# rudna

dotyczący rudy; zawierający rudę

SJP.pl

W Polsce

- Rudna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Rudna
- Rudna – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Krzeszyce
- Rudna – część wsi Wilków w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
- Rudna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Wysoka
- Rudna – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Złotów

Wikipedia

# rudnia

dawniej:
1. kopalnia rudy;
2. piec, w którym topi się rudę

SJP.pl

W Polsce

- Rudnia – część wsi Iłowa w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Ruda-Huta
- Rudnia − przysiółek wsi Czarna Wieś Kościelna w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Czarna Białostocka
- Rudnia − wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Michałowo
- Rudnia – osada w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Wejherowo
- Rudnia − osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Zalewo

Wikipedia

# rudnianin

mieszkaniec Rudnej

SJP.pl

# rudnianka

mieszkanka Rudnej

SJP.pl

Rudnianka (biał. Руднянка) – rzeka na Białorusi, lewostronny dopływ Grzywdy.

Długość rzeki wynosi 19 km, powierzchnia dorzecza – 110 km². Źródło znajduje się 1,5 km na północny wschód od wsi Zawodny Las. Uchodzi do Grzywdy, przy wsi Lubiszczyce. Skanalizowana w górnym i środkowym biegu. Największy dopływ Szulakówka.

Wikipedia

# rudnica

rudobrązowa mrówka

SJP.pl

W Polsce

- Rudnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Stoszowice
- Rudnica – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęcińskim, w gminie Krzeszyce
- Rudnica – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Zabłudów
- Rudnica – część wsi Kłębowiec w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia

# rudnicki

przymiotnik od: Rudnik, Rudniki

SJP.pl

Rudnicki – polskie nazwisko:

- Adam Antoni Rudnicki (1785–1838) – polski lekarz
- Adolf Rudnicki (1909–1990) – polski pisarz
- Aleksander Rudnicki (1910-?), polski instruktor harcerski, urzędnik
- Anastazy Rudnicki (ur. ? – zm. VII/VIII 1675 r), polski duchowny katolicki, bernardyn, biskup bakowski
- Antoni Rudnicki (ur. 1891) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego
- Dominik Rudnicki (1676–1793), polski poeta, jezuita
- Franciszek Rudnicki (ur. ok. 1749 roku), asesor z powiatu inowrocławskiego w 1788, konsyliarz konfederacji targowickiej powiatu bracławskiego
- Henryk Rudnicki (1905–1980) – polski dziennikarz, łódzki społecznik
- Ignacy Rudnicki – pisarz ziemski stężycki
- Jan Rudnicki (ujednoznacznienie)
- Janusz Rudnicki (ur. 1956) – polski pisarz
- Jerzy Rudnicki (ujednoznacznienie)
- Józef Rudnicki (1782–1849), polski kapitan wojsk Księstwa Warszawskiego
- Juliusz Rudnicki (1881–1948), polski matematyk
- Kazimierz Rudnicki (ujednoznacznienie)
- Klemens Rudnicki (1897–1992) – wojskowy polski, generał brygady
- Leszek Rudnicki (1943–2018) – polski dziennikarz
- Konrad Rudnicki (1926–2013) – astronom i teolog polski, duchowny Kościoła Starokatolickiego Mariawitów
- Lucjan Rudnicki (1882–1968) – polski pisarz
- Lucjan Zdzisław Rudnicki (1913–1964) – piłkarz polski
- Maciej Rudnicki (ur. 1970), polski polityk
- Mikołaj Rudnicki (1881–1978), polski językoznawca
- Olgierd Ostkiewicz-Rudnicki (1892–1944), polski major, powstaniec warszawski, kwatermistrz „Grupy Północ”
- Ryszard Rudnicki (ur. 1957) – polski matematyk
- Sergiusz Rudnicki (ur. 1961), polski naukowiec, filolog, dziennikarz
- Stanisław Rudnicki (ujednoznacznienie)
- Szymon Rudnicki (ujednoznacznienie)
- Teodor Rudnicki (1790–1813), podpułkownik piechoty Armii Księstwa Warszawskiego
- Walery Jastrzębiec-Rudnicki (1888–1962), polski autor, konferansjer, dyrektor kabaretów
- Wiktor Rudnicki (1910–2002) – polskiej narodowości radziecki konstruktor rakiet
- Włodzimierz Rudnicki (ur. XX wieku), polski protestancki pastor
- Włodzimierz Rudnicki (ur. 1942) – polski grafik
- Wojciech Rudnicki (ur. 1939) – prawnik, minister zdrowia
- Wojciech Józef Rudnicki (zm. w 1802 roku), polski generał major z nominacji konfederacji targowickiej
- Zbigniew Rudnicki (1928–2000) – polski polityk, minister łączności
- Zbigniew Rudnicki (1949–2022) – polski politolog

Wikipedia

# rudniczanin

mieszkaniec Rudnika, Rudnik

SJP.pl

# rudniczanka

mieszkanka Rudnika, Rudnik

SJP.pl

# rudnik

dawniej: górnik

SJP.pl

W Polsce

- Rudnik – część miasta Bychawa
- Rudnik – część miasta Grudziądz
- Rudnik – część miasta Lublin
- Rudnik – część miasta Szczecin
- Rudnik – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Rudnik
- Rudnik – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wólka
- Rudnik – część wsi Kąkolewnica w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
- Rudnik – część wsi Tubądzin w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Wróblew
- Rudnik – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Będków
- Rudnik – część wsi Rudniczek w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Głowno
- Rudnik – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Dobczyce
- Rudnik – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Sułkowice
- Rudnik – część wsi Zgórze w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Miastków Kościelny
- Rudnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Łosice
- Rudnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Cegłów
- Rudnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Osieck
- Rudnik – osada w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Przysucha
- Rudnik – wieś w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Hażlach
- Rudnik – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Rudnik
- Rudnik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Brody
- Rudnik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Krasocin
- Rudnik – kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Szamotuły

Wikipedia

# rudniki

dawniej: górnik

SJP.pl

W Polsce

- Rudniki – dzielnica Gdańska
- Rudniki – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski
- Rudniki – część wsi Bednarzówka w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Dębowa Kłoda
- Rudniki – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Witonia
- Rudniki – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Pęczniew
- Rudniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Repki
- Rudniki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Tłuszcz
- Rudniki – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Rudniki
- Rudniki – część wsi Pomigacze w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Turośń Kościelna
- Rudniki – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Zawady
- Rudniki – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Raczki
- Rudniki – kolonia w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica
- Rudniki – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Przechlewo
- Rudniki – wieś w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Ryjewo
- Rudniki – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Koniecpol
- Rudniki – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Rędziny
- Rudniki – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Włodowice
- Rudniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Łopuszno
- Rudniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Baćkowice
- Rudniki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Połaniec
- Rudniki – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
- Rudniki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Opalenica
- Rudniki – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno

Wikipedia

# rudno

W Polsce

- Rudno – część miasta Gdańsk
- Rudno – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wołów
- Rudno – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Koronowo
- Rudno – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Czernikowo
- Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Żmudź
- Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Rudno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Milanów
- Rudno – wieś w woj. lubuskim, w pow. nowosolskim, w gminie Nowa Sól
- Rudno – część wsi Besiekierz Nawojowy w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz
- Rudno – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Rudno – część wsi Ilkowice w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Żabno
- Rudno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
- Rudno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Kołbiel
- Rudno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Borkowice
- Rudno – wieś w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Pelplin
- Rudno – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Rudziniec
- Rudno – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Rudno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn
- Rudno – zniesiona nazwa osady leśnej w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn
- Rudno – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo

Wikipedia

# rudny

dotyczący rudy; zawierający rudę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stpol. czerwony

Wiktionary

Rudnyj (kaz. i ros. Рудный) – miasto w północnej części Kazachstanu, w obwodzie kustanajskim, nad Tobołem. Około 129 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrudnɨ, AS: rudny

Wiktionary

# rudo-czarny

w części rudy, w części czarny

SJP.pl

# rudo-zielony

w części rudy, w części zielony

SJP.pl

# rudoblond

blond o odcieniu rudym

SJP.pl

# rudobrązowawy

brązowawy o odcieniu rudym

SJP.pl

# rudobrązowy

brązowy o odcieniu rudym

SJP.pl

# rudobrody

mający rudą brodę; ryżobrody

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma rudy zarost na brodzie

(1.2) taki, który ma rudy podbródek, brodę

Wiktionary

- Fryderyk I Rudobrody – cesarz niemiecki
- Rudobrody – film z 1965 roku, w reżyserii Akiry Kurosawy
- Rudobrody – francuski serial animowany z 1997 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Naczelnik, tęgi, rudobrody Niemiec, nakazawszy im znakiem milczenie, począł następnie nasłuchiwać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈbrɔdɨ, AS: rudobrody

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ryżobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary

# rudobrunatny

brunatny o rudym odcieniu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) brunatny z rudym odcieniem

Wiktionary

# rudobrzuchy

1. o zwierzęciu: mający rudą sierść na brzuchu;
2. drozd rudobrzuchy, błyszczak rudobrzuchy - gatunki ptaków;
3. dikdik rudobrzuchy, koczkodan rudobrzuchy - gatunki ssaków

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma rude podbrzusze

Wiktionary

# rudoczarny

czarny o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudoczelny

gazelopka rudoczelna - gatunek antylopy

SJP.pl

# rudoczerwony

czerwony o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudodzioby

przymiotnik

(1.1) taki, który ma rudy dziób

Wiktionary

# rudogardły

sokół rudogardły, stepówka rudogardła, błękitnik rudogardły - gatunki ptaków

SJP.pl

# rudogłówka

gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb; dzierzba rudogłowa

SJP.pl

Dzierzba rudogłowa, rudogłówka (Lanius senator) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb (Laniidae).

Wikipedia

# rudogłowy

1. dzierzba rudogłowa - gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb; rudogłówka;
2. skrzydliniak rudogłowy - gatunek motyla z rodziny skrzydliniakowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posiada rudą głowę

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔɡˈwɔvɨ, AS: rudogu̯ovy

Wiktionary

# rudolf

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Rudolf – imię męskie pochodzenia germańskiego. Utworzone ze słów „hrod” - sława, chwała i „wolf” - wilk. Imię to zapisywano w Polsce od XII wieku, m.in. w formach Rodulfus, Rudolfus, Rudolf i Rudulf. Często występowało w rodach panujących Austrii i Niemiec. Jego żeńskimi odpowiednikami są Rudolfa i Rudolfina.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rudolf zgadza się, pasawczycy Leopolda przybywają do Pragi i jak każda najemna armia łupią i grabią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrudɔlf, AS: rudolf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Rudolfina ż., Rudolfa ż.

przym. rudolfiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Rudi, Rudek.

Wiktionary

# rudolfa

imię męskie

SJP.pl

Rudolfa, Rudolfina – imiona pochodzenia germańskiego; żeńskie odpowiedniki imienia Rudolf, które wywodzi się od słów oznaczających "sława wilka".

Rudolfa imieniny obchodzi:

- 21 czerwca (na pamiątkę św. Rudolfa, arcybiskupa Bourges +860)
- 25 lipca (na pamiątkę bł. Rudolfa Acquavivy +1583)
- 1 sierpnia (na pamiątkę bł. Rudolfa, ucznia św. Jana Gwalberta +1076)
- 17 października (na pamiątkę św. Rudolfa, biskupa Gubbio +1066)
- 1 grudnia (na pamiątkę św. Rudolfa Sherwina +1581)

Wikipedia

# rudolfina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Rudolfina, Rudolfa – imiona pochodzenia germańskiego; żeńskie odpowiedniki imienia Rudolf, które wywodzi się od słów oznaczających "sława wilka". Rudolfina utworzona jest przy użyciu sufiksu -ina, który służył do tworzenia imion zdrobniałych (por. Albertyna).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fm. Rudolf m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* węgierski: (1.1) Rudolfina

źródła.

== Rudolfina (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|ż. Rudolfina

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔlˈfʲĩna, AS: rudolfʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Rudolf m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fm. Rudolf m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* węgierski: (1.1) Rudolfina

źródła.

== Rudolfina (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|ż. Rudolfina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rudolfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rudolfiny lub z nią związany

SJP.pl

# rudolfostwo

Rudolf z małżonką; Rudolfowie

SJP.pl

# rudolfowie

Rudolf z małżonką; Rudolfostwo

SJP.pl

# rudolfowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rudolfa lub z nim związany

SJP.pl

# rudolicy

1. suseł rudolicy - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;
2. tragopan rudolicy - gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych

SJP.pl

# rudolph

[czytaj: RUdolf] obce imię męskie

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Rudolph – jednostka osadnicza w stanie Ohio, w hrabstwie Wood
- Rudolph – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood
- Rudolph – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

Gminy w USA:

- Rudolph (ang. Rudolph Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

Wikipedia

# rudomino

nazwisko

SJP.pl

Rudomino (lit. Rudamina) – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, siedziba gminy Rudomino.

Wikipedia

# rudonóg

opuchlak rudonóg - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# rudonogi

1. mróżka rudonoga - gatunek błonkówki z rodziny żronkowatych;
2. pędźka rudonoga - gatunek muchówki z rodziny łowikowatych

SJP.pl

# rudonośny

obfitujący w rudę; dostarczający rudy; zawierający rudę

SJP.pl

# rudoogonowy

1. koczkodan rudoogonowy - gatunek małpy;
2. wiewiórka rudoogonowa - gatunek gryzonia

SJP.pl

# rudopióry

przymiotnik

(1.1) taki, który ma rude pióra, pierze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈpʲjurɨ, AS: rudopʹi ̯ury

Wiktionary

# rudopochodny

uzyskany z rudy

SJP.pl

# rudopomarańczowy

pomarańczowy o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudopłowy

płowy o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudoropomasowiec

statek wodny do przewozu ciekłego paliwa i rudy; roporudomasowiec

SJP.pl

# rudorzęsy

mający rude rzęsy

SJP.pl

# rudosamochodowiec

statek wodny do przewozu rudy i samochodów

SJP.pl

# rudość

cecha oznaczająca, że coś ma kolor rdzy; rdzawość, brunatność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest rude; cecha tych, którzy są rudzi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudy mos., rudzielec m., rudzik m., ruda ż.

przym. rudy

przysł. rudo

Wiktionary

# rudości

cecha oznaczająca, że coś ma kolor rdzy; rdzawość, brunatność

SJP.pl

# rudoskrzydły

frankolin rudoskrzydły, chwostka rudoskrzydła - gatunki ptaków

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który ma rude skrzydła

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈskʃɨdwɨ, AS: rudoskšydu̯y

Wiktionary

# rudosterka

rodzaj ptaków z rodziny papugowatych

SJP.pl

# rudosterny

żałobnica rudosterna - gatunek ptaka z rodziny kakaduowatych

SJP.pl

# rudoszary

szary o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudoszyjka

powrózka rudoszyjka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

# rudowąsy

mający rude wąsy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma rude wąsy

Wiktionary

# rudowęglowiec

statek wodny do przewozu węgla i rudy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek handlowy przystosowany do przewozu rudy i węgla;

Wiktionary

Rudowęglowiec – rodzaj masowca – statek wodny przystosowany do przewozu zarówno węgla, jak i rudy.

Posiada duże luki ładunkowe i wzmocnione dno wewnętrzne. Przy pełnym ładunku względnie lekkiego węgla ładownie statku są całkowicie i równomiernie wypełnione. Ładunek ciężkiej i mało przestrzennej rudy układa się stożkowo, co obniża środek ciężkości statku. Statek staje się wówczas zbyt „sztywny” i po przechyle na fali ma tendencję do gwałtownego powrotu do pozycji pionowej. Wpływa to ujemnie na wytrzymałość konstrukcji statku. Dlatego dodatkowo stosowane są pod pokładem tzw. zbiorniki szczytowe – napełniane wodą przy przewożeniu rudy – dla korekty położenia środka ciężkości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po kilkumiesięcznych debatach i przetargach, jakie upłynęły od czasu wycofania z eksploatacji pierwszego statku polskiego przemysłu okrętowego, rudowęglowca „Sołdek”, zapadła wreszcie decyzja co do jego dalszych losów.

Wiktionary

# rudowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bronisław Rudowicz (ur. 1929) – polski ekonomista
- Marianna Rudowicz (1918-1995) – polska pisarka
- Teresa Rudowicz (1928-1994) – polska malarka

Wikipedia

# rudowiec

statek do przewozu rudy

SJP.pl

# rudowski

nazwisko

SJP.pl

# rudowy

pochodzący od rudy (np. rudy żelaza)

SJP.pl

# rudowłos

tykotek rudowłos - gatunek chrząszcza z rodziny kołatkowatych

SJP.pl

# rudowłosa

mający rude włosy; ryżowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy

SJP.pl

- Rudowłosa (film)
- Rudowłosa (powieść Orhana Pamuka)
- Rudowłosa (powieść Jaye Wells)

Wikipedia

# rudowłosy

mający rude włosy; ryżowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający rude włosy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej narażone na promieniowanie są osoby rudowłose, piegowate, o jasnej karnacji i oczach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɔvˈwɔsɨ, AS: rudovu̯osy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudowłosa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rudy; pot. ryżowłosy

Wiktionary

# rudozbiornikowiec

rudowiec ze zbiornikami przystosowanymi do przewozu ładunków ciekłych

SJP.pl

# rudozielony

zielony o rudym odcieniu

SJP.pl

# rudożółty

żółty o odcieniu rudym

SJP.pl

# rudozłoty

złoty o odcieniu rudym

SJP.pl

# rudołowice

wieś w Polsce

SJP.pl

Rudołowice – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Roźwienica.

Wieś należąca do miasta Jarosławia położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie przemyskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# rudy

1. będący koloru rdzy; czerwonobrązowy, ryży, rdzawy;
2. mający rude włosy, np. ruda dziewczyna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) w kolorze rdzy

(1.2) o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rudy (1.2) człowiek lub zwierzę

forma rzeczownika.

(3.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: ruda

Wiktionary

W Polsce

- Rudy – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Solec Kujawski
- Rudy – część wsi Zakrzówek-Wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Zakrzówek
- Rudy – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Końskowola
- Rudy – część wsi Bilczyce w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
- Rudy – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Kuźnia Raciborska
- Rudy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów
- Rudy – część wsi Świnków w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn
- Rudy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrudɨ, AS: rudy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudzielec m., rudasek m., rudaska ż., rudzik mzw., ruda ż., rudość ż., Ruda ż.

przym. rudawy

przysł. rudo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) płomienisty, rdzawy, rudawy, miedziany, ryży

(2.1) rudzielec, rudowłosy, rudowłosa, rudasek, rudaska

Wiktionary

# rudyk

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Mateusz Rudyk – polski kolarz torowy
- Pantelejmon (Rudyk) – rosyjski duchowny prawosławny
- Stefan (Rudyk) – polski duchowny prawosławny

Wikipedia

# rudyment

1. podstawa, fundament, początek;
2. pozostałość, resztka czegoś zniszczonego;
3. w biologii: narząd szczątkowy

SJP.pl

Narząd szczątkowy, narząd rudymentalny, rudyment (łac. rudimentum) – w biologii określa się tak narządy o uproszczonej budowie w porównaniu do ich odpowiedników u innych organizmów, zwłaszcza przodków. Uwstecznienie budowy tych narządów nastąpiło wskutek zatracenia ich pierwotnej funkcji. Narządy szczątkowe zwykle nie spełniają żadnej biologicznej funkcji lub ich funkcja jest marginalna i zazwyczaj w toku ewolucji zanikają. Jeśli jednak narząd taki nie upośledza funkcjonowania organizmu, to nie jest eliminowany przez dobór naturalny. Narządy szczątkowe są pośrednimi dowodami ewolucji.

Wikipedia

# rudymentacja

proces ewolucyjnego uwsteczniania, zanikania narządu w organizmach danego szczepu

SJP.pl

# rudymentarny

1. elementarny, podstawowy;
2. zanikający, szczątkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. początkowy, elementarny, podstawowy, pierwotny

(1.2) książk. szczątkowy, zanikający

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natomiast oczywiście sprawa jest tutaj natury rudymentarnej, dlatego że chodzi o prawo świadka do korzystania z pomocy pełnomocnika, co gwarantuje mu ustawa o sejmowej komisji śledczej.

(1.2) Uprzątanie liści i wywożenie skoszonej trawy zubaża ten rudymentarny ekosystem, przez co konieczne jest podawanie sztucznych nawozów, a nieraz także podlewanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrudɨ̃mɛ̃nˈtarnɨ, AS: rudỹmẽntarny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudyment m., rudymentacja ż., rudymentarność ż.

przym. rudymentalny

przysł. rudymentarnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) początkowy, elementarny, podstawowy, pierwotny, daw. rudymentalny

(1.2) szczątkowy, zanikający, daw. rudymentalny

Wiktionary

# rudyst

przedstawiciel rzędu wymarłych małżów rafowych

SJP.pl

# rudysty

przedstawiciel rzędu wymarłych małżów rafowych

SJP.pl

Hippuritoida, rudysty – wymarły rząd małży zaliczanych do Heterodonta, żyjący w jurze i kredzie, obejmujący gatunki o niejednakowo wykształconych połówkach muszli, z dwoma mięśniami zwieraczy i zawiasami typu pachydontowego.

Najczęściej były to zwierzęta bentoniczne, od późnej jury do późnej kredy żyjące w płytkich morzach strefy równikowej i budujące duże struktury wapienne (np. biostromy) będące odpowiednikiem raf koralowych.

Wikipedia

# rudyszwałd

Rudyszwałd (cz. Rudyšvald, niem. Ruderswald) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice, nad granicą z Czechami, w środkowej części Bramy Morawskiej. Przez wioskę przepływa potok Bełk, który uchodzi do płynącej nieopodal rzeki Odry.

Wikipedia

# rudziak

środowiskowo: wagon do przewozu rudy

SJP.pl

# rudzianin

mieszkaniec Rudy Pabianickiej, Rudy Śląskiej

SJP.pl

# rudzianka

mieszkanka Rudy Pabianickiej, Rudy Śląskiej

SJP.pl

- Rudzianka – struga, dopływ Płoni
- Rudzianka – struga, dopływ Kanału Bema

Wikipedia

# rudzica

W Polsce

- Rudzica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubańskim, w gminie Siekierczyn
- Rudzica – część wsi Podłęże w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Niepołomice
- Rudzica – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Jasienica
- Rudzica – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk

Wikipedia

# rudziczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik;

(1.2) geogr. wieś w Polsce w województwie śląskim w powiecie pszczyńskim, w gminie Suszec;

Wiktionary

W Polsce

- Rudziczka – wieś w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Prudnik
- Rudziczka – wieś w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Suszec

- Rudziczka – dawna gmina wiejska, funkcjonująca w latach 1945-1954
- Rudziczka – zbiorowa gmina wiejska funkcjonująca w latach 1874-1945
- Rudziczka – dawna gromada

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rudziczecki

Wiktionary

# rudziej

stopień wyższy od przysłówka: rudo

SJP.pl

# rudzielec

potocznie: osoba o rudych włosach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś o rudych włosach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) żart. lis

(2.2) środ. sport. w kolarstwie: kask marki Rudy Project

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈd͡ʑɛlɛt͡s, AS: ruʒ́elec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudy mos., rudość ż., ruda ż.

przym. rudy, rudawy

Wiktionary

# rudzielka

rudowłosa kobieta

SJP.pl

# rudzienice

Rudzienice (niem. Raudnitz) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Iława.

Do 1954 roku oraz w latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Rudzienice. W latach 1954–1973 wieś należała i była siedzibą władz gromady Rudzienice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# rudzieniec

Rudzieniec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Milanów.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Parafia św. Jozafata w Gęsi.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Milanów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 134 mieszkańców.

Wikipedia

# rudzienko

W Polsce

- Rudzienko – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Rudzienko – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
- Rudzienko – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Kołbiel

- Rudzienko – dawna gmina wiejska

Zobacz też
  Rudzienko-Kolonia

Wikipedia

# rudzieński

przymiotnik od: Rudna

SJP.pl

# rudzik

1. ptak z rodziny drozdów (Erithacus rubecula); raszka;
2. regionalna nazwa kiełbia (ryba z rodziny karpiowatych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Erithacus rubecula|ref=tak., występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

Wiktionary

- rudzik (Erithacus rubecula) nazywany również raszką, gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych.
- Rudzik – szczyt w Górach Sokolich

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrud͡ʑik, AS: ruʒ́ik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rudy mos., rudość ż.

przym. rudy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) raszka

Wiktionary

# rudziniec

wieś w Polsce

SJP.pl

Rudziniec (niem. Rudzinitz, 1936–1945 Rudgershagen) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec, siedziba gminy Rudziniec oraz nadleśnictwa Rudziniec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego. W miejscowości znajdują się 2 gniazda bociana białego. Populacja wsi liczy 1633 osoby. Historycznie leży na Górnym Śląsku.

Wikipedia

# rudziniecki

przymiotnik od: Rudziniec

SJP.pl

# rudziński

nazwisko

SJP.pl

Rudziński:

- Andrzej Rudziński
- Anna Rudzińska
- Eustachy Rudziński
- Filip Rudziński
- Helena Rudzińska
- Kazimierz Rudziński (Rudzieński), herbu Prus III.
- Krzysztof Rudziński
- Michał Rudziński (Rudzieński), herbu Prus III.
- Weneda Dobaczewska, z domu Rudzińska
- Witold Rudziński
- Zbigniew Rudziński

Wikipedia

# rudzio

zdrobnienie od: Rudolf (imię męskie)

SJP.pl

# rudziszki

Miejscowości

- Rudziszki – miasto na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie trockim, siedziba gminy Rudziszki
- Rudziszki – wieś w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo

na Białorusi:

- Rudziszki, Rudziszki Podwilejskie – chutor w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Ryteń
- Rudziszki, Rudziszki Żusińskie – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Ryteń
- Rudziszki – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Worniany
- Rudziszki 1 – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie ostrowieckim, w sielsowiecie Worniany, siedziba Białoruskiej Elektrowni Jądrowej

Wikipedia

# rudzizna

przestarzale: rudy kolor

SJP.pl

# rudzki

przymiotnik od: Ruda Huta, Ruda Pabianicka, Ruda Śląska

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z: Ruda-Huta

(1.2) związany z: Ruda Pabianicka

(1.3) związany z: Ruda Śląska

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Franciszek Skarbek Rudzki – polski publicysta, pisarz, prawnik i numizmatyk
- Konstanty Rudzki – polski inżynier
- Kazimierz Rudzki – polski aktor, reżyser, konferansjer i pedagog
- Michał Rudzki – polski gracz e-sportowy
- Mikołaj Rudzki – kanclerz ziemski Księstwa Cieszyńskiego

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Ruda-Huta ż.

Wiktionary

# rudłonogi

o cechach rudłonogich (rząd ptaków)

SJP.pl

# rudłonogie

rząd ptaków, gniazdowników, doskonale pływających i nurkujących (należą tu między innymi: fregaty, pelikany, kormorany); wiosłonogie, pełnopłetwe, pelikanowe

SJP.pl

# rufa

tył statku, okrętu, łodzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wiktionary

Rufa – tylna część jednostki pływającej, zarówno w jej części nawodnej, jak i podwodnej. Istnieje wiele rodzajów form konstrukcyjnych ruf. Wraz z rozwojem żeglugi ulegały one modyfikacjom zarówno ze względu na wykorzystywany materiał, przeznaczenie statku, jak i panującą w danych czasach modę. Rufa może być zakończona pawężą zorientowaną prostopadle względem lustra wody lub pochyloną w kierunku rufy, czy dziobu jednostki. Rufa może wystawać nad powierzchnię wody, tworząc nawis rufowy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrufa, AS: rufa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Pup

Wiktionary

# rufin

imię męskie

SJP.pl

Rufin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od imienia Rufus. Łacińska końcówka -inus oznacza przynależność, stąd znaczeniem imienia jest „przynależący do Rufusa”. W języku polskim nie wystąpiło w średniowieczu.

Imię mało popularne w Polsce, o malejącej popularności. W lipcu 2019 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 391 mężczyzn o tym imieniu, w styczniu 2024 – 324 mężczyzn, a w 2025 roku – 317 osób.

Wikipedia

# rufina

imię męskie

SJP.pl

- Rufina (imię)
- Rufina – miejscowość we Włoszech

Wikipedia

# rufinowie

Rufin z żoną

SJP.pl

# rufinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rufina lub z nim związany

SJP.pl

# rufnica

belka stanowiąca zakończenie rufy statku; stewa tylna

SJP.pl

# rufowiec

środowiskowo: statek do połowu ryb w sieci spuszczane z jego tylnej części

SJP.pl

# rufówka

Nadbudówka – konstrukcja znajdująca się na pokładzie jednostki pływającej. Jej zadaniem jest zwiększenie pojemności pomieszczeń pod pokładem (poprzez zwiększenie ich wysokości ponad krawędź burt, choć ich nie dotyka pozostawiając wolne przejście z obu stron). Dodatkowo nadbudówki stanowią obudowę otworów komunikacyjnych takich jak zejściówki.

Wikipedia

# rufowy

przymiotnik od: rufa, np. armata rufowa

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rufą, dotyczący fufy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rufa ż.

Wiktionary

# rufus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Rufus – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „rudowłosy”. Istniało kilkunastu świętych o tym imieniu.

Rufus imieniny obchodzi: 14 czerwca, 27 sierpnia, 25 września, 7 listopada, 21 listopada, 28 listopada i 18 grudnia.

Święci

- Rufus z Damaszku, męczennik (zm. ?) – wspomnienie 25 września
- Rufus z Metzu (+ IV wiek), 9. biskup Metzu, patron kolarzy i grenadierów – wspomnienie 7 listopada, ale również 11 maja oraz 27 sierpnia
- Rufus z Awinionu, biskup – wspomnienie 14 listopada, również 8 i 19 kwietnia
- Rufus, syn Szymona z Cyreny – wspomnienie 21 listopada
- Rufus, męczennik rzymski – wspomnienie 28 listopada

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pozdrówcie wybranego w Panu Rufusa i jego matkę, która jest i moją matką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrufus, AS: rufus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Rufusowy

rzecz. Rufusek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. Rufusowy

rzecz. Rufusek mos.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etymn|łac|Rufus. < etym|łac|rufus. → rudy, rudowłosy

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Rufus

* hiszpański: (1.1) Rufo m.

* łaciński: (1.1) Rufus m.

* niemiecki: (1.1) Rufus m.

* portugalski: (1.1) Rufo m.

* rosyjski: (1.1) Руф m.

* staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) Рꙋѳъ m.

* włoski: (1.1) Rufo m.

źródła.

== Rufus (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Rufus

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rufusek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Rufus

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rufusku, pomóż babci wnieść sprawunki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rufus mos.

przym. Rufusowy

Wiktionary

# rufusowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Rufusa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rufus mos., Rufusek mos.

