi, różnie definiowane u różnych autorów. Pojęcia te zostały wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne, 1921), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCrae w modelu Wielkiej Piątki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. introwersja ż., introwertyk m., introwertyczka ż., introwertyczność ż.

Wiktionary

# intruz

człowiek nieproszony, natrętny; natręt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek niemile widziany w danym miejscu

(1.2) człowiek który dostał się gdzieś bezprawnie, łamiąc zakazy

Wiktionary

- intruz – osoba, która bez zezwolenia wkracza fizycznie na teren, na który nie powinna mieć wstępu, albo przekracza inne, mniej jasno określone granice – fizycznie lub mentalnie – bez zgody drugiej osoby
- intruz (w informatyce) – osoba nieupoważniona do korzystania z zasobów danej sieci bądź systemu komputerowego, która – wbrew właścicielowi – różnymi sposobami stara się uzyskać do nich dostęp; w celu ochrony przed intruzami stosuje się m.in. zapory sieciowe oraz systemy IDS
- Intruz – film z 1929 roku, otrzymał jedną nominację do Oscara
- Intruz – film z 1946 roku w reżyserii Orsona Wellesa
- Intruz – film z 1949 roku w reżyserii Clarence'a Browna
- Intruz − amerykański film fabularny z 1989 roku w reżyserii Scotta Spiegela
- Intruz – film z 1999 roku w reżyserii Davida Baileya
- Intruz – francuski film z 2004 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na dworze cesarskim pojawia się intruz: młody, utalentowany i już słynny kompozytor, u którego cesarz zamawia nową operę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) natręt, nieproszony gość

(1.2) nieproszony gość

Wiktionary

# intruzja

wciśnięcie się masy skalnej w wyższe partie skorupy ziemskiej

SJP.pl

Intruzja (z łac. intrusus ‘wepchnięty’) – ciało skalne powstałe z zastygłej w głębi skorupy ziemskiej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze utwory skalne. Magma unosi się w płytsze rejony skorupy ziemskiej w postaci diapiru, wciskając się pomiędzy skały otoczenia. Diapiry docierające w bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni ziemi dają początek zjawiskom wulkanicznym, jednak większość takich ciał skalnych, na skutek powolnego schładzania, zastyga 5–30 kilometrów pod powierzchnią, tworząc ciała skalne określane jako plutony. Forma, wielkość i stosunek do skał otoczenia pozwala wyróżnić następujące typy intruzji:

- intruzje zgodne – ściany intruzji są zgodne z płaszczyznami strukturalnymi, takimi jak warstwowanie lub uławicenie starszych skał, powierzchnie niezgodności czy też płaszczyzny tektoniczne. Zalicza się do nich:

    sille, lakkolity (lakolit), lopolity, fakolity;

- intruzje niezgodne – ściany intruzji przekraczają powierzchnie strukturalne. W tej kategorii wyróżnia się:

    dajki, żyły kominowe (nek wulkaniczny), żyły pierścieniowe, apofizy, etmolity, harpolity, batolity.

Wikipedia

# intruzka

→ intruz; natrętka

SJP.pl

# intruzyjny

przymiotnik od: intruzja

SJP.pl

# intruzywny

1. związany z wejściem wgłąb innych struktur;
2. skała intruzywna - skała powstała w wyniku krzepnięcia magmy we wcześniej istniejących strukturach skalnych;
3. intruzywny wzrost komórek - wrastanie komórek pomiędzy istniejące wcześniej, poprzez ich rozpuszczanie i rozpychanie

SJP.pl

# intryga

1. podstępne działanie polegające na wzajemnym skłóceniu jakichś osób;
2. w literaturze: zawiązanie i przeprowadzenie akcji, której przedmiotem jest konflikt między postaciami utworu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

(1.2) w utworach fabularnych, zwykle w dramacie: zbieg okoliczności lub umyślne działanie postaci, wywołujące konflikt i prowadzące do zmiany kierunku akcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Intryga Janka miała opłakane skutki.

(1.2) Intryga w tej książce jest znakomita i nieprzewidywalna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtrɨɡa, AS: ĩntryga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intryganctwo n., intrygant m., intrygantka ż.

przym. intrygancki

czas. intrygować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstęp, knowanie, matactwo, machinacja

Wiktionary

# intrygancki

dotyczący intryganta, jego intryg

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intrygant mos., intrygantka ż., intryganctwo n., intryga ż.

czas. intrygować ndk., zaintrygować dk.

Wiktionary

# intryganctwo

skłonność do podstępnych działań w celu skłócenia jakichś osób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) snucie intryg

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intryga ż., intrygant m., intrygantka ż.

czas. intrygować ndk.

przym. intrygancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intrygowanie, krecia robota

Wiktionary

# intrygant

osoba, która intryguje (knuje przeciw komuś lub czemuś)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek czyniący intrygi, działający podstępnie przeciwko komuś

Wiktionary

Intrygant (ang. The Informant!) – amerykański komediodramat kryminalny z 2009 roku w reżyserii Stevena Soderbergha. Powstał na podstawie powieści non-fiction pod tym samym tytułem autorstwa Kurta Eichenwalda.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. intryga ż., intryganctwo n., intrygantka ż.

:: zdrobn. intryżka ż.

czas. intrygować ndk.

przym. intrygancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kret, podgryzacz

Wiktionary

# intrygantka

kobieta, która intryguje (knuje przeciw komuś lub czemuś)

SJP.pl

# intrygować

1. wprowadzać w stan zaciekawienia;
2. knuć przeciw komuś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) robić intrygi, knuć spiski

(1.2) wzbudzać zainteresowanie, zaciekawienie, dawać do myślenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Muszę przyznać, że intryguje mnie twój sposób ubierania się; nigdy nie widziałem niczego podobnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intrygant mos., intryga ż., intryganctwo n.

przym. intrygancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) waśnić, mącić

(1.2) ciekawić

Wiktionary

# intrygujący

wzbudzający chęć poznania; ciekawy, interesujący

SJP.pl

# intryżka

zdrobnienie od: intryga

SJP.pl

# intubacja

wprowadzenie rurki intubacyjnej do tchawicy w celu napowietrzenia płuc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. umieszczenie plastikowyastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;

Wiktionary

Intubacja – umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta w celu zapewnienia drożności dróg oddechowych. Rurka wprowadzana jest najczęściej przez usta za pomocą laryngoskopu. Zabieg ten jest wykonywany przez anestezjologa lub, w przypadku zatrzymania krążenia, do którego doszło poza szpitalem, przez lekarza systemu, pielęgniarkę systemu lub ratownika medycznego.

Wikipedia

# intubacyjny

związany z intubacją

SJP.pl

# intubować

w medycynie: wprowadzić, wprowadzać przez usta lub nos do krtani rurkę umożliwiającą oddychanie

SJP.pl

# intuicja

1. wyczucie przyszłości, zdolność przewidywania; przeczucie, instynkt, antycypacja;
2. niezbyt umotywowany, ale prawdopodobny sąd o czymś, słuszne przeczucie;
3. w psychologii: narzucające się przekonanie, którego nie można w pełni uzasadnić, niepoprzedzone świadomym rozumowaniem, a nawet jemu przeciwne;
4. w filozofii: poznanie bezpośrednie, irracjonalne, polegające na uchwyceniu prawdy dzięki wewnętrznemu przekonaniu, bez pomocy rozumowania lub doświadczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania

(1.2) psych. proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

(1.3) pot. zdolność przeczuwania, przewidywania

Wiktionary

Intuicja (z łac. intuitio – wejrzenie) – sądy oraz przekonania pojawiające się bezpośrednio, niebędące świadomym operowaniem przesłankami, rozumowanie bez uświadamiania procesu dochodzenia do rozwiązania problemu. Objawia się w postaci nagłego przebłysku myślowego, w którym dostrzega się myśl, obraz, rozwiązanie problemu lub odpowiedź na nurtujące pytanie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Decyzje na wszystkich szczeblach władzy, od premiera po wójta w gminie, podejmowane są głównie na podstawie intuicji i wynikają z bieżącej gry interesów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntuˈjit͡sʲja, AS: ĩntui ̯icʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intuicjonizm m., intuicyjność ż.

przym. intuicyjny, intuicjonistyczny

przysł. intuicyjnie

Wiktionary

# intuicjonista

zwolennik, przedstawiciel intuicjonizmu - doktryny zakładającej, że podstawową lub wyłączną rolę w poznaniu odgrywa intuicja

SJP.pl

# intuicjonistka

zwolenniczka, przedstawicielka intuicjonizmu - doktryny zakładającej, że podstawową lub wyłączną rolę w poznaniu odgrywa intuicja

SJP.pl

# intuicjonistyczny

→ intuicjonizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z intuicjonizmem, dotyczący intuicjonizmu, intuicjonistów

Wiktionary

#### Patrz:

intuicjonizm

#### Powiązane:

rzecz. intuicjonizm mrz., intuicjonista m., intuicjonistka ż., intuicja ż., intuicyjność ż.

przym. intuicyjny

przysł. intuicyjnie

Wiktionary

# intuicjonizm

1. w filozofii: doktryna poznania zakładająca, że podstawową lub wyłączną rolę w poznaniu odgrywa intuicja; intuitywizm;
2. w logice: współczesny kierunek matematyczny głoszący, iż budowę wszelkich teorii matematycznych należy opierać jedynie na pierwotnej intuicji ciągu liczb naturalnych oraz na zasadzie indukcji matematycznej

SJP.pl

- Intuicjonizm (matematyka)
- Intuicjonizm (filozofia)

Wikipedia

# intuicyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) za pomocą intuicji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntujiˈt͡sɨjɲɛ, AS: ĩntui ̯icyi ̯ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intuicja ż., intuicjonizm m., intuicyjność ż.

przym. intuicyjny, intuicjonistyczny

Wiktionary

# intuicyjność

kierowanie się intuicją - zdolnością przeczuwania, wyczuwania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest intuicyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intuicja ż., intuicjonizm m., intuicjonistka ż.

przym. intuicyjny, intuicjonistyczny

przysł. intuicyjnie

Wiktionary

# intuicyjny

zgodny z intuicją, wynikający z intuicji, oparty na intuicji - zdolności przeczuwania, wyczuwania; podświadomy, aprioryczny, intuitywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z intuicją

(1.2) wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩntujiˈt͡sɨjnɨ, AS: ĩntui ̯icyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intuicja ż., intuicjonista m., intuicjonistka ż., intuicjonizm m., intuicyjność ż., intuitywizm m.

przym. intuicjonistyczny, intuitywny

przysł. intuicyjnie, intuitywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) książk. intuitywny

Wiktionary

# intuitywizm

w filozofii: doktryna poznania zakładająca, że podstawową lub wyłączną rolę w poznaniu odgrywa intuicja; intuicjonizm

SJP.pl

# intuitywnie

→ intuitywny

SJP.pl

#### Patrz:

intuitywny

# intuitywny

rzadko: zgodny z intuicją, wynikający z intuicji, oparty na intuicji - zdolności przeczuwania, wyczuwania; podświadomy, aprioryczny, intuicyjny

SJP.pl

# intususcepcja

w botanice: mechanizm wzrostu pierwotnej ściany komórkowej polegający na tym, że nowe łańcuchy celulozy wbudowywane są pomiędzy już istniejące; apozycja

SJP.pl

# intymidacja

książkowo: zastraszenie, zatrwożenie, onieśmielenie

SJP.pl

Zastraszanie, grożenie – informowanie kogoś o zamiarze lub możliwości podjęcia lub zaniechania działań, na skutek czego zastraszana osoba znajdzie się w sytuacji przez nią niepożądanej. Zastraszanie z reguły jest społecznie potępiane, ale są wyjątki. Na przykład, kiedy po zmroku idziemy pustą ulicą pewnym krokiem i robiąc groźną minę, to jest mniej prawdopodobne, że staniemy się ofiarą rozboju.Zastraszanie często przybiera formę niejawną, poprzez:

- techniki autoprezentacji np. robienie groźnych min, zaciskanie pięści
- pozornie niewinne chwalenie się np. znajomościami z przełożonym w zakładzie pracy, władzą, policją, światem przestępczym
- opowiadaniem, że się kogoś pobiło, zwłaszcza z błahego powodu, np. niewielką zniewagę
- deklarowaniem posiadania broni, czy znajomością sztuk walki np. karate.

Wikipedia

# intymistka

→ intymista

SJP.pl

#### Patrz:

intymista

# intymistyczny

→ intymizm

SJP.pl

#### Patrz:

intymizm

# intymizm

1. klimat obrazów postimpresjonistycznych, oddających intymny nastrój codziennych zajęć;
2. klimat dzieł malarzy holenderskich XVII wieku, ukazujących pogodne sceny z życia prywatnego;
3. kierunek w sztuce filmowej, przedstawiający głównie osobiste przeżycia bohaterów

SJP.pl

# intymnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób intymny (bardzo osobisty)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ich związek rozwijał się intymnie i w pełnym zaufaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intymność ż.

przym. intymny

Wiktionary

# intymniej

stopień wyższy od przysłówka: intymnie

SJP.pl

# intymniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: intymny

SJP.pl

# intymność

1. bliskość, zażyłość, poufałość;
2. miłosny, erotyczny charakter czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter

(1.2) miłosny lub erotyczny charakter

Wiktionary

- intymność (bliskość) w teorii miłości Sternberga
- teoria intymności – teoria z zakresu psychologii społecznej
- intymność – inaczej zażyłość, poufałość, komitywa, bliskość, konfidencjalność
- Intymność – dramat filmowy z 2001 roku w reżyserii Patrice'a Chéreau.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. intymny

przysł. intymnie

Wiktionary

# intymny

1. bardzo osobisty, zastrzeżony do najwęższego kręgu bliskich;
2. dotyczący seksu lub narządów płciowych

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mocno osobisty

(1.2) związany z erotyką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wnikanie w intymne, osobiste sprawy klienta dopuszczalne jest jedynie w takim zakresie, jaki wynika z celów pomocy psychologicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈtɨ̃mnɨ, AS: ĩntỹmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. intymność ż.

przysł. intymnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) seksualny

Wiktionary

# intyna

wewnętrzna warstwa błony okrywającej ziarno pyłku

SJP.pl

Intyna (endosporium) – wewnętrzna warstwa ściany komórkowej otaczającej zarodniki mszaków i paprotników, ziarno pyłku u roślin okrytozalążkowych i nagozalążkowych oraz zarodniki grzybów. W przeciwieństwie do zewnętrznej, pokrytej kutykulą warstwy egzyny, intyna roślin jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny Pojawiająca się podczas kiełkowania ziarna pyłku łagiewka pyłkowa jest komórką wegetatywną otoczoną intyną, wysuwająca się przez otworek (porus) w egzynie. Pory mogą być zamknięte skutynizowanymi wieczkami.

Wikipedia

# intytulacja

1. opatrzenie tytułem, tytułowanie czegoś;
2. tytuł, nagłówek;
3. zwracanie się do kogoś tytułem przysługującym mu ze względu na stanowisko lub urodzenie

SJP.pl

# inuicki

→ Inuita; innuicki, eskimoski

SJP.pl

# inuita

przedstawiciel rdzennej ludności zamieszkującej obszary Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii; Innuita, Eskimos

SJP.pl

# inuitka

→ Inuita

SJP.pl

#### Patrz:

Inuita

# inuktitut

język z rodziny eskimo-aleuckiej, urzędowy język kanadyjskich stanów Nunavut i Terytoria Północno-Zachodnie

SJP.pl

Inuktitut (ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ inuktitut, dosł. język ludzi albo „nasz język”), język eskimoski – język z rodziny eskimo-aleuckiej, używany głównie w Kanadzie. Z punktu widzenia typologii jest to język aglutynacyjny.

Jako język urzędowy funkcjonuje w Nunavut i Terytoriach Północno-Zachodnich, a także częściowo w Quebecu oraz Nowej Fundlandii i Labradorze. Na Grenlandii językiem urzędowym jest kalaallisut, który jest przez niektórych uważany za jeden z dialektów inuktitut.

Wikipedia

# inula

bylina, rzadziej krzew, z rodziny astrowatych; oman

SJP.pl

Oman (Inula L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 78 gatunków w wąskim ujęciu (z wyłączeniem rodzaju Pentanema) lub około 100 w szerokim ujęciu. Rośliny te występują w Europie i Azji oraz w środkowej Afryce. Rodzaj w szerokim ujęciu reprezentowany jest w Polsce przez 6 gatunków rodzimych i jeden introdukowany, w wąskim ujęciu należy tu tylko gatunek introdukowany – oman wielki Inula helenium.

Wikipedia

# inulina

wielocukier zbudowany z fruktozy gromadzący się głównie w podziemnych częściach roślin z rodziny złożonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

Wiktionary

Inulina (łac. inulinum) – polisacharyd zbudowany z około 30–35 cząsteczek monocukrów połączonych wiązaniami β-2,1-glikozydowymi w nierozgałęziony łańcuch. Łańcuch ten, zbudowany z reszt β-D-fruktofuranozy, zawiera jedną terminalnie umieszczoną cząsteczkę D-glukozy (na końcu redukującym) oraz drugą, w środku łańcucha, połączoną wiązaniem 1,3-glikozydowym. Masa cząsteczkowa inuliny to ok. 5000 Da. Należy do fruktanów, jest prebiotykiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ponadto cykoria zawiera rodzaj błonnika, zwanego inuliną, który działa jak prebiotyk w układzie trawiennym, stymulując rozwój korzystnych dla jelit bakterii. Inulina pomaga również regulować poziom cukru we krwi (…).

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|inulinum.

uwagi.

nie mylić z|insulina.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) inulin

* baskijski: (1.1) inulina

* białoruski: (1.1) інулін m.

* bośniacki: (1.1) inulin m.

* czeski: (1.1) inulin m.

* fiński: (1.1) inuliini

* francuski: (1.1) inuline ż.

* galicyjski: (1.1) inulina ż.

* hiszpański: (1.1) inulina ż.

* ido: (1.1) inulino

* indonezyjski: (1.1) inulin

* japoński: (1.1) イヌリン (inurin)

* kataloński: (1.1) inulina ż.

* litewski: (1.1) inulinas

* łotewski: (1.1) inulīns m.

* macedoński: (1.1) инулин m.

* niemiecki: (1.1) Inulin n.

* ormiański: (1.1) ինուլին (inulin)

* perski: (1.1) اینولین

* portugalski: (1.1) inulina ż.

* rosyjski: (1.1) инулин m.

* rumuński: (1.1) inulină ż.

* szwedzki: (1.1) inulin

* tajski: (1.1) อินูลิน

* uzbecki: (1.1) inulin

* węgierski: (1.1) inulin

* włoski: (1.1) inulina ż.

źródła.

== inulina (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. inulina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inulinowy

→ inulina

SJP.pl

#### Patrz:

inulina

# inundacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. powódź

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnũndaˈt͡sɨja, AS: ĩnũndacyi ̯a

Wiktionary

# inunkcja

wcieranie lekarstwa (maści lub płynu)

SJP.pl

# inv.

skrót od: invenit (z łaciny: wykonał, wynalazł, stworzył - słowo potwierdzające oryginalność jakiegoś dzieła)

SJP.pl

# invar

stal o dużej zawartości niklu, stosowana do wyrobu przyrządów pomiarowych; inwar

SJP.pl

# invenit

łac. wykonał, wynalazł, stworzył (słowo potwierdzające oryginalność jakiegoś dzieła, przeważnie umieszczane jako skrót "inv.")

SJP.pl

# inwader

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rzad. ten, który dokonuje inwazji

(1.2) rzad. podmiot prowadzący inwazję na obszarze wykraczającym poza jego rodzimy zasięg, naturalne środowisko czy miejsce, do którego jest przypisany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) (…) opisany niedawno w Macedonii inwader może okazać się jednym ze znanych już gatunków egzotycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈvadɛr, AS: ĩnvader

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwazja ż., inwazyjność ż.

przym. inwazyjny

przysł. inwazyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) najeźdźca, agresor, atakujący, obcy

Wiktionary

# inwaginacja

wpuklenie się jednego odcinka jelita w drugi, najczęściej na tle nowotworowym; wgłobienie jelit

SJP.pl

Inwaginacja (wpuklenie, wklęśnięcie, embolia) – typ gastrulacji. Polega na wpukleniu do wnętrza blastuli komórek bieguna wegetatywnego. Komórki te zbliżają się następnie do otaczających je komórek bieguna animalnego, co prowadzi do utworzenia dwuwarstwowej gastruli.

Wikipedia

# inwalida

człowiek, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy; kaleka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

Wiktionary

Niepełnosprawność (ang. disability) – stan, który znacząco utrudnia osobie wykonywanie określonych aktywności lub wchodzenie w interakcje z otaczającym ją światem. Niepełnosprawności mogą mieć charakter poznawczy, ogólnorozwojowy, intelektualny, psychiczny, fizyczny, sensoryczny lub mogą być wynikiem interakcji wielu czynników. Niepełnosprawność może występować od urodzenia lub być nabyta w ciągu całego życia danej osoby. Historycznie niepełnosprawność była rozpoznawana tylko na bazie wąskiego zestawu kryteriów — obecnie jednak niepełnosprawność jest rozpatrywana wieloaspektowo. Niepełnosprawność może być łatwo rozpoznawalna lub niewidoczna.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvaˈlʲida, AS: ĩnvalʹida

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwalidztwo n.

:: fż. inwalidka ż.

przym. inwalidzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kaleka, niepełnosprawny, reg. śl. kripel.

Wiktionary

# inwalidacja

proces charakteryzujący się dostarczaniem osobie informacji sprzecznych z jej odczuciami, przeciwny do walidacji; unieważnienie

SJP.pl

Inwalidacja (unieważnienie)– proces przeciwny do walidacji charakteryzujący się dostarczaniem osobie informacji sprzecznych z jej odczuciami.

Przykład:

  Małe dziecko udaje się do rodzica, ponieważ się przewróciło i coś je boli. Rodzic na to odpowiada, że nic mu nie jest.

Wikipedia

# inwalidka

kobieta częściowo ograniczona w możliwościach wykonywania swoich prac lub całkowicie niezdolna do pracy

SJP.pl

# inwalidzki

dotyczący inwalidy, inwalidki lub inwalidztwa

SJP.pl

# inwalidztwo

stan całkowitego lub częściowego ograniczenia w wykonywaniu swoich prac, wywołany kalectwem lub chorobą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną

Wiktionary

Niepełnosprawność (ang. disability) – stan, który znacząco utrudnia osobie wykonywanie określonych aktywności lub wchodzenie w interakcje z otaczającym ją światem. Niepełnosprawności mogą mieć charakter poznawczy, ogólnorozwojowy, intelektualny, psychiczny, fizyczny, sensoryczny lub mogą być wynikiem interakcji wielu czynników. Niepełnosprawność może występować od urodzenia lub być nabyta w ciągu całego życia danej osoby. Historycznie niepełnosprawność była rozpoznawana tylko na bazie wąskiego zestawu kryteriów — obecnie jednak niepełnosprawność jest rozpatrywana wieloaspektowo. Niepełnosprawność może być łatwo rozpoznawalna lub niewidoczna.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. inwalida m., inwalidka ż.

przym. inwalidzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kalectwo, ułomność

Wiktionary

# inwar

stal o dużej zawartości niklu, stosowana do wyrobu przyrządów pomiarowych; invar

SJP.pl

Inwar – stop żelaza (54–64%) i niklu (36–46%) z niewielkim dodatkiem węgla i chromu. Z powodu bardzo małego współczynnika rozszerzalności cieplnej jest stosowany m.in. do wytwarzania precyzyjnych przymiarów (stosowane w geodezji: druty inwarowe i inwarowe łaty do niwelacji precyzyjnej), w mechanizmach precyzyjnych (zegarach, zaworach silnikowych). Jest podstawowym stopem stosowanym na warstwę bierną w termobimetalach.

Wikipedia

# inwariant

1. w matematyce: wielkość niezmieniająca się przy dokonywaniu pewnych przekształceń; niezmiennik;
2. w językoznawstwie: element językowy traktowany w analizie lingwistycznej jako stały, niezmienny, w przeciwieństwie do wariantów, które są jego realizacjami w różnych kontekstach i są zmienne

SJP.pl

# inwariantność

niezmienność cech, stanu, konfiguracji określonego elementu lub układu elementów; niezmienność, stałość

SJP.pl

# inwariantny

niezmienny, stały;
1. w matematyce: niezmieniający się przy danym przekształceniu;
2. w językoznawstwie: mający cechy inwariantu - elementu językowego

SJP.pl

# inwazja

1. zbrojne wtargnięcie, najazd
2. wielka liczba czegoś lub kogoś, duże nasilenie się jakiegoś zjawiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

(1.2) biol. gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;

(1.3) med. wet. stan albo proces zarażenia organizmu lub populacji przez pasożyty, drobnoustroje albo inne czynniki chorobotwórcze

(1.4) przen. masowe i źle postrzegane pojawienie się czegoś

Wiktionary

- inwazja – zbrojne wtargnięcie nieprzyjacielskich wojsk na terytorium innego państwa.
- inwazja – jeden z podstawowych procesów ekologicznych
- Inwazja – amerykański serial telewizyjny o tematyce science fiction z 2005
- Inwazja – amerykański thriller science fiction z 2007

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Inwazja wojsk zakończyła się porażką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈvazʲja, AS: ĩnvazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwader m., inwazyjność ż.

przym. inwazyjny

przysł. inwazyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agresja, interwencja, najazd, napaść

(1.3) zakażenie, zarażenie, infekcja

(1.4) zalew, najazd, natłok, nawał, napływ

Wiktionary

# inwazor

dawniej: najeźdźca, agresor

SJP.pl

# inwazyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób inwazyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwader m., inwazja ż., inwazyjność ż.

przym. inwazyjny

Wiktionary

# inwazyjność

→ inwazyjny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co inwazyjne

Wiktionary

#### Patrz:

inwazyjny

#### Przykłady

(1.1) Czy znaleźli jakiś sposób na inwazyjność rdestowca?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwader m., inwazja ż.

przym. inwazyjny

przysł. inwazyjnie

Wiktionary

# inwazyjny

przymiotnik od: inwazja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. dotyczący inwazji zbrojnej, związany z inwazją zbrojną

(1.2) ekol. dotyczący zasiedlania przez gatunki obce określonemu środowisku

(1.3) med. dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) W 2018 opublikowana została lista 66 inwazyjnych gatunków zwierząt i roślin uznanych za stanowiące największe zagrożenie dla bioróżnorodności i ekosystemów w Europie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwader m., inwazja ż., inwazyjność ż.

przysł. inwazyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) najeźdźczy

Wiktionary

# inwałd

Inwałd – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Andrychów. Znajduje się tutaj jedno ze stanowisk Skałek Andrychowskich.

Wieś znajduje się na pograniczu Beskidu Andrychowskiego (wschodnia część Beskidu Małego) i Pogórza Śląskiego, u podnóża góry Ostry Wierch. Leży na wschód od miasta Andrychowa, przy drodze krajowej nr 52, w zlewni strumienia Stawki.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Inwałd.

Wikipedia

# inwałdzianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Inwałdu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inwałd m.

:: fż. inwałdzianka ż.

przym. inwałdzki

Wiktionary

# inwałdzianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Inwałdu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inwałd m.

:: fm. inwałdzianin m.

przym. inwałdzki

Wiktionary

# inwałdzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Inwałdu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Inwałd m., inwałdzianin m., inwałdzianka ż.

Wiktionary

# inwektywa

zniewaga słowna; obelga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zniewaga, obelga

Wiktionary

Obelga, inwektywa − obraza słowna wyrażona mową lub pismem, przez przypisanie danej osobie cech negatywnych. Najczęściej wykorzystuje się wyrazy nacechowane emocjonalnie. Gramatycznie najczęściej rzeczownik lub przymiotnik. To samo określenie może być negatywne w opinii obrażającego, a w opinii obrażanego wprost przeciwnie, może być np. powodem do dumy. W przypadku określeń neutralnych, rozstrzygnięcie następuje na płaszczyźnie kontekstu użytego określenia.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. inwektywny

Wiktionary

# inwektywny

→ inwektywa

SJP.pl

#### Patrz:

inwektywa

# inwencja

1. pomysłowość, innowatorstwo;
2. krótki instrumentalny utwór polifoniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto jest pomysłowy i wynajduje rzeczy nowe, oryginalne

(1.2) muz. krótki instrumentalny utwór polifoniczny oparty na imitacji, często zbliżony do uproszczonej fugi

Wiktionary

- Inwencja (muzykologia) – krótki instrumentalny utwór polifoniczny
- Inwencja (kult świętych) – odkrycia relikwii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan ma inwencję twórczą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈvɛ̃nt͡sʲja, AS: ĩnvẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. inwencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kreatywność, pomysłowość, zmyślność

Wiktionary

# inwencyjny

związany z inwencją

SJP.pl

# inwentarski

należący do inwentarza

SJP.pl

# inwentaryzacja

1. urzędowy spis z natury inwentarza, wyposażenia itp.;
2. sporządzanie naukowo opracowanego rejestru zabytków, dzieł sztuki itd.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spisywanie inwentarza

Wiktionary

Inwentaryzacja – proces polegający na ustaleniu rzeczywistego stanu składników majątkowych jednostki gospodarczej na określony dzień, poprzez ich fizyczny spis (spis z natury) oraz porównanie z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej. Inwentaryzacja obejmuje również identyfikację i analizę różnic pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem księgowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj przeprowadzono inwentaryzację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzat͡sʲja, AS: ĩnvẽntaryzacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz m., inwentura ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż., inwentaryzowanie n., zinwentaryzowanie n.

przym. inwentaryzacyjny, inwentaryzatorski, inwentarzowy

czas. inwentaryzować, zinwentaryzować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inwentura

Wiktionary

# inwentaryzacyjny

związany z inwentaryzacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inwentaryzacją, dotyczący inwentaryzacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz mrz., inwentaryzacja ż., inwentura ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż., inwentaryzowanie n., zinwentaryzowanie n.

przym. inwentaryzatorski, inwentarzowy

czas. inwentaryzować ndk., zinwentaryzować dk.

Wiktionary

# inwentaryzator

osoba sporządzająca spis inwentarza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba odpowiedzialna za inwentaryzowanie mienia oraz prowadzenie jego rejestrów – inwentarzy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Warszawie odbył się kolejny zjazd inwentaryzatorów muzealnych.

(1.1) W kwestii użyczenia na wystawę proszę kontaktować się z inwentaryzatorem zbiorów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinwentaryzowanie n., inwentarz mrz., inwentaryzowanie n., inwentaryzacja ż.

przym. inwentaryzacyjny

czas. inwentaryzować, zinwentaryzować

Wiktionary

# inwentaryzatorka

kobieta sporządzająca spis inwentarza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta odpowiedzialna za inwentaryzowanie mienia oraz prowadzenie jego rejestrów – inwentarzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz mrz., inwentaryzowanie n., inwentaryzacja ż.

przym. inwentaryzacyjny

czas. inwentaryzować

Wiktionary

# inwentaryzatorski

przymiotnik

(1.1) dotyczący inwentaryzacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentaryzacja ż.

przym. inwentaryzacyjny

Wiktionary

# inwentaryzować

1. sporządzać z natury spis inwentarza;
2. opisywać i opracowywać naukowo zbiór jakichś dóbr, np.: zabytków, dzieł sztuki itd.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zinwentaryzować)

(1.1) ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu Polaków inwentaryzuje towary w zagranicznych supermarketach za psie pieniądze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz m., inwentaryzacja ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż., inwentaryzowanie n., zinwentaryzowanie n.

czas. zinwentaryzować dk.

przym. inwentarzowy, inwentaryzacyjny

Wiktionary

# inwentaryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) księg. sporządzanie spisu mienia z natury

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɛ̃ntarɨzɔˈvãɲɛ, AS: ĩnvẽntaryzovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zinwentaryzowanie n., inwentarz m., inwentaryzacja ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż.

czas. zinwentaryzować dk., inwentaryzować ndk.

przym. inwentaryzacyjny

Wiktionary

# inwentarz

1. stan posiadania, trwałe składniki majątku;
2. spis takiego stanu;
3. zespół, zbiór;
4. ogół zwierząt hodowlanych w gospodarstwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

(1.2) spis ilościowy i wartościowy inwentarza (1.1)

Wiktionary

- księga inwentarzowa
- Inwentarz – polski film dokumentalny z 1975 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gospodarstwo ma bardzo bogaty inwentarz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈvɛ̃ntaʃ, AS: ĩnvẽntaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentaryzacja ż., inwentaryzator m., inwentaryzatorka ż., inwentaryzowanie n., zinwentaryzowanie n.

czas. zinwentaryzować dk., inwentaryzować ndk.

przym. inwentaryzacyjny, inwentarski, inwentarzowy

Wiktionary

# inwentarzowy

→ inwentarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z inwentarzem, dotyczący inwentarza

Wiktionary

#### Patrz:

inwentarz

#### Powiązane:

rzecz. inwentarz m., inwentaryzacja ż.

czas. zinwentaryzować, inwentaryzować

przym. inwentaryzacyjny

Wiktionary

# inwentor

dawniej: wynalazca, twórca

SJP.pl

# inwentura

urzędowy spis z natury majątku; inwentaryzacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. inwentaryzacja

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwentaryzacja ż.

przym. inwentaryzacyjny

Wiktionary

# inwentyczny

→ inwentyka

SJP.pl

#### Patrz:

inwentyka

# inwentyka

1. gałąź wiedzy zajmująca się procesami twórczymi, wynalazczymi;
2. metodyka poszukiwania nowatorskich, twórczych rozwiązań

SJP.pl

Inwentyka – gałąź wiedzy zajmująca się procesami twórczymi (łac. inventio – dar wynalazczy).

Wikipedia

# inwersja

1. odwrócenie ustalonego porządku, przestawienie kolejności;
2. odstąpienie od naturalnego szyku wyrazów w zdaniu; przestawnia, przekładnia, hyperbaton, szyk przestawny, metateza;
3. chorobliwe wywrócenie wewnętrznej części organu na zewnątrz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś

(1.2) jęz. przestawnia, przestawka, szyk przestawny

(1.3) mat. geometryczne przekształcenie płaszczyzny względem zdefiniowanego okręgu

(1.4) anat. ruch stopy, podczas którego podeszwa kieruje się do środka wyimaginowanej osi ciała dzielącej ciało na lewą i prawą stronę

Wiktionary

Inwersja (łac. inversio, odwrócenie) – ogólnie, zmiana zwykłego układu na odwrotny, pewnych cech na im przeciwne.Termin stosowany w wielu znaczeniach, dotyczący odwrócenia proporcji, kolejności, tendencji, zmiany zwrotu, odwrócenia kształtu charakterystyki, przeciwieństwa dotychczasowych wartości itp.

Nauki ścisłe i przyrodnicze

- w matematyce
  - inwersja (geometria) to rodzaj przekształcenia geometrycznego
  - inwersja (kombinatoryka)

  Wikipedia

# inwersyjny

związany z inwersją, polegający na inwersji

SJP.pl

# inwertaza

enzym należący do glikozydaz; występuje w drożdżach, drobnoustrojach i roślinach wyższych

SJP.pl

Inwertaza (β-fruktofuranozydaza, β-fruktozydaza, sacharaza, EC 3.2.1.26) – enzym z klasy hydrolaz i podklasy glikozydaz, który katalizuje hydrolizę wiązania fruktofuranozydowego (+)-sacharozy z wytworzeniem (+)-glukozy i (−)-fruktozy. Procesowi towarzyszy zmiana kierunku skręcania płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego z dodatniej na ujemną, tzw. "inwersja sacharozy", co jest źródłem nazwy enzymu.

Wikipedia

# inwerter

urządzenie elektryczne zamieniające prąd stały, którym jest zasilane, na prąd przemienny o regulowanej częstotliwości wyjściowej

SJP.pl

- przetwornica napięcia
- bramka logiczna NOT
- rozwiązanie technologiczne w klimatyzacji pomieszczeń

Wikipedia

# inwerterowy

→ inwerter

SJP.pl

#### Patrz:

inwerter

# inwertor

przyrząd przetwarzający prąd stały na zmienny

SJP.pl

# inwertorowy

→ inwertor

SJP.pl

#### Patrz:

inwertor

# inwertować

zamieniać na przeciwność; odwracać, nicować

SJP.pl

# inwertyna

mieszanina glukozy i fruktozy powstała wskutek hydrolizy sacharozy; cukier inwertowany

SJP.pl

# inwestochłonność

w ekonomii: stosunek wartości inwestycji do wartości produkcji

SJP.pl

# inwestor

osoba lub przedsiębiorstwo inwestujące w coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

Wiktionary

Inwestor – osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która inwestuje wolne czasowo środki finansowe w przedsięwzięcia mogące przynieść zysk. Jest to podmiot gospodarczy, który w warunkach ryzyka dokonuje inwestycji kapitałowej poprzez stworzenie lub zakup elementów majątku, np. zakup zakładu przemysłowego – pośrednio w celu produkcji dóbr lub realizacji usług do przyszłej konsumpcji oraz bezpośrednio w celu odniesienia w przyszłości zysku z zainwestowanego kapitału. Proces ten umożliwia prowadzenie rozszerzonej reprodukcji społecznej, czyli osiąganie wzrostu gospodarczego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od kilku lat Dania należy do największych inwestorów zagranicznych w Polsce.

(1.1) Dlaczego wielu inwestorów traci na giełdzie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩnˈvɛstɔr, AS: ĩnvestor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestycja ż., inwestowanie n.

czas. inwestować ndk.

przym. inwestorski, inwestycyjny

Wiktionary

# inwestorka

→ inwestor

SJP.pl

#### Patrz:

inwestor

# inwestorski

związany z inwestorem, inwestorami (np. grupa inwestorska)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z inwestorem, dotyczący inwestora; przeznaczony dla inwestorów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestor m., inwestorka ż., inwestycja ż., inwestowanie n., zainwestowanie n.

czas. inwestować ndk., zainwestować dk.

przym. inwestycyjny

Wiktionary

# inwestorstwo

zajęcie inwestora

SJP.pl

# inwestować

lokować środki finansowe (kapitał) w różnego rodzaju środki i aktywności gospodarcze w celu osiągnięcia korzyści

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zainwestować)

(1.1) dokonywać inwestycji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chciałem prawdy, ponieważ stałem u progu wielkiej inwestycji, przymusowego zainwestowania siebie i chciałem wiedzieć, w co inwestuję.

(1.1) Nie zarobi pan nigdy, nie inwestując.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ, AS: ĩnvestovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestycja ż., inwestor m., inwestowanie n.

czas. zainwestować dk.

przym. inwestycyjny, inwestorski

Wiktionary

# inwestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeznaczanie pieniędzy na coś w celu osiągnięcia zysku

Wiktionary

Inwestycja – w ujęciu ekonomicznym nakład gospodarczy poniesiony na utrzymanie, tworzenie lub zwiększanie kapitału (np. maszyn i urządzeń, budynków czy zapasów). Zgodnie z inną definicją inwestycja to wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych korzyści w przyszłości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɛstɔˈvãɲɛ, AS: ĩnvestovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zainwestowanie n., inwestycja ż., inwestor m., inwestorka ż.

czas. inwestować ndk., zainwestować dk.

przym. inwestorski, inwestycyjny

Wiktionary

# inwestycja

nakład środków finansowych (lub kapitału) na tworzenie zasobów środków trwałych (lub powiększanie środków finansowych i kapitałowych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

(1.2) ekon. wydatek przedsiębiorstwa na dobra, które mogą być użyte do produkcji innych dóbr i wykonywania usług

(1.3) przen. wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych osiągnięć w przyszłości

Wiktionary

Inwestycja – w ujęciu ekonomicznym nakład gospodarczy poniesiony na utrzymanie, tworzenie lub zwiększanie kapitału (np. maszyn i urządzeń, budynków czy zapasów). Zgodnie z inną definicją inwestycja to wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych korzyści w przyszłości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Nasza inwestycja zwróciła się po roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja, AS: ĩnvestycʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestor mos., inwestorka ż., inwestowanie n., zainwestowanie n.

czas. inwestować ndk., zainwestować dk.

przym. inwestycyjny, inwestorski

Wiktionary

# inwestycyjny

związany z inwestycją, inwestycjami (np. plan inwestycyjny, fundusz inwestycyjny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący inwestycji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestycja ż., inwestowanie n., inwestor mos.

czas. inwestować ndk.

przym. inwestorski

Wiktionary

# inwestygacja

dawniej: badanie, dochodzenie śledcze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dochodzenie śledcze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwestygator m.

czas. inwestygować ndk.

przym. inwestygatorski

przysł. inwestygatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śledztwo

Wiktionary

# inwestytura

1. w średniowieczu: nadanie lenna wasalowi przez seniora lub stanowiska kościelnego przez monarchę;
2. w kościele protestanckim: uroczyste wprowadzenie na urząd nowego duchownego

SJP.pl

Inwestytura (łac. induere vestimentis – „przyobleczenie, ubranie”) – nadawanie wasalowi dóbr seniora, przy zachowaniu ceremoniału i zasad prawa lennego.

Wyróżnia się inwestyturę świecką, duchowną, terytorialną oraz szkolną.

Przed odbyciem inwestytury wasal składał przysięgę na wierność seniorowi, symbolem przyjęcia przysięgi było wręczenie wasalowi przez seniora przedmiotu symbolizującego przekazanie władzy podległej.

Wikipedia

# inwidia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. zazdrość

Wiktionary

# inwigilacja

systematyczna, dyskretna obserwacja osoby lub grupy osób przez np.: policję; tajny nadzór

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś;

Wiktionary

Inwigilacja (od łac. invigilare – czuwać nad czymś) – ogólnie: określenie zespołu czynności stosowanych do śledzenia (monitorowania) zachowań ludzi.

Stosowana jest m.in. w państwach o ustroju politycznym totalitarnym, jako narzędzie do ingerowania w życie prywatne obywateli, a także dyskretny (tajny) nadzór nad osobą, grupą, organizacją, poprzez systematyczną obserwację agentów (tzw. „wtyczki”) np. policję, służby specjalne lub prywatnego detektywa. Naruszanie prawa do prywatności poprzez inwigilację jest według Human Rights Watch oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych jednym z zagrożeń dla wolności słowa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvʲiɟiˈlat͡sʲja, AS: ĩnvʹiǵilacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwigilator mos., inwigilatorka ż., inwigilowanie n.

czas. inwigilować ndk.

przym. inwigilacyjny

Wiktionary

# inwigilacyjny

związany z inwigilacją

SJP.pl

# inwigilator

obserwator; ktoś tajnie nadzorujący coś

SJP.pl

# inwigilatorka

obserwatorka; kobieta tajnie nadzorująca coś

SJP.pl

# inwigilować

prowadzić systematyczną, dyskretną obserwację, sprawować nad kimś tajny nadzór; śledzić

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. zinwigilować)

(1.1) potajemnie obserwować kogoś lub sprawować tajny nadzór nad kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Inwigilują właściciela małego sklepu ze słodyczami sądząc, że jest on powiązany z przemytem narkotyków i może ich zaprowadzić do francuskiego łącznika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inwigilacja ż.

Wiktionary

# inwit

w brydżu: zachęta do gry premiowanej

SJP.pl

# inwitacja

przestarzale: zaproszenie, wezwanie

SJP.pl

# inwitować

przestarzale: zapraszać

SJP.pl

# inwokacja

rozwinięta apostrofa będąca bezpośrednią prośbą do Boga lub bóstwa o poetyckie natchnienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. apostrofa

(1.2) zwrócenie się o pomoc do Boga, muz, bóstw, na wstępie

(1.3) rel. liturgiczne wezwanie do modlitwy

Wiktionary

Inwokacja (łac. invocatio – wezwanie) – rozbudowana apostrofa otwierająca utwór literacki (zazwyczaj poemat epicki), w której zwykle autor zwraca się do muzy, bóstwa lub duchowego patrona z prośbą o natchnienie, pomoc w tworzeniu dzieła.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌĩnvɔˈkat͡sʲja, AS: ĩnvokacʹi ̯a

Wiktionary

# inwokacyjny

→ inwokacja

SJP.pl

#### Patrz:

inwokacja

# inwokować

wygłaszać inwokację

SJP.pl

# inwolucja

1. wsteczne zmiany w budowie albo zanik tkanek lub narządu w czasie rozwoju osobnika;
2. powrót narządu do naturalnej wielkości po chorobie;
3. w matematyce: takie przekształcenie, które wykonane dwa razy daje w wyniku przekształcenie tożsamościowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozwój wsteczny, uwstecznianie się czegoś

(1.2) med. fizjologiczne lub patologiczne zmniejszanie się, zanikanie organu;

(1.3) mat. funkcja, która posiada funkcję odwrotną równą jej samej;

Wiktionary

Inwolucja (od łac. involution-, involutio, od involvere, „zawinąć, owinąć”, od in- i volvere, „zwinąć”; spokr. ze staroang. wealwian, „zwinąć” i gr. eilyein, „zwinąć, owinąć”) – wyraz oznaczający jeden z następujących terminów:

- inwolucja – właściwość funkcji w matematyce,
- inwolucja – zmniejszanie się organu,
- inwolucja – wpuklenie blastodermy w rozwoju embrionalnym,
- inwolucja – zaburzenie przebiegu warstw osadowych spowodowane zamarzaniem i odmarzaniem,
- Inwolucja ekosystemu – jedna z faz przekształcania ekosystemu naturalnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czas apokalipsy jest czasem instynktownej inwolucji: włażenia z powrotem we własną muszlę, wczołgiwania się w swoje wcześniejsze formy, tak żeby chronić się przed nawałem niszczących zdarzeń.

Wiktionary

# inwolucyjny

związany z inwolucją

SJP.pl

# iny

przymiotnik

(1.1) stpol./gwara. inny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Są też jeszcze ine cnoty, które tak w dworzaninie, jako i w dwornej paniej najdować sie mają, jako jest mądrość, wspaniałe serce, strzymawałość i niektóre drugie.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|inny.

źródła.

== iny (język nauruański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anat. penis

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# inż.

skrót od: inżynier

SJP.pl

skrót

(1.1) = inżynier

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) prof. zw. dr hab. inż. (= profesor zwyczajny doktor habilitowany inżynier) (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr, AS: ĩṇžỹńer

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inżynier

Wiktionary

# inżektor

iniektor; urządzenie do wtłaczania płynu do obszaru o ciśnieniu wyższym od ciśnienia atmosferycznego

SJP.pl

- inżektor – akcelerator wstrzykujący
- inżektor – urządzenie w parowozie
- inżektor – strumienica, urządzenie do przenoszenia cieczy, zawiesin, ciał sypkich i gazów

Wikipedia

# inżynier

specjalista w danej dziedzinie technicznej (wyraz używany jako tytuł w odniesieniu do absolwentów wyższych szkół technicznych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

(1.2) daw. człowiek, który zna się na budownictwie wojennym

(1.3) pot. eufem. pogard. migrant, uchodźca

Wiktionary

Inżynier – osoba, która ma umiejętności i wiedzę zdobytą w zakresie nauk inżynieryjnych i technicznych. Jest to także określenie tytułu zawodowego nadawanego przez uczelnie po ukończeniu studiów inżynierskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tym zajmuje się inżynier Kowalski.

(1.3) Do naszego powiatu przybyło już 1500 inżynierów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr, AS: ĩṇžỹńer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inżynieria ż.

:: fż. inżynierka ż.

przym. inżynierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. inż.

Wiktionary

# inżynierek

zdrobnienie od: inżynier

SJP.pl

# inżynieria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

Wiktionary

Inżynieria – działalność polegająca na projektowaniu, konstrukcji, modyfikacji i utrzymaniu efektywnych kosztowo rozwiązań dla praktycznych problemów, z wykorzystaniem wiedzy naukowej oraz technicznej. Działalność ta wymaga rozwiązywania problemów różnej natury oraz skali. Bardziej ogólnie, inżynieria zajmuje się też rozwojem techniki i technologii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Myślę, że inżynieria to przyszłość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja, AS: ĩṇžỹńerʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inżynier m.

przym. inżynieryjny, inżynierski

Wiktionary

# inżynierka

potocznie:
1. kobieta inżynier;
2. tytuł inżyniera;
3. praca dyplomowa umożliwiająca uzyskanie tytułu inżyniera;
4. działalność inżyniera - osoby mającej wyższe wykształcenie techniczne

SJP.pl

# inżynierostwo

inżynier z żoną

SJP.pl

# inżynierowa

małżonka inżyniera

SJP.pl

# inżynierowy

→ inżynier (dawniej); inżynierski

SJP.pl

# inżynierski

związany z inżynierem lub inżynierią (np. prace inżynierskie, studia inżynierskie); inżynieryjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący inżynierii i/lub inżynierów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musimy oblać twój dyplom inżynierski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. inżynier m., inżynieria ż.

przym. inżynieryjny

Wiktionary

# inżynierskość

→ inżynierski

SJP.pl

#### Patrz:

inżynierski

# inżynieryjno-techniczny

przymiotnik

(1.1) związany z inżynierami i technikami, dotyczący inżynierów i techników

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌĩn͇ʒɨ̃ɲɛrɨjnɔ‿tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ, AS: ĩṇžỹńeryi ̯no‿teχʹńičny

Wiktionary

# inżynieryjny

związany z inżynierem lub inżynierią (np. prace inżynieryjne, studia inżynieryjne); inżynierski

SJP.pl

# io

1. skrót od: Igrzyska Olimpijskie (czytany jako całe, odmienne wyrażenie);
2. skrót od: Input-Output (czytany jako całe, odmienne wyrażenie)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = igrzyska olimpijskie

Wiktionary

- Io – księżyc Jowisza
- Io – planetoida o numerze katalogowym 85
- Io – w mitologii greckiej kapłanka Hery, kochanka Zeusa
- Io – w mitologii polinezyjskiej jedno z bóstw
- IO – film Jerzego Skolimowskiego
- IO – kod przypisany Brytyjskiemu Terytorium Oceanu Indyjskiego według standardu ISO 3166-1 alfa-2
- i.o. – (med.) infuzja doszpikowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze nowożytne IO odbyły się w Atenach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ, AS: igžyska olʹĩmpʹii ̯sʹḱe

Wiktionary

# iochroma

roślina z rodziny psiankowatych

SJP.pl

Wikipedia

# ionesco

Eugéne Ionesco, właściwie Eugen Ionescu (1909 - 1994), francuski dramaturg pochodzenia rumuńskiego

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Carmen Ionesco – rumuńska i kanadyjska lekkoatletka
- Eugène Ionesco – awangardowy francuski dramaturg

Wikipedia

# ionicum

[czytaj: jonikum] radosna, skoczna pieśń weselna, będąca częstym elementem większych utworów liryki starożytnej Grecji i Rzymu

SJP.pl

# ios

Ios (gr. Ίος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim w archipelagu Cyklad. Jest to wyspa górzysta, położona pomiędzy wyspami Naksos oraz Santoryn. Powierzchnia wyspy wynosi 109 km². Długość wyspy wynosi 18 km, a szerokość około 10 km. Zamieszkana jest przez 1838 osób (2001).

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Thira, w gminie Ios.

Ludność wyspy zajmuje się uprawą oliwek i winorośli.

Wikipedia

# iowa

stan w USA

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

(1.2) geogr. rzeka w Ameryce Północnej, dopływ Missisipi;

Wiktionary

Iowa (wymowa:/ˈaɪ.əwə/) – stan w centralnej części Stanów Zjednoczonych. Jego granice wyznaczają rzeki Missisipi (na wschodzie), oraz Missouri i Big Sioux (na zachodzie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po ucieczce z Europy osiadł w Kent w amerykańskim stanie Iowa.

Wiktionary

# ip

1. [czytaj: aj-PI] skrót od: Internet Protocol - protokół komunikacyjny używany powszechnie w internecie i sieciach lokalnych;
2. [czytaj: aj-PI] skrót od: Ingress Protection - stopień ochrony urządzenia technicznego przed ingerencją czynników zewnętrznych;
3. skrót od: Inicjatywa Pracownicza - związek zawodowy w Polsce

SJP.pl

Ip (węg. Ipp) – wieś w Rumunii, w okręgu Sălaj, w gminie Ip. W 2011 roku liczyła 1626 mieszkańców.

Wikipedia

# ipa

1. mocno gorzkie piwo z gatunku ale;
2. skrót od:
a) izopropanol (alkohol izopropylowy);
b) International Police Association – Międzynarodowe Stowarzyszenie Policji

SJP.pl

Ipa (t. Ippa, Ina; biał. Iпа, ros. Ипа) – rzeka w południowej Białorusi (obwód homelski), lewy dopływ Prypeci w zlewisku Morza Czarnego. Długość – 109 km, powierzchnia zlewni – 1010 km², średni przepływ u ujścia – 5,9 m³/s, spadek – 29,7 m, nachylenie – 0,3%.

Płynie z północy na południe pograniczem Polesia Prypeckiego i Homelskiego. Uchodzi do Prypeci tuż przed Mozyrzem. Na długości 95 km skanalizowana. Dolina szerokości 1,5–2 km.

Wikipedia

# ipad

[czytaj: ajpad] tablet marki Apple; ipad

SJP.pl

# ipeenowiec

pracownik IPN-u (Instytutu Pamięci Narodowej)

SJP.pl

# ipeenowski

→ IPN; IPN-owski

SJP.pl

# ipek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. w projektach typu wiki: użytkownik internetowy, którego identyfikatorem jest jedynie numer IP, niezalogowany

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ipek (język turecki.) ==

thumb|ipek (1.1)

wymowa.

