# chodzież

miasto powiatowe w województwie wielkopolskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie wielkopolskim;

Wiktionary

Chodzież (niem. do 1878 Chodziesen, Kolmar (in Posen)) – miasto w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu chodzieskiego. Jest położona na Pojezierzu Chodzieskim, między jeziorami: Chodzieskim (zwanym także Miejskim), Strzeleckim i Karczewnikiem, przy drodze krajowej nr 11.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Chodzieży znajduje się znana fabryka porcelany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔd͡ʑɛʃ, AS: χoʒ́eš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chodzieżanin m., chodzieżanka ż.

przym. chodzieski

Wiktionary

# chodzieżanin

mieszkaniec Chodzieży

SJP.pl

# chodzieżanka

mieszkanka Chodzieży

SJP.pl

# chodzik

1. przyrząd ułatwiający niemowlętom naukę chodzenia;
2. przyrząd do rehabilitacji ruchowej

SJP.pl

# chodziński

nazwisko

SJP.pl

# chodziłbych

gwarowo: chodziłbym

SJP.pl

# chodzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do zachodnioczeskiego regionu etnicznego;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chod m.

Wiktionary

# chodźko

Chodźko:

- Aleksander Borejko Chodźko, herbu Kościesza
- Dominik Chodźko
- Ignacy Chodźko
- Jan Borejko Chodźko
- Józef Chodźko
- Leonard Borejko Chodźko, herbu Kościesza
- Ludwik Chodźko (Borejko) (1769-1843)
- Olimpia Chodźko
- Michał Chodźko (Borejko)
- Ryszard Chodźko
- Tyburcy Chodźko
- Witold Chodźko, herbu Kościesza

Wikipedia

# chodzony

polski taniec ludowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) choreogr. polski taniec tradycyjny

(1.2) muz. muzyka towarzysząca chodzonemu (1.1)

Wiktionary

Chodzony – polski taniec ludowy w wolnym tempie, najczęściej w metrum trójmiarowym. Tańczony para za parą. Znany w niemal całej Polsce.

Często uważany za pierwowzór poloneza.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chadzanie n., chodnik mrz., chodzenie n., chód mrz., przechodka ż.

czas. chadzać, chodzić, obejść

Wiktionary

# chodźżeż

czasownik "chodź" wzmocniony partykułą "-żeż"

SJP.pl

# choina

1. drzewo iglaste; choja;
2. niewielki las sosnowy; sośnina;
3. gałęzie drzew iglastych;
4. zimozielone drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, występujące w około 10 gatunkach; tsuga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gałęzie z drzewa iglastego

(1.2) leśn. drewno z drzewa iglastego

(1.3) bot. leśn. drzewo iglaste

(1.4) leśn. młody las sosnowy

(1.5) dendr. nazwa systematyczna|Pinus sylvestris|L.|ref=tak., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych

(1.6) bot. drzewo z gatunku choin (1.5)

(1.7) dendr. nazwa systematyczna|Tsuga|Carriere|ref=tak., rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;

(1.8) bot. drzewo z rodzaju choin (1.7)

(1.9) szpilki drzew iglastych

Wiktionary

Choina (Tsuga Carriere) – rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych. Należy do niego 11 gatunków (w tym 1 mieszaniec). Występują w Ameryce Północnej i wschodniej Azji. Są długowieczne i cienioznośne. Mają duże znaczenie ekonomiczne jako źródło drewna konstrukcyjnego i ścieru oraz drzewa ozdobne. Są ważnym składnikiem górskich i niżowych lasów, odgrywając ekologicznie istotną rolę dla wielu grup zwierząt. Wykorzystywane są też jako rośliny lecznicze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Staruszka obłożyła grób choiną i zapaliła znicz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choinka ż., choinkowiec mrz., choinówka ż., choja ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

przym. choinowy, choinkowy

przysł. choinkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) reg. śl. czetyna.

(1.5) sosna zwyczajna, sosna pospolita

Wiktionary

# choineczka

zdrobnienie od: choinka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała choinka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Staruszka miała na stoliku niewielką choineczkę z kolorowymi lampkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩˈnɛt͡ʃka, AS: χoi ̯ĩnečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., choinka ż., choina ż., choja ż.

przym. choinkowy

przysł. choinkowo

Wiktionary

# choinek

1. małe drzewko iglaste: świerk, sosenka;
2. tradycyjne drzewko iglaste (świerk albo jodła) ozdobnie przybierane w czasie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku

SJP.pl

Choinek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie gostynińskim, w gminie Gostynin.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# choinka

1. małe drzewko iglaste: świerk, sosenka;
2. tradycyjne drzewko iglaste (świerk albo jodła) ozdobnie przybierane w czasie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. drzewo iglaste, szczególnie świerk, jodła lub sosna

(1.2) choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

(1.3) zabawa urządzana dla dzieci w okresie bożonarodzeniowym, w czasie której wręczane są prezenty

(1.4) pot. przen. pejor. coś nadmiernie kolorowego, migającego, barokowego, przeładowanego szczegółami, w złym guście

Wiktionary

Choinka – ustrojone drzewko świerku lub jodły (rzadziej sosny), naturalne lub sztuczne, pierwotnie wiązane z przedchrześcijańską tradycją ludową i kultem wiecznie zielonego drzewka, a obecnie będące nieodłączną ozdobą w czasie świąt Bożego Narodzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zobaczcie, ile prawdziwków znalazłem pod tą choinką!

(1.2) Mam nadzieję, że w tym roku znajdziesz pod choinką wymarzoną grę.

(1.3) Dzieci świetnie się bawiły na zakładowej choince.

(1.4) Widziałeś tę BMW-icę? Kolorowe światła wokół szyby, pięć świateł stopu, no po prostu choinka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈjĩnka, AS: χoi ̯ĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choina ż., chojaczek m., chojak m., chojar m., chojara ż., chojuszka ż., choja ż., chojca ż., choinówka ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

przysł. choinkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) choina, chojaczek, chojak

(1.2) drzewko, boże drzewko; reg. chójk

Wiktionary

# choinkowiec

potocznie: budynek przypominający z wyglądu choinkę

SJP.pl

# choinkowo

przysłówek

(1.1) jak w okresie bożonarodzeniowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dekoracje sklepowe sprawiły, że zrobiło się choinkowo, bardzo świątecznie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choineczka ż., choina ż., choinka ż.

przym. choinkowy

Wiktionary

# choinkowy

związany z choinką

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z choinką (drzewem iglastym)

(1.2) związany z choinką (tradycyjną ozdobą bożonarodzeniową)

(1.3) związany z choinką (zabawą)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Harcerze sprzedawali wyrabiane przez siebie zabawki, ozdoby choinkowe, pocztówki, sznurowadła i inne przedmioty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩŋˈkɔvɨ, AS: χoi ̯ĩŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., choinówka ż., choinka ż., choina ż., choineczka ż., chojak m., chojar m., chojaczek m., choja ż.

przym. choinowy

przysł. choinkowo

Wiktionary

# choinówka

nocny motyl z rodziny nocnicówek; strzygonia choinówka; sówka choinówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Panolis flammea., owad z rodziny sówkowatych;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Głowa młodej larwy choinówki jest zielona.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., choja ż., choina ż., choinka ż., choinkowiec mrz.

przym. choinkowy, choinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sówka choinówka, strzygonia choinówka

Wiktionary

# choinowy

związany z choiną

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z choiny

(1.2) wykonany z drewna lub innej części choiny

(1.3) będący częścią choiny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩˈnɔvɨ, AS: χoi ̯ĩnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., choinówka ż., choinka ż., choina ż., choja ż.

przym. choinkowy

Wiktionary

# choiński

nazwisko

SJP.pl

- Adam Choiński (ur. 1951) – polski geograf, hydrolog i limnolog, profesor nauk o Ziemi, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- Aleksander Choiński (1892-1959) – kapitan pilot Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari
- Antoni Choiński (1839-1919) – ksiądz, proboszcz w parafii farnej w Bydgoszczy
- Bogusław Choiński (1925-1976) – polski poeta, autor tekstów piosenek, scenarzysta
- Jan Choiński-Dzieduszycki (1890-1971) – polski ziemianin, działacz społeczny, polityk, poseł Sejm w II RP
- Janusz Choiński (ur. 1954) – polski polityk i urzędnik państwowy, poseł na Sejm I kadencji
- Krzysztof Choiński (ur. 1940) – polski dramaturg, tłumacz oraz znawca literatury i historii Francji
- Michał Choiński (ur. 1983) – polski amerykanista, historyk literatury i poeta, wykładowca akademicki, publicysta
- Remigian Franciszek Choiński (zm. 1701) – skarbnik chełmski od 1659 roku, komornik ziemski chełmski w 1673
- Teodor Jeske-Choiński (1854-1920) – polski intelektualista, pisarz i historyk, publicysta konserwatywny, krytyk teatralny i literacki

Wikipedia

# choj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Wiktionary

Choj (perski: خوئ) – miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni.

Liczba mieszkańców w 2011 roku wyniosła 200 958; dla porównania, w 2006 było ich 181 465, a w 1996 – 148 944.

W mieście rozwinął się przemysł drzewny oraz rzemieślniczy.

Wikipedia

# choja

choina, drzewo iglaste

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. leśn. drzewo iglaste, zwłaszcza sosna lub świerk, zwykle okazale rozwinięte

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. drzewko iglaste

Wiktionary

Choja – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Zbuczyn. Ma status sołectwa.

Wieś szlachecka Choje położona była w drugiej połowie XVI wieku w ziemi łukowskiej województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Drwal ścina choje.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choina ż., choinówka ż., chojaczek mrz., chojak mrz., chojar mrz., chojara ż., chojca ż., Chojno n., chojuszka ż.

:: zdrobn. choineczka ż., chojka ż.

przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sośnina

Wiktionary

# chojaczek

małe drzewko, sosenka lub jodełka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. mała choinka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zgrabny chojaczek z lampkami babcinka ustawiła na pianinie przykrytym serwetą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., choinka ż., choja ż., chojak mrz., chojar mrz.

przym. choinkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chojak, choineczka

Wiktionary

# chojak

sosna, świerk lub inne drzewo iglaste; chojar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. leśn. niestare drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Płaski krajobraz otaczało zewsząd sinawe pasmo lasu. Bliżej, na wydmuchach szarego piasku, rosły samotne chojaki, a naokół ciągnęły się nie wiedzieć do kogo należące zagony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., chojaczek mrz., choja ż., choinka ż.

przym. choinkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgrub. chojar; choina, daw. choja

Wiktionary

# chojar

stare drzewo iglaste; chojak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. dendr. stare, okazałe drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojka ż., chojaczek mrz., choja ż., choinka ż.

przym. choinkowy

Wiktionary

# chojecki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Artur Chojecki – polski polityk i samorządowiec
- Edmund Chojecki – polski wojskowy
- Edmund Chojecki – polski pisarz, dziennikarz, podróżnik, publicysta i poeta, tłumacz
- Edward Chojecki – polski rolnik i polityk, poseł na Sejm
- Hilary Chojecki – polski szlachcic, urzędnik
- Jan Nepomucen Chojecki – polski szlachcic, urzędnik
- Karol Lubicz Chojecki – konfederat barski
- Lucjan Chojecki – polski leśnik i polityk, poseł na Sejm
- Mirosław Chojecki – polski wydawca, producent filmowy
- Paweł Chojecki – działacz religijny i polityczny, dziennikarz, skandalista

Wikipedia

# chojeniec

Chojeniec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Siedliszcze.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chojeniec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wikipedia

# chojeński

1. przymiotnik od: Chojna;
2. przymiotnik od: Chojny; chojnowski

SJP.pl

# chojewo

Chojewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie bielskim, w gminie Brańsk.

Wieś królewska w starostwie brańskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# chójk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) reg. choinka, sosna

Wiktionary

# chojka

zdrobnienie od: choja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zdrobn. od choja

(1.2) daw. dendr. małe lub młode drzewo iglaste, zwłaszcza sosna albo świerk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choja ż., choina ż., choinówka ż., chojaczek mrz., chojak mrz., chojar mrz., chojara ż., chojca ż., Chojno n., chojuszka ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

Wiktionary

# chójki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. osada w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Krzymów;

Wiktionary

Chójki – niewielka kolonia w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Krzymów, w sołectwie Zalesie. W skład tej miejscowości wchodzi 7 gospodarstw.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chójkowski

Wiktionary

# chojna

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Chojna (niem. Königsberg in der Neumark) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, nad rzeką Rurzycą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chojna.

31 grudnia 2013 roku miasto liczyło 7344 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔjna, AS: χoi ̯na

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chojeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Chojnica

Wiktionary

# chojnacki

nazwisko

SJP.pl

- Chojnacki – polskie nazwisko

Osoby o nazwisku Chojnacki:

- Adolf Chojnacki (1932–2001) – polski duchowny katolicki, działacz opozycji demokratycznej w PRL
- Bronisław Chojnacki (1895–1955) – polski nauczyciel, działacz społeczny, polityk, poseł na Sejm w II RP
- Edmund Antoni Chojnacki (zm. 1774) – cześnik lwowski, konfederat barski
- Euzebiusz Teofil Chojnacki (1833–1881) – polski powstaniec, franciszkanin
- Fidelis Chojnacki (1906–1942) – polski duchowny katolicki, kapucyn, błogosławiony
- Grzegorz Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Henryk Chojnacki (ur. 1928) – polski lekkoatleta, dyskobol, kulomiot
- Hubert Chojnacki (1920–2000) – polski kolejarz, poseł na Sejm PRL VII kadencji
- Jakub Chojnacki (1922–2006) – polski prawnik, inżynier technologii drewna, doktor nauk politycznych
- Jan Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Jarosław Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Jerzy Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Józef Chojnacki (1913–1975) – polski chemik
- Juliusz Chojnacki (ur. 1943) – polski profesor nauk rolniczych, oceanolog, ekolog morza
- Karol Chojnacki – cześnik buski
- Kazimierz Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Krzysztof Chojnacki (ur. 1983) – polski szachista
- Maciej Chojnacki (ur. 1942) – polski koszykarz
- Marek Chojnacki (ur. 1959) – polski piłkarz, grający na pozycji obrońcy, trener piłkarski
- Marek Piotr Chojnacki (ur. 1963) – polski filozof, teolog, tłumacz, dyplomata
- Matt Chojnacki (ur. 1973) – amerykański narciarz
- Mieczysław Chojnacki (1924–2020) – żołnierz AK i powojennego podziemia antykomunistycznego, honorowy obywatel Radzymina
- Piotr Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Robert Chojnacki (ur. 1958) – polski muzyk, kompozytor
- Roman Chojnacki (1879–1938) – polski profesor teorii muzyki, dziennikarz muzyczny, dyrektor artystyczny Filharmonii Warszawskiej
- Romuald Chojnacki (ur. 1950) – polski piłkarz grający na pozycji napastnika
- Romuald Chojnacki (1818–1883) – polski malarz
- Roland Chojnacki – polski dyplomata, menedżer kultury
- Roman Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Stanisław Chojnacki – strona ujednoznaczniająca
- Stefan Chojnacki (1913–1942) – polski dziennikarz, działacz polityczny
- Tadeusz Chojnacki (1932–2020) – polski biochemik, profesor nauk przyrodniczych w PAN
- Tadeusz Chojnacki (ur. 1941) – polski trener siatkówki
- Władysław Chojnacki (1920–1991) – polski historyk, bibliograf, badacz dziejów Warmii i Mazur
- Włodzimierz Chojnacki (1914–2014) – chorąży pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii
- Wojciech Izydor Chojnacki (1785–1818) – polski nauczyciel

Wikipedia

# chojniak

zagajnik sosnowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) łódź. mieszkaniec łódzkiej dzielnicy Chojny

Wiktionary

Chojniak (niem. Löbelshof) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Ełk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jesteś chojniak czy bałuciarz?

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska chojniunia

przym. chojeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chojeński

Wiktionary

# chojnianin

mieszkaniec Chojny (miasta w Polsce)

SJP.pl

# chojnianka

mieszkanka Chojny (miasta w Polsce)

SJP.pl

# chojnice

miasto w województwie pomorskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chojnice są położone w Borach Tucholskich.

(1.1) Korzenie mojej rodziny sięgają okolic Chojnic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔjˈɲit͡sɛ, AS: χoi ̯ńice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojniczanin mos., chojniczanka ż.

przym. chojnicki

Wiktionary

# chojnicki

przymiotnik od: Chojnice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Chojnic, związany Chojnicami

Wiktionary

Chojnicki – nazwisko

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powiat chojnicki jest bardzo bogaty w pomniki przyrody.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chojnice nmos., chojniczanin m., chojniczanka ż.

Wiktionary

# chojniczanin

mieszkaniec Chojnic

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Chojnic

(1.2) osoba pochodząca z Chojnic, urodzona w Chojnicach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chojnice nmos.

:: fż. chojniczanka ż.

przym. chojnicki

Wiktionary

# chojniczanka

mieszkanka Chojnic

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Chojnic

(1.2) kobieta pochodząca z Chojnic, urodzona w Chojnicach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Choć nie udało się chojniczankom stanąć na podium, zdobyły największy puchar turnieju.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chojnice nmos.

:: fm. chojniczanin m.

przym. chojnicki

Wiktionary

# chojniki

W Polsce:

- Chojniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki
- Chojniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Nowy Tomyśl

Na Białorusi

- Chojniki – miasto w obwodzie homelskim
- Chojniki – wieś w obwodzie brzeskim
- Chojniki – stacja kolejowa w miejscowości Chojniki, w rejonie chojnickim, w obwodzie homelskim

Wikipedia

# chojnów

1. miasto w województwie dolnośląskim;
2. wieś w województwie mazowieckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Chojnów (niem. Haynau) – miasto i gmina w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim. Położona w centralnej części Dolnego Śląska, na Równinie Chojnowskiej, nad rzeką Skorą.

Chojnów uzyskał lokację miejską przed 1241 rokiem. Pierwszy raz nazwany miastem (civitas) w 1272 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chojnów leży nad rzeką Skorą.

(1.1) W Chojnowie znajduje się kopalnia bazaltu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔjnuf, AS: χoi ̯nuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojnowianin m., chojnowianka ż.

przym. chojnowski

Wiktionary

# chojnówek

Chojnówek – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Grajewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Pawła II Papieża w Grajewie.

Wikipedia

# chojnowianin

mieszkaniec Chojnowa

SJP.pl

# chojnowianka

mieszkanka Chojnowa

SJP.pl

Chojnowianka Chojnów – klub piłkarski reprezentujący miasto Chojnów.

Wikipedia

# chojnowski

1. przymiotnik od: Chojnów;
2. przymiotnik od: Chojny; chojeński

SJP.pl

# chojny

1. wieś w woj. kujawsko-pomorskim;
2. wieś w woj. łódzkim;
3. wieś w woj. wielkopolskim;
4. dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa Łodzi

SJP.pl

W Polsce

- Chojny – część miasta Łódź
- Chojny – część wsi Otmianowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Chojny – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Chojny – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Lututów
- Chojny – osada wsi Wiele w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Karsin
- Chojny – kolonia wsi Klemencice w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
- Chojny – przysiółek wsi Stara Zbelutka w woj. świętokrzyskim, w pow. kielecki, w gminie Łagów
- Chojny – część wsi Wólka Pętkowska w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowiecki, w gminie Bałtów
- Chojny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Koło
- Chojny – dawna gmina

Wikipedia

# chojracki

odnoszący się do chojraka, właściwy chojrakowi

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chojrakiem, dotyczący chojraka

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do chojraka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojractwo n., chojraczka ż., chojrak mos.

czas. chojrakować ndk.

przysł. chojracko

Wiktionary

# chojracko

przysłówek

(1.1) w sposób chojracki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marek zawsze zachowywał się chojracko, denerwując tym nieraz Mariolę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojractwo n., chojraczka ż., chojrak mos., chojrakowanie n.

czas. chojrakować ndk.

przym. chojracki

Wiktionary

# chojractwo

potocznie: popisywanie się odwagą; zuchwałość, buńczuczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odważne popisywanie się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Markowe chojractwo nieraz stawało się przyczyną jej łez.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojraczka ż., chojrak mos., chojrakowanie n.

przym. chojracki

przysł. chojracko

czas. chojrakować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chojrakowanie, brawura

Wiktionary

# chojraczka

kobieta zuchwała, popisująca się swoją odwagą lub sprawnością fizyczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta popisująca się odwagą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwie chojraczki z IV c pobiły uczennicę z podstawówki w szatni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojractwo n., chojrakowanie n.

:: fm. chojrak mos.

czas. chojrakować ndk.

przym. chojracki

przysł. chojracko

Wiktionary

# chojrak

potocznie: osoba zuchwała, popisująca się swoją odwagą i tężyzną fizyczną; śmiałek, zuch, kozak, odważniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek popisujący się odwagą, sprawnością itd.

(1.2) gwara. więz. odważny, bystry człowiek

(1.3) gwara. więz. pyszałek

(1.5) daw. gwara. więz. krzykacz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Taki z niego chojrak, a boi się własnej żony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chojra

przym. chojracki

czas. chojrakować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwat, junak śmiałek, zuch, pot. gieroj, kozak, gw-pl|Warszawa|hojrak., gw-pl|Warszawa|ojrak., gw-pl|Orawa|chojrák.

Wiktionary

# chojrakować

potocznie: zachowywać się zuchwale, popisywać się swoją odwagą i tężyzną fizyczną; brawurować, szarżować

SJP.pl

# chojrakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chojrakować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chojrakować

przysł. chojracko

rzecz. chojractwo n., chojraczka ż.

Wiktionary

# choker

[czytaj: czoker] naszyjnik mocno przylegający do szyi; czoker, dusik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. naszyjnik ciasno przylegający do szyi

Wiktionary

Choker (w Polsce nazywany często dusik) – rodzaj naszyjnika zapinanego lub zawiązywanego na szyi, który ściśle do niej przylega. Chokery mogą być wykonane z łańcuszka, aksamitki, koronki, satynowej tasiemki, sznurka, elementów metalowych lub rzemienia. Mogą być też dodatkowo ozdobione zawieszkami, ćwiekami, czy też kamieniami.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) dusik

Wiktionary

# cholagoga

lek ziołowy wiatropędny i rozkurczający, pomocny w niedoborze wydzielania żółci

SJP.pl

# cholamid

amid kwasu nikotynowego, lek syntetyczny działający żółciopędnie i odkażająco na drogi żółciowe, stosowany m.in. w stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych

SJP.pl

# cholangiografia

w medycynie: obrazowanie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych

SJP.pl

# cholangiograficzny

→ cholangiografia

SJP.pl

#### Patrz:

cholangiografia

# cholangiopankreatografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

Wiktionary

# cholangioskopia

wziernikowanie przewodów żółciowych specjalnym przyrządem

SJP.pl

# cholecystektomia

operacyjne wycięcie pęcherzyka żółciowego, zwykle z powodu kamicy żółciowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

Wiktionary

Cholecystektomia – zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu pęcherzyka żółciowego, najczęściej z powodu kamicy żółciowej.

Zabieg można wykonać metodą klasyczną, polegającą na klasycznym chirurgicznym rozcięciu powłok brzucha (w linii pośrodkowej lub w okolicy podżebrza prawego) i następowym wycięciem pęcherzyka żółciowego. Tą metodą bezwzględnie należy wykonać cholecystektomię w przypadku raka pęcherzyka żółciowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W styczniu przebyłem cholecystektomię z powodu ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔlɛt͡sɨstɛkˈtɔ̃mʲja, AS: χolecystektõmʹi ̯a

Wiktionary

# cholecystografia

w medycynie: obrazowanie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych; cholegiografia

SJP.pl

# cholecystograficzny

→ cholecystografia

SJP.pl

#### Patrz:

cholecystografia

# cholecystokinina

peptydowy hormon przewodu pokarmowego zbudowany z 33 reszt aminokwasowych, wydzielany przez błonę śluzową dwunastnicy; pankreozymina

SJP.pl

Cholecystokinina (CCK, dawniej znana również jako pankreozymina; ATC: V04 CK02) – rodzina hormonów peptydowych, działających w obrębie układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.

Wydzielana jest m.in. przez śluzówkę dwunastnicy i jelita czczego.

Wikipedia

# cholegran

lek ziołowy w postaci granulek, stosowany m.in. w przewlekłych schorzeniach wątroby, w kamicy żółciowej, w stanach zapalnych dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego

SJP.pl

# cholekalcyferol

witamina D3, jedna z postaci witaminy D, w organizmie ludzkim powstaje pod wpływem promieniowania ultrafioletowego

SJP.pl

Cholekalcyferol (łac. cholecalciferolum), witamina D3 – organiczny związek chemiczny z grupy witamin D. Reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu, umożliwia wchłanianie tych pierwiastków w jelitach, a także zapewnia właściwą mineralizację kości.

Wikipedia

# cholekinaza

kompozycja ziół stosowana jako lek poprawiający przemianę materii

SJP.pl

# cholemia

obecność żółci lub barwników żółciowych we krwi, spowodowana najczęściej mechanicznym zamknięciem przewodu żółciowego

SJP.pl

# cholera

1. ostra, epidemiczna choroba zakaźna
2. posp. złość, wzburzenie
3. wyraz używany jako przekleństwo, wyzwisko, występujący w wielu związkach frazeologicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. groźna choroba zakaźna;

(1.2) pot. posp. wyzwisko

wykrzyknik

(2.1) pot. posp. przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

Wiktionary

Cholera – ostra i zaraźliwa choroba zakaźna przewodu pokarmowego, której przyczyną jest spożycie pokarmu lub wody skażonej Gram-ujemną bakterią – szczepami przecinkowca cholery (Vibrio cholerae) produkującego enterotoksynę.

Bakteria występuje w wielu serotypach, z których dwa wywołują cholerę u ludzi: O1 i O139.Serotyp O1 ma dwa biotypy: klasyczny i El Tor.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lekarze stwierdzili u kolegi cholerę.

(1.2) Ta cholera znów kazała mi zostać po godzinach.

(2.1) Do cholery! Czy ty się weźmiesz w końcu do pracy?

(2.1) O cholera! Zepsuł mi się telefon!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈlɛra, AS: χolera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować, cholerować

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholerka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) (o kobiecie) baba, (o mężczyźnie) dziad

(2.1) kurde, psiakrew, przest. do diaska, do kroćset

Wiktionary

# cholercia

potocznie: osoba, do której czuje się niechęć; cholera, franca, szczeżuja

SJP.pl

# cholerka

zdrobniale: cholera

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. eufem. łagodne przekleństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba było, cholerka, wysiąść i wypchać auto na czysty asfalt, bo się bałem, że ktoś w nas wjedzie.

(1.1) Przed wieczorem miałem być w domu z powrotem. A tu do oblecenia — śmieje się — jeszcze, cholerka, 14 ambasad.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choleryczność ż., cholera ż.

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholernica

→ cholernik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta łatwo wpadająca w złość

Wiktionary

#### Patrz:

cholernik

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., choleryk mos., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fm. cholernik mos.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholernie

przysłówek

(1.1) wulg. bardzo

(1.2) wulg. bardzo źle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Masło cholernie trudno smaruje się łyżką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: cholerny

SJP.pl

# cholernik

człowiek łatwo wpadający w złość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek łatwo wpadający w złość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fż. cholernica ż.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerny

potocznie:
1. wstrętny, bardzo zły; przeklęty;
2. wielki, niezwykły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. wstrętny, przeklęty, zły; wzbudzający gniew, zdenerwowanie

(1.2) pot. wielki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak czy inaczej – znów jest pan posiadaczem tej cholernej willi.

(1.1) Nie chciała się bawić tą cholerną lalką i mama obiecała jej suknię na bal karnawałowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈlɛrnɨ, AS: χolerny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerować

potocznie: wypowiadać wulgarne słowa, przeklinać; kląć, kurwować

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. wymyślać kogoś, zwyzywać od choler; także. przeklinać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciągle tylko wszystkich pogania i choleruje.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cholerować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n.

czas. choleryzować, cholerować

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerowy

związany z cholerą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z cholerą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerski

dawniej: cholerny

SJP.pl

# cholerstwo

potocznie:
1. coś budzącego złość, niechęć, irytację;
2. coś złego, groźnego, zwłaszcza dla zdrowia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. coś budzącego złość, niechęć, irytację

(1.2) pot. coś złego, groźnego, zwłaszcza dla zdrowia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. cholerny, choleryczny, cholerowy

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryczka

1. kobieta porywcza, wybuchowa, gwałtowna, działająca pod wpływem impulsu; impetyczka, raptuska, gwałtownica;
2. kobieta chora na cholerę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

(1.2) kobieta chora na cholerę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fm. choleryk

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryczniak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. cmentarz choleryczny, cmentarz ofiar epidemii cholery

Wiktionary

# cholerycznie

przysłówek

(1.1) posp. bardzo, niezwykle, szalenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryczność

impulsywność, wybuchowość i nieopanowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co choleryczne; cecha tych, którzy są choleryczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choleryk m., choleryczka ż., cholera ż., cholerka ż., cholerstwo n., choleryna ż., cholernik m., cholerowanie n., choleryzowanie n., cholernica ż.

czas. cholerować, choleryzować

przym. choleryczny, cholerny, cholerowy

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwałtowność, impulsywność, wybuchowość, porywczość, raptowność

Wiktionary

# choleryczny

1. impulsywny, wybuchowy i nieopanowany;
2. świadczący o takich cechach;
3. związany z cholerą (chorobą zakaźną);
4. wywołujący negatywne uczucia; piekielny, cholerny, przeklęty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z cholerą lub chorymi na cholerę

przymiotnik jakościowy

(2.1) skłonny do gwałtownych reakcji

(2.2) pot. bardzo zły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. cholerny, cholerowy

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryk

1. osoba porywcza, wybuchowa, gwałtowna, działająca pod wpływem impulsu; impetyk, raptus, gwałtownik;
2. osoba chora na cholerę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

(1.2) psych. jeden z typów temperamentu; człowiek o szybkich i silnych reakcjach uczuciowych, za to wytrwały i odporny

(1.3) człowiek chory na cholerę

Wiktionary

Choleryk (gr. chole – żółć) – jeden z temperamentów wyróżnianych w teorii humoralnej. Wiązany był z przewagą wpływu żółci na typ konstytucyjny człowieka. Wraz z rozwojem teorii humoralnej od starożytności do średniowiecza i wyróżnianego w niej podziału na cztery elementy, jako kolejne powiązania podawano młodość, lato, ogień (jako jeden z żywiołów), wątrobę, żółcień, smak gorzki. Astrologicznym skojarzeniem były Panna, Lew, Rak i Mars. Podobnie jak w przypadku żółci, miały mu odpowiadać cechy ciepła i wilgoci.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: xɔˈlɛrɨk, AS: χoleryk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fż. choleryczka ż.

czas. choleryzować, cholerować

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. impetyk; pot. nerwus; posp. cholernik

Wiktionary

# choleryna

ostre, bakteryjne zatrucie pokarmowe z objawami podobnymi do cholery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostre, bakteryjne zatrucie pokarmowe z objawami podobnymi do cholery

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. cholerny, choleryczny, cholerowy

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryzować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. gniewać się, złościć się, wymyślać komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

czas. cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# choleryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gniewanie się, złoszczenie się, wymyślanie komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., cholerowanie n.

czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

przysł. cholerycznie, cholernie

wykrz. cholera

Wiktionary

# cholerzyn

Cholerzyn – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki.

Położona jest w Obniżeniu Cholerzyńskim w obrębie makroregionu Brama Krakowska.

Leży w odległości 12,5 kilometra od Krakowa.

Pierwszy wpis o miejscowości pojawił się w roku 1402. W dokumencie zawarto informację o tym, że kasztelan krakowski Jan z Tęczyna zapisał swoim synom dobra ziemskie. Cholerzyn nosił wówczas nazwę Wola Morawicka vel Chorzelin.

Wikipedia

# cholesterol

związek organiczny, rozpuszczalny w tłuszczach, będący składnikiem wszystkich komórek i cieczy w organizmie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. med. związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

Wiktionary

Cholesterol – organiczny związek chemiczny, lipid z grupy steroidów zaliczany także do alkoholi. Jego pochodne występują w błonie każdej komórki zwierzęcej, działając na nią stabilizująco i decydując o wielu jej własnościach. Jest także prekursorem licznych ważnych steroidów takich jak kwasy żółciowe czy hormony steroidowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Możesz zrobić wiele w celu powstrzymania lub nawet odwrócenia skutków zbyt wysokiego poziomu cholesterolu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔlɛˈstɛrɔl, AS: χolesterol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholesteryna ż.

przym. cholesterolowy

Wiktionary

# cholesterolowy

związany z cholesterolem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z cholesterolem, dotyczący cholesterolu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholesterol mrz., cholesteryna ż.

Wiktionary

# cholesteryna

dawniej: związek organiczny, rozpuszczalny w tłuszczach, będący składnikiem wszystkich komórek i osocza krwi; cholesterol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. biochem. med. zob. cholesterol.

Wiktionary

Cholesterol – organiczny związek chemiczny, lipid z grupy steroidów zaliczany także do alkoholi. Jego pochodne występują w błonie każdej komórki zwierzęcej, działając na nią stabilizująco i decydując o wielu jej własnościach. Jest także prekursorem licznych ważnych steroidów takich jak kwasy żółciowe czy hormony steroidowe.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cholesterol mrz.

przym. cholesterynowy, cholesterolowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cholesterol

Wiktionary

# cholesterynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. biochem. med. zob. cholesterolowy.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Warstwa cholesterynowa barwi się szybko na kolor krwawoczerwony, potem na wiśniowoczerwony aż do purpurowego (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholesteryna ż.

Wiktionary

# cholewa

wysoka część buta okrywająca łydkę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obuw. część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

wykrzyknik

(2.1) pot. eufem. zob. cholera.

Wiktionary

- Cholewa – górna część buta okrywająca łydkę
- Cholewa – polski herb szlachecki
- Cholewa (liczba mnoga: Cholewowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. nosiło je 8100 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wykonanie wysokich butów z cholewami zdaje się być nie lada sztuką.

(2.1) Cholewa! Przestaniecie w końcu gadać?!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈlɛva, AS: χoleva

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. cholewka ż., cholewkarz mos.

(2.1) wykrz. zdrobn. cholewcia ż.

Wiktionary

# cholewcia

wykrzyknik

(1.1) posp. eufem. zob. cholera.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cholewcia! Tramwaj mi uciekł!

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. cholewa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) posp. cholewa

Wiktionary

# cholewczyński

nazwisko

SJP.pl

# cholewiak

nazwisko

SJP.pl

# cholewiasty

rzadko: mający wysokie cholewy

SJP.pl

# cholewiński

nazwisko

SJP.pl

# cholewka

górna część buta obejmująca łydkę; cholewa

SJP.pl

- Cholewa – górna część buta okrywająca łydkę
- Cholewa – polski herb szlachecki
- Cholewa (liczba mnoga: Cholewowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. nosiło je 8100 osób.

Wikipedia

# cholewkarka

→ cholewkarz

SJP.pl

#### Patrz:

cholewkarz

# cholewkarnia

warsztat rzemieślniczy lub oddział fabryki, przygotowujący cholewki do obuwia

SJP.pl

# cholewkarski

przymiotnik od: cholewkarz

SJP.pl

# cholewkarstwo

wyrabianie cholewek do butów

SJP.pl

# cholewkarz

rzemieślnik wyrabiający cholewki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) czeladnik zajmujący się wykonywaniem górnej części obuwia – cholewki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈlɛfkaʃ, AS: χolefkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cholewa ż., cholewka ż.

Wiktionary

# choliamb

sześciostopowy wiersz (pięć stóp jambicznych + trochej albo spondej); cholijamb

SJP.pl

# choliambiczny

dotyczący choliambu

SJP.pl

# cholibka

żartobliwe przekleństwo; psia mać, psiamać, cholewka, cholerka, kurczę, kurde

SJP.pl

# cholijamb

sześciostopowy wiersz (pięć stóp jambicznych + trochej albo spondej); choliamb

SJP.pl

Trymetr jambiczny (łac. versus trimeter iambicus) – starożytna, iloczasowa miara wierszowa (metrum), używana w starożytnej Grecji i Rzymie.

Nazwa wiersza pochodzi od jego budowy: wiersz ten mierzy się na "metra". Każde metrum składa się z pary jambów, na jeden wers składają się trzy metra (a więc sześć jambów). Cezura (łac. caesura), czyli obowiązkowa pauza międzywyrazowa, wypada po piątej półstopie, czyli po trzeciej tezie, a więc w środku trzeciego jambu. Schemat (A - sylaba długa stanowiąca arsę, b - sylaba krótka, a - sylaba obojętna):

Wikipedia

# cholijambiczny

dotyczący cholijambu

SJP.pl

# cholina

zasada azotowa wchodząca w skład fosfolipidów

SJP.pl

Cholina (kation 2-hydroksyetylotrimetyloamoniowy) – organiczny związek chemiczny, posiadający czwartorzędową grupę aminową, występujący najczęściej w postaci chlorku.

Wikipedia

# cholinergiczny

1. układ cholinergiczny - część układu nerwowego, w której komórki przekazują sygnały za pomocą acetylocholiny;
2. związany z tym układem

SJP.pl

# cholinesteraza

enzym wytwarzany w wątrobie

SJP.pl

Esterazy cholinowe (ChE, cholinoesterazy) – enzymy z grupy hydrolaz (EC 3.1.1.7, EC 3.1.1.8). W organizmach żywych katalizują hydrolizę estrów choliny. Wytwarzane w wątrobie i wydzielane do krwi.

Wśród ECh wyróżnia się acetylocholinoesterazę (AChE) o działaniu bardziej specyficznym oraz pseudocholinoesterazę (ChE), która może hydrolizować wiele estrów znacznie różniących się od estrów choliny.

Wikipedia

# cholinoesteraza

w biochemii: wytwarzany przez wątrobę enzymy z grupy hydrolaz, katalizujący hydrolizę estrów choliny; esteraza cholinowa

SJP.pl

Esterazy cholinowe (ChE, cholinoesterazy) – enzymy z grupy hydrolaz (EC 3.1.1.7, EC 3.1.1.8). W organizmach żywych katalizują hydrolizę estrów choliny. Wytwarzane w wątrobie i wydzielane do krwi.

Wśród ECh wyróżnia się acetylocholinoesterazę (AChE) o działaniu bardziej specyficznym oraz pseudocholinoesterazę (ChE), która może hydrolizować wiele estrów znacznie różniących się od estrów choliny.

Wikipedia

# cholinowy

związany z choliną

SJP.pl

# cholowy

kwas cholowy - jeden z kwasów żółciowych, substancja ułatwiająca trawienie tłuszczów i wchłanianie ich w przewodzie pokarmowym

SJP.pl

# chomątko

1. zdrobnienie od: chomąto;
2. metalowa ramka w kształcie pierścienia, usztywniająca i chroniąca pętlę na końcu liny przed zgnieceniem; kausza, sercówka

SJP.pl

# chomąto

część uprzęży wkładana na szyję koniowi pociągowemu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

(1.2) to, co ogranicza swobodę, wolność

Wiktionary

Chomąto – rodzaj jarzma używanego do zaprzęgania zwierząt pociągowych do ciągnięcia wozu, pługa, itp.

Chomąto pozwala na równomierne rozłożenie obciążenia dookoła karku zwierzęcia, co pozwala na wykorzystanie większej siły pociągowej (zazwyczaj konia). Chomąto powinno być dopasowane do nasady końskiej szyi i wyściełane, aby zapobiec kaleczeniu skóry zwierzęcia. Pozwala ono wtedy w pełni wykorzystać siłę i szybkość zwierzęcia pociągowego, zwiększając jego wydajność nawet 5-krotnie w porównaniu z zaprzęgiem stosowanym w starożytności, który uciskał tchawicę zwierzęcia.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.2) jarzmo

Wiktionary

# chomątowy

przymiotnik od: chomąto

SJP.pl

# chomęcice

Chomęcice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Komorniki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

We wsi znajduje się placówka Gminnego Ośrodka Kultury (Dom Kultury „Koźlak"), biblioteka, szkoła podstawowa oraz działa Koło Gospodyń Wiejskich.

Aktualną Sołtyską jest Dorota Trocha.

Wikipedia

# chomeini

nazwisko, np. Ruhollah Chomeini (1902-1989), islamski przywódca religijny i polityk irański; Chomejni

SJP.pl

Ruhollah Musawi Chomejni (pers. ‏روح‌الله خمینی‎; ur. 17 maja 1900 lub 24 września 1902 w Chomejnie, zm. 3 czerwca 1989 w Teheranie) – szyicki przywódca duchowny i polityczny rewolucji islamskiej, ajatollah, polityczny przywódca Iranu (jako najwyższy przywódca) w latach 1979–1989.

Wikipedia

# chomeinizacja

od nazwiska ajatollaha Chomeiniego, przywódcy Iranu w latach 1979-89: podporządkowanie najważniejszych aspektów życia jakiegoś kraju: kultury, edukacji, sądownictwa itp. fundamentalistycznej ideologii religijnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pejor. wprowadzanie stosunków między państwem a fundamentalizmem religijnym porównywalnych do tych w Iranie za panowania Ruhollaha Chomejniego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każda próba ochrony czy obrony wartości chrześcijańskich jest interpretowana jako wyraz nietolerancji, jako „chomeinizacja” i próba narzucenia społeczeństwu państwa wyznaniowego.

(1.1) Może przerażony tą wizją właśnie Michnik rzucił na początku 1989 roku hasło o grożącej rzekomo Polsce „chomeinizacji”, przed którą jedynym ratunkiem miała być „droga hiszpańska”: kompromis z władzą?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomeinizm m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klerykalizacja, iranizacja, irlandyzacja

Wiktionary

# chomeinizm

totalitarny system społeczno-polityczny, utworzony w Iranie przez Ruhollaha Chomejniego

SJP.pl

# chomejni

nazwisko, np. Ruhollah Chomejni (1902-1989), islamski przywódca religijny i polityk irański; Chomeini

SJP.pl

Ruhollah Musawi Chomejni (pers. ‏روح‌الله خمینی‎; ur. 17 maja 1900 lub 24 września 1902 w Chomejnie, zm. 3 czerwca 1989 w Teheranie) – szyicki przywódca duchowny i polityczny rewolucji islamskiej, ajatollah, polityczny przywódca Iranu (jako najwyższy przywódca) w latach 1979–1989.

Wikipedia

# chomelka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. przepaska do włosów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔ̃ˈmɛlka, AS: χõmelka

Wiktionary

# chomentów

Chomentów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sobków. Ma status sołectwa.

Wikipedia

# chomentówek

Chomentówek – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Chmielnik.

Wikipedia

# chomentowo

Chomentowo – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Śniadowo.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Śniadowie.

Wikipedia

# chomer

1. biblijna miara objętości ciał sypkich i płynów; kor;
2. biblijna miara masy równa 218 kg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. metrol. bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;

Wiktionary

Chomer (lub kor) – biblijna miara objętości ciał sypkich i płynów (dla tych drugich używano zazwyczaj terminu kor), równa około 393 lub 230 litrów. Stosowana również jako jednostka pola powierzchni, którą można obsiać 1 chomer ziarna (ok. 2,4 ha).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nabyłem ją za piętnaście syklów srebrnych, za chomer i letek jęczmienia.

Wiktionary

# chomętów

W Polsce:

- Chomentów – wieś w woj. świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sobków
  - Chomentów – dawna gromada

- Chomentów-Puszcz – wieś w woj. mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Skaryszew
- Chomentów-Socha – wieś w woj. mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Skaryszew
- Chomentów-Szczygieł – wieś w woj. mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Skaryszew

Wikipedia

# chomętowo

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Chomętowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin
- Chomętowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew
- Chomętowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Chomętowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Drawno
- Chomętowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Trzebiatów
- Chomętowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Brzeżno

Wikipedia

# chomiak

nazwisko

SJP.pl

Chomiak – szczyt o wysokości 1544 m n.p.m. znajdujący się na Ukrainie w masywie Gorganów, które są częścią Beskidów Wschodnich.

Ze szczytu widać sąsiednie góry i grzbiety: Syniak i Doboszanka (na północnym zachodzie), Jawornik (na północy), Liśniów (na wschodzie), a następnie grzbiet Rokiety z Łysiną Kosmacką. Na południowym wschodzie widać masyw Czarnohora z Howerlą. Najbliższe wsie to Tatarów i Polanica.

Wikipedia

# chomiakow

nazwisko

SJP.pl

# chomice

Chomice – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Sokoły.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Waniewie.

Wikipedia

# chomicki

nazwisko

SJP.pl

- Antoni Chomicki (1909-1993) – ksiądz
- Tadeusz Chomicki (ur. 1962) – socjolog
- Wadim Chomicki (ur. 1982) – hokeista
- Włodzimierz Chomicki (1878-1953) – piłkarz

Wikipedia

# chomicz

nazwisko

SJP.pl

Chomicz – nazwisko.

Wikipedia

# chomiczak

rodzaj gryzoni z podrodziny chomików

SJP.pl

Chomiczak (Cricetulus) – rodzaj ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# chomiczek

1. ssak z podrodziny chomików, np. chomiczek syryjski;
2. zdrobnienie od: chomik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pieszcz. o chomiku

(1.2) zool. nieduży gryzoń z rodzaju nazwa systematyczna|Mesocricetus|Nehring|ref=tak.;

Wiktionary

Mesocricetini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zrób porządek chomiczkowi w klatce, bo już czuć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomiczak mzw., chomiczka ż., chomicznik mzw., chomik mzw., chomikarstwo n., chomiki lm nm., chomikowanie n., chomikowate lm nm., zachomikowanie n.

czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary

# chomicznik

rodzaj ssaków z podrodziny chomików

SJP.pl

Chomicznik (Phodopus) – rodzaj ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# chomiczówka

osiedle i obszar na warszawskich Bielanach

SJP.pl

Chomiczówka – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Bielany w Warszawie.

Wikipedia

# chomiczy

→ chomik; chomikowy

SJP.pl

# chomik

1. gryzoń niewielkich rozmiarów z rodziny chomikowatych
2. żartobliwie o człowieku namiętnie gromadzącym zapasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. gryzoń z rodziny nazwa systematyczna|Cricetidae|G. Fischer|ref=tak.;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przen. pot. osoba, która gromadzi dużo niepotrzebnych rzeczy

(2.2) pot. żart. homoseksualista

Wiktionary

- chomiki (Cricetinae) – podrodzina gryzoni z rodziny chomikowatych
- chomik – rodzaj ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych
  - chomik bałkański (chomiczak szary, Cricetulus migratorius) – pochodzący z Europy gatunek chomiczaka
  - chomik Campbella (Phodopus campbelli) – krótkoogonowy chomik karłowaty
  - chomik chiński, chiński chomik pręgowany (Cricetulus griseus) – gatunek karłowatego chomika
  - chomik dżungarski (Phodopus sungorus) – gatunek karłowatego chomika
  - chomik europejski (Cricetus cricetus) – największy gatunek chomika
  - chomik Roborowskiego (Phodopus roborovskii) – najmniejszy przedstawiciel chomików karłowatych
  - chomik stepowy (Cricetulus barabensis) – gatunek chomika karłowatego
  - chomiczek syryjski (chomik syryjski, Mesocricetus auratus) – gatunek dziko żyjącego chomika
  - chomik turecki (Mesocricetus brandti) – gryzoń z rodziny chomikowatych, spokrewniony z chomikiem syryjskim

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Bardzo lubię zwierzęta - mam dwie jaszczurki, dwie żaby, chomika, psa, rybki i kota.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈxɔ̃mʲik, AS: χõmʹik

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. chomiczak mzw., chomiczek mzw., chomikarstwo n., chomikowanie n., zachomikowanie n., chomiczka ż.

  :: zdrobn. chomiczek mzw., chomiś mzw.

  czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

  przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) daw. chomiak, daw. krzeczek, daw. skrzeczek, daw. skrzek

  (2.2) gej; pot. ciepły brat, pedzio; środ. czajnik; pogard. pot. cieplak, pedalarz, pedalista, pedryl

  Wiktionary

# chomikarski

tyczący się chomikarstwa

SJP.pl

# chomikarstwo

skłonność do chomikowania

SJP.pl

# chomiki

1. gryzoń niewielkich rozmiarów z rodziny chomikowatych
2. żartobliwie o człowieku namiętnie gromadzącym zapasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Cricetinae|G. Fischer|ref=tak., podrodzina gryzoni z rodziny chomikowatych;

(1.2) zwisające torebki tłuszczowe twarzy osób starszych

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: chomik

(2.2) M. i W. lm. od: chomik (forma deprecjatywna)

Wiktionary

Chomiki (Cricetinae) – podrodzina gryzoni z rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Do rodziny chomikowatych zalicza się blisko 300 gatunków. Mysz domowa, myszarka leśna, suwak mongolski i inne myszowate są dalekimi krewnymi chomików. Jako zwierzęta domowe hodowane bywają: chomiczek syryjski, chomicznik malutki, Cricetulus barabensis griseus, chomicznik dżungarski i chomicznik zabajkalski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podrodzina chomików obejmuje gatunki występujące w Eurazji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomiczak mzw., chomiczek mzw., chomiczka ż., chomicznik mzw., chomik mzw., chomikarstwo n., chomikowanie n., chomikowate lm nm., zachomikowanie n.

czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary

# chomikować

potocznie:
1. gromadzić coś na zapas;
2. umieszczać plik na portalu chomikuj.pl;
3. chomikować się - ukrywać się, chować się

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. żart. lub pejor. gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomikowanie n., chomik m., chomiczek mzw., chomiki nmos.

czas. zachomikować

Wiktionary

# chomikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. przetrzymywanie czegoś w nadmiernej ilości, na zapas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomik m., chomikarstwo n., chomiczek mzw., chomiki nmos.

czas. chomikować ndk.

przym. chomikarski, chomikowy, chomikowaty

przysł. chomikowato

Wiktionary

# chomikowate

1. przypominający chomika
2. o cechach chomikowatych (rodzina gryzoni)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Cricetidae|Fischer|ref=tak., rodzina ssaków z rzędu gryzoni;

Wiktionary

Chomikowate (Cricetidae) – rodzina ssaków z podrzędu Supramyomorpha w obrębie rzędu gryzoni (Rodenta). Są to niewielkie zwierzęta o krępym ciele, prowadzące przede wszystkim naziemny tryb życia, lecz także nadrzewny, podziemny czy ziemnowodny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do chomikowatych zaliczanych jest 6 podrodzin, około 112 rodzajów i 580 gatunków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomik mzw., chomiczek mzw., chomiki nmos.

przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary

# chomikowaty

1. przypominający chomika
2. o cechach chomikowatych (rodzina gryzoni)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przypominający chomika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chomik mos./mzw.

Wiktionary

# chomikowy

→ chomik; chomiczy

SJP.pl

# chomiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Ignacy Chomiński – polski dworzanin, urzędnik, poseł na Sejm
- Józef Michał Chomiński – polski muzykolog, pedagog, teoretyk muzyki

Wikipedia

# chomiuk

nazwisko

SJP.pl

# chomla

dawniej ozdoba noszona na głowie, podtrzymująca włosy

SJP.pl

# chomofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina korzystająca z warstewki gleby na powierzchni skały

Wiktionary

# chomolec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ryb. drzewo w końcu skrzydeł niewodu

Wiktionary

# chomski

nazwisko

SJP.pl

# chomsky

nazwisko

SJP.pl

Wikipedia

# chon

[czytaj: czon]
1. jedna setna wona, południowokoreańskiej jednostki monetarnej; jeon;
2. jedna setna wona, północnokoreańskiej jednostki monetarnej; jun

SJP.pl

- Justin Chon – amerykański aktor
- Agata Chŏn Kyŏng-hyŏb – koreańska męczennica, święta katolicka

Wikipedia

# chonaksowate

rodzina morskich, drapieżnych ryb

SJP.pl

Chonaksowate (Chaunacidae) – niewielka rodzina morskich, drapieżnych ryb żabnicokształtnych (Lophiiformes). Niektóre gatunki są poławiane jako ryby konsumpcyjne.

Wikipedia

# chonaksowaty

o cechach chonaksowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# chondra

drobne, kuliste skupienie krzemianów krystalicznych

SJP.pl

# chondriom

w biologii: ogół mitochondriów znajdujących się w komórce

SJP.pl

Chondriom – zestaw wszystkich mitochondriów znajdujących się w pojedynczej komórce eukariotycznej.

Wikipedia

# chondriosom

twór nitkowaty, pałeczkowaty lub ziarnisty, znajdujący się w komórkach roślinnych i zwierzęcych, dostarczający komórce energii, dzięki zachodzącym w nim procesom biochemicznym; mitochondrium

SJP.pl

Mitochondrium (w liczbie mnogiej mitochondria) – otoczone dwiema błonami organellum, obecne w większości komórek eukariotycznych. Nazwa pochodzi od greckiego μίτος (mítos) – „nić” oraz χονδρίον (chondríon) – „ziarenko”.

Wikipedia

# chondroblast

komórka chrząstkotwórcza

SJP.pl

Chondroblast, komórka chrząstkotwórcza – komórka wytwarzająca substancję międzykomórkową tkanki chrzęstnej. Chondroblasty są czynne w okresie budowy i regeneracji chrząstki, potem przekształcające się w chondrocyty. Zachowują zdolność do podziału.

Wikipedia

# chondrocyt

komórka tkanki chrzęstnej

SJP.pl

Chondrocyt – komórka tkanki chrzęstnej, powstająca z chondroblastu. Chondrocyty znajdują się w jamkach, zanurzone w macierzy międzykomórkowej, zwanej chondryną.

Wikipedia

# chondrodysplastyczny

→ chondrodysplazja

SJP.pl

#### Patrz:

chondrodysplazja

# chondrodysplazja

choroba wrodzona, której istotą jest zaburzenie kostnienia śródchrzęstnego, jedna z najczęstszych przyczyn karłowatości (niskiego wzrostu) u ludzi; achondroplazja, chondrodystrofia, karłowatość chondrodystroficzna

SJP.pl

# chondrodystrofia

choroba wrodzona, której istotą jest zaburzenie kostnienia śródchrzęstnego, jedna z najczęstszych przyczyn karłowatości (niskiego wzrostu) u ludzi; chondrodysplazja, achondroplazja, karłowatość chondrodystroficzna

SJP.pl

Achondroplazja, chondrodystrofia – genetycznie uwarunkowana, wrodzona choroba (o dziedziczeniu autosomalnym dominującym) prowadząca do nieprawidłowego kostnienia śródchrzęstnego, co powoduje zaburzenie rozwoju pewnych kości w organizmie i karłowatość.

Wikipedia

# chondrodystroficzny

→ chondrodystrofia

SJP.pl

#### Patrz:

chondrodystrofia

# chondrografia

w medycynie: obrazowanie lub opis tkanki chrzęstnej

SJP.pl

# chondrograficzny

→ chondrografia

SJP.pl

#### Patrz:

chondrografia

# chondrokalcynoza

wytworzenie się złogów soli wapnia w obrębie stawów

SJP.pl

Chondrokalcynoza (dna rzekoma, łac. chondrocalcinosis, ang. chondrocalcinosis, calcium pyrophosphate dihydrate deposition disease, pseudogout) – choroba zaliczana do grupy reumatycznych, której przyczyną są kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapnia odkładające się w chrząstkach stawowych i obecne w płynie stawowym. Doprowadza to do ostrego stanu zapalnego zajętego stawu, który swoimi cechami i przebiegiem przypomina dnę moczanową, stąd dawna nazwa chondrokalcynozy - dna rzekoma.

Wikipedia

# chondrologia

nauka o chrząstkach

SJP.pl

# chondrologiczny

przymiotnik od: chondrologia

SJP.pl

# chondromalacja

proces chorobowy prowadzący do utraty elastyczności chrząstki, jej rozmiękania i w konsekwencji niszczenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;

Wiktionary

Chondromalacja (rozmiękanie chrząstki w tłumaczeniu dosłownym) – choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej. Występuje najczęściej w obrębie stawu kolanowego. Zmiany dotykające chrząstki rzepki i przeciwległych kłykci uda charakteryzują się rozwłóknieniem, powstaniem szczelin i erozją doprowadzającą w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego. Czynnikami predysponującymi do choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego są: urazy, zaburzenia osi kończyny i wysoki wzrost.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlat͡sʲja, AS: χõndrõmalacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chondromalacyjny

Wiktionary

# chondron

jednostka strukturalna tkanki chrzęstnej

SJP.pl

Chondron – zasadochłonne terytorium chrzęstne. Jest to jednostka strukturalna tkanki chrzęstnej. Chondron obejmuje grupę izogeniczną – 2-5 chondrocytów w jamce chrzęstnej (wspólna torebka) oraz otaczającą ją substancję podstawową – chondromukoid i włókna białkowe. Pomiędzy chondronami znajduje się substancja międzyterytorialna.

Wikipedia

# chondrotropina

hormon wzrostowy wytwarzany w przednim płacie przysadki mózgowej; somatotropina

SJP.pl

# chondryna

istota międzykomórkowa wraz z rozmieszczonymi w niej elementami włóknistymi, tworząca tkankę chrzęstną; chrząstnik, chondromukoid

SJP.pl

Chondryna – macierz pozakomórkowa, tworząca tkankę chrzęstną. W chondrynie zanurzone są elementy komórkowe (chondrocyty) oraz białkowe włókna.

Wikipedia

# chondryt

meteoryt kamienny składający się głównie z oliwinu i piroksenów

SJP.pl

Chondryt – meteoryty kamienne składające się głównie z oliwinu i piroksenów. Ich nazwa pochodzi stąd, że większość zawiera chondry, czyli drobne, najczęściej zbudowane promieniście, kuliste skupienia krystaliczne (chondr nie mają niektóre chondryty węgliste).

Wikipedia

# chongqing

[czytaj: CZONKcing] miasto w Chinach; Czungcing

SJP.pl

Chongqing (chiń. upr. 重庆; chiń. trad. 重慶; pinyin Chóngqìng; [ʈʂʰǔŋ tɕʰîŋ]) – miasto w środkowych Chinach, jedno z czterech miast wydzielonych Chińskiej Republiki Ludowej. Powstało po wydzieleniu z terytorium prowincji Syczuan w 1997 roku. Cała jednostka administracyjna liczyła w 2010 roku 28 846 170 mieszkańców, z czego samo miasto Chongqing zamieszkiwało 6 263 790 osób.

Wikipedia

# chonsu

bóstwo egipskie, patron księżyca, opiekun chorych oraz przyszłych matek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitegip. staroegipski bóg księżyca czczony w Tebach;

Wiktionary

Chonsu (eg. Ḫnsw, dosł. „Wędrowiec”) – tebański bóg Księżyca.

Funkcje i atrybuty przejął od hermopolitańskiego Thota. W Tebach uważany był za syna Amona i Mut. Związany był także z kultami Szu i Horusa, a u schyłku Nowego Państwa zyskał aspekt boga-uzdrowiciela. W okręgu Amona w Karnaku miał własną świątynię.

Wikipedia

# chop

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mężczyzna

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. mąż

Wiktionary

Po

Wikipedia

# chopeniana

[czytaj: szopeniana] wszystko, co dotyczy życia i twórczości Szopena; szopeniana, chopiniana

SJP.pl

# chopin

1. [czytaj: szopen] nazwisko francuskie;
2. [czytaj: szołpen] nazwisko amerykańskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) astr. planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid;

Wiktionary

Osoby noszące nazwisko Chopin

- Emilia Chopin (1812–1827) – siostra Fryderyka Chopina
- Fryderyk Chopin (1810–1849) – polski kompozytor i pianista
- Henri Chopin (1922–2008) – francuski poeta
- Kate Chopin (1850–1904) – amerykańska pisarka
- Mikołaj Chopin (1771–1844) – ojciec Fryderyka Chopina
- Tekla Justyna Chopin (1782–1861) – matka Fryderyka Chopina

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. chopiniada ż., szopeniada ż., chopiniana nmos., szopeniana nmos., chopinista m., szopenista m., chopinistka ż., szopenistka ż., chopinistyka ż., szopenistyka ż.

przym. chopinowski, szopenowski, Chopinowski, Szopenowski

frazeologia.

wulg. pieprzenie o Chopinie / pierdolenie o Chopinie

etymologia.

od nazwiska muzyka Fryderyka Chopina

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Chopin

* francuski: (1.1) Chopin

* niderlandzki: (1.1) Chopin m.

* nowogrecki: (1.1) Σοπέν

* rosyjski: (1.1) Шопен m.

* ukraiński: (1.1) Шопе́н m.

źródła.

== Chopin (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. muzyka Szopena

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chopiniada ż., szopeniada ż., chopiniana nmos., szopeniana nmos., chopinista m., szopenista m., chopinistka ż., szopenistka ż., chopinistyka ż., szopenistyka ż.

przym. chopinowski, szopenowski, Chopinowski, Szopenowski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. chopiniada ż., szopeniada ż., chopiniana nmos., szopeniana nmos., chopinista m., szopenista m., chopinistka ż., szopenistka ż., chopinistyka ż., szopenistyka ż.

przym. chopinowski, szopenowski, Chopinowski, Szopenowski

frazeologia.

wulg. pieprzenie o Chopinie / pierdolenie o Chopinie

etymologia.

od nazwiska muzyka Fryderyka Chopina

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Chopin

* francuski: (1.1) Chopin

* niderlandzki: (1.1) Chopin m.

* nowogrecki: (1.1) Σοπέν

* rosyjski: (1.1) Шопен m.

* ukraiński: (1.1) Шопе́н m.

źródła.

== Chopin (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. muzyka Szopena

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chopinada

[czytaj: szopenada] okazjonalizm: koncert z muzyką Szopena; chopiniada, szopeniada

SJP.pl

# chopiniada

[czytaj: szopeniada] okazjonalizm: koncert z muzyką Szopena; chopinada, szopeniada

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. wydarzenie muzyczne (koncert, festiwal, itp.), podczas którego słucha się muzyki Chopina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miasto zobowiązało się do organizowania raz na trzy lata sierpniowej chopiniady w muszli koncertowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chopin m./ż.

przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopeniada

Wiktionary

# chopiniana

[czytaj: szopiniana, szopeniana] wszystko, co dotyczy życia i twórczości Szopena; szopeniana, chopeniana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) liter. autografy i dokumenty dotyczące Fryderyka Chopina

(1.2) druk. księg. wydawnictwa związane z Fryderykiem Chopinem i jego twórczością

Wiktionary

Chopiniana – neoromantyczny balet Michaiła Fokina w I akcie do muzyki zbioru utworów fortepianowych Fryderyka Chopina, znany również pod tytułem Sylfidy.

Pierwotna wersja choreograficzna Michaiła Fokina, nigdy potem nie wystawiana, pojawiła się 10 lutego 1907 na scenie Teatru Maryjskiego w Petersburgu. Nosiła początkowo tytuł Tańce do muzyki Chopina i była dość niejednolitą stylistycznie suitą baletową do muzyki 5 utworów Fryderyka Chopina w wersji orkiestrowej Aleksandra Głazunowa. Wykorzystywała następujące kompozycje muzyczne:

- Polonez A-dur op. 40 nr 1,
- Nokturn F-dur op. 15 nr 1,
- Mazurek cis-moll op. 50 nr 3,
- Walc cis-moll op. 64 nr 2,
- Tarantela As-dur op. 43;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hrabiemu udało się zebrać sporą liczbę chopinianów.

(1.2) W tej księgarni kupisz ostatnie chopiniana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chopin m.

przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopeniana

(1.2) szopeniana

Wiktionary

# chopinista

[czytaj: szopenista] szopenista;
1. pianista specjalizujący się w wykonywaniu dzieł Chopina;
2. znawca twórczości Chopina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk wyspecjalizowany w wykonywaniu utworów Fryderyka Chopina

(1.2) muz. znawca twórczości Fryderyka Chopina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W hotelu już zatrzymało się kilku chopinistów, bo za tydzień rozpoczynają się przesłuchania.

(1.2) Jej wykładowca z muzykologii był wybitnym chopinistą.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chopinowski, Chopinowski

rzecz. Chopin mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopenista

(1.2) szopenista

Wiktionary

# chopinistka

→ chopinista [czytaj: szopenistka]; szopenistka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pianistka wyspecjalizowany w wykonywaniu utworów Fryderyka Chopina

(1.2) muz. znawczyni twórczości Fryderyka Chopina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chopin mrz.

przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopenistka

(1.2) szopenistka

Wiktionary

# chopinistyka

[czytaj: szopenistyka] szopenistyka;
1. nauka gry utworów Chopina;
2. sposób interpretacji utworów Chopina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ćwiczenie się w wykonywaniu utworów Fryderyka Chopina

(1.2) muz. sposób interpretacji utworów Fryderyka Chopina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Duszniki wyznaczają trendy chopinistyki światowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chopinowski, Chopinowski

rzecz. Chopin mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopenistyka

(1.2) szopenistyka

Wiktionary

# chopinizm

[czytaj: szopenizm] ogół cech charakterystycznych dla muzyki Chopina

SJP.pl

# chopinograf

[czytaj: szopenograf] muzykolog specjalizujący się w analizie i opisie muzyki Chopina

SJP.pl

# chopinolog

[czytaj: szopenolog] muzykolog, znawca twórczości Chopina; szopenolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzykolog badający twórczość i życie Fryderyka Chopina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tej półce znajdziesz książki wybitnych chopinologów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chopinologia ż.

przym. chopinologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopenolog

Wiktionary

# chopinologia

[czytaj: szopenologia] badania nad twórczością Fryderyka Chopina; szopenologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. nauka o życiu i twórczości Fryderyka Chopina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chopinolog m.

przym. chopinologiczny, Chopinowski

Wiktionary

# chopinologiczny

dotyczący chopinologii

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chopinologią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klaudia wzięła udział w sympozjum chopinologicznym w Pile.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chopinologia ż., chopinolog m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szopenologiczny

Wiktionary

# chopinolożka

→ chopinolog

SJP.pl

#### Patrz:

chopinolog

# chopinowski

[czytaj: szopenowski] taki, jak u Chopina, charakterystyczny dla muzyki Chopina; szopenowski

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Chopina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chopin mrz., chopinistyka ż., chopinologia ż., chopinista mos., chopinistka ż., chopiniada ż., chopiniana nmos.

przym. chopinowski

Wiktionary

# chopinowy

[czytaj: szopenowy] przymiotnik dzierżawczy - należący do Chopina (Szopena) lub z nim związany; Szopenowy, Chopinowski, Szopenowski

SJP.pl

# chopior

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Donu;

Wiktionary

Chopior (ros. Хопёр) – rzeka w Rosji. Lewy dopływ Donu.

- Długość: 979 km
- Powierzchnia dorzecza: 61,1 tys. km²

Większe miasta położone nad rzeką: Bałaszow, Nowochopiorsk, Uriupinsk.

Wikipedia

# chopper

[czytaj: czoper] rodzaj przerobionego motocykla

SJP.pl

Osoby:

- Chopper Harris – były angielski piłkarz
- Chopper Read – australijski przestępca

Zwierzęta :

- Chopper – zwyczajowa angielska nazwa ryby lufar

Narzędzia i urządzenia:

- Chopper (tasak) – narzędzie do rąbania mięsa, topór
- Chopper – otoczakowe narzędzie kamienne dawnych form praludzkich
- Chopper (motocykl) – przerobiony motocykl
- Chopper (przerywacz prądu stałego, przetwornica DC-DC) – układ energoelektroniczny zmieniający wartość napięcia stałego.
- Raleigh Chopper – rowery stylizowane na motocykle, bardzo popularne w Wielkiej Brytanii po 1970 r.
- Chopper - inaczej selektor neutronów

Wikipedia

# chopperowy

→ chopper [czytaj: czoperowy]

SJP.pl

# chór

1. zespół śpiewaków;
2. śpiew zbiorowy; utwór śpiewany zbiorowo;
3. część kościoła przeznaczona dla zespołu śpiewaczego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zespół muzyczny składający się z wokalistów;

(1.2) utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)

(1.3) miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

(1.4) archit. prezbiterium

(1.5) hist. teatr. grupa osób wykonująca zbiorowe recytacje lub śpiewy;

(1.6) przen. grupa zgodnych ze sobą osób

Wiktionary

Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a cappella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza (kierownika chóru).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na koncercie zaśpiewa chór uniwersytecki.

(1.2) Bardzo piękna jest partia chóru w Requiem Mozarta.

(1.3) W kościele z chóru bardzo dobrze widać ołtarz.

(1.4) W chórze katedry umieszczono krzesło dla papieża.

(1.6) Przy każdym naszym nowym pomyśle od razu odzywa się chór sceptyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xur, AS: χur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chórzysta m., chórzystka ż., chorał m., chóralistyka ż.

:: zdrobn. chórek m.

przym. chóralny, chórowy

przysł. chóralnie, chórem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) empora, orchestra

Wiktionary

# chor.

skrót od: chorąży (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = wojsk. chorąży

Wiktionary

Język serbsko-chorwacki, serbochorwacki (serb.-chorw. српскохрватски / srpskohrvatski) – kontrowersyjny termin określający byty językowe używane przez Serbów, Chorwatów, Czarnogórców i Boszniaków. W ujęciu tradycyjnym obejmuje on dialekty sztokawskie, kajkawskie, czakawskie i torlackie należące do południowej gałęzi języków słowiańskich, wydzielone z miejscowego kontinuum dialektalnego na podstawie granic etnicznych i standaryzacyjnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

skr. pchor., podchor.

Wiktionary

# chora

kobieta chorująca, dotknięta chorobą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta dotknięta chorobą

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: chory

Wiktionary

Chora (tur. Kariye Camii, gr. ἡ Ἐκκλησία του Ἅγιου Σωτῆρος ἐν τῃ Χώρᾳ) – meczet w Stambule w Turcji, a w przeszłości kolejno świątynia chrześcijańska, meczet i muzeum. Usytuowany w dystrykcie Edirnekapı. Znajdował się on poza murami miejskimi, stąd jego nazwa: „Kościół za murami” lub „Kościół na wsi”, czyli właśnie Chora.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lekarze podjęli decyzję o przewiezieniu chorej do kliniki, bo to ciężki przypadek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n., schorzenie n., chorowanie n., zachorowanie n.

:: fm. chory m.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chory, chorowity, chorobliwy

przysł. chorowicie, chorobliwie

wykrz. choroba

Wiktionary

# chorągiew

1. barwna tkanina przytwierdzona do drzewca, często z godłem państwa lub jakiejś organizacji; flaga, sztandar;
2. nadrzędna jednostka organizacyjna w harcerstwie;
3. dawniej: podstawowa jednostka organizacyjna wojska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;

(1.2) harc. terytorialna jednostka organizacyjna w harcerstwie obejmująca zwykle obszar województwa;

(1.3) hist. w dawnej Polsce: oddział żołnierzy, podstawowa jednostka organizacyjno-taktyczna, głównie jazdy, odpowiadająca obecnej kompanii;

(1.4) kynol. dłuższe włosy występujące u niektórych ras psów na spodniej stronie ogona;

Wiktionary

- chorągiew (weksylologia)
- chorągiew (harcerstwo)
- chorągiew (wojsko)
- chorągiew (kynologia)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃ŋʲɟɛf, AS: χorõŋʹǵef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

:: zdrobn. chorągiewka ż.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

# chorągiewka

1. mała chorągiew;
2. górna część pióra ptaka zbudowana z włosków nazywanych promykami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od chorągiew

(1.2) mała chorągiew

(1.3) muz. w pisowni nut, falująca kreska pisana po obok kreski pionowej oznaczająca długość trwania nuty

(1.4) ornit. część ptasiego pióra o płaskiej powierzchni po obu stronach stosiny

Wiktionary

- chorągiew (weksylologia) – płat materiału
- chorągiewka (lotnictwo) – ustawienie łopat śmigła
- chorągiewka – część ptasiego pióra
- Chorągiewka – przysiółek w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Wielka Nieszawka
- chorągiewka – dawny typ kierunkowskazu (kierunkowskaz ramieniowy)
- chorągiewka rowerowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziewczynka trzyma chorągiewkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorągiew ż., chorążostwo n.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) flaga, banderola, proporczyk, sygnałówka

Wiktionary

# chorągiewkowaty

przypominający kształtem chorągiewkę

SJP.pl

# chorągiewny

dawniej: związany z chorągwią, podstawową jednostką organizacyjną wojska

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. hist. wojsk. związany z chorągwią (oddziałem żołnierzy w dawnej Polsce)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdy z nich używał osobnej stannicy, czyli znaku chorągiewnego, wyobrażającego runę wiązaną, z dwóch run skandynawskich złożoną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorąży mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorągwiarz mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

przym. chorągwiany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chorągwiany

Wiktionary

# chorągwiany

→ chorągiew

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chorągwią (przytwierdzonym do drzewca płatem tkaniny)

(1.2) harc. związany z chorągwią (jednostką organizacyjną w harcerstwie)

(1.3) hist. wojsk. związany z chorągwią (oddziałem żołnierzy w dawnej Polsce)

Wiktionary

#### Patrz:

chorągiew

#### Przykłady

(1.1) Chorągwiane drzewce w potężnych łapach Bartka zmieniło się teraz w jakieś piekielne cepy.

(1.2) Byłam ostatnio przez chwilę na warsztatach dla szefów chorągwianych inspektoratów ratowniczych, akurat trwały prezentacje inspektoratów.

(1.3) A cóżeśmy, autorament, zawinili, że koło chorągwiane waćpana zgubiło, a waćpan sam siebie znalazłeś między nami?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorąży mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorągwiarz mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

przym. chorągiewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) daw. chorągiewny

Wiktionary

# chorągwiarz

dawniej, rzadko: rycerz lub żołnierz wyznaczony do noszenia chorągwi swojej jednostki; chorąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. rycerz lub żołnierz noszący chorągiew swojej jednostki wojskowej

Wiktionary

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie osobowym podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych). Do korpusu podoficerów należy młodszy chorąży, a do podoficerów starszych należą: chorąży, starszy chorąży i starszy chorąży sztabowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorąży mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chorąży

Wiktionary

# chorągwica

Chorągwica – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wikipedia

# chorągwice

Chorągwice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Jemielno.

Wikipedia

# chóralistyka

ogół zagadnień dotyczących muzyki chóralnej i działalności chórów

SJP.pl

# chóralność

→ chóralny

SJP.pl

#### Patrz:

chóralny

# chóralny

1. przeznaczony do śpiewania chórem;
2. stanowiący chór, np. zespół chóralny;
3. przenośnie o dźwiękach: zbiorowy, ogólny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) interpretowany przez chór

(1.2) stanowiący chór

(1.3) przen. zbiorowy, ogólny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chór m., chóralistyka ż., chórmistrz mos., chórzysta mos., chórzystka ż.

przym. chórowy

Wiktionary

# chorasan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Azji Środkowej;

(1.2) geogr. adm. dawna największa prowincja Iranu

Wiktionary

Chorasan (pers: خراسان) – kraina historyczna w Azji Środkowej, położona na terenie dzisiejszego wschodniego Iranu, zachodniego i środkowego Afganistanu oraz częściowo na terytorium Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Nazwa krainy pochodzi od perskiego słowa oznaczającego „skąd słońce przybywa” i znana jest od czasów panowania Sasanidów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Emir pochodził z Chorasanu, ze znakomitej i bogatej rodziny.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorasański

Wiktionary

# chorasański

przymiotnik od: Chorasan (historyczna kraina w Azji Środkowej)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chorasanem, dotyczący Chorasanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorasan mrz.

Wiktionary

# chorąża

1. kobieta nosząca chorągiew na jakichś uroczystościach;
2. kobieta mająca stopień wojskowy pomiędzy podoficerskim a oficerskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta niosąca chorągiew, wyznaczona do noszenia chorągwi

(1.2) pot. kobieta mająca stopień wojskowy chorążego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chorąża polskiej reprezentacji nie wystąpiła w narodowych barwach, a jedynie z napisem "Poland" na swoim stroju.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorążyc m., chorążowic m., chorążyna ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

:: fm. chorąży

czas. chorążować

Wiktionary

# chorążacki

przymiotnik

(1.1) dotyczący chorążego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorąży

Wiktionary

# chorążanka

córka chorążego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. córka chorążego

Wiktionary

Chorążanka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Lubelski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego. 1 stycznia 1998 włączona do gminy Tomaszów Lubelski z gminy Jarczów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorągiew ż., chorążostwo n.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

# chorążewicz

nazwisko

SJP.pl

# chorążostwo

dawniej: urząd, godność chorążego

SJP.pl

# chorążowic

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) przest. wnuk chorążego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorążanka ż., chorąży m., chorążyc m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

# chorąży

1. osoba nosząca chorągiew na jakichś uroczystościach;
2. wojskowy mający stopień pomiędzy podoficerskim a oficerskim;
3. propagator lub obrońca jakiejś idei;
4. dawny ziemski tytuł honorowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. jeden ze stopni wojskowych; hist. również urząd i tytuł szlachecki;

(1.2) osoba niosąca flagę, chorągiew

Wiktionary

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie osobowym podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych). Do korpusu podoficerów należy młodszy chorąży, a do podoficerów starszych należą: chorąży, starszy chorąży i starszy chorąży sztabowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do sali wszedł chorąży i krzyknął: Pobudka żołnierze!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃w̃ʒɨ, AS: χorõũ̯žy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty, chorążacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rzad. chorągwiarz

Wiktionary

# chorążyc

dawniej: syn chorążego, rycerza lub żołnierza wyznaczonego do noszenia chorągwi jednostki wojskowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. syn chorążego

Wiktionary

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie osobowym podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych). Do korpusu podoficerów należy młodszy chorąży, a do podoficerów starszych należą: chorąży, starszy chorąży i starszy chorąży sztabowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chorąży m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

# chorążyczewski

nazwisko

SJP.pl

# chorążyna

żona chorążego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. żona chorążego

Wiktionary

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie osobowym podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych). Do korpusu podoficerów należy młodszy chorąży, a do podoficerów starszych należą: chorąży, starszy chorąży i starszy chorąży sztabowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorągiewka ż., chorążostwo n.

czas. chorążować

przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

# chorał

1. śpiew kościelny; utwór oparty na motywach kościelnych, liturgicznych;
2. utwór poetycki w podniosłym stylu i poważnym nastroju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny

(1.2) muz. kościelny utwór muzyczny do wykonywania podczas nabożeństw

(1.3) liter. podniosły utwór poetycki o poważnej tematyce

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Melodie chorału stanowiły podstawę wielogłosowej muzyki średniowiecznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔraw, AS: χorau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorałowy

rzecz. choralista mos., chór mrz., chórzysta mos.

Wiktionary

# chorałowy

związany z chorałem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do chorału, związany z chorałem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choralista mos., chorał mrz.

Wiktionary

# chorda

szkielet osiowy niższych strunowców, mający postać elastycznego pręta; struna grzbietowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. anat. struna grzbietowa u ryb

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrda, AS: χorda

Wiktionary

# chordofon

instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku jest drgająca struna; instrument strunowy

SJP.pl

Chordofony, instrumenty strunowe – grupa instrumentów muzycznych, w których źródłem dźwięku (wibratorem) są napięte, drgające struny. Struny mogą być pobudzane do drgań mechanicznie lub ręcznie (przez uderzanie, szarpanie palcami lub plektronem, pocieranie smyczkiem) oraz poprzez dęcie.

Określenia „chordofony” oraz „instrumenty strunowe” stosowane są zamiennie – obydwa wskazują tę samą grupę instrumentów.

Wikipedia

# chordofonowy

przymiotnik od: chordofon

SJP.pl

# chordometr

przyrząd do mierzenia częstotliwości drgań strun

SJP.pl

# chordotonalny

w biologii: organ chordotonalny - narząd słuchu, czucia i równowagi, występujący u niektórych owadów; aparat chordotonalny, organ strunowy

SJP.pl

# chorea

1. schorzenie ośrodkowego układu nerwowego; pląsawica;
2. w starożytnej Grecji: taniec w kole wraz ze śpiewem;
3. w średniowieczu: pieśń taneczna

SJP.pl

- chorea – taniec praktykowany w starożytnej Grecji, wykonywany w kole, z towarzyszeniem śpiewu
- chorea – taniec modny w XVI i XVII wieku, głównie chodzony, w rytmie parzystym
- Stowarzyszenie Teatralne Chorea
- pląsawica Huntingtona
- pląsawica Sydenhama

Wikipedia

# choreg

w starożytnej Grecji: obywatel, mający obowiązek zebrania i przygotowania chóru na igrzyska teatralne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. teatr. muz. zamożny Grek zobowiązany do sfinansowania chóru widowisk teatralnych lub muzycznych;

Wiktionary

Choregia – w starożytnych Atenach jedna z form liturgii, czyli świadczeń bogatych obywateli na rzecz całego polis. Polegała na sfinansowaniu przygotowania i występu chóru podczas agonów teatralnych lub muzycznych.

Pierwotnie choregia (gr. choregía) oznaczała wyłącznie prowadzenie chóru (stąd choreg to dosłownie „przewodnik chóru”). Zapewne w 502/501 roku p.n.e. formalnie uznano ją za jedną z form liturgii, możliwe, że stało się to przy okazji wprowadzania nowej organizacji świąt w Atenach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. choregia ż.

przym. choregiczny

Wiktionary

# choregia

w starożytnej Grecji: wyposażenie i przygotowanie chórów na igrzyska teatralne

SJP.pl

Choregia – w starożytnych Atenach jedna z form liturgii, czyli świadczeń bogatych obywateli na rzecz całego polis. Polegała na sfinansowaniu przygotowania i występu chóru podczas agonów teatralnych lub muzycznych.

Pierwotnie choregia (gr. choregía) oznaczała wyłącznie prowadzenie chóru (stąd choreg to dosłownie „przewodnik chóru”). Zapewne w 502/501 roku p.n.e. formalnie uznano ją za jedną z form liturgii, możliwe, że stało się to przy okazji wprowadzania nowej organizacji świąt w Atenach.

Wikipedia

# choregiczny

przymiotnik od: choregia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z choregią, dotyczący choregii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreg m., choregia ż.

Wiktionary

# choreiczny

→ chorej; trocheiczny

SJP.pl

# chorej

w wierszach: stopa metryczna z sylaby akcentowanej i nieakcentowanej; trochej

SJP.pl

# chórek

zdrobnienie od: chór

SJP.pl

Wokal wspierający – partie śpiewu harmonicznego wykonywane przez jednego lub więcej wokalistów (nazywanych potocznie chórkiem) wraz z głównym wykonawcą. Wokalista wspierający może również wykonywać początkową partię utworu, wprowadzając do głównego wykonania solisty. W muzyce rockowej i heavymetalowej rolę wokalisty wspierającego pełnią często gitarzyści rytmiczni, basiści lub perkusiści. W muzyce popowej towarzyszące wykonawcy chórki mogą również wykonywać proste układy choreograficzne.

Wikipedia

# chórem

jednocześnie, razem, zbiorowo

SJP.pl

# choreo-

przedrostek

(1.1) oznaczający związek z tańcem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) choreodram, choreoterapia, choreografka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorea

Wiktionary

# choreodram

pantomimiczny dramat baletowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) choreogr. teatr. dramat z elementami tańca

Wiktionary

# choreograf

osoba wyspecjalizowana w tworzeniu choreografii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) choreogr. realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

Wiktionary

Choreografia (z gr. χορεία "taniec" i γραφή "pisać") – pierwotnie zajmowała się układem ruchów tanecznych w balecie, komponowaniem tańca, dziś pojęcie to rozszerzyło się na wszystkie dziedziny, w których ruch ludzki ma charakter artystyczny – na pokazowe walki, ruch gwiazd muzyki rozrywkowej, łyżwiarstwo figurowe czy gimnastykę artystyczną. Coraz częściej także choreograf – będąc odpowiednikiem kompozytora na etapie tworzenia, czy dyrygenta albo reżysera w teatrze operowym – układa sceny walk na potrzeby filmu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɛˈɔɡraf, AS: χoreograf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreografia ż.

:: fż. choreografka ż.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

Wiktionary

# choreografia

1. planowanie i nauczanie ruchu scenicznego;
2. układ ruchów w tańcu i sporcie;
3. w XVI-XVIII wieku: zapisywanie ruchów tanecznych przy pomocy specjalnych znaków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

(1.2) kompozycja taneczna

(1.3) zob. kinetografia.

Wiktionary

Choreografia (z gr. χορεία "taniec" i γραφή "pisać") – pierwotnie zajmowała się układem ruchów tanecznych w balecie, komponowaniem tańca, dziś pojęcie to rozszerzyło się na wszystkie dziedziny, w których ruch ludzki ma charakter artystyczny – na pokazowe walki, ruch gwiazd muzyki rozrywkowej, łyżwiarstwo figurowe czy gimnastykę artystyczną. Coraz częściej także choreograf – będąc odpowiednikiem kompozytora na etapie tworzenia, czy dyrygenta albo reżysera w teatrze operowym – układa sceny walk na potrzeby filmu.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. choreograf m., choreografka ż.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

frazeologia.

etymologia.

etymn|choreo-|-grafia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) choreography

* baskijski: (1.1) koreografia

* białoruski: (1.1) харэаграфія ż.

* bułgarski: (1.1) хореография ż.; (1.2) хореография ż.

* esperanto: (1.1) dancarto, koregrafio, koreografio, ĥoreografio; (1.2) dancaranĝo

* francuski: (1.1) chorégraphie ż.

* hiszpański: (1.1) coreografía ż.; (1.2) coreografía ż.

* karpatorusiński: (1.1) хореоґрафія ż.

* litewski: (1.1) choreografija ż.

* luksemburski: (1.1) Choreografie ż., Choreographie ż.; (1.2) Choreografie ż., Choreographie ż.

* niemiecki: (1.1) Choreografie ż.

* nowogrecki: (1.1) χορογραφία ż.

* portugalski: (1.1) coreografia ż.

* rosyjski: (1.1) хореография ż.

* słowacki: (1.1) choreografia ż.

* szwedzki: (1.1) koreografi w.

* ukraiński: (1.1) хореографія ż.

* węgierski: (1.1) koreográfia; (1.2) koreográfia

* włoski: (1.1) coreografia ż.

źródła.

== choreografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreografia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja, AS: χoreografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreograf m., choreografka ż.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. choreograf m., choreografka ż.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

frazeologia.

etymologia.

etymn|choreo-|-grafia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) choreography

* baskijski: (1.1) koreografia

* białoruski: (1.1) харэаграфія ż.

* bułgarski: (1.1) хореография ż.; (1.2) хореография ż.

* esperanto: (1.1) dancarto, koregrafio, koreografio, ĥoreografio; (1.2) dancaranĝo

* francuski: (1.1) chorégraphie ż.

* hiszpański: (1.1) coreografía ż.; (1.2) coreografía ż.

* karpatorusiński: (1.1) хореоґрафія ż.

* litewski: (1.1) choreografija ż.

* luksemburski: (1.1) Choreografie ż., Choreographie ż.; (1.2) Choreografie ż., Choreographie ż.

* niemiecki: (1.1) Choreografie ż.

* nowogrecki: (1.1) χορογραφία ż.

* portugalski: (1.1) coreografia ż.

* rosyjski: (1.1) хореография ż.

* słowacki: (1.1) choreografia ż.

* szwedzki: (1.1) koreografi w.

* ukraiński: (1.1) хореографія ż.

* węgierski: (1.1) koreográfia; (1.2) koreográfia

* włoski: (1.1) coreografia ż.

źródła.

== choreografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreografia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# choreograficznie

przysłówek

(1.1) od: choreograficzny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowy układ taneczny okazał się zbyt trudny choreograficznie dla młodszych uczestników grupy.

(1.1) Utwór baletowy był niezwykle wymagający choreograficznie, ale tancerze poradzili sobie doskonale.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreografia ż., choreograf m., choreografka ż.

przym. choreograficzny

Wiktionary

# choreograficzny

związany z choreografią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z układem tańca, choreografią, choreografami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musical jest perfekcyjnie przygotowany od strony wokalnej i choreograficznej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreografia ż., choreograf m., choreografka ż.

przysł. choreograficznie

Wiktionary

# choreografka

kobieta zajmująca się choreografią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: choreograf

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. choreografia ż.

:: fm. choreograf mos.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

frazeologia.

etymologia.

etymn|choreo-|-graf|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|choreograf.

* bułgarski: (1.1) хореографка ż.

* litewski: (1.1) choreografė ż.

* słowacki: (1.1) choreografka ż.

źródła.

== choreografka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreografka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreografia ż.

:: fm. choreograf mos.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. choreografia ż.

:: fm. choreograf mos.

przym. choreograficzny

przysł. choreograficznie

frazeologia.

etymologia.

etymn|choreo-|-graf|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|choreograf.

* bułgarski: (1.1) хореографка ż.

* litewski: (1.1) choreografė ż.

* słowacki: (1.1) choreografka ż.

źródła.

== choreografka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreografka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# choreolog

specjalista w dziedzinie choreologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista z zakresu choreologii

Wiktionary

Choreologia – nauka o zasadach, technice, historii i metodologii nauczania tańca. Jest to też notacja tańca według systemu stworzonego przez Joan i Rudolfa Beneshów w latach 1947–1955.

Specjalistą w zakresie techniki, historii i metodologii nauczania tańca jest choreolog.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. choreologia ż.

:: fż. choreolożka ż.

przym. choreologiczny

przysł. choreologicznie

Wiktionary

# choreologia

nauka o technice, historii i metodyce nauczania tańca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o technikach i historii tańca

Wiktionary

Choreologia – nauka o zasadach, technice, historii i metodologii nauczania tańca. Jest to też notacja tańca według systemu stworzonego przez Joan i Rudolfa Beneshów w latach 1947–1955.

Specjalistą w zakresie techniki, historii i metodologii nauczania tańca jest choreolog.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. choreolog m., choreolożka ż.

przym. choreologiczny

przysł. choreologicznie

Wiktionary

# choreologicznie

przysłówek

(1.1) od choreologiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreologia ż., choreolog m., choreolożka ż.

przym. choreologiczny

Wiktionary

# choreologiczny

przymiotnik od: choreologia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący choreologii lub choreologów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreologia ż., choreolog m., choreolożka ż.

przysł. choreologicznie

Wiktionary

# choreolożka

→ choreolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od choreolog

Wiktionary

#### Patrz:

choreolog

#### Powiązane:

rzecz. choreologia ż.

:: fm. choreolog m.

przym. choreologiczny

przysł. choreologicznie

Wiktionary

# choreoterapeuta

terapeuta leczący z pomocą tańca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) terapeuta leczący tańcem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreoterapia ż.

:: fż. choreoterapeutka ż.

przym. choreoterapeutyczny

przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary

# choreoterapeutka

→ choreoterapeuta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od choreoterapeuta

Wiktionary

#### Patrz:

choreoterapeuta

#### Powiązane:

rzecz. choreoterapia ż.

:: fm. choreoterapeuta m.

przym. choreoterapeutyczny

przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary

# choreoterapeutycznie

przysłówek

(1.1) od choreoterapeutyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choreoterapia ż., choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

przym. choreoterapeutyczny

Wiktionary

# choreoterapeutyczny

→ choreoterapia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący choreoterapii lub choreoterapeutów

Wiktionary

#### Patrz:

choreoterapia

#### Powiązane:

rzecz. choreoterapia ż., choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary

# choreoterapia

leczenie nerwic lub schorzeń kończyn za pomocą wykonywania ruchów tanecznych w takt muzyki; terpsychoterapia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choreogr. terapia tańcem

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

przym. choreoterapeutyczny

przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary

# choreuta

członek chóru w starożytnym teatrze greckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. teatr. chórzysta starożytnego teatru greckiego

Wiktionary

# chorezm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Wiktionary

Chorezm – historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Iranu.

Chorezm był zasiedlony już w III tysiącleciu p.n.e. Początkowo mieli go zamieszkiwać Huryci, następnie ludność pochodzenia indoeuropejskiego, zdominowana w średniowieczu przez ludy tureckojęzyczne.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chorezmijski

rzecz. chorezmijski mrz.

Wiktionary

# chorezmijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chorezmem, dotyczący Chorezmu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język chorezmijski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorezm mrz.

Wiktionary

# choriamb

stopa wierszowa złożona z choreja i jambu; chorijamb, chorjamb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. rodzaj stopy wierszowej

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) trochej, jamb

pokrewne.

przym. choriambiczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) coriambo m.

źródła.

== choriamb (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) liter. chorijamb

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. choriambiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) trochej, jamb

pokrewne.

przym. choriambiczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) coriambo m.

źródła.

== choriamb (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) liter. chorijamb

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# choriambiczny

dotyczący choriambu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o wierszu: napisany choriambem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choriamb m.

Wiktionary

# chorijamb

stopa wierszowa złożona z choreja i jambu; choriamb, chorjamb

SJP.pl

# chorijambiczny

dotyczący chorijambu

SJP.pl

# chorion

zewnętrzna błona płodowa gadów, ptaków, ssaków i człowieka, otaczająca zarodek i pozostałe błony płodowe; kosmówka

SJP.pl

Chorion (łac. chorion, chorium) – osłona jajowa występująca u rozmaitych grup bezkręgowców (m.in. u owadów, skorupiaków, wijów, pajęczaków, mięczaków i pierścienic). U kręgowców termin używany jest w dwóch znaczeniach. Pierwsze odnosi się do osłony przejrzystej (łac. zona pellucida) – w tym znaczeniu termin ten używany jest zwłaszcza u promieniopłetwych. Drugie znaczenie odnosi się do błony płodowej owodniowców, w języku polskim nazywanej kosmówką.

Wikipedia

# choriongonadotropina

glikoproteid wytwarzany przez komórki przykosmówkowe zarodka, wykorzystywany w testach ciążowych; gonadotropina kosmówkowa.

SJP.pl

# chorizo

[czytaj: czoRIzo] hiszpańska kiełbasa wieprzowa z dużą ilością papryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;

Wiktionary

Chorizo – rodzaj tradycyjnej kiełbasy hiszpańskiej wytwarzanej z wieprzowiny przyprawianej wędzoną papryką. Produkt wyróżniający się w gastronomii hiszpańskiej dzięki silnemu i charakterystycznemu zapachowi.

Wikipedia

# chorjamb

stopa wierszowa złożona z choreja i jambu; choriamb, chorijamb

SJP.pl

# chórkiem

zdrobnienie od: chór

SJP.pl

# chorkówecki

przymiotnik od: Chorkówka

SJP.pl

# chorkówka

wieś w województwie podkarpackim

SJP.pl

Chorkówka – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Chorkówka. Siedziba gminy Chorkówka.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chorkówka. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie krośnieńskim.

Wikipedia

# chórmistrz

osoba kierująca chórem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kierownik chóru

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chórmistrzowski, chóralny

Wiktionary

# chórmistrzowski

→ chórmistrz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chórmistrzem, dotyczący chórmistrza

Wiktionary

#### Patrz:

chórmistrz

#### Powiązane:

rzecz. chórmistrz mos.

Wiktionary

# chórmistrzyni

→ chórmistrz

SJP.pl

#### Patrz:

chórmistrz

# choro

południowosłowiański taniec ludowy o zmiennym tempie, w którym tancerze, trzymając się za ręce (w szeregu pojedynczym lub podwójnym, w tym drugim przypadku splatając ręce poza plecami) formują półokrąg otwarty; oro, kolo

SJP.pl

przysłówek

(1.1) rzad. (o sytuacji) w sposób odbiegający od normy

Wiktionary

- choro (inaczej kolo) – bułgarski taniec ludowy
- chôro, choro – brazylijski styl muzyczny
- Choro – wieś w Rosji, Republice Sachy (Jakucji), ułusie wierchniewilujskim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cała ta sytuacja wygląda choro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrɔ, AS: χoro

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chorować ndk.

rzecz. chory mos., choroba ż.

przym. chory

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) patologicznie, źle, nienormalnie, nieprawidłowo

Wiktionary

# choroba

1. każdy stan zakłócający normalne funkcjonowanie organizmu lub jego części;
2. negatywne zjawisko albo czyjaś wada

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

(1.2) przen. negatywne zjawisko lub czyjaś ujemna cecha

wykrzyknik

(2.1) pot. eufem. okrzyk wyrażający wzburzenie, zaskoczenie

Wiktionary

Choroba – jedno z podstawowych pojęć medycznych; ogólne określenie każdego odstępstwa od pełni zdrowia organizmu. Zdefiniowanie stanu chorobowego jest tak samo trudne, jak sprecyzowanie stanu pełni zdrowia (zob. dobrostan subiektywny). Patofizjologia odróżnia chorobę od procesu patologicznego oraz stanu patologicznego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wykład został odwołany z powodu choroby prelegenta.

(1.2) Smutek jest chorobą społeczeństwa, które z dobrego samopoczucia uczyniło obowiązek i które karze nieudaczników.

(2.1) Choroba! Znowu muszę wszystko przepisywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrɔba, AS: χoroba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chory m., chora ż., chorowitość ż., chorobliwość ż., zachorowalność ż., schorzenie n., chorowanie n., odchorowanie n., zachorowanie n., rozchorowanie n., chorobowe n.