Wiktionary

# rug

dawniej:
1. dochodzenie urzędowe, śledztwo sądowe; rugi;
2. zmarszczka, bruzda

SJP.pl

Osoby:

- Karl Ludwig Rug – niemiecki historyk
- Thomas Rug – niemiecki malarz

Zobacz też:

- RUG
- Under Rug Swept

Wikipedia

# ruga

tyle co: bura

SJP.pl

Wikipedia

# rugać

potocznie: wyzywać, besztać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rugnąć lub zrugać)

(1.1) wyrażać niezadowolenie z czyjegoś niewłaściwego postępowania w ostry, kategoryczny sposób

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruganie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. besztać, ganić, łajać; pot. objeżdżać, obtańcowywać, obsztorcowywać, sztorcować; wulg. opieprzać, opierdalać

Wiktionary

# ruganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rugać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruga ż., zruganie n.

czas. rugać ndk., zrugać dk., rugnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) besztanie, strofowanie, łajanie

Wiktionary

# rugbista

[czytaj: rugbista albo ragbista] mężczyzna uprawiający rugby; rugbysta

SJP.pl

# rugbistka

→ rugbista; rugbystka

SJP.pl

# rugbowy

→ rugby [czytaj: ragbowy]

SJP.pl

# rugby

[czytaj: rugby albo ragby] drużynowa gra sportowa z użyciem owalnej piłki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

Wiktionary

- rugby – zespołowa gra sportowa i jej odmiany:
  - rugby union – rugby 15-osobowe
    - rugby 7 – 7-osobowa, olimpijska odmiana rugby union
    - rugby 10 – 10-osobowa odmiana rugby
  - rugby league – rugby 13-osobowe
    - rugby league sevens – 7-osobowa odmiana rugby league
    - rugby league nines – 9-osobowa odmiana rugby league

    Wikipedia

    #### Wymowa:

    IPA: ˈruɡbɨ, AS: rugby

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. rugbista m., rugbistka ż.

    przym. rugby'owy

    Wiktionary

# rugby'owy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rugby, dotyczący rugby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rugby n.

Wiktionary

# rugbysta

[czytaj: rugbista albo ragbista] mężczyzna uprawiający rugby; rugbista

SJP.pl

# rugbystka

→ rugbysta; rugbistka

SJP.pl

# rugi

dawniej:
1. usuwanie chłopów z uprawianej przez nich ziemi;
2. dochodzenie urzędowe, śledztwo sądowe; rug

SJP.pl

Rugi chłopskie – działania polegające na całkowitym lub częściowym usuwaniu chłopów z uprawianej przez nich ziemi, w celu powiększenia obszaru folwarku pańszczyźnianego. Rugi odegrały też znacząca rolę w przekształceniu folwarku feudalnego w folwark kapitalistyczny.

Wikipedia

# rugia

należąca do Niemiec wyspa na Morzu Bałtyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. niemiecka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amerykanie właśnie mijali Rugię na wysokości 20 000 m, wciąż przyspieszając.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruɟja, AS: ruǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rugijczyk mos., Rugijka ż.

przym. rugijski

Wiktionary

# rugijski

przymiotnik od: Rugia (największa wyspa niemiecka)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rugią, dotyczący Rugii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rugia ż., Rugijczyk mos., Rugijka ż.

Wiktionary

# rugnąć

zwyzywać

SJP.pl

# rugować

1. usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości
2. wypierać, zastępować coś czymś innym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyrugować)

(1.1) usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości

(1.2) wypierać, zastępować coś czymś innym

(1.3) mat. zmniejszać liczbę zmiennych lub niewiadomych w układzie równań, stosując odpowiednie przekształcenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szlachcie folwarcznej nie zależało jeszcze w tym czasie na rugowaniu chłopów z gruntu.

Wiktionary

# rugowanie

1. usuwać kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczać z nieruchomości
2. wypierać, zastępować coś czymś innym

SJP.pl

# rugownik

w matematyce: rodzaj wyznacznika, typ funkcji

SJP.pl

Rugownik – typ funkcji, której argumentami są pary wielomianów lub – z innej perspektywy – ich współczynniki, co czyni rugownik funkcją wielu zmiennych; jest zdefiniowany wyznacznikiem opisanym niżej. Kluczową własnością rugownika jest to, że wynosi zero wtedy i tylko wtedy, gdy wielomiany te mają wspólny czynnik.

Wikipedia

# rugowy

związany z rugami

SJP.pl

# ruhpolding

Ruhpolding – miejscowość i gmina w południowo-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Bawaria, w regionie Südostoberbayern, w powiecie Traunstein. Leży w Alpach Chiemgawskich, około 12 km na południe od Traunsteinu, przy drodze B305. Liczy 6,3 tys. mieszkańców.

Wikipedia

# ruhra

[czytaj: RUra] rzeka w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Niemczech, prawy dopływ Renu;

Wiktionary

Ruhra (czyt. [ˈrura], niem. Ruhr) jest jedną z najważniejszych rzek Nadrenii Północnej-Westfalii. Jej długość to 219,3 km; jej źródło znajduje się 674 m n.p.m., jej ujście do Renu w Duisburgu - 17 m n.p.m.

Główne miasta to Duisburg, Mülheim an der Ruhr, Essen, Bochum, Hagen i Dortmund.

Wikipedia

# ruina

1. stan zniszczenia, krachu;
2. (zwykle w lm - ruiny) gruzy, resztki zniszczonych budowli;
3. przenośnie:
a) zaniedbany, zniszczony budynek; rudera;
b) coś zniszczonego, ktoś wyniszczony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, w którym coś jest upadłe, zniszczone

(1.2) człowiek zdemoralizowany; człowiek wyniszczony psychicznie i/lub fizycznie

(1.3) krach finansowy lub majątkowy

(1.4) obiekt zniszczony

Wiktionary

- ruiny – pozostałości zniszczonego obiektu budowlanego
- Ruina – okres w historii Hetmanatu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tylko patrzeć, jak nowy dyrektor doprowadzi ten zakład do ruiny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈjĩna, AS: rui ̯ĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

przym. zrujnowany

ims. zrujnowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) upadek, zguba

Wiktionary

# ruinacja

potocznie: doprowadzenie do ruiny, doszczętne zniszczenie; rujnacja, upadek, destrukcja, demolka

SJP.pl

# ruinka

zdrobnienie od: ruina

SJP.pl

# ruiny

1. stan zniszczenia, krachu;
2. (zwykle w lm - ruiny) gruzy, resztki zniszczonych budowli;
3. przenośnie:
a) zaniedbany, zniszczony budynek; rudera;
b) coś zniszczonego, ktoś wyniszczony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, liczba mnoga

(1.1) ogół pozostałości po zniszczonych budowlach

Wiktionary

Ruiny lub ruina (z łac. ruere – przewracać się) – widoczne pozostałości zniszczonego, lecz niecałkowicie rozebranego obiektu budowlanego.

Ruiny powstają na skutek opuszczenia przez użytkowników budowli lub budynków, których dalsze użytkowanie nie jest możliwe lub opłacalne. Proces przekształcania obiektu w ruinę może być również zainicjowany przez zniszczenia wojenne czy klęski żywiołowe. Dalsze niszczenie następuje na przykład poprzez wpływ warunków atmosferycznych lub pozyskiwanie elementów budowlanych z opuszczonego obiektu (kamień, złom stalowy i tym podobne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ludzie opuścili to miasto, wszędzie tylko ruiny i ruiny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

przym. zrujnowany

ims. zrujnowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gruzy, rumowisko

Wiktionary

# ruisdael

Jacob Izaakszoon van Ruisdael lub Ruysdael (ur. ok. 1628 w Haarlemie, zm. 14 marca 1682 tamże) – holenderski malarz, pejzażysta i grafik.

Wikipedia

# ruja

okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków; cieczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. okres wzmożonego popędu płciowego u samic niektórych ssaków

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈruja, AS: rui ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rujka ż.

przym. rujowy

Wiktionary

# rujewit

bóstwo słowiańskie

SJP.pl

Rugiewit (łac. Rugiaeuit) lub Rujewit – bóg czczony przez Ranów wymieniony tylko w dwóch źródłach: Gesta Danorum oraz w Knýtlinga sadze. Jego świątynia, obok świątyni Porewita i Porenuta, znajdowała się w grodzie Charenzy, prawdopodobnie dzisiejszym Gardźcu. Posąg go przedstawiający posiadał siedem twarzy, siedem mieczy przy pasie oraz ósmy w ręku. Pod jego wargami znajdowało się gniazdo jaskółek. Związany przede wszystkim ze sferą wojenną, ale także seksualną.

Wikipedia

# rujka

zdrobnienie od: ruja

SJP.pl

# rujnacja

potocznie: doprowadzenie do ruiny, doszczętne zniszczenie; ruinacja, upadek, destrukcja, demolka

SJP.pl

# rujność

w łowiectwie: stan podniecenia płciowego u samic ssaków

SJP.pl

# rujnować

niszczyć, psuć, doprowadzać do ruiny

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zrujnować)

(1.1) burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny

(1.2) doprowadzać do katastrofy finansowej

(1.3) niszczyć czyjeś zdrowie fizyczne lub psychiczne

czasownik zwrotny niedokonany rujnować się (dk. zrujnować się)

(2.1) burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny siebie samego

(2.2) doprowadzać do katastrofy finansowej siebie samego

(2.3) niszczyć zdrowie fizyczne lub psychiczne siebie samego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rujˈnɔvat͡ɕ, AS: rui ̯novać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruiny ż., ruina ż., rujnowanie n.

ims. zrujnowany

Wiktionary

# rujnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rujnować.

(1.2) obracanie czegoś w ruinę

(1.3) doprowadzanie do krachu, ruiny finansowej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrujnɔˈvãɲɛ, AS: rui ̯novãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruiny ż., zrujnowanie n., ruina ż.

czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

ims. zrujnowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dewastowanie, niszczenie, pustoszenie, obracanie w gruzy, obracanie w gruzy, obracanie wniwecz

Wiktionary

# rujny

rujna - o ciężarnej samicy grubej zwierzyny łownej

SJP.pl

# rujotwórczy

hormon rujotwórczy - żeński hormon płciowy, wytwarzany głównie przez jajniki, także przez jądra i korę nadnerczy, w postaci syntetycznej stosowany w lecznictwie; estrogen

SJP.pl

# rujowisko

1. okres godowy niektórych zwierząt;
2. miejsce, gdzie odbywają się gody u niektórych zwierząt

SJP.pl

# rujowy

przymiotnik od: ruja, np. objawy rujowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z rują, dotyczący rui

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈjɔvɨ, AS: rui ̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruja ż.

Wiktionary

# rujski

przymiotnik od: Ruja (wieś)

SJP.pl

# rukiew

bylina należąca do rodziny kapustowatych, występująca w kilku gatunkach uprawianych m.in. do celów spożywczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nasturtium|ref=tak., rodzaj byliny należący do rodziny kapustowatych;

(1.2) kulin. potrawa z liści rukwi wodnej

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już Rzymianie jadali rukwie i bardzo im smakowały.

Wiktionary

# rukiewnik

bielinek rukiewnik - gatunek motyla z rodziny bielinkowatych

SJP.pl

Rukiewnik (Bunias L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje trzy gatunki występujące w Europie, Azji południowo-zachodniej i wschodniej oraz w północnej Afryce. W Polsce rośnie jeden gatunek introdukowany i zadomowiony – rukiewnik wschodni (B. orientalis).

Wikipedia

# rukola

jednoroczna, przyprawowa roślina zielna z rodziny kapustowatych (rodzaj sałaty), rosnąca dziko w Europie Południowej; rokietta siewna; ruccola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bot. rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa

(1.2) kulin. jarzyna z pikantnych liści rokietty siewnej

Wiktionary

Rokietta siewna (Eruca vesicaria (L.) Cav.) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny kapustowatych. Nazywany bywa też rukolą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Do obiadu podałem dziś sałatkę z rukoli i sera pleśniowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈkɔla, AS: rukola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruccola ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rokietta siewna

Wiktionary

# rukolowy

→ rukola

SJP.pl

#### Patrz:

rukola

# rukosin

Rukosin – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew przy drodze wojewódzkiej nr .

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# rukować

1. dawniej:
a) wchodzić, wmaszerowywać;
b) wyruszać, umykać;
2. gwarowo: wojować, brać udział w wojnie

SJP.pl

# rukwiel

roślina z rodziny krzyżowych, występuje na wybrzeżu morskim w miejscach piaszczystych

SJP.pl

Rukwiel, dziobak (Cakile Mill.) – rodzaj roślin jednorocznych, rzadko bylin, należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje 7 gatunków występujących na półkuli północnej oraz w Australii. W Europie rosną dwa gatunki. Jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest rukwiel nadmorska C. maritima. Rośliny te występują na siedliskach związanych z wybrzeżami morskimi. Lokalnie i w okresach głodu rośliny z tego rodzaju wykorzystywane były jako jadalne.

Wikipedia

# rukwiślad

roślina z rodziny krzyżowych

SJP.pl

Rukwiślad (Erucastrum (DC.) C.Presl) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje od 19 do 27 gatunków. Występują one w Azji, Afryce i Europie. Rukwiślad francuski (E. gallicum) został zawleczony także do Ameryki Północnej. Gatunek ten należy także do polskiej flory jako zadomowiony antropofit, poza tym spotykany bywa rukwiślad rzepicholistny, r. rukwiolistny (E. nasturtiifolium) jako efemerofit.

Wikipedia

# rulada

1. chwyt w zapasach;
2. element w muzyce wokalnej, szybki pasaż

SJP.pl

# ruleta

popularna gra hazardowa znajdująca się w większości kasyn; ruletka

SJP.pl

# ruletka

popularna gra hazardowa znajdująca się w większości kasyn; ruleta

SJP.pl

- ruletka – rodzaj gry hazardowej
- ruletka – przyrząd, narzędzie graficzne
- ruletka – przyrząd geodezyjny
- ruletka – radełko introligatorskie
- Ruletka – album muzyczny Macieja Balcara

zobacz też:

- rosyjska ruletka – gra hazardowa
- Rosyjska ruletka – teleturniej

Wikipedia

# rulewski

nazwisko

SJP.pl

# rulez

wykrzyknik

(1.1) slang. składnik fraz wykrzyknikowych z rzeczownikiem, oznaczających czyjeś przekonanie o wyjątkowości czegoś, o byciu najlepszym w swojej kategorii

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) …pany!, …rządzi!

Wiktionary

# rulik

gatunek śluzowca (rulik nadrzewny)

SJP.pl

# rulon

zwój jakiegoś materiału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cylindryczny zwój z czegoś płaskiego

(1.2) walec z umieszczonych obok siebie monet czy innych okrągłych rzeczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rulonik mrz.

Wiktionary

# rulonik

zdrobnienie od: rulon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: rulon

(1.2) mały lub cienki rulon

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈlɔ̃ɲik, AS: rulõńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rulon mrz.

Wiktionary

# rulonowy

→ rulon

SJP.pl

#### Patrz:

rulon

# rulować

zwijać w rulon

SJP.pl

# rum

1. aromatyczny napój alkoholowy, otrzymywany z trzciny cukrowej;
2. dawniej:
a) rumowisko, gruz;
b) rumor, hałas, wrzawa, zgiełk;
c) wolne miejsce, przejście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

Wiktionary

Rum – napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu (37,5–81%) wytwarzany ze sfermentowanego soku z trzciny cukrowej, koncentratu tego soku lub melasy trzcinowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do ciasta dodaj dwie łyżeczki rumu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũm, AS: rũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumowy

Wiktionary

# rum-owski

{RUM] (Rejestr Usług Medycznych); rumowski

SJP.pl

# rum.

skrót od: rumuński

SJP.pl

skrót

(1.1) = rumuński

Wiktionary

Język rumuński, sporadycznie dakorumuński (rum. română [roˈmɨ.nə]) – język z bałkańskiej gałęzi języków romańskich, którym posługuje się około 22,5 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim Rumunię i Mołdawię, przyległe regiony Bułgarii, Serbii i Ukrainę, a także, w wyniku migracji w XXI wieku, Hiszpanię i Włochy. Mniejsze społeczności rumuńskojęzyczne znajdują się ponadto w innych krajach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Australii. Ma status języka urzędowego w Rumunii, Mołdawii, Wojwodinie (autonomicznej prowincji Serbii), a także w nieuznawanym Naddniestrzu oraz, na poziomie międzynarodowym, w Unii Europejskiej.

Wikipedia

# rumacja

dawniej:
1. zniszczenie, rujnacja;
2. postępowanie sądowe, sprawa sądowa;
3. przeprowadzka, przenosiny

SJP.pl

Rumacja (łac. rumatio) to usunięcie siłą opornego dłużnika z nieruchomości. Pojęcie to występowało w procesie egzekucyjnym w XVI i XVII-wiecznej Polsce. Była to przymusowa egzekucja. Gdy rumacja zawiodła ogłaszano banicję i następował zajazd organizowany przez starostę.

Wikipedia

# rumaczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rumakiem, dotyczący rumaka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumak m.

Wiktionary

# rumak

przestarzałe: rasowy koń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hipol. rasowy koń wierzchowy

(1.2) daw. hipol. koń bojowy pochodzący z europejskiej części Turcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Minęło zaledwie parę dni, a oto do wioski zajeżdża wspaniały orszak zbrojnych rycerzy, na którego czele na pięknym rumaku jechał mąż o pięknym, ale poważnym obliczu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũmak, AS: rũmak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumaczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wierzchowiec

Wiktionary

# rumakować

potocznie: popisywać się odwagą; kozaczyć, kozakować

SJP.pl

# rumas

nazwisko

SJP.pl

# rumb

1. pomocnicza miara nawigacyjna równa 1/32 kąta pełnego, stosowana np. do określania kierunku prądu morskiego;
2. w geodezji: kąt pomiędzy linią południka a jakimś kierunkiem, liczony od 0 do 90 stopni; czwartak

SJP.pl

Rumb – pozaukładowa miara kąta uzyskana przez podział okręgu na 32 części. Niegdyś powszechnie używana w nawigacji morskiej, nieomal całkowicie wyparta przez system 360°. Jeden rumb = 11,25° (0,1963495 rad).

Wikipedia

# rumba

1. szybki taniec kubański w rytmie synkopowanym;
2. utwór muzyczny w takim rytmie

SJP.pl

Rumba – latynoamerykański taniec towarzyski pochodzący z Kuby.

Wikipedia

# rumbowy

→ rumba, → rumb

SJP.pl

#### Patrz:

rumba, → rumb

# rumburak

nazwisko

SJP.pl

Rumburak – czechosłowacki film z 1984 roku, twórców seriali Arabela i Powrót Arabeli – Miloša Macourka i Václava Vorlíčka.

Fabuła opisuje dalsze losy tytułowego bohatera Rumburaka, czarodzieja drugiej kategorii w świecie ludzi, w którym został uwięziony za karę za swe liczne przewinienia.

Wikipedia

# rumcajs

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię rozbójnika, tytułowej postaci z czechosłowackiego filmu animowanego;

Wiktionary

Rumcajs (cz. Rumcajs) – postać literacka, tytułowy bohater cyklu powieści Václava Čtvrtka oraz czechosłowackiego serialu animowanego dla dzieci w reżyserii Ladislava Čapka pod tytułem Rozbójnik Rumcajs. Twórcą graficznego wizerunku rozbójnika jest malarz Radek Pilař. Cykl powieści liczy osiem tomów, a w Polsce wydano cztery z nich: pierwszy, piąty, szósty i siódmy. Serial liczy 39 odcinków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rumcajs spoglądał na jiczyński rynek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũmt͡sajs, AS: rũmcai ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Rumcajsowy, rumcajsowy

Wiktionary

# rumcajsowy

przymiotnik

(1.1) związany z Rumcajsem, taki jak u Rumcajsa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy to na pewno rumcajsowy Jiczyn? (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrũmt͡sajˈsɔvɨ, AS: rũmcai ̯sovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumcajs

Wiktionary

# rumel

dwuosobowa gra w karty, popularna w XIX wieku

SJP.pl

# rumelia

kraina historyczna na Bałkanach

SJP.pl

Rumelia (tur. Rumeli) – kraina historyczna na Bałkanach, której nazwa oznacza „ziemię Rzymian” (w znaczeniu: Bizantyńczyków). Została nadana przez Turków ziemiom stopniowo odbieranym Cesarstwu Bizantyńskiemu i używana w odniesieniu do europejskich posiadłości Imperium osmańskiego, stopniowo rosnących od XIV w. Zasięg Rumelii stopniowo kurczył się od XVIII w., wraz z uszczuplaniem granic imperium. Nazwa ta nie obejmowała Peloponezu, znanego ówcześnie jako Morea.

Wikipedia

# rumelijski

przymiotnik od: Rumelia

SJP.pl

# rumelpikieta

dawniej: rumel (dwuosobowa gra w karty)

SJP.pl

# rumford

Osoby:

- Benjamin Thompson hrabia Rumford (1753-1814) – fizyk

Miejscowości w USA:

- Rumford – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Oxford
- Rumford – jednostka osadnicza w stanie Maine, w hrabstwie Oxford

Gminy w USA:

- Rumford (ang. Rumford Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Oxford

Wikipedia

# rumfordzki

1. przymiotnik od: Rumford (jednostka osadnicza w USA);
2. zupa rumfordzka - zupa rozdawana ubogim

SJP.pl

# rumia

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Rumia (kaszb. Rëmiô, niem. Rahmel) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim.

Wieś duchowna położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1945–1975 miasto administracyjnie należało do tak zwanego dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tak zwanego małego województwa gdańskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poproszę dwa bilety do Rumi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũmʲja, AS: rũmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumski

Wiktionary

# rumiak

nazwisko

SJP.pl

# rumian

roślina zielna z rodziny astrowatych; rumian żółty zwany jest barwierskim

SJP.pl

Rumian (Anthemis L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 160 gatunków (licząc po wyłączeniu 36 gatunków do rodzaju Cota). Występują one w całej Europie, zachodniej Azji, w północnej i wschodniej Afryce. Rosną one zwykle w miejscach suchych, trawiastych lub kamienistych, często na obszarach górskich.

Rośliny aromatyczne, niektóre gatunki są stosowane jako rośliny lecznicze. Niektóre też uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Wikipedia

# rumianek

1. roślina z rodziny astrowatych o właściwościach leczniczych;
2. napar z suszonych koszyczków tej rośliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Matricaria|L.|ref=tak., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

(1.2) napar z rumianku (1.1)

(1.3) środ. przestępcze herbata

Wiktionary

Rumianek (Matricaria L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 5–6 gatunków. Rośliny te występują w całej strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez dwa gatunki introdukowane i zadomowione.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rumianek zawiera m.in. flawonoidy, śluzy, karotenoidy i sole mineralne.

(1.2) Stefan dzień rozpoczyna od gorącego rumianku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɛk, AS: rũmʹi ̯ãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumiankowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. rumnek

Wiktionary

# rumianiej

stopień wyższy od przysłówka: rumiano

SJP.pl

# rumianin

mieszkaniec Rumi

SJP.pl

# rumianka

mieszkanka Rumi

SJP.pl

Rumianka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, w gminie Żabia Wola.

Wieś wchodzi w skład sołectwa Bukówka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

# rumiankowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) zrobiony z rumianku, zawierający rumianek

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z rumiankiem, odnoszący się do rumianku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrũmʲjãŋˈkɔvɨ, AS: rũmʹi ̯ãŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumianek mrz.

Wiktionary

# rumianolicy

przestarzałe: mający rumiane lica

SJP.pl

# rumianość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest rumiane; cecha tych, którzy są rumiani

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumiany

przysł. rumiano

Wiktionary

# rumiany

1. zaczerwieniony na twarzy;
2. czerwony, zaróżowiony z jednej strony;
3. przysmażony, przypieczony na ogniu; złocistobrązowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający czerwony lub różowy kolor

(1.2) o pieczywie wypieczony na brązowy kolor

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziewczyna była rumiana i wyraźnie zmieszana.

(1.2) W tej piekarni mają najlepsze pieczywo: zawsze rumiane i chrupiące.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɨ, AS: rũmʹi ̯ãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumianość ż., rumieniec

czas. rumienić się

przysł. rumiano

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czerwony, różowy, kraśny

Wiktionary

# rumień

zaczerwienienie części skóry wywołane przekrwieniem; erytema

SJP.pl

Rumień – termin medyczny oznaczający miejscowe zaczerwienienie skóry.

Zaczerwienienie jest wynikiem rozszerzenia powierzchownych naczyń krwionośnych. Może wystąpić z przyczyn emocjonalnych, alergii, przegrzania, ale często jest oznaką stanów chorobowych.

Wikipedia

# rumieńce

1. różowe zabarwienie policzków;
2. zaróżowienie owocu

SJP.pl

# rumieńczyk

lekki rumieniec

SJP.pl

# rumienić

czasownik przechodni niedokonany (dk. zarumienić)

(1.1) przypiekać lub przysmażać na złocistobrązowo

(1.2) czynić rumianym; powodować rumieńce; zabarwiać na czerwono

czasownik zwrotny niedokonany rumienić się (dk. zarumienić się)

(2.1) zmieniać kolor na złocistobrązowy pod wpływem pieczenia lub smażenia

(2.2) oblewać się rumieńcem; stawać się czerwonym na twarzy

(2.3) nabierać czerwonego odcienia

(2.4) odznaczać się czerwienią na jakimś tle

(2.5) odczuwać wstyd

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumieniec mrz., rumienienie n.; rumień mrz.

przym. rumieniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przypiekać, przysmażać

(1.2) zarumieniać

(2.1) przypiekać się, przysmażać się

(2.2) czerwienić się

(2.4) czerwienieć

(2.5) wstydzić się

Wiktionary

# rumienica

sadzanka rumienica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

Rumienica – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Lubawa.

Od średniowiecza do I rozbioru Polski (1772 r.) należała do dóbr stołowych biskupów chełmińskich.

W 1906 r. w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim, który trwał tydzień. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Bieżuński, Staniszewski. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czele.

Wikipedia

# rumieniec

1. różowe zabarwienie policzków;
2. zaróżowienie owocu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasowe różowe zabarwienie policzków

(1.2) różowe zabarwienie owocu z jednej strony

Wiktionary

Rumieniec – niezależne od woli, napadowe zaczerwienienie skóry twarzy, zwłaszcza policzków (stąd określenia „spiec raka”, „stanąć w pąsach”, „spłonić się”). Dawniej rumieniec dziewczęta wywoływały także sztucznie (na przykład nacierając policzki sokiem z kłączy konwalii majowej).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rumiany

czas. zarumienić, rumienić

rzecz. rumieńczyk m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pąs

Wiktionary

# rumieniowaty

toczeń (liszaj) rumieniowaty - autoimmunologiczna choroba skóry

SJP.pl

# rumieniuchny

bardzo rumiany

SJP.pl

# rumieńszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: rumiany

SJP.pl

# rumin

Miejscowości

- Rumin – wieś w Chorwacji, w żupanii splicko-dalmatyńskiej, w gminie Hrvace
- Rumin – wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Stare Miasto

Osoby

- Irena Żukowska-Rumin – polska nauczycielka i poetka

Zobacz też

- Rumina

Wikipedia

# ruminacja

1. zwykle w liczbie mnogiej: obsesyjne myśli związane z nieustannymi wątpliwościami co do jakości i faktu wykonanych czynności;
2. przewlekłe zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego;
3. dawniej: przeżuwanie pokarmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. nawracająca myśl o jakimś wydarzeniu, rozpamiętywanie przeszłości;

Wiktionary

- ruminacja – objaw gastroenterologiczny
- ruminacja – objaw psychiatryczny

Wikipedia

# ruminacyjny

→ ruminacja

SJP.pl

#### Patrz:

ruminacja

# ruminować

dawniej:
1. przeżuwać;
2. przetrawiać w myślach, zastanawiać się, rozważać

SJP.pl

# rumiński

nazwisko

SJP.pl

# rumor

hałas spowodowany różnymi odgłosami; wrzawa, łoskot, łomot

SJP.pl

# rumosz

rumowisko skalne przykrywające górotwór

SJP.pl

Wikipedia

# rumoszowy

od rumosz; gleba rumoszowa składająca się z odłamków skalnych

SJP.pl

# rumowisko

1. ruiny jakichś budowli
2. rozdrobniony materiał skalny przenoszony przez rzeki
3. okruchy, odłamki skalne powstałe przez rozkład skał wskutek wietrzenia mechanicznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku

(1.2) geol. nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały

(1.3) geol. odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki

Wiktionary

- rumowisko skalne
- rumowisko rzeczne
- rumowisko perskie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na skutek bombardowań alianckich dzielnica staromiejska zamieniła się w rumowisko.

(1.2) Wietrzenie skały przez zamarzającą w szczelinach wodę doprowadziło do powstania rumowiska.

(1.3) Płynąca tędy rzeka transportuje rumowisko z pobliskich skał.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rumowiskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gruzy, gruzowisko

Wiktionary

# rumowiskowy

przymiotnik od: rumowisko

SJP.pl

# rumowski

przymiotnik od: RUM (Rejestr Usług Medycznych); RUM-owski

SJP.pl

# rumowy

przymiotnik od: rum, np. ciasteczka rumowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z rumem, dotyczący rumu

(1.2) zawierający rum lub tylko mający smak rumu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rum mrz.

Wiktionary

# rumpel

drewniany lub metalowy drążek służący do zmiany położenia steru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej

Wiktionary

Rumpel, drążek sterowy – najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, a mówiąc dokładniej, do wychylania płetwy sterowej. Stanowi je ramię nałożone bezpośrednio na głowicę trzonu steru, lub na górną część płetwy sterowej. Ramieniem tym operuje bezpośrednio sternik, trzymając je w ręku lub (przy stałych kursach) blokując w odpowiedniej pozycji liną, wkładając w odpowiednie wycięcie listwy z karbami lub unieruchamiając w inny sposób.

Wikipedia

# rumpolog

osoba wróżąca i określająca czyjś charakter na podstawie kształtu pośladków

SJP.pl

# rumpologia

wróżenie i określanie czyjegoś charakteru na podstawie kształtu pośladków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. metoda wróżenia z pośladków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeden z brukowców zamieścił wywiad z pierwszym polskim specjalistą od rumpologii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumpolog m., rumpolożka ż.

przym. rumpologiczny

Wiktionary

# rumpologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rumpologią, dotyczący rumpologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumpologia ż., rumpolog m., rumpolożka ż.

Wiktionary

# rumsfeld

Donald Henry Rumsfeld (ur. 9 lipca 1932 w Evanston, zm. 29 czerwca 2021 w Taos) – amerykański polityk, działacz Partii Republikańskiej, sekretarz obrony USA w gabinecie prezydenta George’a W. Busha w latach 2001–2006. Poprzednio również pełnił tę funkcję przez rok i dwa miesiące w administracji Geralda Forda.