IPA3|i'pec.

audio|LL-Q256 (tur)-ToprakM-ipek.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jedwab

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈipɛk, AS: ipek

Wiktionary

# ipekakuana

krzew wiecznozielony o drobnych, białych kwiatach i fioletowych jagodach, uprawiany w Indiach i Brazylii; wymiotnica lekarska

SJP.pl

# iperyt

oleista ciecz bardzo trująca i parząca; gaz musztardowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. pot. iperyt siarkowy, bojowy środek trujący

(1.2) chem. wojsk. każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;

Wiktionary

Iperyt siarkowy (iperyt, gaz musztardowy) – organiczny związek chemiczny z grupy tioeterów. Stosowany jako bojowy środek trujący (BST) z grupy iperytów. Nazwa iperyt pochodzi od miejscowości Ypres w Belgii, gdzie w czasie I wojny światowej 12 lipca 1917 został on użyty bojowo po raz pierwszy.

Po raz pierwszy opisał go w 1860 roku brytyjski fizyk Frederick Guthrie. Podczas pracy z substancją rozlał ją na swoją skórę i zauważył powstanie czerwonego, piekącego pęcherza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iperyt powoduje powstawanie pęcherzy i trudno gojących się ran.

(1.2) Wśród iperytów wyróżniamy iperyty siarkowe i iperyty azotowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈpɛrɨt, AS: iperyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iperytowy

rzecz. Ypres n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) iperyt siarkowy, gaz musztardowy, sulfid bis(2-chloroetylu), tioeter bis(2-chloroetylowy), siarczek 2,2'-dichlorodietylowy

Wiktionary

# iperytowy

→ iperyt

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z iperytem, dotyczący iperytu

Wiktionary

#### Patrz:

iperyt

#### Powiązane:

rzecz. iperyt mrz., Ypres n.

Wiktionary

# iphone

[czytaj: ajfon] smartfon firmy Apple

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) nazwa serii smartfonów produkowanych przez firmę Apple;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Gwiazdkę dostałam najnowszego iPhone’a.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. ajfon

Wiktionary

# ipi

[czytaj: ipi] skrót od: Instytut Podstaw Informatyki

SJP.pl

# ipin

miasto w Chinach; Yibin

SJP.pl

Yibin (chiń. upr. 宜宾; chiń. trad. 宜賓; pinyin Yíbīn) – miasto o statusie prefektury miejskiej w środkowych Chinach, w prowincji Syczuan, w Kotlinie Syczuańskiej, port nad Jangcy, przy ujściu rzeki Min Jiang.

Wikipedia

# ipm

skrót od: Instytut Prawa Międzynarodowego

SJP.pl

# ipn

skrót od: Instytut Pamięci Narodowej

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = Instytut Pamięci Narodowej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym tygodniu IPN prowadził prace poszukiwawcze na cmentarzu w katowickiej dzielnicy Ligota.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: i‿pɛ‿ˈɛ̃n, AS: i‿pe‿ẽn

Wiktionary

# ipn-owski

→ IPN; ipeenowski

SJP.pl

# ipod

[czytaj: ajpod] przenośny odtwarzacz multimedialny firmy Apple; ipod

SJP.pl

iPod – wspólna nazwa rodziny przenośnych odtwarzaczy multimedialnych, produkowanych przez firmę Apple w latach 2001-2019.

Niektóre z nich mogą działać w roli dodatkowego dysku twardego dla komputera stacjonarnego lub laptopa, natomiast iPod w najnowszej wersji, iPod touch, stanowi wielofunkcyjny komputer osobisty typu palmtop z systemem operacyjnym iOS i bezprzewodowym dostępem do internetu.

Wikipedia

# ipoh

Ipoh – miasto w Malezji (stolica stanu Perak), w zachodniej części Półwyspu Malajskiego, nad rzeką Kinta.

857 225 mieszkańców (2023) – głównie Chińczyków. Główny ośrodek regionu górniczego Kinta (wydobycie cyny). Nazwa miasta pochodzi od lokalnego drzewa zwanego pokok ipoh.

Wikipedia

# ipomea

roślina z rodziny powojowatych, mająca różnobarwne kwiaty i wijące się łodygi, uprawiana jako roślina ozdobna lub użytkowa; wilec

SJP.pl

# iporka

rodzaj lekkiego materiału izolującego, stosowanego do izolacji cieplnej, np. chłodni, samolotów; mipora

SJP.pl

# iporyt

rodzaj materiału izolacyjnego; odmiana pianobetonu

SJP.pl

# ipp

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. farm. inhibitor pompy protonowej

(1.2) wojsk. indywidualny pakiet przeciwchemiczny

Wiktionary

# ippon

głównie w dżudo i karate: zwycięstwo odniesione przed upływem czasu walki

SJP.pl

Ippon (jap. 一本) − termin używany w japońskich sportach i sztukach walki (budō); oznacza decyzję sędziowską o zakończeniu walki przed czasem i ogłoszeniu zwycięstwa jednego z zawodników w wyniku uzyskania pełnego punktu. Jest stosowany m.in. w judo, jujutsu, karate czy aikido.

Wikipedia

# iprodion

nazwa zwyczajowa fungicydu z grupy pochodnych chinonu

SJP.pl

# ipsacja

podrażnianie własnych narządów płciowych w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; onanizm, onania, masturbacja, samogwałt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. masturbacja.

Wiktionary

Masturbacja – pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Może, lecz nie musi, prowadzić do osiągnięcia orgazmu. Termin obejmuje stymulację za pomocą dłoni, przedmiotów codziennego użytku, a także za pomocą akcesoriów, takich jak wibratory czy sztuczne pochwy. Masturbacja odbywa się bez udziału partnera lub przy jego wyłącznie biernym udziale. Istnieje pojęcie wzajemnej masturbacji, które dotyczy sytuacji z aktywnym udziałem partnera.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) masturbacja, onanizm, onania, samogwałt

Wiktionary

# ipsilateralny

[czytaj: ips-ilateralny] w medycynie: związany z tą samą stroną ciała; tożstronny

SJP.pl

# ipsofon

przystawka do telefonu samoczynnie nagrywająca pozostawiane komunikaty

SJP.pl

Ipsofon – poprzednik automatycznej sekretarki telefonicznej. Rozwiązanie dziś już niestosowane, popularne do lat 70. XX wieku składało się z magnetofonu o jakości dźwięku dyktafonu oraz aparatu telefonicznego dostosowanego do współpracy z tym magnetofonem.

Wikipedia

# ipsos

starożytna miejscowość we Frygii

SJP.pl

Ipsos (fr. Institut Public de Sondage d'Opinion Secteur) – międzynarodowe przedsiębiorstwo z branży badań rynku i konsultingu z siedzibą w Paryżu we Francji. Zostało założone w 1975 przez Didiera Truchot i jest notowane na paryskiej giełdzie od 1 lipca 1999 roku. Ipsos jest trzecim co do wielkości przedsiębiorstwem w branży badań rynku na świecie. W pierwszym kwartale 2020 roku było obecne na 90 rynkach i zatrudniało ponad 18 000 osób.

Wikipedia

# ipswich

1. miasto w Anglii
2. miasto w Australii (do 1843 - Limestone)

SJP.pl

Ipswich /ˈɪpswɪtʃ/ – miasto we wschodniej Anglii, położone nad rzeką Orwell, stolica hrabstwa Suffolk, w dystrykcie Ipswich. W 2021 roku miasto liczyło 151 565 mieszkańców.

Wikipedia

# ipsylon

nazwa litery Y w alfabecie greckim i łacińskim; igrek; ypsilon; ypsylon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

Wiktionary

Ipsylon (ypsilon, stgr. ὖψιλόν, nw.gr. ύψιλον, pisana Υυ lub ϒ) – dwudziesta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 400.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słowo „αβγό” (jajo) teraz się pisze betą, a nie ipsylonem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ipˈsɨlɔ̃n|ipˈsʲilɔ̃n, AS: ipsylõn|ipsʹilõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ypsilon

Wiktionary

# ipu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. wydrążone tykwy używane jako instrumenty perkusyjne

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hawajski.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ipu (język angielski.) ==

wymowa. IPA|ˈiːpuː., SAMPA|"i:pu:.

znaczenia.

rzeczownik policzalny

(1.1) muz. ipu

odmiana.

(1.1) lp. ipu; lm. ipus / ipu

przykłady.

Wiktionary

# ipuć

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;

Wiktionary

Ipuć (biał. Іпуць, Ipuć; ros. Ипуть, Iput´) – rzeka na Białorusi (obwody mohylewski i homelski) i w Rosji (obwody smoleński i briański). Lewy dopływ Soży.

Długość 437 km, powierzchnia dorzecza 10 900 km². Brzegi w większości biegu niskie. Zasilanie wytopiskowe. Średni roczny debit koło wsi Nowyje Bobowiczi (Новые Бобовичи) (109 km od ujścia) 83,4 m³/s. Zamarza w końcu listopada, rozmarza pod koniec marca – na początku kwietnia.

Wikipedia

# iq

(z angielskiego: intelligence quotient; czytaj: aj-kju albo i-ku) iloraz inteligencji

SJP.pl

# ir

symbol irydu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = z ang. infrared → podczerwień

Wiktionary

- Ir – iryd
- Ir – iloczyn rozpuszczalności
- IR – kategoria pociągów
- IR – podczerwień
- IR – produkty lecznicze posiadające pozwolenie na import równoległy
- IR (ang. Internet Registry)
- IR – kod przypisany Iranowi według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: i‿ˈɛr, AS: i‿er

Wiktionary

# ir-sensor

[czytaj: ir sensor lub ajer sensor] urządzenie elektroniczne, stosowane we współczesnej technice, które odbiera promienie podczerwone i wysyłane za pomocą tych promieni sygnały; czujnik promieni podczerwonych

SJP.pl

# ira

[czytaj: ira] skrót od: Irish Republican Army; Irlandzka Armia Republikańska - nielegalna armia militarna dążąca do oderwania Irlandii Północnej od Wielkiej Brytanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zgrubienie od Irena

Wiktionary

- IRA (ang. Irish Republican Army, IRA) – Irlandzka Armia Republikańska (1921–1969)
- CIRA (ang. Continuity Irish Republican Army) – radykalny, terrorystyczny odłam IRA
- OIRA (ang. Official Irish Republican Army) – umiarkowany odłam IRA powstały w 1969 roku
- RIRA (ang. Real Irish Republican Army) – radykalny, terrorystyczny odłam IRA
- PIRA (ang. Provisional Irish Republican Army) – większościowy odłam IRA powstały w 1969 roku
- Ustawa o reorganizacji Indian (ang. Indian Reorganization Act, IRA) w USA
- Międzynarodowe Stowarzyszenie Czytelnicze (ang. International Reading Association, IRA)

Wikipedia

# iracki

→ Irak; irakijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Irak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy druga intifada oraz druga wojna iracka — jak ich pierwowzory — „uruchomią nową dynamikę polityczną”, która doprowadzi do nowego Camp David około roku 2007?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrat͡sʲci, AS: iracʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irak m., Irakijczyk m., Irakijka ż.

Wiktionary

# iraimbilanja

[czytaj: irajmbilandza] zdawkowa moneta Madagaskaru

SJP.pl

Iraimbilanja (dosł. jęz. malg. waga jednego żelaza) – moneta zdawkowa używana na Madagaskarze jako równowartość 1/5 ariary i 1 nieużywanego już franka malgaskiego. Oprócz mauretańskiego khoumu to jedyny przypadek na świecie, gdy waluta nie dzieli się w monetach zdawkowych na części dziesiętne lub setne.

Wikipedia

# irak

państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Republika Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Wiktionary

Irak, Republika Iraku (arab. ‏العراق‎, trl. Al-'Irāq, trb. Al-Irak; ‏جمهورية العراق‎, trb. Dżumhurijjat al-Irak, kurd. ‏كۆماری عێراق‎, trl. Komarî 'Êraq, trb. Komari Erak; asyr. ‏ܩܘܛܢܝܘܬܐ ܕܥܝܪܐܩ‎) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Iraku jest bardzo niebezpiecznie z powodu trwającej tam od wielu lat wojny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirak, AS: irak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irakijczyk mos., Irakijka ż., irackość ż.

przym. iracki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Iraku

Wiktionary

# irakijczyk

obywatel Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Iraku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większość Irakijczyków to muzułmanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌiraˈcijt͡ʃɨk, AS: iraḱii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irak mrz., irakijskość ż.

:: fż. Irakijka ż.

przym. iracki

Wiktionary

# irakijka

obywatelka Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Iraku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌiraˈcijka, AS: iraḱii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irak mrz.

:: fm. Irakijczyk mos.

przym. iracki

Wiktionary

# irakijski

→ Irak; iracki

SJP.pl

# iraklion

miasto w Grecji; Heraklion

SJP.pl

Heraklion, także Iraklion (gr. Ηράκλειο, Iraklio), d. Kandia – największe miasto i stolica administracyjna Krety oraz jednostki regionalnej Heraklion. Piąte co do wielkości miasto w Grecji, liczące 140 730 mieszkańców, według spisu z 2011 roku.

Wikipedia

# iran

1. państwo w Azji ze stolicą w Teheranie; Islamska Republika Iranu;
2. pasmo górskie na wyspie Borneo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji;

(1.2) geogr. hiszpańska miejscowość w Katalonii, w prowincji Lleida;

Wiktionary

Iran (pers. ‏ايران‎ trl. Irān, pełna nazwa Islamska Republika Iranu, pers. ‏جمهوری اسلامی ايران‎ Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān), w Europie dawniej znany jako Persja – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące między Morzem Kaspijskim na północy a Zatoką Perską i Zatoką Omańską na południu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uznanym w świecie towarem pochodzącym z Iranu są ręcznie tkane dywany perskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirãn, AS: irãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iranista mos., Irańczyk mos., Iranka ż., iranistyka ż., iranka ż., irańskość ż.

przym. irański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. urz. Islamska Republika Iranu, hist. Persja

Wiktionary

# irań.

skrót od: irański

SJP.pl

# irańczyk

obywatel Iranu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Iranu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) 2% Irańczyków to Arabowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: irãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iran m., iranistyka ż., iranka ż.

:: fż. Iranka ż.

przym. irański

Wiktionary

# iranista

1. specjalista w dziedzinie iranistyki (znawca języków irańskich, kultury, literatury, historii Iranu)
2. uniwersytecki student iranistyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) badacz języków irańskich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zrozpaczona Oleńka wyprosiła sobie wreszcie przeniesienie na seminarium starego profesora iranisty, zaczęła pisać pod jego kierunkiem rozprawę doktorską i już by ją spokojnie zakończyła, gdyby na stronice gazet nie wypłynął nagle problem irańskiego Azerbejdżanu.

(1.1) (…) Potwierdził wczoraj, że rozmawiał z premierem na ten temat i jest zwolennikiem kandydatury Ananicza, będącego specjalistą od spraw Bliskiego Wschodu (z wykształcenia jest turkologiem i iranistą).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iran m., iranistyka ż.

:: fż. iranistka ż.

przym. irański

Wiktionary

# iranistka

→ iranista

SJP.pl

#### Patrz:

iranista

# iranistyczny

→ iranistyka

SJP.pl

#### Patrz:

iranistyka

# iranistyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);

Wiktionary

Iranistyka – jedna z dziedzin orientalistyki, zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego, do którego zalicza się współczesne państwa: Afganistan, Iran oraz Tadżykistan. Obok badań skupionych przede wszystkim na Iranie i jego języku – perskim, badacze opracowują kultury i języki pozostałych ludów irańskich, np. Beludżów, Kurdów, Osetyjczyków czy Tadżyków. Z tego powodu iranistyka dzieli się wewnętrznie na powiązane ze sobą poddyscypliny, np. afganologię, której przedmiot badań ogranicza się do Afganistanu, kurdologię – Kurdystanu, tadżykologię – Tadżykistanu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌirãˈɲistɨka, AS: irãńistyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iranista mos., Iran m., Irańczyk m., Iranka ż., iranka ż.

przym. irański

Wiktionary

# iranka

gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Iranu

Wiktionary

Iranka (Irania gutturalis) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae), jedyny z rodzaju Irania. Zamieszkuje zachodnią i środkową Azję. Nie wyróżnia się podgatunków. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza kobieta, która otrzymała Medal Fieldsa była Iranką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrãŋka, AS: irãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iran mrz., iranistyka ż., iranka ż.

:: fm. Irańczyk mos.

przym. irański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Iran mrz., iranistyka ż., iranka ż.

:: fm. Irańczyk mos.

przym. irański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Irańczyk.

* arabski: (1.1) إيرانية ż.

* bułgarski: (1.1) иранка ż.

* francuski: (1.1) Iranienne ż.

* hindi: (1.1) ईरानी ż.

* hiszpański: (1.1) iraní ż.

* kataloński: (1.1) iraniana ż.

* łotewski: (1.1) irāniete ż.

* niemiecki: (1.1) Iranerin ż.

* słowacki: (1.1) Iránka ż.

* słoweński: (1.1) Iranka ż.

* szwedzki: (1.1) iranska w.

* włoski: (1.1) iraniana ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# iranolog

specjalista w zakresie iranologii (studiów nad językiem, kulturą i literaturą irańską); iranista

SJP.pl

# irański

związany z Iranem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Iran

(1.2) jęz. odnoszący się do podrodziny języków indoeuropejskich, którymi posługuje się około 75 mln osób zamieszkujących Bliski i Środkowy Wschód oraz Azję Środkową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Najbardziej rozpowszechnione języki irańskie to perski i paszto.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrãj̃sʲci, AS: irãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zob. Iran.

Wiktionary

# irańsko-polski

dotyczący Iranu i Polski

SJP.pl

# irańskość

→ irański

SJP.pl

#### Patrz:

irański

# iraser

laser pracujący w zakresie częstotliwości odpowiadających promieniowaniu podczerwonemu

SJP.pl

# iratamente

określenie wykonawcze: gniewnie

SJP.pl

# irawadi

1. najdłuższa rzeka w Birmie;
2. nizina w Birmie

SJP.pl

Irawadi (birm. ဧရာဝတီမြစ်, wym. [ʔèjàwədì mjɪʔ], ang. Irrawaddy) – rzeka na terenie Chin i Mjanmy (najdłuższa rzeka tego kraju) o dł. 2150 km i powierzchni dorzecza wynoszącej 430 tys. km².

Wikipedia

# irbicki

→ Irbit (miasto w Rosji), np. jarmark irbicki

SJP.pl

# irbid

miasto w północnej Jordanii

SJP.pl

Irbid (arab. مدينة إربد) – miasto w północnej Jordanii, w pobliżu granicy z Syrią, ośrodek administracyjny muhafazy Irbid, położone ok. 29 km na południowy wschód od Jeziora Galilejskiego. W 2020 roku liczyło 557 tys. mieszkańców. Trzecie co do wielkości miasto kraju. W mieście rozwinął się przemysł spożywczy.

Wikipedia

# irbil

miasto w północnym Iraku; Arbil

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnym Iraku;

Wiktionary

Irbil, Arbil (akad. Arbail; arab. ‏اربيل‎; kurd. Hewlêr; asyr. ܐܪܒܝܠ – Arab’ilu; tur. Erbil) – miasto w północnym Iraku, na zachodnim pogórzu Gór Kurdystańskich, ośrodek muhafazy Irbil i stolica Kurdyjskiego Okręgu Autonomicznego, zamieszkiwane przez prawie milion osób (głównie sunnickich Kurdów i chrześcijańskich Asyryjczyków).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. irbilski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Arbil, staroż. Arbala

Wiktionary

# irbilski

→ Irbil

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Irbilem, dotyczący Irbilu

Wiktionary

#### Patrz:

Irbil

#### Powiązane:

rzecz. Irbil mrz.

Wiktionary

# irbis

duży drapieżnik z rodziny kotów, występuje w wysokich górach Azji; pantera śnieżna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Panthera uncia|Schreber|ref=tak., ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

Wiktionary

Irbis śnieżny, irbis, pantera śnieżna, śnieżny leopard, uncja (Panthera uncia) – gatunek ssaka z podrodziny panter (Pantherinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae), występujący na terenach Azji Środkowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Irbisy polują na koziorożce i markury.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) irbis śnieżny

Wiktionary

# irbit

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, uchodzi do Nicy w dorzeczu rzeki Tury;

Wiktionary

Irbit (ros. Ирбит) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, przy ujściu rzeki Iribt do Nicy (dorzecze Obu). 47 300 mieszkańców (2003).

Wikipedia

# irc

[czytaj: irc albo i-er-ce] usługa internetowa pozwalająca na prowadzenie rozmów na czatach (skrót od: ang. Internet Relay Chat)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, męskorzeczowy lub męskozwierzęcy

(1.1) inform. protokół internetowy umożliwiający rozmowę z innymi użytkownikami połączonymi z wybranym bezpośrednio lub grupowo na kanałach;

(1.2) środ. inform. kanał na serwerze opartym na protokole IRC (1.1)

przymiotnik relacyjny

(2.1) inform. dotyczący protokołu IRC (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) IRC pozwala na prowadzenie rozmów prywatnych z innymi osobami podłączonymi do serwerów.

(1.2) Na IRC-u Wikisłownika od rana do wieczora panowała cisza, dopiero po dziewiątej pojawił się na nim użytkownik potrzebujący pomocy.

(2.1) Ze względu na problemy z zasięgiem internetowym Jacek utracił połączenie z siecią IRC.

Wiktionary

# irc-ować

kontaktować się za pomocą IRC-a; ircować

SJP.pl

# irc-owy

→ IRC; ircowy

SJP.pl

# ircha

miękka skóra, rodzaj dwustronnego zamszu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj zamszu

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. irchowy

Wiktionary

# irchopodobny

mający niektóre właściwości irchy, przypominający irchę

SJP.pl

# irchowy

związany z irchą

SJP.pl

# ircia

zdrobnienie od: Irena (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Irena

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po ciocię Ircię pojedzie pan Konstanty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irena ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Irenka, Irka, Irena

Wiktionary

# ircować

kontaktować się za pomocą IRC-a; IRC-ować

SJP.pl

# ircownik

osoba korzystająca z IRC-a

SJP.pl

# ircowy

dotyczący IRC-a, usługi sieciowej umożliwiającej jednoczesną, symultaniczną rozmowę z wieloma osobami na raz; IRC-owy

SJP.pl

# irda

system bezprzewodowej transmisji danych z wykorzystaniem promieniowania podczerwonego; IRDA, IrDA

SJP.pl

Infrared Data Association (IrDA) – powstała w 1993 r. grupa, skupiająca około 50 producentów sprzętu komputerowego. Celem powstania było stworzenie i kontrolowanie międzynarodowych standardów transmisji danych w zakresie podczerwieni. Grupa ta opracowała firmowy system bezprzewodowej transmisji danych cyfrowych z wykorzystaniem promieniowania podczerwonego. Jego elementy przeznaczone są przede wszystkim do tworzenia sieci tymczasowych, w których znajdują się komputery przenośne (laptopy, palmtopy).

Wikipedia

# ireczek

zdrobnienie od: Ireneusz (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Ireneusz

Wiktionary

- Ireczek – wieś w Bułgarii
- Ireczek – szczyt górski w Bułgarii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Panu Ireczkowi leży na sercu sprawa przedszkoli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ireneusz mos., Irek mos., Iruś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Irek, Iruś

Wiktionary

# ireczkowie

zdrobnienie od: Ireneusz (imię męskie)

SJP.pl

# ireczkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ireczka lub z nim związany

SJP.pl

# iredyński

nazwisko

SJP.pl

# irek

zdrobnienie od: Ireneusz (imię męskie); Iruś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Ireneusz

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Irka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wróciliśmy z Irkiem autostopem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ireneusz mos., Iruś mos., Ireczek mos., Irena ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Iruś, Ireczek

Wiktionary

# irena

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

## Imiona

- Irena – imię żeńskie

## Lokalizacje

- Irena – wieś w woj. podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Zaklików
- Irena – dawna osada miejska, obecnie starówka Dęblina
- Irena – dzielnica Szydłowca
- gmina Irena – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku
- gromada Irena – dawna gromada (1954-60) w powiecie kraśnickim (woj. lubelskie)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dostaliśmy od pani Ireny kosz śliwek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrɛ̃na, AS: irẽna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ireneusz m., Irek m.

:: zdrobn. Irenka ż., Ircia ż., Irka ż.

przym. ireniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Irenka, Irka, Ircia

Wiktionary

# irene

- Irene – planetoida o numerze katalogowym 14
- Irene – anglojęzyczna forma imienia Irena
- Irene – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Clay

Wikipedia

# ireneusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ireneusz (gr. eirenaios – „spokojny, pokojowy”) – imię męskie pochodzenia greckiego. W Polsce pojawiło się w XIX wieku.

Żeński odpowiednik: Irena. Zdrobnienia: Ireczek, Irek, Iruś.

W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 58259 mężczyzn o imieniu Ireneusz nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według tradycji uformowanej w VI wieku święty Ireneusz z Lyonu miał ponieść śmierć męczeńską w czasie prześladowania chrześcijan za panowania Septymiusza Sewera.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɛ̃ˈnɛwuʃ, AS: irẽneu̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ireneuszowa ż., Ireneuszówna ż., Ireneuszostwo lm m.

:: fż. Irena ż.

:: zdrobn. Irek m., Iruś m., Ireczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Irek, Iruś, Ireczek

Wiktionary

# ireneuszostwo

Ireneusz z małżonką; Ireneuszowie

SJP.pl

# ireneuszowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Ireneusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli Ireneuszowa nie przyjdzie, sami zdecydujemy.

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. Ireneusz.

Wiktionary

# ireneuszowie

imię męskie

SJP.pl

# ireneuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ireneusza lub z nim związany

SJP.pl

# ireniczny

związany z irenizmem, kierunkiem w chrześcijaństwie dążącym do zniesienia różnic między wyznaniami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z irenizmem, dotyczący irenizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) promujący pokój, dążący do zaprzestania walki i zawarcia pokoju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. irenizm n., irenista m., Irena ż., Irenka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) irenistyczny

(2.1) pokojowy, ugodowy, niekonfrontacyjny

Wiktionary

# ireniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ireny lub z nią związany

SJP.pl

# irenista

zwolennik irenizmu, kierunku w chrześcijaństwie dążącego do zniesienia różnic między wyznaniami

SJP.pl

# irenistka

→ irenista

SJP.pl

#### Patrz:

irenista

# irenistyczny

→ irenizm

SJP.pl

#### Patrz:

irenizm

# irenizm

kierunek w teologii chrześcijańskiej, dążący do zniesienia różnic między wyznaniami

SJP.pl

Irenizm (gr. εἰρήνη eirene, „pokój”) – w teologii chrześcijańskiej kierunek dążący do zniwelowania różnic między wyznaniami i przywrócenia jedności drogą wzajemnych ustępstw doktrynalnych; także postawa otwartości i życzliwości w rozwiązywaniu spornych zagadnień; przeciwny konserwatyzmowi społecznemu i wyznaniowemu. Zapoczątkował go Erazm z Rotterdamu. W Polsce głoszony w XVI w. przez Andrzeja Frycza Modrzewskiego i Jana Łaskiego. Obecnie rozróżnia się pojęcia irenizmu i ekumenizmu, które bywają mylone. Według Jana Pawła II ekumenizm nie może być ustępstwem z żadnej prawdy, lecz wspólnym jeszcze głębszym jej szukaniem.

Wikipedia

# irenka

zdrobnienie od: Irena (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zdrobnienie od Irena

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co kupimy pani Irence na urodziny?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irena ż.

przym. ireniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ircia, Irka, Irena

Wiktionary

# irenologia

nauka zajmująca się badaniami nad pokojem

SJP.pl

# irezyna

krzaczasta roślina doniczkowa o dekoracyjnych liściach, uprawiana jako jednoroczna; osiąga wysokość do 30 cm

SJP.pl

Iresyna (Iresine P. Browne 1756) – rodzaj roślin z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae Juss.). Znane są 34 gatunki. Rośliny te rosną w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej. Są bardzo popularne w uprawach ogrodowych w ciepłym i wilgotnym klimacie, np. w Holandii czy wschodnich stanach USA.

Wikipedia

# irga

1. roślina (krzew, rzadziej drzewko) z rodziny różowatych;
2. odmiana ziemniaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cotoneaster|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny różowatych;

Wiktionary

Irga (Cotoneaster Medik.) – rodzaj roślin z rodziny różowatych. W zależności od klasyfikacji wyróżnia się tu ok. 80–90 gatunków szeroko ujmowanych lub ok. 260 gatunków wąsko ujmowanych. W większości rosną one w Himalajach i zachodnich Chinach, ale zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Eurazję (bez Japonii i części południowo-wschodniej) oraz północną Afrykę. W Polsce dziko rosną trzy gatunki rodzime: irga czarna C. niger, kutnerowata C. tomentosus i zwyczajna C. integerrimus. Irga rozkrzewiona C. divaricatus i irga błyszcząca C. lucidus zostały introdukowane i są już zadomowione w Polsce, a bardzo liczne inne gatunki są uprawiane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Irgi bardzo często są sadzone w parkach i ogrodach ze względu na ozdobne liście.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirɡa, AS: irga

Wiktionary

# irgapiryna

lek, który nie powinien być zażywany przez chorych z nadwrażliwością na aspirynę, zawierający fenylobutazon i piramidon

SJP.pl

# iriański

przymiotnik od: Irian Zachodni (dawna prowincja Indonezji)

SJP.pl

# iridium

Wikipedia

# irina

imię żeńskie

SJP.pl

## Imiona

- Irena – imię żeńskie

## Lokalizacje

- Irena – wieś w woj. podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Zaklików
- Irena – dawna osada miejska, obecnie starówka Dęblina
- Irena – dzielnica Szydłowca
- gmina Irena – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku
- gromada Irena – dawna gromada (1954-60) w powiecie kraśnickim (woj. lubelskie)

Wikipedia

# iris

diafragma iris - rodzaj maski zaciemniającej część kadru filmowego; diafragma irysowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 7;

Wiktionary

## Astronomia

- Iris – planetoida o numerze katalogowym 7
- IRIS – skrótowiec z ang. Interface Region Imaging Spectrograph (amerykański satelita do obserwacji Słońca)

## Biologia

### Anatomia

- iris – łacińska nazwa tęczówki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iris jako bogini tęczy rozpina ów cudny łuk siedmiobarwny, co ziemię łączy z niebem.

(1.1) W sztukach plastycznych Iris bywa przedstawiana jako uskrzydlona kobieta w szacie o barwach tęczy, z kaduceuszem w ręce.

(1.1) Atrybutami skrzydlatej Iris były: kaduceusz oraz dzban do czerpania i rozlewania wody.

(1.2) Iris porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirʲis, AS: irʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irydion mos., iryd mrz., iryzacja ż., iryzowanie n., irydowość ż., irys mrz./mzw., irysek mrz./mzw., irysowość ż.

czas. iryzować ndk., iryzować się ndk.

przym. irysowy, irydowy, Irydionowy

zob. Iryda, Irys.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. rzad. Iryda, Irys

Wiktionary

# irka

zdrobnienie od: Irena (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma imienia Irena

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. lp. od: Irek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirka, AS: irka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irena ż.

Wiktionary

# irkowie

Irek z małżonką

SJP.pl

# irkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Irka lub z nim związany

SJP.pl

# irkuck

miasto na Syberii w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Wiktionary

Irkuck (ros. Иркутск, Irkutsk) – miasto w Rosji, stolica obwodu irkuckiego.

Główny ośrodek gospodarczy, kulturalny (muzea) i naukowy (uniwersytet zał. 1918) Syberii Wschodniej z rozwiniętym przemysłem maszynowym (jedne z największych w Rosji zakłady lotnicze „Irkut”), aluminiowym, materiałów budowlanych, drzewnym, skórzanym i spożywczym. W mieście znajduje się elektrownia wodna o mocy 660 MW.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolej transsyberyjska prowadzi z Moskwy przez Irkuck do Władywostoku i liczy ponad dziewięć tysięcy kilometrów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irkut mrz., irkucczanin mos., irkucczanka ż.

przym. irkucki

Wiktionary

# irkucki

przymiotnik od miasta Irkuck

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Irkuckiem (miastem w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irkuck m., Irkut mrz.

Wiktionary

# irkut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;

Wiktionary

Irkut – rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary.

Długość 488 km, powierzchnia dorzecza 15 tys. km². Swoje źródła ma w Sajanie Wschodnim. U ujścia Irkutu do Angary leży Irkuck.

Dopływy:

- Barun-Chandagaj

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Irkuck mrz.

przym. irkucki

Wiktionary

# irl

[czytaj: i-er-el lub aj-er-el] irl; środowiskowo:
1. mający miejsce w prawdziwym świecie;
2. w prawdziwym świecie

SJP.pl

# irl.

skrót od: irlandzki

SJP.pl

Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge, wym. [ˈɡeːlʲɟə]) – język z grupy goidelskiej języków celtyckich, język narodowy Irlandczyków. Język urzędowy Republiki Irlandii (obok angielskiego).

Wikipedia

# irla

nazwisko

SJP.pl

# irlandczyk

1. obywatel Irlandii;
2. obywatel Irlandii Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; także. mieszkaniec Irlandii Północnej

Wiktionary

Irlandczycy (ang. Irish people, irl. Muintir na hÉireann, na hÉireannaigh, na Gaeil) – naród pochodzenia celtyckiego zamieszkujący Irlandię.

W przeszłości ich językiem ojczystym był język irlandzki, ale współcześnie jest to zazwyczaj język angielski (tylko dla niespełna 1% Irlandczyków językiem ojczystym jest język irlandzki). Dominującym wyznaniem wśród Irlandczyków jest katolicyzm, schrystianizowani w V wieku naszej ery. Zasadniczą rolę w etnogenezie odegrali Celtowie, którzy w IV-III wieku p.n.e. opanowali wyspę Irlandię. We wczesnym średniowieczu Irlandia określana była w łacińskich źródłach jako "Szkocja" lub Hibernia, a jej mieszkańcy byli nazywani Szkotami (Scotti). Dzisiejsza Szkocja nazywana była wtedy Kaledonią lub Albanią, a zamieszkiwali ją Piktowie. Szkoci z Irlandii stopniowo jednak zasiedlali obszar Kaledonii, dokonując tam także ekspansji politycznej i religijnej. W konsekwencji zaczęto ten region nazywać Scotia minor (Szkocja mniejsza), a w końcu po prostu Szkocja. Z tego też powodu, wczesnośredniowieczni Irlandczycy są nazywani przez współczesnych historyków w niektórych krajach (np. w Polsce czy w Niemczech) Iroszkotami. Wytworzyli oni odrębną formę chrześcijaństwa określaną jako kościół iroszkocki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jej ojciec był Irlandczykiem i bliskim przyjacielem króla Anglii – Edwarda I.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈlãnṭt͡ʃɨk, AS: irlãnṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irlandia ż., irlandzki mrz.

:: fż. Irlandka ż.

przym. irlandzki

Wiktionary

# irlandia

1. wyspa na Oceanie Atlantyckim;
2. państwo w Europie ze stolicą w Dublinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie;

(1.2) geogr. wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą Irlandii jest Dublin.

(1.2) Irlandia jest jedną z największych wysp w Europie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈlãndʲja, AS: irlãndʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irlandczyk mos., Irlandka ż., irlandzkość ż., irlandzki mrz.

przym. irlandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Irlandczyk mos., Irlandka ż., irlandzkość ż., irlandzki mrz.

przym. irlandzki

frazeologia.

etymologia.

uwagi. zobacz też: indeks państw świata

tłumaczenia.

* abchaski: (1.1) Ирландиа

* albański: (1.1) Irlanda

* angielski: (1.1) Ireland; (1.2) Ireland

* arabski: (1.1) ايرلندا

* baskijski: (1.1) Irlanda

* białoruski: (1.1) Ірландыя ż.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) Ірляндыя ż.

* bułgarski: (1.1) Ирландия ż.

* chorwacki: (1.1) Irska ż.

* czeski: (1.1) Irsko n.

* dolnołużycki: (1.1) Irska

* duński: (1.1) Irland n.; (1.2) Irland n.

* esperanto: (1.1) Irlando

* farerski: (1.1) Írland n.

* fidżyjski: (1.1) Aeladi

* fiński: (1.1) Irlanti

* francuski: (1.1) Irlande ż.

* górnołużycki: (1.1) Irska ż.

* grenlandzki: (1.1) Irlandi

* gruziński: (1.1) ირლანდია

* hawajski: (1.1) ʻIlelani

* hiszpański: (1.1) Irlanda ż.; (1.2) Irlanda ż.

* interlingua: (1.1) Irlanda

* irlandzki: (1.1) Éire ż.

* islandzki: (1.1) Írland

* japoński: (1.1) アイルランド (airurando)

* kataloński: (1.1) Irlanda ż.

* koreański: (1.1) 아일랜드 (aillaendŭ), 에이레 (eire)

* litewski: (1.1) Airija ż.

* łotewski: (1.1) Īrija ż.

* niderlandzki: (1.1) Ierland; (1.2) Ierland

* niemiecki: (1.1) Irland n.; (1.2) Irland n.

* nowogrecki: (1.1) Ιρλανδία (Irlandía) ż.

* ormiański: (1.1) Իռլանդիա

* oromo: (1.1) Eerlaandi

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1-2) {{PJM|Irlandia. ,. PJM|Irlandia 2. ,. PJM|Irlandia 3. ,. PJM|Irlandia 4.}}

* rosyjski: (1.1) Ирландия ż.

* słowacki: (1.1) Írsko n.; (1.2) Írsko n.

* szwedzki: (1.1) Irland n.

* turecki: (1.1) İrlanda

* ukraiński: (1.1) Ірландія ż.

* węgierski: (1.1) Írország

* włoski: (1.1) Irlanda ż.

źródła.

== Irlandia (język aceh.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Irlandia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# irlandka

1. obywatelka Irlandii;
2. obywatelka Irlandii Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; także. mieszkanka Irlandii Północnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na ostatnim etapie Irlandka prześcignęła Amerykankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈlãntka, AS: irlãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irlandia ż., irlandzki mrz.

:: fm. Irlandczyk mos.

przym. irlandzki

Wiktionary

# irlandzki

przymiotnik od: Irlandia, Irlandia Północna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

(1.2) odnoszący się do wyspy Irlandia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język celtycki używany przez Irlandczyków;

Wiktionary

Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge, wym. [ˈɡeːlʲɟə]) – język z grupy goidelskiej języków celtyckich, język narodowy Irlandczyków. Język urzędowy Republiki Irlandii (obok angielskiego).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piłeś kiedyś irlandzkie piwo?

(2.1) Irlandzki jest językiem celtyckim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈlãnt͡sʲci, AS: irlãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irlandia ż., Irlandczyk m., Irlandka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) iryjski

Wiktionary

# irlandzkojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem irlandzkim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem irlandzkim

(1.3) spisany, stworzony w języku irlandzkim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈlãnt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: irlãnckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# irlandzkość

→ irlandzki

SJP.pl

#### Patrz:

irlandzki

# irma

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Irma (imię)
- MS "Irma" – statek wodny
- Irma (Włochy) – miejscowość i gmina we Włoszech
- Irmo (Tolkien) – Valar
- Irma – piosenkarka z Kamerunu tworząca we Francji
- Irma – huragan aktywny od 30.08.2017

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* łotewski: (1.1) Irma ż.

* słowacki: (1.1) Irma ż.

* włoski: (1.1) Irma ż.

źródła.

== Irma (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Irma

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirma, AS: irma

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* łotewski: (1.1) Irma ż.

* słowacki: (1.1) Irma ż.

* włoski: (1.1) Irma ż.

źródła.

== Irma (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Irma

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# irmina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Irmina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od zdrobnienia grupy imion rozpoczynających się na irm – od irmen, co oznacza „czczony, szanowany”.

W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 5003 kobiety o imieniu Irmina nadanym jako imię pierwsze. Dla porównania, najczęściej nadane jako imię pierwsze – Anna, nosi 1 068 330 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Irmina wyprowadziła się do Nakła nad Notecią we wrześniu 1999 roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: irˈmʲĩna, AS: irmʹĩna

Wiktionary

# irmininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Irminy lub z nią związany

SJP.pl

# irminka

zdrobnienie od: Irmina (imię żeńskie)

SJP.pl

# irokeski

przymiotnik od: Irokez

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Irokezami, dotyczący Irokezów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irokez mos., Irokezka ż., irokez mrz.

Wiktionary

# irokez

fryzura charakteryzująca się pasem dłuższych włosów, biegnących od górnej części czoła aż po kark, czasem krócej, popularna m.in. wśród punków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włosy ułożone w stojący grzebień, kojarzone z subkulturą punk

Wiktionary

- Irokez – członek grupy Indiańskiej
- Irokez – rodzaj fryzury

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawdziwe punki noszą irokezy usztywnione białkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrɔkɛs, AS: irokes

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irokez m.

przym. irokeski

Wiktionary

# irokezi

plemię indiańskie

SJP.pl

Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onondagów, Kajugów i Seneków, od września 1722 także Tuskarorów, a nieco później również 6 plemion kanadyjskich Wyandotów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.

Wikipedia

# irokezka

Indianka Ameryki Północnej

SJP.pl

# iron

bezbarwna ciecz o zapachu fiołków, występująca w korzeniach fiołków oraz kosaćców i wykorzystywana jako dodatek do olejków zapachowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wzór chemiczny|C14H22O., bezbarwny, oleisty, pachnący fiołkami związek organiczny z grupy ketonów, stosowany jako składnik perfum

Wiktionary

- Iron – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Pikardia, w departamencie Aisne

Gminy w USA:

- Iron (ang. Iron Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Iron
- Iron (ang. Iron Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie St. Francois

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈirɔ̃n, AS: irõn

Wiktionary

# iron.

skrót od: ironiczny, ironicznie (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# ironia

1. ukryta złośliwość, pogarda lub kpina wyrażona przy pomocy pozornej aprobaty;
2. ironia losu - nagły, niekorzystny obrót wypadków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

Wiktionary

Ironia (grec. εἰρωνεία eironeía, dosłownie „przestawienie, pozorowanie“) – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) „Nie spodziewałem się po tobie aż takiej hojności” – powiedział z ironią w głosie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrɔ̃ɲja, AS: irõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironista mos., ironistka ż., ironizowanie n.

:: zdrobn. ironijka ż.

czas. ironizować ndk.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) dosłowność

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) autoironia

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ironista mos., ironistka ż., ironizowanie n.

:: zdrobn. ironijka ż.

czas. ironizować ndk.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

frazeologia.

jak na ironię • ironia losu

etymologia.

etym|łac|ironia. < etym|gr|εἰρωνεία. (eirōneía)

uwagi.

* wikicytaty.

* zoblistę|drwina|kpina|sarkazm|szyderstwo.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) irony

* arabski: (1.1) تهكم, سخرية

* baskijski: (1.1) ironia

* białoruski: (1.1) іронія ż.

* bułgarski: (1.1) ирония ż.

* duński: (1.1) ironi w.

* esperanto: (1.1) ironio

* estoński: (1.1) iroonia

* francuski: (1.1) ironie ż.

* hiszpański: (1.1) ironía ż.

* interlingua: (1.1) ironia

* kataloński: (1.1) ironia ż.

* kornijski: (1.1) gesedh ż.

* łaciński: (1.1) ironia ż.

* niemiecki: (1.1) Ironie ż.

* nowogrecki: (1.1) ειρωνεία ż.

* rosyjski: (1.1) ирония ż.

* słowacki: (1.1) irónia

* szwedzki: (1.1) ironi w.

* ukraiński: (1.1) іронія ż.

* wenedyk: (1.1) ironia ż.

* węgierski: (1.1) irónia

* włoski: (1.1) ironia ż.

źródła.

== ironia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) ironia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ironicznie

przysłówek sposobu

(1.1) używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rene odszedł z dużym ociąganiem, przekonując się raz jeszcze, jak ironicznie brzmi samo określenie „wolny związek" w stosunku do współżycia dwojga ludzi. Nie jest on chyba nigdy wolny — jak żaden ludzki związek, jeżeli ma być ludzki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ, AS: irõńičʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironista m., ironistka ż., ironizowanie n., ironiczność ż.

czas. ironizować

przym. ironiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyderczo, drwiąco

Wiktionary

# ironiczniej

stopień wyższy od przysłówka: ironicznie

SJP.pl

# ironiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ironiczne; cecha tych, którzy są ironiczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

Wiktionary

# ironiczny

żartobliwy z nutką złośliwości

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozciągnął szeroko wargi we właściwym sobie dziwnym grymasie, wyrażającym ironiczną aprobatę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: irõńičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironizowanie n., ironista m., ironistka ż., ironiczność ż.

czas. ironizować ndk.

przysł. ironicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kąśliwy, sarkastyczny, zgryźliwy, złośliwy, kpiarski, kpiący, sardoniczny, szyderczy, uszczypliwy, zjadliwy; książk. kostyczny, prześmiewczy

Wiktionary

# ironista

osoba drwiąca, ironizująca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto często zachowuje się ironicznie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) prześmiewca

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironizowanie n.

:: fż. ironistka ż.

czas. ironizować ndk.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) ironista m./ż.

źródła.

== ironista (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) ironista

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) ironistka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɔ̃ˈɲista, AS: irõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironizowanie n.

:: fż. ironistka ż.

czas. ironizować ndk.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prześmiewca

Wiktionary

# ironistka

→ ironista

SJP.pl

#### Patrz:

ironista

# ironizować

wypowiadać się z ironią, sarkazmem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: irõńizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironista m., ironistka ż., ironizowanie n.

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

Wiktionary

# ironizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wypowiadanie się o czymś z ironią, z przekąsem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ironia ż., ironijka ż., ironista m., ironistka ż.

czas. ironizować

przym. ironiczny

przysł. ironicznie

Wiktionary

# irpień

Irpiń;
1. miasto na Ukrainie;
2. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. rzeka w Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

Wiktionary

Irpień (ukr. Ірпінь, Irpiń) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, w rejonie buczańskim; leży w aglomeracji kijowskiej; liczy 63 tys. mieszkańców (2024).

Irpień leży na lewym brzegu Irpienia i prawym brzegu Buczy, na północny zachód od Kijowa i na południe od Buczy, na północ od której znajduje się port lotniczy Kijów-Hostomel.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. irpieński

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) hist. war. Irpeń

Wiktionary

# irpiń

Irpień;
1. miasto na Ukrainie;
2. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru

SJP.pl

Irpień (ukr. Ірпінь, Irpiń) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, w rejonie buczańskim; leży w aglomeracji kijowskiej; liczy 63 tys. mieszkańców (2024).

Irpień leży na lewym brzegu Irpienia i prawym brzegu Buczy, na północny zachód od Kijowa i na południe od Buczy, na północ od której znajduje się port lotniczy Kijów-Hostomel.

Wikipedia

# irq

skrót od: Interrupt Request, w informatyce: kanał przesyłania informacji między urządzeniami komputera a jego procesorem

SJP.pl

# irracjonalista

osoba myśląca irracjonalnie, nie tłumacząca i nie postrzegająca w realny sposób

SJP.pl

# irracjonalistka

→ irracjonalista

SJP.pl

#### Patrz:

irracjonalista

# irracjonalistyczny

→ irracjonalizm

SJP.pl

#### Patrz:

irracjonalizm

# irracjonalizm

1. kierowanie się czymś pozarozumowym, wiarą, intuicją, odruchem itp.;
2. w filozofii: założenie o niemożności rozumowego poznania rzeczywistości

SJP.pl

Irracjonalizm (łac. irrationalis – nierozumowy) – pogląd filozoficzny głoszący, że rzeczywistości nie da się poznać w racjonalny sposób, przypisujący najwyższą wartość pozarozumowym środkom poznawczym.

Irracjonalizm był postawą typową dla romantyzmu i modernizmu. Henri Bergson uważał, że człowiek ma do dyspozycji dwie władze poznawcze: intelekt i intuicję, stawiając wyżej intuicję.

Wikipedia

# irracjonalnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób irracjonalny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ, AS: i•racʹi ̯õnalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. irracjonalny

rzecz. irracjonalność

Wiktionary

# irracjonalność

→ irracjonalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest irracjonalne

Wiktionary

Wikipedia

#### Patrz:

irracjonalny

#### Powiązane:

przym. irracjonalny

przysł. irracjonalnie

Wiktionary

# irracjonalny

nieracjonalny, nieuzasadniony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Negowano również możliwość stosowania teorii w odniesieniu do sprawców przestępstw irracjonalnych, przypadkowych i kompulsywnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: i•racʹi ̯õnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. irracjonalizm m., irracjonalność ż.

przysł. irracjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieracjonalny, bezsensowny, niedorzeczny, niepojęty, niezrozumiały, nielogiczny, nierozsądny

Wiktionary

# irradiacja

- irradiacja (fizyka)
- irradiacja (medycyna)
- irradiacja (przetwórstwo żywności) − potoczne określenie radiacyjnego utrwalania żywności

Wikipedia

# irraser

laser generujący podczerwień

SJP.pl

# irrealis

w gramatyce: jeden z okresów warunkowych, mający zastosowanie w sytuacji, gdy mówiący chce zaznaczyć, że warunek przez niego wyrażony jest niezgodny z rzeczywistością, a tym samym i następnik się nie spełnia

SJP.pl

# irrealizm

1. brak poczucia rzeczywistości; odrzeczywistnienie;
2. w filozofii: koncepcja, według której nierzeczywistość istnieje równie realnie jak rzeczywistość;
3. w literaturze: odnoszenie się do świata baśniowego, snów, magii

SJP.pl

# irrealny

nierzeczywisty; nierealny

SJP.pl

# irredenta

1. dążenie niepodległościowe;
2. ruch polityczny we Włoszech

SJP.pl

Irredenta, irredentyzm (wł. irredenta „niewyzwolona”) – ruch polityczny i społeczny, dążący do połączenia w jeden organizm państwowy ziem zamieszkiwanych przez podobne grupy etniczne. Przenośnie pojęcie to oznacza ruch niepodległościowy.

Wikipedia

# irredentysta

członek, zwolennik irredenty

SJP.pl

# irredentystka

→ irredentysta

SJP.pl

#### Patrz:

irredentysta

# irredentystyczny

dążący do wyzwolenia narodowego; niepodległościowy

SJP.pl

# irredentyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. irredenta.

Wiktionary

Irredenta, irredentyzm (wł. irredenta „niewyzwolona”) – ruch polityczny i społeczny, dążący do połączenia w jeden organizm państwowy ziem zamieszkiwanych przez podobne grupy etniczne. Przenośnie pojęcie to oznacza ruch niepodległościowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. irredentysta m., irredentystka ż.

przym. irredentystyczny

Wiktionary

# irrelewantny

nieistotny, nieposiadający uzasadnienia

SJP.pl

# irszany

pokryty irchą (miękką skórą, rodzajem dwustronnego zamszu), oprawiony irchą (np. gąbka irszana), zrobiony z irchy lub w jakiś inny sposób związany z taką skórą; irchowy

SJP.pl

# irszawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Wiktionary

Irszawa (ukr. Іршава, ros. i rus. Иршава, węg. Ilosva, czes. i słow. Iršava, jid. אָרשעווע /Orszewe/) - miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy.

Leży na południowych stokach Karpat, nad rzeczką Irszawką, dopływem Borżawy.

Lokalny ośrodek przemysłowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. irszawski

Wiktionary

# irtyski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Irtyszem, dotyczący Irtysza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obskie i irtyskie zbiorniki oraz zasoby wodne omawianego obszaru zasilają nie tylko turbiny wielu nowych radzieckich elektrowni: tiumeńskiej, jermakowskiej, pietropawłowskiej, ekibastuskiej, buchtarmińskiej czy nowosybirskiej, lecz również zasilają i zaopatrują w wodę centra przemysłowe zachodniej Syberii oraz ważniejsze ośrodki gospodarcze Kazachstanu.

(1.1) Tak samo u Ostiaków irtyskich: wiosną mężczyźni, tam gdzie zajmują się rybołówstwem, przebywają sami w zbudowanych po temu chatach, kobiety pozostają w stałych domostwach, mężowie odwiedzają je od czasu do czasu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irtysz mrz.

Wiktionary

# irtysz

rzeka w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Wiktionary

Irtysz (ros. Иртыш; kaz. Ертіс, Jertys; chiń. 额尔齐斯河 É’ěrqísī Hé) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w północno-wschodnim Kazachstanie i w zachodnich Chinach. Lewy dopływ Obu.

Długość – 4248 km, powierzchnia zlewni – 1643 tys. km², średni przepływ u ujścia – 2830 m³/s. Żeglowna na odcinku ponad 3600 km. Obfita w ryby. Wykorzystywana do nawadniania.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. irtyski

Wiktionary

# iruś

zdrobnienie od: Ireneusz (imię męskie); Irek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Ireneusz

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Irusia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chrzestna podarowała Irusiowi nowe puzzle.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ireneusz mos., Ireczek mos., Irek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Irek, Ireczek

Wiktionary

# irving

- David Irving – brytyjski pisarz i publicysta, autor szeregu książek o tematyce historycznej, jeden z czołowych negacjonistów.
- John Irving – amerykański pisarz i scenarzysta filmowy
- Washington Irving – amerykański pisarz i historyk

Wikipedia

# irwingia

okrytonasienna roślina tropikalna posiadająca jadalne owoce i tłuszcze stosowane przy produkcji czekolad i oleju roślinnego

SJP.pl

# irwingianin

członek protestanckiej grupy wyznaniowej założonej w 1825 roku przez Edwarda Irvinga

SJP.pl

# iryd

pierwiastek chemiczny o symbolu Ir

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

Wiktionary

Iryd (Ir, łac. iridium) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa iris oznaczającego tęczę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma iryd?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈirɨt, AS: iryt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iryda ż., Irydion mos., Iris ż., irydowanie n.

przym. irydowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Ir

Wiktionary

# iryda

1. w mitologii greckiej: posłanka bogów (głównie Zeusa i Hery) do ludzi, uosobienie tęczy; Iris;
2. marka samolotów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Iris.