:: rzecz. zgrub. choróbsko n.

czas. chorować ndk., odchorować dk., zachorować ndk., rozchorować się ndk.

przym. chorobowy, chory, chorobliwy, chorowity, przedchorobowy

przysł. chorobowo, chorobliwie, chorowicie, choro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dolegliwość, niedomaganie, patologia, przypadłość, rozstrój, schorzenie, syndrom, zespół; pot. choróbsko, franca

(1.2) dżuma, gangrena, patologia, rak, wrzód

(2.1) pot. cholera, cholera jasna, do jasnej cholery; pot. eufem. cholewa, holender

Wiktionary

# chorobliwie

przysłówek

(1.1) w sposób chorobliwy, niezdrowo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż., chorobowe n., chorobliwość ż.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chorobliwy, chorobowy, przedchorobowy

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieprawidłowo

Wiktionary

# chorobliwiej

stopień wyższy od przysłówka: chorobliwie

SJP.pl

# chorobliwość

→ chorobliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odbieganie od stanu prawidłowego

Wiktionary

#### Patrz:

chorobliwy

#### Powiązane:

przym. chorobliwy

przysł. chorobliwie

rzecz. choroba ż., chorobowe n.

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) patologia

Wiktionary

# chorobliwy

1. będący objawem choroby;
2. przesadny, nienormalny; niezdrowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) znamionujący chorobę

(1.2) przen. o cechach mocno nieprawidłowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jednym z najbardziej potrzebnych wydatków Tysona było dziewięć tysięcy miesięcznie na psychoanalityka, u którego leczył się z chorobliwej rozrzutności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈblʲivɨ, AS: χoroblʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n., chorobliwość ż., chorowitość ż., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chorobowy, chorowity, przedchorobowy

przysł. chorobliwie, chorobowo

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chorobowy

(1.2) alergiczny, patologiczny

Wiktionary

# chorobnik

gwarowo:
1. osoba budząca niechęć, podziw lub zazdrość; skubaniec, skurkowaniec;
2. niedobre zwierzę;
3. dawniej: zły duch powodujący choroby

SJP.pl

# chorobny

dawniej: chorobowy

SJP.pl

# chorobodzień

środowiskowo: dzień choroby, leczenia w szpitalu pracownika

SJP.pl

# chorobotwórczo

przysłówek

(1.1) w sposób chorobotwórczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorobotwórczość ż.

przym. chorobotwórczy

Wiktionary

# chorobotwórczość

→ chorobotwórczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zdolność do wywoływania chorób;

Wiktionary

Chorobotwórczość (ang. pathogenicity) – zdolność danego czynnika (zwanego patogenem) do wywoływania zmian patologicznych lub choroby. Można ją określić dzieląc liczbę organizmów, u których rozwija się choroba, na liczbę organizmów narażonych na działanie danego patogenu. Patogenem może być czynnik biologiczny, chemiczny, fizyczny, społeczny czy genetyczny.

Wikipedia

#### Patrz:

chorobotwórczy

#### Przykłady

(1.1) Obiektem tych badań stały się bakteryjne formy L wspomnianych bakterii oraz ich antygeny powierzchniowe, w tym przede wszystkim lipopolisacharyd Proteus sp. oraz inne czynniki chorobotwórczości tych pałeczek. ([http://biotechnologia.pl/info/biotechnologia/65_historia/4460_profesor_krystyna_kotelko__1920_2003_.html Internet])

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: χorobotfurčość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorobotwórczy

przysł. chorobotwórczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) patogeniczność, patogenność

Wiktionary

# chorobotwórczy

wywołujący chorobę; patogenny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. wywołujący chorobę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znika cuchnąca obórka dla każdej chorej na gruźlicę krowiny i znika dwakroć bardziej cuchnący chlewik dla brudnej świnki, mającej na sobie i w sobie miliony zarazków chorobotwórczych. (S. Żeromski: Przedwiośnie)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɨ, AS: χorobotfurčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorobotwórczość ż.

przysł. chorobotwórczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) patogenny, patogenetyczny, patogeniczny

Wiktionary

# chorobowe

potocznie: zasiłek wypłacany pracownikowi za okres choroby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. składka na ubezpieczenie chorobowe

(1.2) pot. zasiłek płacony przez okres choroby

(1.3) pot. zwolnienie z pracy z powodu choroby

forma przymiotnika.

(2.1) n. lp., nmos. lm. od: chorobowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) W mieście na ubezpieczenie przyjmuje tylko jeden lekarz chorób kobiecych. Pozostali są albo na urlopach, albo na chorobowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈbɔvɛ, AS: χorobove

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorowanie n., zachorowanie n., chorowitość ż., chorobliwość ż.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chorobowy, chorobliwy, chorowity, przedchorobowy

przysł. chorobowo, chorobliwie, chorowicie

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zasiłek chorobowy

Wiktionary

# chorobowość

liczba chorych na określoną chorobę; zachorowalność, zapadalność

SJP.pl

Chorobowość (ang. prevalence), a dokładniej współczynnik chorobowości (ang. prevalence rate) – liczba chorych w danej chwili na konkretną chorobę w określonej grupie mieszkańców (np. na 100 tys. mieszkańców). Współczynnik ten obejmuje zarówno osoby chorujące już wcześniej, jak i nowo stwierdzone przypadki (zapadalność).

Wikipedia

# chorobowy

odnoszący się do choroby; związany z chorobą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający cechy choroby

(1.2) związany z chorobą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jan dostał zwolnienie chorobowe .

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈbɔvɨ, AS: χorobovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n.

czas. chorować ndk., zachorować dk.

przym. chorobliwy, chorowity, pochorobowy, przedchorobowy

przysł. chorobliwie, chorowicie

wykrz. choroba, do choroby

Wiktionary

# chorobrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim;

Wiktionary

- Chorobrów, wieś w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim,
- Chorobrów, wieś w obwodzie tarnopolskim w rejonie kozowskim, miejsce urodzenia Tadeusza Bora-Komorowskiego.
- Chorobrów – dawna gmina

Linki zewnętrzne

- Chorobrów (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 630 .

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chorobrowski

Wiktionary

# choróbsko

zgrubienie od: choroba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: choroba

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrupskɔ, AS: χorupsko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chora ż., chorobowe n., choroba ż., chory

przym. chorobowy, chory, chorobliwy, przedchorobowy

czas. chorować

wykrz. choroba

Wiktionary

# chorog

miasto w Tadżykistanie, stolica Górnego Badachszanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Wiktionary

Chorog (Хоруғ) – miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Gunt do rzeki Pandż, na granicy z Afganistanem; 32 tys. mieszkańców (2010). Stolica Górskiego Badachszanu. W sąsiedztwie tadżycko-afgańskie przejście graniczne.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, materiałów budowlanych oraz odzieżowy. W mieście znajduje się muzeum krajoznawcze.

Wikipedia

# chorografia

1. w epoce antycznej: geografia;
2. dział geografii, zajmujący się opisem kraju lub regionu z uwzględnieniem zamieszkującej go ludności i efektów ludzkiej działalności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szczegółowy opis geograficzny kraju lub jego części

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Francuski geograf Paul Vidal de la Blache podniósł chorografię do kategorii nauki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈɡrafʲja, AS: χorografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorograficzny

Wiktionary

# chorograficzny

→ chorografia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z chorografią, dotyczący chorografii

Wiktionary

#### Patrz:

chorografia

#### Powiązane:

rzecz. chorografia ż.

Wiktionary

# chorolog

specjalista badający rozmieszczenie poszczególnych gatunków flory i fauny na kuli ziemskiej

SJP.pl

# chorologia

dział biogeografii, badający strukturę flory i fauny, ich zasięg i prawidłowości rozmieszczenia oraz zajmujący się wyodrębnianiem stref biogeograficznych

SJP.pl

Chorologia (z greki khōros, „miejsce, przestrzeń”; i logos, „nauka”) – kierunek w zoogeografii obejmujący badania rozmieszczenia fauny na Ziemi, jej zasięgu oraz przyczyn zróżnicowania na obszarze całej kuli ziemskiej. Na podstawie tych badań wyodrębnia się regiony zoogeograficzne.

Wikipedia

# chorologiczny

dotyczący chorologii

SJP.pl

# chorolożka

→ chorolog

SJP.pl

#### Patrz:

chorolog

# choromański

nazwisko

SJP.pl

# choronim

w językoznawstwie: nazwa własna krain geograficznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa krainy, kraju

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃ɲĩm, AS: χorõńĩm

Wiktionary

# choronimia

w językoznawstwie: dział onomastyki opisujący nazwy własne różnych krain, ich budowę, pochodzenie, zmiany itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o nazwach części świata, krajów, państw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: χorõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

# choroś

nazwisko

SJP.pl

# chorosiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Chorosiński – polski organista
- Jan Chorosiński – polski folklorysta
- Michał Chorosiński – polski aktor
- Wiesław Chorosiński – polski altowiolista, pedagog, organista i dyrygent

Wikipedia

# chorostków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim;

Wiktionary

Chorostków (ukr. Хоростків) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie kopyczynieckim, siedziba gminy Chorostków. Ośrodek przemysłu spożywczego.

Do 2020 w rejonie husiatyńskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chorostkowski

Wiktionary

# choroszcz

miasto w województwie podlaskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Choroszcz – miasto w woj. podlaskim, w powiecie białostockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Choroszcz. Położone nad rzeką Horodnianką. Jest zaliczane do aglomeracji białostockiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2024 r. Choroszcz liczyła 6162 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrɔʃt͡ʃ, AS: χorošč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroszczanin, choroszczanka

przym. choroszczański

Wiktionary

# choroszczanin

mieszkaniec Choroszczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Choroszczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãɲĩn, AS: χoroščãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Choroszcz, choroszczanka

przym. choroszczański

Wiktionary

# choroszczanka

mieszkanka Choroszczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Choroszczy

Wiktionary

Horodnianka – struga, będącą prawym dopływem Narwi. Początek swój bierze nieopodal wsi Stanisławowo (koło Białegostoku). Przepływa między innymi przez Choroszcz, gdzie bywa nazywaną Choroszczanką. Nazwę swoją zawdzięcza od wsi Horodniany, przez którą przepływa. Horodnianka wpada do Narwi w okolicach mostu koło wsi Żółtki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãnka, AS: χoroščãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Choroszcz, choroszczanin

przym. choroszczański

Wiktionary

# choroszczański

przymiotnik od: Choroszcz

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od Choroszcz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlatego specjaliści z choroszczańskiej spółki komunalnej kalkulują właśnie koszty zainstalowania agregatu podtrzymującego pracę przepompowni.

(1.1) Prokuraturę o sprawie zawiadomił koncern medyczny, który w choroszczańskim szpitalu testował lek na schizofrenię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãj̃sʲci, AS: χoroščãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Choroszcz, choroszczanin, choroszczanka

Wiktionary

# choroszczynka

wieś w Polsce

SJP.pl

Choroszczynka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Tuczna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Tuczna. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 150 mieszkańców.

Wikipedia

# chorów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie ostrogskim obwodu rówieńskiego;

Wiktionary

- Chorów – wieś na Ukrainie w obwodzie wołyńskim
- Chorów – wieś na Ukrainie w obwodzie rówieńskim

- Chorów – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w województwie wołyńskim w Polsce (obecnie na Ukrainie)
- Chorów – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. wołyńskim (obecnie na Ukrainie)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chorowski

Wiktionary

# chorować

cierpieć na jakąś chorobę, być chorym

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zachorować)

(1.1) cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

(1.2) przen. pot. bardzo czegoś chcieć, dążyć usilnie do czegoś

(1.3) przen. pot. usilnie chcieć kimś być, udawać kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On często choruje, ale tym razem sytuacja jest poważna.

(1.3) Wilhelm chorował na szlachcica, miał się żenić z jakąś hrabianką, pisał się de Meller, do Łodzi przyjeżdżał ze służbą uliberionowaną, na karetach używał połączonych herbów przyszłej żony i Borowieckiego (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈrɔvat͡ɕ, AS: χorovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., chory m., chora ż., chorowanie n., choróbsko n., chorobowe n.

czas. dk. zachorować, przechorować

przym. chory, chorowity, chorobliwy, chorobowy, przedchorobowy

wykrz. choroba

przysł. chorobliwie, choro

Wiktionary

# chorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przechodzenie choroby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Misjonarze rozniecili urok chorowania, lecz roznieciwszy, poskąpili leków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈvãɲɛ, AS: χorovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., chorobowe n., chora ż., chory mos., zachorowalność ż., zachorowanie n.

czas. rozchorować się, chorować ndk.

przym. chorowity, chorobliwy

przysł. chorobliwie

wykrz. choroba

Wiktionary

# chorowiciej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: chorowicie

SJP.pl

# chorowitość

→ chorowity

SJP.pl

#### Patrz:

chorowity

# chorowitszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: chorowity; bardziej chorowity

SJP.pl

# chorowity

1. skłonny do chorób, często chorujący; słabowity, wątły;
2. świadczący o chorobie, o słabym zdrowiu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojciec był spokojny, świętej pamięci, i matka chorowita, a ten taki czort.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈvʲitɨ, AS: χorovʹity

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorowitość ż., choroba ż., chorobowe n., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż.

czas. chorować, zachorować

przym. chorobowy, chorobliwy, przedchorobowy

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) słabowity

Wiktionary

# chórowość

→ chórowy

SJP.pl

#### Patrz:

chórowy

# chórowy

dotyczący chóru

SJP.pl

# chorta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tawernie na Eginie jadłem moją ulubioną chortę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrta, AS: χorta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chortopita ż.

Wiktionary

# chorus

jednostka formalna w jazzie

SJP.pl

- Chorus – chór w tragedii antycznej
- Chór (A Chorus Line) – amerykański film muzyczny z 1985 roku
- ChorusOS – rozproszony system operacyjny

Wikipedia

# choruszek

pieszczotliwie: chory lub często chorujący chłopczyk

SJP.pl

# chorw.

skrót od: chorwacki

SJP.pl

skrót

(1.1) = chorwacki

Wiktionary

Język chorwacki (chorw. hrvatski jezik) – język indoeuropejski z grupy zachodniej języków południowosłowiańskich, używany przez Chorwatów. Jest językiem urzędowym Chorwacji, a także jednym z trzech języków urzędowych Bośni i Hercegowiny. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ponad 5,5 mln osób. Po chorwacku mówi również ludność chorwacka w Serbii, Czarnogórze, Słowenii, Włoszech, Austrii oraz na Węgrzech i Słowacji.

Wikipedia

# chorwacczyzna

język używany przez Chorwatów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) to, co chorwackie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorwacki

rzecz. chorwackość ż., chorwacki mrz., Chorwat mos., Chorwatka ż.

Wiktionary

# chorwacja

państwo w Europie ze stolicą w Zagrzebiu; Republika Chorwacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. polit. państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ona mieszka w Chorwacji od kilku lat.

(1.1) Nasi sąsiedzi, państwo Szymańscy, byli w tym roku na wakacjach w Chorwacji.

(1.1) Bośnia i Hercegowina graniczy z Chorwacją, Serbią oraz Czarnogórą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡sʲja, AS: χorvacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorwacki mrz., Chorwat mos., Chorwatka ż., chorwackość ż.

przym. chorwacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Chorwacji

Wiktionary

# chorwacki

związany z Chorwacją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

Wiktionary

Język chorwacki (chorw. hrvatski jezik) – język indoeuropejski z grupy zachodniej języków południowosłowiańskich, używany przez Chorwatów. Jest językiem urzędowym Chorwacji, a także jednym z trzech języków urzędowych Bośni i Hercegowiny. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ponad 5,5 mln osób. Po chorwacku mówi również ludność chorwacka w Serbii, Czarnogórze, Słowenii, Włoszech, Austrii oraz na Węgrzech i Słowacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W chorwackich i polskich lasach żyje wiele dzikich zwierząt.

(2.1) Ta praca wymaga więcej niż tylko znajomości chorwackiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡sʲci, AS: χorvacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., Chorwatka ż., chorwacczyzna ż., chorwackość ż.

Wiktionary

# chorwacko-polski

dotyczący Chorwacji i Polski

SJP.pl

# chorwackojęzyczny

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem chorwackim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem chorwackim

(1.3) spisany, stworzony w języku chorwackim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: χorvackoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# chorwackość

→ chorwacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest chorwackie; cecha tych, którzy są chorwaccy

Wiktionary

#### Patrz:

chorwacki

#### Powiązane:

rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., Chorwatka ż., chorwacczyzna ż., chorwacki mrz.

przym. chorwacki

przysł. chorwacko

Wiktionary

# chorwat

obywatel Chorwacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Wiktionary

Chorwaci (chorw. Hrvati) – naród południowosłowiański, liczący około 7 mln ludzi. Zamieszkują głównie Chorwację (4,0 mln) oraz Bośnię i Hercegowinę (0,6 mln). Większe skupiska Chorwatów znajdują się też w Austrii (Burgenlandzcy Chorwaci) i Serbii. Na emigracji żyje około 2,5 mln Chorwatów, poza Europą głównie w USA (0,4 mln) i Chile (0,4 mln), ale również w takich krajach jak Argentyna, Niemcy, Kanada, Australia, Szwecja i Brazylia.

Chorwaci są w większości katolikami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy wiesz, że Chorwaci jako pierwsi nosili krawaty?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrvat, AS: χorvat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorwacja ż., chorwacczyzna ż.

:: fż. Chorwatka ż.

przym. chorwacki

Wiktionary

# chorwatka

obywatelka Chorwacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔrˈvatka, AS: χorvatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., chorwacki m., chorwacczyzna ż., chorwackość ż.

przym. chorwacki

Wiktionary

# chory

1. cierpiący na jakąś chorobę;
2. nienormalny, szalony;
3. źle funkcjonujący

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotknięty chorobą

(1.2) pot. dziwaczny, nienormalny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba dotknięta chorobą

Wiktionary

Osoba chora – osoba znajdująca się w stanie przejściowej lub stałej utraty zdrowia, zdefiniowanego przez Światową Organizację Zdrowia jako stan pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i socjalnego. Chory zdany jest na możliwości obronne organizmu oraz na pomoc medyczną. W przypadku niektórych chorób psychicznych, osoba chora posiada ograniczoną odpowiedzialność karną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia jest chora na cukrzycę.

(1.2) To chory pomysł!

(2.1) W szpitalu jest dużo chorych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔrɨ, AS: χory

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choroba ż., choróbsko n.

:: fż. chora ż.

czas. chorować, zachorować, chorzeć, rozchorować się

przysł. choro

wykrz. choroba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezdrów, cierpiący, niedysponowany, wycieńczony, obolały

(1.2) nienaturalny, głupi, nierozsądny

(2.1) pacjent

Wiktionary

# chorzeć

przestarzałe: chorować

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) przest. chorować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔʒɛt͡ɕ, AS: χožeć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chory

rzecz. schorzenie n., chorzenie n., chory mos.

Wiktionary

# chorzęcin

Chorzęcin – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Chorzęcin jest włączony do siatki połączeń Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Tomaszowie Mazowieckim. Do wsi kursują dwie linie.

W 2019 roku chorzęcińska Ochotnicza Straż Pożarna obchodziła 100-lecie istnienia.

Wikipedia

# chorzelanin

mieszkaniec Chorzeli

SJP.pl

# chorzelanka

mieszkanka Chorzeli

SJP.pl

# chorzele

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Chorzele – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chorzele. Leży nad Orzycem.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ostrołęckiego.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie przasnyskim, obwodzie przasnyskim województwa płockiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Chorzelach kręcono niemiecki film propagandowy pt. „Powrót do ojczyzny”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈʒɛlɛ, AS: χožele

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chorzelski

rzecz. chorzelanin m., chorzelanka ż.

Wiktionary

# chorzelów

wieś w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim

SJP.pl

Chorzelów – wieś w Polsce południowo-wschodniej, na obszarze Kotliny Sandomierskiej. Administracyjnie należy do województwa podkarpackiego. Znajduje się w powiecie mieleckim w gminie Mielec. Liczy około 2,7 tys. (2006) mieszkańców.

Przez wieś przepływa Kanał Chorzelowski.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chorzelów.

Wikipedia

# chorzelski

→ Chorzele (miasto lub wieś)

SJP.pl

# chorzemin

Chorzemin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn.

Wikipedia

# chorzenice

W Polsce

- Chorzenice – wieś w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Sulmierzyce
- Chorzenice – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Kłomnice
- Chorzenice – gromada

Wikipedia

# chorzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chorzeć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chorzeć

Wiktionary

# chorzepin

Chorzepin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Świnice Warckie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wieś leży w odległości 8 km na północny zachód od Świnic Warckich. Przez wieś przepływa rzeka Ner. Pierwsza informacja o miejscowości pochodzi z 1372. Była to wieś szlachecka. We wsi znajdował się wiatrak drewniany (koźlak) z 1665 (obecnie jest w Uniejowie) oraz cmentarz ewangelicki, którego rudymenty zachowały się do dziś.

Wikipedia

# chorzępowo

Chorzępowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Sieraków, przy drodze wojewódzkiej nr 198. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi także miejscowość Kobylarnia. We wschodniej części wsi nad Jeziorem Kłosowskim znajduje się integralna część wsi Chorzewo.

Wikipedia

# chorzeszów

Chorzeszów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Wodzierady.

W miejscowości istnieje straż pożarna, która została założona w 1920 roku.

W dawnej szkole podstawowej od 1 lipca 2001 r. działa Dom Pomocy Społecznej, prowadzony przez Fundację im. Brata Alberta.

Wikipedia

# chorzewo

Chorzewo (pol. hist.„Charzewo" ) – wieś sołecka w zachodniej Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, we wschodniej części gminy Kwilcz, nad północnym brzegiem jeziora Luboszek.W skład sołectwa wchodzi też niewielka wieś o rozproszonej zabudowie - Karolewice, położone przy drodze krajowej nr 24.

Wikipedia

# chorzewski

nazwisko

SJP.pl

# chorzów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim;

(1.2) geogr. adm. wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Roźwienica;

Wiktionary

Chorzów (1922–1934 Królewska Huta; niem. Königshütte) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), lokalny ośrodek gospodarczy oraz kulturalny. Przez miasto przepływa rzeka Rawa.

Dzisiejszy Chorzów powstał z połączenia w latach 30. XX wieku miasta Królewska Huta oraz dwóch gmin wiejskich – Chorzowa (obszar nazywany dziś Chorzowem Starym) i Wielkich Hajduk.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za jedenaście dni spotkamy się w Chorzowie na zimowym zlocie naszego stowarzyszenia.

(1.1) (1.2) W Polsce mamy aż dwa Chorzowy, jeden na Górnym Śląsku, drugi na Podkarpaciu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔʒuf, AS: χožuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chorzowianin mos., chorzowianka ż.

przym. chorzowski, podchorzowski

Wiktionary

# chorzów-batory

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. dzielnica miasta Chorzowa w województwie śląskim;

Wiktionary

Chorzów-Batory, też: Chorzów Batory, (niem. 1941–1945 Königshütte-Bismarck; śl. Hajduki) – dzielnica Chorzowa położona w południowej części miasta.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Parafia NSPJ w Chorzowie-Batorym organizuje wspólny wyjazd dla seniorów na Górę Świętej Anny.

(1.1) Możemy dojechać aż do Chorzowa-Batorego i potem się przesiąść.

Wiktionary

# chorzowianin

mieszkaniec Chorzowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Chorzowa

(1.2) osoba pochodząca z Chorzowa, urodzona w Chorzowie

Wiktionary

Chorzowianin – polski miesięcznik miejski o tematyce społeczno-kulturalnej, wydawany w Chorzowie.

Pierwszy (zerowy) numer „Chorzowianina” ukazał się 20 września 2000 roku, tydzień później dostępny był w kioskach i punktach sprzedaży prasy na terenie Chorzowa. Do grudnia 2010 roku był tygodnikiem, który ukazywał się co środę. Od stycznia 2011 roku ukazuje się raz w miesiącu jako pismo bezpłatne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Chorzów m.

:: fż. chorzowianka ż.

przym. chorzowski

Wiktionary

# chorzowianka

mieszkanka Chorzowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Chorzowa

(1.2) kobieta pochodząca z Chorzowa, urodzona w Chorzowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorzów m.

:: fm. chorzowianin m.

przym. chorzowski

Wiktionary

# chorzowski

przymiotnik od: Chorzów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od Chorzów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈʒɔfsʲci, AS: χožofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chorzów, chorzowianin, chorzowianka

Wiktionary

# chórzysta

członek chóru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈʒɨsta, AS: χužysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chór m., chórek m., chóralistyka ż., chorał m.

:: fż. chórzystka ż.

przym. chóralny

przysł. chórem, chóralnie

Wiktionary

# chórzystka

→ chórzysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna, która śpiewa w chórze

Wiktionary

#### Patrz:

chórzysta

#### Wymowa:

IPA: xuˈʒɨstka, AS: χužystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chór m., chórek m., chóralistyka ż.

:: fm. chórzysta m.

przym. chóralny

przysł. chórem

Wiktionary

# chośnica

Chośnica (kaszub. Chòsznica) – wieś kaszubska w Polsce na zachodnim skraju Pojezierza Kaszubskiego położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Parchowo. Wieś jest siedzibą sołectwa Chośnica, w którego skład wchodzą również miejscowości Bawernica, Folwark i Chałupa. W miejscowości znajduje się również placówka Ochotniczej Straży Pożarnej. Na wschód od Chośnicy znajduje się otoczony lasami rezerwat przyrody Jeziorka Chośnickie.

Wikipedia

# choszcz

nazwisko

SJP.pl

# choszczeński

przymiotnik od: Choszczno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Choszczna, związany z Choszcznem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lasy są bardzo ważnym walorem powiatu choszczeńskiego, zwłaszcza jego wschodniej części.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Choszczno m., choszcznianin m., choszcznianka ż.

Wiktionary

# choszcznianin

mieszkaniec Choszczna

SJP.pl

# choszcznianka

mieszkanka Choszczna

SJP.pl

# choszczno

miasto w województwie zachodniopomorskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Choszczno (niem. Arnswalde) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, siedziba władz powiatu choszczeńskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Choszczno. Położone na Pojezierzu Choszczeńskim nad jeziorem Kluki.

Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Choszczno liczyło 14 894 mieszkańców i było pod względem liczby ludności piętnastym miastem w województwie zachodniopomorskim.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔʃt͡ʃnɔ, AS: χoščno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. choszcznianin m., choszcznianka ż.

przym. choszczeński

Wiktionary

# choszczów

nazwisko

SJP.pl

Choszczów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie puławskim, w gminie Kurów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Kurów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 266 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Dębie.

Wikipedia

# chotcza

1. gmina wiejska w województwie mazowieckim;
2. dolny bieg Iłżanki

SJP.pl

Chotcza-Józefów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Chotcza.

Miejscowość jest siedzibą gminy Chotcza. Liczba mieszkańców wraz z Chotczą Dolną i Chotczą Górną wynosi ok. 800. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wikipedia

# chotczanin

mieszkaniec Chotczy

SJP.pl

# chotczanka

mieszkanka Chotczy

SJP.pl

# chotczański

przymiotnik od: Chotcza; chotecki

SJP.pl

# chotecki

przymiotnik od: Chotcza; chotczański

SJP.pl

# chotel

1. część wsi Kazanki;
2. Chotel Czerwony - wieś w Polsce

SJP.pl

Chotel – część wsi Kazanki w Polsce położonej w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Izbica Kujawska. W pobliżu wsi znajduje się jezioro Chotelskie.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa włocławskiego.

Wikipedia

# chotelecki

→ Chotelek

SJP.pl

#### Patrz:

Chotelek

# chotelek

wieś w Polsce

SJP.pl

Chotelek – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Busko-Zdrój, nad rzeką Maskalis.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Do 2006 r. wieś nosiła nazwę Chotelek Zielony. Nazwa została zmieniona rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15 grudnia 2006 r.

Wikipedia

# chotelski

od Chotel (część wsi Kazanki)

SJP.pl

# chotków

Chotków – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, w gminie Brzeźnica.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chotków. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# chotkowo

Chotkowo (kaszub. Kôtkòwò lub też Kôtkòwë, niem. Kathkow) – wieś kaszubska w Polsce położona na Pojezierzu Bytowskim, w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Borzytuchom, nad jeziorem Chotkowskim.

W latach 1954–1957 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chotkowo, po jej zniesieniu w gromadzie Borzytuchom. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Zobacz też: Chodkowo

Wikipedia

# chotkowski

nazwisko

SJP.pl

# chotoj

ptak z rodziny garncarzy

SJP.pl

# chotomów

Chotomów – wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Jabłonna. Przez miejscowość przechodzi linia kolejowa nr 9 Warszawa – Gdańsk z przystankiem Chotomów.

Administracyjnie na terenie wsi utworzono dwa sołectwa: Chotomów i Chotomów Północny.

Wikipedia

# chotyniec

Chotyniec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Radymno, w południowej części Płaskowyżu Tarnogrodzkiego.

Słynie z cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, która została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie w 2013 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

Wikipedia

# chotynin

Chotynin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Bolesławiec.

Wikipedia

# chotyłów

Chotyłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Piszczac. Leży nad rzeką Lutnią.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bialskopodlaskim.

Wieś jest sołectwem w gminie Piszczac. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 941 mieszkańców i była drugą co do wielkości miejscowością gminy.

Wikipedia

# chów

racjonalne utrzymywanie zwierząt i opieka nad nimi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. trzymanie, karmienie i pielęgnowanie zwierząt hodowlanych

(1.2) przen. utrzymywanie, wychowywanie kogoś

Wiktionary

Chów – zapewnienie zwierzętom użytkowym i hodowlanym prawidłowych warunków bytowania i rozwoju, dzięki którym możliwy jest pełny rozwój pożądanych cech. Obejmuje czynności takie jak karmienie i pielęgnacja, związane z utrzymaniem zwierząt od czasu ich nabycia – zwykle młodych osobników – do czasu uzyskania przez nie oczekiwanych cech użytkowych. Odchowane zwierzęta mogą być użytkowane do produkcji (mleko, wełna, jaja), jako surowiec do produkcji (mięso, skóra), jako siła robocza (np. koń, muł, osioł) lub zwierzęta domowe (pies, kot).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ziarno zbóż służy jako produkt konsumpcyjny dla człowieka i jako znakomita pasza treściwa w chowie zwierząt gospodarskich.

(1.2) Nie dopuszczajcie do życia publicznego doktrynerów cudzego i własnego chowu!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuf, AS: χuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chowanie n., chowaniec m., wychowanie n., wychowanek m., wychowanka ż., schowek m., schowanie n., odchowanie n.

czas. chować ndk., schować dk., wychowywać ndk., wychować dk., odchować dk.

przym. wychowawczy

przysł. wychowawczo

Wiktionary

# chow-chow

[czytaj: czał-czał] - rasa psów o długiej, gęstej sierści koloru czarnego, rudego albo płowego; pies tej rasy; czau-czau

SJP.pl

# chować

ukrywać się, kamuflować przed kimś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. schować)

(1.1) ukrywać kogoś / coś przed kimś

(1.2) pielęgnować, wychowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. pochować)

(2.1) grzebać zmarłych

czasownik przechodni niedokonany (dk. odchować)

(3.1) hodować

czasownik zwrotny niedokonany chować się (dk. schować się)

(4.1) ukrywać się przed kimś

(4.2) przest. wychowywać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Andrzej chował przed rodzicami zdjęcia gołych kobiet pod swoim łóżkiem.

(1.2) Katarzyna chowała dziecko swojej zmarłej siostry.

(2.1) Rodzina i przyjaciele chowali zmarłego w ciszy.

(4.1) Jurek chował się pod kocem.

(4.2) Jurek chował się na wsi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɔvat͡ɕ, AS: χovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chowany mrz., wychowaniec mos., wychowanica ż., chów m., schowanko n., schowek m., zachowek m., pochówek m., wychowanek m., chowaniec m., wychowanka ż., przychówek m., wychowanie n., chowanie n.

czas. przechować dk., przechowywać ndk., schować dk., pochować dk., wychować dk., wychowywać ndk., odchować dk., odchowywać ndk., podchować dk., podchowywać ndk., uchować dk., dochować dk., dochowywać ndk.

przym. pochówkowy, wychowawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukrywać, zatajać, kitrać

(1.2) wychowywać, hodować

Wiktionary

# chowacz

drobny chrząszcz z rodziny ryjkowców występujący w mniej więcej 100 gatunkach

SJP.pl

# chowaniak

nazwisko

SJP.pl

# chowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈvãɲɛ, AS: χovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chować, przechowywać

rzecz. chów mrz.

Wiktionary

# chowaniec

dawniej, rzadko: osoba wzięta przez kogoś na utrzymanie, pozostająca pod czyjąś opieką; wychowanek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) reg. duch domowy

(1.2) stpol. później gwara. przybrane dziecko

(1.3) reg. zabawa w chowanego

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

(1.2) forma żeńska chowanica, chowanka; czas. chować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chowanek, chobołd, gospodarczyk, komornik, piecuch, latawiec, wychowaniec

(1.2) wychowaniec

(1.3) chowanka, chowanki lm.

Wiktionary

# chowanka

zabawa dziecięca, w której jedna osoba szuka ukrywających się pozostałych uczestników; chowany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziecięca zabawa polegająca na szukaniu przez jedną osobę ukrywających się pozostałych uczestników lub jednej ukrytej osoby przez pozostałych uczestników

(1.2) daw. miejsce, w którym coś się przechowuje, chowa

(1.3) stpol. później gwara. przybrana córka

(1.4) w lm. chowanki → rodzaj pasztecików

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈvãnka, AS: χovãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.3) forma męska chowanek, chowaniec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chowany, chowanki, chowaniec

(1.2) schowek, schowanko, daw. chowanko

(1.3) chowanica

Wiktionary

# chowanna

dawny kwartalnik pedagogiczny poświęcony naukowym zagadnieniom wychowania

SJP.pl

Chowanna czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży – monumentalne, dwutomowe dzieło pedagogiczne autorstwa Bronisława Ferdynanda Trentowskiego, którego pierwodruk ukazał się w 1842 w Poznaniu (Księgarnia Nowa). Było to właściwie jedyne dzieło Trentowskiego z zakresu pedagogiki. Pisał je począwszy od 1840.

Wikipedia

# chowański

nazwisko

SJP.pl

# chowańszczyzna

powstanie moskiewskich strzelców w 1682 inspirowane i dowodzone przez księcia Iwana Andriejewicza Chowańskiego

SJP.pl

Chowańszczyzna (ros. Хованщина) – opera Modesta Musorgskiego, oparta na autentycznych wydarzeniach z historii Rosji – nieudanej próbie zamachu stanu z 1682 r.

Wikipedia

# chowany

zabawa dziecięca polegająca na odnalezieniu przez szukającego pozostałych uczestników zabawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: chować

Wiktionary

Zabawa w chowanego – zabawa dla dzieci, polegająca na szukaniu się nawzajem na wyznaczonym wcześniej terenie. Jedną z rozbudowanych odmian tej gry są podchody.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gramy w chowanego. Adam liczy na głos do dziesięciu, a my się chowamy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɔˈvãnɨ, AS: χovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chowanka ż.

czas. chować ndk., przechowywać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chowanka, zabawa w chowanego

Wiktionary

# chowder

[czytaj: czałder] gęsta zupa z ryb i skorupiaków morskich, zazwyczaj z mlekiem

SJP.pl

Chowder – zupa rybna lub z owocami morza. Potrawa kuchni anglosaskiej, popularna na wschodnim wybrzeżu USA, Australii i Nowej Zelandii. Pierwotnie zupa gotowana była na żaglowcach.

Przygotowywana jest na bazie wywaru z łbów rybich oraz ości i boczku. Wywar zabielany jest zasmażką lub mlekiem, ewentualnie śmietaną. Do wywaru dodaje się kawałki ryb lub owoców morza, które gotuje się ok. 15 min. Podany przepis jest jednym z wielu, gdyż istnieje wiele regionalnych odmian tej potrawy.

Wikipedia

# chozrascziot

(samo)opłacalność gospodarcza (z ros., skrót od choziajstwiennyj rascziot)

SJP.pl

# chołdzyński

nazwisko

SJP.pl

# chołmogorski

1. rasa chołmogorska krów - rasa krów pochodząca z Rosji;
2. gęś chołmogorska - rasa gęsi pochodząca z Rosji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chołmogorami, dotyczący Chołmogor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chołmogory nmos.

Wiktionary

# chołmogory

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Rosji europejskiej;

Wiktionary

Chołmogory (ros. Холмого́ры) – miejscowość w północnej Rosji administracyjne centrum Rejonu Chołmogorskiego w obwodzie archangielskim. Jest położona na lewym brzegu rzeki Dwiny, 75 km na południowy wschód od Archangielska i 90 km na północ od monasteru Antoniewo-Sijskiego. Nazwa pochodzi od fińskiego Kalmomäki co oznacza „wzgórze cmentarne”.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chołmogorski

Wiktionary

# chołodziec

chłodnik; zupa (owocowa lub z botwiny) podawana na zimno

SJP.pl

# chołojów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w rejonie radziechowskim obwodu lwowskiego;

Wiktionary

Wuzłowe, Chołojów (ukr. Вузлове) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie czerwonogrodzkim (do 2020 w rejonie radziechowskim).

Znajduje tu się przystanek kolejowy Wuzłowe, położony na linii Lwów – Kiwerce.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chołojowski

Wiktionary

# chołoniewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Chołoniewski – katolicki duchowny
- Andrzej Chołoniewski – polski oficer
- Antoni Chołoniewski – polski dziennikarz, publicysta, działacz narodowy
- Jacek Chołoniewski – polski przedsiębiorca, publicysta i ekspert ekonomiczny
- Marek Chołoniewski – polski kompozytor, animator kultury

Wikipedia

# chołuj

nazwisko

SJP.pl

# chrabąszcz

niewielki brązowy chrząszcz, groźny szkodnik w leśnictwie i sadownictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. roln. mały brązowawy chrząszcz

(1.2) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

Wiktionary

- chrabąszcz majowy
- chrabąszcz kasztanowy
- guniak czerwczyk
- chrabąszczowate

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ogrodach sąsiadujących z terenami leśnymi można w późnowiosenne wieczory napotkać duże, nisko latające chrabąszcze. Pojawiają się w znacznej liczbie raz na cztery lata i przez cały maj dobierają się w pary.

(1.2) W Pępowie można obejrzeć 40 modeli, z czego 30 to zabytkowe samochody spod znaku Volkswagena. Królują garbusy: od najstarszego, z 1956 roku, produkcji niemieckiej, po najnowszy model „chrabąszcza”, wyprodukowany w Meksyku.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chrabąszczowaty

rzecz. chrobak m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) chrząszcz, garbus

Wiktionary

# chrabąszczowaty

przypominający kształtem chrabąszcza

SJP.pl

# chrabąszczowy

→ chrabąszcz

SJP.pl

#### Patrz:

chrabąszcz

# chrabąszczyk

mały chrabąszcz

SJP.pl

# chrabęścić

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. szeleścić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Coś chrabęści za winklem.

(1.1) "Słychać było jak w gęstwinie wiatr się krząta i chrabęści,

::Tedy szkielet poskoczył i zacisnął swe pięści!"

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrabęszczenie n.

Wiktionary

# chrabęszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrabęścić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrabęścić

Wiktionary

# chrabostówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Chrabostówka (białorus. Храбастоўка Chrabastoŭka) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Narew.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Narwi, a wierni kościoła rzymskokatolickiego do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Narwi.

Wikipedia

# chrabota

nazwisko

SJP.pl

# chram

świątynia lub miejsce kultu religijnego, szczególnie w kontekście religii słowiańskich lub azjatyckich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. świątynia pogańska;

Wiktionary

Chram (także kącina, kupiszta; neologizmy: kontyna, gontyna) – typ budowli sakralnej w religii Słowian. Miejsce spotkań, modlitw, nabożeństw i wróżb, którego rolę pierwotnie pełniły poświęcone kultowi drzew oraz sił przyrody gaje – słowiańskie odpowiedniki świętych gajów w innych kulturach.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) stpol. bożnica

Wiktionary

# chramać

czasownik

(1.1) stpol. kuleć, utykać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrãmat͡ɕ, AS: χrãmać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chramanie n.

Wiktionary

# chramanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chramać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chramać ndk.

Wiktionary

# chramowy

→ chram

SJP.pl

#### Patrz:

chram

# chrap

1. głos słonki wydawany podczas lotu tokowego;
2. głos łoszy wydawany w czasie rui

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) śrpol. gniew

(1.2) śrpol. chrypka

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od chrapać

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: chrapa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrap, AS: χrap

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrapa ż.

Wiktionary

# chrapa

1. część górnej wargi u niektórych ssaków;
2. urządzenie doprowadzające powietrze do silnika spalinowego na okręcie podwodnym płynącym w niewielkim zanurzeniu; chrapy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. anat. fałd przykrywający nozdrza niektórych zwierząt np. koni;

(1.2) łow. nozdrza zwierzyny płowej (jeleniowatych) oraz muflona i kozicy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z przyjemnością głaskała aksamitne chrapy urodziwej gniadej klaczy.

(1.2) Wylękniona łosza zadziera chrapy, okręca się na tylnych biegach i daje susa, aby uciec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrap mrz., chrapanie n., chrapanina ż., chrapnięcie n.

czas. chrapać ndk., chrapnąć dk.

przym. chrapliwy

przysł. chrapliwie

Wiktionary

# chrapać

1. wydawać charkotliwe, świszczące dźwięki podczas snu; pochrapywać;
2. potocznie: spać; drzemać, kimać;
3. wydawać chrypliwe dźwięki; rzęzić, charczeć, charkotać;
4. o samicy jelenia, łosia, daniela: wydawać charakterystyczny głos w czasie rui

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. chrapnąć)

(1.1) oddychać w trakcie snu charcząc

(1.2) żart. spać

(1.3) o ludziach: rzęzić jakby chrapiąc (1.1)

(1.4) o zwierzętach: parskać jakby chrapiąc (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie zmrużyłem oka całą noc, bo sąsiad donośnie chrapał.

(1.2) Zajrzałam do sypialni, ale chrapałeś tak słodko, że ciebie nie budziłam.

(1.4) Konie chrapały i wyprężone ich nogi silnie biły kopytami w twardą drogę, żeby się na niej utrzymać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrapat͡ɕ, AS: χrapać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrapa ż., chrapanie

przysł. chrapliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) spać, drzemać, kimać

(1.3) charczeć

Wiktionary

# chrapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) o ludziach: hałaśliwe charczenie w czasie snu

(1.2) o zwierzętach, np. koniach: wydawanie chrapliwego dźwięku

Wiktionary

Chrapanie – wibracja języczka i podniebienia miękkiego podczas wdechu. Najczęściej występuje podczas snu. Choć nie zagraża życiu, może być objawem groźnego bezdechu sennego. Chrapanie może utrudniać sen osobie dotkniętej tym problemem i innym, śpiącym w pobliżu. Ocenia się, że około 30% dorosłych ludzi chrapie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Musimy położyć kres twojemu chrapaniu, kupmy lekarstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xraˈpãɲɛ, AS: χrapãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrapnięcie n., chrapa ż.

czas. chrapać ndk., chrapnąć dk.

przym. chrapliwy

przysł. chrapliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) parskanie

Wiktionary

# chrapanina

potocznie: charkotliwe dźwięki wydawane w czasie snu; chrapanie, pochrapywanie

SJP.pl

# chrapanów

Chrapanów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Zawichost.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 755.

Wikipedia

# chrapek

potocznie:
1. mała chrapa (część górnej wargi);
2. przestarzałe: ochota, chętka, kaprys; dziś zwykle w związku frazeologicznym: mieć na coś chrapkę - mieć chęć, apetyt na coś

SJP.pl

Chrapek

- Jan Chrapek
- Krzysztof Chrapek
- Michał Chrapek

Chrápek

- Tomáš Chrápek

Wikipedia

# chrapickiego

żartobliwie: ciąć (ucinać) chrapickiego - spać, chrapiąc

SJP.pl

# chrapka

potocznie:
1. mała chrapa (część górnej wargi);
2. przestarzałe: ochota, chętka, kaprys; dziś zwykle w związku frazeologicznym: mieć na coś chrapkę - mieć chęć, apetyt na coś

SJP.pl

# chrapkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# chrapkowski

nazwisko

SJP.pl

# chrapliwie

przysłówek

(1.1) w sposób chrapliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrapa ż., chrapliwość ż., chrapanie n.

czas. chrapać ndk.

przym. chrapliwy

Wiktionary

# chrapliwiej

stopień wyższy od przysłówka: chrapliwie

SJP.pl

# chrapliwość

→ chrapliwy

SJP.pl

#### Patrz:

chrapliwy

# chrapliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: chrapliwy

SJP.pl

# chrapliwy

przypominający chrapanie; ochrypły, charczący, szorstki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przypominający chrapanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrapa ż., chrapliwość ż., chrapanie n.

przysł. chrapliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrypliwy, ochrypły, szorstki

Wiktionary

# chrapowaty

chropawy, chropaty, chropowaty;
1. mający szorstką powierzchnię;
2. pozbawiony dźwięczności; matowy, chrapliwy;
3. przenośnie: daleki od ideału, wymagający poprawy

SJP.pl

# chrapowo

Chrapowo (do 1945 niem. Hohengrape) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Pełczyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

W 2007 wieś liczyła 304 mieszkańców. Leży ok. 3,5 km na zachód od Pełczyc i jest najbardziej na zachód położoną miejscowością zarówno gminy jak i powiatu.

Wikipedia

# chrapy

1. głos słonki wydawany podczas lotu tokowego;
2. głos łoszy wydawany w czasie rui

SJP.pl

- chrapy – część górnej wargi u niektórych ssaków
- chrapy – urządzenie stosowane na okrętach podwodnych do doprowadzania powietrza do silników spalinowych w czasie, kiedy okręt jest zanurzony

Wikipedia

# chrcynno

Chrcynno – dawniej Chrzcinno, wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Nasielsk. około 45 km na północ od Warszawy.

W latach 1962–1973 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chrcynno, wcześniej w gromadzie Krzyczki. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# chreia

[czytaj: chreja] w starożytności: zbiór humorystycznych powiedzeń sławnych ludzi i anegdot o tych osobach; chreja, chryja

SJP.pl

# chreja

w starożytności: zbiór humorystycznych powiedzeń sławnych ludzi i anegdot o tych osobach; chreia, chryja

SJP.pl

Chreja (gr. chreia, chráomai, chrḗsimos ’pożytek, korzyść, konieczność’) – starożytny gatunek literacki.

Chreja pokrewna jest takim formom literackim, jak aforyzm, anegdota, apoftegmat. Pojęcia te bywały używane zamiennie, dlatego też trudno jest precyzyjnie rozgraniczyć te formy. Od sentencji chreja różniła się zasadniczo tym, że na wstępie podawała autora. Chreja mogła być krótka i lapidarna, zredagowana w rzeczowym stylu, lub dłuższa w formie pouczającej anegdoty z puentą. Mogła mieć formę bardziej literacką lub szkolną, pisaną na potrzeby uczniów.

Wikipedia

# chrematonim

w językoznawstwie: nazwa własna materialnego wytworu rąk ludzkich, np. nazwa kosmetyku, urządzenia, pojazdu itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa własna przedmiotu kultury materialnej, np. działa, statku, dzwonu, zegara itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɛ̃maˈtɔ̃ɲĩm, AS: χrẽmatõńĩm

Wiktionary

# chrematonimia

dział onomastyki zajmujący się badaniem nazw własnych materialnych wytworów rąk ludzkich (chrematonimów)

SJP.pl

Chrematonimia (gr. chrema, chrematos „rzecz, przedmiot, towar”) – nauka, której przedmiotem badań są nazwy własne niektórych wytworów przemysłowych, rękodzielniczych, jednostkowych i seryjnych, które nie są trwale związane z określonym krajobrazem, tzw. chrematonimy. Jest to najbardziej dyskusyjny dział onomastyki.

Wikipedia

# chreptowicz

nazwisko

SJP.pl

Chreptowicz ((biał.) Храпто́віч, (ros.) Хрепто́вич):

- Chreptowiczowie

- Teodor (Fiedor "Tedko, Fedko") Chreptowicz, herbu Odrowąż (? – 1528), syn Bohdana

Wikipedia

# chrestomatia

publikacja zawierająca wybór utworów (w całości lub we fragmentach) różnych autorów, przeznaczona zazwyczaj do użytku szkolnego; antologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)

Wiktionary

Chrestomatia – wydawnictwo zawierające wybrane teksty różnych twórców, opublikowane w całości lub we fragmentach. Przeznaczone do użytku szkolnego lub nauki samodzielnej.

Słowo chrestomatia wywodzi się z języka greckiego – chrēstomátheia – wypisy, chrēstós – pożyteczny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) chrestomatia staropolska / staroruska / …

synonimy.

(1.1) wypisy, wybór tekstów

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|χρηστομάθεια. (khrēstomátheia) → wypisy < etym|gr|χρηστός|μανθάνω. (khrēstós + manthánō) → pożyteczny + uczyć

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chrestomathy

* bułgarski: (1.1) христоматия ż.

* duński: (1.1) krestomati w.

* rosyjski: (1.1) хрестома́тия ż.

* słowacki: (1.1) chrestomatia ż.

* ukraiński: (1.1) хрестома́тія ż.

źródła.

== chrestomatia (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chrestomatia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɛstɔ̃ˈmatʲja, AS: χrestõmatʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wypisy, wybór tekstów

Wiktionary

# christensen

nazwisko

SJP.pl

Christensen – były amerykański konstruktor wyścigowy, startujący w wyścigu Indianapolis 500 na przełomie lat 50. i 60.

Wikipedia

# christian

obce imię męskie

SJP.pl

- Chrystian – imię męskie

- Christian – wrestler używający pseudonimu "Christian", właśc. Jason Reso
- Christian (Christian Corrêa Dionisio (ur. 1975) – brazylijski piłkarz

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Christian (ang. Christian County) – w stanie Illinois
- hrabstwo Christian (ang. Christian County) – w stanie Kentucky
- hrabstwo Christian (ang. Christian County) – w stanie Missouri

Wikipedia

# christiania

ostry skręt na nartach; krystiania, chrystiania

SJP.pl

- Christiania – dzielnica Kopenhagi
- Christiania – jedna z dawnych nazw norweskiej stolicy (Oslo)
- Christiania – pierwszy publiczny teatr w Norwegii ze stałą siedzibą, położony przy placu Bankowym (Bankplassen), w centrum Christianii

Gminy w USA:

- Christiania (ang. Christiania Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Jackson
- Christiania (ang. Christiania Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Burleigh

Wikipedia

# christianrockowy

→ christian rock [czytaj: kristjanrokowy]

SJP.pl

# christie

[czytaj: kristi] nazwisko obce

SJP.pl

Christie – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Adair.

Wikipedia

# christine

- Christine – powieść Stephena Kinga
- Christine – ekranizacja powieści Stephena Kinga z 1983 roku
- Christine – szósty singel zespołu Siouxsie and the Banshees

Miejscowości w USA:

- Christine – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Richland
- Christine – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Atascosa

Wikipedia

# christo

Christo (właśc. Christo Wladimirow Jawaszew, bułg. Христо Владимиров Явашев, znany także jako Christo Javacheff, ur. 13 czerwca 1935 w Gabrowie, zm. 31 maja 2020 w Nowym Jorku) – amerykański artysta pochodzenia bułgarskiego. Jeden z twórców sztuki krajobrazu. Wraz z żoną, francuską artystką Jeanne-Claude Denat de Guillebon (ur. 13 czerwca 1935, zm. 19 listopada 2009), tworzył duet Christo i Jeanne-Claude.

Wikipedia

# christoph

[czytaj: kristof] obce imię męskie

SJP.pl

# christophe

Osoby:

- Bernard Christophe – francuski astronom
- Christophe – francuski piosenkarz
- Christophe – francuski pisarz
- Henri Christophe – haitański polityk
- Paul Christophe – belgijski inżynier
- Pierre Christophe – francuski kompozytor
- Robert Christophe – francuski pływak

Zobacz też:

- Krzysztof
- Saint-Christophe

Wikipedia

# christopher

[czytaj: kristofer] obce imię męskie

SJP.pl

Christopher – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Illinois, w hrabstwie Franklin.

Wikipedia

# chrl

[czytaj: cha-er-el] skrót od: Chińska Republika Ludowa

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = geogr. polit. Chińska Republika Ludowa

Wiktionary

Chińska Republika Ludowa, ChRL (chiń. upr. 中华人民共和国; chiń. trad. 中華人民共和國; pinyin Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó, wymowa), Chiny (chiń. upr. 中国; chiń. trad. 中國; pinyin Zhōngguó, wymowa) – państwo w Azji Wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej, zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to drugie pod względem liczby ludności państwo świata o populacji przekraczającej 1,4 mld osób, co stanowi 18,4% populacji świata. Pod względem powierzchni jest 3. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki 2. po USA (pod względem PKB nominalnego) i 1. pod względem PKB realnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą ChRL jest Pekin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xa‿ɛr‿ˈɛl, AS: χa‿er‿el

Wiktionary

# chrobacja

starożytna kraina słowiańska z pierwotną stolicą na Łysej Górze

SJP.pl

Biała Chorwacja (chorw. Bijela Hrvatska, Velika Hrvatska) – terytorium historyczne o nieokreślonym położeniu geograficznym, znajdujące się w Europie Środkowej. Najczęściej utożsamiane z Małopolską.

Wikipedia

# chrobak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. robak, małe zwierzę, zwłaszcza owad i jego gąsienice, zwierzę pełzające

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Chrobak – polski taternik, alpinista i himalaista
- Halina Chrobak – polska aktorka teatralna, filmowa i dubbingowa
- Tadeusz Chrobak – polski filozof
- Tadeusz Chrobak – polski kartograf
- Rudolf Chrobak – austriacki lekarz ginekolog

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔbak, AS: χrobak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrobotek m., chrobot m., chrobąszcz m., chrabąszcz m., chrobotanie n., chrobactwo n., chrobotacz m.

:: zdrobn. chrobaczek m.

czas. chrobotać, chrobotnąć

przym. chrobaczywy, chrobotkowaty, chrobotliwy, chrobotny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) robak, czerw; daw. czyrw, czyrzw, pandrow, ruch, rupie

Wiktionary

# chrobocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chrobot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrobot m.

Wiktionary

# chrobok

nazwisko

SJP.pl

# chrobot

odgłos powstający przy drapaniu, gryzieniu lub przesuwaniu (się) czegoś ciężkiego, twardego; chrzęst, trzask, zgrzyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niski odgłos drapania, gryzienia, odgłos działania metalowego mechanizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chrobot myszy pod podłogą wzbudził panikę lokatorki.

(1.1) Chrobot klucza w zamku spłoszył włamywacza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔbɔt, AS: χrobot

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrobotać

rzecz. chrobocik mrz., chrobak m., chrobotanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zgrzyt, chrzęst, chrupot

Wiktionary

# chrobotać

wydawać chrobot, chrzęst; chrzęścić

SJP.pl

# chrobotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrobotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrobotać

rzecz. chrobak m., chrobot mrz.

Wiktionary

# chrobotek

rodzaj krzaczkowatego porostu z rzędu misecznikowców

SJP.pl

Cladonia P. Browne (chrobotek) – rodzaj grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest także do grupy porostów. Z reguły tworzą partnerstwo z zielenicami z rodzaju Asterochloris, ale zarejestrowano także wiązanie się z bardziej odpornymi na zanieczyszczenia przedstawicielami rodzaju Trebouxia w przypadku grzybów zasiedlających tereny poprzemysłowe.

Wikipedia

# chrobotkowate

rodzina porostów krzaczkowatych

SJP.pl

Chrobotkowate (Cladoniaceae Zenker) – rodzina workowców. Ze względu na współżycie z glonami zaliczana jest do grupy porostów.

Wikipedia

# chrobotkowaty

o cechach chrobotkowatych

SJP.pl

# chrobotliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: chrobotliwy

SJP.pl

# chrobotliwy

wydający odgłos podobny do chrobotania

SJP.pl

# chrobotnąć

wydać chrobot, chrzęst; chrzęstnąć, chrząstnąć, zachrzęścić

SJP.pl

# chrobrość

dawniej: cecha kogoś odważnego, dzielnego, mężnego

SJP.pl

# chrobrów

Chrobrów (niem. Petersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, w gminie Żagań przy drodze krajowej nr 12.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie zielonogórskim.

Wikipedia

# chrobry

dawniej:
1. odważny, dzielny, mężny, śmiały;
2. świadczący o czyjejś odwadze, śmiałości, np. chrobry czyn

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. dziś książk. podn. dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski

Wiktionary

## Biografie

- Światosław I Chrobry (ok. 942 – ok. 972) – kniaź Rusi Kijowskiej
- Bolesław I Chrobry (967–1025) – pierwszy król Polski
- Mścisław Chrobry (? – 1036) – książę tmutarakański i czernihowski
- Mścisław II Rościsławicz Chrobry (? – 1180) – książę biełgorodzki, smoleński i nowogrodzki
- Michał Chrobry (? – 1248) – książę moskiewski i wielki książę włodzimierski
- Włodzimierz Chrobry (1353–1410) – książę borowsko-sierpuchowski, moskiewski, wołucki, rżewski, horodecki i uglicki
- Olga Chrobra (1926–1994) – polska pisarka, rzeźbiarka

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔbrɨ, AS: χrobry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrobrość ż., Chrobry m.

przysł. chrobrze

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski, bitny

Wiktionary

# chrobrzej

stopień wyższy od przysłówka: chrobrze

SJP.pl

# chrodegang

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

# chrom

pierwiastek chemiczny o symbolu Cr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

Wiktionary

Chrom (Cr, łac. chromium) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z bloku d układu okresowego. Ma 13 izotopów, od 45Cr do 57Cr, z czego trwałe są izotopy 50, 52, 53 i 54. Został odkryty w roku 1797 przez Louisa Nicolasa Vauqellina.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma chrom?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃m, AS: χrõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chromian m., chromianka ż., chromit m., chromoferryt m., chromowanie n.

czas. chromować ndk.

przym. chromowany, chromowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Cr

Wiktionary

# chroma

1. pigment malarski otrzymywany z siarczanu ołowiu lub chromianów
2. w systemie barw Munsella: jedna z trzech cech barwy, odpowiadająca jej nasyceniu; pozostałe cechy to: hue (odcień) i value (jasność)

SJP.pl

Chroma – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji. Długość 685 km (wraz z Temteken 711 km); powierzchnia dorzecza 19 700 km².

Powstaje w górach Połousny Kriaż z połączenia rzek Temteken i Nemałak-Arangus; płynie zabagnioną doliną w kierunku północno-wschodnim przez Nizinę Jańsko-Indygirską, tworząc liczne meandry; uchodzi do Zatoki Chromskiej Morza Wschodniosyberyjskiego. W dorzeczu bardzo liczne jeziora, przeważnie niewielkie.

Wikipedia

# chromać

utykać na nogę, kuleć

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) daw. kuleć

(1.2) przen. niedomagać, szwankować, mieć usterki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃mat͡ɕ, AS: χrõmać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chromy

czas. ochromieć

rzecz. chromy m., chromanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kuleć, utykać, pot. kuśtykać

Wiktionary

# chromacjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ostatnie lata życia Chromacjusza przypadły na czasy najazdu Wizygotów pod wodzą Alaryka.

Wiktionary

# chromal

stop żelaza, chromu i aluminium, stosowany do wyrobu elementów grzejnych w piecach elektrycznych

SJP.pl

# chromalit

kruchy żużel otrzymywany jako produkt uboczny przy wytapianiu żelazochromu, stosowany w odlewnictwie do utwardzania mas formierskich ze szkłem wodnym; żużel żelazochromowy

SJP.pl

# chromanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chromać.

Wiktionary

Chromanie przestankowe (łac. claudicatio intermittens) – związany z niedokrwieniem objaw chorobowy polegający na występowaniu bólu mięśni kończyn dolnych pojawiający się podczas wysiłku i ustępujący po krótkim odpoczynku.

Chromanie przestankowe u koni opisał Bouley w 1831, a u ludzi Charcot w 1859. Kolejne klasyczne opisy są autorstwa Goldflama (intermittirendes Hinken, 1895) i Erba (dysbasia angiosclerotica, 1898).

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. chromać ndk.

przym. chromy

rzecz. chromy m.

Wiktionary

# chromatofor

1. komórka skóry właściwej kręgowców wytwarzająca i zawierająca różne barwniki;
2. barwne ciałko występujące w cytoplazmie komórek roślin; barwny plastyd;
3. organella zawierająca barwniki u niektórych bakterii i sinic, uczestnicząca w fotosyntezie

SJP.pl

Chromatofory – struktury związane z powstawaniem barw u różnych organizmów.

Chromatofory zwierząt zawierające pigment komórki spotykane szeroko wśród zwierząt, w tym płazów, ryb, gadów, skorupiaków, głowonogów, a także u bakterii. Dla odmiany u ssaków i ptaków występuje rodzaj komórek zwanych melanocytami, pełniących podobną funkcję.

Wikipedia

# chromatoforowy

→ chromatofor

SJP.pl

#### Patrz:

chromatofor

# chromatograf

urządzenie do wykonywania chromatografii

SJP.pl

Wikipedia

# chromatografia

metoda rozdzielania jednorodnych mieszanin na składniki

SJP.pl

Wikipedia

# chromatograficzny

→ chromatografia

SJP.pl

#### Patrz:

chromatografia

# chromatogram

ciecz lub gaz służący do rozdzielania lub badania składu mieszanin związków chemicznych

SJP.pl

# chromatoliza

rozpuszczanie się chromatyny w cieczy jądra komórkowego

SJP.pl

Chromatoliza – częsta zmiana neuropatologiczna. W początkowej fazie następuje obrzmienie komórki, zanik substancji Nissla i peryferyjne przesunięcie jądra komórkowego.

Charakterystyczna np. dla zapalenia rogów przednich rdzenia kręgowego w wyniku infekcji wirusami Picorna.

Wikipedia

# chromatopolarografia

analiza polarograficzna składników mieszaniny rozdzielonej metodami chromatograficznymi; analiza chromatopolarograficzna

SJP.pl

# chromatopolarograficzny

→ chromatopolarografia

SJP.pl

#### Patrz:

chromatopolarografia

# chromatopsja

1. zdolność do widzenia barwnego, spostrzegania i rozróżniania kolorów;
2. w medycynie: zaburzenie wzroku polegające na widzeniu przedmiotów bezbarwnych w kolorach

SJP.pl

Postrzeganie barw – zdolność organizmu lub maszyny do rozróżniania przedmiotów oparta na wrażliwości na długość fali (lub częstotliwość) światła, które przedmioty te odbijają, emitują lub przepuszczają. Układ nerwowy rejestruje kolor poprzez porównanie odpowiedzi na światło kilku rodzajów czopków w oku. Czopki te są wrażliwe na różne długości światła widzialnego. Dla ludzi zakres światła widzialnego wynosi około 380–740 nm. Zazwyczaj istnieją 3 rodzaje czopków. Zakres widzialności oraz liczba rodzajów czopków różnią się w zależności od gatunku.

Wikipedia

# chromatron

kineskop barwny o trzech wyrzutniach elektronowych umieszczonych w jednej linii

SJP.pl

# chromatyczność

→ chromatyczny

SJP.pl

#### Patrz:

chromatyczny

# chromatyczny

1. barwny;
2. w muzyce:
a) skala chromatyczna - skala, w której kolejnych 12 dźwięków oddzielonych jest sekundą małą, półtonem; skala dodekafoniczna;
b) znaki chromatyczne - znaki notacji muzycznej zmieniające wysokość dźwięku odpowiadającego nucie, np. krzyżyki i bemole;
c) instrument chromatyczny - instrument pozwalający wydobyć wszystkie dźwięki skali chromatycznej;

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. szt. mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła

(1.2) muz. wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chromatyka ż.

przysł. chromatycznie

przym. chromowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) barwny, kolorowy

Wiktionary

# chromatyda

część chromosomu (zbudowana z jednej nici chromatynowej)

SJP.pl

Wikipedia

# chromatyka

1. nauka o barwach, składaniu i mieszaniu kolorów;
2. kolorystyka obrazu;
3. w muzyce:
a) zasady alteracji, podwyższania lub obniżania dźwięków skali diatonicznej;
b) wykorzystywanie tych zasad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o barwach

(1.2) kolorystyka obrazu

(1.3) muz. podwyższenie lub obniżenie stopnia w skali diatonicznej

Wiktionary

Chromatyka – w muzykologii zasada doboru dźwięków polegająca na dodawaniu do melodii i harmonii opartej na skali diatonicznej (siedmiodźwiękowej) dźwięków podwyższonych i obniżonych o pół tonu, gdy dźwięk sąsiadujący odległy jest o cały ton. W zapisie nutowym do podwyższenia i obniżania dźwięku służą znaki chromatyczne: krzyżyk, krzyżyk podwójny, bemol, bemol podwójny, kasownik. Skala diatoniczna z wprowadzonymi wszystkimi interwałami półtonowymi nazywa się skalą chromatyczną.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chromatyczny

Wiktionary

# chromatyna

podstawowy składnik chromosomów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym;

Wiktionary

Chromatyna (chromatinum) – włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym, zbudowana z DNA, histonów, niehistonowych białek i małej ilości RNA. Stanowi główny składnik chromosomów i jest nośnikiem genów. Występuje również w nukleoidzie bakterii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chromatyna może kurczyć się i rozkurczać, powodując zmianę upakowania struktury chromosomów. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na, AS: χrõmatỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chromatynowy

Wiktionary

# chromatynowy

związany z chromatyną

SJP.pl

# chromatyzm

zabarwienie obrazu powstające na skutek rozszczepienia promieni świetlnych w soczewce (aberracji chromatycznej)

SJP.pl

Aberracja chromatyczna, chromatyzm – cecha soczewki lub układu optycznego wynikająca z różnych odległości ogniskowania (ze względu na różną wartość współczynnika załamania) dla poszczególnych barw widmowych światła (różnych długości fali światła). W rezultacie występuje rozszczepienie światła, które widoczne jest na granicach kontrastowych obszarów pod postacią kolorowej obwódki (zobacz zdjęcie obok). Wynika ona ze zjawiska dyspersji szkła użytego do budowy soczewki.

Wikipedia

# chromel

stop niklu wykorzystywany do budowy termoelementów, zawiera 10% chromu

SJP.pl

Chromel – żaroodporny stop niklu (90%) z chromem (10%), odporny na korozję.

Stosowany jest jako materiał oporowy, np. do wyrobu spiral grzejnych oraz w termoogniwach typu E i K. Termoogniwa z chromelu w połączeniu z alumelem wykazują bardzo dobrą liniową zależność napięcia od temperatury i stosowane są do 1370 °C.

Wikipedia

# chromestezja

barwne słyszenie; zdolność do trwałego kojarzenia wrażeń słuchowych

SJP.pl

# chromian

sól kwasu chromowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól kwasu chromowego(VI) (H₂CrO₄), zawierająca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten właśnie anion

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chromiany są silnymi utleniaczami, mają zazwyczaj intensywnie żółtą barwę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dichromian mrz., chrom mrz.

przym. chromowy

Wiktionary

# chromianometria

metoda analizy miareczkowej, w której do miareczkowania stosuje się roztwory chromianów (głównie chromian potasu)

SJP.pl

Chromianometria – dział redoksymetrii, technika analityczna polegająca na miareczkowaniu analizowanej substancji jonami chromianowymi na VI stopniu utlenienia. Wykorzystuje się do tego mianowane roztwory dichromianu potasu (K
2Cr
2O
7).

Wikipedia

# chromianować

wytwarzać powłoki ochronne na powierzchni metalu działanie związkami chromu

SJP.pl

# chromianowy

związany z chromianem

SJP.pl

# chromiany

1. minerały zawierające aniony kwasu chromowego lub dichromowego;
2. nieorganiczne sole kwasu chromowego

SJP.pl

# chromiec

wieś w województwie dolnośląskim, gmina Stara Kamienica

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Chromiec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Stara Kamienica
- Chromiec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą

1 potok w Sudetach

- Chromiec − prawy dopływ Kamienicy w dorzeczu Bobru

Wikipedia

# chromik

nazwisko

SJP.pl

Leprocaulon Nyl. (chromik) – rodzaj grzybów z rodziny Leprocaulaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów. W Polsce występuje jeden gatunek.

Wikipedia

# chromin

Chromin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Borowie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Borowiu.

Wikipedia

# chrominancja

w fizyce: jakościowa cecha barwy obejmująca nasycenie i odcień koloru; chromatyczność (pojęcie często mylone z chiromancją)

SJP.pl

Chrominancja – składowa analogowego lub cyfrowego sygnału obrazu kolorowego odpowiadająca za odcień oraz nasycenie koloru.

Wikipedia

# chromiński

nazwisko

SJP.pl

# chromisty

grupa prostych organizmów, której dużą część stanowią glony, brunatnice, okrzemki i bruzdnice, traktowana jako oddzielne królestwo lub podkrólestwo protistów

SJP.pl

Chromisty (Chromista), grzybopływki, chromista – grupa eukariotycznych organizmów w większości o prostej, zwykle jednokomórkowej budowie, choć występują wśród nich również organizmy tkankowe. Chromisty w większości przypadków odżywiają się na drodze fotosyntezy. Posiadają chloroplasty z chlorofilem c i z własnym retikulum endoplazmatycznym, otoczone trzema błonami plazmatycznymi, wici różnej długości. Nie składują energii w formie skrobi. Chromisty mają duże znaczenie w ekosystemach, zwłaszcza wodnych, gdzie wchodzą w skład fitoplanktonu i fitobentosu, oraz w gospodarce. Są wśród nich patogeny roślin, np. powodujący zarazę ziemniaka (Phytophthora infestans). Kopalne chromisty utworzyły złoża krzemionki i węglanu wapnia.

Wikipedia

# chromit

minerał z grupy spineli, tlenek żelaza i chromu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał zawierający tlenek żelaza i chromu (FeCr2O4)

Wiktionary

Chromit – minerał z grupy tlenków, zaliczany do grupy spineli chromowych.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego minerału, którego głównym składnikiem jest chrom; gr. khroma (chroma) = kolor, barwa (W Haidinger – 1845 r.). Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony. Jeden z pierwszych minerałów, które wyodrębniają się w procesie różnicowania magmy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. chrom mrz.

przym. chromowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chromite

źródła.

== chromit (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) miner. chromit

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrom mrz.

przym. chromowy

Wiktionary

# chromitowy

związany z chromitem

SJP.pl

# chromoaluminiowanie

nasycanie powierzchni stali lub żeliwa jednocześnie chromem i glinem; chromoglinowanie

SJP.pl

# chromocynkografia

w poligrafii: fotochemiczna metoda sporządzania płyt cynkowych do barwnego druku wypukłego

SJP.pl

# chromocystoskopia

badanie dróg moczowych z wykorzystaniem podanego dożylnie barwnika

SJP.pl

# chromodiopsyd

minerał z grupy krzemianów, odmiana diopsydu

SJP.pl

# chromodruk

chromotypia; przestarzale:
1. technika wypukłego drukowania wielobarwnego;
2. odbitka wykonana za pomocą tej techniki

SJP.pl

# chromodynamika

w fizyce: dział kwantowej teorii pola opisujący oddziaływania silne występujące między kwarkami; chromodynamika kwantowa

SJP.pl

# chromofil

komórka, która łatwo zabarwia się przy absorpcji soli chromu

SJP.pl

# chromofobia

chorobliwy lęk przed kolorami

SJP.pl

Chromofobia (ang. Chromophobia) – brytyjsko-amerykańsko-francuski thriller z gatunku dramat z 2005 roku w reżyserii Marthy Fiennes. Wyprodukowana przez wytwórnię Quinta Communications.

Premiera filmu odbyła się 21 maja 2005. Zdjęcia do filmu zrealizowano na Wyspie Man oraz w Londynie w Wielkiej Brytanii.

Wikipedia

# chromofor

1. ugrupowanie atomów, które w połączeniu z układem wiązań pozostałej części cząsteczki chemicznej jest przyczyną jej barwy;
2. w geologii: czynnik barwiący obecny w sieci krystalicznej minerału i powodujący jego zabarwienie

SJP.pl

Chromofor – atom, jon, cząsteczka lub inne indywiduum chemiczne, w obrębie którego lub której zachodzą przejścia elektronowe odpowiadające za pasmo widmowe. Pierwotnie termin ten dotyczył grup funkcyjnych cząsteczki decydujących o jej barwie.

Wikipedia

# chromoforowy

związany z chromoforem

SJP.pl

# chromofotografia

dawniej:
1. technika otrzymywania zdjęć kolorowych;
2. zdjęcie barwne

SJP.pl

# chromofototypia

w poligrafii: technika płaskiego druku barwnego, światłodruk barwny

SJP.pl

# chromogen

bezbarwna substancja, która po zajściu odpowiedniej reakcji chemicznej zostaje przekształcona w barwny związek

SJP.pl

# chromogeniczny

→ chromogen

SJP.pl

#### Patrz:

chromogen

# chromogenny

→ chromogen

SJP.pl

#### Patrz:

chromogen

# chromoglinowanie

nasycanie powierzchni stali lub żeliwa jednocześnie chromem i glinem; chromoaluminiowanie

SJP.pl

# chromokrzemowanie

nasycanie powierzchni stali jednocześnie chromem i krzemem

SJP.pl

# chromolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chromolić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chromolić

Wiktionary

# chromolić

pierdykać; potocznie:
1. lekceważyć coś lub kogoś; walić;
2. mówić głupoty; pieprzyć, chrzanić

SJP.pl

czasownik

(1.1) nie przywiązywać wagi, nie przejmować się czymś lub kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W niedzielę to nie widać mnie za wiele, się nie golę, chromolę. (W. Waglewski: „Chromolę”)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔlʲit͡ɕ, AS: χrõmolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chromolenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) olewać, lekceważyć

Wiktionary

# chromolitografia

technika graficzna, w której każdy kolor na wielobarwnej odbitce uzyskiwany jest z innej płyty litograficznej; litografia barwna

SJP.pl

Chromolitografia (barwna litografia) – dawna technika wielobarwnego druku litograficznego, w której każdy kolor na wielobarwnej odbitce uzyskiwany był z innej płyty litograficznej. Wynaleziona w XIX wieku, w następnym stuleciu została wyparta przez offset. Terminem tym określa się także wielobarwną odbitkę wykonaną tą techniką.

Wikipedia

# chromolitograficzny

→ chromolitografia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) szt. druk. związany z chromolitografią, wykonany w technice chromolitografii

Wiktionary

#### Patrz:

chromolitografia

#### Powiązane:

rzecz. chromolitografia ż.

Wiktionary

# chromomer

w biologii: skupienie chromatyny, zgrubienie powstałe na określonym i stałym odcinku chromosomu

SJP.pl

# chromon

rodzaj czerwonego lub pomarańczowego barwnika

SJP.pl

Chromon (kromon) – organiczny związek chemiczny, pochodna chromanu. Jego pochodne tworzą grupę leków zwanych kromonami. Związki zawierające rozmaicie podstawiony szkielet chromonu, zwłaszcza zawierające grupy hydroksylowe i eterowe, spotykane są powszechnie w świecie roślinnym. Niektóre z tych pochodnych – flawony i flawonole – stanowią wydzielone grupy flawonoidów.

Wikipedia

# chromonema

najmniejsza nić w chromosomie i chromatydzie, która jest widoczna pod mikroskopem optycznym

SJP.pl

Chromonema - włókno będące wyższym poziomem organizacji chromatyny w strukturze chromosomu. Włókno może być obserwowane w mikroskopie świetlnym po dekondensacji chromatyny. Na początku fazy G1 ma grubość 100-130 nm. W wyniku dalszej dekondensacji we wczesnej fazie S grubość włókna maleje do 60-80 nm.

Wikipedia

# chromonikiel

odporny na korozję stop chromu i niklu; chromonikielina

SJP.pl

Chromonikiel – stop wykonany z niklu i chromu w proporcji 3:2.

Stop charakteryzujący się odpornością na korozję i znaczącym oporem elektrycznym, dlatego znalazł zastosowanie w produkcji piecyków oraz grzejników elektrycznych.

Wikipedia

# chromonikielina

odporny na korozję stop chromu i niklu; chromonikiel

SJP.pl

Chromonikielina – oporowy stop niklu (80%) i chromu (20%), często z dodatkiem żelaza, odporny na korozję, maksymalna temperatura pracy 1100 °C. Stosowany do wyrobu oporników i elementów grzejnych pieców.

- chromonikielina bezżelazowa, nichrom: Ni 80%, Cr 20%
- chromonikielina żelazowa: Ni 65%, Cr 15%, Fe 20%

Wikipedia

# chromoniklować

pokrywać metal, zwłaszcza stal, warstwą chromoniklu

SJP.pl

# chromoniklownia

galwanizernia specjalizująca się w nakładaniu na powierzchnię metali chromoniklu

SJP.pl

# chromoniklowy

związany z chromoniklem

SJP.pl

# chromonogi

dawniej: mający chromą nogę; kulawy

SJP.pl

# chromoplast

barwna odmiana plastydu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. barwny plastyd, nieaktywny w procesie fotosyntezy;

Wiktionary

Chromoplasty – barwne plastydy, nieaktywne w procesie fotosyntezy. Zawierają one barwniki karotenoidowe, ksantofil i karoteny. Nadają barwę kwiatom, owocom, a czasem również korzeniom (np. marchwi) lub bulwom. Chromoplasty mogą powstawać z proplastydów, chloroplastów i amyloplastów. Powstawanie chromoplastów z chloroplastów jest zjawiskiem leżącym u podłoża tzw. dojrzewania owoców.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chromoplast

* słowacki: (1.1) chromoplast m.

źródła.

== chromoplast (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Neøn-chromoplast.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. chromoplast

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔplast, AS: χrõmoplast

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chromoplast

* słowacki: (1.1) chromoplast m.

źródła.

== chromoplast (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Neøn-chromoplast.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bot. chromoplast

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chromoproteid

białko złożone, mające barwnik w swej grupie prostetycznej (niebiałkowej), np. hemoglobina, chlorofil; chromoproteina

SJP.pl

# chromoproteina

białko złożone, mające barwnik w swej grupie prostetycznej (niebiałkowej), np. hemoglobina, chlorofil; chromoproteid

SJP.pl

# chromoproteinowy

→ chromoproteina

SJP.pl

#### Patrz:

chromoproteina

# chromość

→ chromy

SJP.pl

#### Patrz:

chromy

# chromosfera

druga warstwa atmosfery słonecznej znajdująca pod fotosferą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

Wiktionary

Chromosfera (łac. chroma barwa + sfera) – warstwa atmosfery słonecznej, znajdująca się pomiędzy fotosferą, a warstwa przejściową. Chromosferę charakteryzuje powolny wzrost temperatury od 4400 K do 25 000 K ze wzrostem wysokości ponad powierzchnię Słońca od 500 km do około 2000 km. Dolna granica chromosfery wyznaczona jest przez minimum temperatury w atmosferze Słońca (4400 K), które znajduje się około 500 km powyżej powierzchni Słońca.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra, AS: χrõmosfera

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chromosferyczny

Wiktionary

# chromosferyczny

→ chromosfera

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) astr. związany z chromosferą, dotyczący chromosfery

Wiktionary

#### Patrz:

chromosfera

#### Powiązane:

rzecz. chromosfera ż.

Wiktionary

# chromosom

stały składnik jądra komórkowego danego organizmu żywego, będący nośnikiem informacji genetycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. nośnik informacji genetycznej w komórce;

Wiktionary

Chromosom – forma organizacji materiału genetycznego wewnątrz komórki. Nazwa pochodzi z języka greckiego, gdzie χρῶμα (chroma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chromosomy rozróżniano poprzez wybarwienie. Pierwszy raz terminu tego użył Heinrich Wilhelm Waldeyer w roku 1888.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chromatyna może kurczyć się i rozkurczać, powodując zmianę upakowania struktury chromosomów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m, AS: χrõmosõm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chromosomowy, chromosomalny

Wiktionary

# chromosomalny

→ chromosom; chromosomowy

SJP.pl

# chromosomowy

→ chromosom; chromosomalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chromosom mrz.

przym. chromosomalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chromosomalny

Wiktionary

# chromota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. kalectwo, ułomność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔta, AS: χrõmota

Wiktionary

# chromotaksja

ruch kierunkowy organizmu żywego wywołany działaniem bodźca barwnego; chromotaktyzm

SJP.pl

# chromotaktyczny

→ chromotaktyzm

SJP.pl

#### Patrz:

chromotaktyzm

# chromotaktyzm

ruch kierunkowy organizmu żywego wywołany działaniem bodźca barwnego; chromotaksja

SJP.pl

# chromoterapeutka

→ chromoterapeuta

SJP.pl

#### Patrz:

chromoterapeuta

# chromoterapeutyczny

→ chromoterapia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z chromoterapią, dotyczący chromoterapii

Wiktionary

#### Patrz:

chromoterapia

#### Powiązane:

rzecz. chromoterapia ż.

Wiktionary

# chromoterapia

nieposiadający podstaw naukowych rodzaj medycyny alternatywnej polegający na leczeniu przez oddziaływanie na ciało światłem o różnych barwach

SJP.pl

Wikipedia

# chromotropiczny

dotyczący chromotropizmu

SJP.pl

# chromotropizm

ruch części organizmu, zwłaszcza rośliny, w kierunku bodźca barwnego

SJP.pl

- Chromotropizm (biologia) – ruch rośliny wywołany barwą
- Chromotropizm (chemia) – odwracalna zmiana barwy związku chemicznego

Wikipedia

# chromotypia

1. technika wypukłego drukowania wielobarwnego;
2. odbitka wykonana za pomocą tej techniki

SJP.pl

# chromotypografia

w poligrafii:
1. metoda wypukłego druku barwnego;
2. odbitka uzyskana tą metodą

SJP.pl

# chromotypograficzny

→ chromotypografia

SJP.pl

#### Patrz:

chromotypografia

# chromować

1. pokrywać powierzchnię metalu warstwą chromu;
2. w chemii: nasycać związkiem chromu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pokrywać chromem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrom m., chromowanie n.

czas. pochromować dk.

przym. chromowy

Wiktionary

# chromowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. pokrywanie metalu chromem

Wiktionary

Chromowanie – pokrywanie przedmiotów metalowych i z tworzyw sztucznych powłoką chromową. Stosuje się je w celu zwiększenia odporności na zużycie, poprawienia własności termicznych lub dla ozdoby. Wykonuje się je najczęściej metodami elektrolitycznymi, w wannach wypełnionych roztworami soli chromu, podgrzanymi do kilkudziesięciu stopni Celsjusza, w których zanurza się przedmiot przeznaczony do pokrycia chromem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chrom m.

czas. chromować ndk.

przym. chromowy

Wiktionary

# chromowce

pierwiastki chemiczne należące do 6 grupy układu okresowego; chrom, molibden i wolfram

SJP.pl

Chromowce – pierwiastki chemiczne należące do 6 (daw. VIB lub VI pobocznej) grupy układu okresowego. Są to twarde, trudno topliwe metale, stosowane głównie do uszlachetniania metali.Do chromowców należą chrom (Cr), molibden (Mo), wolfram (W) i seaborg (Sg).

Wikipedia

# chromowiec

jeden z pierwiastków należących do 6 grupy układu okresowego: chrom, molibden lub wolfram

SJP.pl

# chromówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Chromówka – kolonia w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Ruda-Huta.

Do 1954 r. wieś należała do gminy Świerże. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Kolonia jest sołectwem w gminie Ruda-Huta. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 203 mieszkańców i była dziewiątą co do wielkości miejscowością gminy Ruda-Huta.

Wikipedia

# chromownik

pracownik zajmujący się nakładaniem chromu na powierzchnię metalu

SJP.pl

# chromowy

przymiotnik od: chrom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrom m., chromianka ż., chromowanie m., pochromowanie n., chromian m., chromit m.

czas. chromować ndk., pochromować dk.

przym. chromianowy, chromatyczny

Wiktionary

# chromy

utykający na nogę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. kulawy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) książk. człowiek chromy (1.1)

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Bronisław Chromy – polski artysta rzeźbiarz, medalier, malarz, rysownik
- Edward Chromy – polski wojskowy, poseł na Sejm
- Jan Chromy – polski wojskowy
- Kazimierz Chromy – polski polityk, poseł na Sejm

Inne:

- Chromy – herb szlachecki

Zobacz też:

- Timur Chromy – wódz mongolskiego plemienia Barłasów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mimo kalectwa (był chromy) pełnił funkcję zakrystiana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃mɨ, AS: χrõmy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chromanie n., chromiec m.

czas. chromać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kulawy

(2.1) kulawy

Wiktionary

# chrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. miejsce schronienia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃na, AS: χrõna

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chronić

Wiktionary

# chronaksja

miara pobudliwości tkanek, czas reakcji na działanie prądu elektrycznego o natężeniu dwukrotnie większym od wartości progowej

SJP.pl

Krzywa pobudliwości włókien nerwowych (krzywa Hoorwega-Weissa) - wykres przedstawiający zależność między napięciem przyłożonym do włókna nerwowego (oś Y), a czasem potrzebnym do zainicjowania potencjału czynnościowego (oś X).

Zauważono, że przykładając coraz większe napięcie, czas, w którym obserwuje się początek reakcji (reakcja w postaci potencjału czynnościowego) jest krótszy. Krzywa pobudliwości ma przebieg podobny do wykresu funkcji y=1/x w I ćwiartce kartezjańskiego układu współrzędnych (hiperbola).

Wikipedia

# chronaksjometr

przyrząd do mierzenia chronaksji (pobudliwości nerwów i mięśni)

SJP.pl

# chronaksjometria

metoda badania pobudliwości nerwów i mięśni za pomocą chronaksjometru

SJP.pl

# chronić

strzec, pilnować, zabezpieczać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

czasownik zwrotny niedokonany chronić się

(2.1) zabezpieczać siebie przed czymś

(2.2) szukać schronienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzieci należy chronić przed niebezpiecznymi rzeczami!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ, AS: χrõńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronienie n., chrona ż., schronisko n., schron mrz., schronienie n., ochrona, ochroniarz, ochraniacz

przym. ochronny

czas. ochraniać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bronić, opiekować się

Wiktionary

# chronicznie

przysłówek

(1.1) w sposób chroniczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chroniczność ż.

przym. chroniczny

Wiktionary

# chroniczność

trwałość w czasie; przewlekłość, ciągłość

SJP.pl

# chroniczny

powtarzający się cyklicznie, nagminny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. trwający bardzo długo

(1.2) książk. cierpiący na przewlekłą chorobę lub uzależnienie

(1.3) książk. mający jakąś utrwaloną wadę, negatywną cechę charakteru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ekspozycja na opary tej substancji może powodować chroniczne podrażnienie dróg oddechowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: χrõńičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chroniczność ż.

przysł. chronicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewlekły, ciągły

Wiktionary

# chronienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chronić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: χrõńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chronić, ochraniać

rzecz. ochrona ż., ochroniarz mos.

Wiktionary

# chronik

człowiek przewlekle chory

SJP.pl

# chroniony

przymiotnik

(1.1) podlegający ochronie

(1.2) o ograniczonym dostępie

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy bierny zob. chronić.

Wiktionary

# chronka

rodzaj ptaków z rodziny chronkowatych

SJP.pl

# chronkowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych

SJP.pl

Chronkowate (Thamnophilidae) – rodzina ptaków z podrzędu tyrankowców (Tyranni) w rzędzie wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad 230 gatunków. Zasiedlają one Meksyk, całą Amerykę Centralną oraz północ, środek i wschód Ameryki Południowej.

Wikipedia

# chronkowaty

o cechach chronkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# chronobiolog

specjalista w dziedzinie chronobiologii

SJP.pl

# chronobiologia

dziedzina nauki zajmująca się rytmami biologicznymi organizmów, związanymi z porami roku, doby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. dziedzina nauki zajmująca się rytmami biologicznymi organizmów;

Wiktionary

Chronobiologia (gr. χρόvoς chrónos ‘czas’) – dział biologii, zajmujący się badaniem rytmów biologicznych, czyli periodycznych (cyklicznych) zjawisk zachodzących pod wpływem czynników wewnętrznych (związanych z fizjologią) oraz zewnętrznych (np. pory roku, sekwencja światła i ciemności), zarówno w pojedynczych komórkach, tkankach, narządach, jak również w całych organizmach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiedzę wynikającą z postępów chronobiologii z coraz większym powodzeniem stosuje się bądź można stosować na poszczególnych etapach postępowania lekarskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. biochronologia ż., chronobiolog m., chronobiolożka ż., biochronolog m., biochronolożka ż.

przym. chronobiologiczny, biochronologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biorytmologia

Wiktionary

# chronobiologiczny

→ chronobiologia

SJP.pl

#### Patrz:

chronobiologia

# chronofarmakologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedzina farmakologii badająca wpływ rytmów dobowych organizmu na skutki farmakologiczne leku;

Wiktionary

Chronofarmakologia (gr. Χρόνος – czas, φάρμακον (phármakon) – lekarstwo, lógos – słowo, nauka) – dziedzina farmakologii badająca wpływ rytmów dobowych organizmu na skutki farmakologiczne leku. Chronofarmakolodzy dążą do uzyskania szczegółowych wskazówek co do rozłożenia dawkowania leków w ciągu doby.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chronofarmakologia odgrywa dużą rolę w leczeniu hormonalnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔfarmakɔˈlɔɟja, AS: χrõnofarmakoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronofarmakolog m.

przym. chronofarmakologiczny

Wiktionary

# chronofotograf

aparat do sporządzania chronofotografii, wykonujący serię zdjęć w równych odstępach czasu

SJP.pl

# chronofotografia

zestaw zdjęć wykonanych w równych odstępach czasu, dokumentujący kolejne fazy ruchu obiektu

SJP.pl

Chronofotografia – fotograficzne odzwierciedlenie ruchu poprzez udokumentowanie jego kolejnych faz metodą wielokrotnej ekspozycji motywu w regularnych odstępach czasu. Kolejne ujęcia mogą być rejestrowane na tym samym fragmencie materiału światłoczułego, lub na jego kolejnych częściach. Odmiana fotografii wykorzystywana w rozmaitych zastosowaniach, np. ujęcia wykonywane w krótkich odstępach czasu w fotografii sportowej, lub w długich odstępach czasu przy badaniu ruchu ciał niebieskich. W przypadku rejestracji w najkrótszych odstępach czasu stosowana może być fotografia w oświetleniu stroboskopowym, lub poprzez wykonywanie zdjęć z wielu zsynchronizowanych aparatów fotograficznych.

Wikipedia

# chronofotograficzny

→ chronofotografia

SJP.pl

#### Patrz:

chronofotografia

# chronograf

autor chronografu

SJP.pl

- Chronograf – urządzenie pozwalające zapisać przebieg badanych zjawisk fizycznych w funkcji czasu. Przykłady:

aktynograf – amylograf – anemograf – audiograf – barograf – chronofotograf – chronokinematograf – dynamograf – echograf – ewaporograf – limnigraf – mareograf – meteorograf – oscylograf – pluwiograf – polarograf – sejsmograf – tachograf – termograf – termohigrograf – torsjograf

- Chronograf – dawna nazwa kroniki
- Chronograf – przeniesiona z angielskiego nazwa zegara ze stoperem; zegar o dużej dokładności wskazań to chronometr

Wikipedia

# chronografia

1. ogół metod służących do notowania przy pomocy chronografu momentów, w których powstają różne fazy zjawisk nagłych
2. pisanie dziejów według porządku lat; kronikarstwo; również dzieło historyczne w ten sposób napisane (chronograf)

SJP.pl

# chronograficzny

→ chronografia

SJP.pl

#### Patrz:

chronografia

# chronogram

wyraz lub układ wyrazów, w którym pewne, wyróżnione graficznie litery składają się na liczbę, która oznacza datę wydarzenia opisywanego w utworze

SJP.pl

Chronostych lub chronogram – jeden ze sposobów zapisywania dat rocznych stosowany m.in. w okresie baroku.

Jest to coś w rodzaju łamigłówki wykorzystującej fakt, że w alfabecie łacińskim litery I, V, X, L, C, D, M pełnią jednocześnie funkcje cyfr rzymskich. Do zapisania w ten sposób daty używano cytatów z Pisma Świętego lub wierszy. Aby odczytać datę, należy zsumować wartości liczbowe liter będących jednocześnie cyframi. Dla ułatwienia litery te wyróżniano odmiennym modułem.

Krzeszów

Wikipedia

# chronokinematograf

kamera filmowa połączona z chronografem notującym czas powstania zdjęcia

SJP.pl

Chronokinematograf – instrument astronomiczny zbudowany z aparatu fotograficznego, chronometru i chronografu, pozwalający rejestrować obraz wraz z dokładnym czasem obserwacji. Wynaleziony w 1927 przez astronoma, matematyka i geodetę Tadeusza Banachiewicza do obserwacji całkowitych zaćmień Słońca i w czerwcu tego samego roku użyty do obserwacji zaćmienia w szwedzkiej Laponii, następnie w USA (sierpień 1932) oraz w Grecji, Japonii i Syberii (czerwiec 1936).

Wikipedia

# chronolog

osoba spisująca dzieje i umieszczająca je na osi czasu

SJP.pl

# chronologia

kolejność występowania wydarzeń, od najstarszego do najmłodszego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) następstwo, kolejność zdarzeń

(1.2) nauka zajmująca się rachubą czasu;

Wiktionary

Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczeniu wydarzeń, zjawisk na podstawie przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dopiero po kilku latach pracy udało się ustalić chronologię zdarzeń, które doprowadziły były do wojny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja, AS: χrõnoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronologiczność ż.

przym. chronologiczny

przysł. chronologicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) historia

meronimy.

pokrewne.

rzecz. chronologiczność ż.

przym. chronologiczny

przysł. chronologicznie

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|chronologia. < etym|gr|χρονολογία. < etym|gr|χρόνος.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chronology

* arabski: (1.1) تاريخ

* baskijski: (1.1) kronologia

* białoruski: (1.1) храналогія ż.; (1.2) храналогія ż.

* bułgarski: (1.1) хронология ż.; (1.2) хронология ż.

* czeski: (1.1) chronologie ż.

* duński: (1.1) kronologi w.

* esperanto: (1.1) kronologio

* francuski: (1.1) chronologie ż.

* interlingua: (1.1) chronologia

* islandzki: (1.1) tímatalsfræði ż.

* jidysz: (1.1) כראָנאָלאָגיע ż. (chronologie)

* kataloński: (1.1) cronologia

* łaciński: (1.1) chronologia ż.

* niemiecki: (1.1) Chronologie ż.

* szwedzki: (1.1) kronologi w.

* włoski: (1.1) cronologia ż.

źródła.

== chronologia (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chronologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chronologiczność

→ chronologiczny

SJP.pl

#### Patrz:

chronologiczny

# chronologiczny

uporządkowany według czasu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każde kalendarium zawiera zestawienie wydarzeń ułożonych w porządku chronologicznym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronologia ż., chronologiczność ż.

przysł. chronologicznie

Wiktionary

# chronologizacja

uporządkowanie wydarzeń lub zjawisk według czasu, w którym się wydarzyły i określanie powiązań czasowych między nimi

SJP.pl

# chronologizacyjny

przymiotnik od: chronologizacja

SJP.pl

# chronometr

1. zegar o dużej dokładności wskazywania czasu, używany w astronomii, geodezji i nawigacji;
2. urządzenie do pomiaru i wskazywania czasu; zegar, zegarek, czasomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

(1.2) daw. zegarek kieszonkowy

Wiktionary

Chronometr – zegar cechujący się dużą dokładnością i odpornością na zmienne warunki pracy. Dawniej pojęcie to odnosiło się wyłącznie do zegarów mechanicznych; obecnie chronometrami bywają nazywane również inne systemy pomiaru czasu działające w oparciu o urządzenia elektroniczne i łączność radiową lub satelitarną.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chronometria ż.

przym. chronometryczny, chronometrowy

Wiktionary

# chronometraż

pomiar czasu trwania jakiejś czynności lub procesu

SJP.pl

Chronometraż jest jedną z metod ustalania czasu potrzebnego na wykonanie pracy w określonych warunkach techniczno-organizacyjnych na podstawie określonej liczby pomiarów czasu. Na podstawie pomiarów czasów metodą chronometrażu określane są normatywy czasów planowanych na wykonanie danego zadania. Całość badania związanego z pomiarem czasu dzielimy na trzy etapy:

1. Etap przygotowawczy
2. Etap właściwej obserwacji i pomiaru czasu
3. Opracowanie wyników

Wikipedia

# chronometrażowy

związany z chronometrażem

SJP.pl

# chronometrażysta

pracownik zajmujący się pomiarem czasu trwania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mierząca czas trwania czegoś

(1.2) pracownik portu lotniczego odnotowujący godziny odlotów i przylotów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Julian zatrudnił się jako chronometrażysta podczas zawodów sportowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronometraż mrz.