Wikipedia

# rumski

przymiotnik od: Rumia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rumią, dotyczący Rumi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumia ż.

Wiktionary

# rumsztyk

potrawa z mięsa wołowego smażona lub duszona z cebulą albo przyrządzana na sposób angielski w stanie półsurowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) kulin. stek z mięsa wołowego;

Wiktionary

Rumsztyk – potrawa (element dania głównego) przygotowywana najczęściej z mięsa wołowego, odmiana steku.

Potrawa ma postać ciętego plastra wołowiny pozyskanej z górnej części zadu o masie od 100 do 150 gramów. W trakcie przygotowywania mięso jest plastrowane, a krawędź tłuszczu i ścięgna cięte. Następnie mięso jest smażone lub duszone, często z dużą ilością cebuli lub przyrządzane na sposób angielski na półsurowo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mięso na rumsztyki pochodzi z górnej części zadu wolego.

Wiktionary

# rumun

potocznie: lokomotywa z napędem spalinowym; spalinowóz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Wiktionary

- Rumuni – naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię
- ST43 – lokomotywa spalinowa zwana także "Rumunem"
- Lxd2 i MBxd2 – pojazdy szynowe zwane żargonowo "Rumunami"

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jako największa grupa imigrantów we Włoszech, Rumuni często są identyfikowani z ogółem wykroczeń popełnianych przez obcokrajowców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũmũn, AS: rũmũn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumunia ż., rumuński m.

:: fż. Rumunka ż.

przym. rumuński

Wiktionary

# rumuneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Rumunka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumunka ż.

Wiktionary

# rumunek

obywatelka Rumunii

SJP.pl

# rumunia

państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Wiktionary

Rumunia (rum. România, IPA: [ro.mɨ'ni.a]) – państwo unitarne w południowo-wschodniej części Europy. Graniczy z Węgrami i Serbią na zachodzie, Bułgarią na południu wzdłuż Dunaju oraz Ukrainą i Mołdawią na północy. Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego. Stolicą i największym miastem Rumunii jest Bukareszt.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rumunia jest już członkiem Unii Europejskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmũɲja, AS: rũmũńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumun m., Rumunka ż., rumuński m.

przym. rumuński

Wiktionary

# rumunizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przyjęte z języka rumuńskiego albo na nim wzorowane

SJP.pl

# rumunka

obywatelka Rumunii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Handel żywym towarem to domena przestępczości zorganizowanej. Ofiarami stręczycieli padają w Niemczech głównie imigrantki – ostatnio coraz częściej Rumunki i Bułgarki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmũŋka, AS: rũmũŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rumuński m., Rumunia ż.

:: fm. Rumun m.

przym. rumuński

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. rumuński m., Rumunia ż.

:: fm. Rumun m.

przym. rumuński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Rumun.

* arabski: (1.1) رومانية ż.

* białoruski: (1.1) румынка ż.

* bułgarski: (1.1) румънка ż.

* czeski: (1.1) Rumunka ż.

* esperanto: (1.1) rumanino

* francuski: (1.1) Roumaine ż.

* hiszpański: (1.1) rumana ż.

* kataloński: (1.1) romanesa ż.

* litewski: (1.1) rumunė ż.

* łotewski: (1.1) rumāniete ż.

* niemiecki: (1.1) Rumänin ż.

* nowogrecki: (1.1) Ρουμάνα ż.

* rosyjski: (1.1) румы́нка ż.

* rumuński: (1.1) română ż.

* słowacki: (1.1) Rumunka ż.

* ukraiński: (1.1) румунка ż.

* włoski: (1.1) romena ż.

źródła.

== Rumunka (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Rumunka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rumuński

związany z Rumunią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. urzędowy język Rumunii;

Wiktionary

Język rumuński, sporadycznie dakorumuński (rum. română [roˈmɨ.nə]) – język z bałkańskiej gałęzi języków romańskich, którym posługuje się około 22,5 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim Rumunię i Mołdawię, przyległe regiony Bułgarii, Serbii i Ukrainę, a także, w wyniku migracji w XXI wieku, Hiszpanię i Włochy. Mniejsze społeczności rumuńskojęzyczne znajdują się ponadto w innych krajach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Australii. Ma status języka urzędowego w Rumunii, Mołdawii, Wojwodinie (autonomicznej prowincji Serbii), a także w nieuznawanym Naddniestrzu oraz, na poziomie międzynarodowym, w Unii Europejskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policja ujęła uchodźców rumuńskich.

(2.1) Jacek biegle mówi po rumuńsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃sʲci, AS: rũmũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rumunia ż., Rumun m., Rumunka ż.

Wiktionary

# rumuńsko-polski

dotyczący Rumunii i Polski

SJP.pl

# rumuńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem rumuńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rumuńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku rumuńskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: rũmũĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# rumuńskość

→ rumuński

SJP.pl

#### Patrz:

rumuński

# run

[czytaj: ran]
1. masowe wycofywanie pieniędzy i papierów wartościowych z banków;
2. masowe wykupywanie jakichś towarów;
3. masowe dążenie do osiągnięcia czegoś lub uczestniczenia w czymś

SJP.pl

Muzyka

- RUN – album studyjny zespołu B’z
- Run – singel Leony Lewis
- Run – singel zespołu Snow Patrol
- Run – singiel Ghostface’a Killaha
- Run – singel zespołu Cascada
- Run – singel Milk Inc.
- Run – singel Amy Macdonald
- RUN – singel zespołu BTS
- Run – singel zespołu OneRepublic
- Run– piosenka i singel z albumu Smolik / Kev Fox

Wikipedia

# runa

1. znak pisma runicznego;
2. w fantastyce i ezoteryce: magiczny symbol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. jęz. znak pisma runicznego;

(1.2) ezot. gry wideo magiczny symbol lub niewielki przedmiot z takim symbolem

Wiktionary

Runy (alfabet runiczny) – alfabet używany do zapisu przez ludy germańskie zwane przez nich fuþark. Niekiedy nazwę „runy” odnosi się także do systemów piśmienniczych stosowanych przez ludy tureckie, takich jak alfabet orchoński oraz rowasz Madziarów. Używany również w obrzędach magicznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrũna, AS: rũna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runy nmos.

przym. runiczny

Wiktionary

# runąć

1. upaść, przewalić się, zawalić się;
2. przenośnie: ponieść klęskę;
3. nagle ruszyć na kogoś, na coś

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. brak)

(1.1) gwałtownie upaść w wyniku działania siły ciężkości

(1.2) gwałtownie zawalić się

(1.3) o planach: gdy nagle stają się niewykonalne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Kolejne miesiące zdawały się potwierdzać słuszność tezy Fukuyamy: w ślad za Polską poszły Węgry, 9 listopada 1989 roku runął Mur Berliński, przez Czechosłowację przetoczyła się aksamitna rewolucja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runięcie n.

Wiktionary

# runda

1. w sporcie: określony czas części spotkania sportowego
2. potocznie: obiegnięcie, okrążenie czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. część pojedynku sportowego

(1.2) ruch po trasie kończącej się w punkcie wyjścia, okrążenie

(1.3) jeden z powtarzalnych etapów np. gry lub negocjacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po rundzie jesiennej reszlanie zajmowali przedostatnie miejsce w tabeli.

(1.2) Klient o mało nie zemdlał z ekstazy i od razu zamówił jeszcze jedną rundę.

(1.3) Japońska odmiana mahjonga jest grą szybką. System punktacji jest uproszczony, więc przerwy między rundami są krótsze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũnda, AS: rũnda

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) okrążenie

Wiktionary

# rundi

język z rodziny bantuidalnych, będący, obok francuskiego, językiem urzędowym w Burundi; kirundi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;

Wiktionary

Język rundi lub kirundi (urundi) – język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi (jako język urzędowy), Tanzanii i Ugandzie, uznawany często za dialekt języka ruanda-rundi. W 1980 roku liczba mówiących wynosiła ok. 4,8 mln.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rundi jest językiem urzędowym w Burundi.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) inna pisownia kirundi, urundi

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Kirundi, Rundi

* francuski: (1.1) kirundi m., roundi m., rundi m.

* słowacki: (1.1) rundčina ż.

* włoski: (1.1) kirundi m., rundi m., urundi m.

źródła.

== rundi (język francuski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) jęz. rundi

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rundka

zdrobnienie od: runda

SJP.pl

# rundowy

→ runda

SJP.pl

#### Patrz:

runda

# runianka

runianka japońska - gatunek krzewinki z rodziny bukszpanowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pachysandra|Michx.|ref=tak., półkrzewiasta roślina uprawiana w celach ozdobnych, dobrze znosząca zacienienie;

Wiktionary

Runianka (Pachysandra Michx.) – rodzaj roślin z rodziny bukszpanowatych. Obejmuje trzy gatunki występujące naturalnie we wschodniej Azji i wschodniej części Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest Pachysandra procumbens Michx.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kwiaty żeńskie u runianki znajdują się tylko w dolnej części kwiatostanu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runo n.

Wiktionary

# runicki

przymiotnik

(1.1) daw. runiczny

Wiktionary

# runiczny

dotyczący najstarszego pisma północnoeuropejskiego z terenów Niemiec i Skandynawii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. dotyczący run, związany z runami

(1.2) zapisany runami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runy nmos., runa ż.

Wiktionary

# runięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|runąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. runąć

Wiktionary

# runista

wróżbita posługujący się runami

SJP.pl

# runistka

→ runista

SJP.pl

#### Patrz:

runista

# runk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Rumunii, na Bukowinie, skupisko Polonii

Wiktionary

Runk (rum. Runcu; ukr. Рунк, Runk) – wieś w Rumunii, w okręgu Suczawa, w gminie Kaczyka. W 2011 roku liczyła 187 mieszkańców.

Wieś jest zamieszkiwana przez mniejszość polską, która stanowi blisko 23% jej ludności.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. runcki

Wiktionary

# runka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. drzewcowa broń, o trójdzielnym żeleźcu, podobnym do trójzęba, z długim grotem pośrodku i dwoma kolcami bocznymi odgiętymi do góry

Wiktionary

Runka – broń drzewcowa spokrewniona z spisą friulską oraz korseką, o żeleźcu trójdzielnym, podobnym do trójzęba, z długim grotem pośrodku i dwoma kolcami bocznymi, odgiętymi księżycowato do góry. Runka wywodzi się z Włoch, w zachodniej Europie upowszechniła się w XVI i XVII wieku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrũnka, AS: rũnka

Wiktionary

# runko

1. zdrobnienie od: runo;
2. delikatna przędza otrzymywana z bawełny po rozczesaniu jej na zgrzeblarkach

SJP.pl

# runmageddon

[czytaj: ranmagedon] ekstremalny bieg z przeszkodami

SJP.pl

# runny

dotyczący tkanin pokrytych puszystą włókienną okrywą, np. runne koce, okrycia, narzuty na fotele

SJP.pl

# runo

1. strzyża owcza; włosy wełniste na skórze zwierzęcia; skóra razem z wełną;
2. powierzchnia włókienna niektórych tkanin;
3. najniższa warstwa roślin w lesie składająca się z roślin zielnych, porostów, mchów, grzybów; podszycie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) masa luźno splątanych włókien, np. z wystrzyżonej sierści;

(1.2) zob. runo leśne.

Wiktionary

Runo – spójna masa luźno ze sobą powiązanych włókien lub innych włóknistych obiektów. Przykładem niech będzie runo owcze czyli zwarta masa owczej sierści otrzymana w procesie strzyżenia owcy (por. słynne Złote runo). Również biblijne Runo Gedeona (runo wełny) jest znanym przykładem runa. Runo to również obiekt kultu w Anatolii i prawdopodobnie na Kaukazie (w postaci całej skóry z sierścią).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) strzyża

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. runianka ż.

frazeologia.

złote runo

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeczeński: (1.1) тӏаргӏа

* rosyjski: (1.1) руно n.

* ukraiński: (1.1) руно n.

źródła.

== runo (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) runo owcze

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrũnɔ, AS: rũno

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) strzyża

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. runianka ż.

frazeologia.

złote runo

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeczeński: (1.1) тӏаргӏа

* rosyjski: (1.1) руно n.

* ukraiński: (1.1) руно n.

źródła.

== runo (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) runo owcze

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# runodajny

dostarczający runa

SJP.pl

# runolog

specjalista w zakresie runologii

SJP.pl

# runologia

nauka zajmująca się badaniem i odczytywaniem pisma runicznego

SJP.pl

# runopodobny

przypominający runy (litery alfabetu runicznego)

SJP.pl

# runowo

wieś w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Runowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Potęgowo
- Runowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
- Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
- Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
- Runowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec
- Runowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Węgorzyno

Wikipedia

# runowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Runowski – polski działacz opozycji w PRL, ślusarz
- Stanisław Runowski – polski urzędnik, poseł na Sejm

Wikipedia

# runowy

przymiotnik od: runo (powierzchnia włókienna niektórych tkanin), np. wyroby runowe

SJP.pl

# runway

[czytaj: ranłej] środowiskowo: pas startowy na lotnisku

SJP.pl

# runy

1. najstarsze pismo północnoeuropejskie, którym posługiwały się plemiona germańskie;
2. zabytki tego pisma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. dawne pismo używane przez ludy germańskie;

(1.2) hist. zabytki pisane runami (1.1)

(1.3) etn. karelskie i fińskie ludowe pieśni epickie

forma rzeczownika.

(2.1) lm. od: run

Wiktionary

Runy (alfabet runiczny) – alfabet używany do zapisu przez ludy germańskie zwane przez nich fuþark. Niekiedy nazwę „runy” odnosi się także do systemów piśmienniczych stosowanych przez ludy tureckie, takich jak alfabet orchoński oraz rowasz Madziarów. Używany również w obrzędach magicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miecz miał nieskomplikowaną rękojeść, wybite wschodnimi runami znaki manufaktury, z Wysp Anvash chyba, bo z drugiej strony Lwa z Morza wytłoczono.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. runa ż.

przym. runiczny

Wiktionary

# rup

[czytaj: rup] skrót od:
1. Rejonowy Urząd Poczty;
2. Rejonowy Urząd Pracy

SJP.pl

# rupert

imię męskie

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Rupert – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Minidoka
- Rupert – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Columbia
- Rupert – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Greenbrier
- Rupert – miasto w stanie Vermont, w hrabstwie Bennington

Wikipedia

# rupia

1.
a) jednostka monetarna Indii;
b) jednostka monetarna Nepalu;
c) jednostka monetarna Pakistanu;
d) jednostka monetarna Mauritiusa;
e) jednostka monetarna Seszeli;
f) jednostka monetarna Sri Lanki;
g) jednostka monetarna Indonezji;
h) jednostka monetarna Malediwów;
2. roślina podwodna o łodydze płożącej się po dnie oraz pływających nitkowatych liściach i kwiatach, rosnąca w wodach słonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) monet. nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

(1.2) monet. waluta Malediwów;

(1.3) bot. nazwa systematyczna|Ruppia|L.|ref=tak., rodzaj podwodnych roślin słonych wód;

Wiktionary

Rupia (sanskr. rūpja = „srebro”) – nazwa jednostki monetarnej kilku państw azjatyckich (Indie, Sri Lanka, Nepal, Pakistan, Indonezja) oraz wyspiarskich krajów na Oceanie Indyjskim (Malediwy, Seszele, Mauritius). Dzieli się na 100 jednostek mniejszych o różnych nazwach w poszczególnych krajach (pajs, sen, laria lub cent).

- rupia indonezyjska – Rupiah
- rupia indyjska – Rupii
- rupia malediwska
- rupia maurytyjska
- rupia nepalska
- rupia pakistańska
- rupia seszelska
- rupia lankijska

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrupʲja, AS: rupʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.3)

rzecz. rupiowate nmos.

przym. rupiowaty, rupiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. ₨

Wiktionary

# rupieć

przedmiot małowartościowy, często bezużyteczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) posp. stary, zepsuty lub zniszczony przedmiot

(1.2) posp. przedmiot bezużyteczny, niepotrzebny

(1.3) pot. pogard. stara, brzydka kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie radio, to zupełny rupieć.

(1.2) Wyrzuć te wszystkie rupiecie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrupʲjɛ̇t͡ɕ, AS: rupʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rupiecie nmos., rupieciarnia ż., rupieciarstwo n., rupieciarz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grat, gruchot, klekot, rzęch, trup

(1.2) klamot, śmieć, gw-pl|Poznań. klunkier

(1.3) raszpla, gw-pl|Poznań. chorlipa

Wiktionary

# rupieciarnia

pomieszczenie zapełnione rupieciami; graciarnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie, w którym składowane są rupiecie

(1.2) iron. pomieszczenie ze starym wyposażeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta twoja rupieciarnia mogłaby być przerobiona na biuro.

(1.2) Ale rupieciarnia z tej pracowni!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrupʲjɛ̇ˈt͡ɕarʲɲa, AS: rupʹi ̯ėćarʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rupieć m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) graciarnia

Wiktionary

# rupieciarstwo

zamiłowanie do zbierania rupieci

SJP.pl

# rupieciarz

człowiek lubiący zbierać rzeczy bezwartościowe; graciarz

SJP.pl

# rupiecie

przedmiot małowartościowy, często bezużyteczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zbiór starych, zniszczonych i nieprzydatnych rzeczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈpʲjɛ̇t͡ɕɛ, AS: rupʹi ̯ėće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rupieć m.

Wiktionary

# rupin

3 miejscowości w Polsce:

- Rupin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Młynarze
- Rupin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Baranowo
- Rupin – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno

Wikipedia

# rupiński

nazwisko

SJP.pl

# rupiowate

o cechach rupiowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Rupia (Ruppia L.) – jedyny rodzaj roślin z rodziny rupiowatych (Ruppiaceae). Obejmuje 8–11 gatunków. Występują one na całym świecie, przy czym jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest rupia morska R. maritima. Są to rośliny wodne rosnące w wodach zasolonych.

Nazwa rodzajowa i rodziny utworzona została od nazwiska niemieckiego botanika – Heinricha Bernharda Ruppa (1688–1719).

Wikipedia

# rupiowaty

o cechach rupiowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rupiowy

1. → rupia;
2. jeziornica rupiowa - gatunek stonki

SJP.pl

# rupniewski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Mieczysław Rupniewski – polski malarz
- Roch Rupniewski – powstaniec listopadowy, belwederczyk, działacz emigracyjny, inżynier, poeta, wolnomularz
- Stanisław Rupniewski – polski urzędnik
- Stefan Rupniewski (strona ujednoznaczniająca)

Wikipedia

# rupnik

roślina stepowa z rodziny astrowatych; cytwar

SJP.pl

# ruprecht

imię męskie

SJP.pl

Robert, Rupert – imię męskie pochodzenia germańskiego, z imienia Hrodebert. Wywodzi się od słów hrod (sława) oraz beraht (jasny, bystry), co oznacza „ten, który jest sławny”, „ten, który żyje w chwale” oraz „ten, który oświeca noce”.

Wikipedia

# ruptura

w medycynie: przepuklina; hernia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przepuklina

(1.2) daw. pot. żart. emerytura

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rupˈtura, AS: ruptura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. erupcja ż., korupcja ż.

Wiktionary

# rupturowy

przymiotnik od: ruptura

SJP.pl

# rura

1. przewód o przekroju pierścieniowym używany zwykle do transportu cieczy i gazów;
2. przestarzale:
a) kość długa ze szpikiem;
b) lufa broni palnej;
3. pospolicie, obraźliwie: kobieta;
4. regionalnie: część pieca kuchennego wykorzystywana do pieczenia i przechowywania dań ciepłych; duchówka, piecyk, piekarnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewód do transportu płynów;

(1.2) słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych

(1.3) lwów. część pieca do przechowywania gorących potraw

(1.4) wulg. kobieta

(1.5) przest. lufa broni palnej

(1.6) kulin. przest. długa kość kulinarna ze szpikiem

(1.7) poznań. kulin. charakterystycznie wygięte kruche ciastko wypiekane i spożywane w okresie niektórych świąt religijnych

wykrzyknik

(2.1) okrzyk do ucieczki

Wiktionary

Rura – element konstrukcyjny o przekroju poprzecznym zwykle w kształcie pierścienia i znacznej długości. Rury są stosowane jako przewody do transportu cieczy i gazów lub jako elementy do budowy maszyn i innych urządzeń technicznych oraz konstrukcji budowlanych. Wykonane mogą być ze stali, żeliwa, metali kolorowych, betonu, żelbetu, tworzyw sztucznych (np. polietylenu, polichlorku winylu). Mogą stanowić także osłonę np. dla prowadzonych przewodów elektrycznych. Stosuje się rury do prowadzenia instalacji w osłonach termicznych tzw. rury termoizolowane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żeby woda popłynęła, musimy połączyć te dwie rury.

(1.2) Bardzo lubię oglądać taniec na rurze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrura, AS: rura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurowanie n., rurkowanie n., rurownica ż., rurki

:: zdrobn. rurka ż., rureczka ż.

czas. rurować, rurkować

przym. rurowy, rurkowy, rurarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tuba

(1.3) duchówka, piecyk, piekarnik

Wiktionary

# ruraczek

ekspresywnie: rurak - potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurowiec, szajowóz

SJP.pl

# rurak

potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurowiec, szajowóz

SJP.pl

# ruralista

Ruralista − specjalista w zakresie planowania przestrzennego wsi i obszarów rolnych; zwany jest również architektem terenów wiejskich. Ruralista zajmuje się również projektowaniem dla celów turystycznych terenów wypoczynkowych znajdujących się poza miastem.

Wikipedia

# ruralistka

→ ruralista

SJP.pl

#### Patrz:

ruralista

# ruralistyczny

wiejski, ludowy

SJP.pl

# ruralistyka

projektowanie i kształtowanie krajobrazu otwartego

SJP.pl

Ruralistyka (łac. ruralis - "wiejskość"), rzadziej rurystyka – nauka o planowaniu i budowie obszarów wiejskich, także o powstawaniu i rozwoju wiejskich form osadniczych. Zajmuje się obszarami położonymi poza miastami, a więc terenami otwartymi, terenami rolniczymi, wsiami, miasteczkami o charakterze rolniczym. W Polsce pojęcie „ruralistyka” jest często traktowane wąsko, obejmując zagadnienia związane jedynie z planowaniem wsi.

Wikipedia

# ruralizacja

przenoszenie elementów kultury, obyczajowości wiejskiej do miasta; rustyfikacja

SJP.pl

Ruralizacja proces społeczny będący przeciwieństwem urbanizacji, polegający na odpływie ludności miejskiej na wieś. Spowodowany jest większą atrakcyjnością terenów pozamiejskich w niektórych regionach. Proces ten oznacza także upodabnianie się terenów miejskich, w szczególności obszarów podmiejskich do obszarów wiejskich i przyjmowanie wiejskiego stylu życia.

Wikipedia

# ruralizm

Wikipedia

# ruralnia

warsztat, w którym dawniej wyrabiano broń palną; rusznikarnia

SJP.pl

# rurarski

związany z wyrobem lub montażem rur

SJP.pl

# rurarz

1. robotnik zajmujący się montażem rur; rurkarz;
2. dawniej: rzemieślnik zajmujący się wyrobem rur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba układająca rury

(1.2) osoba produkująca rury

(1.3) osoba zbierająca rury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młody rurarz poszedł robić ruraż.

(1.2) Jestem rurarzem i mam mały warsztat rurarski na Pradze.

(1.3) Rurarz zabrał niepotrzebne rury miedziane z naszego podwórka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos., rureczka ż., ruraż m., rurarstwo n.

przym. rurowy, rurarski

czas. rurować

wykrz. rura

Wiktionary

# ruraż

budynkowa instalacja z rur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność układania rur

(1.2) efekt układania rur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młody rurarz poszedł robić ruraż.

(1.2) Wczoraj w budynku zrobiono ruraż, dziś podłączamy armaturę sanitarną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurka ż., rureczka ż., rurarz m., rurarstwo n., rurki

przym. rurowy, rurarski

czas. rurować

wykrz. rura

Wiktionary

# rurał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. osoba głupia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruraw, AS: rurau̯

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) starop|rurała.

Wiktionary

# rurała

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. zob. rurał.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: rurał

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈrawa, AS: rurau̯a

Wiktionary

# rurbanizacja

proces niekontrolowanego powiększania się miast; eksurbanizacja, peryurbanizacja

SJP.pl

# rureczka

zdrobnienie od: rurka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: rurka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈrɛt͡ʃka, AS: rurečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurarz mos., ruraż mrz., rurka ż., rurki

przym. rurkowy

wykrz. rura

Wiktionary

# rureczkowaty

przypominający kształtem małą rurkę

SJP.pl

# rureczkowy

1. zbudowany z małych rurek;
2. przypominający kształtem małą rurkę

SJP.pl

# rurecznica

glon morski z rzędu Ceramiales; polisyfonia

SJP.pl

# rurecznik

przedstawiciel rodziny pierścienic zamieszkujący denne strefy wód na całym świecie

SJP.pl

Rurecznik mułowy, rurecznik pospolity (Tubifex tubifex) – gatunek skąposzczeta z rodziny rureczników (Tubificidae).

Wikipedia

# rurecznikowy

zrobiony z wysuszonych rureczników, np. pokarm rurecznikowy

SJP.pl

# rurflet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. jeden z głosów wydawanych przez organy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrurflɛt, AS: rurflet

Wiktionary

# rurka

1. mała rura - przewód o przekroju pierścieniowym;
2. przedmiot w kształcie wąskiej, cienkiej rury, np. rurka z bitą śmietaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: rura

(1.2) mała rura, przewód hydrauliczny

(1.3) przedmiot przypominający rurkę (1.2)

(1.4) biol. rodzaj hymenoforu u grzybów;

(1.5) kulin. zrolowane wafle lub inne ciasto nadziewane bitą śmietaną lub słodką masą;

Wiktionary

- Rurka – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów;
  - Rurka – stacja kolejowa w Rurce, w województwie zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów;
- Rurka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Chojna;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod moim domkiem zakopano jakąś wielką rurkę.

(1.2) Hydraulik wymienił nam dwie nieszczelne rurki od kaloryferów.

(1.3) Do makaronu z serem na słodko lepsze są rurki niż spagetti.

(1.4) Większość jadalnych grzybów ma rurki a nie blaszki.

(1.5) Po szkole często objadam się rurkami z kremem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrurka, AS: rurka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rurki nmos.

:: zdrobn. rureczka ż.

czas. rurkować ndk., rurować ndk.

przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski

wykrz. rura

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kapilara, cewnik

(1.4) hymenofor rurkowy

Wiktionary

# rurkarski

związany z wąskimi, obcisłymi spodniami

SJP.pl

# rurkarz

1. robotnik zajmujący się montażem rur; rurarz;
2. pogardliwie: zniewieściały mężczyzna

SJP.pl

# rurki

1. mała rura - przewód o przekroju pierścieniowym;
2. przedmiot w kształcie wąskiej, cienkiej rury, np. rurka z bitą śmietaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. obcisłe spodnie z nieposzerzanymi nogawkami

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lp. od: rurka

Wiktionary

Rurki, hymenofor rurkowy – u grzybów owocnikowych jest to rodzaj hymenoforu. Hymenofor rurkowy, czyli poroidalny, występuje u wielu grzybów kapeluszowych, a także u grzybów poliporoidalnych i niektórych kortycjoidalnych z owocnikiem rozpostartym, rozpostarto-odgiętym, rozproszonym i siedzącym (przyrośniętym bokiem do drewna). Rurki u grzybów kapeluszowych występują zawsze na dolnej stronie kapelusza, a u owocników rozpostartych na ich zewnętrznej powierzchni. Hymenium w postaci rurek występuje m.in. u gatunków z rzędu borowikowców i żagwiowców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uważam, że tylko szczupłe dziewczyny wyglądają dobrze w dżinsowych rurkach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrurʲci, AS: rurʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rurka ż., rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rury

:: zdrobn. rureczka ż.

czas. rurkować ndk., rurować ndk.

przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski

wykrz. rura

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rury, slimki

Wiktionary

# rurkoczułkowiec

przedstawiciel rodziny pierścienic

SJP.pl

# rurkokwiatowce

rząd roślin okrytonasiennych; wielosiłowce

SJP.pl

# rurkokwiatowe

podrodzina roślin w obrębie astrowatych; Asteroideae

SJP.pl

Wikipedia

# rurkokwiatowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych; wielosiłowiec

SJP.pl

# rurkokwiatowy

o cechach rurkokwiatowych (podrodzina roślin)

SJP.pl

# rurkonos

rodzaj nietoperza z rodziny rudawkowatych

SJP.pl

Rurkonos (Nyctimene) – rodzaj ssaków z podrodziny Nyctimeninae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Wikipedia

# rurkonose

rząd wodnych i nadwodnych ptaków obejmujący 4 rodziny: albatrosy, burzyki, nawałniki i nurce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Procellariiformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

forma przymiotnika.

(2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: rurkonosy

Wiktionary

Rurkonose (Procellariiformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae). Prawdopodobnie wyodrębniły się na wczesnym etapie ewolucji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rząd rurkonosych obejmuje ptaki oceaniczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rurkonosy

Wiktionary

# rurkonosy

o cechach rurkonosych (rząd ptaków)

SJP.pl

# rurkopław

morski stułbiopław tworzący kolonie; cewiopław

SJP.pl

Wikipedia

# rurkopławy

jamochłony z rzędu zaliczanego do gromady stułbiopławów, występujące wyłącznie w morzach pełnosłonych strefy umiarkowanej i podzwrotnikowej

SJP.pl

Wikipedia

# rurkować

przestarzale:
1. układać włosy w karby za pomocą rurek;
2. układać w fałdy; fałdować

SJP.pl

# rurkowatość

cecha czegoś przypominającego rurkę

SJP.pl

# rurkowaty

1. przypominający kształtem rurkę;
2. złożony z części przypominających rurki

SJP.pl

# rurkowiec

potocznie: osoba nosząca rurki (wąskie, obcisłe spodnie)

SJP.pl

# rurkownica

kwiat ogrodowy

SJP.pl

# rurkowy

mający kształt rurki

SJP.pl

# rurkozębne

Wikipedia

# rurmistrz

w dawniej Polsce: osoba nadzorująca miejskie wodociągi

SJP.pl

# rurmus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. techn. rodzaj wodociągu, przepompowni budowany w średniowieczu

Wiktionary

# rurociąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

Wiktionary

Rurociąg – budowla liniowa służąca do przesyłania płynów i mieszanin.