(1.2) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Iryda – imię żeńskie
- Iryda (Iris) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie tęczy, boska posłanka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iryda jako bogini tęczy rozpina ów cudny łuk siedmiobarwny, co ziemię łączy z niebem.

(1.2) Jedna z moich koleżanek biurowych ma na imię Iryda.

(1.2) Irydy imieniny obchodzą 5 maja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrɨda, AS: iryda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iryd mrz., irydowość ż., iryzacja ż. iryzowanie n., Iris ż., irys mrz./mzw., irysek mrz./mzw., irysowość ż.

:: zdrobn. Irydzia ż., Irydeczka ż., Irydusia ż.

czas. iryzować ndk.

przym. Irydzin, Irydowy, Irydeczkowy, Irydusin, Irydusiowy, irydowy, irysowy

zob. Irydion.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Iris, Irys, Taumantyda

(1.2) zdrobn. Irydzia, Irydeczka, Irydusia

Wiktionary

# irydektomia

okulistyczny zabieg operacyjny stosowany w leczeniu jaskry, polegający na wycięciu tęczówki oka przy jego podstawie

SJP.pl

Irydektomia – okulistyczny zabieg operacyjny polegający na udrożnieniu kąta przesączania poprzez przypodstawne wycięcie tęczówki oka, stosowany w leczeniu jaskry o zamkniętym kącie przesączania.

Wikipedia

# irydiany

taki jak w "Irydionie"

SJP.pl

# irydiologia

dział medycyny alternatywnej zajmujący się oceną stanu zdrowia człowieka za pomocą analizy tęczówki oka; irydologia, irydodiagnostyka

SJP.pl

# irydion

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

- Irydion – imię męskie
- Irydion – dramat Zygmunta Krasińskiego
- Irydion – polska grupa muzyki tożsamościowej i rocka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój dziadek ze strony matki ma na imię Irydion.

(1.1) Irydionowie imieniny obchodzą 19 kwietnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈrɨdʲjɔ̃n, AS: irydʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irydionowa ż., Irydionówna ż., Irydionostwo lm m., Iryda ż., Irydzia ż., Irydeczka ż., Irydusia ż., iryd mrz., irydowość ż., iryzacja ż., iryzowanie n., Iris ż., irys mrz./mzw., irysek mrz./mzw., irysowość ż.

:: zdrobn. Irydionek mos.

czas. iryzować ndk.

przym. Irydionowy, Irydionkowy, Irydzin, Irydeczkin, Irydusin, irydowy, irysowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Irydionek

Wiktionary

# irydodiagnostyka

dział medycyny alternatywnej zajmujący się oceną stanu zdrowia człowieka za pomocą analizy tęczówki oka; irydiologia, irydologia

SJP.pl

# irydolog

specjalista w zakresie irydologii

SJP.pl

# irydologia

dział medycyny alternatywnej zajmujący się oceną stanu zdrowia człowieka za pomocą analizy tęczówki oka; irydiologia, irydodiagnostyka

SJP.pl

Wikipedia

# irydologiczny

→ irydologia

SJP.pl

#### Patrz:

irydologia

# irydotomia

irydotomia laserowa - okulistyczny zabieg operacyjny, polegający na przecięciu tęczówki, stosowany przy jaskrze z wąskim, zamykającym się kątem przesączania

SJP.pl

# irydowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja chemiczna wprowadzenia atomu irydu do cząsteczki związku chemicznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iryd mrz.

czas. irydować ndk.

przym. irydowy

Wiktionary

# irydowy

→ iryd

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od iryd

Wiktionary

#### Patrz:

iryd

#### Wymowa:

IPA: ˌirɨˈdɔvɨ, AS: irydovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iryd mrz., Iryda ż., Irydion mos., Iris ż., irydowanie n.

Wiktionary

# irydyna

organiczny związek chemiczny o trujących właściwościach

SJP.pl

Irydyna – organiczny związek chemiczny z grupy izoflawonów należących do grupy flawonoidów. Jest 7-glikozydem irygeniny. Może być wyizolowana z kilku gatunków kosaćców, w tym z kosaćca bródkowego i kosaćca różnobarwnego (Iris versicolor). Związek ten jest toksyczny, stąd też te rośliny są trujące dla ludzi i zwierząt. Związku nie należy mylnie zaliczać do grupy irydoidów.

Wikipedia

# irygacja

1. sztuczne nawadnianie pól
2. zabieg leczniczy lub higieniczny polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (pochwy, odbytnicy) ciepłą wodą lub roztworem leku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;

(1.2) roln. sztuczne nawadnianie pól;

Wiktionary

- irygacja – sztuczne nawadnianie w rolnictwie
- irygacja – przepłukiwanie jelit

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. irygator m., irygowanie n.

czas. irygować ndk.

przym. irygacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nawadnianie

Wiktionary

# irygacyjny

związany z irygacją

SJP.pl

# irygator

przyrząd medyczny do przepłukiwania jam ciała

SJP.pl

Irygator – urządzenie do przepłukiwania jamy ustnej, jelit, pochwy lub innych jam ciała przy użyciu wody lub roztworu leku.

Wikipedia

# irygować

1. sztucznie nawadniać uprawy rolne;
2. przepłukiwać jamę ciała w celach leczniczych lub higienicznych

SJP.pl

# iryjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. mieszkaniec Irlandii pochodzenia celtyckiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następnie zaatakowała szykującego się do ostatecznej rozprawy z powalonym Iryjczykiem wroga.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ir mos.

:: fż. Iryjka ż.

przym. iryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ir

Wiktionary

# iryjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. mieszkanka Irlandii pochodzenia celtyckiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Iryjka była wyprostowana jak trzcina, smukła i wytrzymała..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ir mos.

:: fm. Iryjczyk m.

przym. iryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Irlandka

Wiktionary

# iryjski

rzadko: związany z Irlandią; irlandzki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iryjczykami, dotyczący Iryjczyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język z grupy goidelskiej języków celtyckich;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stopniowo władzę Briana uznały niemal wszystkie plemięemiona iryjskie, a nawet szereg osiedli skandynawskich.

(2.1) Celtowie z Irlandii używali iryjskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ir mos., Iryjczyk mos., Iryjka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) irlandzki

Wiktionary

# irys

1. bylina o wąskich liściach i barwnych kwiatach kosaciec;
2. rodzaj cukierka;
3. odmiana ziemniaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pot. kosaciec, roślina kwiatowa;

(1.2) bot. kwiat irysa (1.1)

(1.3) spoż. mleczny cukierek o kwadratowym kształcie

(1.4) poligr. druk tęczowy

Wiktionary

- irys (kosaciec) – rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych
- Irys (Iris, Iryda) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów, pokojówka Hery
- Irys – południowokoreański serial sensacyjny
- Irys – obraz van Gogha
- Mgławica Irys – mgławica refleksyjna w gwiazdozbiorze Cefeusza

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈirɨs, AS: irys

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. irysek m.

przym. irysowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kosaciec

Wiktionary

# irysek

zdrobnienie od: irys

SJP.pl

# irysowy

związany z irysem

SJP.pl

# irytacja

stan rozdrażnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan rozdrażnienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwuzłotówka wpadła do szczeliny między kostkami brukowymi i ku irytacji chłopczyka nie dała się wydłubać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɨˈtat͡sʲja, AS: irytacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. irytować

rzecz. irytowanie n.

przym. irytujący

Wiktionary

# irytować

denerwować, drażnić, gniewać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) drażnić, denerwować kogoś

czasownik zwrotny niedokonany irytować się

(2.1) denerwować się, wpadać w irytację

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej irytują mnie rozpieszczone, wrzeszczące dzieciaki w autobusie.

(2.1) Adam irytuje się, gdy jego syn puszcza głośno techno w swoim pokoju.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɨˈtɔvat͡ɕ, AS: irytovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. irytacja ż., irytowanie n.

ims. irytujący

przysł. irytująco

przym. irytujący

Wiktionary

# irytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|irytować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌirɨtɔˈvãɲɛ, AS: irytovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. irytować

rzecz. irytacja ż.

przym. irytujący

Wiktionary

# irytujący

nieznośny, wprowadzający w gniew, drażniący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozmowa z następczynią Agaty okazała się irytująca i nie dająca nadziei na właściwe zmiany.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. irytacja ż., irytowanie n., irytującość ż.

czas. irytować ndk., poirytować dk.

przysł. irytująco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drażniący, dokuczliwy, frustrujący, niemiły, uciążliwy

Wiktionary

# iryzacja

mienienie się barwami tęczy cienkich warstw różnych substancji (np. oleju na wodzie) powstające w wyniku interferencji światła białego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw;

Wiktionary

Iryzacja, tęczowanie, biol. ubarwienie strukturalne (gr. Iris „tęcza”) – zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw w wyniku interferencji światła białego odbitego od przezroczystych lub półprzezroczystych ciał składających się z wielu warstw substancji o różnych własnościach optycznych. Występuje m.in. na powierzchni minerałów, macicy perłowej, plamach cieczy (np. benzyny), bańkach mydlanych, a czasem w atmosferze – na chmurach. Bywa też wywoływane sztucznie i wykorzystywane przy produkcji ozdobnych iryzowanych wyrobów szklanych i ceramicznych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iris ż., Iryda ż., Irydion mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tęczowanie

Wiktionary

# iryzować

mienić się barwami tęczy

SJP.pl

# iryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|iryzować.

Wiktionary

Iryzacja, tęczowanie, biol. ubarwienie strukturalne (gr. Iris „tęcza”) – zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw w wyniku interferencji światła białego odbitego od przezroczystych lub półprzezroczystych ciał składających się z wielu warstw substancji o różnych własnościach optycznych. Występuje m.in. na powierzchni minerałów, macicy perłowej, plamach cieczy (np. benzyny), bańkach mydlanych, a czasem w atmosferze – na chmurach. Bywa też wywoływane sztucznie i wykorzystywane przy produkcji ozdobnych iryzowanych wyrobów szklanych i ceramicznych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nieiryzowanie n., Iris ż., Iryda ż., Irydion mos.

czas. iryzować ndk.

Wiktionary

# iryzyna

fruktan występujący w irysach

SJP.pl

# irządzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Irządz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irządze nmos.

:: fż. irządzanka ż.

przym. irządzki

Wiktionary

# irządzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Irządz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Irządze nmos.

:: fm. irządzanin m.

przym. irządzki

Wiktionary

# irządze

1. wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie górowskim;
2. wieś w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Irządze – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Jemielno
- Irządze – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze

Wikipedia

# irządzki

→ Irządze

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Irządz

Wiktionary

#### Patrz:

Irządze

#### Powiązane:

rzecz. Irządze nmos., irządzanin m., irządzanka ż.

Wiktionary

# irzyk

nazwisko

SJP.pl

# irzykowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Irzykowski – polski urzędnik
- Karol Irzykowski – polski krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista

Wikipedia

# is

Intelligence Service, brytyjska służba wywiadowcza

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. iść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo sie bojem iś po ćmi przez las. → Boję się chodzić po ciemku przez las.

Wiktionary

# isa

Industry Standard Architecture

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) rel. hist. imię Jezusa Chrystusa w islamie

Wiktionary

- Isa – arabskie imię Jezusa
- Isa – władca turecki w latach 1402-1403
- Isa – album muzyczny norweskiego zespołu Enslaved
- MS „Isa” – polski statek
- Isa – miasto w Japonii w prefekturze Kagoshima.
- Isa – amerykański thriller sci-fi z 2014 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W islamie Jezus – po arabsku Isa – postrzegany jest jako prorok, a nie Syn Boży ani Bóg w jednej z trzech postaci. W Koranie wymienia się go z imienia aż 25 razy, sześciokrotnie zaś nadaje mu tytuł Mesjasz (albo Chrystus – w zależności, którym przekładem Koranu się posługujemy). Mówi się o nim także: Posłaniec i Prorok, a przede wszystkim Słowo i Duch Boży.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈisa, AS: isa

Wiktionary

# isaac

[czytaj: izaak] obce imię męskie

SJP.pl

Isaac – imię męskie. W języku polskim zapisuje się je Izaak.Osoby:

- Isaac Newton – angielski fizyk, matematyk, astronom;
- Isaac Isaacs – australijski prawnik i polityk;

Inne:

- Isaac – postać z cyklu mang i Anime Rycerze Zodiaku;
- Międzynarodowe Stowarzyszenie Komunikacji Wspomagającej i Alternatywnej - ISAAC;

Zobacz też:

- Izaak
- Ophain-Bois-Seigneur-Isaac

Wikipedia

# isaak

obce imię męskie

SJP.pl

Isaak właśc. Isaak Guderian (ur. 31 stycznia 1995 w Minden) – niemiecki piosenkarz. Reprezentant Niemiec w 68. Konkursie Piosenki Eurowizji (2024).

Wikipedia

# isabel

- Izabela – imię żeńskie

Miejscowości w USA:

- Isabel – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Barber
- Isabel – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Dewey

Gminy w USA:

- Isabel (ang. Isabel Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Fulton
- Isabel (ang. Isabel Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Benson

Wikipedia

# isabella

W USA

- Isabella – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Major
- Isabella (ang. Isabella Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Isabella

- hrabstwo Isabella (ang. Isabella County) – hrabstwo w stanie Michigan

Wikipedia

# isabelle

Isabelle – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Pierce.

Wikipedia

# isadora

Izydora – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Oznacza „dar Izydy” i pochodzi od imienia Izydy, egipskiej bogini.

Patronką tego imienia jest św. Izydora z Egiptu.

Męska forma: Izydor.

Izydora imieniny obchodzi 4 kwietnia i 1 maja.

Wikipedia

# isagoga

nauka wstępna, zwłaszcza do studiowania Biblii; isagogika

SJP.pl

# isagogika

nauka wstępna, zwłaszcza do studiowania Biblii; isagoga

SJP.pl

# isak

nazwisko

SJP.pl

# isakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# isakowicz

nazwisko

SJP.pl

Isakowicz:

- Izaak Mikołaj Isakowicz
- Leon Isakowicz
- Tadeusz Isakowicz-Zaleski

Wikipedia

# isakowski

nazwisko

SJP.pl

# isaura

Izaura – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego osobę pochodzącą z Izaurii (region Azji Mniejszej). Popularne w państwach hiszpańsko- i portugalskojęzycznych. Do języka polskiego przedostało się za pośrednictwem popularnego w latach 80. XX w. brazylijskiego serialu telewizyjnego Niewolnica Isaura.

Wikipedia

# isbn

(z angielskiego: International Standard Book Number) międzynarodowy znormalizowany numer książki

SJP.pl

# iść

1. kroczyć, stąpać, chodzić
2. wstępować gdzieś, udawać się, kierować się
3. dziać się, odbywać się
4. funkcjonować, działać
5. powodzić się, wieść się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. pójść)

(1.1) poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

(1.2) udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

(1.3) przen. wydobywać się

(1.4) o maszynach i urządzeniach funkcjonować

(1.5) upływać, mijać

(1.6) idzie, szło radzić sobie

(1.7) o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym

(1.8) być przeznaczonym do czegoś

(1.9) następować w czasie

(1.10) idzie, szło łódź. można, można było

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Już jesteś zdrowy i możesz iść do pracy.

(1.3) Łzy idą jej z oczu.

(1.4) Silnik idzie bardzo głośno.

(1.5) Ale ten czas wolno idzie!

(1.6) Jak ci idzie?

(1.7) Tędy idzie rura z gazem, a tam ścieki.

(1.10) U niego to szło zarobić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iɕt͡ɕ, AS: iść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iście n.

czas. pójść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wydobywać się, wydostawać się

Wiktionary

# isced

skrótowiec

(1.1) = etymn|ang. International Standard Classification of Education → Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia

Wiktionary

# ischemia

niedokrwienie całości lub części narządu wskutek skurczu naczyń krwionośnych

SJP.pl

Niedokrwienie (gr. ἰσχαιμία, ischaemia, isch – ograniczenie, haema – krew) – lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu. Następstwem tego stanu jest niedostateczna podaż tlenu i składników odżywczych. W efekcie dochodzi do niedotlenienia (hipoksji), niedożywienia, a ostatecznie do martwicy tkanek dotkniętych procesem niedokrwiennym.

Wikipedia

# ischemiczny

→ ischemia

SJP.pl

#### Patrz:

ischemia

# ischialgia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. rwa kulszowa.

Wiktionary

Rwa kulszowa, ischialgia (łac. ischias) – zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe L4, L5 lub S1 tworzące nerw kulszowy (największy nerw obwodowy człowieka) lub na przebiegu samego nerwu kulszowego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|ischias.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|rwa kulszowa.

źródła.

== ischialgia (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rwa kulszowa, ischias

odmiana.

(1.1) lp. ischialgia; lm. ischialgie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈxʲjalʲɟja, AS: isχʹi ̯alʹǵi ̯a

Wiktionary

# ischias

ból nerwu kulszowego przebiegający od okolicy lędźwiowo-krzyżowej do pośladka oraz kończyny dolnej aż do palców stopy; rwa kulszowa

SJP.pl

Rwa kulszowa, ischialgia (łac. ischias) – zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe L4, L5 lub S1 tworzące nerw kulszowy (największy nerw obwodowy człowieka) lub na przebiegu samego nerwu kulszowego.

Wikipedia

# ischiasowy

przymiotnik od: ischias

SJP.pl

# ischuria

chorobowe zjawisko oddawania moczu drobnymi kroplami, pomimo olbrzymiego pęcherza wypełnionego zalegającym moczem; paradoksalne oddawanie moczu

SJP.pl

# iścić

dawniej:
1. urzeczywistniać coś;
2. spłacać, uiszczać;
3. głosić, twierdzić;
4. iścić się - urzeczywistniać się, dziać się

SJP.pl

# iście

doprawdy, naprawdę; niewątpliwie, istotnie

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) książk. albo podn. na pewno, prawdziwie

rzeczownik

(2.1) rzad. odczasownikowy od|iść.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kochanowski, przeciwnie, przemawia z głębi serca, ma często żar iście poetycki, ale ten żar nie może ożywić każdego utworu; często wybucha, ale i przygasa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈiɕt͡ɕɛ, AS: iśće

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

czas. istnieć ndk.

przym. istny

zaim. istny

partyk. isto

(2.1)

czas. iść ndk.

Wiktionary

# iściec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. wierzyciel, ten, co ma roszczenie

(1.2) stpol. dłużnik, ten, na którym ciąży główne zobowiązanie

(1.3) stpol. winny, ten, który popełnił przestępstwo

(1.4) daw. ten, który co komu pożycza, wierzyciel

(1.5) daw. ten, który od kogo co pożyczył, jest komu co winien, dłużnik

(1.6) daw. ten, który popełnił przestępstwo, winowajca, pozwany do sądu, oskarżony

(1.7) daw. powód, strona wnosząca sprawę do sądu, oskarżyciel

(1.8) daw. świadek, osoba składająca zeznania, stwierdzająca, poświadczająca co lub będąca świadkiem czego, obecna przy czym

(1.9) daw. prawdziwy, rzeczywisty właściciel

(1.10) daw. wykonawca, egzekutor czego

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) daw. kredytor, daw. pożyczacz, daw. pożyczalnik, daw. pożycznik, daw. pożyczyciel, wierzyciel

(1.5) daw. debitor, dłużnik, daw. pożycznik

(1.6) daw. obwinion, daw. obżałowan, daw. pozwaniec, pozwany, winny

(1.7) daw. aktor, powód

(1.8) świadek

Wiktionary

# iścina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. suma pieniężna główna (tj. nieobejmująca dodatkowych świadczeń pieniężnych, jak odsetki, kary umowne itp.) należna z różnych tytułów

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. iścizna

Wiktionary

# iścizna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. daw. suma pieniężna główna (tj. nieobejmująca dodatkowych świadczeń pieniężnych, jak odsetki, kary umowne itp.) należna z różnych tytułów

(1.2) daw. suma pieniężna, zapłata

(1.3) daw. własność stanowiąca majątek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na targu nieznajomym towaru odbywa; ceni na poły darmo, a wziąwszy iściznę, mknie precz, przelichmaniwszy swą powołowczyznę.

(1.3) Nie o gwałt, ani o mord, ani o truciznę. Lecz o trzy kózki idzie, o moją iściznę.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. iścina

Wiktionary

# isdn

skrót od: Integrated Services Digital Network; sieć telefoniczna oparta na technologiach cyfrowych

SJP.pl

# iser

imię męskie

SJP.pl

# iset

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Wiktionary

- Iset – bogini egipska
- Iset – żona egipskiego faraona Totmesa II
- Iset – średnia córka faraona Amenhotepa III i królowej Teje
- Iset – żona faraona Ramzesa III i matka Ramzesa VI

- Iset – rzeka w Rosji
- Iset – jezioro w Rosji
- Iset – osiedle typu miejskiego w Rosji

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Iset', Isiet'

Wiktionary

# isfahan

rodzaj kobierca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;

(1.2) geogr. adm. ostan w środkowym Iranie, którego stolicą jest Isfahan (1.1);

Wiktionary

Isfahan (pers. اصفهان, translit. Eşfahān, transkryp. Esfahan); historycznie także jako Ispahan, starop. Aspadāna, średniop. Spahān – trzecie co do wielkości miasto Iranu, położone ok. 340 km na południe od Teheranu. Stolica prowincji o tej samej nazwie. Populacja: ok. 2 mln.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Teherańczycy szczególnie dużo miejsca poświęcają w swoich opowieściach obywatelom Szirazu i Isfahanu. Tych pierwszych kochają tych drugich nienawidzą. Isfahańczycy mają opinię zbyt pewnych siebie, przekonanych o swojej wyższości, niezbyt uprzejmych, zakochanych w pieniądzach, wyjątkowo skąpych i konserwatywnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈfaxãn, AS: isfaχãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. isfahańczyk mos., isfahanka ż., isfahan mrz.

przym. isfahański

Wiktionary

# isfahańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Isfahanu; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Teherańczycy szczególnie dużo miejsca poświęcają w swoich opowieściach obywatelom Szirazu i Isfahanu. Tych pierwszych kochają tych drugich nienawidzą. Isfahańczycy mają opinię zbyt pewnych siebie, przekonanych o swojej wyższości, niezbyt uprzejmych, zakochanych w pieniądzach, wyjątkowo skąpych i konserwatywnych.

(1.1) W 1387 r. zbuntowali się isfahańczycy w Persji południowej. I tym razem barbarzyński wódz stłumił rebelię zaś każdemu ze swoich wojowników kazał wrócić z głową jednego Persa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Isfahan mrz., isfahan mrz.

:: fż. isfahanka ż.

przym. isfahański

Wiktionary

# isfahanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Isfahanu; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Isfahan mrz., isfahan mrz.

:: fm. isfahańczyk mos.

przym. isfahański

Wiktionary

# isfahański

→ Isfahan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Isfahanem, dotyczący Isfahanu

Wiktionary

#### Patrz:

Isfahan

#### Powiązane:

rzecz. Isfahan mrz., isfahańczyk mos., isfahanka ż., isfahan mrz.

Wiktionary

# ishikawa

Ishikawa (jap. 石川町 Ishikawa-machi) – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Fukushima. Według danych na rok 2020 miejscowość zamieszkiwało 14 644 mieszkańców , a gęstość zaludnienia wyniosła 126,6 os./km².

Wikipedia

# ishinomaki

Ishinomaki (jap. 石巻市 Ishinomaki-shi) – miasto w Japonii (prefektura Miyagi), na wyspie Honsiu (Honshū), nad Oceanem Spokojnym.

Ma powierzchnię 554,55 km². W 2020 r. mieszkało w nim 140 151 osób, w 56 624 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 160 826 osób, w 57 796 gospodarstwach domowych) .

Wikipedia

# isia

zdrobnienie od: Weronika, Monika, Dominika, Jadwiga, Agnieszka (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) infantylne zdrobnienie od imienia Weronika

(1.2) infantylne zdrobnienie od imienia Jadwiga

(1.3) infantylne zdrobnienie od imienia Agnieszka

(1.4) infantylne zdrobnienie od imienia Dominika

(1.5) infantylne zdrobnienie od imienia Monika

(1.6) infantylne zdrobnienie od imienia Oliwia

Wiktionary

- Isia – dziecięce lub poufałe zdrobnienie od imion Jadwiga, Dominika, Agnieszka i Weronika
  - Isia – Agnieszka Radwańska
  - Isia – postać literacka z dramatu Wesele, wzorowana na Jadwidze Tetmajer-Naimskiej
- Isia (łac.) – rodzaj motyli z podrodziny niedźwiedziówkowatych
- Isia (łac.) – rodzaj grzybów z rzędu Sordariales

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Monisia ż.

Wiktionary

# isis

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. Państwo Islamskie

Wiktionary

## Ludzie

- Isis – imię

### Osoby o imieniu Isis

- Isis Gee (wł. Tamara Diane Gołębiowska) – pseudonim amerykańskiej wokalistki
- Isis Kischka – francuski malarz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ataki w Iranie pokazują, że ISIS może uderzyć w zupełnie przeciwnym kierunku.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) PI, IS, Daesh

Wiktionary

# isk

grupa pszczół zwiadowczych

SJP.pl

# iskać

wybierać coś, zwłaszcza robactwo, z włosów lub piór

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zoo widzieliśmy, jak szympansy iskają się nawzajem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈiskat͡ɕ, AS: iskać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odiskanie n., iskanie n.

Wiktionary

# iskander

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) spolszczona arabska wersja męskiego imienia Aleksander

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida nr 5615 z pasa głównego asteroid;

(2.2) wojsk. typ rosyjskiego pocisku balistycznego krótkiego zasięgu;

Wiktionary

- Iskander – imię męskie, arabska wersja imienia Aleksander
- 9K720 Iskander – rosyjski pocisk balistyczny
- (5615) Iskander – planetoida

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię m|święty=tak.

synonimy.

(1.1) Iskandar

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Iskandar m.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|arab|إسكندر. < etym|gr|Ἀλέξανδρος. → Aleksander

(2.1) od nazwiska Fazila Iskandera

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Aleksander.

źródła.

== Iskander (język indonezyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) Aleksander, Iskander

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iskandar m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Iskandar

Wiktionary

# iskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|iskać.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. iskać

rzecz. odiskanie n.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== iskanie (slovio.) ==

ortografie. искание

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szukanie

odmiana.

(1.1) lm. iskanies

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈskãɲɛ, AS: iskãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. iskać

rzecz. odiskanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

czas. iskać

rzecz. odiskanie n.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== iskanie (slovio.) ==

ortografie. искание

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szukanie

odmiana.

(1.1) lm. iskanies

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# iskiereczka

zdrobnienie od: iskierka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: iskierka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌisʲcɛˈrɛt͡ʃka, AS: isʹḱerečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iskra ż., iskierka ż.

czas. iskrzyć

Wiktionary

# iskierka

zdrobnienie od: iskra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: iskra

Wiktionary

PZL M26 Iskierka – samolot szkolno-treningowy opracowany w WSK-Mielec w 1981 roku.

W jego konstrukcji użyto wielu elementów z samolotu PZL M-20 Mewa (skrzydła, usterzenie, podwozie, elementy awioniki pokładowej).
Iskierka jest wolnonośnym dolnopłatem, wyposażonym w chowane podwozie. Układ pilotów - tandem (kabina ucznia z przodu). Konstrukcja jest metalowa z elementami kompozytowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. iskra ż.

:: zdrobn. iskiereczka ż.

czas. iskrzyć

przym. iskrowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|iskra.

* białoruski: (1.1) іскрачка ż., іскрынка ż.

* bułgarski: (1.1) искрица ż.

* niemiecki: (1.1) Fünkchen n.

* rosyjski: (1.1) искорка ż.

* słowacki: (1.1) iskierka ż., iskrička ż.

* ukraiński: (1.1) іскорка ż.

źródła.

== iskierka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) iskierka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈsʲcɛrka, AS: isʹḱerka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iskra ż.

:: zdrobn. iskiereczka ż.

czas. iskrzyć

przym. iskrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. iskra ż.

:: zdrobn. iskiereczka ż.

czas. iskrzyć

przym. iskrowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|iskra.

* białoruski: (1.1) іскрачка ż., іскрынка ż.

* bułgarski: (1.1) искрица ż.

* niemiecki: (1.1) Fünkchen n.

* rosyjski: (1.1) искорка ż.

* słowacki: (1.1) iskierka ż., iskrička ż.

* ukraiński: (1.1) іскорка ż.

źródła.

== iskierka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) iskierka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# iskierkowy

przymiotnik od: iskierka

SJP.pl

# iskiernik

przyrząd składający się z dwóch oddzielonych dielektrykiem diod, między którymi przeskakuje iskra

SJP.pl

Iskiernik – aparat elektryczny (lub część innego aparatu) zbudowany z dwóch elektrod przedzielonych izolatorem gazowym lub cieczowym. W takim układzie przy przekroczeniu pewnej wartości napięcia na zaciskach tzw. napięcia zapłonu rezystancja wewnętrzna iskiernika gwałtownie maleje i zaczyna przewodzić prąd.

Iskierniki są wykorzystywane w układach ochrony przepięciowej różnych urządzeń.

Wikipedia

# iskra

rozżarzona cząstka płonącego ciała, która oderwała się od całości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

(1.2) przen. człowiek ruchliwy, szybki, zwinny

Wiktionary

- rozżarzona, często także płonąca, niewielka część ciała oddzielająca się od całości
- iskra elektryczna (wyładowanie iskrowe)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Proch zapalał się od iskry z krzoski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈiskra, AS: iskra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. skra ż., iskrzenie n., zaiskrzenie n., iskrzyk m., iskrownik m., skrzenie n., iskiernik m.

:: zdrobn. iskierka ż., iskiereczka ż.

czas. iskrzyć ndk., zaiskrzyć dk., skrzyć się ndk.

przym. iskrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. skra

Wiktionary

# iskrochron

urządzenie zabezpieczające przed wydobywaniem się iskier; odiskiernik; odiskrownik

SJP.pl

# iskrówka

niewielki, przenośny radiotelegraf

SJP.pl

# iskrownik

część instalacji zapłonowej silników tłokowych służąca do wytwarzania prądu elektrycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do wytwarzania iskry zapłonowej

Wiktionary

Iskrownik – urządzenie do generowania iskier elektrycznych (np. do zapłonu w silnikach).

Iskrownik elektromagnetyczny składa się z jednej lub kilku cewek oraz przerywacza i kondensatora. Prąd płynący w cewce wytwarza pole magnetyczne. Przerwanie przepływu prądu powoduje zanik pola magnetycznego, który to wywołuje siłę elektromotoryczną indukcji, co daje impuls wysokiego napięcia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. iskra ż.

czas. iskrzyć

Wiktionary

# iskrownikowy

przymiotnik od: iskrownik

SJP.pl

# iskrowy

związany z iskrą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący iskry, związany z iskrą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iskra ż., iskierka ż.

czas. iskrzyć

Wiktionary

# iskrzący

→ iskrzyć

SJP.pl

#### Patrz:

iskrzyć

# iskrzasty

1. żarzący się, pełen iskier;
2. skrzący się, migocący

SJP.pl

# iskrzyć

1. wydawać z siebie iskry, migotliwe blaski; błyszczeć, lśnić;
2. rzadko, poetycko: roziskrzać, rozświetlać;
3. iskrzyć się - lśnić migotliwym blaskiem

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrzucać z siebie iskry

(1.2) świecić lub odbijać światło w sposób przypominający naprzemienne gaśnięcie i zapalanie się

(1.3) o silnym uczuciu: być odczuwanym między ludźmi związanymi ze sobą jakąś sytuacją

(1.4) książk. wyróżniać się w bardzo pozytywny sposób na tle podobnych rzeczy

czasownik zwrotny niedokonany iskrzyć się (dk. brak)

(2.1) wytwarzać iskry prądu elektrycznego

(2.2) odbijając światło sprawiać wrażenie naprzemiennego gaśnięcia i zapalania się

(2.3) być pełnym czegoś, co wyróżnia dany tekst lub wypowiedź na tle innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iskra ż., iskierka ż., iskiereczka ż., iskrownik m. iskrzenie n.

czas. zaiskrzyć dk.

przym. iskrowy, iskrownikowy

Wiktionary

# iskrzycki

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Iskrzycki (1842-1910), adwokat, polityk
- Andrzej Iskrzycki (1951-), hokeista
- Kazimierz Iskrzycki (1952-), hokeista
- Maksymilian Iskrzycki (1837-1891), filolog klasyczny
- Mateusz Iskrzycki (1986-), hokeista
- Tadeusz Iskrzycki (1872-1913), adwokat

Wikipedia

# iskrzyczyn

Iskrzyczyn (niem. Iskritschin lub Iskrzitschin) – wieś sołecka w gminie Dębowiec w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 465 ha, liczba ludności 628 (2009), co daje gęstość zaludnienia równą 135,05 os./km². Większość terenu wioski zajmują grunty orne (338 ha).

Wikipedia

# iskrzyk

gatunek chrząszcza z rodziny świetlików

SJP.pl

# iskrzynianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iskrzyni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iskrzynia ż.

:: fż. iskrzynianka ż.

przym. iskrzyński

Wiktionary

# iskrzynianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iskrzyni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iskrzynia ż.

:: fm. iskrzynianin m.

przym. iskrzyński

Wiktionary

# iskrzyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iskrzyni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iskrzynia ż., iskrzynianin m., iskrzynianka ż.

Wiktionary

# isl.

skrót od: islandzki

SJP.pl

Język islandzki (isl. íslenska) – język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 320 tys. osób, głównie Islandczyków w kraju i na emigracji. Zapisywany jest alfabetem łacińskim.

Wikipedia

# islam

religia objawiona prorokowi Mahometowi, głosząca wiarę w jednego Boga (Allaha), rozpowszechniona głównie w krajach Bliskiego Wschodu, niektórych krajach azjatyckich oraz afrykańskich; muzułmanizm, mahometanizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

Wiktionary

Islam (arab. ‏الإسلام‎, al-islām – poddanie się woli Boga), mahometanizm – religia monoteistyczna, na początku XXI wieku druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Zapoczątkował ją prorok Mahomet; według islamu to on przekazał ludziom świętą księgę – Koran, którą mu objawił Archanioł Gabriel (arab. Dżibril) w latach 610–632. Wyznawca tej religii to muzułmanin lub muzułmanka. Ich zdaniem Koran to ostateczne i niezmienne objawienie się Boga, przez muzułmanów nazywanego arabskim słowem Allah.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według praw islamu, jeśli ojcem jest muzułmanin, dziecko też jest muzułmaninem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈislãm, AS: islãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamizm m., islamista m., islamizacja ż., islamistyka ż., islamistka ż., islamiec mos.

czas. islamizować ndk.

przym. islamski, islamistyczny, przedislamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) muzułmaństwo, muzułmanizm, mahometanizm

Wiktionary

# islamabad

stolica Pakistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Pakistanu;

Wiktionary

Islamabad (urdu: اسلام آباد) – stolica Pakistanu od 1966 roku, kiedy to została przeniesiona z Karaczi. Położona w północno-wschodniej części kraju na płaskowyżu Pothohar. Według spisu powszechnego z 2017 roku, Islamabad jest dziewiątym miastem Pakistanu pod względem liczby ludności.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌislãˈmabat, AS: islãmabat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamabadczyk mos., islamabadka ż.

przym. islamabadzki

Wiktionary

# islamabadczyk

mieszkaniec Islamabadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Islamabadu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmaˈbaṭt͡ʃɨk, AS: islãmabaṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islamabad mrz.

:: fż. islamabadka ż.

przym. islamabadzki

Wiktionary

# islamabadka

mieszkanka Islamabadu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Islamabadu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmaˈbatka, AS: islãmabatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islamabad mrz.

:: fm. islamabadczyk mos.

przym. islamabadzki

Wiktionary

# islamabadzki

przymiotnik od: Islamabad

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Islamabad

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmaˈbat͡sʲci, AS: islãmabacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islamabad mrz., islamabadczyk mos., islamabadka ż.

Wiktionary

# islamiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. muzułmanin, wyznawca islamu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. muzułmanin, mahometanin; przest. islamista

Wiktionary

# islamista

1. badacz, znawca islamu; islamolog, islamoznawca;
2. zwolennik islamizmu, ideologii wywiedzionej z fundamentalizmu islamskiego;
3. wyznawca islamu; muzułmanin, mahometanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik islamizmu

(1.2) nauk. badacz, znawca islamu

(1.3) przest. wyznawca islamu

Wiktionary

Islamista ma dwa znaczenia:

- (inaczej islamoznawca) to naukowiec, orientalista lub religioznawca, zajmujący się islamem, kulturą lub literaturą muzułmańską
- zwolennik islamizmu, fundamentalizmu islamskiego (drugie, nowe znaczenie, najprawdopodobniej pojawiło się jako kalka z języka francuskiego).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Islamiści postrzegają swe przywiązanie do islamu głównie jako formę politycznej przynależności, czego jako zazwyczaj pobożni muzułmanie nie powinni robić. Wielu islamistów robi wrażenie, że w ogóle nie są pobożni.

(1.1) (…) decydenci na ogół traktowali islamistów jako ważne osobistości i potencjalnych sojuszników w walce z komunizmem lub spisywali ich na straty, jako tych, którzy swoje najlepsze lata mają już za sobą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãˈmʲista, AS: islãmʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamizacja ż., islam m., islamizm m., islamistyka ż., islamizowanie n.

:: fż. islamistka ż.

czas. islamizować ndk.

przym. islamistyczny, islamski, przedislamski

przysł. islamistycznie, islamsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) islamoznawca

(1.3) muzułmanin; przest. mahometanin; stpol. pogard. bisurmanin

Wiktionary

# islamistka

1. badaczka, znawczyni islamu; islamolożka, islamoznawczyni;
2. zwolenniczka islamizmu, ideologii wywiedzionej z fundamentalizmu islamskiego;
3. wyznawczyni islamu; muzułmanka, mahometanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: islamista

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãˈmʲistka, AS: islãmʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamizacja ż., islam m., islamizm m., islamistyka ż., islamizowanie n.

:: fm. islamista m.

czas. islamizować ndk.

przym. islamistyczny, islamski

przysł. islamistycznie, islamsko

Wiktionary

# islamistyczny

→ islamista, → islamistyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą

(1.2) rel. przest. dotyczący islamu, oparty na islamie

(1.3) nauk. dotyczący islamistyki

Wiktionary

#### Patrz:

islamista, → islamistyka

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: islãmʹistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamistyka ż., islamista m., islamistka ż., islam m., islamizm m., islamizacja ż.

przym. islamski

czas. islamizować ndk.

przysł. islamicznie

Wiktionary

# islamistyka

islamoznawstwo;
1. nauka zajmująca się islamem; islamologia;
2. kierunek studiów, którego przedmiotem jest ta nauka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem;

Wiktionary

Islamistyka (inaczej islamoznawstwo) – jedna z dziedzin orientalistyki i jednocześnie religioznawstwa, zajmująca się naukowym badaniem: islamu i ugrupowań w ramach islamu, społeczeństw muzułmańskich, polityki, ale także literatury, filozofii i kultury muzułmańskiej. Jest ściśle powiązana z innymi dziedzinami orientalistyki, takimi jak: arabistyka, turkologia, afrykanistyka oraz iranistyka.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌislãˈmʲistɨka, AS: islãmʹistyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m., islamizm m., islamista m., islamistka ż., islamizacja ż., islamizowanie n.

czas. islamizować

przym. islamistyczny, islamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) islamoznawstwo

Wiktionary

# islamizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. socjol. proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

Wiktionary

Islamizacja – zmiany rodzimych wierzeń etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez islam i kulturę arabską. Islamizacja towarzyszyła arabskiej ekspansji i podbojom. Proces ten obejmował Bliski Wschód, Kaukaz, Bałkany oraz północną, centralną i wschodnią Afrykę.

Według pewnych organizacji politycznych masowa migracja ludności z Afryki i Bliskiego Wschodu ma przyczyniać się do islamizacji Europy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Islamizacja na Bałkanach jest skutkiem różnych czynników. Najważniejszymi są przemoc ze strony władz osmańskich, szantaż ekonomiczny, wybór koniunkturalny oraz propaganda religijna.

(1.1) (…) islamizacja Arabów trwała ponad 300 lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmʲiˈzat͡sʲja, AS: islãmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m., islamistyka ż., islamista m., islamistka ż., islamizm m., islamizowanie n.

czas. islamizować

przym. islamski, islamistyczny, przedislamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) islamizowanie

Wiktionary

# islamizm

1. ideologia polityczna wywiedziona z fundamentalizmu islamskiego;
2. rygorystyczne przestrzeganie zasad islamu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. rel. islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

(1.2) przest. rel. islam ogólnie

Wiktionary

Islamizm – ideologia polityczna wywiedziona z fundamentalizmu islamskiego. W islamizmie islam jest traktowany nie tylko jako religia, ale i jako całościowy system polityczny, który regulować powinien prawne, gospodarcze i społeczne aspekty funkcjonowania państwa w oparciu o literalną interpretację Koranu i hadisów. Celem islamizmu jest wprowadzenie państwa wyznaniowego, rządzonego zgodnie z zasadami prawa religijnego – szariatu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szukając wyjaśnień dla swych kłopotów, muzułmanie obmyślili trzy polityczne odpowiedzi na współczesne wyzwania: świeckość, reformizm i islamizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãmʲism̥, AS: islãmʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamista m., islamistka ż., islamizacja ż., islam m., islamistyka ż.

przym. islamistyczny, islamski

Wiktionary

# islamizować

1. poddawać wpływom islamu;
2. islamizować się - ulegać wpływom islamu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wprowadzać islam, poddawać coś pod wpływy islamu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) słowo „monafeq” znaczy dosłownie „hipokryta; dwulicowiec; ktoś, kto z pozoru wspiera kogoś bądź jakieś stanowisko, podczas gdy w istocie jest mu wrogi” i w kulturze muzułmańskiej ma długą tradycję użycia – pierwotnie tak określani byli Arabowie, którzy za życia Mahometa koniunkturalnie przyjęli islam, ale po śmierci proroka powrócili do dawnych wierzeń i trzeba ich było – siłą – ponownie zislamizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: islãmʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m., islamizacja ż., islamista mos., islamizowanie n., islamistka ż., islamistyka ż.

przym. islamski, islamistyczny, przedislamski

Wiktionary

# islamizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|islamizować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmʲizɔˈvãɲɛ, AS: islãmʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. islamizować

rzecz. islamista mos., islamistka ż., islamistyka ż., islamizacja ż.

przym. przedislamski

Wiktionary

# islamofaszysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik islamofaszyzmu, radykalnej postaci islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najsłynniejszy islamofaszysta z Wielkiej Brytanii Anjem Choudary, który dąży do radykalizacji muzułmanów brytyjskich, planowaćanuje założyć kolejną organizację po delegalizacji poprzedniej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamofaszyzm m., islamofaszystka ż.

przym. islamofaszystowski

Wiktionary

# islamofaszystowski

przymiotnik

(1.1) mający związek z islamofaszyzmem, radykalną postacią islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamofaszyzm m., islamofaszysta m., islamofaszystka ż.

Wiktionary

# islamofaszyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jej toku zostały obalone dwa reżimy podejrzane o wspieranie terroryzmu, budżet wojskowy USA zbliżył się już dziś do maksymalnych rozmiarów zimnowojennych, a „wojna z terroryzmem” przekształciła się w jej własnym pojęciu w „długą wojnę z islamofaszyzmem”.

(1.1) My, ludzie Zachodu, możemy stać się zwiastunami podobnych zmian dla wszystkich muzułmanów na świecie, nie tylko potępiając islamofaszyzm, lecz również nie godząc się na odgrywanie roli islamskich fetyszystów, czyli tych, którzy podsycają muzułmański kompleks niższości, pozostawiając innym niełatwe zadanie przeprowadzenia reform.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥, AS: islãmofašysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. islamofaszystowski

rzecz. islamofaszysta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) islamski faszyzm

Wiktionary

# islamofil

osoba o przychylnym nastawieniu do islamu i muzułmanów

SJP.pl

# islamofilia

przychylny stosunek do islamu i muzułmanów

SJP.pl

# islamofilka

kobieta o przychylnym nastawieniu do islamu i muzułmanów

SJP.pl

# islamofilski

→ islamofil

SJP.pl

#### Patrz:

islamofil

# islamofob

osoba przejawiająca silną niechęć do islamu i muzułmanów

SJP.pl

# islamofobia

silna niechęć do islamu i muzułmanów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

Wiktionary

Islamofobia – antyspołeczne uprzedzenie i dyskryminacja w stosunku do islamu i muzułmanów. Pojęcie odnosi się do wszelkich przejawów dyskryminacji i rozpowszechniania nienawiści.

Określenie "islamofobia" pochodzi od słów: nazwy islam i greckiego słowa phóbos (gr.φόβος) – strach. Termin ten używany był już w latach 20. XX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Opowiadam im o wybuchu islamofobii w Polsce, o tym, że stała się popularną strawą umysłową dla konserwatywnej i nawet liberalnej części inteligencji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmɔˈfɔbʲja, AS: islãmofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamofob m., islamofobka ż.

przym. islamofobiczny

Wiktionary

# islamofobiczny

→ islamofobia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z islamofobią, właściwy islamofobowi

Wiktionary

#### Patrz:

islamofobia

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmɔfɔˈbʲit͡ʃnɨ, AS: islãmofobʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamofobia ż., islamofob m.

Wiktionary

# islamofobka

kobieta przejawiająca silną niechęć do islamu i muzułmanów

SJP.pl

# islamolog

badacz, znawca islamu; islamista, islamoznawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) znawca islamu

Wiktionary

# islamologia

nauka zajmująca się islamem; islamologia, islamoznawstwo

SJP.pl

# islamologiczny

→ islamologia

SJP.pl

#### Patrz:

islamologia

# islamolożka

badaczka, znawczyni islamu; islamistka, islamoznawczyni

SJP.pl

# islamoznawca

badacz, znawca islamu; islamista, islamolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie islamoznawstwa / islamistyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wytrawny islamoznawca przeprowadził odczyt o prawach zwierząt w świecie islamskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌislãmɔˈznaft͡sa, AS: islãmoznafca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islamoznawstwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) islamista

Wiktionary

# islamoznawczy

dotyczący nauki zajmującej się islamem; islamologiczny, islamistyczny

SJP.pl

# islamoznawczyni

badaczka, znawczyni islamu; islamistka, islamolożka

SJP.pl

# islamoznawstwo

islamistyka;
1. nauka zajmująca się islamem; islamologia;
2. kierunek studiów, którego przedmiotem jest ta nauka

SJP.pl

Islamistyka (inaczej islamoznawstwo) – jedna z dziedzin orientalistyki i jednocześnie religioznawstwa, zajmująca się naukowym badaniem: islamu i ugrupowań w ramach islamu, społeczeństw muzułmańskich, polityki, ale także literatury, filozofii i kultury muzułmańskiej. Jest ściśle powiązana z innymi dziedzinami orientalistyki, takimi jak: arabistyka, turkologia, afrykanistyka oraz iranistyka.

Wikipedia

# islamski

przymiotnik

(1.1) związany z islamem, dotyczący islamu

(1.2) związany z islamizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od 1981 r. kobiety w Tunezji mają zakaz noszenia islamskiego ubioru, włącznie z chustami, w szkołach i urzędach państwowych. (…) Policja zatrzymywała kobiety na ulicy i prosiła je o zdjęcie chusty; prezydent opisał chustę jako "sekciarski rodzaj ubioru, który nieproszony przyszedł do Tunezji".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãmsʲci, AS: islãmsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. islam m., islamista m., islamistyka ż., islamizacja m./ż.

przym. antyislamski, antyislamistyczny, nieislamski, przedislamski

czas. islamizować, islamizować się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mahometański, muzułmański, starop|bisurmański.

(1.2) islamistyczny

Wiktionary

# islamskość

→ islamski

SJP.pl

#### Patrz:

islamski

# island.

skrót od: islandzki

SJP.pl

# islandczyk

obywatel Islandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dziewiętnastym wieku Islandczycy podwoili swoje starania w walce o niepodległość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãnṭt͡ʃɨk, AS: islãnṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islandia ż., islandzki mrz.

:: fż. Islandka ż.

przym. islandzki

Wiktionary

# islandia

1. wyspa na Oceanie Atlantyckim;
2. państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. duża wyspa na północy Atlantyku;

(1.2) geogr. polit. państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

(1.3) geogr. miasto w USA, w stanie Floryda;

Wiktionary

Islandia (isl. Ísland, wym. [ˈistlant]) – nordyckie państwo położone na północy Grzbietu Śródatlantyckiego, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelagu Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Stolicą państwa i największym miastem jest Reykjavík, w którym mieszka około 36% z 388 790 mieszkańców kraju. Islandia jest kulturowo i politycznie powiązana z Europą. Językiem urzędowym kraju jest język islandzki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grzbiet Śródatlantycki jest podwodnym łańcuchem górskim ciągnącym się od Islandii po Antarktydę.

(1.2) Islandia jest wyspiarskim krajem europejskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãndʲja, AS: islãndʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islandczyk mos., Islandka ż., islandzki m.

przym. islandzki, antyislandzki, proislandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nieofic. Republika Islandii

Wiktionary

# islandka

obywatelka Islandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Islandia ż., islandzki mrz.

:: fm. Islandczyk mos.

przym. islandzki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Islandczyk.

* arabski: (1.1) آيسلندية ż.

* białoruski: (1.1) ісландка ż.

* bułgarski: (1.1) исландка ż.

* esperanto: (1.1) islandanino

* francuski: (1.1) Islandaise ż.

* hiszpański: (1.1) islandesa ż.

* kataloński: (1.1) islandesa ż.

* litewski: (1.1) islandė ż.

* łotewski: (1.1) islandiete ż., īslandiete ż.

* niemiecki: (1.1) Isländerin ż.

* nowogrecki: (1.1) Ισλανδή ż.

* rosyjski: (1.1) исландка ż.

* słowacki: (1.1) Islanďanka ż.

* słoweński: (1.1) Islandka ż.

* szwedzki: (1.1) isländska w.

* ukraiński: (1.1) ісландка ż.

* włoski: (1.1) islandese ż.

źródła.

== Islandka (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Islandka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãntka, AS: islãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islandia ż., islandzki mrz.

:: fm. Islandczyk mos.

przym. islandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Islandia ż., islandzki mrz.

:: fm. Islandczyk mos.

przym. islandzki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Islandczyk.

* arabski: (1.1) آيسلندية ż.

* białoruski: (1.1) ісландка ż.

* bułgarski: (1.1) исландка ż.

* esperanto: (1.1) islandanino

* francuski: (1.1) Islandaise ż.

* hiszpański: (1.1) islandesa ż.

* kataloński: (1.1) islandesa ż.

* litewski: (1.1) islandė ż.

* łotewski: (1.1) islandiete ż., īslandiete ż.

* niemiecki: (1.1) Isländerin ż.

* nowogrecki: (1.1) Ισλανδή ż.

* rosyjski: (1.1) исландка ż.

* słowacki: (1.1) Islanďanka ż.

* słoweński: (1.1) Islandka ż.

* szwedzki: (1.1) isländska w.

* ukraiński: (1.1) ісландка ż.

* włoski: (1.1) islandese ż.

źródła.

== Islandka (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Islandka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# islandzki

związany z Islandią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Islandii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Islandzki prezydent wylądował wczoraj na lotnisku w Warszawie.

(2.1) Na Islandii mówi się po islandzku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãnt͡sʲci, AS: islãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Islandia ż., Islandczyk m., Islandka ż.

Wiktionary

# islandzko-polski

dotyczący Islandii i Polski

SJP.pl

# islandzkojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem islandzkim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem islandzkim

(1.3) spisany, stworzony w języku islandzkim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: isˈlãnt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: islãnckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# islandzkość

→ islandzki

SJP.pl

#### Patrz:

islandzki

# isma'ilici

Ismailizm, izmailizm także: siedmiowcy – ugrupowanie religijne i polityczne w islamie szyickim.

Wikipedia

# isma'ilici

sekta muzułmańska utworzona na przełomie VIII i IX wieku, będąca skrajnym odłamem szyitów, uznająca linię siedmiu imamów i wierząca, że ostatni imam nie umarł, lecz pozostaje w ukryciu; ismailici, izmailici, siedmiowcy

SJP.pl

# isma'ilita

członek sekty isma'ilitów - odłamu szyitów uznającego linię siedmiu imamów; ismailita, izmailita, siedmiowiec

SJP.pl

# ismael

biblijny syn Abrahama; Izmael

SJP.pl

# ismaelita

potomek biblijnego Ismaela; Izmaelita

SJP.pl

# ismailia

miasto w Egipcie

SJP.pl

Wikipedia

# ismailici

członek sekty isma'ilitów - odłamu szyitów uznającego linię siedmiu imamów; isma'ilita, izmailita, siedmiowiec

SJP.pl

Ismailizm, izmailizm także: siedmiowcy – ugrupowanie religijne i polityczne w islamie szyickim.

Wikipedia

# ismailijski

przymiotnik od: Ismailia

SJP.pl

# ismailita

członek sekty isma'ilitów - odłamu szyitów uznającego linię siedmiu imamów; isma'ilita, izmailita, siedmiowiec

SJP.pl

# ismailitka

szyitka należąca do sekty ismailitów; izmailitka

SJP.pl

# ismailizm

doktryna religijna utworzona na przełomie VIII i IX wieku, będąca skrajnym odłamem szyitów, uznająca linię siedmiu imamów i zakładająca, że ostatni imam nie umarł, lecz pozostaje w ukryciu; izmailizm

SJP.pl

Ismailizm, izmailizm także: siedmiowcy – ugrupowanie religijne i polityczne w islamie szyickim.