:: fż. chronometrażystka ż.

przym. chronometrażowy

Wiktionary

# chronometrażystka

→ chronometrażysta

SJP.pl

#### Patrz:

chronometrażysta

# chronometria

dział metrologii, nauka o pomiarze czasu i o przyrządach do jego mierzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o pomiarze czasu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Christiaan Huygens (…) w 1656 r. opatentował mechanizm pierwszego odpowiednio dokładnego zegara wahadłowego, rozpoczynając w ten sposób nową epokę w chronometrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: χrõnõmetrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronometr m.

przym. chronometryczny, chronometrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) metrologia czasu

Wiktionary

# chronometrować

mierzyć i rejestrować czas trwania jakichś czynności lub procesów

SJP.pl

# chronometrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chronometrować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chronometrować

Wiktionary

# chronometrowy

przymiotnik od: chronometr, np. wychwyty chronometrowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chronometr, dotyczący chronometr

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chronometria ż., chronometr mrz.

przym. chronometryczny

Wiktionary

# chronometryczny

→ chronometria

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chronometrią, dotyczący chronometrii

Wiktionary

#### Patrz:

chronometria

#### Powiązane:

rzecz. chronometria ż., chronometr mrz.

przym. chronometrowy

Wiktionary

# chrononauta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. podróżnik w czasie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sowiecki chrononauta Gauki zdjął słuchawki oraz mikrofon i z wyciągniętą dłonią pospieszył ku trzem amerykańskim temponautom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔ̃ˈnawta, AS: χrõnõnau̯ta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrononautyka ż.

:: fż. chrononautka ż.

przym. chrononautyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) temponauta

Wiktionary

# chronopotencjometria

metoda oznaczania stężenia depolaryzatora w roztworze, polegająca na rejestracji zmian potencjału elektrody wskaźnikowej podczas elektrolizy roztworu prowadzonej przy przepływie prądu o stałym natężeniu

SJP.pl

# chronorefleksometr

urządzenie do pomiaru czasu reakcji człowieka na bodziec, stosowane np. przy badaniu kandydatów na kierowców

SJP.pl

# chronos

w mitologii greckiej: uosobienie czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Wiktionary

Chronos (gr. Χρόνος Chrónos – czas, łac. Chronus) – bóg w mitologii greckiej, w przedsokratejskich pracach filozoficznych uważany za personifikację czasu, który wszystko widzi, ujawnia i wyrównuje. Według niektórych kosmogonii źródło wszechrzeczy, budowniczy wszystkiego. Czasem mylony z Kronosem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Boga Chronosa mylono czasem z Kronosem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. gwara. przest. Chronosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) bóstwo, bóg

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. gwara. przest. Chronosowy

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|Χρόνος. (Chrónos) < etym|gr|χρόνος. (chrónos) → czas

uwagi.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) Chronos

* angielski: (1.1) Chronos

* arabski: (1.1) خرونوس m.

* aragoński: (1.1) Cronos m.

* bośniacki: (1.1) Kron m.

* bułgarski: (1.1) Хронос m.

* chorwacki: (1.1) Kron m.

* esperanto: (1.1) Ĥrono

* fiński: (1.1) Khronos

* francuski: (1.1) Chronos m.

* hiszpański: (1.1) Crono m.

* indonezyjski: (1.1) Khronos

* japoński: (1.1) クロノス (kuronosu)

* kataloński: (1.1) Chronos m.

* koreański: (1.1) 크로노스 (k’ŭronosŭ)

* litewski: (1.1) Chronas m.

* niemiecki: (1.1) Chronos m.

* nowogrecki: (1.1) Χρόνος (Chrónos) m.

* ormiański: (1.1) Քրոնոս (K'ro'no's)

* perski: (1.1) خرونوس

* portugalski: (1.1) Chronos m.

* rosyjski: (1.1) Хронос m.

* serbski: (1.1) Хрон m.

* starogrecki: (1.1) Χρόνος (Chrónos) m.

* ukraiński: (1.1) Хронос m.

* węgierski: (1.1) Khronosz

* włoski: (1.1) Chronos m.

źródła.

== Chronos (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Chronos

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chronoskop

rodzaj chronometru, służący do dokładnego pomiaru drobnych odstępów czasu

SJP.pl

# chronoskopowy

związany z chronoskopem

SJP.pl

# chronosowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Chronosa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grecy czcili Chronosowy posąg.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chronos mos.

Wiktionary

# chronostratygrafia

w geologii: metoda stratygrafii polegająca na porządkowaniu sekwencji skalnych według wieku skał

SJP.pl

Chronostratygrafia – jedna z metod stratygraficznych. Polega na porządkowaniu skał skorupy ziemskiej na podstawie ich wieku. Chronostratygrafia wykorzystuje formalne jednostki chronostratygraficzne, które obejmują wszystkie skały powstałe w określonym czasie geologicznym. Są to:

- eonotem
- eratem
- system
- oddział
- piętro
- chronozona
- chronohoryzont

Wikipedia

# chronostych

chronogram w formie wiersza

SJP.pl

Chronostych lub chronogram – jeden ze sposobów zapisywania dat rocznych stosowany m.in. w okresie baroku.

Jest to coś w rodzaju łamigłówki wykorzystującej fakt, że w alfabecie łacińskim litery I, V, X, L, C, D, M pełnią jednocześnie funkcje cyfr rzymskich. Do zapisania w ten sposób daty używano cytatów z Pisma Świętego lub wierszy. Aby odczytać datę, należy zsumować wartości liczbowe liter będących jednocześnie cyframi. Dla ułatwienia litery te wyróżniano odmiennym modułem.

Krzeszów

Wikipedia

# chronoterapeutyczny

→ chronoterapia

SJP.pl

#### Patrz:

chronoterapia

# chronoterapia

leczenie polegające na prowadzeniu zabiegów lub podawaniu leków dostosowanym do cyklu biologicznego człowieka

SJP.pl

# chronotyp

preferowany okres aktywności w ciągu dnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) wewnętrzny zegar biologiczny regulujący czas spania i czas aktywności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ponieważ zarówno chronotyp, jak i dojrzewanie mają swoje biologiczne determinanty, można przypuszczać, że przesunięcie preferencji pory dnia na godziny późniejsze w okresie dojrzewania uwarunkowane jest czynnikami biologicznymi.

Wiktionary

# chronowski

nazwisko

SJP.pl

# chronozofia

interdyscyplinarna nauka o czasie, łącząca elementy fizyki, biologii, psychologii i socjologii

SJP.pl

# chronozoficzny

dotyczący chronozofii

SJP.pl

# chropaty

chropawy, chropowaty, chrapowaty;
1. mający szorstką powierzchnię;
2. pozbawiony dźwięczności; matowy, chrapliwy;
3. przenośnie: daleki od ideału, wymagający poprawy

SJP.pl

# chropawiec

1. chropawiec pospolity - roślina z rodziny bobowatych, o jadalnych nasionach, uprawiana w strefie podzwrotnikowej; wspięga, fasolnik egipski;
2. opuchlak chropawiec - chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych, szkodnik upraw ogrodniczych i sadowniczych

SJP.pl

Chropawiec (Trachyspermum Link) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje 15 gatunków. Występują one w południowej Azji (od Iraku po Chiny) oraz we wschodniej Afryce (od Etiopii po Tanzanię). Chropawiec wonny T. ammi został rozprzestrzeniony i rośnie jako dziczejący także w południowo-zachodniej i środkowej Azji, w różnych krajach europejskich, w Maroku i Michigan.

Wikipedia

# chropawość

→ chropawy

SJP.pl

#### Patrz:

chropawy

# chropawy

chropaty, chropowaty, chrapowaty;
1. mający szorstką powierzchnię;
2. pozbawiony dźwięczności; matowy, chrapliwy;
3. przenośnie: daleki od ideału, wymagający poprawy

SJP.pl

# chropiatka

rodzaj grzybów z rodziny chropiatkowatych

SJP.pl

Thelephora Ehrh. ex Willd. (chropiatka) – rodzaj grzybów należący do rodziny chropiatkowatych (Thelephoraceae).

Wikipedia

# chropiatkowate

o cechach chropiatkowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

Chropiatkowate (Thelephoraceae Chevall.) – rodzina grzybów należąca do rzędu chropiatkowców (Thelephorales).

Wikipedia

# chropiatkowaty

o cechach chropiatkowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# chropiatkowce

rząd grzybów z klasy pieczarniaków

SJP.pl

Chropiatkowce (Thelephorales Corner ex Oberw.) – rząd grzybów należący do klasy pieczarniaków (Agaricomycetes).

Wikipedia

# chropicha

chropicha niebieskooka - roślina z rodziny astrowatych

SJP.pl

Chropicha, arktotis, niedźwiedzie ucho (Arctotis L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Obejmuje 68 gatunków występujących naturalnie w Afryce południowej w: Namibii, Południowej Afryce, Lesotho i Zimbabwe.

Rośliny z tego rodzaju są uprawiane jako ozdobne, zwłaszcza chropicha wielka zwana też arktotisem okazałym A. stoechadifolia. Gatunek ten jako introdukowany i zdziczały występuje już na wszystkich kontynentach poza Antarktydą.

Wikipedia

# chropowacieć

tracić gładkość, stawać się szorstkim, chropowatym

SJP.pl

# chropowacizna

1. właściwość chropowatej powierzchni;
2. chropowata powierzchnia

SJP.pl

# chropowatość

→ chropowaty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co chropowate

Wiktionary

Chropowatość lub chropowatość powierzchni – cecha powierzchni ciała stałego, oznacza rozpoznawalne optyczne (choć niekoniecznie gołym okiem) lub wyczuwalne mechanicznie nierówności powierzchni, niewynikające z jej kształtu, a charakteru obróbki i użytego narzędzia i przynajmniej o jeden rząd wielkości drobniejsze. Chropowatość, w przeciwieństwie do innej podobnej cechy – falistości powierzchni, jest pojęciem odnoszącym się do nierówności o relatywnie małych odległościach wierzchołków. Wielkość chropowatości powierzchni zależy od rodzaju materiału i przede wszystkim od rodzaju jego obróbki.

Wikipedia

#### Patrz:

chropowaty

#### Powiązane:

przym. chropowaty

rzecz. chropowatościomierz mrz.

Wiktionary

# chropowatościomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do pomiaru chropowatości

Wiktionary

Profilometr – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru parametrów chropowatości i falistości powierzchni. Na podstawie topografii powierzchni obliczane są wymiary krytyczne takie jak krzywizna i płaskość.

Pod względem historycznym pojęcia "profilometr" używano do określenia urządzenia podobnego do fonografu, który mierzy topografię podczas przemieszczania się powierzchni badanej względem igły profilometru stykowego. Jednak pojęcie to zmienia się wraz z pojawieniem się wielu bezkontaktowych technik profilometrycznych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chropowatość

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miernik chropowatości, profilometr

Wiktionary

# chropowaty

chropawy, chropaty, chrapowaty;
1. mający szorstką powierzchnię;
2. pozbawiony dźwięczności; matowy, chrapliwy;
3. przenośnie: daleki od ideału, wymagający poprawy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) z powierzchnią pełną drobnych wypukłości

(1.2) pozbawiony dźwięczności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbyt chropowata powierzchnia stołu nie pozwalała nam grać w cymbergaja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɔpɔˈvatɨ, AS: χropovaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chropowatość ż.

przym. chropawy

przysł. chropowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szorstki, chropawy, niegładki, nierówny, wyboisty, żwirowy, żwirowaty

(1.2) matowy, chrapliwy

Wiktionary

# chrościce

Polsce

- Chrościce – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Sońsk
- Chrościce – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Kałuszyn
- Chrościce – dawna gmina

Wikipedia

# chrościcki

nazwisko

SJP.pl

# chróścielewski

nazwisko

SJP.pl

# chróścielów

Chróścielów (cz. Chrastilov lub Chrastělovo, niem. Krastillau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Kietrz. Wieś obejmuje administracyjnie przysiółek Gniewkowice i Kolonia Zachód.

Wikipedia

# chróścikowski

nazwisko

SJP.pl

# chrościn

Chrościn – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Dzierzążnia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# chroślice

Chroślice (niem. Hennersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Męcinka.

Wikipedia

# chroślina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. krzewy, zarośla

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɔɕˈlʲĩna, AS: χroślʹĩna

Wiktionary

# chrośniak

chrustniak; dawniej: chruśniak;
1. miejsce gęsto zarośnięte krzewami; gąszcz, zarośla;
2. dawniej:
a) suche gałęzie;
b) płot z suchych gałęzi

SJP.pl

# chrosno

2 miejscowości w Polsce:

- Chrosno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Chrosno – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Łanięta

Wikipedia

# chrostek

nazwisko

SJP.pl

# chrostkowo

wieś w Polsce

SJP.pl

Chrostkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Chrostkowo, nad rzeką Ruziec.

Wikipedia

# chrostkowski

→ Chrostkowo

SJP.pl

# chróstnik

wieś w Polsce

SJP.pl

Chróstnik (niem. Brauchitschdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Lubin.

Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 333 i przy węźle Lubin Południe drogi ekspresowej S3. Liczy 1012 mieszkańców – jest szóstą najludniejszą miejscowością gminy.

Wikipedia

# chróstno

Chróstno (dawniej Zalesie, niem. Saliswalde) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Głubczyce.

Wioska leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rejon Mokre - Lewice. Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Wikipedia

# chrostowo

- Chrostowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Troszyn
- Chrostowo – wieś w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Jedwabne

Wikipedia

# chrostowski

nazwisko

SJP.pl

# chroszcz

roślina z rodziny krzyżowych, rosnąca na piaszczystych gruntach nizinnych

SJP.pl

Wikipedia

# chrotta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. muz. średniowieczny irlandzki instrument, prawdopodobnie strunowy, używany przez irlandzkich bardów

Wiktionary

Chrotta, crota, rota, rotta, crwth – strunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych, rodzaj liry o płaskim, podłużnym pudle rezonansowym. Dwa wystające ramiona złączone są u szczytu poprzeczką z kołkami do strun. Liczba strun waha się od 2 do kilkunastu. Są one skracane przez dotykanie paznokciami (technika paznokciowa).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chrotta

* łaciński: (1.1) chrotta

źródła.

== chrotta (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) hist. muz. chrotta

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chrotta

* łaciński: (1.1) chrotta

źródła.

== chrotta (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) hist. muz. chrotta

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chrołowice

Chrołowice – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Drohiczyn. Leży na prawym brzegu Bugu.

W czasach II Rzeczypospolitej wieś należała (do 1934) do gminy Narojki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# chrr

wyraz naśladujący odgłos chrapania

SJP.pl

# chrudimski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chrudimiem, dotyczący Chrudimia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrudim mrz.

Wiktionary

# chrum

żartobliwie: wyraz dźwiękonaśladowczy, zwykle powtórzony, naśladujący odgłos wydawany przez świnię lub odgłos, który powstaje przy gryzieniu przez człowieka lub zwierzę czegoś twardego; chrum-chrum; chrum, chrum

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. odgłos wydawany przez świnię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A małe świnki w chlewiku / Rozmów prowadzą bez liku / I wszystkie wołają, gdy robi się szum / Chrum, chrum, chrum.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrumkanie

czas. chrumkać

Wiktionary

# chrum-chrum

żartobliwie: onomatopeja naśladująca odgłos wydawany przez świnię lub odgłos, który powstaje przy gryzieniu przez człowieka lub zwierzę czegoś twardego; chrum, chrum

SJP.pl

# chrumkać

o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrząkać

SJP.pl

# chrumkania

o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrząkać

SJP.pl

# chrumkanie

o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrząkać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrumkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niechrumkanie n.

czas. chrumkać ndk.

wykrz. chrum

Wiktionary

# chrumknąć

o świniach: wydać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); zachrumkać, chrząknąć

SJP.pl

# chrup

odgłos chrupania, gryzienia czegoś twardego

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja naśladująca odgłos gryzienia, chrupania

(1.2) onomatopeja naśladująca odgłos łamania kruchych przedmiotów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A króliczek chrup chrup marcheweczkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrupanie n., chrupka ż.

czas. chrupać

przym. chrupiący

Wiktionary

# chrup-chrup

dźwięk łamania się, kruszenia czegoś twardego; chrup, chrup

SJP.pl

# chrupać

1. wydawać charakterystyczny odgłos przy łamaniu, gryzieniu, kruszeniu czegoś;
2. gryźć coś twardego, kruchego

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. schrupać)

(1.1) gryźć wydając dźwięk chrupania

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. chrupnąć)

(2.1) wydawać odgłos chrupania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za nami ktoś chrupał popcorn.

(2.1) Śnieżek nam chrupał pod podeszwami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrup mrz., chrupot mrz., chrupanie n., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż., schrupanie n.

czas. chrupnąć dk., schrupać dk.

przym. chrupiący, chrupki

przysł. chrupko

wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) skrzypieć

Wiktionary

# chrupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gryzienie czegoś chrupkiego z jednoczesnym wydawaniem charakterystycznego odgłosu

(1.2) wydawanie odgłosu związanego z kruszeniem się czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrup m., chrupot m., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż.

czas. chrupać ndk., chrupnąć dk.

przym. chrupki, chrupiący

przysł. chrupko

wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) chrzęszczenie

Wiktionary

# chrupeczek

zdrobnienie od: chrupka; chrupeczek

SJP.pl

# chrupeczka

zdrobnienie od: chrupka; chrupeczek

SJP.pl

# chrupek

potocznie: opakowanie z chrupkami, paczka chrupek

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Paweł Chrupek – polski polityk, rolnik indywidualny, poseł na Sejm
- Zbigniew Chrupek – polski ekonomista

Wikipedia

# chrupiący

1. wydawać charakterystyczny odgłos przy łamaniu, gryzieniu, kruszeniu czegoś;
2. gryźć coś twardego, kruchego

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: chrupać

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który chrupie

Wiktionary

#### Patrz:

chrupać

#### Przykłady

(2.1) W dzwoniącej łańcuchami oborze trwał chrupiący niegłośny hałas żucia, mleka strzykającego w naczynie i kroków stąpających po zgnojonej słomie.

(2.1) — Z tegom wyrosła i jako ten wiater nie będę się tłukła po świecie, nie! — szeptała z mocą, zwolniła nieco, bo zapadała miejscami w chrupiący śnieg aż po kolana, że trepy trzeba było wyciągać!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrup mrz., chrupot mrz., chrupanie n., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż.

czas. chrupać ndk., chrupnąć dk.

przym. chrupki

przysł. chrupko

wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary

# chrupka

potocznie:
1. przekąska wyrabiana z mąki kukurydzianej lub ze specjalnie preparowanych ziemniaków; chips, czips; chrupek;
2. rodzaj delikatnego, kruchego ciastka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu

(1.2) wet. pojedynczy kawałek suchej karmy dla psa lub kota

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) chrupek

(1.2) chrupek

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) snacks

(1.2) sucha karma

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. chrupanie n., chrupek m., schrupanie n.

czas. chrupać ndk., schrupać dk.

przym. chrupki, chrupiący

wykrz. chrup

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) crisp, chip

źródła.

== chrupka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. chrząstka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrupanie n., chrupek m., schrupanie n.

czas. chrupać ndk., schrupać dk.

przym. chrupki, chrupiący

wykrz. chrup

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrupek

(1.2) chrupek

Wiktionary

# chrupki

potocznie:
1. taki, który wydaje charakterystyczny odgłos przy łamaniu, gryzieniu, kruszeniu czegoś; chrupiący;
2. kruchy, łamliwy

SJP.pl

Chrupki – popularne przekąski, przetwory spożywcze produkowane metodą ekstruzji najczęściej z grysu kukurydzianego (lub mąki kukurydzianej), ale także z dodatkiem mąki pszennej, ryżowej lub z orkiszowej. Produkowane są chrupki o różnym smaku, często z dodatkiem orzechów, czekolady, papryki, pomidorów, sera, ziół, a także z otrąb pszennych.

Chrupki są surowcem w cukiernictwie do produkcji drażetek i wyrobów w czekoladzie oraz lodów.

Nie należy mylić chrupek z chipsami.

Wikipedia

# chrupkość

→ chrupki

SJP.pl

#### Patrz:

chrupki

# chrupkowy

→ chrupka, → chrupek

SJP.pl

#### Patrz:

chrupka, → chrupek

# chrupnąć

wydać charakterystyczny odgłos przy łamaniu, gryzieniu, kruszeniu czegoś

SJP.pl

# chrupnięcie

charakterystyczny odgłos przy złamaniu, skruszeniu lub ugryzieniu czegoś

SJP.pl

# chrupot

odgłos kruszenia, łamania się czegoś; trzask, chrzęst

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odgłos kruszenia, łamania się czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wystraszył mnie chrupot łamanych gałęzi .

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrupɔt, AS: χrupot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrupanie n., chrupotanie n.

przym. chrupki, chrupiący

przysł. chrupko

czas. chrupać, chrupnąć, chrupotać

Wiktionary

# chrupotać

1. o czymś łamanym, kruszonym: wydawać charakterystyczny odgłos;
2. gryźć coś twardego, chrupkiego, z towarzyszącym temu odgłosem

SJP.pl

# chrupotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrupotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrupotać, chrupać

rzecz. chrupot m., chrupanie n.

przym. chrupiący

Wiktionary

# chruściany

1. zrobiony z chrustu, suchych gałęzi odłamanych od drzew; chrustowy;
2. mający związek z chrustem, np. chrustowe drewno opałowe

SJP.pl

# chruścić

chrzęścić, trzeszczeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wydawać odgłos przypominający chrzęst

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiś owad pół wieczoru chruścił sumiennie za tapczanem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrust mrz., chrustniak mrz., chruściel mzw., chruścik mzw., chruścina ż., chruścisko n., chruśniak mrz., chruśniaczek mrz.

czas. chrustać ndk., chrusnąć dk.

przym. chrustowy, chruściany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrupać, chrupotać, chrzęścić, skrzypieć

Wiktionary

# chruścice

Chruścice – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# chruścicki

nazwisko

SJP.pl

# chruściechów

2 miejscowości w Polsce:

- Chruściechów – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Żółkiewka
- Chruściechów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Stara Błotnica

Wikipedia

# chruściel

1. ptak z rodziny żurawiowatych, zamieszkujący błota, zarośla nadwodne i stepy;
2. niewielki ptak łąkowy; derkacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. derkacz

Wiktionary

Chruściel (niem. Tiedmannsdorf) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Płoskinia, przy drodze wojewódzkiej nr 506 i w pobliżu linii kolejowej Elbląg-Braniewo-Królewiec. W kierunku północno-zachodnim od miejscowości znajduje się węzeł drogowy Chruściel (Braniewo Południe) w ciągu drogi krajowej nr 22 (dawna Berlinka). Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxruɕt͡ɕɛl, AS: χruśćel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrust m., chruściele nmos.

czas. chruścić

Wiktionary

# chruścielak

rodzaj ptaków z rodziny chruścieli

SJP.pl

# chruściele

rodzina ptaków z rzędu żurawiowych, zamieszkujących tereny nadwodne i podmokłe nieomal na całym świecie, słabo latających (lub wcale), o drobnym ciele, krótkich nogach i ubarwieniu od czarnego, ciemnoniebieskiego do szarego; chruścielowate, wodniki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Rallidae|Rafinesque|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu żurawiowych;

Wiktionary

- chruściele – rodzina ptaków

W Polsce

- Chruściele – osada w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
- Chruściele – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Dąbrówka
- Chruściele – część wsi Grochowe. w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Tuszów Narodowy
- Chruściele – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk

Zobacz też

- Chruściel

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rodzina chruścieli obejmuje gatunki zazwyczaj związane z wodą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrust mrz., chruściel mzw., chruścielak mzw., Chruściele lm nm., chruścielowiec mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chruścielowate, wodniki

Wiktionary

# chruścielowate

rodzina ptaków z rzędu żurawiowych, zamieszkujących tereny nadwodne i podmokłe nieomal na całym świecie, słabo latających (lub wcale), o drobnym ciele, krótkich nogach i ubarwieniu od czarnego, ciemnoniebieskiego do szarego; chruściele, wodniki

SJP.pl

Chruściele, chruścielowate, wodniki (Rallidae) – rodzina ptaków z rzędu żurawiowych (Gruiformes).

Wikipedia

# chruścielowaty

o cechach chruścielowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# chruścik

1. faworek, kruche ciasteczko;
2. owad z rzędu siatkoskrzydłych podobny do ćmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Trichoptera|ref=tak., owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) rodzaj ciastka karnawałowego, chrust, faworek (jeden lub więcej faworków)

(2.2) zdrobn. od: chrust

Wiktionary

- chruścik – owad wodny
- chruścik – faworki, rodzaj wyrobu cukierniczego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najstarsze skamieniałości chruścików pochodzą z permu.

(2.1) Chruściki smaży się z obu stron na mocno rozgrzanym tłuszczu.

(2.2) Jak mam rozpalić ognisko, skoro przyniosłeś zaledwie odrobinę chruściku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxruɕt͡ɕik, AS: χruśćik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrust mrz.

przym. chruścikowy

czas. chruścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. kłódka (mała kłoda), obszywka, klajduk

(2.1) faworek, chrust

Wiktionary

# chruściki

1. faworek, kruche ciasteczko;
2. owad z rzędu siatkoskrzydłych podobny do ćmy

SJP.pl

Chruściki (Trichoptera) – rząd owadów wodnych o przeobrażeniu zupełnym. Są stosunkowo niewielkich rozmiarów, od 2 mm do 4–5 cm. Największe znane chruściki zamieszkują Himalaje (rodzaje: Eubasilissa, Himalopsyche, u owadów dorosłych rozpiętość skrzydeł dochodzi do 8 cm). Cechą charakterystyczną postaci dorosłych są włoski na skrzydłach, natomiast larwy mają wyraźnie odnóża analne zakończone pazurkiem.

Wikipedia

# chruścina

dawniej: chrustniak, chruśniak

SJP.pl

Wikipedia

# chruściński

nazwisko

SJP.pl

osoby o nazwisku Chruściński

- Jacek Chruściński
- Mateusz Chruściński
- Zygmunt Chruściński

Wikipedia

# chruślice

- Chruślice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Wolanów.
- Chruślice – osiedle w Nowym Sączu

Wikipedia

# chruślin

Chruślin (dawniej Chroślin) – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Bielawy.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 703.

Wikipedia

# chrusnąć

1. wydać dźwięk charakterystyczny dla łamania się czegoś; zachrzęścić, zatrzeszczeć, trzasnąć;
2. zjeść, schrupać coś

SJP.pl

# chruśniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chruśniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chruśniak m.

czas. chruścić

Wiktionary

# chruśniak

chrust;
1. miejsce gęsto zarośnięte krzewami; gąszcz, zarośla;
2. dawniej:
a) suche gałęzie;
b) płot z suchych gałęzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poet. zarośla, gęste krzaki

(1.2) przest. suche gałęzie

(1.3) przest. płot wykonany z chrustu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W malinowym chruśniaku, przed ciekawych wzrokiem / Zapodziani po głowy, przez długie godziny / Zrywaliśmy przybyłe tej nocy maliny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxruɕɲak, AS: χruśńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrust m.

:: zdrobn. chruśniaczek m.

czas. chruścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzewina

(1.2) chrust

Wiktionary

# chrust

1. suche gałęzie odłamane od drzewa;
2. karnawałowe ciastka smażone w głębokim tłuszczu; faworki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) suche gałęzie służące za opał;

(1.2) kulin. rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;

(1.3) przest. gęste zarośla

(1.4) stpol. chrobot

Wiktionary

- chrust – małowymiarowy sortyment drewna
- Chrust – album Igora Herbuta z 2020 roku
- Chrust – polska grupa muzyczna grająca muzykę etniczną, założona w 2021 roku
- faworki – znane też jako chrust lub jaworki, polskie tradycyjne, chrupkie ciastka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zabrania się na plażaaży (przedwydmie), wydmach i klifach (…) niszczenia umocnień brzegowych przez wybieranie z nich faszyny, chrustu (…) oraz niszczenia ogrodzeń na przejściach na plażaażę, wydmach i klifach (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrust, AS: χrust

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrustanie n., chrustniak mrz., chrustówka ż., chruszczenie n., chruściel mzw., chruściele nmos., chruścielowate nmos., chruścina ż., chruścisko n., chruśniak mrz., chruśnięcie n.

:: zdrobn. chruścik mrz.

czas. chrusnąć dk., chrustać ndk., chruścić ndk.

przym. chrustowy, chruściany, chruścielowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chruścisko

(1.2) faworek

(1.3) gąszcz, zarośla, chrustniak, chruścina, chruśniak

Wiktionary

# chrustać

1. wydawać dźwięk charakterystyczny dla łamania się czegoś; chrzęścić, trzeszczeć, trzaskać;
2. zjadać, chrupać coś

SJP.pl

# chrustanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrustać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrustać

rzecz. chrust mrz.

Wiktionary

# chrustniak

chrośniak; dawniej: chruśniak;
1. miejsce gęsto zarośnięte krzewami; gąszcz, zarośla;
2. dawniej:
a) suche gałęzie;
b) płot z suchych gałęzi

SJP.pl

# chrustówka

drewniany róg myśliwski o niewielkich rozmiarach i donośnym głosie

SJP.pl

# chrustowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Chrustowo – część wsi Kujawka w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Bądkowo
- Chrustowo – część wsi Wola Sosnowa w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Chrustowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Grodzisk Wielkopolski
- Chrustowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Przedecz
- Chrustowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Oborniki
- Chrustowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Ujście
- Chrustowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław

Wikipedia

# chrustowski

nazwisko

SJP.pl

# chrustowy

dotyczący chrustu, suchych gałęzi odłamanych od drzew; chruściany

SJP.pl

# chruszcz

nazwisko

SJP.pl

# chruszczewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Chruszczewski (1932–2019) – polski historyk
- Czesław Chruszczewski (1922–1982) – polski autor fantastyki
- Michał Chruszczewski (ur. 1974) – polski psycholog
- Piotr Chruszczewski (ur. 1973) – polski anglista

Wikipedia

# chruszczow

nazwisko, np. Nikita Chruszczow (1894-1971), działacz komunistyczny i państwowy w Związku Radzieckim

SJP.pl

ludzie o nazwisku Chruszczow:

- Chruszczow Aleksandr – rosyjski generał, bohater obrony Sewastopola (1854—1855) w czasie wojny krymskiej
- Chruszczow Aleksiej – mołdawski szachista
- Chruszczow Nikita – I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964.
- Chruszczow Siergiej – syn Nikity Chruszczowa, naukowiec i publicysta

Wikipedia

# chruszczowowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z postacią radzieckiego przywódcy Nikity Chruszczowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chruszczow mos.

przym. Chruszczowowski

Wiktionary

# chryja

1. draka, burda;
2. w starożytności: zbiór humorystycznych powiedzeń sławnych ludzi i anegdot o tych osobach; chreja, chreia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. awantura

(1.2) hist. rozwlekła przemowa

(1.3) hist. eduk. rozprawka szkolna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) pot. Będzie chryja, bo znowu nie oddałeś książek na czas.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awantura, burda, draka

Wiktionary

# chrympać

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. strzępić, kroić tępym nożem

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ochrympać, pochrympać

rzecz. chrympanie n.

Wiktionary

# chrympanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrympać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrympać ndk.

Wiktionary

# chrypa

chropowaty, niski głos wskutek stanu zapalnego krtani

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. mówienie niskim głosem na skutek jego nadwyrężenia lub zapalenia krtani

Wiktionary

Chrypka (łac. dysphonia, raucitas) – zaburzenie drgań fałdów głosowych krtani powodujące powstanie turbulentnego przepływu powietrza w obrębie głośni, co objawia się występowaniem szorstkiego, matowego głosu.

Do rozwoju chrypki dochodzi w przypadku:

- bezpośredniego uszkodzenia lub podrażnienia fałdów głosowych
- uszkodzenia mięśni krtani
- uszkodzenia nerwów unerwiających mięśnie krtani
- zaburzeń przepływu powietrza przez krtań
- ograniczenia ruchów krtani i struktur przylegających.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z powodu chrypy chyba nie wystąpię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypienie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

:: zdrobn. chrypka ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrypka

Wiktionary

# chrypieć

1. mówić ochrypłym głosem;
2. wydawać ochrypły dźwięk, głos

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zachrypieć)

(1.1) mówić zachrypniętym głosem

(1.2) wydawać niskie chrypliwe dźwięki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fizyczka chrypiała całe 45 minut, zamiast iść na L4.

(1.2) Nasze radio zaczęło dziwnie chrypieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrypienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mówienie ochrypłym głosem

(1.2) wydawanie ochrypłych dźwięków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrypka

lekka chrypa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: chrypa

(1.2) med. zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

Wiktionary

Chrypka (łac. dysphonia, raucitas) – zaburzenie drgań fałdów głosowych krtani powodujące powstanie turbulentnego przepływu powietrza w obrębie głośni, co objawia się występowaniem szorstkiego, matowego głosu.

Do rozwoju chrypki dochodzi w przypadku:

- bezpośredniego uszkodzenia lub podrażnienia fałdów głosowych
- uszkodzenia mięśni krtani
- uszkodzenia nerwów unerwiających mięśnie krtani
- zaburzeń przepływu powietrza przez krtań
- ograniczenia ruchów krtani i struktur przylegających.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Tak się wydzierałyśmy, że przez pół dnia następnego miałam okropną chrypkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɨpka, AS: χrypka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż., chrypa ż., chrypienie n.

czas. ochrypnąć, chrypnąć, zachrypnąć, chrypieć ndk., zachrypieć dk.

przysł. ochryple, chrypliwie

przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypnięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zachrypły głos

Wiktionary

# chrypliwie

przysłówek

(1.1) o wydawaniu głosu nisko i chropowato

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ptak skrzeknął na nią chrypliwie i się nastroszył.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. ochryple

Wiktionary

# chrypliwiej

stopień wyższy od przysłówka: chrypliwie

SJP.pl

# chrypliwość

→ chrypliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego co chrypliwe

Wiktionary

#### Patrz:

chrypliwy

#### Przykłady

(1.1) Stwierdziła, że chrypliwość jego głosu działa na nią kojąco.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) charkotliwość

Wiktionary

# chrypliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: chrypliwy

SJP.pl

# chrypliwy

spowodowany chrypą; ochrypły, chropawy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o głosie mający chropowatą i niską barwę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kaszel jej był gruby, chrypliwy, głośny, jakby dobywał się z głębi beczki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrypnąć

1.
a) dostawać chrypy;
b) o głosie: stawać się chrypliwym;
2. w łowiectwie, o głuszcu: wydawać chrypliwy głos

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zachrypnąć, ochrypnąć)

(1.1) dostawać chrypy

(1.2) łow. o głuszcu wydawać chrapliwy głos podczas toków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrypnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostawanie chrypy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy stopniowemu chrypnięciu towarzyszył kaszel?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypa ż., chrypka ż., chrypienie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypły, chrypliwy, ochrypnięty, zachrypły, ochrypły, zachrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrypły

przymiotnik jakościowy

(1.1) chrypiący, gardłowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z gardzieli smoka wydobył się chrypły dźwięk i bestia skonała.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

przym. chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

# chrysler

[czytaj: krajsler lub krajzler] samochód marki Chrysler

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mot. marka samochodu

Wiktionary

Chrysler – amerykański producent samochodów osobowych z siedzibą w Auburn Hills działający od 1925 roku. Jako Chrysler Corporation także koncern motoryzacyjny w latach 1925–1998 i 2007–2014. Należy do międzynarodowego koncernu Stellantis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wujek kupuje tylko samochody marki Chrysler.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrysler mzw.

Wiktionary

# chrystadelfiański

przymiotnik

(1.1) dotyczący chrystadelfianów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci, AS: χrystadelfʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1) zob. chrystadelfianin.

Wiktionary

# chryste

imię nadane Jezusowi z Nazaretu w związku z utożsamianiem go przez Izrael z osobą Mesjasza

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. wyraża zdenerwowanie, zdziwienie, podziw lub przerażenie

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: Chrystus

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chryste! Nie zdążymy, jak się tak będziesz wlokła!

(1.1) Chryste! Ale fajna garsonka!

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Chrystusowy

rzecz. Chrystus mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Chryste Panie

Wiktionary

# chrystian

1. (1618-72) książę polski;
2. (przed 1180-ok. 1244), pierwszy biskup Prus; Kristian;
3. imię wielu królów z dynastii Oldenburgów oraz Sonderburg-Glücksburg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Krystian – imię

Władcy:

- Chrystian I – król Danii w latach 1448-1481, władca Norwegii 1450-1481, Szwecji 1457-1464
- Chrystian II – król Danii 1513-1523, Szwecji 1520-1521
- Chrystian IV – król Danii i Norwegii 1588-1648
- Chrystian (1653-1707) – książę Saksonii w księstwie Saksonii-Gothy-Altenburga
- Chrystian (1682-1736) – książę Saksonii-Weißenfels
- Chrystian (1942-2013) – syn księcia Knuta
- Chrystian (1585-1637) – hrabia Waldeck-Wildungen
- Chrystian X – król Danii 1912-1947, Islandii 1912-1944
- Chrystian – książę brunszwicko-lüneburski na Celle 1611–1633
- Chrystian (ur. 2005) – książę koronny Danii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z samodzielnego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɨstʲjãn, AS: χrystʹi ̯ãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystus m., chrystianizm mrz.

Wiktionary

# chrystiania

ostry skręt na nartach; krystiania, christiania

SJP.pl

# chrystianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik chrystianizmu (nauczania Jezusa Chrystusa)

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schrystianizować

Wiktionary

# chrystianizacja

wprowadzanie religii, pojęć i obyczajów chrześcijańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; także. proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;

Wiktionary

Chrystianizacja – proces wypierania religii etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez religię chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wprawdzie chrystianizacja Słowian trwała kilkaset lat, a do jej celów przygotowywano misjonarzy, czy wręcz całe konwenty czy biskupstwa, nie przyniosło to jednak rezultatu w postaci szerszej charakterystyki zwalczanego kultu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: χrystʹi ̯ä̃ńizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystianizm m., Chrystus m., chrystianizowanie n.

czas. schrystianizować, chrystianizować ndk.

przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary

# chrystianizacyjny

przymiotnik od: chrystianizacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący chrystianizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. schrystianizować

Wiktionary

# chrystianizator

osoba, która wprowadza i rozpowszechnia religię chrześcijańską

SJP.pl

# chrystianizm

chrześcijaństwo;
1. religia opierająca się na naukach Jezusa Chrystusa;
2. doktryna chrześcijańska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. chrześcijaństwo.

Wiktionary

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, Christianismós, łac. Christianitas), chrystianizm – religia monoteistyczna zaliczana do grupy abrahamicznej. Powstała w I wieku n.e. w Azji Zachodniej, na terenie Judei, wówczas podlegającej Cesarstwu Rzymskiemu. Religię tę założył Jezus z Nazaretu, przez wyznawców nazwany Chrystusem, ponieważ uznano go za mesjasza przepowiedzianego w Biblii hebrajskiej, przez chrześcijan nazywanej Starym Testamentem. Życie i nauczanie Jezusa spisano w Ewangeliach; te oraz inne pisma Nowego Testamentu włączono do Biblii. Przez chrześcijan jest uznawana za Słowo Boże – jego główną część lub całość. Poszczególne wyznania chrześcijańskie zwykle nazywają się Kościołami; różnią się poglądami m.in. na kanon Biblii – to, które pisma są natchnione, a które są jedynie apokryfami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chrystianizm głosi odkupienie, miłość, równość i braterstwo wszystkich ludzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɨˈstʲjä̃ɲism̥, AS: χrystʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystus m., Chrystian m., chrystianizacja ż., chrystianin m., chrystianizowanie n., chrystusowiec mos.

przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

czas. schrystianizować, chrystianizować ndk., chrystianizować się ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrześcijaństwo

Wiktionary

# chrystianizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. schrystianizować)

(1.1) hist. teol. zaprowadzać chrześcijaństwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Które plemię miał chrystianizować święty Wojciech?

(1.1) Świadectwo Tertuliana nie wymienia jednak Książę Apostołów pośród tych, którzy chrystianizowali Afrykę Północną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., Chrystus m., chrystianizm m., chrystianin m., chrystusowiec mos.

przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

czas. schrystianizować dk.

Wiktionary

# chrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. teol. zaprowadzanie chrześcijaństwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilka setek lat trwało chrystianizowanie plemięemion pruskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystus m., chrystianizacja ż., chrystianizm m., chrystianin m., chrystusowiec mos.

przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

czas. chrystianizować ndk., schrystianizować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrystianizacja

Wiktionary

# chrystianofob

osoba odczuwająca wstręt i nienawiść do chrześcijaństwa i chrześcijan

SJP.pl

# chrystianofobia

niechęć i odraza do chrześcijaństwa i chrześcijan; chrystofobia

SJP.pl

Chrystianofobia – lęk lub nienawiść odczuwane wobec chrześcijan.

Niechęć do chrześcijaństwa może wynikać z pobudek religijnych bądź ideologicznych. Chrystianofobia może być motywacją do popełniania przestępstw. Aż 3/4 osób prześladowanych fizycznie ze względów religijnych stanowią chrześcijanie.

Wikipedia

# chrystianostwo

Chrystian z małżonką; Chrystianowie

SJP.pl

# chrystianowie

Chrystian z małżonką; Chrystianostwo

SJP.pl

# chrystianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chrystiana lub z nim związany

SJP.pl

# chrystocentryczny

→ chrystocentryzm

SJP.pl

#### Patrz:

chrystocentryzm

# chrystocentryzm

nurt w teologii chrześcijańskiej uznający, że Jezus Chrystus zajmuje centralne miejsce w świecie ludzkim i w historii zbawienia

SJP.pl

Wikipedia

# chrystofania

ukazanie się Jezusa Chrystusa po zmartwychwstaniu

SJP.pl

Wikipedia

# chrystofobia

niechęć i odraza do chrześcijaństwa i chrześcijan; chrystianofobia

SJP.pl

Chrystianofobia – lęk lub nienawiść odczuwane wobec chrześcijan.

Niechęć do chrześcijaństwa może wynikać z pobudek religijnych bądź ideologicznych. Chrystianofobia może być motywacją do popełniania przestępstw. Aż 3/4 osób prześladowanych fizycznie ze względów religijnych stanowią chrześcijanie.

Wikipedia

# chrystogeneza

koncepcja teologiczna, według której Jezus Chrystus jest zamknięciem procesu tworzenia świata, ostatnim elementem ciągu kosmogeneza->biogeneza->antropogeneza

SJP.pl

# chrystogram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. teol. monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu;

Wiktionary

Chrystogram – monogram będący symbolem Jezusa Chrystusa w formie akronimu lub ligatury. Najbardziej znane chrystogramy to Chi Rho (znak ⳩) i monogram IHS. Rolę chrystogramu pełnił również staurogram i inne ligatury.

IHS (właśc. IHΣ) jest greckim skrótem imienia IHΣΟΥΣ (Jezus).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obserwanci rozpowszechnili chrystogram IHS na terenie Europy.

Wiktionary

# chrystolog

teolog zajmujący się życiem Jezusa Chrystusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. badacz, specjalista w chrystologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na sympozjum przyjechało dwóch chrystologów z Czech.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystologia ż.

przym. chrystologiczny

Wiktionary

# chrystologia

dział teologii zajmujący się Chrystusem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

Wiktionary

Chrystologia – jeden z działów teologii zajmujący się refleksją nad osobą Jezusa Chrystusa w świetle wiary chrześcijańskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po chrystologii mieliśmy jeszcze wykład z fonetyki pastoralnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystolog m., chrystolożka ż.

przym. chrystologiczny

Wiktionary

# chrystologiczny

→ chrystologia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) teol. związany z chrystologią

Wiktionary

#### Patrz:

chrystologia

#### Przykłady

(1.1) Profesor wrócił z sympozjum chrystologicznego w Wiedniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrystolog m., chrystologia ż.

Wiktionary

# chrystozofia

duchowe poznanie i zrozumienie Chrystusa i jego nauki

SJP.pl

# chrystozoficzny

dotyczący chrystozofii

SJP.pl

# chrystus

imię nadane Jezusowi z Nazaretu w związku z utożsamianiem go przez Izrael z osobą Mesjasza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Wiktionary

Jezus Chrystus (hebr. ‏ישוע המשיח‎, stgr. Ἰησοῦς Χριστός, łac. Iesus Christus; ur. ok. 8–4 p.n.e. w Betlejem, zm. ok. 30 lub 33 n.e. w Jerozolimie) – centralna postać chrześcijaństwa, przez wyznawców uznany Mesjaszem; ważna postać (prorok) w islamie; cieśla i kaznodzieja z rzymskiej prowincji Judea. W wierze Kościoła, wyrażonej w pierwszych credo, uznawany jest za Kyriosa, który zmartwychwstał (por. Rz 10,9), zbawiciela, powszechnego władcę świata i Królestwa niebieskiego, współistotnego Bogu Ojcu syna Boga i człowieka. W oficjalnym wyznaniu wiary Kościoła katolickiego uznawany jest za Syna Bożego Jednorodzonego. Jego narodziny przyjęto za punkt zerowy naszej ery, od którego podaje się liczbę lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy się Chrystus rodzi i na świat przychodzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxrɨstus, AS: χrystus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystian mos., chrystianizm mrz., chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., schrystianizowanie n., chrystusowiec mos., chrystianizator mos., chrystianizatorka ż., Kryst mos.

:: zdrobn. Chrystusik mos.

czas. schrystianizować dk., chrystianizować ndk.

przym. Chrystusowy, chrystusowy, chrystianizacyjny

wykrz. Chryste

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jezus, Syn Boży; stpol. Kryst

Wiktionary

# chrystusowcy

1. wyznawca jednego z wyznań protestanckich, członek Kościoła Chrystusowego;
2. katolicki kapłan lub zakonnik, członek Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej;
3. uczestnik powstania chrystusowców (Cristada, 1926-29) w Meksyku

SJP.pl

- chrystusowcy – wierni Kościoła Chrystusowego (jednego z wyznań protestanckich)
- chrystusowcy – członkowie rzymskokatolickiego Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej
- chrystusowcy (hisz. Cristeros) – uczestnicy powstania Cristero w Meksyku, 1926-1929

Wikipedia

# chrystusowiec

1. wyznawca jednego z wyznań protestanckich, członek Kościoła Chrystusowego;
2. katolicki kapłan lub zakonnik, członek Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej;
3. uczestnik powstania chrystusowców (Cristada, 1926-29) w Meksyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. ksiądz z zakonnego zgromadzenia Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej

(1.2) rel. wierny protestanckiego Kościoła Chrystusowego

(1.3) hist. uczestnik tzw. powstania Cristero w Meksyku w latach 20. XX w.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kościele chrystusowców wisi obraz mojego autorstwa.

(1.2) W kościele chrystusowców wisi obraz mojego autorstwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystus m., Chrystusik m., chrystianizm m., chrystianizowanie n., schrystianizowanie n.

czas. schrystianizować dk., chrystianizować ndk.

przym. Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary

# chrystusowy

taki jak u Chrystusa, podobny do Chrystusa lub od niego się wywodzący

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. odnoszący się do Chrystusa, należący do Chrystusa, związany z Chrystusem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jan Paweł II (…) wzywał do wstrzemięźliwości seksualnej. Przypominał Chrystusową naukę o nierozerwalności małżeństwa.

(1.1) Chrystusowe zmartwychwstanie niesie całemu światu radość i budzi niezłomną ufność w ostateczne zwycięstwo życia nad śmiercią, światła nad ciemnością, prawdy nad kłamstwem(…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɨstuˈsɔvɨ, AS: χrystusovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chrystus mos., chrystianizm mrz., chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., chrystusowiec mos.

czas. chrystianizować ndk., chrystianizować się ndk., schrystianizować dk., schrystianizować się dk.

przym. chrystusowy, chrystianizacyjny

temsłow. chrysto-

wykrz. Chryste

Wiktionary

# chrystyjanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. chrześcijanin

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɨstɨˈjä̃ɲĩn, AS: χrystyi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

# chryzanilina

organiczny związek chemiczny, substancja powstająca jako etap pośredni przy produkcji fuksyny, wykorzystywana do barwienia jedwabiu na złotożółty kolor

SJP.pl

# chryzant

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Chryzant – imię męskie pochodzenia greckiego (Χρυσάνθης), utworzone od przymiotnika chrysanthés – „o złotym kwiiecie”, pierwotnie odnoszącego się do krokusa (gr. χρυσός chrysos – „złoty” i gr. άνθος anthos – „kwiat”). Patronem tego imienia jest św. Chryzant (†283), patron sędziów.

Żeński odpowiednik: Chryzanta.

Chryzant imieniny obchodzi 25 października.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chryzantema ż.

przym. chryzantemowy

Wiktionary

# chryzantem

1. roślina ozdobna z rodziny złożonych; złocień ogrodowy
2. potocznie: fryzura damska o swobodnych, lekko nastroszonych włosach

SJP.pl

# chryzantema

1. roślina ozdobna z rodziny złożonych; złocień ogrodowy
2. potocznie: fryzura damska o swobodnych, lekko nastroszonych włosach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Dendranthema|Des Moul|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

(1.3) kwiat chryzantemy (1.2)

Wiktionary

Złocień, chryzantema (Chrysanthemum) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego 37–39 gatunków. Występują one głównie w Azji wschodniej i środkowej, dwa gatunki sięgają Europy, w tym w Polsce rośnie jeden – chryzantema (złocień) Zawadzkiego. Do XX wieku rodzaj ujmowany był szeroko, stąd szereg gatunków zwanych jest nadal często złocieniami lub chryzantemami, mimo że w systematyce przeklasyfikowane zostały do odlegle klasyfikowanych rodzajów, należących do innych plemion astrowatych (np. złocień polny, złocień wieńcowy, chryzantema krzewiasta). W 1999 włączono tu z kolei ponownie gatunki wyodrębniane przez jakiś czas do rodzaju chryzantema (dendrantema) Dendranthema.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jacek posadził dwie chryzantemy przy grobie ojca.

(1.3) Jacku, czy lubisz zapach chryzantem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma, AS: χryzãntẽma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chryzant m., Chryzanta ż.

:: zdrobn. chryzantemka ż.

przym. chryzantemowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) złocień; gw-pl|Górny Śląsk|dombek.

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk|dombek.

Wiktionary

# chryzantemowy

przymiotnik od: chryzantema

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chryzantemą, dotyczący chryzantem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chryzantema ż., Chryzant m., Chryzanta ż., chryzantemka ż.

Wiktionary

# chryzarobina

substancja o silnym działaniu odkażającym, pozyskiwana z kory indyjskiego drzewa Andira araroba lub otrzymywana syntetycznie, stosowana w leczeniu chorób skóry

SJP.pl

# chryzeida

w mitologii greckiej: kapłanka świątyni Apollina w Troi, córka Chryzesa

SJP.pl

Wikipedia

# chryzejda

w mitologii greckiej: jedna z 3000 okeanid, córka tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy

SJP.pl

Wikipedia

# chryzelefantyna

technika wykonywania rzeźb z drogocennych materiałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. rzem. technika rzeźbiarska z wykorzystaniem złota, kamieni szlachetnych i kości słoniowej stosowana w starożytności;

Wiktionary

Chryzelefantyna (gr. χρῡσελεφάντινος chrȳselephántinos – ze złota i kości słoniowej, od chrysós – złoto i elephás –słoń) – technika rzeźbiarska stosowana w starożytności, w której wykorzystywano kość słoniową i złoto oraz inne drogie materiały (np. kamienie szlachetne).

Wikipedia

# chryzen

policykliczny węglowodór aromatyczny zbudowany z czterech sprzężonych pierścieni benzenowych

SJP.pl

Chryzen – organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny zbudowany z czterech sprzężonych pierścieni benzenowych skondensowanych kątowo.

Węglowodór mniej reaktywny od izomerycznego naftacenu.

W temperaturze pokojowej jest bezbarwną substancją krystaliczną. Otrzymywany przez pirolizę indenu, lub przez wyodrębnianie z smoły pogazowej.

Jest słabo rozpuszczalny w alkoholu i eterze. Roztwory chryzenu wykazują czerwono-fioletową fluorescencję.

Wikipedia

# chryzmat

1. mistyczny znak, jaki otrzymuje osoba przyjmująca chrzest;
2. w przenośni: wyróżnik, piętno

SJP.pl

# chryzmał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rel. krzyżmał

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chryzmo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. chrzyżmał

Wiktionary

# chryzmo

święcony olej używany w niektórych sakramentach i ceremoniach kościelnych; olej święty; krzyżmo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. rel. w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ceremoniarz podał biskupowi naczynie z chryzmem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chryzmał m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzyżmo, daw. chrzyżmo

Wiktionary

# chryzoberyl

minerał, tlenek glinu i berylu o barwie zielonawożółtej lub szmaragdowozielonej; jego odmianą jest aleksandryt

SJP.pl

Chryzoberyl – rzadki minerał z gromady tlenków. Nazwa minerału wywodzi się od greckich słów chrysos – złoto oraz beryllos – beryl, co nawiązuje do jego typowej barwy oraz pierwiastka berylu obecnego w składzie.

Wikipedia

# chryzofenina

barwnik azowy, używany do farbowania bawełny na żółto w kąpieli mydlanej

SJP.pl

# chryzofil

gatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych; Chrysophyllum cainito

SJP.pl

# chryzofit

jeden z typów glonów jednokomórkowych lub kolonijnych

SJP.pl

# chryzogon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Chryzogon — imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające "złote dziecko", złożone z członów chrysos — "złoty" i gónos— "latorośl". Patronem tego imienia jest św. Chryzogon, kapłan rzymski (III/IV wiek).

Chryzogon imieniny obchodzi 24 listopada.

Wikipedia

# chryzografia

sztuka pisania i malowania płynnym złotem na pergaminie, stosowana w starożytności i średniowieczu

SJP.pl

# chryzoidyna

pomarańczowy barwnik azowy stosowany do barwienia preparatów mikroskopowych oraz papieru i skóry

SJP.pl

# chryzokola

minerał, uwodniony krzemian miedzi

SJP.pl

Chryzokola – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał miedzi z gromady krzemianów. Nazwa pochodzi od greckich słów khryzos i kolla oznaczających złoto oraz klej. W starożytności był używany jako spoiwo przy łączeniu złota.

Wikipedia

# chryzokracja

forma rządów, w której władzę sprawuje grupa ludzi najbogatszych; plutokracja

SJP.pl

# chryzolit

minerał, przezroczysta odmiana oliwinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. miner. minerał z gromady krzemianów

Wiktionary

Forsteryt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy oliwinów. Forsteryt należy do grupy minerałów rzadkich. Forsteryt znaleziony został w meteorytach żelaznych i w próbkach pyłu kosmicznego z sondy Stardust.

Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego handlowca i kolekcjonera minerałów Adolariusa Jacoba Forstera (1739–1806).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chryzolitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) forsteryt

Wiktionary

# chryzolitowy

przymiotnik od: chryzolit

SJP.pl

# chryzopraz

minerał, odmiana chalcedonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zielony minerał, odmiana chalcedonu;

Wiktionary

Chryzopraz, prazer – przeświecający, soczyście zielony minerał, cenna odmiana chalcedonu. Nazwa pochodzenia greckiego, wynikająca z połączenia słów chrysos – złoto i prasinos – zielonkawy.

Barwa wywołana jest domieszką niklu. Ulega ona zmianie (wyblaknięciu) podczas ogrzewania lub długotrwałego naświetlenia promieniami słonecznymi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: xrɨˈzɔpras, AS: χryzopras

Wiktionary

# chryzostom

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Chryzostom – imię męskie pochodzenia greckiego (χρυσόστομος, chrysostomos – "Złotousty").

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapewniłam pana Chryzostoma o naszej przychylności dla tego projektu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xrɨˈzɔstɔ̃m, AS: χryzostõm

Wiktionary

# chryzostomostwo

Chryzostom z małżonką; Chryzostomostowie

SJP.pl

# chryzostomowie

Chryzostom z małżonką; Chryzostomostwo

SJP.pl

# chryzostomowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chryzostoma lub z nim związany

SJP.pl

# chryzotyl

minerał, odmiana serpentynu; stanowi 95% wszystkich handlowych azbestów; azbest chryzotylowy

SJP.pl

Chryzotyl (azbest serpentynowy, azbest biały) – minerał z grupy krzemianów, zaliczany do grupy serpentynów (włóknistych). Pospolity i szeroko rozpowszechniony. Pod względem chemicznym jest to uwodniony krzemian magnezu. Zawiera ok. 40% krzemionki, tlenek magnezu i domieszki żelaza, glinu i innych metali.

Nazwa pochodzi od gr. khrysos = złoto oraz tillai = strzępki, kłaczki; tilos = włókno, nić. Nawiązuje do barwy i sposobu wykształcenia minerału.

Wikipedia

# chryzotylowy

przymiotnik od: chryzotyl

SJP.pl

# chryzyna

żółty barwnik występujący w pąkach topoli, pomidorach i pyłku pszczelim, naturalny inhibitor aromatazy

SJP.pl

# chryzyp

filozof grecki (ok. 277-ok. 208 p.n.e.)

SJP.pl

Chryzyp z Soloi (gr. Χρύσιππος ὁ Σολεύς Chrysippos; ur. 279, zm. między 207 a 204 p.n.e.) – ateński filozof i myśliciel, czołowy przedstawiciel i obrońca stoicyzmu.

Wikipedia

# chryzypowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chryzypa lub z nim związany

SJP.pl

# chrz.

skrót od: chrześcijański; chrześc.

SJP.pl

# chrząblice

Chrząblice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Brudzew.

Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od słowa chrzan, który zapewne rósł tutaj w dużych ilościach. Na starych mapach spotyka się także pisownię Chrzamlice.

Sołectwo Chrząblice należy do parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Galewie.

Wikipedia

# chrząchów

Chrząchów – wieś położona nad rzeką Kurówką w województwie lubelskim, powiecie puławskim, gminie Końskowola, w odległości 4 km od Kurowa, 6 km od Końskowoli, 12 km od Puław i 35 km od Lublina. Wieś stanowi sołectwo gminy Końskowola. Najwyższym punktem wsi jest Łysa Góra (180,2 m n.p.m.).

Wikipedia

# chrząkać

1. wydawać krótki, nieartykułowany dźwięk z krtani; charkać;
2. o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrumkać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. chrząknąć)

(1.1) wydawać krótki, chrapliwy dźwięk przypominający odgłos charczenia lub kaszlnięcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chrząkał zwykle, zanim rozpoczynał przemówienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrząkanie n., chrząknięcie n.

Wiktionary

# chrząkania

1. wydawać krótki, nieartykułowany dźwięk z krtani; charkać;
2. o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrumkać

SJP.pl

# chrząkanie

1. wydawać krótki, nieartykułowany dźwięk z krtani; charkać;
2. o świniach: wydawać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); chrumkać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrząkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niechrząkanie n., chrząknięcie n.

czas. chrząkać ndk.

Wiktionary

# chrząknąć

1. wydać krótki, nieartykułowany dźwięk z krtani; zacharkać, charknąć;
2. o świniach: wydać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); zachrumkać, chrumknąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chrząkać)

(1.1) dokonany od|chrząkać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grubas w żółtym kubraku przestąpił z nogi na nogę, chrząknął, zdjął z głowy wymięty biret.

(1.1) Ale na wszelki wypadek odpowiedział chłopcu surowym spojrzeniem i chrząknął groźnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõŋknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrząknięcie n.

Wiktionary

# chrząknięcie

1. wydać krótki, nieartykułowany dźwięk z krtani; zacharkać, charknąć;
2. o świniach: wydać charakterystyczny odgłos dla tych zwierząt (chrum-chrum); zachrumkać, chrumknąć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrząknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõŋʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząknąć dk., chrząkać ndk.

rzecz. chrząkanie

Wiktionary

# chrzan

roślina z bylinowatych o grubym, mięsistym korzeniu, rosnąca dziko i uprawiana; wykorzystywana jako ostra przyprawa do dań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Armoracia|P. Gaertn.|ref=tak., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;

(1.2) pot. nazwa systematyczna|Armoracia rusticana|G. Gaertn.|ref=tak., chrzan pospolity

(1.3) bot. roślina z gatunku chrzan pospolity

(1.4) kulin. korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku

(1.5) spoż. kulin. przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Z powodu korzeni trudno usunąć chrzan z ogrodu.

(1.5) Kupili sobie dwa kufle doskonałej wody i dwa duże pierniki, mając przy tym spokojne fizjonomie mieszczan, którzy zwykli jadać przy herbacie gorącą szynkę z chrzanem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃãn, AS: χšãn

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrzanić ndk.

przym. chrzanowy

Wiktionary

# chrzaniak

paśnik chrzaniak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# chrzanić

pieprzyć; potocznie:
1. mówić głupstwa, bzdury; bredzić, bajdurzyć, pitolić, pierniczyć;
2. robić coś źle, psuć; patałaszyć, partolić, paprać, partaczyć;
3. lekceważyć, ignorować; chromolić, olewać;
4. chrzanić się:
a) psuć się; partolić się, paprać się;
b) stawać się trudnym do odróżnienia; mieszać się, plątać się;
c) robić coś bardzo powoli; grzebać się, guzdrać się;
d) traktować kogoś zbyt łagodnie; patyczkować się, cackać się, pieścić się

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) kulin. doprawiać potrawę dodając chrzan

(1.2) przen. lekceważyć

(1.3) przen. kłamać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Mimo wszystko, pocieszałem się, na uczelni świat się nie kończy. Mogę z niej uciec, znaleźć ciekawe zajęcie i chrzanić tę całą magisterkę i zafajdaną karierę naukową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃãɲit͡ɕ, AS: χšãńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzan m., chrzanik m., charzanienie n., Chrzanów m., ochrzanianie n., ochrzanienie n., ochrzan m., schrzanianie n., schrzanienie n., pochrzanienie n., chrzanienie n.

czas. ochrzaniać ndk., ochrzanić dk., schrzaniać ndk., schrzanić dk., pochrzanić dk.

przym. chrzanowy, chrzanikowy

przysł. chrzanowo

wykrz. chrzań się

Wiktionary

# chrzanienie

potocznie: z niechęcią, pogardą o jakimś przemówieniu, wystąpieniu telewizyjnym lub radiowym, tekście prasowym itp., które jest nieprawdziwe lub nie wnosi niczego nowego do tematu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrzanić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrzanić

Wiktionary

# chrzanik

zdrobnienie od: chrzan

SJP.pl

# chrzaniony

potocznie: wywołujący w mówiącym niechęć, irytację, rzadziej podziw; pieprzony, skubany

SJP.pl

# chrzanów

roślina z bylinowatych o grubym, mięsistym korzeniu, rosnąca dziko i uprawiana; wykorzystywana jako ostra przyprawa do dań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Chrzanów – miasto w Polsce, położone w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba władz powiatu chrzanowskiego i gminy miejsko-wiejskiej Chrzanów.

Chrzanów uzyskał lokację miejską około 1350 roku.

Według danych GUS miasto zamieszkuje 33 707 osób (stan na 30 czerwca 2024).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃãnuf, AS: χšãnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzanowianin m., chrzanowianka ż.

czas. chrzanić ndk.

przym. chrzanowski

Wiktionary

# chrzanówek

Chrzanówek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# chrzanowianin

mieszkaniec Chrzanowa (miasta w południowej Polsce)

SJP.pl

# chrzanowianka

mieszkanka Chrzanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# chrzanowice

W Polsce

- Chrzanowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Gomunice
- Chrzanowice – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Gomunice
- Chrzanowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Błaszki
- Chrzanowice – gromada

Wikipedia

# chrzanowo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 9

- Chrzanowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski
- Chrzanowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna
- Chrzanowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Rzewnie
- Chrzanowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Szelków
- Chrzanowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
- Chrzanowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Łęczyce
- Chrzanowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
- Chrzanowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Chodów
- Chrzanowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Ostrowite

Wikipedia

# chrzanowski

przymiotnik od: Chrzanów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chrzanowem, dotyczący Chrzanowa, właściwy Chrzanowowi, pochodzący z Chrzanowa

Wiktionary

Chrzanowski, Chrzanowska:

- Chrzanów
  - Fablok Chrzanów
  - Powiat chrzanowski, powiat w Polsce (województwo małopolskie), odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej
- Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy w południowej Polsce
- Góra Chrzanowska, wzgórze
- Gorzów Chrzanowski, przystanek kolejowy

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Chrzanów m., chrzanowianin m., chrzanowianka ż.

Wiktionary

# chrzanowy

związany z chrzanem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z chrzanem, dotyczący chrzanu

(1.2) zawierający chrzan, mający smak chrzanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzan mrz.

czas. chrzanić ndk.

Wiktionary

# chrząścica

rodzaj krasnorostu występującego w Morzu Północnym; chrząstnica, chrząśnica

SJP.pl

Chrząstnica, chrząścica (Chondrus) – rodzaj krasnorostów z rzędu Gigartinales. Plechy mchu irlandzkiego (Chondrus crispus), gatunku występującego w północnym Oceanie Atlantyckim, wypłukane, wybielone i wysuszone na słońcu, dostarczają karagenu, surowca stosowanego w wielu gałęziach przemysłu oraz w lecznictwie.

Wikipedia

# chrząsnąć

wydać chrzęst; chrzęstnąć, chrzęsnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chrzęścić / chrzęszczeć)

(1.1) zob. chrzęścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃snɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõũ̯snõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie n., chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęst m.

Wiktionary

# chrząśnica

rodzaj krasnorostu występującego w Morzu Północnym; chrząścica, chrząstnica

SJP.pl

# chrząśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrząsnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõũ̯śńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęszczenie n., chrzęst m.

Wiktionary

# chrząstek

rodzaj tkanki łącznej szkieletowej, elastyczna tkanka uczestnicząca w tworzeniu niektórych części szkieletu kręgowców (u ryb chrzęstnoszkieletowych - całego); tkanka chrzęstna

SJP.pl

# chrząstka

rodzaj tkanki łącznej szkieletowej, elastyczna tkanka uczestnicząca w tworzeniu niektórych części szkieletu kręgowców (u ryb chrzęstnoszkieletowych - całego); tkanka chrzęstna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

(1.2) kulin. sprężysty i zbity twór w pokarmie mięsnym, często nie konsumowana

(1.3) gw-pl|Tarnów. bot. skrzyp polny

Wiktionary

Tkanka chrzęstna, chrząstka – tkanka podporowa (łączna szkieletowa) zbudowana z chondrocytów (komórek chrzęstnych) oraz amorficznej substancji międzykomórkowej zawierającej białka fibrylarne (głównie kolagen i elastyna). Z uwagi na słabszą mineralizację (w porównaniu do tkanki kostnej) jest ona delikatna i podatna na odkształcenia. Nie jest ona unerwiona. Nie zawiera ona także naczyń krwionośnych, a substancje odżywcze przenikają do niej wyłącznie drogą dyfuzji. Tkankę chrzęstną pokrywa błona zwana ochrzęstną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zarówno łękotka, jak i małżowina uszna są chrząstkami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃stka, AS: χšõũ̯stka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzęstniak mrz., ochrzęstna ż.

przym. chrząstkowaty, chrząstkowy, chrzęstny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tkanka chrzęstna

Wiktionary

# chrząstkoszkieletowy

ryba chrząstkoszkieletowa - ryba mająca strunę grzbietową i chrzęstny szkielet; ryba chrzęstnoszkieletowa

SJP.pl

# chrząstkotwórczy

posiadający zdolność do tworzenia komórek chrząstki

SJP.pl

# chrząstkowacieć

zmieniać się w chrząstkę, nabierać cech chrząstki

SJP.pl

# chrząstkowaty

mający budowę lub właściwości zbliżone do chrząstki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. posiadający chrząstki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrząstka ż.

przym. chrząstkowy

Wiktionary

# chrząstkowiec

roślina z rodziny komosowatych; łomianka

SJP.pl

Chrząstkowiec (Polycnemum L.) – rodzaj roślin zielnych zaliczany w zależności od ujęcia systematycznego do rodziny komosowatych lub szarłatowatych. Należy do niego 6 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje północno-zachodnią Afrykę, południową i środkową Europę, rejon Azji Mniejszej i Kaukazu na wschodzie sięga zaś po Azję Środkową (włącznie z chińskim regionem Sinciang). W Europie rosną cztery gatunki. W Polsce chrząstkowiec polny P. arvense uznawany jest za być może rodzimy, natomiast dwa inne za introdukowane i zadomowione – chrząstkowiec Heuffela P. heuffelii i chrząstkowiec większy P. majus. Rośliny z tego rodzaju introdukowane rosną także w Ameryce Północnej i północnej Europie.

Wikipedia

# chrząstkowy

związany z chrząstką

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z chrząstką, dotyczący chrząstek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrząstka ż., chrzęstniak mrz., ochrzęstna ż.

przym. chrzęstny, chrząstkowaty

Wiktionary

# chrząstkozrost

częściowo ruchome połączenie kości za pomocą tkanki chrzęstnej

SJP.pl

Chrząstkozrost, połączenie chrzęstne (łac. synchondrosis, junctura cartilaginea) – połączenie ścisłe dwóch kości za pomocą tkanki chrzęstnej. U człowieka występuje m.in. między pierwszym żebrem a mostkiem, które połączone są chrząstką szklistą. Chrząstkozrostami włóknistymi są np. krążki międzykręgowe, chrząstki na podstawie czaszki, chrząstki między kośćmi łonowymi (w spojeniu łonowym).

Wikipedia

# chrząstnąć

wydać chrzęst; zgrzytnąć, zatrzeszczeć, zachrobotać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chrzęścić / chrzęszczeć)

(1.1) dokonany od|chrzęścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃stnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõũ̯stnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary

# chrząstniak

nowotwór o budowie chrząstkowej

SJP.pl

# chrząstnica

rodzaj krasnorostu występującego w Morzu Północnym; chrząścica, chrząśnica

SJP.pl

Chrząstnica, chrząścica (Chondrus) – rodzaj krasnorostów z rzędu Gigartinales. Plechy mchu irlandzkiego (Chondrus crispus), gatunku występującego w północnym Oceanie Atlantyckim, wypłukane, wybielone i wysuszone na słońcu, dostarczają karagenu, surowca stosowanego w wielu gałęziach przemysłu oraz w lecznictwie.

Wikipedia

# chrząstnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrząstnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ˈstʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõũ̯stʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęszczenie ndk., chrzęst

Wiktionary

# chrząstnik

istota międzykomórkowa wraz z rozmieszczonymi w niej elementami włóknistymi, tworząca tkankę chrzęstną; chondryna, chondromukoid

SJP.pl

# chrząstny

rzadko: chrząstkowy, chrzęstny

SJP.pl

# chrząstów

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Chrząstów – przysiółek wsi Bukowie w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Wilków
- Chrząstów – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Mielec
- Chrząstów – część miasta Koniecpola, w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Koniecpol; do 1959 samodzielna gmina (Chrząstów (gmina))
- Chrząstów (gmina), była gmina (obecnie część miasta Koniecpol)
- Chrząstów (gromada)

Wikipedia

# chrząstówek

W Polsce

- Chrząstówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Chrząstówek – osada w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Parzęczew
- Chrząstówek – część wsi Chrząstów w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Mielec

- Chrząstówek – nieczynny wąskotorowy przystanek kolejowy w Chrząstówku, w gminie Łęczyca, w powiecie łęczyckim, w województwie łódzkim

Wikipedia

# chrząstowianin

mieszkaniec Chrząstowa

SJP.pl

# chrząstowianka

mieszkanka Chrząstowa

SJP.pl

# chrząstowice

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Chrząstowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Wolbrom
- Chrząstowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Brzeźnica
- Chrząstowice – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Chrząstowice

- Chrząstowice – gmina
- Chrząstowice – gromada

Zobacz też

- Chrząstowo, Chrząstów, Chrząstówek

Wikipedia

# chrząstowicki

przymiotnik od: Chrząstowice; chrząstowski

SJP.pl

# chrząstowo

W Polsce

- Chrząstowo – część miasta Wałcz
- Chrząstowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Gniewkowo
- Chrząstowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią
- Chrząstowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Człuchów
- Chrząstowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Książ Wielkopolski
- Chrząstowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski
- Chrząstowo – gromada
- Chrząstowo – dawna gmina

Wikipedia

# chrząstowski

przymiotnik od: Chrząstowice; chrząstowicki

SJP.pl

# chrząszcz

owad z rzędu o tej samej nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. nazwa systematyczna|Coleoptera|ref=tak., zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

(1.2) rzad. mot. pot. jeden z modeli Volkswagena

Wiktionary

- Chrząszcz – przedstawiciel rzędu owadów (Coleoptera)
- Jan Piotr Chrząszcz – dr teologii, kronikarz śląskich miast z przełomu XIX i XX w. W 1912 r. wydał Geschichte der Stadt Neustadt in Oberschlesien (Historia Prudnika), a w 1926 r. Geschichte der Stadt Zülz in Oberschlesien (Historia Białej).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grały jej tedy do snu derkacze i przepiórki, migotały gwiazdy, gdy powiew poruszył gałęzie, brzęczały chrząszcze na dębowych liściach – i usnęła wreszcie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ, AS: χšõũ̯šč

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chrząszczowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) garbus, chrabąszcz

Wiktionary

# chrząszcze

jeden z najliczniejszych rzędów owadów; tęgopokrywe, tęgoskrzydłe

SJP.pl

Wikipedia

# chrząszczewo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Chrząszczewo – część wsi Łysek w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
- Chrząszczewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski

Wikipedia

# chrząszczowaty

podobny do chrząszcza

SJP.pl

# chrząszczowy

związany z chrząszczem

SJP.pl

# chrząszczyce

Chrząszczyce (dodatkowa nazwa w j. niem. Chrzumczütz, wcześniej Chrzumbzüz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Prószków.

Wikipedia

# chrząszczyk

mały chrząszcz

SJP.pl

# chrzbiet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. grzbiet

Wiktionary

# chrzcić

1. nadawać imię; nazwać, mianować;
2. udzielać sakramentu chrztu;
3. potocznie: dodawać wody do jakiejś cieczy, np. do alkoholu, mleka; rozcieńczać wodą;
4. chrzcić się - przyjmować sakrament chrztu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ochrzcić)

(1.1) kośc. udzielać komuś sakramentu chrztu

(1.2) rel. daw. czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością

(1.3) pot. inicjować kogoś w czymś

(1.4) przen. nadawać komuś lub czemuś imię lub nazwę

(1.5) pot. żart. rozcieńczać coś wodą, pogarszając jakość

czasownik zwrotny niedokonany chrzcić się

(2.1) być chrzczonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proboszcz chrzcił zawsze w drugą niedzielę miesiąca.

(1.2) Ja was chrzczę wodą… On chrzcić was będzie Duchem Świętym i ogniem.

(1.2) Jan chrzcił wodą, ale wy wkrótce zostaniecie ochrzczeni Duchem Świętym.

(1.3) Wojacy chrzczeni byli w boju.

(1.4) Za komuny w stoczni chrzczono kilkanaście statków na rok.

(1.4) Chrzcili go jako Karola Jana, ale potem zawsze był już Jankiem.

(1.5) Zawsze chrzciła trunki i nikt się nie czepiał.

(2.1) Rzymianie chrzcili się masowo po edykcie mediolańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

czas. ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

# chrzciciel

1. osoba udzielająca chrztu;
2. żartobliwie: osoba, która sprzedaje niepełnowartościowe, rozcieńczone paliwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba chrzcząca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcę, żebyś mi zaraz dał na misie głowę Jana Chrzciciela.

(1.1) Zwiedziliśmy kościół pw. św. Jana Chrzciciela.

(1.1) Byliśmy na grobie ks. Cybulskiego, mojego chrzciciela.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

czas. ochrzcić dk., chrzcić ndk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

# chrzcicielka

→ chrzciciel

SJP.pl

#### Patrz:

chrzciciel

# chrzcielnica

naczynie do przechowywania wody chrzcielnej; baptysterium

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

(1.2) archit. część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu

Wiktionary

Chrzcielnica – zbiornik z wodą święconą, używaną podczas sakramentu chrztu. Wykonana z kamienia, metalu lub drewna. Forma dekoracji i proporcji zmieniała się wraz z obowiązującymi stylami w architekturze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zobaczcie, jaka piękna chrzcielnica!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa, AS: χšʹćelʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzest m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześnik m., chrześnica ż., chrzciciel mos., chrzciny nmos., chrześniaczka ż., chrześniak mos., chrzczenie n., przechrzta mos., ochrzczenie n.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) baptysterium

Wiktionary

# chrzcielny

dotyczący chrzczenia; chrzestny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. związany ze chrztem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W nowej formie rytuału chrzcielnego egzorcyzmy są zredukowane do trudno zauważalnej postaci.

(1.1) Chrzestny będzie trzymał świecę chrzcielną.

(1.1) Ksiądz zaintonował litanię chrzcielną.

(1.1) Ale się nachodzili za ubrankiem chrzcielnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., chrzciny lm nm., przechrzta m., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrześcijański, chrzestny, przedchrzcielny

Wiktionary

# chrzcinowy

→ chrzciny

SJP.pl

#### Patrz:

chrzciny

# chrzciny

przyjęcie towarzyszące chrztowi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. rel. uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu

(1.2) żart. lanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mieliśmy urwanie głowy przed chrzcinami.

(1.2) Wzięli szlauch i urządzili jej niezłe chrzciny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

# chrzczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. udzielanie chrztu

(1.2) publ. nadawanie komuś lub czemuś imienia lub nazwy

(1.3) pot. dokonywanie czyjejś inicjacji

(1.4) pot. rozcieńczanie czegoś, mieszanie ze tańszymi składnikami, czemu towarzyszy pogorszenie jakości czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chrzczenie niemowląt jest u nas rzeczą normalną.

(1.3) Dyra zakazała chrzczenia kociaków po toaletach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześcijanin mos., ochrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrzest

Wiktionary

# chrzczonowice

Chrzczonowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Kowiesy.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# chrzept

dawniej (dziś tylko w gwarze kaszubskiej): grzbiet, plecy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. grzbiet, plecy

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== chrzept (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) grzbiet

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɛpt, AS: χšept

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== chrzept (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) grzbiet

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# chrześc.

skrót od: chrześcijański; chrz.

SJP.pl

# chrzęścić

wydawać chrzęst; zgrzytać, trzeszczeć, chrobotać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. chrząsnąć / chrząstnąć / chrzęsnąć / chrzęstnąć)

(1.1) wydawać odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzytać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A samochód toczył się niezgrabnie, chrzęścił i skrzypiał, dzwonił i kaszlał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: χšẽũ̯śćić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary

# chrzęścieć

dawniej: chrzęścić

SJP.pl

# chrześcijanin

osoba wyznająca chrześcijaństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca chrześcijaństwa

Wiktionary

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, Christianismós, łac. Christianitas), chrystianizm – religia monoteistyczna zaliczana do grupy abrahamicznej. Powstała w I wieku n.e. w Azji Zachodniej, na terenie Judei, wówczas podlegającej Cesarstwu Rzymskiemu. Religię tę założył Jezus z Nazaretu, przez wyznawców nazwany Chrystusem, ponieważ uznano go za mesjasza przepowiedzianego w Biblii hebrajskiej, przez chrześcijan nazywanej Starym Testamentem. Życie i nauczanie Jezusa spisano w Ewangeliach; te oraz inne pisma Nowego Testamentu włączono do Biblii. Przez chrześcijan jest uznawana za Słowo Boże – jego główną część lub całość. Poszczególne wyznania chrześcijańskie zwykle nazywają się Kościołami; różnią się poglądami m.in. na kanon Biblii – to, które pisma są natchnione, a które są jedynie apokryfami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Każdy chrześcijanin powinien choć raz w życiu przeczytać Biblię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn, AS: χšeśćii ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześcijaństwo n., chrzest m., chrzciny nmos., chrzczenie n.

:: fż. chrześcijanka ż.

przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

# chrześcijanin-niekatolik

wyznawca religii objawionej przez Chrystusa, wyznania innego niż katolickie; chrześcijanin niekatolik

SJP.pl

# chrześcijanka

kobieta wyznająca chrześcijaństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjãnka, AS: χšeśćii ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześcijaństwo n., chrzest m.

:: fm. chrześcijanin m.

przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

# chrześcijański

przymiotnik od: chrześcijanin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla chrześcijaństwa i chrześcijan

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najważniejszą chrześcijańską modlitwą jest „Ojcze nasz”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: χšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześcijaństwo n., chrześcijanin mos., chrześcijanka ż., chrzest mrz., chrzciny nmos., chrzciciel mos., chrzestny mos., chrzestna ż., chrześniak mos., chrześniaczka ż., chrześnica ż., przechrzta mos., chrzczenie n., ochrzczenie n.

przym. chrzcielny, chrzestny

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk.

przysł. po chrześcijańsku

Wiktionary

# chrześcijańskość

→ chrześcijański

SJP.pl

#### Patrz:

chrześcijański

# chrześcijaństwo

1. religia opierająca się na naukach Jezusa Chrystusa; chrystianizm;
2. wspólnota chrześcijańska; ekumenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

(1.2) ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

Wiktionary

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, Christianismós, łac. Christianitas), chrystianizm – religia monoteistyczna zaliczana do grupy abrahamicznej. Powstała w I wieku n.e. w Azji Zachodniej, na terenie Judei, wówczas podlegającej Cesarstwu Rzymskiemu. Religię tę założył Jezus z Nazaretu, przez wyznawców nazwany Chrystusem, ponieważ uznano go za mesjasza przepowiedzianego w Biblii hebrajskiej, przez chrześcijan nazywanej Starym Testamentem. Życie i nauczanie Jezusa spisano w Ewangeliach; te oraz inne pisma Nowego Testamentu włączono do Biblii. Przez chrześcijan jest uznawana za Słowo Boże – jego główną część lub całość. Poszczególne wyznania chrześcijańskie zwykle nazywają się Kościołami; różnią się poglądami m.in. na kanon Biblii – to, które pisma są natchnione, a które są jedynie apokryfami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Procentowo najwięcej wyznawców chrześcijaństwa mieszka w Europie i Ameryce Południowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ, AS: χšeśćii ̯ä̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześcijanin m., chrześcijanka ż., chrzest m., chrzciciel m., chrzciny nmos., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., przechrzta m., chrzczenie n., ochrzczenie n., przechrzczenie n.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrystianizm; war. śląski chřeśćijaństwo

Wiktionary

# chrzęsnąć

wydać chrzęst; chrzęstnąć, chrząsnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chrzęścić / chrzęszczeć)

(1.1) zob. chrzęścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃snɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšẽũ̯snõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie n., chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęst m.

Wiktionary

# chrześniaczek

zdrobniale o chrześniaku, synu chrzestnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od chrześniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrześniak m., chrzestna ż., chrzestny mos.

przym. chrzestny

Wiktionary

# chrześniaczka

córka chrzestna; chrześnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. córka chrzestna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józia była ze swoją chrześniaczką w Szczyrku.

(1.1) Żona kupiła chrześniaczce kolczyki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: fm. chrześniak m.

czas. chrzcić, ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrześnica

Wiktionary

# chrześniak

syn chrzestny; chrześnik, chrzestniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. syn chrzestny

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Byłem z moim chrześniakiem na Rysach.

(1.1) Mój chrześniak ma na imię Jurek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: zdrobn. chrześniaczek m.

:: fż. chrześnica ż., chrześniaczka ż.

czas. chrzcić, ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

# chrześnica

córka chrzestna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. córka chrzestna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józia była ze swoją chrześnicą w Szczyrku.

(1.1) Żona kupiła chrześnicy kolczyki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniaczka ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: fm. chrześniak m.

czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrześniaczka

Wiktionary

# chrzęśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrzęsnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšẽũ̯śńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząstnięcie n., chrząśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęszczenie n., chrzęst m.

Wiktionary

# chrześnik

syn chrzestny; chrześniak, chrzestniak

SJP.pl

# chrzest

w religii chrześcijańskiej: oczyszczenie z grzechu pierworodnego i przyjęcie do wspólnoty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃st, AS: χšẽũ̯st

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęszczenie ndk.

Wiktionary

# chrzestna

1. matka chrzestna;
2. córka chrzestna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zob. matka chrzestna.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja chrzestna już nie żyje.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzest m., chrzestny m., chrześniak m., chrześniaczek m., chrześnica ż., chrześniaczka ż., chrzcielnica ż., chrzciciel m., chrzciny nmos., chrzczenie n., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż., ochrzczenie n., ochrzczenie się n., przechrzta m., przechrzczenie się n., wychrzta m., wychrzcianka ż.

czas. chrzcić ndk., chrzcić się ndk., ochrzcić dk., ochrzcić się dk., przechrzcić dk., przechrzcić się dk., wychrzcić dk., wychrzcić się dk.

przym. chrzestny, chrzcielny, chrześcijański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) matka chrzestna; przest. kuma; gwara. kmotra

Wiktionary

# chrzęstnąć

wydać chrzęst; chrzęsnąć, chrząsnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. chrzęścić / chrzęszczeć)

(1.1) dokonany od|chrzęścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃stnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšẽũ̯stnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary

# chrzęstniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chrzęstniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzęstniak m.

Wiktionary

# chrzestniaczka

potocznie: chrześniaczka

SJP.pl

# chrzestniak

syn chrzestny; chrześnik, chrześniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Objawem chrzęstniaka są bóle i czasem złamania kości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrząstka ż.

:: zdrobn. chrzęstniaczek m.

przym. chrząstkowy

Wiktionary

# chrzęstniakomięsak

rodzaj złośliwego nowotworu kości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. złośliwy nowotwór tkanki chrzęstnej;

Wiktionary

Chrzęstniakomięsak (chrzęstniak mięsakowy, łac. chondrosarcoma) – złośliwy nowotwór tkanki chrzęstnej należący do grupy mięsaków kości. Wyróżnia się kilka wariantów tego nowotworu, różniących się lokalizacją, przebiegiem i wiekiem zachorowania.

Wikipedia

# chrzęstniakowatość

zaburzenia kostnienia prowadzące do różnorodnych zniekształceń

SJP.pl

# chrzęstnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrzęstnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ˈstʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšẽũ̯stʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęszczenie ndk., chrzęst

Wiktionary

# chrzęstnik

gatunek ryby o chrzęstnym szkielecie

SJP.pl

# chrzęstnokostne

podgromada ryb promieniopłetwych; kostołuskie, kostnołuskie

SJP.pl

Kostnochrzęstne, kostołuskie, ganoidy chrzęstne, kostnołuskie, chrzęstnokostne (Chondrostei), błędnie nazywane chrzęstnikami – podgromada ryb promieniopłetwych (Actinopterygii). Pierwotne formy ryb kostnochrzęstnych pojawiły się już we wczesnym dewonie, rozkwit przeżyły w permie i triasie. Występowały na całym świecie. Obecnie występują w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej.

Wikipedia

# chrzęstnoszkieletowe

gromada ryb które mają strunę grzbietową i chrzęstny szkielet, obejmująca chimery, płaszczki i rekiny

SJP.pl

Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne, chrzęstniki (Chondrichthyes) – gromada kręgowców wodnych – tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) – obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie około 1200 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 milionów lat temu, a chimery ok. 360 mln lat temu.

Wikipedia

# chrzęstnoszkieletowy

ryba chrzęstnoszkieletowa - ryba mająca strunę grzbietową i chrzęstny szkielet; ryba chrząstkoszkieletowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego szkielet zbudowany jest z chrząstek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najstarsze ślady kopalne chrzęstnoszkieletowych są bardzo ubogie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ, AS: χšẽũ̯stnošʹḱeletovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chrzęstny

Wiktionary

# chrzestny

przymiotnik od: chrzest

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. taki, który zbudowany jest z chrząstki

(1.2) anat. związany z chrząstką, dotyczący chrząstki

Wiktionary

Rodzice chrzestni (łac. patrini) – osoby przedstawione w czasie sakramentu chrztu przez osobę chrzczoną lub jego przedstawicieli jako wspierające rozwój religijny i duchowy ochrzczonego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chrząstka ż., chrząsteczka ż.

przym. chrząstkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) chrząstkowy

Wiktionary

# chrzęszczeć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. chrząsnąć / chrząstnąć / chrzęsnąć / chrzęstnąć)

(1.1) wydawać odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzytać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Woda wypłukuje z ziemi szkielety i łuski po pociskach, tysiące łusek. Chrzęszczą, jakbyś szedł po żwirze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃ʃt͡ʃɛt͡ɕ, AS: χšẽũ̯ščeć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary

# chrzęszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chrzęścić.

(1.2) odczasownikowy od|chrzęszczeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: χšẽũ̯ščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary

# chrztowo

Chrztowo (kasz. Chrztowò, dawn. Kartowo) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Liniewo. Wieś jest siedzibą sołectwa Chrztowo, w którego skład wchodzi również osada Równe. Chrztowo leży na południowym brzegu jeziora Sobąckiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# chrzypski

przymiotnik od: Chrzypsko, Chrzypsko Małe, Chrzypsko Wielkie

SJP.pl

# chrzypsko

przymiotnik od: Chrzypsko, Chrzypsko Małe, Chrzypsko Wielkie

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Chrzypsko Małe
- Chrzypsko Wielkie

Wikipedia

# chrzyżmał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rel. krzyżmał

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. chryzmał

Wiktionary

# chrzyżmo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. rel. krzyżmo

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chrzyżmować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. chryzmo

Wiktionary

# chrzyżmować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. rel. namaszczać chrzyżmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Biskup ordynariusz chrzyżmuje bierzmowańców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chrzyżmo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) krzyżmować

Wiktionary

# chss

skrótowiec

(1.1) = polit. hist. Chrześcijańskie Stowarzyszenie Społeczne;

Wiktionary

# chswn

skrótowiec

(1.1) = hist. Chrześcijańska Służba Wyzwolenia Narodów;

Wiktionary

# chtoniczny

podziemny; odnosi się do bóstw piekielnych (chtonicznych) stojących w opozycji do niebiańskich

SJP.pl

# chu

wyraz, zwykle powtórzony, naśladujący odgłos chuchania

SJP.pl

Chu – chińskie państwo istniejące między ok. VIII w. p.n.e., a 223 p.n.e. w Okresie Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw. Początkowo nosiło nazwę Jing (荆), a następnie Jingchu (荆楚). Położone było w dorzeczu środkowego biegu Jangcy. U szczytu swej potęgi zajmowało ziemie dzisiejszych prowincji Hunan, Hubei i Henan, współczesnych miast wydzielonych Chongqing i Szanghaj, oraz fragmenty prowincji Jiangsu. Stolicą Chu było miasto Ying (郢).

Wikipedia

# chubsugulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chubsugułem, dotyczący Chubsugułu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chubsuguł mrz.

Wiktionary

# chubsuguł

jezioro w północnej Mongolii

SJP.pl

Chubsuguł (mong. Хөвсгөл нуур, Chöwsgöl nuur; zwane potocznie Małym Bajkałem, w przeszłości w j. polskim używano także nazwy Koso-Goł) – słodkowodne jezioro tektoniczne w północnej części Mongolii, w pobliżu granicy z Rosją.

Wikipedia

# chuć

popęd seksualny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. chęć, ochota, wola działania

(1.2) daw. chęć do robienia złych rzeczy

(1.3) trudne do opanowania pożądanie fizyczne, pozbawiony hamulców pociąg płciowy

Wiktionary

Pobudzenie seksualne – stan fizjologiczny, pozwalający na odbycie stosunku płciowego.

W odróżnieniu od większości zwierząt ludzie są zdolni do pobudzenia seksualnego przez cały rok, nie istnieją sezony godowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie pieniędzy nam trzeba, waszmościowie, a chuci szlachetnej.

(1.2) Tylko do figlów chuć ma zawsze, nie do nauki.

(1.3) Poczuł, że ogarnia go zwierzęca chuć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xut͡ɕ, AS: χuć

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: przym. chętny, ochotny

(1.2)

:: przym. chutliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chęć, ochota, wola działania

(1.3) pożądanie

Wiktionary

# chuch

potocznie: chuchnięcie, oddech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. wydychane powietrze podczas chuchania

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xux, AS: χuχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuchanie n., chuchnięcie n.

czas. chuchać ndk., chuchnąć dk.

Wiktionary

# chuchać

1. ogrzewać oddechem
2. obchodzić się z czymś lub kimś bardzo delikatnie, bardzo o coś lub kogoś dbać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. chuchnąć)

(1.1) wydychać powietrze, wydobywać z siebie oddech

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) rozgrzewać coś oddechem

(2.2) przen. pot. pielęgnować, chronić coś, dbać o coś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxuxat͡ɕ, AS: χuχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuchnięcie n., chuchanie n., chuch m.

czas. chuchnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) troszczyć się

Wiktionary

# chuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chuchać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈxãɲɛ, AS: χuχãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuch m., chuchnięcie n.

czas. chuchać ndk., chuchnąć dk.

Wiktionary

# chucherko

osoba drobna i wątła

SJP.pl

# chucherkowaty

słabowity, mizerny, drobny, delikatny

SJP.pl

# chuchla

nazwisko

SJP.pl

# chuchnąć

wypuścić ustami powietrze zwiększając jego ciśnienie

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. chuchać)

(1.1) zob. chuchać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxuxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χuχnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuch m., chuchanie n., chuchnięcie n.

czas. chuchać ndk.

Wiktionary

# chuchnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chuchnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuxʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χuχʹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuch m., chuchanie n.

czas. chuchnąć dk., chuchać ndk.

Wiktionary

# chuchrak

osoba o drobnej i wątłej posturze; chuchro; chucherko

SJP.pl

# chuchro

zwykle o człowieku: istota słaba, drobna, mizerna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) człowiek słaby, mizerny lub chorowity

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxuxrɔ, AS: χuχro

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chuchrowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdechlak

Wiktionary

# chuchrowaty

o wyglądzie chuchra; mizerny, słaby, wątły

SJP.pl

# chuck

[czytaj: czak] imię męskie

SJP.pl

- Chuck – serial telewizyjny
- Chuck – album wydany przez grupę Sum 41

Wikipedia

# chucpa

potocznie: bezczelność, tupet, arogancja; hucpa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadmierna pewność siebie, połączona z zuchwałością albo chęcią ukrycia swojego braku umiejętności

(1.2) zuchwałe działanie, źle postrzegane przez innych, np. jako oszustwo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxut͡spa, AS: χucpa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hucpa, tupet

(1.2) hucpa

Wiktionary

# chucpiarski

potocznie: bezczelny, arogancki; hucpiarski

SJP.pl

# chucpiarz

osoba bezczelna i arogancka; hucpiarz

SJP.pl

# chuda

chuda kobieta, dziewczyna

SJP.pl

# chudaczewo

Chudaczewo (niem. Alt Kuddezow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Postomino przy drodze wojewódzkiej nr 203. Wieś jest siedzibą sołectwa Chudaczewo w którego skład wchodzi również miejscowość Ronino.

W miejscowości ma remizę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# chudak

nazwisko

SJP.pl

# chudan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na wschodniej Syberii w Rosji, lewy dopływ Udy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chudański

Wiktionary

# chudański

przymiotnik

(1.1) związany z Chudanem (rzeką na Syberii w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chudan mrz.

Wiktionary

# chudawy

potocznie: nieco chudy; szczupły

SJP.pl

# chudecki

nazwisko

SJP.pl

# chudek

nazwisko

SJP.pl

Chudek – luźno rozbudowana wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Kadzidło.

Rozciąga się na odległości 5 km wzdłuż drogi z Łodzisk do Brodowych Łąk. Przy drodze poprowadzono pas pieszo-rowerowy. Sołectwo tworzą kolonie: Lipki, Morgi, Rule, Rulewek i Stara Wieś. Nie istnieje już przysiółek Borek, koło którego rosły drzewa bartne. Do dzisiaj istnieje przysiółek Zakulesie koło siedliska rodziny Kuleszów, tworzy go pięć gospodarstw. W pobliżu Chudka przepływa rzeka Omulew. Pola, łąki i pastwiska położone między gościeńcem a Omulwią znajdują się na terenie Obszaru Natura 2000 – Dolina Omulwi i Płodownicy.

Wikipedia

# chuderlaczek

zdrobnienie od: chuderlak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od chuderlak

Wiktionary

#### Patrz:

chuderlak

#### Powiązane:

rzecz. chuderlak m.

Wiktionary

# chuderlaczka

zdrobnienie od: chuderlak

SJP.pl

#### Patrz:

chuderlak

# chuderlak

potocznie: człowiek chudy i chorowity; cherlawiec, mizerak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek chudy i zapadający na zdrowiu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W polowym szpitalu leżało na noszach kilku chuderlaków z obandażowanymi głowami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuderlawość ż., chudzina ż., chudość ż.

:: zdrobn. chuderlaczek m.

przym. chuderlawy, chudy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mizerak, chudeusz, chudzielec; stpol. chudoba; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak; reg. pozn. ogigiel.

Wiktionary

# chuderlawiec

potocznie: człowiek chudy i chorowity; cherlak, mizerak

SJP.pl

# chuderlawość

→ chuderlawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest chuderlawe; cecha tych, którzy są chuderlawi

Wiktionary

#### Patrz:

chuderlawy

#### Powiązane:

przym. chuderlawy

przysł. chuderlawo

rzecz. chuderlak mos.