Według Dyrektywy ciśnieniowej (2014/68/UE) rurociągi oznaczają części składowe instalacji rurowych przeznaczonych do transportu płynów, po połączeniu razem w zintegrowany układ ciśnieniowy. Rurociągi obejmują w szczególności rury lub układ rur, kształtki rurowe, złączki, kompensatory, przewody elastyczne lub inne stosowne części składowe przenoszące ciśnienie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez nasz region ma biec jedna z nitek rurociągu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈrɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: ruroćõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rurociągowy

Wiktionary

# rurować

montować rury

SJP.pl

czasownik

(1.1) techn. obudowywać rurami otwory wiertnicze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈrɔvat͡ɕ, AS: rurovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurka ż., rurowanie n., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurki nmos.

przym. rurowy, rurarski

wykrz. rura

Wiktionary

# rurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rurować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrurɔˈvãɲɛ, AS: rurovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos.

przym. rurowy

czas. rurować ndk.

wykrz. rura

Wiktionary

# rurowaty

przypominający rurę

SJP.pl

# rurowiec

potocznie: pojazd mechaniczny, którego rama wykonana jest z rur; rurak, szajowóz

SJP.pl

# rurówka

zwierzę z gromady wieloszczetów; serpula

SJP.pl

# rurownia

dział fabryki zajmujący się produkcją rur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. wydział produkcyjny zakładu, gdzie wytwarza się rury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez własnej rurowni to będzie strata czasu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rura ż., rurka ż.

przym. rurowy

Wiktionary

# rurowy

przymiotnik od: rura (zwykle w znaczeniu: przewód o przekroju pierścieniowym używany zwykle do transportu cieczy i gazów), np. połączenia rurowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. dotyczący rury

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rurownia ż., rurowanie n., rurki nmos., rurka ż., ruraż mrz., rurarz mos., rura ż.

wykrz. rura

czas. rurować ndk.

Wiktionary

# ruryk

Ruryk (staroruski: Рюрикъ trl: Riurikъ, ukr./ros. Рю́рик, staronord. Hrœrikr; ur. ok. 830, zm. 879) – według tradycji kronikarskiej przywódca oddziału Waregów, który osiadł na zaproszenie zbuntowanej ludności przyszłego księstwa Nowogrodzkiego i został ich władcą około 862 roku. Uważany za założyciela państwa ruskiego i protoplastę rodu Rurykowiczów, dynastii panującej w różnych państwach ruskich nieprzerwanie do śmierci cara Fiodora I.

Wikipedia

# rurykowicz

członek dynastii ruskiej wywodzącej się od legendarnego wodza normańskiego Ruryka

SJP.pl

# rurykowicze

dynastia ruska

SJP.pl

Wikipedia

# rurzyca

1. wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim;
2. prawy dopływ Odry;
3. prawy dopływ Gwdy

SJP.pl

## Miejscowość w Polsce

Wg TERYT jest 1

- Rurzyca – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów

Wikipedia

# rurzycki

→ Rurzyca

SJP.pl

#### Patrz:

Rurzyca

# rus

dawna gra w karty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. polit. historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

(1.2) geogr. miasto na Litwie:

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku wsi i osad w Polsce

Wiktionary

Rus (ukr. Рус) – legendarny protoplasta Rusinów (późniejszych Ukraińców, Białorusinów i Rosjan), występujący w polskiej legendzie o trzech braciach. Brat Czecha i Lecha.

Według legendy podanej w Kronice wielkopolskiej był bratem Czecha i Lecha, a bracia mieli przybyć z Panonii. Rusa nie znają późniejsze, czeskie wersje legendy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W średniowieczu mieszkańcy Mazowsza zasiedlali Mazury, Podlasie, Litwę i Ruś.

(1.1) W przeciwieństwie do krajów zachodniosłowiańskich, które znalazły się na peryferiach Kościoła łacińskiego, pośrednio tylko podlegając oddziaływaniu głównych ognisk kultury chrześcijańskiego Zachodu, Ruś korzystała bezpośrednio z kultury Bizancjum, głównej wówczas skarbnicy dorobku cywilizacyjnego świata śródziemnomorskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruɕ, AS: ruś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruski mos./mrz., rusiński mrz., ruskie nmos., Wszechruś ż., Rusin ż., Ruska ż., rusek m., ruska ż., Rusek mos.

przym. ruski, rusiński

Wiktionary

# rusak

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) reg. rudy koń

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Iwan Rusak – radziecki funkcjonariusz organów bezpieczeństwa
- Petro Rusak – ukraiński piłkarz, trener piłkarski
- Tadeusz Rusak – polski żołnierz i funkcjonariusz służb specjalnych

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rusy

Wiktionary

# rusalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rusałką, dotyczący rusałki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusałka ż., Rusałka ż., rusałkowate nmos., rusałeczka ż.

przym. rusałczy, rusałkowaty

Wiktionary

# rusanowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) tereny, na których leżała dawna kolonia, obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Hołubicze;

(1.2) wieś w Rosji, w sielsowiecie kostielcewskim rejonu kurczatowskiego w obwodzie kurskim;

(1.3) osiedle w rejonie zapadnodwińskim;

(1.4) stacja kolejowa w miejscowości Rusanowo (1.3), w rejonie zapadnodwińskim, w obwodzie twerskim, w Rosji;

Wiktionary

- Rusanowo – dawna kolonia. Tereny, na których leżała, znajdują się obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Hołubicze
- Rusanowo – wieś w Rosji, w sielsowiecie kostielcewskim rejonu kurczatowskiego w obwodzie kurskim
- Rusanowo – stacja kolejowa w miejscowości Rusanowo, w rejonie zapadnodwińskim, w obwodzie twerskim, w Rosji

Wikipedia

# rusała

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. rusałka

Wiktionary

# rusałczy

przymiotnik

(1.1) związany z rusałką, dotyczący rusałki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈsawt͡ʃɨ, AS: rusau̯čy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

przym. rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

# rusałeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: rusałka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

przym. rusalny

Wiktionary

# rusałka

1. baśniowa nimfa wodna lub leśna, przebywająca w morzach, jeziorach, rzekach, wabiąca ludzi; wodnica;
2. motyl dzienny z rodziny południc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitsłow. demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

(1.2) ent. nazwa niektórych gatunków motyli z rodziny rusałkowatych, nazwa systematyczna|Nymphalidae|ref=tak.

Wiktionary

Rusałka – w religii Słowian demoniczna istota zamieszkująca lasy, pola i zbiorniki wodne.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ruˈsawka, AS: rusau̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusałkowate nmos.

:: zdrobn. rusałeczka ż.

przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) boginka, panna wodna

Wiktionary

# rusałkowate

rodzina motyli o silnie rozwiniętych i pięknie ubarwionych skrzydłach; południce, południcowate, perłowce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Nymphalidae|Rafinesque|ref=tak., rodzina motyli dziennych;

Wiktionary

Rusałkowate, rusałki, południcowate, południce, perłowce (Nymphalidae) – rodzina z grupy motyli dziennych (Rhopalocera). W 633 rodzajach zawiera 5 700 gatunków rozpowszechnionych na całym świecie (w Polsce 75), m.in. rusałki, przeplatki, dostojki, mieniaki. Mają zredukowaną przednią parę odnóży, zatraciły funkcje kroczne, samiec używa ich do czyszczenia czułek. Gąsienice owłosione lub kolczaste.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przedstawiciele rusałkowatych mają zredukowaną przednią parę odnóży.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusałka ż., rusałeczka ż.

przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) południcowate, południce, perłowce

Wiktionary

# rusałkowaty

o cechach rusałkowatych (rodzina motyli)

SJP.pl

# ruse

dawniej, dziś regionalnie: mający jasne włosy (blond lub rude)

SJP.pl

Ruse (bułg. Русе; tur. Rusçuk; łac. Sexaginta Prista) – miasto w Bułgarii, nad Dunajem, piąte pod względem liczby mieszkańców w kraju. Stolica obwodu Ruse i gminy Ruse. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 września 2023 roku miejscowość liczyła 141 474 mieszkańców.

Wikipedia

# rusecki

nazwisko

SJP.pl

# rusek

1. lekceważąco o Rosjaninie; ruski (Ruski), Rusek;
2. w żargonie uczniowskim - lekcja języka rosyjskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. Rosjanin

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. zob. Ruska.

Wiktionary

Miejscowości w Polsce:

- Rusek Mały
- Rusek Wielki
- Rusek (województwo pomorskie) - nazwa zniesiona osady

Miejscowość w Czechach:

- Rusek (Hradec Králové)

Osoby:

- Ewa Nowicka-Rusek – polska antropolog
- Franciszek Rusek – polski prawnik (* 1924)
- Josef Rusek – czeski biolog glebowy (* 1938)
- Ladislav Rusek – czeski artysta-plastyk i publicysta (* 1927)
- Paweł Rusek – polski siatkarz (* 1983)
- Václav Rusek – czeski historik farmacji (* 1928)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Był czas, że Ruski chciały Paryż zdobywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ruś ż., rusek mos.

:: fż. ruska ż., Ruska ż.

przym. ruski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. rusek; pogard. Ruski, kacap, Moskal; neutr. Rosjanin

Wiktionary

# rushdie

[czytaj: raszdi] nazwisko

SJP.pl

# rusiec

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Rusiec – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Rusiec
- Rusiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pruszkowskim, w gminie Nadarzyn
- Rusiec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wapno

- Rusiec – gmina wiejska
- Rusiec – dawna gromada
- Rusiec – przystanek kolejowy w Ruścu, w województwie wielkopolskim

Wikipedia

# rusiecki

przymiotnik od: Rusiec

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ruszczą, dotyczący Ruszczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ruszcza ż.

Wiktionary

# rusin

mieszkaniec Rusi (jednego z wielu historycznych państw i regionów)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedstawiciel narodu wschodniosłowiańskiego;

(1.2) hist. mieszkaniec Rusi

(1.3) etn. przedstawiciel wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej

(1.4) stpol. wyznawca prawosławia lub grekokatolicyzmu

Wiktionary

W Polsce

- Rusin – nieczynny kolejowy przystanek osobowy w Ostrowie, w gminie Powidz, w powiecie słupeckim

Ukraina:

- Rusin – wieś

Osoby:

- Kinga Rusin – polska dziennikarka
- Marek Rusin – polski inżynier
- Mateusz Rusin – polski aktor
- Rudolf Rusin – polski milicjant
- Zbigniew Rusin

Inne:

- (26390) Rušin – planetoida

Zobacz też:

- Russin

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Ruś, Rus, Rosja

:: fż. Rusinka

przym. rusiński, ruski, rosyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) Rus

Wiktionary

# rusinek

nazwisko

SJP.pl

# rusiniak

nazwisko

SJP.pl

# rusinka

mieszkanka Rusi (jednego z wielu historycznych państw i regionów)

SJP.pl

Rusinka – utwór macedońskiego piosenkarza Włatka Iliewskiego wydany w 2011. Autorami piosenki są Gilgor Koprov, Władimir Dojčinowski, Jovan Jovanov i Marek Marinkoviḱ-Slatkaristika. Oficjalny teledysk do piosenki ukazał się 17 marca 2011, a jego reżyserem został Boško Stoliḱ.

Wikipedia

# rusinów

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Rusinów – część miasta Mikołów
- Rusinów – część miasta Muszyna
- Rusinów – wieś w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Świebodzin
- Rusinów – część wsi Siecieborzyce w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Szprotawa
- Rusinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Borkowice
- Rusinów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Rusinów
- Rusinów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Majdan Królewski
- Rusinów – część wsi Zachwiejów w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Padew Narodowa
- Rusinów – przysiółek wsi Jamno w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Mykanów

Wikipedia

# rusinowice

Wikipedia

# rusinowo

W Polsce

- Rusinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Rusinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rypin
- Rusinowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Sadlinki
- Rusinowo – część wsi Porąbka w woj. śląskim, w pow. bielski, w gminie Porąbka
- Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Postomino
- Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Świdwin
- Rusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Tuczno
- Rusinowo – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia

# rusinowski

przymiotnik od: Rusinowo, Rusinów

SJP.pl

# rusiński

→ Rusin

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Rusinami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wschodniosłowiański język używany przez Rusinów;

Wiktionary

- język rusiński – język słowiański używany przez Rusinów
- Rusiński – nazwisko

Wikipedia

#### Patrz:

Rusin

#### Powiązane:

rzecz. Rusin m., Rusinka ż., Ruś ż.

Wiktionary

# ruska

lekceważąco o Rosjance; Ruska, Sowietka (sowietka), kacapka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. Rosjanka

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. zob. Rusek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruska, AS: ruska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ruś ż., ruska ż.

:: fm. rusek mos., Rusek mos.

przym. ruski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogard. ruska, kacapka; neutr. Rosjanka

Wiktionary

# ruski

1. dotyczący Rusi;
2. potocznie, lekceważąco:
a) rosyjski (związany z Rosją);
b) radziecki (związany ze Związkiem Radzieckim);
3. pierogi ruskie - rodzaj pierogów o nadzieniu serowo-cebulowo-ziemniaczanym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. Rosjanin

forma rzeczownika.

(2.1) depr. plural|Rusek.

(2.2) D. lp.; M., B. i W. lm. od: Ruska

Wiktionary

Ruski – zlikwidowana wąskotorowa stacja kolejowa we wsi Borowica, w województwie lubelskim, w Polsce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) pot. Kiedyś Ruskie pod stolicę podeszły.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ruś ż., rusek mos., Rusek mos.

:: fż. ruska ż., Ruska ż.

przym. ruski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ruski; pogard. rusek, kacap, Moskal; neutr. Rosjanin

Wiktionary

# ruskie

ruskie pierogi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. kulin. pierogi ruskie

forma przymiotnika.

(2.1) plural|ruski.

forma rzeczownika.

(3.1) depr. plural|ruski.

Wiktionary

Ruskie (ukr. Руське) – nieistniejąca obecnie wieś w Bieszczadach na terenie gminy Lutowiska, położona na lewym brzegu Sanu, naprzeciwko Chmiela.

Lokowana przed 1580 rokiem na prawie wołoskim w dobrach Kmitów. W 1921 r. liczyła 30 domów i 184 mieszkańców – samych grekokatolików. We wsi była niewielka cerkiew zbudowana w 1848 roku i dwór. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Ruskiem była Krystyna Niemczewska i współwłaściciele.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjdź na obiad, będą ruskie.

(3.1) I co? Ruskie znowu zbombardowały Ukrainę!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ruś m.

przym. ruski

Wiktionary

# ruskin

[czytaj: raskin] nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Ruskin – jednostka osadnicza w stanie Floryda, w hrabstwie Hillsborough
- Ruskin – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Nuckolls
- John Ruskin – krytyk angielski

Wikipedia

# ruskość

ruski charakter

SJP.pl

# ruśkowski

nazwisko

SJP.pl

# rusnak

nazwisko

SJP.pl

# ruśniatka

gatunek rośliny z rodziny astrowatych

SJP.pl

# rusocice

W Polsce

- Rusocice – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Żary
- Rusocice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów

- Rusocice – dawna gromada

Wikipedia

# rusocin

3 miejscowości w Polsce

- Rusocin – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Nysa
- Rusocin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Dolsk
- Rusocin – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański

inne

- Rusocin – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, w sielsowiecie Rajca

Wikipedia

# rusofil

zwolennik, sympatyk tego, co rosyjskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy prezydent jest rusofobem, a premier rusofilem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈsɔfʲil, AS: rusofʹil

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusofilstwo n.

przym. rusofilski

Wiktionary

# rusofilia

sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie; rusofilstwo, rusofilizm, moskalofilizm, moskalofilstwo

SJP.pl

Rusofilia, rusofilstwo, rusofilizm – przychylny stosunek wobec Rosji, jej historii, języka, kultury, obyczajów czy do samych Rosjan. Antonimem rusofilii jest rusofobia.

Rusofilia w kontekście historycznym jest zjawiskiem związanym z narodami, które miały stały kontakt z Rosją, często sąsiadując z nią lub będąc pod jej okupacją. W częściach Europy Wschodniej rusofilia zaczęła pojawiać się od początku XX wieku w charakterze ruchu mniejszościowego (patrz moskalofilstwo).

Wikipedia

# rusofilizm

rusofilstwo, moskalofilizm, moskalofilstwo;
1. sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie;
2. przychylność dla dawnego ruchu społeczno-politycznego wśród ludności ukraińskiej na terenie Galicji, dążącego do sojuszu z carską Rosją

SJP.pl

# rusofilka

→ rusofil

SJP.pl

#### Patrz:

rusofil

# rusofilski

przyjazny Rosji, wszystkiemu co rosyjskie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) nacechowany rusofilstwem, sympatyzujący z Rosją, Rosjanami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusofilstwo n., rusofil mos., rusofilka ż., rusofilia ż.

Wiktionary

# rusofilstwo

rusofilizm, moskalofilizm, moskalofilstwo;
1. sympatia do Rosjan i wszystkiego, co rosyjskie;
2. przychylność dla dawnego ruchu społeczno-politycznego wśród ludności ukraińskiej na terenie Galicji, dążącego do sojuszu z carską Rosją

SJP.pl

# rusofob

osoba negatywnie nastawiona do wszystkiego, co rosyjskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek nielubiący Rosjan i Rosji, ksenofobicznie traktujący sprawy rosyjskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy prezydent jest rusofobem, a premier rusofilem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈsɔfɔp, AS: rusofop

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusofobia ż.

:: fż. rusofobka ż.

przym. rusofobiczny

Wiktionary

# rusofobia

wrogość lub niechęć do Rosjan i do wszystkiego, co rosyjskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

Wiktionary

Rusofobia – postawa wyrażająca niechęć lub strach przed Rosją, Rosjanami lub rosyjską kulturą. Przeciwieństwem rusofobii jest rusofilia.

Historycznie rusofobia obejmowała zarówno inicjowane przez państwo jak i oddolne prześladowania i dyskryminację, a także propagandę zawierającą nastroje antyrosyjskie. W Europie rusofobia opierała się na różnych mniej lub bardziej uzasadnionych obawach przed rosyjskim podbojem Europy, takich jak te oparte na fałszerstwie Testamentu Piotra Wielkiego stworzonym we Francji w XIX wieku, a później powracających w Wielkiej Brytanii obaw przed rosyjskim atakiem na Indie w związku z Wielką Grą. Istniejące wcześniej nastroje antyrosyjskie w Niemczech są uważane za jeden z czynników wpływających na traktowanie ludności rosyjskiej pod okupacją niemiecką podczas II wojny światowej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) rusofilstwo

hiperonimy.

(1.1) ksenofobia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. rusofob m., rusofobka ż.

przym. rusofobiczny

przysł. rusofobicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Russophobia

* białoruski: (1.1) русафобія ż.

* bułgarski: (1.1) русофобство n.

* duński: (1.1) russofobi w.

* hiszpański: (1.1) rusofobia ż.

* niemiecki: (1.1) Russophobie ż.

* nowogrecki: (1.1) ρωσοφοβία ż.

* rosyjski: (1.1) русофобия ż.

* ukraiński: (1.1) русофобія ż.

źródła.

== rusofobia (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ru.so.ˈfo.βja.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. rusofobia

odmiana.

(1.1) lp. rusofobia; lm. rusofobias

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrusɔˈfɔbʲja, AS: rusofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusofob m., rusofobka ż.

przym. rusofobiczny

przysł. rusofobicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) rusofilstwo

hiperonimy.

(1.1) ksenofobia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. rusofob m., rusofobka ż.

przym. rusofobiczny

przysł. rusofobicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Russophobia

* białoruski: (1.1) русафобія ż.

* bułgarski: (1.1) русофобство n.

* duński: (1.1) russofobi w.

* hiszpański: (1.1) rusofobia ż.

* niemiecki: (1.1) Russophobie ż.

* nowogrecki: (1.1) ρωσοφοβία ż.

* rosyjski: (1.1) русофобия ż.

* ukraiński: (1.1) русофобія ż.

źródła.

== rusofobia (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ru.so.ˈfo.βja.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. rusofobia

odmiana.

(1.1) lp. rusofobia; lm. rusofobias

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rusofobiczny

→ rusofobia

SJP.pl

#### Patrz:

rusofobia

# rusofobka

kobieta mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co rosyjskie

SJP.pl

# rusowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Rusowicz:

- Ada Rusowicz (1944–1991) – polska piosenkarka
- Ania Rusowicz (ur. 1983) – polska piosenkarka

Wikipedia

# rusowo

Rusowo – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Ustronie Morskie.

Według danych urzędu gminy z 2005 roku wieś miała 372 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Rusowo.

Wikipedia

# russ

skrót od: Rada Uczelniana Samorządu Studenckiego

SJP.pl

Russ – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Dolny Ren.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 1113 osoby, 96 os./km².

Wikipedia

# russel

- krem russel – rodzaj kremu do przekładania ciast
- Russel – forma imienia Russell

Wikipedia

# russell

[czytaj: rasel] nazwisko, m.in. Bertrand Russell (1872-1970) - uczony angielski

SJP.pl

Osoby o nazwisku Russell:

- Alice Russell – angielska piosenkarka soulowa
- Bertrand Russell – brytyjski matematyk i filozof
- Bill Russell – były amerykański koszykarz i pierwszy czarnoskóry trener w NBA
- Charles Taze Russell – twórca ruchu Badaczy Pisma Świętego
- Craig Russell – brytyjski pisarz, specjalizujący się w powieściach kryminalnych
- Dale Russell – kanadyjski paleontolog
- George Russell – brytyjski kierowca wyścigowy
- George William Russell – irlandzki poeta, malarz, mistyk, filozof i publicysta, założyciel irlandzkiego ruchu teozoficznego
- Harold Russell – kanadyjsko-amerykański aktor
- Henry Russell – amerykański lekkoatleta, mistrz olimpijski z 1928
- Henry Norris Russell – amerykański astronom
- Jane Russell – amerykańska aktorka
- John Russell Hind – brytyjski astronom
- Ken Russell – brytyjski reżyser filmowy
- Kurt Vogel Russell – amerykański aktor filmowy
- Lillian Russell – amerykańska aktorka
- Rosalind Russell – amerykańska aktorka
- Scott Russell – amerykański motocyklista (ur. 1964)
- Scott Russell – kanadyjski lekkoatleta, oszczepnik (ur. 1979)
- Theresa Russell – amerykańska aktorka filmowa

Wikipedia

# russo

Russo, właśc. Ricardo Soares Florencio (ur. 15 stycznia 1976 w Recife) – brazylijski piłkarz, występujący na pozycji prawy obrońca. Obecnie występuje w EC Santo André.

Wikipedia

# russocice

Russocice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Władysławów.

Do 1870 istniała gmina Russocice. W okresie II Rzeczypospolitej wieś była siedzibą gminy Władysławów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# rustaweli

- Rustaweli Szota – XII-wieczny gruziński poeta
- Rustaweli – stacja metra w Tbilisi
- Rustawelis Gamziri – największa ulica w Tbilisi w Gruzji

Wikipedia

# rustawi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Wiktionary

Rustawi (gruz. რუსთავი) – miasto w południowo-wschodniej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia, nad rzeką Kurą.

Miasto zostało założone w 1948 r. w pobliżu dużego zakładu metalurgicznego, na miejscu starego osiedla, zniszczonego przez Timura około 1400 r. Czwarte co do wielkości miasto kraju, liczy ponad 100 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Między innymi uczestnicy Sympozjum zwiedzili Rustawskie Zakłady Metalurgiczne i zbudowane obok nowe miasto Rustawi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rustawski

Wiktionary

# rustawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rustawi, dotyczący Rustawi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Między innymi uczestnicy Sympozjum zwiedzili Rustawskie Zakłady Metalurgiczne i zbudowane obok nowe miasto Rustawi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rustawi n.

Wiktionary

# rustyfikacja

przenoszenie elementów kultury, obyczajowości wiejskiej do miasta; ruralizacja

SJP.pl

# rustyk

dekoracyjne wykończenie ścian budynku okładziną z chropowato obciosanego kamienia; rustyk

SJP.pl

Rustyk (łac. Rusticus) – imię męskie pochodzenia łacińskiego, od rusticus - "rustykalny". Patronem tego imienia jest św. Rustyk, mnich (V wiek).

Rustyk imieniny obchodzi 25 kwietnia, 17 sierpnia, 10 października, 14 października i 26 października.

Żeński odpowiednik: Rustyka.

Zobacz też:

- Saint-Rustice

Wikipedia

# rustyka

dekoracyjne wykończenie ścian budynku okładziną z chropowato obciosanego kamienia; rustyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dekoracyjne wykończenie ściany okładziną z chropowato ociosanego kamienia na wzór naturalnego łomu kamiennego;

Wiktionary

Rustyka – sposób dekoracyjnego obrobienia faktury powierzchni muru kamiennego lub kamiennej okładziny ściennej, tak aby miały surowy wygląd (zwany popularnie „na dziko”). Polegał na obłupaniu albo odbiciu krawędzi kamiennego bloku przy pomocy odbijaka. Obrobione w ten sposób lico było imitacją naturalnego łomu kamiennego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rustykalny

przysł. rustykalnie

Wiktionary

# rustykalizm

zamiłowanie do życia wiejskiego

SJP.pl

# rustykalnie

przysłówek

(1.1) w sposób rustykalny, wiejsko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W domu znajdują się rustykalnie wykończone meble

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rustykalny

rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

Wiktionary

# rustykalność

zespół cech charakterystycznych dla wsi i wieśniaków; ludowość, chłopskość, wiejskość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co rustykalne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myślę nie tylko o Brodzińskim, lecz o pewnych cechach mentalności polskiej utrwalonych w kulturze bądź świadomie wówczas lansowanych, takich jak idyllizm, słowiańskość, rustykalność.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rustykalny

przysł. rustykalnie

Wiktionary

# rustykalny

książkowo: mający związek ze wsią i jej mieszkańcami; wiejski, chłopski, wieśniaczy, ludowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. o wiejskim charakterze (mówiąc o przedmiotach, budynkach itp.)

(1.2) hist. wiejski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedmieścia charakteryzują się zabudową w stylu rustykalnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrustɨˈkalnɨ, AS: rustykalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

przysł. rustykalnie

Wiktionary

# rustykostwo

Rustyk z małżonką; Rustykowie

SJP.pl

# rustykować

rzadko: okładać rustyką

SJP.pl

# rustykowany

rzadko: okładać rustyką

SJP.pl

# rustykowie

Rustyk z małżonką; Rustykostwo

SJP.pl

# rustykowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rustyka lub z nim związany

SJP.pl

# rusy

dawniej, dziś regionalnie: mający jasne włosy (blond lub rude)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. rudy

Wiktionary

Rusy (niem. Rossen, dawn. pol. Rosiny) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rusak

Wiktionary

# rusycysta

specjalista w dziedzinie rusycystyki (nauki o języku i literaturze rosyjskiej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. jęz. znawca języka, literatury i kultury rosyjskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusycyzm mrz.

Wiktionary

# rusycystka

→ rusycysta

SJP.pl

#### Patrz:

rusycysta

# rusycystyczny

→ rusycystyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rusycystyką, dotyczący rusycystyki

Wiktionary

#### Patrz:

rusycystyka

#### Powiązane:

rzecz. rusycyzm mrz., rusycystyka ż.

Wiktionary

# rusycystyka

→ rusycysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka związana z kulturą, językiem i literaturą Rosji

Wiktionary

Filologia rosyjska (rusycystyka) – dyscyplina zajmująca się badaniem języka, kultury i literatury rosyjskiej. Stanowi część slawistyki.

Wikipedia

#### Patrz:

rusycysta

#### Powiązane:

przym. rusycystyczny

rzecz. rusycyzm mrz.

Wiktionary

# rusycyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku rosyjskim albo z niego przejęte

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;

Wiktionary

Rusycyzmy (rzadko: rusyzm) – zapożyczenia rosyjskie, wyrazy, ich znaczenia i formy, związki wyrazowe i konstrukcje językowe przejęte z języka rosyjskiego lub wzorowane na jego modelach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mówili dobrą polszczyzną, z minimalną domieszką rusycyzmów, jak zresztą mówi lud na całem Podlasiu i Chełmszczyźnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈsɨt͡sɨsm̥, AS: rusycysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusycystyka ż., rusycysta mos., rusycystka ż., rusyfikacja ż.

czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

przym. rusycystyczny

Wiktionary

# rusyfikacja

przyjmowanie lub narzucanie kultury rosyjskiej i języka rosyjskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. kult. polit. narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

Wiktionary

Rusyfikacja – proces dobrowolnego lub przymusowego przyswajania języka rosyjskiego i kultury rosyjskiej przez osoby lub zbiorowości funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W styczniu 1900 ministrem ds. Finlandii został Wiaczesław Plehwe, jeden z autorów manifestu z 15 lutego 1899 i zwolennik rusyfikacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrusɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: rusyfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusycyzm mrz., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., rusyfikowanie n.

czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rusyfikowanie, zruszczanie

Wiktionary

# rusyfikacyjny

dotyczący rusyfikacji

SJP.pl

# rusyfikator

osoba narzucająca kulturę rosyjską i język rosyjski

SJP.pl

# rusyfikatorka

kobieta zajmująca się rusyfikacją

SJP.pl

# rusyfikatorski

→ rusyfikator

SJP.pl

#### Patrz:

rusyfikator

# rusyfikować

narzucać kulturę rosyjską, zaszczepiać język i cechy właściwe Rosjanom; ruszczyć

SJP.pl

# rusyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) narzucanie albo przyjmowanie języka i kultury rosyjskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusyfikacja ż., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., zrusyfikowanie n.

czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. ruszczenie

Wiktionary

# rusyzm

wyraz pochodzący z języków używanych na wschodnich kresach dawnej Polski

SJP.pl

Rusycyzmy (rzadko: rusyzm) – zapożyczenia rosyjskie, wyrazy, ich znaczenia i formy, związki wyrazowe i konstrukcje językowe przejęte z języka rosyjskiego lub wzorowane na jego modelach.

Wikipedia

# ruszać

1. zaczynać czynność poruszania się w jakimś kierunku;
2. zmieniać miejsce położenia czegoś, wykonywać ruchy;
3. dotykać czegoś;
4. zaczynać funkcjonowanie

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. ruszyć)

(1.1) wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu

(1.2) rozpoczynać działanie

(1.3) pot. dotykać

(1.4) pot. powodować silne emocje

(1.5) pot. uszczuplać zasoby

czasownik zwrotny niedokonany ruszać się (dk. ruszyć się)

(2.1) wprawiać siebie w ruch lub w nim pozostawać, wykonywać ruch

(2.2) wykonywać jakieś działanie, rozpoczynać wykonywanie działania

(2.3) pot. uprawiać aktywność fizyczną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Na trasę rusza kolejny zawodnik! – Krzyknął do mikrofonu sprawozdawca sportowy.

(1.3) Nie ruszaj tego, bo zbabrzesz!

(1.4) To mnie rusza.

(2.2) Rusz się! Musimy już iść.