Wikipedia

# ismelin

środek hipotensyjny, stosowany we wszystkich postaciach średnio ciężkiego i ciężkiego nadciśnienia tętniczego

SJP.pl

# ismena

rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący 11 gatunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Ismena – imię żeńskie
- Ismena – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych
- Ismena (gr. i łac. Ismene) – w mitologii greckiej jedna z nimf, córka Asoposa
- Ismena (gr. i łac. Ismene) – w mitologii greckiej królewna tebańska, córka Edypa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: isˈmɛ̃na, AS: ismẽna

Wiktionary

# ismeniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ismeny lub z nią związany

SJP.pl

# iso

skrót od: International Standardization Organization - Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna

SJP.pl

- ISO – format zapisu danych dysków optycznych

Technologia:

- ISO (ang. International Organization for Standardization) – Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna
- ISO – czułość filmu/matrycy aparatu
- Infrared Space Observatory – obserwatorium kosmiczne należące do Europejskiej Agencji Kosmicznej

Wikipedia

# isok

skrótowiec

(1.1) = Informatyczny System Osłony Kraju

Wiktionary

# isokolon

figura stylistyczna polegająca na budowie członów zdania złożonych z równej liczby sylab oraz o takim samym rytmie; izokolon

SJP.pl

# isokrates

Izokrates (stgr. Ἰσοκράτης Isokrates; 436-338 p.n.e.) – mówca grecki, nauczyciel wymowy, twórca teorii klasycznej prozy attyckiej. Zaliczany do kanonu dziesięciu mówców. Jego zasługą jest, że dokonał klasyfikacji prozy attyckiej, wprowadzając podział na: języki poetyckie i języki prozy.

Wikipedia

# isolift

[czytaj: ajsolift] zabieg kosmetyczny usuwający zmarszczki prądem elektrycznym

SJP.pl

# isoniazid

bardzo silny lek przeciwgruźliczy w postaci krystalicznego, białego proszku o gorzkim zapachu; rimifon, hydrazyd kwasu izonikotynowego

SJP.pl

# isonzo

Socza (słoweń. Soča, wł. Isonzo) – rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej koło Monfalcone. Długość – około 136 km. Nad Soczą leżą Kobarid i Nova Gorica po stronie słoweńskiej oraz Gorycja i Monfalcone po stronie włoskiej.

Wikipedia

# isp

ang. Internet Service Provider (dostawca internetu)

SJP.pl

# ispahan

miasto w Iranie; Isfahan

SJP.pl

# israel

Izrael (hebr. ‏יִשְרָאֵל‎ Jisra’el, arab. ‏إسرائيل‎ Isrā’īl), oficjalnie Państwo Izrael (hebr. ‏מְדִינַת יִשְרָאֵל‎ wymowa Medinat Jisra’el, arab. ‏دَوْلَةْ إِسْرَائِيل‎ Dawlat Isrā’īl) – państwo na Bliskim Wschodzie, położone w Azji Zachodniej na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylegają do niego również Palestyna, czyli Zachodni Brzeg, oraz Strefa Gazy, kontrolowane przez tymczasową strukturę administracyjną: Palestyńskie Władze Narodowe zwane potocznie Autonomią Palestyńską. Zewnętrzne granice Palestyny są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany demograficznie. W populacji liczącej 7,66 miliona większość stanowią Żydzi (75%). Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok żydów mieszkają również muzułmanie (Arabowie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Wikipedia

# iss

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, MSK (ang. International Space Station, ISS; ros. Международная космическая станция, МКС; trb.: Mieżdunarodnaja kosmiczeskaja stancyja, MKS) – pierwsza stacja kosmiczna wybudowana z założenia przy współudziale wielu państw. Składa się z 16 głównych modułów (docelowo ma ich liczyć 17) i umożliwia jednoczesne przebywanie siedmiorga członków stałej załogi (trojga do roku 2009, do 2020 w praktyce sześciorga ze względu na ograniczenia transportowe). Pierwsze moduły stacji zostały wyniesione na orbitę okołoziemską i połączone ze sobą w 1998 roku. Pierwsza stała załoga zamieszkała na niej w roku 2000.

Wikipedia

# issa

1. rzeka na Białorusi;
2. pseudonim Jane Siberry – kanadyjskiej wokalistki i kompozytorki

SJP.pl

- Issa (Isabell Øversveen) – norweska wokalistka i kompozytorka
- Issa (Jane Siberry) – kanadyjska wokalistka i kompozytorka

- Issa – rzeka na Białorusi
- Issa – przystanek kolejowy w lasach w rejonie słonimskim, w obwodzie grodzieńskim, na Białorusi

Wikipedia

# issachar

Issachar (hebr. יִשָּׂשכָר) – bohater biblijny pojawiający się w Starym Testamencie w początkowych księgach historycznych.

Był synem Jakuba i Lei, od którego wywodzi się jedno z pokoleń Izraela. Według tradycji miał dożyć 122 lat.

Wikipedia

# issn

skrót od: International Standard Serial Number - międzynarodowy znormalizowany numer wydawnictwa ciągłego

SJP.pl

# issos

miasto starożytne w Cylicji

SJP.pl

Issos – starożytne miasto na wybrzeżu północnej Syrii, na pograniczu z Cylicją, nad zatoką İskenderun.

W pobliżu Issos, w listopadzie 333 r. p.n.e. armia Aleksandra Wielkiego odniosła druzgocące zwycięstwo nad wojskami króla perskiego Dariusza III Kodomanusa.

Wikipedia

# issykkulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Issyk-kulem, dotyczący Issyk-kulu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Issyk-kul mrz.

Wiktionary

# istambulski

→ Istambuł; stambulski

SJP.pl

# istambuł

rzadszy wariant nazwy Stambuł (największe miasto w Turcji, w starożytności Bizancjum, 324-1453 Konstantynopol, 1453-1930 nazwy Konstantynopol i Stambuł używane zamiennie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. największe miasto Turcji;

Wiktionary

Stambuł (tur. İstanbul, dawniej Konstantynopol, Carogród) – największe i najludniejsze miasto w Turcji oraz jej centrum kulturalne, handlowe i finansowe. Rozciąga się po obu stronach cieśniny morskiej Bosfor, od północnego wybrzeża Morza Marmara do południowego wybrzeża Morza Czarnego. Położenie miejscowości zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Bitynii sprawia, że jest ona jedyną metropolią świata znajdującą się na dwóch kontynentach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azjatycka część Istambułu stanowi sypialnię miasta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Stambuł m., stambułczyk mos., stambułka ż.

przym. stambulski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Stambuł; hist. Konstantynopol, Bizancjum, Carogród, Nowy Rzym

Wiktionary

# istebna

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość w Beskidzie Śląskim;

Wiktionary

Istebna – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, siedziba gminy Istebna.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Istebna. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie bielskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym roku jedziemy na narty do Istebnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈstɛbna, AS: istebna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. istebnianin mos., istebnianka ż.

przym. istebniański

Wiktionary

# istebnianin

mieszkaniec Istebnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Istebnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istebna ż.

:: fż. istebnianka ż.

przym. istebniański

Wiktionary

# istebnianka

mieszkanka Istebnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Istebnej

Wiktionary

Istebnianka – potok na Słowacji, prawy dopływ rzeki Orawa. Cała jego zlewnia znajduje się w paśmie górskim Magura Orawska. Najwyżej położone źródła ma na południowych stokach wierzchołka Opálené znajdującego się w południowo-zachodnim grzbiecie Minčola. Spływa w południowym kierunku przez zalesione obszary Magury Orawskiej, następnie przez bezleśne i zabudowane tereny miejscowości Istebné, w której uchodzi do Orawy. Następuje to na wysokości około 460 m.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Istebna ż.

:: fm. istebnianin m.

przym. istebniański

Wiktionary

# istebniański

przymiotnik od: Istebna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Istebnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istebna ż., istebnianin m., istebnianka ż.

Wiktionary

# istm

istmus; pasmo lądu oddzielające dwa morza, przesmyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. geogr. wąski pas lądu pomiędzy dwoma morzami

Wiktionary

Przesmyk (międzymorze, istm) – wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza, oceany lub inne akweny. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został na Przesmyku Panamskim, a Kanał Sueski na Przesmyku Sueskim.

W innym znaczeniu: wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) istmus, międzymorze, przesmyk

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|przesmyk.

* niemiecki: (1.1) Isthmus m.

źródła.

== istm (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) istm, międzymorze

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) istmus, międzymorze, przesmyk

Wiktionary

# istmijski

przymiotnik od przesmyku Istm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Istmią, dotyczący Istmii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istmia ż.

Wiktionary

# istmus

pasmo lądu oddzielające dwa morza; istm

SJP.pl

Przesmyk (międzymorze, istm) – wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza, oceany lub inne akweny. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został na Przesmyku Panamskim, a Kanał Sueski na Przesmyku Sueskim.

W innym znaczeniu: wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.

Wikipedia

# istnieć

mieć miejsce w rzeczywistości; być; trwać; żyć

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) być, występować w rzeczywistości

(1.2) mat. dawać się określić bez popadania w sprzeczność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten pogląd istnieje od dawna.

(1.1) Tylko Bóg wie, czy istnieje.

(1.2) Istnieje nieskończenie wiele liczb pierwszych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: istʹńėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. istny mos., istnienie n., istność ż., istota ż., istotka ż., istotność ż., istość ż., iściec m., iścina ż., iścizna ż., przeistoczenie n., uiszczenie n., zaistnienie n., ziszczenie n., iście

czas. przeistoczać ndk., przeistoczyć dk., uiszczać ndk., uiścić dk., wyistoczyć dk., wyiścić dk., zaistnieć dk., ziszczać ndk., ziścić dk.

przym. istny, istotny, istotowy, isty, nieistotny, niesamoistny, przeistoczony, przeistotny, samoistny

przysł. istotnie, iście, niesamoistnie, samoistnie

partyk. istotnie

zaim. istny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) być, trwać, egzystować, bytować, prowadzić żywot

Wiktionary

# istniejący

mieć miejsce w rzeczywistości; być; trwać; żyć

SJP.pl

# istnienie

pojęcie metafizyczne oznaczające fakt bycia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie, trwanie, występowanie, egzystencja

(1.2) wyodrębniona całość, istota, byt

Wiktionary

Istnienie (łac. existentia) – jedna z najbardziej fundamentalnych (obok pojęcia istoty – essentia) kategorii (pojęć) metafizycznych.

W filozofii klasycznej (arystotelesowsko-tomistycznej) fakt bycia, czegoś, co określa i specyfikuje istota. Każdy byt składa się z istoty – tego, czym ten byt jest, i istnienia – faktu bycia. Każdy byt jest więc istotą (essentia) istniejącą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Istnienie kilku dialektów języka urozmaica ten język i dodaje mu waloru.

(1.2) Kto ma na sumieniu tyle istnień?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ, AS: istʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć, zaistnieć

rzecz. zaistnienie n., istotność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egzystencja, życie, żywot

(1.2) istota, jednostka, byt, organizm, obiekt, ciało

Wiktionary

# istnieniowy

→ istnienie

SJP.pl

#### Patrz:

istnienie

# istność

dawniej: istnienie, egzystencja; byt, jestestwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. osoba

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈistnɔɕt͡ɕ, AS: istność

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć

Wiktionary

# istny

prawdziwy, rzeczywisty, istotny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podkreślenie, że następujący po przymiotniku „istny” rzeczownik jest kwintesencją swojego znaczenia

zaimek

(2.1) poznań. ów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) gw-pl|Poznań. żart. narzeczony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojej, pomyślałam, teraz to się dopiero zacznie, bo przecież ta baba to istna wariatka i ja ją znam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈistnɨ, AS: istny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. istotność ż.

przysł. iście

czas. istnieć, zaistnieć

Wiktionary

# isto

partykuła

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pewnie, zapewne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. isty

przysł. iście

rzecz. iście

Wiktionary

# istoryja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. historia, opowiadanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌistɔˈrɨja, AS: istoryi ̯a

Wiktionary

# istość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pewność, niewątpliwość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeto niedziwna rzecz jest w tych którzy istość a pewność prawdy znają; że się to ci Ewangelikowie nie tylko jeden z drugim ale też i jeden sam z sobą w jednym tym Artykule nie zgadza.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć

Wiktionary

# istota

1. żywy organizm, osoba, stworzenie;
2. to, co jest w czymś zasadnicze, podstawowe; grunt;
3. osobowość, charakter

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

(1.2) charakter, rodzaj, postać czegoś lub kogoś

(1.3) coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy

Wiktionary

Istota, esencja, eidos (gr. είδος, łac. essentia) – w filozofii istota ma być samym sednem rzeczy, ich prawdziwą naturą, wiedzą, która wydaje się osiągalna przy pogłębionym poznaniu świata. W uproszczeniu: istota bytu jest tym, co sprawia, że byt jest taki jaki jest, albo że w ogóle jest.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszą żywą istotą w kosmosie pochodzącą z Ziemi była muszka owocowa.

(1.3) Na czym polega istota tego sporu?

(1.3) Na tym polega istota sądownictwa w państwie prawa: wyroki mogą się nie podobać, ale władzy wykonawczej nie wolno ich uchylać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈstɔta, AS: istota

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaistnieć, istnieć ndk.

przym. istotny

przysł. istotnie

partyk. istotnie

rzecz. istotność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) istnienie, stworzenie

(1.3) esencja, jądro, kwintesencja, meritum, rdzeń, sedno

Wiktionary

# istotka

zdrobnienie od: istota

SJP.pl

# istotnie

1. podstawowy, zasadniczy, znaczący;
2. rzeczywisty, prawdziwy, istniejący

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) w znaczącym i/lub znacznym stopniu

partykuła

(2.1) …potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachowanie chuliganów wpłynęło istotnie na przebieg i wynik meczu.

(2.1) Istotnie, nie powinieneś iść na studniówkę w tak schodzonym garniturze, Bartku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈstɔtʲɲɛ, AS: istotʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. istota, istotność

przym. istotny

czas. istnieć, zaistnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) znacząco, zasadniczo, decydująco, poważnie, w dużym/znacznym stopniu, znacznie

(2.1) ano, doprawdy, faktycznie, jak najbardziej, naprawdę, naturalnie, nie inaczej, no, no przecież, no tak, no właśnie, oczywiście, owszem, prawda, racja, rzeczywiście, w rzeczy samej, w istocie, właśnie, zaiste, zgadza się, absolutnie tak, absolutnie, niezaprzeczalnie

Wiktionary

# istotniej

stopień wyższy od przysłówka: istotnie

SJP.pl

# istotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: istotny

SJP.pl

# istotność

to, co stanowi istotę rzeczy; ważność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) to, co stanowi istotę sprawy

Wiktionary

Poziom istotności (α) – przyjęte z góry dopuszczalne ryzyko popełnienia błędu I rodzaju (uznania prawdziwej hipotezy zerowej za fałszywą), pozwalające określić, powyżej jakich odchyleń zaobserwowanych w próbie test rozstrzygnie na korzyść hipotezy alternatywnej. Stosowany przy weryfikacji hipotez statystycznych i estymacji przedziałowej w podejściu częstościowym w statystyce.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. istnienie n., istota ż., istotka ż., zaistnienie n., istny mos.

czas. istnieć, zaistnieć

przym. istny, istotny

przysł. istotnie

partyk. istotnie

zaim. istny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) esencja, istota, kwintesencja, meritum, waga, ważkość, ważność, znaczenie

Wiktionary

# istotny

1. podstawowy, zasadniczy, znaczący;
2. rzeczywisty, prawdziwy, istniejący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny

(1.2) taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest jednak znamienne, że najistotniejsze rzeczy po łacinie napisał poeta w pierwszym okresie, a później utrwalił swą sławę pisząc po polsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈstɔtnɨ, AS: istotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. istota ż., istotność ż.

czas. zaistnieć, istnieć ndk.

przysł. istotnie

partyk. istotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstawowy, główny, zasadniczy, ważny, znaczący, fundamentalny

(1.2) faktyczny

Wiktionary

# istotowy

→ istota

SJP.pl

#### Patrz:

istota

# istra

chorwacka odmiana wermutu

SJP.pl

Istra (ros. Истра) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, 56 km na zachód od Moskwy. Prawa miejskie od 1781 r., w latach 1781–1930 nosiło nazwę Woskriesieńsk.
W 2020 liczyło 33 558 mieszkańców.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Istra.

Wikipedia

# istria

półwysep w południowej Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Wiktionary

Istria (słoweń. i chorw. Istra, wł. Istria) – półwysep w południowej Europie, w północnej części Morza Adriatyckiego. Zdecydowana jego większość należy do Chorwacji, tylko niewielka północna część do Słowenii, a najbardziej na północ wysunięte miasteczko Muggia do Włoch. Leży między zatokami Triesteńską, Kvarner i Rijecką. Za północno-wschodnią granicę półwyspu uznaje się zazwyczaj pasmo górskie Ćićarija i dolinę rzeki Rosandra (słoweń. Glinščica). Powierzchnia: ok. 3,5 tys. km². Ludność ok. 330 tys. (z tego ok. 235 tys. w Chorwacji, ok. 80 tys. w Słowenii, ok. 15 tys. we Włoszech).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wędrując po Istrii nie sposób ominąć Limskiego Kanału, cudu natury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istryjczyk mos., Istryjka ż., istriocki mrz.

przym. istryjski

Wiktionary

# istriocki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język istriocki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istria ż.

przym. istryjski

Wiktionary

# istriockojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem istriockim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem istriockim

(1.3) spisany, stworzony w języku istriockim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: istrʲˈjɔt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: istrʹi ̯ockoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# istrorumuński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Istrorumunami, dotyczący Istrorumunów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język istrorumuński;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istrorumun mos., Istrorumunka ż.

Wiktionary

# istryjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Istrii, osoba pochodząca stamtąd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludności włoskiej zapowiedziano podniesienie subwencji państwowej dla miejscowego szkolnictwa, budowę nowych dróg kolejowych i osuszenie błot w okręgu Narenta. Za tę cenę pięciu Dalmatyńczyków, dwaj Istryjczycy i dwaj posłowie z Gorycji (…) wyraziło zgodę na głosowanie za nowelą wyborczą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istria ż.

:: fż. Istryjka ż.

przym. istryjski

Wiktionary

# istryjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Istrii; kobieta pochodząca stamtąd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mniejszą uwagę zwracały na siebie liczne typy południowych Słowian. Slawonka z dzieckiem, Dalmatka, Hercogowiniec, Istryjka, Czarnogórka itd. są to obrazy, które wywierały na każdym widzu głębokie wrażenie, zarówno starannem wykończeniem najmniejszych szczegółów, jak i nader sympatyczną i żywą charakterystyką przedstawianych typów sic..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istria ż.

:: fm. Istryjczyk mos.

przym. istryjski

Wiktionary

# istryjski

→ Istria

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Istrią, dotyczący Istrii

Wiktionary

#### Patrz:

Istria

#### Przykłady

(1.1) W wyborach znaczne poparcie (około 20%) uzyskuje Istryjska Partia Narodowa domagająca się szerokiej autonomii dla półwyspu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Istria ż., Istryjczyk mos., Istryjka ż., istriocki mrz.

Wiktionary

# isty

przymiotnik

(1.1) stpol. wspomniany, rzeczony, wiadomy

(1.2) stpol. przekonany, nieposiadający wątpliwości

(1.3) stpol. prawdziwy, niewątpliwy, niemylny, pewny

(1.4) stpol. główny, podstawowy

(1.5) daw. pewny, niewątpliwy; wiążący, obowiązujący; ściśle określony, zdecydowany, stwierdzony, niezawodny

(1.6) daw. prawdziwy, rzeczywisty, oczywisty, naturalny, niesfałszowany

(1.7) daw. podkreśla, potęguje cechy (zazwyczaj ujemne) zawarte w rzeczowniku; typowy, wierutny

(1.8) daw. praw. główny, podstawowy; w połączeniu z rzeczownikiem typu: suma, pieniądze, dług itp. oznacza sumę pieniężną główną

(1.9) daw. w połączeniu z zaimkiem wskazującym oznacza: wspomniany, rzeczony, wiadomy, właśnie ten

(1.10) gw-pl|Warmia. ten sam

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. istnieć, zaistnieć

partyk. isto

Wiktionary

# isuzu

samochód marki Isuzu

SJP.pl

Isuzu Motors Ltd. (jap. いすゞ自動車株式会社 Isuzu Jidōsha Kabushiki-gaisha) – japońskie przedsiębiorstwo działające w przemyśle motoryzacyjnym z siedzibą w Tokio.

Wikipedia

# iśwara

w hinduizmie: najwyższy bóg, pan wszechświata

SJP.pl

Iśwara (dewanagari ईश्वर trl. Īśvara, Iś oznacza „panowanie”) – w hinduizmie, Najwyższy Bóg osobowy, Pan bądź rządca wszechświata, jednak nie Stwórca. Zarządza formami zjawiskowymi i panuje nad duszami.

Wikipedia

# isza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. piąta, ostatnia modlitwa muzułmańska w ciągu dnia, odmawiana nocą;

Wiktionary

Isza – modlitwa muzułmańska (salat), piąta w ciągu doby, odmawiana w nocy. Obejmuje cztery obowiązkowe rakaty (zwrotki). Jest odmawiana w identyczny sposób, co zuhr lub asr. Jak każda modlitwa salatu rozpoczyna się od oczyszczenia i intencji. Po tej modlitwie można odmówić modlitwę błagalną (witr), składającą się z dwóch rakatów.

Wikipedia

# iszbaal

Iszbaal (zm. prawdopodobnie w 1008 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela. Syn i następca Saula.

Czasami występuje jako Iszboszet. Jest to często spotykana w tekstach hebrajskich zamiana końcówki imion zawierających nazwę kananejskiego (pogańskiego) boga Baala na słowo boszet (hańba).

Wikipedia

# iszboszet

Iszbaal (zm. prawdopodobnie w 1008 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela. Syn i następca Saula.

Czasami występuje jako Iszboszet. Jest to często spotykana w tekstach hebrajskich zamiana końcówki imion zawierających nazwę kananejskiego (pogańskiego) boga Baala na słowo boszet (hańba).

Wikipedia

# iszkariot

Judasz Iszkariot - jeden z apostołów; Judasz Iskariot

SJP.pl

# iszkowski

nazwisko

SJP.pl

# isztar

mitologia babilońsko-asyryjska: bogini miłości, płodności i wojny

SJP.pl

Isztar (sum. Inana, asyr. Issar) – w mitologii mezopotamskiej bogini wojny i miłości, z czasem główna i jedyna licząca się bogini panteonu mezopotamskiego; jej kult rozpowszechnił się szeroko na całym obszarze starożytnego Bliskiego Wschodu – w Syrii i Fenicji (Asztarte) oraz Anatolii (Szauszka); w Babilonii czczona głównie w Uruk w świątyni E-ana („Dom nieba”).

Wikipedia

# iszutinowcy

członek organizacji rewolucyjnej działającej w latach 1863-66 w Moskwie i Petersburgu, założonej przez N. Iszutina i D. Karakozowa; karakozowiec

SJP.pl

# iszutinowiec

członek organizacji rewolucyjnej działającej w latach 1863-66 w Moskwie i Petersburgu, założonej przez N. Iszutina i D. Karakozowa; karakozowiec

SJP.pl

# iszym

rzeka w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;

(1.2) geogr. miasto w środkowo-południowy części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Wiktionary

- Iszym – miasto w środkowo-południowej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim.
- Iszym – rzeka w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej oraz w Kazachstanie, dopływ Irtyszu.
- Iszym - historyczna nazwa miasta Jesyl w Kazachstanie

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iszymski

Wiktionary

# iszymbaj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Wiktionary

Iszymbaj (ros. Ишимба́й, baszk. Ишембай / İşembay) – miasto w Republice Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego. W 2020 roku miasto zamieszkiwały 64 386 osoby. Jeden z najstarszych ośrodków wydobycia ropy naftowej. W mieście rozwinął się przemysł rafineryjny, maszynowy, środków transportu oraz lekki.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iszymbajski

Wiktionary

# iszymbajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iszymbajem, dotyczący Iszymbaju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iszymbaj mrz.

Wiktionary

# iszymski

przymiotnik od: Iszym (rzeka w Rosji i w Kazachstanie lub miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iszymem, dotyczący Iszymu (miasta lub rzeki)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iszym mrz.

Wiktionary

# it

skrót od: Information Technology

SJP.pl

# it.

skrót od: item (z łaciny: również, także, tak samo)

SJP.pl

# ita

imię żeńskie

SJP.pl

- oboczna forma imienia Ida
- Ita (eta) – grecka litera η
- Itá – paragwajskie miasto
- Ita – stolica tytularna
- ITA – Instytut Teologii Apostolstwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
- Ita Airways - linia lotnicza

Wikipedia

# itacki

związany z Itaką

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Itaką, dotyczący Itaki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Itakanin mos., Itaka ż.

Wiktionary

# itacyzm

wymawianie samogłoski oznaczonej literą grecką "eta" jak "i"

SJP.pl

Itacyzm (od gr. eta, „litera eta”) – proces fonetyczny polegający na zwężeniu długiego /E/ otwartego (oznaczanego w języku greckim literą eta) i ujednoliceniu się jej z samogłoską /I/. W nowogreckim „η”, „υ”, „ει”, „οι”, „ηι”, „υι" wymawiane są jako „i”. „Hoi polloi” wymawiane jest jako „i polli”.

Wikipedia

# itajara

itajara goliat - gatunek ryby z rodziny strzępielowatych

SJP.pl

# itaka

ojczyzna Odyseusza, kraina w starożytnej Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

(1.2) geogr. miejscowość w Kenii

Wiktionary

Itaka (gr. Ιθάκη, Ithákī) – grecka wyspa na Morzu Jońskim, w archipelagu Wysp Jońskich, na zachód od wybrzeży Peloponezu, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Wyspy Jońskie, w jednostce regionalnej Itaka, w gminie Itaka. W 2011 roku liczyła 3231 mieszkańców. Główną miejscowością i portem wyspy jest Itaka, zwana również Wati (1920 mieszkańców), położona w wąskiej, głębokiej zatoce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Itaka była ojczyzną Odyseusza i Penelopy.

(1.1) Jeżeli masz wędrować do Itaki, • życzyć sobie winieneś, by długa była wędrówka, • pełna przygód i doświadczeń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈtaka, AS: itaka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Itakanin m., Itakanka ż.

przym. itacki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Itakanin m., Itakanka ż.

przym. itacki

frazeologia. wracać do Itaki

etymologia.

(1.1) etym|gr|Ἰθάκα.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ithaca, Ithaka

* baskijski: (1.1) Itaka

* bretoński: (1.1) Itaka

* bułgarski: (1.1) Итака

* czeski: (1.1) Ithaka

* duński: (1.1) Ithaka

* esperanto: (1.1) Itako

* estoński: (1.1) Ithaka

* francuski: (1.1) Ithaque

* hebrajski: (1.1) איתקה

* hiszpański: (1.1) Ítaca

* japoński: (1.1) イタキ島

* koreański: (1.1) 이타키 섬

* litewski: (1.1) Itakė

* łaciński: (1.1) Ithaca

* łotewski: (1.1) Itaka

* macedoński: (1.1) Итака

* niderlandzki: (1.1) Ithaka

* niemiecki: (1.1) Ithaka

* norweski (bokmål): (1.1) Ithaka

* norweski (nynorsk): (1.1) Itháki

* nowogrecki: (1.1) Ιθάκη ż., Θιάκι n.

* portugalski: (1.1) Ítaca

* rosyjski: (1.1) Итака

* rumuński: (1.1) Itaca

* słowacki: (1.1) Ithaka ż.

* staroangielski: (1.1) Iþacige

* starogrecki: (1.1) Ἰθάκα, Ἰθάκη

* szwedzki: (1.1) Ithaka

* turecki: (1.1) İthaka

* ukraiński: (1.1) Ітака

* walijski: (1.1) Ithaca

* włoski: (1.1) Itaca ż.

źródła.

== Itaka (język bretoński.) ==

thumb|Itaka (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. Itaka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# itakanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec wyspy Itaki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy Homer powiada, że Itakanie szli gromadnie na agorę (…) rozumiemy, że udawali się na plac publiczny na narady.

(1.1) Z Same dwudziestu czterech; z Zakintu leśnego \\ Dwudziestu masz Achajów; dodajmy do tego \\ Dwunastu Itakanów, wszystko kwiat młodzieży

(1.1) Kłamliwszy jeszcze niż Itakanin Odys, którego Atene (=Atena) nazywała wszelako najkłamliwszym z ludzi (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Itaka ż.

:: fż. Itakanka ż.

przym. itacki

Wiktionary

# itakolumit

piaskowiec bez spoiwa utworzony z luźnych ziarn piasku kwarcowego

SJP.pl

# italczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. mieszkaniec Italii – historycznej krainy na Półwyspie Apenińskim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ambasador wenecki wykupił Italczyków przetrzymywanych przez kalifa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italia ż., italianizm m., Italianiec m., italianiec m., italianistyka ż., italianista m., italianistka ż., italik m.

:: fż. Italka ż.

przym. italski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Włoch

Wiktionary

# italexit

potocznie: hipotetyczne wyjście Włoch z Unii Europejskiej

SJP.pl

# italia

1. nazwa określająca południowe (później także północne) tereny Półwyspu Apenińskiego w okresie starożytnym;
2. Włochy (określenie używane jako ozdobnik stylistyczny lub dla uniknięcia powtórzeń)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) książk. poet. geogr. Włochy

(1.2) hist. geogr. kraina historyczna na obszarze Półwyspu Apenińskiego;

(1.3) książk. apoteoza, personifikacja Włoch lub Włochów w patriotycznych utworach literackich, dziełach sztuki

Wiktionary

Włochy, Republika Włoska (wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo unitarne położone w Europie Południowej, głównie na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem Unii Europejskiej oraz wielu organizacji, m.in.: ONZ, NATO, należące do grupy siedmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G7.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ostatni urlop spędziliśmy w słonecznej Italii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈtalʲja, AS: italʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italik mos., italianizm m., Italianiec m., italianiec m., italianistyka ż., italianista m., italianistka ż., Italczyk m., italik mrz., itlaika ż.

przym. italski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Italik mos., italianizm m., Italianiec m., italianiec m., italianistyka ż., italianista m., italianistka ż., Italczyk m., italik mrz., itlaika ż.

przym. italski

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Italia.

uwagi.

(1.1) por|Polonia|Germania.

tłumaczenia.

źródła.

== Italia (język albański.) ==

250px|thumb|Italia (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. Włochy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# italianiec

lekceważąco o Włochu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. o Włochu

Wiktionary

Italianiec (ros. Итальянец) – rosyjski dramat obyczajowy z 2005 roku w reżyserii Andrieja Krawczuka. Film został wyselekcjonowany jako rosyjski kandydat do nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego, ale ostatecznie nie uzyskał nominacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakimś Italiańcom nie chciało się spać i całą noc słuchali głośno muzyki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italik mos., Italia ż., italianizm mrz., Italczyk mos.

Wiktionary

# italianista

znawca języka, kultury i literatury włoskiej

SJP.pl

# italianistka

→ italianista

SJP.pl

#### Patrz:

italianista

# italianistyczny

→ italianistyka

SJP.pl

#### Patrz:

italianistyka

# italianistyka

1. nauka o języku, kulturze i literaturze włoskiej;
2. wydział lub kierunek na uniwersytecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Półwysep Apeniński

Wiktionary

Filologia włoska, in. italianistyka (wł. italianistica) – filologia języka włoskiego; nauka o włoskiej kulturze, języku i literaturze; kierunek studiów uniwersyteckich.

Italianistyka może być działem filologii, jako filologia włoska. W jej ramach może dzielić się na specjalizacje językoznawczą, literaturoznawczą i kulturoznawczą. W ramach tych specjalizacji metody badań italianistycznych są zbieżne z metodami językoznawstwa, kulturoznawstwa lub literaturoznawstwa, a przedmiotem badań jest język lub kultura włoska. Językoznawstwo italianistyczne bada współczesne cechy języka włoskiego i jego ewolucję historyczną. Zajmuje się również funkcjami tego języka, sposobem jego odbioru i nauki jako języka obcego. Literaturoznawstwo włoskie metodami typowymi dla literaturoznawstwa ogólnego bada literaturę i szerzej – kulturę włoską – zarówno współczesną, jak i historyczną. Kulturoznawstwo włoskie bada kulturę i realia włoskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Italianistyka to moja pasja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌitalʲjä̃ˈɲistɨka, AS: italʹi ̯ä̃ńistyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italik mos., italianista m., italianistka ż., italianizm mrz., Italia ż., Italczyk mos.

czas. italizować ndk.

przym. italski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) filologia włoska

Wiktionary

# italianizacja

poddawanie lub uleganie wpływom włoskim

SJP.pl

# italianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;

Wiktionary

Italianizm – słowo zapożyczone z języka włoskiego.

Włoska moda językowa zapanowała w Polsce w XV wieku i trwała do XVIII. Zjawisko to było związane z pojawiającymi się w Polsce ideami włoskiego odrodzenia i włoskimi rzemieślnikami, kupcami i artystami, którzy działali na terenie Polski (m.in. Bartolommeo Berrecci, Giovanni Maria Padovano). Polacy coraz chętniej wyjeżdżali do Włoch, by tam studiować na uniwersytecie lub po prostu zwiedzić kraj. Włochy były odwiedzane także jako jeden z etapów pielgrzymki do Ziemi Świętej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌitaˈlʲjä̃ɲism̥, AS: italʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italia ż., Italianiec mos., italianiec mos., italianistyka ż., italianista mos., italianistka ż., italika ż./nmos., italizowanie n.

przym. italski, italijski

czas. italizować ndk.

Wiktionary

# italianizować

poddawać wpływom włoskim, rozszerzać wpływy włoskie, nadawać czemuś cechy typowo włoskie; italizować

SJP.pl

# italiański

→ Italia: italski, italijski

SJP.pl

# italica

[czytaj: italika] dokumenty i rękopisy pisane w języku włoskim lub dotyczące Włoch; italika

SJP.pl

Italica – miasto założone przez rzymskiego wodza Scypiona Afrykańskiego jako osada dla weteranów drugiej wojny punickiej. Aktualnie stanowisko archeologiczne na terenie gminy Santiponce, w pobliżu Sewilli. W Italice urodził się cesarz rzymski Trajan i wychowywał się usynowiony przez Trajana cesarz Hadrian.

Wikipedia

# italijski

→ Italia: italiański, italski

SJP.pl

# italik

w poligrafii:
1. pochyłe pismo drukarskie; italika, kursywa;
2. czcionka takiego pisma; italika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. członek indoeuropejskich plemięemion zamieszkujących w czasach starożytnych Półwysep Apeniński (do Italików nie zalicza się Greków, Galów i Etrusków);

(1.2) staroż. mieszkaniec Italii (w przeciwieństwie do mieszkańców innych ziem albo do samego miasta Rzymu)

Wiktionary

Italik, italika – w polszczyźnie potocznej synonim kursywy, czyli każdej pochyłej odmiany pisma w postaci czcionki lub fontu. W terminologii profesjonalnej słowo to jest stosowane dość rzadko, bo tylko w swoim podstawowym znaczeniu dotyczącym historii typografii lub estetyki typograficznej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Italia ż., italik mrz., italika ż., italianizm m., italianistyka ż., italianista m., italianistka ż., Italczyk mos., italik mrz., Italianiec mos., italianiec mos.

:: fż. Italka ż.

czas. italizować ndk.

przym. italski, italijski, italianistyczny

Wiktionary

# italika

italik; w poligrafii:
1. pochyłe pismo drukarskie; kursywa;
2. czcionka takiego pisma

SJP.pl

# italiki

w poligrafii:
1. pochyłe pismo drukarskie; italika, kursywa;
2. czcionka takiego pisma; italika

SJP.pl

# italikowie

plemiona starożytne

SJP.pl

Italikowie (łac. Italici) – plemiona indoeuropejskie, zasiedlające od połowy II tysiąclecia p.n.e. Półwysep Apeniński. Italikowie tworzyli grupy zróżnicowane pod względem językowym i kulturowym: równinę u ujścia Tybru zajęli Latynowie (stąd obszar nazywał się Lacjum), doliny na górnym biegu Tybru opanowali Umbrowie, południową Etrurię Faliskowie, na wschód i płd. wschód od Lacjum osiadły tzw. plemiona sabelskie (m.in. lud Samnitów), na południu Półwyspu Apenińskiego – Oskowie, a na Sycylii Sykulowie.

Wikipedia

# italizować

poddawać wpływom włoskim, rozszerzać wpływy włoskie, nadawać czemuś cechy typowo włoskie; italianizować

SJP.pl

# italo-albański

Kościół italo-albański - biskupi kościół wschodni; Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-włoskiego

SJP.pl

# italofil

miłośnik wszystkiego co włoskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik, miłośnik tego, co włoskie, związane z Włochami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌitaˈlɔfʲil, AS: italofʹil

Wiktionary

# italofilka

→ italofil

SJP.pl

#### Patrz:

italofil

# italogrek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) unita grecki osiadły we Włoszech po zdobyciu Konstantynopola przez Imperium Osmańskie;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stosunki italogreków uporządkowała bulla Benedykta XIV „Etsi pastoralis” z r. 1742.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. italogrecki

Wiktionary

# italok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Zaolzie. Włoch

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Italoki to kiepskie wojoki.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. makaroniarz, gw-pl|Śląsk Cieszyński|Talijan.

Wiktionary

# italski

→ Italia: italiański, italijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze starożytną Italią, wywodzący się ze starożytnej Italii

(1.2) przest. lub poet. włoski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nic nie zachowało się z italskiego malarstwa sztalugowego, chociaż z przygodnych i okolicznościowych informacji autorów starożytnych wiemy, że tego rodzaju dzieła sztuki tu istniały.

(1.2) Christofori Fabio, mozaikarz italski, żył w drugiej połowie w. XVII i pierwszej w. XVIII.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈtalsʲci, AS: italsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Italia ż., italika ż., italianizm m., italianistyka ż., italianista m., italianistka ż., Italik m., Italczyk mos.

przym. italianistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) włoski

Wiktionary

# itamar

Itamar – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Najmłodszy syn Aarona. Itamar był kapłanem, który nadzorował wykonanie Przybytku. Przewodził dwóm grupom lewitów; był ojcem jednej z najważniejszych rodzin kapłańskich. Pojawia się w Księdze Wyjścia 6,23; 38,21 i w Księdze Liczb 3

Wikipedia

# itanium

Itanium – procesor architektury IA-64 opracowany przez firmy Hewlett-Packard i Intel.Pierwsza wersja Itanium (nazwa kodowa: Merced), ukazała się w czerwcu 2001 roku. Procesor wykonany był w technologii 180 nm, taktowany zegarem 733 lub 800 MHz. Dostępne były dwie wersje: z 2 MB i z 4 MB pamięci podręcznej L3. Ceny wahały się w granicach od 1200 do 4000 USD.

Wikipedia

# itd

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = adm. Inspekcja Transportu Drogowego

Wiktionary

„itd” – pismo studenckie wydawane przez Zrzeszenie Studentów Polskich w latach 1961–1990, reaktywowane w 2005.

Wikipedia

# itd.

skrót od: i tak dalej

SJP.pl

skrót

(1.1) = i tak dalej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwierzęta: koty, psy itd.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: i‿tɛ‿ˈdɛ, AS: i‿te‿de

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) etc.

Wiktionary

# itede

potocznie: i tak dalej

SJP.pl

# itelmen

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) przedstawiciel paleoazjatyckiego ludu, mieszkającego w Kraju Kamczackim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zimą Itelmeni mieszkali w ziemiankach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. itelmeński; forma żeńska: Itelmenka

rzecz. itelmeński mrz., Itelmenka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. Kamczadal

Wiktionary

# itelmenka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przedstawicielka Itelmenów, paleoazjatyckiego ludu, mieszkającego w Kraju Kamczackim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy Pani jest Itelmenką?

Wiktionary

#### Powiązane:

forma męska: Itelmen

przym. itelmeński

rzecz. itelmeński mrz.

Wiktionary

# itelmeński

język itelmeński - język paleoazjatycki używany w środkowej części Kamczatki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Itelmenami, dotyczący Itelmenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język itelmeński;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Itelmen mos., Itelmenka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kamczadalski

Wiktionary

# item

z łaciny: również, także, tak samo

SJP.pl

# itepe

potocznie: i tym podobne

SJP.pl

# iteracja

1. mat. wielokrotne stosowanie określonej operacji matematycznej, występujące m.in. w metodzie kolejnych przybliżeń;
2. muz. powtarzanie identycznego motywu melodii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. inform. metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;

(1.2) mat. inform. jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)

(1.3) jedno z powtórzeń działania, algorytmu lub procesu, jeden z etapów powtarzalnego cyklu

(1.4) wysyłanie sygnału telegraficznego w sposób ciągły

(1.5) muz. powtarzanie tego samego motywu

Wiktionary

Iteracja (łac. iteratio – powtarzanie) – czynność powtarzania tej samej operacji w pętli z góry określoną liczbę razy lub aż do spełnienia określonego warunku.

Czynność iteracji przedstawia pętla, zapisana w poniższym pseudokodzie:

    i=1dopóki i<10 wykonuj    i=i+1

W pierwszej iteracji otrzymuje się wartość i=1, w następnej i=2, potem i=3, itd., aż do i=9. Iteracją jest powtarzana tu czynność, czyli zwiększanie zmiennej i o jeden (inkrementacja).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Z każdą kolejną iteracją produkt jest coraz bardziej zanieczyszczony. W iteracji piątej pojawiła się nawet kontaminacja biologiczna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌitɛˈrat͡sʲja, AS: iteracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iterator m.

czas. iterować ndk.

przym. iteracyjny, iterowalny

Wiktionary

# iteracyjny

→ iteracja

SJP.pl

#### Patrz:

iteracja

# iterativum

czasownik wielokrotny, określający czynność często powtarzaną (np. mawiać, pisywać); iteratiwum; czasownik iteratywny

SJP.pl

# iteratiwum

czasownik wielokrotny, określający czynność często powtarzaną (np. mawiać, pisywać); iterativum; czasownik iteratywny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. czasownik niedokonany oznaczający czynność lub stan, który powtarza się, np. „chadzać”, „bywać” lub „stwarzać”

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iterarywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czasownik iteratywny, czasownik wielokrotny, czasownik frekwentatywny, czasownik częstotliwy; war. iterativum

Wiktionary

# iteratywność

częstotliwość

SJP.pl

# iteratywny

czasownik iteratywny - czasownik wielokrotny, określający czynność często powtarzaną (np. mawiać, pisywać); iteratiwum; iterativum

SJP.pl

# iterb

pierwiastek chemiczny o symbolu Yb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

Wiktionary

Iterb (Yb, łac. ytterbium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym.

Jest to jeden z czterech pierwiastków, których nazwy zostały utworzone od szwedzkiej miejscowości Ytterby, są to: erb, itr, iterb i terb. Został odkryty w 1907 r. niezależnie przez Georges'a Urbaina i Carla Auera von Welsbacha, którzy rozdzielili (różnymi metodami) iterbię, wyizolowaną w 1878 r. przez Jeana Charles'a Galissarda de Marignaca na iterb i lutet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma iterb?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈitɛrp, AS: iterp

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iterbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Yb

Wiktionary

# iterbit

jeden z minerałów zawierających itr

SJP.pl

# iterbowy

→ iterb

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący iterbu

Wiktionary

#### Patrz:

iterb

#### Powiązane:

rzecz. iterb m.

Wiktionary

# iterować

w matematyce: dokonywać iteracji

SJP.pl

# iti

[czytaj: aj ti AJ] skrót od: International Trading and Investments Holdings SA. Luxembourg - holding medialno-rozrywkowy

SJP.pl

# itihasa

dwa wielkie eposy indyjskie: "Mahabharata" i "Ramajana"

SJP.pl

Itihasy – eposy spisane na subkontynencie indyjskim. Itihasy tworzono zarówno w sanskrycie oraz w innych językach indyjskich. Dwa największe itihasy to: Mahabharata i Ramajana, uważane przez hinduistów za święte teksty.

Wikipedia

# itinerarium

w starożytnym piśmiennictwie: przewodnik dla podróżnych lub opis podróży z praktycznymi wskazówkami i zaleceniami; itinerariusz

SJP.pl

Hodoeporikon (gr. hodoiporikón) lub iter, itinerarium (łac. podróż) – gatunek literacki wywodzący się ze starogreckich i starorzymskich poetyckich opisów podróży. W języku polskim nazywany jezda, poselstwo, legacja lub droga.

Wikipedia

# itinerariusz

w starożytnym piśmiennictwie: przewodnik dla podróżnych lub opis podróży z praktycznymi wskazówkami i zaleceniami; itinerarium

SJP.pl

# itinerer

uproszczona mapa zawierająca jedynie schematy skrzyżowań z zaznaczonym kierunkiem trasy

SJP.pl

Itinerer – rodzaj mapy, który zawiera jedynie schematy skrzyżowań z zaznaczonym kierunkiem, w którym należy się udać. Wykorzystywany jest w rajdach samochodowych, a także w turystycznych marszach na orientację.

Wikipedia

# itopryd

związek chemiczny stosowany w leczeniu zaburzeń kinetyki przewodu pokarmowego

SJP.pl

# itp.

skrót od: i tym podobne, i tym podobnie

SJP.pl

skrót

(1.1) = i temu podobne, i tym podobne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedawkowanie w antybiotykoterapii może prowadzić do zachwiania równowagi biologicznej i pojawienia się różnego rodzaju grzybic, drożdżyc itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: i‿tɛ‿ˈpɛ, AS: i‿te‿pe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) itd.

Wiktionary

# itr

pierwiastek chemiczny o symbolu Y

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

Wiktionary

Itr (Y, łac. yttrium) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Do roku 2013 scharakteryzowane zostały 33 izotopy itru o liczbach masowych 76–108. Spośród nich trwały jest tylko 89Y, który stanowi 100% naturalnego składu tego pierwiastka. Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 29 ppm, m.in. w postaci monacytu (ok. 3% itru) i bastnazytu (ok. 0,2%) (tworzy też minerał ksenotym, YPO
4). Ze złóż tych pozyskiwany jest komercyjnie, przez przekształcenie we fluorek i redukcję wapniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma itr?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: itr̥, AS: itr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. itrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Y

Wiktionary

# itrowy

→ itr

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący itru

Wiktionary

#### Patrz:

itr

#### Powiązane:

rzecz. itr m.

Wiktionary

# itt

International Telephone and Telegraph Corporation

SJP.pl

# ittaj

Ittaj – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Gittyta, który był przywódcą grupy 600 żołnierzy filistyńskich. W nagrodę za lojalność król Dawid uczynił go dowódcą jednej trzeciej swojej armii. Występuje w 2 Księdze Samuela 15; 18

Źródło: Słownik Postaci Biblijnych. [dostęp 2015-12-26].

Wikipedia

# itu

International Telecommunication Union, Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny

SJP.pl

- Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny – International Telecommunication Union
- Itu – miasto w Brazylii

Wikipedia

# itunes

[czytaj: ajtjuns] program do odtwarzania plików audio i wideo

SJP.pl

iTunes – program odtwarzający pliki multimedialne, produkowany i dystrybuowany przez Apple Inc.

Wikipedia

# ituri

- Ituri – las równikowy w Demokratycznej Republice Konga
- Ituri – rzeka w Demokratycznej Republice Konga, górny odcinek Aruwimi
- Ituri – prowincja Demokratycznej Republiki Konga

Wikipedia

# iturup

wyspa w Kurylach

SJP.pl

Iturup (ros. Итуру́п; jap. 択捉島, Etorofu-tō; ainu: エツ゚ヲロㇷ゚シㇼ, Etuworop-sir, etu-or-o-p) – największa wyspa w archipelagu Kuryli.

Wikipedia

# itw

skrót od: in-the-wild, w informatyce: lista najgroźniejszych wirusów komputerowych

SJP.pl

# ityfalliczny

1. bezpośrednio odwołujący się do sfery seksualnej;
2. jawnie nawiązujący do męskiego organu płciowego

SJP.pl

# itzamna

w mitologii Majów: najwyższy bóg

SJP.pl

Itzamná (w języku Majów dosłownie „niebiańska rosa, dom spadających kropli”) – jeden z najważniejszych bogów Majów, syn boga-stworzyciela świata Hunab Ku i twórca cywilizacji, uważany za boga nieba i słońca, nazywany także Panem Dnia lub Panem Nocy i Niebios. Jego małżonką jest bogini Ixchel.

Wikipedia

# iudicium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. daw. ostatni etap pracy filologa nad tekstem antycznym; omówienie warstwy estetycznej i artystycznej dzieła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Współcześnie iudicium nie jest częścią krytyki tekstu, lecz krytyki literackiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: juˈdʲit͡sʲjũm, AS: i ̯udʹicʹi ̯ũm

Wiktionary

# iunctim

łącznie, razem; wspólna część spraw

SJP.pl

# iupac

[czytaj: jupak] skrót angielskiego: International Union of Pure and Applied Chemistry - Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej, chemiczna organizacja założona w 1918 r. w Londynie, której celem jest koordynacja współpracy naukowej chemików całego świata

SJP.pl

# iv

liczba rzymska oznaczająca "4"

SJP.pl

# ivan

imię męskie

SJP.pl

- Iter Vehemens ad Necem (IVAN) – gra komputerowa;
- Transliteracja imienia męskiego, odpowiednika imienia Jan;
- Iván – wieś i gmina na Węgrzech, w komitacie Győr-Moson-Sopron, w powiecie Sopron-Fertőd;
- Ivan (Ivan José Macachyba Dias, ur. 1919) – brazylijski piłkarz
- Ivan (Ivan Quaresma da Silva, ur. 1997) – brazylijski piłkarz
- huragan Ivan – silny huragan, który w 2004 roku przeszedł przez zachodni Atlantyk

Wikipedia

# ivanhoe

Wikipedia

# iveco

[czytaj: iweko] marka samochodów i firma

SJP.pl

Iveco S.p.A. (skrót od: Industrial Vehicles Corporation) – włoskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Turynie, kontrolowane przez koncern CNH Industrial, specjalizujące się w produkcji samochodów dostawczych, ciężarowych, wojskowych i silników. Za pośrednictwem należącej do spółki Iveco Bus jest również czołowym producentem autobusów i podwozi autobusowych.

Wikipedia

# ivory

Ivory – gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Jura.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 107 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 12 osób/km² (wśród 1786 gmin Franche-Comté Ivory plasuje się na 636. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 502.).

Wikipedia

# iw

skrótowiec

(1.1) = adm. Inspekcja Weterynaryjna;

Wiktionary

# iwa

krzew lub niskie drzewo o srebrzystych baziach (Salix caprea), gatunek wierzby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Salix caprea|L.|ref=tak., gatunek roślin z rodziny wierzbowatych;

Wiktionary

- Iwa – zdrobnienie od imienia Iwona
- iwa – rodzaj rośliny z rodziny astrowatych
- Iwa – gatunek wierzby
- Iwa – fikcyjna wioska ninja z mangi i anime Naruto

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈiva, AS: iva

Wiktionary

# iwan

lekceważąco o Rosjaninie; Iwan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

(1.2) lekcew. Rosjanin

Wiktionary

- Iwan – imię męskie, rosyjska wersja Jana
- iwan – element architektoniczny
- Iwan – duchowny katolicki, franciszkanin, biskup
- Iwan (? - 1352) – biskup przemyski
- Iwan (?-754) – syryjsko-prawosławny Patriarcha Antiochii
- „Iwan” (Alaksandr Iwanou) – białoruski piosenkarz
- Artur Zirajewski ps. Iwan – polski płatny morderca

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iwan ma ładny, czerwony samochód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈivãn, AS: ivãn

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaiwaniać, zaiwanić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Iwaszka

Wiktionary

# iwańczak

nazwisko

SJP.pl

# iwańczuk

nazwisko

SJP.pl

# iwańczyk

nazwisko

SJP.pl

# iwanek

nazwisko

SJP.pl

- Jan Iwanek, polski politolog
- Witold Iwanek, polski historyk sztuki

Wikipedia

# iwaniak

nazwisko

SJP.pl

# iwanicki

nazwisko

SJP.pl

- Eugeniusz Iwanicki (ur. 1933) – polski pisarz
- Franciszek Iwanicki (1815-1916) – polski duchowny, powstaniec listopadowy i styczniowy
- Józef Iwanicki (1744-1830) – profesor w szkołach przemyskich, popularyzator wiedzy, encyklopedysta
- Józef Iwanicki (1902-1995) – duchowny rzymskokatolicki, profesor filozofii i logiki
- Karol Iwanicki (1870–1941) – polski architekt
- Kazimierz Iwanicki (1865-1952) – lekarz wojskowy, pułkownik WP
- Leszek Iwanicki (ur. 1959) – polski piłkarz
- Maciej Iwanicki – podstarości czernihowski, cześnik czernihowski
- Paweł Iwanicki (ur. 1970) – polski aktor filmowy i dubbingowy
- Stanisław Iwanicki (ur. 1951) – polski prawnik i polityk

Wikipedia

# iwaniec

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Iwaniec – polski aktor
- Eugeniusz Iwaniec – polski historyk
- Halina Iwaniec – polska koszykarka
- Henryk Iwaniec – polski i amerykański matematyk
- Kazimierz Iwaniec – polski polityk, związkowiec
- Marek Iwaniec – polski żużlowiec
- Władysław Iwaniec – polski inżynier

Wikipedia

# iwanikówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. wieś na Ukrainie, w rejonie bohorodczańskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Wiktionary

Iwanikówka (ukr. Іваниківка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie bohorodczańskim.

W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie stanisławowskim województwa stanisławowskiego.

W 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 10 Polaków.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iwanikówecki

Wiktionary

# iwaniska

→ Iwaniska

SJP.pl

Iwaniska – miasto w Polsce położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Iwaniska.