Wiktionary

# chuderlawy

chudy, drobny, mizerny

SJP.pl

# chudeusz

potocznie: człowiek chudy, wynędzniały; chudzielec, chudziak, chudzina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. żart. chudy i słaby człowiek

(1.2) przen. biedaczyna, hołysz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Westchnąłem. — Mój Boże! jakby też to mnie chudeuszowi wigilja smakowała w takim salonie…

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. chudo

przym. chudy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chudzielec, chudzina, cherlak, chuderlak, mizerak; stpol. chudoba; reg. pozn. ogigiel.; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak

(1.2) biedak, biedaczek, biedaczyna

Wiktionary

# chudkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# chudnąć

tracić na wadze, zmniejszać ciężar swojego ciała; szczupleć, wątleć, mizernieć, niknąć

SJP.pl

czasownik

(1.1) stawać się chudszym, szczuplejszym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudnięcie n., schudnięcie n.

czas. odchudzać, schudnąć dk.

przym. chudy, chudzieńki, chudziutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tracić na wadze

Wiktionary

# chudnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tracenie wagi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Występują mało swoiste objawy ogólne: osłabienie, gorączka, chudnięcie, brak apetytu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudość ż., chudzina ż., schudnięcie n.

czas. chudnąć ndk., schudnąć dk.

przym. chudy, chudziutki, chudzieńki

Wiktionary

# chudoba

1. zwierzęta hodowlane; żywy inwentarz;
2. przestarzale: ludzie biedni; biedota, nędza;
3. dawniej: skromny dobytek, ubogie gospodarstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. bieda, ubóstwo, niedostatek

(1.2) przest. pot. mienie osoby ubogiej, skromny dobytek

Wiktionary

- chudoba – przestarzale drobny dobytek, skromne i ubogie gospodarstwo; pochodzi od czeskiego słowa „Chudoba” oznaczającego biedę

W Polsce

- Chudoba – przysiółek wsi Urbanowice w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki
- Chudoba – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Byczyna
- Chudoba – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie
- Chudoba – osada leśna w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie
- Chudoba – przysiółek wsi Nowe Kotkowice w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Głogówek
- Chudoba – kolonia w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Łęczyce
- Chudoba – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Brzeziny
- Chudoba – gromada

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakabądź bywa nasza chudoba, / Na pokaz światu, zawsześmy cudzej / Mądrości słudzy. / Prawem są dla nas względy te oba: / — Jeść możesz, jak się tobie podoba — / Lecz się ubieraj tak — jak chcą drudzy.

(1.2) Chwalę szczęście stateczne: / Nie chceli też być wieczne, / Spuszczę, com wziął, a w cnotę własną się ogarnę / I uczciwej chudoby bez posagu pragnę.

(1.2) I po co to kwiecie rośnie, i dla kogo – / Żeby je wróg deptał swą przeklętą nogą? / I po co ta Wisła srebrne toczy fale – / Żeby w niej swe konie pławili Moskale! / Na co się te nasze dziewki wychowały – / Żeby dziś moskiewskie dzieci piastowały! / Oj, bracia Mazury! Krzywda nam się dzieje, / Ojcowską chudobę rozkradli złodzieje

(1.2,4) Oj ci gospodarze, co gorzałkę lubią, / I siebie i żonę i dzieciny gubią; / Marnieje chudoba, bo nie ma opieki, / Przeklęta gorzałko przepadnij na wieki.

(1.4) Stary sam musiał myśleć o wszystkim teraz. Synowa szalała, syn pił i gdyby nie on, chudoba by wyzdychała i pole zaodłogowało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈdɔba, AS: χudoba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. gwara. chudóbka, gwara. chudobina

przym. daw. chudobny

przysł. daw. chudobnie, daw. chudobno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) chudzielec, chudeusz

Wiktionary

# chudobczyce

Chudobczyce (pol. do 1930 Chudopsice, niem. Dürrhund) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Kwilcz. Miejscowość położona jest około 8,5 km na północny wschód od Kwilcza nieopodal południowego krańca jezioro Lubosz Wielki.

Wikipedia

# chudobny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. biedny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudoba ż.

Wiktionary

# chudopachołek

1. dawniej: człowiek pochodzący z ubogiej szlachty lub niskiego stanu; szaraczek, plebejusz;
2. lekceważąco: człowiek biedny, ubogi; hołysz

SJP.pl

# chudość

→ chudy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan bycia chudym

Wiktionary

#### Patrz:

chudy

#### Przykłady

(1.1) I pomimo swojej chudości i pozornej kruchości, zwyciężył pojedynek na rękę ze spasionym Tymonem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxudɔɕt͡ɕ, AS: χudość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudnięcie n., chudzinka ż., chuderlak mos.

przym. chudzieńki, chudziutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mizerność, cienkość, nietłustość, nietęgość, niemięsistość, wiotkość , drobność, delikatność , filigranowość

Wiktionary

# chudszy

stopień wyższy od przymiotnika: chudy

SJP.pl

Chudszy (ang. Thinner) – powieść Stephena Kinga z 1984 roku, którą napisał pod pseudonimem Richard Bachman.

Wikipedia

# chudy

1. mający (zbyt) mało ciała; bardzo szczupły;
2. mający mało tłuszczu, nietłusty;
3. przenośnie:
a) cienki, niepokaźny; lichy, mizerny;
b) skromny, nieobfity;
c) ubogi, biedny;
d) nieurodzajny;
e) mający zbyt mało jakiegoś składnika, składników

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

(1.2) o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu

(1.3) stpol. biedny

Wiktionary

Lista postaci serialu Dom dla Zmyślonych Przyjaciół pani Foster – lista fikcyjnych postaci występujących w serialu animowanym Dom dla Zmyślonych Przyjaciół pani Foster autorstwa Craiga McCrackena, emitowanym przez Cartoon Network w latach 2004–2009.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre modelki są tak chude, że wyglądają niezdrowo – jakby się głodziły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxudɨ, AS: χudy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudnięcie n., chuderlak m., chudzina ż., chudzinka ż., chudzielec m., chudeusz mos.

czas. chudnąć, odchudzać, schudnąć

przym. chuderlawy, wychudzony, odchudzony, chudzieńki, chudziutki

przysł. chudo, chuderlawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczupły

(1.2) odtłuszczony

Wiktionary

# chudziaczek

zdrobnienie od: chudziak

SJP.pl

# chudziak

1. żartobliwie lub ze współczuciem: osoba chuda; chudzina;
2. przenośnie: osoba godna współczucia; biedak, nieborak

SJP.pl

# chudziątko

pieszczotliwie o kimś wątłym, biednym

SJP.pl

# chudzić

przestarzałe: ograniczać jedzenie w celu odchudzenia kogoś; czynić chudym

SJP.pl

# chudzice

- Chudzice (województwo wielkopolskie) – wieś koło Środy Wielkopolskiej
- Chudzice – nieczynny przystanek osobowy we wsi Cudzice

- Chudzice (plemię) – Chudzicy – plemię słowiańskie

Wikipedia

# chudzicki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Chudzicki – polski lekarz wojskowy
- Józef Chudzicki – polski wojskowy

Wikipedia

# chudziec

1. wątłe, wychudzone zwierzę;
2. w przemyśle mięsnym: zwierzę rzeźne bardzo niskiej klasy, o słabym umięśnieniu

SJP.pl

# chudziej

stopień wyższy od przysłówka: chudo

SJP.pl

# chudzielec

potocznie: człowiek chudy, wynędzniały; chudeusz, chudziak, chudzina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. chudy człowiek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I rzeczywiście siedziało jakieś licho w tym chudzielcu o długich nogach.

(1.1) Niesiem miski tłustej jagły, / By se chudzielce podjadły!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudy m.

przym. chudy, chudzieńki, chudziutki

przysł. chudo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chudeusz, chudzina, chuderlak; stpol. chudoba; reg. pozn. ogigiel.; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak, mizerak

Wiktionary

# chudzieńki

regionalne zdrobnienie od: chudy; chudziutki, chudziuśki, chudziuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑɛ̇̃ɲci, AS: χuʒ́ė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudzielec m., chudość ż., chudnięcie n.

czas. chudnąć ndk.

przym. chudy, chudziutki, chudawy

przysł. chudo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chudziutki

Wiktionary

# chudzik

nazwisko

SJP.pl

- chudzik (Gabrius) – rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych
- Grzegorz Chudzik, polski ratownik górski, naczelnik Grupy Bieszczadzkiej GOPR
- Kamila Chudzik (1986-), polska lekkoatletka
- Jan Chudzik (1904-1933), polski prawnik, działacz narodowy i społeczny
- Krzysztof Lipka-Chudzik (1972-), polski krytyk filmowy
- Natalia Chudzik (1989-), polska piłkarka
- Pawło Chudzik (1985-2015), ukraiński piłkarz
- Ryszard Chudzik (1954-), polski działacz związkowy, samorządowiec

Wikipedia

# chudzikiewicz

nazwisko

SJP.pl

# chudzina

potocznie o szczupłej kobiecie, dziewczynie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) z politowaniem: ktoś bardzo chudy

(1.2) śrpol. biedak

(1.3) śrpol. ludzie biedni

(1.4) śrpol. człowiek nieszczęśliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑĩna, AS: χuʒ́ĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudnięcie n., chudzinka ż., chuderlak mos.

przym. chudy, chudziutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. szczapa

Wiktionary

# chudzinka

potocznie: kobieta wychudzona, o wątłej budowie ciała; także o mężczyźnie (z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym); chudzina, mizerota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od zob. chudzina., pot. bardzo szczupła osoba lub zwierzę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑĩnka, AS: χuʒ́ĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chudy

rzecz. chudzina ż., chudość ż.

Wiktionary

# chudziński

nazwisko

SJP.pl

Chudziński (forma żeńska: Chudzińska; liczba mnoga: Chudzińscy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 3490 osoby, według nowszych, internetowych oparty danych liczba jest 3372. Nazwisko pochodzi od słowa chudy i jest najbardziej rozpowszechnione w zachodniej i środkowej Polsce.

Wikipedia

# chudziuchny

zdrobnienie od: chudy; chudziuśki, chudziutki

SJP.pl

# chudziusieńki

zdrobnienie od: chudziuśki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxud͡ʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: χuʒ́üśė̃ńḱi

Wiktionary

# chudziuśki

zdrobnienie od: chudy; chudziutki, chudziuchny

SJP.pl

# chudziuteńki

zdrobnienie od: chudziutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Malutki taki był, chudziuteńki, ale energiczny - wspominają kardynała Sapiehę krakowianie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxud͡ʑuˈtɛ̃ɲci, AS: χuʒ́utẽńḱi

Wiktionary

# chudziutki

zdrobnienie od: chudy; chudziuśki, chudziuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: chudy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑutʲci, AS: χuʒ́utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chudzielec m., chudzina m./ż., chudzizna ż., chudość ż., chudnięcie n.

czas. chudnąć ndk.

przym. chudy, chudzieńki, chudawy

przysł. chudo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chudzieńki

Wiktionary

# chudzowice

Chudzowice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Trzebiel.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego. Miejscowość jest otoczona gęstymi lasami.

Wikipedia

# chudzynek

Chudzynek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# chudzyno

Chudzyno – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# chudzyński

nazwisko

SJP.pl

# chufu

Cheops (z gr.) – władca starożytnego Egiptu IV dynastii z okresu Starego Państwa. Imię "Cheops" to spopularyzowana przez Herodota, grecka forma egipskiego imienia Chu-fu, skrótu od Chnum-chuefui (z egip. Chnum mnie chroni).

Wikipedia

# chuglaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. zupa z chleba i wody

Wiktionary

# chuj

(wulgarne) huj;
1. członek męski;
2. wyzwisko kierowane do mężczyzn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. mężczyzna z plemięemienia Majów zamieszkującego Gwatemalę i Meksyk, posługującego się m.in. językiem chuj;

Wiktionary

- język chuj – język majański, używany w Gwatemali i Meksyku
- Chujowie – Majowie zamieszkujący Gwatemalę i Meksyk
- chuj – wulgarne określenie członka męskiego lub mężczyzny

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chuj mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Czuh

Wiktionary

# chujawica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. silny wiatr z deszczem lub śniegiem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dujawica, fujawica, zawierucha

Wiktionary

# chujczak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) reg. niewielki, lichy wieprzek

Wiktionary

# chujec

dawniej: knur, kiernoz, wieprz; kierda

SJP.pl

# chujek

zdrobnienie od: chuj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wulg. zdrobn. od chuj (lekceważąco, pieszczotliwie lub ironicznie o penisie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przen. wulg. zdrobn. iron. chuj (odnośnie mężczyzny)

(2.2) przen. wulg. żart. osoba, na temat której lub z którą się rozmawia, ale nie chce się jej obrazić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozchylił płaszcz i wyjął tego swojego małego, śmiesznego chujka.

(2.1) Ten taksówkarz to taki zwykły chujek, nie ma co się nim przejmować.

(2.2) O ty chujku… mój browar schowałeś?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxujɛk, AS: χui ̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuj m., chujoza ż., chujnia ż., chujowizna ż., chujowość ż.

czas. ochujeć

przym. chujowy

przysł. chujowo

wykrz. chuj

Wiktionary

# chujnia

chujoza, chujowizna;
1. wulgarnie: coś zepsutego lub niskiej jakości; badziewie;
2. nieprzyjemna, niekorzystna sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. coś kiepskiego, nieciekawego, niezadowalającego; coś odbieranego negatywnie

(1.2) wulg. zwrot mający wyrazić dezaprobatę dla jakiegoś zjawiska czy stanu rzeczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Straszna chujnia z tą robotą! Od tygodni wysyłam CV i nikt nie dzwoni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxujɲa, AS: χui ̯ńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chujostwo n., chuj m., chujoza ż., chujek m., chujowość ż., chujówka ż., chujowizna ż.

czas. ochujeć, wychujać

przym. chujowy

przysł. chujowo

wykrz. chuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chujoza, swołocz, siara, beznadzieja, dno

Wiktionary

# chujostwo

wulgarnie:
1. rzecz lub sytuacja oceniana bardzo negatywnie; chujstwo;
2. zachowanie oceniane bardzo negatywnie;
3. grupa osób, których zachowanie oceniane jest bardzo negatywnie; chujstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wulg. coś bezużytecznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten sprzęt to jakieś chujostwo, prawie ciągle się zacina.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chujnia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jebaństwo, chujowizna, gówno, szajs, badziewie

Wiktionary

# chujowizna

chujoza, chujnia;
1. wulgarnie: coś zepsutego lub niskiej jakości; badziewie;
2. nieprzyjemna, niekorzystna sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. obiekt lub sytuacja, które mówiący ocenia bardzo negatywnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdy mężczyzna zdrowy, każdy normalny człowiek i każdy medyk przyzna mi rację, że celibat jest chujowizną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuj m., chujek m., chujowość ż., chujnia ż., chujoza ż.

przym. chujowy

przysł. chujowo

wykrz. chuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. chujnia, chujnia z grzybnią, chujoza, kurewstwo; pot. beznadzieja, dziadostwo

Wiktionary

# chujowo

przysłówek sposobu

(1.1) wulg. kiepsko, bardzo źle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Egzamin poszedł mi chujowo. Będę miał poprawkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈjɔvɔ, AS: χui ̯ovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., chujowość ż.

czas. ochujeć dk., wychujać dk.

przym. chujowy

wykrz. chuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) byle jak, wulg. po chuju, pizdowato; eufem. ciulowo, kijowo; pot. do chrzanu, do kitu; neutralnie beznadziejnie, kiepsko, nędznie, tragicznie

Wiktionary

# chujowość

→ chujowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. cecha tego, co chujowe

Wiktionary

#### Patrz:

chujowy

#### Powiązane:

rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., ochujenie n., wychujanie n.

czas. ochujeć dk., wychujać dk.

przym. chujowy

przysł. chujowo

wykrz. chuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. pizdowatość; posp. dziadowskość; pot. kiepskość

Wiktionary

# chujowy

wulgarnie: oceniany bardzo negatywnie; kiczowy, kijowy, beznadziejny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wulg. kiepski, marny, do niczego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chujowy dzień dzisiaj miałem, nic mi nie wychodziło.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈjɔvɨ, AS: χui ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., chujowość ż.

czas. ochujeć dk., wychujać dk.

przysł. chujowo

wykrz. chuj

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. do dupy, dupny, dupiasty, gówniany, pizdowaty, zjebany; eufem. ciulowy; pot. do chrzanu, do kitu, dziadowski, ruski; neutralnie beznadziejny, kiepski, marny, do niczego

Wiktionary

# chujoza

wulgarnie:
1. coś zepsutego lub niskiej jakości; chujowizna, chujnia;
2. nieprzyjemna, niekorzystna sytuacja; chujowizna, chujnia;
3. kobieta oceniana negatywnie; skurwysynka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. skomplikowana, nieciekawa sytuacja

(1.2) wulg. coś nieudanego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale chujoza, zostawiłem w domu klucze do warsztatu i wszyscy pracownicy musieli czekać, aż obrócę wte i wewte.

(1.2) Nie masz co żałować, że nie byłeś na imprezie u wujka Leona, to była totalna chujoza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈjɔza, AS: χui ̯oza

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. chuj.

Wiktionary

#### Synonimy:

chujnia

Wiktionary

# chujstwo

chujostwo; wulgarnie:
1. rzecz lub sytuacja oceniana bardzo negatywnie;
2. grupa osób, których zachowanie oceniane jest bardzo negatywnie

SJP.pl

# chukudu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dwukołowy, ręcznie robiony z drewna pojazd używany na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga do transportu ładunków

Wiktionary

# chuligan

osoba łamiąca zasady współżycia społecznego: biorąca udział w bójkach, dokonująca dewastacji mienia publicznego, popełniająca drobne przestępstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

Wiktionary

Chuligaństwo – awanturnictwo, zachowanie charakteryzujące się lekceważeniem norm życia społecznego oraz obowiązującego porządku prawnego najczęściej o charakterze przestępczym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chodnikiem szła grupa chuliganów, którzy plućuli na chodnik i kopali w kosze na śmieci.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

:: fż. chuliganka ż.

czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

przym. chuligański

przysł. chuligańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awanturnik, grandziarz, łobuz, łotrzyk, żul, żulik

Wiktionary

# chuliganeria

chuligaństwo, chuliganka;
1. gromada chuliganów;
2. chuligańskie zachowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa chuliganów

(1.2) naruszanie norm współżycia społecznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W parku miejskim przesiaduje chuliganeria, która demoluje ławki i kosze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż., chuligańskość ż.

czas. chuliganić ndk.

przym. chuligański

przysł. chuligańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hołota

(1.2) chuliganienie, chuligaństwo

Wiktionary

# chuliganić

zachowywać się w sposób typowy dla chuligana

SJP.pl

# chuliganizm

wulgarne, awanturnicze zachowanie się, lekceważenie przyjętych norm etycznych i społecznych; chuligaństwo

SJP.pl

# chuliganka

1. kobieta łamiąca zasady współżycia społecznego: biorąca udział w bójkach, dokonująca dewastacji mienia publicznego, popełniająca drobne przestępstwa;
2. chuliganeria, chuligaństwo; potocznie:
a) ogół chuliganów; chuligani;
b) chuligańskie zachowanie;
3. potocznie: męska czapka z daszkiem, wykonana zwykle z tkaniny w kratę; oprychówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta naruszająca porządek publiczny, skłonna do wszczynania burd

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

:: fm. chuligan mos.

czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

przym. chuligański

przysł. chuligańsko

Wiktionary

# chuliganolog

specjalista zajmujący się problemem chuligaństwa

SJP.pl

# chuligański

→ chuligan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chuliganami, dotyczący chuliganów, taki jak chuligan

Wiktionary

#### Patrz:

chuligan

#### Powiązane:

rzecz. chuligan mrz., chuliganka ż., chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

przysł. chuligańsko

Wiktionary

# chuligańsko

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób chuligański

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuligaństwo n., chuliganeria ż., chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż., chuligańskość ż.

czas. chuliganić ndk.

przym. chuligański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hultajsko, łobuzersko

Wiktionary

# chuligaństwo

chuliganeria, chuliganka;
1. wulgarne, awanturnicze zachowanie się, lekceważenie przyjętych norm etycznych i społecznych; chuliganizm;
2. ogół chuliganów; chuligani

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zachowanie właściwe chuliganom

Wiktionary

Chuligaństwo – awanturnictwo, zachowanie charakteryzujące się lekceważeniem norm życia społecznego oraz obowiązującego porządku prawnego najczęściej o charakterze przestępczym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Śledczy wstępnie założyli, że był to akt chuligaństwa, a nie akcja satanistów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż.

czas. chuliganić ndk.

przym. chuligański

przysł. chuligańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chuliganeria, łobuzerka, łobuzerstwo; gwara. przestępcza: hultajka

Wiktionary

# chumidło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziwacznie ubrana dziewczyna

Wiktionary

# chumiętki

Chumiętki (pol. hist. Unięcice) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Krobia.

Wikipedia

# chunchuz

członek band grabieżczych działających w północno-wschodnich Chinach na początku wieku XX; hunhuz

SJP.pl

Hunhuzi, także chunchuzi, chunchuzy (ros. хунху́зы; chiń. upr. 红胡子; chiń. trad. 紅鬍子; pinyin hónghúzi; dosł. „czerwonobrodzi”) – chińscy bandyci na dalekowschodnim pograniczu Rosji, od XIX wieku do 1949 roku. Składali się z chińskiego chłopstwa i żołnierzy, a także z zesłańców. Na terenie Mandżurii, Kraju Nadmorskiego i Kraju Chabarowskiego napadali i rabowali osady oraz podróżnych, czasem też kolej. Niektóre oddziały liczyły nawet kilka tysięcy osób i napadały oraz okupowały miasta. Rosjanie, na początku XX wieku okupujący Mandżurię, nazywali chunchuzami niektórych chińskich militarystów, m.in. Zhang Zuolina.

Wikipedia

# chung

- Chung – wieś w Indiach
- Chung – wieś w Iranie
- Chung – dzielnica Pjongjangu (Korea Północna)

Osoby o tym nazwisku:

- Alexa Chung – brytyjska prezenterka telewizyjna i modelka
- Charlet Chung – amerykańska aktorka i aktorka głosowa
- Jamie Chung – amerykańska aktorka
- Kyung-Wha Chung – południowokoreańska skrzypaczka
- Myung-Whun Chung – amerykański dyrygent

Wikipedia

# chuniald

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

# chunzybski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język chunzybski;

Wiktionary

# chupa

rodzaj daszka, pod którym odbywa się tradycyjny żydowski ślub

SJP.pl

Chupa (pisana także huppa lub chuppa) – w tradycji żydowskiej baldachim, pod którym zawierany jest związek małżeński. Aszkenazyjczycy jako chupy używają zdobionej tkaniny rozpiętej na czterech słupkach, która jest stawiana na wolnym powietrzu przed synagogą. Często tkanina zdobiona jest wizerunkami gwiazd, co jest aluzją do licznego potomstwa. Sefardyjczycy zaś trzymają nad mającymi zawrzeć ślub tałes i czynią to z reguły w pomieszczeniu. Wejście oblubienicy pod chupę oznacza wejście do domu oblubieńca. Chupa to także nazwa drugiej części żydowskiej ceremonii ślubnej, w której powinno nastąpić owo wejście pod baldachim, obecnie jednak również pierwsza część zaślubin erusin odbywa się pod nim, a wprowadzenie oblubieńca (przez ojca i przyszłego teścia) i oblubienicy (matka i przyszła teściowa) ma miejsce przed ceremonią.

Wikipedia

# chupacabra

[czytaj: czupakabra] legendarna latynoamerykańska kryptyda (hipotetyczne zwierzę)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) folk. stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich;

Wiktionary

Chupacabra (wym. /t͡ʃupaˈkaβ̞ɾa/; hiszp. la chupacabra, również chupacabras – dosł. wysysacz kóz, z hiszp. chupar – ssać, la cabra – koza) – legendarne latynoamerykańskie zwierzę, obiekt badań kryptozoologii, którego istnienia nie udało się wiarygodnie potwierdzić.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chupacabra, chupacabras

* ukraiński: (1.1) чупакабра ż.

źródła.

== chupacabra (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˌt͡ʃʰupəˈkʰabɹə.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) folk. chupacabra

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chupacabra, chupacabras

* ukraiński: (1.1) чупакабра ż.

źródła.

== chupacabra (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˌt͡ʃʰupəˈkʰabɹə.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) folk. chupacabra

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) chupacabras

Wiktionary

# chuppa

w obrzędowości żydowskiej:
1. ceremonia zaślubin;
2. baldachim ślubny z bogato haftowanej tkaniny, symbolizujący dach domu pana młodego, pod który wchodzi panna młoda

SJP.pl

# churał

rada, terenowy organ władzy państwowej w Mongolii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;

(1.2) hist. polit. w Mongolii Ludowej: terenowy organ władzy państwowej

(1.3) hist. w dawnej Mongolii: wiec starszyzny wioskowej

Wiktionary

Churał (mong. хурал, rada) – organ władzy państwowej w Mongolii, różne rodzaje zgromadzeń (rad, wieców, zjazdów, konferencji), organów przedstawicielskich u Mongołów i u ludów mongolskojęzycznych oraz znajdujących się w kręgu kultury mongolskiej

- Kurułtaj (mong. Их Хуралдай) – rada chanów
- Wielki Churał Państwowy – jednoizbowy parlament Mongolii
- Mały Churał Mongolskiej Republiki Ludowej – organ ustawodawczy MRL w l. 1924–1949 i 1990–1992
- Churał Ludowy Republiki Buriacji, Churał Buriacji – parlament Buriacji
- Churał Ludowy Republiki Kałmucji, Churał Kałmucji – parlament Kałmucji
- Wielki Churał Tuwy, Wielki Churał Republiki Tuwy, Najwyższy Churał Tuwy, Churał Tuwy – parlament Tuwy
- Churał Ludowy Regionu Autonomicznego Mongolia Wewnętrzna – lokalny organ przedstawicielski Mongolii Wewnętrznej
- krytyczne określenie w stosunku do Ogólnobiałoruskiego Zgromadzenia Ludowego (Ogólnobiałoruskiego Zjazdu Ludowego, biał. Усебеларускі народны сход) pod przewodnictwem prezydenta Alaksandra Łukaszenki

Wikipedia

# churałowy

przymiotnik od: churał

SJP.pl

# churchać

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. kaszleć, zwłaszcza męczącym kaszlem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co on tak dzisiaj churcha?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. churchanie n.

Wiktionary

# churchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|churchać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. churchać ndk.

Wiktionary

# churcher

[czytaj: czerczer] osoba często zmieniająca kościoły, do których chodzi na mszę świętą

SJP.pl

# churchill

[czytaj: czerczil] nazwisko, m.in. Winston Churchill (1874-1965) - brytyjski mąż stanu i pisarz

SJP.pl

## Osoby noszace nazwisko Churchill

- Arabella Churchill – ujednoznacznienie
- Charles Spencer-Churchill, 9. książę Marlborough – brytyjski arystokrata i polityk
- Francis Spencer, 1. baron Churchill – brytyjski arystokrata i polityk
- George Spencer-Churchill – ujednoznacznienie
- John Churchill – angielski polityk, założyciel rodu książąt Marlborough
- John Spencer-Churchill – ujednoznacznienie
- John Strange Spencer-Churchill – brytyjski wojskowy
- Marguerite Churchill – amerykańska aktorka sceniczna i filmowa
- lord Randolph Churchill – brytyjski arystokrata i polityk
- Randolph Frederick Churchill – brytyjski polityk
- Sarah Churchill – była żoną Johna Churchilla, 1. księcia Marlborough
- Ward Churchill – amerykański pisarz, weteran z Wietnamu
- Winston Churchill – brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej
- Winston Churchill – brytyjski polityk, jedyny syn Randolpha Churchilla, wnuk Winstona
- Wicehrabia Churchill – ujednoznacznienie
- Victor Spencer, 1. wicehrabia Churchill – brytyjski arystokrata, polityk i przedsiębiorca

Wikipedia

# churching

[czytaj: czerczing] częste zmienianie kościołów, do których chodzi się na mszę świętą

SJP.pl

# churchlać

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. churchać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. churchlanie n.

Wiktionary

# churchlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|churchlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. churchlać ndk.

Wiktionary

# churn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. telekom. bank. odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Churn może być działaniem formalnym – np. złożenie przez klienta wniosku o rezygnację z usług lub działaniem nieformalnym – np. zaprzestanie płatności faktur bez wypowiedzenia umowy. (źródło: [http://www.statconsulting.com.pl/uslugi/analiza_churn_attrition.html StatConsulting])

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. churner (czyt. czerner)

przym. churnowy (czyt. czernowy)

czas. churnować się (czyt. czernować się), schurnować się (czyt. sczernować się)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odejście klienta, migracja klientów

Wiktionary

# churrigueresco

[czytaj: czurrigeREsko] kierunek w osiemnastowiecznej architekturze hiszpańskiej, w którym element dekoracyjności góruje nad konstrukcją; churrigueryzm

SJP.pl

# churrigueryzm

[czytaj: czurrigeryzm] kierunek w osiemnastowiecznej architekturze hiszpańskiej, w którym element dekoracyjności góruje nad konstrukcją; churrigueresco

SJP.pl

Churrigueryzm – specyficzna, hiszpańska odmiana baroku, charakteryzująca się przerostem elementów ornamentowych i niezwykłą obfitością rzeźbiarskich detali występująca w Hiszpanii i Meksyku.

Styl powstał pod koniec XVII wieku i cechował się znacznym nagromadzeniem dekoracji zarówno architektonicznych, rzeźbiarskich i malarskich, które przesłaniały układ konstrukcyjny budowli. Łączył ze sobą detale włoskie, niderlandzkie i motywy meksykańskie tworząc często zawiły wzór roślinny w postaci splątanych ornamentów umieszczanych na płaszczyznach ścian, kwiatonów, festonów, w połączeniu z łamanymi gzymsami, spiralnymi kolumnami itp.

Wikipedia

# churros

[czytaj; czuros] tradycyjny słodki wypiek hiszpański z ciasta parzonego, w formie długich pałeczek, smażonych na głębokim tłuszczu

SJP.pl

Churros (także: porras, calentitos, papitas, kat. xurro) – tradycyjny, tłusty wypiek hiszpański w formie długiego pręta o przekroju w kształcie gwiazdy.

Wytwarzany z wyciskanego na głęboki olej ciasta (składającego się z mąki pszennej, oleju i cukru) i smażonego w wysokiej temperaturze. Znany także w Ameryce Łacińskiej, południowo-zachodnich stanach USA, Francji (tu zwany chichis lub chonchons), Portugalii oraz w Turcji.

Wikipedia

# churski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chur, dotyczący Chur, pochodzący z Chur (miasta w Szwajcarii)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chur

Wiktionary

# chuściak

1. dziecko noszone w chuście; chuścioch;
2. chusta do noszenia dzieci

SJP.pl

# chuściątko

rzadko, potocznie: licha, marna chustka; chustczyna, chuścina

SJP.pl

# chuścina

potocznie: licha, marna chustka; chustczyna, chuściątko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kraw. licha chustka na głowę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mały wyjął zawiniętego w chuścinę złocisza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chustczyna ż.

:: zdrobn. chuścinka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chustczyna, chustka

Wiktionary

# chuścinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszcz. zdrobn. od: chuścina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stała w tej swojej chuścince, ze strachem w zapłakanych oczach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chustczyna ż., chuścina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chuścina, chustka

Wiktionary

# chuścioch

dziecko noszone w chuście; chuściak

SJP.pl

# chuścionka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. onuca

Wiktionary

# chuścionki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|żywiecka. szmaty do owijania nóg

Wiktionary

# chusic

wykrzyknik

(1.1) daw. powitanie piekarskie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxuɕit͡s, AS: χuśic

Wiktionary

# chuśle

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. skrzypce

Wiktionary

# chust

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Wiktionary

Chust (ukr. i ros. Хуст, rus. Густ – Hust, cz. i słow. Chust, Hust, rum. Hust, węg. Huszt, niem. Husst, jidysz Chest, Chyst) – miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie zakarpackim.

Chust leży u ujścia Riki do Cisy, w Kotlinie Marmaroskiej. Przez miasto przebiega lokalna linia kolejowa z Użhorodu do Tiaczowa oraz droga regionalna R03 z Jaremczy do Mukaczewa, z którą łączy się droga regionalna R38 z Dołyny.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chuściański

Wiktionary

# chusta

duża chustka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża chustka

(1.2) pas materiału służący do noszenia dzieci;

(1.3) najczęściej kobiece okrycie głowy i włosów

(1.4) element harcerskiego munduru;

(1.5) ozdobiony fragment tkaniny noszony przez żołnierzy przechodzących do rezerwy

Wiktionary

Chusta – płat materiału, zwykle kwadratowy, prostokątny lub trójkątny. Stosowana jest, przeważnie jako część ubioru kobiecego, do okrywania głowy, ramion i pleców, często jako ozdoba. Niektóre chusty służą do noszenia przedmiotów lub dzieci.

Niekiedy chusta może pełnić funkcję odznaki wyróżniającej jakąś grupę osób, jak np. chusta harcerska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zdrowiej jest nosić dziecko w chuście niż w sztywnym nosidełku.

(1.3) (…) w Holandii także zdarza mi się zobaczyć starszą (holenderską!) panią w chustce. Ortodoksyjne protestantki i żydówki obowiązkowo noszą nakrycia głowy.

(1.4) W jego drużynie zamiast chusty nosiło się krajkę.

(1.5) Na peronie siedziało trzech rezerwistów okrytych kolorowymi chustami z wielkimi pomponami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxusta, AS: χusta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., zdrobn. chustka; zdrobn. chusteczka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński|łochtusza, łoktusza.

Wiktionary

# chustczyna

potocznie: licha, marna chustka; chuścina, chuściątko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kraw. licha chusta na głowę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chłopka miała na głowie ciemną chustczynę po matce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuścinka ż., chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chuścina ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chuścina

Wiktionary

# chustecki

nazwisko

SJP.pl

# chusteczka

zdrobnienie od: chusta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

(1.2) łow. u saren jasna plama z tyłu

Wiktionary

Chusteczka (oryg. ukr. Хустина) – ballada Tarasa Szewczenki napisana w drugiej połowie roku 1847.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy możesz podać mi chusteczkę?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈstɛt͡ʃka, AS: χustečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., chusta ż., chustka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) lusterko, serwetka

Wiktionary

# chusteczkowy

przymiotnik od: chusteczka

SJP.pl

# chustecznik

pojemnik na chusteczki higieniczne

SJP.pl

# chustka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okrycie głowy

(1.2) chusteczka do nosa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia nosiła na głowie chustkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxustka, AS: χustka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., chusta ż., chusteczka ż.

Wiktionary

# chustkowy

przymiotnik od: chustka

SJP.pl

# chustować

środowiskowo: nosić dziecko w chuście

SJP.pl

# chustowy

→ chusta

SJP.pl

#### Patrz:

chusta

# chusyt

członek odłamu judaizmu, odznaczającego się rygorystycznym przestrzeganiem tradycyjnych zwyczajów religijnych i przepisów Talmudu; chasyd

SJP.pl

# chutba

w islamie: kazanie wygłaszane przez chatiba w meczecie w czasie piątkowej modlitwy; chutbah, chutbe

SJP.pl

Chutba – w islamie kazanie wygłaszane przez chatiba w meczecie podczas wspólnej piątkowej modlitwy. Zawiera przede wszystkim treści religijne, ale także odnosi się do wydarzeń bieżących.

Wikipedia

# chutbah

[czytaj: chutba] w islamie: kazanie wygłaszane przez chatiba w meczecie w czasie piątkowej modlitwy; chutba, chutbe

SJP.pl

# chutbe

w islamie: kazanie wygłaszane przez chatiba w meczecie w czasie piątkowej modlitwy; chutbah, chutba

SJP.pl

# chute

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. prędko

Wiktionary

Chute – wieś w Anglii, w hrabstwie Wiltshire. Leży 28 km na północny wschód od miasta Salisbury i 104 km na zachód od Londynu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pódź chute! → Chodź prędko!

Wiktionary

# chutkowice

Chutkowice – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Drohiczyn. Leży na prawym brzegu Bugu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Drohiczynie.

Wikipedia

# chutliwiec

rodzaj ssaka z podrodziny niełazów

SJP.pl

Chutliwiec (Antechinus) – rodzaj ssaków z podrodziny myszoworów (Phascogalinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).

Wikipedia

# chutliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co chutliwe; cecha tych, którzy są chutliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuć ż., chętny mos., chęć ż.

przym. chutliwy, chutnie, chętny

przysł. chutnie, chętnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pożądliwość, rozwiązłość

Wiktionary

# chutliwy

dawniej: łatwo się podniecający seksualnie

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) pobudliwy seksualnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następnie zaprowadził nowo przybyłego do malowniczej gospody: piwo, śpiewy, chutliwe panienki, cygańska kapela.

(1.1) Zaraza na tę parszywą dziurę, fałszywego Udolfa i chutliwego klechę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xuˈtlʲivɨ, AS: χutlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chuć ż., chętny mos., chęć ż., niechęć ż., chutliwość ż., chętka ż.

przym. chętny, niechętny

przysł. chętnie, niechętnie, chutliwie

Wiktionary

# chutnej

[czytaj: czatnej] pikantny lub łagodny sos stosowany jako dodatek do potraw, popularny głównie w Indiach; chutney, czatnej, ćatni

SJP.pl

# chutney

[czytaj: czatni albo czatnej] sos z owoców i warzyw stosowany jako dodatek do potraw, popularny głównie w Indiach; czatnej, chutnej, ćatni

SJP.pl

Chutney, czatni, hindi चटनी ćatni – gęsty sos używany w kuchni indyjskiej. Sporządzany z owoców i warzyw, z rodzynkami, czosnkiem, cebulą, musztardą, octem itp. Używany do potraw mięsnych i wegetariańskich. W smaku może się wahać od bardzo pikantnego do łagodnego, także słodkiego. W Europie Zachodniej dostępny w formie gotowej, sprzedawany w słoiczkach. W Indiach sporządzany na bieżąco, często z sezonowych składników. W południowych Indiach podawany wraz z sambarem jako dodatek do dosy.

Wikipedia

# chutnie

przysłówek

(1.1) stpol. szybko, prędko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxutʲɲɛ, AS: χutʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chutliwość ż.

Wiktionary

# chutny

dawniej: namiętny, ochoczy

SJP.pl

# chutor

osiedle lub stanica kozacka; futor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy

(1.2) hist. przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chutornik mos.

przym. chutorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gwara. futor

Wiktionary

# chutornik

właściciel chutoru

SJP.pl

# chutorowy

→ chutor; futorowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chutorem, dotyczący chutoru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chutor mrz., chutornik mos.

Wiktionary

# chutuchtu

tytuł wyższych dostojników w dawnej Mongolii; chutuktu

SJP.pl

# chutuktu

tytuł nadawany wyższym dostojnikom w dawnej Mongolii; chutuchtu

SJP.pl

Tulku (tyb.: སྥྲུལ་སྐུ་, Wylie: sprul sku, ZWPY: zhügu) – w buddyzmie tybetańskim – istota, która manifestuje się w postaci ludzkiej przez wiele kolejnych inkarnacji, w przeciwieństwie do innych istot odradzająca się w świadomy sposób, aczkolwiek nie zawsze pamiętająca swoje poprzednie żywoty.

Wikipedia

# chuzestański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Chuzestanem, dotyczący Chuzestanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Chuzestan mrz.

Wiktionary

# chwacić

powodować ochwat u konia (gośćcowe zapalenie miękkich części kopyta końskiego), przeważnie przez niewłaściwe żywienie lub nadmierne przemęczenie

SJP.pl

# chwacki

dzielny, śmiały

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) świadczący o sile i dzielności

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfat͡sʲci, AS: χfacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwackość ż., chwat mos.

przysł. chwacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziarski, dzielny, zaradny, gracki, zuchowaty

Wiktionary

# chwacko

przysłówek

(1.1) w sposób chwacki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lecz zanućcie mi ją chwacko, / Jak to niegdyś, gdy my społem / Roztrącali chmury czołem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwat mos., chwackość ż.

przym. chwacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziarsko, zawadiacko

Wiktionary

# chwackość

→ chwacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest chwackie

Wiktionary

#### Patrz:

chwacki

#### Powiązane:

rzecz. chwat mos.

przym. chwacki

przysł. chwacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawadiackość

Wiktionary

# chwalba

przestarzale:
1. pochwała, uznanie
2. chełpliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. uwielbienie, chwalenie

(1.2) daw. chełpliwość, przechwalanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bracia śpieszyli, oddając Panu należne chwalby, a cała noc rozbrzmiewała okrzykami wesela.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. chwalebnie

rzecz. chwała ż.

przym. chwalny, chwalebny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochwała

Wiktionary

# chwalborzyce

Chwalborzyce – wieś sołecka w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Świnice Warckie.

W skład sołectwa wchodzą części wsi: Góry Chwalborskie, Odrada, Pieńki.

Wikipedia

# chwalczyni

→ chwalca; piewczyni, pochlebczyni, gloryfikatorka

SJP.pl

# chwalebnie

przysłówek

(1.1) w sposób chwalebny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwalba ż., chwalebność ż.

przym. chwalebny

Wiktionary

# chwalebniej

stopień wyższy od przysłówka: chwalebnie

SJP.pl

# chwalebniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chwalebny

SJP.pl

# chwalebność

→ chwalebny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co jest chwalebne

Wiktionary

#### Patrz:

chwalebny

#### Powiązane:

przym. chwalebny, chwalny

przysł. chwalebnie

Wiktionary

# chwalebny

1. godny pochwały;
2. przynoszący chwałę; zaszczytny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) godny pochwały

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfaˈlɛbnɨ, AS: χfalebny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwalba ż., chwalebność ż., chwalenie n., pochwalenie n., pochwalenie n., zachwalanie n., zachwalenie n.

czas. chwalić ndk., pochwalić dk., pochwalać ndk., zachwalać ndk., zachwalić dk.

przym. chwalny, pochwalny

przysł. chwalebnie, pochwalnie, chwalnie

Wiktionary

# chwalęcice

W Polsce

- Chwalęcice – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Kłodawa
- Chwalęcice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Goszczanów
- Chwalęcice – dzielnica Gorzowa Wielkopolskiego

Wikipedia

# chwalęcin

W Polsce

- Chwalęcin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Niemcza
- Chwalęcin – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Orneta
- Chwalęcin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą
- Chwalęcin – gromada w powiecie braniewskim
- Chwalęcin – gromada w powiecie jarocińskim

Wikipedia

# chwalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwalić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfaˈlɛ̃ɲɛ, AS: χfalẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwalić

rzecz. chwała ż., chwalstwo n.

przym. chwalebny

Wiktionary

# chwalibóg

imię męskie

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Józef Chwalibóg − polski działacz opozycyjny
- Jan Chwalibóg − polski oficer
- Józef Chwalibóg − polski poeta, filozof i podróżnik
- Karol Chwalibóg − polski urzędnik
- Krzysztof Chwalibóg − polski architekt
- Maria Chwalibóg − polska aktorka
- Marian Chwalibóg − polski specjalista w dziedzinie maszyn i mechanizmów włókienniczych
- Ryszard Chwalibóg − polski inżynier mechanik
- Wincenty Chwalibóg − polski oficer
- Zbigniew Chwalibóg − polski architekt

Wikipedia

# chwalibogowice

Chwalibogowice – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Opatowiec.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chwalibogowice, po jej zniesieniu w gromadzie Opatowiec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Na terenie miejscowości odkryto znaleziska z okresu neolitu. Odnaleziono tu także ślady wczesnośredniowiecznej osady.

Wikipedia

# chwalibogowo

W Polsce

- Chwalibogowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Chwalibogowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo
- Chwalibogowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Września
- Chwalibogowo – gromada
- Chwalibogowo – przystanek kolejowy we wsi Chwalibogowo, w powiecie wrzesińskim

Wikipedia

# chwalibogowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chwaliboga lub z nim związany

SJP.pl

# chwalibożyce

Chwalibożyce (niem. Frauenhain) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Wikipedia

# chwalić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

(1.2) przest. czcić, wielbić

czasownik zwrotny niedokonany chwalić sobie

(2.1) być z czegoś zadowolonym

czasownik zwrotny niedokonany chwalić się

(3.1) podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie chwal jej zbyt często, bo popadnie w samozachwyt.

(1.2) Grajmy Panu na harfie, grajmy Panu na cytrze, chwalmy śpiewem i tańcem cuda te fantastyczne.

(2.1) Babcia chwali sobie nowy aparat słuchowy.

(3.1) Michał chwali się swoim nowym komputerem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfalʲit͡ɕ, AS: χfalʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwalstwo n., chwalenie n., chwała ż., pochwała ż.

czas. pochwalić, zachwalać, przechwalać, wychwalać

przym. chwalebny, chwalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) doceniać

(1.2) czcić, gloryfikować, sławić, wielbić, uwielbiać, oddawać cześć

(2.1) zachwalać

(3.1) afiszować się, chełpić się, chlubić się, chodzić jak paw, popisywać się, przechwalać się, wychwalać się, zadzierać nosa; pot. kręcić kuprem

Wiktionary

# chwalidup

potocznie: kobieta nadmiernie przechwalająca się; także o mężczyźnie (z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym)

SJP.pl

# chwalidupa

potocznie: mężczyzna nadmiernie przechwalający się

SJP.pl

# chwalimir

imię męskie

SJP.pl

Chwalimir, Chalimir, Falimir, Kwalimir – staropolskie imię męskie, złożone z członu Chwali- („chwalić, sławić, dziękować”) i -mir („pokój, spokój, dobro”). Prawdopodobnie oznaczało „tego, który sławi pokój”.

Wikipedia

# chwalimirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chwalimira lub z nim związany

SJP.pl

# chwaliński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bronisław Chwaliński – polski wojskowy, działacz niepodległościowy
- Piotr Chwaliński – polski rolnik i samorządowiec, poseł na Sejm

Wikipedia

# chwalipięta

(r. męski) osoba, która się chwali

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) pot. ktoś, kto stale się czymś chwali

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie lubię się bawić z Anią, to taka okropna chwalipięta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta, AS: χfalʹipʹi ̯ẽnta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwalipięctwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. samochwał, samochwała; książk. bufon, reklamiarz; przest. samochwalca, fanfaron; wulg. chwalidup

Wiktionary

# chwalisz

nazwisko

SJP.pl

# chwaliszewo

- Chwaliszewo – część Poznania
- Chwaliszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gm. Kcynia
- Chwaliszewo – gromada w powiecie szubińskim

Wikipedia

# chwaliszowice

Chwaliszowice (do 1945 niem. Quolsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Trzebiel.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# chwalisław

imię męskie

SJP.pl

- Chwalisław – imię
- Chwalisław – wieś w woj. dolnośląskim

Wikipedia

# chwalisława

imię żeńskie

SJP.pl

Chwalisława, Falisława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członu Chwali- („chwalić, sławić, dziękować”) i -sława („sława”). Prawdopodobnie oznaczało „tę, która chwali sławę”. W źródłach polskich poświadczone od XIII wieku. Forma Falisława powstała w wyniku uproszczenia się grupy chw w f, które zaszło na Śląsku, w Małopolsce i na Mazowszu w polszczyźnie epoki przedpiśmiennej.

Wikipedia

# chwalisławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chwalisławy lub z nią związany

SJP.pl

# chwalisławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Chwalisława (Chwalisławy) lub z nim (z nią) związany

SJP.pl

# chwalnie

przysłówek sposobu

(1.1) stpol. chwalebnie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfalʲɲɛ, AS: χfalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwała

przym. chwalebny

Wiktionary

# chwalny

1. dawniej: chwalący, pochwalny;
2. dawniej: godny chwały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stpol. sławny

(1.2) stpol. chwalebny

(1.3) daw. i gwara. chełpliwy, zarozumiały

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfalnɨ, AS: χfalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwała ż., chwalba ż., chwalebność ż., pochwała ż.

czas. chwalić, pochwalić

przym. chwalebny

Wiktionary

# chwalstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chwalenie, czczenie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwalić ndk.

rzecz. chwalca mos., chwalczyni ż., chwalenie n., chwała ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwalenie

Wiktionary

# chwarstnica

Chwarstnica (niem. Klein Schönfeld) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Gryfino. Jest to wieś o typie owalnicy. Kilometr od wsi znajduje się Jezioro Chwarstnickie o powierzchni 9 ha. Jest tu zabytkowy kościół pw. Świętej Trójcy z fragmentem murów otaczających przykościelny cmentarz. We wsi działa również Zespół Szkół, w którego skład wchodzą: Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II.

Wikipedia

# chwarstno

Chwarstno (niem. Horst) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Węgorzyno.

Według danych z 1 stycznia 2011 roku wieś liczyła 116 mieszkańców.

W latach 1975–98 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# chwarszyjski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język chwarszyjski;

Wiktionary

# chwarzenko

Chwarzenko (kaszb. Chwôrzënko, niem. Klein Gwarszno, 1867-1918 Elsenthal) – wieś pogranicza kaszubsko-kociewskiego w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Stara Kiszewa przy drodze wojewódzkiej nr .

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Inne miejscowości o nazwie Chwarzno: Chwarzno

Wikipedia

# chwarzno

dzielnica Gdyni

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Chwarzno – część miasta Gdynia
- Chwarzno – wieś w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Stara Kiszewa

Wikipedia

# chwaścik

zdrobnienie od: chwast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chwast

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie chwast, lecz tylko mały chwaścik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwast m.

Wiktionary

# chwaścisko

zgrubienie od: chwast

SJP.pl

# chwast

wiązka nici, wełny, kordonków zdobiąca brzegi tkanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. ogrod. roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

(1.2) pot. wszelkie rośliny nieużytkowe, uważane za zbędne

(1.3) daw. pęczek nici, piór lub włosia użyty jako ozdoba

Wiktionary

Chwast lub roślina segetalna – roślina niepożądana w uprawach (z punktu widzenia gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej). Chwasty rosną zazwyczaj dziko na siedliskach segetalnych (polu uprawnym, łące, pastwisku itp). Wiele uznawanych dawniej za chwasty to dziś rośliny ginące, niektóre (np. niektóre chwasty lnu) są już w Polsce wymarłe. Nauką zajmującą się chwastami i ich zwalczaniem jest herbologia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niepielęgnowany ogród zarósł chwastami.

(1.3) Arkadyusz Pawłowicz miał na sobie szerokie szarawary jedwabne, czarną kurtkę aksamitną, piękny fez z chwastem i żółte chińskie pantofle bez napiętków. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfast, AS: χfast

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwastownik m., chwastówka ż., chwastnica ż.

:: zdrobn. chwaścik mrz.

przym. chwastowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zielsko, ziele, badyl

(1.3) frędzel, kita, fontaź, pompon, chwost, kutas

Wiktionary

# chwastek

nazwisko

SJP.pl

# chwastnica

1. pospolity chwast polny z rodziny traw;
2. roślina zbożowa uprawiana w Azji; pajza

SJP.pl

Chwastnica (Echinochloa P.Beauv.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Do rodzaju należą 33 gatunki. Występują one głównie w strefie międzyzwrotnikowej, w większości na siedliskach wilgotnych lub w wodach. Kilka gatunków jest szeroko rozpowszechnionymi chwastami, dwa są rzadko uprawiane jako rośliny zbożowe.

Wikipedia

# chwastobójczy

stosowany do zabijania chwastów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) roln. chem. przeznaczony do zwalczania chwastów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy ta zawiesina to preparat chwastobójczy, o który cię poprosiłem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxfastɔˈbujt͡ʃɨ, AS: χfastobui ̯čy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. chwastobójczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) herbicydowy

Wiktionary

# chwastówka

Chwastówka (zwyczajna) (Cisticola juncidis) – gatunek małego, krótkoskrzydłego ptaka z rodziny chwastówkowatych (Cisticolidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych.

Wikipedia

# chwastówkowate

o cechach chwastówkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Chwastówkowate (Cisticolidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), do której w zależności od ujęcia systematycznego zalicza się około 150–160 gatunków, występujących głównie w cieplejszych, południowych regionach Starego Świata oraz w Australazji. Dawniej były włączane do rodziny pokrzewkowatych (Sylviidae).

Wikipedia

# chwastówkowaty

o cechach chwastówkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# chwastownik

specjalna brona do usuwania chwastów

SJP.pl

# chwastowy

związany z chwastem

SJP.pl

# chwaszczewo

Chwaszczewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sidra.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Częstochowskiej i św. Kazimierza w Majewie.

Wikipedia

# chwaszczyno

Wikipedia

# chwat

1. człowiek odważny, dzielny, śmiały; śmiałek, zuch, odważniak;
2. w łowiectwie: półkole w żelazie nastawionym na zwierzynę, które zatrzaskuje się przez poruszenie się zwierza;
3. w zoologii: ryba karpiowata, brzuchopłetwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. krzepki mężczyzna, morus

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) icht. boleń pospolity

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) łow. rodzaj półokrągłego wnyka

Wiktionary

Osoby o nazwisku Chwat

- Aleksander Chwat – pierwotna tożsamość, z którą urodził się Aleksander Wat (1900–1967), pisarz i poeta
- Leszek Chwat (1957–), polityk, urzędnik samorządowy, poseł na Sejm II kadencji
- Ludwik Chwat (1831–1914), lekarz chirurg

Inne

- Chwat (działo pancerne) – niemieckie działo pancerne Jagdpanzer 38(t) zdobyte podczas powstania warszawskiego
- Pająk chwat wszystkich brat – węgierski serial animowany

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy ci uda się taka sztuka, toś jest chwat!

(2.1) Brały tak sobie, złapaliśmy dwa średnie chwaty.

(3.1) Złapali go leśnicy, jak wjeżdżał z chwatami w torbie do lasu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chwacki, chwatki

przysł. chwatko, chwacko

rzecz. chwackość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bohater, chojrak, gieroj, junak, kozak, mołojec, śmiałek, zuch; gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie|pierón, pieróńszczok.

(2.1) boleń pospolity, boleń, rap, rapa

Wiktionary

# chwatać

czasownik

(1.1) stpol. chwytać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfatat͡ɕ, AS: χfatać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwatanie n.

Wiktionary

# chwatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwatać ndk.

Wiktionary

# chwatki

chwatny; dawniej:
1. taki, który ma cechy chwata, jest odważny, sprawny i dzielny; śmiały;
2. taki, który łatwo i szybko chwyta; chwytny, chwytki, chwytliwy

SJP.pl

# chwatko

→ chwatki

SJP.pl

#### Patrz:

chwatki

# chwatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chwatny

SJP.pl

# chwatny

chwatki; dawniej:
1. taki, który ma cechy chwata, jest odważny, sprawny i dzielny; śmiały;
2. taki, który łatwo i szybko chwyta; chwytny, chwytki, chwytliwy

SJP.pl

# chwatosz

chwatosz pluskwiakowiec - błonkówka z rodziny grzebaczowatych

SJP.pl

# chwała

uznanie, cześć, chluba; zaszczyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uznanie, szacunek, cześć

(1.2) chluba

(1.3) majestat

Wiktionary

- Chwała – amerykański film wojenny z 1989
- Chwała! Chwała! – amerykańska komedia z 1989

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bogu na chwałę, bliźniemu na ratunek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfawa, AS: χfau̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwalstwo n., chwalenie, przest. chwalba

czas. chwalić

przysł. chwalnie

przym. chwalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gloria

Wiktionary

# chwałek

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Chwałek – rzymskokatolicki duchowny, muzykolog i organmistrz
- Sebastian Chwałek – polski polityk i prawnik
- Wilhelm Chwałek – polski inżynier, geodeta

Wikipedia

# chwałków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Marcinowice;

Wiktionary

Chwałków – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Marcinowice.

Wikipedia

# chwałkowice

3 miejscowości w Polsce:

- Chwałkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wińsko
- Chwałkowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo
- Chwałkowice-Huby – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Strzałkowo

Wikipedia

# chwałkówko

Chwałkówko – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Łubowo przy drodze wojewódzkiej nr 434.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# chwałkowo

W Polsce

- Chwałkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Krobia
- Chwałkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Wielkopolska
- Chwałkowo – gromada

Zobacz też

- Chwałkowo Kościelne, Chwałków

Wikipedia

# chwałowice

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. dzielnica Rybnika

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 6, w tym 5 podstawowych

- Chwałowice – część miasta Rybnik
- Chwałowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice
- Chwałowice – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Bogdaniec
- Chwałowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Iłża
- Chwałowice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Radomyśl nad Sanem
- Chwałowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów

Wikipedia

# chwałowicki

przymiotnik od: Chwałowice

SJP.pl

# chwałszyce

Chwałszyce – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Nekla.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W pobliżu miejscowości znajduje się Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP Chwałszyce) dla jadących Autostradą A2 w kierunku Poznania.

Wikipedia

# chwdp

slangowe, wulgarne: skrót określenia Chuj W Dupę Policji

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = wulg. chuj w dupę policji;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jarek i jego kumple napisali na murze ChWDP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ, AS: χa‿vu‿de‿pe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) JP

Wiktionary

# chwedczuk

nazwisko

SJP.pl

# chwedoruk

nazwisko

SJP.pl

# chwiać

1. pochylać w różne strony; huśtać, kołysać, chybotać;
2. chwiać się:
a) być chwianym, poruszanym w różne strony; kołysać się;
b) pochylać się, uginać się, kołysać się;
c) książkowo: słabnąć, upadać, zanikać;
d) przestarzałe: być niezdecydowanym, wahać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zachwiać)

(1.1) poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony

czasownik zwrotny niedokonany chwiać się (dk. zachwiać się)

(2.1) poruszać się na różne strony, trzymając się podstawy

(2.2) tracić uprzednią moc, wielkość

(2.3) być niezdecydowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chybotać, kiwać, kołysać, odchylać

(2.1) chybotać się, gibać się, kiwać się, kołysać się, odchylać się, tańczyć, zataczać się

(2.2) słabnąć, upadać, zanikać

(2.3) wahać się

Wiktionary

# chwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwiać

przym. chwiejny

Wiktionary

# chwiałkowski

nazwisko

SJP.pl

# chwiej

człowiek niezdecydowany, wahający się

SJP.pl

Chwiej – forma reklamy pneumatycznej w postaci humanoidalnej konstrukcji, która w wyniku przepływu powietrza wykonuje ruchy przypominające taniec.

W branży reklamowej spotyka się także określenia takie jak: windyman lub skydancer. W Stanach Zjednoczonych, gdzie cieszą się dużą popularnością, są kojarzone głównie z komisami samochodowymi.

Po raz pierwszy taka konstrukcja została użyta podczas Igrzysk Olimpijskich w Atlancie w 1996 roku.

Wikipedia

# chwiejba

chwianie się, kołysanie się

SJP.pl

# chwiejczak

nazwisko

SJP.pl

# chwiejnie

przysłówek

(1.1) w sposób chwiejny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwiejność ż.

przym. chwiejny

Wiktionary

# chwiejniej

stopień wyższy od przysłówka: chwiejnie

SJP.pl

# chwiejniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chwiejny; bardziej chwiejny

SJP.pl

# chwiejność

→ chwiejny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest chwiejne; cecha tego, kto być chwiejny

Wiktionary

#### Patrz:

chwiejny

#### Powiązane:

przym. chwiejny

przysł. chwiejnie

Wiktionary

# chwiejny

1. przechylający się w różne strony, chybotliwy;
2. niezdecydowany, często zmieniający zdanie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chylący się w różne strony

(1.2) często zmieniający zdanie, niestały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego wieczora dwóch amerykańskich żołnierzy chwiejnym krokiem wyszło z baru, skatowało do nieprzytomności orzyszanina i zabrało mu forda focusa.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. chwiejnie

rzecz. chwiejność ż., chwianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chybotliwy, niestabilny

(1.2) niezdecydowany, niepewny, labilny, zmienny, niestały, kapryśny, niestabilny

Wiktionary

# chwierutać

gwarowo: niesprawnie i z hałasem coś długo robić

SJP.pl

# chwierutanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwierutać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwierutać

Wiktionary

# chwierutny

gwarowo: chwiejny; chwiejący się

SJP.pl

# chwila

krótki odcinek czasu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bardzo krótki czas

(1.2) punkt w czasie

Wiktionary

Chwila – polskojęzyczna gazeta o charakterze narodowo-syjonistycznym wydawana przez środowiska żydowskie we Lwowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jerzy patrzył (przez) chwilę na wystawę sklepową.

(1.1) W jednej chwili Jasmine traci wszystko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfʲila, AS: χfʹila

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwilunia ż., chwilówka ż.; zdrobn. chwilka ż., chwileczka ż.

przym. chwilowy

przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) moment

(1.1) mgnienie oka

Wiktionary

# chwilami

od czasu do czasu; niestale

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) co jakiś czas, czasami, od czasu do czasu

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) N. lm. od chwila

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chwilami miewam zawroty głowy.

(1.1) Chwilami dziewczyna stała i nie śpiewała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfʲiˈlãmʲi, AS: χfʹilãmʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwileczka ż., chwilunia ż., chwilowość ż., chwilówka ż.

przym. chwilowy

przysł. chwilowo

Wiktionary

# chwilę

krótki odcinek czasu

SJP.pl

# chwileczka

zdrobnienie od: chwilka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: chwila

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy łaskawa pani zechciałaby chwileczkę zaczekać?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɛt͡ʃka, AS: χfʹilečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwilunia ż.

przysł. chwilami

Wiktionary

# chwileczkę

zdrobnienie od: chwilka

SJP.pl

# chwileńka

zdrobnienie od: chwila

SJP.pl

# chwilka

zdrobnienie od: chwila

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od chwila

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odpowiedzenie na ten list zajęłoby ci chwilkę, a teraz, jak już klient się obraził, to tak łatwo się nie da tego naprawić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfʲilka, AS: χfʹilka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwileczka ż., chwilunia ż., chwilowość ż., chwilówka ż.

przym. chwilowy

przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) momencik

Wiktionary

# chwilkę

zdrobnienie od: chwila

SJP.pl

# chwilówka

potocznie:
1. krótkoterminowa pożyczka gotówkowa o wysokich kosztach spłaty;
2. wcześniejsza wypłata części pensji na prośbę pracownika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. krótkoterminowa pożyczka

Wiktionary

Pożyczka gotówkowa (ang. cash loan) – umowa, na podstawie której pożyczkodawca udostępnia na określony czas pożyczkobiorcy określoną sumę środków pieniężnych, zaś pożyczkobiorca zobowiązuje się w umówionym terminie zwrócić pożyczoną sumę środków pieniężnych, oraz (zazwyczaj) wynagrodzenie (opłatę, odsetki) dla pożyczkodawcy z tytułu ich udostępnienia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chwilka ż., chwila ż.

przysł. chwilami

przym. chwilowy

Wiktionary

# chwilówkowy

→ chwilówka

SJP.pl

#### Patrz:

chwilówka

# chwilowo

przysłówek sposobu

(1.1) przez chwilę; bardzo krótko

(1.2) tymczasowo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To jest zbiornik wodny, chociaż chwilowo jest pusty.

(1.2) Radca chwilowo przeprosił zebranych, najwidoczniej zmierzając pospiesznie do prewetu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɔvɔ, AS: χfʹilovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwilka ż.

przym. chwilowy

przysł. chwilami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) na razie

Wiktionary

# chwilowość

→ chwilowy

SJP.pl

#### Patrz:

chwilowy

# chwilowy

trwający przez krótki okres czasu; temporalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przejściowy, występujący w danej chwili, właściwy danej chwili

(1.2) trwający tylko chwilę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zanim wyruszyliśmy w dalszą drogę, zrobiliśmy sobie chwilowy postój w schronisku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɔvɨ, AS: χfʹilovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwilowość ż., chwilówka ż., chwilka ż.

przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) krótkotrwały

Wiktionary

# chwilunia

zdrobnienie od: chwila; chwilka, chwileczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od chwila

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę zastanowić się chwilunię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfʲiˈlũɲa, AS: χfʹilũńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwileczka ż.

przysł. chwilami

Wiktionary

# chwin

nazwisko

SJP.pl

# chwistek

nazwisko

SJP.pl

# chwościk

1. pasożyt buraczany;
2. w wędkarstwie: element mocowany do błystki;
3. zdrobnienie od: chwost

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chwost

Wiktionary

Chwościk lub cerkosporoza – grupa grzybowych chorób roślin wywołana przez gatunki zaliczane do rodzaju Cercospora. W opracowaniu „Polskie nazwy chorób roślin uprawnych” preferowana jest polska nazwa chwościk. Ma to uzasadnienie także w tym, że zmiany w taksonomii tego rodzaju spowodowały, że obecnie wiele jego gatunków należy do innych rodzajów, w związku z tym używanie nazwy cerokosporoza jest już nieprawidłowe. Nazwę cerokosporoza zachowano tylko dla jednej choroby (cerkosporoza róży), wszystkie pozostałe mają nazwę chwościk.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To nie chwost, lecz tylko mały chwościk.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwost m.

Wiktionary

# chwost

1. ozdobny pęk nici, piór lub włosia; kutas;
2. przestarzale:
a) ogon;
b) zakończenie ogona w kształcie pędzla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. pęk piór lub nici używany jako ozdoba przy odzieży;

(1.2) przest. także reg-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Bukowina. ogon

Wiktionary

Chwast, chwost – ozdobne zakończenie sznura. W wersji podstawowej składa się z zacisku sznura lub węzła, oraz frędzli. W rozbudowanej wersji, wykonywanej z jedwabnej nici, węzeł, splot i oplot są oparte na drewnianym modelu, często charakteryzuje się też pierścieniami oraz wykończeniem z frędzli. Wersja współczesna to charakterystyczny przedmiot i kita ozdobna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Oto zwierz, co chwost ponosi kolczaty / Po górach, twierdze i zbroje druzgoce, / Wstrętnym oddechem zapowietrza światy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwościk mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwast

Wiktionary

# chwostać

czasownik przechodni niedokonany (dk. schwostać)

(1.1) stpol. chłostać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfɔstat͡ɕ, AS: χfostać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwostanie n.

Wiktionary

# chwostanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwostać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwostać ndk.

Wiktionary

# chwostka

rodzaj ptaków z rodziny chwostkowatych

SJP.pl

# chwostkowate

o cechach chwostkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Chwostkowate (Maluridae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca 32 gatunki. Występują w Australii, na Nowej Gwinei i sąsiednich wyspach.

Wikipedia

# chwostkowaty

o cechach chwostkowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# chwostowy

→ chwost

SJP.pl

#### Patrz:

chwost

# chwycenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwycić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwycić

rzecz. chwytnia ż., podchwytywanie n.

przym. uchwytny

Wiktionary

# chwycić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|chwytać.

czasownik zwrotny dokonany chwycić się (ndk. chwytać się)

(2.1) dokonany od|chwytać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kobieta chwyciła go za rękę mówiąc: "Nie odchodź ode mnie!"

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfɨt͡ɕit͡ɕ, AS: χfyćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwytak m., chwytaczka ż., chwytnia ż., chwycenie n.

czas. chwytać, schwytać

przym. chwytliwy, chwytny, chwytakowy, uchwytny

Wiktionary

# chwycik

zdrobnienie od: chwyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chwyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie chwyt, lecz tylko mały chwycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwyt m.

Wiktionary

# chwyt

1. złapanie kogoś lub czegoś;
2. sprytne posunięcie, fortel;
3. sposób chwycenia przeciwnika w walce wręcz;
4. dawniej: uchwyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność chwycenia czegoś – ręką lub narzędziem

(1.2) sport. pewien określony sposób uchwycenia przeciwnika w walce wręcz

(1.3) med. pewien określony sposób uchwycenia osoby ratowanej

(1.4) muz. pewien określony sposób przyciśnięcia strun gitary, dający w rezultacie akord

(1.5) przen. zaplanowane, sprytne posunięcie

(1.6) daw. uchwyt, zaczep, to za co się chwyta

Wiktionary

- chwyt – określony sposób chwycenia
  - osoby:
    - chwyt ratowniczy – zob. chwyt Rauteka
    - chwyty Leopolda (położnictwo), chwyt Heimlicha (pierwsza pomoc)
    - przeciwnika w walce wręcz, zob. chwyt klamrowy – klincz, dźwignia, duszenie, nelson, grappling

    Wikipedia

    #### Wymowa:

    IPA: xfɨt, AS: χfyt

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. chwytak m., chwytanie n., chwycenie n., uchwycenie n., wychwytywanie n., wychwycenie n., nachwyt m., podchwyt m., schwytanie n., schwycenie n., podchwytliwość ż., chwytacz m., chwytadło n., chwytarka ż., chwytka ż., chwytliwość ż., chwytnik m., chwytność ż., chwytnik m., chwytnica ż., chwytacz m., Chwytowo n.

    :: zdrobn. chwycik m.

    czas. chwytać (się), chwycić (się), schwytać, schwycić, przechwytywać, przechwycić, wychwytywać, wychwycić, uchwycić

    przym. chwytny, chwytliwy, podchwytliwy, chwytakowy, chwytalny, chwytki

    przysł. chwytnie, podchwytliwie

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.1) ujmowanie, łapanie

    Wiktionary

# chwytać

1. ujmować coś szybko; łapać; porywać;
2. zaczynać orientować się w czymś; postrzegać coś słuchem lub wzrokiem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. chwycić)

(1.1) szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać

(1.2) zaczynać rozumieć coś lub orientować się w czymś

(1.3) postrzegać coś słuchem (słyszeć) lub wzrokiem (widzieć)

(1.4) (o pomyśle, reklamie) odnajdować zainteresowanie, trafiać do przekonania

(1.5) (o stanie, uczuciu, nastroju) znajdować, ogarniać

czasownik zwrotny niedokonany chwytać się (dk. chwycić się)

(2.1) łapać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kowal chwyta raszpel, by wygładzić kopyto konia do podkucia.

(1.1) Pomysł jest prosty: młodzież chwyta za pędzle i farby i odmalowuje zniszczone przystanki według własnego projektu.

(1.2) Dopiero po kilku minutach wyjaśnień chłopak zaczął chwytać dowcip.

(1.4) Zdecydowanie mogę powiedzieć, że twój pomysł zmiany koloru ścian zaczął chwytać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfɨtat͡ɕ, AS: χfytać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwytak m., chwytność ż., chwyt m., chwytanie n., uchwyt m., nachwyt m., podchwyt m., podchwytliwość ż., przechwyt m., chwytacz m., chwytaczka ż., chwytnik m., chwytnia ż., schwytanie n., podchwytywanie n.

czas. chwycić, uchwycić, schwytać, schwycić, przechwytywać, przechwycić, wychwytywać, wychwycić

przym. chwytny, chwytliwy, chwytany, schwytany, podchwytliwy, uchwytny

przysł. chwytnie, podchwytliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1, 1.2,5) łapać

(2.1) obejmować się, przytulać się

Wiktionary

# chwytacz

1. przyrząd lub część urządzenia technicznego do chwytania, przytrzymywania; chwytak; chwytarka;
2. ssak z rodziny szopowatych; kinkażu, wikławiec

SJP.pl

Chwytacz to urządzenie mechaniczne służące do zatrzymania kabiny lub przeciwwagi dźwigu w przypadku przekroczeniadopuszczalnej prędkości jazdy spowodowane spadkiem swobodnym. Dźwigi najczęściej wyposaża się w układ dwóch chwytaczy.

W zależności od sposobu działania wyróżnia się:

- chwytacze blokujące (działające na zasadzie natychmiastowego zablokowania)
  - klinowy pojedynczy
  - podwójny
  - wałkowy (rolkowy)
  - mimośrodowy

  Wikipedia

# chwytaczowy

→ chwytacz

SJP.pl

#### Patrz:

chwytacz

# chwytak

przyrząd lub część urządzenia technicznego do chwytania, przytrzymywania; chwytacz; chwytarka

SJP.pl

- chwytak (budownictwo) – osprzęt roboczy dźwignicy ustrojowej, maszyny ciągnikowej, służący do przeładunku materiałów masowych (sypkich lub w kawałkach) lub do kopania urobku przy dużych głębokościach
- chwytak – oprzyrządowanie manipulatorów, robotów, dające możliwość chwycenia i transportu przedmiotów w zautomatyzowanych czynnościach precyzyjnych
- chwytak ręczny (magnetyczny, podciśnieniowy) – uchwyt służący do ręcznego przenoszenia blach, płyt szklanych
- chwytak – termin stosowany w wędkarstwie

Wikipedia

# chwytakowy

związany z chwytakiem

SJP.pl

# chwytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chwytać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zauważono u niej, że pomimo zaburzeń rozpoznawania kształtów, nie ma problemów z chwytaniem przedmiotów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xfɨˈtãɲɛ, AS: χfytãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwytać ndk.

przym. chwytny, uchwytny

rzecz. chwytak m., uchwyt m., chwytnia ż., schwytanie n., podchwytywanie n.

Wiktionary

# chwytarka

przyrząd lub część urządzenia technicznego do chwytania, przytrzymywania; chwytak

SJP.pl

# chwytka

przyrząd lub część urządzenia technicznego do chwytania, przytrzymywania; chwytak

SJP.pl

# chwytki

chwytny, chwytliwy;
1. przystosowany do chwytania, mający zdolność do chwytania; chwatny, chwatki;
2. przenośnie: łatwo pojmujący, szybko przyswajający sobie wiedzę; bystry, pojętny, mądry

SJP.pl

# chwytliwość

1. zdolność łatwego chwytania, łapania, przytrzymywania; chwytność;
2. przenośnie: łatwość pojmowania, przyswajania wiedzy; pojętność, bystrość, mądrość, chwytność;
3. przenośnie: zdolność łatwego trafiania do przekonania, np. chwytliwość haseł reklamowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co chwytliwe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chwytliwy

przysł. chwytliwie

rzecz. chwytnia ż., schwytanie n.

Wiktionary

# chwytliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: chwytliwy

SJP.pl

# chwytliwy

1. przystosowany do chwytania, mający zdolność do chwytania; chwatny, chwatki, chwytny, chwytki;
2. przenośnie: łatwo pojmujący, szybko przyswajający sobie wiedzę; bystry, pojętny, mądry, chwytki, chwytny;
3. przenośnie: taki, który łatwo znajduje posłuch, szybko jest przyjmowany, akceptowany, np. chwytliwe hasło reklamowe

SJP.pl

# chwytnia

w instrumentach strunowych: listwa z twardego drzewa, nad którą są umieszczone struny; podstrunnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. miejsce na gryfie instrumentu, do którego dociska się struny

(1.2) techn. urządzenie, które stanowi wyposażenie dźwignicy i służy do chwytania kontenerów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfɨtʲɲa, AS: χfytʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chwyt m., chwytak m., chwytaczka ż., uchwyt m., chwytanie n., chwycenie n., uchwycenie n., chwytność ż., chwytliwość ż., schwytanie n.

czas. chwytać ndk., chwycić dk., uchwycić dk.

przym. chwytny, chwytliwy

przysł. chwytnie, chwytliwie

Wiktionary

# chwytnica

rodzaj płazów bezogonowych

SJP.pl

Phyllomedusa – rodzaj płazów bezogonowych z podrodziny Phyllomedusinae w rodzinie rzekotkowatych (Hylidae).

Wikipedia

# chwytniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chwytny

SJP.pl

# chwytnik

1. część przedmiotu służąca do chwytania;
2. nitkowata komórka niektórych grzybów, glonów, porostów i mszaków spełniająca rolę korzeni

SJP.pl

Chwytniki, ryzoidy, rizoidy – cienkie, nitkowate wyrostki o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzane przez mszaki, wielokomórkowe glony, niektóre grzyby, przedrośla paprotników czy niektóre gąbki.

Służą do przytwierdzania organizmów do podłoża oraz pobierania z gleby wody i związków pokarmowych. Pełnią funkcje podobne do korzeni organowców, lecz nimi nie są – nie posiadają tkanek przewodzących – drewna i łyka.

Wikipedia

# chwytniki

1. część przedmiotu służąca do chwytania;
2. nitkowata komórka niektórych grzybów, glonów, porostów i mszaków spełniająca rolę korzeni

SJP.pl

Chwytniki, ryzoidy, rizoidy – cienkie, nitkowate wyrostki o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzane przez mszaki, wielokomórkowe glony, niektóre grzyby, przedrośla paprotników czy niektóre gąbki.

Służą do przytwierdzania organizmów do podłoża oraz pobierania z gleby wody i związków pokarmowych. Pełnią funkcje podobne do korzeni organowców, lecz nimi nie są – nie posiadają tkanek przewodzących – drewna i łyka.

Wikipedia

# chwytność

chwytliwość;
1. zdolność łatwego chwytania, łapania, przytrzymywania;
2. przenośnie: łatwość pojmowania, przyswajania wiedzy; pojętność, bystrość, mądrość

SJP.pl

# chwytny

chwytki, chwytliwy;
1. przystosowany do chwytania, mający zdolność do chwytania; chwatny, chwatki;
2. przenośnie: łatwo pojmujący, szybko przyswajający sobie wiedzę; bystry, pojętny, mądry

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający zdolność łapania przedmiotów; dostosowany do chwytania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U słoni narządem chwytnym jest trąba.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxfɨtnɨ, AS: χfytny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chwycić, ndk. chwytać

rzecz. schwytanie n., chwytnia ż., chwytanie n., chwyt, uchwyt

Wiktionary

# chwytowy

→ chwyt

SJP.pl

#### Patrz:

chwyt

# chyba

1. partykuła wyrażająca osłabienie treści, do której się odnosi, przypuszczenie, niepewność, np.: "On chyba śpi."; przypuszczalnie, prawdopodobnie;
2. składnik spójników złożonych "chyba że", "chyba żeby", które komunikują, iż wyłącznie w wypadku zajścia zdarzenia, o którym mowa w zdaniu podrzędnym, nie nastąpi to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym, np.: "Przysięgi dotrzymam, chyba że wcześniej umrę."

SJP.pl

partykuła

(1.1) …wyrażająca niepewność, przypuszczenie

(1.2) …używana w pytaniach retorycznych

(1.3) …używana do stawiania warunku

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) stpol. pomyłka

przyimek

(3.1) stpol. oprócz

Wiktionary

(7923) Chyba (1983 WJ) – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,92 lat w średniej odległości 2,89 j.a. Odkryta 28 listopada 1983 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chyba będzie padał deszcz, bo słońce skryło się za czarnymi chmurami.

(1.2) Chyba nie traktujesz poważnie tego, co mówi ten koleś?

(1.3) Nigdy w życiu nie kupiłbym takiego telewizora. No, chyba żeby mi coś dołożyli do tego złomu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨba, AS: χyba

Wiktionary

# chybcik

tylko w zwrotach: na chybcika, chybcikiem - naprędce, szybko, w pośpiechu

SJP.pl

# chybcikiem

potocznie: naprędce, szybko, w pośpiechu; na chybcika

SJP.pl

# chybiać

1. omijać zamierzony cel, nie trafiać; pudłować;
2. dawniej: sprzeniewierzać się, postępować wbrew czemuś; uchybiać, pogardzać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. chybić)

(1.1) o podmiocie nie trafiać do zamierzonego celu

(1.2) o przedmiocie omijać cel

(1.3) nie przynosić zamierzonego skutku

(1.4) gw-pl|Śląsk Cieszyński. brakować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chybiałem za każdym razem, gdy źle złożyłem się do strzału.

(1.4) Zaczyno mi chybiać mlyka, bo Gwiazdula na dobre już przisuszyła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨbʲjät͡ɕ, AS: χybʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chybiony

czas. chybić dk.

rzecz. chybianie n., niechybianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pudłować

Wiktionary

# chybianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nietrafianie do celu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chybienie n.

czas. chybiać ndk., chybić dk.

przym. chybiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pudłowanie

Wiktionary

# chybianin

mieszkaniec Chybia

SJP.pl

# chybianka

mieszkanka Chybia

SJP.pl

# chybić

1. ominąć zamierzony cel, nie trafić; spudłować;
2. zawieść, nie udać się, nie dopisać;
3. dawniej: sprzeniewierzyć się, postąpić wbrew czemuś; uchybić, pogardzić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. chybiać)

(1.1) o podmiocie nie trafić w cel

(1.2) o przedmiocie ominąć cel

(1.3) nie przynieść odpowiedniego skutku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chybienie n., chybianie n., uchybienie n.

czas. chybiać ndk.

przym. chybiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spudłować

Wiktionary

# chybicki

nazwisko

SJP.pl

# chybie

wieś w Polsce w województwie śląskim

SJP.pl

Chybie (cz. Chyby, niem. Chybi) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, siedziba i sołectwo w gminie Chybie.

Wikipedia

# chybiński

nazwisko

SJP.pl

# chybiony

1. ominąć zamierzony cel, nie trafić; spudłować;
2. zawieść, nie udać się, nie dopisać;
3. dawniej: sprzeniewierzyć się, postąpić wbrew czemuś; uchybić, pogardzić

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który nie trafił w cel, a miał

(1.2) taki, który nie przyniesie pożądanego efektu i/lub jest błędny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na odgłos pierwszych strzałów wypadł z szałasu Filip i pobiegł wprost na ukrytego za drzewem kolonistę. Padł chybiony strzał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchybienie n., uchybianie n., chybianie n., chybienie n.

czas. dk. chybić, ndk. chybiać, dk. uchybić, ndk. uchybiać

przym. chybny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) nietrafiony

Wiktionary

# chybki

1. książkowo: szybki, zwinny;
2. rzadko: giętki, chybotliwy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) przest. pot. charakteryzujący się zwinnością i energią

(1.2) przest. taki, który łatwo się chwieje i gnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na naszą wyspę na chybkim szkunerze przypłynęła za zbiegłymi niewolnikami zaciekła pogoń.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chybkość ż.

przysł. chybko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rączy, bystry, śmigły, szparki, raźny, śpieszny, szybki, prędki, zwinny; poet. chyży

(1.2) chybotliwy, wahliwy, chwiejny, niestabilny, gibki, giętki

Wiktionary

# chybkość

szybkość, zwinność, gibkość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha bycia chybkim, tj. szybkim, zwinnym, żwawym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego chybkość zdumiewała wszystkich wojów, ledwo kto zdołał za nim nadążyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chybki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gibkość, szybkość, zręczność, zwinność, żwawość

Wiktionary

# chybnąć

1. poruszyć, zachwiać czymś; zachybotać, zakołysać;
2. chybnąć się - zakołysać się, zachwiać się, zachybotać się

SJP.pl

# chybnięcie

1. poruszyć, zachwiać czymś; zachybotać, zakołysać;
2. chybnąć się - zakołysać się, zachwiać się, zachybotać się

SJP.pl

# chybność

dawniej: bycie niecelnym; niecelność, nietrafność, nieskuteczność

SJP.pl

# chybny

dawniej: taki, który nie trafia do celu, zwłaszcza o strzale; nietrafny, niecelny, chybiony

SJP.pl

# chybot

poruszanie się czegoś w różne strony; chwianie się, chybotanie się

SJP.pl

# chybotać

1. pochylać w różne strony; huśtać, kołysać, chwiać;
2. przechylać się z jednej strony na drugą; chybotać się, chwiać się

SJP.pl

# chybotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chybotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chybot m., chybotliwość ż., chybotnięcie n.

czas. chybotać ndk., chybotnąć dk.

przym. chybotliwy

przysł. chybotliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wahanie, kołysanie, chwianie, gibanie

Wiktionary

# chybotliwie

przysłówek

(1.1) w sposób chybotliwy

Wiktionary

# chybotliwiej

stopień wyższy od przysłówka: chybotliwie

SJP.pl

# chybotliwość

→ chybotliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co chybotliwe

Wiktionary

#### Patrz:

chybotliwy

#### Powiązane:

rzecz. chybot m., chybotanie n., chybotnięcie n.

czas. chybotać ndk., chybotnąć dk.

przym. chybotliwy

przysł. chybotliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chybkość, chwiejność, wywrotność, wahliwość, niestabilność

Wiktionary

# chybotliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: chybotliwy

SJP.pl

# chybotliwy

łatwy do poruszenia, niestabilny

SJP.pl

# chybotnąć

poruszyć, zachwiać

SJP.pl

# chybów

Chybów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Sarnakach.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# chybowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Chybowski:

- Bohdan Chybowski – polski inżynier sanitarny, specjalista ogrzewnictwa i wentylacji
- Bronisław Chybowski - kmdr. ppor. Marynarki Wojennej, działacz konspiracyjny
- Leszek Chybowski – polski inżynier mechanik, wynalazca, profesor
- Sylwester Chybowski – polski inżynier chemik, wynalazca

Wikipedia

# chybski

przymiotnik od: Chybie

SJP.pl

# chyc

rzeczownik, rodzaj męski lub żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. upał, wysoka temperatura zob. hica.

Wiktionary

# chych

dawniej: śmiech, chichot

SJP.pl

# chylak

nazwisko

SJP.pl

# chylat

w Turcji osmańskiej i w dawnej Persji: szata honorowa ofiarowywana przez władcę osobom zasłużonym

SJP.pl

# chylenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chylić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chylić

przym. pochyły

Wiktionary

# chyleniec

Chyleniec – osada w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Nieborów. Wieś ma charakter bardzo luźnej, rozproszonej zabudowy składającej się z zaledwie 18 numerów, bez wyodrębnionego centrum. Przy jedynej we wsi drodze asfaltowej znajduje się kamienna kapliczka Św. Rodziny, zbudowana na początku lat 2000.
Chyleniec leży w granicach Bolimowskiego Parku Krajobrazowego .

Wikipedia

# chylewski

nazwisko

SJP.pl

# chylić

zniżać, pochylać, nachylać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) zniżać, zginać coś

czasownik zwrotny niedokonany chylić się

(2.1) zbliżać się do końca czegoś

(2.2) kierować się w jakąś stronę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiatr chylił łódź na bok.

(2.1) Pod koniec XVII wieku Polska zaczęła chylić się ku upadkowi.

(2.2) Szala zwycięstwa chyli się na jego stronę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chylenie n., pochyłość ż., pochylenie n.

czas. schylić dk., pochylić dk.

przym. pochyły

przysł. pochyło

Wiktionary

# chylice

W Polsce

- Chylice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Jaktorów
- Chylice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Piaseczno
- Chylice – dzielnica Konstancina-Jeziorny
- Cegielnia-Chylice – dzielnica Konstancina-Jeziorny
- Chylice – gromada
- Chylice – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa w Konstancinie-Jeziornie

Zobacz też
  Chylice-Kolonia

Wikipedia

# chylin

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Chylin – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Wierzbica
- Chylin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Władysławów
- Chylin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Mała Wieś

Wikipedia

# chyliński

nazwisko

SJP.pl

Chyliński – polski herb szlachecki, odmiana herbu Jastrzębiec.

Wikipedia

# chylomikron

jedna z lipoprotein, kulista cząsteczka znajdująca się we krwi biorąca udział w transporcie cholesterolu i triglicerydów pochodzących z pokarmu

SJP.pl

Chylomikrony CM – największe lipoproteiny występujące w osoczu krwi. Charakteryzują się gęstością względną poniżej 0,95 g/ml oraz obecnością na ich powierzchni apolipoprotein apoA, apoB48, apoC oraz apoE.

Wikipedia

# chylonia

dzielnica Gdyni

SJP.pl

Chylonia (kaszub. Chëlonô, niem. Kielau) – największa pod względem liczby mieszkańców dzielnica Gdyni – zamieszkuje ją ponad 19 tys. osób (2024). Jej zabudowa jest zróżnicowana, stanowią ją głównie bloki mieszkalne i domy jednorodzinne (na południowy zachód od magistrali kolejowej Trójmiasta) oraz tereny przemysłowe i kolejowe (na północny wschód od torów).

Wikipedia

# chyloński

→ Chylonia (dzielnica Gdyni)

SJP.pl

# chylus

płyn w jelicie cienkim powstały ze strawionego i rozpuszczonego pokarmu; limfa trawienna

SJP.pl

Mlecz – ogólne określenie dwóch płynów w układzie pokarmowym:

- chymus – kwaśna zawartość żołądka powstała wskutek trawienia spożytego pokarmu przez sok żołądkowy;
- chylus (limfa trawienna) – limfa o wysokiej zawartości lipidów, odpływająca z obszaru jelit.

Wikipedia

# chymkowski

nazwisko

SJP.pl

# chymodenina

hormon jelitowy pobudzający wydzielanie chymotrypsyny

SJP.pl

# chymotrypsyna

enzym trawienny

SJP.pl

Chymotrypsyna (EC 3.4.21.1) – proteolityczny enzym trawienny, produkowany przez trzustkę (jako proenzym chymotrypsynogen) i wchodzący w skład soku trzustkowego. Jest uczynniany przez trypsynę. Wykazuje maksimum aktywności przy pH 8–9. Od trypsyny odróżnia go to, że nie powoduje krzepnięcia krwi.

Wikipedia

# chymozyna

enzym w soku żołądkowym; podpuszczka; rennina

SJP.pl

Podpuszczka (inaczej: rennina, chymozyna) – enzym trawienny, który znajduje się w dużych ilościach w śluzówce żołądków młodych ssaków. Jest ona wykorzystywana w mleczarstwie do produkcji serów podpuszczkowych. Istnieją także podpuszczki roślinne, znajdujące się w niektórych sokach i tkankach roślin oraz grzybów. Od czasów antycznych powszechnie znaną substancją wywołującą proces ścinania mleka jest sok figowy. Obecnie w użyciu znajdują się także podpuszczki syntetyczne.

Wikipedia

# chymus

kwaśna zawartość żołądka wytworzona w rezultacie trawienia pokarmu przez soki żołądkowe

SJP.pl

Chymus, chym (gr. chymós, sok) – papka (półpłynna masa) pokarmowa przechodząca z żołądka (przez odźwiernik) do dwunastnicy, powstała w wyniku działania soków trawiennych. Innymi słowy, jest to częściowo strawiona żywność.

Ma odczyn kwasowy (pH równe 2), gdyż zawiera kwas solny.

Wikipedia

# chynchy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kujawy. zarośla, krzaki, nieużytki

Wiktionary

# chynów

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. dzielnica Zielonej Góry

SJP.pl

W Polsce

- Chynów – wieś w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Drużbice
- Chynów – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Chynów
- Chynów – dzielnica Zielonej Góry

- Chynów – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim

Wikipedia

# chynowo

Chynowo (niem. Chinnow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Wolin.

Wikipedia

# chynowski

przymiotnik od: Chynów

SJP.pl

Chynowski (Chinan, Chinnow, Chinow, Chinowski) – kaszubski herb szlachecki.

Wikipedia

# chypre

[czytaj: szypr] szypr;
1. kompozycja zapachowa łącząca zapachy drzewne, zwierzęce i kwiatowe;
2. perfumy o takim zapachu

SJP.pl

# chyra

włosy wyrastające na grzbiecie łosia lub dzika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. kołtun

(1.2) łow. pasmo długiej i gęstej szczeciny na karku dzika

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kołtun

(1.2) chyb

Wiktionary

# chyrlać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Kraków, Górny Śląsk, Częstochowa. kaszleć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. krzipić, krzipieć, kucać.

Wiktionary

# chyrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego Ukrainy, położone nad Strwiążem;

Wiktionary

Chyrów (ukr. Хирів, Chyriw) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim.

Chyrów leży nad Strwiążem. Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1528 położone było w XVI w. w województwie ruskim.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chyrowski

Wiktionary

# chyrowiak

dawniej: uczeń Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie

SJP.pl

# chytać

gwarowo: chwytać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chwytać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za bajtla my łazili na rzeka chytać raki.

Wiktionary

# chytra

kobieta chciwa, skąpa

SJP.pl

Chytra (gwarowe: Chítra) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Hajnówka.

Wieś królewska w leśnictwie bielskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# chytrawy

nieco chytry

SJP.pl

# chytreńki

zdrobnienie od: chytry; chytruśki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: chytry

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɨˈtrɛ̃ɲci, AS: χytrẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chytry

rzecz. chytrus mos.

Wiktionary

# chytrość

→ chytry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością

(1.2) bycie chytrym w wydawaniu

Wiktionary

#### Patrz:

chytry

#### Powiązane:

przym. chytry

przysł. chytrze

rzecz. chytrus mos., chytrzec m.

czas. chytrzeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstępność, przebiegłość, spryt

(1.2) chciwość, skąpstwo, sknerstwo

Wiktionary

# chytrus

1. potocznie: człowiek chytry, podstępny;
2. potocznie: chciwiec, dusigrosz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś przebiegły, podstępny

(1.2) pot. ktoś chciwy i skąpy

Wiktionary

- Chytrus – utwór Williama Goldinga
- Jezus Chytrus Oi! – kaseta wytwórni Silverton
- Chytrus – wspólnik Czarnego Piotrusia z komiksów Disneya
- Chytrus – goblin z serialu animowanego Noddy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A kto wie, co ten chytrus tam wykombinował.

(1.2) Nie bądź chytrus, pożycz ołówek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨtrus, AS: χytrus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chytrość ż., chytrzec m., chytrzenie n.

:: fż. chytruska ż.

:: zdrobn. chytrusek m.

czas. chytrzeć ndk., chytrzyć ndk.

przym. chytreńki, chytry

przysł. chytrze

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cwaniak, spryciarz, wyga, szczwany lis

(1.2) pot. centuś, dusigrosz, kutwa, liczykrupa, skąpiec, skąpiradło, sknera, żyła, chciwiec; reg. śl. dziurdziuch.; przest. żyd, harpagon

Wiktionary

# chytrusek

zdrobnienie od: chytrus

SJP.pl

# chytruska

1. kobieta chytra, przebiegła; spryciara, krętaczka, przechera;
2. kobieta chciwa

SJP.pl

# chytruśki

zdrobnienie od: chytry; chytreńki

SJP.pl

# chytry

1. przebiegły, podstępny, fałszywy;
2. chciwy;
3. pomysłowo zrobiony, wymyślony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podstępny, przebiegły

(1.2) skąpy, chciwy

(1.3) pot. pomysłowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pewnej chwili stare babsko z chytrymi oczami wprowadziło między strojny tłum młode koźlątko z sierścią jak śnieg bielutką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨtrɨ, AS: χytry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chytrość ż., chytrus m., chytrzec m.

przym. chytreńki

przysł. chytrze

czas. chytrzeć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przebiegły, podstępny, zdradziecki

Wiktionary

# chytrze

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób chytry, przebiegły

(1.2) pot. w sposób chytry, przemyślany; z pomysłem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chytrus mos., chytrzec mos., chytrość ż.

czas. chytrzeć ndk.

przym. chytry

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podstępnie, przebiegle, zdradziecko

(1.2) pomysłowo

Wiktionary

# chytrzeć

stawać się chytrym

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) stawać się chytrym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chytrość mrz., chytrzec mos., chytrus mos.

przym. chytry

przysł. chytrze

Wiktionary

# chytrzej

stopień wyższy od przysłówka: chytrze

SJP.pl

# chytrzejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chytry

SJP.pl

# chytrzy

przymiotnik jakościowy

(1.1) stpol. przebiegły

(1.2) stpol. pomysłowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨṭʃɨ, AS: χyṭšy

Wiktionary

# chytrzyć

1. potocznie: przejawiać chciwość, skąpstwo; skąpić;
2. przestarzałe: postępować chytrze, podstępnie

SJP.pl

# chyż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. wiejska chałupa, chata

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xɨʃ, AS: χyš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chyżek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chyża

Wiktionary

# chyża

dawna budowla na wsi, w której pomieszczenia mieszkalne i gospodarskie były pod jednym dachem; zagroda (chata) łemkowska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. stodoła

Wiktionary

- Chyża – rodzaj zagrody
- Chyża – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Zamość.
- Chyża - część centrum Drezdenka

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chyżek mrz.

Wiktionary

# chyżanie

wczesnośredniowieczne plemię zachodniosłowiańskie

SJP.pl

Wikipedia

# chyżanin

członek wczesnośredniowiecznego plemienia zachodniosłowiańskiego

SJP.pl

# chyżanka

członkini wczesnośredniowiecznego plemienia zachodniosłowiańskiego

SJP.pl

# chyżej

stopień wyższy od przysłówka: chyżo

SJP.pl

# chyżek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. domek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɛk, AS: χyžek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chyż, chyża

Wiktionary

# chyżne

wieś w Polsce

SJP.pl

Chyżne (węg. Chizsne, słow. Chyžné) – wieś łańcuchowa w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka.

W roku 2021 we wsi mieszkało 1129 osób, z czego 52,8% mieszkańców stanowiły kobiety, a 47,2% mężczyźni.

Wikipedia

# chyżniański

→ Chyżne (wieś w Polsce)

SJP.pl

# chyżo

przysłówek sposobu

(1.1) poet. szybko, prędko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konie chyżo mknęły przez równinę.

(1.1) Przynieś mi gazetę, a chyżo!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɔ, AS: χyžo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chyży

rzecz. chyżość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybko, prędko, żwawo

Wiktionary

# chyżonogi

biegający szybko; szybkonogi

SJP.pl

# chyżość

szybkość, prędkość, zwinność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. przest. cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɔɕt͡ɕ, AS: χyžość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. chyży

przysł. chyżo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chybkość, bystrość, rączość, szparkość, śmigłość, wartkość, prędkość; zoblistę|szybkość.

Wiktionary

# chyżowice

Chyżowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Uchanie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Uchanie. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 406 mieszkańców i była trzecią co do wielkości miejscowością gminy.

Wikipedia

# chyższy

stopień wyższy od przymiotnika: chyży

SJP.pl

# chyży

prędki, szybki, zwinny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poet. poruszający się szybko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie dogonimy go, jest zbyt chyży.