(2.3) On się prawie nie rusza, nic dziwnego, że grubnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruʃat͡ɕ, AS: rušać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruch m., ruchomość ż., rozruch m., poruszenie n., wzruszenie n., ruchacz m., ruszanie n., ruszenie n.

czas. ruchać, ruszyć dk., poruszać ndk., poruszyć dk., wyruszać ndk., wyruszyć dk., rozruszać, wzruszać, obruszać

przym. ruchomy, ruchliwy, ruchowy, rozruchowy, poruszający, wzruszający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) kręcić

Wiktionary

# ruszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ruszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈʃãɲɛ, AS: rušãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszenie n., nieruchomość ż.

przym. ruchomy, ruchowy, ruchliwy

czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

Wiktionary

# ruszbana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zjeżdżalnia

Wiktionary

# ruszciarz

robotnik w podsadzkowni oczyszczający ruszt leja podsadzkowego z brył materiału i innych zanieczyszczeń

SJP.pl

# ruszcik

zdrobnienie od: ruszt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ruszt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie ruszt, lecz tylko mały ruszcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruszt m.

Wiktionary

# ruszczak

nazwisko

SJP.pl

# ruszczeć

poddawać się wpływom kultury i języka Rosjan, stawać się Rosjaninem, nabierać cech charakterystycznych dla Rosjan; rusyfikować się, ruszczyć się

SJP.pl

# ruszczyc

Osoby o tym nazwisku:

- Ferdynand Ruszczyc – polski malarz, grafik, rysownik, scenograf, pedagog
- Ferdynand Bohdan Ruszczyc – polski historyk sztuki
- Marek Ruszczyc – polski pisarz, dziennikarz i reporter

Wikipedia

# ruszczyk

wiecznie zielony krzew z rodziny szparagowatych; myszopłoch

SJP.pl

Wikipedia

# ruszczyński

nazwisko

SJP.pl

# ruszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język ruski (którykolwiek współczesny lub staroruski)

(1.2) kult. to, co ruskie

(1.3) pot. jęz. język rosyjski

Wiktionary

Ruszczyzna – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Komarów-Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Komarów-Osada. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 158 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Komarowie-Osadzie.

Wikipedia

# ruszecki

→ Ruszki

SJP.pl

#### Patrz:

Ruszki

# ruszenice

Ruszenice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Żarnów.

W skład sołectwa Ruszenice wchodzi także wieś Ruszenice-Kolonia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego. W 1784 roku miejscowość administracyjnie należała do powiatu opoczyńskiego w województwie sandomierskim i była własnością stolnika Radzianowskiego. Prawdopodobnie chodzi o N. Radziątkowskiego, stolnika smoleńskiego.

Wikipedia

# ruszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ruszyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈʃɛ̃ɲɛ, AS: rušẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszanie n., nieruchomość ż.

czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

przym. ruchomy, ruchliwy

Wiktionary

# ruszki

1. wieś w województwie kujawsko-pomorskim;
2. wieś w województwie łódzkim;
3. wieś w województwie mazowieckim

SJP.pl

W Polsce

- Ruszki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Osięciny
- Ruszki – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
- Ruszki – część wsi Janów w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Młodzieszyn

Wikipedia

# ruszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Damian Ruszkiewicz – polski lekkoatleta
- Kazimierz Ruszkiewicz – rzymskokatolicki duchowny
- Piotr Ruszkiewicz – polski językoznawca
- Wojciech Ruszkiewicz – polski rugbysta

Wikipedia

# ruszkowice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Ruszkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Niemcza
- Ruszkowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Borkowice

## Zobacz też

- Ruszkowo, Ruszków

Wikipedia

# ruszkowski

nazwisko

SJP.pl

# rusznica

dawna ręczna broń palna o długiej lufie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. hist. ręczna broń palna o długiej lufie

Wiktionary

Rusznica (staropol. ruśnica z czes. ručnice) – jeden z pierwszych typów prymitywnej ręcznej broni palnej nieposiadającej zamka, znanej w Europie już od XIV w.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rusznikarz m.

przym. rusznicowy, rusznikarski

Wiktionary

# rusznicowy

→ rusznica

SJP.pl

#### Patrz:

rusznica

# rusznik

ukraiński wyszywany ręcznik dekoracyjny

SJP.pl

Wikipedia

# rusznikarka

→ rusznikarz

SJP.pl

#### Patrz:

rusznikarz

# rusznikarnia

warsztat, w którym naprawia się broń

SJP.pl

# rusznikarski

przymiotnik od: rusznikarz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rusznikarstwem, dotyczący rusznikarstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rusznikarstwo n., rusznikarz m., rusznica ż., rusznikarka ż.

Wiktionary

# rusznikarstwo

Rusznikarstwo – rzemiosło w którego zakres wchodzi produkcja i naprawa broni strzeleckiej. Osoba zawodowo zajmująca się rusznikarstwem nazywana jest rusznikarzem.

W Polsce rusznikarstwo jest zawodem pozaszkolnym, wykonywać może go więc osoba po ukończeniu praktyk czeladniczych i uzyskaniu uprawnień czeladnika lub mistrza.

Wikipedia

# rusznikarz

1. żołnierz naprawiający broń palną;
2. dawniej: rzemieślnik wyrabiający rusznice

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. osoba zajmująca się produkcją, naprawą i konserwacją ręcznej broni palnej

Wiktionary

Rusznikarstwo – rzemiosło w którego zakres wchodzi produkcja i naprawa broni strzeleckiej. Osoba zawodowo zajmująca się rusznikarstwem nazywana jest rusznikarzem.

W Polsce rusznikarstwo jest zawodem pozaszkolnym, wykonywać może go więc osoba po ukończeniu praktyk czeladniczych i uzyskaniu uprawnień czeladnika lub mistrza.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rusznikarstwo n., rusznica ż.

:: fż. rusznikarka ż.

przym. rusznikarski

Wiktionary

# ruszów

Miejscowości w Polsce:

- Ruszów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Węgliniec
- Ruszów – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Łabunie

Wikipedia

# ruszowice

## Miejscowości w Polsce

- Ruszowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
- Ruszowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Kłodzko

Wikipedia

# ruszt

1. część paleniska składająca się z metalowych prętów;
2. w budownictwie konstrukcja złożona z szeregu krzyżujących się belek stanowiąca podstawę fundamentów, stropów, dachów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo

(1.2) bud. płaski układ konstrukcyjny, złożony z krzyżujących się belek

Wiktionary

- ruszt paleniskowy
- ruszt (budownictwo)
- ruszt (mechanika)
- ruszt Rejewskiego – metoda dekryptażu
- ruszt pokroczny – rodzaj przenośnika

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyłóż kiełbasę na ruszt, bo drewno już się rozpalio.

(1.2) W tym budynku konstrukcję nośną stropu stanowi ruszt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruʃt, AS: rušt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rusztowy

rzecz. rusztowanie n.

:: zdrobn. ruszcik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. grill

(1.2) kratownica

Wiktionary

# rusztowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

(1.2) odczasownikowy od|rusztować.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To miało być tymczasowe rusztowanie, a stoi już siedem miesięcy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌruʃtɔˈvãɲɛ, AS: ruštovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruszt m.

czas. rusztować ndk.

Wiktionary

# rusztowanko

zdrobnienie od: rusztowanie

SJP.pl

# ruszyć

1. zacząć czynność poruszania się w jakimś kierunku;
2. zmienić miejsce położenia czegoś;
3. dotknąć czegoś;
4. zacząć funkcjonowanie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ruszać)

(1.1) dokonany od|ruszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruʃɨt͡ɕ, AS: rušyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ruszanie n., ruszenie n., ruch mrz., nieruchomość ż.

czas. ruchać, poruszać ndk., ruszać ndk.

Wiktionary

# rusłan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. zob. Rusłana.

Wiktionary

Rusłan (ros. Руслан (Rusłán); dawniej także ros. Еруслан (Jerusłán)) – rosyjskie imię męskie, zapożyczone z języków tureckich, gdzie występuje pod postaciami Arslan, Aryslan itp. Dosłownie znaczy „lew” (por. tatar. арыслан (aryslan), czuw. арӑслан (arăslan), kaz. арыстан (arystan), tur. arslan itd.).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Rusłana ż.

Wiktionary

# rusłana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. zob. Rusłan.

Wiktionary

Rusłana Stepaniwna Łyżyczko (ukr. Руслана Степанівна Лижичко; ur. 24 maja 1973 we Lwowie) – ukraińska piosenkarka, kompozytorka, producentka muzyczna, polityk, z wykształcenia dyrygentka i pianistka. Ambasadorka dobrej woli UNICEF. Zwyciężczyni 49. Konkursu Piosenki Eurowizji (2004) z utworem „Wild Dances”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znana ukraińska piosenkarka i aktywistka Rusłana Łyżyczko przyjechała do Polski, by wczoraj wziąć udział w programie „Świat się kręci” i opowiedzieć, co tak naprawdę dzieje się w jej ojczyźnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rusłan m.

Wiktionary

# rut

1. roślina ozdobna i lecznicza, dawniej używana na wianki ślubne;
2. dawniej: droga, kierunek, marszruta

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. Księga Rut

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Rut, Ruta – postać biblijna z Księgi Rut.

Moabitka, która poślubiła jednego z dwóch synów Noemi (Machlona), gdy jej rodzina przeniosła się z Betlejem do Moabu uciekając przed głodem. Kiedy mąż i synowie Noemi umarli, Noemi zdecydowała się wrócić do Betlejem. Rut postanowiła nie opuścić swej teściowej i wrócić razem z nią. Jej siostra Orpa natomiast została w Moabie.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) W dniu, kiedy wykupisz pole z rąk Noemi – dodał Booz – weźmiesz również i Rut Moabitkę, żonę zmarłego, aby utrwalić jego imię na jego dziedzictwie.

(2.1) Jej babka była Żydówką, miała na imię Rut.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut, AS: ḱśẽŋga rut

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Rt

(2.1) kolokacje imię ż|święta=tak|D=Rut|B=Rut. • Księga Rut

Wiktionary

# ruta

1. roślina ozdobna i lecznicza, dawniej używana na wianki ślubne;
2. dawniej: droga, kierunek, marszruta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ruta|ref=tak., rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

Wiktionary

- ruta (machina neurobalistyczna)
- Ruta (imię)
- ruta – rodzaj roślin z rodziny rutowatych
  - ruta zwyczajna – gatunek rośliny z rodzaju ruta
- ruta (żeglarstwo)
- ruta (rodzaj szkodnika)
- Ruta – osada w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Ruta – dawny folwark w dawnym powiecie nowogródzkim
- Ruta – wieś w Słowenii, w gminie Lovrenc na Pohorju
- Ruta – rzeka w na Białorusi, w rejonie nowogródzkim i korelickim obwodu grodzieńskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Własności lecznicze ruty znane były już w starożytności, używano jej wówczas jako środka rozkurczowego i moczopędnego. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruta, AS: ruta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. rutka

przym. ruciany, rutowy

Wiktionary

# rutczanin

mieszkaniec Rutek

SJP.pl

# rutczanka

mieszkanka Rutek

SJP.pl

# rutecki

przymiotnik od: Rutki

SJP.pl

# ruten

pierwiastek chemiczny o symbolu Ru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

Wiktionary

Ruten (Ru, łac. ruthenium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych (żelazowców) w układzie okresowym. Pierwiastek ten nie ma własnych minerałów, występuje głównie w stanie wolnym razem z innymi platynowcami, najczęściej w rudach siarczkowych żelaza, chromu i niklu. Zawartość w skorupie ziemskiej wynosi 5·10−7% wag. Tworzy głównie związki kompleksowe, ale znane są też proste związki tego pierwiastka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma ruten?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrutɛ̃n, AS: rutẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rutenizm mrz.

przym. rutenowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Ru

Wiktionary

# rutenistka

→ rutenista

SJP.pl

#### Patrz:

rutenista

# rutenistyczny

→ rutenistyka

SJP.pl

#### Patrz:

rutenistyka

# rutenistyka

filologia ukraińska, rzadziej białoruska

SJP.pl

# rutenizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uleganie lub poddawanie kogoś lub czegoś wpływom kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego

(1.2) hist. proces przyswajania języka i kultury ruskiej;

Wiktionary

Rutenizacja – proces przyswajania lub narzucania kultury rusińskiej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌrutɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: rutẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rutenizm m.

czas. rutenizować

przym. rutenizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukrainizacja

Wiktionary

# rutenizacyjny

→ rutenizacja

SJP.pl

#### Patrz:

rutenizacja

# rutenizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przyjęte z któregoś z języków ruskich albo na nim wzorowane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języków ruskich, zwłaszcza z języka ukraińskiego;

Wiktionary

Rutenizm (łac. ruthenus „ruski”), zapożyczenie ruskie – wyraz, zwrot, konstrukcja składniowa zapożyczona z jednego z języków wschodniosłowiańskich (dawniej zwanych ruskimi) bądź na nim wzorowana. Terminu tego używa się głównie w odniesieniu do zapożyczeń z języka ukraińskiego, czyli ukrainizmów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dialektach kresowych jest dużo rusycyzmów lub rutenizmów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ruˈtɛ̃ɲism̥, AS: rutẽńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rutenistyka ż., rutenista mos., rutenistka ż., rutenizacja ż., ruten mrz.

przym. rutenistyczny, ruteński

czas. rutenizować

Wiktionary

# rutenowy

→ ruten

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący rutenu

Wiktionary

#### Patrz:

ruten

#### Powiązane:

rzecz. ruten m.

Wiktionary

# ruteński

dawniej: ukraiński

SJP.pl

# ruter

urządzenie lub program zapewniające łączność między różnymi sieciami komputerowymi; router

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. zob. router.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|router.

źródła.

== ruter (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) router, ruter

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrutɛr, AS: ruter

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|router.

źródła.

== ruter (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) router, ruter

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ruterford

jednostka aktywności ciała promieniotwórczego; rezerford; rutherford

SJP.pl

# rutewka

roślina z rodziny jaskrowatych o liliowych kwiatach

SJP.pl

Wikipedia

# rutewkowaty

1. różdżyca rutewkowata - gatunek paproci z rodziny orliczkowatych;
2. zdrojówka rutewkowata - gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający rutewkę, mający cechy rutewki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rutewka

Wiktionary

# rutewnik

roślina z rodziny jaskrowatych, o dużych, białych kwiatach, występująca w strefie alpejskiej

SJP.pl

Rutewnik (Callianthemum C.A. Mey.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Obejmuje 15 gatunków. Trzy gatunki występują w górach Europy, a pozostałe w Azji środkowej i wschodniej (po Japonię). W Polsce rośnie dziko jeden gatunek – rutewnik jaskrowaty C. coriandrifolium.

Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne, zwłaszcza rutewnik zawilcowaty C. anemonoides.

Wikipedia

# ruth

[czytaj: rut] obce imię żeńskie

SJP.pl

Ruth – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Rutherford.

Wikipedia

# rutherford

[czytaj: radzeford] promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 104, otrzymany sztucznie (symbol: Rf)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

(1.2) przest. fiz. metrol. pozaukładowa jednostka aktywności źródła promieniotwórczego

Wiktionary

Osoby

- Daniel Rutherford – szkocki chemik i fizyk (1749 – 1819)
- Ernest Rutherford – fizyk brytyjski (1871 – 1937)
- Johnny Rutherford – amerykański kierowca wyścigowy (ur. 1938)
- Joseph Rutherford – kaznodzieja religijny (1869 – 1942)
- Paul Rutherford – puzonista
- Paul Rutherford – wokalista Frankie Goes to Hollywood

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma rutherford?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Rf; wcześniejsze nazwy unnilquadium (Unq), kurczatow (Ku)

(1.2) rezerford, symbol. rd

Wiktionary

# rutherfordowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący ruthefordu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rutheford m.

Wiktionary

# ruting

wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieciach teleinformatycznych; routing, routowanie, trasowanie

SJP.pl

Trasowanie – czynność polegająca na wyznaczaniu jakiejś drogi, linii, w terenie, na mapie lub w sieciach teleinformatycznych. Posiada m.in. następujące znaczenia:

- Trasowanie – wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą
- Trasowanie (układanie marszrut) – w transporcie układanie tras (marszrut), którymi mają poruszać się środki transportu.
- Trasowanie – w technice – wyznaczanie na powierzchni przedmiotu linii i punktów, według których będzie dokonywana obróbka. Trasowania dokonuje się na podstawie rysunku technicznego lub warsztatowego docelowego obiektu.
- Wektoryzacja (ang. tracing, stąd trasowanie) – w grafice komputerowej wyznaczanie granic obszarów barwnych lub przebiegu linii. W wyniku tej operacji na podstawie mapy bitowej uzyskuje się wektorowy opis krzywych i obszarów.

Wikipedia

# rutinoscorbin

[czytaj: rutinoskorbin] handlowa nazwa złożonego preparatu, który zawiera rutozyd oraz witaminę C

SJP.pl

# rutisol

roślinny preparat leczniczy, stosowany głównie w nadciśnieniu, miażdżycy tętnic i katarze siennym

SJP.pl

# rutka

aromatyczna roślina lecznicza; ruta

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Rutka – część wsi Kisielów w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Zarzecze
- Rutka – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Dubicze Cerkiewne
- Rutka – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Jeleniewo
- Rutka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Rutka – część wsi Mierzyn w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Biskupiec
- Rutka Pachuckich – osada leśna w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Krasnopol nad rzeką Marychą
- Rutka-Tartak – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim
- Rutka-Tartak (gromada) – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972

Wikipedia

# rutki

aromatyczna roślina lecznicza; ruta

SJP.pl

W Polsce

- Rutki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Karniewo
- Rutki – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Niemodlin
- Rutki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Wizna
- Rutki – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo
- Rutki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Pasym

Wikipedia

# rutkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Rutkiewicz, Rutkowicz:

- Jan Rutkiewicz (1875–1950) – polityk lewicowy okresu II Rzeczypospolitej
- Jan Rutkiewicz (ur. 1931) – polski reżyser filmowy
- Wanda Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 1943) – polska himalaistka
- Bogusz Rutkiewicz (ur. 1965) – polski basista i gitarzysta rockowy
- Marek Rutkiewicz (ur. 1981) – kolarz polskiej grupy DHL-Author
- Magdalena Jadwiga Rutkiewicz-Luterek (ur. 1962) – polska kostiumograf filmowa

Wikipedia

# rutkowo

4 miejscowości w Polsce:

- Rutkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Czarnia
- Rutkowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki.
- Rutkowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
- Rutkowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Biesiekierz

Wikipedia

# rutkowski

nazwisko

SJP.pl

- Rutkowski – polskie nazwisko. Według danych z lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je ponad 40 tysięcy osób.

Osoby o nazwisku Rutkowski:

- Bronisław Rutkowski – (1898–1964) polski organista, pedagog, krytyk muzyczny, dyrygent i kompozytor.
- Daniel Rutkowski (ur. 1989) – polski zawodnik mieszanych sztuk walki wagi piórkowej oraz zapaśnik.
- Henryk Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Jacek Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Jan Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Józef Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Kazimierz Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Krzysztof Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Leon Rutkowski – antropolog
- Łukasz Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Mateusz Rutkowski – skoczek narciarski
- Onufry Rutkowski – XVIII-wieczny poeta
- Robert Rutkowski – poeta
- Szczęsny Rutkowski – malarz, krytyk sztuki
- Władysław Rutkowski (ujednoznacznienie)
- Wincenty Rutkowski – podpułkownik Wojska Polskiego
- Wincenty Tadeusz Rutkowski – polski lotnik
- Wojciech Rutkowski (ujednoznacznienie)

Wikipedia

# rutolistny

przymiotnik

(1.1) bot. mający liście jak ruta

Wiktionary

# rutowate

o cechach rutowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# rutowaty

o cechach rutowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rutowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rutowicz

nazwisko

SJP.pl

Rutowicz – polskie nazwisko, w Polsce nosi je mniej niż 800 osób.

Wikipedia

# rutowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rutowski

nazwisko

SJP.pl

# rutowy

→ ruta (roślina); ruciany

SJP.pl

# rutozyd

glikozyd zbudowany z glukozy, ramnozy i kwercetyny; rutyna, witamina P

SJP.pl

Rutyna, rutozyd (łac. rutosidum) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów flawonoidowych. Naturalny związek pochodzenia roślinnego, pozyskiwany z kwiatów perełkowca japońskiego (Styphnolobium japonicum) i z ziela gryki (Fagopyrum esculentum). Po raz pierwszy rutyna została wyizolowana z ziela ruty zwyczajnej (stąd nazwa). Jest czasami błędnie nazywana witaminą P.

Wikipedia

# rutulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rutulami, dotyczący Rutulów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język rutulski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rutulowie lm m.

Wiktionary

# rutwica

roślina z rodziny motylkowatych

SJP.pl

- rutwica – rodzaj roślin z rodziny bobowatych
- Rutwica – wieś w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz
- Rutwica – osada w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz
- Rutwica – jezioro w woj. zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz

Wikipedia

# rutyl

minerał, pospolita odmiana dwutlenku tytanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, dwutlenek tytanu;

Wiktionary

Rutyl – minerał z gromady tlenków. Jest minerałem bardzo pospolitym, szeroko rozpowszechnionym składnikiem wielu skał.

Nazwa pochodzi od łac. rutilus = czerwony (gorejący), nawiązując do barwy niektórych odmian tego minerału.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrutɨl, AS: rutyl

Wiktionary

# rutylowy

→ rutyl

SJP.pl

#### Patrz:

rutyl

# rutyna

1. wprawa nabyta praktyką; doświadczenie, biegłość;
2. skłonność do działania według utartych wzorów; szablonowość, schematyczność;
3. glikozyd zbudowany z glukozy, ramnozy i kwercetyny; rutozyd, witamina P

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. flawonoid pochodzenia roślinnego;

(1.2) postępowanie według utartych szablonów

(1.3) monotonia, nuda, brak zmian

Wiktionary

Rutyna, rutozyd (łac. rutosidum) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów flawonoidowych. Naturalny związek pochodzenia roślinnego, pozyskiwany z kwiatów perełkowca japońskiego (Styphnolobium japonicum) i z ziela gryki (Fagopyrum esculentum). Po raz pierwszy rutyna została wyizolowana z ziela ruty zwyczajnej (stąd nazwa). Jest czasami błędnie nazywana witaminą P.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ruˈtɨ̃na, AS: rutỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2) rzecz. rutyniarstwo n., rutyniarz m.

(1.2) przym. rutynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rutozyd

Wiktionary

# rutyniara

→ rutyniarz; wyjadaczka, weteranka

SJP.pl

# rutyniarski

dotyczący rutyniarza, rutyny

SJP.pl

# rutyniarz

1. człowiek trzymający się form postępowania nabytych przez rutynę;
2. człowiek mający wprawę w czymś

SJP.pl

# rutyniczny

dawniej: nabyty przez wprawę, wynikający z rutyny, szablonowy, tradycyjny; rutynistyczny

SJP.pl

# rutynista

przestarzale: rutyniarz

SJP.pl

# rutynistka

→ rutynista

SJP.pl

#### Patrz:

rutynista

# rutynistyczny

dawniej: nabyty przez wprawę, wynikający z rutyny, szablonowy, tradycyjny; rutyniczny

SJP.pl

# rutynizm

dawniej: rutyniarstwo - kierowanie się rutyną

SJP.pl

# rutynowany

doświadczony, biegły

SJP.pl

# rutynowy

wykonywany często i niemal automatycznie

SJP.pl

# rutynoza

Rutynoza, 6-O-α-L-ramnozylo-β-D-glukoza – organiczny związek chemiczny z grupy deoksycukrów, disacharyd zbudowany z reszt ramnozy i glukozy.

Wikipedia

# ruwenzori

masyw górski w środkowej Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Wiktionary

Ruwenzori (ang. Rwenzori) – pasmo górskie w środkowej Afryce na granicy Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy. Stanowią, obok Kilimandżaro i góry Kenia, jeden z trzech obszarów w Afryce gdzie występują współcześnie lodowce. Spośród sześciu głównych masywów w Ruwenzori najwyższa jest Góra Stanleya, a dokładniej jeden z jej wierzchołków nazywany Szczytem Małgorzaty (Margherita, 5109 m n.p.m.).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Afryka

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Rwenzori Mountains, Rwenzori, Ruwenzori Mountains, Ruwenzori Range

* czeski: (1.1) Ruwenzori

* duński: (1.1) Ruwenzori

* fiński: (1.1) Ruwenzori

* szwedzki: (1.1) Ruwenzori

* włoski: (1.1) Ruwenzori

źródła.

== Ruwenzori (język angielski.) ==

thumb|Ruwenzori (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Ruwenzori

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# ruwenzorski

→ Ruwenzori (pasmo górskie w Afryce)

SJP.pl

# ruzicki

nazwisko

SJP.pl

# rużomberski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rużomberkiem, dotyczący Rużomberka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ocenia się, że w rużomberskim powiecie wymordowano około 2 tys. patriotów słowackich. Tępienie powstańców w tym powiecie było sprawą prestiżową, gdyż Rużomberk był dawną siedzibą Hlinki i innych ludackich przywódców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rużomberk mrz.

Wiktionary

# ruzyndla

gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginka, pelargonia pachnąca, anginowiec, geranium, gerania

SJP.pl

# ruła

1. w gwarze poznańskiej: spokój, opanowanie;
2. w gwarze śląskiej: rura;
3. w gwarze uczniowskiej:
a) ocena niedostateczna; pała;
b) powolne ruchy, ślamazarność, flegmatyczność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rura

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. rama rowerowa lub motorowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈruwa, AS: ruu̯a

Wiktionary

# rv.

rewers (odwrotna strona); S.o.

SJP.pl

# rwa

ból nerwu:
a) rwa kulszowa - ból nerwu kulszowego; ischias;
b) rwa ramienna - ból nerwów szyjnych, promieniujący do barku, ramienia i ręki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. rwa kulszowa.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rwać

Wiktionary

# rwać

1. szarpiąc, dzielić na kawałki; rozrywać;
2. gwałtownie ciągnąć ku sobie; porywać; wyrywać;
3. obrywać z drzewa, z krzaka; zrywać;
4. powodować ostry ból kojarzący się z szarpaniem;
5. potocznie: pędzić, gnać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wydobywać, wyrywać

(1.2) szarpiąc dzielić coś na części

(1.3) boleć w uciążliwy, długotrwały sposób

(1.4) posp. uwodzić, podrywać

czasownik zwrotny rwać się

(2.1) być chętnym

(2.2) dzielić się na części wskutek szarpania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dentysta rwie ząb.

(1.2) Kobiety rwały bieliznę na bandaże i przynosiły ostatni kawałek chleba, a jak i tego zabrakło, to choć słowo pocieszenia. (E. Rydz-Śmigły, Wrzesień 1939 w relacjach i wspomnieniach)

(1.3) Rwie mnie w krzyżu już drugi dzień. To chyba korzonki.

(1.4) Na ostatniej dyskotece rwałem niezłą laskę.

(2.1) Chłopaki rwą się do roboty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rvat͡ɕ, AS: rvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zryw mrz., zrywka ż., oberwaniec mos., rwanie n., urwanie n., rwa ż.

czas. przerywać, podrywać, wyrywać

przym. zrywkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) podwalać się

Wiktionary

# rwactwo

rzadko, potocznie: chciwość, pazerność, zachłanność

SJP.pl

# rwący

1. szarpiąc, dzielić na kawałki; rozrywać;
2. gwałtownie ciągnąć ku sobie; porywać; wyrywać;
3. obrywać z drzewa, z krzaka; zrywać;
4. powodować ostry ból kojarzący się z szarpaniem;
5. potocznie: pędzić, gnać

SJP.pl

# rwacz

1. potocznie: człowiek wyciągający korzyści osobiste ze swojej posady, sytuacji itd.;
2. w rugby: jeden z zawodników młyna;
3. żartobliwie o dentyście;
4. dawniej: ten, kto coś rwie lub rwie się do czegoś

SJP.pl

Pozycje zawodników w rugby union – zespół w rugby union składa się z 15 zawodników, podzielonych na dwie formacje: ataku i młyna. Każdemu zawodnikowi przyporządkowany jest stosowny numer odpowiadający jego pozycji na boisku. Za formację młyna odpowiadają zawodnicy z numerami 1–8, a za atak 9–15. W zależności od rozgrywek dopuszczalnych jest do 8 zmian.

Wikipedia

# rwanda

język z rodziny bantuidalnych, będący językiem urzędowym w Ruandzie; ruanda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Wiktionary

Rwanda (Republika Rwandy, dawniej Ruanda) – państwo w środkowo-wschodniej Afryce o powierzchni 26,4 tys. km². Rwanda graniczy z: Burundi (290 km), Demokratyczną Republiką Konga (217 km), Tanzanią (217 km) i Ugandą (169 km). W 2024 roku w Rwandzie mieszkało 13,6 mln osób. Językami urzędowymi są: rwanda, angielski i francuski. Stolicą państwa jest Kigali. Od 2006 roku Rwanda podzielona jest na 5 prowincji (dawniej było ich 12). Walutą Rwandy jest frank rwandyjski.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rząd Rwandy planowaćanuje demobilizację wielu żołnierzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrvãnda, AS: rvãnda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rwandyjka ż., Rwandyjczyk m., rwanda m.

przym. rwandyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Rwandy

Wiktionary

# rwandyjczyk

obywatel Rwandy (Ruandy); Ruandyjczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Rwandy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjt͡ʃɨk, AS: rvãndyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., rwanda ż.

przym. rwandyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ruandyjczyk

Wiktionary

# rwandyjka

obywatelka Rwandy (Ruandy); Ruandyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Rwandy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjka, AS: rvãndyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rwanda ż., Rwandyjczyk m., rwanda ż.

przym. rwandyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ruandyjka

Wiktionary

# rwandyjski

przymiotnik od: Rwanda (Ruanda); ruandyjski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Rwanda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na rezultaty nie trzeba było długo czekać – na wschodni Zair spadła inwazja wojsk rwandyjskich i ugandyjskich.

(1.1) (…) jednym z pierwszych artystów, którzy podjęli temat rwandyjskich czystek etnicznych, był autor komiksów – pochodzący z belgijskiego Liège Jean-Philippe Stassen.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjsʲci, AS: rvãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., Rwandyjczyk m., rwanda ż.

przym. antyrwandyjski, prorwandyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ruandyjski

Wiktionary

# rwanie

konkurencja należąca do dwuboju olimpijskiego w podnoszeniu ciężarów, polegająca na uniesieniu sztangi w jednym tempie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rwać.

Wiktionary

Rwanie (ang. Pulling, 2006-2009) – brytyjski serial komediowy stworzony przez Sharon Horgan i Dennisa Kelly'ego. Wyprodukowany przez Silver River Productions.