Iwaniska uzyskały lokację miejską w 1403 roku, zdegradowane w 1869 roku, w 2022 odzyskały prawa miejskie.

Wikipedia

#### Patrz:

Iwaniska

# iwaniski

→ Iwaniska

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwanisk

Wiktionary

#### Patrz:

Iwaniska

#### Powiązane:

rzecz. Iwaniska nmos., iwaniszczanin m., iwaniszczanka ż.

Wiktionary

# iwaniszczanin

mieszkaniec Iwanisk (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwanisk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwaniska nmos.

:: fż. iwaniszczanka ż.

przym. iwaniski

Wiktionary

# iwaniszczanka

mieszkanka Iwanisk (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwanisk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwaniska nmos.

:: fm. iwaniszczanin m.

przym. iwaniski

Wiktionary

# iwaniuk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Dorota Bayer (z domu Iwaniuk) − polska szachistka
- Ilja Iwaniuk − rosyjski lekkoatleta
- Wacław Iwaniuk − polski poeta, tłumacz, krytyk literacki, eseista
- Krzysztof Iwaniuk – polski samorządowiec, od 1992 roku wójt gminy Terespol

Wikipedia

# iwanko

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gwara. bocian, bocian biały

Wiktionary

Iwanko (XII/XIII w.) – uzurpator bułgarski w 1197 roku, car Bułgarii.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) bocian, pot. bociek; gwara. bocion, bociun, bocan, boción, bociąg, bocon, bocoń, boczoń, boć, boćko, busiek, busion, buśko, klebocon, klobocon, ksiądz wojciech, mocian, pocian, staś, wojtek, wojtuś, wosio; białystok|klekotun.

Wiktionary

# iwanków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim nad rzeką Teterew, siedziba władz rejonu iwankowskiego;

(1.2) geogr. adm. wieś na Ukrainie w rejonie borszczowskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Iwanków (ukr. Іванків, Iwankiw) – osiedle typu miejskiego w obwodzie kijowskim, w rejonie wyszogrodzkim na Ukrainie, leży nad rzeką Teterew. Do 2020 roku siedziba władz rejonu iwankowskiego.

Miejscowość założona w 1589 roku.

Siedziba dawnej gminy Iwanków w powiecie radomyskim, a od roku 1919 w czarnobylskim na Ukrainie.

Obecnie liczy 10 400 mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iwankowski

Wiktionary

# iwano-frankiwsk

miasto na Ukrainie (dawniej Iwano-Frankowsk, Stanisławów)

SJP.pl

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Wiktionary

Iwano-Frankiwsk (ukr. Івано-Франківськ, Iwano-Frankiwśk), Stanisławów – miasto w zachodniej części Ukrainy, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego i siedziba rejonu iwanofrankiwskiego. 1 stycznia 2022 roku liczyło 238 196 mieszkańców, dla porównania spis powszechny w 2024 zanotował ich 227 827.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iwanofrankiwski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. a także jako egzonim wariantowy Stanisławów

Wiktionary

# iwano-frankowsk

dawniej: Iwano-Frankiwsk (miasto na Ukrainie); Stanisławów

SJP.pl

Iwano-Frankiwsk (ukr. Івано-Франківськ, Iwano-Frankiwśk), Stanisławów – miasto w zachodniej części Ukrainy, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego i siedziba rejonu iwanofrankiwskiego. 1 stycznia 2022 roku liczyło 238 196 mieszkańców, dla porównania spis powszechny w 2024 zanotował ich 227 827.

Wikipedia

# iwanofrankiwski

1. → Iwano-Frankiwsk;
2. obwód iwanofrankiwski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Iwano-Frankiwska (miasta na Ukrainie)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwano-Frankiwsk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stanisławowski, przest. iwanofrankowski

Wiktionary

# iwanofrankowski

→ Iwano-Frankowsk (miasto na Ukrainie)

SJP.pl

# iwanostwo

Iwan z małżonką; Iwanowie

SJP.pl

# iwanow

nazwisko

SJP.pl

Iwanow – pierwsze lub drugie (po Smirnow) wśród najpopularniejszych nazwisk rosyjskich. Występuje również poza Rosją w państwach takich jak Ukraina lub Białoruś. Jest też jednym z częściej spotykanych nazwisk w Bułgarii. Pochodzi od wschodniej wersji imienia własnego Jan (Iwan).

Wikipedia

# iwanowice

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Iwanowice – wieś w woj. wielkopolskim, pow. kaliskim, gminie Szczytniki

- Iwanowice – gmina wiejska
- Iwanowice – dawna gmina wiejska, powiat częstochowski, gubernia piotrkowska
- Iwanowice – dawna gmina wiejska, powiat kaliski, woj. poznańskie

Wikipedia

# iwanowicki

przymiotnik od: Iwanowice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwanowic

(1.2) dotyczący Iwanowic Dużych

(1.3) dotyczący Iwanowic Włościańskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwanowice nmos., iwanowiczanin m., iwanowiczanka ż.

Wiktionary

# iwanowicz

nazwisko

SJP.pl

# iwanowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwanowic

(1.2) mieszkaniec Iwanowic Dużych

(1.3) mieszkaniec Iwanowic Włościańskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwanowice nmos.

:: fż. iwanowiczanka ż.

przym. iwanowicki

Wiktionary

# iwanowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwanowic

(1.2) mieszkanka Iwanowic Dużych

(1.3) mieszkanka Iwanowic Włościańskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwanowice nmos.

:: fm. iwanowiczanin m.

przym. iwanowicki

Wiktionary

# iwanowie

nazwisko

SJP.pl

# iwanowo

1. miasto obwodowe w Rosji;
2. wieś w Rosji;
3. wieś i gmina w Bułgarii;
4. wieś na Białorusi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Wiktionary

Iwanowo (ros. Иваново, do 1932 Iwanowo-Wozniesieńsk) – miasto obwodowe w Rosji, na północny wschód od Moskwy, nad rzeką Uwodz (dopływ Klaźmy).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iwanowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Iwanowo-Wozniesieńsk

Wiktionary

# iwanowski

→ Iwanowo (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Iwanowem, dotyczący Iwanowa

Wiktionary

- Iwanowski – herb szlachecki

osoby o nazwisku Iwanowski:

- Chryzogon (Iwanowski) (1875–1938) – biskup
- Dmitrij Iwanowski (1864–1920) – botanik
- Eustachy Iwanowski (1813–1903) – historyk
- Filip Iwanowski (ur. 1985) – piłkarz
- Jerzy Iwanowski (1878-1965) – działacz społeczny
- Jerzy Iwanowski (1907-2008) – hipolog i jeździec, major kawalerii
- Kazimierz Iwanowski (1915–1979) – polityk i leśnik, poseł, wiceminister
- Lech Iwanowski (1917–2009) – lekarz
- Leon Iwanowski (1869–1934) – generał major
- Mirko Iwanowski (ur. 1989) – piłkarz
- Stefan Iwanowski (1890–1954) – pułkownik
- Szymon (Iwanowski) (1888–1966) – biskup
- Wacław Iwanowski (1880-1943) – działacz białoruski
- Wincenty Iwanowski (1896–po 1960) – żołnierz, major, historyk wojskowości
- Wiktor Iwanowski (1925–2014) – profesor

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iwanowo n.

Wiktionary

# iwanowy

nazwisko

SJP.pl

# iwański

nazwisko

SJP.pl

- Henryk Iwański - bohater powstania w getcie warszawskim
- Janusz "Yanina" Iwański - muzyk
- Maciej Iwański (ujednoznacznienie)
- Stanisław Iwański – lekkoatleta, piłkarz
- Stanisław Iwański – aktor
- Zbigniew Iwański

Wikipedia

# iwasi

gatunek sardyny z Pacyfiku

SJP.pl

# iwaszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Iwaszkiewicz (1880–1926) – komandor porucznik Marynarki Wojennej
- Anna Iwaszkiewicz (1897–1979) – żona pisarza Jarosława Iwaszkiewicza, pisarka i tłumaczka
- Anna Iwaszkiewicz (1955–2008) – producent filmowy
- Bolesław Iwaszkiewicz (1900–1983) – poseł na Sejm PRL, przewodniczący Rady Narodowej miasta Wrocławia (1957–1961)
- Janusz Iwaszkiewicz (1879–1944) – historyk dziejów porozbiorowych, archiwista
- Jarosław Iwaszkiewicz (1894–1980) – polski pisarz, współtwórca grupy poetyckiej Skamander
- Jarosław Iwaszkiewicz (1906–1985) – lekarz, naukowiec, profesor, doktor habilitowany nauk medycznych
- Jerzy Iwaszkiewicz (1819–1876) – duchowny katolicki
- Jerzy Iwaszkiewicz (ur. 1935) – dziennikarz
- Michał Iwaszkiewicz (ur. 1942) – rektor Wyższej Szkoły Umiejętności Społecznych w Poznaniu
- Robert Iwaszkiewicz (ur. 1962) – poseł do Parlamentu Europejskiego, polityk i przedsiębiorca
- Roman Iwaszkiewicz (ur. 1950) – polski dowódca wojskowy i dyplomata
- Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański (1871–1922) – generał broni Wojska Polskiego
- Wacław Iwaszkiewicz (1893–1963) – pułkownik pilot Wojska Polskiego
- Wacław Iwaszkiewicz (1894–1940) – major piechoty Wojska Polskiego
- Wacław Iwaszkiewicz (ur. 1901) – podporucznik rezerwy artylerii Wojska Polskiego
- Wiktar Iwaszkiewicz (ur. 1959) – białoruski polityk opozycyjny

Wikipedia

# iwaszkiewiczowski

taki jak u Iwaszkiewicza, charakterystyczny dla Iwaszkiewicza

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) związany z Jarosławem Iwaszkiewiczem, dotyczący Jarosława Iwaszkiewicza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uznając konflikt różnych porządków wartości za motyw stricte Iwaszkiewiczowski, wybitna badaczka szczegółowo opisuje jeden tylko z licznych przypadków tego typu konfliktów, a mianowicie zderzenie „estetyzmu” z „tyrteizmem”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iwaszkiewiczowski

Wiktionary

# iwaszko

nazwisko

SJP.pl

# iwczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiec m.

:: fż. iwczanka ż.

przym. iwiecki

Wiktionary

# iwczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiec m.

:: fm. iwczanin m.

przym. iwiecki

Wiktionary

# iwdel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego;

Wiktionary

Iwdel (ros. Ивдель) – miasto w Rosji w bezpośrednim podporządkowaniu obwodu swierdłowskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iwdelski

Wiktionary

# iwdelski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iwdelem, dotyczący Iwdelu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwdel mrz.

Wiktionary

# iweta

imię żeńskie

SJP.pl

Iweta, Iwetta – imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Iwo, którego żeńskim odpowiednikiem jest Iwona.

Iweta imieniny obchodzi 13 stycznia.

Znane osoby o imieniu Iweta:

- Iweta Rajlich – polska mistrzyni w szachach
- Iveta Benešová – czeska tenisistka
- Iweta Mukuczjan – ormiańska piosenkarka

Wikipedia

# iwetta

imię żeńskie

SJP.pl

Iweta, Iwetta – imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Iwo, którego żeńskim odpowiednikiem jest Iwona.

Iweta imieniny obchodzi 13 stycznia.

Znane osoby o imieniu Iweta:

- Iweta Rajlich – polska mistrzyni w szachach
- Iveta Benešová – czeska tenisistka
- Iweta Mukuczjan – ormiańska piosenkarka

Wikipedia

# iwicki

nazwisko

SJP.pl

# iwiczeński

→ Iwiczna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwicznej

Wiktionary

#### Patrz:

Iwiczna

#### Powiązane:

rzecz. Iwiczna ż., iwicznianin m., iwicznianka ż.

Wiktionary

# iwiczna

dzielnica Piaseczna

SJP.pl

Iwiczna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Krośniewice. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Szubina. Iwiczna jest gniazdem średniowiecznego rodu Iwickich herbu Kuszaba. Stąd pochodził kanonik ołomuniecki Jan Iwicki z Iwiczny, kontrreformator, zmarły 3 grudnia 1598 roku pisarz polityczny i profesor prawa na uniwersytecie w Ingolstadt.

Wikipedia

# iwicznianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwicznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiczna ż.

:: fż. iwicznianka ż.

przym. iwiczeński

Wiktionary

# iwicznianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwicznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiczna ż.

:: fm. iwicznianin m.

przym. iwiczeński

Wiktionary

# iwiec

Iwiec (niem. Iwitz) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Cekcyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 598 mieszkańców. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Cekcyn.

Wikipedia

# iwięcino

Iwięcino (niem.: Eventin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, w gminie Sianów. W pobliżu wsi przebiega linia kolejowa 202 Gdańsk-Stargard.

Według danych z 30 czerwca 2003 r. wieś miała 316 mieszkańców.

Wikipedia

# iwiecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiec m., iwczanin m., iwczanka ż.

Wiktionary

# iwieński

przymiotnik od: Iwno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwno n., iwnianin m., iwnianka ż.

Wiktionary

# iwierzyce

wieś w Polsce

SJP.pl

Iwierzyce – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, w gminie Iwierzyce. Siedziba gminy Iwierzyce.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Iwierzyce. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Wikipedia

# iwierzycki

przymiotnik od: Iwierzyce

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwierzyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwierzyce nmos., iwierzyczanin m., iwierzyczanka ż.

Wiktionary

# iwierzyczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwierzyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwierzyce nmos.

:: fż. iwierzyczanka ż.

przym. iwierzycki

Wiktionary

# iwierzyczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwierzyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwierzyce nmos.

:: fm. iwierzyczanin m.

przym. iwierzycki

Wiktionary

# iwina

gatunek wierzby; iwa

SJP.pl

# iwinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiny nmos.

:: fż. iwinianka ż.

przym. iwiński

Wiktionary

# iwinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwin

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwiny nmos.

:: fm. iwinianin m.

przym. iwiński

Wiktionary

# iwiński

przymiotnik od: Iwin, Iwiny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwin

Wiktionary

- Adam Iwiński (1958–2010) – reżyser, aktor
- Adam Tadeusz Iwiński (1916–1980) – polski oficer, spadochroniarz
- Andrzej Iwiński (aktor) (1934–2013) – aktor
- Andrzej Iwiński (żeglarz) (1946–2020) – żeglarz
- Kazimierz Iwiński (1918–2012) – aktor
- Paweł Iwiński (ur. 1949) – tyczkarz
- Tadeusz Iwiński (ur. 1944) – polityk

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iwiny nmos., iwinianin m., iwinianka ż.

Wiktionary

# iwiny

gatunek wierzby; iwa

SJP.pl

W Polsce

- Iwiny – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. bolesławieckim, w gminie Warta Bolesławiecka
- Iwiny – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Siechnice
- Iwiny – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Dąbrowice

- Iwiny – przystanek kolejowy w miejscowości Iwiny, w województwie dolnośląskim
- Iwiny – zamknięta stacja kolejowa w Iwinach, w powiecie bolesławieckim, w województwie dolnośląskim

Wikipedia

# iwkowa

wieś w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim

SJP.pl

Iwkowa – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Iwkowa.

Wieś królewska wielkorządów krakowskich, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego. Reforma administracyjna kraju w 1975 r. zlikwidowała powiaty, Iwkowa znalazła się w nowo powstałym województwie tarnowskim. Kolejna reforma administracyjna kraju przywróciła Iwkową do powiatu brzeskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Iwkowa i gromady Iwkowa.

Wikipedia

# iwkowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwkowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwkowa ż.

:: fż. iwkowianka ż.

przym. iwkowski

Wiktionary

# iwkowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwkowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwkowa ż.

:: fm. iwkowianin m.

przym. iwkowski

Wiktionary

# iwkowski

przymiotnik od: Iwkowa (wieś)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwkowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwkowa ż., iwkowianin m., iwkowianka ż.

Wiktionary

# iwlanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwla ż.

:: fż. iwlanka ż.

przym. iwlański

Wiktionary

# iwlanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwla ż.

:: fm. iwlanin m.

przym. iwlański

Wiktionary

# iwlański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwla ż., iwlanin m., iwlanka ż.

Wiktionary

# iwnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwno n.

:: fż. iwnianka ż.

przym. iwieński

Wiktionary

# iwnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwno n.

:: fm. iwnianin m.

przym. iwieński

Wiktionary

# iwno

W Polsce

- Iwno – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
- Iwno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Kcynia
- Iwno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kostrzyn
- Iwno – przysiółek w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów

- Iwno – gromada
- Iwno− nieczynna stacja kolejowa w Iwnie, w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim

Wikipedia

# iwo

krzew lub niskie drzewo o srebrzystych baziach (Salix caprea), gatunek wierzby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: Iwa

Wiktionary

Iwo, Iwon – imię męskie pochodzenia germańskiego (ewentualnie celtyckiego). Wywodzi się najprawdopodobniej z języka staro-wysoko-niemieckiego iwa oznaczającego „drzewo cisowe”, „łuk z cisowego drewna” lub wierzba, ewentualnie bretońska (iroszkocka) forma imienia Jan będąca zapożyczeniem z języka greckiego od Ιωάννης. Forma Iwon powstała pod wpływem łacińskim. W Polsce imię Iwo zanotowano w 1206 roku. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Iwo w 2017 r. zajmował 97. miejsce w grupie imion męskich.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈivɔ, AS: ivo

Wiktionary

# iwon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Iwona

Wiktionary

Iwo, Iwon – imię męskie pochodzenia germańskiego (ewentualnie celtyckiego). Wywodzi się najprawdopodobniej z języka staro-wysoko-niemieckiego iwa oznaczającego „drzewo cisowe”, „łuk z cisowego drewna” lub wierzba, ewentualnie bretońska (iroszkocka) forma imienia Jan będąca zapożyczeniem z języka greckiego od Ιωάννης. Forma Iwon powstała pod wpływem łacińskim. W Polsce imię Iwo zanotowano w 1206 roku. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Iwo w 2017 r. zajmował 97. miejsce w grupie imion męskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz szef ma na drugie Iwon, niby po babce Iwonie.

Wiktionary

# iwona

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Iwon

Wiktionary

Iwona – imię żeńskie o pochodzeniu germańskim bądź celtyckim, odpowiednik męskiego imienia Iwo.

Iwona w Polsce należy do imion nowych, pojawiło się w XX wieku i uzyskało wtedy popularność: w latach 60. 70. i 80. nadano je około 180 000 kobiet. Jest dość popularne, zajmując w 2025 roku 26. pozycję wśród pierwszych imion żeńskich z 227919 nadaniami. Imieniem najbardziej popularnym pozostaje Anna z 1068330 nadaniami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ojcu nie spodobał się nowy chłopak Iwony, bo nie ustąpił jej miejsca w tramwaju.

(1.1) Nie przejmuj się tak Iwoną, niech jedzie sama.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈvɔ̃na, AS: ivõna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Iwonka ż.

Wiktionary

# iwonicki

przymiotnik od: Iwonicz-Zdrój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iwonicza

(1.2) dotyczący Iwonicza-Zdroju

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) — Powietrze jest tam przesycone minerałami, mikroelementami oraz jodem, bromem i magnezem — wyjaśnia Małgorzata Sidor z iwonickiego Zakładu Przyrodniczo-Leczniczego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔ̃ˈɲit͡sʲci, AS: ivõńicʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwonicz m., iwoniczanin m., iwoniczanka ż.

Wiktionary

# iwonicz

wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Iwonicz-Zdrój

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. uzdrowisko Iwonicz-Zdrój

(1.2) geogr. wieś w gminie Iwonicz-Zdrój

Wiktionary

Iwonicz – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Iwonicz-Zdrój, w pobliżu uzdrowiska Iwonicz-Zdrój.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Do 1954 istniała gmina Iwonicz. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Iwonicz.

W pobliżu, w Pustynach znajduje się lotnisko Iwonicz.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: iˈvɔ̃ɲit͡ʃ, AS: ivõńič

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iwoniczanin mos., iwoniczanka ż.

przym. iwonicki

Wiktionary

# iwonicz-zdrój

miasto w Polsce

SJP.pl

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Iwonicz-Zdrój – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Iwonicz-Zdrój.

Leży w historycznej ziemi sanockiej. Iwonicz-Zdrój to jedno z najstarszych polskich uzdrowisk, znane od 1578.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 1540 mieszkańców, będąc 48. najludniejszym miastem w województwie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔ̃ˈɲid͡ʒ‿zdruj, AS: ivõńiǯ‿zdrui ̯

Wiktionary

# iwoniczanin

mieszkaniec Iwonicza-Zdroju (miasta w województwie podkarpackim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iwonicza

(1.2) mieszkaniec Iwonicza-Zdroju

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔ̃ɲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: ivõńičãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwonicz m.

:: fż. iwoniczanka ż.

przym. iwonicki

Wiktionary

# iwoniczanka

mieszkanka Iwonicza-Zdroju (miasta w województwie podkarpackim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iwonicza

(1.2) mieszkanka Iwonicza-Zdroju

Wiktionary

Iwoniczanka (Iwonka, Iwonicki Potok) – potok, prawobrzeżny dopływ Lubatówki o długości 12,89 km i powierzchni zlewni 27,5 km².

Potok płynie w Beskidzie Niskim i na terenie Dołów Jasielsko-Sanockich. Jego źródła znajdują się na wysokości ok. 560–570 m n.p.m. na północnych stokach Sroków Działu i na zachodnich stokach Przymiarek, w południowym pasie Wzgórz Rymanowskich. Spływa początkowo w kierunku północno-zachodnim, lecz już w osiedlu Turkówka (przysiółek Lubatowej) skręca ku północy i przecina północny pas wzgórz, między Glorietą na wschodzie a Przedziwną na zachodzie. Przepływa przez Iwonicz-Zdrój, po czym wydostaje się na płaskie tereny Dołów Jasielsko-Sanockich. Za Iwoniczem nieznacznie meandruje i zbacza nieco ku północnemu zachodowi, po czym na wysokości ok. 285 m n.p.m., w Miejscu Piastowym, wpada do Lubatówki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔ̃ɲiˈt͡ʃãnka, AS: ivõńičãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwonicz m.

:: fm. iwoniczanin m.

przym. iwonicki

Wiktionary

# iwoniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Iwony lub z nią związany

SJP.pl

# iwonka

zdrobnienie od: Iwona (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. imienia Iwona

Wiktionary

- zdrobniała forma imienia Iwona
- powieść Juliusza Germana pod tytułem Iwonka
- film polski z 1925 roku pt. Iwonka
- nieukończony film polski z 1939 roku pt. Iwonka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja koleżanka nie lubi, kiedy ktoś nazywa ją Iwoną. Woli, gdy mówi się na nią Iwonka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iwona

Wiktionary

# iwonna

imię żeńskie

SJP.pl

# iwonostwo

Iwon z małżonką; Iwonowie

SJP.pl

# iwonowie

imię męskie

SJP.pl

# iwonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Iwona lub z nim związany

SJP.pl

# iworyjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Wybrzeża Kości Słoniowej

Wiktionary

Wybrzeże Kości Słoniowej (fr. Côte d’Ivoire), oficjalnie Republika Wybrzeża Kości Słoniowej (fr. République de Côte d’Ivoire) – państwo w Afryce Zachodniej położone na północnym wybrzeżu Zatoki Gwinejskiej, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy na północy z Mali i Burkiną Faso, na południowym zachodzie z Liberią, na północnym zachodzie z Gwineą, a na wschodzie z Ghaną. Na stosunkowo dużej powierzchni kraju, wynoszącej 322,5 tys. km², żyją przedstawiciele ponad 60 różnych grup etnicznych, należących do trzech afrykańskich rodzin językowych. Pod względem wyznaniowym w Wybrzeżu Kości Słoniowej występuje duże zróżnicowanie – największą grupą są muzułmanie, ale mieszkają tu również katolicy, protestanci oraz inne mniejsze lokalne grupy religijne, głównie animistyczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mieszkańca Wybrzeża Kości Słoniowej oficjalnie określa się mianem Iworyjczyka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔˈrɨjt͡ʃɨk, AS: ivoryi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: forma żeńska Iworyjka ż.

przym. iworyjski

Wiktionary

# iworyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Wybrzeża Kości Słoniowej

Wiktionary

Wybrzeże Kości Słoniowej (fr. Côte d’Ivoire), oficjalnie Republika Wybrzeża Kości Słoniowej (fr. République de Côte d’Ivoire) – państwo w Afryce Zachodniej położone na północnym wybrzeżu Zatoki Gwinejskiej, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy na północy z Mali i Burkiną Faso, na południowym zachodzie z Liberią, na północnym zachodzie z Gwineą, a na wschodzie z Ghaną. Na stosunkowo dużej powierzchni kraju, wynoszącej 322,5 tys. km², żyją przedstawiciele ponad 60 różnych grup etnicznych, należących do trzech afrykańskich rodzin językowych. Pod względem wyznaniowym w Wybrzeżu Kości Słoniowej występuje duże zróżnicowanie – największą grupą są muzułmanie, ale mieszkają tu również katolicy, protestanci oraz inne mniejsze lokalne grupy religijne, głównie animistyczne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔˈrɨjka, AS: ivoryi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: forma męska Iworyjczyk m.

przym. iworyjski

Wiktionary

# iworyjski

dotyczący Wybrzeża Kości Słoniowej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Wybrzeże Kości Słoniowej, wywodzący się z Wybrzeża Kości Słoniowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To jest jeden z najbardziej popularnych iworyjskich kurortów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌivɔˈrɨjsʲci, AS: ivoryi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iworyjczyk mos., Iworyjka ż.

Wiktionary

# iwp

skrót od: Instytut Wzornictwa Przemysłowego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) = Instytut Wzornictwa Przemysłowego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ceramikę projektowaną w IWP można było podzielić na kilka kategorii, ze względu na jej funkcjonalność.

Wiktionary

# iwulski

nazwisko

SJP.pl

# ix

liczba rzymska oznaczająca "9"

SJP.pl

# iz

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Izabela, Izabella (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;

(1.2) geogr. hydrol. rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, dopływ Piżmy

Wiktionary

IZ jest skrótem dwuliterowym, który może oznaczać:

- Księga Izajasza
- Instytut Zachodni
- Instytut Zootechniki

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iżewsk mrz.

przym. iżewski

Wiktionary

# iza

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Izabela, Izabella (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Izabela;

Wiktionary

- Iza – zdrobnienie imienia Izabela
- Iza – rzeka w północnej Rumunii
- Iza – miasto w Kolumbii
- Iza (Itza) – gmina w Hiszpanii, w prowincji Nawarra, w Nawarze
- Iza – album Izabeli Trojanowskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iza wyjęła kanapkę i zaczęła ją wcinać, paprząc sobie palce w maśle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈiza, AS: iza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izabela

Wiktionary

# izaak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Izaak (hebr. יִצְחָק Jic’chak – „śmiech”) – patriarcha biblijny, syn Abrahama i Sary, ojciec Jakuba i Ezawa.

Dzieje Izaaka przedstawia Księga Rodzaju. Najbardziej pamiętnym zdarzeniem związanym z Izaakiem było złożenie go na żądanie Boga Jahwe w ofierze przez ojca na górze Moria. Dramatyczne opowiadanie ukazuje gotowość ojca do spełnienia ofiary i interwencję Boga, który poprzez anioła, cofnął nakaz, słowami: „Nie podnoś ręki na chłopca i nie czyń mu nic złego! Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś Mi nawet twego jedynego syna” (Rdz 22,12). Według tradycji na tym miejscu stanęła Świątynia Jerozolimska. Wydarzenie to zwane jest ofiarowaniem Izaaka, a w tradycji żydowskiej Akedą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wziąwszy Rebekę za żonę, Izaak miłował ją, bo była mu pociechą po matce.

(1.2) Ciocia Misia kupiła Izaakowi nowy żakiet.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzaːk, AS: iz•ak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Izaakowy

Wiktionary

# izaakostwo

Izaak z małżonką; Izaakowie

SJP.pl

# izaakowie

nazwisko

SJP.pl

# izaakowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izaaka lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Izaaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poginęły Izaakowe syny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izaak m.

Wiktionary

# izabela

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Izabela – spolszczenie imienia Isabel, tj. albo średniowiecznego oksytańskiego, następnie rozpowszechnionego w Hiszpanii i szerzej w Europie Zachodniej odpowiednika imienia Elżbieta, pochodzącego od hebrajskiego אלישבע (Wj 6,23) eliszewa („mój Bóg przysięgą”), albo pochodzi ono od imienia biblijnej królowej Jezabel, której imię oznacza w hebrajskim „wywyższona przez Baala”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założycielka koncepcjonistek była damą na dworze królowej Izabeli Portugalskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizaˈbɛla, AS: izabela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Izabelka ż., Iza ż., Izka ż., Izunia ż.

przym. Izabelin, izabeliński, izabelowy, izabelowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Izabella; zdrobn. Izabelka, Iza, Izka, Izunia

Wiktionary

# izabelin

stop miedzi z manganem i aluminium

SJP.pl

W Polsce

- Izabelin – część wsi Nawra w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Chełmża
- Izabelin – kolonia w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
- Izabelin – część kolonii Nowa Żelazna w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Daszyna
- Izabelin – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki
- Izabelin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Nieporęt
- Izabelin – część wsi Dębowe Pole w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Sienno
- Izabelin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Jakubów
- Izabelin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Brudzeń Duży
- Izabelin – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Izabelin
- Izabelin – osada wsi Cieplice w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Adamówka
- Izabelin – kolonia w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Juchnowiec Kościelny
- Izabelin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kleczew
- Izabelin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk
- Izabelin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Krzymów
- Izabelin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Brudzew
- Izabelin – dawna nazwa wsi Izabelin-Dziekanówek w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Czosnów

Wikipedia

# izabelinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izabelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izabelin m.

:: fż. izabelinianka ż.

przym. izabeliński

Wiktionary

# izabelinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izabelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izabelin m.

:: fm. izabelinianin m.

przym. izabeliński

Wiktionary

# izabeliński

przymiotnik od: Izabelin (nazwa kilku wsi w Polsce)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Izabelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izabelin m., izabelinianin m., izabelinianka ż., Izabela ż.

Wiktionary

# izabeliny

stop miedzi z manganem i aluminium

SJP.pl

# izabella

imię żeńskie

SJP.pl

Izabela – spolszczenie imienia Isabel, tj. albo średniowiecznego oksytańskiego, następnie rozpowszechnionego w Hiszpanii i szerzej w Europie Zachodniej odpowiednika imienia Elżbieta, pochodzącego od hebrajskiego אלישבע (Wj 6,23) eliszewa („mój Bóg przysięgą”), albo pochodzi ono od imienia biblijnej królowej Jezabel, której imię oznacza w hebrajskim „wywyższona przez Baala”.

Wikipedia

# izabelowaty

o maści konia: jasnobrązowy o żółtawym odcieniu; palomino

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hipol. o koniu: w kolorze od złotokremowego po czekoladowy, z grzywą i ogonem jaśniejszym, zwykle białym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izabela ż.

przym. izabelowy

Wiktionary

# izabelowy

przestarzale: brunatnożółty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. mający kolor brunatnożółty

(1.2) przest. o koniu maści brunatnożółtej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izabelowość ż., izabelowatość ż., Izabela ż.

przym. izabelowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bułany

Wiktionary

# izafet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. gram. konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W języku arabskim pierwszy człon izafetu stoi w „status constructus”, a więc jest to rzeczownik pozbawiony jakiegokolwiek rodzajnika, określonego czy nieokreślonego.

(1.1) Izafet w języku perskim składa się z rzeczowników lub rzeczowników i przymiotników, a jego wykładnikiem jest enklityka „-e” lub „-ye”.

(1.1) W języku tureckim istnieją cztery rodzaje izafetu: trzy rodzime i jeden zapożyczony z języka perskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izafetowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. izafetowy

frazeologia.

etymologia. etym|tur|izafet. < etym|arab|إضافة. (iḍāfa(t)), por. etymn|pers|اضافه. (ezâfe)

uwagi.

tłumaczenia.

* arabski: (1.1) إضافة (iḍāfa)

* hebrajski: (1.1) סמיכות ż. (smichut)

* perski: (1.1) اضافه (ezâfe)

* turecki: (1.1) tamlama, izafet

źródła.

== izafet (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. izafet

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# izajasz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m., jedno z imion biblijnych;

(1.2) bibl. postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Wiktionary

Izajasz (hebr. ‏יְשַׁעְיָהוּ‎, Jeszajahu, Yesha'yahu oznaczającego „Jahwe jest zbawieniem”, ur. ok. 765, zm. do 701 p.n.e.) – jeden z największych proroków Starego Testamentu. Jego proroctwa przedstawia Księga Izajasza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zeszłoroczne wakacje spędziliśmy z ciocią Esterą i wujkiem Izajaszem w Izraelu.

(1.2) U Izajasza znajdziemy mowę proroczą o Arielu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzajaʃ, AS: izai ̯aš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Izajaszek mos., Izaj mos., Izajek mos.

przym. Izajaszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Izajaszek, Izaj, Izajek

Wiktionary

# izajaszostwo

Izajasz z małżonką; Izajaszowie

SJP.pl

# izajaszowie

imię męskie

SJP.pl

# izajaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izajasza lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Izajasza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Izajaszowym przemówieniu istotnych było kilka wątków.

(1.1) Sąsiadował z Izajaszową zagrodą z jednej strony i z Jakubowym polem z drugiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izajasz mos., Izajaszek mos., Izaj mos., Izajek mos., Izajaszowa ż.

Wiktionary

# izak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Piotr Skowyrski, ps. „izak” (ur. 2 grudnia 1987 w Warszawie) – polski komentator e-sportowy, youtuber oraz streamer. W przeszłości zawodnik drużyny Team VEGA i iNET koxXx w grach Counter-Strike: Source i Counter-Strike: Global Offensive. Właściciel Izako Boars oraz portalu informacyjnego IzakTV.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię m|D=Izaka|święty=tak.

synonimy.

(1.1) Izaak

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hebr.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Izaak

* górnołużycki: (1.1) Izak m.

* grenlandzki: (1.1) Iisaaq

źródła.

== Izak (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|górnołużycki|m. Izaak, Izak

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Izaak

Wiktionary

# izali

staropolski zwrot, znaczy tyle co: czy

SJP.pl

partykuła

(1.1) daw. słowo rozpoczynające zdania pytające, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”; czy

Wiktionary

# izaliby

połączenie dawnej partykuły "izali" z cząstką "-by"

SJP.pl

# izaliż

staropolski zwrot, znaczy tyle co: czyż

SJP.pl

# izalobara

linia łącząca na mapie punkty o jednakowej zmianie ciśnienia

SJP.pl

Izalobara (gr.) – linia na mapie synoptycznej łącząca punkty o jednakowej zmianie ciśnienia atmosferycznego w czasie tendencji barycznej. Zwykle trwa przez trzy godziny.

Wikipedia

# izan

w islamie: nawoływanie przez muezzina do modlitwy

SJP.pl

# izanomala

linia na mapie łącząca punkty o jednakowych anomaliach klimatycznych

SJP.pl

# izara

rzeka w Austrii i Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Austrii i Niemczech, prawy dopływ Dunaju, przepływa przez Monachium;

Wiktionary

Izara (niem. Isar) – rzeka w Austrii i Niemczech (Bawaria), prawy dopływ Dunaju o długości 295 km.

Źródła Izary znajdują się w Scharnitz w Austrii, na południe od Mittenwald, na wysokości 1160 m n.p.m. W początkowym biegu rzeka płynie wzdłuż granicy austriacko-niemieckiej, by następnie odbić na północ. Większe miasta położone nad Izarą to: Bad Tölz, Wolfratshausen, Monachium, Freising, Moosburg an der Isar, Landshut, Dingolfing, Landau an der Isar. Uchodzi do Dunaju 5 kilometrów na południe od Deggendorfu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. izarski, nadizarski

Wiktionary

# izarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Izarą, dotyczący Izary

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie tak dawno, bo na początku lat siedemdziesiątych, Bramę Izarską objęto akcją renowacji, upiększania miasta, w związku z przygotowaniami do letnich igrzysk olimpijskich 1972 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izara ż.

przym. nadizarski

Wiktionary

# izarytma

linia łącząca na mapie miejsca o takim samym natężeniu w rozmieszczeniu jakiegoś zjawiska

SJP.pl

Izolinia, izarytma (w kartografii), izograma (w meteorologii) – krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowych wartościach liczbowych danej cechy. Termin ten i pokrewne terminy pochodzą od stgr. ίσος ísos, „równy” i słowa „linia”, bądź odpowiednich innych słów.

Wikipedia

# izasław

imię męskie

SJP.pl

Izasław – imię męskie pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w źródłach staropolskich. Składa się z członów Iza- (od изяти, czyli „wziąć”) i -sław („sława”).

Izasław imieniny obchodzi 6 lipca

W polskiej literaturze historycznej używa się form Izjasław i Izasław

- Izjasław I (1024–1078), książę turowski i nowogrodzki, wielki książę kijowski
- Izjasław II Pantelejmon (1096–1154)
- Izjasław III, książę kijowski
- Iziasław Włodzimierzowicz (zm. 1001), książę połocki

Wikipedia

# izasławostwo

Izasław z małżonką; Izasławowie

SJP.pl

# izasławowie

imię męskie

SJP.pl

# izasławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izasława lub z nim związany

SJP.pl

# izatyna

krystaliczna substancja organiczna używana w chemii oraz w medycynie

SJP.pl

# izaura

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Izaura – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego osobę pochodzącą z Izaurii (region Azji Mniejszej). Popularne w państwach hiszpańsko- i portugalskojęzycznych. Do języka polskiego przedostało się za pośrednictwem popularnego w latach 80. XX w. brazylijskiego serialu telewizyjnego Niewolnica Isaura.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Matka chciała jej dać na imię Izaura, ale ojciec postawił na swoim i ostatecznie dali jej na imię Marysia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzawra, AS: izau̯ra

Wiktionary

# izauria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. starożytna kraina w południowej Azji Mniejszej;

Wiktionary

Izauria (gr. Ἰσαυρία) – starożytna kraina w południowej Azji Mniejszej. Obecnie jej większość leży w granicy tureckiej gminy Bozkır w prowincji Konya.

Z Izaurii miał pochodzić cesarz Leon III, ale w rzeczywistości urodził się on w Syrii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prawdopodobnie z Izaurii pochodził imperator Leon III Izauryjczyk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izauryjczyk mos., izauryjski mrz.

przym. izauryjski

Wiktionary

# izauryjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. mieszkaniec Izaurii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cesarz Leon Izauryjczyk miał czworo dzieci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izauria ż., izauryjski mrz.

przym. izauryjski

Wiktionary

# izauryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Izaurią, dotyczący Izaurii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język izauryjski, wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izauryjczyk mos., Izauria ż.

Wiktionary

# izażem

partykuła

(1.1) stpol. czyż

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzaʒɛ̃m, AS: izažẽm

Wiktionary

# izba

1. pomieszczenie mieszkalne
2. wyższy urząd administracji lub jednostka samorządu
3. każdy z dwu organów, na które dzieli się parlament w niektórych państwach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. pomieszczenie mieszkalne, pokój

(1.2) urz. jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

(1.3) urz. wyższy urząd administracji państwowej

(1.4) urz. organ zajmujący się sprawami jakiegoś zrzeszenia zawodowego, mający na celu jego obronę

(1.5) pot. pomieszczenie w wiejskim domu

(1.6) miar. daw. 40 sztuk

Wiktionary

Izba (w języku staropolskim: istba) – pierwotnie nazwa komórki, łaźni; niegdyś oznaczała całą chatę składającej się z jednej izby. Z czasem zaczęto określać mianem izby każde pomieszczenie mieszkalne w wiejskim domu; współcześnie – pomieszczenie, które w lokalu mieszkalnym spełnia zdefiniowane na potrzeby GUS warunki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Francuski parlament składa się z dwóch izb.

(1.3) W chwili obecnej, ze względu na zastrzeżenia Ministra Skarbu Państwa, trwa kontrola procesu prywatyzacji ww. spółek, prowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli oraz Departament Kontroli MSP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈizba, AS: izba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. izbina ż., izdebka ż.

przym. izbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pokój

Wiktionary

# izbeczka

zdrobnienie od: izba; izdebka, izbina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: izba

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: izˈbɛt͡ʃka, AS: izbečka

Wiktionary

# izbica

1. konstrukcja chroniąca podporę mostu lub zaporę przed lodem; lodołam;
2. najwyższa część wieży kościelnej w architekturze drewnianej;
3. w dawnych grodach: drewniana skrzynia wypełniona ziemią, wchodząca w skład wału obronnego;
4. dawniej: duża izba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. w architekturze drewnianej najwyższa, nadwieszona część wieży kościelnej z pomieszczeniem na dzwony

(1.2) bud. konstrukcja zabezpieczająca filary mostu przed zniszczeniami przez krę

(1.3) hist. rodzaj wałów obronnych zbudowanych z drewnianych skrzyń wypełnionych ziemią

Wiktionary

- izbica – konstrukcja zabezpieczająca podporę mostu lub zaporę przed niszczącym działaniem kry
- izbica – element architektury

W Polsce

- Izbica – miasto w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Izbica
- Izbica – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Serock
- Izbica – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Główczyce
- Izbica – część wsi Wereszcze Małe w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec
- Izbica – część wsi Sady w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Skierbieszów
- Izbica – gmina
- Izbica – dawna gromada
- Izbica – kolejowy przystanek osobowy w mieście Izbica, w województwie lubelskim
- Izbica – szczyt w Karkonoszach

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W XVII wieku do kościoła dobudowano wieżę z izbicą.

(1.3) Gród w Biskupinie otoczony był izbicą.

Wiktionary

# izbicczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izbicka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izbicko n.

:: fż. izbicczanka ż.

przym. izbicki

Wiktionary

# izbicczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izbicka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izbicko n.

:: fm. izbicczanin m.

przym. izbicki

Wiktionary

# izbicki

przymiotnik od: Izbica Kujawska, Izbicko, Izbica

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Izbicy

(1.2) dotyczący Izbicy Kujawskiej

(1.3) dotyczący Izbicka

Wiktionary

Izbicki – nazwisko polskie

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.1-2) rzecz. Izbica ż., izbiczanin m., izbiczanka ż.

(1.3) rzecz. Izbicko n., izbicczanin m., izbicczanka ż.

Wiktionary

# izbicko

przymiotnik od: Izbica Kujawska, Izbicko, Izbica

SJP.pl

Izbicko (dodatkowa nazwa w j. niem. Stubendorf) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Izbicko.

Miejscowość jest siedzibą gminy Izbicko.

Wikipedia

# izbicowy

→ izbica

SJP.pl

#### Patrz:

izbica

# izbiczanin

1. mieszkaniec Izbicy;
2. mieszkaniec Izbicy Kujawskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izbicy

(1.2) mieszkaniec Izbicy Kujawskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izbica ż.

:: fż. izbiczanka ż.

przym. izbicki

Wiktionary

# izbiczanka

1. mieszkanka Izbicy;
2. mieszkanka Izbicy Kujawskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izbicy

(1.2) mieszkanka Izbicy Kujawskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izbica ż.

:: fm. izbiczanin m.

przym. izbicki

Wiktionary

# izbina

zdrobnienie od: izba; izdebka, izbeczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: izba

(1.2) mała, licha izba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gaździna uprzątnęła obie izbiny i obejście.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izdebeczka ż., izdebina ż., izdebka ż., Izdebski mos., Izdebska ż., Izdebnik mrz., Izdebno n., izdebność ż.

przym. izbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) izdebeczka, izdebina, izdebka, pokoik

Wiktionary

# izbowy

przymiotnik od: izba

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z izbą, dotyczący izby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izbina ż., izdebeczka ż., izdebina ż., izdebka ż., Izdebski mos., Izdebska ż., Izdebnik mrz., Izdebno n., izdebność ż.

Wiktionary

# iżby

spójnik; łączy ze zdaniem nadrzędnym zdanie podrzędne

SJP.pl

# izdba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. izba

Wiktionary

# izdebczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izdebek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebki nmos.

:: fż. izdebczanka ż.

przym. izdebecki

Wiktionary

# izdebczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izdebek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebki nmos.

:: fm. izdebczanin m.

przym. izdebecki

Wiktionary

# izdebecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Izdebek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebki nmos., izdebczanin m., izdebczanka ż.

Wiktionary

# izdebeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: izdebka

(1.2) rzad. mała, licha izba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kopciuszek zajmował maleńką izdebeczkę pod schodami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izdebina ż., izbina ż., izdebka ż., Izdebnik mrz., Izdebno n., izdebność ż.

przym. izbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) izdebina, izbina, izdebka, pokoik

Wiktionary

# izdebieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Izdebna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebno n., izdebnianin m., izdebnianka ż.

Wiktionary

# izdebina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: izba

(1.2) rzad. mała, licha izba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kazali mi spać w niewielkiej izdebinie pod schodami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izdebeczka ż., izbina ż., izdebka ż., Izdebski mos., Izdebska ż., Izdebnik mrz., Izdebno n., izdebność ż.

przym. izbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) izdebeczka, izbina, izdebka, pokoik

Wiktionary

# izdebka

zdrobnienie od: izba; izbina, izbeczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka izba

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ty zaś, gdy chcesz się modlić, wejdź do swej izdebki, zamknij drzwi i módl się do Ojca twego, który jest w ukryciu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izbina ż., izdebeczka ż., izdebina ż., Izdebnik mrz., Izdebno n., izdebność ż.

przym. izbowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) izbina, izdebeczka, izdebina

Wiktionary

# izdebnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izdebna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebno n.

:: fż. izdebnianka ż.

przym. izdebieński

Wiktionary

# izdebnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izdebna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebno n.

:: fm. izdebnianin m.

przym. izdebieński

Wiktionary

# izdebnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Izdebnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebnik m., izdebniczanin m., izdebniczanka ż.

Wiktionary

# izdebniczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Izdebnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebnik m.

:: fż. izdebniczanka ż.

przym. izdebnicki

Wiktionary

# izdebniczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Izdebnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izdebnik m.

:: fm. izdebniczanin m.

przym. izdebnicki

Wiktionary

# izdebnik

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Izdebnik – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Lanckorona
- Izdebnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Garwolin
- Izdebnik – przysiółek wsi Trzęsówka w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Cmolas

- Izdebnik – gromada

Wikipedia

# izdebno

W Polsce

- Izdebno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Rogowo
- Izdebno – wieś w woj. lubelskim, w pow. świdnickim, w gminie Rybczewice
- Izdebno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Łaskarzew
- Izdebno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Sieraków
- Izdebno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Ostrowite
- Izdebno – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. kołobrzeskim, w gminie Siemyśl

Wikipedia

# izdebność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co posiada izby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izba ż., izbina ż., izdebeczka ż., izdebina ż., izdebka ż., Izdebski mos., Izdebska ż., Izdebnik mrz., Izdebno n.

przym. izbowy, izdebny

Wiktionary

# izdebski

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Izdebski:

- Andrzej Izdebski (1925–2008) – żołnierz Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych
- Bogdan Izdebski (ur. 1957) – polski aktor dziecięcy
- Hubert Izdebski (ur. 1947) – polski prawnik, profesor nauk prawnych
- Jerzy Izdebski (1942–2020) – polski muzyk i wokalista, prezenter radiowy, działacz samorządowy i polityk
- Marek Izdebski (ur. 1958) – polski duchowny ewangelicko-reformowany, superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego
- Sławomir Izdebski (ur. 1971) – polski polityk, rolnik, działacz związkowy, senator V kadencji
- Stefan Izdebski (ur. 1949) – polski rzemieślnik, działacz opozycji w okresie PRL
- Teofil Izdebski (1804–1854) – powstaniec listopadowy, działacz emigracyjny
- Waldemar Mieczysław Izdebski – doktor habilitowany nauk ekonomicznych, nauczyciel akademicki
- Waldemar Krzysztof Izdebski – doktor habilitowany nauk technicznych, geodeta, Główny Geodeta Kraju
- Władimir Izdebski (1882–1965) – rosyjski rzeźbiarz, malarz
- Zbigniew Izdebski (ur. 1956) – polski pedagog i seksuolog, profesor nauk humanistycznych

Wikipedia

# izdraelski

przymiotnik

(1.1) stpol. izraelski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizdraˈɛlsʲci, AS: izdraelsʹḱi

Wiktionary

# iże

dawniej: że (w funkcji spójnika)

SJP.pl

spójnik

(1.1) przest. iż, że

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Krzyk obydwu rybaków stał się obłąkany i głupi, gdy widzieli, iże giną.

(1.1) Otoczyli wodza Frycza kołem żelaznym i na miecze obnażone przysięgli, iże z placu tego boju nie ujdą.

Wiktionary

# izebel

Izebel, Jezabel (łac. z gr. Iezabel; hebr. Izebel, 'niewyniesiona, nieskalana, czysta') – postać biblijna ze Starego Testamentu, żona Achaba, matka Atalii, zm. w 843 p.n.e.

Była córką Etbaala I, króla Sydonu. Poślubiła Achaba, króla Izraela. Czciła bogów pogody i płodności: Baala i Aszerę. Za jej namową Achab i zmuszeni przez niego podwładni przyjęli jej religię.

Wikipedia

# izentalpa

linia na wykresie termodynamicznym przedstawiająca proces izentalpowy

SJP.pl

# izentalpowy

proces izentalpowy - proces termodynamiczny, podczas którego entalpia układu nie ulega zmianie

SJP.pl

# izentropa

wykres procesu izentropowego

SJP.pl

Wikipedia

# izentropowy

przymiotnik od: izentropa

SJP.pl

# izera

rzeka w Czechach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Czechach, a w górnym odcinku także w Polsce, prawy dopływ Łaby;

(1.2) geogr. szczyt po czeskiej stronie Gór Izerskich;

Wiktionary

Izera (cz. Jizera, niem. Iser) – rzeka w Czechach i na granicy w Polsce; prawy dopływ Łaby; długość 164 km.

Źródlisko w Górach Izerskich tworzone z wielu drobnych strumyków wypływających z południowego zbocza Smreku na wysokości 980 m n.p.m. W górnym biegu na Hali Izerskiej płynie na południowy wschód meandrującym korytem przez długi ciąg torfowisk wysokich objętych ścisłym rezerwatem przyrody Torfowiska Doliny Izery w Polsce oraz Rašeliniště Izery Czechach. W górnym biegu, na odcinku od źródła do osady Mýtiny, wyznacza granicę polsko-czeską na długości 15 km.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Poizerze n.

przym. izerski, podizerski, poizerski

Wiktionary

# izerski

przymiotnik od:
1. Izera (rzeka w Czechach);
2. Izery (góry w Czechach i Polsce; Góry Izerskie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeką Izerą, dotyczący rzeki Izery

(1.2) związany z Izerami (Górami Izerskimi), dotyczący Izerów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izera ż., Izery nmos., Poizerze n.

przym. podizerski, poizerski

Wiktionary

# izery

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. Góry Izerskie

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. izerski

Wiktionary

# iżewsk

stolica Udmurcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iż mrz.

przym. iżewski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Ustinow (1985-1987)

Wiktionary

# iżewski

przymiotnik od: Iżewsk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iżewskiem, dotyczący Iżewska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iżewsk mrz., Iż mrz.

Wiktionary

# izgrzyca

gęstokępkowa bylina z rodziny traw, pospolita na łąkach niżowych i niższych terenach górskich

SJP.pl

Izgrzyca (Danthonia DC.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Obejmuje około 20 gatunków występujących w Eurazji oraz na obu kontynentach amerykańskich. W Polsce rośnie tylko izgrzyca przyziemna (Danthonia decumbens).

Wikipedia

# izia

zdrobnienie od: Izabela, Izabella (imiona żeńskie); Izka

SJP.pl

# izka

zdrobnienie od: Izabela, Izabella (imiona żeńskie); Izia

SJP.pl

# izm

potocznie, ironicznie o terminie zakończonym na "-izm"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. żart. o terminie oznaczającym doktrynę, kierunek filozoficzny, artystyczny itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dostał jakąś książkę o historii sztuki i studiuje te różne izmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ism̥, AS: ism̦

Wiktionary

# iżma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;

Wiktionary

Iżma (ros. Ижма) – rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi. Jej źródła znajdują się na Wyżynie Lem’junskiej na zachód od Troicko-Pieczorska. Jej długość wynosi 531 km, przepływa przez Uchtę. Wpada do Peczory na wysokości wsi Ust'-Iżma (Усть-Ижма).

Nazwa tej rzeki, podobnie jak rzeki Tojmy, pochodzi od nieznanego ludu, zamieszkującego jej okolice zanim zostały one zasiedlone przez ludy ugrofińskie.

Wikipedia

# izmael

biblijny syn Abrahama; Ismael

SJP.pl

Izmael, Ismael (hebr.: יִשְׁמָעֵאל, arab.: إسماعيل), Isma'il – najstarszy syn patriarchy Abrahama i niewolnicy jego żony Sary – Egipcjanki Hagar.

Występuje w Księdze Rodzaju Starego Testamentu. W Koranie jest przedstawiony jako pierwszy z proroków islamu i praojciec wszystkich Arabów.

Wikipedia

# izmaelita

przenośnie: odszczepieniec

SJP.pl

# izmailici

sekta muzułmańska utworzona na przełomie VIII i IX wieku, będąca skrajnym odłamem szyitów, uznająca linię siedmiu imamów i wierząca, że ostatni imam nie umarł, lecz pozostaje w ukryciu; ismailici, isma'ilici, siedmiowcy

SJP.pl

# izmailita

członek sekty isma'ilitów - odłamu szyitów uznającego linię siedmiu imamów; ismailita, isma'ilita, siedmiowiec

SJP.pl

# izmailitka

szyitka należąca do sekty ismailitów; ismailitka

SJP.pl

# izmailizm

doktryna religijna utworzona na przełomie VIII i IX wieku, będąca skrajnym odłamem szyitów, uznająca linię siedmiu imamów i zakładająca, że ostatni imam nie umarł, lecz pozostaje w ukryciu; ismailizm

SJP.pl

# izmaił

Izmaił (ukr. Ізмаїл, Izmajił) – miasto w południowej części Ukrainy, w obwodzie odeskim na brzegu Kilii.