(1.1) Chyży zając uniknął śmierci, w porę uciekając lisowi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɨ, AS: χyžy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. chyżo

rzecz. chyżość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybki, prędki, żwawy

Wiktionary

# chyżyński

nazwisko

SJP.pl

# chyła

nazwisko

SJP.pl

# chyłek

dawniej: przechylenie, krzywizna, wygięcie; chył

SJP.pl

# chyłkiem

skradając się w niewidoczny sposób; boczkiem

SJP.pl

przysłówek

(1.1) ukradkiem, niepostrzeżenie, potajemnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łupili i grabili podchodząc chyłkiem i nocą jak szakale. Plądrowali kościoły zdzierając złoto nawet z ołtarzów, a kiedy boskiego mienia zabrakło, zaczęli napastować gromadami ludzkie domy.

(1.1) Przez trzy lata radni Świdnik Wspólna Sprawa czterokrotnie próbowali uchylić stanowisko, jednak każda próba kończyła się porażką. W końcu unijni urzędnicy zagrozili, że samorządy, które przyjęły tzw. uchwały anty-LGBT nie będą mogły liczyć na pieniądze z UE. Sejmiki, rady powiatów, gmin i miast zaczęły chyłkiem wycofywać się ze starych zapisów.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukradkiem, niepostrzeżenie, potajemnie, cichaczem, cichcem, niezauważenie

Wiktionary

# chyłomierz

miernik pochylenia układu względem określonej płaszczyzny, np. nachylenia skrzydeł samolotu względem poziomu

SJP.pl

# chz

[czytaj: ce-ha-ZET] skrót od: Centrala Handlu Zagranicznego

SJP.pl

# chzt

skrótowiec

(1.1) = ekol. chemiczne zapotrzebowanie na tlen;

Wiktionary

# chłam

coś bezwartościowego; tandeta; szajs; szajza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś bezwartościowego, tandetnego; także większa ilość tych przedmiotów, towarów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I po co w ogóle oglądasz te stragany? Przecież to sam chłam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwãm, AS: χu̯ãm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) badziew, barachło, tandeta, szmelc, szajs, dziadostwo, bubel

Wiktionary

# chłamowaty

potocznie: bezwartościowy, marny, lichy; tandetny, bublowaty

SJP.pl

# chłaniów

Chłaniów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Żółkiewka.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chłaniów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wikipedia

# chłapać

chwytać coś ustami

SJP.pl

# chłapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chłapać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chłapać

Wiktionary

# chłapowo

niewielka osada w pobliżu Władysławowa

SJP.pl

- Chłapowo – wieś w woj. pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo
- Chłapowo – wieś w woj. wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Dominowo

Wikipedia

# chłapowski

nazwisko

SJP.pl

Chłapowski:

- Alfred Chłapowski (1874–1940)
- Dezydery Chłapowski (1788–1879)
- Kazimierz Chłapowski
  - Kazimierz Chłapowski (1832–1916)
  - Kazimierz Rafał Chłapowski (1872–1923)
  - Kazimierz Józef Chłapowski (1898–1969) – oficer kawalerii II Rzeczypospolitej, dowódca 15 Pułku Ułanów Poznańskich

  Wikipedia

# chłep

wykrzyknik naśladujący odgłos wydawany podczas picia; chlip

SJP.pl

# chłeptać

potocznie:
1. zwykle o zwierzętach: pić wciągając płyn językiem;
2. pić głośno, wciągając ustami; chlipać, siorpać, siorbać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. zwykle o zwierzętach: pić, zagarniając płyn językiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pies podbiegł do swojej miski i zaczął chłeptać wodę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɛptat͡ɕ, AS: χu̯eptać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłeptanie n.

czas. wychłeptać dk.

Wiktionary

# chłeptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|chłeptać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chłeptać

Wiktionary

# chłód

1. stan względnie niskiej temperatury, umiarkowane zimno; ziąb, oziębienie, ochłodzenie;
2. przenośnie: nieżyczliwość, nieokazywanie lub brak uczuć; obojętność, oziębłość, oschłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

(1.2) przen. nieokazywanie uczuć

Wiktionary

Chłód (także: zimno, ziąb, mróz, niska temperatura, czasami też żartobliwie określane jako zimnica) – pojęcie odnoszące się do stanu o niskiej temperaturze (to znaczy takiego w którym brak jest ciepła). Termin może odnosić się do niskiej temperatury danego obiektu (fizyka), zjawiska atmosferycznego (meteorologia, planetologia, itp.) i odczucia chłodu (fizjologia człowieka). Chłodnym określa się obiekt, który ma niższą temperaturę w porównaniu z temperaturą uznaną za normalną lub standardową.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W skwarny dzień zeszliśmy do piwnicy, gdzie panował przyjemny chłód.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwut, AS: χu̯ut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodnica ż., chłodziarka ż., chłodnik m., chłodzenie n., schłodzenie n., ochładzanie n., wychładzanie n., wychłodzenie n., chłodnia ż., ochłodzenie n., chłodnictwo n., chłodność ż.

:: zdrobn. chłodek m.

czas. schłodzić dk., ochładzać ndk., chłodzić ndk., schładzać ndk., ochłodzić dk., wychładzać ndk., wychłodzić dk.

przym. chłodny, chłodnawy, chłodniutki

przysł. chłodno, chłodnawo, chłodniutko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ziąb

Wiktionary

# chłodek

1. potocznie: niezbyt silny chłód - względnie obniżona, korzystna temperatura powietrza;
2. jednoroczna roślina z rodziny astrowatych, kwitnąca od czerwca do września, występująca na dużej części Europy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki chłód wywołujący przyjemne uczucie

Wiktionary

Chłodek drobny (Arnoseris minima L.) – gatunek rośliny należącej do rodziny astrowatych. Jedyny gatunek monotypowego rodzaju chłodek Arnoseris Gaertn. Występuje na dużej części Europy Zachodniej i Środkowej, po Szwecję, Białoruś i Ukrainę na wschodzie, poza tym w Maroku. Jako gatunek introdukowany rośnie także w Ameryce Północnej. W Polsce występuje na niżu, przede wszystkim w części zachodniej. W górach i na północnym wschodzie jest bardzo rzadki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dobrze, że otworzyłeś okno, wreszcie jakiś chłodek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔdɛk, AS: χu̯odek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodnik mos./mrz., chłodzenie n., chłód

przym. chłodny

przysł. chłodno

Wiktionary

# chłodnąć

chłodnieć;
1. stawać się coraz zimniejszym; oziębiać się, stygnąć;
2. w przenośni: tracić sentyment, stawać się oschłym, bezuczuciowym

SJP.pl

# chłodnawy

1. nieco chłodny;
2. nieco oschły, obojętny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trochę chłodny

(1.2) przen. trochę obojętny, lekko oschły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔdˈnavɨ, AS: χu̯odnavy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłód m., chłodność ż.

Wiktionary

# chłodnia

pomieszczenie (także mebel lub pojazd) z urządzeniem chłodniczym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie, w którym panuje niska temperatura, przeznaczone do przechowywania szybko psującej się żywności, ciał osób zmarłych bądź preparatów biologicznych

(1.2) samochód lub wagon towarowy służący za chłodnię (1.1)

Wiktionary

Chłodnia – zajmuje się przechowywaniem, schładzaniem lub zamrażaniem nietrwałych surowców i produktów w celu zachowania jakości przez dłuższy czas.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chłodzenie n., chłód mrz., chłodność ż.

czas. ochładzać, schłodzić

przym. chłodny, chłodniowy

przysł. chłodno

Wiktionary

# chłodniarka

urządzenie służące do chłodzenia; chłodziarka

SJP.pl

# chłodniarz

specjalista w dziedzinie chłodnictwa

SJP.pl

# chłodnica

1. w technice: urządzenie do chłodzenia cieczy lub skraplania par i gazów;
2. w technice: urządzenie do oziębiania płynu chłodzącego cylindry;
3. w układzie termodynamicznym: zbiornik energii o niższej temperaturze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;

(1.2) mot. urządzenie służące do chłodzenia silnika pojazdu

(1.3) stpol. altana

Wiktionary

- wymiennik ciepła
  - chłodnica samochodowa
    - chłodnica międzystopniowa
    - chłodnica Lamblina
  - chłodnica laboratoryjna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Kaloryfer i chłodnica samochodowa są radiatorami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔdʲˈɲit͡sa, AS: χu̯odʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodnik mos./mrz., chłód mrz., chłodnictwo n., chłodniowiec mrz., chłodziarka ż., chłodziwo n.

czas. chłodzić

przym. chłodny, chłodniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymiennik ciepła

Wiktionary

# chłodnicki

nazwisko

SJP.pl

# chłodnicowiec

statek z chłodzonymi ładowniami, służący do przewozu łatwo psujących się produktów spożywczych; chłodniowiec

SJP.pl

Chłodniowiec (również chłodnicowiec) – statek wodny służący do przewozu łatwo psujących się produktów spożywczych w chłodzonych ładowniach.

Wikipedia

# chłodnictwo

dział techniki zajmujący się technologiami chłodzenia za pomocą urządzeń chłodniczych; chłodziarstwo

SJP.pl

Chłodnictwo – dział techniki zajmujący się odprowadzaniem ciepła ze środowiska chłodzonego w celu uzyskania i utrzymania temperatur niższych od temperatury otoczenia. Ma największe zastosowanie w utrwalaniu żywności.

Najwcześniej poznanymi substancjami chłodniczymi były lód i śnieg. Już pięć tysięcy lat temu stosowano je w Chinach do chłodzenia napojów. Również Chińczycy przywozili z gór bloki lodu, które przechowywali aż do lata. Wikingowie pod koniec zimy zakopywali (na terenie domostw) żywność razem z lodem, natomiast Rzymianie transportowali z gór śnieg, który umieszczali w izolowanych słomą dołach tworząc w ten sposób prymitywne lodówki. Metoda ta była stosowana jeszcze w XVIII wieku w Anglii. W Egipcie oraz Indiach używano porowatych glinianych naczyń, w których efekt chłodzenia uzyskiwano dzięki odparowaniu części zawartości. Ten efekt wykorzystywali również Persowie, którzy zwiększali intensywność parowania przez nadmuch powietrza. Zimna woda płynęła w kanałach pod podłogą chłodząc wnętrze pałacu.

Wikipedia

# chłodniczy

związany z chłodnictwem, przeznaczony do chłodzenia lub przechowywany w niskiej temperaturze

SJP.pl

# chłodnieć

chłodnąć;
1. stawać się coraz zimniejszym; oziębiać się, stygnąć;
2. w przenośni: tracić sentyment, stawać się oschłym, bezuczuciowym

SJP.pl

# chłodniej

stopień wyższy od przysłówka: chłodno

SJP.pl

# chłodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chłodny

SJP.pl

# chłodnik

specjalista w zakresie chłodnictwa; chłodniarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. barszcz z botwiny albo z buraków podawany na zimno

(1.2) kulin. zupa owocowa podawana na zimno

(1.3) hist. ogrod. bindaż

(1.4) przest. ogrod. altana, pergola

(1.5) techn. urządzenie do chłodzenia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. techn. specjalista w zakresie chłodnictwa

Wiktionary

Chłodnik – zupa podawana na zimno, najczęściej poniżej temperatury pokojowej. Podręcznikowo schłodzona do temperatury poniżej 14°C. Często przygotowywana ze zmiksowanych bądź poszatkowanych warzyw lub owoców. Wiele spośród kuchni narodowych posiada w swoim menu popularne wersje chłodników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔdʲɲik, AS: χu̯odʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodziwo n., chłód m., chłodek m., chłodnictwo n., chłodziarka ż., chłodnica ż., chłodzenie n., chłodność ż.

czas. schłodzić, chłodzić ndk.

przym. chłodny, chłodniczy

przysł. chłodno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. chołodziec

(1.3) berso, kolebka

(1.4) altanka, przest. ciennik

Wiktionary

# chłodniowiec

statek z chłodzonymi ładowniami, służący do przewozu łatwo psujących się produktów spożywczych; chłodnicowiec

SJP.pl

Chłodniowiec (również chłodnicowiec) – statek wodny służący do przewozu łatwo psujących się produktów spożywczych w chłodzonych ładowniach.

Wikipedia

# chłodniowy

przymiotnik od: chłodnia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z chłodnią, dotyczący chłodni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodnia ż.

Wiktionary

# chłodno

przysłówek sposobu

(1.1) do pewnego stopnia zimno

(1.2) przen. w sposób pozbawiony serdeczności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jacek założył sweter, bo zrobiło się chłodno.

(1.2) Po długiej i męczącej podróży zostaliśmy przyjęci raczej chłodno.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodek mrz., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodnik mrz., chłodnorost mrz., chłodność ż., chłód mrz., chłodzenie n.

czas. ochładzać, chłodzić ndk.

przym. chłodny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zimno

(1.2) obojętnie, oschle, ozięble, sztywno

Wiktionary

# chłodnorost

roślina dobrze znosząca zimno i zimową przerwę we wzroście

SJP.pl

# chłodność

→ chłodny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest chłodne; cecha tych, którzy są chłodni

Wiktionary

#### Patrz:

chłodny

#### Powiązane:

rzecz. chłód m., chłodek m., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodzenie n., schładzanie n., schłodzenie n., ochładzanie n., ochłodzenie n., przechładzanie n., przechłodzenie n., chłodnictwo n., chłodnik m.

czas. chłodzić ndk., schładzać ndk., schłodzić dk., ochładzać ndk., schłodzić dk., ochładzać ndk., ochłodzić dk., przechładzać ndk., przechłodzić dk.

przym. chłodny, chłodniczy, chłodnawy

przysł. chłodno, chłodnawo

Wiktionary

# chłodny

zimny;
1. mający niską temperaturę, wywołujący uczucie chłodu; mroźny, lodowaty;
2. przenośnie: nieulegający łatwo uczuciom, wzruszeniom; opanowany, zrównoważony;
3. przenośnie: niespowodowany uczuciem, niepodlegający uczuciu, np. chłodny rozum;
4. przenośnie: mający obojętny stosunek do kogoś lub czegoś; oschły, oziębły, lodowaty;
5. wyrażający taki stosunek, np. chłodny ukłon; oschły, oziębły, lodowaty;
6. o kolorach: wywołujący rażenie zimna, zbliżony do błękitu lub zieleni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) raczej zimny; rześki

(1.2) o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łasice żyją w chłodnym klimacie.

(1.2) Partner dążący w związku do zależności mógł wynieść z dzieciństwa doświadczenie chłodnych relacji z rodzicami lub mógł być zostawiony przez jednego z nich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔdnɨ, AS: χu̯odny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodziwo n., chłód m., chłodek m., chłodnik m., chłodziarka ż., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodzenie n., schłodzenie n., chłodność ż.

czas. chłodzić, schłodzić, ochładzać

przym. chłodniczy

przysł. chłodno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) beznamiętny, zimny, słaby, bezemocjonalny, nieczuły, obojętny

Wiktionary

# chłody

okres o nieprzyjemnej, niskiej temperaturze powietrza

SJP.pl

# chłodząco

→ chłodzić

SJP.pl

#### Patrz:

chłodzić

# chłodzarnia

pomieszczenie z urządzeniem chłodniczym; chłodnia, chłodziarnia

SJP.pl

# chłodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność lub proces obniżania temperatury

Wiktionary

Chłodzenie – zespół działań i urządzeń do odprowadzania ciepła z układu w celu zapobieżenia nadmiernemu wzrostowi temperatury układu. Chłodzenie stosowane jest w różnych urządzeniach mechanicznych, m.in. w silnikach spalinowych, sprężarkach, maszynach elektrycznych (np. silnikach elektrycznych), transformatorach, układach elektronicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Leszek przywiązywał dużą wagę do chłodzenia komputera.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: χu̯oʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłód m., chłodek m., chłodziarka ż., chłodnia ż., schłodzenie n., schładzanie n., chłodnik mos./mrz.

czas. chłodzić ndk., schłodzić dk., schładzać ndk.

przym. chłodny, chłodniczy

przysł. chłodno

Wiktionary

# chłodzeniowy

służący do chłodzenia; chłodzący

SJP.pl

# chłodziarka

urządzenie służące do chłodzenia; chłodniarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii

Wiktionary

Chłodziarka (zwycz. lodówka) – urządzenie (maszyna cieplna), którego zadaniem jest obniżenie temperatury środowiska chłodzonego, kosztem doprowadzonej energii. W chłodziarkach absorpcyjnych energia odprowadzana jest w postaci ciepła, natomiast w pozostałych (sprężarkowych, strumienicowych, termoelektrycznych) w postaci pracy. Chłodzonym czynnikiem może być powietrze, woda lub inny czynnik pośredniczący (chłodziwo).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chłodnik mos./mrz.

Wiktionary

# chłodziarka-zamrażarka

urządzenie składające się z chłodziarki i zamrażarki w jednej obudowie; chłodziarkozamrażarka

SJP.pl

# chłodziarko-zamrażarka

urządzenie składające się z chłodziarki i zamrażarki; chłodziarka-zamrażarka, chłodziarkozamrażarka

SJP.pl

# chłodziarkozamrażarka

urządzenie składające się z chłodziarki i zamrażarki w jednej obudowie; chłodziarka-zamrażarka

SJP.pl

# chłodziarnia

pomieszczenie z urządzeniem chłodniczym; chłodnia, chłodzarnia

SJP.pl

# chłodziarstwo

dział techniki zajmujący się technologiami chłodzenia za pomocą urządzeń chłodniczych; chłodnictwo

SJP.pl

# chłodziarz

specjalista w zakresie napraw chłodziarek

SJP.pl

# chłodzić

1. obniżać temperaturę czegoś lub kogoś; oziębiać, schładzać, studzić;
2. chłodzić się -
a) być chłodzonym; oziębiać się, studzić się;
b) chłodzić samego siebie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) sprawiać, że coś staje się chłodniejsze

czasownik zwrotny niedokonany chłodzić się

(2.1) sprawiać, że samemu staje się chłodniejszym

(2.2) być poddawanym schładzaniu, zmniejszaniu temperatury

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Szampan chłodzi się w lodówce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔd͡ʑit͡ɕ, AS: χu̯oʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłód m., chłodzenie n., ochłodzenie n., chłodnica ż., chłodnik mos./mrz., chłodziwo n.

czas. schłodzić dk., ochłodzić dk., ochładzać ndk.

przym. chłodny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oziębiać, mrozić, ziębić, zamrażać

Wiktionary

# chłodzik

zdrobnienie od: chłód

SJP.pl

# chłodziwo

płyn lub gaz pośredniczący w odbieraniu ciepła ciałom poddawanym chłodzeniu; ziębiwo, ziębnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;

Wiktionary

Chłodziwo − czynnik pośredniczący w odbieraniu ciepła ciałom ochładzanym.

Przykłady:

- w chłodnictwie (w chłodziarkach o chłodzeniu pośrednim) - chłodziwo przenosi ciepło od ciał ochładzanych do czynnika chłodniczego
- w silnikach spalinowych - czynnik chłodzący znajdujący się w obiegu między płaszczem wodnym a chłodnicą
- przy obróbce skrawaniem - ciecz chłodząco-smarująca, której strumień kierowany jest na ostrze narzędzia skrawającego
- substancja odprowadzająca ciepło wydzielone w rdzeniu reaktora jądrowego, zazwyczaj woda ciężka lub zwykła, dwutlenek węgla lub ciekły sód.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciekły sód, uważany za chłodziwo bardziej wydajne niż woda pod ciśnieniem, może się zapalić w zetknięciu z powietrzem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłodnica ż. chłodnik mos./mrz., chłód mrz., chłodnictwo n., chłodniowiec mrz., chłodziarka ż.

czas. chłodzić

przym. chłodny, chłodniczy

Wiktionary

# chłodzony

1. obniżać temperaturę czegoś lub kogoś; oziębiać, schładzać, studzić;
2. chłodzić się -
a) być chłodzonym; oziębiać się, studzić się;
b) chłodzić samego siebie

SJP.pl

# chłonąć

przyswajać, pobierać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. pochłonąć)

(1.1) pobierać intensywnie

(1.2) powodować kataklizm, śmierć, ruinę wielu jednostek

(1.3) przen. zabierać dużo czasu i wysiłku

(1.4) przen. mocno odbierać wrażenia

(1.5) przen. ekon. przyswajać zachłannie kapitał

czasownik przechodni niedokonany (dk. wchłonąć)

(2.1) wciągać do swego wnętrza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłoniak mrz., chłonięcie n., chłonka ż., chłonność ż.

czas. pochłaniać ndk., pochłonąć dk., wchłaniać ndk., wchłonąć dk.

przym. chłonny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) absorbować, pochłaniać, przyswajać

(1.4) napawać się

(2.1) wchłaniać, wsysać

Wiktionary

# chłonąco-trawiący

taki, który chłonie i trawi, np. jama chłonąco-trawiąca u jamochłonów; trawiąco-chłonący, chłonąco-trawienny (rzadko)

SJP.pl

# chłoniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od chłoniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłoniak m.

Wiktionary

# chłoniak

nowotwór układu limfatycznego, wywodzący się z limfocytów T lub B, charakteryzujący się guzowatym rozrostem tkanek wchodzących w skład układu odpornościowego, występujący nie tylko w postaci guza, ale może uogólnić się w postaci białaczki; lymphoma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

Wiktionary

Chłoniaki (łac. lymphoma) – choroby nowotworowe wywodzące się z układu limfatycznego, dotykające najczęściej węzły chłonne, a czasami również inne narządy (np. płuca, skóra, jelita). Wszystkie chłoniaki są nowotworami złośliwymi, choć wyróżnia się postacie o mniejszej i większej złośliwości. Chłoniaki przebiegające z pierwotnym zajęciem szpiku nazywane są białaczkami (zespół leukemia-lymphoma). Chłoniaki leczone są głównie chemioterapią i radioterapią. W postaciach zlokalizowanych możliwe jest leczenie operacyjne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. chłonność ż., chłonięcie n., ochłonięcie n., pochłonięcie n., pochłanianie n., wchłonięcie n., wchłanianie n.

:: zdrobn. chłoniaczek mrz.

czas. chłonąć ndk., ochłonąć dk., pochłonąć dk., pochłaniać ndk., wchłonąć dk., wchłaniać ndk.

przym. chłonny

Wiktionary

# chłonica

choroba węzłów chłonnych

SJP.pl

# chłonka

płyn ustrojowy krążący w układzie limfatycznym, odgrywający znaczną rolę w wymianie składników pomiędzy krwią a tkankami; limfa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; limfa;

Wiktionary

Chłonka, limfa (łac. lympha) – płyn tkankowy spływający do naczyń chłonnych, tworzących układ naczyń limfatycznych (układ chłonny). Chłonka jest zbierana przez naczynia chłonne aferentne, ślepo zakończone, zaczynające się w tkankach. Transportowana jest do węzłów chłonnych, skąd z kolei przy pomocy naczyń chłonnych eferentnych wyprowadzana jest do krwiobiegu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. chłonny

czas. chłonąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) limfa

Wiktionary

# chłonniej

stopień wyższy od przysłówka: chłonnie

SJP.pl

# chłonniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: chłonny

SJP.pl

# chłonność

→ chłonny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łatwość wchłaniania, wsysania czegoś

(1.2) przen. łatwość przyswajania sobie czegoś, przejmowania czegoś

Wiktionary

#### Patrz:

chłonny

#### Powiązane:

rzecz. chłoniak mrz.

czas. chłonąć ndk.

przym. chłonny

Wiktionary

# chłonny

1. mający zdolność wchłaniania, absorpcji czegoś;
2. w ekonomii, o rynku, konsumencie: charakteryzujący się dużym zapotrzebowaniem na produkt lub usługę;
3. chłonny umysł - pozwalający na szybkie przyswajanie wiedzy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. wchłaniający, wsysający coś

(1.2) przen. szybko przyswajający, intensywnie chłonący coś dla siebie z zewnątrz; żądny, ciekawy czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wkładka przypomina wyglądem podpaskę, jest jednak od niej mniejsza, cieńsza i mniej chłonna. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔ̃nːɨ, AS: χu̯õ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłonność ż., chłonięcie n., chłoniak mrz., chłonka ż.

czas. chłonąć ndk., wchłonąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) absorpcyjny, higroskopijny, nasiąkliwy

Wiktionary

# chłop

drobny rolnik, produkujący wraz z rodziną, głównie w celu zaspokojenia własnych potrzeb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek warstwy społecznej chłopstwa

(1.2) pot. rolnik

(1.3) pot. mąż

(1.4) pot. mężczyzna

Wiktionary

- Chłop – określenie mężczyzny z warstwy społecznej zamieszkującej tereny wiejskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciężka była dola chłopów pańszczyźnianych.

(1.2) PSL zawsze koncentrował się na potrzebach chłopów.

(1.3) Mój chłop nic, tylko by siedział na kanapie przed telewizorem i chlał piwsko.

(1.4) Chłopu i babie często trudno się dogadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔp, AS: χu̯op

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopstwo n., chłopskość ż., chłopisko n./mos., chłopiec mos., chłopak mos., chłopczyk mos., chłopczyca ż., chłopaczek mos., chłoptaś mos.

:: fż. chłopka ż.

przym. chłopski

przysł. chłopsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieśniak

(1.2) rolnik

(1.4) facet

Wiktionary

# chłopaciara

dziewczyna woląca kolegować się z chłopakami; chłopczyca, chłopaczara

SJP.pl

Chłopczyca (także: chłopaciara, chłopaczara, ang. tomboy) – dziewczyna, która zachowuje się jak chłopiec lub jest podobna do chłopca. Typ chłopczycy może występować nie tylko wśród dziewcząt, ale także wśród kobiet dorosłych.

Wikipedia

# chłopacki

→ chłopak (rzadko)

SJP.pl

# chłopackość

→ chłopacki

SJP.pl

#### Patrz:

chłopacki

# chłopaczara

dziewczyna woląca kolegować się z chłopakami; chłopczyca, chłopaciara

SJP.pl

Chłopczyca (także: chłopaciara, chłopaczara, ang. tomboy) – dziewczyna, która zachowuje się jak chłopiec lub jest podobna do chłopca. Typ chłopczycy może występować nie tylko wśród dziewcząt, ale także wśród kobiet dorosłych.

Wikipedia

# chłopaczek

zdrobnienie od: chłopak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od chłopak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopak m., chłop mos., chłopczyk mos.

przym. chłopięcy

Wiktionary

# chłopaczkowaty

o wyglądzie chłopaczka; chłopięcy

SJP.pl

# chłopaczku

zdrobnienie od: chłopak

SJP.pl

# chłopaczydło

zgrubienie od: chłopak; chłopczysko, chłopaczysko

SJP.pl

# chłopaczyna

ze współczuciem lub politowaniem o chłopcu; chłopczyna

SJP.pl

# chłopaczysko

zgrubienie od: chłopak; chłopczysko, chłopaczydło

SJP.pl

# chłopak

chłopiec;
1. dziecko płci męskiej;
2. syn;
3. młody mężczyzna; młodzieniec;
4. młodzieniec w związku niebędącym małżeństwem;
5. dawniej: młody mężczyzna wykonujący prace pomocnicze w jakimś miejscu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dziecko płci męskiej

(1.2) pot. młody mężczyzna

(1.3) pot. młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

(1.4) przest. młody pracownik zakładu

(1.5) daw. zdrobn. od: chłop

Wiktionary

Chłopiec (także: chłopak; dawniej chłopię, otrok) – młody człowiek płci męskiej. Wiek, w którym chłopiec staje się mężczyzną, jest różny w różnych społeczeństwach. Zwykle przejście z okresu dojrzewania do dojrzałości następuje w wieku kilkunastu lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacek i Ada mają dwóch chłopaków i dziewczynkę.

(1.2) Z Pawła jest równy chłopak.

(1.3) To jest jej chłopak już od dawna.

(1.3) Kasia ma nowego chłopaka.

(1.4) Zatrudniłem niedawno chłopaka do koni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔpak, AS: χu̯opak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopczyca ż., chłop m., chłopka ż., chłopek m., chłopięctwo n., chłopina m.

:: zdrobn. chłopaczek m., chłopiec m., chłopczyk m., chłopiątko n., chłoptaś m., chłoptyś m.

:: zgrub. chłopię n., chłopaczysko n., chłopczysko m., chłop m., chłopisko m., chłopaczyna m.

czas. schłopieć

przym. chłopięcy, chłopcowaty, chłopczykowaty, chłopski

przysł. chłopięco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) chłopiec, małolat, młodzieniec, młokos, nastolatek, nieletni, niepełnoletni, szczeniak, wyrostek, młodzian, młodzieniaszek, niedorostek, smarkacz

(1.3) chłopiec, sympatia, narzeczony, ukochany, partner, absztyfikant, adorator, amant, konkurent, zalotnik, pogard. fagas, reg. śl. galan.

(1.4) chłopiec, praktykant, uczeń, stażysta, boj

Wiktionary

# chłopaku

chłopiec;
1. dziecko płci męskiej;
2. syn;
3. młody mężczyzna; młodzieniec;
4. młodzieniec w związku niebędącym małżeństwem;
5. dawniej: młody mężczyzna wykonujący prace pomocnicze w jakimś miejscu

SJP.pl

# chłopcodziewczyna

rzadko: dziewczyna woląca kolegować się z chłopakami; chłopaciara, chłopaczara, chłopczyca

SJP.pl

# chłopcowaty

podobny do chłopca; chłopięcy

SJP.pl

# chłopczara

dziewczyna woląca kolegować się z chłopakami; chłopczyca, chłopaczara, chłopaciara

SJP.pl

# chłopczyca

dziewczyna woląca kolegować się z chłopakami; chłopaciara, chłopaczara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak;

(1.2) eufem. pot. dziewczyna usilnie zabiegająca o względy chłopaków

Wiktionary

- chłopczyca – dziewczyna, która zachowuje się jak chłopiec lub jest podobna do chłopca
- chłopczyca – styl w modzie istniejący w latach 20. XX wieku
- chłopczyca – dziewczyna zabiegająca o względy chłopców
- Chłopczyca (fr. La Garçonne) – powieść Victora Margueritte
- Chłopczyce – wieś na Ukrainie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dzieciństwie była chłopczycą – nosiła spodnie i wspinała się po drzewach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔpˈt͡ʃɨt͡sa, AS: χu̯opčyca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop mos., chłopiec mos., chłopięcość ż., chłopak mos., chłopczyk mos., chłopiątko n., chłopstwo n.

przym. chłopięcy

przysł. chłopięco

Wiktionary

# chłopczycowy

→ chłopczyca

SJP.pl

#### Patrz:

chłopczyca

# chłopczyk

potocznie: samiec psa lub innego zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od chłopiec

(1.2) pieszcz. niemowlę lub małe dziecko płci męskiej

(1.3) przen. żart. o osobie postrzeganej jako młoda lub pełna energii, pełna pomysłów osoba płci męskiej

(1.4) przen. pejor. o osobie postrzeganej jako infantylna, niedoświadczona osoba płci męskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pyzaty chłopczyk, na oko sześcioletni, turlał piłkę po ścieżce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔpt͡ʃɨk, AS: χu̯opčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop m., chłopak m., chłopaczek m., chłopaczysko m., chłopiec m., chłopczyca ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłopaczek

(1.2) smyk

Wiktionary

# chłopczykowaty

o wyglądzie chłopczyka, mający cechy chłopczyka; chłopięcy, chłopczykowy

SJP.pl

# chłopczykowy

o wyglądzie chłopczyka, mający cechy chłopczyka; chłopięcy, chłopczykowaty

SJP.pl

# chłopczyku

potocznie: samiec psa lub innego zwierzęcia

SJP.pl

# chłopczyna

ze współczuciem lub politowaniem o chłopcu; chłopaczyna

SJP.pl

# chłopczyński

rzadko: właściwy chłopcu, typowy dla chłopca; chłopięcy

SJP.pl

# chłopczysko

zgrubienie od: chłopak; chłopaczysko, chłopaczydło

SJP.pl

# chłopecki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Chłopecki – polski muzykolog, teoretyk, krytyk muzyczny, publicysta
- Jerzy Chłopecki – polski socjolog i politolog

Wikipedia

# chłopeczka

zdrobnienie od: chłopka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: chłopka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔˈpɛt͡ʃka, AS: χu̯opečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopka ż.

Wiktionary

# chłopek

1. zdrobnienie od: chłop (przestarzałe lub z politowaniem);
2. chłopek-roztropek - lekceważące określenie osoby niekompetentnej a przemądrzałej;
3. dawniej: pionek w szachach;
4. środowiskowo:
a) krótki kopalniak, podpora stropu w kopalni;
b) dźwignia na rozjeździe do przestawiania zwrotnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) geogr. turnia na wschodnim zboczu Mięguszowieckiej Przełęczy pod Chłopkiem w Tatrach;

(1.2) geogr. wzniesienie w Sudetach;

Wiktionary

- chłopek – w gwarze podhalańskiej turniczka z daleka podobna do człowieka
- Chłopek (Masyw Śnieżnika) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce w Sudetach Wschodnich, w Masywie Śnieżnika – Krowiarkach
- Chłopek (Tatry) – niewielka turniczka wznosząca się powyżej Mięguszowieckiej Przełęczy pod Chłopkiem, znajdująca się w grani głównej Tatr Wysokich, na granicy polsko-słowackiej
- Chłopek – jezioro w woj. lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Kłodawa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszego wejścia turystycznego na Chłopka dokonano w 1905 roku.

(1.2) Na zboczu Chłopka znajdują się wyrobiska nieczynnego kamieniołomu marmurów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopek m., chłop m.

Wiktionary

# chłopek-roztropek

pogardliwie: osoba przemądrzała, kombinator, w rzeczywistości o niskiej inteligencji lub znajomości tematu, wiejski filozof

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) lekcew. przemądrzalec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kazika to taki chłopków-roztropków.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mądrala, wielepa

Wiktionary

# chłopi

chłopski;
1. dotyczący chłopa (rolnika), należący do chłopa, używany przez chłopa;
2. złożony z chłopów, dokonywany przez chłopów;
3. właściwy chłopu albo chłopom;
4. potocznie: właściwy mężczyznom; męski

SJP.pl

Chłopi – warstwa społeczna zamieszkująca tereny wiejskie, dominująca w społeczeństwach przedindustrialnych, zajmująca się produkcją rolną. Chłopów charakteryzuje odrębność warunków życia, obyczajów i tradycji, wynikająca z powiązania miejsca pracy z gospodarstwem domowym oraz uzależnienie procesu produkcji od warunków naturalnych.

Wikipedia

# chłopiątko

zdrobnienie od: chłopię (dawniej: chłopiec)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: chłopię

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m., chłopię n., chłopisko n., chłopczyca ż.

przym. chłopięcy

Wiktionary

# chłopice

wieś w Polsce

SJP.pl

Chłopice (ukr. Хлопиці, lub Хлопичі) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Chłopice.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chłopice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Chłopice.

We wsi jest biblioteka samorządową, Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska", bank spółdzielczy oraz ośrodek zdrowia.

Wikipedia

# chłopicki

przymiotnik od: Chłopice

SJP.pl

Chłopicki:

- Józef Grzegorz Chłopicki, herbu Nieczuja (1771–1854)
- Regina Chłopicka, z d. Rudnicka (1934–2021), teoretyk muzyki
- Władysław Chłopicki (1894–1980), polski lekarz

Wikipedia

# chłopię

młody chłopiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. chłopiec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m.

:: zdrobn. chłopiątko n.

Wiktionary

# chłopiec

1. dziecko płci męskiej; chłopczyk;
2. młodzieniec, kawaler, chłopak;
3. dawniej: młody pracownik wykonujący pomocnicze prace

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) młody człowiek płci męskiej

(1.2) pot. młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością, z którym się chodzi, umawia na randki

Wiktionary

Chłopiec (także: chłopak; dawniej chłopię, otrok) – młody człowiek płci męskiej. Wiek, w którym chłopiec staje się mężczyzną, jest różny w różnych społeczeństwach. Zwykle przejście z okresu dojrzewania do dojrzałości następuje w wieku kilkunastu lat.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten chłopiec jest bardzo uzdolnionym skoczkiem narciarskim.

(1.1) Plakat przedstawiał chłopca w piaskownicy.

(1.2) Dostała od chłopca czerwoną różę i misia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔpʲjɛt͡s, AS: χu̯opʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopczyca ż., chłop mos., chłopak mos.; chłopek m., chłopstwo n., chłopię n.

:: zdrobn. chłopczyk mos.

:: zgrub. chłopaczysko n.

przym. chłopięcy, chłopski, chłopacki

przysł. chłopięco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłopak, młodzik, podrostek, młodzieniec; pot. małolat; reg. pozn. chłopyszek.; daw. chłopię n., otrok m.; wulg. gówniarz m.

(1.2) chłopak

Wiktionary

# chłopięcość

→ chłopięcy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co chłopięce

Wiktionary

#### Patrz:

chłopięcy

#### Powiązane:

przym. chłopięcy

przysł. chłopięco

rzecz. chłopczyca ż.

Wiktionary

# chłopięctwo

wiek chłopięcy, pośredni między dziecięctwem a wiekiem młodzieńczym

SJP.pl

# chłopięcy

1. właściwy chłopięctwu, odnoszący się do wieku pośredniego między dziecięctwem a wiekiem młodzieńczym; chłopczyński;
2. złożony z chłopców, np. zespół chłopięcy

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do chłopca, będący jego własnością

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z chłopakiem, chłopcem, dotyczący chłopca

przymiotnik jakościowy

(3.1) taki, jak u chłopaka, chłopca

Wiktionary

#### Przykłady

(3.1) Patrzyłem na nią, jak chodziła po pokoju, dumna ze swych dżinsów, ale i ze swej chłopięcej figury, zerkając co chwilę w lustro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔˈpʲjɛ̃nt͡sɨ, AS: χu̯opʹi ̯ẽncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopak m., chłopiec m., chłopięcość ż., chłopczyca ż., chłopaczysko n., chłopaczek m., chłopaczątko n., chłoptaś m., chłopaczara ż., chłopiątko n.

Wiktionary

# chłopina

ze współczuciem, politowaniem o mężczyźnie, chłopie; chłopowina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. z politowaniem, współczuciem, zwykle serdecznie o mężczyźnie, chłopie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A w karetce musieli użyć defibrylatora, bo chłopina z wrażenia stracił akcję serca na chwilę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop m., chłopisko n., chłopek m., chłopstwo n., chłopak mos.

przym. chłopski

Wiktionary

# chłopisko

zgrubienie od: chłop; pogardliwie lub z politowaniem o mężczyźnie albo chłopcu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub nijaki

(1.1) pot. silny, wysoki mężczyzna

(1.2) pot. ekspr. chłop, mężczyzna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Karolek, wielkie nad wyraz chłopisko, ukończył ostatnią klasę.

(1.2) Poczciwe z niego było chłopisko, nie powiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop mos., chłopak mos., chłopina mos., chłopiątko n.

Wiktionary

# chłopka

1. kobieta wiejska; wieśniaczka;
2. sukienka o obcisłym staniku z dekoltem i szerokiej, marszczonej spódnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta ze wsi

(1.2) kraw. rodzaj sukienki

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: chłopek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyspiański poślubił chłopkę, bo tak robili inni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopskość ż.

:: zdrobn. chłopeczka ż.

:: fm. chłop m.

przym. chłopski

przysł. chłopsko

czas. schłopieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wieśniaczka, daw. gburka

Wiktionary

# chłopobaba

potocznie: kobieta przypominająca wyglądem lub zachowaniem mężczyznę; babochłop, baba-chłop, kobieton

SJP.pl

# chłopobyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) śrpol. mitgr. Minotaur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ná koniec y ſam ćieślá / który to miſtrował / Aby tu rogátégo chłopobyká chował / Nie záwżdy do wrót tráfi […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwɔˈpɔbɨk, AS: χu̯opobyk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłopobykowiec

Wiktionary

# chłopoman

człowiek przesadnie idealizujący chłopów i ich życie; ludoman

SJP.pl

# chłopomania

przesadna fascynacja wsią i życiem chłopów; ludomania, ludomaństwo, chłopomaństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. liter. przesadne fascynowanie się chłopstwem i folklorem, także prąd w literaturze charakteryzujący się naiwnym, nacechowanym egzaltacją idealizowaniem chłopstwa i jego roli społecznej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dobra, polska kuchnia, miłe wnętrze, które uniknęło wszechobecnej choroby chłopomanii i góralszczyzny od Tatr po Bałtyk. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌxwɔpɔ̃ˈmãɲja, AS: χu̯opõmãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopomaństwo n.

przym. chłopomański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ludomania, chłopomaństwo

Wiktionary

# chłopomanka

→ chłopoman

SJP.pl

#### Patrz:

chłopoman

# chłopomański

→ chłopomania

SJP.pl

#### Patrz:

chłopomania

# chłopomaństwo

przesadna fascynacja wsią i życiem chłopów; ludomania, ludomaństwo, chłopomania

SJP.pl

# chłoporobotnica

→ chłoporobotnik

SJP.pl

#### Patrz:

chłoporobotnik

# chłoporobotniczy

→ chłoporobotnik

SJP.pl

#### Patrz:

chłoporobotnik

# chłoporobotnik

właściciel gospodarstwa wiejskiego pracujący dodatkowo jako robotnik

SJP.pl

Chłoporobotnicy (również chłopi-robotnicy) – kategoria społeczno-zawodowa, mająca znamiona warstwy społecznej oznaczająca rolników łączących pracę we własnym gospodarstwie rolnym, zazwyczaj niewielkim z pracą w zawodach pozarolniczych, głównie związanych z przemysłem.

Wikipedia

# chłopowina

ze współczuciem, politowaniem o mężczyźnie, chłopie; chłopina

SJP.pl

# chłopowo

W Polsce

- Chłopowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Krzęcin
- Chłopowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
- Chłopowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Barwice

- Chłopowo – gromada w powiecie choszczeńskim

- Chłopowo – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Krzęcin

Wikipedia

# chłopski

chłopi;
1. dotyczący chłopa (rolnika), należący do chłopa, używany przez chłopa;
2. złożony z chłopów, dokonywany przez chłopów;
3. właściwy chłopu albo chłopom;
4. potocznie: właściwy mężczyznom; męski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący chłopa

(1.2) stpol. męski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Współczesna twórczość chłopska jest najbardziej dynamicznym nurtem literatury.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔpsʲci, AS: χu̯opsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopek mzw./mos., chłopstwo n., chłop mos., chłopka ż., chłopak mos., chłopina mos., chłopskość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. włościański

Wiktionary

# chłopsko

przysłówek

(1.1) na sposób chłopski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop mos., chłopka ż., chłopskość ż., chłopstwo n.

przym. chłopski

Wiktionary

# chłopskość

chłopstwo;
1. sposób bycia chłopów;
2. chłopskie pochodzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co chłopskie; cecha tych, którzy są chłopscy

(1.2) pochodzenie chłopskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopstwo n., chłop m., chłopek m., chłopka ż., chłopienie n.

czas. chłopieć

przym. chłopski

przysł. chłopsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) chłopstwo

Wiktionary

# chłopstwo

potocznie:
1. chłopi, rolnicy; warstwa chłopska;
2. sposób bycia chłopów; chłopskość;
3. chłopskie pochodzenie; chłopskość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. socjol. warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

(1.2) daw. pochodzenie chłopskie

Wiktionary

Chłopi – warstwa społeczna zamieszkująca tereny wiejskie, dominująca w społeczeństwach przedindustrialnych, zajmująca się produkcją rolną. Chłopów charakteryzuje odrębność warunków życia, obyczajów i tradycji, wynikająca z powiązania miejsca pracy z gospodarstwem domowym oraz uzależnienie procesu produkcji od warunków naturalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chłopstwo w zgromadzeniach stanowych nie brało udziału, z jednym krótko trwającym wyjątkiem w hrabstwie goryckim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłopek mzw./mos., chłop m., chłopina mos., chłopak m., chłopka ż., chłopczyca ż., chłopskość ż.

przym. chłopski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłopi; daw. włościaństwo

(1.2) chłopskość

Wiktionary

# chłoptaś

ironicznie o chłopcu, młodzieńcu; chłoptyś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekspr. chłopiec, chłopak

(1.2) ekspr. młody mężczyzna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Myślisz, że jakiś chłoptaś cię obroni?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop mos., chłopak mos.

przym. chłopięcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chłopak; rzad. chłoptyś

(1.2) chłopaczysko, chłopak, młodzieniec; rzad. chłoptyś

Wiktionary

# chłoptyś

ironicznie o chłopcu, młodzieńcu; chłoptaś

SJP.pl

# chłopyś

pieszczotliwie o małym chłopcu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pieszcz. mały chłopiec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z takim myśleniem to mógłbyś, chłopysiu, co najwyżej paść gęsi na rowie przy drodze, boś za głupi, żeby krów upilnować!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m.

Wiktionary

# chłopyszek

zdrobnienie od: chłop

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. chłopiec

Wiktionary

# chłosnąć

1. uderzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wietrze deszczu: gwałtownie uderzyć, zaciąć;
3. w przenośni: ostro skrytykować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. chłostać)

(1.1) dokonany od|chłostać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

czas. chłostać ndk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary

# chłośnięcie

1. uderzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wietrze deszczu: gwałtownie uderzyć, zaciąć;
3. w przenośni: ostro skrytykować

SJP.pl

# chłosta

kara cielesna polegająca na wielokrotnym uderzaniu ciała karanego za pomocą przedmiotu mogącego zadawać ból przy takim jego użyciu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bicie rózgą, batem, biczem itp.

(1.2) przen. surowa, ostra krytyka

Wiktionary

Chłosta, biczowanie (łac. flagellatio) – rodzaj kary cielesnej (stosowanej też w charakterze tortury), polegającej na wielokrotnym uderzaniu osoby torturowanej w plecy (ewentualnie inne części ciała, np. niepokornego niewolnika, rzekomej czarownicy – w twarz, czy w stopy – falaka) przy pomocy bicza, bata, kańczuga, rzemienia lub rózgi. Chłostę wykonywał kat bądź inna osoba (np. na okrętach), ponieważ jej przeprowadzenie nie wymagało szczególnych umiejętności.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔsta, AS: χu̯osta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n., chłostak mos., chłostanina ż.

czas. chłosnąć, zachłostać, schłostać, chłostać ndk., wychłostać dk.

Wiktionary

# chłostać

uderzać kogoś lub coś batem, rózgą

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. chłosnąć)

(1.1) bić rózgą, biczem itp.

(1.2) przen. surowo krytykować

(1.3) meteorol. gwałtownie uderzyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie spodobało się to kasztelanowi, który kazał go przepędzić. Gdy poddani sprzeciwili się temu rozkazowi, wściekły, sam osobiście zaczął go chłostać i chłostał tak długo, aż lirnik umarł.

(1.2) Wpierw mierzyli się nawzajem zimnym, wzgardliwym spojrzeniem, potem chłostali obraźliwym słowem.

(1.3) A potem pochłonęły nas potoki ulewy. Strugi wody lały się na nas jak z potężnego kubła, a wiatr porywał wodę i chłostał nią jak biczem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɔstat͡ɕ, AS: χu̯ostać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

czas. chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary

# chłostak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. posługacz w łaźni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

czas. chłostać ndk., chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary

# chłostanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uderzanie kogoś biczem, batem, pejczem lub podobnym narzędziem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n., chłostak mos.

czas. chłostać, schłostać, wychłostać, zachłostać, chłosnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biczowanie, batożenie, ćwiczenie, smaganie

Wiktionary

# chłostanina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bicie, chłostanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłosta ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

czas. chłostać ndk., chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary

# chłubliwy

przymiotnik

(1.1) stpol. chełpliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: xwuˈblʲivɨ, AS: χu̯ublʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chluba

czas. chlubić się

przym. chlubny

Wiktionary

# chłyst

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. członek rosyjskiej sekty religijnej powstałej w 1645;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) łow. młody jeleń (samiec), towarzyszący stadu podczas rykowiska, przepędzany przez starego byka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. chłystek m.

Wiktionary

# chłystek

pogardliwie o młodym człowieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. niepoważny, młody człowiek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znany polityk musiał dwukrotnie przepraszać za nazwanie dziennikarza chłystkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈxwɨstɛk, AS: χu̯ystek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. chłyst mos./mzw.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pętak, młokos, fircyk, smarkacz

Wiktionary

# ci

zaimek pełniący w zdaniu różne funkcje

SJP.pl

zaimek osobowy, forma fleksyjna

(1.1) C. lp. od: ty (nieakcentowane)

zaimek wskazujący, forma fleksyjna

(2.1) M. lm. mos. od: ten

partykuła wzmacniająca

(3.1) pot. lub gwara. …służąca do wyrażania emocjonalnego stosunku do treści zdania

rzeczownik

(4.1) liter. gatunek poezji chińskiej

(4.2) filoz. termin w filozofii chińskiej

Wiktionary

- Ci – dwuznak występujący w języku polskim i włoskim.
- ڞ (Ci) – litera alfabetu arabskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Coś ci powiem.

(2.1) Ci ludzie mnie denerwują.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕi, AS: ći

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tobie (akcentowane)

Wiktionary

# cia

[czytaj: s-i-aj-ej] Central Intelligence Agency, Centralna Agencja Wywiadowcza

SJP.pl

# ciabatka

włoski chlebek pszenny; ciabatta

SJP.pl

# ciabatta

[czytaj: ciabata lub cziabatta] włoski chleb pszenny; ciabatka

SJP.pl

Ciabatta ([t͡ʃaˈbat.ta], pol. wym. cziabatta) – włoski miękki lekki i porowaty biały chleb o chrupiącej skórce, robiony z mąki pszennej i drożdży. Bochenek ciabatty jest wydłużony, szeroki i płaski. Po włosku słowo „ciabatta” oznacza „kapeć”. Od drugiej połowy lat 90. jest szeroko znana w Europie i Stanach Zjednoczonych, najczęściej używana jako pieczywo do kanapek. Za twórcę wypieku uznaje się Arnaldo Cavallariego, włoskiego piekarza, który wypiekł pierwszą ciabattę w 1982 roku.

Wikipedia

# ciąć

1. uderzyć (uderzać) czymś ostrym, raniącym ciało; smagnąć (smagać), rąbnąć (rąbać);
2. o niektórych owadach: ukłuć (kłuć), ukąsić (kąsać)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dzielić na części ostrym narzędziem

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) pot. żądlić

czasownik zwrotny niedokonany ciąć się

(3.1) slang. kaleczyć się umyślnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Laserem można ciąć diament.

(2.1) Osy cięły na łące, więc poszliśmy na spacer do lasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: ćo̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cięcie n., ścięcie n., przecinka ż., odcinek m., ścinek m., wycinanka ż., nacinanie n.

czas. uciąć, ucinać, naciąć, nacinać, przeciąć, przecinać, rozciąć, rozcinać, wyciąć, wycinać, zaciąć, zacinać, dociąć, docinać, odciąć, odcinać, pociąć, ściąć, ścinać, przycinać, wcinać, przyciąć

przym. cięty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. pozn. bzybzać.

Wiktionary

# ciaccona

[czytaj: czakkona] taniec hiszpański z XVI w. w metrum trójdzielnym; chaconne

SJP.pl

# ciach

wykrzyknik oznaczający cięcie, uderzenie, szybkie wykonywanie czegoś bądź zachętę do szybkiego działania

SJP.pl

Ukośnik – znak pisarski mający postać ukośnej kreski. W zależności od tego, w którą stronę pochylony jest ukośnik, ma on różne nazwy:

  / – ukośnik, prawy ukośnik (z ang.: slash lub forward slash),
  \ – ukośnik wsteczny, lewy ukośnik (z ang.: backslash),
  ⁄ – ukośnik ułamkowy (z ang.: fraction slash).

Wikipedia

# ciach-mach

potocznie: szybko, błyskawicznie, natychmiast; rachu-ciachu, rach-ciach, mach-mach, szach-mach

SJP.pl

# ciachać

potocznie: ciąć, krajać, rąbać

SJP.pl

# ciachanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. energiczne krojenie lub cięcie nożem

(1.2) pot. eliminowanie pewnej części czegoś

(1.3) pot. robienie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Jak poszło Sabinie ciachanie fotek w górach?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciachnięcie n., obciach mos./mrz.

czas. ciachać ndk., ciachać się ndk., ciachnąć dk.

wykrz. ciach

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) strzelanie, walenie

Wiktionary

# ciachnąć

potocznie: uciąć, ukrajać, rąbnąć

SJP.pl

# ciachnięcie

potocznie: uciąć, ukrajać, rąbnąć

SJP.pl

# ciacho

1. potocznie: atrakcyjny fizycznie mężczyzna; słodziak;
2. zgrubienie od: ciastko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. ciasto, ciastko

(1.2) pot. przystojny i wysportowany, atrakcyjny mężczyzna

Wiktionary

Ciacho – polska komedia w reżyserii Patryka Vegi, której premiera odbyła się na początku 2010. Zdjęcia trwały 27 dni i zakończyły się w sierpniu 2009.

W przeciągu 31 dni wyświetlania w polskich kinach wpływy ze sprzedaży biletów osiągnęły wielkość 15 539 950 zł.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Upiekłam pyszne ciacho. Chcesz spróbować?

(1.2) Z twojego brata to niezłe ciacho jest.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕaxɔ, AS: ćaχo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasteczko n., ciasto n., ciastownia ż., ciastowy mos.

przym. ciastowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przystojniak

Wiktionary

# ciachrocz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. partacz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|bazger, complok, dudra, pyprok.; gw-pl|Śląsk Cieszyński|niszczyż.

Wiktionary

# ciaćkać

1. rzadko, regionalnie: pieścić, bawić; cackać, ceckać;
2. ciaćkać się - regionalnie: cackać się (1. obchodzić się z czymś lub z kimś czule; 2. poświęcać zbyt wiele czasu na wykonywanie jakiejś czynności); ciećkać się (regionalnie), ceckać się (regionalnie)

SJP.pl

# ciaćkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciaćkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciaćkać

Wiktionary

# ciąg

nieprzerwana ciągłość, tok czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) układ rzeczy położonych jedna za drugą

(1.2) ciągłość zdarzeń następujących po sobie

(1.3) techn. przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień

(1.4) mat. ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;

(1.5) pot. picie alkoholu przez wiele dni z rzędu;

Wiktionary

matematyka

- ciąg – pojęcie matematyczne
- Ciąg – pojęcie teorii grup

fizyka i technika

- siła ciągu
- ciąg silnika lotniczego
- ciąg wektorowany – pozwala na zmianę kierunku wektora siły ciągu silnika odrzutowego względem osi podłużnej
- ciąg kominowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W mieście wyburzono całe ciągi zabytkowych budynków.

(1.2) Dzisiaj usłyszeliśmy dalszy ciąg opowieści.

(1.3) W silniku rakietowym można kontrolować siłę ciągu poprzez regulację wtrysku paliwa.

(1.4) Uczeń miał problemy z rozwiązaniem zadania o ciągu geometrycznym.

(1.5) Renata jest w ciągu od miesiąca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃ŋk, AS: ćõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n., ciąganie n., ciągutka ż.

czas. ciągnąć, ciągać ndk.

przym. ciągowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przebieg, bieg, tok, rozwój

Wiktionary

# ciągać

1. przesuwać coś ciężkiego;
2. prowadzić kogoś, zmuszać do chodzenia w wiele miejsc;
3. szarpać, tarmosić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. ciągnąć, wlec, szarpać za coś

(1.2) ciągnąć, przesuwać, zwłaszcza coś ciężkiego, w różne strony

(1.3) zmuszać kogoś do udawania się w różne miejsca

czasownik zwrotny niedokonany ciągać się (dk. brak)

(2.1) pot. ciągnąć za coś, szarpać siebie wzajemnie

(2.2) pot. wielokrotnie udawać się w różne miejsca

(2.3) zmuszać siebie nawzajem do chodzenia w różne miejsca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józefiak miał syna Antka, który zaczął swoją służbę jako chłopak stajenny przy dawnym stangrecie kamieńskim Zawadzie, który go niemiłosiernie ciągał za uszy […]

(1.2) Zrobiona przez niego linka do holowania samochodów była tak mocna, że ciągano nią traktory.

(1.3) Za niestosowność tego porównania ciągali go później po różnych gabinetach, groziła mu utrata mandatu radnego.

(2.1) Radni z przeciwstawnych obozów ciągali się za krawaty, padały ciężkie, nie nadające się do zacytowania słowa.

(2.2) To rolnik mający 20 ha ciąga się zdezelowanym maluchem i nie może się utrzymać, a tutaj taki wóz?

(2.3) Pieniacze ciągali się po sądach i wyzywali na pojedynki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąg m., obciąganie n., ciąganie n., ciągutka ż.

czas. wciągać, ciągnąć ndk.

przym. pociągowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) targać, taskać, taszczyć, posp. tachać; dźwigać

(2.2) łazić, wałęsać się, włóczyć się

Wiktionary

# ciągacz

robotnik obsługujący ciągarkę w hucie

SJP.pl

# ciągadło

narzędzie służące do obróbki drutów, prętów i rur na ciągarkach

SJP.pl

Ciągadło – narzędzie, z jednym lub więcej otworami roboczymi, służące do ciągnienia drutów, prętów lub rur na ciągarkach.

Strefa zgniotu ciągadła monolitycznego może być stożkowa, wklęsła, łukowa lub sigmoidalna.

Do obróbki drutów i prętów kształtowych służą ciągadła profilowe.

Wikipedia

# ciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciągać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n., ciągnięcie n., wyciąganie n., wyciągnięcie n., zaciąganie n., zaciągnięcie n., uciągnięcie n., ściąganie n., ściągnięcie n., ciąg m., ciągłość ż., cięgno n., uciąg m., ciągnienie n., naciąg m., ściąga ż., ściągawka ż., wyciąg m., zaciąg m., ciągutka ż.

czas. ciągać ndk., ciągnąć ndk., wyciągać ndk., wyciągnąć dk., zaciągać ndk., zaciągnąć dk., uciągnąć dk., ściągać ndk., ściągnąć dk.

przym. ciągły, wyciągowy

przysł. ciągle

Wiktionary

# ciągarka

maszyna hutnicza do wytwarzania prętów

SJP.pl

Ciągarka – maszyna do wyrobu drutów, prętów lub rur przez ciągnienie na zimno, składająca się z ciągadła lub ciągadeł oraz urządzenia ciągnącego.

Ciągarki dzielą się na jedno- i wielostopniowe.

Wikipedia

# ciągarnia

oddział huty, w którym wyrabia się druty, pręty itp.

SJP.pl

# ciągarstwo

dział obróbki plastycznej metali polegający na ciągnieniu prętów, drutów i rur

SJP.pl

# ciągle

przysłówek sposobu

(1.1) bez przerw, nieustannie

(1.2) cyklicznie, co i rusz

(1.3) w dalszym ciągu, wciąż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Radio ciągle nadaje wiadomości z miejsca katastrofy.

(1.2) Nie lubię tego studenta, ciągle przerywa mi wykłady wygłupami.

(1.3) Czy ty ciągle jesteś w domu?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡlɛ, AS: ćõŋgle

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciągłość ż., pociąg m., ciągutka ż., ciąganie n., ciągnięcie n.

czas. ciągnąć ndk.

przym. ciągły, ciągliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stale, na okrągło, reg. pozn. cięgiem., reg. śl. durś., reg. śl. ciongiym., gw-pl|Śląsk Cieszyński|pelzym., gw-pl|Górny Śląsk|sztyjc.

(1.2) stale, reg. pozn. cięgiem., reg. śl. durś., gw-pl|Śląsk Cieszyński|pelzym.

(1.3) jeszcze, reg. śl. ciongiym., reg. śl. furt.

Wiktionary

# ciąglica

plastyczna skała ilasta przedzielająca pokłady żelaziaków ilastych

SJP.pl

# ciągliwiej

stopień wyższy od przysłówka: ciągliwie

SJP.pl

# ciągliwość

→ ciągliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ciągliwe

Wiktionary

Ciągliwość – właściwość mechaniczna materiału, jakościowo określana podatność na odkształcenie trwałe bez naruszenia spójności materiału. Badana poprzez próbę udarności.

Wikipedia

#### Patrz:

ciągliwy

#### Powiązane:

przym. ciągliwy

Wiktionary

# ciągliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: ciągliwy

SJP.pl

# ciągliwy

1. mający zdolność do rozciągania się, np. ciągliwe ciasto;
2. mający zdolność do trwałych odkształceń, np. ciągliwy metal

SJP.pl

# ciągnąć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wlec, przesuwać za sobą

(1.2) kontynuować

(1.3) wędrować, zmierzać do określonego celu, na ogół grupowo

(1.4) przen. zbliżać się, nadchodzić

(1.5) powoli pić coś

(1.6) wchłaniać, wciągać coś

(1.7) o wietrze, zwłaszcza zimnym i nieprzyjemnym wiać

(1.8) pot. pić

(1.9) wulg. wykonywać fellatio

(1.10) wytwarzać druty przy użyciu ciągarki

(1.11) bezpodmiotowo mieć do czegoś pociąg

(1.12) montować długą część sieci komunikacyjnej czegoś: budować drogi, rurociągi, zakładać kable itp.

(1.13) grać lub śpiewać przeciągle

(1.14) losować z puli

czasownik zwrotny niedokonany ciągnąć się

(2.1) zajmować powierzchnię na określonym obszarze

(2.2) długo trwać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Z zachodu ciągnie burza.

(2.1) Pola ciągnęły się aż pod horyzont.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćõŋgnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n., wciągnięcie n., ciąg mrz., wciąganie n., ciągnięcie n., ciągnienie n., ciągoty nmos., ciągnik mrz., ciągarka ż., ciąganie n., ciągutka ż., pociągnięcie n.

czas. ciągać, obciągnąć dk., pociągnąć dk., przyciągać ndk., przeciągać ndk., przeciągnąć dk., wciągać ndk., wciągnąć dk.

przym. pociągowy

przysł. ciągle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. cióngnóć.

(1.3) ściągać

(1.4) ściągać, zbliżać się, nadciągać

(2.1) rozciągać się, rozpościerać się, roztaczać się

Wiktionary

# ciągnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciągnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ćõŋʹǵńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odciągnąć, obciągnąć, ciągnąć ndk.

rzecz. obciąganie n., pociągnięcie n., ciąganie n., ciągnik mrz., ciągnąć, ciągarka

przysł. ciągle

Wiktionary

# ciągnienie

w loterii: losowanie

SJP.pl

Wikipedia

# ciągnik

1. pojazd mechaniczny o dużej sile pociągowej, napędzany silnikiem spalinowym; traktor;
2. część wrębiarki górniczej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. pojazd mechaniczny o dużej sile pociągowej, napędzany silnikiem spalinowym

(1.2) roln. traktor

(1.3) techn. część wrębiarki górniczej

Wiktionary

Ciągnik (traktor) – pojazd mechaniczny przystosowany do holowania pojazdów bądź urządzeń nieposiadających własnego napędu (np. maszyn rolniczych, przyczep, naczep, dział) oraz do zawieszania na nim osprzętu do robót ziemnych (np. spycharkowego, zrywarkowego, ładowarkowego, koparkowego, chwytakowego, hakowego).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋʲɟɲik, AS: ćõŋʹǵńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciągnięcie n.

czas. przyciągać, ciągnąć ndk.

przym. ciągnikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) traktor

Wiktionary

# ciągnikowy

przymiotnik od: ciągnik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ciągnikiem, dotyczący ciągnika

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Marian był zatrudniony w Zakładach Przemysłu Ciągnikowego w Warszawie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciągnik mrz.

Wiktionary

# ciągniony

weksel ciągniony - weksel, w którym wskazany jest dłużnik, mający zapłacić sumę wekslową na rzecz wierzyciela; weksel trasowany

SJP.pl

# ciągomierz

miernik ciśnienia gazów w układach wentylacyjnych i kominowych

SJP.pl

# ciągota

(zwykle w liczbie mnogiej)
1. potocznie: pociąg płciowy;
2. przenośnie: skłonność, zamiłowanie do czegoś;
3. rzadko: dreszcz, łamanie w kościach

SJP.pl

# ciągotka

zdrobnienie od: ciągota

SJP.pl

Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.

Wikipedia

# ciągotki

zdrobniale o ciągotach

SJP.pl

# ciągoty

1. potocznie: pociąg płciowy
2. przenośnie: skłonność, zamiłowanie do czegoś

SJP.pl

# ciągowice

Wikipedia

# ciągówka

Ursus model 1921/1922 – pierwszy polski ciągnik rolniczy, produkowany w latach 1922–1927 w zakładach mechanicznych Ursus w Warszawie w dzielnicy Wola, potocznie nazywany „ciągówka”.

Wikipedia

# ciągownictwo

dział obróbki plastycznej metali polegającej na ciągnieniu na zimno prętów, drutów i rur z metalu; ciągarstwo

SJP.pl

# ciągownik

urządzenie do wytłaczania naczyń z blachy

SJP.pl

# ciągowy

związany z ciągiem

SJP.pl

# ciągutek

potocznie: cukierek o miękkiej, ciągliwej konsystencji; ciągutek, mordoklejka, mordoklejek

SJP.pl

# ciągutka

potocznie: cukierek o miękkiej, ciągliwej konsystencji; ciągutek, mordoklejka, mordoklejek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. pot. ciągliwy miękki cukierek, krówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupimy pół kilo ciągutek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąg mrz., ciąganie n.

czas. ciągać ndk., ciągnąć ndk.

przysł. ciągle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mordoklejka, mordokleja

Wiktionary

# ciągło

1. w rolnictwie: żelazna część pługa łącząca go z orczykiem;
2. dawniej, dziś gwarowo:
a) para koni albo wołów; sprzężaj;
b) pańszczyźniana rodzina chłopska mająca jeden sprzężaj

SJP.pl

# ciągłość

1. matematyczna cecha funkcji lub zbioru;
2. określenie oznaczające brak przerw, stałość, trwanie cały czas lub regularną powtarzalność; ustawiczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ciągłe

(1.2) mat. cecha funkcji, dla której mała zmiana argumentu powoduje zawsze jedynie małą zmianę wyniku;

(1.3) mat. cecha porządku gęstego, dla którego między dowolnymi dwoma elementami znajduje się trzeci element;

Wiktionary

- ciągłość funkcji
  - ciągłość jednostajna funkcji
    - ciągłość bezwzględna (absolutna) funkcji
  - ciągłość operatora liniowego
- ciągłość geometryczna
- ciągłość parametryczna
- ciągłość porządku (zbioru)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ciągły

rzecz. ciąganie n.

przysł. ciągle

Wiktionary

# ciągły

1. dziejący się, trwający stale, nieustannie;
2. powtarzający się stale

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nieustanny, ciągle trwający

(1.2) regularnie się powtarzający

(1.3) (o kształcie) pozbawiony przerw

(1.4) mat. (o funkcji) taka, której wartości dla „bliskich” sobie argumentów również będą sobie „bliskie”;

(1.5) mat. topol. (o funkcji) taka, dla której przeciwobraz każdego zbioru otwartego jest zbiorem otwartym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przygnębiasz mnie swoim ciągłym narzekaniem.

(1.2) Rozwiodła się z nim z powodu jego ciągłych zdrad małżeńskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ, AS: ćõŋgu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. ciągle

rzecz. ciągłość ż., ciąganie n.

Wiktionary

# ciak

nazwisko

SJP.pl

# cialis

handlowa nazwa leku stosowanego w leczeniu zaburzeń erekcji

SJP.pl

Tadalafil – organiczny związek chemiczny, lek przeznaczony dla mężczyzn z zaburzeniem erekcji. Należy do grupy leków nazywanych inhibitorami fosfodiesterazy typu 5. Po stymulacji seksualnej, tadalafil pomaga w rozszerzeniu naczyń krwionośnych członka, co umożliwia napływ krwi do członka. W wyniku tego dochodzi do poprawy erekcji. Tadalafil nie pomaga pacjentom, u których nie występują zaburzenia erekcji.

Wikipedia

# ciamajda

(r. męski) mężczyzna flegmatyczny, nieudolny; ciapa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) pot. człowiek niezdarny, ślamazarny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕãˈmajda, AS: ćãmai ̯da

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fajtłapa, niezdara, fujara, ciapa, oferma, safanduła, niedołęga, gamoń, ułomek

Wiktionary

# ciamajdowatość

→ ciamajdowaty

SJP.pl

#### Patrz:

ciamajdowaty

# ciamajdowaty

potocznie: ślamazarny, niezdarny, nieudolny; ciapowaty, ofermowaty, ciapciowaty

SJP.pl

# ciamcia

(rodzaj żeński) lekceważąco o kobiecie flegmatycznej, ślamazarze; także o mężczyźnie, z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym; niedorajda

SJP.pl

# ciamcialamcia

potocznie: kobieta niezdarna, powolna, niepotrafiąca radzić sobie w życiu; także o mężczyźnie z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym; ciamciaramcia, ciamcia, siermięga, ciemięga, niedojda, niedorajda, oferma, ciamajda

SJP.pl

# ciamciaramcia

potocznie: mężczyzna niezdarny, powolny, niepotrafiący radzić sobie w życiu; ciamcialamcia, ciamcia, ciemięga, niedojda, niedorajda, oferma, ciamajda

SJP.pl

# ciamkać

mlaskać; potocznie:
1. jeść głośno; cmoktać, cmokać, smoktać, glamać;
2. o substancjach płynnych lub półpłynnych: chlupać, chlupotać, pluskać

SJP.pl

# ciamkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciamkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciamkać

Wiktionary

# ciangsi

prowincja w Chinach; Jiangxi, Kiangsi

SJP.pl

Jiangxi (wymowa; chiń. upr. 江西; chiń. trad. 江西; pinyin Jiāngxī; Wade-Giles Chiang-hsi; dosł. „Na Zachód od rzeki Jangcy”) – prowincja ChRL położona w południowo-wschodniej części kraju, rozciągająca się między Jangcy na północy, a górami na południu.

Wikipedia

# ciangsu

prowincja w Chinach; Jiangsu, Kiangsu

SJP.pl

Jiangsu (wymowa chiń. upr. 江苏; chiń. trad. 江蘇; pinyin Jiāngsū; Wade-Giles Chiang-su) – prowincja ChRL położona w środkowej części wschodniego wybrzeża Chin.Jej nazwa pochodzi od Jiangning (Nankin) i Suzhou.

Wikipedia

# cianoju

japońska ceremonia picia herbaty

SJP.pl

# ciao

pozdrowienie włoskie odpowiadające polskiemu: cześć!

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. żart. cześć (na pożegnanie)

Wiktionary

- Ciao – maskotka o imieniu Ciao promowana podczas mistrzostw świata we Włoszech w 1990 roku
- Ciao – film fabularny w reż. Yen Tan z 2008 roku
- Ciao – japoński magazyn z shōjo-mangami
- Ciao – porównywarka cen popularna w krajach Europy Zachodniej

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕaw, AS: ćau̯

Wiktionary

# ciap

wyraz, zwykle powtórzony, mający oddawać odgłos powstający podczas chodzenia po błocie, chlupotania wody itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) reg. but używany w domu, kapeć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po domu chodzę w ciapach.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kapeć, pantofel, bambosz, laczek, papuć, papeć

Wiktionary

# ciapa

(r. męski) mężczyzna flegmatyczny, nieudolny; ciamajda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś półpłynnego, mieszanina płynu i składników stałych

(1.2) pot. osoba niezdarna lub ślamazarna

(1.3) pot. nieregularna, spora plama

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po odwilży z niesprzątniętego śniegu zrobiła się paskudna ciapa na chodnikach.

(1.2) Ależ z niego ciapa – wszystko robi tak powoli i niezdarnie.

(1.3) Krawaty w wielkie ciapy kolorowe w ogóle nie istnieją. No, może znajdziecie je na obrzeżach w sklepach z tzw. absolutnym szajsem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕapa, AS: ćapa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapowatość ż., ciapciak m., ciapek m., Ciapek m., ciapy nmos., ciapanie n., ciapnięcie n., naciapanie n., wyciapanie n., obciapanie n., uciapanie n.

:: zdrobn. ciapka ż.

czas. ciapać ndk., ciapnąć dk., naciapać dk., wyciapać dk., obciapać dk., uciapać dk.

przym. ciapowaty

przysł. ciapowato

wykrz. ciap ciap, ciapu ciap

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) papka, breja

(1.2) ciamajda, ślamazara, oferma, niezdara

Wiktionary

# ciapać

potocznie:
1. uderzać nożem;
2. iść z trudem, w błotnistym terenie

SJP.pl

czasownik

(1.1) iść z trudem, zwłaszcza po błocie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapanie n., ciapa ż.

czas. ciapnąć dk.

Wiktionary

# ciapaczka

pogardliwie: kobieta o ciemniejszej karnacji (głównie Arabka i Hinduska); ciapata

SJP.pl

# ciapak

ciapaty; pogardliwie:
1. osoba o ciemniejszej karnacji (zwykle Arab lub Hindus);
2. emigrant z Bliskiego Wschodu, mieszkający w Europie

SJP.pl

# ciapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powolne chodzenie, zwłaszcza w błocie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciapać

wykrz. ciap, ciap

rzecz. ciapa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) człapanie

Wiktionary

# ciapata

pogardliwie: dotyczący osoby o ciemniejszej karnacji (głównie Araba i Hindusa)

SJP.pl

# ciapaty

pogardliwie: dotyczący osoby o ciemniejszej karnacji (głównie Araba i Hindusa)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. obraź. osoba pochodząca z Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich

(1.2) pogard. obraź. osoba ciemnoskóra

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: kulin. ciapata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powstało nowe obraźliwe słownictwo stworzone przez polskich imigrantów na określenie mieszkańców Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji Południowej – „ciapki”, „ciapaci”, „beżowi” (…), „szmatogłowi”, „muzole” oraz „muslimy”.

(2.1) Sonam, żeby zaoszczędzić chleb, często piecze nam „ciapaty", czyli podpłomyki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapaciątko n., ciapata ż.

:: fż. ciapatka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pakol, arabus, szmatogłowy

(1.2) pogard. ciapol, ciapak, ciapata, ciapatka, brudas, smoluch, pastowaniec, czarnuch, asfalt

Wiktionary

# ciapcia

(r. żeński) potocznie: kobieta niezdarna, ślamazarna; także o mężczyźnie z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym; niezdara, ciamajda, ślamazara

SJP.pl

# ciapciać

potocznie:
1. rozdrabniać i rozgarniać jedzenie; ciapać;
2. pryskać drobnymi kroplami na wszystkie strony; ciapać;
3. niedbale malować pędzlem; ciapać;
4. chodzić w miękkich butach;
5. o deszczu: padać; paciać;
6. ciapciać się -
a) grzebać się lub pokrywać się czymś mokrym, mazistym; ciaprać się, paćkać się, paprać się, paciać się;
b) rozmazywać się; ciaprać się, paćkać się, paprać się, paciać się;
c) wykonywać długo jakąś czynność; babrać się, paćkać się, paprać się

SJP.pl

# ciapciak

potocznie: człowiek mało energiczny i nieporadny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś nieporadny lub niezdarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapa ż.

Wiktionary

# ciapciowaty

potocznie: ślamazarny, niezdarny, nieudolny; ciamajdowaty, ofermowaty, ciapowaty

SJP.pl

# ciapeć

potocznie, rzadko: miękki but do chodzenia po domu; łapeć, kapeć, kapuć, papeć, papuć, laczek

SJP.pl

# ciapek

potocznie:
1. deseń na tkaninie, papierze itp. w postaci plamek, kropek, kresek;
2. tkanina o takim wzorze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zoonim, popularne imię dla psa, zwłaszcza umaszczonego w plamaamy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapa ż.

Wiktionary

# ciapka

drobna plamka, kreska, punkt itp. często wchodzące w skład deseniu, wzoru na jakimś tle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) drobna plamka, często wchodząca w skład deseniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapa ż.

Wiktionary

# ciapkapusta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. kulin. potrawa z kiszonej kapusty wymieszanej z purée ziemniaczanym;

Wiktionary

Ciapkapusta – śląskie danie przygotowywane z purée ziemniaczanego i kapusty, zwykle kiszonej. Do ciapkapusty dodaje się podsmażony i pokrojony w kostkę boczek, kiełbasę lub zrumienioną cebulę. Potrawa ta zwykle podawana jest z mięsem (często z żeberkami).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do ciapkapusty dodaje się podsmażony i pokrojony w kostkę boczek, kiełbasę lub zrumienioną cebulę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) panczkraut

Wiktionary

# ciapki

potocznie:
1. deseń na tkaninie, papierze itp. w postaci plamek, kropek, kresek;
2. tkanina o takim wzorze

SJP.pl

# ciapowatość

1. ślamazarność, nieporadność, guzdralstwo;
2. lepkość, galaretowatość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ciapowate; cecha tych, którzy są ciapowaci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciapa m./ż.

przym. ciapowaty

przysł. ciapowato

Wiktionary

# ciapowaty

potocznie: ślamazarny, niezdarny, nieudolny; ciamajdowaty, ofermowaty, ciapciowaty

SJP.pl

# ciaprać

potocznie:
1. brudzić; walać, babrać, kidać, fajdać, syfić;
2. pokrywać czymś mokrym, mazistym; paciać, paćkać

SJP.pl

# ciapryka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. błoto

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak puszczo ziąb to się ciapryka robi na placu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciaprać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|maras.

Wiktionary

# ciara

Ciara Princess Wilson (z domu Harris, ur. 25 października 1985 w Austin w stanie Teksas) – amerykańska piosenkarka, producentka muzyczna, aktorka i modelka.

Wikipedia

# ciarach

zgrubienie od: ciarki (lekkie dreszcze)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. pogard. szlachcic, szlachetka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕarax, AS: ćaraχ

Wiktionary

# ciarka

owoc tarniny; tarka

SJP.pl

Ciarka (dodatkowa nazwa w j. niem. Schiorke) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie opolskim.

Położona w widłach źródłowego biegu rzek Bogacicy i Stobrawy, na nizinnych terenach Równiny Opolskiej (stanowiącej część obszaru Niziny Śląskiej) i skraju ważnej, zwartej strefy leśnej Opolszczyzny – Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.

Wikipedia

# ciarki

lekkie dreszcze; mrowie

SJP.pl

# ciarkowski

nazwisko

SJP.pl

# ciary

zgrubienie od: ciarki (lekkie dreszcze)

SJP.pl

# ciaseński

przymiotnik od: Ciasna

SJP.pl

# ciasna

1. niewygodny, zbyt mały lub wąski;
2. taki, w którym jest mało miejsca;
3. ograniczony, bez perspektyw

SJP.pl

Ciasna – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna. Historycznie leży na Górnym Śląsku.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Ciasna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Ciasna.

Wikipedia

# ciasnawy

o niedostatecznych rozmiarach; niewygodnie mały

SJP.pl

# ciaśniej

stopień wyższy od przysłówka: ciasno

SJP.pl

# ciaśniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ciasny

SJP.pl

# ciaśniutki

zdrobnienie od: ciasny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: ciasny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕäɕˈɲutʲci, AS: ćäśńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciasny

przysł. ciasno

Wiktionary

# ciasno

przysłówek sposobu

(1.1) tak, że nie ma wiele wolnego miejsca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brałem z sobą pisma i ręcznik, który ciasno zwijałem i podtykałem pod głowę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasnota ż.

przym. ciasny, ciaśniutki

przysł.

:: zdrobn. ciaśniutko

Wiktionary

# ciasnocha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. koszula

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕasˈnɔxa, AS: ćasnoχa

Wiktionary

# ciasnogłowy

taki, który jest ograniczony intelektualnie, ma wąskie horyzonty umysłowe; tępy, ograniczony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) człowiek ograniczony umysłowo, nieobejmujący ogółu problemów, z którymi się styka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Parlamencie Europejskim pełno jest ciasnogłowych decydentów, którym trudno przychodzi zrozumieć przyczyny obecnego kryzysu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕasnɔɡˈwɔvɨ, AS: ćasnogu̯ovy

Wiktionary

# ciasność

przestarzale: ciasnota;
1. zbyt mała przestrzeń, brak miejsca;
2. zbyt mały rozmiar jakiejś części ubrania;
3. w przenośni: brak szerszych horyzontów myślowych; ubóstwo umysłowe, ograniczoność

SJP.pl

# ciasnota

1. zbyt mała przestrzeń, brak miejsca;
2. zbyt mały rozmiar jakiejś części ubrania;
3. w przenośni: brak szerszych horyzontów myślowych; ubóstwo umysłowe, ograniczoność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak przestrzeni, brak wolnego miejsca

(1.2) przen. niski poziom umysłowy, ograniczoność, brak szerokich horyzontów umysłowych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕasˈnɔta, AS: ćasnota

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciasny

czas. ścieśniać, zacieśniać

przysł. ciasno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tępota

Wiktionary

# ciasny

1. niewygodny, zbyt mały lub wąski;
2. taki, w którym jest mało miejsca;
3. ograniczony, bez perspektyw

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, w którym jest mało miejsca

(1.2) o ubraniu: zbyt mały lub wąski

(1.3) przen. ograniczony, zaściankowy

(1.4) stpol. biedny

(1.5) stpol. przykry

(1.6) stpol. surowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pokoik jest malutki i ciasny, z widokiem na plac przed kościołem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕasnɨ, AS: ćasny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasnota ż.

przysł. ciasno

przym. ciaśniutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) wąski

Wiktionary

# ciasteczko

1. fragment tekstu wysyłany przez serwis internetowy do przeglądarki internauty, pozwalający m.in. na zapamiętanie danych i utrzymanie sesji; cookie, kuki;
2. zdrobnienie od: ciastko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od ciastko

(1.2) pot. atrakcyjna seksualnie dziewczyna

(1.3) inform. zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;

Wiktionary

- ciasteczko – małe ciastko
- ciasteczko (ciastko, cookie) – pojęcie informatyczne
- Ciasteczko (Cake) – amerykańsko-kanadyjski film komediowy z 2005 roku, reż. Nisha Ganatra

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta firma produkuje wyborne ciasteczka z wiśnią.

(1.2) Ej, ciasteczko, jakbyś tu jeszcze kiedyś była, to odezwij się na GG.

(1.3) Gdy tylko uda się skraść ciasteczko, można mieć dostęp do konta ofiary bez hasła przez długi czas.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɛt͡ʃkɔ, AS: ćastečko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciastowy mos., ciastownia ż., ciasto n., ciastko n.

:: zgrub. ciacho n.

przym. ciasteczkowy, ciastowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ciacho

(1.3) cookie

Wiktionary

# ciasteczkowy

→ ciasteczko

SJP.pl

#### Patrz:

ciasteczko

# ciastek

wyrób cukierniczy m.in. z mąki, wody i jaj

SJP.pl

- Ciastek – animowana postać z serii filmów Shrek, ludzik z piernika

Osoby noszące nazwisko Ciastek:

- Barbara Ciastek – polska lekarka, diagnosta laboratoryjny
- Grzegorz Ciastek (1955–2007) – polski gimnastyk
- Józef Ciastek (1920–2012) – polski skrzypek ludowy

Wikipedia

# ciastkarka

1. kobieta zajmująca się wyrobem ciast i ciastek;
2. właścicielka lub pracownica ciastkarni

SJP.pl

# ciastkarnia

1. zakład produkujący ciastka;
2. sklep z ciastkami

SJP.pl

# ciastkarski

dotyczący ciastkarza, ciastkarni, wytwarzania ciastek

SJP.pl

# ciastkarstwo

1. wypiek ciastek;
2. zawód ciastkarza

SJP.pl

Ciastkarstwo – dział wytwórczości ściśle związany z piekarstwem i cukiernictwem, zajmujący się głównie produkcją tzw. pieczywa cukierniczego nietrwałego, np. drożdżowego (strucla, baba wielkanocna, placek) oraz innych nietrwałych produktów, takich jak ciastko, tort, keks itp.

Wikipedia

# ciastkarz

1. osoba zajmująca się wyrobem ciast i ciastek;
2. właściciel lub pracownik ciastkarni

SJP.pl

# ciastko

wyrób cukierniczy m.in. z mąki, wody i jaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

Wiktionary

Ciastko – rodzaj zazwyczaj słodkiego wyrobu cukierniczego o różnorodnych kształtach, smakach, wielkości i sposobach przygotowywania. Ciastka są mniejsze od ciast i przeznaczone na jedną porcję.

W technologii ciastkarskiej stosuje się następujący podział ciastek ze względu na sposób ich formowania:

- nieprzekładane i nienadziewane,
- przekładane,
- nadziewane,
- korpusowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Boże Narodzenie pieczemy domowe ciastka z cynamonem.

(1.1) Zaprosiłem dziewczynę na ciastka do cukierni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕastkɔ, AS: ćastko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasto n., ciastkarz m., ciastkarnia ż.

:: zdrobn. ciasteczko n.

przym. ciasteczkowy, ciastkowy, ciastowy, ciastowaty

Wiktionary

# ciastkować

potocznie:
1. jeść ciastka;
2. piec ciastka

SJP.pl

# ciastkowy

→ ciastko

SJP.pl

#### Patrz:

ciastko

# ciasto

1. gęsta masa z mąki, wody, jaj i innych składników
2. wypiek z takiej masy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

(1.2) kulin. spoż. słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placekacka;

Wiktionary

Ciasto – plastyczna i elastyczna masa powstała przez zagniecenie lub wymieszanie mąki, płynów (wody lub mleka) i innych składników, np. cukru, jajek, tłuszczów.

Niektóre ciasta, np. na bezy lub makaroniki nie zawierają w swoim składzie w ogóle mąki. Do wielu ciast dodaje się nie wodę, lecz mleko, maślankę, kefir, jogurt, roztopione masło, olej, sok owocowy, napój gazowany itp. Zdarza się też, że nie ma w nich żadnego płynu, tylko jajka, np. ciasta na biszkopty, lub też miód, np. ciasta na niektóre pierniki i miodowniki. W zależności od przeznaczenia może zostać poddane fermentacji przy pomocy drożdży lub zakwasu, co spulchnia lub czasami zakwasza ciasto. W celu spulchnienia ciasta używa się również np. sody oczyszczonej, proszku do pieczenia, lub piany z białek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szybko zagnieść ciasto i wstawić na godzinę do lodówki.

(1.1) audio|Pl-zawsze podbierałem mamie dużą i słodką grudę kruszonki zanim zdążyła posypać ciasto.ogg. Zawsze podbierałem mamie dużą i słodką grudę kruszonki, zanim zdążyła posypać ciasto.

(1.2) Może spróbujesz tego pysznego ciasta z owocami?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕastɔ, AS: ćasto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciastko n., ciastownia ż., ciastowy m., ciastkarnia ż., ciastkarstwo n., ciastkarz m.

:: zdrobn. ciasteczko n.

:: zgrub. ciacho n.

przym. ciastowy, ciastowaty, ciastkarski, ciastkowy, ciasteczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) placek

Wiktionary

# ciastoholiczka

kobieta uwielbiająca jeść ciasto

SJP.pl

# ciastoholik

osoba, która uwielbia jeść ciasto

SJP.pl

# ciastolina

masa plastyczna z mąki, wody i soli, przypominająca plastelinę

SJP.pl

Wikipedia

# ciastolinowy

→ ciastolina

SJP.pl

#### Patrz:

ciastolina

# ciastoń

nazwisko

SJP.pl

# ciastować

żartobliwie: przygotowywać lub jeść ciasto

SJP.pl

# ciastowatość

→ ciastowaty

SJP.pl

#### Patrz:

ciastowaty

# ciastowaty

o konsystencji ciasta; elastyczny, miękki

SJP.pl

# ciastownia

dział w piekarni zajmujący się przygotowywaniem i przechowywaniem ciasta na pieczywo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział piekarni, w którym przygotowuje się ciasto na pieczywo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɔvʲɲa, AS: ćastovʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasto, ciastko, ciasteczko, ciastowy, ciastkarnia, ciastkarstwo, ciastkarz, ciacho

przym. ciastowy, ciastowaty, ciastkarski

Wiktionary

# ciastowy

związany z ciastem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od ciasto

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pracownik piekarni, który zajmuje się przygotowywaniem ciasta na pieczywo

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɔvɨ, AS: ćastovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciasto, ciastko, ciasteczko, ciastownia, ciastkarnia, ciastkarstwo, ciastkarz, ciacho

przym. ciastowaty, ciastkarski

Wiktionary

# ciaszczyk

nazwisko

SJP.pl

# ciaszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ciąża

u samic ssaków oraz kobiet: okres a także wszystkie zmiany w organizmie od momentu zapłodnienia do porodu; stan kobiety, samicy w tym czasie; brzemienność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

(1.2) stpol. zastaw

Wiktionary

Ciąża, brzemienność – proces fizjologiczny u większości samic ssaków, trwający od zapłodnienia bądź implantacji do porodu.

Występuje u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy. Trwa od zapłodnienia komórki jajowej do porodu. Obejmuje całokształt zmian zachodzących w tym okresie w organizmie zapłodnionej samicy. Niektórzy naukowcy okres ciąży liczą od momentu zagnieżdżenia zarodka w ściance macicy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wkrótce po wyjściu za mąż Ewa zaszła w ciążę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa, AS: ćõũ̯ža

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężarna

przym. ciężarny, ciążowy

zobacz też: ciążyć

czas. ciążyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. brzemienność; (w odniesieniu do ludzi): eufem. stan błogosławiony, eufem. być przy nadziei

Wiktionary

# ciążek

1. ciężarek do ważenia; odważnik;
2. ciężarek do ćwiczeń gimnastycznych; hantel

SJP.pl

# ciążenie

wzajemne przyciąganie się ciał obdarzonych masą; grawitacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przytłaczanie ciężarem, przypieranie sporą masą

(1.2) stanowienie ciężaru psychicznego; bycie uciążliwym

(1.3) fiz. oddziaływanie na siebie siłą przyciągania ciał o pewnych masach, położonych w określonej odległości od siebie

Wiktionary

Grawitacja, ciążenie powszechne – zjawisko fizyczne polegające na wzajemnym przyciąganiu się wszystkich ciał – wszelkich mas i innych postaci energii. Ciążenie to jedno z oddziaływań podstawowych obok tych elektrosłabych i jądrowych silnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. przeciążyć, ciążyć ndk.

przym. ciążowy, ciężarny, ciążeniowy

rzecz. ciężarna ż.

Wiktionary

# ciążeniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ciążeniem, dotyczący ciążenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciążenie n.

Wiktionary

# ciążoreksja

anoreksja dotykająca ciężarne kobiety; pregoreksja

SJP.pl

# ciążorektyczka

kobieta cierpiąca na odmianę anoreksji występującą w czasie ciąży; pregorektyczka

SJP.pl

# ciążówka

obszerna sukienka noszona przez kobiety w czasie ciąży

SJP.pl

# ciążowy

związany z ciążą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący ciąży, związany z ciążą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Panna młoda miała na sobie białą sukienkę ciążową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ, AS: ćõũ̯žovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąża ż., ciężarna ż., ciężar m., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

przym. ciężarny, ciężki

przysł. ciężko

Wiktionary

# ciążyć

ciężyć;
1. przytłaczać kogoś swym ciężarem;
2. w przenośni: być dla kogoś uciążliwym, trudnym do zniesienia;
3. w przenośni: skłaniać się ku czemuś lub komuś

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) być odczuwanym jako ciężar, coś męczącego, przytłaczającego

(1.2) powodować obarczenie, nieznośny ciężar

(1.3) skłaniać się ku czemuś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciążą mi powieki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciążenie n., ciąża ż., ciężarna ż., uciążliwość ż.

przym. ciążowy, ciężarny, ciężkawy, ciężki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) męczyć, przytłaczać

(1.2) obciążać

(1.3) skłaniać się

Wiktionary

# ciążyński

nazwisko

SJP.pl

Tiażynskij – osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie kemerowskim. Siedziba władz rejonu tiażyńskiego

Wikipedia

# ciałeczko

zdrobnienie od: ciałko

SJP.pl

# ciałko

1. zdrobniale o ciele (w znaczeniu organizmu człowieka lub zwierzęcia albo zespołu tkanek okrywających szkielet);
2. drobny twór pełniący określone funkcje w organizmie

SJP.pl

- ciałko białawe – struktura powstająca w wyniku degradacji ciałka żółtego
- ciałko blaszkowate (ciałko Vatera-Paciniego) – receptor dotyku i nacisku
- ciałko Cajala – sferyczne inkluzje, ziarnistości dostrzegane w jądrach komórkowych komórek proliferujących
- ciałko dotykowe – zakończenie czuciowe otoczone torebką
- ciałko kierunkowe, polocyt, ciałko polarne – mała komórka oddzielająca się od komórki jajowej zwierząt
- ciałko nerkowe, ciałko Malpighiego – część nefronu zbudowana z kłębuszka nerkowego (sieć dziwna) oraz otaczającej go torebki Bowmana
- chloroplast, ciałko zieleni – organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych
- erytrocyt, czerwone ciałko krwi – morfotyczny składnik krwi
- ciałko żółte – efekt przekształceń pęcherzyka jajnikowego

Wikipedia

# ciało

1. organizm ludzki lub zwierzęcy jako całość;
2. zwłoki;
3. tkanki obrastające szkielet człowieka lub zwierzęcia;
4. obiekt lub substancja o określonych właściwościach;
5. w matematyce: dowolny zbiór co najmniej dwóch elementów, w którym określone są i wykonalne działania dodawania i mnożenia, przy spełnieniu określonych warunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) organizm ludzki lub zwierzęcy

(1.2) zwłoki człowieka lub zwierzęcia

(1.3) fiz. chem. materia, substancja

(1.4) mat. zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

Wiktionary

- ciało ludzkie
- ciało – pojęcie z dziedziny fizyki
- ciało – pojęcie matematyczne dotyczące algebry ogólnej
- ciało zbiorów – pojęcie matematyczne dotyczące teorii mnogości i stosowane w teorii miary
- Ciało – opowiadanie S. Kinga z 1982
- Ciało – film fabularny produkcji polskiej z 2003
- „Ciało” – singel Ewy Farnej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciało ludzkie to skomplikowana maszyneria.

(1.1) Do skóry, do ciała przylgnęły mi kości, / ocaliłem tylko ciało moich dziąseł.

(1.2) W mieszkaniu leżało ciało starej kobiety.

(1.3) Gwiazda jest ciałem fizycznym.

(1.4) Liczby rzeczywiste tworzą ciało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕawɔ, AS: ćau̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielesność ż., cielistość ż.

:: zdrobn. ciałko n.

:: zgrub. cielsko n.

przym. cielesny, cielisty

przysł. cieleśnie, cieliście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciałko, mięso

(1.2) zwłoki, truchło, trup

Wiktionary

# ciałokupiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. handlarz niewolników

(1.2) stpol. sutener

Wiktionary

# ciałopalenie

palenie zwłok w ofierze; całopalenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) etn. obrzędowe spalanie zwłok człowieka

Wiktionary

Kremacja (łac. cremare „spalić”), ciałopalenie – forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała, znana i uznawana przez wiele religii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stało się to między IX a XI wiekiem naszej ery, gdy ludy środkowoeuropejskie nawróciły się na chrześcijaństwo i w związku z tym musiały zrezygnować z ciałopalenia zmarłych.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciałopalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kremacja

Wiktionary

# ciałopalny

związany ze spaleniem, spopieleniem zwłok w ramach obrzędu pogrzebowego, np. pogrzeb ciałopalny, grób ciałopalny

SJP.pl

# ciałopodobny

przypominający z wyglądu ciało ludzkie

SJP.pl

# ciałopozytywność

akceptacja własnego ciała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ciałopozytywny

Wiktionary

# ciałopozytywny

dotyczący akceptacji własnego ciała bez względu na jego wygląd

SJP.pl

# ciba

nazwisko

SJP.pl

# cibalgin

preparat o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; cibalgina; pabialgina

SJP.pl

# cibalgina

preparat o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; cibalgin; pabialgina

SJP.pl

# cibazol

lek z grupy sulfonamidów

SJP.pl

Sulfatiazol – organiczny związek chemiczny, lek z grupy sulfonamidów. Jest to krystaliczny, bezzapachowy proszek, trudno rozpuszczalny w wodzie.

Działanie: chemioterapeutyk o silnym działaniu bakteriostatycznym z grupy sulfonamidów.

Rozpuszczalność:

- dobrze: roztwory wodorotlenków i węglanów sodu i potasu, amoniaku oraz rozcieńczone kwasy nieorganiczne, aceton
- trudno: etanol 96%
- bardzo trudno: woda
- nie rozpuszcza się: chloroform, eter

Wikipedia

# cibor

roślina bagienna z rodziny turzycowatych

SJP.pl

Czścibor, Ścibor, Czcibor, Cibor, Czesbor – staropolskie imię męskie. Znaczenie imienia: „walczący o cześć”, „obrońca czci”, lub „czczący walkę”. Od członów „czci-” (daw. „czści-”), „czcij”, od czcić (daw. czścić, porównaj cześć) oraz „bor-” – od daw. „borzyć” „walczyć” (porównaj „borykać się”).

Czcibor imieniny obchodzi: 9 września i 14 listopada.

Żeńskie odpowiedniki: Czcibora, Ścibora, Cibora.