Światowa premiera serialu miała miejsce 23 listopada 2006 roku na antenie BBC Three. Ostatni odcinek serialu został wyemitowany 17 maja 2009 roku. W Polsce premiera serialu odbyła się 29 lutego 2008 roku na kanale Comedy Central Polska.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. wyrywać, rwać ndk.

rzecz. urwanie n., zrywka ż.

Wiktionary

# rwaniec

1. produkt odpadowy otrzymywany podczas odziarniania bawełny
2. produkt odpadowy powstały podczas nitkowania jedwabiu
3. rodzaj ciasta

SJP.pl

# rwe

[czytaj: er-wu-E] skrót od: Radio Wolna Europa

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = publ. hist. Radio Wolna Europa;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wyjeździe na Zachód zatrudnił się w RWE.

Wiktionary

# rwetes

hałas spowodowany krzykami osób robiących coś w pośpiechu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. hałas w połączeniu z bieganiną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wtem ze świecą wchodzi mama… / Co za rwetes? Co za krzyki? A do łóżka!

(1.1) Przez całą noc panował wielki rwetes, gdyż wszystko ustawiano na swojem miejscu, a nadto wciąż nadjeżdżały łodzie z przyjaciółmi dziedzica.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) harmider, rozgardiasz, wrzawa, zamęt, zamieszanie

Wiktionary

# rwpg

skrót od: Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej - organizacja powołana w Moskwie w 1949 roku, której celem miała być współpraca gospodarcza państw zależnych od ZSRR

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) hist. polit. ekon. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;

Wiktionary

# rwpg-owski

→ RWPG

SJP.pl

#### Patrz:

RWPG

# rws

[czytaj: er-wu-ES] skrót od: referencyjna wartość spożycia - orientacyjne ilości składników odżywczych, które powinny być spożywane w ciągu doby

SJP.pl

# ryan

Osoby:

- Paul Ryan – amerykański polityk, kongresmen, kandydat na urząd wiceprezydenta w 2012
- Lee Ryan – brytyjski piosenkarz
- Kate Ryan – belgijska wokalistka
- Meg Ryan – amerykańska aktorka

Miejscowości w USA:

- Ryan – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Delaware
- Ryan – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Jefferson

Wikipedia

# ryanair

[czytaj: rajan-er] irlandzki przewoźnik oferujący tanie przewozy lotnicze

SJP.pl

Ryanair – irlandzkie tanie linie lotnicze (największe w Europie i jedne z największych na świecie) z siedzibą w Dublinie. Flota Ryanair liczy 324 samoloty typu Boeing 737-800 oraz Boeing 737 MAX 8-200.

Wikipedia

# ryb.

skrót od: rybołówstwo (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# ryba

przedstawiciel gromady obejmującej około 20 tys. gatunków zmiennocieplnych kręgowców wodnych, przystosowanych do życia w wodzie (m.in. oddychanie skrzelami, kończyny w postaci płetw)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. osoba urodzona pod znakiem Ryb

Wiktionary

Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych, pierwotnie wodnych kręgowców, oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowce krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).

Ryby stanowią najliczniejszą i najbardziej zróżnicowaną grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Różnią się od siebie pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Ponad 32 tysiące współcześnie żyjących gatunków opisano naukowo, a co roku naukowcy opisują 100–150 nowych gatunków morskich i nieco więcej słodkowodnych. Szacuje się, że nie odkryto jeszcze co najmniej 5000 gatunków, głównie ryb głębinowych ze strefy klimatu tropikalnego. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ona zachowuje się jak typowa Ryba.

(1.1) Mój tata jest zodiakalną Rybą, a mama – zodiakalnym Bliźniakiem.

(1.1) Moi rodzice są zodiakalnymi Rybami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨba, AS: ryba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

# rybacki

związany z rybakiem, rybakami

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z rybactwem i rybakami, dotyczący rybactwa i rybaków

Wiktionary

Półwysep Rybacki (ros. Полуостров Рыбачий, norw. Fiskerhalvøya, fiń. Kalastajasaarento) – półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga półwyspu Kolskiego.

Półwysep wysunięty jest w Morze Barentsa. Jego powierzchnię stanowi wyżynny płaskowyż, który na północy stromo opada ku oceanowi. Tworzą go łupki metamorficzne, kwarcyty i wapienie. Na półwyspie występuje roślinność tundrowa. Wysokości nie przekraczają 299 m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) — Jesteśmy całkowicie samowystarczalni - mówi z dumą Giao Che Nat. — Ludzie pracują w kooperatywach — mamy spółdzielnie: rybacką, piekarską, stolarską, restauracyjną.

(1.1) W tym roku pierwszy raz ściągnięto sieci rybackie, dzięki czemu motorówki i jachty mogą swobodnie pływać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈbat͡sʲci, AS: rybacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybsko n., Rybaki nmos., rybność ż., rybeńka ż., rybactwo n., rybak m., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., Rybka ż., narybek mrz., rybaczki nmos., rybaczenie n., zarybianie n., zarybienie n., wyrybianie n., wyrybienie n., Ryba ż., Ryby nmos.

czas. rybaczyć ndk., zarybiać ndk., zarybić dk., wyrybiać ndk., wyrybić dk.

przym. rybny, rybi

Wiktionary

# rybackość

→ rybacki

SJP.pl

#### Patrz:

rybacki

# rybactwo

zawód, zajęcie rybaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hodowla i łowienie stworzeń wodnych;

Wiktionary

Rybactwo (gospodarka rybacka) – zespół planowanych i skoordynowanych czynności mających na celu racjonalne gospodarowanie organizmami wodnymi w myśl zasad ekonomii i zgodnie z założeniami ochrony przyrody.Pojęcie to obejmuje:
1. rybołówstwo

- w wodach morskich
  - połowy ryb na oceanach, morzach i w wewnętrznych wodach morskich,
  - połowy skorupiaków i mięczaków morskich,
  - wielorybnictwo,
  - połowy zwierząt wodnych: żółwi, osłonic, jeżowców itp.,
  - działalność statków rybackich prowadzących połowy ryb i innych organizmów wodnych połączone z ich przetwórstwem i konserwowaniem,
  - pozyskiwanie (poławianie, wydobywanie) pozostałych produktów i organizmów znajdujących się w wodach morskich, np.: pereł naturalnych, gąbek, korali i alg,
- w wodach śródlądowych – Rybactwo śródlądowe
  - połowy ryb w wodach śródlądowych,
  - połowy skorupiaków i mięczaków w wodach śródlądowych,
  - połowy pozostałych organizmów wodnych w wodach śródlądowych,
  - pozyskiwanie surowców znajdujących się w wodach śródlądowych,

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczki nmos., rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

czas. rybaczyć ndk.

przym. rybny, rybacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rybołówstwo

Wiktionary

# rybaczek

1. kobieta zajmująca się połowem ryb;
2. żona rybaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od rybak

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od rybaczka

(2.2) D. od rybaczki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczka ż., rybak m., ryba ż., rybactwo n., rybaczki nmos., rybaczenie n.

czas. rybaczyć ndk.

przym. rybi, rybacki

Wiktionary

# rybaczka

1. kobieta zajmująca się połowem ryb;
2. żona rybaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta rybak

(1.2) żona rybaka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybak mos., rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n., rybaczki

przym. rybacki

przysł. rybacko

Wiktionary

# rybaczki

damskie spodnie sięgające do połowy łydek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) spodnie z nogawkami skróconymi pod kolanami

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od rzecz. rybaczka

(2.2) M. lm. od rzecz. rybaczka

(2.3) W. lm. od rzecz. rybaczka

Wiktionary

Rybaczki (Cerylinae) – podrodzina ptaków z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ubrana w zieloną tunikę z długim rękawem i białe spodnie rybaczki, wyglądała jak zwykła turystka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybactwo n., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

czas. rybaczyć ndk.

przym. rybny, rybacki

Wiktionary

# rybaczyć

potocznie: łowić ryby, wędkować; rybakować

SJP.pl

# rybak

osoba trudniąca się łowieniem ryb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ryb. człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gw-pl|okolice Krasnojarska. naleśnik z tartych ziemniaków

Wiktionary

Rybak – osoba trudniąca się rybołówstwem, utrzymująca się z połowu ryb i innych owoców morza (frutti di mare) – krewetek, małży itp. Słowem tym współcześnie określa się zarówno osoby wykonujące ten zawód w pojedynkę (na morzu – rzadko) lub w niewielkich, kilkuosobowych zespołach, pływających na kilkutonowych kutrach (rybactwo), jak również marynarzy wielkich jednostek oceanicznych (rybołówstwo przemysłowe). Na potrzeby rybactwa śródlądowego, na rzekach i jeziorach rybacy na ogół posługują się niewielkimi łodziami, kutry morskie są zazwyczaj większe i dysponują mocniejszymi silnikami.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨbak, AS: rybak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryba ż., Ryba ż., rybka ż., Rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybsko n., rybactwo n., narybek m., rybaczenie n., rybaczki nmos., Ryby nmos., rybarz mos., rybitw m., rybarczyk mos., rybitwa ż.

:: zdrobn. rybaczek m.

:: fż. rybaczka ż.

czas. rybaczyć ndk.

przym. rybny, rybi, rybacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. rybarz, stpol. rybitw, stpol. rybitwa

Wiktionary

# rybaki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. Primorsk (egzonim wariantowy);

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 30, w tym 15 podstawowych

- Rybaki – kolonia wsi Szczuka w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Brodnica
- Rybaki – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Wilków
- Rybaki – wieś w woj. lubelskim w pow. ryckim, w gminie Kłoczew
- Rybaki – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
- Rybaki – przysiółek wsi Prusicko w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Nowa Brzeźnica
- Rybaki – przysiółek wsi Zegrze Południowe w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Nieporęt
- Rybaki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Słubice
- Rybaki – część wsi Rytele-Olechny w woj. mazowieckim, w pow. sokołowski, w gminie Ceranów
- Rybaki – część wsi Kamieńczyk w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Wyszków
- Rybaki – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Dobrzyniewo Duże
- Rybaki – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Michałowo
- Rybaki – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Narew
- Rybaki – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Miastkowo
- Rybaki – wieś w woj. podlaskim, w pow. monieckim, w gminie Mońki
- Rybaki – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Somonino
- Rybaki – wieś w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Kościerzyna
- Rybaki – wieś w woj. pomorskim, w pow. tczewskim, w gminie Subkowy
- Rybaki – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Stawiguda
- Rybaki – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Małdyty
- Rybaki – nieofic. przysiółek wsi Komorowo Żuławskie w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
- Rybaki – część wsi Radolina w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Golina
- Rybaki – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Recz

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rybacki

rzecz. Rybak mos./ż.

Wiktionary

# rybakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# rybakow

Rybakow, ros. Рыбаков – popularne (118 na liście) nazwisko rosyjskie, w języku angielskim jako Rybakov.

- Anatolij Rybakow – pisarz, Anatolij Naumowicz Aronow
- Boris Rybakow – historyk i archeolog
- Kiriłł Rybakow – piłkarz
- Jarosław Rybakow – lekkoatleta

Wikipedia

# rybakować

potocznie: łowić ryby, wędkować; rybaczyć

SJP.pl

# rybakowate

o cechach rybakowatych (rodzina nietoperzy)

SJP.pl

Rybakowate, rybaki (Noctilionidae) – monotypowa rodzina ssaków z podrzędu mroczkokształtnych (Vespertilioniformes) w obrębie rzędu nietoperzy (Chiroptera).

Wikipedia

# rybakowaty

o cechach rybakowatych (rodzina nietoperzy)

SJP.pl

# rybakówka

W Polsce

- Rybakówka – część wsi Łomna w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Nowy Wiśnicz
- Rybakówka – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
- Rybakówka – część wsi Antoniówka Świerżowska w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Maciejowice
- Rybakówka – część wsi Łąck w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Łąck
- Rybakówka – osada w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Siedlce
- Rybakówka – osada wsi Nowa Wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
- Rybakówka – część wsi Kukle w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Giby
- Rybakówka – część wsi Gaj w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Biskupiec
- Rybakówka – część wsi Nowe Grodziczno w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Grodziczno
- Rybakówka – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Człopa

Wikipedia

# rybakowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Rybakowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Kłodawa
- Rybakowo – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Kłodawa
- Rybakowo – część wsi Leśny Rów w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Srokowo

Wikipedia

# rybakowski

nazwisko

SJP.pl

# rybarczyk

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. syn rybaka

Wiktionary

- Andrzej Rybarczyk (ur. 1947) – polski inżynier elektrotechnik
- Lechosław Rybarczyk (ur. 1943) – polski motorowodniak
- Maria Rybarczyk (ur. 1955) – polska aktorka
- Natalia Rybarczyk (ur. 1987) – polska taekwondzistka
- Tomasz Rybarczyk (ur. 1974) – polski piłkarz
- Witold Rybarczyk (1946–2007) – profesor, specjalista od ergonomii

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarz mos., rybaczek mos., rybactwo n.

przym. rybacki

przysł. rybacko

Wiktionary

# rybarski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Rybarski (ur. 1980) – polski trener piłkarski
- Antoni Rybarski (1886–1962) – polski archiwista, historyk
- Jan Rybarski (1817–1893) – ksiądz, poseł
- Jan Rybarski (1941–2018) – chórmistrz, pedagog
- Leonard Rybarski (1892–1915) – oficer Legionów Polskich
- Leopold Rybarski (1909–2004) – polski autor sztuk scenicznych
- Łukasz Rybarski (ur. 1964) – polski aktor, reżyser
- Mieczysław Rybarski (1892–1947) – nauczyciel polski, historyk literatury
- Roman Rybarski (1887–1942) – polski ekonomista i polityk

Wikipedia

# rybarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rybak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n.

przym. rybacki

przysł. rybacko

Wiktionary

# rybarzowice

## Miejscowości w Polsce

- Rybarzowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Bogatynia
- Rybarzowice – wieś w woj. śląskim, w pow. bielskim, w gminie Buczkowice

Wikipedia

# rybawiryna

organiczny związek chemiczny z grupy analogów nukleozydów purynowych, stosowany jako środek przeciwwirusowy

SJP.pl

Rybawiryna – organiczny związek chemiczny z grupy analogów nukleozydów. Stosowana jest jako lek przeciwwirusowy w ciężkich zakażeniach wirusem RSV, wirusem HCV (w połączeniu z interferonami alfa-2) i w innych infekcjach wirusowych.

Wikipedia

# rybałt

dawny śpiewak pieśni religijnych, aktor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. średniowieczny śpiewak kościelny

(1.2) hist. średniowieczny wędrowny aktor lub muzyk

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨbawt, AS: rybau̯t

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybałtów m.

:: zdrobn. rybałcik m.

przym. rybałtowski

Wiktionary

# rybałtowski

przymiotnik od: rybałt

SJP.pl

# rybcia

rybeńka, rybeczka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie

SJP.pl

# rybczewice

gmina wiejska w Polsce

SJP.pl

Rybczewice Drugie (także Rybczewice) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim, w gminie Rybczewice. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 837.

Miejscowość jest sołectwem, siedzibą gminy Rybczewice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

# rybczewicki

przymiotnik od: Rybczewice

SJP.pl

# rybczyński

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Rybczyński (ur. 1955) – polski poeta
- Andrzej Rybczyński (ur. 1943) – polski fotoreporter i fotografik
- Michał Rybczyński (1945-2011) – polski muzykolog
- Mieczysław Rybczyński (1873-1937) – polski inżynier hydrotechnik
- Natalia Rybczynski (?) – kanadyjska paleontolog.
- Witold Rybczyński (1881-1949) – polski fizyk i matematyk, popularyzator nauki, wykładowca na Politechnice Lwowskiej
- Zbigniew Rybczyński (ur. 1949) – polski reżyser, operator filmowy, artysta multimedialny

Wikipedia

# rybczyzna

wieś w Polsce

SJP.pl

Rybczyzna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Rajgród.

Wieś królewska starostwa rajgrodzkiego w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Z Rybczyzną była związana artystka ludowa Stefania Matysiewicz.

Wikipedia

# rybeczka

rybcia, rybeńka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: rybka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈbɛt͡ʃka, AS: rybečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rybeńka

Wiktionary

# rybeńka

rybcia, rybeczka;
1. pieszczotliwie o rybie;
2. pieszczotliwie o bliskiej osobie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: ryba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rybeczka

Wiktionary

# rybi

1. związany z rybą, np. rybia ość; rybny;
2. przenośnie: pozbawiony zapału, żywiołowości; zimny, obojętny, nieczuły

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rybą, dotyczący ryby

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do ryby

przymiotnik jakościowy

(3.1) taki, jak u ryby

Wiktionary

Rybi, Rybi Potok – potok, prawy dopływ Kamienicy o długości ok. 1,5 km i spadku 100 m/km.

Wypływa z zachodnich stoków Magorzycy. Ma kilka źródłowych cieków wypływających na wysokości 800–850 m, jeden z nich wypływa spod Nowej Polany. Uchodzi do Kamienicy poniżej Rzek, części wsi Lubomierz w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Mszana Dolna. Zbocza doliny Rybiego Potoku porasta jodłowy las regla dolnego. Jest to jedna z nielicznych pozostałości dawnej puszczy gorczańskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(3.1) W wydziale „étrangers” (dla cudzoziemców) merostwa zagaduję żandarma o rybich oczach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨbʲi, AS: rybʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybaczek mos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybeczka ż., rybak m., rybność ż., narybek mrz., Ryba ż., Rybka ż., Ryby nmos.

przym. rybny, rybacki

Wiktionary

# rybiarka

1. rybiarka duża - gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych;
2. dawniej: rybaczka

SJP.pl

Rybiarka – skała na półwyspie Buchwałd w miejscowości Niedzica, w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Łapsze Niżne.

Skała zbudowana jest z wapieni. Znajduje się w północnym wybrzeżu półwyspu Buchwałd i opada niemal pionowymi ścianami o wysokości kilkudziesięciu metrów do sztucznego zbiornika wodnego, jakim jest Jezioro Czorsztyńskie, a jej wierzchołek wznosi się około 100 m nad taflą wody w tym zbiorniku. Dawniej skały były jeszcze wyższe, po powstaniu Jeziora Czorsztyńskiego ich dolna część uległa bowiem zalaniu wodą.

Wikipedia

# rybiarz

1. potocznie:
a) osoba lubiąca jeść ryby;
b) sprzedawca ryb;
c) hodowca ryb;
2. dawniej: rybak

SJP.pl

# rybice

Rybice – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Świerzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# rybicki

nazwisko

SJP.pl

Osoby o nazwisku Rybicka / Rybicki:

- Aleksander Rybicki – polski historyk, żołnierz AK
- Anna Rybicka – polska florecistka
- Anna Rybicka – polska lekkoatletka
- Arkadiusz Rybicki – polski polityk, działacz społeczny i samorządowy, poseł
- Bogusław Rybicki – polski polityk
- Bożena Rybicka – polska technolog żywienia, działaczka
- Edeltrauda Helios-Rybicka – polska inżynier-chemik, geochemik oraz wykładowca
- Feliks Rybicki – polski kompozytor, dyrygent i pedagog
- Henryk Rybicki – polski piłkarz
- Izabela Rybicka – żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski
- Jacek Rybicki – polski polityk, poseł
- Jan Rybicki – polski tłumacz
- Jerzy Rybicki – polski pięściarz
- Józef Rybicki – polski filolog klasyczny, żołnierz AK
- Józef Rybicki – polski architekt i wykładowca akademicki
- Kazimierz Rybicki – pułkownik piechoty Wojska Polskiego
- Krystyna Rybicka – polska parazytolog i histochemik
- Ludwika Dobrzyńska-Rybicka – polska filozof
- Magdalena Rybicka – polska filolog, działaczka opozycji
- Marian Rybicki – polski prawnik, prokurator generalny, minister
- Mirosław Rybicki – polski przedsiębiorca
- Natalia Rybicka – polska aktorka teatralna
- Paweł Rybicki – polski socjolog
- Robert Rybicki – polski poeta
- Sławomir Rybicki – polski prawnik, polityk, poseł
- Stanisław Teofil Rybicki – polski lekarz, działacz społeczny
- Stanisław Rybicki – polski inżynier komunikacji, działacz społeczny i gospodarczy
- Stanisław Rybicki – prezydent Częstochowy
- Wojciech Rybicki – polski kompozytor, pianista
- Zygmunt Rybicki – polski prawnik, rektor UW

Wikipedia

# rybieniecki

przymiotnik od: Rybienko

SJP.pl

# rybienko

wieś w Polsce

SJP.pl

Rybienko (kaszb. Rëbienkò lub też Rëbinkò, niem. Althammer) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino. Miejscowość jest częścią składową sołectwa Rybno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# rybieński

przymiotnik od: Rybno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Rybna, związany z Rybnem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybno n., rybnianin m., rybnianka ż.

Wiktionary

# rybik

owad z rzędu szczeciogonków, szkodnik prowadzący wyłącznie nocny tryb życia (pospolity w domach)

SJP.pl

Wikipedia

# rybin

Rybin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Kobyla Góra.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Rybin”.

Zobacz też: Rybina, Rybiny

Wikipedia

# rybińsk

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą;

Wiktionary

Rybińsk (ros. Рыбинск) – miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą, w pobliżu Zbiornika Rybińskiego. Około 184,6 tys. mieszkańców (2020). W latach 1984–1989 nosiło oficjalnie nazwę „Andropow”, na cześć sekretarza generalnego KPZR Jurija Andropowa. W pobliżu miasta znajduje się port lotniczy Starosielje.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rybiński

Wiktionary

# rybiński

przymiotnik od: Rybin, Rybina, Rybiny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rybińskiem, dotyczący Rybińska

Wiktionary

osoby

- Andrzej Rybiński (ur. 1949) – polski piosenkarz
- Antoni Rybiński urzędnik Rzeczypospolitej Obojga Narodów
- Czesław Rybiński (1872–1928) – generał
- Jakub Zygmunt Rybiński (zm. 1725) – generał
- Jacek Józef Rybiński (1701–1782) – cysters, ostatni opat klasztoru w Oliwie
- Jan Rybiński (zm. po 1608) – polski poeta renesansowy
- Jerzy Rybiński (ur. 1945) – polski wokalista
- Jerzy Rybiński (1921–2014) – polski działacz i dziennikarz sportowy
- Józef Rybiński (1912–1986) – pisarz, dziennikarz
- Józef Ignacy Rybiński (1745–1806) – kanonik krakowski
- Kazimierz Rybiński (zm. 1787) – kasztelan kruszwicki
- Kazimierz Andrzej Rybiński (1924-2011) – polski lekarz
- Krzysztof Rybiński (ur. 1967) – ekonomista
- Longin Rybiński (ur. 1954) – polski matematyk
- Maciej Rybiński (ujednoznacznienie)
- Marek Rybiński (1977–2011) – misjonarz
- Michał Rybiński (1844–1905) – polski przyrodnik
- Radosław Rybiński (ur. 1967) – dziennikarz i publicysta

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Rybińsk mrz.

Wiktionary

# rybitol

organiczny związek chemiczny, składnik witaminy B2 (ryboflawiny)

SJP.pl

Rybitol – organiczny związek chemiczny, pięciowęglowy alkohol wielowodorotlenowy (cukrol). Jest składnikiem witaminy B2 (ryboflawiny), FAD i FMN.

Wikipedia

# rybitw

ptak wodny z rodziny rybitw, żywiący się głównie małymi rybami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. rybak

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od rybitwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybak mos./mrz., rybitwa

Wiktionary

# rybitwa

ptak wodny z rodziny rybitw, żywiący się głównie małymi rybami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

(1.2) daw. rybołówstwo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. rybak

Wiktionary

- gatunki ptaków z rodziny rybitw (Sternidae), na terenie Polski występują:
  - rybitwa białoczelna
  - rybitwa białoskrzydła
  - rybitwa białowąsa
  - rybitwa czarna
  - rybitwa czubata
  - rybitwa krótkodzioba
  - rybitwa popielata
  - rybitwa rzeczna (rybitwa zwyczajna)
  - rybitwa różowa
  - rybitwa wielkodzioba
- okręty polskie
  - ORP "Rybitwa"

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) gdzieniegdzie, nisko nad rzeką, skrzydlatymi punktami przelatywały rybitwy (…)

(2.1) Tęgi z was rybitwa! I jam próbował łowitwy, ale mi rybka srebrna uszła z sieci.

(2.1) (…) i rybitwowie, którzy zastawiali więcierze po zarosłych wybrzeżach Rosogi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈbʲitfa, AS: rybʹitfa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. narybek mrz., rybak mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|racka.

(1.2) rybactwo

(2.1) rybołowca, rybołówca, rybitw

Wiktionary

# rybka

mała ryba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w gminie Galewice;

Wiktionary

- Rybka – wieś w Polsce
- Rybka – komputerowy program szachowy
- rybka – mina, używana przez Polską Marynarkę Wojenną przed II wojną światową

Występowanie tekstu hasła z wyrażeniem "rybka" lub "Rybka" w tytule

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨpka, AS: rypka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybactwo n., rybność ż., rybka ż., ryba ż., rybak m., Ryba ż., Ryby nmos., rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybaczki nmos., rybsko n.

przym. rybi, rybny, rybacki

Wiktionary

# rybko

mała ryba

SJP.pl

# rybkowski

nazwisko

SJP.pl

- Jan Rybkowski (1912–1987), polski reżyser i scenarzysta.
- Tadeusz Rybkowski (1848–1926), polski malarz i ilustrator.

Wikipedia

# rybnica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy, prawy dopływ Prutu;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Rybnica – dzielnica Włocławka
- Rybnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Stara Kamienica
- Rybnica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie
- Rybnica – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Susiec
- Rybnica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów
- Rybnica – gajówka w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Recz

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rybnicki

Wiktionary

# rybnicki

przymiotnik od: Rybnik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Rybnikiem, dotyczący Rybnika

(1.2) związany z Rybnicą, dotyczący Rybnicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybnica ż., Rybnik mrz.

Wiktionary

# rybniczanin

mieszkaniec Rybnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Rybnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybnik mrz.

:: fż. rybniczanka ż.

Wiktionary

# rybniczanka

mieszkanka Rybnika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Rybnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybnik mrz.

:: fm. rybniczanin m.

Wiktionary

# rybnik

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce;

Wiktionary

Rybnik – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Górnym Śląsku na Płaskowyżu Rybnickim, nad rzekami Rudą i Nacyną. Jest siedzibą władz powiatu rybnickiego, a także największym miastem aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej i Rybnickiego Okręgu Węglowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od przyszłego tygodnia akcja protestacyjno-strajkowa ma objąć cały region, w tym Rybnik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybniczanin mos., rybniczanka ż., rybnik mrz.

przym. rybnicki, podrybnicki

Wiktionary

# rybno

1. nazwa wielu miejscowości w Polsce;
2. część Gdańska;
3. osiedle w Wilkanowie;
4. jezioro w Polsce;
5. wieś na Ukrainie

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 17, w tym 14 podstawowych

- Rybno – przysiółek wsi Mściwojów w woj. dolnośląskim, w pow. jaworskim, w gminie Mściwojów
- Rybno – osada w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Nowa Ruda
- Rybno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Koneck
- Rybno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Warlubie
- Rybno – część wsi Toruń w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Rejowiec Fabryczny
- Rybno – osada w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Świdnica
- Rybno – część wsi Dobrzenica w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Prażmów
- Rybno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Rybno
- Rybno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Wyszków
- Rybno – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Łomża
- Rybno – wieś w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Gniewino
- Rybno – wieś w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Kłobuck
- Rybno – osada leśna w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Kłobuck
- Rybno – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Rybno
- Rybno – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Sorkwity
- Rybno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Przedecz
- Rybno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek

Wikipedia

# rybność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zasobność zbiornika lub cieku w ryby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla wędkarza to istny raj, głównie ze względu na mnogość występujących tu gatunków, a także wielką rybność rzek i jezior, których są tu tysiące.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybeczka ż., Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

# rybny

1. taki, który otrzymuje się z ryb lub z dodatkiem ryb, np. sałatka rybna; rybi;
2. związany z hodowlą, połowem i przetwórstwem ryb, np. sklep rybny;
3. książkowo: zasobny, obfitujący w ryby np. rzeki rybne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

(1.2) kulin. spoż. otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem

(1.3) książk. obfitujący w ryby, pełen ryb, rybodajny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zniknęły z półek sklepowych wszystkie konserwy mięsne i rybne, konfitury i dżemy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨbnɨ, AS: rybny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybactwo n., rybność ż., rybeńka ż., narybek mrz., ryba ż., rybak ż., rybaczki nmos., Ryba ż., Ryby nmos., Rybka ż., rybka ż., rybeczka ż., rybsko n.

czas. zarybić dk., zarybiać ndk.

przym. rybi, rybacki

przysł. rybio

Wiktionary

# rybociąg

w rybołówstwie: rurociąg do przesyłania na odległość cieczy wraz z rybami

SJP.pl

# rybocice

Rybocice (niem. Reipzig) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie słubickim, w gminie Słubice.

Przez wieś przepływa rzeka Ilanka w swoim dolnym biegu. W pobliżu wsi znajduje się przystanek kolejowy na zlikwidowanej linii kolejowej nr 386. Rybocice położone są przy drodze lokalnej Słubice – Urad.

Wikipedia

# rybodajny

obfitujący w ryby; dostarczający ryb

SJP.pl

# ryboflawina

należący do witamin grupy B żółty, rozpuszczalny w wodzie barwnik, wchodzący w skład wielu enzymów, niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju ludzi i zwierząt; witamina B2; laktoflawina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. witamina z grupy B;

Wiktionary

Witamina B2 (E101, ryboflawina, łac. riboflavinum) – organiczny związek chemiczny, połączenie rybitolu i flawiny. W organizmie człowieka pełni funkcję witaminy, której niedobór może powodować zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz stany zapalne błon śluzowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ryboflawina występuje między innymi w drożdżach, jajach i mleku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨbɔflaˈvʲĩna, AS: ryboflavʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ryboflawinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) laktoflawina, witamina B2

Wiktionary

# rybojad

pogardliwie: osoba jadająca ryby; rybożerca

SJP.pl

# rybojaszczur

morski gad kopalny z okresu mezozoicznego, charakteryzujący się długim, uzębionym pyskiem; ichtiozaur, ichtiozaurus

SJP.pl

# rybojaszczury

morski gad kopalny z okresu mezozoicznego, charakteryzujący się długim, uzębionym pyskiem; ichtiozaur, ichtiozaurus

SJP.pl

Ichtiozaury (Ichthyosauria, od gr. ichtio – ryba + sauros – jaszczur) – rząd gadów morskich, które pojawiły się we wczesnym triasie, a największe zróżnicowanie osiągnęły od środkowego triasu do środkowej jury. We wczesnej kredzie zaczęły ustępować miejsca plezjozaurom, a od cenomanu także i mozazaurom, by ostatecznie wymrzeć na początku późnej kredy, pod koniec cenomanu, ok. 27 mln lat przed wielkim wymieraniem kredowym. Były jednymi z najpowszechniejszych wśród wyższych kręgowców morskich. W erze mezozoicznej wiele z nich zajmowało niszę ekologiczną, którą obecnie zajmują delfiny. Miały podobny do nich pociskowaty kształt, przednie kończyny przekształcone w płetwy i ogon zakończony dużą pionową płetwą napędową w kształcie półksiężyca, podobnie jak tuńczyki.