Wikipedia

# izmir

miasto w zachodniej Turcji (dawniej Smyrna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zespół izmirski, można by określić, jako przykład jednoośrodkowego zespołu miast, którego niewątpliwe centrum stanowi Izmir, drugi po Stambule port handlowy i ośrodek przemysłowy kraju.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izmirski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Smyrna

Wiktionary

# izmirski

przymiotnik od: Izmir (miasto w Turcji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Izmirem, dotyczący Izmiru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zespół izmirski, można by określić, jako przykład jednoośrodkowego zespołu miast, którego niewątpliwe centrum stanowi Izmir, drugi po Stambule port handlowy i ośrodek przemysłowy kraju.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izmir mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. smyrneński

Wiktionary

# izo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednakowość, równość, np. „izobara”

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈizɔ, AS: izo

Wiktionary

# izoalkohol

rozgałęziona forma alkoholu

SJP.pl

# izoamplituda

Izoamplituda – izolinia na mapie łącząca punkty o jednakowej amplitudzie danego elementu meteorologicznego, np. na mapach synoptycznych o jednakowych amplitudach temperatury powietrza.

Wikipedia

# izobar

jądro pierwiastków które mają taką samą liczbę masową, lecz inną liczbę atomową

SJP.pl

Izobary – jądra atomowe o równej liczbie masowej A, różniące się liczbą atomową Z. W praktyce oznacza to, że izobarami są atomy różnych pierwiastków, mające jednak tę samą liczbę nukleonów.

Jak dotąd nie znaleziono dwóch trwałych izobarów o liczbach atomowych różniących się o 1 (sąsiadujące w układzie okresowym pierwiastków).

Wikipedia

# izobara

linia łącząca na mapie klimatycznej punkty o tym samym ciśnieniu atmosferycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

Wiktionary

- izobara – linia stałego ciśnienia na wykresie termodynamicznym
- izobara – izolinia łącząca punkty na mapie synoptycznej o takiej samej wartości ciśnienia atmosferycznego

- izobary – atomy różnych pierwiastków, mające tę samą liczbę nukleonów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Izobara łączy te punkty terenu, które o tej samej godzinie mają to samo ciśnienie atmosferyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈbara, AS: izobara

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izobaryczny

rzecz. izobar

Wiktionary

# izobaryczny

przymiotnik

(1.1) fiz. meteorol. zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izobara ż.

Wiktionary

# izobata

linia łącząca na mapie punkty o tej samej głębokości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowej głębokości;

Wiktionary

Izobata – izolinia łącząca punkty o jednakowej głębokości (mierzonej od powierzchni) zbiorników wodnych. Może odnosić się również do geologicznych powierzchni strukturalnych takich jak strop czy spąg. W hydrologii izobata oznacza często głębokość do dna zbiornika wód powierzchniowych.

Wikipedia

# izobaza

linia łącząca na mapie punkty powierzchni Ziemi zmieniające swoją wysokość nad poziomem morza o jednakową wartość w tym samym czasie

SJP.pl

Izobaza – linia na mapie, łącząca punkty powierzchni Ziemi, zmieniające wysokość nad poziomem morza o jednakową wartość w tym samym czasie, wskutek stałych ruchów lądotwórczych i górotwórczych. W literaturze naukowej spotykana także pod nazwą izanabaza.

Wikipedia

# izobronta

linia na mapie łącząca miejsca, w których w tym samym czasie słychać pierwszy grzmot nadciągającej burzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca punkty, w których jednocześnie słychać grzmot burzy

Wiktionary

Izobronta (izo- + gr. bronte = grzmot) – izolinia na mapie łącząca miejsca, w których w tym samym czasie słychać pierwszy grzmot nadciągającej burzy.

Wikipedia

# izobutan

rozgałęziona forma butanu

SJP.pl

Wikipedia

# izobuten

rozgałęziona forma butenu

SJP.pl

Izobutylen, izobuten (CH3)2C=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych z szeregu homologicznego alkenów rozgałęzionych. Posiada jedno wiązanie podwójne o długości 1,2907 Å. Jest jednym z czterech izomerów butenu. Jest ważnym surowcem w syntezach wielkotonażowych.

Wikipedia

# izobutylen

Izobutylen, izobuten (CH3)2C=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych z szeregu homologicznego alkenów rozgałęzionych. Posiada jedno wiązanie podwójne o długości 1,2907 Å. Jest jednym z czterech izomerów butenu. Jest ważnym surowcem w syntezach wielkotonażowych.

Wikipedia

# izocefalia

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalizm, izokefalia

SJP.pl

# izocefaliczny

→ izocefalia; izokefaliczny

SJP.pl

# izochimena

linia na mapie łącząca punkty o jednakowej średniej temperaturze w porze zimowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca punkty o tej samej średniej temperaturze w zimie

Wiktionary

Izochimena (gr. isos = „równy” + gr. cheimon = „zima”) – izolinia na mapie łącząca punkty, w których średnia zimowa temperatura osiągnęła taką samą wartość. Miarą stosowaną są jednostki temperatury (w zależności od układu jednostek i miar).

Izochimeny wraz z izoterami stosowane są głównie na mapach meteorologicznych.

Wikipedia

# izochinolina

Izochinolina – organiczny związek chemiczny z grupy związków heterocyklicznych zawierających azot. Izochinolina zbudowana jest ze skondensowanego pierścienia benzenowego i pirydynowego. Strukturalny izomer chinoliny.

Wikipedia

# izochora

linia przedstawiająca na wykresie proces termodynamiczny, podczas którego układ nie zmienia objętości

SJP.pl

Przemiana izochoryczna (z gr. ἴσος — „równy” i χώρος — „miejsce, przestrzeń”) – proces termodynamiczny zachodzący przy stałej objętości (V = const). Oprócz objętości wszystkie pozostałe parametry termodynamiczne mogą się zmieniać.

Podczas przemiany izochorycznej nie jest wykonywana praca, układ może wymieniać energię z otoczeniem tylko w wyniku cieplnego przepływu energii. Z pierwszej zasady termodynamiki wynika, że całe ciepło doprowadzone lub odprowadzone z gazu w procesie izochorycznym jest zużywane na powiększenie lub pomniejszenie jego energii wewnętrznej: \delta Q={\text{d}}U.

Wikipedia

# izochroma

w metodzie elastooptycznej:
a) miejsce geometryczne punktów, w których różnice naprężeń głównych modelu elementu konstrukcyjnego mają stałe wartości
b) miejsce geometryczne punktów o równych wartościach maksymalnych naprężeń stycznych

SJP.pl

Izochroma – w elastooptyce - prążek interferencyjny przebiegający przez punkty ciała, w których wartość naprężeń stycznych jest jednakowa.

Wikipedia

# izochromatyczny

odnoszący się do zjawisk optycznych, w których barwa światła nie ulega zmianie

SJP.pl

# izochron

linia na mapie łącząca punkty, w których jakieś zjawisko występuje jednocześnie

SJP.pl

# izochrona

linia na mapie łącząca punkty, w których jakieś zjawisko występuje jednocześnie

SJP.pl

Izochrona – linia na mapie łącząca punkty, w których występuje to samo zjawisko w tym samym czasie. Innymi słowy izochrony wyznaczają obszary o jednakowej osiągalności czasowej.

Miarą stosowaną są same jednostki czasu, jak minuty, godziny, dni. Niższy gradient izochroniczny wskazuje na większą szybkość ruchu danego zjawiska, wyższy odwrotnie.

Wikipedia

# izochronizm

właściwość układów drgających polegająca na zachowywaniu stałego okresu drgań niezależnie od zmian amplitudy

SJP.pl

Izochronizm (gr. ἴσος "równy", χρόνος "czas") – właściwość układu drgającego polegająca na niezależności okresu drgań od amplitudy. Izochroniczność jest własnością liniowych układów drgań.

Rzeczywiste układy drgające wykonują z dobrym przybliżeniem drgania harmoniczne i pozostają izochroniczne wówczas, gdy amplituda drgań jest stosunkowo mała. Dla drgań mechanicznych oznacza to np.

- wychylenie wahadła o kąt dostatecznie mały, aby można było przyjąć, że \sin \alpha =\alpha
- maksymalne rozciągnięcie sprężyny podczas drgań tylko w zakresie stosowalności prawa Hooke’a.

Wikipedia

# izocyjanian

Izocyjaniany – związki chemiczne zawierające ugrupowanie −N=C=O, w którym atomem wiążącym jest atom azotu. Mogą to być sole typu M−N=C=O (gdzie M to atom metalu) lub związki organiczne typu R−N=C=O (gdzie R to dowolna grupa organiczna, a ugrupowanie −N=C=O określa się jako grupę izocyjanianową).

Izocyjaniany są izomerami cyjanianów, zawierających ugrupowanie −O−C≡N oraz piorunianów, zawierających ugrupowanie −C≡N−O.

Wikipedia

# izodrom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rakieta lub pocisk rakietowy lecący tym samym kursem, co inny obiekt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzɔdrɔ̃m, AS: izodrõm

Wiktionary

# izodynama

linia łącząca na mapie punkty o jednakowym natężeniu pola magnetycznego Ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa łącząca punkty o tym samym natężeniu pola magnetycznego

Wiktionary

Izodynama (izo- + gr. dýnamis = „siła”) – izolinia biegnąca na mapie wzdłuż miejsc, w których składowa pozioma lub pionowa natężenia pola magnetycznego Ziemi jest jednakowa, np. izogona, izoklina.

Wikipedia

# izodynamiczny

→ izodynamia

SJP.pl

#### Patrz:

izodynamia

# izoelektronowy

w fizyce, o atomach, jonach, cząsteczkach: posiadające taką samą liczbę i konfigurację elektronów walencyjnych

SJP.pl

# izoenzym

każdy z enzymów katalizujących tę samą reakcję, lecz różniących się pod względem budowy lub właściwości; izozym

SJP.pl

Izoenzymy (izozymy) – homologiczne enzymy w obrębie danego organizmu, które katalizują tę samą reakcję chemiczną, ale różnią się sekwencją aminokwasową. Zazwyczaj wykazują odrębne właściwości kinetyczne, takie jak wartości Km i Vmax oraz inne właściwości regulacyjne. Izoenzymy ulegają ekspresji w różnych tkankach lub organellach w różnych stadiach rozwojowych. Są kodowane przez geny zajmujące różne loci, które zwykle powstają w wyniku duplikacji genu i dywergencji. Izoenzymy można często odróżnić od siebie na podstawie właściwości biochemicznych, takich jak ruchliwość elektroforetyczna.

Wikipedia

# izofena

linia na mapie łącząca punkty, w których zachodzi to samo zjawisko biologiczne

SJP.pl

# izoflawon

fitohormon występujący w roślinach strączkowych

SJP.pl

# izoflawonowy

→ izoflawon

SJP.pl

#### Patrz:

izoflawon

# izofona

linia na mapie oznaczająca granice występowania jakiegoś zjawiska fonetycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) akust. krzywa łącząca punkty o jednakowym poziomie głośności dźwięku;

(1.2) jęz. krzywa wyznaczająca granicę wystąpienia zjawiska fonetycznego;

Wiktionary

Izofona, krzywa izofoniczna – krzywa jednakowego poziomu głośności dźwięku. Izofony są przedstawiane w układzie logarytmicznej zależności poziomu natężenia dźwięku lub poziomu ciśnienia akustycznego od częstotliwości. Dana krzywa izofoniczna ma tę samą wartość, na przestrzeni różnych częstotliwości, liczoną w fonach, ale różną liczoną w decybelach. Wynika to z różnego odbioru częstotliwości przez ludzkie ucho.

Wikipedia

# izofoniczna

krzywa izofoniczna - krzywa łącząca na wykresie punkty o jednakowym poziomie głośności, częstotliwości i natężenia dźwięku

SJP.pl

# izofota

linia łącząca na oświetlonej powierzchni punkty o jednakowym natężeniu oświetlenia, wyrażonym w fotach

SJP.pl

# izoftalowy

kwas izoftalowy - kwas aromatyczny, izomer kwasu ftalowego

SJP.pl

# izogameta

jedna z gamet o takim samym kształcie i wymiarze, lecz zróżnicowanych płciowo

SJP.pl

# izogamia

rozmnażanie się za pośrednictwem izogamet czyli dwóch gamet zróżnicowanych płciowo ale identycznych pod względem ruchliwości i rozmiaru

SJP.pl

Izogamia – typ rozmnażania płciowego, gdzie dwie gamety są identyczne pod względem kształtu i ruchliwości, ale różniące się biochemią, fizjologią i genetycznie. Gamety oznacza się tu jako „+” i „–”. Występuje u pierwotniaków (ameby), jednokomórkowych glonów, grzybów i zielenic.

Wikipedia

# izogamma

typ rozmnażania płciowego, gdzie dwie komórki rozrodcze są identyczne pod względem kształtu i ruchliwości

SJP.pl

# izoglosa

linia na mapie oznaczająca zasięg terytorialny jakiejś cechy językowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

Wiktionary

Izoglosa (z greckiego) – ogólna nazwa linii na mapach w atlasach językowych.

Izoglosa określa terytorialny zasięg występowania jakiejś cechy językowej, np. mazurzenia w języku polskim. Wśród nich można wyróżnić: izofony, izomorfy i izoleksy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈɡlɔsa, AS: izoglosa

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izoglosowy

Wiktionary

# izoglosowy

związany z izoglosą, linią na mapie oznaczającą zasięg terytorialny jakiejś cechy językowej, np. mapa izoglosowa

SJP.pl

# izoglukoza

syrop glukozowo-fruktozowy, zamiennik cukru wykorzystywany w produkcji napojów i rozmaitych artykułów spożywczych

SJP.pl

Syropy glukozowo-fruktozowe (SGF), syropy wysokofruktozowe – oczyszczone i zagęszczone wodne roztwory cukrów prostych (glukozy i fruktozy) w różnych proporcjach, uzyskiwane w wyniku hydrolizy enzymatycznej lub kwasowej skrobi.

Syropy glukozowo-fruktozowe (fruktozowo-glukozowe) w handlu występują pod różnymi nazwami: izoglukoza (nazwa od procesu otrzymywania – izomeryzacji, zawartości fruktozy pomiędzy 10 a 50%), syrop wysokofruktozowy (HFS), wysokofruktozowy syrop kukurydziany (HFCS), syrop inulinowy. Także syrop z agawy (92–56% fruktozy i 20–8% glukozy).

Wikipedia

# izogona

linia na mapie łącząca punkty o jednakowym kierunku wiatru w określonym czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa łącząca punkty o tej samej deklinacji magnetycznej

Wiktionary

Izogona (izo- + gr. gõnía = „kąt”) – izolinia biegnąca na mapie (geograficznej lub magnetycznej) wzdłuż miejsc o takiej samej wartości deklinacji magnetycznej. Szczególną odmianą izogony jest agona – linia łącząca punkty o zerowej deklinacji magnetycznej.

Wikipedia

# izohalina

linia na mapie łącząca punkty na morzu o tym samym zasoleniu wody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowym zasoleniu;

Wiktionary

Izohalina (izo- + gr. háls = „sól”) – izolinia na mapie łącząca punkty o takim samym stopniu zasolenia. Stosowana do graficznego przedstawienia poziomów zasolenia jezior, mórz, oceanów.

Wikipedia

# izohela

linia na mapie, która łączy punkty o jednakowej wartości usłonecznienia w tym samym czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metrol. linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach usłonecznienia

(1.2) fot. linia łącząca punkty o tej samej gęstości optycznej w obrazie nieprzetworzonym

Wiktionary

Usłonecznienie – sumaryczny czas (w godzinach) w danym okresie (w ciągu doby, miesiąca lub roku), podczas którego na określone miejsce na powierzchni Ziemi padają bezpośrednio promienie Słońca. Do pomiaru usłonecznienia służy urządzenie zwane heliografem.

Wikipedia

# izohelia

fotograficzna technika tonorozdzielcza, w której obraz złożony jest z plam bieli, szarości i czerni, bez przejść między tonami

SJP.pl

Izohelia – pozytywowa technika tonorozdzielcza opracowana przez Witolda Romera w 1931, polegająca na przetworzeniu obrazu polegającym na utworzeniu w nim w efekcie końcowym kilku dowolnie wybranych odcieni wyraźnie oddzielonych od siebie jasnością, odpowiadającym punktom o tej samej gęstości optycznej w obrazie nieprzetworzonym, nazwanymi izohelami.

Wikipedia

# izohieta

linia na mapie klimatycznej łącząca punkty o jednakowej ilości opadów atmosferycznych w danym czasie bądź o jednakowych średnich opadach wieloletnich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metrol. linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów;

Wiktionary

Izohieta – izolinia łącząca punkty na mapie klimatycznej o takich samych wartościach sum opadów atmosferycznych w danym okresie.

Wysokości opadów znane są dla określonych punktów – w miejscach lokalizacji stacji opadowych. Jeżeli na mapie, na której wyznaczone są miejsca położenia stacji opadowych zostaną wpisane wartości wysokości opadu i połączy się odpowiednio punkty jednakowych opadów, uzyskamy „warstwice” analogiczne do warstwic wysokości terenu dla [[Mapa topograficzna|map topograficznych]].

Wikipedia

# izohipsa

1. linia na mapie łącząca punkty o jednakowej wysokości względem przyjętego poziomu odniesienia; poziomica, warstwica;
2. linia na mapie pogody łącząca punkty leżące na jednakowej wysokości danej powierzchni izobarycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowej wysokości nad poziom morza lub względem innego przyjętego poziomu odniesienia;

Wiktionary

Warstwica (nazwa używana w geodezji) lub poziomica (nazwa używana w kartografii), izohipsa – izolinia krzywa na mapie łącząca punkty o takiej samej wysokości względem przyjętego poziomu odniesienia, najczęściej nad poziomem morza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za pomocą izohips można przedstawić na mapie ukształtowanie terenu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈxʲipsa, AS: izoχʹipsa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poziomica, warstwica

Wiktionary

# izohumida

Izohumida (izo + gr. humidus = „wilgotny”) – izolinia na mapie klimatycznej lub diagramie łącząca punkty o takiej samej wilgotności względnej powietrza w tym samym czasie. Wyraz ten pochodzi z języka greckiego.

Wikipedia

# izohydra

linia łącząca na mapie punkty o jednakowym poziomie wód

SJP.pl

# izohydria

stały, względnie równy poziom stężenia jonów wodorowych w organizmie

SJP.pl

# izojonia

utrzymywanie poszczególnych jonów w organizmie na stałym poziomie

SJP.pl

# izokandela

krzywa na powierzchni umyślonej kuli, w której środku znajduje się źródło światła, łącząca punkty odpowiadające kierunkom, w których światłość jest taka sama; także rzut tej płaszczyzny na krzywą

SJP.pl

# izokefalia

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalizm, izocefalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. rodzaj kanonicznej kompozycji plastycznyastycznej, w której głowy postaci znajdują się w jednej linii, na tej samej wysokości;

Wiktionary

Izokefalizm, izokefalia (gr. isos – równy, kefale – głowa), sposób kompozycji układów wielofigurowych stosowany w rzeźbiarstwie i malarstwie polegający na tym, że głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) izokefalizm

Wiktionary

# izokefaliczny

→ izokefalia, → izokefalizm; izocefaliczny

SJP.pl

# izokefalizm

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalia, izocefalia

SJP.pl

Izokefalizm, izokefalia (gr. isos – równy, kefale – głowa), sposób kompozycji układów wielofigurowych stosowany w rzeźbiarstwie i malarstwie polegający na tym, że głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości.

Wikipedia

# izoklina

linia na mapie łącząca punkty o jednakowym nachyleniu magnetycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa łącząca punkty o tej samej inklinacji magnetycznej

Wiktionary

Izoklina – izolinia biegnąca na mapie (geograficznej lub magnetycznej) wzdłuż miejsc o takiej samej wartości inklinacji magnetycznej.

Wikipedia

# izokolon

figura stylistyczna polegająca na budowie członów zdania złożonych z równej liczby sylab oraz o takim samym rytmie; isokolon

SJP.pl

# izokosma

linia łącząca te same punkty promieniowania kosmicznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa łącząca punkty o tym samym natężeniu promieniowania kosmicznego

Wiktionary

Izokosma (izo + gr. kósmos = „świat”) – izolinia na mapie łącząca punkty o tym samym natężeniu promieniowania kosmicznego, czyli promieniowania złożonego, zarówno korpuskularnego, jak i elektromagnetycznego, docierającego do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej.

Wikipedia

# izokoszta

krzywa jednakowego kosztu dwóch czynników wytwórczych (nakładów pracy i kapitału), jakie mogą być zaangażowane do produkcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

Wiktionary

Izokoszta (krzywa jednakowego kosztu) − w mikroekonomii prosta obrazująca różne kombinacje czynników produkcji, których koszt całkowity jest taki sam.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wykorzystując izokoszty i izokwanty można wyznaczyć punkty styku obu krzywych, będący optimami producenta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈkɔʃta, AS: izokošta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzywa jednakowego kosztu

Wiktionary

# izokrates

(436-338 p.n.e.) mówca grecki, uczeń Sokratesa, nauczyciel młodzieży, twórca teorii klasycznej prozy attyckiej

SJP.pl

Izokrates (stgr. Ἰσοκράτης Isokrates; 436-338 p.n.e.) – mówca grecki, nauczyciel wymowy, twórca teorii klasycznej prozy attyckiej. Zaliczany do kanonu dziesięciu mówców. Jego zasługą jest, że dokonał klasyfikacji prozy attyckiej, wprowadzając podział na: języki poetyckie i języki prozy.

Wikipedia

# izokryma

linia na mapie łącząca punkty o jednakowej najniższej temperaturze powietrza w zimie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca punkty o tej samej najniższej temperaturze w zimie

Wiktionary

Izokryma (izo- + gr. krymós = „zimno, mróz”) – linia na mapie, łącząca punkty o jednakowej średniej temperaturze powietrza zimy astronomicznej.

Wikipedia

# izokwanta

w teorii produkcji: krzywa wyznaczająca wszelkie możliwe kombinacje czynników produkcji, które dają tę samą ilość produktu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;

Wiktionary

Izokwanta (krzywa jednakowego produktu) to krzywa przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Długości wektorów, których końce wyznaczają izokwanty, są proporcjonalne do ilości produktu, czyli do rozmiaru produkcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈkfãnta, AS: izokfãnta

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzywa jednakowego produktu

Wiktionary

# izolacja

1. bycie w odosobnieniu, bycie poza oddziałwaniem otoczenia; alienacja, odosobnienie, odseparowanie;
2. w psychologii: mechanizm obronny polegający na unikaniu wszelkiej aktywności mogącej wywołać nieprzyjemne odczucia; alienowanie się, izolowanie się;
3. w biologii: ograniczenie lub uniemożliwienie krzyżowania się gatunków roślin lub zwierząt przez wytworzenie się bariery chroniącej;
4. oddzielenie danego ciała fizycznego od otoczenia warstwą specjalnie przystosowanego materiału;
5. warstwa specjalnego materiału, utrudniająca wzajemne oddziaływanie dwóch układów, ciał, środowisk itp.; izolator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem

(1.2) fiz. warstwa materiału o niskiej przewodności cieplnej chroniąca, ograniczająca dopływ lub odpływ ciepła;

(1.3) niska przewodność cieplna (cecha izolacji (1.2))

(1.4) elektr. warstwa materiału o niskiej przewodności elektrycznej;

Wiktionary

Izolacja – sposób zabezpieczenia dwóch sąsiadujących układów, elementów itp. w celu utrudnienia wzajemnego oddziaływania.

Rozróżniane są następujące izolacje:

- elektryczne – zapobiegające przepływowi ładunków elektrycznych
- wodochronne (hydroizolacje) – chroniące przed działaniem wody, wilgoci i pary wodnej
- termiczne (termoizolacje) – chroniące przed niekorzystną wymianą ciepła z otoczeniem
- chroniące przed wiatrem (wiatroizolacje) – chroniące przed ucieczką ciepła spowodowaną przewiewem, dopływem wilgoci atmosferycznej do wnętrza osłanianej przegrody, wywiewaniem cząstek ociepliny oraz osiadaniem w niej kurzu
- akustyczne – obniżają natężenie dźwięków określonej częstotliwości oraz tłumią dźwięki niepożądane
- przeciwdrganiowe – ograniczają wpływ drgań na elementy budynku, maszyn itp.
- chemoodporne – zabezpieczają element przed agresją środowiska. Są to powłoki antykorozyjne metali i niemetali. Rozróżniane są środowiska agresywne:
  - gazowe – gazy agresywne, podwyższona wilgotność środowiska
  - ciekłe – działalność roztworów kwasów, zasad, soli, substancji organicznych, wody destylowanej itp.
  - stałe – materiały chemiczne sypkie, pyły, grunty agresywne itp.

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.3) Styropian ma dobrą izolację.

  (1.4) Izolację przewodu wykonano z polwinitu.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. izolator mrz., izolacjonista mos., izolacjonizm mrz., izolatka ż., wyizolowanie n., odizolowanie n.

  czas. izolować ndk., odizolować dk., izolować ndk., zaizolować dk.

  przym. izolacyjny

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) odosobnienie, separacja

  (1.2) termoizolator

  Wiktionary

# izolacjonista

zwolennik izolacjonizmu - strategii w polityce międzynarodowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej

(1.2) zwolennik izolowania się od innych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔlat͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: izolacʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolacjonizm m., izolacja ż., izolowanie n., izolatka ż.

:: fż. izolacjonistka ż.

czas. izolować ndk.

przym. izolacjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) separatysta

Wiktionary

# izolacjonistka

zwolenniczka izolacjonizmu - strategii w polityce międzynarodowej

SJP.pl

# izolacjonistyczny

1. taki, który dotyczy izolacjonizmu - strategii w polityce międzynarodowej, np. doktryna izolacjonistyczna; separatystyczny;
2. rzadko: taki, który dąży do izolacjonizmu, czyli skłonności do bycia w odosobnieniu, poza oddziaływaniem otoczenia; izolacyjny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolatka ż., izolacjonizm mrz., izolacjonista mos., izolacjonistka ż.

Wiktionary

# izolacjonizm

1. skłonność do pozostawania poza oddziaływaniem otoczenia; izolacja, alienacja;
2. w polityce zagranicznej: strategia polegająca na odrzuceniu lub okazaniu braku zainteresowania przez dany kraj przymierzami międzynarodowymi oraz sprawami innych krajów, przy jednoczesnym skupieniu się na obronie interesów i praw narodowych; separatyzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

(1.2) tendencja do izolowania się

Wiktionary

Izolacjonizm (ang. isolationism z fr. isolation ‘izolacja’ od wł. isolato 'oddzielony od wszystkiego, jak wyspa od lądu’ od isola ‘wyspa’ z łac. insula ‘wyspa’), kierunek polityki zagranicznej sprowadzający się do obrony interesów i bezpieczeństwa własnego państwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Obie grupy: żydowska wcześniej, romska do czasów współczesnych, zajmowały najniższe miejsce w hierarchii społecznej, dzieliły wyraźną odrębność językową od społeczności większościowych, charakterystyczny ubiór, wykonywane zawody oraz izolacjonizm: zarówno wewnętrzny jak i narzucony przez społeczeństwo większościowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔlaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: izolacʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolacja ż., izolacjonista m., izolatka ż.

czas. izolować

przym. izolacjonistyczny

Wiktionary

# izolacyjność

cecha tego, co ma właściwości izolacyjne, czyli takie, które służą do oddzielenia dwóch układów, ciał, środowisk itp., np. izolacyjność cieplna

SJP.pl

# izolacyjny

1. taki, który dąży do izolacji, czyli bycia w odosobnieniu, poza oddziaływaniem otoczenia; izolacjonistyczny (rzadko);
2. taki, który służy do oddzielenia dwóch układów, ciał, środowisk itp.;
3. taki, który dotyczy izolacji - mechanizmu obronnego człowieka;
4. w biologii: taki, który ogranicza lub uniemożliwia krzyżowanie się gatunków roślin albo zwierząt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający zdolność izolacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolatka ż., izolacja ż.

czas. izolować ndk.

Wiktionary

# izolarz

pracownik wykonujący izolację; izoler

SJP.pl

# izolat

1. kultura patogenu rośliny przechowywana w celach doświadczalnych;
2. związek zapachowy wyodrębniony z balsamu, żywicy lub olejku eterycznego;
3. język niewykazujący pokrewieństwa z innym istniejącym językiem; język izolowany;
4. izolat białka - produkt wysokobiałkowy o bardzo wysokiej zawartości protein

SJP.pl

# izolatka

1. w szpitalach, internatach, żłobkach itp.: oddzielny pokój, w którym umieszcza się osoby chore lub podejrzane o chorobę zakaźną; separatka;
2. w zakładzie karnym: cela jednoosobowa; pojedynka, separatka, karcer;
3. przenośnie: rodzaj dodatkowej kary polegającej na umieszczeniu osadzonego w zakładzie karnym w jednoosobowej celi; karcer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydzielona jednoosobowa sala dla chorych, zwykle zakaźnie

(1.2) jednoosobowa cela w więzieniu

Wiktionary

Izolatka:

- izolatorium, w opiece zdrowotnej – pomieszczenie przeznaczone dla osoby chorej zakaźnie lub podejrzanej o chorobę zakaźną
- izolatka (więzienie) – w więziennictwie – jednoosobowa cela

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na oddziale znajdują się dwie nowocześnie wyposażone izolatki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈlatka, AS: izolatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolacja ż., izolacyjność ż., izolator m., izolarz m., izoler m., izolatorium n., izolacjonizm m., izolacjonista m., izolacjonistka ż.

przym. izolacyjny, izolacjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) separatka

Wiktionary

# izolator

1. warstwa specjalnego materiału, utrudniająca wzajemne oddziaływanie dwóch układów, ciał, środowisk itp.; izolacja;
2. przedmiot z porcelany, szkła lub tworzywa sztucznego, który służy do łączenia i jednocześnie izolowania części będących względem siebie pod napięciem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) materiał izolujący

(1.2) elektr. przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pracownik wykonujący lub montujący izolację

Wiktionary

- Izolator – film w reżyserii Christopher Doyle’a z roku 2008
- Izolator elektryczny (w fizyce i technice) – dielektryk, materiał, który nie przewodzi prądu elektrycznego
  - Izolator elektryczny (w technice) – element konstrukcyjny, który nie przewodzi prądu elektrycznego
  - izolatory energetyczne
- Izolator ciepła
- Izolator akustyczny
- Izolator Boguchwała klub piłkarski

Zobacz też: izolacja

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. izolacja ż., izolatka ż., wyizolowanie n.

czas. izolować

Wiktionary

# izolatorium

w medycynie: szpital sanatoryjny przeznaczony dla osób chorych na chorobę zakaźną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) budynek lub pomieszczenie przeznaczone do prowadzenia izolacji chorych na choroby zakaźne;

Wiktionary

Izolatorium – zamknięty zakład leczniczy, czasem też sanatorium, z przeznaczeniem tylko dla chorych na jedną z chorób zakaźnych.

Izolatoria powstają najczęściej podczas epidemii lub pandemii, często wtedy, kiedy brakuje miejsc w szpitalach na oddziałach zakaźnych. Przykładem może być epidemia ospy we Wrocławiu lub pandemia COVID-19.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Sanatorium Uzdrowiskowym MSWiA „Orion” w Ciechocinku działa pierwsze w województwie kujawsko-pomorskim izolatorium dla osób zakażonych koronawirusem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izolatka ż.

Wiktionary

# izolatorowy

→ izolator

SJP.pl

#### Patrz:

izolator

# izolband

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. taśma izolacyjna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|band-zola.

Wiktionary

# izolda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitcelt. szt. liter. teatr. film. imię bohaterki niespełnionej miłości ;

(1.2) imię|polski|ż.

Wiktionary

Izolda – imię żeńskie pochodzenia celtyckiego lub germańskiego. Wywodzi się najprawdopodobniej z walijskiego Essylt oznaczającego „piękna”. Według legendy nosiła to imię irlandzka księżniczka, kochanka Tristana, zaręczona królowi Kornwalii Markowi. Możliwe jednak, że imię pochodzi z staro-wysoko-niemieckiego isan „żelazo” i waltan „rządzić, panować”.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: iˈzɔlda, AS: izolda

Wiktionary

# izoldziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izoldy lub z nią związany

SJP.pl

# izoleksa

dialektologia: linia na mapie wyznaczająca terytorialny zasięg występowania jakiegoś wyrazu, najczęściej gwarowego

SJP.pl

Izoleksa (z greckiego izo – równy i leksis – wyraz) – linia wytyczona na mapie zgodnie z granicą zasięgu terytorialnego występowania danego (którego dotyczy dana izoleksa) wyrazu jako elementu słownikowego. Izoleksa przebiega np. między obszarami z dominującymi formami na polu i na dworze.

Wikipedia

# izoler

pracownik wykonujący izolację; izolarz

SJP.pl

# izoleucyna

aminokwas egzogenny, izomer leucyny; występuje w większości białek

SJP.pl

Izoleucyna (łac. Isoleucinum; skróty: Ile, I) – organiczny związek chemiczny, izomer leucyny, aminokwas alifatyczny występujący w praktycznie każdym białku, obojętny elektrycznie. Należy do aminokwasów egzogennych, czyli nie może być syntetyzowany w organizmie człowieka i musi być dostarczany z pożywieniem. Duże jego ilości znajdują się w kazeinie, hemoglobinie, białkach osocza krwi.

Wikipedia

# izolinia

linia na mapie łącząca punkty o takich samych wartościach danego zjawiska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) linia na mapie łącząca punkty o jednakowych wartościach danej cechy;

Wiktionary

Izolinia, izarytma (w kartografii), izograma (w meteorologii) – krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowych wartościach liczbowych danej cechy. Termin ten i pokrewne terminy pochodzą od stgr. ίσος ísos, „równy” i słowa „linia”, bądź odpowiednich innych słów.

Wikipedia

# izolować

1. nie dopuszczać, nie dopuścić do zetknięcia z kimś lub z czym;
2. wyodrębniać, wyodrębnić jakąś substancję, np. gen, wirus z jakiegoś preparatu;
3. oddzielać, oddzielić coś od otoczenia materiałem nieprzewodzącym (np. prądu, ciepła) lub nieprzepuszczającym (np. dźwięku);
4. o ludziach: izolować się - unikać, zaprzestać kontaktu z kimś lub czymś; separować się, odseparować się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyizolować)

(1.1) wydzielać z całości

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaizolować)

(2.1) pokrywać izolacją

czasownik przechodni niedokonany (dk. odizolować)

(3.1) oddzielać od otoczenia, nie dopuszczać do zetknięcia

(3.2) być używanym jako izolacja

czasownik zwrotny niedokonany izolować się (dk. wyizolować się)

(4.1) oddzielać się od czegoś

czasownik zwrotny niedokonany izolować się (dk. odizolować się)

(5.1) odsuwać się od innych, pozostawać w odosobnieniu, trzymać się na uboczu

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odizolować, wyizolować, zaizolować

rzecz. izolacja ż., izolacjonizm m., izolacjonista m., izolat m., izolator m., odizolowanie n.

przym. izolowany, izolacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) oddzielać, separować

Wiktionary

# izolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|izolować.

Wiktionary

Izolowanie – mechanizm obronny polegający na oderwaniu emocji od obiektów lub sytuacji wywołujących te emocje. Ta teoria psychoanalityczna została po raz pierwszy zaproponowana przez Zygmunta Freuda. Choć jest związana z wyparciem, wyróżnia się na kilka sposobów. Charakteryzuje się jako proces psychiczny polegający na stworzeniu luki między nieprzyjemną lub zagrażającą myślą a innymi myślami i uczuciami. Poprzez minimalizowanie powiązań z innymi myślami, zagrażająca treść jest rzadziej przypominana i ma mniejszy wpływ na samoocenę lub poczucie tożsamości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. izolacjonista mos., wyizolowanie n., odizolowanie n.

Wiktionary

# izolowany

1. nie dopuszczać, nie dopuścić do zetknięcia z kimś lub z czym;
2. wyodrębniać, wyodrębnić jakąś substancję, np. gen, wirus z jakiegoś preparatu;
3. oddzielać, oddzielić coś od otoczenia materiałem nieprzewodzącym (np. prądu, ciepła) lub nieprzepuszczającym (np. dźwięku);
4. o ludziach: izolować się - unikać, zaprzestać kontaktu z kimś lub czymś; separować się, odseparować się

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wydzielony, odosobniony, oddzielony od ogółu

(1.2) pokryty izolacją

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔlɔˈvãnɨ, AS: izolovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. izolować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odosobniony

Wiktionary

# izoluksa

linia łącząca na oświetlonej powierzchni punkty o jednakowym natężeniu oświetlenia, wyrażonym w luksach

SJP.pl

# izomalt

małokaloryczny środek słodzący

SJP.pl

Izomalt (E953) – niskokaloryczny i niepowodujący próchnicy masowy środek słodzący o niskiej higroskopijności, łatwo krystalizujący. Daje dobrą klarowność, zapobiega lepieniu się cukierków oraz umożliwia długi okres przechowywania.

Jest to syntetyczna substancja słodząca. Ponadto pełni funkcję przeciwzbrylającą i wypełniającą. Izomalt dodawany jest do bezalkoholowych napojów bez dodatku cukru, dietetycznych produktów mlecznych, soków owocowych o obniżonej kaloryczności, deserów, wyrobów cukierniczych, gumy do żucia, piwa bezalkoholowego, dżemów, marmolad, galaretek, wafli, pieczywa, śniadaniowych przetworów zbożowych, musztardy, sosów i likierów.

Wikipedia

# izomer

każdy ze związków organicznych mających identyczny wzór cząsteczkowy, lecz różny układ atomów w cząsteczce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

Wiktionary

Izomery (gr. isos – równy, meros – część) – związki chemiczne o identycznych sumarycznych wzorach cząsteczkowych, różniące się między sobą sposobami lub kolejnością wiązań atomowych albo ich innym rozmieszczeniem w przestrzeni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyczyny zróżnicowania zapachu obu izomerów karwonu są w ostatnich latach przedmiotem ożywionej polemiki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izomeraza ż., izomeria ż.

przym. izomeryczny

Wiktionary

# izomeraza

katalizator reakcji przekształceń wewnątrzkomórkowych

SJP.pl

Izomerazy (EC 5) – klasa enzymów katalizujących izomeryzację. Katalizują odwracalne reakcje przekształceń strukturalnych w obrębie cząsteczki.

Do klasy należą: racemazy, epimerazy, oksydazy wewnątrzcząsteczkowe, mutazy, izomerazy trans – cis.

Wikipedia

# izomeria

zjawisko występowania związków o różnym rozmieszczeniu atomów w cząsteczkach przy identycznym składzie chemicznym i masie cząsteczkowej

SJP.pl

Izomeria – zjawisko istnienia różnic w budowie cząsteczek o takim samym składzie atomowym.

W zależności od różnic, jakie występują pomiędzy izomerami, wyróżnia się następujące rodzaje izomerii:

- izomeria konfiguracyjna - występowanie dwóch lub więcej cząsteczek o tej samej liczbie i rodzaju atomów, między którymi występują dokładnie te same wiązania chemiczne, różniących się mimo to układem atomów w przestrzeni. Izomeria ta dzieli się dalej na:
  - izomeria geometryczna wynika z faktu różnego układu atomów i podstawników przy wiązaniach wielokrotnych lub w układach cyklicznych.
  - izomeria optyczna - ich istnienie jest związane z cechą związków chemicznych zwaną chiralnością. Izomery optyczne dzieli się z kolei na:
    - enancjomery - które są swoimi własnymi odbiciami lustrzanymi i zawsze występują parami
    - diastereoizomery - których natura powstawania wynika również z istnienia centrów chiralności, ale które nie są swoim odbiciami lustrzanymi

    Wikipedia

# izomeryzacja

Izomeryzacja – reakcja chemiczna polegająca na przekształcaniu się jednego izomeru w drugi, na przykład izomeryzacja kwasu (−)mlekowego w kwas (+)mlekowy w wyniku inwersji Waldena. Izomeryzacja może stanowić zarówno samodzielną reakcję chemiczną, jak i być ubocznym, często niepożądanym, efektem innej reakcji chemicznej.

Wikipedia

# izometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do kontroli stanu izolacji przewodów elektrycznych

Wiktionary

# izometria

przekształcenie nie zmieniające odległości pomiędzy punktami

SJP.pl

Izometria (gr. isos – równy, métron – miara), także przekształcenie izometryczne – funkcja zachowująca odległości między punktami przestrzeni metrycznej. Jest to więc izomorfizm izometryczny. W geometrii figury, między którymi istnieje izometria (są izometryczne), nazywane są przystającymi.

Wikipedia

# izometryczny

1. w matematyce: nie zmieniający odległości między punktami, np. przekształcenie izometryczne, rzut izometryczny;
2. ćwiczenia izometryczne - ćwiczenia polegające na napinaniu mięśni bez wykonywania ruchów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mat. taki, który nie zmienia odległości między punktami

(1.2) o ćwiczeniu, gimnastyce: taki, który polega na napinaniu mięśni bez wykonywania ruchów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izometria ż.

Wiktionary

# izomorfa

językoznawstwo: linia na mapie wyznaczająca terytorialny zasięg występowania jakiejś cechy językowej z zakresu fleksji lub słowotwórstwa

SJP.pl

Izomorfa – w językoznawstwie wytyczona na mapie linia oddzielająca od siebie tereny, na których różne morfemy (końcówki, sufiksy lub prefiksy) są używane w tej samej funkcji.

Przykładowo, izomorfa będzie oddzielać na mapie tereny, na których czasownik iść w trybie rozkazującym liczby mnogiej przyjmuje końcówki odpowiednio: -my i -wa (chodźmy, chodźwa).

Wikipedia

# izomorficzny

1. w chemii, mineralogii: równopostaciowy;
2. w matematyce: strukturalnie identyczny, równoważny

SJP.pl

# izomorfizm

mat. właściwość zbiorów polegająca na tym, iż wyniki odpowiednich działań na przyporządkowanych sobie elementach tych zbiorów są również sobie przyporządkowane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje

Wiktionary

Izomorfizm (gr. isos – równy, morphe – kształt) – funkcja wzajemnie jednoznaczna (bijekcja) z jednego obiektu matematycznego w drugi, która zachowuje funkcje, relacje i wyróżnione elementy.

W przypadku obiektów algebry uniwersalnej (takich jak grupy, pierścienie, moduły itp.) izomorfizmem nazywamy wzajemnie jednoznaczne odwzorowanie f takie, że f i jego odwrotność f^{-1} są homomorfizmami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Między tymi obiektami zachodzi izomorfizm – nie da się ich odróżnić na podstawie ich własności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔ̃ˈmɔrfʲism̥, AS: izõmorfʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. morfizm m., homomorfizm m., homeomorfizm m., epimorfizm m.

Wiktionary

# izonefa

krzywa na mapie klimatycznej łącząca punkty odpowiadające miejscom, w których w określonym czasie wielkość zachmurzenia była jednakowa

SJP.pl

Izonefa - linia na mapie klimatycznej łącząca punkty o jednakowym przeciętnym stopniu zachmurzenia w określonym czasie.

Wikipedia

# izoniazyd

powszechny lek przeciwgruźliczy

SJP.pl

Izoniazyd (łac. isoniazidum), INH – organiczny związek chemiczny, powszechnie używany lek przeciwgruźliczy, zaliczany do tzw. leków pierwszego rzutu, który jest stosowany w leczeniu gruźlicy oraz niektórych innych mykobakterioz.

Wikipedia

# izonomia

w starożytnej Grecji: ustrój polityczny zapewniający obywatelom równość wobec prawa, a także prawo do równego udziału we władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. równość ludzi wobec prawa;

Wiktionary

Izonomia (gr. ἰσονομία) – termin wywodzący się z prawa starożytnej Grecji oznaczający ustrój polityczny zapewniający obywatelom równość wobec prawa, a także prawo do równego udziału we władzy. Obecnie termin ten mylony jest z równouprawnieniem. Równość wobec prawa oznaczała, iż ogólnie sformułowane prawo dotyczy wszystkich obywateli.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: izõnõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) równouprawnienie

Wiktionary

# izooktan

związek organiczny w postaci bezbarwnej cieczy nierozpuszczalnej w wodzie i trudno rozpuszczalnej w alkoholu i eterze, stosowany w mieszaninie z heptanem jako paliwo wzorcowe do wyznaczania liczby oktanowej

SJP.pl

Izooktan (2,2,4-trimetylopentan) – organiczny związek chemiczny, węglowodór należący do alkanów. Jest to rozgałęziony izomer oktanu.

Wikipedia

# izoopaka

miejsce geometryczne punktów o równym współczynniku pochłaniania (warstwy fotograficznej)

SJP.pl

# izoosmotyczny

identyczny jak stężenie osmotyczne płynów fizjologicznych

SJP.pl

# izopatia

Wikipedia

# izopatyczny

→ izopatia

SJP.pl

#### Patrz:

izopatia

# izoperymetr

jedna z figur płaskich o jednakowym obwodzie

SJP.pl

# izopleta

w kartografii: linia jednakowych wartości liczbowych wskazująca natężenie w rozmieszczeniu jakiegoś zjawiska; izarytma

SJP.pl

Wikipedia

# izopod

stawonóg występujący głównie w wodach morskich; równonóg

SJP.pl

# izopola

linia na mapie lub wykresie łącząca punkty o tej samej zawartości pyłku danego gatunku rośliny w określonym czasie

SJP.pl

# izopren

związek organiczny, węglowodór nienasycony; substancja wyjściowa do otrzymywania syntetycznego kauczuku

SJP.pl

Izopren – organiczny związek chemiczny z grupy dienów. Stosowany w przemyśle do otrzymywania jednego gatunku kauczuku syntetycznego (kopolimeru izoprenu i izobutanu).Występuje w dwóch stereochemicznych odmianach – 1,4 cis oraz 1,4 trans, oraz w formie dwóch adduktów (1,2 oraz 3,4). Wynika to z rodzaju syntezy (wolnorodnikowa lub koordynacyjna). Izopren bardzo łatwo ulega fotodegradacji.

Wikipedia

# izoprenoid

węglowodór nienasycony, naturalny związek organiczny pochodzenia roślinnego, najczęściej bezbarwny olej o charakterystycznym zapachu; terpen

SJP.pl

Terpeny (izoprenoidy) – organiczne związki chemiczne o wzorze ogólnym (C5H8)n, których główny szkielet powstał w wyniku połączenia pięciowęglowych jednostek izoprenowych, dlatego liczba atomów węgla w cząsteczce terpenów jest podzielna przez pięć. Izoprenoidy zaliczane są w większości do lipidów.

Wikipedia

# izoprenowy

przymiotnik od: izopren

SJP.pl

# izoproces

proces termodynamiczny przebiegający przy stałej wartości jakiegokolwiek parametru stanu

SJP.pl

# izopropanol

alkohol drugorzędowy stosowany jako rozpuszczalnik

SJP.pl

Izopropanol (propan-2-ol, alkohol izopropylowy) – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi alifatycznych. Jest najprostszym alkoholem drugorzędowym. Ma jeden izomer podstawnikowy, propan-1-ol.

Wikipedia

# izopropylobenzen

związek organiczny, węglowodór aromatyczny; kumen

SJP.pl

# iżora

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy;

Wiktionary

Iżora (ros. Ижора, fiń. Inkereenjoki) – rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy. Długość rzeki wynosi 76 km, a powierzchnia zlewni 1000 km².

Źródła rzeki znajdują się w pobliżu miejscowości Skworicy, na północny zachód od Gatczyny. Płynie przez rejon gatczyński i tosnieński obwodu leningradzkiego, a następnie w granicach Petersburga przez rejony kołpiński i puszkiński. Uchodzi do Newy w miejscowości Ust´-Iżora. Inne miejscowości leżące nad Iżorą to Kołpino oraz Kommunar.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. iżorski mrz., Iżorowie lm m.

przym. iżorski

Wiktionary

# izorachia

stałe stężenie jonów wodorowych

SJP.pl

# iżorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iżorami lub Iżorą, dotyczący Iżorów lub Iżory

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język iżorski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iżorowie lm m., Iżora ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) ingryjski

Wiktionary

# izorytmia

Izorytmia (z gr. równy rytm) – technika kompozytorska, która pojawiła się we Francji w XIV wieku. Opisana jest w traktacie Ars nova Filipa de Vitry (ok. 1320). Polega na zastosowaniu tzw. ordo – periodycznego powtarzania schematu rytmicznego (czyli tzw. talea) i melodycznego (color) lub tylko jednego z nich. Rytmikę izorytmiczną stanowiło 6 modi – schematów rytmicznych opartych na greckich stopach metrycznych.

Wikipedia

# izosejsta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. krzywa łącząca punkty o tym samym natężeniu trzęsienia ziemi

Wiktionary

Izosejsta (gr. ísos = równy + seistós = wstrząśnięty) – krzywa na mapie łącząca punkty na powierzchni ziemi, w których wystąpiło takie samo natężenie trzęsienia ziemi.

Gdyby skorupa ziemska była jednorodna, to izosejsty układałyby się koncentrycznie wokół epicentrum trzęsienia ziemi. Niejednorodność skał skorupy oraz układ uskoków wywołuje zaburzenia w rozkładzie izosejst.

Wikipedia

# izosigma

krzywa łącząca punkty odpowiadające jednakowym sumarycznym stężeniom soli w roztworach na wykresach wieloskładnikowych, ilustrujących stany równowag fazowych w roztworach w określonej temperaturze

SJP.pl

# izospin

w przybliżeniu zachowana wielkość fizyczna związana z oddziaływaniem elektrosilnym; spin izotopowy

SJP.pl

Izospin – liczba kwantowa, charakteryzująca cząstki kwantowe, transformująca się względem reprezentacji grupy SU(2). Identyczną grupę transformacji ma zwykły spin, stąd wzięła się nazwa tej wielkości. Izospin jest wektorem w pewnej abstrakcyjnej przestrzeni. Tak samo jak w przypadku zwykłego spinu, nie jest możliwe jednoczesne zmierzenie więcej niż jednej składowej izospinu, podaje się więc tylko jego trzecią składową. Izospin zwykle oznacza się literą I, a jego trzecią składową – I_{3}.

Wikipedia

# izospinowy

→ izospin

SJP.pl

#### Patrz:

izospin

# izostatyczny

→ izostazja

SJP.pl

#### Patrz:

izostazja

# izostazja

równowaga zachodząca pomiędzy poszczególnymi wycinkami skorupy ziemskiej

SJP.pl

Izostazja (z gr. ἴσος (ísos) - 'równy' i στάσις (stásis) - 'zastój') – stan równowagi pomiędzy różnymi wycinkami skorupy ziemskiej. Bloki stosunkowo sztywnej i lekkiej litosfery „pływają” po plastycznej astenosferze. Na głębokości określanej jako poziom wyrównania izostatycznego ciśnienie hydrostatyczne (petrostatyczne) jest jednakowe, czyli siła z jaką Ziemia przyciąga daną część skorupy jest zrównoważona siłą wyporu Archimedesa. Jest to siła hydrostatyczna. Zaburzenie równowagi w skorupie ziemskiej powoduje izostatyczne ruchy dźwigania bądź zapadania części skorupy ziemskiej, prowadzące do zrównoważenia sił czyli izostazji. Do zaburzenia izostazji może dojść w wyniku lokalnego obciążenia litosfery lub lokalnego odciążenia. Do obciążenia dochodzi w wyniku tworzenia lądolodu, zwiększenia ilości wody w morzach lub jeziorach, sedymentacji oraz ruchów górotwórczych, erozja lodu lub lądu prowadzi zaś do odciążenia bloku litosfery. W przypadku obszaru, pod którym istnieje intensywna konwekcja, na obszar działają też siły hydrodynamiczne, które mogą naruszać izostazję.

Wikipedia

# izostenia

pogląd filozoficzny mówiący o równosilności argumentów za i przeciw jakiemuś twierdzeniu

SJP.pl

Izostenia (gr. ισοσθενεια) – koncepcja równosilności sądów, tj. - równowagi argumentów. Pogląd obecny m.in. w filozofii starożytnych sofistów oraz sceptyckiej, wedle którego każdemu twierdzeniu można przeciwstawić inne twierdzenie z nim równosilne. O określonym przedmiocie dyskusji można sformułować dwa wykluczające się sądy i oba będą posiadały taką samą wagę.

Wikipedia

# izostera

linia na mapie morskiej łącząca punkty o jednakowej objętości masy wodnej, przemieszczanej przez prądy morskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. krzywa łącząca punkty o tej samej objętości wody przenoszonej przez prądy morskie

Wiktionary

- izostera adsorpcji
- izostery – grupa związków chemicznych
- izostera (fizyka)
- izostera (meteorologia)

Wikipedia

# izostrukturalność

→ izostrukturalny

SJP.pl

Izostrukturalność (izotypia) – występowanie substancji o różnym składzie chemicznym w strukturze krystalicznej tego samego typu; jest to izomorfizm w szerokim tego słowa znaczeniu.

Jest to też określenie podobieństwa struktur należących do tej samej grupy przestrzennej i wykazujących takie samo geometryczne rozmieszczenie elementów:

- równoległościany elementarne tych kryształów wykazują taką samą symetrię i zbliżone stosunki jednostek osiowych
- struktura chemiczna tych substancji wykazuje duże podobieństwo, ma tę samą liczbę atomów
- występują w nich podobne stosunki promieni jonów, ich położenie w przestrzeni jest analogiczne.