Wikipedia

# cibora

roślina bagienna z rodziny turzycowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Cyperus|L.|ref=tak., rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych, liczący 686 gatunków;

(1.2) bot. roślina z rodzaju cibor (1.1)

Wiktionary

Cibora (Cyperus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Obejmuje ok. 700–950 gatunków. Rośliny z tego rodzaju występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem stref okołobiegunowych. W zależności od ujęcia dwa lub trzy gatunki rosną dziko w Polsce jako rodzime (cibora brunatna C. fuscus i cibora żółta C. flavescens oraz C. micheliana, często opisywana jako dichostylis Michela Dichostylis micheliana), z gatunków obcych zadomowiona w Polsce jest cibora jadalna C. esculentus, a trzy gatunki dziczeją przejściowo (cibora zwarta C. congestus, cibora pochylona C. declinatus i cibora Houghtona C. houghtonii).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Posadziliśmy cibory i czekamy na plony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciborowate lm nm., ciborowce lm nm.

Wiktionary

# ciborowate

rodzina bylin podobnych do traw, dawniej turzycowate

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Cyperaceae|Juss.|ref=tak., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;

Wiktionary

Ciborowate, turzycowate (Cyperaceae Juss.) – rodzina roślin w rzędzie wiechlinowców. Obejmuje około 5500 gatunków zgrupowanych w 109 rodzajów. Rodzina jest kosmopolityczna – jej przedstawiciele spotykani są na całym świecie, szczególnie często w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego. Zajmują najczęściej siedliska mokradłowe. Są to rośliny zielne cechujące się znaczną redukcją kwiatów. Charakterystyczne są także trójkanciaste, pełne łodygi z trawiastymi liśćmi wyrastającymi w trzech rzędach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Blaszka liścia ciborowatych jest całobrzega lub drobnopiłkowana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cibora ż., ciborowce lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turzycowate

Wiktionary

# ciborowaty

o cechach ciborowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# ciborowce

przedstawiciel rzędu roślin z klasy jednoliściennych; turzycowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Cyperales|Hutch.|ref=tak., rząd roślin należący do klasy jednoliściennych;

Wiktionary

Ciborowce, turzycowce (Cyperales) – rząd roślin wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych w obrębie jednoliściennych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do rzędu ciborowców zalicza się ciborowate.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cibora ż., ciborowate lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) turzycowce

Wiktionary

# ciborowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy jednoliściennych; turzycowiec

SJP.pl

# ciborowski

nazwisko

SJP.pl

# ciborski

nazwisko

SJP.pl

Ciborski – odmiana herbu Jastrzębiec

Wikipedia

# cibujka

potocznie: pomyłka, nieścisłość, drobna wpadka, głównie w filmach i grach wideo

SJP.pl

# cic

Congregatio Sororum Immaculatae Conceptionis Beatae Mariae Virginis, zakon niepokalanek

SJP.pl

# cicciolina

[czytaj: cziczolina] pseudonim artystyczny Ilony Staller, włoskiej aktorki pornograficznej węgierskiego pochodzenia

SJP.pl

Ilona Staller, właściwie Elena Anna Staller, znana pod pseudonimem artystycznym Cicciolina (ur. 26 listopada 1951 w Budapeszcie) – włoska aktorka pornograficzna węgierskiego pochodzenia. Była jedną z największych europejskich gwiazd porno i skandalistek lat 80. XX wieku. Także aktywistka polityczna, pierwsza w historii gwiazda porno wybrana do parlamentu demokratycznego państwa.

Wikipedia

# cicero

[czytaj c-icero] cycero;
1. stopień pisma o wielkości 12 punktów typograficznych;
2. jednostka długości w układzie wielkości drukarskich wynosząca 12 punktów typograficznych

SJP.pl

- Cycero – jednostka długości używana w poligrafii

Osoby

- Marek Tuliusz Cyceron – rzymski prawnik, retor i filozof.
- Elyas Bazna ps. „Cicero” – niemiecki szpieg pochodzenia tureckiego, działający w okresie II wojny światowej.
- Cícero – piłkarz z Gwinei Bissau.
- Cicero Moraes – brazylijski twórca grafiki komputerowej.

Wikipedia

# cicerone

[czytaj: cziczerone] osoba oprowadzająca po muzeach itp.; przewodnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. przewodnik oprowadzający po zabytkach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po Rzymie oprowadzał nas radosny cicerone, którego poleciła jedna zakonnica.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃʲit͡ʃɛˈrɔ̃nɛ, AS: čʹičerõne

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciceronować ndk.

Wiktionary

# ciceroniański

w retoryce: zdanie cyceroniańskie, okres cyceroniański - starannie zbudowany fragment wypowiedzi, o dużej złożoności i kunsztownej formie

SJP.pl

# ciceronować

[czytaj: cziczeronować] oprowadzać zwiedzających, pełnić funkcję cicerona

SJP.pl

# ciceronowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciceronować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciceronować

Wiktionary

# cichacz

potocznie: potajemne wypuszczenie gazów z organizmu; cichy bąk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żart. ciche pierdnięcie

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. cicho

wykrz. cicho

Wiktionary

# cichaczem

potocznie: po cichu, milczkiem, potajemnie; cichcem

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) bez wywoływania hałasu, po cichu, niepostrzeżenie, ukradkiem

(1.2) w tajemnicy przed innymi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxat͡ʃɛ̃m, AS: ćiχačẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cisza ż.

wykrz. cisza

przym. cichy

czas. cichnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cichcem, niepostrzeżenie

(1.2) bez rozgłosu, chyłkiem, cichcem, dyskretnie, pod osłoną nocy, po kryjomu, potajemnie, skrycie, tajnie, ukradkiem, w tajemnicy

Wiktionary

# cichański

nazwisko

SJP.pl

# cichawy

nieco cichy; mało słyszalny, niegłośny, niehałaśliwy

SJP.pl

Cichawy – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Sońsk.

Na terenie obecnie istniejącej wsi Cichawy prawdopodobnie już w czasach starożytnych istniały pierwsze formy osadnictwa. Na jednej z żwirowni w latach 60. XX wieku odkryto prymitywne piece hutnicze które nazywano dymarkami. Znaleziono także gliniane skorupy datowana na około 2000 – 3000 lat p.n.e.

Wikipedia

# cichcem

potocznie: po cichu, milczkiem, potajemnie; cichaczem

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) bez wywoływania hałasu, po cichu, niepostrzeżenie, ukradkiem

(1.2) w tajemnicy przed innymi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ja nie mówię, że on kręci! Że coś cichcem, na boku, odkłada dla siebie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixt͡sɛ̃m, AS: ćiχcẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cisza ż.

wykrz. cisza

przym. cichy

czas. cichnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cichaczem, niepostrzeżenie

(1.2) cichaczem, potajemnie, skrycie

Wiktionary

# cichecki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bolesław Cichecki – polski piłkarz
- Damian Cichecki – polski piłkarz
- Józef Cichecki – polski działacz społeczny i samorządowiec

Wikipedia

# cicheńki

zdrobnienie od: cichy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxɛ̃ɲci, AS: ćiχẽńḱi

Wiktionary

# cichewicz

nazwisko

SJP.pl

# cichnąć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. ścichnąć)

(1.1) stawać się stopniowo coraz cichszym lub słabiej słyszalnym

(1.2) przestawać rozmawiać, wydawać dźwięki lub czynić gwar

(1.3) uspokajać się lub stawać się mniej intensywnym (np. o żywiołach)

(1.4) przen. przestawać być obiektem zainteresowania społeczeństwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łagodny, pomyślny wiatr cichł powoli, aż wreszcie żagle obwisły jak bezsilne ręce strudzonego robotnika.

(1.2) Obaj dziwnie cichli na dźwięk słowa "Inkwizycja".

(1.3) Mijały godziny. Cichła burza. Kilku żeglarzy wychyliło się spod pokładu i usiłowało przebić wzrokiem ciemności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cisza ż., cichość ż.

czas. przyciszyć dk., przycichać ndk., wyciszyć dk., wyciszać ndk., uciszać ndk., uciszyć dk.

przym. cichy, zaciszny

przysł. cicho, cichaczem, cichcem, zacisznie

wykrz. cicho, cisza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uciszać się, ściszać się, przycichać, ścichać, ucichać, głuchnąć

(1.2) milknąć, niemieć

(1.4) przycichać

Wiktionary

# cicho

1. wydający słabo słyszalne dźwięki lub nie wydający ich wcale;
2. spokojny, wycofany

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

(1.2) przen. nie powodując rozgłosu

wykrzyknik

(2.1) słowo nakazujące odbiorcy zaprzestanie mówienia i wydawania dźwięków

Wiktionary

Cicho – czwarta studyjna (druga polskojęzyczna) płyta Ewy Farnej. Na płycie znajduje się 12 pop-rockowych utworów. Ostatnia piosenka to cover piosenki Urszuli pt. Dmuchawce, latawce, wiatr (muzyka Romuald Lipko, słowa Marek Dutkiewicz). Album został wydany 16 marca 2009 i jest polską wersją płyty Ticho. Płyta dotarła do 16. miejsca listy OLiS w Polsce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po ogłoszeniu wyroku w sali zrobiło się bardzo cicho.

(1.1) Możesz powtórzyć? Mówisz tak cicho, że w ogóle cię nie słyszę.

(1.2) Sprawę tej łapówki załatwiono raczej cicho, do prasy nie przedostało się nic.

(2.1) Cicho! Nie mogę się skoncentrować przez tę twoją paplaninę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɔ, AS: ćiχo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cisza ż., cichacz ż.

przym. cichy, zaciszny, cichuchny, cichuśki

czas. uciszać, sciszać, wyciszyć, przyciszyć, cichnąć

wykrz. cisza

przysł. zacisznie, z cicha

Wiktionary

# cichobiegi

buty na miękkiej podeszwie

SJP.pl

# cichobieżność

cecha mechanizmu lub pojazdu zdolnego do cichego poruszania się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. odprzym. cecha tego, co cichobieżne – zdolne do cichej pracy, do cichego poruszania się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowy silnik cechuje się większym momentem obrotowym oraz większą cichobieżnością.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cichobieżny

Wiktionary

# cichobieżny

o urządzeniach, pojazdach: pracujący, poruszający się cicho

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. o urządzeniach, maszynach, pojazdach itp.: taki, który pracuje lub porusza się cicho

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cichobieżny silnik indukcyjny o niskim poziomie drgań gwarantuje narzędziu długą żywotność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichobieżność ż.

Wiktionary

# cichociemni

związany z działalnością cichociemnych

SJP.pl

Cichociemni Spadochroniarze Armii Krajowej (skróty: CC, cc. ) – żołnierze konspiracyjnej Armii Krajowej (ZWZ/AK) w służbie specjalnej (patrz treść przysięgi CC), służący w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego, którzy podczas służby w Polskich Siłach Zbrojnych, ochotniczo zgłosili się do służby w kraju. Dzięki współpracy Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza z brytyjskim Special Operations Executive, zostali w latach 1941–1944 przeszkoleni w Wielkiej Brytanii i we Włoszech oraz przerzucani przez 138 dywizjon specjalnego przeznaczenia (138 Special Duty Squadron) RAF oraz polską 1586 eskadrę specjalnego przeznaczenia na teren Polski okupowanej przez Niemców oraz Sowietów. Dzięki współpracy z komórką Oddziału V (łączność) Komendy Głównej AK wykonywali skok ze spadochronem na zrzutowiska wyznaczone i chronione przez oddziały partyzanckie AK (i in.) lub lądowali na polowych lotniskach podczas operacji Most (Wildhorn).

Wikipedia

# cichociemny

związany z działalnością cichociemnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz polski zrzucany na tereny okupowane w czasie drugiej wojny światowej;

Wiktionary

Cichociemni Spadochroniarze Armii Krajowej (skróty: CC, cc. ) – żołnierze konspiracyjnej Armii Krajowej (ZWZ/AK) w służbie specjalnej (patrz treść przysięgi CC), służący w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego, którzy podczas służby w Polskich Siłach Zbrojnych, ochotniczo zgłosili się do służby w kraju. Dzięki współpracy Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza z brytyjskim Special Operations Executive, zostali w latach 1941–1944 przeszkoleni w Wielkiej Brytanii i we Włoszech oraz przerzucani przez 138 dywizjon specjalnego przeznaczenia (138 Special Duty Squadron) RAF oraz polską 1586 eskadrę specjalnego przeznaczenia na teren Polski okupowanej przez Niemców oraz Sowietów. Dzięki współpracy z komórką Oddziału V (łączność) Komendy Głównej AK wykonywali skok ze spadochronem na zrzutowiska wyznaczone i chronione przez oddziały partyzanckie AK (i in.) lub lądowali na polowych lotniskach podczas operacji Most (Wildhorn).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) skr. cc

Wiktionary

# cichocki

nazwisko

SJP.pl

- (18845) Cichocki – planetoida

Wikipedia

# cichodajka

prostytutka, nierządnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. wulg. kobieta, która uprawia prostytucję i ukrywa ten proceder przed otoczeniem

(1.2) gwara. więz. skazana utrzymująca stosunki seksualne z wąską grupą skazanych kobiet

(1.5) gwara. uczn. dziewczyna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixɔˈdajka, AS: ćiχodai ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichodajek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) cichodaja, cichodejka

Wiktionary

# cichomski

nazwisko

SJP.pl

# cichoń

nazwisko

SJP.pl

Cichoń (929 m) – szczyt w Beskidzie Wyspowym, położony w tzw. paśmie Ostrej. Na mapie Geoportalu brak takiego szczytu, opisano natomiast w tym miejscu dwa wierzchołki: Tokań (922 m) i Księża Góra (924 m), a nazwa Cichoń oznacza część lasu na ich północno-zachodnich stokach. Przez miejscową ludność nazywany był Tokoniem, co mogłoby wskazywać, że kiedyś odbywały tu swoje toki głuszce. Obecnie miejscowa ludność używa nazwy Cichoń.

Wikipedia

# cichoński

nazwisko

SJP.pl

# cichopek

nazwisko

SJP.pl

# cichopłuk

urządzenie do spłukiwania wodą sedesu, zastępujące tradycyjną spłuczkę

SJP.pl

# cichość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cisza, milczenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɔɕt͡ɕ, AS: ćiχość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cichy, zaciszny, cichuchny, cichuśki

rzecz. cisza ż.

wykrz. cisza

czas. wyciszyć, przyciszyć, cichnąć

przysł. zacisznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cisza

Wiktionary

# cichostępy

buty; obowiązywały w subkulturze Teddy Boysów i rock'n'rollowców

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. żart. miękkie pantofle domowe

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixɔˈstɛ̃mpɨ, AS: ćiχostẽmpy

Wiktionary

# cichostów

Cichostów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Milanów.

Wieś królewska w powiecie lubelskim województwa lubelskiego w 1786 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wikipedia

# cichosz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Lucjan Cichosz – polski polityk, samorządowiec, lekarz weterynarii
- Marian Cichosz – polski urzędnik państwowy, prawnik i polityk
- Piotr Cichosz – polski inżynier mechanik
- Wojciech Cichosz – rzymskokatolicki duchowny i wykładowca

Wikipedia

# cichosza

przysłówek

(1.1) neol. liter. cicho i pusto

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na ulicach cichosza / na chodnikach cichosza / nie ma Mickiewicza / i nie ma Miłosza.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cichuchny, cichuśki

Wiktionary

# cichowicz

nazwisko

SJP.pl

# cichowo

2 miejscowości w Polsce:

- Cichowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Krzynowłoga Mała
- Cichowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Krzywiń oraz pobliskie jezioro

Wikipedia

# cichowski

nazwisko

SJP.pl

Cichowski – polskie nazwisko utworzone sufiksem -(ow)ski od popularnych nazw miejscowych takich jak Cichowo, Cichów lub Ciche.

Wikipedia

# cichszy

stopień wyższy od przymiotnika: cichy

SJP.pl

# cichuchno

→ cichuchny

SJP.pl

#### Patrz:

cichuchny

# cichuchny

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichuteczki, cichuśki, cichusieńki, cichusi, cichutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bardzo słabo słyszalny

(1.2) bardzo niepozorny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichość ż.

przym. cichuteczki, cichuteńki, cichutki, cichy, cichuśki

przysł. cicho, cichosza, cichuśko, cichuteczko, cichuteńko, cichutko

wykrz. cicho

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cichuśki, cichutki

(1.2) cichuśki, cichutki

Wiktionary

# cichusi

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichuteczki, cichuśki, cichusieńki, cichutki, cichuchny

SJP.pl

# cichusieńki

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichuteczki, cichuśki, cichutki, cichusi, cichuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixuˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćiχuśė̃ńḱi

Wiktionary

# cichuśki

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichuteczki, cichutki, cichusieńki, cichusi, cichuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z ukrytego gniazda dochodziło cichuśkie: pii, pii...

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxuɕci, AS: ćiχuśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichość ż.

przym. cichuchny, cichuteczki, cichuteńki, cichutki, cichy

przysł. cicho, cichosza, cichuśko, cichuteczko, cichuteńko, cichutko

wykrz. cicho

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cichuchny, cichutki

Wiktionary

# cichuteczki

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichutki, cichuśki, cichusieńki, cichusi, cichuchny

SJP.pl

# cichuteczko

→ cichuteczki

SJP.pl

#### Patrz:

cichuteczki

# cichuteńki

zdrobnienie od: cichy; cichutki, cichuteczki, cichuśki, cichusieńki, cichusi, cichuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixuˈtɛ̃ɲci, AS: ćiχutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cichutki, cichuchny, cichuśki

Wiktionary

# cichutki

zdrobnienie od: cichy; cichuteńki, cichuteczki, cichuśki, cichusieńki, cichusi, cichuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: cichy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie odczuwał czyjejś wcześniejszej obecności, nie słyszał cichutkiego, szemrzącego chrobotania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxutʲci, AS: ćiχutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cichy, cichuteńki, cichuchny, cichuśki

przysł. cichutko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cichuśki

Wiktionary

# cichy

1. wydający słabo słyszalne dźwięki lub nie wydający ich wcale;
2. spokojny, wycofany

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) o małej głośności

(1.2) spokojny

Wiktionary

Nazwy geograficzne

- Cichy – gajówka w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Janów
- Cichy – potok, dopływ Kiczorki
- Cichy – potok, dopływ Wielkiego Rogoźnika
- Cichy – potok, dopływ Rychlika
- Cichy – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Tarnogród
- Cichy – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Świętajno

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Strasznie denerwuje mnie wentylator w moim komputerze. Muszę wymienić go na jakiś cichszy.

(1.2) Pan Karol nigdy nikomu nie przeszkadzał, to cichy i spokojny człowiek.

(1.2) Cicha noc, święta noc, pokój niesie ludziom wszem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɨ, AS: ćiχy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichość ż., cisza ż.

czas. cichnąć, wyciszyć dk., wyciszać ndk., ściszać ndk., ściszyć dk., przyciszać ndk., przyciszyć dk.

przym. cichutki, zaciszny, cichuchny, cichuśki

przysł. cicho, zacisznie, cichaczem, cichcem, z cicha

wykrz. cicho, cisza

Wiktionary

# cicibór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Cicibór Mały.

(1.2) geogr. zob. Cicibór Duży.

Wiktionary

Miejscowości w Polsce:

- Cicibór Duży
- Cicibór Mały

Inne:

- Cicibór (klub)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy ranne wstają zorze • w Ciciborze, w Ciciborze, • budzą się dziewczęta hoże • Cicibora kwiat od lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciciborzanka ż., ciciborzanin m.

:: zdrobn. Ciciborek m.

przym. ciciborski

Wiktionary

# ciciborski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ciciborem, dotyczący Cicibora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy wieczorne gasną zorze • w Ciciborze, w Ciciborze, • pustką razi każde łoże • w ciciborską noc ad hoc.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cicibór m., Ciciborek m., ciciborzanin m., ciciborzanka ż.

Wiktionary

# cicihar

miasto w Chinach; Qiqihar

SJP.pl

Qiqihar (chiń. upr. 齐齐哈尔; chiń. trad. 齊齊哈爾; pinyin Qíqíhā’ěr) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Heilongjiang, port nad rzeką Nen Jiang. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 924 737. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 5 537 279 mieszkańców. Ośrodek przemysłu hutniczego, maszynowego, elektrotechnicznego, chemicznego, drzewnego, spożywczego i mineralnego.

Wikipedia

# cicik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. frędzel, kłąb

Wiktionary

# cicisbeo

[czytaj: cziczisbeo] przyjaciel domu, mający dwuznaczne zamiary w stosunku do pani domu

SJP.pl

Cicisbeo, także cicisbej (wł. cicisbeo, cavaliere servente; wym. cziczizbeo) – przyjaciel domu, który adoruje panią domu; gach, kochanek. W XVIII wieku we Włoszech tym mianem określano towarzysza zamężnej damy z wyższych sfer.

Wikipedia

# ciczkowski

nazwisko

SJP.pl

# cie

nazwa fonetyczna litery Ć

SJP.pl

Ћ, ћ – litera cyrylicy używana w alfabecie języka serbskiego, oznaczająca [ʨ]. Jej łacińskim odpowiednikiem według normy ISO 9 jest litera „Ć”. Często odpowiada macedońskiemu Ќ. Kształt małej litery (ћ) jest zbliżony do innej litery – ħ.

Wikipedia

# ciec

cieknąć;
1. spływać powoli; sączyć się;
2. przepuszczać wodę; przeciekać;
3. o ptakach łownych, czasem innej zwierzynie: biec szybko i niepostrzeżenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) posp. pogard. gospodarz domu

(1.2) daw. gwara. więz. stróż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasz blok ma nowego ciecia, który odśnieża wszystkie schody i chodniki.

(1.1) Zapytał, co to może oznaczać, bo jako cieć to i owo musi wiedzieć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇t͡ɕ, AS: ćėć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dozorca, gospodarz, stróż

Wiktionary

# ciech

skrót od: Centrala Importowo-Eksportowa Chemikaliów; CIECh

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Ciechosław

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Protoplastą tego zacnego rodu miał być prastary Ciech.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyńskość ż., Ciechosław m., Ciechosława ż., Cieszyn m.

Wiktionary

# ciechan

imię męskie

SJP.pl

- Ciechan (postać)
- Browar Ciechan

Wikipedia

# ciechanostwo

Ciechan z małżonką; Ciechanowie

SJP.pl

# ciechanów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie mazowieckim;

Wiktionary

Ciechanów – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim. Miejscowość jest siedzibą powiatu ciechanowskiego. Leży nad rzeką Łydynią, ok. 100 km na północ od Warszawy.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Miejsce obrad sejmików ziemskich ziemi ciechanowskiej od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku. Ciechanów należał do starostwa ciechanowskiego w 1617 roku. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie przasnyskim, obwodzie przasnyskim województwa płockiego. W latach 1975–1998 miasto było stolicą województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈxãnuf, AS: ćeχãnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciechanowianin m., ciechanowianka ż.

przym. ciechanowski

Wiktionary

# ciechanowczanin

mieszkaniec Ciechanowca

SJP.pl

# ciechanowczanka

mieszkanka Ciechanowca

SJP.pl

# ciechanowianin

mieszkaniec Ciechanowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ciechanowa

(1.2) osoba pochodząca z Ciechanowa, urodzona w Ciechanowie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciechanów m.

:: fż. ciechanowianka ż.

przym. ciechanowski

Wiktionary

# ciechanowianka

mieszkanka Ciechanowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ciechanowa

(1.2) kobieta pochodząca z Ciechanowa, urodzona w Ciechanowie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To była wyjątkowa edycja, szczególnie dla młodej ciechanowianki, która została laureatką programu telewizyjnego…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciechanów m.

:: fm. ciechanowianin m.

przym. ciechanowski

Wiktionary

# ciechanowice

Ciechanowice (do 1945 r. niem. Rudelstadt) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Marciszów, w przełomie Bobru, na pograniczu Gór Kaczawskich i Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Ciechanowice.

Wikipedia

# ciechanowicz

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Ciechanowicz
- Jan Ciechanowicz
- Jan Ciechanowicz (funkcjonariusz)
- Jerzy Ciechanowicz

Wikipedia

# ciechanowie

Ciechan z małżonką; Ciechanostwo

SJP.pl

# ciechanowiec

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Ciechanowiec – miasto w Polsce na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciechanowiec.

Miasto prywatne posiadało prawo magdeburskie przed 1429 rokiem, położone było w ziemi drohickiej województwa podlaskiego. Część polska Ciechanowca była miastem prywatnym Królestwa Kongresowego, położonym w 1827 roku w powiecie tykocińskim, obwodzie łomżyńskim województwa augustowskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxãˈnɔvʲjɛt͡s, AS: ćeχãnovʹi ̯ec

Wiktionary

# ciechanowiecki

przymiotnik od: Ciechanowiec

SJP.pl

Ciechanowiecki – w języku polskim przymiotnik od nazwy miejscowej Ciechanowiec

Wikipedia

# ciechanówko

Ciechanówko – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Lidzbark. Leży 4 km od Lidzbarka na drodze wojewódzkiej nr 541 w kierunku Lubawy.

Wikipedia

# ciechanowski

przymiotnik od: Ciechanów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ciechanowa, związany z Ciechanowem

Wiktionary

Ciechanowski (forma żeńska: Ciechanowska; liczba mnoga: Ciechanowscy) – polskie nazwisko. Najprawdopodobniej pochodzi od Ciechanowa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxãˈnɔfsʲci, AS: ćeχãnofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciechanów m., ciechanowianin mos., ciechanowianka ż.

Wiktionary

# ciechanowskie

przymiotnik od: Ciechanów

SJP.pl

# ciechanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ciechana lub z nim związany

SJP.pl

# ciechański

nazwisko

SJP.pl

# ciechlin

Ciechlin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Pniewy.

Wikipedia

# ciechnowo

wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim

SJP.pl

Ciechnowo (niem. Technow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Sławoborze.

Według danych z 1 stycznia 2011 roku wieś liczyła 67 mieszkańców.

Wikipedia

# ciechocin

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Ciechocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Ciechocin
- Ciechocin – wieś w woj. lubelskim, w pow. janowskim, w gminie Modliborzyce
- Ciechocin – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Chojnice
- Ciechocin – gromada

Wikipedia

# ciechocinek

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie kujawsko-pomorskim;

Wiktionary

Ciechocinek – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, na Kujawach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxɔˈt͡ɕĩnɛk, AS: ćeχoćĩnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciechocin m., ciechocinianin m., ciechocinianka ż.

przym. ciechocinecki, ciechociński

Wiktionary

# ciechocinianin

1. mieszkaniec Ciechocina;
2. mieszkaniec Ciechocinka

SJP.pl

# ciechocinianka

mieszkanka Ciechocinka lub Ciechocina

SJP.pl

# ciechociński

przymiotnik od: Ciechocin, Ciechocinek

SJP.pl

# ciecholewski

nazwisko

SJP.pl

# ciechomice

dzielnica Płocka

SJP.pl

- Ciechomice – kolonia w woj. pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Kobylnica
- Ciechomice – dzielnica Płocka
- Ciechomice – gromada
- Ciechomice – dawna gmina

Wikipedia

# ciechomin

W Polsce

- Ciechomin – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Wola Mysłowska
- Ciechomin – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Aleksandrów
- Ciechomin – gromada

Wikipedia

# ciechomir

dawne imię męskie

SJP.pl

Ciechomir – imię męskie pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w źródłach staropolskich.

Ciechomir imieniny obchodzi 7 czerwca.

Wikipedia

# ciechomski

nazwisko

SJP.pl

# ciechostowice

wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim

SJP.pl

Ciechostowice – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Szydłowiec. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wikipedia

# ciechosław

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

Wiktionary

Ciechosław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Ciecho- („uciecha, pociecha”) i -sław („sława”). Imię to mogło oznaczać „sławiący radość”. Zdrobnieniem jest Ciech, od którego bierze nazwę polskie miasto Cieszyn. Zob. też Ciesław, Cieszysław.

Ciechosław imieniny obchodzi 13 maja, 16 sierpnia i 4 grudnia.

Forma żeńska: Ciechosława.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz teść jest nie w sosie, bo daliśmy synowi na imię Ciechosław.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn m., Ciesław m., Cieszysław m.

:: zdrobn. Ciech m.

:: fż. Ciechosława ż.

Wiktionary

# ciechosława

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Ciechosław

Wiktionary

Ciechosława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Ciecho- ("uciecha, pociecha") i -sława ("sława"). Imię to mogło oznaczać "sławiąca radość". Zob. też Ciesława. W źródłach polskich poświadczone od XIII wieku (1265 rok).

Ciechosława imieniny obchodzi 30 czerwca, 4 grudnia.

Forma męska: Ciechosław

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciotka Ciechosławy prowadzi butik w centrum Katowic.

(1.1) Źródła polskie poświadczają używanie imienia Ciechosława w XIII wieku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciesława ż., Ciech m., Cieszyn m.

:: fm. Ciechosław m.

Wiktionary

# ciechosławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ciechosławy lub z nią związany

SJP.pl

# ciechosławostwo

Ciechosław z małżonką; Ciechosławowie

SJP.pl

# ciechosławowie

Ciechosław z małżonką; Ciechosławostwo

SJP.pl

# ciechów

Ciechów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Śląska.

Wikipedia

# ciechowice

wieś w Polsce położona w województwie śląskim

SJP.pl

Ciechowice (niem. Schichowitz, w latach 1936-1945 Oderbrück, pol. po wojnie przejściowo Szychowice) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Nędza, na prawym brzegu Odry.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Wikipedia

# ciechowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Ciechowicz – polski teatrolog, historyk teatru, krytyk teatralny i literaturoznawca
- Magdalena Ciechowicz – polska tancerka

Wikipedia

# ciechowski

nazwisko, np. Grzegorz Ciechowski (1957-2001), polski muzyk

SJP.pl

# cięcia

stosowane w celach pielęgnacyjno-sanitarnych redukcje koron drzew; ogławianie

SJP.pl

# cięcie

1. uderzenie ostrym narzędziem;
2. miejsce przecięcia na czymś lub przecięte miejsce na ciele;
3. dzielenie czegoś na części przy użyciu różnych narzędzi tnących

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciąć.

(1.2) cios zadany ostrym, tnącym narzędziem

(1.3) miejsce przecięcia, nacięcia powierzchni przedmiotu

(1.4) przecięte miejsce na ciele, rana cięta

(1.5) leśn. wycinka chorych, zbędnych drzew

(1.6) ogrod. przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych

(1.7) zarz. ograniczenie środków przeznaczanych, planowaćanowanych na jakieś cele

(1.8) techn. proces dzielenia materiałów na kilka części

Wiktionary

- cięcie – pojęcie z dziedziny archeologii
- cięcie – pojęcie z dziedziny technologii
- cięcie – ruch w grze go

- Cięcie – horror z 2000 roku
- Cięcie – brytyjski serial telewizyjny dla młodzieży

Zobacz też

- cięcie cesarskie
- Cesarskie Cięcie (film)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wielka precyzja cięcia skłania do podejrzenia, że zrobił to specjalista.

(1.7) W szkołach zawodowych cięcia oznaczają przestarzałe narzędzia i stare materiały dydaktyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ćė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. odcinać, obcinać, ciąć ndk., wyciąć dk., przyciąć dk., naciąć dk., uciąć dk., zaciąć dk., dociąć dk.

przym. cięty

rzecz. przycięcie n., ciętość ż., obcinacz mrz., obcinaczka ż., nacinanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) skaleczenie, blizna, szrama

(1.5) wyrąb

Wiktionary

# ciecier

samiec cietrzewia

SJP.pl

# ciecierówka

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Ciecierówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Rzeczniów
- Ciecierówka – wieś woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Wąchock

Wikipedia

# ciecierski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Balcer Ciecierski – polski urzędnik, poseł na Sejm
- Faustyn Ciecierski – katolicki duchowny
- Grzegorz Ciecierski – polski prawnik i urzędnik państwowy
- Ignacy Ciecierski – polski urzędnik, poseł na Sejm
- Jakub Ciecierski – polski urzędnik
- Tomasz Ciecierski – polski malarz

Wikipedia

# ciecierzyca

roślina strączkowa uprawiana w gorącym i suchym klimacie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cicer|L.|ref=tak., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych;

(1.2) bot. roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

(1.3) spoż. nasiona ciecierzycy (1.2)

Wiktionary

Ciecierzyca (Cicer) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Do rodzaju należy 45 gatunków. Występują na obszarze od Wysp Kanaryjskich do centralnej Azji i północno-wschodniej Afryki, z największym zróżnicowaniem w rejonie Morza Śródziemnego. W Polsce brak przedstawicieli tego rodzaju z wyjątkiem przejściowo dziczejącej ciecierzycy pospolitej C. arietinum.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Hummus to pasta z ciecierzycy i tahini.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa, AS: ćėćežyca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieciorka ż., Ciecierzyce nmos.

przym. ciecierzycowy, cieciorkowy, ciecierzycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) groch włoski

(1.3) pot. cieciorka

Wiktionary

# ciecierzycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ciecierzycami, dotyczący Ciecierzyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciecierzyce nmos., ciecierzyca ż.

Wiktionary

# ciecierzycowy

→ ciecierzyca

SJP.pl

#### Patrz:

ciecierzyca

# ciecierzyn

W Polsce

- Ciecierzyn – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Niemce
- Ciecierzyn – kolonia w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Strzelce Krajeńskie
- Ciecierzyn – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Byczyna
- Ciecierzyn – część wsi Zrębice, w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Olsztyn
- Ciecierzyn – gromada

Wikipedia

# cięcina

wieś w Polsce

SJP.pl

Cięcina – wieś w Polsce położona w Małopolsce, w obecnym województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. Do 1954 roku istniała gmina Cięcina.

Miejscowość położona jest w Małopolsce (Żywiecczyzna), w Beskidzie Żywieckim niedaleko Beskidu Śląskiego i Żywca. Pod względem zabudowy dzieli się na dwie części: Cięcinę Górną, położoną w wąskiej dolinie potoku Cięcinka, i Cięcinę Dolną, położoną w szerokiej dolinie rzeki Soły. Od południowego zachodu miejscowość graniczy z Węgierską Górką. Od północy Cięcinę otaczają szczyty: Kiczora (838 m n.p.m.), Magura (891 m n.p.m.), Skała (946 m n.p.m.). Jej południowo-wschodnie granice wyznaczone są wzdłuż grzbietu Abrahamowa (857 m n.p.m.).

Wikipedia

# cieciora

samica cietrzewia; cieciorka

SJP.pl

# cieciorka

1. samica cietrzewia; cieciora;
2. bylina z rodziny motylkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Coronilla|L.|ref=Coronilla (Fabaceae)., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

(1.2) spoż. kulin. nasiona ciecierzycy pospolitej, nazwa systematyczna|Cicer arietinum|ref=tak.

(1.3) ornit. samica cietrzewia

Wiktionary

- cieciorka – rodzaj roślin
- często stosowana nazwa kulinarna dla nasion ciecierzycy pospolitej (groch włoski)
- cieciorka – samica cietrzewia
- Cieciorka – część wsi Wejdo w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Łyse
- Cieciorka – wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Kaliska
- Cieciorka – wieś na Litwie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niektóre gatunki cieciorki uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ˈt͡ɕɔrka, AS: ćėćorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciecierzyca ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) groch włoski

Wiktionary

# cieciorkowy

→ cieciorka

SJP.pl

#### Patrz:

cieciorka

# cieciornik

gatunek ptaka z rodziny kurowatych

SJP.pl

Cieciornik, jarząbek cieciornik (Bonasa umbellus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Bonasa.

Wikipedia

# cieciowa

gwarowo: żona stróża, dozorcy

SJP.pl

# cieciszów

wieś w Polsce położona w województwie lubuskim

SJP.pl

Cieciszów – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, w gminie Szprotawa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# cieciura

nazwisko

SJP.pl

# cięciwa

1. linka lub rzemyk napięty na łuku albo kuszy;
2. odcinek łączący dwa dowolne punkty krzywej lub powierzchni;
3. w budownictwie: największa wewnętrzna szerokość sklepienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) linka łącząca końce łuku albo kuszy;

(1.2) geom. odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;

(1.3) archit. największa szerokość wewnętrzna sklepienia

Wiktionary

Cięciwa – odcinek łączący dwa dowolne punkty na okręgu, krzywej, bądź powierzchni. Najdłuższa możliwa cięciwa dla danego okręgu (lub ogólniej dla dowolnego zbioru punktów) nazywana jest średnicą.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. cięciwka ż.

przym. cięciwowy

Wiktionary

# cięciwowy

→ cięciwa

SJP.pl

#### Patrz:

cięciwa

# ciećkać

ciećkać się - regionalnie: cackać się (1. obchodzić się z czymś lub z kimś czule;
2. poświęcać zbyt wiele czasu na wykonywanie jakiejś czynności); ciaćkać się (regionalnie), ceckać się (regionalnie)

SJP.pl

# ciećkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciećkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciećkać

Wiktionary

# ciećkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ciećwierz

młodzieżowo, obraźliwie: człowiek modnie, elegancko się ubierający; elegancik, strojniś, modniś

SJP.pl

- Leszek Ciećwierz (ur. 6 marca 1966 roku w Jaworze) – polski menedżer, inżynier i urzędnik państwowy
- Paweł Ciećwierz (ur. 29 października 1978 na Śląsku) – polski pisarz fantasy i science fiction
- Piotr Ciećwierz (ur. 30 czerwca 1962 w Warszawie) – polski dyplomata, arabista

Wikipedia

# ciecz

ciało w ciekłym stanie skupienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

Wiktionary

Ciecz – stan skupienia materii pośredni między ciałem stałym a gazem, w którym ciało fizyczne trudno zmienia objętość, ale łatwo zmienia kształt. Wskutek tego ciecz przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje, ale w przeciwieństwie do gazu nie rozszerza się, aby wypełnić je całe. Powierzchnia styku cieczy z gazem lub próżnią nazywa się powierzchnią swobodną cieczy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciecz w tym zbiorniku to benzyna.

(1.1) Temperaturę, w której ciecz zmienia się w gaz, nazywamy temperaturą wrzenia.

(1.1) Lejka można używać między innymi wtedy, gdy trzeba przelać ciecz z jednego pojemnika do drugiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛt͡ʃ, AS: ćeč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieczka ż., naciek mrz., nadciekłość

przym. ciekły

czas. cieknąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płyn

Wiktionary

# cieczenie

cieknąć;
1. spływać powoli; sączyć się;
2. przepuszczać wodę; przeciekać;
3. o ptakach łownych, czasem innej zwierzynie: biec szybko i niepostrzeżenie

SJP.pl

Cieczenie to jeden z zachodzących na stokach grawitacyjnych ruchów masowych (procesów masowych), charakterystyczny dla wilgotnego klimatu równikowego Jest to powolne spełzywanie grubej warstwy zwietrzeliny mocno nasączonej wodą, które zachodzi często pod warstwą roślinności.

Wikipedia

# cieczka

okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków; ruja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. wet. kynol. ruja u suki psowatych

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ciecz ż., ciek m., cieczenie n., cieknięcie n., wycieczenie n., wycieknięcie n.

czas. ciec ndk., cieknąć ndk., wyciec dk., wycieknąć dk.

przym. ciekły

Wiktionary

# cieczkowy

→ cieczka

SJP.pl

#### Patrz:

cieczka

# cieczomierz

przyrząd odmierzający ilość cieczy, jaka przez niego przepływa

SJP.pl

# cieczowy

związany z cieczą

SJP.pl

# cięga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pręga, szrama, znak od cięcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli się podobało łuk pociągnąć tęgi, żaden zwierz mój nie uszedł od płytkich strzał cięgi.

Wiktionary

# cięgatura

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) śrpol. przepaska, przepasanie, pas; Gloger.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. cięgaturka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. cyngatura

Wiktionary

# cięgi

1. potocznie: lanie, bicie;
2. niefortunne przeżycia, klęski, porażki

SJP.pl

# cięgiel

w wojskowości: linka spustowa działa

SJP.pl

# cięgiem

gwarowo: ciągle, bezustannie; bez przerwy

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Poznań, Kresy. ciągle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widz siedząc w nieprzyzwoicie wręcz wygodnych fotelach jest w stanie obejrzeć nawet obie części „Krzyżaków” lub „Przeminęło z wiatrem”, jednym cięgiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n.

Wiktionary

# cięgnik

urządzenie do podnoszenia ciężarów

SJP.pl

Cięgnik – urządzenie dźwigowe służące do przemieszczania przedmiotów stałych (nosiwa) za pomocą cięgien linowych lub łańcuchowych i przy zastosowaniu zaczepu, zwykle haka lub chwytaka (na przykład elektromagnetycznego). Cięgnik może być napędzany siłą mięśni (cięgnik ręczny) lub silnikiem (cięgnik silnikowy). Cięgnik może być samodzielnym urządzeniem lub częścią innego urządzenia dźwigowego.

Wikipedia

# cięgno

giętka część maszyny, np. pas napędowy, łańcuch, przenosząca siły rozciągające, używana np. w specjalnych przekładniach i kolejach linowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające

(1.2) człon konstrukcyjny sprężający

Wiktionary

Cięgno – element pracujący na rozciąganie wzdłużne (zwykle wiotki, przenoszący tylko siły rozciągające).

Jako cięgna stosowane są liny, łańcuchy, pasy (na przykład w przekładni pasowej) i cienkie pręty.

Mogą one służyć także do sprężania konstrukcji. Cięgna sprężające mają postać drutów lub ich splotów (strun lub kabli).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładami cięgna są lina, łańcuch albo wieszaki do podwieszania rur instalacyjnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ, AS: ćẽŋgno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąganie n.

przym. cięgnowy

Wiktionary

# cięgnowy

przymiotnik od: cięgno

SJP.pl

# cięgło

sztywny element przenoszący przede wszystkim siły rozciągające w różnych urządzeniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. sztywna część przenosząca przede wszystkim siły rozciągające w różnych urządzeniach

(1.2) techn. przyrząd służący do sczepiania, spinania czegoś

Wiktionary

Cięgło – sztywny element służący do przenoszenia głównie sił rozciągających.

W budownictwie cięgłami są elementy nośne w mostach i innych konstrukcjach wiszących, odciągi przy wysokich konstrukcjach (przede wszystkim masztach), wieszaki do podwieszenia rur instalacyjnych i drabinek do układania kabli i tym podobne.

Cięgła stosuje się także w sterowaniu hamulcami, sprzęgłami, gaźnikami, sterami wysokości i kierunku, klapami, zamkami i innymi urządzeniami.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. cięgłowy

Wiktionary

# cięgłowy

przymiotnik od: cięgło

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. związany z cięgłem, dotyczący cięgła, wykorzystujący cięgła

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cięgło n.

Wiktionary

# ciek

1. bieg wody, np. strumienia, rzeki; płynięcie, prąd, nurt;
2. w łowiectwie (zazwyczaj w liczbie mnogiej): noga ptaka z rodziny kuraków; zgrzebło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bieg cieczy, strumień płynącej cieczy

(1.2) łow. noga ptaka z rodziny kuraków

Wiktionary

Ciek – ogólne określenie wszelkiego rodzaju wód powierzchniowych liniowych, płynących pod wpływem siły ciężkości, płynące stale lub w ciągu dłuższych okresów w wyżłobionych przez siebie łożyskach otwartych. Pojęcie cieku należy łączyć z płynącą wodą i korytem przez nią wyżłobionym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naturze wyróżniamy cieki wodne podziemne i otwarte.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛk, AS: ćek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przeciek m., cieczka ż.

przym. ciekły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zgrzebło

Wiktionary

# ciekać

ciekać się - o samicach niektórych ssaków (głównie psowatych i kotowatych): mieć cieczkę

SJP.pl

czasownik

(1.1) łódź. pogard. szybko chodzić

czasownik zwrotny ciekać się

(2.1) daw. zob. dzikać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieka na tych kulosach aż się kurzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekanie n., ciekus

przym. ciekawy

Wiktionary

# ciekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciekać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciekać ndk.

Wiktionary

# ciekaw

przymiotnik

(1.1) zob. ciekawy. (forma orzecznikowa)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem ciekaw, czy jutro też przyjdą.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciekawy, ciekawski

przysł. ciekawie

rzecz. ciekawska ż., ciekawski mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciekawy

Wiktionary

# ciekawa

kobieta dociekliwa, interesująca się kimś lub czymś, pragnąca się czegoś dowiedzieć

SJP.pl

# ciekawić

czasownik

(1.1) interesować, wzbudzać czyjąś ciekawość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciekawi mnie co ona tam ma.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavʲit͡ɕ, AS: ćekavʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciekawy, ciekawski

rzecz. ciekawski mos., ciekawska ż., ciekawienie n., zaciekawienie n., ciekawość

czas. zaciekawić

przysł. ciekawie

Wiktionary

# ciekawie

przysłówek

(1.1) w sposób ciekawy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze rozsądniej, ciekawiej od strony konstrukcyjnej, zabezpieczono zespół napędowy przed emisją nadmiaru podczerwieni.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciekawy, ciekaw, ciekawski, nieciekaw

rzecz. ciekawość ż., ciekawska ż., ciekawski mos.

czas. ciekawić

Wiktionary

# ciekawiej

stopień wyższy od przysłówków: ciekawie, ciekawo

SJP.pl

# ciekawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciekawić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciekawić

Wiktionary

# ciekawość

dążenie do poznania czegoś, interesowanie się czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzieci mają naturalną ciekawość otaczającego je świata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ, AS: ćekavość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekawostka ż., zaciekawienie n., ciekawski m., ciekawska ż.

czas. ciekawić ndk., zaciekawić dk.

przym. ciekawy, ciekawski

przysł. ciekawie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciekawienie, zainteresowanie

Wiktionary

# ciekawostka

drobny fakt lub zjawisko budzące zainteresowanie; osobliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka, AS: ćekavostka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciekawy

rzecz. ciekawość ż.

Wiktionary

# ciekawostkowy

przymiotnik od: ciekawostka

SJP.pl

# ciekawska

kobieta interesująca się cudzymi sprawami; wścibska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta zbyt ciekawa, wścibska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedz ciekawskiej, żeby nie wtykała nosa w nie swoje sprawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekawość ż., ciekawskość ż.

:: fm. ciekawski m.

czas. ciekawić ndk.

przysł. ciekawsko, ciekawiej, ciekawie

przym. ciekaw, ciekawy, ciekawski, nieciekaw

Wiktionary

# ciekawski

wścibski; potocznie:
1. zbyt dociekliwy, nadmiernie ciekawy, nazbyt interesujący się cudzymi sprawami;
2. wyrażający zbytnią ciekawość, np. ciekawskie spojrzenia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. odznaczający się zbytnią ciekawością

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek zbyt ciekawy, wścibski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy ten typek nie jest przypadkiem zbyt ciekawski?

(2.1) Tłumek ciekawskich zgromadził się przy wybiegu z antylopami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekawość ż., ciekawskość ż.

:: fż. ciekawska ż.

czas. ciekawić ndk.

przym. ciekaw, ciekawy, nieciekaw

przysł. ciekawsko, ciekawie

Wiktionary

# ciekawskość

→ ciekawski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dociekliwość, pragnienie poszerzenia wiedzy

Wiktionary

#### Patrz:

ciekawski

#### Powiązane:

rzecz. ciekawski mos., ciekawska ż.

przym. ciekawski

Wiktionary

# ciekawszy

stopień wyższy od przymiotnika: ciekawy

SJP.pl

# ciekawy

1. interesujący się, pragnący się czegoś dowiedzieć; dociekliwy;
2. wzbudzający ciekawość; interesujący; osobliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

(1.2) taki, który wzbudza zainteresowanie

(1.3) łódź. taki, który szybko chodzi, cieka

(1.4) stpol., łow. rączy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jestem ciekawy, gdzie znajdziecie otwarty sklep o tej porze.

(1.2) Ta książka jest bardzo ciekawa. Przeczytałam ją w dwa dni.

(1.3) Nasz pies jest więcej ciekawy, wiecznie cieka po wsi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavɨ, AS: ćekavy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekawość ż., ciekawostka ż., zaciekawienie n., ciekawska ż., ciekawski mos.

czas. ciekawić, ciekać

przym. ciekawski, ciekaw, nieciekaw

przysł. ciekawie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaciekawiony, dociekliwy

(1.2) interesujący

(1.3) ruchliwy

Wiktionary

# cieki

w gwarze łowieckiej: nogi ptaków z rodziny kurakowatych (grzebiących); zgrzebła

SJP.pl

# cieklin

Cieklin – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Dębowiec. Liczy ok. 1200 mieszkańców.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cieklin.
Od 2008 roku funkcjonuje w Cieklinie Muzeum Narciarstwa im. Stanisława Barabasza.
W miejscowości ma swoją siedzibę parafia Św. Michała Archanioła, należąca do dekanatu Dębowiec, diecezji rzeszowskiej.

Wikipedia

# cieknąć

ciec;
1. spływać powoli; sączyć się;
2. przepuszczać wodę; przeciekać;
3. o ptakach łownych, czasem innej zwierzynie: biec szybko i niepostrzeżenie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. pocieknąć)

(1.1) płynąć powoli strużkami

(1.2) być nieszczelnym dla cieczy

(1.3) łow. biec szybko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieknie mi z nosa, czy to grypa, czy przeziębienie?

(1.2) Nie potrafił nawet naprawić cieknącego kranu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieczka ż., ciecz ż.

przym. ciekły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) war. ciec

(1.2) przeciekać

(1.3) umykać

Wiktionary

# ciekocinko

Ciekocinko (kaszb. Cékòcënko) – osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo na obszarze Pobrzeża Kaszubskiego nad rzeką Chełst. Osada jest częścią składową sołectwa Ciekocino.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# ciekocino

Ciekocino (kaszb. Cékòcëno, niem. Zackenzin) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo na obszarze Pobrzeża Kaszubskiego nad rzeką Chełst. Wieś jest siedzibą sołectwa Ciekocino, w którego skład wchodzi również miejscowość Ciekocinko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# ciekłokrystaliczny

zawierający substancję mogącą zmieniać swój stan z ciekłego w krystaliczny i odwrotnie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. techn. zawierający substancję zmieniającą swój stan skupienia z ciekłego w krystaliczny i odwrotnie

Wiktionary

# ciekłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ciekłe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciekły

przysł. ciekle

Wiktionary

# ciekły

mający właściwości cieczy; cieknący, płynny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. mający właściwości cieczy

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. nmos. przesz. od: ciec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W krioterapii stosuje się różne gazy, między innymi ciekły azot, dwutlenek węgla oraz zimne powietrze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛkwɨ, AS: ćeku̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciekłość ż., ciecz, nadciekłość, cieczka, ciek, wyciek, zaciek, przeciek, naciek, ściek

czas. ciec, cieknąć, wyciec, wyciekać, wycieknąć, przeciec, przeciekać, przecieknąć, naciec, naciekać, nacieknąć, ściec, ściekać, ścieknąć

przym. nadciekły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płynny, cieknący

Wiktionary

# cielaczek

zdrobnienie od: cielak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: cielak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na łące pasła się krowa z cielaczkiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielak mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos., cielec mzw., cielę n., cielętnik mrz., cieliczka ż.

przym. cielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cielak

Wiktionary

# cielądz

wieś w Polsce położona w województwie łódzkim

SJP.pl

Cielądz – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Cielądz.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego. Lokacja miejska w 1773 roku.

Wikipedia

# cielądzki

przymiotnik od: Cielądz

SJP.pl

# cielak

młode krowy; cielę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zootechn. młode bydła domowego, cielę

(1.2) łow. młode jelenia

Wiktionary

Cielę, cielak – młode bydła domowego (choć nazwą tą określa się też młode niektórych innych ssaków, m.in. jeleni, bizonów, wielbłądów, słoni, żyraf, hipopotamów, nosorożców, fok, łosi, wielorybów i niektórych płetwonogich). Narodziny cielaka nazywane są cieleniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Biegali za cielakiem, bo im zwiał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlak, AS: ćelak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielę n., cielętnik mrz., cielec mzw., cielaczek m., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos., cieliczka ż.

przym. cielny, cielęcy

czas. cielić się, ocielić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. cielok.

Wiktionary

# cielątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: cielę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od cielę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skierdż (po koroniarsku: pastuch), który już zdążył dobiec, postawił na chwiejne nóżki małe wilgotne cielątko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlɔ̃ntkɔ, AS: ćelõntko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielę n., cieliczka ż.

przym. cielny

Wiktionary

# cielę

1. małe, młode przeżuwaczy, np. krowy, łani;
2. potocznie: osoba głupawa, nieenergiczna itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zootechn. młode bydła domowego;

(1.2) zool. młody osobnik dużych ssaków roślinożernych, np. żubrów, hipopotamów, wielbłądów

(1.3) zool. młody osobnik ssaków morskich, np. fok, delfinów

(1.4) pot. przen. człowiek niezaradny, przesadnie potulny

Wiktionary

Cielę, cielak – młode bydła domowego (choć nazwą tą określa się też młode niektórych innych ssaków, m.in. jeleni, bizonów, wielbłądów, słoni, żyraf, hipopotamów, nosorożców, fok, łosi, wielorybów i niektórych płetwonogich). Narodziny cielaka nazywane są cieleniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szedł chłop na jarmark, ciągnąc cielę na powrozie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlɛ, AS: ćele

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec m., cielenie n., ocielenie n.

:: zdrobn. cielątko n.

:: fm. cielak m., cielaczek m.

:: fż. cielica ż., cieliczka ż.

czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cielak, cielaczek; reg. śl. cielok.

(1.4) fajtłapa

Wiktionary

# cielec

młody byczek, cielak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) przest. młody byk, większe cielę

Wiktionary

Cielec (niem. Czielitz) – osada leśna w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów, obecnie niezamieszkana.

Osada położony jest w południowej części gminy Boronów, na jej terenie znajduje się pomnikowa lipa oraz budynek dawnej gajówki.

Nazwa miejscowa Cielec wywodzi się od nazwiska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Otacza mnie mnóstwo cielców, osaczają mnie byki Baszanu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielętnik mrz., ocielenie n., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) byczek, buhajek

Wiktionary

# cielęcina

mięso cielęce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. mięso z młodej krowy (cielęcia)

(1.2) kulin. potrawa z cielęciny (1.1)

(1.3) pot. przen. o kimś gapowatym, nierozgarniętym, zwykle w młodym wieku

Wiktionary

Cielęcina – mięso cieląt w wieku od 2 tygodni do 6 miesięcy. Większość zwierząt zabijanych na cielęcinę to buhajki ras mlecznych, zatem nieprzydatne w produkcji mleka. Najlepszej jakości mięso pochodzi ze zwierząt 4-8 tygodniowych, karmionych głównie mlekiem, jednakże większość cieląt w wielkoprzemysłowych hodowlach karmi się ubogą w żelazo karmą zastępczą (w Niemczech wymagana jest norma żelaza na kilogram karmy zastępczej, poniżej której nie można zejść). Wywołana w ten sposób anemia zapewnia atrakcyjny wizualnie, blady kolor mięsa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Opinię zdrowego mięsa miała wołowina i delikatniejsza cielęcina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna, AS: ćelẽńćĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielę n., cielętnik mrz., cielec mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

:: zdrobn. cielęcinka ż.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

# cielęcinka

zdrobnienie od: cielęcina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: cielęcina

(1.2) pieszcz. cielęcina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na obiadek zaserwowali cielęcinkę z ziemniaczkami i surówki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieliczka ż., cielę n., cielęcina ż.

przym. cielny

Wiktionary

# cielecki

nazwisko

SJP.pl

Cielecki – polskie nazwisko.

- Artur Karol Cielecki-Zaremba (1850–1930) – polski właściciel dóbr, polityk, działacz społeczny, poseł do Sejmu Krajowego Galicji VII, VIII, IX i X kadencji
- Mieczysław Cielecki (1925–2017) – polski ekonomista, dyplomata
- Włodzimierz Cielecki-Zaremba (1829 albo 1831–1882) – ziemianin, poseł do Sejmu Krajowego Galicji I kadencji (1861–1865) oraz do Rady Państwa I kadencji

Wikipedia

# cielęcy

1. przymiotnik od: cielę;
2. potocznie: niezdarny, naiwny;
3. cielęcy zachwyt - bezpodstawny, nadmierny zachwyt, bezkrytyczne uwielbienie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z cielęciem

(1.2) pot. niezbyt mądry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieliczka ż., cielę n., cielec mzw., cielętnik mrz., cielęcina ż., cielak mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

przym. cielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dziecinny, głupawy, głupi, głupiutki, infantylny, naiwny, szczeniacki

Wiktionary

# cielesieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. stosunek płciowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛlɛˈɕɛ̇̃j̃stfɔ, AS: ćeleśė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cielesny

Wiktionary

# cieleśnica

wieś w Polsce położona w województwie lubelskim

SJP.pl

Cieleśnica – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Rokitno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Rokitno. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 502 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Świętej w Janowie Podlaskim.

Wikipedia

# cielesność

→ cielesny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała

Wiktionary

#### Patrz:

cielesny

#### Powiązane:

rzecz. ciało n.

przym. cielesny

Wiktionary

# cielesny

1. dotyczący ciała człowieka;
2. posiadający ludzką postać, fizyczny;
3. związany z pociągiem płciowym; zmysłowy, seksualny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ciała i cielesności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale mu powiem: święty Pietruńku! zaklinam cię na ucho Malchusowe, nie czyńże mi wstrętu, boć to poganie tak mi popsowali szatki cielesne…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlɛsnɨ, AS: ćelesny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciało n., ciałko n., cielsko n., cielesność ż., ucieleśnienie n., cielesieństwo n.

czas. ucieleśniać ndk.

przysł. cieleśnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fizyczny

Wiktionary

# cielesz

nazwisko

SJP.pl

# cieleszyn

Cieleszyn – (niem. Friedrichsdank) wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Pruszcz. Jej obszar wynosi 444 ha. Według spisu powszechnego z 31 marca 2011 roku wieś liczyła 175 mieszkańców.

Wieś sąsiaduje ze Zbrachlinem, Konstantowem, Niewieścinem i Suponinem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# cielętnik

specjalna zagroda w oborze lub na pastwisku przeznaczona dla cieląt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. osada w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Braniewo;

Wiktionary

Cielętnik (niem. Kälberhaus) – osada w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo.

W latach 1975–1998 osada administracyjnie należała do województwa elbląskiego. Osada znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cielętnik m., cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielec m., ocielenie n., Cielętniki nmos.

czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

# cielętniki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w gminie Zawonia

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Dąbrowa Zielona

forma rzeczownika.

(2.1) plural|Cielętnik.

Wiktionary

W Polsce

- Cielętniki – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Zawonia
- Cielętniki – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Dąbrowa Zielona
- Cielętniki – gromada

Na Białorusi

Cielętniki – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie postawskim, w sielsowiecie Komaje.

Zobacz też

- Cielętnik

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cielętnik m., cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielec m., ocielenie n., Cielętnik m.

czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

# cielić

cielić się (o krowie i niektórych innych zwierzętach): rodzić cielę

SJP.pl

# cielica

młoda jałówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. młoda krowa, która nie miała jeszcze potomstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielec mzw., cielę n.

:: zdrobn. cieliczka ż.

przym. cielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jałoszka, jałówka

Wiktionary

# cieliczanka

wieś w Polsce

SJP.pl

Cieliczanka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Supraśl.

Wikipedia

# cieliczka

cielę, samiczka w pierwszych trzech miesiącach życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zdrobn. od cielica

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pamięta ją małą cieliczką, zabeczaną, potem jałówką większą, strasznie chytką, a wreszcie krową stateczną już od siedmiu lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cielę n., cielątko n., cielak mzw., cielaczek mzw., cielica ż., cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec mzw., cielenie n., ocielenie n., cielętnik mrz., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

# cielimowo

wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim

SJP.pl

Cielimowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Niechanowo. Od północy sąsiaduje z Gnieznem. We wsi znajduje się dwór z przełomu XIX i XX wieku, oraz pomnik upamiętniający wizytę papieża Jana Pawła II w 1979 w Gnieźnie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# cieliński

nazwisko

SJP.pl

# cielistoczerwonawy

nieco czerwony o cielistym odcieniu

SJP.pl

# cielistoczerwony

czerwony o cielistym odcieniu

SJP.pl

# cielistość

→ cielisty

SJP.pl

#### Patrz:

cielisty

# cielisty

jasnobeżowy (mający kolor mlecznej kawy) z delikatnym bladym różem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) w kolorze skóry białego człowieka

(1.2) stpol. otyły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wolę czarne rajstopy niż cieliste.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlʲistɨ, AS: ćelʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciało n.

Wiktionary

# cielmów

wieś w Polsce położona w województwie lubuskim

SJP.pl

Cielmów (niem. Zilmsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Tuplice. Wieś jest położona nad drogą wojewódzką nr 294. Cielmów jest 2 km na wschód od Tuplic, i 26 km na zachód od Żar. Wieś liczy ok. 350 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Wikipedia

# cielność

→ cielny

SJP.pl

#### Patrz:

cielny

# cielny

o zwierzęciu (krowie lub samicy niektórych innych zwierząt roślinożernych): ciężarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o krowie, w rodzaju żeńskim (cielna): spodziewająca się potomstwa

(1.2) stpol. cielesny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W środę, 19 czerwca, nieznani sprawcy wyprowadzili z pastwiska w Sucharach (gm. Nakło) wysoko cielną krowę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlnɨ, AS: ćelny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. cielę n., cielątko n., cielak mzw., cielaczek mzw., cielica ż., cieliczka ż., cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec mzw., cielenie n., ocielenie n., cielętnik mrz., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

:: czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

:: przym. cielęcy

(1.2)

:: rzecz. ciało n., ciałko n.

Wiktionary

# cielok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zootechn. cielę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Laufrowali za cielokym, bo im uciyk.

Wiktionary

# cieloszka

wieś w Polsce

SJP.pl

Cieloszka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Turośl.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 647

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Parafia św. Jana Chrzciciela w Turośli.

Wikipedia

# cielsko

zgrubienie od: ciało

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. ciało

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwlókłbyś już to cielsko z kanapy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciało n.

przym. cielesny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. ciałko

Wiktionary

# cieluch

nazwisko

SJP.pl

# ciembroniewicz

nazwisko

SJP.pl

# ciemek

dawniej: ciemność

SJP.pl

# ciemiączko

miękkie spojenie kości czaszki u niemowląt, z czasem zarastające

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;

Wiktionary

Ciemiączko (łac. fonticulus) – nieskostniałe spojenie łączące kości czaszki u noworodków i niemowląt, wypełnione błoną łącznotkankową leżące w miejscu styku trzech lub czterech kości.

U człowieka po urodzeniu wyróżnia się:

- ciemiączko przednie (łac. fonticulus anterior lub major cranii) – o kształcie romboidalnym między kośćmi czaszki noworodka, o wymiarach od 2 x 2 cm do 3 x 5 cm, położone w linii środkowej, na skrzyżowaniu szwu wieńcowego, szwu strzałkowego i szwu czołowego pomiędzy kośćmi czołowymi a kośćmi ciemieniowymi. Zarasta między 9. a 18. miesiącem życia dziecka. Przez ciemiączko można wyczuć tętnienie tętnic mózgu (stąd nazwa ciemiączek pochodząca od łac. słowa fons – źródło).
- ciemiączko tylne (łac. fonticulus posterior lub minor cranii) o kształcie trójkąta między kośćmi czaszki, o najdłuższym wymiarze ok. 1 cm, położona w linii środkowej, na skrzyżowaniu szwu strzałkowego i szwu węgłowego, pomiędzy kością potyliczną a kośćmi ciemieniowymi. Zarasta do 4 miesiąca życia.
- ciemiączka boczne (niewielkie): przednio-boczne (klinowe, łac.fonticulus sphenoidalis), znajduje się u wierzchołka skrzydła większego kości klinowej i tylno-boczne (sutkowe, łac.fonticulus mastoideus), leży poniżej kąta sutkowego kości ciemieniowej. Czasem występują u wcześniaków, zarastają najczęściej jeszcze w życiu płodowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciemiączka umożliwiają prawidłowy wzrost mózgu bobasa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemię n., ciemieniucha ż.

przym. ciemiączkowy

Wiktionary

# ciemianka

wieś w Polsce

SJP.pl

Ciemianka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Grabowo.

Na przełomie 1783/1784 wieś leżała w parafii Grabowo, dekanat wąsoski diecezji płockiej i była własnością Choynowskiego, Makarowicza i Potockiego. W 1827 r. było tu 12 domów i 74 mieszkańców. Właścicielem folwarku był Gustaw Choynowski. Folwark zajmował obszar 38 włók. W 1929 r. majątek ziemski miał tu Ludwik Chojnowski (448 mórg). Była tu cegielnia Ad. Koniecznego.

Wikipedia

# ciemię

spojenie łączące kości czaszki u noworodków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. anat. górna część czaszki, znajdująca się wokół jej szczytu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na to gawędziarz całkiem już wyszedł z siebie i rąbnął go lagą w ciemię.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciemieniowy

rzecz. ciemiączko n., ciemieniucha ż.

Wiktionary

# ciemięga

(r. męski) ktoś niezdarny; niedołęga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) pot. obraź. osoba niezaradna, ślamazarna, niezdarna i niedołężna

(1.2) pot. obraź. maruda, nudziarz, zrzęda

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) daw. mozół, trud

(2.2) zool. nazwa systematyczna|Hexatoma|ref=tak., rodzaj owada z rzędu muchówek

Wiktionary

4 cieki w Polsce:

- Ciemięga – rzeka, południowy dopływ Bystrzycy koło Lublina
- Ciemięga – rzeka, północny dopływ Bystrzycy koło Sobianowic
- Ciemięga – rzeka, lewy dopływ Bystrzycy poprzez Krężniczankę
- Ciemięga – struga, dopływ Mininy

Osoby o tym nazwisku:

- Henryk Ciemięga – polski poeta ludowy, redaktor

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) BARTOLO. I powiedzno jeszcze: jak smakowały małej Figaro cukierki, które jej zaniosłeś? (…)  FIGARO. A, a; te cukierki, dziś rano? Jakiż ze mnie ciemięga! Zupełnie mi wyleciały z głowy…

(2.1) Życie z tobą to wieczna ciemięga — powiedziała z wielką goryczą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ciemięga mos./ż., ciemięgostwo n., ciemięgowstwo n.

czas. ciemięgać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedołęga, stpol. szemięga

(1.2) nudziarz, mantyka, stpol. zmuda

(2.1) mozół, trud

Wiktionary

# ciemień

Ciemień – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Kawęczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# ciemieńcowate

o cechach ciemieńcowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

Ciemieńcowate (Dictynidae) – rodzina pająków z podrzędu Opisthothelae i infrarzędu Araneomorphae. Kosmopolityczna, ale bardziej zróżnicowana gatunkowo w strefie umiarkowanej. Dotychczas opisano 496 gatunków współczesnych i 50 wymarłych. W zapisie kopalnym znana od paleogenu.

Wikipedia

# ciemieńcowaty

o cechach ciemieńcowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

# ciemieniec

ciemieniec kędzierzawnik - gatunek pająka z rodziny ciemieńcowatych

SJP.pl

# ciemieniowy

stanowiący jedną z partii górnej części czaszki, związany w jakiś sposób z tą partią; parietalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okolicą czaszki, otaczającej jej szczyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pszczoła posiada oczy dwojakiego rodzaju. Są to (…) oczy złożone, umieszczone po bokach głowy, następnie zaś oczka proste, znajdujące się w części ciemieniowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemię n., ciemieniucha ż.

Wiktionary

# ciemieniucha

łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy u niemowląt, polegające na tworzeniu się tłustych łusek i strupów o żółtawym zabarwieniu, zanika samoistnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;

Wiktionary

Ciemieniucha (łac. dermatitis seborrhoicum neonatorum) − częsta przypadłość występująca u niemowląt wkrótce po urodzeniu (ale także w okresie dziecięcym), w postaci nadmiernego złuszczania się owłosionej skóry głowy. Mogą też tworzyć się żółtawe łuski; miejsca te nie swędzą.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ciemię n., ciemiączko n.

przym. ciemieniowy

Wiktionary

# ciemiernik

roślina rosnąca dziko albo sadzona jako roślina ozdobna, mająca zastosowanie w lecznictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Helleborus|ref=tak., rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

Wiktionary

Ciemiernik (Helleborus L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Obejmuje 15 gatunków. W Europie Zachodniej, od Wysp Brytyjskich po Hiszpanię, występują dwa gatunki. Obszarem o największym zróżnicowaniu rodzaju jest Półwysep Bałkański, gdzie rośnie 8 gatunków ciemierników, a spośród nich niektóre sięgają do Kaukazu. W zachodnich Chinach występuje ciemiernik tybetański o izolowanym zasięgu. W Polsce jako rodzimy rośnie ciemiernik czerwonawy H. purpurascens, a jako introdukowany i już zadomowiony – ciemiernik zielony H. viridis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przy sprzyjających warunkach klimatycznych ciemiernik zakwita już w grudniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik, AS: ćẽmʹi ̯erʹńik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) róża Bożego Narodzenia

Wiktionary

# ciemiernikowy

związany z ciemiernikiem

SJP.pl

# ciemierów

Wikipedia

# ciemięrzowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Ciemięrzowice – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Orły.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# ciemięrzowicki

→ Ciemięrzowice

SJP.pl

#### Patrz:

Ciemięrzowice

# ciemierzyca

trująca roślina z rośliny liliowatych, niektóre gatunki stosowane w lecznictwie; ciemiężyca

SJP.pl

Ciemiężyca, ciemierzyca (Veratrum) – rodzaj bylin z rodziny melantkowatych. Obejmuje ok. 25 do 50 gatunków. Duży rozrzut tej liczby wynika z włączania tu lub wyłączania w osobny rodzaj gatunków z rodzaju melantek Melanthium oraz różnego ujmowania taksonomicznego trzech euroazjatyckich kompleksów gatunków (V. album, V. nigrum i V. maackii) oraz jednego północnoamerykańskiego (V. viride). Rośliny te występują w strefie umiarkowanej półkuli północnej, na południu sięgając północnego Meksyku oraz Tajlandii i Mjanmy. W Polsce rosną trzy gatunki: ciemiężyca biała V. album, czarna V. nigrum i zielona V. lobelianum.

Wikipedia

# ciemięski

→ ciemięzca

SJP.pl

#### Patrz:

ciemięzca

# ciemięstwo

podniośle: ucisk, prześladowanie; gnębienie, ciemiężenie

SJP.pl

# ciemiętniki

Ciemiętniki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Kluczewsko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# ciemięzca

ten, kto ciemięży, gnębi; ciemiężca, ciemiężyciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto ciemięży

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛ̃w̃st͡sa, AS: ćẽmʹi ̯ẽũ̯sca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemięstwo n., ciemiężca m., ciemiężyciel m., ciemiężenie n., ciemiężony m.

czas. ciemiężyć ndk.

przym. ciemięski, ciemięźliwy, ciemiężliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemiężca, ciemiężyciel, gnębiciel, prześladowca

Wiktionary

# ciemiężczyni

→ ciemiężca; ciemiężycielka, gnębicielka, krzywdzicielka

SJP.pl

# ciemiężony

człowiek gnębiony, prześladowany

SJP.pl

# ciemiężyć

wyzyskiwać, niewolić, dławić

SJP.pl

# ciemiężyca

trująca roślina z rośliny liliowatych, niektóre gatunki stosowane w lecznictwie; ciemierzyca

SJP.pl

Ciemiężyca, ciemierzyca (Veratrum) – rodzaj bylin z rodziny melantkowatych. Obejmuje ok. 25 do 50 gatunków. Duży rozrzut tej liczby wynika z włączania tu lub wyłączania w osobny rodzaj gatunków z rodzaju melantek Melanthium oraz różnego ujmowania taksonomicznego trzech euroazjatyckich kompleksów gatunków (V. album, V. nigrum i V. maackii) oraz jednego północnoamerykańskiego (V. viride). Rośliny te występują w strefie umiarkowanej półkuli północnej, na południu sięgając północnego Meksyku oraz Tajlandii i Mjanmy. W Polsce rosną trzy gatunki: ciemiężyca biała V. album, czarna V. nigrum i zielona V. lobelianum.

Wikipedia

# ciemiężyciel

ten, kto pozbawia swobody, gnębi lub prześladuje, wykorzystując swoją władzę; ciemięzca, ciemiężca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba, która środkami władzy, takimi jak pozbawianie swobód i nakładanie kar, ogranicza czyjąś wolność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale uczucia bledną. Na widok dawnego ciemiężyciela na ławie oskarżonych nawet nic szczególnego nie poczuł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemiężycielka ż.

przym. ciemiężycielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemięzca

Wiktionary

# ciemiężycielka

→ ciemiężyciel; ciemiężczyni, gnębicielka, krzywdzicielka

SJP.pl

# ciemiężycowy

związany z ciemiężycą

SJP.pl

# ciemiężyk

trująca roślina o jajowatych liściach i niewielkich białych kwiatach, rosnąca na skalistym podłożu, suchych zboczach, w widnych zaroślach, mająca zastosowanie w lecznictwie

SJP.pl

Wikipedia

# cieminko

Cieminko (niem. Zemmin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Złocieniec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. Do 31 grudnia 2018 znajdowała się w gminie Ostrowice. W roku 2007 wieś liczyła 63 mieszkańców.

Wikipedia

# ciemino

- jezioro Ciemino na Pojezierzu Drawskim

3 miejscowości w Polsce:

- Ciemino – osada w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Koczała
- Ciemino – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Główczyce
- Ciemino – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Borne Sulinowo

Wikipedia

# ciemiński

nazwisko

SJP.pl

# ciemń

dawniej: ciemność, mrok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. przest. gęsty mrok

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Misza podszedł do okna, wylazł na deskę i z czołem opartem o zimne żelazo kraty zapatrzył się w czarną ciemń nocy jesiennej (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemno n., ciemność ż.

przym. ciemny

przysł. ciemno

czas. ciemnieć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemność; przest. ćma; gw-pl|Mazowsze|ćmok.

Wiktionary

# ciemnawy

1. trochę za ciemny, niedostatecznie oświetlony; przyciemny;
2. mający ciemny odcień;
3. mający kolor skóry zbliżony do brązowego; śniady

SJP.pl

# ciemnia

pomieszczenie umyślnie pozbawione światła, skrzynia światłoszczelna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fot. specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

Wiktionary

- Ciemnia fotograficzna
- Ciemnia – książka Graham Mastertona

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ciemność ż., ciemnica ż., ciemniak m., ciemniaczka ż., przyciemnienie n., przyciemnianie n., ściemnianie n., ściemnienie n., ściema ż., ciemno n.

czas. ciemnieć, przyciemniać ndk., przyciemnić dk., ściemniać ndk., ściemnić dk.

przym. ciemniowy, ciemny, ciemnawy

przysł. ciemno, ciemnawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemnia fotograficzna

Wiktionary

# ciemniaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od ciemniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemniak m.

Wiktionary

# ciemniaczka

→ ciemniak

SJP.pl

#### Patrz:

ciemniak

# ciemniak

potocznie: osoba o niskim poziomie inteligencji, odznaczająca się ciemnotą umysłową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt w Tatrach Zachodnich, w masywie Czerwonych Wierchów;

(1.2) geogr. wzniesienie w województwie dolnośląskim, w gminie Stara Kamienica;

(1.3) geogr. osada w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Ostróda;

(1.4) geogr. jezioro w pobliżu wsi Żabi Róg, w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

Ciemniak (słow. Temniak, 2096 m n.p.m.) – najdalej na zachód wysunięty szczyt należący do masywu Czerwonych Wierchów w Tatrach Zachodnich. Słowackie źródła podają wysokość 2090 m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wapiennych skałach Ciemniaka znajdują się liczne jaskinie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemniak m., ciemność ż., ciemnica ż.

przym. ciemny

czas. ciemnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Góra Mgieł

Wiktionary

# ciemnica

1. ciemne pomieszczenie, najczęściej umieszczone pod ziemią; loch;
2. zupełny brak światła; ciemność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) panowanie ciemności

(1.2) pomieszczenie bez dostępu światła, zwłaszcza więzienne

(1.3) rel. wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;

Wiktionary

Ciemnica – przysiółek wsi Gumieniec w Polsce, położony w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Trzebielino. Wchodzi w skład sołectwa Gumieniec.

W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do województwa słupskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za oknami panowała nieprzebyta ciemnica.

(1.2) Posiedzisz kilka dni w ciemnicy, to skruszejesz.

(1.3) Po liturgii wielkoczwartkowej Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do ołtarza zwanego ciemnicą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemność ż., ciemnia ż., ciemno n., ciemnik m., Ciemniak mrz., ciemniak mos.

czas. ciemnieć ndk., ciemnić ndk.

przym. ciemny, ciemnicowy, ciemnisty

przysł. ciemno, ciemnawo

temsłow. ciemno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mrok, ciemno

Wiktionary

# ciemnicowy

związany z ciemnicą

SJP.pl

# ciemnieć

zmieniać kolor na ciemniejszy

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) stawać się ciemnym

(1.2) odróżniać się jako ciemniejszy element na jakimś jaśniejszym tle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na widnokręgu ciemniał las.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemność ż., ciemnia ż., ciemno n., ciemnik m., Ciemniak mrz., ciemniak mos., ciemnica ż., przest. ćma, gwara. ćmok, ciemnota ż., ciemnienie n., ociemnienie n., zaćmienie n., ściemnianie n., ćmienie n.

czas. ciemnić ndk., ociemnieć dk., ściemnieć dk., ściemniać ndk., ściemniać się, ćmić ndk.,zaciemniać, przyciemniać / przyciemnić

przym. ciemny, ciemnawy, ciemnicowy, ciemnisty, ćmy

przysł. ciemno, ciemnawo, ćmo

temsłow. ciemno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mrocznieć

Wiktionary

# ciemniej

stopień wyższy od przysłówka: ciemno

SJP.pl

# ciemniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ciemny

SJP.pl

# ciemniewko

Ciemniewko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Sońsk.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Ciemniewko, po jej zniesieniu w gromadzie Nasierowo-Dziurawieniec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Ciemniewko leży 18 km od Ciechanowa, liczy ok. 105 mieszkańców.

Wikipedia

# ciemniewo

3 miejscowości w Polsce:

- Ciemniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Sońsk
- Ciemniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Czerwonka
- Ciemniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Sochocin

Wikipedia

# ciemniewski

nazwisko

SJP.pl

# ciemniki

Ciemniki (niem. Czemnik / Ciemnik) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 180 mieszkańców. Jest siódmą co wielkości miejscowością gminy Jeżewo.

Wikipedia

# ciemniowy

związany z ciemnią

SJP.pl

# ciemniusieńki

zdrobnienie od: ciemny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: ciemny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćẽmʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

# ciemniuteńki

zdrobnienie od: ciemny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: ciemny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ćẽmʹńutẽńḱi

Wiktionary

# ciemniutki

zdrobnienie od: ciemny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: ciemny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mʲˈɲutʲci, AS: ćẽmʹńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciemny

Wiktionary

# ciemno

stan mroku, braku światła; ciemności

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) …od przymiotnika: ciemny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) ciemność

Wiktionary

- Ciemno – wieś w woj. lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Kamionka
- Ciemno – wieś w woj. pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Tuchomie
- Ciemno – polski spektakl telewizyjny z 1995 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapadł zmrok, zrobiło się ciemno.

(2.1) Nasza Zuzia boi się ciemna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔ, AS: ćẽmno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemń ż., ciemność ż., ciemnota ż., ciemnienie n., zaćmienie n., ćma ż., ciemnia ż., ciemniak mos., ciemnica ż.

czas. ciemnieć ndk.

przym. ciemny, ćmy

temsłow. ciemno-

przysł. ćma

Wiktionary

# ciemno-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na ciemny odcień lub intensywność określonej barwy

(1.2) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na ciemną barwę tego, co nazywa drugi człon złożenia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔ, AS: ćẽmno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemność ż., ciemnota ż., ciemnienie n., ociemnienie n., ciemniak m., ciemnica ż., ćma ż., ciemno n.

czas. ciemnieć ndk., ociemnieć dk., ściemnieć dk., ściemniać ndk.

przym. ciemny, ciemnawy

przysł. ciemno, ciemnawo, ćma

Wiktionary

# ciemnoamarantowy

amarantowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor amarantowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

# ciemnobeżowy

beżowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) beżowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbɛˈʒɔvɨ, AS: ćẽmnobežovy

Wiktionary

# ciemnobiałka

rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców

SJP.pl

Melanoleuca Pat. (ciemnobiałka) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Wikipedia

# ciemnoblond

o włosach: blond o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnobordowy

bordowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor bordowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

# ciemnobrązowy

będący koloru brązowego o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tamten mężczyzna, który ma na sobie ciemnobrązowe ubranie, to mój starszy brat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: ćẽmnobrõũ̯zovy

Wiktionary

# ciemnobrewy

mający ciemne brwi

SJP.pl

# ciemnobrunatny

brunatny o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) brunatny o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ma barwę jasnobrunatną do ciemnobrunatnej, jest gładki lub wypukły.

(1.1) Upierzenie gęgawej jest ciemnobrunatne, z białymi paseczkami w poprzek pokryw skrzydeł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrũˈnatnɨ, AS: ćẽmnobrũnatny

Wiktionary

# ciemnobursztynowy

bursztynowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor bursztynowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnego bursztynu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔburʃtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: ćẽmnoburštỹnovy

Wiktionary

# ciemnobułany

o maści konia: bułany o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnobłękitny

błękitny o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor błękitny o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ, AS: ćẽmnobu̯ẽŋʹḱitny

Wiktionary

# ciemnoczekoladowy

czekoladowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor czekoladowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnej, gorzkiej czekolady

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziałem puste pokoje, które do złudzenia przypominały pomieszczenia w moim domu - w tych samych miejscach drzwi, okna, kaflowe piece o pięknym, ciemnoczekoladowym odcieniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ, AS: ćẽmnočekoladovy

Wiktionary

# ciemnoczerwony

intensywnie czerwony, wiśniowy, szkarłatny, bordowy, bordo, karmazynowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciemnoczerwona szminka leżała obok karmazynowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ, AS: ćẽmnočervõny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiśniowy

Wiktionary

# ciemnofioletowy

fioletowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor fioletowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta ciemnofioletowa farba jest do kitu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ, AS: ćẽmnofʹi ̯oletovy

Wiktionary

# ciemnofiołkowy

fiołkowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnogniady

o koniu: gniady o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnogranatowy

granatowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor granatowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poranne, ciemnogranatowe niebo nie zapowiadało słonecznego dnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔɡrãnaˈtɔvɨ, AS: ćẽmnogrãnatovy

Wiktionary

# ciemnogród

przenośnie: środowisko zacofane, kołtuńskie; zacofanie, kołtuństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pogard. środowisko zacofane; Gloger|Ciemnogród.;

Wiktionary

Ciemnogród – pejoratywny termin wymyślony przez Stanisława Kostkę Potockiego na określenie osób o konserwatywnym światopoglądzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po studiach zostaję w mieście, nie zamierzam wracać do tego ciemnogrodu, gdzie panna z dzieckiem to obiekt oburzenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mˈnɔɡrut, AS: ćẽmnogrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemnogrodzianin m.

przym. ciemnogrodzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemnota, kołtuństwo, kołtuneria

Wiktionary

# ciemnogrodzianin

przenośnie: człowiek skrajnie konserwatywny, wyznający skrajnie tradycyjne wartości, przeciwny reformom, postępowi; konserwatysta, tradycjonalista, obskurant

SJP.pl

# ciemnogrodzianka

przenośnie: kobieta skrajnie konserwatywna, wyznająca skrajnie tradycyjne wartości, przeciwna reformom, postępowi; konserwatystka, tradycjonalistka, obskurantka

SJP.pl

# ciemnogrodzki

przenośnie: zacofany, kołtuński, obskurancki

SJP.pl

# ciemnogrodztwo

przenośnie: bycie zacofanym, kołtuńskim; obskurantyzm

SJP.pl

# ciemnogrzbiety

petrel ciemnogrzbiety, muszkatela ciemnogrzbieta - gatunki ptaków

SJP.pl

# ciemnogłów

ciemnogłów wąskolistny - gatunek rośliny z rodziny storczykowatych

SJP.pl

# ciemnogłowy

1. mający ciemną głowę;
2. gilak ciemnogłowy, jaszczurkojad ciemnogłowy, albatros ciemnogłowy - gatunki ptaków;
3. wełniak brunatny - gatunek czepiaka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma głowę w ciemnym kolorze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈɡwɔvɨ, AS: ćẽmnogu̯ovy

Wiktionary

# ciemnokarminowy

karminowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnokasztanowaty

kasztanowaty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnokasztanowy

kasztanowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor kasztanowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W stadninie nie było ani jednego ciemnokasztanowego konia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔkaʃtãˈnɔvɨ, AS: ćẽmnokaštãnovy

Wiktionary

# ciemnokawowy

mający kolor ciemnej kawy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor kawowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

# ciemnokres

ciemnokres brzozowiec - gatunek ćmy z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# ciemnokrwisty

krwisty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnokwiatowy

mający ciemne kwiatostany

SJP.pl

# ciemnolicy

przestarzałe: mający ciemne lica, mający ciemną twarz; śniady

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma ciemną twarz (lico)

Wiktionary

# ciemnomyszaty

o maści konia: myszaty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnoniebieski

niebieski o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do flagi przywiązano ciemnoniebieską wstążkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci, AS: ćẽmnõńebʹi ̯esʹḱi

Wiktionary

# ciemnonogi

1. penelopa ciemnonoga - gatunek ptaka z rodziny czubaczów;
2. żagiew ciemnonoga - gatunek grzyba

SJP.pl

# ciemnooki

mający oczy koloru ciemnego

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. mający ciemne oczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈːci, AS: ćẽmn•oḱi

Wiktionary

# ciemnooliwkowy

oliwkowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) oliwkowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dniu, kiedy nastąpił zgon, denat ubrany był w kurtkę ciemnooliwkową, zapinaną na zatrzaski.

(1.1) Kolor samochodów jest ciemnooliwkowy, powszechnie stosowany w europejskiej strefie klimatycznej, ale nie pasuje do pustynnego terenu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔːlʲifˈkɔvɨ, AS: ćẽmn•olʹifkovy

Wiktionary

# ciemnopasy

trzmiel ciemnopasy - gatunek trzmiela

SJP.pl

# ciemnopiwny

piwny o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru piwnego o ciemnym odcieniu

Wiktionary

# ciemnopomarańczowy

pomarańczowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor pomarańczowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wolę te ciemnopomarańczowe wkładki do butów, są wygodniejsze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ, AS: ćẽmnopõmarãĩ ̯ṇčovy

Wiktionary

# ciemnopopielaty

popielaty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) popielaty o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔpʲjɛˈlatɨ, AS: ćẽmnopopʹi ̯elaty

Wiktionary

# ciemnopurpurowy

purpurowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnopłowy

płowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnordzawo

→ ciemnordzawy

SJP.pl

#### Patrz:

ciemnordzawy

# ciemnordzawy

rdzawy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor rdzawy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

# ciemnoróżowy

różowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor różowy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔruˈʒɔvɨ, AS: ćẽmnoružovy

Wiktionary

# ciemnorudy

rudy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rudy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zarówno szkoła, jak i bloki mieszkalne mają bardzo ciekawą kolorystykę - ciemnorudą, beżową i żółtą - była ona uzgadniana z konserwatorem zabytków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈrudɨ, AS: ćẽmnorudy

Wiktionary

# ciemnorzęsy

mający ciemne rzęsy

SJP.pl

# ciemnorzytny

brodziec ciemnorzytny - gatunek ptaka z rodziny bekasowatych

SJP.pl

# ciemność

brak światła; mrok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, w którym jest brak światła, jasności;

Wiktionary

Ciemność – w potocznym rozumieniu jest to brak dostępu światła widzialnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sieni panowała ciemność.

(1.1) Boję się ciemności, dlatego zawsze mam przy sobie latarkę.

(1.1) Ulice pokryły się ciemnością po zachodzie słońca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ, AS: ćẽmność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemnota ż., ciemnica ż., ciemnia ż., zaciemnienie n., ociemniały m., ociemniała ż., zaćmienie n., ćma ż., Ciemniak mrz., ciemno n., ciemniak mos., ciemń ż.

czas. ściemniać ndk., ciemnieć ndk.

przym. ciemny, ćmy

przysł. ciemno, ćma

temsłow. ciemno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mrok; przest. ćma, ciemń; gw-pl|Mazowsze|ćmok.

Wiktionary

# ciemności

brak światła; mrok

SJP.pl

Ciemności (wł. Tenebre) – włoski dreszczowiec typu giallo z 1982 roku, napisany i wyreżyserowany przez Daria Argenta. Krytyk filmowa Maitland McDonagh okrzyknęła Ciemności „najznakomitszym dziełem Argento”.

Wikipedia

# ciemnosiny

siny o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnosiwy

siwy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) siwy o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈɕivɨ, AS: ćẽmnośivy

Wiktionary

# ciemnoskóry

mający ciemną skórę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o ciemnym kolorze skóry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W kościołach indiańskich Chrystus jest ciemnoskóry, wychudzony, kolana i ramiona otwierają się warstwami w zastygłą ranę.

(1.1) Początkowo sprawa wyglądała na żart gazety i autoreklamę ciemnoskórej, zamieszkałej w Londynie rosyjskiej fotomodelki Angeli Ermakowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskurɨ, AS: ćẽmnoskury

Wiktionary

# ciemnoskrzydły

przymiotnik

(1.1) taki, który ma skrzydła w ciemnym kolorze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ćẽmnoskšydu̯y

Wiktionary

# ciemnosmreczyński

→ Ciemnosmreczyńskie Stawy

SJP.pl

#### Patrz:

Ciemnosmreczyńskie Stawy

# ciemnostalowoniebieski

niebieski o ciemnostalowym odcieniu

SJP.pl

# ciemnostalowy

stalowy (szaroniebieski) o ciemnym odcieniu

SJP.pl

# ciemnoszafirowy

szafirowy o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szafirowy o ciemnym odcieniu, w kolorze ciemnego szafiru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kalias ujrzał ponad głową roziskrzone, ciemnoszafirowe niebo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʃafʲiˈrɔvɨ, AS: ćẽmnošafʹirovy

Wiktionary

# ciemnoszarozielony

szarozielony o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szarozielony o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Następnie dach zyska nowe pokrycie w kolorze ciemnoszarozielonym - dodaje Jarosława Strugała. - Taką barwę zaakceptował wojewódzki konserwator zabytków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʃarɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: ćẽmnošaroźelõny

Wiktionary

# ciemnoszary

szary o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor szary o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubrany był w kurtkę jeans koloru czarnego i bluzę z kapturem koloru ciemnoszarego.

(1.1) Rzeczywiście, po plażaaży spacerował smok. Niewielki, łaciaty - z wierzchu czarny, a pod spodem ciemnoszary.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʃarɨ, AS: ćẽmnošary

Wiktionary

# ciemnota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zacofanie, niedouczenie

(1.2) pot. ludzie zacofani, niedouczeni, ciemni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mˈnɔta, AS: ćẽmnota

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciemny

rzecz. ciemniak mos., ciemno n., ciemność

temsłow. ciemno-

przysł. ciemno

czas. ciemnieć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ciemnogród

Wiktionary

# ciemnotek

ciemnotka okrągłolistna - gatunek uprawnej paproci

SJP.pl

# ciemnotka

ciemnotka okrągłolistna - gatunek uprawnej paproci

SJP.pl

# ciemnoturkusowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru ciemnego turkusu

Wiktionary

# ciemnowiśniowy

intensywnie wiśniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wiśniowy o ciemnym odcieniu, w kolorze ciemnej wiśni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ustawił piękną Helenę na tle ciemnowiśniowej, wymyślnie upiętej kotary.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔvʲiɕˈɲɔvɨ, AS: ćẽmnovʹiśńovy

Wiktionary

# ciemnowłosy

mający ciemne włosy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający ciemne włosy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciemnowłosa kobieta przed nami właśnie splunęła na ziemię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈvwɔsɨ, AS: ćẽmnovu̯osy

Wiktionary

# ciemnozielony

będący koloru zielonego o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) w kolorze ciemnego odcienia zieleni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego ciemnozielonego sukulenta w narożniku nie podlewaj dzisiaj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: ćẽmnoźelõny

Wiktionary

# ciemnożółty

żółty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający kolor żółty o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciemnożółte cytryny nie budzą mojego zaufania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʒuwtɨ, AS: ćẽmnožuu̯ty

Wiktionary

# ciemnozłoty

złoty o ciemnym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) złoty o ciemnym odcieniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈzwɔtɨ, AS: ćẽmnozu̯oty

Wiktionary

# ciemny

1. nieoświetlony, np. ciemny pokój;
2. niewykształcony, zacofany, np. ciemny człowiek

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) nieoświetlony lub słabo doświetlony

(1.2) o kolorze: zbliżony do czarnego

(1.3) o przedmiocie: mający kolor zbliżony do czarnego

(1.4) o kolorze: intensywny, nasycony

(1.5) o przedmiocie: mający intensywny, nasycony kolor

(1.6) o cerze: mająca odcień między jasną a czarną; opalona, ogorzała, śniada

(1.7) o głosie: mający niską barwę

(1.8) pot. wątpliwy, nie wzbudzający zaufania

(1.9) pot. zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy

(1.10) nieodgadniony, niedocieczony, nieznany

(1.11) trudny do zrozumienia

(1.12) smutny, pesymistyczny

(1.13) gw-pl|Kraków. niewidomy

Wiktionary

- Ciemny – potok, dopływ Dunajca
- Ciemny – potok, dopływ Słomki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Justynie bardzo do twarzy w ciemnej zieleni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɨ, AS: ćẽmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciemń ż., ciemnota ż., ciemność ż., ciemniak m., ciemniaczka ż., ciemnia ż., ciemnica ż., ściema ż., zaćmienie n., ćma ż., Ciemniak mrz., ciemno n.

przym. ściemniony, ciemniutki, ćmy

przysł. ciemno, ćma

czas. ściemniać, ściemnić, zaciemnić, zaciemniać, ciemnieć

temsłow. ciemno-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.8) mroczny

(1.9) niewykształcony, obskurancki, zacofany

Wiktionary

# cień

1. obszar, do którego nie dociera światło;
2. przenośnie: śladowa ilość czegoś; resztka, pozostałość;
3. przenośnie: mrok, ciemność; mroczność, pomroka;
4. rozmyty kształt jakiejś postaci lub przedmiotu; zarys;
5. widmo, upiór, zjawa;
6. rodzaj kosmetyku służącego do barwienia powiek i okolic oczu;
7. dawniej: szpieg, donosiciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

(1.2) obszar osłonięty całkowicie od promieni słonecznych i dzięki temu chłodniejszy oraz bardziej zaciemniony niż oświetlony teren

(1.3) słabo widoczny zarys postaci lub przedmiotu

(1.4) fot. szt. ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plamaam barwnych

(1.5) kosmet. makijaż na powiece; zob. cień do powiek.

(1.6) kosmet. farba kosmetyczna do makijażu na powiece

(1.7) przen. książk. zjawa, duch zmarłego

(1.8) przen. mała oznaka czegoś

Wiktionary

Cień – obszar, do którego nie dociera światło bezpośrednio ze źródła światła na skutek obecności przeszkody ustawionej na drodze promieni świetlnych, nieprzepuszczającej światła.W zależności od źródła światła mówi się o cieniu słonecznym, księżycowym i innych. W zależności od obiektu przesłaniającego światło mówi się o cieniu np. Księżyca (podczas zaćmienia Słońca cień ten pada na Ziemię), cieniu budynku, człowieka itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Znużony próżnym szukaniem i zmęczony chodzeniem, usiadłem w cieniu skały wypocząć.

(1.7) Chociaż cienie zbrodniarzy nawet w zagrobowym życiu dopuszczają się występków i ostatecznie gubią i siebie, i zawartą w nich iskrę bożą.

(1.8) Gdybym miał chociaż cień nadziei na awans, to pojechałbym na to szkolenie do Suwałk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ɲ, AS: ćė̃ń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cienistość ż., cieniowanie n.

czas. cieniować ndk., pocieniować dk., zacieniać dk.

przym. cienisty

przysł. cieniście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) sylwetka

(1.6) pastele

(1.7) duch, mara, zjawa

Wiktionary

# cieniarski

w przenośni: marnej jakości, o niewielkiej wartości; słaby, byle jaki

SJP.pl

# cieniarstwo

potocznie, lekceważąco o czymś marnym, nieudanym, bezwartościowym; chała, tandeta

SJP.pl

# cieniarz

potocznie: osoba słaba, niedoświadczona w danej dziedzinie

SJP.pl

# cienias

potocznie: osoba kiepska, słaba (także fizycznie) w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

# cieniaska

→ cienias

SJP.pl

#### Patrz:

cienias

# cienić

rzucać cień, okrywać cieniem; ocieniać, zacieniać

SJP.pl

# cienie

1. ciemne odbicia oświetlonego przedmiotu padające na stronę odwróconą od źródła światła;
2. miejsca zacienione;
3. ciemności;
4. niewyraźne zarysy jakiejś postaci lub jakiegoś przedmiotu;
5. ciemne miejsca na obrazie, fotografii itp. kontrastujące z miejscami jasnymi;
6. resztki czegoś;
7. duchy zmarłych;
8. wypchane cietrzewie lub ich podobizny, używane do przywabiania cietrzewi na strzał

SJP.pl

- Cienie – film niemiecki z 1923 r.
- Cienie – film amerykański z 1959 r.
- Cienie – film polski z 1987 r.
- Cienie – polska etiuda filmowa z 2000 r.
- Cienie – film produkcji macedońsko-niemiecko-włoskiej z 2007 r.
- Cienie – fikcyjna rasa z filmów serii Babilon 5
- Cienie – niższa klasa strażników Starego Obozu w grze Gothic
- Cienie – światy równoległe z powieści Rogera Zelazny’ego o fikcyjnym świecie Amberu.
- Cienie – zaginiony poemat Cypriana Kamila Norwida

Wikipedia

# cieniej

stopień wyższy od przysłówka: cienko

SJP.pl

# cienik

zdrobnienie od: cień

SJP.pl

Pseudephebe M. Choisy (cienik) – rodzaj grzybów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae). Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski. Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest do grupy porostów.