Wikipedia

# rybojeż

tropikalna ryba morska z rzędu najeżkokształtnych; jeżoryb; jeżówka; najeżka; diodon

SJP.pl

# rybonukleaza

enzym biorący udział w rozkładzie cząsteczek kwasu rybonukleinowego na mniejsze fragmenty

SJP.pl

Rybonukleazy, RN-azy – enzymy, z klasy hydrolaz (podklasa nukleazy), dzielące cząsteczki RNA na krótsze łańcuchy lub pojedyncze nukleotydy przez hydrolizę wiązań fosfodiestrowych. Należą do enzymów trawiennych pochodzenia trzustkowego.

Wikipedia

# rybonukleotyd

podstawowa jednostka budulcowa kwasu nukleinowego (RNA)

SJP.pl

Rybonukleotydy – podstawowa jednostka budulcowa (monomer) kwasu nukleinowego, który nosi nazwę – kwas rybonukleinowy, w skrócie RNA.

Rybonukleotyd jest zbudowany z zasady azotowej (adeniny, guaniny, cytozyny lub uracylu), cząsteczki pięciowęglowego cukru (rybozy) oraz nieorganicznej reszty kwasu fosforowego.

Wikipedia

# ryboradka

ryboradka dziewica - gatunek jętki

SJP.pl

# rybosom

kulista struktura występująca w obrębie komórki, odgrywająca kluczową rolę w procesie syntezy białek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mikrobiol. organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

Wiktionary

Rybosom – kompleks białek z kwasami nukleinowymi służący do produkcji białek w procesie translacji. Rybosomy zbudowane są z rRNA i białek. Katalityczna aktywność rybosomu związana jest właśnie z zawartym w nim rRNA, natomiast białka budują strukturę rybosomu i działają jako kofaktory zwiększające wydajność translacji.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rybosomalny, rybosomowy

Wiktionary

# rybotycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rybotyczami, dotyczący Rybotycz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rybotycze nmos.

Wiktionary

# rybotycze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w gminie Fredropol;

Wiktionary

Rybotycze – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Fredropol.

Rybotycze uzyskały lokację miejską przed 1494 rokiem, zdegradowane w 1918 roku.

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Rybotycze. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

Administracyjnie wieś jest sołectwem razem z Kopysnem i Posadą Rybotycką.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rybotyczanin m., rybotyczanka ż.

przym. rybotycki

Wiktionary

# rybować

środowiskowo: łowić ryby, wędkować

SJP.pl

# rybowo

Wikipedia

# ryboza

cukier prosty, składnik m.in. kwasów rybonukleinowych, nukleotydów, witaminy B12

SJP.pl

Wikipedia

# rybożer

rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych

SJP.pl

Żeneta rybożerna, rybożer (Genetta piscivora) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny Genettinae w obrębie rodziny wiwerowatych (Viverridae).

Wikipedia

# rybożerca

pogardliwie: osoba jadająca ryby; rybojad

SJP.pl

# rybożerność

→ rybożerny

SJP.pl

#### Patrz:

rybożerny

# rybożerny

żywiący się rybami

SJP.pl

# ryboznawca

specjalista w dziedzinie nauki o rybach; ichtiolog

SJP.pl

# ryboznawczy

związany z wiedzą o rybach, hodowli ryb; ichtiologiczny

SJP.pl

# ryboznawstwo

wiedza o rybach, o hodowli ryb; ichtiologia

SJP.pl

# rybozym

cząsteczka kwasu rybonukleinowego o właściwościach podobnych do enzymów białkowych

SJP.pl

Rybozymy – substancje zbudowane z kwasu rybonukleinowego (RNA) zdolne do katalizowania pewnych reakcji chemicznych. Spełniają zatem funkcje analogiczne do enzymów białkowych.

Rybozymy występują u wszystkich organizmów, przede wszystkim w mechanizmie syntezy białek oraz przemian kwasów nukleinowych. Transferaza peptydylowa – enzym wchodzący w skład rybosomów, który tworzy wiązania peptydowe, jest rybozymem (rRNA). Inną ważną funkcją rybozymów snRNA jest wycinanie intronów ze świeżo zsyntetyzowanego mRNA. Niektóre rybonukleazy także są rybozymami.

Wikipedia

# rybołów

duży, rybożerny orzeł żyjący nad zbiornikami wodnymi i na wybrzeżach morskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Pandion haliaetus|ref=tak., ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

Wiktionary

Rybołów (Pandion haliaetus) – gatunek dużego, przeważnie wędrownego ptaka drapieżnego z monotypowej rodziny rybołowów (Pandionidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈbɔwuf, AS: rybou̯uf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybołówstwo n., rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary

# rybołówczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rybołówstwem, dotyczący rybołówstwa, połowu ryb

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niewielki polski przemysł rybołówczy, jaki istniał w okresie przedwojennym, uległ dewastacji na skutek działań wojennych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybołówstwo n., rybołów m.

Wiktionary

# rybołówstwo

gałąź gospodarki obejmująca pozyskiwanie ryb oraz innych zwierząt z mórz, jezior i rzek w celach konsumpcyjnych i przetwórczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

(1.2) daw. prawo do odławiania ryb w danym stawie lub rzece

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Słowianie od wieków trudnili się łowiectwem, rybołówstwem, bartnictwem, skotnictwem i rolnictwem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołów m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. rybołowstwo

Wiktionary

# rybski

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Rybski (ujednoznacznienie)
- Bogusław Rybski (1922–2007) – harcmistrz
- Henryk Rybski (1917–1997) – polski działacz społeczny

Wikipedia

# rybsko

zgrubienie od: ryba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od ryba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rybactwo n., rybaczki nmos., narybek mrz., Rybka ż., ryba ż., rybka ż., rybak m.

przym. rybacki, rybny

Wiktionary

# rybuloza

węglowodan (monosacharyd) składający się z 5 atomów węgla (pentoza)

SJP.pl

Rybuloza – organiczny związek chemiczny, ketopentoza – cukier prosty zawierający pięć atomów węgla i ketonową grupę funkcyjną, o wzorze sumarycznym C5H10O5. Posiada dwa enancjomery – D-rybulozę (D-erytropentuloza) i L-rybulozę (L-erytropentuloza). D-Rybuloza jest diastereoizomerem D-ksylulozy.

Wikipedia

# rybus

nazwisko

SJP.pl

# ryby

przedstawiciel gromady obejmującej około 20 tys. gatunków zmiennocieplnych kręgowców wodnych, przystosowanych do życia w wodzie (m.in. oddychanie skrzelami, kończyny w postaci płetw)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) astr. zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

(1.2) astr. astrol. dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;

forma rzeczownika.

(2.1) pot. osoby urodzone pod znakiem Ryb (1.2); lm. od: Ryba

Wiktionary

Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych, pierwotnie wodnych kręgowców, oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowce krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).

Ryby stanowią najliczniejszą i najbardziej zróżnicowaną grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Różnią się od siebie pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Ponad 32 tysiące współcześnie żyjących gatunków opisano naukowo, a co roku naukowcy opisują 100–150 nowych gatunków morskich i nieco więcej słodkowodnych. Szacuje się, że nie odkryto jeszcze co najmniej 5000 gatunków, głównie ryb głębinowych ze strefy klimatu tropikalnego. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gwiazdozbiór Ryb jest jednym z największych na niebie.

(1.1) Konstelacja Ryb góruje o północy w październiku, zawiera liczne galaktyki.

(1.2) Ryby to jeden ze znaków zodiaku, który występuje po Wodniku, a przed Baranem.

(1.2) Pod koniec lutego Słońce wchodzi w znak Ryb.

(1.2) Rybami, jednym z zimowych, wodnych i zmiennych znaków zodiaku, rządzą planetaanety Jowisz i Neptun.

(2.1) Oni zachowują się jak typowe Ryby.

(2.1) Moi rodzice są zodiakalnymi Rybami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨbɨ, AS: ryby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryba ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Psc

(1.2) symbol. ♓

Wiktionary

# ryć

1. robić doły w ziemi; kopać, rozkopywać, przekopywać, grzebać;
2. wyrzynać na płycie, kamieniu itp. ornamenty, rysunki, napisy; żłobić, rzeźbić;
3. potocznie:
a) uczyć się czegoś; kuć, zakuwać;
b) robić coś długo, mozolnie;
c) śmiać się; chichrać się, ryć się;
d) przeszukiwać, rewidować;
4. ryć się:
a) zagłębiać się, zagrzebywać się;
b) potocznie: śmiać się; chichrać się, ryć

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kopać, robić doły w ziemi

(1.2) wyrzynać coś w płycie, kamieniu, drewnie, metalu

(1.3) środ. uczyć się

czasownik zwrotny niedokonany ryć się

(2.1) środ. uczyć się

(2.2) pot. wpychać się, przepychać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kret ryje korytarze w ziemi.

(2.1) Tomek ostatnio nawet z domu nie wychodzi tylko się ryje przed egzaminem z matmy.

(2.2) Tomek zawsze ryje się pierwszy do wyjścia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨt͡ɕ, AS: ryć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycina ż., ryj m., ryjek m., ryjówka ż., rycie n., ryt mrz.

czas. poryć, zryć, wyryć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

(2.1) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

Wiktionary

# ryc.

skrót od: rycina

SJP.pl

skrót

(1.1) = rycina

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary

# rycak

nazwisko

SJP.pl

# rycerka

potocznie: kobieta waleczna, mająca cechy rycerza

SJP.pl

- Rycerka – potok, dopływ Soły
- Rycerka Dolna – wieś w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza
- Rycerka Górna – wieś w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza
- Rycerka – przystanek kolejowy w Rycerce Dolnej

Wikipedia

# rycerski

1. dotyczący rycerza lub rycerstwa;
2. właściwy rycerzowi; mężny, bohaterski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rycerzem i rycerstwem

przymiotnik jakościowy

(2.1) zachowujący się w sposób przypisywany średniowiecznemu rycerstwu

(2.2) świadczący o rycerstwie, rycerskości

Wiktionary

Rycerski, Rycerski Potok – potok, dopływ Rycerki. Powstaje z połączenia potoku Śrubita z potokiem Racza uznawanym za górny bieg Rycerskiego. Połączenie potoków Racza i Śrubita następuje na wysokości około 716 m w lesie, u wschodnich podnóży szczytu Obłaz. Od tego miejsca potok Rycerski spływa w kierunku północnym, przez jakiś czas jeszcze przez las, później przez zabudowane tereny miejscowości Rycerka Górna. Po przyjęciu swojego największego dopływu – lewobrzeżnego potoku Radecki zmienia kierunek na północno-wschodni i w sąsiedniej miejscowości Rycerka Górna uchodzi do potoku Rycerka jako jego największy dopływ (lewy). Następuje to na wysokości około 550 m, w miejscu o współrzędnych 49°28′40″N 19°03′39″E.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiele czasu i uwagi szlachta poświęcała polowaniom, które uważano za zdrową, prawdziwie męską rozrywkę, wspaniale ćwiczącą rycerskie umiejętności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrsʲci, AS: rycersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycerz m., rycerstwo n., rycerskość ż.

przysł. rycersko

Wiktionary

# rycerskość

→ rycerski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co/kto rycerskie/rycerski

Wiktionary

Wikipedia

#### Patrz:

rycerski

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrskɔɕt͡ɕ, AS: rycerskość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rycerski

rzecz. rycerz m., rycerstwo n.

przysł. rycersko

Wiktionary

# rycerstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

(1.2) hist. rycerze zgromadzeni pod czyjąś komendą, na polu walki itd.

Wiktionary

Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w feudalnej Europie w okresie pełnego i późnego średniowiecza. W zamian za nadania ziemskie rycerstwo przyjmowało na siebie obowiązek służby pod rozkazami seniora, wytworzyło również swoisty styl życia, ceremoniał i etykę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod naciskiem rycerstwa dostojnicy litewscy powrócili na sejm i ostatecznie osiągnięto porozumienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycerz m., rycerskość ż.

przym. rycerski

przysł. rycersko

Wiktionary

# rycerz

dobrze uzbrojony i szlachetnie urodzony żołnierz walczący w czasach średniowiecza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

(1.2) przen. tytuł nadawany członkom niektórych stowarzyszeń lub zakonów

(1.3) przen. o mężczyźnie pełnym galanterii w stosunku do kobiet

Wiktionary

Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w feudalnej Europie w okresie pełnego i późnego średniowiecza. W zamian za nadania ziemskie rycerstwo przyjmowało na siebie obowiązek służby pod rozkazami seniora, wytworzyło również swoisty styl życia, ceremoniał i etykę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uważa się, że najsłynniejszym polskim rycerzem był Zawisza Czarny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡sɛʃ, AS: ryceš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycerskość ż., rycerstwo n., Rycerka ż., Rycerzowa ż.

:: zdrobn. rycerzyk m.

przym. rycerski

przysł. rycersko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stpol. raciądz

(1.2) kawaler

(1.3) dżentelmen, gentleman

Wiktionary

# rycerzewko

2 miejscowości w Polsce:

- Rycerzewko – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Pakość
- Rycerzewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Świdwin

Wikipedia

# rycerzyk

zdrobnienie od: rycerz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od rycerz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) mikol. nazwa systematyczna|Tricholomopsis|Singer., rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców

(2.2) mikol. grzyb z rodzaju rycerzyków (2.1)

Wiktionary

Tricholomopsis Singer (rycerzyk) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛʒɨk, AS: rycežyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycerz mos.

Wiktionary

# rycharski

nazwisko

SJP.pl

# rychcik

nazwisko

SJP.pl

# rycheza

żona Mieszka II Lamberta, królowa polska

SJP.pl

- Rycheza (imię)
- Rycheza Lotaryńska − królowa Polski, żona Mieszka II
- Ryksa szwedzka zwana Rychezą − księżna wielkopolska, żona Przemysła II

Wikipedia

# rychlej

stopień wyższy od przysłówka: rychło

SJP.pl

# rychlejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rychły

SJP.pl

# rychlewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Krystyna Karwicka-Rychlewicz – polska dziennikarka, działaczka społeczna
- Wojciech Rychlewicz – polski dyplomata, urzędnik

Wikipedia

# rychlewski

nazwisko

SJP.pl

- Janusz Rychlewski (1915-1987) – polski prozaik, dramaturg i publicysta, podporucznik WP
- Eugenia Rychlewska znana jako Halina Głuszkówna (1923-2012) – polska aktorka
- Eugeniusz Rychlewski (ur. 1926) – polski profesor nauk ekonomicznych, stryj prof. Jacka Rychlewskiego
- Jan Rychlewski (1934-2011) – polski profesor nauk technicznych, kierownik przygotowań merytorycznych lotu kosmicznego Mirosława Hermaszewskiego
- Jacek Rychlewski (1947-2003) – polski chemik i matematyk, profesor UAM
- Tadeusz Rychlewski – polski profesor nauk medycznych, rektor AWF w Poznaniu (2002-2008)
- Urszula Rychlewska – polska chemiczka, profesor UAM, żona prof. Jacka Rychlewskiego
- Ludwika Rychlewska (zm. 2010) – polska filolog klasyczna, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego

Wikipedia

# rychlicki

przymiotnik od: Rychliki

SJP.pl

- Rychlicki – polskie nazwisko

Osoby noszące nazwisko Rychlicki:

- Czesław Rychlicki (1939–2022) – polski duchowny katolicki, teolog, profesor nauk teologicznych;
- Florian Rychlicki (1910–1988) – polski architekt;
- Gerhard Rychlicki (ur. 1944) – polski chemik, profesor chemii fizycznej, adsorpcji i katalizy;
- Jacek Rychlicki (ur. 1962) – polski siatkarz, reprezentant Polski, wicemistrz Europy (1983);
- Kamil Rychlicki (ur. 1996) – luksemburski siatkarz pochodzenia polskiego;
- Michał Rychlicki (ujednoznacznienie)
- Mieczysław Rychlicki (1925–2012) – żołnierz Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej, po II wojnie światowej – pionier Szczecina;
- Mira Rychlicka (1930–2007) – polska aktorka teatralna;
- Teresa Rychlicka-Kasprzyk ((ur. 1950) – polska siatkarka, mistrzyni i reprezentantka Polski;
- Zbigniew Rychlicki (1922–1989) – polski artysta grafik, ilustrator książek dla dzieci.

Wikipedia

# rychlik

bardzo wczesna odmiana owsa

SJP.pl

Miejscowości w Polsce:

- Rychlik (niem. Reichen) – wieś w woj. lubuskim, w pow. sulęciński, w gminie Sulęcin
- Rychlik (niem. Karolina) – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
- Rychlik – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
- Rychlik (niem.: Wilde Mann) – górski strumień w Górach Izerskich

Wikipedia

# rychliki

bardzo wczesna odmiana owsa

SJP.pl

Rychliki (niem. Reichenbach) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Rychliki przy drodze wojewódzkiej nr 527.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rychliki.

Wikipedia

# rychliński

nazwisko

SJP.pl

# rychliwiej

stopień wyższy od przysłówka: rychliwie

SJP.pl

# rychliwość

→ rychliwy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest rychliwe; cecha tych, którzy są rychliwi

Wiktionary

#### Patrz:

rychliwy

#### Powiązane:

przym. rychliwy

przysł. rychliwie

Wiktionary

# rychliwy

śpieszący się z jakimiś działaniami; prędki

SJP.pl

# rychnów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Rychnów – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Namysłów
- Rychnów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Blizanów
- Rychnów – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Barlinek

Wikipedia

# rychnowo

2 miejscowości w Polsce:

- Rychnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Świecie nad Osą
- Rychnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Grunwald

Zobacz też: Rychnowo Żuławskie, Rychnów, Wielkie Rychnowo

Wikipedia

# rycht

rychtyg, rychtyk;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie

SJP.pl

# rychtal

miasto w Polsce

SJP.pl

Rychtal (niem. Reichthal) – miasto w Polsce położone w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim; jest siedzibą gminy Rychtal.

Wikipedia

# rychtalanin

mieszkaniec Rychtala (miasta w Polsce)

SJP.pl

# rychtalanka

mieszkanka Rychtala (miasta w Polsce)

SJP.pl

# rychtalski

przymiotnik od: Rychtal

SJP.pl

# rychter

nazwisko

SJP.pl

- Rychter – polski herb szlachecki

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisław Rychter – polski wojskowy
- Tadeusz Rychter – polski malarz i grafik
- Witold Rychter – polski wojskowy, rajdowiec i działacz sportowy
- Zdzisław Rychter – polski aktor, kaskader i literat
- Zenon Rychter – polski inżynier

Wikipedia

# rychtig

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. właściwie

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poznań. rzeczywiście

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. naprawdę

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) reg-pl|Poznań|richtig., reg-pl|Poznań|rychtych.

Wiktionary

# rychtować

potocznie: przygotowywać, szykować, przyrządzać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot., gw-pl|Poznań. przygotowywać, przyrządzać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nic mi nie rychtuj, bo nie jestem głodny.

(1.1) Jędras wew kuchni rychtowoł szczubla wew sosie sznytloszkowym. → Andrzej w kuchni szykował szczupaka w sosie koperkowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨxˈtɔvat͡ɕ, AS: ryχtovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rychtowanie n.

czas. narychtować, wyrychtować dk.

Wiktionary

# rychtowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rychtować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rychtować ndk.

Wiktionary

# rychtyczny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Mazury. właściwy, prawdziwy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. narychtować

Wiktionary

# rychtyg

rychtyk, rycht;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie

SJP.pl

# rychtyk

rychtyg, rycht;
1. gwarowo:
a) istotnie, rzeczywiście;
b) naprawdę;
2. dawniej:
a) niechybnie, na pewno, ani chybi;
b) dokładnie, porządnie, należycie

SJP.pl

partykuła

(1.1) poznań. rzeczywiście

(1.2) poznań. akurat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) reg. pozn. richtig.

Wiktionary

# rychu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. Ryszard

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Karolina zrobiła zdjęcie Rychowi.

(1.1) Rychu, powiedz wreszcie, ile ty masz lat?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszard mos., Rysiek mos., Rysiu mos., Ryś mos./mzw./mrz., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary

# rychwalanin

mieszkaniec Rychwała

SJP.pl

# rychwalanka

mieszkanka Rychwała

SJP.pl

# rychwalski

→ Rychwał

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rychwałem, dotyczący Rychwała

Wiktionary

#### Patrz:

Rychwał

#### Powiązane:

rzecz. Rychwał mrz., rychwalanin m., rychwalanka ż.

Wiktionary

# rychwał

miasto w Polsce

SJP.pl

Rychwał – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie konińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rychwał.

Do 1954 siedziba gminy Dąbroszyn. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 2370 mieszkańców.

Wikipedia

# rychwałd

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Rychwałd – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Pleśna
- Rychwałd – wieś w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Gilowice

Wikipedia

# rychło

przysłówek

(1.1) szybko, żwawo

(1.2) niedługo, wkrótce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Frank tanieje, bo polityka SNB rychło nie znormalnieje.

(1.2) Mam nadzieję, że rychło zakończymy proces kształtowania nowego systemu dowodzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rychły

rzecz. rychłość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szybko, prędko

Wiktionary

# rychłoli

dawniej: przysłówek odprzymiotnikowy "rychło" połączony z partykułą pytającą "-li" (= czy), np. "Nie wiedział, rychłoli skończy pracę w ogródku."

SJP.pl

# rychłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest rychłe; cecha tych, którzy są rychli

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rychły

przysł. rychło

Wiktionary

# rychłowice

Rychłowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wieluń.

Przez obrzeża wsi przebiega ruchliwa droga krajowa nr 43 łącząca Częstochowę z Wieluniem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Wikipedia

# rychłowski

nazwisko

SJP.pl

# rychłozrost

szybkie zagojenie się, zabliźnienie się rany

SJP.pl

# rychły

mający wkrótce nastąpić

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nieodległy w czasie

(1.2) daw. prędki, porywczy, popędliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. rychło

rzecz. rychłość ż.

Wiktionary

# ryciak

nazwisko

SJP.pl

# rycina

1. rysunek, reprodukcja fotografii;
2. odbitka graficzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. druk. ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi

(1.2) szt. druk. każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;

Wiktionary

Rycina – każda odbitka graficzna (z matrycy), np. drzeworyt, miedzioryt, litografia; określenie może być używane w odniesieniu do wszystkich technik (w tym komputerowych), a samo podłoże nie musi być nawet płaskie.

Potocznie: ilustracja, rysunek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycie n., rytownik m., ryt m.

czas. ryć ndk., zryć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. ryc.

Wiktionary

# rycinka

zdrobnienie od: rycina

SJP.pl

# rycki

przymiotnik od: Ryki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rykami, dotyczący Ryk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryki nmos.

Wiktionary

# rycyk

ptak wędrowny z rodziny bekasowatych; szlamik rycyk; szlamnik rycyk

SJP.pl

Rycyk, szlamik rycyk, szlamnik rycyk (Limosa limosa) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Bliski zagrożenia wyginięciem.

Wikipedia

# rycyna

1. potocznie: olej rycynowy - olej z nasion rącznika używany jako środek przeczyszczający;
2. białko o silnych właściwościach toksycznych występujące w nasionach rącznika pospolitego

SJP.pl

Rycyna – białko o silnych właściwościach toksycznych pochodzące z rącznika pospolitego (Ricinus communis z rodziny Euphorbiaceae). Wszystkie części rośliny zawierają rycynę, ale największe jej stężenie (od 1 do 5%) występuje w nasionach. Jako substancja białkowa z grupy lektyn nie miesza się z olejami, co umożliwia produkcję nieszkodliwego dla ludzi oleju rycynowego (który nie zawiera rycyny).

Wikipedia

# rycynina

Rycynina – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów. Trujący alkaloid pirydynowy będący pochodną pirydyny. Występuje w nasionach i w młodych roślinach rącznika.

Wikipedia

# rycynowy

olej rycynowy - olej z nasion rącznika używany jako środek przeczyszczający; rycyna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony z nasion rącznika, zawierający rycynę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rycyna ż.

Wiktionary

# rycynus

1. pospolite określenie olejku rycynowego (środek przeczyszczający);
2. roślina z rodziny wilczomleczowatych, pochodząca z krajów tropikalnych, której nasiona wykorzystywane są do produkcji oleju dla farmacji i przemysłu

SJP.pl

Wikipedia

# ryczanin

mieszkaniec Ryk (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ryczanka

mieszkanka Ryk (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ryczałt

1. ustalona odgórnie suma podatku dochodowego i obrotowego;
2. całkowita suma przeznaczona na określone wydatki, bez podziału na poszczególne pozycje

SJP.pl

Ryczałt (śrwniem. ritschart) – należna kwota pieniężna w wysokości ustalonej z góry – bez rozliczania kosztów poszczególnych transakcji, np. zryczałtowana opłata pocztowa – kwota ustalona z góry należna za korzystanie z usług pocztowych, ryczałt podatkowy – uproszczona metoda naliczania podatku, bez ustalania podstawy wymiaru podatku.

Wikipedia

# ryczałtem

w ekonomii: płacąc ogólnie, bez rozbicia na poszczególne sumy

SJP.pl

# ryczałtowiec

potocznie: osoba rozliczająca się ryczałtowo

SJP.pl

# ryczałtowy

1. dotyczący ryczałtu;
2. dokonywany hurtowo

SJP.pl

# ryczeć

1. o zwierzętach: wydawać głośny, doniosły głos, ryk;
2. potocznie: głośno, przeraźliwie krzyczeć, śpiewać; drzeć się, wrzeszczeć;
3. grzmieć, huczeć, rozbrzmiewać;
4. potocznie: głośno śmiać się lub płakać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. ryknąć)

(1.1) o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

(1.2) o ludziach: wydawać donośny głos płacząc, śpiewając lub śmiejąc się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ, AS: ryčeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryczenie n., porykiwanie n., rykowisko n., ryczka ż., ryk mrz.

czas. ryknąć dk., zaryczeć dk., wyryczeć dk., porykiwać ndk.

przym. rykliwy

Wiktionary

# ryczek

w gwarze poznańskiej: stołeczek

SJP.pl

# ryczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ryczeć.

(1.2) odgłos wydawany przez niektóre zwierzęta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ryčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ryczeć ndk., ryknąć dk.

rzecz. ryk mrz., rykowisko n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ryk

Wiktionary

# ryczka

w gwarze poznańskiej: stołeczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poznań. stołek, taboret

Wiktionary

- Ryczka – część wsi Krasne w Polsce, w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Uścimów
- Ryczka – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim
- Ryczka – wieś na Ukrainie, w obwodzie zakarpackim

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W antrejce na ryczce stoją bumsy w tytce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryk m.

czas. ryczeć

Wiktionary

# ryczkowski

nazwisko

SJP.pl

# ryczów

2 miejscowości w Polsce:

- Ryczów – wieś w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Spytkowice
- Ryczów – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Ogrodzieniec

- Ryczów – przystanek kolejowy w woj. małopolskim

Wikipedia

# ryczywolski

→ Ryczywół

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ryczywołu, związany z Ryczywołem

Wiktionary

#### Patrz:

Ryczywół

#### Powiązane:

rzecz. Ryczywół m., ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

Wiktionary

# ryczywół

1. nazwa kilku miejscowości w Polsce;
2. część miasta Bochnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wieś i gmina w powiecie obornickim

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest 5, w tym 3 podstawowe

- Ryczywół – część miasta Bochnia
- Ryczywół – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice
- Ryczywół – przysiółek wsi Świślina w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów
- Ryczywół – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Kalinowo
- Ryczywół – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Ryczywół

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ryczywół leży nad Flintą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

przym. ryczywolski

Wiktionary

# rydel

rodzaj łopaty (do kopania ziemi itp.); szpadel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj łopaty

(1.2) gw-pl|Poznań. daszek czapki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) [..] nie miał co robić, bo mu nie wypadało ani siekiery wziąć, ani grabi i rydla. (J. I. Kraszewski: Kwiat paproci)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨdɛl, AS: rydel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rydelek mrz., rydlówka ż., Rydel mos./ż.

Wiktionary

# ryder

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Ryder – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Ward

Gminy w USA:

- Ryder (ang. Ryder Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Ward

Zespoły:

- Ryder – brytyjska grupa muzyczna

Inne:

- Ryder System – przedsiębiorstwo z branży transportowej z siedzibą w Miami (Floryda)

Wikipedia

# rydlewo

Rydlewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Żnin.

Wieś duchowna, własność sufraganii gnieźnieńskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kcyńskim województwa kaliskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 236 mieszkańców. Jest siedemnastą co do wielkości miejscowością gminy Żnin.

Wikipedia

# rydlewski

nazwisko

SJP.pl

# rydlisko

trzonek, na którym osadzony jest rydel

SJP.pl

# rydułtowianin

mieszkaniec Rydułtów

SJP.pl

# rydułtowianka

mieszkanka Rydułtów

SJP.pl

# rydułtowski

przymiotnik od: Rydułtowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rydułtowami, dotyczący Rydułtów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rydułtowy nmos., rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

Wiktionary

# rydułtowy

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Wiktionary

Rydułtowy (niem. Rydultau) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.

Według danych pochodzących z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 20 168 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨduwˈtɔvɨ, AS: ryduu̯tovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

przym. rydułtowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. Rydy

Wiktionary

# rydwan

dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

(1.2) daw. prosty wóz kryty

(1.3) daw. okazały, duży pojazd

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨdvãn, AS: rydvãn

Wiktionary

# rydygier

nazwisko

SJP.pl

- Fiodor Rydygier – rosyjski generał
- Ludwik Rydygier – polski lekarz i generał

Wikipedia

# rydykiul

dawniej:
a) ozdobna torebka damska
b) woreczek na przybory do szycia, haftowania itp.

SJP.pl

# rydz

grzyb z rodzaju mleczajów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. mikol. grzyb jadalny z gatunku nazwa systematyczna|Lactarius deliciosus|ref=tak., mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;

(1.2) daw. bot. roln. roślina oleista z gatunku nazwa systematyczna|Camelina sativa|(L.) Crantz|ref=tak., lnicznik siewny

Wiktionary

- Mleczaj rydz – grzyb jadalny
- Lnicznik siewny – roślina oleista zwyczajowo zwana także rydz

Osoby o nazwisku Rydz:

- Aneta Rydz
- Małgorzata Rydz
- Edward Śmigły-Rydz
- Wojciech Rydz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] weź mój koszyk i sam zbieraj rydze, bo mnie to, przyznam się, nie bawi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨt͡s, AS: ryc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rydzyk m.