Wikipedia

#### Patrz:

izostrukturalny

# izosylabizm

Izosylabizm – rodzaj sylabizmu polegający na występowaniu jednakowej liczby sylab we wszystkich wersach, np. we fraszce Marii Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej Mól:

    Mól ogląda mód żurnale
    I podziwia suknie, szale,
    Pomrukując: zobaczymy,
    Co będziemy jeść tej zimy.

Wikipedia

# izosyntagma

linia na mapie wyznaczająca zasięg terytorialny jakiegoś składniowego zjawiska językowego

SJP.pl

# izotacha

linia na przekroju poprzecznym koryta otwartego, np. rzeki, łącząca punkty o jednakowej prędkości przepływu wody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca punkty o tej samej prędkości wiatru

Wiktionary

Izotacha (izo- + gr. tachos = „prędkość”) – izolinia łącząca punkty o takiej samej wartości prędkości w danej chwili. Linia ta może łączyć punkty o takiej samej wartości prędkości wiatru, ruchów wody (hydroizotacha).

Wikipedia

# izotaktyczny

o polimerze: mający wszystkie podstawniki po tej samej stronie łańcucha

SJP.pl

# izotera

linia na mapie klimatycznej łącząca punkty o jednakowej średniej temperaturze powietrza w lecie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. krzywa łącząca punkty o tej samej średniej temperaturze w lecie

Wiktionary

Izotera (izo- + gr. théros = „lato”) – linia na mapie łącząca punkty o jednakowej średniej temperaturze powietrza lata astronomicznego.

Wikipedia

# izoterma

linia na mapie łącząca punkty o jednakowej temperaturze w określonym czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. linia łącząca na mapie punkty o tej samej temperaturze;

(1.2) fiz. zależność właściwości układu fizycznego otrzymana przy stałej temperaturze;

Wiktionary

- izoterma – definicja izotermy

Szczególne rodzaje izoterm:

- - izoterma Langmuira
  - izoterma BET
  - izoterma Freundlicha
- izoterma reakcji
- izoterma adsorpcji
- izoterma sorpcji
- izoterma w meteorologii

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌizɔˈtɛrma, AS: izoterma

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izoterminczy

Wiktionary

# izotermia

brak zmienności temperatury powietrza wraz ze zmianą wysokości

SJP.pl

Izotermia – niezmienność temperatury powietrza wraz z wysokością (pionowy gradient temperatury powietrza = 0). Często bywa stanem przejściowym do inwersji temperatury.

Wikipedia

# izotermiczny

utrzymujący stałą temperaturę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) utrzymujący stałą temperaturę

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) isotérmico, isotermo

* kaszubski: (1.1) izotermiczny

* słowacki: (1.1) izotermický

źródła.

== izotermiczny (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) izotermiczny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) isotérmico, isotermo

* kaszubski: (1.1) izotermiczny

* słowacki: (1.1) izotermický

źródła.

== izotermiczny (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) izotermiczny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# izotiocyjanian

sole kwasu izotiocyjanowego wykorzystywane przy sekwencjonowaniu białek

SJP.pl

# izoton

pierwiastek, którego atomy mają jądra o tej samej liczbie neutronów, lecz o innej ogólnej liczbie nukleonów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;

Wiktionary

Izotony – nuklidy pierwiastków mające tę samą liczbę neutronów (n0) w jądrze atomowym, na przykład:

- ²H i ³He,
- 13C i 14N.

Nazwa izoton została utworzona analogicznie do nazwy izotop przez zamianę litery p na n, co symbolizuje zmianę stałej liczby protonów na stałą liczbę neutronów.

Wikipedia

# izotonia

identyczność stężenia elektrolitów w roztworach

SJP.pl

Roztwór izotoniczny (izoosmotyczny) – roztwór, który w kontakcie z innym roztworem przez błonę półprzepuszczalną pozostaje z nim w osmotycznej równowadze dynamicznej.

Aby roztwór wykazywał tę cechę, musi mieć identyczne sumaryczne stężenie molowe wszystkich indywiduów chemicznych niezdolnych do przechodzenia przez błonę półprzepuszczalną, przez którą kontaktuje się z innym roztworem.

Wikipedia

# izotoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest izotoniczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izotoniczny

przysł. izotonicznie

Wiktionary

# izotoniczny

1. uzupełniający niedobór płynów i składników mineralnych w organizmie powstały podczas wysiłku fizycznego, np. napój izotoniczny;
2. powodujący zmianę długości mięśnia bez zmiany jego napięcia, np. skurcz izotoniczny;
3. mający identyczne ciśnienie z ciśnieniem porównywanym, np. roztwór izotoniczny; izoosmotyczny;
4. mający taką samą liczbę akcentów, np. wiersz izotoniczny; toniczny

SJP.pl

# izotonik

napój o niskiej zawartości cukru, wyrównujący poziom wody i elektrolitów w organizmie; napój izotoniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) napój wyrównujący poziom wody i elektrolitów usuwanych z organizmu podczas pocenia oraz uzupełniający witaminy i sole mineralne, które organizm spala podczas wysiłku fizycznego

Wiktionary

Napoje izotoniczne (izotoniki) – napoje mające na celu wyrównanie poziomu wody i elektrolitów wydalanych z organizmu w procesie wydzielania potu, a także uzupełnienie witamin i soli mineralnych oraz w niewielkim stopniu węglowodanów spalanych podczas wysiłku fizycznego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. izotoniczny

Wiktionary

# izotop

atom tego samego pierwiastka różniący się ilością neutronów w jądrze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

Wiktionary

Izotopy – odmienne postacie atomów pierwiastka chemicznego, różniące się liczbą neutronów w jądrze (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze). Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą masową (łączną liczbą neutronów i protonów w jądrze), ale mają tę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak można mylić izotopy z izotonami, czy ty do szkoły nie chodziłaś?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzɔtɔp, AS: izotop

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izotopowy

Wiktionary

# izotopia

zjawisko występowania izotopów

SJP.pl

# izotopowy

przymiotnik od: izotop

SJP.pl

# izotransplantacja

przeszczepianie narządów lub tkanek między osobnikami jednakowymi genetycznie, np. bliźniętami jednojajowymi

SJP.pl

Izotransplantacja (gr. ἴσος isos, "równy") – przeszczepianie narządów lub tkanek osobie identycznej genetycznie, np. bliźnięciu monozygotycznemu, czy pomiędzy szczepami wsobnymi u zwierząt.

Wikipedia

# izotron

urządzenie służące do rozdzielania izotopów

SJP.pl

Izotron (ang. isotron) – urządzenie do rozdzielania izotopów. Zasada jego działania polega na przyspieszaniu jonów atomowych danego pierwiastka do poziomu określonej energii przez zastosowanie silnego pola elektrycznego. W wyniku tego zabiegu jony o różnych masach rozpędzają się do różnych prędkości, co umożliwia ich rozdzielenie.

Izotron został skonstruowany w 1941 roku przez Roberta R. Wilsona i był używany do wzbogacania uranu.

Wikipedia

# izotropia

cecha ośrodka polegająca na wykazywaniu przez niego tych samych właściwości fizycznych (rozszerzalność, twardość, łupliwość itp.) we wszystkich kierunkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mech. cecha materiałów posiadających jednakowe właściwości fizyczne we wszystkich kierunkach w ciele;

Wiktionary

Izotropowość, izotropia (gr. isos 'równy, jednakowy'; trópos 'zwrot, obrót') – niezależność od kierunku, przeciwieństwo anizotropii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zagadnienie plastycznośćastyczności rozpatruje się jedynie makroskopowo, zakładając jednorodność i izotropię betonu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izotropowy

rzecz. izotropowość ż.

Wiktionary

# izotropowy

mający takie same własności we wszystkich kierunkach, o własnościach fizycznych niezależnych od kierunku; równokierunkowy

SJP.pl

# izotyp

okaz pochodzący z tego samego zbioru, co okaz, który posłużył przy opisie botanicznym rośliny

SJP.pl

Izotyp (gr. ἴσος „równy” τύπος „wzór, znak, odcisk”) – termin z dziedziny nomenklatury botanicznej: dublet holotypu, pochodzący z tego samego zbioru i często rozsyłany do innych zielników (nie może być ilustracją). W nomenklaturze zoologicznej pojęcia izotypu nie używa się.

Wikipedia

# izotypia

tworzenie przez różne substancje struktury krystalicznej tego samego typu

SJP.pl

Izostrukturalność (izotypia) – występowanie substancji o różnym składzie chemicznym w strukturze krystalicznej tego samego typu; jest to izomorfizm w szerokim tego słowa znaczeniu.

Jest to też określenie podobieństwa struktur należących do tej samej grupy przestrzennej i wykazujących takie samo geometryczne rozmieszczenie elementów:

- równoległościany elementarne tych kryształów wykazują taką samą symetrię i zbliżone stosunki jednostek osiowych
- struktura chemiczna tych substancji wykazuje duże podobieństwo, ma tę samą liczbę atomów
- występują w nich podobne stosunki promieni jonów, ich położenie w przestrzeni jest analogiczne.

Wikipedia

# izowolemia

równowaga płynów ustrojowych, właściwa objętość krwi krążącej w naczyniach

SJP.pl

# izozym

każdy z enzymów katalizujących tę samą reakcję, lecz różniących się pod względem budowy lub właściwości; izoenzym

SJP.pl

# izrael

1. państwo w Azji ze stolicą w Jerozolimie; Państwo Izrael;
2. imię nadane Jakubowi po jego walce z aniołem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

rzeczownik zbiorowy, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) podn. rel. wyznawcy judaizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(3.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Izrael (hebr. ‏יִשְרָאֵל‎ Jisra’el, arab. ‏إسرائيل‎ Isrā’īl), oficjalnie Państwo Izrael (hebr. ‏מְדִינַת יִשְרָאֵל‎ wymowa Medinat Jisra’el, arab. ‏دَوْلَةْ إِسْرَائِيل‎ Dawlat Isrā’īl) – państwo na Bliskim Wschodzie, położone w Azji Zachodniej na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylegają do niego również Palestyna, czyli Zachodni Brzeg, oraz Strefa Gazy, kontrolowane przez tymczasową strukturę administracyjną: Palestyńskie Władze Narodowe zwane potocznie Autonomią Palestyńską. Zewnętrzne granice Palestyny są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany demograficznie. W populacji liczącej 7,66 miliona większość stanowią Żydzi (75%). Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok żydów mieszkają również muzułmanie (Arabowie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Izrael leży nad Morzem Śródziemnym i Morzem Czerwonym.

(3.1) Imię twe jest Jakub, ale odtąd nie będą cię zwać Jakubem, lecz będziesz miał imię Izrael.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: izˈraɛl, AS: izrael

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izraelitka ż., izraelita mos., Izraelczyk mos., Izraelka ż., Izraelita mos., Izraelitka ż., izraelskość ż.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Państwo Izrael

Wiktionary

# izrael.

skrót od: izraelski

SJP.pl

# izraelczyk

mieszkaniec Izraela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) We wschodniej części Jerozolimy mieszka około 200 tys. Izraelczyków w kilkunastu nowych osiedlach oraz 270 tys. Palestyńczyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizraˈɛlt͡ʃɨk, AS: izraelčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izraelita mos., Izrael mrz.

:: fż. Izraelka ż.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

# izraelici

wyznawca judaizmu; żyd

SJP.pl

Hebrajczycy (‏עברים‎), Izraelici – starożytny lud opisany w Biblii; jeden z ludów semickich, definiowany pochodzeniem od Jakuba, inaczej Izraela. Był też nazywany Ludem Bożym. Składał się z 12 plemion i posługiwał językiem hebrajskim. Początkowo Izraelici byli koczownikami, ale w II tysiącleciu p.n.e. osiedlili się w Kanaan, gdzie król Saul zjednoczył ich w jedno państwo – Królestwo Izraela.

Wikipedia

# izraelicki

1. związany z izraelitą, dotyczący izraelity
2. związany z Izraelitami, dotyczący Izraelitów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. żydowski

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izraelski, Izraelowy

rzecz. Izrael mos./mrz., Izraelczyk mos., izraelita m., izraelitka ż., Izraelka ż., Izraelita mos., Izraelitka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) judaistyczny

Wiktionary

# izraelita

wyznawca judaizmu; żyd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

(1.2) Żyd

(1.3) obywatel państwa Izrael

Wiktionary

Izraelita – polskojęzyczny tygodnik żydowski, wydawany w Warszawie w latach 1866–1915 (według niektórych źródeł 1866–1912).

Był to tygodnik o tematyce społeczno-politycznej, religijnej, oświatowej i kulturalnej, według wydawców misją pisma było szerzenie oświaty, postulowanie reformy tradycji oraz równouprawnienie i integracja Żydów z narodem polskim. Było to najdłużej wydawane czasopismo żydowskie w Polsce. Czytelnikami czasopisma byli w większości zasymilowani Żydzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jezus ujrzał, jak Natanael zbliżał się do Niego, i powiedział o nim: „Patrz, to prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizraɛˈlʲita, AS: izraelʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izrael mrz., Izraelczyk mos., Izraelka ż.

:: fż. Izraelitka ż.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Żyd, Hebrajczyk

(1.2) Żyd

(1.3) Izraelczyk

Wiktionary

# izraelitka

wyznawczyni judaizmu; żydówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. przedstawicielka narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izrael mrz., Izraelczyk mos., Izraelka ż.

:: fm. Izraelita m.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Żydówka, Hebrajka

Wiktionary

# izraelka

mieszkanka Izraela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Izraela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) chciałem opowiedzieć historię dwóch młodych ludzi, Palestyńczyka i Izraelki, którzy mieszkają na Zachodnim Brzegu Jordanu, ona jest żołnierką, a on żyje w obozie dla uchodźców (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizraˈɛlka, AS: izraelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izraelita mos., Izrael mrz.

:: fm. Izraelczyk mos.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

# izraelowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Izraela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jahwe pobłogosławił potomstwo Izraelowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. izraelski, izraelicki

rzecz. Izrael mos./mrz., Izraelczyk mos., izraelita m., izraelitka ż., Izraelka ż., Izraelita mos., Izraelitka ż.

Wiktionary

# izraelski

związany z Izraelem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Izrael

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Izraelska tenisistka wygrała dziś z Niemką polskiego pochodzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌizraˈɛlsʲci, AS: izraelsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. izraelskość ż., izraelitka ż., izraelita mos., Izrael m., Izraelczyk m., Izraelka ż., Izraelita m., Izraelitka ż.

przym. izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. izdraelski

Wiktionary

# izraelsko-polski

dotyczący Izraela i Polski

SJP.pl

# izraelskość

→ izraelski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. cecha tego, co izraelskie; izraelski charakter czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

izraelski

#### Powiązane:

rzecz. Izrael mos./mrz., izraelitka ż., izraelita mos., Izraelczyk mos., Izraelka ż., Izraelita mos., Izraelitka ż.

przym. izraelski, izraelicki, Izraelowy

Wiktionary

# izumo

1. miasto w Japonii;
2. japoński śmigłowcowiec

SJP.pl

- Izumo – miasto w Japonii
- Izumo-taisha – chram shintō
- Prowincja Izumo – historyczna prowincja Japonii
- „Izumo” – japoński krążownik pancerny typu Izumo
- „Izumo” – japoński współczesny niszczyciel śmigłowcowy

Wikipedia

# izwiestia

dziennik rosyjski; Izwiestija

SJP.pl

Izwiestija (ros. Известия) – rosyjski dziennik. Powstał po rewolucji lutowej w 1917 jako organ Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, następnie Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego i Rady Najwyższej ZSRR (do rozpadu ZSRR w 1991). Od marca 1918 wydawany w Moskwie. Po prywatyzacji w 1992 roku zachował charakter gazety ogólnonarodowej, chociaż czytają go głównie studenci i ludzie z wyższym wykształceniem.

Wikipedia

# izwiestija

dziennik rosyjski; Izwiestia

SJP.pl

Izwiestija (ros. Известия) – rosyjski dziennik. Powstał po rewolucji lutowej w 1917 jako organ Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, następnie Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego i Rady Najwyższej ZSRR (do rozpadu ZSRR w 1991). Od marca 1918 wydawany w Moskwie. Po prywatyzacji w 1992 roku zachował charakter gazety ogólnonarodowej, chociaż czytają go głównie studenci i ludzie z wyższym wykształceniem.

Wikipedia

# iżycki

nazwisko

SJP.pl

# izyda

w starożytnym Egipcie: siostra i żona Ozyrysa, znana ze swych magicznych umiejętności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) mitegip. staroegipska bogini płodności;

Wiktionary

Izyda (egip. Ȝs.t Aset, stgr. Ἶσις Isis) – w mitologii egipskiej bogini płodności, opiekunka rodzin i domowego ogniska, patronka małżeństwa i macierzyństwa. Najbardziej znana bogini egipska o charakterze antropomorficznym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na urodziny Izyda dostała kolię.

(1.2) Kapłanka Izydy zeszła na brzeg Nilu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzɨda, AS: izyda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Izys

Wiktionary

# izydium

(zwykle w liczbie mnogiej) sadzonka używane zwykle do uzupełnień młodych pokoleń drzew i starszych upraw; wyrostek

SJP.pl

# izydor

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Izydor – imię męskie pochodzenia greckiego, utworzone przez Greków osiadłych w starożytnym Egipcie po podboju Egiptu przez Aleksandra Wielkiego. Grecy ci włączyli do swego panteonu boginię Izydę jako jedno z głównych bóstw.

Izydor został utworzony przez połączenie imienia bogini Izydy oraz gr. dōron – „dar” i oznacza „dar Izydy”. Mogło stanowić przekład grecki imienia egipskiego lub też zostać utworzone przez Greków bezpośrednio na gruncie języka greckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam Izydorowi kalendarz na 2016 rok.

(1.1) Święty Izydor z Sewilli jest patronem internetu i internautów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈzɨdɔr, AS: izydor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izydora ż.

przym. izydoriański

Wiktionary

# izydora

imię żeńskie

SJP.pl

Izydora – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Oznacza „dar Izydy” i pochodzi od imienia Izydy, egipskiej bogini.

Patronką tego imienia jest św. Izydora z Egiptu.

Męska forma: Izydor.

Izydora imieniny obchodzi 4 kwietnia i 1 maja.

Wikipedia

# izydorczyk

nazwisko

SJP.pl

- Bolesław Izydorczyk – generał dywizji SZ RP, dyplomata
- Jacek Izydorczyk – adwokat, wykładowca, ambasador w Japonii (2017–2019)
- Jan Izydorczyk – polityk komunistyczny, ambasador PRL w NRD (1950–1954) i Rumunii (1955–1956)

Wikipedia

# izydorek

zdrobnienie od: Izydor (imię męskie)

SJP.pl

# izydoriański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący życia i twórczości Izydora z Sewilli, charakterystyczny, typowy dla Izydora z Sewilli lub jego twórczości, taki jak u Izydora z Sewilli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ryt izydoriański nazywany też bywa rytem wizygockim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Izydor m.

Wiktionary

# izydorostwo

Izydor z małżonką; Izydorowie

SJP.pl

# izydorowie

imię męskie

SJP.pl

# izydorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izydora lub z nim związany

SJP.pl

# izydorzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Izydory lub z nią związany

SJP.pl

# iżykowski

nazwisko

SJP.pl

# izys

Izyda (egip. Ȝs.t Aset, stgr. Ἶσις Isis) – w mitologii egipskiej bogini płodności, opiekunka rodzin i domowego ogniska, patronka małżeństwa i macierzyństwa. Najbardziej znana bogini egipska o charakterze antropomorficznym.

Wikipedia

# ił

drobnoziarnista, bardzo często spotykana w przyrodzie, skała osadowa składająca się głównie z minerałów ilastych, z domieszką łyszczyków, pyłu kwarcowego, wodorotlenków żelaza i innych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) lotn. samolot marki Iljuszyn

Wiktionary

- Ił – rodzaj skały osadowej
- Ił – Iljuszyn, rosyjska (dawniej radziecka) wytwórnia lotnicza

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Iły wykorzystuje się w przemyśle ceramicznym jako surowiec do produkcji cegieł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iw, AS: iu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. iłowanie n., iłowiec m.

czas. iłować ndk.

przym. ilasty, iłowaty, iłowy

Wiktionary

# iława

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Nysa;

(1.3) geogr. dawna wieś w Polsce, od 1925 roku dzielnica Szprotawy;

Wiktionary

Iława (niem. Deutsch Eylau, prus. Īlawa) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba powiatu iławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Leżąca na Drodze św. Jakuba Iława gościła przyszłego papieża.

(1.2) Wyjeżdżając z Iławy, złapaliśmy kapcia.

(1.3) To właśnie w Iławie cesarz Otton III miał spotkać się z królem Bolesławem Chrobrym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈwava, AS: iu̯ava

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. iławianin mos., iławianka ż.

przym. iławski

Wiktionary

# iławcze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. wieś na Ukrainie w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

Iławcze (ukr. Ілавче, Iławcze) – wieś na Ukrainie w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego, założona w 1785 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Iławcze w powiecie trembowelskim województwa tarnopolskiego. Wieś liczy 1575 mieszkańców.

W nocy z 1 na 2 kwietnia oraz 12 września 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 39 Polaków, 1 Ukraińca i 2 Rosjanki.

Do 2020 w rejonie trembowelskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iławecki, iławczański

Wiktionary

# iławecki

przymiotnik od: Iławka (rzeka)

SJP.pl

# iławianin

mieszkaniec Iławy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iławy

(1.2) osoba pochodząca z Iławy, urodzona w Iławie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌiwaˈvʲjä̃ɲĩn, AS: iu̯avʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iława ż.

:: fż. iławianka ż.

przym. iławski

Wiktionary

# iławianka

mieszkanka Iławy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iławy

(1.2) kobieta pochodząca z Iławy, urodzona w Iławie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌiwaˈvʲjãnka, AS: iu̯avʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iława ż.

:: fm. iławianin m.

przym. iławski

Wiktionary

# iławka

1. miasto w Rosji; Bagrationowsk;
2. rzeka w Polsce;
3. struga, dopływ Bobru

SJP.pl

- Iławka – rzeka, dopływ Drwęcy
- Iławka – struga, dopływ Bobru
- Iławka (ros. Багратионовск [Bagrationowsk]) – miasto w obwodzie królewieckim, w Federacji Rosyjskiej

Wikipedia

# iławski

przymiotnik od: Iława

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iławą, dotyczący Iławy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈwafsʲci, AS: iu̯afsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iława ż., iławianin m., iławianka ż.

Wiktionary

# iłów

drobnoziarnista, bardzo często spotykana w przyrodzie, skała osadowa składająca się głównie z minerałów ilastych, z domieszką łyszczyków, pyłu kwarcowego, wodorotlenków żelaza i innych

SJP.pl

Iłów – wieś (dawne miasto) w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Iłów. Ma status sołectwa. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 575.

Wikipedia

# iłowa

1. związany z iłem - skałą; ilasty;
2. związany z iłem - samolotem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w Zielonogórskiem;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w Chełmskiem;

Wiktionary

Iłowa (pol. hist. Ilwa, niem. Halbau, górnołuż. Jiłwa) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Iłowa.

Położone na Nizinie Śląsko-Łużyckiej po części w Kotlinie Żagańskiej (317.743) i na Równinie Gozdnickiej (317.741), na wysokości 122–125 m n.p.m., wśród Borów Dolnośląskich, nad Czerną Małą, Czerną Wielką i Czernicą. Iłowa leży na pograniczu historycznych Górnych Łużyc i Dolnego Śląska.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: iˈwɔva, AS: iu̯ova

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłowo n., Iłów m., iłowianin m., iłowianka ż.

przym. iłowski

Wiktionary

# iłować

uszczelniać za pomocą iłu

SJP.pl

# iłowaty

podobny właściwościami lub składem do iłu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. zawierający ił

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W warstwie żwirów rzecznych można było obserwować przewarstwienie piasków iłowatych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌiwɔˈvatɨ, AS: iu̯ovaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ił, iłołupek, iłowanie, iłowiec

przym. ilasty, iłowy

czas. iłować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ilasty

Wiktionary

# iłowcowy

→ iłowiec

SJP.pl

#### Patrz:

iłowiec

# iłówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iłówca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłówiec m.

:: fż. iłówczanka ż.

przym. iłówiecki

Wiktionary

# iłówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iłówca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłówiec m.

:: fm. iłówczanin m.

przym. iłówiecki

Wiktionary

# iłowianin

1. mieszkaniec Iłowy (miasta w województwie lubuskim);
2. mieszkaniec Iłowa (wsi w województwie mazowieckim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Iłowej (w Zielonogórskiem)

(1.2) mieszkaniec Iłowy (w Chełmskiem)

(1.3) mieszkaniec Iłowa (miejscowości Iłowo)

(1.4) mieszkaniec Iłowa-Osady

(1.5) mieszkaniec Iłowa (miejscowości Iłów)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłowa ż., Iłowo n., Iłów m.

:: fż. iłowianka ż.

przym. iłowski

Wiktionary

# iłowianka

1. mieszkanka Iłowy (miasta w województwie lubuskim);
2. mieszkanka Iłowa (wsi w województwie mazowieckim)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Iłowej (w Zielonogórskiem)

(1.2) mieszkanka Iłowy (w Chełmskiem)

(1.3) mieszkanka Iłowa (miejscowości Iłowo)

(1.4) mieszkanka Iłowa-Osady

(1.5) mieszkanka Iłowa (miejscowości Iłów)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłowa ż., Iłowo n., Iłów m.

:: fm. iłowianin m.

przym. iłowski

Wiktionary

# iłowiec

rodzaj skały osadowej

SJP.pl

- iłowiec – rodzaj skały osadowej

W Polsce

- Iłowiec – wieś w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Skierbieszów
- Iłowiec – część wsi Rudki w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

- Iłowiec – gromada

- Iłowiec – szczyt w Beskidzie Małym
- Iłowiec – przystanek kolejowy

Wikipedia

# iłowiecki

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iłówca

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Konstanty Iłowiecki – katolicki duchowny
- Maciej Iłowiecki – polski dziennikarz i publicysta
- Świętosław Iłowiecki – polski urzędnik i sędzia

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Iłówiec m., iłówczanin m., iłówczanka ż.

Wiktionary

# iłowla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Donu

Wiktionary

Iłowla (ros. Иловля) – osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, ośrodek administracyjny rejonu iłowlińskiego. W 2010 liczyło 11 255 mieszkańców.

Wikipedia

# iłownica

W Polsce

- Iłownica – wieś w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Liniewo
- Iłownica – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Jasienica

- Iłownica – gromada

- Iłownica – rzeka w woj. śląskim, w pow. bielskim

Wikipedia

# iłowo

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Iłowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Topólka
- Iłowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie
- Iłowo – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie
- Iłowo – kolonia wsi Nawrocko w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

Wikipedia

# iłowo-osada

Iłowo-Osada (daw. Iłowo, niem. Illowo) – wieś w Polsce położona na Wzniesieniach Mławskich, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Iłowo-Osada przy drodze wojewódzkiej nr 544 między Mławą a Działdowem. Miejscowość leży przy linii kolejowej nr 9 Warszawa – Gdańsk.

Wikipedia

# iłowski

1. → Iłowa;
2. → Iłowo;
3. → Iłowo-Osada;
4. → Iłowo-Wieś;
5. → Iłów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Iłowej (w Zielonogórskiem)

(1.2) dotyczący Iłowy (w Chełmskiem)

(1.3) dotyczący Iłowa (miejscowości Iłowo)

(1.4) dotyczący Iłowa-Osady

(1.5) dotyczący Iłowa (miejscowości Iłów)

Wiktionary

#### Patrz:

Iłowa;
2. → Iłowo;
3. → Iłowo-Osada;
4. → Iłowo-Wieś;
5. → Iłów

#### Powiązane:

rzecz. Iłowa ż., Iłowo n., Iłów m., iłowianin m., iłowianka ż.

Wiktionary

# iłowy

1. związany z iłem - skałą; ilasty;
2. związany z iłem - samolotem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złożony, zbudowany z iłu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Porowatość gruntów spoistych wzrasta ze wzrostem zawartości frakcji iłowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: iˈwɔvɨ, AS: iu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ił, iłołupek, iłowanie, iłowiec

przym. ilasty, iłowaty

czas. iłować

Wiktionary

# iłołupek

rodzaj skały osadowej, podobnej do iłu, twardszej od niego, składającej się głównie z minerałów ilastych, hydromik, drobnych ziarn kwarcu, często chlorytów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. zwięzła osadowa skała ilasta wykazująca łupkowatość;

Wiktionary

Łupek ilasty (dawniej Iłołupek) – skała osadowa bardzo drobnoziarnista, o wyraźnej kierunkowości, często laminowana lub warstwowana. Składa się z bardzo drobnych ziaren kwarcu i minerałów ilastych, głównie kaolinitu. Powstaje w wyniku kompakcji i diagenezy iłowców (iłu). Barwa: szara, niebieskoszara, zielonkawoszara, białoszara, żółtawa, żółtobrązowa, czerwona do czarnej, w zależności od różnych domieszek. Charakteryzuje się oddzielnością międzywarstwową lub złupkowaniem.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iłołupkowy, ilasty, iłowaty, iłowy

Wiktionary

# iłukszta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Semigalii, nad rzeką Iłuksztą;

Wiktionary

Iłukszta (łot. Ilūkste, niem. Illuxt, lit. Alūksta, ros. Илуксте, spotykana także nazwa Illuxt lub w zapisie alfabetem rosyjskim: Иллукст; w archaicznej XIX-w. polskiej pisowni Iłłukszta) – miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Selonii, w novadsie Górna Dźwina, w nad rzeką Iłuksztą, ok. 4 km od Dźwiny. W latach 2009–2021 siedziba novadsu Iłukszta.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. iłuksztański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Iłłukszta

Wiktionary

# iłycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Iłyczem, dotyczący Iłycza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Iłycz mrz.

Wiktionary

# iłycz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w północnej Rosji w Republice Komi, prawy dopływ Peczory

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iłycki

Wiktionary

# iłża

miasto w województwie mazowieckim, powiat radomski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Iłża – miasto w Polsce leżące na południowym krańcu województwa mazowieckiego, w powiecie radomskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Iłża. Położone na północnym krańcu Wyżyny Kieleckiej, historycznie w Małopolsce, w ziemi radomskiej.

Na terenie miasta i gminy Iłża znajduje się podstrefa Specjalnej Strefy Ekonomicznej Starachowice, obejmująca obszar 9,2 ha.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈiwʒa, AS: iu̯ža

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. iłżecki

Wiktionary

# iłżanin

mieszkaniec Iłży

SJP.pl

# iłżanka

mieszkanka Iłży

SJP.pl

Iłżanka – lewobrzeżny dopływ Wisły. Ma długość 77,2 km i powierzchnię zlewni 1114 km².

Rzeka płynie w województwie mazowieckim, przepływa przez, między innymi, Mirów Stary, Iłżę, Kazanów i Ciepielów, a swój początek (źródło) ma w miejscowości Gąsawy Rządowe, w pobliżu cmentarza w tejże miejscowości. W okolicach Iłży rzeka rozlewa się, tworząc układ czterech przepływowych jezior, m.in. Zalew Iłżecki. Do Wisły wpada w okolicach Chotczy Dolnej.

Wikipedia

# iłżecki

przymiotnik od: Iłża

SJP.pl

# iłłukszta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. Iłukszta

Wiktionary

Iłukszta (łot. Ilūkste, niem. Illuxt, lit. Alūksta, ros. Илуксте, spotykana także nazwa Illuxt lub w zapisie alfabetem rosyjskim: Иллукст; w archaicznej XIX-w. polskiej pisowni Iłłukszta) – miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Selonii, w novadsie Górna Dźwina, w nad rzeką Iłuksztą, ok. 4 km od Dźwiny. W latach 2009–2021 siedziba novadsu Iłukszta.

Wikipedia

# j

1. spółgłoska;
2. trzynasta litera alfabetu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła trzynastej litery polskiego alfabetu;

skrót

(2.1) = bibl. Ewangelia według świętego Jana

(2.2) = bibl. List świętego Jana

(2.3) = hist. chem. jod

Wiktionary

J (minuskuła: j) (jot, jota) – dziesiąta litera alfabetu łacińskiego, trzynasta litera alfabetu polskiego. Pierwotnie była jedynie wariantem graficznym litery I. W pisowni polskiej J służy głównie do zapisu półsamogłoski przedniej /j/ (niesylabicznego i). W alfabecie łacińskim J występuje od XII w., w polskim występuje od XVII w..

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) J 3:16

(2.1) J 20,22

(2.2) 1 J 1:3

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jɔt, AS: i ̯ot

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

(2.1-2) różnice między (2.1) a (2.2) określa cyfra przed literą „J”: dla listów jest to 1, 2 lub 3, a dla Ewangelii cyfry nie ma; BibliaPL.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* angielski: (2.1) John, Jn, Jo

* esperanto: (2.1) Joh; (2.2) Joh

* hiszpański: (2.1) Jn

* nowogrecki: (2.1) Ιωάν.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|J.}}

* włoski: (2.1) Gv

źródła.

== J (język afrykanerski.) ==

ortografie.

odpowiednik arabski: ي

wymowa.

IPA|j.

znaczenia.

litera

(1.1) J, majuskuła dziesiątej litery alfabetu afrykanerskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: j; nazwa litery: jee

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.3) I

Wiktionary

# j'accuse

J’accuse…! (dosłownie: Oskarżam…!) – list otwarty Émile’a Zoli do prezydenta Republiki Francuskiej opublikowany 13 stycznia 1898 w paryskim czasopiśmie „L’Aurore”.

Obszerny list, napisany w obronie niesprawiedliwie oskarżonego o szpiegostwo, osądzonego i skazanego francuskiego oficera pochodzenia żydowskiego, Alfreda Dreyfusa, podejmował też ogólniejsze tematy: antysemityzmu, potrzeby cywilnej kontroli nad armią, panujących na przełomie XIX i XX wieku stosunków społecznych we Francji i inne.

Wikipedia

# j.

skrót od:
1. język; jęz.;
2. jezioro; jez.

SJP.pl

skrót

(1.1) = jezioro

Wiktionary

J., właściwie Jay Noel Yuenger (ur. 26 grudnia 1966 w Chicago) – amerykański gitarzysta. Współpracował między innymi z industrialmetalową grupą White Zombie, z którą był nominowany do nagrody Grammy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) jez.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

zob. jezioro.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== j. (esperanto.) ==

morfologia.

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = jaro → rok, r.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. jezioro.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jez.

Wiktionary

# j.a.

skrót

(1.1) = astr. jednostka astronomiczna;

(1.2) = jednostka archiwalna;

Wiktionary

- jednostka astronomiczna
- jednostka archiwalna

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) AU

Wiktionary

# j.m.

skrót od: jednostka miary; jm

SJP.pl

Jednostka międzynarodowa, j.m., IU (od ang. international unit) – jednostka aktywności substancji biologicznie czynnych (witamin, hormonów, leków, szczepionek, preparatów krwiopochodnych) ustalana przez WHO. Jednostka jest używana do porównywania poziomu tych samych substancji czynnych w danym leku. Jednostka ta nie może być użyta do porównania aktywności różnych substancji, czyli 1 IU witaminy A nie jest w żaden sposób porównywalne z 1 IU witaminy C.

Wikipedia

# ja

zaimek osobowy

SJP.pl

zaimek osobowy

(1.1) pierwsza osoba liczby pojedynczej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) jaźń, jestestwo

(2.2) psych. świadomość własnej osobowości, myślenia, poznawania

partykuła

(3.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Warmia, Zaolzie, Bydgoszcz. tak (odpowiedź twierdząca)

Wiktionary

- W psychologii to świadomość własnej osobowości, myślenia, poznawania.
- ja idealne
- W czynnikowej teorii osobowości Raymonda Cattella to jeden z sentymentów, odzwierciedlony w mniejszym lub większym stopniu przez postawy.
- W psychoanalizie – w wąskim rozumieniu – ego, w szerokim rozumieniu – cały aparat psychiczny człowieka:
  - superego – „ja idealne” i „ja powinnościowe”
  - ego – „ja realne”
  - id

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Moja droga, ja cię kocham.

  (2.1) „Straciłam własne ja!” – krzyczała piosenkarka ze sceny.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ja, AS: i ̯a

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (2.1) ego, moja osoba

  Wiktionary

# jabalpur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowych Indiach, na wyżynie Dekan;

Wiktionary

Jabalpur (hindi जबलपुर, Dźabalpur; hist. Jubbulpore) – miasto w środkowych Indiach, w stanie Madhya Pradesh, na wyżynie Dekan, w dolinie rzeki Narbada. W 2011 roku liczyło ok. 1,1 mln mieszkańców.

Duży węzeł kolejowy i drogowy a także ośrodek przemysłowy z fabryką broni, zakładami przemysłu spożywczego, bawełnianego, szklarskiego, cementowego. W mieście działa uniwersytet (od 1983 im. Rani Durgavati) i wyższa szkoła rolnicza. Na obrzeżach znajduje się lotnisko.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1864 roku Jabalpur otrzymał prawa miejskie.

(1.1) Na obrzeżach Jabalpuru znajduje się lotnisko.

Wiktionary

# jabco

żartobliwie: jabłko

SJP.pl

# jabcok

potocznie: wino wyrabiane z jabłek; jabłecznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. wino jabłkowe

(1.2) pot. komputer firmy Apple Inc.

Wiktionary

Jabol (także: alpaga, bełt, jabcok, mamrot, pryta, siara, wino marki wino, wino patykiem pisane, żur i in.) – potoczne określenie taniego wina owocowego niskiej jakości, najczęściej jabłkowego lub wiśniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stasiek kupił jabcoka.

(1.2) Widziałem jabcoki w sklepie komputerowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjapt͡sɔk, AS: i ̯apcok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n., jabłecznik m., jabłoń ż., jabol m.

przym. jabłkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jabol, alpaga, bełt, wino marki wino

Wiktionary

# jabczok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. cuk. jabłecznik

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pot. spoż. jabcok

Wiktionary

# jabko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. jabłko

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|płónka.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|jabłko.

źródła.

== jabko (język kaszubski.) ==

thumb|jabko (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. spoż. jabłko

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|płónka.

Wiktionary

# jablonec

1. Jablonec nad Nysą - miasto w Czechach;
2. Jablonec nad Jizerou - miasto w Czechach

SJP.pl

# jablonecki

przymiotnik od: Jablonec

SJP.pl

# jabol

potocznie: tanie, kiepskie wino; alpaga, mózgotrzep, bełt, pryta, siara, wińsko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. tanie, bardzo niskiej jakości wino owocowe, zwykle wytwarzane z jabłek;

Wiktionary

Jabol (także: alpaga, bełt, jabcok, mamrot, pryta, siara, wino marki wino, wino patykiem pisane, żur i in.) – potoczne określenie taniego wina owocowego niskiej jakości, najczęściej jabłkowego lub wiśniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złożyliśmy się na jabola i obaliliśmy go w parku.

(1.1) Jabol, bo tak powszechnie nazywano wino produkowane ze sfermentowanych jabłek i spirytusu z ziemniaków, był ulubionym napojem całych rzesz pijaków. Jego niewątpliwą i najważniejszą zaletę stanowiła niska cena, bo o walorach smakowych lepiej było nie mówić. Litrowa butelka kosztowała nieco mniej niż dwa piwa poznańskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjabɔl, AS: i ̯abol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłecznik m., jabłko n., jabcok mrz./mzw.

przym. jabolowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alpaga, bełt, siara, jabłcok, pryta, maliniak

Wiktionary

# jabolowy

→ jabol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z jabolem, dotyczący jabola

Wiktionary

#### Patrz:

jabol

#### Przykłady

(1.1) To wino ma jakiś jabolowy posmak.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabol mrz.

Wiktionary

# jabłcok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zob. jabol.

Wiktionary

Jabol (także: alpaga, bełt, jabcok, mamrot, pryta, siara, wino marki wino, wino patykiem pisane, żur i in.) – potoczne określenie taniego wina owocowego niskiej jakości, najczęściej jabłkowego lub wiśniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złożyliśmy się na jabłcoka i obaliliśmy go w parku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjap.w̥t͡sɔk, AS: i ̯a.pu̯̦cok

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. jabłeczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. jabol.

Wiktionary

# jabłczan

zjonizowana forma kwasu jabłkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu jabłkowego

Wiktionary

Kwas jabłkowy (kwas hydroksybursztynowy, łac. Acidum malicum, E296) – organiczny związek chemiczny, α-hydroksykwas dikarboksylowy występujący m.in. w jabłkach i rabarbarze. Jest produktem ubocznym metabolizmu węglowodanów. Jego forma zjonizowana (jabłczan) występuje jako produkt pośredni w cyklu kwasu cytrynowego (cyklu Krebsa).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. jabłczanowy

Wiktionary

# jabłczanka

zupa z jabłek

SJP.pl

# jabłczanowy

→ jabłczan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z jabłczanami

Wiktionary

#### Patrz:

jabłczan

#### Przykłady

(1.1) Ponadto enzym jabłczanowy wykazuje wysoką aktywność podczas kilku minut niedotlenienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłczan m.

Wiktionary

# jabłczany

przymiotnik od: jabłko; jabłeczny, jabłkowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z jabłkami

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od jabłczan

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pachniało kurzem, woskiem i kwaśną, jabłczaną wonią zakonserwowanego drewna.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. jabłkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jabłeczny, jabłkowy

Wiktionary

# jabłecki

nazwisko

SJP.pl

# jabłecznik

1. ciasto z jabłkami;
2. napój niskoalkoholowy o słodko-kwaśnym smaku, przefermentowany sok z dojrzałych jabłek; cydr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cuk. kulin. ciasto z jabłkami

(1.2) enol. słabe wino z jabłek

Wiktionary

- jabłecznik – słodki wypiek, placek z jabłkami
- jabłecznik – napój alkoholowy z soku jabłkowego
- „Jabłecznik” – rezerwat przyrody w województwie łódzkim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia upiekła dzisiaj pyszny jabłecznik.

(1.2) Dla ochłody piliśmy jabłecznik, którym częstował wujek Staszek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jabˈwɛt͡ʃʲɲik, AS: i ̯abu̯ečʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n., jabłoń ż., jabol mrz., jabcok mrz.

przym. jabłeczny, jabłkowy, jabłoniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szarlotka, gw-pl|Śląsk Cieszyński|jabczok.

(1.2) cydr, gw-pl|Śląsk Cieszyński|jabczok.

Wiktionary

# jabłeczny

przymiotnik od: jabłko; jabłczany, jabłkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący jabłek (owoców)

(1.2) przyrządzony z jabłek, z dodatkiem jabłek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Przywoziłem dawniej pulpę jabłeczną, ale zrezygnowałem - mówi Florian Zawieja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n., jabłuszko n., jabłoń ż., jabłonka ż., jabłecznik m., jabol m., jabłcok

przym. jabłkowy, jabłoniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jabłkowy, jabłczany

Wiktionary

# jabłka

owoc jabłoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ciemniejsze, owalne plamaamy występujące najczęściej w siwej, a rzadziej w bułanej i gniadej maści konia

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: jabłko

Wiktionary

Jabłko – jadalny, kulisty owoc drzew z rodzaju jabłoń Malus. Jabłka odmian uprawnych o mieszańcowym pochodzeniu, uznawanych za gatunek jabłoń domowa Malus domestica, są istotnym komercyjnie owocem o soczystym i chrupkim miąższu. Są spożywane na surowo, a także po obróbce kulinarnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Zobaczyłem kolegę, który kradnie jabłka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjapw̥ka, AS: i ̯apu̯̦ka

Wiktionary

# jabłko

owoc jabłoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. owoc jabłoni

(1.2) przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

(1.3) złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;

(1.4) pot. rzepka w kolanie

(1.5) pot. anat. wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama

(1.6) zob. jabłka. – plamaamy w maści konia

(1.7) spoż. owoc granatowca

(1.8) daw. spoż. ziemniak

Wiktionary

Jabłko – jadalny, kulisty owoc drzew z rodzaju jabłoń Malus. Jabłka odmian uprawnych o mieszańcowym pochodzeniu, uznawanych za gatunek jabłoń domowa Malus domestica, są istotnym komercyjnie owocem o soczystym i chrupkim miąższu. Są spożywane na surowo, a także po obróbce kulinarnej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieprawdą jest, że jedno jabłko wieczorem zastąpi umycie zębów.

(1.3) Króla pochowano w koronie i z jabłkiem w dłoni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjap.w̥kɔ|ˈjap.kɔ, AS: i ̯a.pu̯̦ko|i ̯a.pko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłoń ż., jabłonka ż., jabłecznik m., jabłczanka ż., jabol m., jabcok m., jabłkowity mzw.

:: zdrobn. jabłuszko n.

przym. jabłkowy, jabłeczny, jabłoniowy, jabłkowaty, jabłkowity

przysł. jabłkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|jabko, płónka., stpol. jabło

(1.5) jabłko Adama

(1.8) bałaban, bulba, gajda, gajdak, grul, harcak, knul, pątak, perka, ziemiak, jabłko ziemne

Wiktionary

# jabłkomat

automat do sprzedaży jabłek lub innych owoców i przetworów owocowych

SJP.pl

# jabłkowaty

kulisty, podobny kształtem do jabłka

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przypominający kształtem jabłko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n.

Wiktionary

# jabłkowe

przymiotnik od: jabłko

SJP.pl

Różowate (Rosaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu różowców. Jest szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Należy do niej 90 rodzajów liczących ponad 2,5 tys. gatunków, spośród których dziko w Polsce występuje ok. 150. Rodzina o dużym znaczeniu gospodarczym. Należy do niej wiele uprawnych drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych i leczniczych.

Wikipedia

# jabłkóweczka

motyl z rodziny zwójkowatych, groźny szkodnik jabłoni, jego gąsienice powodują robaczywienie owoców

SJP.pl

# jabłkowiec

kwieciak jabłkowiec - pospolity chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych, którego larwy żywia się pręcikami i słupkami kwiatów

SJP.pl

# jabłkowity

o koniu: mający maść siwą z ciemniejszymi, owalnymi plamami, głównie na zadzie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o koniu: mający siwą maść z ciemniejszymi okrągłymi plamami

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. jabłkowity (1.1) koń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do najczęstszych umaszczeń perszeronów zalicza się siwe, jabłkowite i kare.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n.

przym. jabłkowy

Wiktionary

# jabłkówka

1. ciasto przełożone marmoladą z jabłek
2. motyl z rodziny zwójek, szkodnik drzew owocowych

SJP.pl

# jabłkowo

przysłówek

(1.1) tak jak jabłka

Wiktionary

Jabłkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Skoki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kisiel pachniał jabłkowo i już nie mogliśmy się doczekać, żeby wystygł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko mrz.

przym. jabłkowy

Wiktionary

# jabłkowy

przymiotnik od: jabłko

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zrobiony z jabłek, zawierający jabłka

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z jabłkami, odnoszący się do jabłek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podobnie jak świeżutka bułka z jabłkowym nadzieniem, którą zakupiłem w cukierni u bardzo uprzejmej ekspedientki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: japˈkɔvɨ|japw̥ˈkɔvɨ, AS: i ̯apkovy|i ̯apu̯̦kovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłkowity mzw., jabłko n., jabłuszko n., jabłoń ż., jabłonka ż., jabłecznik m., jabol m., jabcok

przym. jabłoniowy, jabłeczny, jabłczany, jabłkowity

przysł. jabłkowo

Wiktionary

# jabłoń

drzewo owocowe z rodziny różowatych, którego owocami są jabłka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. ogrod. nazwa systematyczna|Malus|Mill.|ref=tak., drzewo, na którym rosną jabłka;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta jabłoń rodzi pyszne owoce.

(1.1) Nasze jabłonie zaatakowała pleśń.

(1.1) Dziewczyna wplotła kwiat jabłoni w swoje długie czarne włosy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjabwɔ̃ɲ, AS: i ̯abu̯õń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłko n., jabłecznik m.

:: zdrobn. jabłonka ż.

przym. jabłkowy, jabłoniowy, jabłeczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jabłonka; lud. płonka

Wiktionary

# jabłonczanin

mieszkaniec wsi: Jabłonka

SJP.pl

# jabłonczanka

mieszkanka wsi: Jabłonka

SJP.pl

# jabłonecki

przymiotnik od: Jabłonka

SJP.pl

# jabłoneczka

zdrobnienie od: jabłonka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: jabłonka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjabwɔ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: i ̯abu̯õnečka

Wiktionary

# jabłoneński

przymiotnik od: Jabłonna, Jabłonna Lacka; jabłoński

SJP.pl

# jabłoniak

pryszczarek jabłoniak - gatunek muchówki, której larwy żerują na jabłoniach

SJP.pl

# jabłonianin

mieszkaniec wsi: Jabłonna

SJP.pl

# jabłonianka

mieszkanka wsi: Jabłonna

SJP.pl

# jabłonica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, podlegająca radzie miejskiej Jaremcza;

Wiktionary

W Polsce

- Jabłonica – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Wieniawa
- Jabłonica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Skołyszyn
- Jabłonica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Szydłów

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. jabłonicki

Wiktionary

# jabłoniowy

przymiotnik od: jabłoń (np. sad jabłoniowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z jabłoni

(1.2) wykonany z drewna lub innej części jabłoni

(1.3) będący częścią jabłoni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjabwɔ̃ˈɲɔvɨ, AS: i ̯abu̯õńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłoń, jabłko, jabłonka, jabłecznik, jabłuszko, jabol

przym. jabłkowy, jabłeczny

Wiktionary

# jabłonka

zdrobnienie od: jabłoń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: jabłoń

Wiktionary

## W Polsce

- Jabłonka – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Śliwice
- Jabłonka – osada w woj. lubuskim, w pow. międzyrzeckim, w gminie Trzciel
- Jabłonka – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Poddębice
- Jabłonka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Jabłonka
- Jabłonka – część wsi Jabłonna w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Wyśmierzyce
- Jabłonka – wieś w woj. opolskim, w pow. głubczyckim, w gminie Branice
- Jabłonka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Dydnia
- Jabłonka – kolonia wsi Krojanty w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Chojnice
- Jabłonka – część wsi Kotarszyn w woj. Świętokrzyskim, w pow. Ostrowieckim, w gminie Waśniów
- Jabłonka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Nidzica
- Jabłonka – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Jabłonka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
- Jabłonka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kleczew

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zające obgryzły młode jabłonki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłoń ż., jabłko n.

przym. jabłeczny, jabłkowy, jabłoniowy

Wiktionary

# jabłonków

miasto w Czechach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodnich Czechach na Zaolziu;

Wiktionary

Jabłonków (cz. Jablunkov, niem. Jablunkau) – miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek. Leży w regionie Śląska Cieszyńskiego, na tzw. Zaolziu, kilka kilometrów od granicy z Polską i jest najbardziej wysuniętym na wschód miastem w Czechach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dojechaliśmy na rowerach aż do Jabłonkowa po czeskiej stronie.

(1.1) W Jabłonkowie mieszka wielu Polaków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jabłonkowianin m., jabłonkowianka ż.

przym. jabłonkowski

Wiktionary

# jabłonkowanie

w językoznawstwie: spłynięcie się w mowie spółgłosek dziąsłowych z palatalnymi w pośredni szereg, np. śzćzekaćz – szczekać; siakanie

SJP.pl

Jabłonkowanie (sziakanie, siakanie) – zjawisko polegające na pomieszaniu lub spłynięciu się spółgłosek dziąsłowych (szumiących: [ʂ, tʂ, ʐ, dʐ] tj. sz, cz, ż, dż) z palatalnymi (ciszące: [ɕ, tɕ, ʑ, dʑ] tj. ś, ć, ź, dź) w pośredni szereg – [ʃʲ, tʃʲ, ʒʲ, dʒʲ] tj. śz, ćz, źż, dźż, np. śzćzekaćz – szczekać i ściekać, śzare śzano, ćzarne ćziele. Występuje w dialekcie śląskim w gwarze jabłonkowskiej (w pobliżu Jabłonkowa – stąd nazwa), w okręgu opawskim i w gwarach czadeckich oraz w dialekcie mazowieckim w gwarach malborsko-lubawskich, ostródzkich i warmińskich

Wikipedia

# jabłonkowianin

mieszkaniec Jabłonkowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Jabłonkowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marszałka witał na rynku tłum jabłonkowian.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jabłonków m.

:: fż. jabłonkowianka ż.

przym. jabłonkowski

Wiktionary

# jabłonkowianka

mieszkanka Jabłonkowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Jabłonkowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ondrasz zakochał się w takiej jednej jabłonkowiance o ciemnych oczach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jabłonków m.

:: fm. jabłonkowianin m.

przym. jabłonkowski

Wiktionary

# jabłonkowski

→ Jabłonków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Jabłonkowa, związany z Jabłonkowem

Wiktionary

#### Patrz:

Jabłonków

#### Przykłady

(1.1) Czego jeszcze brakuje na jabłonkowskim rynku?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jabłonków m., jabłonkowianin mos., jabłonkowianka ż.

Wiktionary

# jabłonkowy

przymiotnik od: jabłonka (np. jabłonkowa szkółka)

SJP.pl

# jabłonna

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. nazwa szeregu wsi w Polsce;

(1.2) geogr. nazwa szeregu gmin w Polsce;

(1.3) geogr. wzniesienie w Górach Świętokrzyskich;

Wiktionary

W Polsce

- Jabłonna – część miasta Otwock
- Jabłonna – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Daszyna
- Jabłonna – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Przedbórz
- Jabłonna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Wyśmierzyce
- Jabłonna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Jabłonna
- Jabłonna – osada w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Rusinów
- Jabłonna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Przytyk
- Jabłonna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Grębków
- Jabłonna – część wsi Glinik w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie
- Jabłonna – osada w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Kępice
- Jabłonna – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Brody
- Jabłonna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Rakoniewice
- Jabłonna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Rydzyna
- Jabłonna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Władysławów

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. jabłoneński, jabłoński, jabłonowski

rzecz. jabłonianin mos., jabłonianka ż.