Wikipedia

# cieniolubność

→ cieniolubny

SJP.pl

#### Patrz:

cieniolubny

# cieniolubny

przymiotnik

(1.1) biol. taki, który preferuje miejsca ocienione

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z powodu słabego dostępu światła na dnie lasu rosną głównie rośliny cieniolubne i cienioznośne, przede wszystkim rośliny zielne, paprotniki i mchy, liczne są grzyby rozkładające szczątki organiczne

Wiktionary

# cieniować

1. w plastyce: uwydatniać szczegóły za pomocą różnych odcieni barw lub różnej grubości linii;
2. modulować głos lub ton instrumentu;
3. strzyc włosy tworząc zachodzące na siebie partie różnej długości;
4. w przenośni: dobierać słowa wypowiedzi w sposób umożliwiający wyrażenie subtelności, uwydatnienie szczegółów;
5. dawniej: okrywać cieniem; zacieniać, ocieniać

SJP.pl

# cieniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cieniować.

(1.2) fryz. ścinanie włosów na różnej długości, by zwiększyć ich objętość lub nadać odpowiedni kształt fryzurze

Wiktionary

- cieniowanie – w grafice, to nanoszenie barwnika odwzorowujące cień rysowanych obiektów,
- cieniowanie – w grafice komputerowej jest efektem generowania złudzenia wygładzenia powierzchni danego obiektu. Wyróżnia się następujące rodzaje cieniowania:
  - cieniowanie płaskie,
  - cieniowanie Gourauda,
  - cieniowanie Phonga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas gdy Zuzia miała problem z pokolorowaniem wnętrz figur, Janek jest już mistrzem cieniowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cień m.

czas. zacieniać, cieniować ndk.

Wiktionary

# cieniówka

słomiana plecionka do zasłaniania roślin w inspektach i szklarniach przed zbyt silnymi promieniami słonecznymi

SJP.pl

# cieniowy

→ cień

SJP.pl

#### Patrz:

cień

# cienioznośność

→ cienioznośny

SJP.pl

#### Patrz:

cienioznośny

# cienioznośny

mogący rozwijać się w cieniu; cieniolubny

SJP.pl

# cieniścieć

indywidualizm: stawać się cienistym

SJP.pl

# cieniściej

stopień wyższy od przysłówków: cienisto, cieniście

SJP.pl

# cienistka

pospolita paproć cienistych lasów; zachyłka

SJP.pl

Cienistka, zachyłka (Gymnocarpium Newman) – rodzaj paproci należących do rodziny paprotnicowatych. Obejmuje 9 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na półkuli północnej w strefie umiarkowanej, schodzący najdalej na południe w Azji Południowo-Wschodniej. W Polsce występują dwa gatunki: cienistka trójkątna G. dryopteris i cienistka Roberta G. robertianum.

Wikipedia

# cienistość

→ cienisty

SJP.pl

#### Patrz:

cienisty

# cienistszy

stopień wyższy od przymiotnika: cienisty

SJP.pl

# cienisty

1. osłonięty od słońca i światła; pogrążony w cieniu; zacieniony;
2. dający cień; osłaniający, ocieniający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pogrążony w cieniu; osłonięty przed światłem

(1.2) dający cień

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cienistość ż., cień mrz.

przysł. cienisto, cieniście

przym. ocieniony, zacieniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemny, ocieniony, zacieniony

(1.2) ocieniający

Wiktionary

# cieniuchny

zdrobnienie od: cienki

SJP.pl

# cieniujący

w medycynie: środki cieniujące - substancje chemiczne stosowane w radiologii, wprowadzane do badanego narządu w organizmie w celu dokładnego uwidocznienia go na obrazie rentgenowskim; środki kontrastowe

SJP.pl

# cieniusi

przymiotnik

(1.1) iron. bardzo cienki

(1.2) pot. iron. bardzo lichy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Nie da się ukryć, że jej występ był jak zwykle cieniusi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cieniusieńki, cienki

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieniusieńki

(1.2) cieniusieńki

Wiktionary

# cieniusieńki

zdrobnienie od: cieniuśki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cienki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇̃ɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćė̃ńüśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cienki, cieniusi

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

# cieniuśki

zdrobnienie od: cienki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cienki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Joanna akurat nalewała kawę do jasnych, cieniuśkich filiżanek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ˈɲüɕci, AS: ćė̃ńüśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cienki

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

# cieniuteczki

zdrobnienie od: cieniutki

SJP.pl

# cieniuteńki

zdrobnienie od: cienki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: cienki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇̃ɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ćė̃ńutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cienki

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

# cieniutki

zdrobnienie od: cienki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: cienki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odgiął cieniutką blaszkę i wydobył starannie zwiniętą kartkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ˈɲutʲci, AS: ćė̃ńutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cienki

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieniuśki

Wiktionary

# cienizna

potocznie: coś bardzo marnego, słabego; słabizna, marnizna

SJP.pl

# cienki

1. płaski, wąski;
2. wysoki, piskliwy;
3. przewiewny, lekki, delikatny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający niewielki przekrój poprzeczny

(1.2) o głosie: wysoki, piskliwy

(1.3) o ubraniu: lekki, przewiewny

(1.4) pot. o napojach, pokarmach: rzadki, rozwodniony, słaby

(1.5) pot. o osobie: mało inteligentny lub słaby

przymiotnik w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(2.1) środ. mot. Fiat Cinquecento

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ściana jest bardzo cienka. Słyszę całą rozmowę sąsiadów.

(1.2) Zdarza się, że duży człowiek ma cienki głos i odwrotnie – chudziutki człowiek nagle wydobywa z siebie ciężkie basy.

(1.3) Dzisiaj jest tak ciepło, że założyłem cienki polar.

(1.5) Sergiusz ci tego nie uniesie, to jest cienki gostek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃nʲci, AS: ćẽnʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cienkość ż., cienkusz m.

przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny

przysł. cienko, cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wąski, płaski

Wiktionary

# cienko

przysłówek

(1.1) w sposób cienki

(1.2) w sposób piskliwy

(1.3) przen. słabo, źle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kup mi, proszę, jakiś cienko piszący flamaster.

(1.2) Będziesz cienko piszczał!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cienkość ż., cienkusz m.

przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny, cienki

przysł. cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno

Wiktionary

# cienkodzioby

kulik cienkodzioby, mewa cienkodzioba, kakadu cienkodzioba - gatunki ptaków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma cienki dziób

Wiktionary

# cienkolistny

1. mający cienkie liście;
2. śniedek cienkolistny - gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;
3. len cienkolistny - gatunek rośliny z rodziny lnowatych;
4. abobra cienkolistna - gatunek rośliny z rodziny dyniowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający cienkie liście

Wiktionary

# cienkonogi

mający cienkie nogi

SJP.pl

# cienkoogonkowy

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający cienki ogonek

Wiktionary

# cienkopancerzowce

rząd morskich skorupiaków z gromady pancerzowców

SJP.pl

Cienkopancerzowce (Leptostraca) – rząd morskich skorupiaków z gromady pancerzowców.

Wikipedia

# cienkopis

rodzaj mazaka, długopisu z wkładem napełnionym tuszem żelowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. narzędzie do pisania z cienką końcówką z filcu lub tworzywa sztucznego

Wiktionary

Pisak (cienkopis, flamaster, mazak, marker) – jest to rodzaj długopisu, wewnątrz którego znajduje się porowaty rdzeń nasączony tuszem. Końcówka pisząca jest również porowata, dzięki czemu tusz powoli przepływa na powierzchnię papieru czy innego materiału. Dostępna jest ich szeroka gama kolorów i rodzajów tuszu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mama kupiła mi nowy cienkopis.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ŋˈkɔpʲis, AS: ćẽŋkopʹis

Wiktionary

# cienkorunny

mający cienką warstwę runa

SJP.pl

# cienkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest cienkie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cienkusz mrz.

przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny

przym. cienki

przysł. cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno, cienko

Wiktionary

# cienkoskrzydły

przymiotnik

(1.1) taki, który ma cienkie skrzydła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃nkɔˈskʃɨdwɨ, AS: ćẽnkoskšydu̯y

Wiktionary

# cienkowice

Cienkowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ciepłowody.

Wikipedia

# cienkowski

nazwisko

SJP.pl

# cienkowłosy

mający cienkie włosy

SJP.pl

# cienkusz

potocznie, przestarzałe: lichy, słaby alkohol; lura, rzadzizna, deresz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lichy, słaby trunek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃ŋkuʃ, AS: ćẽŋkuš

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cienki

przysł. cienko

rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sikacz

Wiktionary

# ciennik

1. drzewo pozostawione w czasie wyrębu lasu, będące ochroną młodych drzewek rosnących pod jego osłoną
2. dawniej:
a) miejsce cieniste;
b) zasłona od światła

SJP.pl

# cieński

nazwisko

SJP.pl

Cieński – nazwisko polskie.

- Jan Cieński
- Kazimierz Cieński
- Leszek Cieński
- Ludomir Cieński
- Marcin Cieński
- Michał Cieński
- Stanisław Cieński
- Tadeusz Cieński
- Włodzimierz Cieński

Wikipedia

# cieńszy

stopień wyższy od przymiotnika: cienki

SJP.pl

# ciepać

gwarowo: rzucać, ciskać, uderzać; ćpać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ciepnąć)

(1.1) pot. rzucać

(1.2) pot. uderzać

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. rzucać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Zostaw mnie, bo ci ciepnę.

(1.3) Holdek ciepnął bala z autu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpat͡ɕ, AS: ćepać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepanie n., wyciepanie n.

czas. ciepnąć dk., wyciepać dk.

Wiktionary

# ciepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciepać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciepać

Wiktionary

# ciepełko

zdrobnienie od: ciepło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od ciepło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anka marznie u teściów, bo przyzwyczajona do ciepełka w blokach cienko się ubiera.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

Wiktionary

# ciepiela

nazwisko

SJP.pl

- Bolesław Ciepiela (ur. 1931) − literat, redaktor, regionalista, oraz członek Stowarzyszenia Autorów Polskich związany z Zagłębiem Dąbrowskim
- Ewa Ciepiela (ur. 1941) − polska aktorka teatralna i filmowa
- Jan Ciepiela (ur. 1989) − polski lekkoatleta, sprinter
- Kazimierz Ciepiela (1923−2003) − pułkownik pilot Wojska Polskiego
- Roman Ciepiela (ur. 1955) − polski samorządowiec, były prezydent Tarnowa
- Sławomira Ciepiela-Kubalska (1930−2006) − polska historyk, archeolog

Wikipedia

# ciepielewo

Ciepielewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Szelków. Leży nad rzeką Orzyc.

Według administracji kościelnej miejscowość przynależy do rzymskokatolickiej parafii św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Szelkowie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wikipedia

# ciepielewski

nazwisko

SJP.pl

# ciepielin

Ciepielin – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Pokrzywnica. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# ciepielów

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

Ciepielów – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w miejsko-wiejskiej gminie Ciepielów. Siedziba gminy oraz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego. Miasto położone jest w Małopolsce, na ziemi radomskiej, która stanowi część dawnej ziemi sandomierskiej.

Wikipedia

# ciepielowianin

mieszkaniec Ciepielowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ciepielowianka

mieszkanka Ciepielowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ciepielowski

przymiotnik od miejscowości: Ciepielów

SJP.pl

# ciepień

Ciepień – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w gminie Zbójno.

Wikipedia

# cieplaj

1. potocznie: człowiek, któremu często jest zimno i który lubi przebywać w cieple; zmarzlak;
2. środowiskowo: osoba przejawiająca pociąg płciowy do osobnika tej samej płci; pederasta

SJP.pl

# cieplak

środowiskowo: tymczasowe, ogrzewane pomieszczenie na placach budowy lub terenach sportowych

SJP.pl

- Ignacy Cieplak
- Jan Cieplak
- Marian Cieplak
- Piotr Cieplak
- Władysław Cieplak

Postacie fikcyjne

- Urszula Cieplak

Wikipedia

# cieplarek

urządzenie laboratoryjne utrzymujące stałą temperaturę, używane do hodowli bakterii, nasycania preparatów parafiną itp.

SJP.pl

# cieplarka

urządzenie laboratoryjne utrzymujące stałą temperaturę, używane do hodowli bakterii, nasycania preparatów parafiną itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. budynek, w którym hoduje się drób pochodzący ze sztucznego wylęgu

(1.2) techn. zob. termostat.

(1.3) med. zob. inkubator.

Wiktionary

Inkubator – urządzenie, za którego pomocą stwarza się kontrolowane warunki zewnętrzne w celu podtrzymania procesów życiowych oraz rozwoju i wzrostu. Zadaniem inkubatora jest wytworzenie mikroklimatu o odpowiedniej temperaturze, wilgotności i składzie atmosfery.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarnia ż.

przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły, cieplny, cieplarkowy

przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary

# cieplarkowy

przymiotnik od: cieplarka

SJP.pl

# cieplarnia

budynek oszklony częściowo lub całkowicie, przeznaczony do uprawy roślin w odpowiedniej temperaturze, niezależnie od pory roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. ogrod. szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia

Wiktionary

Ogrodnictwo

- szklarnia (ogrodnictwo)

Literatura

- Cieplarnia (powieść) – powieść fantastycznonaukowa Briana W. Aldissa

Muzyka

- Cieplarnia (grupa muzyczna)

Teatr

- Cieplarnia (sztuka)

Inne

- Cieplarnia – skała w Wąwozie Ostryszni na Wyżynie Olkuskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policja aresztowała go, bo hodował konopie indyjskie w cieplarni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarka ż.

przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły, cieplny

przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szklarnia

Wiktionary

# cieplarniany

1. właściwy cieplarni; szklarniowy;
2. wyhodowany w cieplarni, wymagający ciepła do rozwoju;
3. w przenośni, o warunkach: tworzący możliwości rozwoju przez ograniczenie kłopotów i stresów, ale nieprzystosowujący do świata zewnętrznego;
4. efekt cieplarniany - podnoszenie się temperatury atmosfery w wyniku zmiany jej składu chemicznego; efekt szklarniowy;
5. gaz cieplarniany - gaz obecny w atmosferze, wywołujący taki efekt; gaz szklarniowy

SJP.pl

# cieplej

stopień wyższy od przysłówka: ciepło

SJP.pl

# cieplejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ciepły

SJP.pl

# cieplewo

Cieplewo (niem. Zipplau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański. Przez wieś przebiegają 2 linie kolejowe: nr 9 Warszawa Wschodnia – Gdańsk Gł.i nr 260 Zajączkowo Tczewskie – Pruszcz Gdański.

Wikipedia

# cieplica

źródło wód termalnych lub odwiert, z którego takie wody wypływają; terma, gorące źródło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. terma

(1.2) stpol. łaźnia

(1.3) daw. ciepły kraj

Wiktionary

Źródło termalne, źródło ciepłe, źródło gorące, cieplica – źródło, z którego wypływa woda termalna o temperaturze wyższej o co najmniej 5 °C od średniej rocznej temperatury powietrza na danym obszarze (według klasyfikacji hydrogeologicznej) lub wyższej niż 20 °C (według klasyfikacji balneologicznej).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Jednego razu, prawie gdy gęsi do cieplic leciały, siedziała ona na progu domowym (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈplʲit͡sa, AS: ćeplʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

Wiktionary

# cieplice

miejscowość (najczęściej uzdrowisko), miejsce, w którym występują cieplice (gorące źródła)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, w kraju usteckim;

Wiktionary

- cieplica – inaczej źródło termalne

W Polsce

- Cieplice – część wsi Zleszyn w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
- Cieplice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Cieplice – część wsi Jangrot w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Trzyciąż
- Cieplice – część wsi Chorkówka w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Chorkówka
- Cieplice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Adamówka
- Cieplice – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
- Cieplice – gromada
- Cieplice – dawna gmina

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. cieplicki

Wiktionary

# cieplicki

przymiotnik od: Cieplice Śląskie-Zdrój

SJP.pl

# cieplicowy

przymiotnik od: cieplica

SJP.pl

# ciepliczanin

mieszkaniec Cieplic Śląskich-Zdroju

SJP.pl

# ciepliczanka

mieszkanka Cieplic Śląskich-Zdroju

SJP.pl

# cieplik

w dawnej fizyce: nieważka i niewidzialna substancja, którą wg teorii materialnej panującej w nauce do początku XIX wieku miało być ciepło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. fiz. domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

Wiktionary

Cieplik (termin wprowadzony przez Jędrzeja Śniadeckiego jako tłumaczenie fr. calorique) – według przekonań uczonych przełomu XVIII i XIX w. niezniszczalna i nieważka substancja odpowiedzialna za istnienie ciepła.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cieplik miał mieć taką zagadkową własność, że miał być niejako wchłaniany, tym bardziej do wnętrza ciała, im bardziej ciało miało wyższą temperaturę.

Wiktionary

# ciepliński

nazwisko

SJP.pl

# cieplny

związany z ciepłem, działający wskutek wykorzystywania ciepła, wytwarzający ciepło; termiczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. techn. związany z ciepłem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zasada działania pirometru opiera się na pomiarze natężenia promieniowania cieplnego emitowanego przez badane ciało.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarka ż., cieplarnia ż.

przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły

przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) termiczny, termalny

Wiktionary

# ciepluchny

zdrobnienie od: ciepły

SJP.pl

# cieplusieńki

zdrobnienie od: ciepluśki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: ciepły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛpluˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćepluśė̃ńḱi

Wiktionary

# ciepluśki

zdrobnienie od: ciepły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: ciepły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈpluɕci, AS: ćepluśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

Wiktionary

# ciepluteńki

zdrobnienie od: ciepły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: ciepły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pobliżu sieci samice pracowicie tkają opasły, ciepluteńki kokon wielkości czereśni, który zawieszony na suchych badylach będzie czekał wiosny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛpluˈtɛ̃ɲci, AS: ćeplutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

Wiktionary

# cieplutki

zdrobnienie od: ciepły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: ciepły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈplutʲci, AS: ćeplutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

rzecz. ciepłownia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciepluśki

Wiktionary

# ciepnąć

potocznie: rzucić, uderzyć czymś

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. uderzyć, rzucić

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rzucić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćepnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepnięcie n.

czas. ciepać

Wiktionary

# ciepnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciepnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciepnąć

Wiktionary

# ciepła

1. temperatura między zimnem a gorącem;
2. atmosfera serdeczności

SJP.pl

Ciepła – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Orońsko. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Wysokiej.

Wikipedia

# ciepławy

przymiotnik jakościowy

(1.1) trochę ciepły

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwavɨ, AS: ćepu̯avy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepło n., ciepłownia ż.

przym. ciepły

przysł. ciepło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) letni

Wiktionary

# ciepło

1. temperatura między zimnem a gorącem;
2. atmosfera serdeczności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;

(1.2) fiz. ilość energii przekazywanej w ten sposób

(1.3) uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości

(1.4) przen. uczucie serdeczności

(1.5) daw. środ. polit. dynamit

przysłówek sposobu

(2.1) przen. w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy

(2.2) powodując wzrost lub przynajmniej utrzymanie temperatury

Wiktionary

Ciepło w fizyce – jeden z dwóch, obok pracy, sposobów przekazywania energii wewnętrznej układowi termodynamicznemu. Jest to przekazywanie energii chaotycznego ruchu cząstek (atomów, cząsteczek, jonów).

Ciepło oznacza również ilość energii wewnętrznej przekazywanej w procesie cieplnym. Aby uniknąć nieporozumień, dla odróżnienia ciepła jako zjawiska fizycznego od ciepła jako wielkości fizycznej można używać określenia wymiana cieplna lub cieplny przepływ energii na określenie procesu, a ilość ciepła na wielkość fizyczną określającą zmianę energii wewnętrznej wywołaną tym zjawiskiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie należy mylić ciepła z temperaturą. Ciepło tak się ma do temperatury, jak przepływ rzeki do wysokości nad poziomem morza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpwɔ, AS: ćepu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarka ż., ciepłownia ż., ciepłota ż., cieplarnia ż., ciepłość ż.

przym. ciepły, cieplny, ciepławy

Wiktionary

# ciepło-zimno

zabawa polegająca na chowaniu jakiegoś przedmiotu i nakierowywaniu szukającego słowami: zimno, ciepło, cieplej, gorąco

SJP.pl

# ciepłochronność

→ ciepłochronny

SJP.pl

#### Patrz:

ciepłochronny

# ciepłochłonny

pochłaniający ciepło

SJP.pl

# ciepłociąg

system rur sieci grzewczej, przewodzących ciepłą wodę lub parę z ciepłowni do budynków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. rurociąg do transportu ciepłej wody lub pary wodnej

Wiktionary

Sieć ciepłownicza, sieć cieplna – połączone ze sobą urządzenia lub instalacje systemu ciepłowniczego, służące do przesyłania i dystrybucji ciepła ze źródeł ciepła do węzłów cieplnych.

Stanowi zespół urządzeń technicznych służących do transportu rurociągowego energii cieplnej od źródła ciepła (najczęściej ciepłownia lub elektrociepłownia) do odbiorców, za pośrednictwem czynnika termodynamicznego (nośnika ciepła).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: ćepu̯oćõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepłociągowy

Wiktionary

# ciepłoczuły

reagujący na ciepło

SJP.pl

# ciepłokrwistość

cecha zwierzęcia zdolnego do utrzymywania temperatury wewnętrznej ciała na względnie stałym poziomie, niezależnym od temperatury otoczenia; stałocieplność, gorącokrwistość, endotermiczność, homojotermia, homeotermia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ciepłokrwiste

Wiktionary

Zwierzę stałocieplne, inaczej: ciepłokrwiste, endotermiczne, homojotermiczne (gr. homoios ‘podobny’) – zwierzę, którego temperatura (zwana też ciepłotą ciała) jest względnie stała i w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia, a jej dobowe wahania nie są większe od kilku stopni, jeśli znajduje się w normalnym dla swojego gatunku środowisku. Zwierzęta te zwykle utrzymują wysoką temperaturę ciała (np. ssaki ok. 37 °C, ptaki ok. 40 °C) i wykazują aktywność zarówno przy niskich, jak i wysokich temperaturach otoczenia (w przeciwieństwie do zwierząt zmiennocieplnych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednym z nich jest to, że kilka cech anatomicznych uważanych za związane z ciepłokrwistością znaleziono również u gadów z zimną krwią.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepłokrwisty

Wiktionary

# ciepłokrwisty

gorącokrwisty;
1. o zwierzęciu: zdolny do utrzymywania temperatury wewnętrznej ciała na względnie stałym poziomie, niezależnym od temperatury otoczenia; stałocieplny, endotermiczny, homojotermiczny;
2. o koniach: o dużym temperamencie i sprawności fizycznej, zwykle rasy angloarabskiej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zool. o niezmieniającej się temperaturze ciała przy zmianch temperatury otoczenia

(1.2) zootechn. o koniu: o żywym temperamencie i zgrabny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciepłokrwistość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) endotermiczny, homojotermiczny

Wiktionary

# ciepłolecznictwo

leczenie za pomocą nagrzewania ciała; termoterapia

SJP.pl

Ciepłolecznictwo - forma termoterapii polegająca na przekazywaniu do organizmu energii cieplnej na drodze przewodzenia, przenoszenia lub promieniowania. Rozróżnia się zabiegi ciepłolecznicze o działaniu miejscowym i ogólnym.

Podstawową reakcją organizmu na działanie jest, odbywający się zgodnie z prawem Dastre’a-Morata miejscowy odczyn naczyniowy polegający na rozszerzeniu naczyń skórnych ze zwiększeniem przepływu krwi. Ciepło powoduje także rozluźnienie napięcia mięśni gładkich i poprzecznie prążkowanych, oraz działa bezpośrednio przeciwbólowo.Zabiegi ciepłolecznicze działające na całe ciało, oprócz lokalnego wpływu na naczynia skóry, wywierają również działanie ogólnoustrojowe. Przegrzanie powoduje uruchomienie mechanizmów termoregulacji, związanych z nadmiernym oddawaniem potu, co doprowadza do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Podwyższenie temperatury ciała o 1 °C powoduje zwiększenie przemiany materii o 3,6%. Przegrzanie powoduje też stymulację części współczulnej układu autonomicznego, co skutkuje przyspieszeniem akcji serca oraz zwiększeniem pojemności minutowej.

Wikipedia

# ciepłoleczniczy

→ ciepłolecznictwo

SJP.pl

#### Patrz:

ciepłolecznictwo

# ciepłomierz

miernik poboru energii cieplnej, stosowany zazwyczaj w instalacjach wodociągowych

SJP.pl

Licznik ciepła (ciepłomierz) – całkujący przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru ilości przepływającej energii cieplnej. Jego wskazanie jest podstawą do rozliczania się między dostawcą a odbiorcą tej energii. Jednostką miary energii cieplnej w układzie SI jest dżul (symbol J) równy 1wat · 1sekunda (watosekunda). Jest ona zbyt mała do użytku praktycznego, dlatego powszechnie używaną w rozliczeniach jednostką energii jest gigadżul [GJ].

Wikipedia

# ciepłoodporność

→ ciepłoodporny

SJP.pl

#### Patrz:

ciepłoodporny

# ciepłoodporny

odporny na ciepło

SJP.pl

# ciepłorost

roślina żyjąca na terenach, gdzie przez cały rok występują wahania temperatury od 15 do 20°C

SJP.pl

# ciepłość

1. cecha tego, co jest ciepłe;
2. rzadko: ciepło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ciepłe; cecha tych, którzy są ciepli

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciepły

przysł. ciepło

rzecz. ciepło n.

Wiktionary

# ciepłota

temperatura ciała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. med. temperatura ciała

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarka ż., ciepło n., ciepłownia ż., cieplarnia ż.

przym. ciepły, cieplny

przysł. ciepło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) temperatura

Wiktionary

# ciepłownia

duża kotłownia centralnego ogrzewania obsługująca całe miasto, dzielnicę lub osiedle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;

Wiktionary

Ciepłownia – zakład przemysłowy, którego głównym zadaniem jest produkcja czynnika (najczęściej wody) o wysokiej temperaturze dla miejskiej sieci ciepłowniczej. Konwencjonalne układy (to jest opalane paliwami kopalnymi instalacje z kotłem) są obecnie spotykane rzadko. Wynika to z faktu, iż dużo wyższą sprawność uzyskuje się, produkując w sposób skojarzony energie cieplną i elektryczną (zobacz: elektrociepłownia).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwɔvʲɲa, AS: ćepu̯ovʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarka ż., ciepło ż., ciepłota ż., cieplarnia ż.

przym. ciepły, cieplny, cieplutki, ciepławy, ciepłowniczy

przysł. ciepło, cieplutko

Wiktionary

# ciepłownictwo

dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dziedzina zajmujaca się wytwarzaniem i dostarczaniem ciepła

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarnia ż., cieplarka ż.

przym. cieplny, ciepłowniczy

Wiktionary

# ciepłowniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do ciepłowni lub ciepłownictwem, mający związek z ciepłownią lub ciepłownictwem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Numer pogotowia ciepłowniczego jest łatwy do zapamiętania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarka ż., cieplarnia ż., ciepłownia ż., ciepłownictwo n., ciepłownik mos.

przym. cieplny

Wiktionary

# ciepłownik

specjalista w dziedzinie ciepłownictwa

SJP.pl

# ciepłowód

wieś w Polsce

SJP.pl

# ciepłowody

wieś w Polsce

SJP.pl

Ciepłowody (niem. Tepliwoda, w latach 1939–1945: Lauenbrunn) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ciepłowody.

Wikipedia

# ciepłowodzianin

mieszkaniec Ciepłowodów

SJP.pl

# ciepłowodzianka

mieszkanka Ciepłowodów

SJP.pl

# ciepłowodzki

przymiotnik od: Ciepłowody

SJP.pl

# ciepły

1. mający temperaturę pośrednią między zimnem a gorącem;
2. chroniący przed zimnem;
3. miły, serdeczny, życzliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

(1.2) przen. miły, przyjemny

(1.3) pot. przen. żywy

(1.4) o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło

(1.5) pot. środ. homoseksualny (zwykle o mężczyźnie, rzadziej o kobiecie)

Wiktionary

- Jadwiga Ciepły (1908-1996), lekkoatletka
- Olgierd Ciepły (1936-2007), lekkoatleta
- Piotr Ciepły (1983-), hokeista
- Teresa Ciepły (1937-2006), lekkoatletka
- Tomasz Ciepły (1980-), florecista

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po powrocie z wycieczki zjedliśmy trochę ciepłej zupy.

(1.2) Wśród pracowników biura panowała bardzo ciepła atmosfera.

(1.3) Przenieście go do karetki, póki jest jeszcze ciepły.

(1.4) Pod choinką znalazłem ciepły, wełniany szalik.

(1.5) Ten koleś sprawia wrażenie jakby był „ciepły”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpwɨ, AS: ćepu̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieplarka ż., ciepło n., ciepełko n., ciepłota ż., cieplica ż., ciepłość ż., ciepłownia ż., cieplarnia ż., ocieplanie n., ocieplenie n.

czas. ocieplać ndk., ocieplić dk.

przym. cieplny, cieplutki, ciepławy, ciepluteńki, ciepluśki

przysł. ciepło, cieplutko, ciepławo, ciepluteńko, ciepluśko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) żywy

(1.5) gej, gay, homo; wulg. pedał

Wiktionary

# cierkać

1. o niektórych owadach: wydawać dźwięk podobny do terkotania
2. o kuropatwach: wydawać głos

SJP.pl

# cierkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cierkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cierkać

Wiktionary

# cierlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cierlić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlɛ̃ɲɛ, AS: ćerlẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cierlić

Wiktionary

# cierlić

czasownik niedokonany

(1.1) cierlić pyskiem →– dużo mówić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrlʲit͡ɕ, AS: ćerlʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierlenie n., cierlica, cierliczka

Wiktionary

# cierlica

drewniany przyrząd z nożycowo skrzyżowanymi mieczami służący do łamania i zgniatania łodyg lnu lub konopi; tarlica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. drewniany przyrząd służący do otłukiwania włókien lnu

(1.2) wózek do młócenia zboża

(1.3) makotra, moździerz

(1.4) gadatliwa kobieta

Wiktionary

Len – potoczna nazwa tkanin wytwarzanych z czystej przędzy lnianej lub z dodatkami włókien bawełnianych, wełnianych, poliestrowych itp. Dodatek włókien poliestrowych (elana) do lnu zmniejsza podatność na gniecenie przy zachowaniu podstawowych cech tkaniny lnianej. Charakteryzuje się dużą przewiewnością.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlʲit͡sa, AS: ćerlʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. cierliczka

czas. cierlić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) tarlica, cerzlica, cerlica, terlica, perlica

Wiktionary

# cierliczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od cierlica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlʲit͡ʃka, AS: ćerlʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cierlić

rzecz. cierlica

Wiktionary

# cierlik

nieduży ptak z rodziny łuszczaków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Emberiza cirlus|ref=tak., ptak z rodziny trznadlowatych;

Wiktionary

Cierlik (Emberiza cirlus) – gatunek małego ptaka z rodziny trznadli (Emberizidae). Zamieszkuje Europę, głównie zachodnią i południową, Azję Mniejszą i północno-zachodnią Afrykę. Wyjątkowo zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U cierlików jaja wysiadywane są wyłącznie przez samicę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrlʲik, AS: ćerlʹik

Wiktionary

# ciermęcice

Ciermięcice (do 2009 też Ciermęcice, cz. Trmantice, niem. Türmitz, dawniej Tirmanz, Termitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Głubczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Nazwa wsi została formalnie ustalona w 2009 (wcześniej funkcjonowała też nazwa Ciermęcice).

Wikipedia

# cierń

1. twardy, ostro zakończony wyrostek roślinny, chroniący roślinę przed zjedzeniem; kolec;
2. coś sprawiającego przykrość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. ostry wyrostek na pędzie rośliny;

Wiktionary

Ciernie (ang. thorn, spine, łac. spina) – ostro zakończone wyrostki roślinne o szydłowatym kształcie będące przekształconymi liśćmi (ciernie pochodzenia liściowego na przykład u berberysu i kaktusów), pędami bocznymi (na przykład u tarniny i grochodrzewu) lub przylistkami (na przykład u niektórych wilczomleczowatych). U niektórych palm powstają również ciernie pochodzenia korzeniowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrʲɲ, AS: ćerʹń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciernik m., cierniczek m., cierniówka ż.

przym. cierniowy, ciernisty

czas. ścierać

Wiktionary

# cierniak

nazwisko

SJP.pl

Cierniak (592 m n.p.m., dawna niem. nazwa Stachelberg) – góra w paśmie Gór Złotych wznosząca się nad wsią Radochów i Doliną Białej Lądeckiej (gmina Lądek-Zdrój) z XIX-wieczną kalwarią (stąd nazwa góry). Na szczyt prowadzi od wsi 214 stopni ustawianych tu kolejno przez 150 lat przez pątników. Na wypłaszczeniu pod szczytem znajduje się kaplica i stacje drogi krzyżowej. W pobliżu kaplicy mieszkał do czerwca 2023 roku Elizeusz Janikowski, pustelnik.

Wikipedia

# cierniara

roślina z rodziny palm, występująca w ponad 35 gatunkach

SJP.pl

# ciernić

otaczać cierniem, obsadzać tarniną

SJP.pl

# cierniczek

mała ryba z rodziny ciernikowatych, podobna do ciernika

SJP.pl

Cierniczek północny, cierniczek (Pungitius pungitius) – gatunek ryby z rodziny ciernikowatych (Gasterosteidae).

Wikipedia

# ciernie

1. twardy, ostro zakończony wyrostek roślinny, chroniący roślinę przed zjedzeniem; kolec;
2. coś sprawiającego przykrość

SJP.pl

- Ciernie – u motyli jest to element samczych narządów genitalnych

W Polsce

- Ciernie – część miasta, dzielnica Świebodzic
- Ciernie – część miasta Mszana Dolna
- Ciernie – część wsi Borzęcin, w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Borzęcin
- Ciernie – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Ełk
- Ciernie – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Prostki

Wikipedia

# cierniewski

nazwisko

SJP.pl

# ciernik

drobna ryba, pospolity szkodnik narybku; kat; kolka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Gasterosteus aculeatus|ref=tak., mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;

Wiktionary

Ciernik, kat, kolka, czart (Gasterosteus aculeatus) – gatunek ryby z rodziny ciernikowatych (Gasterosteidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrʲɲik, AS: ćerʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierń mrz.

przym. ciernisty, cierniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kat, kolka, przest. szewc

Wiktionary

# ciernikokształtne

rząd ryb promieniopłetwych

SJP.pl

Ciernikokształtne (Gasterosteiformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii). W Polsce występują trzy gatunki z rodziny ciernikowatych – ciernik (Gasterosteus aculeatus), cierniczek (Pungitius pungitius) i pocierniec (Spinachia spinachia).

Wikipedia

# ciernikowate

o cechach ciernikowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

Ciernikowate (Gasterosteidae) – rodzina ryb z rzędu ciernikokształtnych (Gasterosteiformes). Obejmuje 5 rodzajów z około 14 gatunkami. Liczba gatunków nie jest pewna z powodu dużej różnorodności form, zwłaszcza w grupach gatunków (species complex) (Gasterosteus aculeatus) i (Pungitius pungitius). Ciernikowate występują w słodkich, słonych i słonawych wodach półkuli północnej. Nie mają znaczenia gospodarczego, są natomiast często wykorzystywane w badaniach naukowych – ewolucyjnych, genetycznych, etologicznych i fizjologicznych.

Wikipedia

# ciernikowaty

o cechach ciernikowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# cierniogłów

bezkręgowiec pasożytujący w przewodzie pokarmowym kręgowców; kolcogłów

SJP.pl

# cierniogłowy

bezkręgowiec pasożytujący w przewodzie pokarmowym kręgowców; kolcogłów

SJP.pl

Kolcogłowy, cierniogłowy (Acanthocephala) – typ pasożytniczych, robakokształtnych zwierząt bezkręgowych. Cechą charakterystyczną kolcogłowów, od której wywodzi się ich nazwa, jest obecność z przodu ciała ryjka opatrzonego wieńcem haczyków i kolców. Stadia larwalne są pasożytami bezkręgowców, a dorosłe – kręgowców.

Wikipedia

# cierniooczek

cierniooczek długonosy, cierniooczek Kuhla - gatunki słodkowodnych ryb z rodziny piskorzowatych

SJP.pl

# cierniopląt

1. rodzaj rośliny ziołowej z rodziny występującej na kontynencie amerykańskim;
2. roślina pnąca z rodziny mydleńcowatych o kwitnących na biało kwiatach, której owoce i nasiona zawierające kofeinę używane są do sporządzania pasty będącej esencją naturalnych napojów pobudzających; guarana, gwarana, paulinia

SJP.pl

Paulinia guarana (Paullinia cupana), pot. guarana lub gwarana – gatunek pnącza z rodziny mydleńcowatych. Występuje w całym dorzeczu Amazonki i Pary (Brazylia). Bywa nazywany zwyczajowo guaraną od nazwy gorzko-kwaśnego napoju, sporządzanego z jej nasion. Nazwa napoju zaś pochodzi od plemienia Guarani.

Wikipedia

# cierniopromienne

nadrząd najbardziej zaawansowanych w rozwoju ryb promieniopłetwych; kolcopłetwe, cierniopłetwe

SJP.pl

# cierniopromienny

o cechach cierniopromiennych (nadrząd ryb)

SJP.pl

# cierniopłetwe

nadrząd najbardziej zaawansowanych w rozwoju ryb promieniopłetwych; kolcopłetwe, cierniopromienne

SJP.pl

Kolcopłetwe, cierniopłetwe (Acanthopterygii) – nadrząd najbardziej zaawansowanych w rozwoju i najmłodszych ewolucyjnie ryb promieniopłetwych z infragromady dokonałokostnych (Teleostei), obejmujący ponad 13 000 gatunków z blisko 270 rodzin. Charakteryzują się wysuwalną szczęką, bardziej ruchliwą niż u wcześniejszych Teleostei, ktenoidalnymi łuskami oraz ostrym promieniem kostnym (kolcem) w płetwach. Występują we wszystkich typach wód, najliczniej w morskich wodach przybrzeżnych. 24% gatunków zasiedla wody słodkie.

Wikipedia

# cierniopłetwy

o cechach cierniopłetwych (nadrząd ryb)

SJP.pl

# cierniosternik

cierniosternik białoczelny - gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych

SJP.pl

# cierniowaty

przypominający wyglądem cierń

SJP.pl

# cierniowiak

mokosz cierniowiak - motyl z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# cierniówka

gatunek ptaka

SJP.pl

Cierniówka, pokrzewka cierniówka (Curruca communis) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewek (Sylviidae).

Wikipedia

# cierniowy

przymiotnik od: cierń

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z cierniem, dotyczący ciernia

(1.2) posiadający cierń lub ciernie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierń m., ciernik m.

przym. ciernisty

Wiktionary

# cierniściej

stopień wyższy od przysłówka: cierniście

SJP.pl

# ciernisko

1. miejsce pokryte cierniami;
2. ogół roślin mających ciernie

SJP.pl

# ciernistość

→ ciernisty

SJP.pl

#### Patrz:

ciernisty

# ciernisty

1. mający ciernie, kolce; kolczasty, kłujący;
2. zarosły cierniami, kolczastymi roślinami;
3. przenośnie: pełen cierpień, przykrości; trudny, ciężki, mozolny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wiele cierni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrʲˈɲistɨ, AS: ćerʹńisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierń m., ciernik m., cierniczek m., cierniówka ż., ciernistość ż.

przym. cierniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kolczasty

Wiktionary

# cierny

1. o maszynach i urządzeniach: działający z wykorzystaniem siły tarcia;
2. wykonany z materiału odpornego na ścieranie

SJP.pl

# cierocki

nazwisko

SJP.pl

# cierp

odczuwać ból fizyczny bądź psychiczny

SJP.pl

# cierpiąca

kobieta cierpiąca, chora

SJP.pl

# cierpiący

człowiek cierpiący, chory

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: cierpieć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś, kto cierpi

przymiotnik

(3.1) stpol. cierpliwy

(3.2) gw-pl|Poznań. chory

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɔ̃nt͡sɨ, AS: ćerpʹi ̯õncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpienie n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż.

czas. cierpieć

Wiktionary

# cierpiarz

pogardliwie: taksówkarz; cierp, złotówa, złotówkarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. gwara. taksówkarz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Warszawa|złotówa, złotówka.

Wiktionary

# cierpice

- Cierpice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Przeworno
- Cierpice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Wielka Nieszawka
- Cierpice – stacja kolejowa we wsi Cierpice w woj. kujawsko-pomorskim

Wikipedia

# cierpieć

odczuwać ból fizyczny bądź psychiczny

SJP.pl

czasownik

(1.1) odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

(1.2) ubolewać z powodu czegoś

(1.3) znosić, tolerować kogoś lub coś

(1.4) chorować na coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja mama ma raka i bardzo cierpi.

(1.2) Bardzo cierpię z powodu śmierci męża.

(1.3) Będzieszli, Panie, cierpiał nierządnicę w pałacu własnym?

(1.3) Nie cierpię wstawać w poniedziałki do pracy.

(1.4) Mój dziadek cierpi na reumatyzm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ, AS: ćerpʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpiętnica ż., niecierpek mzw., cierpiętnik m., cierpienie, cierpiący

czas. nie cierpieć, przecierpieć dk., ścierpieć dk., wycierpieć dk.

przym. cierpiący, cierpliwy

ims. cierpiący

Wiktionary

# cierpienia

ból fizyczny lub psychiczny

SJP.pl

# cierpienie

ból fizyczny lub psychiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cierpieć.

(1.2) długotrwały lub silny ból

(1.3) stpol. cierpliwość

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ćerpʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ucierpieć, cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., ścierpieć dk.

rzecz. cierpiący mos., cierpiętnik mos., cierpiętnica ż.

przym. cierpiący, cierpiętniczy, cierpliwy

przysł. cierpiętniczo

ims. cierpiący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ból, piekło, męka, tortura, udręka, droga krzyżowa, gehenna, golgota, kalwaria, katorga, katusza, korona cierniowa, martyrologia

Wiktionary

# cierpiętliwy

skłonny do cierpienia

SJP.pl

# cierpiętnica

kobieta cierpiąca biernie, lubująca się w przeżywaniu cierpień; męczennica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej lubująca się we własnym cierpieniu lub biernie się mu poddająca

(1.2) rel. osoba płci żeńskiej, która zaznała cierpień ze względu na swoje wierzenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Hela była straszną cierpiętnicą, z własnej woli wstawała o czwartej rano, aby upiec nam chleb, a potem pół dnia narzekała na zmęczenie i senność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpienie n., cierpiętnictwo n., cierpiętniczość ż.

:: fm. cierpiętnik m.

czas. cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., scierpieć dk.

przym. cierpiętniczy, cierpiący

przysł. cierpiętniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) męczennica

Wiktionary

# cierpiętnictwo

bierne poddawanie się cierpieniu; lubowanie się w przeżywaniu cierpienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bierne poddawanie się cierpieniom, lubowanie się w ich przeżywaniu lub kreowanie się na ofiarę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tymczasem cierpiętnictwo w nowych warunkach, w których intelektualiści żyją komfortowo, a często i konformistycznie, jest fałszem, jest po prostu jedną z form duchowej mimikry.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpiętnik m., cierpiętnica ż., cierpiętniczość ż.

przym. cierpiętniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samoudręczenie

Wiktionary

# cierpiętniczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co cierpiętnicze; cecha tych, którzy są cierpiętniczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpiętnictwo n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż.

przym. cierpiętniczy

Wiktionary

# cierpiętniczy

dotyczący cierpiętnika lub cierpiętnictwa; męczeński

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z cierpiętnictwem i/lub cierpiętnikiem/cierpiętnicą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpiętnictwo n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż., cierpienie n., cierpiętniczość ż.

Wiktionary

# cierpiętnik

człowiek biernie poddający się cierpieniom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lubująca się we własnym cierpieniu lub biernie poddająca się cierpieniu

(1.2) tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik, AS: ćerpʹi ̯ẽntʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpienie n., cierpiętnictwo n., cierpiętniczość ż.

:: fż. cierpiętnica ż.

czas. cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., scierpieć dk.

przym. cierpiętniczy, cierpiący

przysł. cierpiętniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) masochista

Wiktionary

# cierpisz

odczuwać ból fizyczny bądź psychiczny

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 6, w tym 2 podstawowe

- Cierpisz – część miasta Konin
- Cierpisz – część wsi Czarna w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Czarna
- Cierpisz – wieś w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Łańcut
- Cierpisz – część wsi Markowa w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Markowa
- Cierpisz – wieś w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Sędziszów Małopolski
- Cierpisz – część wsi Mrowla w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Świlcza

Wikipedia

# cierpisław

imię męskie

SJP.pl

Cierpisław – imię męskie pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w zachowanych dokumentach staropolskich. Istnieje zapis wyłącznie podobnego imienia żeńskiego: Cirzpisława oraz męskiego: Cirzpibog.

Cierpisław imieniny obchodzi 29 lipca.

Wikipedia

# cierpka

potocznie gorzki lub kwaśny

SJP.pl

# cierpkawy

nieco cierpki; kwaskowaty, drażniący

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) trochę cierpki, o lekko drażniącym smaku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpkość ż., cierpkawość ż.

czas. cierpknieć ndk.

przym. cierpki

przysł. cierpkawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwaskowaty

Wiktionary

# cierpki

potocznie gorzki lub kwaśny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o smaku: kwaskowaty, gorzkawo-kwaśny; sprawiający, że cierpnie język

(1.2) o zapachu: ostry, drażniący

(1.3) książk. przen. sprawiający przykrość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Owoce czeremchy mają cierpki smak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrpʲci, AS: ćerpʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. cierpko

czas. cierpnąć ndk.

rzecz. cierpkość ż.

przym. cierpkawy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) przykry, zgryźliwy, złośliwy

Wiktionary

# cierpkość

→ cierpki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ma kwaskowaty smak

Wiktionary

#### Patrz:

cierpki

#### Powiązane:

przym. cierpki, cierpkawy

przysł. cierpko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kwasowość

Wiktionary

# cierplewo

Cierplewo – (niem. Brahwede) wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, nad Zalewem Koronowskim w powiecie tucholskim, w gminie Lubiewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 85 mieszkańców. Jest najmniejszą miejscowością gminy Lubiewo.

Wikipedia

# cierpliwie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób cierpliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znosili to, każde inaczej. Ojciec obojętnie, ignorując babkę, mama cierpliwie, w milczeniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivʲjɛ, AS: ćerplʹivʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpliwość ż.

przym. cierpliwy

Wiktionary

# cierpliwiej

stopień wyższy od przysłówka: cierpliwie

SJP.pl

# cierpliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

(1.2) zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Urodzeni pod znakiem Byka odznaczają się cierpliwością.

(1.2) Stał w ostrych promieniach słońca patrząc z niezmierną cierpliwością i powtarzając, że matka jego jest umierająca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ, AS: ćerplʹivość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cierpliwy

przysł. cierpliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opanowanie

(1.2) wytrwałość

Wiktionary

# cierpliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: cierpliwy

SJP.pl

# cierpliwy

znoszący ze spokojem przeciwności; umiejący czekać; wytrzymały; wykazujący się uporem i niezłomnością

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niezrażający się czekaniem

(1.2) znoszący przeciwności w sposób opanowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cierpliwy młody człowiek czekał w kolejce na swój bilet.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivɨ, AS: ćerplʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpliwość ż., cierpienie n.

czas. cierpieć

przysł. cierpliwie

Wiktionary

# cierski

nazwisko

SJP.pl

# cierzo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) meteorol. północny, chłodny wiatr typu bora, występujący w Hiszpanii;

Wiktionary

Cierzo - chłodny wiatr typu bora, występujący w Hiszpanii. Wieje z kierunku północnego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|cierzo.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) cierzo

* aragoński: (1.1) cierzo m.

* baskijski: (1.1) ziertzo

* francuski: (1.1) cierzo m.

* hiszpański: (1.1) cierzo m.

źródła.

== cierzo (język francuski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) meteorol. cierzo

odmiana.

(1.1) lp. cierzo; lm. cierzos

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|cierzo.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) cierzo

* aragoński: (1.1) cierzo m.

* baskijski: (1.1) ziertzo

* francuski: (1.1) cierzo m.

* hiszpański: (1.1) cierzo m.

źródła.

== cierzo (język francuski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) meteorol. cierzo

odmiana.

(1.1) lp. cierzo; lm. cierzos

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# cierzpać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) warmia. czerpać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierzpanie n.

Wiktionary

# cierzpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cierzpać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛʃˈpãɲɛ, AS: ćešpãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cierzpać

Wiktionary

# cierzpice

Cierzpice – osada wsi Kursztyn w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Gniew, przy drodze wojewódzkiej nr 230. Wchodzą w skład sołectwa Kursztyn.

W latach 1975–1998 Cierzpice administracyjnie należały do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# cierzpięty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Orzysz;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w gminie Piecki;

(1.3) geogr. dawna osada, współcześnie część miasta Ostróda, w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Cierzpięty – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Cierzpięty – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz
- Cierzpięty – część miasta Ostróda

Wikipedia

# ciesać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. ciosać

Wiktionary

# ciesaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ciesak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciesak m.

Wiktionary

# ciesak

narzędzie ręczne do obróbki drewna, o jednym ostrzu osadzonym na trzonku, którego oś jest prostopadła do ostrza; używany w bednarstwie i ciesielstwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;

Wiktionary

Ciesak, ciosła, cieślica, cioska – narzędzie służące głównie do obrabiania pni drzew dla otrzymania wydłużonych płaszczyzn. Umieszczenie ostrza prostopadle do drzewca umożliwia wygodne oddzielanie łupek gdy obrabiana powierzchnia jest równoległa np. do fundamentu budowli. Jest on używany w ciesielstwie, bednarstwie, kołodziejstwie, do naciosywania podkładów kolejowych itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛsak, AS: ćesak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. ciesaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciosła, cieślica, cioska

Wiktionary

# cieść

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ojciec żony

(1.2) daw. ojciec męża

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) daw. synowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieść, to jest żony mojej ojciec […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ɕt͡ɕ, AS: ćėść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieścia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teść

(1.2) świekier

(2.1) daw. niewiastka, daw. sneszka

Wiktionary

# cieścia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. matka żony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieść mos./ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) teściowa, stpol. tścia, teścia

Wiktionary

# ciesielczuk

nazwisko

SJP.pl

- Marek Ciesielczuk – polski dyplomata
- Stanisław Ciesielczuk – polski poeta

Wikipedia

# ciesielczyk

nazwisko

SJP.pl

- Joanna Ciesielczyk (ur. 1999) – polska siatkarka
- Waldemar Ciesielczyk (1958-2010) – polski szermierz

Wikipedia

# ciesielka

potocznie: ciesielstwo - zawód cieśli; ciesiołka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rzemiosło ciesielskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Burchard trudni się ciesielką od dwudziestu lat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., ciesielstwo n., ciesiołka ż., cieśla mos., cieślica ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciesielstwo, ciesiołka, praca ciesielska

Wiktionary

# ciesielnia

warsztat ciesielski

SJP.pl

# ciesielski

dotyczący cieśli lub ciesielstwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzem. dotyczący ciesielstwa lub cieśli

Wiktionary

- Andrzej Ciesielski (2 poł. XVI wieku) - pisarz polityczny
- Andrzej Ciesielski (ur. 1946) – polski artysta
- Antoni Ciesielski (1817–?) – polski urzędnik, burmistrz Tomaszowa Mazowieckiego
- Bogdan Ciesielski – polski muzyk
- Bogusław Ciesielski (ur. 1948) – polski urzędnik, prezydent Kielc
- Czesław Ciesielski (ur. 1932) – polski historyk
- Czesław Jan Ciesielski (1901–1940) –podporucznik rezerwy, ofiara zbrodni katyńskiej
- Jan Ciesielski (ur. 1949) – polski przedsiębiorca
- Jerzy Ciesielski (1929–1970) – polski inżynier i działacz społeczny
- Kazimierz Ciesielski (1882-1935) – polski chemik
- Krzysztof Ciesielski (ur. 1956) – polski matematyk
- Krzysztof Ciesielski (ur. 1974) – polski muzyk
- Roman Ciesielski (1924–2004) – polski uczony, inżynier budownictwa
- Sławomir Ciesielski (ur. 1957) – polski perkusista
- Stanisław Ciesielski (ur. 1954) – polski historyk
- Stanisław Ciesielski (ur. 1958) – polski polityk
- Teofil Ciesielski (1846–1916) – polski botanik, pszczelarz, wydawca i redaktor „Bartnika Postępowego”.
- Tomasz Ciesielski (ur. 1965) – polski historyk
- Tomasz Ciesielski (ur. 1979) – polski piłkarz
- Wacław Ciesielski (1898–1941) – polski działacz narodowy
- Wiesław Ciesielski (ur. 1953) – polski polityk, działacz PZPR
- Wiesław Ciesielski (ur. 1959) – polski poeta
- Wojciech Ciesielski (ur. 1950) – polski malarz
- Zbigniew Ciesielski (1934–2020) – polski matematyk
- Zenon Ciesielski (ur. 1931) – polski skandynawista

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieślica ż., ciesielstwo n., ciesielka ż., ciesiołka ż., cieśla mos., ciosła ż.

Wiktionary

# ciesielstwo

rzemiosło związane z obróbką drewna, robieniem z niego konstrukcji budowlanych oraz stawianiem drewnianych budynków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. fach cieśli

(1.2) rzem. produkcja ciesielska

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mirek trudni się ciesielstwem od pietnastego roku życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., cieśla mos., cieślictwo n., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

# ciesiołka

potocznie: ciesielstwo - zawód cieśli; ciesielka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rzem. ciesielstwo

(1.2) rzem. rodzaj hebla

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konrad trudni się ciesiołką od dziewiętnastego roku życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., cieślarnia ż., cieślica ż., cieślictwo n., cieśliczka ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciesielstwo, rzad. cieślictwo

Wiktionary

# ciesiołkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# cieśla

rzemieślnik zajmujący się obróbką drewna, w szczególności elementów konstrukcyjnych: drzwi, okien, schodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ponoć święty Józef był cieślą w Nazarecie i ciosał stropy domów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̇ɕla, AS: ćėśla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieślictwo n., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. tesarz., stolarz

Wiktionary

# cieślak

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Cieślak:

- Anna Cieślak (ur. 1980) – polska aktorka
- Bronisław Cieślak (1943-2021) – polski aktor i polityk
- Czesław Cieślak (ur. 1946) – polski polityk
- Edmund Cieślak (1922-2007) – polski historyk
- Ignacy Cieślak (1916-2002) – polski misjonarz
- Jadwiga Jankowska-Cieślak (ur. 1951) – polska aktorka
- Jerzy Cieślak (1941-2004) – polski polityk
- Józef Cieślak (1933-2020) – polski piłkarz ręczny
- Klemens Cieślak (1927–2022) – polski polityk i nauczyciel
- Łukasz Cieślak (ur. 1981) – polski muzyk, fotograf i performer
- Maciej Cieślak (ur. 1969) – polski muzyk
- Marek Cieślak (ujednoznacznienie)
- Marian Cieślak (1921-2010) – polski prawnik
- Michał Cieślak (ur. 1989) – polski bokser
- Mikołaj Cieślak (ur. 1973) – polski artysta kabaretowy
- Piotr Cieślak (1948-2015) – polski reżyser, dyrektor teatru
- Ryszard Cieślak (1937-1990) – polski reżyser
- Stanisław Cieślak (ujednoznacznienie)
- Tadeusz Cieślak (1917-1985) – polski historyk
- Tomasz Cieślak (ur. 1966) – literaturoznawca, krytyk literacki
- Tomasz Cieślak (ur. 1980) – polski matematyk
- Zbigniew Cieślak (ur. 1954) – polski prawnik

Wikipedia

# cieślar

nazwisko

SJP.pl

Cieślar (918 m, 920 m) – pokryty polanami szczyt w Beskidzie Śląskim, w głównym grzbiecie Pasma Stożka i Czantorii, położony między Wielkim Soszowem (na pn.) a Małym Stożkiem (na pd.). Nazwa pochodzi od nazwiska Cieślar (w 1621 r., tuż po osadzeniu wsi Wisła notowano w niej już 4 Cieślarów, a i dziś jest to jedno z najpopularniejszych nazwisk w Wiśle).

Wikipedia

# cieślarnia

warsztat ciesielski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. warsztat ciesielski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ginter poszedł do cieślarni sprawdzić to zamówienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., ciesiołka ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

# cieślewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adrian Cieślewicz – polski piłkarz
- Dawid Cieślewicz – polski żużlowiec
- Łukasz Cieślewicz – polski piłkarz
- Marek Cieślewicz – polski żużlowiec
- Robert Cieślewicz – polski piłkarz
- Roman Cieślewicz – polski artysta grafik
- Tomasz Cieślewicz – polski żużlowiec
- Waldemar Cieślewicz – polski żużlowiec

Wikipedia

# cieślica

siekiera o trójkątnym ostrzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. siekiera ciesielska z trójkątnym ostrzem

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. siekiera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieśliczka ż., cieśla mos., ciosła ż., ciesielka ż., ciesiołka ż., ciesielstwo n.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ciesak, ciosła, cioska

Wiktionary

# cieślicki

nazwisko

SJP.pl

# cieślictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. fach cieśli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poldek trudni się cieślictwem od siedemnastego roku życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciesielstwo, rzad. ciesiołka

Wiktionary

# cieśliczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: cieślica

(1.2) mała siekiera ciesielska z trójkątnym ostrzem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieśla mos., ciesiołka ż., ciesielstwo n., cieślica ż.

Wiktionary

# cieślik

nazwisko

SJP.pl

- Adolf Cieślik – polski polityk
- Gerard Cieślik – polski piłkarz
- Jan Cieślik – polski wojskowy
- Jerzy Cieślik – polski ekonomista
- Klaudia Cieślik – polska judoczka
- Mariusz Cieślik – polski dziennikarz i pisarz
- Marzena Cieślik – polska modelka, Miss Polonia 2006
- Paweł Cieślik – polski biskup rzymskokatolicki, teolog
- Paweł Cieślik – polski kolarz
- cieślik (ptak) (Cichlocolaptes leucophrus) – gatunek ptaka z rodziny garncarzowatych

Wikipedia

# cieślikiewicz

nazwisko

SJP.pl

# cieślikowski

nazwisko

SJP.pl

# cieślin

4 miejscowości w Polsce:

- Cieślin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Cieślin – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Rozprza
- Cieślin – wieś w woj. małopolskim, w pow. olkuskim, w gminie Klucze
- Cieślin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Mochowo

Wikipedia

# cieśliński

nazwisko

SJP.pl

# cieśluk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Barbara Cieśluk (ur. 1961) – polska lekkoatletka, sprinterka
- Henryk Cieśluk (1906–2002) – polski prawnik, działacz partyjny i państwowy

Wikipedia

# cieśń

1. miejsce w organizmie, w którym narządy lub ich części ciasno do siebie przylegają;
2. ciasnota, ciasne miejsce; ścisk, tłok

SJP.pl

# cieśn.

skrót od: cieśnina

SJP.pl

skrót

(1.1) = geogr. cieśnina

Wiktionary

# cieśnina

wąski pas wody łączące dwa rozległe zbiorniki wodne, np. dwa morza, oceany, zatokę z morzem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

Wiktionary

Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego (np. La Manche), wąskie cieśniny są zaś czasem nazywane „przesmykami”. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego na podstawie prawa niezakłóconego tranzytu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak nazywa się ta cieśnina między Kopenhagą a Malmö?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna, AS: ćėśńĩna

Wiktionary

# cieszanów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Cieszanów – miasto w woj. podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Cieszanów. Położony na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad rzeką Brusienką. Leży w dawnej ziemi bełskiej.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 1815 mieszkańców, będąc 47. najludniejszym miastem w województwie.

Miejscowość jest siedzibą dekanatu Cieszanów i parafii św. Wojciecha.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak zaczną dowozić obiady z Cieszanowa, to po pierwsze będą one uboższe, bo jednodaniowe, a po drugie będzie trzeba płacić ponad 50 zł miesięcznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃãnuf, AS: ćešãnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cieszanowski

Wiktionary

# cieszanowianin

mieszkaniec Cieszanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# cieszanowianka

mieszkanka Cieszanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# cieszanowice

W Polsce

- Cieszanowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Gorzkowice
- Cieszanowice – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Kamiennik
- Cieszanowice – zlikwidowany przystanek kolejowy, we wsi Cieszanowice, w województwie opolskim
- Zalew Cieszanowice (Zalew Cieszanowicki) – zbiornik zaporowy na rzece Luciąża woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim

Wikipedia

# cieszanowski

przymiotnik od: Cieszanów

SJP.pl

# cieszątki

Cieszątki – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Kobiele Wielkie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# cieszęcin

Cieszęcin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Wieruszów.

Wikipedia

# cieszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cieszyć.

Wiktionary

Cieszenie (kaszub. Ceszenié) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Chmielno, na Pojezierzu Kaszubskim, na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, przy drodze wojewódzkiej nr 211. Cieszenie leży na trasie linii kolejowej Kartuzy-Sierakowice-Lębork (obecnie zawieszonej). Na północ od Cieszenia zaczyna się kompleks Lasów Mirachowskich z rezerwatami przyrody Leśne Oczko i Staniszewskie Zdroje. Wieś jest siedzibą sołectwa, w skład którego wchodzą również Cegliska.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: ćešẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. cieszyć, ucieszyć

rzecz. pocieszenie n., pocieszyciel mos., pocieszycielka ż.

Wiktionary

# cieszeniewo

Cieszeniewo (dawniej: niem. Ziezeneff) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Świdwin.

Miejscowość jest siedzibą sołectwa "Cieszeniewo" w którego skład wchodzi również osada Kluczkówko.

Wikipedia

# cieszewko

Cieszewko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# cieszewski

nazwisko

SJP.pl

# cieszki

Cieszki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Lubowidz. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Andrzeja Apostoła w Lubowidzu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

W Cieszkach urodziła się Błogosławiona Klara Ludwika Szczęsna.

Wikipedia

# cieszków

wieś w Polsce

SJP.pl

Cieszków (dawniej Frejno, niem. Freyhan) – wieś (do 1742 roku miasto) w Polsce położona w województwie dolnośląskim, powiecie milickim, gminie Cieszków.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cieszków. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego, obecnie jest siedzibą gminy Cieszków w województwie dolnośląskim.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Cieszków.

Wikipedia

# cieszkowianin

mieszkaniec Cieszkowa

SJP.pl

# cieszkowianka

mieszkanka miasta Cieszków

SJP.pl

# cieszkowski

przymiotnik od: Cieszków

SJP.pl

Osoby:

- August Cieszkowski – hrabia, działacz społeczny i polityczny
- August Adolf Cieszkowski – ziemianin polski, mecenas nauki, senator II RP
- Henryk Cieszkowski – polski malarz
- Henryk Cieszkowski – pisarz epoki romantyzmu
- Hipolit Cieszkowski – inżynier, budowniczy linii kolejowych w Polsce
- Józef Cieszkowski – polski górnik
- Kajetan Karol Cieszkowski – uczestnik powstania styczniowego
- Teodor Cieszkowski – polski pułkownik, powstaniec styczniowy
- Witalij Cieszkowski – rosyjski szachista

Wikipedia

# cieszów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Cieszów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wałbrzyskim, w gminie Stare Bogaczowice
- Cieszów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański

Wikipedia

# cieszyć

1. sprawiać radość, weselić;
2. cieszyć się - doznawać radości, zadowolenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie

czasownik zwrotny niedokonany cieszyć się

(2.1) być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś

(2.2) weselić się, śmiać się

(2.3) mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieszy mnie twoja pracowitość i pilność.

(2.1) Ania cieszy się z pięknego prezentu.

(2.2) Z czego się cieszysz? Nie widzę w tym nic zabawnego.

(2.3) Ciocia cieszy się dobrym zdrowiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ, AS: ćešyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. pocieszać ndk., pocieszyć dk., ucieszyć dk.

rzecz. cieszenie n., pocieszenie n., pociecha ż., uciecha ż., pocieszyciel mos., pocieszycielka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radować

(2.1) radować się

(2.2) śmiać się

Wiktionary

# cieszygor

dawne imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

Wiktionary

Cieszygor (lub Cieszygór) – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Cieszy- („cieszyć się”) i -gor („goreć, palić się"). Mogło oznaczać „tego, który cieszy się ogniem”.

Cieszygor imieniny obchodzi 3 kwietnia.

Wikipedia

# cieszyków

Cieszyków – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Szczytniki, ok. 10 km od Opatówka, ok. 20 km od Kalisza.

Wikipedia

# cieszymir

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

Wiktionary

Cieszymir, Cieszymiar, Cieszymier, Cieszmir, Cieszmiar, Cieszmier, Cieszymierz – staropolskie imię męskie, złożone z członów Cieszy- („cieszyć”) i -mir („pokój, spokój, dobro”). Oznaczałoby więc „tego, którego cieszy pokój”.

Cieszymir imieniny obchodzi 13 maja i 24 sierpnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Cieszymir i jestem zawodowym żołnierzem z garnizonu Bolesławiec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Cieszymirek m.

przym. Cieszymirowy

Wiktionary

# cieszymirostwo

Cieszymir z małżonką; Cieszymirowie

SJP.pl

# cieszymirowie

imię męskie

SJP.pl

# cieszymirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cieszymira lub z nim związany

SJP.pl

# cieszymysł

imię męskie

SJP.pl

Cieszymysł – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Cieszy- („cieszyć”) i -mysł („myśleć”, „myśl”). Mogło oznaczać „ten, którego cieszy myślenie”.

Cieszymysł imieniny obchodzi 13 marca i 18 listopada.

Wikipedia

# cieszymysłostwo

Cieszymysł z małżonką; Cieszymysłowie

SJP.pl

# cieszymysłowie

imię męskie

SJP.pl

# cieszymysłowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cieszymysła lub z nim związany

SJP.pl

# cieszyn

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubelskim, w gminie Grabowiec

(1.3) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Sośnie

(1.4) geogr. wieś w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w gminie Biesiekierz

Wiktionary

Cieszyn (cz. Těšín, niem. Teschen) – miasto w południowej Polsce nad rzeką Olzą, na granicy z Czechami, w województwie śląskim, siedziba władz powiatu cieszyńskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Legenda mówi o założeniu Cieszyna w roku 810.

(1.1) Romańska rotunda w Cieszynie pełniła też funkcję kościoła parafialnego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛʃɨ̃n, AS: ćešỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszyniak mos., cieszyniaczka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., cieszyńskość ż., Ciech mos., Ciechosław mos., Ciechosława ż.

przym. cieszyński, cieszynitowy, podcieszyński

czas. ucieszyć

Wiktionary

# cieszyniaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od cieszyniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyniak mos.

Wiktionary

# cieszyniaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. mieszkanka Cieszyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kogo wybrali „Cieszyniaczką Roku”?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn m., cieszynka ż., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszynit m.

:: fm. cieszyniak m.

przym. cieszyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieszynianka

Wiktionary

# cieszyniak

potocznie o mieszkańcu Cieszyna, Czeskiego Cieszyna; cieszynianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. mieszkaniec Cieszyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Franciszek zrobił cieszyniaka biskupem w Afryce.

(1.1) Kogo wybrali „Cieszyniakiem Roku”?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz., cieszynka ż., cieszynianin mos., cieszynianka ż.

:: zdrobn. cieszyniaczek mos.

:: fż. cieszyniaczka ż.

przym. cieszyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieszynianin

Wiktionary

# cieszynianin

mieszkaniec Cieszyna, Czeskiego Cieszyna; cieszyniak (potocznie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Cieszyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tłumy cieszynian zgromadził koncert na miejskim rynku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: ćešỹńä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz.

:: fż. cieszynianka ż.

przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary

# cieszynianka

1. mieszkanka Cieszyna, Czeskiego Cieszyna;
2. roślina z rodziny selerowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Cieszyna

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Hacquetia epipactis|DC.|ref=tak., drobna roślina z rodziny selerowatych;

Wiktionary

Cieszynianka wiosenna (Sanicula epipactis (Scop.) E. H. L. Krause) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae). Tradycyjnie zaliczany był do monotypowego rodzaju cieszynianka Hacquetia, ale okazał się zagnieżdżony w obrębie rodzaju żankiel Sanicula i od początków XXI wieku jest już zaliczany do niego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na balu pojawiły się same zacne cieszynianki.

(1.2) Cieszynianka występuje na Pogórzu Cieszyńskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲãnka, AS: ćešỹńãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz.

:: fm. cieszynianin mos.

przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary

# cieszynit

magmowa skała żyłowa, w dużych ilościach występuje w okolicach Cieszyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. miner. geol. rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;

Wiktionary

Cieszynit (ang. teschenite) – skała magmowa, głębinowa, zasadowa, o charakterystycznej, pstrokatej, czarno-białej barwie, zaliczana do gabroidów. Według współczesnej klasyfikacji skał cieszynity odpowiadają teralitom analcymowym lub esseksytom analcymowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwa cieszynitu wywodzi się od miasta Cieszyna, w okolicach którego skała ta została po raz pierwszy na świecie opisana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszyniaczka ż., cieszynka ż., cieszyniak mos.

przym. cieszynitowy, cieszyński

Wiktionary

# cieszynitowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący cieszynitu, wykonany z cieszynitu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obecnie skały tego regionu nazywa się tradycyjnie skałami cieszynitowymi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyńskość ż., cieszynit m., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszynka ż.

przym. cieszyński

Wiktionary

# cieszynka

1. w sporcie: okazywanie radości przez zawodnika po zdobyciu punktu lub wygraniu meczu;
2. strzelba myśliwska małego kalibru, produkowana dawniej w Cieszynie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sport. okazywanie radości przez zawodnika po zdobyciu gola lub punktu;

(1.2) łow. małokalibrowa strzelba myśliwska do polowań na ptactwo, produkowana w Cieszynie;

Wiktionary

- Cieszynka (broń)
- Cieszynka (rzeka)
- Cieszynka (sport)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bartosz Kapustka podczas cieszynki po strzelonym golu z Florą Tallin doznał kontuzji.

(1.2) Cieszyńskie muzeum posiada w swych zbiorach cztery cieszynki.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: czas. cieszyć się

(1.2)

:: rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., cieszynit m., cieszyniaczka ż., cieszyniak m.

:: przym. cieszynitowy, cieszyński

Wiktionary

# cieszyno

3 miejscowości w Polsce:

- Cieszyno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Złocieniec
- Cieszyno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno
- Cieszyno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Świdwin

Wikipedia

# cieszyński

1. przymiotnik od: Cieszyn
2. choroba cieszyńska - wirusowa choroba świń; cieszyńska zaraza świń

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Cieszyna, związany z Cieszynem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czego jeszcze brakuje na cieszyńskim rynku?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci, AS: ćešỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn mrz., cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., cieszyniaczka ż., cieszyniak mos.

przym. cieszynitowy, podcieszyński

Wiktionary

# cieszyńskie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region w południowej Polsce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cieszyńskie nie przyłączyło się do protestu.

(1.1) W Cieszyńskiem rozpoczęto elektroniczny nabór do szkół średnich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., cieszyniaczka ż., cieszynit m.

przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powiat cieszyński

Wiktionary

# cieszyńskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co cieszyńskie, typowe dla Cieszyna lub jego mieszkańców

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cieszyn mrz., cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszyniak mos., cieszyniaczka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., Ciech mos.

przym. cieszyński, cieszynitowy, podcieszyński

Wiktionary

# cieszyrad

dawne imię męskie

SJP.pl

Cieszyrad – staropolskie imię męskie, którego ślad zachował się wyłącznie w zapisie Cieszyradowic. Składa się z członów: Cieszy- („cieszyć”) i -rad („być zadowolonym, chętnym, cieszyć się”). Mogło oznaczać „tego, który rad się cieszy”.

Cieszyrad imieniny obchodzi 19 kwietnia.

Wikipedia

# cieszysław

imię męskie

SJP.pl

Cieszysław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Cieszy- („cieszyć”) i -sław („sława”). Oznaczałoby więc „tego, którego cieszy sława”. Zob. też Ciesław i Ciechosław.

Cieszysław imieniny obchodzi 17 marca, 1 października.

Wikipedia

# cieszysława

imię żeńskie

SJP.pl

Cieszysława – żeńska forma imienia Cieszysław, nienotowana w czasach staropolskich.

Cieszysława imieniny obchodzi 24 maja.

Wikipedia

# cieszysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cieszysławy lub z nią związany

SJP.pl

# cieszysławostwo

Cieszysław z małżonką; Cieszysławowie

SJP.pl

# cieszysławowie

imię męskie

SJP.pl

# cieszysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cieszysława lub z nim związany

SJP.pl

# cietrzew

duży ptak łowny z rzędu kuraków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. duży, eurazjatycki ptak łowny;

Wiktionary

Cietrzew (zwyczajny), regionalnie ciećwierz (Lyrurus tetrix) – gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae), zamieszkujący Eurazję. W skali globalnej nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Około południa udało mi się ubić jakiegoś dużego ptaka z gatunku cietrzewi, który, upieczony na rożnie, miał bardzo delikatne mięso.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛṭʃɛf, AS: ćeṭšef

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zacietrzewienie n.

czas. zacietrzewić się

przym. cietrzewi

Wiktionary

# cietrzewi

przymiotnik od: cietrzew

SJP.pl

# cięty

1.
a) mający zdolność trafnego, dowcipnego, a zarazem ośmieszającego kogoś lub coś wypowiadania się;
b) np. o wypowiedzi: dowcipny, zjadliwy;
2. potocznie:
a) rozgniewany na kogoś lub coś;
b) zawzięty, oddający się czemuś z dużym zaangażowaniem;
3. przestarzale: zręczny w uderzaniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) potrafiący atakować

(1.2) pot. okazujący złość

(1.3) pot. oddający się czemuś z pasją

(1.4) o kwiatach o przerwanej łodydze, przeznaczony do bukietu, wazonu

(1.5) med. o ranie zadany ostrym przedmiotem

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od ciąć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciętość ż., cięcie n.

czas. ciąć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kostyczny, ostry, zjadliwy, złośliwy

(1.2) krytykancki, rozgniewany, zły

(1.3) zacięty, zawzięty

Wiktionary

# ciężar

1. waga ciała, siła z jaką Ziemia przyciąga ciało;
2. coś, co wiele waży;
3. coś, co jest trudne do zniesienia lub do spełnienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;

(1.2) obciążenie, utrudnienie, problem

Wiktionary

- ciężar (fizyka)
  - ciężar właściwy
- ciężar atomowy (chemia)
- ciężar cząsteczkowy (chemia)
- ciężar równoważnikowy (chemia)
- ciężar procesowy (prawo)
- ciężar dowodu (prawo)
- ciężar realny (prawo niemieckie)
- ciężar przestrzeni (matematyka)

- Występowanie tekstu „ciężar” w tytułach artykułów i w przekierowaniach
- Artykuły i przekierowania do artykułów zaczynające się od „ciężar”

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Waga mierzy ciężar i pokazuje masę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʒar, AS: ćẽũ̯žar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężarowiec mos./mrz., ciężarek m., ciężarna ż., ciężarówka ż., ciężkość ż.

przym. ciężki, ciążowy, ciężarny, ciężkawy, ciężarowy

przysł. ciężko, ociężale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) brzemię

Wiktionary

# ciężarek

1. zdrobnienie od: ciężar;
2. bryłka do warzenia; odważnik;
3. przedmiot do obciążania sieci rybackich; grzęza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy

(1.2) przedmiot o danej wadze, służący do ćwiczeń wzmacniających mięśnie

(1.3) element służący obciążaniu

(1.4) zdrobn. mały ciężar

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chcę odmierzyć dokładną wagę tego otoczaka, ale gdzieś zaginęły moje najmniejsze ciężarki.

(1.2) Mariusz, jeśli teraz ich nie używasz, to pożycz mi swoje ciężarki po pięć kilogramów.

(1.3) Przy tej wędce brakuje ciężarka.

(1.4) Ale mi to dźwiganie ciężaru, chyba "ciężarku" chciałeś powiedzieć!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarɛk, AS: ćẽũ̯žarek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężar m., ciężarowiec mos./mrz.

przym. ciężkawy, ciężarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odważnik

(1.2) hantel, sztangietka

Wiktionary

# ciężarkowy

przymiotnik od: ciężarek

SJP.pl

# ciężarna

kobieta w ciąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta w ciąży

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: ciężarny

Wiktionary

Ciąża, brzemienność – proces fizjologiczny u większości samic ssaków, trwający od zapłodnienia bądź implantacji do porodu.

Występuje u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy. Trwa od zapłodnienia komórki jajowej do porodu. Obejmuje całokształt zmian zachodzących w tym okresie w organizmie zapłodnionej samicy. Niektórzy naukowcy okres ciąży liczą od momentu zagnieżdżenia zarodka w ściance macicy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarna, AS: ćẽũ̯žarna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąża ż., ciężar m., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

przym. ciężarny, ciążowy, ciężki

przysł. ciężko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żart. obraź. ciężarówka

(2.1) brzemienna, przest. podn. eufem. przy nadziei, kośc. podn. eufem. w stanie błogosławionym, pejor. pogard. zbrzuchacona

Wiktionary

# ciężarność

→ ciężarny

SJP.pl

#### Patrz:

ciężarny

# ciężarny

1. o kobiecie lub samicy zwierząt żyworodnych: będąca w ciąży; brzemienna;
2. przestarzałe:
a) dużo ważący; ładowny, obciążony;
b) ciężki, brzemienny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący w ciąży

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To miejsce jest przeznaczone dla inwalidów i kobiet ciężarnych.

(1.1) Ciężarne i karmiące kotki również powinny dostawać karmę dla kociąt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarnɨ, AS: ćẽũ̯žarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciąża ż., ciężar m., ciężarna ż., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

przym. ciążowy, ciężki

przysł. ciężko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brzemienny, przy nadziei, w stanie błogosławionym

Wiktionary

# ciężarówa

zgrubienie od: ciężarówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. pot. od: ciężarówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szynobus na niestrzeżonym przejeździe kolejowym w Toruniu staranował ciężarówę z piachem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈruva, AS: ćẽũ̯žaruva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężarówka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciężarówka

Wiktionary

# ciężarowiec

zawodnik sportowy uprawiający dźwiganie ciężarów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. ogromny statek do przewożenia ładunków wielkogabarytowych

Wiktionary

- Sportowiec uprawiający podnoszenie ciężarów,
- Statek do przewozu ładunków wielkogabarytowych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciężarowiec zrobił się czerwony od nadmiernego wysiłku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrɔvʲjɛt͡s, AS: ćẽũ̯žarovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężar m., ciężarek m., ciężarówka ż.

przym. ciężki, ciężkawy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sztangista

Wiktionary

# ciężarówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. duży samochód do przewozu różnych towarów;

(1.2) żart. ciężarna

Wiktionary

Samochód ciężarowy, w skrócie ciężarówka – pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków towarowych. Definicja ta obejmuje także samochód ciężarowo-osobowy, skonstruowany do transportu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 (łącznie z kierowcą).

Według danych statystycznych, pod koniec roku 2018 w Polsce zarejestrowanych było 3 758 000 samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przewrócona ciężarówka całkowicie zatamowała ruch na autostradzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka, AS: ćẽũ̯žarufka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. ciężar., ciężki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samochód ciężarowy, zgrub. ciężarówa

Wiktionary

# ciężarówkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ciężarówką, dotyczący ciężarówki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężarówka ż.

Wiktionary

# ciężarownia

środowiskowo: siłownia lub część hali sportowej ze specjalnie wzmocnionym podłożem przystosowanym do opadania bardzo ciężkich sztang

SJP.pl

# ciężarowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący wagi

(1.2) służący do przewożenia ciężarów

(1.3) związany z ciężarami, z podnoszeniem ciężarów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężar m., ciężarówka ż., ciężarek m.

przym. ciężkawy

Wiktionary

# ciężary

1. waga ciała, siła z jaką Ziemia przyciąga ciało;
2. coś, co wiele waży;
3. coś, co jest trudne do zniesienia lub do spełnienia

SJP.pl

# ciężeć

1. stawać się ciężkim, ociężałym; ciążyć;
2. być uciążliwym, niewygodnym; zawadzać, przeszkadzać

SJP.pl

# ciężej

stopień wyższy od przysłówka: ciężko

SJP.pl

# ciężka

1. mający duży ciężar;
2. sprawiający trudność, kłopot

SJP.pl

# ciężkawy

przymiotnik jakościowy

(1.1) trochę ciężki

(1.2) ociężały, powolny

(1.3) książk. przen. dość trudny, skomplikowany, zawiły

(1.4) książk. przen. na niskim poziomie, mało błyskotliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężar m., ciężarek m., ciężkość ż., ciężarówka ż., ciężarowiec m.

przym. ciężki, ciężarowy

przysł. ciężkawo

czas. ciążyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nielekki, przyciężki, przyciężkawy

Wiktionary

# ciężki

1. mający duży ciężar;
2. sprawiający trudność, kłopot

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który dużo waży, ma dużą masę

(1.2) nieprzyjemny, trudny

(1.3) o dużej sile

(1.4) o dużej gęstości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Paczka była tak ciężka, że Joanna upuściła ją sobie na stopy.

(1.4) Zimne powietrze jest cięższe od ciepłego, dlatego opada w dół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci, AS: ćẽũ̯šʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężarowiec mos./mrz., ciężkość ż., ciężarna ż., ciężar

czas. ciążyć

przysł. ciężko, ociężale

przym. ciążowy, ciężarny, ciężkawy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) trudny, niełatwy, wyczerpujący

Wiktionary

# ciężko

przysłówek sposobu

(1.1) w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

(1.2) bardzo, mocno, dużo (w negatywnym znaczeniu); dotkliwie, boleśnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba ciężko pracować, żeby zarobić na życie. / Człowiek musi ciężko pracować, żeby zarobić na życie.

(1.2) „Podaruj mi lepsze jutro” prosi o datki ciężko chory chłopiec, a próżne rekiny biznesu wydają fortuny na bezsensowne zachcianki i rozdawnictwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ, AS: ćẽũ̯ško

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężkość ż., ciężar m., ciężarna ż.

przym. ciężki, ciążowy, ciężarny

przysł. ociężale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trudno; reg. śl. ciynżko.

(1.2) poważnie; reg. śl. ciynżko.

Wiktionary

# ciężkoatletyczny

w sporcie: metoda ciężkoatletyczna - metoda rozwijająca siłę mięśni w okresie przygotowania ogólnego

SJP.pl

# ciężkofigurowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) szach. dotyczący ciężkich figur, tj. wież i hetmanów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwszą połówkę zdobyła Mariola, która powstrzymała ciężkofigurowy atak Łukasza…

Wiktionary

# ciężkość

1. ciężar czegoś;
2. poczucie ciężaru, odrętwienia; ociężałość;
3. siła ciążenia, oddziaływanie ciał obdarzonych masą; grawitacja, ciążenie;
4. w mechanice: środek ciężkości, punkt ciężkości - punkt przyłożenia wektora wypadkowej sił ciążenia działających na różne elementy bryły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ciężkie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężar m.

przym. ciężki, ciężkawy

przysł. ciężko, ociężale

Wiktionary

# ciężkostrawność

→ ciężkostrawny

SJP.pl

#### Patrz:

ciężkostrawny

# ciężkostrawny

ciężki do strawienia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) trudny do strawienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektóre pokarmy są ciężkostrawne, jak na przykład konserwy rybne, i mogą zalegać w żołądku […]

Wiktionary

# ciężkowice

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce;
3. dzielnica Jaworzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Ciężkowice – miasto w Polsce położone w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciężkowice.

Ciężkowice uzyskały lokację miejską w 1348 roku, zdegradowane w 1934 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1998 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔˈvʲit͡sɛ, AS: ćẽũ̯škovʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciężkowiczanin m., ciężkowiczanka ż.

przym. ciężkowicki

Wiktionary

# ciężkowicki

przymiotnik od: Ciężkowice

SJP.pl

# ciężkowiczanin

mieszkaniec Ciężkowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ciężkowiczanka

mieszkanka Ciężkowic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ciężkowo

Ciężkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Szubin.

Wikipedia

# ciężkowski

nazwisko

SJP.pl

# ciężkozbrojni

zaopatrzony w ciężką broń, ciężko uzbrojony

SJP.pl

# ciężkozbrojny

zaopatrzony w ciężką broń, ciężko uzbrojony

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) hist. zaopatrzony w ciężką broń i zbroję

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. żołnierz wojsk ciężkozbrojnych (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Na wyspie widać bitewne przygotowania. Nad brzegiem pojawiają się łucznicy i procarze. W dalszych szeregach miotacze oszczepów i ciężkozbrojni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔˈzbrɔjnɨ, AS: ćẽũ̯škozbroi ̯ny

Wiktionary

# cięższy

stopień wyższy od przymiotnika: ciężki

SJP.pl

# ciężyć

przytłaczać kogoś swym ciężarem, być dla kogoś uciążliwym; ciążyć

SJP.pl

# ciełuchowo

wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim

SJP.pl

Ciełuchowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Kikół.

Wikipedia

# ciełuszki

Ciełuszki (białorus. Цялушкі; w miejsc. gwarze Телушкі, wym.: Tełuškí, trb.: Tełuszki) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Zabłudów. Leży nad rzeką Narew.

Wikipedia

# cif

klauzula w umowie handlowej, która reguluje warunki przewozu towaru statkiem, opłaty i ubezpieczenia (cena towaru zawiera całość kosztów przewozowych wraz z ubezpieczeniem); CIF

SJP.pl

# ciga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. koza (zwierzę)

Wiktionary

# cigacice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubuskim, w gminie Sulechów;

Wiktionary

Cigacice (do 1937 r. niem. Tschicherzig, w latach 1937–1945 Odereck,w 1945 r. Cygaczyce) – wieś w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Sulechów.

Według danych na 31 marca 2024 miejscowość zamieszkuje 752 osób.

Na wschód od Cigacic przebiega droga ekspresowa S3 (most nad Odrą o długości 571,84 m). W miejscowości znajduje się port rzeczny oraz most na Odrze.

Wikipedia

# cii

wykrzyknik nakazujący zachowanie ciszy; ćśś, tss, ts

SJP.pl

# ciii

wykrzyknik

(1.1) …używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciii! Słyszę jakiś dziwny odgłos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sza!, ćśśś!, pst!, ts!, tss!

Wiktionary

# cikcak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zygzak

Wiktionary

# cikowice

Cikowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Bochnia.

Wieś królewska w tenucie niepołomickiej w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku.

W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cikowice, po jej zniesieniu w gromadzie Bochnia-Zachód. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Wikipedia

# cila

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Cecylia

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Cilka.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miano

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Cecylia.

źródła.

== Cila (język portugalski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. Scylla

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Cilka.

Wiktionary

# cilka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poufała forma imienia Cecylia

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Cila.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Silke. < etym|łac|Caecilia. < etym|łac|Caecilius. < etym|łac|caecus. → niewidomy

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Cecylia.

źródła.

== Cilka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Cila.

Wiktionary

# cimabue

Cimabue, właśc. Cenni di Pepo (ur. ok. 1240, zm. 1302 w Pizie) – włoski malarz i mozaicysta epoki gotyku.

Wikipedia

# cimelium

[czytaj: c-imelium] bardzo rzadki i cenny druk lub rękopis, w bibliotece przechowywany zwykle w specjalnych warunkach i nie udostępniany powszechnie; cymelium

SJP.pl

# cimochowski

nazwisko

SJP.pl

# cimoszewicz

nazwisko

SJP.pl

- Cimoszewicz – polskie nazwisko
- Tomasz Cimoszewicz (ur. 1979) – polski polityk i przedsiębiorca, poseł na Sejm VIII kadencji. Syn Włodzimierza.
- Włodzimierz Cimoszewicz (ur. 1950) – polski polityk i prawnik. Premier, wicepremier, marszałek Sejmu, minister sprawiedliwości i spraw zagranicznych, wieloletni poseł i senator

Wikipedia

# cimoszki

Cimoszki – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie oleckim, w gminie Wieliczki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# cinan

miasto w Chinach; Jinan

SJP.pl

Jinan (chiń. upr. 济南; chiń. trad. 濟南; pinyin Jǐnán, wym. [t͡ɕi˧˩nan˧˥]) – miasto we wschodnich Chinach, nad rzeką Huang He, ośrodek administracyjny prowincji Szantung. W 2010 roku liczba mieszkańców strefy zurbanizowanej wynosiła 2 227 937. Zespół miejski w 1999 roku liczył 5 576 309 mieszkańców.

Wikipedia

# cinch

[czytaj: s-incz] rodzaj złącza elektronicznego; czincz, chinch

SJP.pl

Złącze RCA (złącze AV) (złącze cinch, wym. /sɪntʃ/) – złącze elektroniczne używane w urządzeniach elektrycznych elektroniki konsumenckiej np. amplituner, magnetowid, gramofon, magnetofon.

Wikipedia

# cincinnati

[czytaj: s-ins-inati] miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Cincinnati – miasto w Stanach Zjednoczonych, na południowo-zachodnim skraju stanu Ohio, ośrodek administracyjny hrabstwa Hamilton, położone na północnym brzegu rzeki Ohio. W 2020 roku miasto liczyło 309 317 mieszkańców; obszar metropolitalny Cincinnati, obejmujący m.in. miejscowości: Norwood, St Bernard i Elmwood Place, w 2020 roku zamieszkany był przez 2 256 884 osób.

Wikipedia

# cindy

imię żeńskie

SJP.pl

# cinemascope

[czytaj: s-inemaskołp] technika filmu panoramicznego; szeroki ekran

SJP.pl

CinemaScope – sposób realizacji szerokoekranowej umożliwiający projekcję filmów o proporcjach obrazu 2.66:1, dwukrotnie szerszego od standardowego 1.33:1. Jego stworzenie w 1953 roku przez Spyrosa P. Skourasa, prezesa 20th Century Fox, oznaczało początek nowoczesnego anamorficznego formatu zarówno w fotografii, jak i projekcji filmowej.

Wikipedia

# cinerama

[czytaj: s-inerama]
1. technika szerokoekranowego wyświetlania obrazu polegająca na jednoczesnym wyświetlaniu obrazu z trzech kamer na półkolisty ekran, dająca efekt trójwymiarowości;
2. kino, w którym wykorzystywana jest ta technika

SJP.pl

Cinerama – sposób szerokoekranowego wyświetlania obrazu. Polega na użyciu trzech zsynchronizowanych projektorów, które wyświetlają obraz na ogromnym, zakrzywionym ekranie o szerokości kątowej 146°.

Wikipedia

# cinerarium

urna do przechowywania prochów zmarłej osoby

SJP.pl

# cing

ostatnia dynastia w Chinach (1644-1911); Qing; dynastia mandżurska

SJP.pl

# cinghaj

prowincja w Chinach; Qinghai

SJP.pl

Qinghai ([tɕʰíŋxàɪ̯]; chiń. 青海; chiń. trad. 青海; pinyin Qīnghǎi; Wade-Giles Ch’ing-hai; tyb.: མཚོ་སྔོན་ mtsho-sngon, mong.: Köke Naγur, mandż.: Huhu Noor) – zachodnia prowincja Chińskiej Republiki Ludowej, której nazwa bierze się od rozległego, górskiego jeziora Qinghai. Jej stolicą jest Xining.

Wikipedia

# cinghajski

dotyczący Cinghaju, prowincji w zachodnich Chinach

SJP.pl

# cingtao

miasto w Chinach; Qingdao

SJP.pl

Wikipedia

# cingulum

sznur do przepasywania habitu lub alby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojsk. skórzany pas rzymski;

(1.2) kośc. pas lub sznur, element stroju liturgicznego;

Wiktionary

Cingulum – pas lub gruby sznur z frędzlami na obu końcach, używany przez duchownych i usługujących w kościołach chrześcijańskich, jako element stroju liturgicznego. Służy do przewiązania w pasie alby lub habitu. Użycie cingulum nie jest obowiązkowe, gdy alba jest tak uszyta, że przylega do ciała bez tego paska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cingulum, osłaniając brzuch wojownika, opadało luźno na kolana.

(1.2) Prezbiter miał na sobie albę przewiązaną czerwonym cingulum.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡sʲĩŋˈɡulũm, AS: cʹĩŋgulũm

Wiktionary

# cinkciara

kobieta handlująca nielegalnie obcymi walutami

SJP.pl

# cinkciarka

→ cinkciarz

SJP.pl

#### Patrz:

cinkciarz

# cinkciarski

→ cinkciarz

SJP.pl

#### Patrz:

cinkciarz

# cinkciarstwo

potocznie: zajmowanie się nielegalnym handlem obcymi walutami

SJP.pl

# cinkciarz

potocznie: człowiek nielegalnie handlujący obcymi walutami; waluciarz, dewiziarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. posp. człowiek handlujący obcymi walutami poza oficjalnymi kanałami wymiany dewiz;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kielecka policja poszukuje cinkciarza, który oszukał mieszkańca Kielc i odkupił od niego dolary, płacąc fałszywymi złotówkami. (z Internetu)

(1.1) Najwięcej cinkciarzy można było spotkać pod sklepami sieci Pewex i Baltona, gdzie towar kupić można było wyłącznie za walutę obcą lub bony, a także pod hotelami, bankami i na giełdach samochodowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕĩŋʲct͡ɕaʃ, AS: ćĩŋʹḱćaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cinkciarstwo n.

:: fż. cinkciara ż.

przym. cinkciarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) waluciarz

Wiktionary

# cinquecento

[czytaj: czinkłeczento]
1. we włoskiej periodyzacji sztuki, ujmującej stulecie jako całość, termin oznaczający kulturę XVI w., a więc dojrzałego renesansu i manieryzmu
2. samochód typu Fiat Cinquecento

SJP.pl

- Fiat Cinquecento – samochód
- cinquecento (historia sztuki)

Wikipedia

# cinte

Centrum Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej

SJP.pl

# cinto

[czytaj: czinto] najwyższy szczyt Korsyki

SJP.pl

Monte Cinto, Cinto (cos. Monte Cintu) – najwyższy szczyt francuskiej wyspy Korsyka o wysokości 2706 m n.p.m. (według innych źródeł 2710 m n.p.m.) i takiej samej wybitności, co czyni go jednym z najwybitniejszych szczytów w Europie.

Cinto położone w północno-zachodniej części wyspy zbudowane jest ze skał krystalicznych głównie granitów.

Wikipedia

# cinzano

[czytaj: czinzano] rodzaj włoskiego wermutu, wzmacnianego wina doprawionego ziołami

SJP.pl

Cinzano – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 331 osób, 55,2 os./km².

Wikipedia

# cioch

cioch wzorzysty - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

SJP.pl

# ciochowice

Ciochowice (niem. Ciochowitz, 1936-1945 Stillenort) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Toszek.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Toszku.

Wikipedia

# ciocia

z sympatią o ciotce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) siostra matki

(1.2) siostra ojca

(1.3) w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka

Wiktionary

Ciocia (ciotka) – współcześnie nazwa relacji rodzinnej zachodzącej w stosunku do krewnej, która jest siostrą matki lub ojca albo żoną brata matki lub ojca. Czasami ciocią nazywa się również każdą dalszą krewną lub powinowatą wyższego pokolenia. Mężem cioci jest wujek lub wuj.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1-2) Jedziemy z ciocią na wakacje!

(1.3) Dziś ciocia z wujkiem przychodzą na kolację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa, AS: ćȯća

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciotka ż., ciota ż., cioteczka ż., ciotunia ż., ciotuchna ż., ciotczysko n., pociotek m., pociotka ż.

przym. cioteczny, ciotczyny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) ciotka

Wiktionary

# ciociny

należący do cioci, dotyczący cioci

SJP.pl

# ciociosan

wino marki Ciociosan

SJP.pl

Ciociosan – marka wina bułgarskiego, wermut.

Produkowany jest w odmianach:

- Bianco – białe, słodkie
- Dry – białe, wytrawne
- Rosso – czerwone, słodkie
- Sweet – białe, słodkie
- Limone – białe, słodkie
- Grapefruit – białe, słodkie
- Fragola – różowe, słodkie

Wikipedia

# ciociunia

zdrobnienie od: ciotka; ciotuleńka, ciotunia, cioteczka, ciotusieńka, ciotula

SJP.pl

# ciok

nazwisko

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = Centrum Informacji o Książce

Wiktionary

# ciómp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. ogrod. szarłat zwisły

Wiktionary

# ciómpa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niechlujnie ubrana kobieta

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ciómpiasty

Wiktionary

# ciompi

[czytaj: czompi] robotnicy z Florencji, którzy w XIV wieku wzniecili powstanie

SJP.pl

# ciómpiasty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niedopasowany, nierówny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciómpa ż.