Wiktionary

# jabłonów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, na Pokuciu;

(1.2) geogr. adm. wieś na Ukrainie w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego;

Wiktionary

W Polsce

- Jabłonów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Chocianów
- Jabłonów – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Brzeźnica
- Jabłonów – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
- Jabłonów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. jabłonowski

Wiktionary

# jabłonowianin

mieszkaniec Jabłonowa Pomorskiego (miasta w Polsce)

SJP.pl

# jabłonowianka

mieszkanka Jabłonowa Pomorskiego (miasta w Polsce)

SJP.pl

# jabłonowiec

ogłodek jabłonowiec - kornik z rodziny ryjkowcowatych, występujący w Europie i północnej Azji

SJP.pl

Jabłonowiec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Trojanów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Antoniego w Życzynie.

Wikipedia

# jabłonowo

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Jabłonowo – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wysokie
- Jabłonowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Lesznowola
- Jabłonowo – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Czernice Borowe
- Jabłonowo – część wsi Jegliniec w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Krasnopol
- Jabłonowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Płośnica
- Jabłonowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Kowale Oleckie
- Jabłonowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Dąbrówno
- Jabłonowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Sieraków
- Jabłonowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Ujście
- Jabłonowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Gryfice
- Jabłonowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Mirosławiec

Wikipedia

# jabłonowski

przymiotnik od: Jabłonowo, Jabłonowo Pomorskie

SJP.pl

Jabłonowski – polskie nazwisko.

Wikipedia

# jabłoński

1. przymiotnik od: Jabłonna, Jabłonna Lacka; jabłoneński;
2. przymiotnik od: Jabłoń

SJP.pl

Jabłoński (forma żeńska: Jabłońska, w liczbie mnogiej: Jabłońscy) – polskie nazwisko, które nosi ponad 50 tysięcy osób. Pierwsza wzm. w 1400 r. od nazw miejscowych Jabłonna, Jabłonie (kilka wsi).

Wikipedia

# jabłówko

2 miejscowości w Polsce:

- Jabłówko – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Łabiszyn
- Jabłówko – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Bobowo

Wikipedia

# jabłowo

- Jabłowo – wieś kociewska w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Starogard Gdański
- Jabłowo – osada leśna kociewska w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Starogard Gdański

- Jabłowo – gromada
- Jabłowo – jezioro na Kociewiu, położone w gminie Starogard Gdański (powiat starogardzki, województwo pomorskie)
- Jabłowo – bocznica szlakowa i przystanek kolejowy w Jabłowie, w województwie pomorskim, w Polsce

Wikipedia

# jabłuszko

zdrobnienie od: jabłko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od jabłko

(1.2) pot. żart. sprzęt komputerowy marki Apple

(1.3) niewielki plastikowy przyrząd do zjeżdżania po śniegu kształtem przypominający jabłko lub łopatkę

(1.4) uczn. ocena bardzo dobra

Wiktionary

Jabłuszko, ros. Яблочко – rosyjska piosenka folkowa oraz taniec w stylu czastuszka, często wykonywany jako taniec marynarski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Na oślej łączce było kilku początkujących narciarzy i dzieci zjeżdżające na jabłuszkach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jabˈwuʃkɔ, AS: i ̯abu̯uško

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. jabłko.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) dupolot, ślizgacz

Wiktionary

# jać

samogłoska długa występująca m.in. w języku prasłowiańskim, wymawiana podobnie jak [æ] w języku angielskim

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) przest. lub książk. zacząć

(1.2) przest. wziąć, chwycić

czasownik zwrotny dokonany jąć się (ndk. brak)

(2.1) przest. zacząć coś robić

Wiktionary

Jać (Ѣ, ѣ) (scs. ѣть, ros., ukr. ять, bułg. ят lub е двойно, serb. јат, chorw. jat, ang. yat) – nazwa 32. litery starej cyrylicy oraz głoski oznaczanej tą literą. W transliteracji slawistycznej oznaczana jest literą ě (zapożyczoną z alfabetu czeskiego).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jął po niebie harce zwodzić.

(1.2) Niemiec, Moskal nie osiędzie, / gdy jąwszy pałasza, / hasłem wszystkich zgoda będzie / i ojczyzna nasza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: i ̯o̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jeniec mos., jęcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zacząć

Wiktionary

# jacak

nazwisko

SJP.pl

# jacaranda

roślina z rodziny bobowatych; palisandrowe drzewo, cabiuna, dalbergia

SJP.pl

Wikipedia

# jacek

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Jacek, Jacenty – imię męskie greckiego pochodzenia (gr. Ὑάκινθος Hyakinthos, hiacynt), od zlatynizowanej formy imienia Hiacynt (łac. Hyacinthus).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Jacek i wykonuję w Grecji okna na statki.

(1.1) Na koniec, jakby ślepym chciał uderzyć ciosem, / Zasłonił oczy ręką i rzekł mocnym głosem: / „Jam jest Jacek Soplica…”

(1.1) Czy mamą Jacka jest pani Nagórska?

(1.1) Jackowi nic nie wychodziło tak jak powinno.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjat͡sɛk, AS: i ̯acek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jackowa ż., Jackówna ż., Jackostwo lm m., Jacusiowa ż., Jacusiówna ż., Jacentowa ż., Jackowski m., Jackowska ż., Hiacynt m., Hiacynta ż., Hiacyntowa ż., Hiacyntówna ż., hiacynt m., hiacyncik m., hiacyntowiec m., Jacki nmos.

:: war. Jacenty m.

:: zdrobn. Jacuś m.

przym. Jackowy, Jacusiowy, Hiacyntowy, Jacentowy, hiacyntowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Jacenty; zdrobn. Jacuś

Wiktionary

# jacentostwo

Jacenty z małżonką; Jacentowie

SJP.pl

# jacentów

Jacenty z małżonką; Jacentostwo

SJP.pl

W Polsce

- Jacentów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Radoszyce
- Jacentów – przysiółek wsi Sadowie w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie
- Jacentów – gromada

Wikipedia

# jacentowie

Jacenty z małżonką; Jacentostwo

SJP.pl

# jacentowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jacentego lub z nim związany

SJP.pl

# jacenty

imię męskie

SJP.pl

Jacek, Jacenty – imię męskie greckiego pochodzenia (gr. Ὑάκινθος Hyakinthos, hiacynt), od zlatynizowanej formy imienia Hiacynt (łac. Hyacinthus).

Wikipedia

# jacewicz

nazwisko

SJP.pl

# jach

nazwisko

SJP.pl

- Franciszek Jach (1894-1944) – polski lotnik wojskowy
- Jarosław Jach (ur. 1994) – polski piłkarz
- Michał Jach (ur. 1951) – polski polityk

Wikipedia

# jacha

wykrzyknik

(1.1) slang. zob. jasne.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) -Przyjdziesz dziś na urodziny do Janka? / -No jacha!

Wiktionary

# jachać

czasownik

(1.1) stpol. jechać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjaxat͡ɕ, AS: i ̯aχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jachanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jać

Wiktionary

# jachanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|jachać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jachać ndk.

Wiktionary

# jachcice

bydgoskie osiedle położone na północno-wschodnim krańcu miasta, nad lewym brzegiem Brdy

SJP.pl

Jachcice (niem: Jachschirz – 1879, Jadgschütz – 1860) – bydgoska jednostka urbanistyczna (osiedle) położona w północno-zachodniej części miasta, nad lewym brzegiem Brdy. Północna granica Jachcic stanowi granicę miasta Bydgoszczy.

Wikipedia

# jachcik

zdrobnienie od: jacht

SJP.pl

# jachiewicz

nazwisko

SJP.pl

# jachimczak

nazwisko

SJP.pl

# jachimczyk

nazwisko

SJP.pl

# jachimowicz

nazwisko

SJP.pl

Jachimowicz (ukr.) Яхимо́вич, (lit.) Jakimavičius:

- Marian Jachimowicz (1906-1999) – polski poeta, tłumacz i malarz.
- Hryhorij Jachymowycz, pol. Grzegorz Jachimowicz
- Rafał Jachimowicz, lit. Rapolas Jakimavičius
- Władysław Kazimierz Jachimowicz
- Wojciech Jachimowicz

Wikipedia

# jachimowski

nazwisko

SJP.pl

Jachimowski – polskie nazwisko.

Osoby noszące nazwisko Jachimowski:

- Henryk Jachimowski (1938–2014) – polski poeta, prozaik, autor sztuk scenicznych.
- Jakub Jachimowski CM (1724–1789) – biblista.
- Kazimierz Jachimowski – polski właściciel ziemski.
- Tadeusz Julian Jachimowski ps. „Biskupowicz”, „Budwicz” (1892–1944) – ksiądz, dziekan Wojska Polskiego, doktor filozofii, magister teologii, tajny szambelan Jego Świątobliwości, kanonik honorowy kielecki.
- Władysław Julian Jachimowski (1826–1908) – polski duchowny, dziekan tymczasowy w Buczaczu.

Wikipedia

# jachowicz

nazwisko

SJP.pl

# jachowski

nazwisko

SJP.pl

Jachowski:

- Maciej Jachowski
- (11743) Jachowski

Wikipedia

# jachranka

Jachranka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock.

Wikipedia

# jacht

1. lekki statek żaglowy;
2. potocznie: luksusowa łódź

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. turyst. żegl. lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

Wiktionary

Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia przeznaczona najczęściej do celów rekreacyjnych lub turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do uprawiania sportu, do celów szkoleniowych, reprezentacyjnych lub wychowania morskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacht wpłynął do zatoki.

(1.1) Tutaj, w sezonie letnim, zawsze stoi na kotwicy parę prywatnych jachtów i łodzi rybaków, łowiących w przybrzeżnych wodach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaxt, AS: i ̯aχt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jachting m.

:: zdrobn. jachcik m.

przym. jachtowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żaglówka

Wiktionary

# jachting

pływanie na łodziach i statkach żaglowych oraz deskach z żaglem; żeglarstwo, yachting

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) yachting, żeglarstwo

Wiktionary

Jachting (ang. yachting) – żeglowanie za pośrednictwem jachtu. Szerzej jest to sztuka sterowania łodzią i wykorzystywania siły wiatru za pomocą żagli dla celów sportowych lub rekreacyjno-turystycznych.

Potocznie określa się tą nazwą żeglowanie od portu do portu, w porze dziennej przy ładnej pogodzie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈjaxtʲĩŋk, AS: i ̯aχtʹĩŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jacht mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) yachting, żeglarstwo

Wiktionary

# jachtingowy

przymiotnik od: jachting

SJP.pl

# jachtklub

klub gromadzący fascynatów żeglarstwa; yacht-club, yacht club

SJP.pl

# jachtklubowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z jachtklubem, dotyczący jachtklubu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jachtklub mrz.

Wiktionary

# jachtostop

forma podróżowania polegająca na korzystaniu z jachtów w zamian za darmową pomoc na pokładzie

SJP.pl

# jachtostopowicz

osoba podróżująca jachtami w zamian za darmową pomoc na pokładzie

SJP.pl

# jachtostopowiczka

kobieta podróżująca jachtem w zamian za wykonywanie drobnych prac na pokładzie

SJP.pl

# jachtowy

przymiotnik od: jacht (np. sport jachtowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący jachtu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jacht m.

Wiktionary

# jachym

nazwisko

SJP.pl

# jachymiak

nazwisko

SJP.pl

# jachymów

nazwisko

SJP.pl

Jáchymov (niem. Sankt Joachimsthal) – miasto w północno-zachodnich Czechach, w kraju karlowarskim, w Rudawach, u podnóży Klínovca. Zamieszkane przez ok. 4 tys. (1990) osób. Niemiecka nazwa Joachimsthal oznacza dosłownie Dolina Joachima.

Wikipedia

# jacica

potocznie: owad podobny do ważki, żyjący do kilku dni w pobliżu wód słodkich; jętka, efemeryda

SJP.pl

Jętki (łac. Ephemeroptera z gr. ephēmeros ‘jednodniowy’ i pterón ‘pióro; skrzydło’); pot. jacica – rząd owadów uskrzydlonych, długość ciała 3–40 mm, na ogół związanych ze środowiskiem wodnym. Okres życia larw może trwać nawet do kilku lat, postacie dorosłe żyją bardzo krótko, czasem jeden dzień (stąd: jętka jednodniówka). Niekiedy obserwowane są masowe wyloty jętek.

Wikipedia

# jack

[czytaj: dżek] wtyczka w formie bolca; wtyk koncentryczny

SJP.pl

- jack (wtyczka)
- lazy jack
- black jack – gra karciana
- JACK – profesjonalny serwer dźwięku dla systemów Linux i MacOS X
- Jack – film, amerykańska tragikomedia z 1996 roku

Wikipedia

# jackfruit

[czytaj: dżakfrut] owoc chlebowca różnolistnego (drzewa bochenkowego); dżakfrut

SJP.pl

# jackiewicz

nazwisko

SJP.pl

Jackiewicz – rodzina szlachecka, zamieszkująca Wielkie Księstwo Litewskie i tereny dzisiejszej Litwy i Białorusi.

Według herbarza polskiego, na Litwie mieszkały cztery rodziny o nazwisku Jackiewicz. Część rodu uległa rusyfikacji i zamieszkała w carskiej Rosji, m.in. w Petersburgu. W herbarzach rosyjskich wymieniani jako 'Яцкевичи'.

Wikipedia

# jackowiak

nazwisko

SJP.pl

# jackowicz

nazwisko

SJP.pl

# jackowie

popularna wśród Polaków nazwa dzielnicy w Chicago w USA (angielska nazwa: Avondale)

SJP.pl

# jackowo

popularna wśród Polaków nazwa dzielnicy w Chicago w USA (angielska nazwa: Avondale)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. pot. nieoficjalna nazwa dzielnicy Chicago Avondale, w której chętnie osiedlali się imigranci z Polski;

(1.2) geogr. wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiacie toruńskim, w gminie Czernikowo;

(1.3) geogr. osada w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo;

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

Według TERYT jest ich 2

- Jackowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Czernikowo
- Jackowo – osada w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Choczewo

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: jat͡sˈkɔvɔ, AS: i ̯ackovo

Wiktionary

# jackowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Fedorowicz-Jackowski (zm. 1945) – polski urzędnik
- Adam Jackowski (1945–2018) – polski specjalista dynamiki ciała stałego i materiałoznawstwa
- Aleksander Jackowski (1920–2017) – polski antropolog kultury, etnograf, krytyk sztuki
- Antoni Jackowski (ur. 1935) – polski geograf
- Bogusław L. Jackowski (ur. 1950) – polski informatyk, wydawca, muzyk niezawodowy
- Czesław Jackowski (1931–2006) – polski dyplomata, pułkownik Służby Bezpieczeństwa
- Grzegorz, właśc. Gawriłł Julianowicz Jackowski (1866–1932) – rosyjski biskup prawosławny
- Henryk Jackowski – ujednoznacznienie
- Jakub Jackowski (XV w.) – kanonik, prałat
- Jan Maria Jackowski (ur. 1958) – polski polityk, pisarz, dziennikarz, historyk, doktor nauk humanistycznych, poseł na Sejm
- Janusz Jackowski (ur. 1930) – polski trener lekkoatletyczny, wykładowca AWF w Poznaniu
- Józef Jackowski (1863–1914) – polski inżynier górnictwa, geolog
- Karol Jackowski (ur. 1946) – polski chemik
- Kazimierz Jackowski – ujednoznacznienie
- Krzysztof Jackowski (ur. 1963) – polski „jasnowidz”
- Krzysztof Jackowski (1936–2021) – polski malarz
- Maksymilian Jackowski (1815–1905) – polski działacz społeczny i gospodarczy
- Marek Jackowski (1946–2013) – polski muzyk rockowy i kompozytor
- Michał Jackowski (ur. 1978) – polski artysta rzeźbiarz
- Mikołaj Fedorowicz-Jackowski (1837–1909) – polski przemysłowiec
- Romuald Jackowski (1913–1978) – polski artysta, żołnierz
- Stanisław Jackowski (1887–1951) – polski rzeźbiarz
- Stefan Jackowski (ur. 1951) – polski matematyk
- Tadeusz Jackowski – ujednoznacznienie
- Teodor, właśc. Konstantin Michajłowicz Jackowski (1866–1937) – rosyjski biskup prawosławny
- Wacław Jackowski (1920–2013) – polski żołnierz, wykładowca
- Wojciech Jackowski (XVIII w.) – ławnik ziemski michałowski

Wikipedia

# jackowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jacka lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Jacka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Jackowym polu bujnie rosną chwasty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jat͡sˈkɔvɨ, AS: i ̯ackovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jacek mos., Jacenty mos., Jacuś mos., Hiacynt mos., Hiacynta ż., hiacynt mrz., jacynt m.

przym. przest. gwara. Jacusiowy; hiacyntowy, jacyntowy

Wiktionary

# jackpot

[czytaj: dżekpot] główna wygrana pieniężna, np. w maszynach wrzutowych

SJP.pl

Jackpot – jednostka osadnicza w hrabstwie Elko w stanie Nevada tuż przy granicy z Idaho. Leży przy drodze krajowej U.S. Route 93. Miasto swą popularność zawdzięcza kasynom, które odwiedzane są przez mieszkańców pobliskich stanów, w których hazard był lub jest zabroniony.

Wikipedia

# jackpotting

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kradzież pieniędzy z bankomatu przy wykorzystaniu złośliwego oprogramowania lub poprzez fizyczne podpięcie się do złącza serwisowego i zmuszenie modułu wypłaty gotówki do wypłacenia pieniędzy

Wiktionary

# jackson

[czytaj: DŻEKson] nazwisko

SJP.pl

- Jackson – producent gitar elektrycznych

Miejsca:

- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Alabama
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Georgia
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Południowa
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Północna
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kentucky
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Luizjana
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Maine
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Missouri
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missisipi
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Minnesota
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie New Hampshire
- Jackson – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nebraska
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Ohio
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Tennessee
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wyoming
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Adams
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
- Jackson – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Washington
- Jackson – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Amador
- Jackson – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Washington
- Jackson – hrabstwa w Stanach Zjednoczonych
- Jackson – szczyt na Antarktydzie

Wikipedia

# jacksoński

→ Jackson [czytaj: dżeksoński]

SJP.pl

# jacksonville

miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Jacksonville – miasto portowe w amerykańskim stanie Floryda, siedziba hrabstwa Duval, nad Oceanem Atlantyckim. Według spisu w 2020 roku liczyło 950 tys. mieszkańców, co czyniło je 12. co do wielkości miastem USA. Obszar metropolitalny Jacksonville z ponad 1,7 mln mieszkańców jest 4. co do wielkości obszarem metropolitalnym Florydy.

Wikipedia

# jacob

Stany Zjednoczone:

- Jacob City – miasto

Osoby:

- Irène Jacob – francuska aktorka
- Max Jacob – francuski poeta

Zobacz też:

- Sint Jacob
- St. Jacob

Wikipedia

# jacobs

[czytaj: jakops] produkt marki Jacobs

SJP.pl

Jacobs – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Ashland.

Wikipedia

# jacobsen

nazwisko

SJP.pl

- Anders Jacobsen, norweski skoczek narciarski, zwycięzca Turnieju Czterech Skoczni
- Arne Jacobsen, duński architekt i projektant
- Astrid Jacobsen, norweska biegaczka narciarska, 3-krotna medalistka mistrzostw świata.
- Christian Jacobsen, piłkarz z Wysp Owczych
- Jens Peter Jacobsen, duński pisarz, poeta i biolog
- Lars Jacobsen, duński piłkarz
- Robert Jacobsen, duński rzeźbiarz
- Rógvi Jacobsen, piłkarz z Wysp Owczych

Wikipedia

# jacobson

[czytaj: jakobson] nazwisko

SJP.pl

# jacqueline

[czytaj: dżaklyn] imię żeńskie

SJP.pl

Jakubina – imię żeńskie pochodzenia biblijnego, odpowiednik męskiego imienia Jakub, które wywodzi się od hebrajskiego Jaaqob – „niech Bóg strzeże” (inne tłumaczenie: „ten, którego Bóg ochrania”). Istnieje również etymologia, tłumacząca iż pochodzi ono od rdzenia יכב oznaczającego piętę (według tradycji patriarcha Jakub urodził się trzymając za piętę swojego brata Ezawa). Istnieje również imię Żaklina, które stanowi fonetyczny zapis francuskiego odpowiednika Jakubiny (Jacqueline).

Wikipedia

# jacquemart

[czytaj: żakeMAR] jaquemart;
1. mechanizm zegarowy w postaci figury ludzkiej wybijającej godziny;
2. zabawka dziecięca w postaci dwóch figurek ludzkich uderzających na zmianę, najczęściej młotkiem, w znajdujące się między nimi kowadło

SJP.pl

# jacquerie

francuska nazwa żakierii, powstania chłopskiego we Francji w roku 1358

SJP.pl

# jacques

[czytaj: żak] francuskie imię męskie

SJP.pl

Antarktyda:

- Jacques Peaks

Inne:

- Jacques – francuskie imię męskie
- Jacques’ Wein-Depot – niemieckie przedsiębiorstwo

Zobacz też:

- Chocolaterie Jacques
- Saint-Jacques

Wikipedia

# jacuś

zdrobnienie od: Jacek (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobniała forma męskiego imienia Jacek

(1.2) zdrobniała forma męskiego imienia Jacenty

Wiktionary

Jacuś, właśc. Jacek Pala (ur. 3 lipca 2002) – polski raper, piosenkarz i producent muzyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój młodszy brat Jacuś poszedł w tym roku do szkoły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjat͡suɕ, AS: i ̯acuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jacek m., Jacenty m., Hiacynt m., Hiacynta ż., hiacynt m., jacynt m.

przym. Jackowy, Jacusiowy, hiacyntowy

Wiktionary

# jacusiowie

Jacuś z małżonką

SJP.pl

# jacusiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jacusia lub z nim związany

SJP.pl

# jacuzzi

[czytaj: dżakuz-i] jakuzzi;
1. duża wanna z systemem napowietrzania wody i masaży wodnych
2. kąpiel w takiej wannie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. med. wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;

(1.2) relaksująca kąpiel w jacuzzi (1.1)

Wiktionary

Jacuzzi – potoczne określenie wanien z hydromasażem, czyli formą masażu wodnego. Dzisiejsze wanny jacuzzi obejmują swym znaczeniem modele wanien od najprostszych, wyposażonych w dysze ze strumieniami wody, aż po wysoce zaawansowane (z elektronicznym sterowaniem). Wanny z hydromasażem są jednym z podstawowych urządzeń w spa, często wchodzą w skład kompleksów basenowych oraz aquaparków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Potrzebuję relaksu, chyba wejdę na kwadrans do jacuzzi.

(1.2) Mam ochotę na godzinne jacuzzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkuzʲi, AS: ǯakuzʹi

Wiktionary

# jaćwieski

przymiotnik od: Jaćwież (ziemie Jaćwingów (Jadźwingów); Jadźwingowie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Jaćwieżą albo Jaćwingami, dotyczący Jaćwieży albo Jaćwingów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język jaćwieski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jaćwing mos., Jadźwing mos., Jaćwież ż., jaćwieskość ż.

przym. jaćwiński

przysł. jaćwiesko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jaćwiński

(2.1) jaćwiński

Wiktionary

# jaćwież

nazwa ziem należących do ok. XIII wieku do Jaćwingów, znajdujących się głównie na obecnej Suwalszczyźnie; Sudowia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina Jaćwingów położona w okresie średniowiecza między rzekami takimi jak: Biebrza, Niemen, Szeszupa oraz obszarami pomiędzy jeziorami Mamry i Śniardwy a rzeką Łęg;

Wiktionary

Jaćwież, także Sudawia (Sudowia) – ziemie zajmowane do ok. XIII wieku przez bałtyjskie plemię Jaćwingów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Jaćwieży zajmowano się łowiectwem, hodowlą tarpanów, owiec i świń oraz uprawą ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjät͡ɕfʲjɛʃ, AS: i ̯äćfʹi ̯eš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jaćwing mos., Jadźwing mos., jaćwieski mrz.

przym. jaćwieski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sudawia, Sudowia

Wiktionary

# jaćwing

członek wymarłego ludu bałtyckiego, zamieszkującego Jaćwież; Jaćwięg; Jadźwing

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. członek plemięemienia bałtyckiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północno-wschodniej Polski;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komtur odrąbał Jaćwingowi rękę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jaćwieski mrz., Jadźwing mos., Jaćwież ż., jaćwieskość ż.

przym. jaćwieski, jaćwiński

przysł. jaćwiesko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jadźwing

Wiktionary

# jaćwingowie

wymarły dziś lud zamieszkujący niegdyś ziemie prusko-litewskie; Jadźwingowie

SJP.pl

Jaćwingowie lub Jaćwięgowie – lud zachodniobałtycki, blisko spokrewniony z Prusami i Litwinami, zamieszkujący do późnego średniowiecza obszar pomiędzy środkowym Niemnem, Narwią a Wielkimi Jeziorami Mazurskimi. Mówili zrozumiałym dla Litwinów i Prusów słabo poznanym językiem jaćwieskim.

Wikipedia

# jacykiewicz

nazwisko

SJP.pl

# jacynkt

rzeczownik

(1.1) stpol. hiacynt

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjat͡sɨ̃ŋkt, AS: i ̯acỹŋkt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. hiacynt

przym. hiacyntowy

Wiktionary

# jaczejka

dawniej w ZSRR: podstawowa komórka partii komunistycznej

SJP.pl

# jaczemir

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Jaczemir – staropolskie imię męskie, złożone z członów: Jacze- („znakomitszy, mocniejszy”) i -mir („pokój, spokój, dobro”). Mogło ono oznaczać: „ten, kto przynosi lepszy pokój”.

Jaczemir imieniny obchodzi 2 czerwca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powiedzcie Jaczemirowi, żeby przyszedł o ósmej.

(1.1) Żona Jaczemira handluje rajstopami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jaczemirowa ż., Jaczemirówna ż., Jaczemirostwo lm m.

:: fż. Jaczemira ż.

:: zdrobn. Jaczemireczek m., Jaczemirek m., Jaczemiruś m., Jaczemiś m.

Wiktionary

# jaczemira

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Jaczemir

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedzcie Jaczemirze, żeby przyszła o ósmej.

(1.1) Jaczemira handluje rajstopami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Jaczemir m.

:: zdrobn. Jaczemirka ż., Jaczemisia ż.

Wiktionary

# jaczewoj

imię męskie

SJP.pl

Jaczewoj – staropolskie imię męskie, złożone z członów Jacze- („znakomitszy, mocniejszy”) i -woj („wojownik”). Ma ono charakter życzący i oznacza „ten, który będzie wojownikiem świetniejszym niż inni”.

Jaczewoj imieniny obchodzi 17 sierpnia.

Wikipedia

# jaczewski

nazwisko polskie, m.in. Tadeusz Franciszek Jaczewski (1899-1974) - zoolog, podróżnik

SJP.pl

- Jaczewski – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku ogółem w Polsce mieszkało około 1200 osób o tym nazwisku.
- Andrzej Jaczewski (ur. 1929-2020) – polski pediatra, seksuolog i pedagog, specjalista medycyny szkolnej
- Arthur Louis Arthurovič de Jaczewski – botanik rosyjski
- Franciszek Jaczewski herbu Leliwa (1832–1918) – polski duchowny katolicki, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie, biskup lubelski, administrator diecezji podlaskiej
- Kazimierz Jaczewski (1862–1934) – lekarz, działacz społeczny i kulturalny, bibliotekarz
- Leonard Jaczewski (1858–1916) – polski geolog, podróżnik i badacz Syberii
- Tadeusz Jaczewski (1899–1974) – polski profesor zoologii
- Zbigniew Jaczewski (1928-2006) – polski profesor fizjologii jelenia szlachetnego i żubra europejskiego

Wikipedia

# jaczów

Jaczów (niem. Friedenshagen, do 1937 r. Jätschau) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie głogowskim, w gminie Jerzmanowa.

Wikipedia

# jaczy

→ jak (ssak)

SJP.pl

# jaczyński

nazwisko

SJP.pl

# jad

1. trująca wydzielina niektórych zwierząt, roślin czy bakterii;
2. przenośnie: złośliwość, uszczypliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. toksykol. zool. substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

(1.2) książk. przen. niechęć, złośliwość

Wiktionary

Jad – silnie toksyczna wydzielina niektórych zwierząt, wytwarzana przez nie w celu odstraszania, paraliżowania lub uśmiercania innych zwierząt. Jadami bywają też nazywane toksyny wytwarzane przez drobnoustroje (na przykład jad trupi) i rośliny.

Do zwierząt produkujących jad należą niektóre węże, osy, pszczoły, pająki i skorpiony. Produkowany jest zazwyczaj przez specjalne gruczoły i wprowadzany do ciała przeciwnika lub ofiary za pomocą zębów i kolców jadowych lub żądeł.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jad tego węża jest wyjątkowo silny.

(1.2) Źle się czuję w pracy, odkąd pracuje z nami Jadzia. Dość mam tego jej jadu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jat, AS: i ̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadowitość ż., jadownik mos.

przym. jadowity, jadowy

przysł. jadowicie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) toksyna

Wiktionary

# jadać

jeść co jakiś czas, o podobnej porze, w tym samym miejscu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) jeść coś regularnie albo wiele razy np. w tym samym miejscu, to samo lub o tej samej porze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dawniej w Wielkim Poście jadano żur ze śledziem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjadat͡ɕ, AS: i ̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadanie n., jadalny mrz., jadalność ż., jadalnia ż., jadło n., jadaczka ż., jedzenie n., zjadanie n., zjedzenie n., podjadanie n., podjedzenie n., wyjadanie n., wyjedzenie n., podjadek m., jedzonko n.

czas. zajadać, jeść, objadać ndk., objeść dk., podjadać ndk., podjeść dk., wyjadać ndk., wyjeść dk., zjadać ndk., zjeść dk.

przym. jadalny, jedzeniowy

Wiktionary

# jadaczka

potocznie: usta; dziób, gęba, japa, morda, ryj, pysk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. gęba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadalnia ż., jadalność ż.

czas. jadać, jeść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. posp. pysk, morda, ryj; neutr. usta

Wiktionary

# jadalnia

1. pokój przeznaczony do spożywania posiłków; pokój stołowy;
2. komplet mebli składających się na wyposażenie pokoju stołowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

(1.2) komplet mebli znajdujących się w jadalni (1.1)

Wiktionary

Jadalnia, in. pokój stołowy – pomieszczenie służące do spożywania posiłków. Obecnie jest zazwyczaj zlokalizowana w pobliżu kuchni w celu ułatwienia serwowania posiłków, jednakże od średniowiecza znajdowała się nieraz w znacznej odległości, nawet na różnych piętrach. Umeblowanie historycznych jadalni składało się z dużego stołu jadalnianego, krzeseł oraz niekiedy kredensu lub dresuaru.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najważniejszym meblem w jadalni jest stół.

(1.2) Ile kosztowała was ta dębowa jadalnia?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaˈdalʲɲa, AS: i ̯adalʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadalny mrz., jadło n., jadaczka ż., jadanie n., jedzenie n., jedzonko n., zjedzenie n., wyjedzenie n., podjedzenie n., jadalność ż.

czas. jeść, jadać, podjadać, zjadać, najeść się, wyjadać, zajadać

przym. jadalniany, jadalniowy, jadalny, najedzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jadalny

Wiktionary

# jadalniany

przymiotnik od: jadalnia; jadalniowy

SJP.pl

# jadalniowy

przymiotnik od: jadalnia; jadalniany

SJP.pl

# jadalność

→ jadalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest jadalne

Wiktionary

#### Patrz:

jadalny

#### Powiązane:

rzecz. niedojedzenie n., niedojadanie n., jedzenie n., jadło n., zjedzenie n., jadalnia ż., jadaczka ż., jedzonko n., podjadanie n., podjedzenie n., jadalny mrz.

czas. jeść ndk., jadać ndk., zjeść n., podjadać ndk., podjeść dk.

przym. jadalny, jedzeniowy

przysł. jadalnie

Wiktionary

# jadalny

nadający się do jedzenia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

(1.2) pot. całkiem smaczny

(1.3) przeznaczony do posiłków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pokój, w którym się spożywa posiłki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Borowiki przeważnie są jadalne, choć niektóre tylko raz.

(1.3) Wstawszy bardzo rano, poszliśmy do sali jadalnej, gdzie ojciec Stefan, brat Oskar i inni misjonarze zgromadzili się, by zjeść z nami ostatnie śniadanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaˈdalnɨ, AS: i ̯adalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadło n., jadalnia ż., jedzenie n., jeść n., jadanie n., jadalność ż., niejadalność ż.

czas. jadać ndk., jeść ndk., zjeść dk.

przym. jadalniany, jadalniowy, jedzeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) jadalnia

Wiktionary

# jadamczyk

nazwisko

SJP.pl

# jadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|jadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaˈdãɲɛ, AS: i ̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jadać

rzecz. jadalnia ż., jadło n., jadalny mrz.

przym. jadalny

Wiktionary

# jadczak

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Barbara Czwórnóg-Jadczak (1947–2015) – polska literaturoznawczyni
- Dorota Jadczak – polska inżynier, profesor nauk rolniczych
- Robert Jadczak (ur 1970) – polski piłkarz
- Ryszard Jadczak (1951–1998) – polski filozof
- Szymon Jadczak (ur. 1980) – polski dziennikarz

Wikipedia

# jadczyk

nazwisko

SJP.pl

# jadeit

minerał z grupy piroksenów, krzemian sodu i glinu; żadeit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;

Wiktionary

Jadeit – minerał z gromady krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich.

Wraz z egirynem i omfacytem tworzy szereg jadeitu.

Nazwa pochodzi od wykonanych z jadeitu amuletów noszonych przez hiszpańskich konkwistadorów w celu ochrony przed dolegliwościami ze strony nerek. Nazywali je piedra de ijada (kamień lędźwiowy) albo piedra de los riñones (kamień nerkowy).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Beata ma przepiękny naszyjnik z jadeitów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaˈdɛjit, AS: i ̯adei ̯it

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. jadeitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) astrydyt, chloromelanit, żadeit

Wiktionary

# jadeitowy

przymiotnik od: jadeit

SJP.pl

# jąderko

1. zdrobnienie od: jądro;
2. twór wewnątrz jądra komórkowego, w którym zachodzi intensywna synteza RNA; nukleolus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: jądro

(1.2) małe jądro

(1.3) biol. element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

Wiktionary

Jąderko – ultraelement jądra komórkowego odpowiedzialny za syntezę RNA, głównie rRNA. Jakościowo stanowi zagęszczenie chromatyny. W trakcie podziału komórkowego jąderko zanika. Można to uzasadnić zablokowaniem transkrypcji genów kodujących rRNA, ponieważ wtedy chromosomy ulegają kondensacji. Ponownie odtwarzane jest (za pomocą organizatorów jąderkotwórczych NOR) po zakończeniu segregacji chromosomów w telofazie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. jądro n., jądrowiec m.

przym. jądrowy, jąderkowy

przysł. jądrowo

Wiktionary

# jąderkowy

przymiotnik od: jąderko

SJP.pl

# jadnak

nazwisko

SJP.pl

# jadów

1. trująca wydzielina niektórych zwierząt, roślin czy bakterii;
2. przenośnie: złośliwość, uszczypliwość

SJP.pl

Jadów (jid. יאַדאָוו, ros. Ядув) – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, siedziba gminy Jadów.

Przez miejscowość przepływa Osownica, niewielka rzeka dorzecza Bugu, dopływ Liwca. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 636.

Wikipedia

# jadowianin

mieszkaniec Jadowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# jadowianka

mieszkanka Jadowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# jadowicie

przysłówek

(1.1) trująco

(1.2) zjadliwie, napastliwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Odpowiedziała mu jadowicie, bo nie cierpiała go serdecznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jad mrz., jadowitość ż., jadownik mos.

przym. jadowity, jadowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zjadliwie, zgryźliwie, pogardliwie, uszczypliwie

Wiktionary

# jadowiciej

stopień wyższy od przysłówka: jadowicie

SJP.pl

# jadowitość

→ jadowity

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest jadowite; cecha tych, którzy są jadowici

Wiktionary

#### Patrz:

jadowity

#### Powiązane:

rzecz. jad mrz., jadownik mos.

przym. jadowity, jadowy

przysł. jadowicie

Wiktionary

# jadowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: jadowity

SJP.pl

# jadowity

1. zawierający w sobie jad, truciznę;
2. w przenośni: złośliwy, dokuczliwy, wrogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zawierający jad

(1.2) przen. złośliwy, wrogi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wąż ten należy do niezwykle jadowitych.

(1.2) Nieraz doświadczaliśmy jej jadowitego języka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jad mrz., jadowitość ż., jadownik mos.

przym. jadowy

przysł. jadowicie

Wiktionary

# jadownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zaklinacz węży, truciciel, czarownik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jaˈdɔvʲɲik, AS: i ̯adovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jad mrz., jadowitość ż.

przym. jadowy, jadowity

przysł. jadowicie

Wiktionary

# jadowniki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w województwie świętokrzyskim;

Wiktionary

W Polsce

- Jadowniki – wieś w woj. małopolskim, w pow. brzeskim, w gminie Brzesko
- Jadowniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów

- Jadowniki – gromada w powiecie brzeskim
- Jadowniki – gromada w powiecie żnińskim
- Jadowniki – przystanek kolejowy w Jadownikach Rycerskich, w województwie kujawsko-pomorskim

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌjadɔvʲˈɲici, AS: i ̯adovʹńiḱi

Wiktionary

# jadowski

przymiotnik od: Jadów

SJP.pl

# jadowy

→ jad, np. kolec jadowy, zęby jadowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z jadem, dotyczący jadu; wydzielający jad; spowodowany jadem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pająki paraliżują ofiary jadem z gruczołów jadowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jad mrz., jadownik mos., jadowitość ż.

przym. jadowity

przysł. jadowicie

Wiktionary

# jadro

środkowa część sieci do chwytania zwierzyny; matnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) centralna część, środek czegoś (również w przenośni)

(1.2) anat. zool. med. męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

(1.3) fiz. centralna część atomu;

(1.4) biol. jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;

(1.5) geol. wewnętrzna część planetaanet i innych ciał niebieskich;

(1.6) inform. główna część systemu operacyjnego;

(1.7) mat. dla dowolnej struktury algebraicznej homomorficzny przeciwobraz elementu neutralnego;

(1.8) mat. funkcja dwóch zmiennych, która występuje pod znakiem całki we wzorze określającym operator;

(1.9) anat. zool. med. dająca wydzielić się część ośrodkowego układu nerwowego, będąca skupiskiem ciał komórek nerwowych o podobnej budowie;

(1.10) daw. bot. ziarno znajdujące się w łupinie lub pestce owocu

Wiktionary

Jadro – rzeka w Dalmacji w Chorwacji. Przepływa przez miasto Solin. Długość rzeki Jadro wynosi tylko 4,3 km. Mimo tego, że jest tak krótką rzeką, jest bardzo obfitym źródłem wody dla miast znajdujących się w pobliżu: Splitu, Trogiru, Kašteli. Mieszkańcy Solinu nazywają potocznie rzekę Jadro „Solinska rika”. Powierzchnię dorzecza szacuje się na 300 km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jajniki i jądra to ludzkie gonady.

(1.3) Gdyby atom był tak wielki jak jedna katedra, jądro byłoby małe jak mucha.

(1.5) Jądro Ziemi jest zwartą kulą rozpalonego żelaza i niklu.

(1.6) Wirusy jądra zarażają najpierw w komputerze pewne programy, które system operacyjny ładuje podczas startu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjɔ̃ndrɔ, AS: i ̯õndro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jąderko n., najądrze n., jądrówka ż., jądrowce nmos., jądrowe nmos., jądrowiec m., mikrojądro n.

przym. jądrowy, jąderkowy, mędzyjądrowy

przysł. jądrowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. jajo, kula

Wiktionary

# jądrowce

fizyk albo chemik jądrowy

SJP.pl

Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eukaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariontów. Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo-lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów εὖ (eu, „dobrze”) i κάρυον (karyon, „orzech”, „jądro”).

Wikipedia

# jądrowe

przymiotnik od: jądro (w znaczeniach:
1. ziarno, np. wytłoki jądrowe;
2. składnik komórki roślinnej, np. otoczka jądrowa;
3. część atomu, np. fizyka jądrowa)

SJP.pl

Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eukaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariontów. Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo-lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów εὖ (eu, „dobrze”) i κάρυον (karyon, „orzech”, „jądro”).

Wikipedia

# jądrowiec

fizyk albo chemik jądrowy

SJP.pl

# jądrówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bomba jądrowa

(1.2) pot. elektrownia jądrowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jądro n.

Wiktionary

# jądrowód

więzadło płciowo‐pachwinowe

SJP.pl

Jądrowód (łac. gubernaculum testis, gubernaculum) – struktura anatomiczna występująca w życiu wewnątrzmacicznym, szczątkowa u ludzi dorosłych. Jest to pasmo łącznotkankowe, zawierające mięśniówkę gładką i włókna sprężyste łączące odcinek dolny jądra z okolicą pachwinową.

Wikipedia

# jądrowy

przymiotnik od: jądro (w znaczeniach:
1. ziarno, np. wytłoki jądrowe;
2. składnik komórki roślinnej, np. otoczka jądrowa;
3. część atomu, np. fizyka jądrowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. dotyczący jądra komórkowego

(1.2) fiz. dotyczący jądra atomowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Fizyka jądrowa, a wraz z nią inne dyscypliny z psychoanalizą włącznie, wniosły do nauki nowy ideał prawdy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jɔ̃nˈdrɔvɨ, AS: i ̯õndrovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jąderko n., jądro

przysł. jądrowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) nuklearny

Wiktionary

# jądrzak

mikroskopijny grzyb z klasy workowców; otoczniak

SJP.pl

Jądrzak (łac. androblastoma) – guz jajnika wydzielający zarówno męskie jak i żeńskie hormony płciowe, mogący powodować wirylizację u kobiet i przedwczesne dojrzewanie płciowe u dzieci.

Zbudowany jest z różnej ilości oraz różnych stadiów dojrzałości komórek przypominających komórki Sertolego oraz Leydiga. Guzy te w 75% mają zdolność syntetyzowania hormonów, to znaczy estrogenów, progestagenu, androgenów, a nawet kortyzolu. Dzięki tej zdolności dają objawy defeminizacji oraz maskulinizacji, nadmiernego dojrzewania płciowego u dziewczynek lub mogą przebiegać z zespołem Cushinga.

Wikipedia

# jądrzasty

mający właściwości jądra; zawierający jądro

SJP.pl

# jądrzyn

rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny złotośliwowatych

SJP.pl

# jadwiga

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. jeden z kraterów na powierzchni Wenus;

Wiktionary

Jadwiga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, germ. Hadwig lub Hedwig, złożone z elementów Hadu- i -wig, które oba oznaczają „walka”. W Polsce imię to zostało zanotowane po raz pierwszy w 1208 roku, w formach Hedwiga i Edwiga; innymi pojawiającymi się formami rodzimymi były Hadwiga, Adwiga, Jedwiga i – najpóźniej (1379) – Jadwiga. Uważa się, że imię to pojawiło się w Polsce wraz z małżeństwem Henryka I Brodatego ze św. Jadwigą Śląską.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Jadwiga i studiuję pielęgniarstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

(1.1) 16 października przypadają imieniny Jadwigi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jadˈvʲiɡa, AS: i ̯advʹiga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadwiżanka ż., Jadwiżanka ż., Jadwigów mrz., Jadwigowo n., Jadwisin mrz., Jadwichnia ż., Jadwiżyn mrz.

:: zdrobn. Jadzia ż., Jadźka ż., Jadwinia ż., Jadwisia ż.

przym. jadwiżański, jadwiżankowy

:: przest. gwara. Jadwiżyn, Jadwigowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Hyjdla, Hajdla.; zdrobn. Jadzia, Jadźka, Jadwinia, Jadwisia

Wiktionary

# jadwigów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Wiktionary

7 miejscowości w Polsce:

- Jadwigów – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki
- Jadwigów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Promna
- Jadwigów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Błędów
- Jadwigów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Gąbin
- Jadwigów – przysiółek wsi Mieczysławów, w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Tarłów
- Jadwigów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Moskorzew
- Jadwigów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: jadˈvʲiɡuf, AS: i ̯advʹiguf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jadwiga ż., jadwiżanka ż., Jadwiżanka ż., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiżyn m., Jadzia ż., Jadwinia ż., Jadwisia ż., Jadźka ż., jadwigowianin m., jadwigowianka ż.

przym. Jadwigowy, jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

# jadwigowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) taki, który należy do Jadwigi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obok Jadwigowej chaty rośnie stara grusza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjadvʲiˈɡɔvɨ, AS: i ̯advʹigovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jadwiga ż., jadwiżanka ż., Jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiżyn m., Jadzia ż., Jadwisia ż., Jadwinia ż., Jadźka ż.

przym. jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

# jadwinia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Jadwiga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym roku Jadwinia skończyła dwadzieścia wiosen.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jadˈvʲĩɲa, AS: i ̯advʹĩńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiga ż., Jadwisia ż., Jadzia ż., Jadźka ż., Jadwiżyn m.

przym. Jadwigowy, jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jadwisia ż., Jadzia ż.

Wiktionary

# jadwisia

zdrobnienie od: Jadwiga (imię żeńskie); Jadwiśka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Jadwiga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sądzę, że Jadwisi ten kapelusik z piórkiem zupełnie nie pasuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: jadˈvʲiɕa, AS: i ̯advʹiśa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiga ż., Jadzia ż., Jadwinia ż., Jadźka ż., Jadwiżyn m.

przym. Jadwigowy, jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jadzia ż., Jadwinia ż.

Wiktionary

# jadwisin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jadwisi lub z nią związany

SJP.pl

W Polsce

- Jadwisin – część miasta Błonie
- Jadwisin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Zagrodno
- Jadwisin – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Łuków
- Jadwisin – kolonia w woj. lubelskim, w pow. świdnickim, w gminie Piaski
- Jadwisin – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Wartkowice
- Jadwisin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Serock
- Jadwisin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Sabnie
- Jadwisin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Strachówka
- Jadwisin – część wsi Balice w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Gnojno
- Jadwisin – kolonia wsi Podlesie w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
- Jadwisin – część wsi Cieszkowy w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin

Wikipedia

# jadwisiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jadwisi lub z nią związany

SJP.pl

# jadwiśka

zdrobnienie od: Jadwiga (imię żeńskie); Jadwisia

SJP.pl

# jadwiżanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Jadwigi od Niepokalanej Bogarodzicy Dziewicy Maryi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. potok w Lądku-Zdroju, dopływ Białej Lądeckiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjadvʲiˈʒãnka, AS: i ̯advʹižãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadwiżanka ż., Jadwiga ż., Jadwiżyn m., Jadwigów mrz.

przym. jadwiżański, Jadwigowy, jadwiżankowy

Wiktionary

# jadwiżanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr św. Jadwigi od Niepokalanej Bogarodzicy Dziewicy Maryi

SJP.pl

Jadwiżanki, Zgromadzenie Sióstr Świętej Jadwigi (Congregatio Sororum Sancte Hedvigs) – zgromadzenie zakonne założone przez księdza Roberta Spiske w 1859 r.

Wikipedia

# jadwiżankowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z jadwiżanką, dotyczący jadwiżanki

(1.2) związany z Jadwiżanką, dotyczący Jadwiżanki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjadvʲiʒãŋˈkɔvɨ, AS: i ̯advʹižãŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jadwiga ż., jadwiżanka ż., Jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiżyn m., Jadzia ż., Jadwisia ż., Jadwinia ż., Jadźka ż.

przym. jadwiżański, Jadwigowy

Wiktionary

# jadwiżański

przymiotnik

(1.1) związany z zakonem jadwiżanek, dotyczący zakonu jadwiżanek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌjadvʲiˈʒãj̃sʲci, AS: i ̯advʹižãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jadwiga ż., jadwiżanka ż., Jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiżyn m., Jadzia ż., Jadwisia ż., Jadwinia ż., Jadźka ż.

przym. Jadwigowy, jadwiżankowy

Wiktionary

# jadwiżyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jadwigi lub z nią związany

SJP.pl

# jadzia

zdrobnienie od: Jadwiga (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Jadwiga

Wiktionary

Jadzia – polska komedia romantyczna (komedia pomyłek) z 1936 roku w reżyserii Mieczysława Krawicza, zrealizowana na podstawie scenariusza Karola Jarossego i Emanuela Szlechtera.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] a panienki wyglądają wprost wspaniale: i Pola, i Marysia, i Stella, i Wanda, i Stasia, i druga Marysia, i Dzidka, i Zosia, i wszędobylska Jadzia […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjäd͡ʑa, AS: i ̯äʒ́a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadwiżanka ż., Jadwigów m., Jadwigowo n., Jadwisin m., Jadwichnia ż., Jadwiga ż., Jadwisia ż., Jadwinia ż., Jadźka ż., Jadwiżyn m.

przym. Jadwigowy, jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jadwisia, Jadwinia

Wiktionary

# jadzić

w gwarze krakowskiej: jadzić się - ropieć; jątrzyć się

SJP.pl

# jadzica

zatrucie organizmu przez krążące we krwi jady (przeważnie bakteryjne); toksemia

SJP.pl

Toksemia, zatrucie krwi, jadzica – stan chorobowy spowodowany obecnością we krwi toksyn lub innych szkodliwych substancji. Toksyny są zazwyczaj pochodzenia bakteryjnego, np. przy zatruciu jadem kiełbasianym, wągliku, zakażeniu Bacillus cereus i in., jednak mogą mieć też pochodzenie zwierzęce, roślinne lub wewnętrzne.

Wikipedia

# jadziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Jadzi lub z nią związany

SJP.pl

# jadźka

zdrobnienie od: Jadwiga (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Jadwiga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marta to znana plotkarka, to ona rozpeplała wszystkim o problemach małżeńskich Jadźki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjät͡ɕka, AS: i ̯äćka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Jadwiga ż., jadwiżanka ż., Jadwigów mrz., Jadwigowo n., Jadwisin mrz., Jadwichnia ż., Jadwiżyn mrz., Jadzia ż., Jadwisia ż., Jadwinia ż.

przym. Jadwiżyn, Jadwigowy, jadwiżański, jadwiżankowy

Wiktionary

# jadźńa

w hinduizmie: kult oparty na rytuałach nakazanych przez Wedy; jadżnia

SJP.pl

Jadźńa (dewanagari यज्ञ, trl. yajńa, ang. Yajna) – dosłownie "ofiara"; rytuał ofiarny w tradycji wedyjskiej hinduizmu. Wedle nauk hinduistycznych, Jaźń czy Dusza (Purusza, Atman) ma naturę ofiarnika i ofiary, stąd pogląd, że ktoś kto urzeczywistnia duszę, Jaźń jest zawsze skłonnym i do wypełniania ofiarnych rytuałów czy ceremonii i do wewnętrznej ofiary z własnego życia dla wyższych duchowych czy religijnych celów. Dodatkowo uważa się, że owa dusza, Jaźń ma naturę ogniową, stąd towarzystwo rzeczywistego ognia w czasie rytów, nabożeństw ofiarnych. Wszelkie ofiary w hinduizmie składane są bóstwom, bogom i boginiom, czyli dewom, brahmanowi, przodkom, ubogim i bezdomnym oraz zwierzętom.

Wikipedia

# jadżnia

w hinduizmie: kult oparty na rytuałach nakazanych przez Wedy; jadźńa

SJP.pl

# jadźurweda

jedna z Wed, składająca się przede wszystkim z opisów formuł ofiarnych, mantr recytowanych przez kapłanów w czasie ofiary; Jadżurweda

SJP.pl

Jadźurweda (dewanagari यजुर्वेद) – jedna z czterech sanhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed; składa się z formuł liturgicznych (jadźus) różnej długości, które wypowiadał cicho w czasie ofiary wedyjskiej adhwarju (kapłan, wykonujący wszelkie czynności manualne w ramach ofiary wedyjskiej).

Wikipedia

# jadźwing

członek wymarłego ludu bałtyckiego, zamieszkującego Jaćwież; Jaćwięg; Jaćwing

SJP.pl

# jadźwingowie

wymarły dziś lud zamieszkujący niegdyś ziemie prusko-litewskie; Jaćwingowie

SJP.pl

# jadło

przestarzałe: pokarm, żywność, pożywienie, jedzenie; strawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. pokarm

forma czasownika.

(2.1) 3. os. n. lp. przesz. od: jeść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znam jedną restaurację ze swojskim jadłem tuż obok dworca w Katowicach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈjadwɔ, AS: i ̯adu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jadalny mrz., jedzenie n., jadalnia ż., jadanie n., jeść n., jadalność ż.

czas. jadać ndk., jeść ndk.

przym. jadalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jedzenie

Wiktionary

# jadłobus

samochód, w którym przyrządza i sprzedaje się gorące przekąski; food truck, jadłowóz

SJP.pl

# jadłodajnia

lokal, w którym można spożyć posiłek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gastr. miejsce, w którym daje się posiłki, często tanie lub darmowe

Wiktionary

Jadłodajnia – lokal gastronomiczny (stacjonarny lub ruchomy), w którym można zjeść posiłek, najczęściej taniej i szybciej niż w restauracji, przy czym wybór potraw jest bardziej ograniczony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌjadwɔˈdajɲa, AS: i ̯adu̯odai ̯ńa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) garkuchnia; daw. traktiernia

Wiktionary