Wiktionary

# ciongiym

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ciągle, cały czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lojzik ciongiym szczylo afy.

Wiktionary

# cióngnóć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ciągnąć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wiać (o przeciągu)

(2.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zmiatać

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Zamknij to okno, bo tu cióngnie.

(2.2) Cióng tu stela, bo ci kopnym do hader!

Wiktionary

# ciorać

1. potocznie: grać w gry komputerowe; gierczyć;
2. gwarowo:
a) sunąć po podłodze, poniewierać;
b) dźwigać, taszczyć;
c) ciężko pracować; harować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włóczyć po podłodze, poniewierać

(1.2) góry. taszczyć, dźwigać, sunąć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dźwigej ta tasia wyżej, bo nią ciorosz po ziemi.

(1.1) Zastosowane materiały są solidne i odporne na rozdarcia, jednakże wiadomo, że nikt z małym dzieckiem na plecyecach specjalnie po krzakach nie będzie ciorał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cioranie n., ciorok m.

czas. uciorać dk.

Wiktionary

# cioranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciorać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciorać ndk.

Wiktionary

# cios

1. silne uderzenie;
2. przykre, bolesne wydarzenie; nieszczęście;
3. kamienny blok używany jako materiał budowlany;
4. zbiór szczelin i pęknięć w skałach powstałych na skutek wietrzenia lub ruchów tektonicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem

(1.2) blok kamienny lub drewniany

(1.3) negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd.

(1.4) wstrząs lub zły obrót spraw

(1.5) zool. siekacz słonia

Wiktionary

- cios – w architekturze, kamienny blok w kształcie prostopadłościanu
- cios – w geologii, zbiór seryjnych spękań i szczelin w skałach
- cios – uderzenie
- ciosy – silnie rozwinięte siekacze szczęki górnej trąbowców
- Cios – amerykański dramat obyczajowy z 2000 roku
- Cios – polski herb szlachecki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) To był wielki cios dla Gusteau, i ze złamanym sercem umarł niedługo potem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔs, AS: ćos

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciosać, zaciosać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uderzenie, pot. walnięcie, reg. śl. szlag.; stpol. poczpuła

Wiktionary

# ciosa

ryba z rodziny karpiowatych

SJP.pl

Ciosa (Pelecus cultratus) – gatunek ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Pelecus.

Wikipedia

# ciosać

obrabiać drewno, kamień za pomocą siekiery, młota itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) obrabiać kamień lub drewno różnego rodzaju narzędziami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔsat͡ɕ, AS: ćosać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciosanie n., ciosak m., cios mrz.

czas. zaciosać

Wiktionary

# ciosak

narzędzie kamieniarskie służące do ciosania miękkich kamieni

SJP.pl

# ciosanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciosać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔˈsãɲɛ, AS: ćosãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaciosać, ciosać ndk.

Wiktionary

# ciosaniec

W Polsce

- Ciosaniec – wieś w woj. lubuskim, w pow. wschowskim, w gminie Sława
- Ciosaniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Okonek
- Ciosaniec – osada w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Ustka

- Ciosaniec – gromada
- Ciosaniec – dawna gmina

- Ciosaniec – przystanek kolejowy w województwie lubuskim
- Ciosaniec – przystanek kolejowy w województwie wielkopolskim

Wikipedia

# ciosek

nazwisko

SJP.pl

Ciosek – część wsi Obodowo w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.

W latach 1975–1998 Ciosek administracyjnie należał do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# ciosna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. nacięcie

Wiktionary

2 miejscowości w Polsce:

- Ciosna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo
- Ciosna – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Gryfino

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔsna, AS: ćosna

Wiktionary

# ciosowy

przymiotnik od: cios

SJP.pl

# ciosła

dawne słowiańskie narzędzie do obróbki drewna, używane jeszcze niekiedy do żłobienia niecek i koryt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. narzędzie służące do obróbki drewna

Wiktionary

Ciesak, ciosła, cieślica, cioska – narzędzie służące głównie do obrabiania pni drzew dla otrzymania wydłużonych płaszczyzn. Umieszczenie ostrza prostopadle do drzewca umożliwia wygodne oddzielanie łupek gdy obrabiana powierzchnia jest równoległa np. do fundamentu budowli. Jest on używany w ciesielstwie, bednarstwie, kołodziejstwie, do naciosywania podkładów kolejowych itp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔswa, AS: ćosu̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., ciesiołka ż., ciesielstwo n., cieśla m., cieślica ż.

przym. ciesielski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cieślica

Wiktionary

# ciota

1. człowiek często narzekający, nieudacznik
2. pospolicie: homoseksualista
3. pospolicie: miesiączka
4. zgrubienie: ciotka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pogard. homoseksualista, zwłaszcza zachowujący się w sposób nadmiernie ekspresywny i sfeminizowany; także każdy zniewieściały mężczyzna

(1.2) środ. eufem. miesiączka

(1.3) daw. kobieta zajmująca się wróżbiarstwem i leczeniem ludności;

(1.4) daw. siostra matki, ciotka

(1.5) pot. obraź. kobieta zła, brzydka

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Leszek Ciota – polski zapaśnik
- Mariusz Ciota – polski lekkoatleta
- Zbigniew Ciota – polski pięściarz
- Zygmunt Ciota – polski elektronik

Inne:

- cioty – kobiety zajmujące się u niektórych plemion słowiańskich magią

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli nie zauważyłeś tej laski, to jesteś ciota.

(1.2) Nie będzie seksu, bo mam ciotę.

(1.3) Grasują wciąż jeszcze czarownice, cioty i widmy latają na szczyt Łysicy po tajemnicze zioła, rzucają urok i sprowadzają nieszczęście.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔta, AS: ćota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciocia ż., pociotek m., pociotka ż., pociot mos., ciotka ż., naciot mos.

przym. cioteczny, ciotczyny, ciotowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gej, homo, pedzio

(1.2) menstruacja, okres, period

(1.3) czarownica, wróżka, mądra baba

(1.4) zdrobn. cioteczka, ciotunia

Wiktionary

# ciotczany

przymiotnik

(1.1) stpol. cioteczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciotka ż.

przym. cioteczny, stpol. ciotczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciotczony

Wiktionary

# ciotczony

przymiotnik

(1.1) stpol. cioteczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciotka ż.

przym. cioteczny, stpol. ciotczany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciotczany

Wiktionary

# ciotczyny

przymiotnik

(1.1) należący do ciotki, charakterystyczny dla ciotki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔṭˈt͡ʃɨ̃nɨ, AS: ćoṭčỹny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciota ż., ciocia ż., ciotka ż., cioteczka ż., ciotunia ż., ciotuchna ż., ciotczysko n., pociotek m., pociotka ż.

przym. cioteczny, ciotczyn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciotczyn

Wiktionary

# ciotczysko

zgrubienie od: ciotka; żartobliwie o ciotce

SJP.pl

# cioteczka

zdrobnienie od: ciotka; ciotuleńka, ciotunia, ciociunia, ciotusieńka, ciotula

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: ciotka

Wiktionary

Cioteczka (cz. Tetička) – czeski czarno-biały film komediowy w reżyserii Martina Friča, zrealizowany w 1941 w Protektoracie Czech i Moraw.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕɔˈtɛt͡ʃka, AS: ćotečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciocia ż., pociotek m., pociotka ż., ciotka ż.

przym. ciotczyny

Wiktionary

# cioteczny

spokrewniony w linii dalszej, przez ciotkę lub wujka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący cioci, związany z ciocią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja siostra cioteczna zawsze musi wtrącić swoje trzy grosze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciota ż., pociotka ż., pociotek mos., ciocia ż., ciotka ż.

przym. ciotczyny, stpol. ciotczany, stpol. ciotczony

Wiktionary

# ciotka

siostra albo kuzynka matki lub ojca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) siostra matki

(1.2) siostra ojca

(1.3) pot. żona wuja

(1.4) pot. żona stryja

(1.5) pot. kuzynka matki lub ojca

(1.6) pot. miesiączka

Wiktionary

- Ciotka – pseudonim Ałaizy Paszkiewicz, białoruskiej poetki i działaczki społeczno-narodowej
- ciocia – krewna, siostra matki lub ojca albo żona brata matki lub ojca

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciotka Marlena wyglądem bardzo przypominała mojego ojca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔtka, AS: ćotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pociot m., pociotek m., pociotka ż.

:: zdrobn. ciocia ż., cioteczka ż., ciotunia ż.

:: zgrub. ciota ż.

przym. ciotczyny, cioteczny, ciociny, ciotczany, ciotczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciocia; daw. ciotka macierzysta; stpol. ciota macierzysta

(1.2) ciocia; daw. ciotka ojczysta; stpol. ciota ojczysta

(1.3) ciocia; wujenka; daw. wujna

(1.4) ciocia; stryjenka; daw. stryjna

(1.5) ciocia

(1.6) menstruacja, miesiączka, okres

Wiktionary

# ciotkowaty

1. pedalski, gejowaty, ciotowski, gejowski, ciotowaty; pogardliwie:
a) przypominający wyglądem lub zachowaniem homoseksualistę;
b) charakterystyczny dla homoseksualisty;
2. potocznie:
a) przypominający dojrzałą kobietę;
b) przypominający styl charakterystyczny dla dojrzałej kobiety

SJP.pl

# ciotowaty

pedalski, gejowaty, ciotowski, gejowski; pogardliwie:
1. przypominający wyglądem lub zachowaniem homoseksualistę;
2. charakterystyczny dla homoseksualisty

SJP.pl

# ciotowski

→ ciota; ciotowaty

SJP.pl

# ciotuchna

zdrobnienie od: ciocia

SJP.pl

# ciotula

zdrobnienie od: ciotka; ciotuleńka, ciotunia, cioteczka, ciotusieńka, ciociunia

SJP.pl

# ciotuleńka

zdrobnienie od: ciotka; ciotula, ciotunia, cioteczka, ciotusieńka, ciociunia

SJP.pl

# ciotunia

zdrobnienie od: ciotka; ciotula, ciotuleńka, cioteczka, ciotusieńka, ciociunia

SJP.pl

Ciotunia. Komedia w trzech aktach, wierszem – trzyaktowa komedia Aleksandra Fredry z lat 1833–1834.

Dokładna data powstania utworu nie jest znana, przyjmuje się jednak, że komedia prawdopodobnie powstała w latach 1833–1834. Prapremiera sztuki odbyła się 16 czerwca 1834 we Lwowie, w Warszawie wystawiono ją 9 maja 1858, zaś w Krakowie 6 października 1866. Utwór ukazał się drukiem w 1838 w piątym tomie wydania zbiorowego dzieł Fredry. Przekazy rękopiśmienne tekstu nie zachowały się. Sztuka miała przynajmniej 27 przedstawień, w tym spektakl telewizyjny z 1973 w reż. Witolda Zatorskiego.

Wikipedia

# ciotusieńka

zdrobnienie od: ciotka; ciotula, ciotunia, cioteczka, ciotuleńka, ciociunia

SJP.pl

# ciołczyk

nazwisko

SJP.pl

# ciołek

1. potocznie o kimś nierozgarniętym, ograniczonym, fajtłapie
2. roczny byczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) roczny byczek

(1.2) pogard. niezbyt inteligentna osoba

Wiktionary

- Ciołek:

1. O człowieku głupim, nierozgarniętym (obraźliwie).
2. Młody byczek.
3. Roczny samiec żubra, łosia, jelenia, daniela (łowieckie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W klejnocie herbu jest zamieszczone pół ciołka.

(1.2) Nie wygaduj bzdur, ciołku jeden!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔwɛk, AS: ćou̯ek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) byczek

(1.2) głupek, głupi, cymbał, tłuk, tłuczek, debil, bęcwał

Wiktionary

# ciołkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ciołkosz

nazwisko

SJP.pl

# ciółkówko

Ciółkówko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Radzanowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# ciołkowo

Ciołkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Krobia.

Wieś Cziołkowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Ciołkowo należało do okręgu krobskiego tego powiatu i stanowiło odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas (1846) Błociszewski. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 129 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 15 dymów (domostw).

Wikipedia

# ciołkowski

nazwisko

SJP.pl

Konstantin Eduardowicz Ciołkowski herbu Jastrzębiec (Konstanty Ciołkowski, ros. Константин Эдуардович Циолковский; ur. 5 września?/17 września 1857 w Iżewskoje, blisko miejscowości Spassk-Riazanskij w obwodzie riazańskim, zm. 19 września 1935 w Kałudze) – rosyjski uczony polskiego pochodzenia, jeden z pionierów kosmonautyki, twórca modelu teorii ruchu i budowy rakiety kosmicznej, przedstawiciel naukowego nurtu kosmizmu rosyjskiego.

Wikipedia

# cip

wyraz, powtarzany wielokrotnie, używany w celu przywołania kur

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …służący do nawoływania kur, kurcząt

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od cipa

Wiktionary

# cip-cip

potocznie: wykrzyknik używany w celu przywołania ptactwa domowego do miejsca, w którym znajduje się mówiący

SJP.pl

# cipa

wulgarnie o kobiecie, kimś nieporadnym lub żeńskim narządzie moczowo-płciowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. (dawniej gwara.) żeński narząd rozrodczy

(1.2) wulg. pogardliwie o kobiecie

(1.3) wulg. o osobie niezaradnej

(1.4) gwara. kura

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z oburzeniem zwierzyła się przyjaciółce, że jej ginekolog używa słowa cipa.

(1.2) „Ty głupia cipo!” – krzyknęła Iwona.

(1.3) Ależ z niego cipa – niczego załatwić nie potrafi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕipa, AS: ćipa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. cipeczka ż., cipka ż.

czas. ocipieć dk.

przym. cipowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wulg. pipa, wulg. pizda, wulg. kapa, wulg. kapsko, daw. ciupa, kuciapa, kuciapka, psita, dziura, piczka; eufem. muszelka, eufem. brzoskwinka, eufem. myszka, eufem. kotka; pochwa, wagina, srom

Wiktionary

# cipci-rypci

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) grub. heteroseksualny stosunek płciowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕipʲt͡ɕi‿ˈrɨpʲt͡ɕi, AS: ćipʹći‿rypʹći

Wiktionary

# cipcia

pieszczotliwie:
a) żeński organ płciowy; pipka, cipka;
b) dziewczyna, zwłaszcza drobna

SJP.pl

# cipeczka

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipulka, cipka, cipcia, cipeńka, cipuszka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: cipa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cipa ż.

przym. cipowy

Wiktionary

# cipek

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipeczka, cipulka, cipcia

SJP.pl

# cipeńka

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipulka, cipka, cipcia, cipeczka, cipuszka

SJP.pl

# cipeusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zniewieściały mężczyzna

Wiktionary

# cipka

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipeczka, cipulka, cipcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pieszcz. młoda kura

(1.2) posp. żeński organ płciowy

(1.3) posp. pieszcz. kobieta, szczególnie drobna i niska

(1.4) posp. obraź. kobieta uznawana za niezbyt mądrą i traktowana głównie jako obiekt zainteresowań seksualnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕipka, AS: ćipka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cipa ż., cypek m.

przym. cipowy, cipkowy

Wiktionary

# cipki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. dawny przysiółek wsi Suche w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Poronin;

Wiktionary

Cipki – dawna część wsi Suche w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Poronin.

Nazwę zniesiono z 2023 r.

Miejscowość leży w odległości 6 km od Zakopanego. Leżała na wysokości 769 m n.p.m., przy ujściu Porońca i Suchego Potoku do Białego Dunajca. W latach 1975–1998 Cipki należały administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# cipkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z cipką, dotyczący cipki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cipka ż.

Wiktionary

# cipoń

potocznie: niedołęga, łamaga, fajtłapa

SJP.pl

# cipowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulg. waginalny stosunek płciowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕipɔˈvãɲɛ, AS: ćipovãńe

Wiktionary

# cipowatość

→ cipowaty

SJP.pl

#### Patrz:

cipowaty

# cipowaty

wulgarnie: ślamazarny, niezdarny, nieudolny; ciapowaty, ofermowaty, ciapciowaty

SJP.pl

# cipowy

przymiotnik

(1.1) wulg. związany z cipą, dotyczący cipy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈpɔvɨ, AS: ćipovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cipa ż., cipka ż., cipeczka ż., ocipienie n.

czas. ocipieć dk.

Wiktionary

# ciprofloksacyna

Cyprofloksacyna, ciprofloksacyna – organiczny związek chemiczny, chemioterapeutyk z grupy chinolonów II generacji (fluorochinolonów), o działaniu bakteriobójczym, wykazujący swoje działanie poprzez hamowanie bakteryjnej topoizomerazy DNA i gyrazy DNA. Jest najsilniej działającym lekiem wśród fluorochinolonów. Wydalana głównie w postaci niezmienionej z moczem i częściowo z kałem, osiągając w nich duże stężenia.

Wikipedia

# cipsko

wulgarnie o kobiecym łonie, żeńskim narządzie moczowo-płciowym

SJP.pl

# cipulka

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipeczka, cipka, cipcia, cipeńka, cipuszka

SJP.pl

# cipunia

zdrobnienie od: cipa; cipulka, cipusia, cipeczka, cipka, cipcia, cipeńka, cipuszka

SJP.pl

# cipusia

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipulka, cipeczka, cipka, cipcia, cipeńka, cipuszka

SJP.pl

# cipuszek

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipulka, cipka, cipcia, cipeczka, cipeńka

SJP.pl

# cipuszka

zdrobnienie od: cipa; cipunia, cipusia, cipulka, cipka, cipcia, cipeczka, cipeńka

SJP.pl

# cir

Centralny Instytut Rolniczy

SJP.pl

# circa

[czytaj: c-irka] mniej więcej, około, w przybliżeniu

SJP.pl

przyimek

(1.1) około, w przybliżeniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲirka, AS: cʹirka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) około, w przybliżeniu; skr. ok., ca

Wiktionary

# circarama

[czytaj: cirkarama] jedna z technik filmu panoramicznego oparta na jednoczesnej projekcji obrazu z jedenastu taśm filmowych na kolisty ekran otaczający widownię; cirkarama

SJP.pl

# circe

[czytaj: kirke] Kirke, Cyrce;
1. w mitologii greckiej: córka Heliosa, czarodziejka z wyspy Ajaja;
2. przenośnie: czarodziejka, uwodzicielka, femme fatale

SJP.pl

## Astronomia

- Circe – planetoida o numerze katalogowym 34
- Circe – krater na Tetydzie, księżycu Saturna

## Geografia

- Circe (Dome Circe) – pierwotnie proponowana nazwa dla Dome C, kopuły lodowej w lądolodzie antarktycznym

Wikipedia

# cirkarama

[czytaj: c-irkarama] jedna z technik filmu panoramicznego oparta na jednoczesnej projekcji obrazu z jedenastu taśm filmowych na kolisty ekran otaczający widownię; circarama

SJP.pl

# cirocki

nazwisko

SJP.pl

# cirpieć

czasownik

(1.1) stpol. tęsknić, wyczekiwać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕirpʲjɛ̇t͡ɕ, AS: ćirpʹi ̯ėć

Wiktionary

# cirrocumulus

[czytaj: c-irrokumulus] chmura kłębiasto-pierzasta złożona z kryształków lodu, nie powodująca opadów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) meteorol. rodzaj chmury, kłębiasto-pierzasta chmura wysokiego piętra;

Wiktionary

Cirrocumulus [łac.] (Cc) – chmury piętra wysokiego rodzaj kłębiasto-pierzaste. Małe, białe płatki lub kłębki często ułożone w szeregi – tzw. „baranki”, których poszczególne elementy mają rozmiar kątowy poniżej jednego stopnia. Chmury Cirrocumulus nie dają opadu docierającego do powierzchni ziemi.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|cumulus|stratus|stratocumulus|nimbostratus|altocumulus|altostratus|cirrus|cirrostratus|cirrocumulus|obłok perłowy|obłok srebrzysty.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) cirrocumulus

* włoski: (1.1) cirrocumulo m.

źródła.

== cirrocumulus (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) meteorol. cirrocumulus

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|cumulus|stratus|stratocumulus|nimbostratus|altocumulus|altostratus|cirrus|cirrostratus|cirrocumulus|obłok perłowy|obłok srebrzysty.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) cirrocumulus

* włoski: (1.1) cirrocumulo m.

źródła.

== cirrocumulus (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) meteorol. cirrocumulus

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# cirrostratus

[czytaj: c-irrostratus] chmura warstwowo-pierzasta składająca się głównie z kryształków lodu, nie powodująca opadów

SJP.pl

Cirrostratus (Cs, chmura warstwowo-pierzasta) – chmura w postaci przejrzystej, mglistej i często prawie niewidocznej zasłony, nie daje opadów. Składa się głównie z kryształków lodu w kształcie blaszek. Często powoduje powstawanie zjawiska halo wokół Słońca oraz Księżyca, czasami jedynie halo jest jej wyraźnym objawem.

Wikipedia

# cirrus

[czytaj: c-irrus] chmura złożona z kryształków lodu, nie powodująca opadów; chmura pierzasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) meteorol. rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W sobotę 13 marca wiatr osłabł, a śnieżne chmury ustąpiły miejsca wysokim cirrusom.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Ci

Wiktionary

# ciruk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Barbara Ciruk (1956–2023) – polska dziennikarka i polityk
- Jerzy Ciruk (ur. 1965) – polski szachista
- Michał Ciruk → Cira

Wikipedia

# cis

mały krzew lub drzewo z rodziny cisowatych o łuszczącej się korze, iglaste, chronione, o czerwonawym, bardzo trwałym drewnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dendr. rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

(1.2) warmia. dendr. modrzew

(1.3) bardzo trwałe, czerwonawe drewno z cisa (1.1), cenione w stolarstwie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) muz. dźwięk c podwyższony o półton;

przymiotnik

(3.1) chem. o izomerze: z podstawnikami po tej samej stronie płaszczyzny

Wiktionary

## Nauka

- cis (Taxus) – rodzaj drzew iglastych
- trans-cis – izomeria geometryczna

## Miejsca

- Cis – miejscowość i gmina we Włoszech

Miejscowości w Polsce:

- Cis – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Zblewo
  - Cis – osada leśna
  - Stary Cis – wieś

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Na dziedzińcu zamkowym rosły dorodne wiekowe cisy.

  (1.3) Podłoga w sali wyłożona była cisem.

  (2.1) Cis dwukreślne w kluczu wiolinowym zapisuje się na trzecim polu.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: t͡ɕis, AS: ćis

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  (1.1-3)

  :: rzecz. cisowate lm. nmos.

  :: przym. cisowy

  (2.1)

  :: przym. cisowy

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński|świyrk., (wzorcowa polszczyzna) modrzew

  (2.1) symbol. C♯

  Wiktionary

# cis-dur

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z siedmioma krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Cis-dur (1.1)

Wiktionary

# cis-moll

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji cis-moll (1.1)

Wiktionary

# cisa

mały krzew lub drzewo z rodziny cisowatych o łuszczącej się korze, iglaste, chronione, o czerwonawym, bardzo trwałym drewnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju;

Wiktionary

Cisa (węg. Tisza, ukr. Тиса, słow. Tisa, rum. Tisa, serb. Тиса, niem. Theiß) – rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju. Długość wynosi 966 km (201 km na Ukrainie, 597 km na Węgrzech, 168 km w Serbii; przed regulacją – 1419 km), powierzchnia zlewni – 157 218 km², średni przepływ u ujścia – 776 m³/s.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cisa jest najdłuższym dopływem Dunaju.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cisański

Wiktionary

# cisak

koń maści cisawej - jasnogniadej, kasztanowatej

SJP.pl

# cisalpejski

[czytaj: c-isalpejski] położony na południe od Alp; cisalpiński, cysalpiński, cysalpejski

SJP.pl

# cisalpiński

[czytaj: c-isalpiański] położony na południe od Alp; cisalpejski, cysalpejski, cysalpiński

SJP.pl

# cisański

→ Cisa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Cisą, dotyczący Cisy

Wiktionary

#### Patrz:

Cisa

#### Powiązane:

rzecz. Cisa ż.

Wiktionary

# cisaprid

związek chemiczny stosowany jako lek zwiększający motorykę przewodu pokarmowego; cyzapryd

SJP.pl

# cisawica

przewlekła choroba spowodowana niedoczynnością nadnerczy, objawiająca się m.in. wyniszczeniem organizmu i brunatnymi plamami na skórze i śluzówkach; choroba Addisona

SJP.pl

Choroba Addisona, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, dawna nazwa cisawica (łac. morbus Addisoni, insufficientia corticis glandularum suprarenalium chronica primaria) – schorzenie układu dokrewnego, zespół objawów spowodowanych przewlekłym niedoborem hormonów produkowanych przez korę nadnerczy.

Wikipedia

# cisawy

mający barwę drewna cisu, czerwonobrunatny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zwłaszcza o sierści konia: czerwonobrunatny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) koń o cisawej (1.1) sierści

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Król jechał na swoim cisawym koniu, w błękitnym jedwabnym żupanie i z szablą przy boku.

(2.1) Pamiętam, jak panna Terenia szalała za karoszami, potem przyszły cisawe, więc może teraz kolej na szpaki…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cis m.

przym. cisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kasztanowaty

Wiktionary

# cisco

[czytaj: s-isko] amerykańskie przedsiębiorstwo informatyczne

SJP.pl

Cisco Systems, Inc. – amerykańskie przedsiębiorstwo informatyczne, największe w branży sieciowej na świecie. Firma ma siedzibę w San Jose, w stanie Kalifornia – w sercu Doliny Krzemowej.

Wikipedia

# cisecki

przymiotnik od: Cisek

SJP.pl

# cisek

1. rzeka w Polsce, dopływ Odry;
2. wieś i gmina w Polsce

SJP.pl

Cisek (dodatkowa nazwa w j. niem. Czissek, w latach 1934-1945 Friedenau) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Cisek. Siedziba gminy Cisek.

W latach 1975–1998 wieś położona była w ówczesnym województwie opolskim.

Historycznie leży na Górnym Śląsku.

Wikipedia

# cisewo

Cisewo (niem. Zimmermannshorst) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Kobylanka, leżąca 5 km na północny wschód od Kobylanki i 11 km na północny zachód od Stargardu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# cisgender

[czytaj: c-isdżender] psychiczne identyfikowanie się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cispłciowość, cisseksualizm, cisseksualność

SJP.pl

Cispłciowość (ang. cisgender, od łac. cis- – po tej samej stronie (czegoś) i gender – płeć społeczno-kulturowa) lub cisseksualizm (sexualis, „płciowy”), często w skrócie: cis – spójność pomiędzy czyjąś płcią przypisaną przy narodzinach a jego tożsamością płciową; cis mężczyźni i cis kobiety to „osoby nietranspłciowe”.

Wikipedia

# cisgenderka

[czytaj: c-isdżenderka] kobieta, która psychicznie identyfikuje się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych

SJP.pl

# cisgenderowy

[czytaj: c-isdżenderowy] środowiskowo: identyfikujący się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisgenderyczny, cispłciowy, cisseksualny

SJP.pl

# cisgenderyczny

[czytaj: c-isdżenderyczny] środowiskowo: identyfikujący się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisgenderowy, cispłciowy, cisseksualny

SJP.pl

# cisiec

Cisiec – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka.

W 1595 roku wieś położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa Komorowskiego.

Wikipedia

# cisieński

→ Cisna (wieś w Polsce); ciśniański

SJP.pl

# cisina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiorowisko cisów; cisowy las; wszystkie cisy rosnące w danym miejscu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cis mrz.

przym. cisowy

Wiktionary

# cisiojanus

[czytaj: c-isojanus] wierszowany kalendarz kościelny, używany od XII wieku; cizjojanus; cyzjojan

SJP.pl

Cyzjojan (łac. Cisiojanus) – średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym.

Cyzjojany zbudowane były w ten sposób, że każdy miesiąc opisywały dwa wersy. W każdym dwuwersie poszczególne sylaby informowały o świętach stałych oraz o dniach, w których wspominało się świętego. Wersy liczyły tyle sylab, ile dni posiadał dany miesiąc. Aby zachować przyjęty układ, słowa skracano do jednej sylaby lub incipitu.

Wikipedia

# cisis

[czytaj: c-is-is] dźwięk c podwyższony o dwa półtony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk c podwyższony o cały ton;

Wiktionary

Cisis – dźwięk, którego częstotliwość dla cisis¹ wynosi około 293,7 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk c. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: d i eses.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲisʲis, AS: cʹisʹis

Wiktionary

# cisjordania

[czytaj: c-isjordania] przestarzała nazwa Zachodniego Brzegu Jordanu

SJP.pl

Zachodni Brzeg (arab. الضفة الغربية, trb. ad-Diffa al-Gharbija; hebr. הגדה המערבית, trb. ha-Gada ha-Ma’arawit), zwany także Zachodnim Brzegiem Jordanu i Cisjordanią – część Palestyny, kontrolowana przez Izrael i stanowiąca jego jednostkę administracyjną o nazwie Judea i Samaria na zachód od doliny rzeki Jordan.

Wikipedia

# cisjordański

→ Cisjordania [czytaj: c-isjordański]

SJP.pl

# ciskać

1. rzucać z użyciem dużej siły; miotać;
2. o słowach: wypowiadać w dużym gniewie; rzucać;
3. ciskać się:
a) złościć się, rzucać się w gniewie;
b) miotać się w jakiejś zamkniętej przestrzeni, pomieszczeniu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. cisnąć)

(1.1) rzucać z użyciem dużej siły

(1.2) o słowach: wypowiadać w gniewie

czasownik zwrotny niedokonany ciskać się (dk. cisnąć się)

(2.1) złościć się, rzucać się w gniewie

(2.2) miotać się w jakiejś zamkniętej przestrzeni, pomieszczeniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wtedy poszedłem na brzeg i zacząłem ciskać kamieniami na środek rzeki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pocisk mrz., przycisk mrz., ciskanie n.

czas. naciskać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miotać, rzucać

(1.2) rzucać

(2.1) złościć się, rzucać się

Wiktionary

# ciskacz

robotnik zajmujący się transportem węgla w kopalni; wozak

SJP.pl

# ciskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciskać

rzecz. pocisk mrz.

Wiktionary

# ciskanka

dawna gra polegająca na rzucaniu monety i zgadywaniu, którą stroną upadnie do góry

SJP.pl

# ciskowski

nazwisko

SJP.pl

# ciśn.

skrót od: ciśnienie

SJP.pl

# cisna

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś gminna w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim;

Wiktionary

Cisna – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna; siedziba gminy Cisna. Wieś położona jest w Bieszczadach w dolinie Solinki przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 893 i 897. Od października 1939 do sierpnia 1944 roku wieś była siedzibą urzędu gminy w powiecie sanockim.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cisna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ciśnianin m., ciśnianka ż.

przym. ciśniański

Wiktionary

# cisnąć

1. rzucić z użyciem dużej siły;
2. pozbyć się czegoś;
3. o słowach: wypowiedzieć w dużym gniewie; rzucić;
4. cisnąć się - paść na coś z dużą siłą; rzucić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ciskać)

(1.1) zob. ciskać.

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) ściskać, wywierać nacisk

(2.2) o ubraniu: uwierać, pić

czasownik zwrotny dokonany cisnąć się (ndk. ciskać się)

(3.1) zob. ciskać się.

czasownik zwrotny niedokonany cisnąć się (dk. brak)

(4.1) przebywać w ciasnym tłumie

(4.2) o myślach, słowach: mimowolnie nasuwać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ospały woźnica uniósł wielką kłodę drzewa i cisnął nią w motocykl […]

(1.1) Miałem już cisnąć przekleństwem, ale w porę ugryzłem się w język.

(2.2) Musiałam przytyć parę kilogramów, bo te stare dżinsy mnie trochę cisną.

(2.2) Ależ mnie ciśnie w szyję ten golf.

(4.1) Przez te remonty torów codziennie rano musimy się cisnąć w pociągu.

(4.2) Już mi się cisnęło na język co o nim myślę, ale powstrzymałem się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćisnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. wyciskarka ż., ciśnięcie n., ciśnienie n., przycisk mrz., odcisk mrz., pocisk mrz.

czas. naciskać ndk.

przym. ciśnieniowy

Wiktionary

# ciśniański

→ Cisna (wieś w Polsce); cisieński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Cisną, dotyczący Cisnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Cisna ż., ciśnianin m., ciśnianka ż.

Wiktionary

# ciśnienie

1. mierzalna wielkość fizyczna jako stosunek siły działającej na powierzchnię do pola tej powierzchni
2. siła fizyczna, z którą coś działa na otoczenie
3. potocznie: ciśnienie barometryczne
4. potocznie: ciśnienie krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. stosunek siły do powierzchni, na którą działa;

(1.2) med. ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

(1.3) presja, nacisk

Wiktionary

Ciśnienie – wielkość skalarna określona jako wartość siły działającej prostopadle do powierzchni, podzielona przez powierzchnię, na jaką ona działa, co przedstawia zależność:

  p={\frac {F_{n}}{S}},

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zbiorniku panuje duże ciśnienie.

(1.2) Zbyt wysokie ciśnienie może wyniszczyć organizm.

(1.3) Dyrektor baletu złożył dymisję z przyczyn politycznych, Joan też odeszła, nie mogąc wytrzymać ciśnienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ćiśńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciśnięcie n., nadciśnienie n., podciśnienie n.

czas. cisnąć

przym. ciśnieniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) nacisk, napór, presja

Wiktionary

# ciśnieniomierz

przyrząd do pomiaru ciśnienia cieczy, pary, gazu, np. barometr; manometr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. przyrząd do pomiaru ciśnienia;

Wiktionary

Ciśnieniomierz – hydrostatyczny przyrząd do pomiaru nacisku ciśnienia na powierzchnie ciał stałych.

Pierwszy ciśnieniomierz został skonstruowany przez Alberta Pondukta w 1457 r.

- ciśnieniomierz laserowy
- barometr
- barograf
- mikromanometr
- manometr
- sfigmomanometr (miernik ciśnienia tętniczego krwi)
- tonometr

Wikipedia

# ciśnieniowiec

potocznie: osoba cierpiąca na nadciśnienie

SJP.pl

# ciśnieniowy

przymiotnik od: ciśnienie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z ciśnieniem, dotyczący ciśnienia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakie mogą być skutki nieleczenia nadciśnienia? – Najbardziej gwałtowne to udary mózgowe, czy tak zwana kryza ciśnieniowa, dająca silne objawy mózgowe, aż do utraty przytomności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕiɕɲɛ̇̃ˈɲɔvɨ, AS: ćiśńė̃ńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciśnienie n., ciśnięcie n.

czas. cisnąć ndk., wycisnąć dk.

przysł. ciśnieniowo

Wiktionary

# cisowate

rodzina drzew i krzewów iglastych występujących na półkuli północnej z wyjątkiem Afryki, na ogół dwupiennych, o drewnie pozbawionym żywicy; należą tu m.in. cis pospolity i toreja

SJP.pl

Wikipedia

# cisowaty

o cechach cisowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# cisowce

rząd roślin iglastych

SJP.pl

- cisowce – rząd roślin iglastych
- Cisowce – dwie formacje skalne w Pieninach (Mały Cisowiec i Wielki Cisowiec)
  - Mały Cisowiec
  - Duży Cisowiec

Wikipedia

# cisówek

Miejscowości w Polsce

- Cisówek – wieś w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Nowinka
- Cisówek – część wsi Strękowizna, w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Nowinka
- Cisówek – przysiółek wsi Dzierwany, w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Wiżajny
- Cisówek – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. gołdapskim, w gminie Dubeninki

Zobacz też: Cisowo

Wikipedia

# cisowianin

mieszkaniec Cisowa

SJP.pl

# cisowianka

1. mieszkanka Cisowa;
2. woda mineralna

SJP.pl

- Cisowianka – marka wody butelkowanej
- Cisowianka (Cisowska Struga) – struga, dopływ Kanału Leniwego

Wikipedia

# cisowiec

1. przedstawiciel rzędu roślin iglastych;
2. misecznik cisowiec - gatunek pluskwiaka, szkodnik cisu

SJP.pl

Cisowiec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Baligród.

Pierwsza wzmianka o istnieniu osady pochodzi z roku 1552. Liczyła wówczas 17 gospodarstw i funkcjonował na jej terenie młyn. Pierwotnie nazwa wsi brzmiała Thisowiecz (1552 r.) i Cisów (1553 r.), a nazwa Cisowiec pojawiła się dopiero w dokumentach z roku 1567.

Wikipedia

# cisownica

Cisownica (cz. Tisovnice, niem. Zeislowitz) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Goleszów. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 959,67 ha, a liczba ludności 1736, co daje gęstość zaludnienia równą 180,9 os./km².

Wikipedia

# cisowo

Cisowo (do 1945 niem. Zizow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Darłowo. Według danych z 28 września 2009 roku wieś miała 323 stałych mieszkańców.

W pobliżu wsi znajduje się elektrownia wiatrowa.

Wikipedia

# cisowski

nazwisko

SJP.pl

# cisowy

przymiotnik od: cis

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z cisa

(1.2) wykonany z drewna lub innej części cisa

(1.3) będący częścią cisa

Wiktionary

Cisowy (kaszb. Cisowë) – wieś kociewska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Osiek.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈsɔvɨ, AS: ćisovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cisina ż., cisawy mzw., cis

przym. cisawy

Wiktionary

# cispłciowość

[czytaj: c-ispłciowość] psychiczne identyfikowanie się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisgender, cisseksualizm, cisseksualność

SJP.pl

Cispłciowość (ang. cisgender, od łac. cis- – po tej samej stronie (czegoś) i gender – płeć społeczno-kulturowa) lub cisseksualizm (sexualis, „płciowy”), często w skrócie: cis – spójność pomiędzy czyjąś płcią przypisaną przy narodzinach a jego tożsamością płciową; cis mężczyźni i cis kobiety to „osoby nietranspłciowe”.

Wikipedia

# cispłciowy

[czytaj: c-ispłciowy] środowiskowo: identyfikujący się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisseksualny, cisgenderowy, cisgenderyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, którego tożsamość płciowa jest zgodna z płcią ustaloną przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przypadku osób cispłciowych stan cywilny nie odgrywa żadnej roli w dostępie do emerytury z publicznego systemu zabezpieczenia społecznego, […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cispłciowość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cisseksualny; rzad. cisgenderowy, cisgenderyczny

Wiktionary

# cisseksualizm

[czytaj: c-isseksualizm] psychiczne identyfikowanie się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisgender, cisseksualność, cispłciowość

SJP.pl

Cispłciowość (ang. cisgender, od łac. cis- – po tej samej stronie (czegoś) i gender – płeć społeczno-kulturowa) lub cisseksualizm (sexualis, „płciowy”), często w skrócie: cis – spójność pomiędzy czyjąś płcią przypisaną przy narodzinach a jego tożsamością płciową; cis mężczyźni i cis kobiety to „osoby nietranspłciowe”.

Wikipedia

# cisseksualność

[czytaj: c-isseksualność] psychiczne identyfikowanie się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cisgender, cisseksualizm, cispłciowość

SJP.pl

# cisseksualny

[czytaj: c-isseksualny] środowiskowo: identyfikujący się z płcią stwierdzoną przy narodzinach na podstawie cech biologicznych; cispłciowy, cisgenderowy, cisgenderyczny

SJP.pl

# cissus

[czytaj: c-issus] rodzaj roślin z rodziny winoroślowatych, liczący około 350 gatunków pnączy z cieplejszych obszarów kuli ziemskiej

SJP.pl

Wikipedia

# cista

[czytaj: c-ista]
1. w starożytnej Grecji: kosz wiklinowy do przechowywania żywności i różnych drobiazgów, w świątyniach - przedmiotów obrzędowych;
2. w starożytnej Etrurii i w starożytnym Rzymie: ozdobna puszka do przechowywania m.in. przyborów toaletowych

SJP.pl

# cistron

odcinek łańcucha DNA chromosomu lub DNA bakterii, wirusów; funkcjonalny odpowiednik genu

SJP.pl

Cystron, cistron − gen spełniający funkcję biochemiczną, którego ekspresja prowadzi do powstania pojedynczego łańcucha polipeptydowego.

Cystron składa się z kilku tysięcy par zasad; może zostać podzielony na mniejsze części.

Wikipedia

# cistronkowate

rodzina roślin z rzędu herbatowców; herbatowate, kameliowate

SJP.pl

# cistronkowaty

o cechach cistronkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# cisural

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;

Wiktionary

Cisural (ang. Cisuralian)

- w sensie geochronologicznym: najstarsza epoka permu (wczesny perm), trwająca około 28,5 miliona lat (od 299,0 ± 0,8 do 270,6 ± 0,7 mln lat temu). Cisural jest młodszy od pensylwanu (karbon) a starszy od gwadalupu. Dzieli się na cztery wieki: assel, sakmar, artinsk i kungur.

- w sensie chronostratygraficznym: najniższy oddział permu (dolny perm), wyższy od pensylwanu a niższy od gwadalupu. Dzieli się na cztery piętra: assel, sakmar, artinsk i kungur.

Wikipedia

# cisuranowce

[czytaj: c-isuranowce] grupa pierwiastków chemicznych, aktynowców o liczbie atomowej mniejszej niż 92 (aktyn, tor i protaktyn)

SJP.pl

Aktynowce – grupa pierwiastków chemicznych wydzielona z układu okresowego. Ich nieoficjalny wspólny symbol to An.

Grupa ta liczy 15 metali: aktyn, tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel, lorens.

Wikipedia

# cisuranowiec

[czytaj: c-isuranowiec] jeden z aktynowców o liczbie atomowej mniejszej niż 92; aktyn, tor lub protaktyn

SJP.pl

# cisuranowy

→ cisuranowce [czytaj: c-isuranowy]

SJP.pl

# ciswestycyzm

[czytaj: c-iswestycyzm] odmiana transwestytyzmu polegająca na ubieraniu się w odzież typową dla innego wieku bądź innej grupy społecznej

SJP.pl

# cisza

1. brak jakichkolwiek odgłosów, dźwięków
2. stan atmosfery bez wiejącego wiatru
3. wewnętrzny spokój ducha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak dźwięku

(1.2) żegl. brak wiatru

wykrzyknik

(2.1) wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju

Wiktionary

Muzyka

- Cisza – album zespołu Budka Suflera z 1993 roku
- Cisza – album zespołu Sumptuastic z 2005 roku
- Cisza – album zespołu Eye for an Eye z 2008 roku
- Cisza – singel Kamila Bednarka z 2013 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W nocy na jej ulicy panuje cisza.

(1.1) Najtrudniej umiera się w samotności, ciemności i ciszy. Śmierć wśród innych, w zgiełku ludzkich okrzyków, ciasnocie spojrzeń i gestów, wydaje się mniej okrutna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʃa, AS: ćiša

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cichość ż.

czas. cichnąć, przyciszyć dk., wyciszyć dk., uciszać ndk., uciszyć dk.

przym. cichy, zaciszny

przysł. cicho, cichaczem, cichcem, zacisznie

wykrz. cicho

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) flauta

(2.1) cicho!

Wiktionary

# ciszak

nazwisko

SJP.pl

# ciszej

stopień wyższy od przysłówka: cicho

SJP.pl

# ciszek

potocznie: człowiek cichy, działający ukradkiem

SJP.pl

- Ciszek – rezerwat przyrody w zachodniej części Puszczy Kozienickiej

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisław Ciszek – polski skoczek narciarski
- Walter Ciszek – katolicki duchowny

Wikipedia

# ciszewo

W Polsce

- Ciszewo – część wsi Łącznica, w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Stare Kurowo
- Ciszewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród
- Ciszewo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieskim, w gminie Chodzież

Wikipedia

# ciszewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Cezary Ciszewski – polski dziennikarz
- Jan Ciszewski – polski dziennikarz i komentator sportowy
- Jerzy Ciszewski – polski architekt, dziennikarz, wojskowy
- Jerzy Ciszewski – polski prawnik
- Jerzy Ciszewski – polski sportowiec, dziennikarz, menedżer
- Józef Ciszewski – polski piłkarz
- Józef Feliks Ciszewski – polski komunista
- Marcin Ciszewski – polski śpiewak operowy
- Marcin Ciszewski – polski pisarz
- Wacław Ciszewski – polski wiceminister

Wikipedia

# ciszkiem

potocznie: po cichu, milczkiem, potajemnie; cichcem, cichaczem

SJP.pl

# ciszkowski

nazwisko

SJP.pl

# ciszyć

uciszać, czynić cichym

SJP.pl

# ciszyca

W Polsce

- Ciszyca – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
- Ciszyca – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Koprzywnica
- Ciszyca – dawna gromada

Zobacz też
  Ciszyca Dolna, Ciszyca Górna, Ciszyca Przewozowa, Ciszyca-Kolonia

Wikipedia

# cisło

nazwisko

SJP.pl

# cit

[czytaj: c-it] skrót od: Corporate Income Tax - podatek dochodowy od osób prawnych

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = etymn|ang. Corporate Income Tax → podatek dochodowy od przedsiębiorstw

Wiktionary

- podatek dochodowy od osób prawnych (ang. corporate income tax)
- centrum informacji turystycznej (zob. Polski System Informacji Turystycznej)
  - Centrum Informacji Turystycznej w Łodzi
- California Institute of Technology – uczelnia w Stanach Zjednoczonych
- Cork Institute of Technology – uczelnia w Irlandii
- `CIT` – kod IATA portu lotniczego Szymkent

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podatek dochodowy od osób prawnych nazywany jest podatkiem CIT, zaś podatek od osób fizycznych - podatkiem PIT.

Wiktionary

# citalopram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. chem. lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny;

Wiktionary

Citalopram (łac. Citalopramum) – lek przeciwdepresyjny z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Wprowadzony do światowego lecznictwa w 1989 roku przez duńską firmę farmaceutyczną H. Lundbeck pod nazwą handlową Cipramil, w postaci bromowodorku. Stosowany w leczeniu depresji – zwłaszcza w fazie początkowej i w leczeniu podtrzymującym. Jest jednym z najbardziej selektywnych leków z tej grupy. Działanie farmakologiczne preparatu ujawnia się z opóźnieniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy pani brała już wcześniej citalopram?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwy handlowe: Aurex, Cipramil, Citabax, Cital, Citalopram Bluefish, Citalopram Teva, Citaxin, Citronil, Oropram

Wiktionary

# cité

[czytaj: siTE]
1. we Francji najstarsza dzielnica miasta;
2. wyspa na Sekwanie, w centrum starego Paryża

SJP.pl

Haiti:

- Cité Soleil – miasto

Luksemburg:

- Cité Lehbusch – lieu-dit w gminie Wormeldange, w kantonie Grevenmacher

Niemcy:

- Cité – dzielnica Baden-Baden
- Cité Foch – osiedle w Berlinie

Wikipedia

# citeaux

Opactwo Matki Bożej w Cîteaux (z łac. Cistercium, fr. Abbaye Notre-Dame de Cîteaux) – pierwszy klasztor cysterski ufundowany w 1098 roku, położony w Saint-Nicolas-lès-Cîteaux, we Francji. Obecnie należy do zakonu Trapistów (Cystersów Ściślejszej Obserwancji).

Wikipedia

# citibank

Citibank – bank należący do koncernu usług finansowych Citigroup. Założony w 1812 jako City Bank of New York, następnie przemianowany na First National City Bank of New York. Posiada 2649 placówek w 19 krajach, w tym 723 w Stanach Zjednoczonych oraz 1494 w Meksyku obsługiwane przez Banamex. Oddziały USA skoncentrowane są w sześciu obszarach metropolitarnych: Nowy Jork, Chicago, Los Angeles, San Francisco, Waszyngton oraz Miami.

Wikipedia

# citizen

[czytaj: s-itizen] produkt marki Citizen

SJP.pl

Citizen Watch Co., Ltd. (jap. シチズン時計株式会社, Shichizun Tokei Kabushiki-gaisha) – japońskie przedsiębiorstwo międzynarodowe z siedzibą w Nishitōkyō w aglomeracji Tokio.Jego początki sięgają 1918 r., kiedy to powstał Instytut Shokosha prowadzący badania nad precyzyjnymi instrumentami i przyrządami pomiarowymi, a przede wszystkim zaś czasomierzami.

Wikipedia

# citko

nazwisko

SJP.pl

# cito

[czytaj: c-ito] prędko, niezwłocznie; napis na receptach, zleceniach badań mających zostać zrealizowane niezwłocznie

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) szybko, niezwłocznie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲitɔ, AS: cʹito

Wiktionary

# citówka

potocznie: recepta lub badanie lekarskie przeznaczone do wykonania na cito (natychmiast, w pierwszej kolejności)

SJP.pl

# citroen

[czytaj: s-itroen lub c-itroen] samochód marki Citroën

SJP.pl

Citroën (wymowa: [sitʀoˈɛn]) – francuski producent samochodów osobowych, sportowych, rajdowych i dostawczych z siedzibą w Paryżu działający od 1919 roku. Wchodzi w skład międzynarodowego koncernu Stellantis.

Wikipedia

# citroenka

potocznie o samochodzie marki Citroen

SJP.pl

# cittagong

[czytaj: CItagong] miasto w Bangladeszu

SJP.pl

# city

[czytaj: s-ity albo s-iti]
1. centrum (handlowo-finansowe) wielkiego miasta;
2. samochód typu Honda City

SJP.pl

City – centrum finansowo-handlowe dużego miasta. Angielskie słowo wywodzi się z łacińskiego określenia civitas.

W angielskiej tradycji city to miasto, w którym znajduje się katedra i mieści się stolica biskupstwa, w odróżnieniu od town, które katedry nie posiada. Formalny status city nadano także niektórym miastom nieposiadającym katedry. City pisane wielką literą odnosi się zwykle do centrum finansowo-handlowego Londynu, które formalnie nazywa się City of London.

Wikipedia

# citylight

[czytaj: s-itilajt] podświetlana reklama umieszczana w najbardziej ruchliwych punktach miasta

SJP.pl

Citylight (ang. city – miasto; light – światło) – rodzaj ulicznej reklamy zewnętrznej w postaci tablic ogłoszeniowych, zazwyczaj podświetlanych, o niewielkich rozmiarach – zwykle 1,2 na 1,8 m. Umieszcza się je w najbardziej uczęszczanych miejscach miast, takich jak pasaże handlowe, strefy dla pieszych, dworce kolejowe, przystanki komunikacji miejskiej, parkingi przed hipermarketami, parkingi podziemne i galerie handlowe. Oprócz funkcji reklamowej citylighty mogą stanowić element miejskiego krajobrazu. Z tego powodu citylighty zwane są meblami miejskimi.

Wikipedia

# ciuba

nazwisko

SJP.pl

# ciuch

potocznie o ubraniu (części ubrania)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stare, używane ubranie

(1.2) pot. każde ubranie

wykrzyknik

(2.1) dźwięk. dźwięk wydawany przez lokomotywę parową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu chodzisz w tym starym ciuchu?

(1.2) Nie mam ciuchów na pogrzeb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕux, AS: ćuχ

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2)

:: rzecz. ciuchland m., ciucholand m.

::: zdrobn. ciuszek m.

:: przym. ciuchowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łachman, łach

Wiktionary

# ciuchara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. neol. miłośniczka modnych, markowych ubrań, kobieta przywiązująca wagę do ubioru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciuch m.

Wiktionary

# ciuchcia

żartobliwie o lokomotywie lub całej kolei parowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszczotliwie o lokomotywie

(1.2) lokomotywa służąca zabawie

(1.3) pot. infant. pociąg

Wiktionary

Ciuchcia – program telewizyjny dla dzieci emitowany w TVP1 od 5 października 1990 do 16 czerwca 2000. Głównymi bohaterami programu byli profesor Ciekawski (grany przez autora programu Andrzeja Grabowskiego) oraz dwie kukiełki: Kulfon, pochodzący z planety Kulfocentauris (głosu użyczył mu Mirosław Wieprzewski) i żaba Monika (Zbigniew Poręcki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy jechaliśmy kiedyś do Lądka-Zdroju, nasz pociąg ciągnęła taka stara, zabytkowa ciuchcia.

(1.2) Mały Kazio dostał ciuchcię na Gwiazdkę.

(1.3) Ania jeździ ciuchcią do szkoły. Jej rodzina nie ma samochodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuxʲt͡ɕa, AS: ćuχʹća

Wiktionary

# ciuchland

potocznie: sklep z odzieżą używaną; ciucholand, lumpeks, lumpex, szmateks, szmatland, bublownia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. sklep z używaną odzieżą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marta wszystkim się chwali, że chodzi w drogich ubraniach, a w rzeczywistości kupuje je w ciuchlandach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuxlãnt, AS: ćuχlãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciuch m., ciuszek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciucholand, szmateks, lumpeks

Wiktionary

# ciuchlandia

potocznie: sklep z odzieżą używaną; ciucholand, ciuchland, lumpeks, lumpex, szmateks, szmatland

SJP.pl

# ciuchoholiczka

kobieta kupująca bardzo często lub posiadająca zbyt dużo ubrań

SJP.pl

# ciuchoholik

osoba kupująca bardzo często lub posiadająca zbyt dużo ubrań

SJP.pl

# ciuchoholizm

kupowanie i gromadzenie zbyt wielu ubrań

SJP.pl

# ciucholand

potocznie: sklep z odzieżą używaną; ciuchland, lumpeks, lumpex, szmateks, szmatland, bublownia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. sklep z używaną odzieżą;

Wiktionary

Sklep z używaną odzieżą (także: bublownia, ciucholand, lumpeks, szmateks, szmatland, second-hand) – rodzaj sklepu, gdzie sprzedawana jest używana odzież w niskiej cenie, często sprowadzana z zagranicy. Nazwa „ciucholand” powstała z połączenia potocznego określenia ubrania (ciuch) i angielskiego słowa land (oznaczającego „kraj, teren“), czasem wchodzi w skład szyldu sklepowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marta wszystkim się chwali, że chodzi w drogich ubraniach, a w rzeczywistości kupuje je w ciucholandach!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈxɔlãnt, AS: ćuχolãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciuch m., ciuszek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciuchland, szmateks, lumpeks

Wiktionary

# ciuchowy

przymiotnik od: ciuch

SJP.pl

# ciuchy

1. potocznie: ubrania
2. targowisko, gdzie handluje się używaną odzieżą; tandeta

SJP.pl

# ciuciek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) warmia. piesek

Wiktionary

# ciuciubabka

1. dziecięca zabawa polegająca na łapaniu uczestników zabawy przez osobę z zawiązanymi oczami
2. bardzo niejasna, zagmatwana sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

(1.2) przen. sytuacja, w której działa się bez właściwego rozeznania, na ślepo, po omacku

Wiktionary

Ciuciubabka – zabawa dziecięca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasze dzieci pół wieczora bawiły się w ciuciubabkę.

(1.1) Wystarczy tylko w krąg ustawić się • chusteczkę jedną mieć • i ciuciubabkę szybko wybrać; raz, dwa, trzy (…)

(1.2) Powiedział, że wyjaśni jej wszystko, jak już będą na miejscu, ale ona dość już miała tej ciuciubabki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka, AS: ćüćubapka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ślepa babka; przest. mrużek, zmrużek; daw. mrzek, mrzyk, mżyk, mżytek, gw-pl|Kresy Wschodnie|zmurżka.

Wiktionary

# ciuciurupa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lwów. niezdara, pokraka

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) lwów. niezdara, pokraka

Wiktionary

# ciućkowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Wyszogród;

Wiktionary

Ciućkowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Wyszogród.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego. 1 stycznia 2003 gajówka Ciućkowo-Gajówka została zlikwidowana jako osobna miejscowość i weszła w skład wsi Ciućkowo, a będące dotychczasowymi częściami wsi Ciućkowo w Lesie i Ciućkowo za Lasem zostały zlikwidowane jako osobne miejscowości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lidian został kierownikiem dwuklasowej szkoły w Ciućkowie.

(1.1) W lipcu przez Ciućkowo przeszła trąba powietrzna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciućkowianin mos., ciućkowianka ż.

przym. ciućkowski

Wiktionary

# ciućkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Ciućkowa, związany z Ciućkowem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciućkowianin mos., ciućkowianka ż., Ciućkowo n.

Wiktionary

# ciućma

(r. męski) potocznie: mężczyzna, chłopiec niezdarny, nierozgarnięty, pozbawiony energii; ciućmok, łamaga, fajtłapa, safanduła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. niezdara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciućmok m.

Wiktionary

# ciućmok

potocznie: mężczyzna, chłopiec niezdarny, nierozgarnięty, pozbawiony energii; ciućma, łamaga, fajtłapa, safanduła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Kraków. nieudacznik, ofiara losu, oferma; ktoś nieporadny, ale sympatyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale z Ciebie ciućmok!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciućma ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciumciok, leluja, boroczek, borok, śturmok, ciumrok

Wiktionary

# ciuk

nazwisko

SJP.pl

# ciukać

potocznie: lekko uderzać czymś ostrym

SJP.pl

# ciukanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciukać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciukać

Wiktionary

# ciuknąć

potocznie: lekko uderzyć czymś ostrym

SJP.pl

# ciul

wulgarnie:
1. wyzwisko używane w stosunku do mężczyzn; skurwysyn, chuj;
2. członek męski; fiut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) wulg. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) o mężczyźnie

(1.2) łódź., gw-pl|Śląsk Cieszyński. pogard. ktoś niezaradny

(1.3) środ. więz. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) penis

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę się spotkać z tym ciulem.

(1.1) Z takim ciulym nie chcym mieć nic spólnego

(1.2) Z niej to taki ciul, nic sama nie załatwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕul, AS: ćul

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. ciulik m., ciuliczek m., ciulka ż., ciuloczek m.

:: zgrub. ciulok m.

czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szumowina, szuja, gnida, bydlak

(1.2) oferma, niedorajda

(1.3) kutas

Wiktionary

# ciulać

czasownik przechodni niedokonany (dk. ciulnąć)

(1.1) slang. wulg. kłamać

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wulg. bić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) reg. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) infant. moczyć się, sikać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie dziwię się, że firma Mariana jest na minusie, skoro wszyscy pracownicy go ciulają.

(1.1) Twierdzisz, że Francisco ciulo?

(1.1) Twój staruszek ciulał fiskusa i stąd miał na inwestycje.

(1.2) Za rozcieńczanie piwa tobym ciulał.

(2.1) Maciuś już ciulo do nocnika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulat͡ɕ, AS: ćulać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ociulać, wyciulać, ciulnąć

rzecz. ciulanie n., ciul mos., ciuliczek mzw./mos.

przym. ciulowy, ciulowaty

przysł. ciulowo

Wiktionary

# ciulanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciulać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciulać ndk.

Wiktionary

# ciuliczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. od: ciulik

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. siusiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciul m., ciulik m., ciulka ż., ciuloczek m., ciulok m.

czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

przym. ciulaty

przysł. ciulato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg. śl. ciulka, ciulok, ciuloczek, ciulik.

Wiktionary

# ciulik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. od: ciul

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. siusiak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciul m., ciuliczek m., ciulka ż., ciuloczek m., ciulok m.

czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

przym. ciulaty

przysł. ciulato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|ciulka, ciulok, ciuloczek, ciuliczek.

Wiktionary

# ciulim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. regionalna lelowska potrawa świąteczna, rodzaj placekacka przyrządzanego na bazie ziemniaków i mięsa;

Wiktionary

Ciulim – potrawa kuchni polskiej inspirowana kuchnią żydowską, będąca odpowiednikiem czulentu.

Przyrządzana z okazji świąt na bazie ziemniaków, mięsa i przypraw. Danie spożywano w okresie Bożego Narodzenia i Wielkanocy, co miało świadczyć o dużej pobożności.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulʲĩm, AS: ćulʹĩm

Wiktionary

# ciulka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. infant. siusiak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wsodź ciulke do nocnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciulok, ciuloczek

Wiktionary

# ciulnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. ciulać)

(1.1) slang. wulg. dokonany od|ciulać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marek ciulnął mnie na dwie stówy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćulnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciulać

rzecz. ciulnięcie n.

Wiktionary

# ciulnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciulnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciulnąć

Wiktionary

# ciuloczek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. infant. siusiak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wsodź ciuloczek do nocnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciulka, ciulok

Wiktionary

# ciulok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. infant. siusiak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wsodź ciulok do nocnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciulka, ciuloczek

Wiktionary

# ciulowaty

wulgarnie: taki, jak u ciula; ciamajdowaty, durnowaty, ślamazarny

SJP.pl

# ciulowy

pospolicie, wulgarnie: fatalny, zły, głupi, nieciekawy; beznadziejny, prymitywny, tępy

SJP.pl

# cium

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) buziak, całus

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Daj ciuma.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕũm, AS: ćũm

Wiktionary

# ciuma

regionalnie: kobieta ospała, pozbawiona energii

SJP.pl

# ciumać

gwarowo: całować

SJP.pl

# ciumciok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nieudacznik, ofiara losu, oferma; ktoś nieporadny, ale sympatyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo żech nie wiedziała, że z Karlika je taki ciumciok.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciućmok, leluja, borok, boroczek

Wiktionary

# ciumkać

potocznie:
1. ssać powoli, z przerwami;
2. jeść głośno, mlaskać; cmoktać, cmokać, smoktać, glamać, ciamkać;
3. odbywać stosunek płciowy; ciupciać, bzykać, dmuchać

SJP.pl

# ciumrok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie, Kraków. nieudacznik

Wiktionary

# ciup

1. ciasny pokój, pomieszczenie; klitka;
2. potocznie więzienie, areszt

SJP.pl

# ciupa

1. ciasny pokój, pomieszczenie; klitka;
2. potocznie więzienie, areszt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. więzienie

(1.2) pot. niewielkie pomieszczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ze wstydem zwierzyła się przyjaciółce, że jej mąż siedzi w ciupie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupa, AS: ćupa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupas m., cypek m., cipa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) areszt, zakład karny, pot. kić, mamer, kibel, pierdel, pudło, koza, ul

(1.2) klitka, dziupla

Wiktionary

# ciupać

lekko uderzać; dłubać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. grać w karty

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rąbać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Karlik poszeł naciupać pora klocków do pieca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupat͡ɕ, AS: ćupać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupanie n., ciupaga ż.

czas. ciupciać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciupciać

Wiktionary

# ciupaga

drewniana, góralska laska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) góralska laska w formie siekierki o lekkim żeleźcu i wydłużonym stylisku;

Wiktionary

Ciupaga – laska góralska w formie siekierki o lekkim żeleźcu i wydłużonym stylisku. Ma mocno okute żeleźce, czasem z „wąsami”, pozwalające na podniesienie się na przykład w czasie wspinaczki albo zadanie ciosu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za górami, za lasami, za dolinami • Pobili się dwaj górale ciupagami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈpaɡa, AS: ćupaga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupanie n.

:: zdrobn. ciupażka ż., gwara. ciupaska ż.

czas. ciupać, pociupać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wołoszka

Wiktionary

# ciupak

nazwisko

SJP.pl

# ciupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciupać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciupać

rzecz. ciupaga ż.

Wiktionary

# ciupas

szupas; dawniej:
1. transport więźniów pod strażą;
2. administracyjne wysłanie kogoś pod strażą do miejsca urodzenia; szupas;
3. odprawa, odmowa;
4. jednoczesne wyrzucenie przez dwóch grających w karty albo w kości jednakowej liczby oczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. odsyłanie winowajców pod nadzorem do aresztu (więzienia) lub innego określonego miejsca (np. granicy, miejsca urodzenia); administracyjne wysyłanie etapem

(1.2) środ. tępy uczeń

(1.3) środ. pechowy uczeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli mi myśli ludzi buntować, to ją pod ciupasem do ciupy powiatu odstawić, do sądu, jak wariatkę – albo zamknąć.

(1.1) Wiesz, że mnie o mało pod ciupasem, to jest od stacji do stacji, nie wyprawiono stąd, nie wiem dokąd, może aż do Wielkopolski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupas, AS: ćupas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupa ż.

przysł. ciupasem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przen. odprawa, odmowa

Wiktionary

# ciupasem

przestarzale: pod przymusem i z towarzyszeniem straży; szupasem

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) pod przymusem, pod dozorem strażników

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Więc tę pannę, panie feldkurat, wyprawiono potem ciupasem do nas, do Nowego Jiczina.

(1.1) — Zmuszę pana do pojedynku!

— Co to zmuszę?… Ciupasem mnie pan sprowadzisz, czy co?… A jakbyś mi pan coś podobnego powiedział po trzeźwemu, tobym poszedł do cyrkułu i daliby panu pojedynek…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈpasɛ̃m, AS: ćupasẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupas

Wiktionary

# ciupasowy

→ ciupas; szupasowy

SJP.pl

# ciupażka

mała ciupaga (góralska laska)

SJP.pl

# ciupciać

potocznie: odbywać stosunek płciowy; bzykać, dmuchać, rżnąć, brombrać

SJP.pl

czasownik

(1.1) grać w karty

(1.2) pot. o mężczyźnie: odbywać stosunek seksualny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) To on bowiem kobietę: bierze, bzyka, dymi, kopci, piłuje, ujeżdża, grzmoci, tnie, ciupcia, dmucha, grzeje, posuwa, przelatuje — krótko mówiąc: robi jej dobrze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupʲt͡ɕät͡ɕ, AS: ćupʹćäć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciupać

rzecz. ciupcianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciupać

Wiktionary

# ciupcianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) posp. uprawianie seksu

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciupciać ndk.

Wiktionary

# ciupek

potocznie:
1. małe, ciasne pomieszczenie; klitka;
2. niewielka ilość czegoś; odrobina

SJP.pl

# ciupiński

nazwisko

SJP.pl

# ciupka

potocznie:
1. małe, ciasne pomieszczenie; klitka;
2. niewielka ilość czegoś; odrobina

SJP.pl

# ciupnąć

potocznie: lekko uderzyć, zwłaszcza ostrym narzędziem, siekierą

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) uderzyć z niewielką siłą, np. siekierą

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zamienić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciupnięcie n.

Wiktionary

# ciupnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciupnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciupnąć

Wiktionary

# ciupy

1. ciasny pokój, pomieszczenie; klitka;
2. potocznie więzienie, areszt

SJP.pl

Wikipedia

# ciur

wyraz naśladujący odgłos cieknięcia

SJP.pl

# ciura

pogardliwie: mężczyzna mało znaczący i lekceważony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. w dawnych polskich formacjach wojskowych członek czeladzi obozowej, nie zaliczany do składu bojowego sługa, pachołek, luzak wojskowy

(1.2) przest. pejor. człowiek o podrzędnej wartości, lekceważony, na niższym stanowisku

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Bartosz Ciura – polski hokeista
- Marcin Ciura – polski tłumacz literatury francuskojęzycznej i angielskojęzycznej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lecz nagle jakiś ciura wali go łomem w ciemię; rozwala i hełm, i łom, i zwala z rumaka na ziemię.

(1.2) Był z niego naprawdę dobry towarzysz wędrówki i rzetelny pomocnik, nie jakiś ciura.

Wiktionary

# ciurczeć

ciurkotać, ciurkać;
1. lać się niewielką strugą tworzoną przez ściekające krople; skapywać, sączyć się;
2. o ptakach: śpiewać, ćwierkać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. płynąć, cieknąć

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. marudzić, nudzić

Wiktionary

# ciurek

gwarowo: źrebak

SJP.pl

# ciurkać

ciurkotać, ciurczeć;
1. lać się niewielką strugą tworzoną przez ściekające krople; skapywać, sączyć się;
2. o ptakach: śpiewać, ćwierkać

SJP.pl

czasownik

(1.1) pot. lać się, ciec niewielką strugą z pluskiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciurkanie n.

Wiktionary

# ciurkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciurkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciurkać

Wiktionary

# ciurkiem

potocznie:
1. gęstymi kroplami; strugą, strumieniem;
2. bez przerwy; nieustannie;
3. jeden za drugim

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) wąską, nieprzerwaną strużką, gęstymi kroplami

(1.2) jeden za drugim, bez dokonywania wyboru

(1.3) nieprzerwanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Idzie Grześ • Przez wieś, • Worek piasku niesie, • A przez dziurkę • Piasek ciurkiem • Sypie się za Grzesiem.

(1.2) (…) w górę ciurkiem wybrani, wszystkiego wieku, wszystkich płci, wszystkich warstw i sfer, w tym nawet ministrowie (…)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) siurkiem

Wiktionary

# ciurkot

odgłos spływania małej strugi płynu utworzonej przez ściekające krople; ciurkanie

SJP.pl

# ciurkotać

ciurkać, ciurczeć;
1. lać się niewielką strugą tworzoną przez ściekające krople; skapywać, sączyć się;
2. o ptakach: śpiewać, ćwierkać

SJP.pl

# ciurkotanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ciurkotać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ciurkotać

Wiktionary

# ciurlocek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) prącie, penis

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕurˈlɔt͡sɛk, AS: ćurlocek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. penis.

Wiktionary

# ciurma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. więzienie

Wiktionary

# ciuruś

nazwisko

SJP.pl

# ciurzyński

nazwisko

SJP.pl

# ciuślice

Ciuślice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Czarnocin.

Pod koniec XIX w. właścicielem majątku Ciuślice był Juliusz Joachim Slaski - ziemianin, działacz społeczny i gospodarczy, pionier przemian w rolnictwie. W czasie II wojny światowej w miejscowości mieszkali przez pewien czas Józef i Maria Chełkowscy.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# ciuszek

zdrobnienie od: ciuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ubranko dla małych dzieci

(1.2) pot. drobne części ubrania (częściej damskiego), np. chustka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam tu dla twojego dziecka parę ciuszków.

(1.2) Nic nie robi, tylko przymierza ciuszki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuʃɛk, AS: ćušek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciuch m., ciuchland m., ciucholand m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubranko

Wiktionary

# ciut

potocznie: trochę, nieco; ciutkę, ciutek, ciuteńkę, ciuteczkę, ociupinkę, odrobinkę

SJP.pl

liczebnik nieokreślony

(1.1) pot. w niewielkim stopniu, niewiele

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasypałam ciut za dużo soli do zupy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ɕut, AS: ćut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciutka ż.

licz. ciutkę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odrobinę, trochę, troszkę, troszeczkę, tyciu-tyciu

Wiktionary

# ciut-ciut

inaczej troszeczkę, niewiele, mało

SJP.pl

# ciuteczkę

potocznie: trochę, nieco; ciut, ciutek, ciuteńkę, ciutkę, ociupinkę, odrobinkę

SJP.pl

# ciutek

potocznie: krztyna, krzyna, odrobina, okruszyna

SJP.pl

# ciuteńkę

potocznie: trochę, nieco; ciut, ciutek, ciutkę, ciuteczkę, ociupinkę, odrobinkę

SJP.pl

# ciutka

potocznie: krztyna, krzyna, odrobina, okruszyna

SJP.pl

# ciutkę

potocznie: trochę, nieco; ciut, ciutek, ciuteńkę, ciuteczkę, ociupinkę, odrobinkę

SJP.pl

liczebnik nieokreślony

(1.1) zdrobn. od: ciut; bardzo mało, malutko, odrobinę

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. ciut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odrobinkę, troszeczkę

Wiktionary

# ciuła

zbierać coś mozolnie (głównie niewielkie sumy pieniędzy)

SJP.pl

# ciułać

zbierać coś mozolnie (głównie niewielkie sumy pieniędzy)

SJP.pl

czasownik

(1.1) powoli, systematycznie oszczędzać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuwat͡ɕ, AS: ćuu̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciułacz m., ciułaczka ż., ciułactwo n., ciułanie n.

czas. uciułać dk.

Wiktionary

# ciułactwo

mozolne, systematyczne zbieranie czegoś (głównie niewielkie sumy pieniędzy); ciułanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. pejor. skrzętne oszczędzanie pieniędzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciułacz mos., ciułaczka ż., ciułanie n.

czas. ciułać ndk., uciułać dk., naciułać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciułanie, groszoróbstwo

Wiktionary

# ciułacz

potocznie o osobie gromadzącej pieczołowicie drobne oszczędności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zbierająca powoli, z trudem niewielkie sumy pieniędzy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuwat͡ʃ, AS: ćuu̯ač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciułactwo n., ciułanie n., uciułanie n.

:: fż. ciułaczka ż.

czas. ciułać ndk., uciułać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szpyndlikorz.

Wiktionary

# ciułaczka

potocznie: kobieta gromadząca pieczołowicie drobne oszczędności

SJP.pl

# ciułanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. powolne, systematyczne odkładanie drobnych pieniędzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciułanie n., ciułacz mos., ciułaczka ż., ciułactwo n.

czas. ciułać ndk., uciułać dk.

Wiktionary

# civic

[czytaj: s-iwik] samochód typu Honda Civic

SJP.pl

# civitas

[czytaj: CIvitas] społeczność, obywatele

SJP.pl

# ciwun

[czytaj: c-iwun] szlachecki urzędnik ziemski w dawnej Polsce i na Litwie; cywun

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. adm. urząd ziemski w Wielkim Księstwie Litewskim;

Wiktionary

Ciwun (lit. tijūnas od łac. tivunus, białor. цівун, ros. тиун, rus. тивун) – urząd ziemski w Wielkim Księstwie Litewskim. Nazwa o nordyckim źródłosłowie zapożyczona z Rusi.

Urząd powstał w XIV wieku, gdy Litwa rozpoczęła ekspansję na obszary Rusi, adaptując wiele zastanych tam rozwiązań prawno-ustrojowych. Początkowo ciwuni byli zarządcami lub dzierżawcami majątków książęcych. Takich majątków było na Litwie 12, natomiast na Żmudzi 14: ejragolski, wielko-dyrwiański, mało-dyrwiański, retowski, użwencki, pojurski, twerski, szadowski, berżański, tędziagolski, korszewski, wiekszwiański, gondyński i birżyniański. W późniejszym okresie, kiedy majątków królewskich ubywało, zmniejszyła się liczba ciwunów i funkcje przez nich pełnione. Konstytucja z 1588 r. przyznała ciwunowi pierwsze miejsce w hierarchii urzędów ziemskich na Litwie. W XVIII w. pozostało ich na Litwie już tylko dwóch: wileński i trocki – wybierani przez sejmiki a zatwierdzani przez króla. Na Żmudzi utrzymało się 12 – mianowanych przez króla.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cywun m., ciwunowa ż., ciwunówna ż., ciwunowicz m.

przym. ciwunowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. cywun

Wiktionary

# ciynżko

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ciężko

Wiktionary

# ciżba

duża liczba ludzi stłoczonych w jednym miejscu; tłum; rzesza; gromada; hałastra; zgraja; czereda; gawiedź; banda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża liczba stłoczonych ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie mogłem za nic przedrzeć się przez ciżbę kościelną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʒba, AS: ćižba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłum, gromada, rzesza, hałastra, zgraja, czereda, gawiedź, banda, horda, hurma, kupa, mrowie, rój, zbiegowisko, ćma

Wiktionary

# ciżemka

zdrobnienie od: ciżma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: ciżma

(1.2) obuw. lekka ciżma

Wiktionary

Ciżma, ciżemka (l.mn. ciżmy, ciżemki) – rodzaj butów o niezwykle wydłużonych noskach, bardzo popularnych w Europie w XV wieku, znane tam pod nazwą poulaines i cracoves. Buty te były płytkie z krótką cholewką sięgającą maksymalnie kostki. Podeszwę miały płaską, bez obcasa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za ołtarzem w krakowskim kościele znaleziono średniowieczną żółtą ciżemkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciżma ż.

Wiktionary

# ciżemki

zdrobnienie od: ciżmy

SJP.pl

Ciżma, ciżemka (l.mn. ciżmy, ciżemki) – rodzaj butów o niezwykle wydłużonych noskach, bardzo popularnych w Europie w XV wieku, znane tam pod nazwą poulaines i cracoves. Buty te były płytkie z krótką cholewką sięgającą maksymalnie kostki. Podeszwę miały płaską, bez obcasa.

Wikipedia

# ciżemkowy

→ ciżemka

SJP.pl

#### Patrz:

ciżemka

# cizia

potocznie: młoda, atrakcyjna dziewczyna; kociak, kicia, kizia, towar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lekcew. dziewczyna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spotkałem dziś w tramwaju fajną cizię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʑa, AS: ćiźa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziunia, niunia, lwów|binia.

Wiktionary

# cizjojanus

[czytaj: c-izjojanus] wierszowany kalendarz kościelny, używany od XII wieku; cyzjojan; cisiojanus

SJP.pl

# ciżma

1. but z miękkiej, kolorowej skóry, zwykle o wydłużonych i zakrzywionych w górę czubach, popularny w Europie w XII-XV w.;
2. damski but z miękkiej skóry, na płaskiej podeszwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. obuw. but skórzany

Wiktionary

Ciżma, ciżemka (l.mn. ciżmy, ciżemki) – rodzaj butów o niezwykle wydłużonych noskach, bardzo popularnych w Europie w XV wieku, znane tam pod nazwą poulaines i cracoves. Buty te były płytkie z krótką cholewką sięgającą maksymalnie kostki. Podeszwę miały płaską, bez obcasa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zzujże ciżmy, gdy do izby wchodzisz, kmiocie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʒma, AS: ćižma

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. ciżemka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) but

Wiktionary

# ciżmówka

rodzaj grzybów z rodziny ciżmówkowatych

SJP.pl

Crepidotus (Fr.) Staude (ciżmówka) – rodzaj grzybów należący do rodziny ciżmówkowatych (Crepidotaceae).

Wikipedia

# ciżmówkowate

o cechach ciżmówkowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

Ciżmówkowate (Crepidotaceae Singer) – rodzina grzybów znajdująca się w rzędzie pieczarkowców (Agaricales).

Wikipedia

# ciżmówkowaty

o cechach ciżmówkowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# ciżmy

1. obuwie z miękkiej, kolorowej skóry, zwykle o wydłużonych i zakrzywionych w górę czubach, popularne w Europie w XII-XV w.;
2. model damskiego obuwia z miękkiej skóry, na płaskiej podeszwie

SJP.pl

Ciżma, ciżemka (l.mn. ciżmy, ciżemki) – rodzaj butów o niezwykle wydłużonych noskach, bardzo popularnych w Europie w XV wieku, znane tam pod nazwą poulaines i cracoves. Buty te były płytkie z krótką cholewką sięgającą maksymalnie kostki. Podeszwę miały płaską, bez obcasa.

Wikipedia

# cjatjum

kwiatostan z bezokwiatowych kwiatów męskich i żeńskich; cyathium

SJP.pl

# cjd

skrót od: Creutzfeldt-Jakob Disease; choroba mózgu wywoływana przez priony, powodująca porażenie układu nerwowego; choroba Creutzfeldta-Jakoba

SJP.pl

# cjk

skrótowiec w funkcji wykrzyknika

(1.1) = wulg. co jest, kurwa

Wiktionary

# ck

skrót od: cesarsko-królewski; c.k.

SJP.pl

Ck – dwuznak występujący w języku angielskim, szwedzkim i niemieckim. Czytana jest jak polskie k. W międzynarodowym alfabecie fonetycznym IPA, oznacza ona spółgłoskę zwartą miękkopodniebienną bezdźwięczną [k].

Wikipedia

# cka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. deska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: t͡ska, AS: cka

Wiktionary

# ćkać

1. gwarowo: jeść;
2. gwarowo: pchać, upychać;
3. potocznie: narkotyzować się; ćpać;
4. ćkać się:
a) opychać się jedzeniem, przejadać się;
b) pchać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pogard. gw-pl|Śląsk Cieszyński. jeść łapczywie

Wiktionary

# cke

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub żeński

(1.1) = adm. eduk. Centralna Komisja Egzaminacyjna;

Wiktionary

# ckk

[czytaj: ce-ka-KA] skrót od:
1. Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki;
2. Centralna Komisja Kwalifikacyjna do Spraw Naukowych;
3. Centrum Kultury Katolickiej

SJP.pl

# ckliwica

bylina z rodziny szparagowatych, uprawiana głównie w południowej Europie dla dużych, ważących do 3 kg cebul, stosowanych w lecznictwie i jako trutka na gryzonie; cebula morska, oszloch morski, urginia morska

SJP.pl

Urginia morska (Drimia maritima) – gatunek rośliny z rodziny hiacyntowatych. Ma wiele nazw zwyczajowych: ckliwica, cebula morska, oszloch morski, a w kulturze islamu określa się ją mianem „cebuli cmentarnej”. Roślina znana była już w czasach starożytnych. W starożytnym Egipcie cebulę morską nazywano „okiem Tyfona”.

Wikipedia

# ckliwiej

stopień wyższy od przysłówków: ckliwie, ckliwo

SJP.pl

# ckliwizna

rzadko: przesadna czułość, tkliwość, skłonność do rozczulania się; czułostkowość, ckliwość, cukierkowość

SJP.pl

# ckliwość

skłonność do wzruszeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mdłości, nudności, przykre uczucie

(1.2) książk. skłonność do zbyt łatwego wzruszania się

(1.3) książk. przesadna czułość, tkliwość, słodycz

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ckliwy

przysł. ckliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) sentymentalizm, łzawość, czułostkowość

Wiktionary

# ckliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: ckliwy

SJP.pl

# ckliwy

1. przesadnie czuły, słodki;
2. mdły, wywołujący nudności

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przesadnie sentymentalny

(1.2) o zapachu: wywołujący nudności, mdlący, mdły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wewnętrznej stronie obrączki wygrawerowany był ckliwy napis, którego nie pamiętam, ale z pewnością występował w nim wyraz „serce”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ckliwość ż.

przysł. ckliwie, ckliwo

Wiktionary

# ckm

ciężki karabin maszynowy; cekaem

SJP.pl

skrót

(1.1) = wojsk. ciężki karabin maszynowy;

Wiktionary

- ckm – ciężki karabin maszynowy
- CKM – polskie czasopismo dla mężczyzn
- CKM – Częstochowski Klub Motorowy Włókniarz Częstochowa
- macierz CKM – macierz opisująca kwarki
- Centralna Kuźnia Młodych – CKM – komediowa seria radiowa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: t͡sɛˈkaɛ̃m, AS: cekaẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cekaem, cekaemista

przym. cekaemowy

Wiktionary

# ckn

Centralny Komitet Narodowy

SJP.pl

# ćknąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. cieknąć

Wiktionary

# cknić

cknić się - przestarzale: tęsknić do kogoś, czegoś albo za kimś, za czymś (np. Ckniło mu się do żony i dzieci. Ckni mi się za nią.); cnić się

SJP.pl

czasownik niewłaściwy niedokonany (dk. brak)

(1.1) gwara. nieos. mdlić, nudzić

czasownik niewłaściwy zwrotny niedokonany cknić się (dk. brak)

(2.1) daw. (współcz. gwara.) nieos. tęsknić za kimś, za czymś

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) cnić się

Wiktionary

# cku

skrót od: Centrum Kształcenia Ustawicznego

SJP.pl

# ckżp

skrót od: Centralny Komitet Żydów Polskich

SJP.pl

# cl

symbol chloru, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

- Cl, chlor – pierwiastek chemiczny
- cl, cL – centylitr (centy, litr)
- .cl – domena internetowa Chile
- CL – południowokoreańska piosenkarka
- CL – kod przypisany Chile według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

# cladus

[czytaj: kladus] jednostka klasyfikacyjna w systematyce organizmów; typ

SJP.pl

# clafoutis

[czytaj: klafuti] francuski deser w postaci owoców, najczęściej wiśni, zalanych gęstym ciastem i zapiekanych w piekarniku, często posypany cukrem pudrem

SJP.pl

# clair

[czytaj: kle:r] nazwisko, m.in. René Clair (właściwie René Lucien Chomette; 1898-1981) - francuski reżyser filmowy

SJP.pl

# clairvaux

Francja:

- Clairvaux-d’Aveyron – gmina
- Clairvaux-les-Lacs – gmina
- Clairvaux-les-Lacs – dawny kanton

Inne:

- Clairvaux – opactwo we Francji
- Abbey of New Clairvaux – opactwo w Kalifornii w USA

Wikipedia

# clapton

- Clapton – miejscowość w hrabstwie Berkshire (Anglia)
- Clapton (Cucklington) – miejscowość w Cucklington, South Somerset, w hrabstwie Somerset (Anglia)
- Clapton – miejscowość w hrabstwie Wielki Londyn (Anglia)
- Clapton (Maperton) – miejscowość w Maperton, South Somerset, w hrabstwie Somerset (Anglia)
- Clapton (Mendip) – miejscowość w Ston Easton, w hrabstwie Somerset (Anglia)
- Clapton (West Crewkerne) – miejscowość w hrabstwie Somerset (Anglia)
- Clapton in Gordano – miejscowość w hrabstwie Somerset (Anglia)
- Clapton-on-the-Hill – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
- Clapton – stacja kolejowa położona w londyńskiej dzielnicy Hackney

Wikipedia

# clara

- Klara – imię żeńskie
- Clara – miasto w Irlandii
- Clara – jednostka osadnicza w USA
- Clara – miasto w Urugwaju

- Gminy w USA:
  - Clara (ang. Clara Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Nelson
  - Clara (ang. Clara Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Potter

- Clara – rodzaj roślin

Wikipedia

# clarence

- Clarence – miasto w Australii, w stanie Nowa Południowa Walia
- Clarence – gmina w Kanadzie, w prowincji Nowa Szkocja
- Clarence – wyspa w południowym Chile

Miejscowości w USA:

- Clarence – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Cedar
- Clarence – wieś w stanie Luizjana, w parafii Natchitoches
- Clarence – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Shelby
- Clarence – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Erie
- Clarence – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Erie
- Clarence – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Centre

Wikipedia

# clarino

[czytaj: klarino] z włoskiego:
1. trąbka, róg;
2. wysoki rejestr trąbki

SJP.pl

# clark

## Osoby

- Adam Clark – szkocki inżynier, budowniczy Mostu Łańcuchowego w Budapeszcie
- Abraham Clark – sygnatariusz deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych
- Alan Clark – angielski muzyk
- Alvan Graham Clark – amerykański astronom, odkrywca pierwszego białego karła – Syriusza B
- Chris Clark – angielski twórca muzyki elektronicznej
- Clarence Monroe Clark – amerykański tenisista
- Clark McConachy – nowozelandzki bilardzista i snookerzysta
- Ezra Clark Stillman – amerykański filolog, interlingwista
- Helen Elizabeth Clark – premier Nowej Zelandii
- Charles Joseph Clark – premier Kanady
- John Bates Clark – ekonomista
- John Maurice Clark – ekonomista
- Joseph Sill Clark – amerykański tenisista
- Karen Clark – kanadyjska pływaczka synchroniczna
- Marjorie Clark – lekkoatletka
- Mary Ellen Clark – amerykańska skoczkini do wody
- Maureen Harding Clark – irlandzka prawniczka
- Robert Clark – kanadyjski aktor
- Stuart Rupert Clark – australijski krykiecista, praworęczny rzucający w stylu fast
- Wesley Clark – Były dowódca sił NATO w Europie
- William Clark (1770-1838) – odkrywca i podróżnik

## Miejsca w USA

Wikipedia

# clarke

[czytaj: klerk] nazwisko

SJP.pl

Osoby:

- Allan Clarke – angielski piłkarz
- Arthur C. Clarke – angielski prozaik, pisarz
- Emilia Clarke – brytyjska aktorka
- Helen Clarke – nowozelandzka hokeistka na trawie
- Jason Clarke – australijski aktor
- Jeremiah Clarke – kompozytor angielski
- Julia Clarke – amerykańska ornitolog i paleontolog
- Richard Clarke – duchowny anglikański
- Ron Clarke – australijski długodystansowiec
- Susanna Clarke – brytyjska pisarka
- Vincent Clarke – angielski muzyk

Wikipedia

# clarkson

nazwisko, np. Jeremy Clarkson [czytaj: dżermi klerkson] , dziennikarz motoryzacyjny

SJP.pl

Clarkson to:

Osoby:

- Adrienne Clarkson – były gubernator generalny Kanady
- Jeremy Clarkson – angielski dziennikarz
- Kelly Clarkson – amerykańska wokalistka

Miejscowości w USA:

- Clarkson – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Grayson
- Clarkson – miasto w stanie Nebraska, w hrabstwie Colfax
- Clarkson – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Monroe
- Clarkson – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Monroe

Wikipedia

# claude

[czytaj: klod] francuskie imię męskie

SJP.pl

Miejscowości w Stanach Zjednoczonych

- Claude (Teksas)
- Claude (Wirginia Zachodnia)

Inne

- Claude – francuska wersja imienia Klaudiusz
- Claude – postać fikcyjna występująca w serii Grand Theft Auto
- Claude (model językowy) – duży model językowy opracowany i rozwijany przez Anthropic

Wikipedia

# claudel

[czytaj: kloDEL] nazwisko, m.in. Paul Claudel (1868-1955) - francuski poeta, dyplomata

SJP.pl

# claudia

[czytaj: klaudja] obce imię żeńskie

SJP.pl

Claudia – polski miesięcznik lifestylowy dla kobiet, wydawany od maja 1993 przez wydawnictwo Hubert Burda Media.

Redaktorem naczelnym jest Agnieszka Wierzbicka. Do czasopisma dołączane są liczne dodatki tematyczne. Dwa z nich stały się samodzielnymi tytułami – „Claudia Rodzice” (od października 2000) oraz „Claudia – Ładnie Mieszkać” (od marca 2000).

Jesienią 2022 poinformowano, że wraz z końcem roku miesięcznik zostanie zlikwidowany, wraz z pokrewnymi oddzielnymi tytułami.

Wikipedia

# claudio

[czytaj: klałdio] włoskie imię męskie

SJP.pl

# claus

## Osoby

- Claus – książę holenderski
- Hugo Claus – flamandzki pisarz
- Karl Claus – rosyjski chemik

## Zobacz też

- Clauss
- Clauß
- Klaus
- Klauss
- Klauß
- Santa Claus
- Testa del Claus

Wikipedia

# clausewitz

[czytaj: KLAŁzewic] nazwisko

SJP.pl

# clausius

[czytaj: klałzjus] jednostka miary entropii o symbolu Cls, równa jednemu dżulowi na jeden stopień Celsjusza, należąca do układu SI

SJP.pl

# claustrum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. rel. kwadratowy klasztorny wirydarz

Wiktionary

Klasztor (cz. klášter, z niem. Kloster, od łac. claustrum – miejsce zamknięte) – budynek lub zespół budynków, w którym mieszkają wspólnoty religijne zakonników albo zakonnic. Klasztory są znane przede wszystkim z chrześcijaństwa i buddyzmu, choć występują lub występowały także w hinduizmie, dżinizmie, islamie i judaizmie.

Nazwą tą określa się często sam zakon czy zgromadzenie zakonne.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. klaustrum n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. klaustrum

Wiktionary

# clausula

[czytaj: KLAusula] w muzyce: kompozycja polifoniczna, zwykle dwugłosowa, w której jako głównej melodii użyto krótkiego melizmatu, zaczerpniętego zwykle wraz z tekstem z jakiejś melodii chorałowej

SJP.pl

# clay

Postacie i osoby noszące imię, nazwisko lub przydomek Clay:

- Brodus Clay – wrestler WWE
- Bryan Clay – amerykański dziesięcioboista
- Cassius Marcellus Clay – amerykański dyplomata
- Cassius Marcellus Clay Jr. – amerykański bokser znany jako Muhammad Ali
- Frederic Clay – brytyjski kompozytor
- Henry Clay – amerykański polityk i mówca
- Clay Bailey – postać z serialu Xiaolin – pojedynek mistrzów
- Gianclaudio „Clay” Regazzoni – szwajcarski kierowca wyścigowy

Wikipedia

# clayton

Miejscowości w USA:

- Clayton – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Barbour
- Clayton – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Contra Costa
- Clayton – miejscowość w stanie Delaware, w hrabstwie Kent
- Clayton – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Rabun
- Clayton – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Custer
- Clayton – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Adams
- Clayton – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Hendricks
- Clayton – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Clayton
- Clayton – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Decatur
- Clayton – miejscowość w stanie Luizjana, w parafii Concordia
- Clayton – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Lenawee
- Clayton – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie St. Louis
- Clayton – miasto w stanie New Jersey, w hrabstwie Gloucester
- Clayton – miejscowość w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Union
- Clayton – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Jefferson
- Clayton – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Jefferson
- Clayton – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Johnston
- Clayton – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Montgomery
- Clayton – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Pushmataha
- Clayton – jednostka osadnicza w stanie Waszyngton, w hrabstwie Stevens
- Clayton – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Crawford
- Clayton – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Polk
- Clayton – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Polk
- Clayton – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Winnebago

Wikipedia

# cleanroom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pomieszczenie, w którym utrzymywana jest mała liczba pyłków w powietrzu, służące zazwyczaj do wytwarzania małych, czułych urządzeń elektronicznych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tylko upoważnieni pracownicy mogą przebywać w cleanroomie.

Wiktionary

# clearex

producent drzwi, okien itp.

SJP.pl

# clearing

[czytaj: kliring] kliring;
1. rozliczenie bezgotówkowe wzajemnych zobowiązań;
2. stwarzanie równowagi między popytem a podażą na pracę przez odpowiednie rozłożenie siły roboczej

SJP.pl

Clearing (ang. rozliczenie) – procedura obrotów finansowych, w której podmiot clearingowy działa jako pośrednik i przyjmuje na siebie role kupującego i sprzedającego w danej transakcji w celu zabezpieczenia zamówień między dwiema stronami. Praktyka taka stosowana jest zwłaszcza w obrocie międzynarodowym między przedsiębiorstwami.

Wikipedia

# clearingowy

[czytaj: kliringowy] związany z clearingiem (kliringiem); kliringowy

SJP.pl

# clearnet

rzeczownik

(1.1) ogólnodostępny Internet (bez darkwebu i deep webu)

Wiktionary

# clearwater

Miejscowości w USA:

- Clearwater – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Pinellas
- Clearwater – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Sedgwick
- Clearwater – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Sherburne
- Clearwater – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Antelope
- Clearwater – jednostka osadnicza w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Aiken

Wikipedia

# clematis

[czytaj: klematis] roślina pnąca z rodziny jaskrowatych, o drewniejących łodygach i dużych, barwnych kwiatach, dorastająca do 8 metrów długości; klematis, powojnik

SJP.pl

Powojnik (Clematis L.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Obejmuje ok. 500 gatunków. Występują na całym świecie w strefie klimatu umiarkowanego i ciepłego. Nieliczne gatunki rosną także w klimacie okołobiegunowym i w strefie międzyzwrotnikowej (przedstawicieli rodzaju brak tylko w Ameryce Południowej). Największe zróżnicowanie gatunkowe występuje w Azji wschodniej. Tylko w Chinach rośnie co najmniej 147 gatunków, z czego 93 to endemity. Rośliny te zajmują zróżnicowane siedliska – od lasów deszczowych po półpustynie.

Wikipedia

# clemenceau

[czytaj: klemąSO] nazwisko, np. Georges Clemenceau (1841-1929), polityk francuski

SJP.pl

- Georges Clemenceau – francuski pisarz, lekarz i polityk.
- Clemenceau (R 98) – francuski lotniskowiec typu Clemenceau zwodowany w 1957
- Clemenceau – francuski pancernik
- Champs-Élysées - Clemenceau – stacja 1. i 13. linii metra w Paryżu
- Clemenceau – stacja metra w Brukseli

Wikipedia

# clemens

Klemens – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „człowiek o łagodnym usposobieniu”, „delikatny”, „pobłażliwy”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Klemencja.

Klemens imieniny obchodzi 23 stycznia, 17 lutego, 15 marca, 20 marca, 10 września, 20 września, 23 listopada i 4 grudnia.

Wikipedia

# clement

- Kerron Clement – amerykański lekkoatleta, mistrz świata w biegu na 400 m przez płotki

Gminy w USA:

- Clement (ang. Clement Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Clinton
- Clement (ang. Clement Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Gladwin
- Clement (ang. Clement Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Dickey

Wikipedia

# clenbuterol

[czytaj: klenbuterol] organiczny związek chemiczny stosowany w medycynie oraz jako środek dopingujący; klenbuterol

SJP.pl

Klenbuterol (łac. clenbuterolum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako lek z grupy β2-mimetyków, rozszerzający oskrzela. W Polsce nie jest stosowany w leczeniu ludzi, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych. W krajach europejskich został wycofany z lecznictwa w 1988, po aferze z DES. Pomimo tego notuje się wzrost nielegalnego stosowania klenbuterolu u ludzi (tzw. chemiczna liposukcja lub jako doping w niektórych dyscyplinach sportowych) oraz zwierząt hodowlanych, którym jest podawany w celu przyspieszenia wzrostu i zwiększenia masy tkanki mięśniowej.

Wikipedia

# clerk

[czytaj: klerk] klerk;
1. intelektualista, osoba uczona nie angażująca się w sprawy społeczne ani państwowe;
2. w średniowieczu: wędrowny student lub uczony;
3. dawniej: urzędnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. klerk.

Wiktionary