:: zdrobn. rydzyk

przym. rydzowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mleczaj rydz, rydz pański, rydzyk, rydzek, rycek, ryżyk, ryzok

(1.2) lnicznik siewny, lnianka, lennica, judra, rydzyk, ryżyk

Wiktionary

# rydz-śmigły

Edward Rydz-Śmigły (1886-1941) - polityk

SJP.pl

# rydzewo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 7

- Rydzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ciechanów
- Rydzewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Sierpc
- Rydzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Rajgród
- Rydzewo – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Miastkowo
- Rydzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
- Rydzewo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Miłki
- Rydzewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Drawsko Pomorskie

Wikipedia

# rydzewski

nazwisko

SJP.pl

- Rydzewski – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku nazwisko to nosiło 4054 polskich obywateli.

Osoby noszące nazwisko Rydzewski / Rydzewska:

- Bogdan Rydzewski – polski otorynolaryngolog i nauczyciel akademicki
- Bronisław Rydzewski – polski geolog
- Czesław Rydzewski – polski duchowny rzymskokatolicki
- Franciszek Bay-Rydzewski – polski aktor
- Grażyna Rydzewska – polska lekarka
- Henryk Rydzewski – polski aktor teatralny i filmowy
- Grażyna Rydzewska – polska lekarka
- Henryk Rydzewski – polski aktor teatralny i filmowy
- Jacek Rydzewski – polski archeolog
- Jaga Rydzewska – polska tłumaczka i pisarka
- Lech Rydzewski – polski porucznik
- Marcin Bay-Rydzewski – polski aktor teatralny i filmowy
- Maria Rydzewska – polska pianistka, kameralistka, nauczyciel akademicki
- Nina Rydzewska – polska poetka i powieściopisarka
- Ryszard Rydzewski – polski reżyser
- Tadeusz Rydzewski – polski hodowca roślin uprawnych
- Władysław Rydzewski – polski zoolog

Wikipedia

# rydzkowski

nazwisko

SJP.pl

# rydzowisko

miejsce, w którym rosną rydze

SJP.pl

# rydzowy

→ rydz

SJP.pl

#### Patrz:

rydz

# rydzyk

mały rydz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikol. pot. niewielki, młody rydz

Wiktionary

Tadeusz Rydzyk CSsR (ur. 3 maja 1945 w Olkuszu) – polski duchowny rzymskokatolicki, redemptorysta, doktor nauk teologicznych, nauczyciel akademicki.

Założyciel i dyrektor rozgłośni radiowej Radio Maryja oraz Telewizji Trwam, współzałożyciel i prezes zarządu Fundacji Lux Veritatis oraz założyciel i były rektor Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, w której jest przewodniczącym Rady Naukowej i wykładowcą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na polance zauważyłam skupisko rydzyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨd͡zɨk, AS: ryʒyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rydz m.

przym. rydzowy

Wiktionary

# rydzyna

miasto w Polsce

SJP.pl

Rydzyna (niem. Reisen) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rydzyna. Położone na Wysoczyźnie Leszczyńskiej, około 8 km od Leszna, przy drodze Poznań-Wrocław, nad Kopanicą. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 2653 mieszkańców.

Rydzyna uzyskała lokację miejską przed 1407 rokiem.

Wikipedia

# rydzynianin

mieszkaniec Rydzyny

SJP.pl

# rydzynianka

mieszkanka Rydzyny

SJP.pl

# rydzyński

przymiotnik od: Rydzyna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rydzyną, dotyczący Rydzyny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rydzyna ż., rydzynianin m., rydzynianka ż.

Wiktionary

# ryfa

1. młodzieżowo: wpadka, gafa;
2. w gwarze poznańskiej: beksa (kobieta);
3. dawniej, dziś gwarowo: kobieta głupia, niezaradna; cymbałka, tumanka;
4. gwarowo: żelazna skuwka

SJP.pl

# ryfampicyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

Wiktionary

Ryfampicyna, rifampicyna (INN: rifampicin; skrót: RMP; ATC: J04 AB02) – półsyntetyczny antybiotyk ansamycynowy o działaniu bakteriobójczym, stosowany w leczeniu zakażeń wrażliwymi drobnoustrojami, w tym: prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rifampicyna ż.

Wiktionary

# ryfej

w geologii: często używana nazwa górnego proterozoiku

SJP.pl

Ryfej – jednostka stratygraficzna wydzielana w przeszłości jako system w obrębie górnego proteozoiku, pomiędzy wendem a środkowym proteozoikiem (675–1650 mln lat temu). Obecnie jednostka historyczna, nieużywana we współczesnej oficjalnej stratygrafii.

Wikipedia

# ryfka

zdrobnienie od: Rebeka (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma imienia Rebeka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moją drugą babcię, matkę ojca, Ryfkę Rottenberg, pamiętam bardzo mało, miałam 6 lat, kiedy zmarła.

(1.1) Przejeżdżali grubi Niemcy w grubym tanku. • (Uciekaj, uciekaj Ryfka!) • „Mama pod gruzami, tata w Majdanku…”

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rebeka ż.

Wiktionary

# ryfla

rodzaj skrobaka używany przez grawerów i rzeźbiarzy

SJP.pl

# ryflować

obrabiać powierzchnię przedmiotów tak, aby nadać im szorstkość

SJP.pl

# ryft

wąski, długi i głęboki rów tektoniczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rów tektoniczny o znacznej długości i głębokości;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aktualnie obserwuje się tworzenie nowego ryftu na terytorium Etiopii, na północy regionu Afar, w miejscu zbiegu płyt tektonicznych: afrykańskiej, arabskiej i somalijskiej.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ryftowy

Wiktionary

# ryftowy

dotyczący ryftu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ryftem, dotyczący ryftu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oba brzegi doliny ryftowej oddalają się od siebie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryft mrz.

Wiktionary

# ryg

górnicza maszyna do wykonywania wierceń

SJP.pl

# ryga

1. przestarzale: szablon w grube linie lub kratkę podkładany pod czystą kartkę w celu równego pisania; liniuszek;
2. w tradycyjnej technice drukarskiej: materiał zecerski używany w celu rozdzielania łamów lub uzyskania większego odstępu między wierszami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Łotwy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Byłam w Rydze zeszłego lata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨɡa, AS: ryga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryżanin m., ryżanka ż.

przym. ryski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Łotwa

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ryżanin m., ryżanka ż.

przym. ryski

frazeologia.

pojechać do Rygi

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Riga

* arabski: (1.1) ريغا ż.

* białoruski: (1.1) Рыга ż.

* czeski: (1.1) Riga ż.

* esperanto: (1.1) Rigo

* fiński: (1.1) Riika

* francuski: (1.1) Riga

* koreański: (1.1) 리가 (Riga)

* litewski: (1.1) Ryga ż.

* nowogrecki: (1.1) Ρίγα ż.

* rosyjski: (1.1) Рига ż.

* słowacki: (1.1) Riga ż.

* szwedzki: (1.1) Riga

* ukraiński: (1.1) Рига ż.

* włoski: (1.1) Riga ż.

źródła.

== Ryga (język litewski.) ==

thumb|Ryga (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Ryga

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# rygiel

1. metalowa zasuwa wsuwana do specjalnego otworu w celu zamknięcia czegoś;
2. poprzeczne wzniesienie zamykające dolinę rzeczną, lodowcową;
3. element mechanizmu blokującego ruch innych części urządzeń;
4. pozioma belka używana w budownictwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla

(1.2) techn. przesuwny element blokujący ruch innych części mechanizmu lub maszyny

(1.3) bud. pręt konstrukcyjny poziomy albo pochyły, który łączy słupy drewnianego szkieletu budowlanego lub belka dzieląca szkielet ściany na mniejsze części czy też wydzielająca w niej otwory okienne albo drzwiowe

(1.4) geol. wał odgradzający kocioł polodowcowy od niższego piętra doliny lub odseparowujący jeziora

Wiktionary

Rygiel – w budownictwie, przeważnie poziomy element konstrukcyjny, belka rozpięta pomiędzy dwoma słupami. W budownictwie drewnianym określany również jako rozwora.

Współcześnie nazywa się tak przede wszystkim belki o konstrukcji żelbetowej lub stalowej, wykorzystywane w konstrukcji szkieletowej budynków.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. ryglować ndk., zaryglować dk.

przym. ryglowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zasuwa

Wiktionary

# rygielek

zdrobnienie od: rygiel

SJP.pl

# rygielski

nazwisko

SJP.pl

# rygier

- Edmund Rygier − polski aktor i reżyser
- Jerzy Rygier − polski aktor i reżyser teatralny i filmowy
- Leon Rygier − polski poeta, prozaik, publicysta i nauczyciel
- Teodor Rygier − polski rzeźbiarz

Wikipedia

# ryglewicz

nazwisko

SJP.pl

# ryglice

miasto w Polsce

SJP.pl

Ryglice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryglice. Położone około 20 km na południowy wschód od Tarnowa, w pobliżu Tuchowa. Prawa miejskie posiadało w latach 1824–1934 i od 2001 r.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 2673 mieszkańców.

Wikipedia

# ryglicki

przymiotnik od: Ryglice

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ryglicami, dotyczący Ryglic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryglice nmos.

Wiktionary

# rygliczanin

mieszkaniec Ryglic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# rygliczanka

mieszkanka Ryglic (miasta w Polsce)

SJP.pl

# ryglować

zamykać coś na rygiel (metalowa zasuwa)

SJP.pl

# ryglowy

→ rygiel

SJP.pl

#### Patrz:

rygiel

# rygobert

imię męskie

SJP.pl

Rygobert – imię męskie pochodzenia germańskiego, oznaczające "bogato błyszczący". Patronem tego imienia jest św. Rygobert, arcybiskup Reims (VIII wiek).

Rygobert imieniny obchodzi 4 stycznia.

Wikipedia

# rygor

ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowy nauczyciel wprowadził duży rygor.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨɡɔr, AS: rygor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rygoryzm m., rygorystyczność ż., rygorysta m., rygorystka ż.

przym. rygorystyczny

przysł. rygorystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dyscyplina, zdyscyplinowanie, karność, mores, subordynacja, reżim

Wiktionary

# rygorowy

→ rygor

SJP.pl

#### Patrz:

rygor

# rygorozum

dawne określenie egzaminu, do którego przystępuje ubiegający się o stopień naukowy doktora; rigorosum

SJP.pl

Rigorosum, rygorozum (od łac. rigorosus – surowy) – dawna nazwa ustnego egzaminu doktorskiego.

W odróżnieniu od disputatio – dyskusji na temat samej pracy – rigorosum obejmuje tematy z innych dziedzin i wraz z dysertacją (częścią pisemną) wchodzi w skład wymagań dla uzyskania tytułu doktora.

Wikipedia

# rygorysta

człowiek trzymający się ściśle przepisów; formalista

SJP.pl

# rygorystka

→ rygorysta

SJP.pl

#### Patrz:

rygorysta

# rygorystycznie

przysłówek

(1.1) w sposób rygorystyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rygor m.

przym. rygorystyczny

Wiktionary

# rygorystyczniej

stopień wyższy od przysłówka: rygorystycznie

SJP.pl

# rygorystyczny

trzymający się ściśle przepisów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny

(1.2) oczekujący ścisłego przestrzegania zasad

(1.3) oparty na rygorze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rygor mrz., rygorysta mos., rygorystka ż., rygorystyczność ż., rygoryzm mrz.

przysł. rygorystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) formalistyczny, pedantyczny, skrupulatny

(1.2) srogi, surowy, sztywny

(1.3) sztywny, ścisły

Wiktionary

# rygoryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ścisłe przestrzeganie zasad

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rygor mrz.

przym. rygorystyczny

Wiktionary

# ryguła

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Ryguła – polski sztangista
- Piotr Ryguła – rzymskokatolicki ksiądz

Wikipedia

# rygweda

jedna z czterech Wed, zbiór hymnów powstały prawdopodobnie w latach 1500-1200 p.n.e.; Rigweda

SJP.pl

Rygweda (sanskryt ऋग्वेद, trl. ṛgveda, ang. Rigveda) – jedna z sanhit (zbiorów) wchodząca w skład wed, najstarszy zabytek literacki indoaryjski, niejednolity treściowo i chronologicznie.

W roku 2007 wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata.

Wikipedia

# ryj

1. u zwierząt przedłużenie pyska
2. pospolicie: twarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) zool. wydłużona szczęka u zwierząt

(1.2) posp. twarz

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. → zob. ryć.

Wiktionary

Ryj – potok, lewobrzeżny dopływ Wisłoki o długości 7,99 km i powierzchni zlewni 16,12 km².

Potok płynie w Beskidzie Niskim. Jego źródła znajdują się na wysokości 620 m n.p.m., na zachód od szczytu Kolanin. Początkowo płynie w kierunku północno-wschodnim, przez obszar porośnięty lasem, następnie skręca na wschód i przepływa przez wsie: Jaworze i Desznicę. Uchodzi do Wisłoki w Kątach poniżej mostu na Wisłoce (droga wojewódzka nr 992). Przewaga dopływów prawobrzeżnych nad lewobrzeżnymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) zwalił się na gruby zad i jeno chrząkającym ryjem wodził za nią, gdy mu żarcie przegarniała (…)

(1.2) Nie wkurzaj mnie, bo inaczej w ryj dostaniesz!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨj, AS: ryi ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryjówka ż., zdrobn. ryjek m.

przym. ryjowaty

czas. ryć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) morda, facjata, pysk, sznupa

Wiktionary

# ryjec

1. rzadko: określenie zwierzęcia ryjącego;
2. pogardliwie: kujon

SJP.pl

# ryjek

mały ryj u zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. zdrobn. od: ryj

(1.2) pot. żart. buzia

(1.3) ent. narząd służący owadom do pobierania pokarmu

(1.4) zool. nazwa kilku wymarłych ssaków owadożernych z rzędu owadożerów

Wiktionary

- ryjek – rodzaj wymarłych ssaków z monotypowej rodziny ryjkowatych
- ryjek (rostrum) – pojęcie z anatomii zwierząt
- Ryjek – postać z serii książek i komiksów Tove Jansson o Muminkach i serialu animowanego z cyklu Muminki
- Rybnicka Jesień Kabaretowa „Ryjek” – festiwal grup kabaretowych organizowany przez Fundację Elektrowni Rybnik

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W chlewiku mieszka świnka / i trąca ryjkiem drzwi. / Gdy niosą jej jedzenie / to ona: kwi, kwi, kwi!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryj mrz., ryjec mzw., ryjówka ż.

czas. ryć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) rostrum

Wiktionary

# ryjewo

wieś w Polsce

SJP.pl

Ryjewo (niem. Rehhof, dawniej Zieglershuben) – wieś w północnej Polsce w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo, której jest siedzibą. Położona na prawym brzegu Wisły, w północnej części Niziny Kwidzyńskiej, ok. 10 km na północ od Kwidzyna, na trasie linii kolejowej Malbork-Kwidzyn-Grudziądz (stacja Ryjewo) i przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 525 i 607.

Wikipedia

# ryjewski

przymiotnik od: Ryjewo

SJP.pl

# ryjkogłów

przedstawiciel typu małych, drapieżnych bezkręgowców

SJP.pl

# ryjkogłowy

typ małych, drapieżnych bezkręgowców; szczotkoryjce, ryjokrętki

SJP.pl

Wikipedia

# ryjkonos

gatunek nietoperza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Craseonycteris thonglongyai|J. Edwards Hill|ref=tak., gatunek nietoperza występujący w Tajlandii i Birmie

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Macroscelides proboscideus|G. Shaw|ref=tak., gatunek małego ssaka z rodziny ryjkonosowatych występującego w południowej Afryce

Wiktionary

Ryjkonos (Macroscelides) – rodzaj ssaków z podrodziny Macroscelidinae w obrębie rodziny ryjkonosowatych (Macroscelididae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Błona ogonowa ryjkonosów jest dobrze rozwinięta.

(1.2) Opieka rodzicielska u ryjkonosów ogranicza się tylko do wieczornego karmienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryjkonosowate nmos., ryjkonosowe nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) świnionos

(1.2) ryjoskoczek

Wiktionary

# ryjkonosowate

o cechach ryjkonosowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Ryjkonosowate, ryjkonosy, długouszki, ryjoskoczkowate, ryjoskoczki (Macroscelididae) – jedyna występująca współcześnie rodzina ssaków w obrębie rzędu ryjkonosowych (Macroscelidea).

Wikipedia

# ryjkonosowaty

o cechach ryjkonosowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# ryjkonosowe

o cechach ryjkonosowych (rząd ssaków)

SJP.pl

Ryjkonosowe (Macroscelidea) – rząd niewielkich, naziemnych ssaków łożyskowych z podgromady żyworodnych i grupy afroterów. Mimo bliższego pokrewieństwa ze słoniami niż z ryjówkowatymi wyglądem przypominają te drugie. Ich pozycję systematyczną odkryto dopiero w latach 90. XX wieku. Zwierzęta te pozostają słabo poznane. Zalicza się tu kilkanaście gatunków spotykanych na rozległych obszarach w Afryce. Żywią się głównie owadami, zwłaszcza mrówkami i termitami, uzupełniając dietę pokarmem roślinnym.

Wikipedia

# ryjkonosowy

o cechach ryjkonosowych (rząd ssaków)

SJP.pl

# ryjkowaty

przypominający kształtem ryjek, podobny do ryjka

SJP.pl

# ryjkowce

nadrodzina kosmopolitycznych owadów roślinożernych z rzędu chrząszczy

SJP.pl

Ryjkowce (Curculionoidea) – nadrodzina owadów z rzędu chrząszczy, podrzędu wielożernych i serii (infrarzędu) Cucujiformia. Liczy ponad 62 tysiące opisanych gatunków. Chrząszcze te żerują na różnych gatunkach roślin, przechodząc rozwój wewnątrz tkanek roślinnych. Larwy pędrakowate. Charakterystyczny dla dorosłych jest przód głowy wyciągnięty w ryjek, który może być jednak bardzo krótki. Czułki zakończone są buławką. Znane od triasu lub jury.

Wikipedia

# ryjkowcowate

rodzina kosmopolitycznych owadów z rzędu chrząszczy, roślinożernych, o głowie wyciągniętej w ryjek; należą do niej między innymi: wołek zbożowiec, smolik, słonik, kwieciak; ryjkowce

SJP.pl

Ryjkowcowate, słoniki (Curculionidae) – rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i nadrodziny ryjkowców. W zapisie kopalnym znane od aptu.

Wikipedia

# ryjkowcowaty

o cechach ryjkowcowatych (rodzina chrząszczy)

SJP.pl

# ryjkowiec

chrząszcz, przedstawiciel kosmopolitycznych owadów z rodziny ryjkowcowatych, o głowie wyciągniętej w ryjek

SJP.pl

# ryjogłowe

rząd gadów o prymitywnej budowie; sfenodonty, rynchocefale

SJP.pl

Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży).

Wikipedia

# ryjogłowy

gady ryjogłowe - rząd gadów o prymitywnej budowie; sfenodonty, rynchocefale

SJP.pl

# ryjonos

drapieżny ssak z rodziny łasicowatych, zamieszkujący łąki i tereny leśne Birmy, Nepalu i Indochin

SJP.pl

Helictidinae – monotypowa podrodzina drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych (Mustelidae).

Wikipedia

# ryjoskoczek

niewielki ssak afrykański z rzędu ryjkonosów, o wydłużonym nosie i krótkich kończynach

SJP.pl

Elephantulini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny Macroscelidinae w obrębie rodziny ryjkonosowatych (Macroscelididae).

Wikipedia

# ryjosz

ryjosz burakowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

SJP.pl

# ryjowaty

przypominający kształtem ryj, podobny do ryja

SJP.pl

# ryjówek

ssak z rzędu owadożernych; sorek

SJP.pl

Ryjówek (Suncus) – rodzaj ssaków z podrodziny zębiełków (Crocidurinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

# ryjowisko

teren, na którym wypasane są świnie

SJP.pl

# ryjówka

ssak z rzędu owadożernych; sorek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Sorex||ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;

(1.2) zool. ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

Wiktionary

Ryjówka (Sorex) – rodzaj owadożernych ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Małżowina uszna u ryjówki jest prawie całkiem ukryta w futrze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryj mrz., ryjek mrz.

czas. ryć

Wiktionary

# ryjówki

ssak z rzędu owadożernych; sorek

SJP.pl

Ryjówki (Soricinae) – podrodzina ssaków z rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

# ryjówkokształtne

rząd ssaków łożyskowych

SJP.pl

Ryjówkokształtne (Soricomorpha) – podrząd ssaków łożyskowych zaliczanych do owadożernych (Insectivora), a w kladystyce do Laurasiatheria.

Wikipedia

# ryjówkowate

rodzina ssaków z rzędu owadożernych, o smukłym ciele, długiej ryjowato wyciągniętej głowie i aksamitnym gęstym włosie; żyją na całym świecie, z wyjątkiem Australii, Ameryki Południowej i Antarktydy

SJP.pl

Ryjówkowate, sorki (Soricidae) – rodzina ssaków z podrzędu Erinaceota w obrębie rzędu owadożerów (Eulipotyphla). Należy do niej przeszło 300 gatunków, w tym ryjówka malutka, która jest najmniejszym ssakiem Polski oraz ryjówek etruski uważany za najmniejszego znanego ssaka na świecie. Ryjówkowate zamieszkują Azję, Europę, Afrykę, Amerykę Północną i Południową.

Wikipedia

# ryjówkowaty

o cechach ryjówkowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# ryjowy

→ ryj

SJP.pl

#### Patrz:

ryj

# ryjza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Teresa

Wiktionary

# ryk

ryki;
1. głośny, przeciągły, donośny odgłos wydawany przez zwierzęta;
2. odgłos przypominający głos zwierząt;
3. potocznie: głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wydawany przez ludzi w podnieceniu, bólu itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) donośny i przeciągły głos niektórych zwierząt

(1.2) ostry, donośny, przeciągły głos; dźwięk przypominający ryk (1.1)

(1.3) pot. głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech lub płacz

Wiktionary

Ryk (Reck, Recke, Rück, Rek, Ryck, Rueck) – inflancki herb szlachecki, baronowski i hrabiowski.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨk, AS: ryk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rykowisko n., ryczka ż., porykiwanie n., ryczenie n.

czas. ryczeć, zaryczeń, wyryczeć się, porykiwać

Wiktionary

# rykaczewski

nazwisko

SJP.pl

Erazm Edward Rykaczewski (ur. 1803, zm. 1873 w Lubostroniu) – polski historyk, tłumacz i leksykograf.

Ukończył studia na Uniwersytecie Wileńskim w 1825. Do 1831 roku mieszkał w Warszawie, następnie przebywał w Paryżu, w Szkocji i we Włoszech. Powrócił do Polski w 1872 na zaproszenie Leona Skórzewskiego. Pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Łabiszynie.

Wikipedia

# rykała

nazwisko

SJP.pl

# ryki

ryk;
1. głośny, przeciągły, donośny odgłos wydawany przez zwierzęta;
2. odgłos przypominający głos zwierząt;
3. potocznie: głośny, przeraźliwy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wydawany przez ludzi w podnieceniu, bólu itp.

SJP.pl

Ryki – miasto w Polsce położone w województwie lubelskim, siedziba powiatu ryckiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Ryki.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 r. Ryki liczyły 9498 mieszkańców.

Wikipedia

# rykiel

nazwisko

SJP.pl

# ryknąć

1. o niektórych zwierzętach, zwłaszcza krowie: wydać przeciągły, donośny głos;
2. wydać bardzo głośne, hałaśliwe dźwięki

SJP.pl

# rykoszet

1. odbicie się lecącego przedmiotu, powodujące zmianę kierunku dalszego jego ruchu;
2. przedmiot, który odbił się od jakiejś przeszkody i zmienił kierunek ruchu;
3. potocznie: przykra i niespodziewana konsekwencja czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;

(1.2) przen. niespodziewana przykra konsekwencja czegoś

Wiktionary

Rykoszet – zmiana trajektorii lecącego przedmiotu, będąca wynikiem jego zderzenia z przeszkodą. Także określenie samego odbitego (zrykoszetowanego) przedmiotu. Termin stosowany zwłaszcza wobec pocisków wystrzeliwanych z broni palnej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈkɔʃɛt, AS: rykošet

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odbicie

Wiktionary

# rykoszetować

o wystrzelonym pocisku: odbijać się od twardej powierzchni i lecieć dalej w innym kierunku

SJP.pl

# rykoszetowy

→ rykoszet, np. wystrzały rykoszetowe

SJP.pl

# rykowisko

1. miejsce, gdzie zbierają się jelenie i łosie w okresie godowym;
2. zachowanie się jeleni i łosi w czasie rui

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) łow. czas godów u jeleni

(1.2) łow. miejsce walk jelenich w okresie godowym

Wiktionary

Rykowisko – okres godowy jeleni szlachetnych, w Polsce rozpoczyna się w drugiej połowie września i trwa około czterech tygodni.

Samce jeleni zaczynają wydawać głośne odgłosy, zaczynając tuż przed zachodem słońca, a kończąc o świcie. Przez całą noc potężny, basowy ryk byków rozlega się echem na wiele kilometrów po okolicy. Okres godowy jeleni wschodnich (sika) jest nazywany gwizdowiskiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W lasach gorąco, rykowisko wkracza w kulminacyjną fazę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryczenie n., ryk mrz.

czas. ryczeć ndk., ryknąć dk., zaryczeć dk.

przym. rykowiskowy

Wiktionary

# rykowiskowy

→ rykowisko

SJP.pl

#### Patrz:

rykowisko

# rykowski

nazwisko

SJP.pl

# ryksa

imię żeńskie pochodzenia germańskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|ż.

Wiktionary

- Rycheza Lotaryńska (ok. 993-1063) – królowa polska, żona Mieszka II Lamberta
- Ryksa (1116-po 1155) – księżniczka polska, królowa szwedzka, córka Bolesława III Krzywoustego, żona Magnusa Silnego i Swerkera I Starszego
- Ryksa (1130/1140-1185?) – księżniczka śląska, cesarzowa hiszpańska, córka Władysława II Wygnańca, żona Alfonsa VII Imperatora
- Ryksa (ok. 1190-po 1238) – księżniczka wielkopolska, córka Odona Mieszkowica
- Ryksa (?-1288/1293) – księżna wielkopolska, żona Przemysła II
- Ryksa Elżbieta (1288-1335) – królowa polska i czeska, córka Przemysła II, żona Wacława II
- Ryksa – imię żeńskie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Święta Ryksa była towarzyszką świętej męczennicy Urszuli.

Wiktionary

# ryksza

riksza;
1. lekki, dwukołowy pojazd o jednym lub dwu siedzeniach, popularny w krajach Dalekiego Wschodu
2. trzykołowy rower lub motorower

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. riksza.

Wiktionary

Riksza, rzadziej ryksza (jap. 人力車 jinrikisha; ang. rickshaw) – pojazd kołowy napędzany siłą ludzkich mięśni, służący do transportu osób.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃa, AS: rykša

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rykszarz mos.

Wiktionary

# rykszarz

człowiek kierujący rykszą (rikszą) lub ciągnący rykszę; rikszarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. rikszarz.

Wiktionary

Rykszarz (wietn. Xích lô) – wietnamsko-francusko-hongkoński dramat filmowy z 1995 roku w reżyserii Tran Anh Hunga.

Obraz miał swoją premierę w konkursie głównym na 52. MFF w Wenecji, gdzie zdobył Złotego Lwa oraz Nagrodę FIPRESCI. W ojczystym Wietnamie został jednakże zakazany ze względu na oglądanie się na zachodnie tendencje oraz realistyczne ukazanie ulicznej biedy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃaʃ, AS: rykšaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryksza ż.

Wiktionary

# ryl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpadel

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Dorota Ryl – polska samorządowiec i urzędniczka
- Elżbieta Ryl-Górska – polska śpiewaczka operetkowa i pedagog
- Henryk Ryl – polski reżyser teatru lalek, dramaturg
- Janusz Ryl-Krystianowski – polski lalkarz, reżyser teatralny
- Wiktor Ryl – polski wojskowy lotnik i kolarz

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|sztecher.

Wiktionary

# rylcowaty

1. wyrostek rylcowaty - część kości łokciowej, promieniowej lub skroniowej;
2. przypominający kształtem rylec

SJP.pl

# rylcowy

→ rylec

SJP.pl

#### Patrz:

rylec

# rylec

narzędzie o ostrym końcu, używanie do rycia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wiktionary

- Gwiazdozbiór Rylca
- rylec (narzędzie)
- Rylec (archeologia)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨlɛt͡s, AS: rylec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Gwiazdozbiór Rylca, skr. Cae

Wiktionary

# rylski

przymiotnik od: Riła

SJP.pl

- Feliks Rylski (1770–1823) – kapitan Wojska Polskiego
- Eustachy Rylski (1817–1899) – właściciel dóbr, poseł do Sejmu Krajowego Galicji
- Edward Rylski (1821–1895) – hrabia, oficer austriacki, powstaniec styczniowy
- August Ścibor-Rylski (1841–1902) – powstaniec styczniowy, urzędnik, właściciel ziemski
- Witold Ścibor-Rylski (1871–1926) – generał brygady Wojska Polskiego
- Władysław Ścibor-Rylski (1882–1922) – pułkownik Wojska Polskiego, komendant Korpusu Kadetów Nr 2 w Modlinie
- Maksym Rylski (1895–1964) – ukraiński poeta, tłumacz, publicysta, działacz społeczny
- Zygmunt Rylski (1898–1945) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, ojciec Zbigniewa
- Włodzimierz Ścibor-Rylski (1914–1939) – podporucznik rezerwy kawalerii Wojska Polskiego, działacz katolicki, prawnik
- Zbigniew Ścibor-Rylski (ur. 1917) – żołnierz AK, generał brygady Wojska Polskiego
- Zbigniew Rylski (ur. 1923) – major Wojska Polskiego, syn Zygmunta
- Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983) – pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy
- Eustachy Rylski (ur. 1944) – prozaik, dramaturg i scenarzysta

Wikipedia

# rym

1. zgodność brzmienia końcówek wyrazów, znajdujących się przeważnie na końcu wersów;
2. zwykle w lm., książk. wiersze rymowane, poezja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

Wiktionary

Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Rymy pełnią funkcję wierszotwórczą (wskazują koniec wersu, wzmacniają rytm, łączą wersy w strofy), instrumentacyjną (wpływają na kształt brzmieniowy utworu) i semantyczną (znaczeniową; uwypuklają znaczenia słów rymujących się). W poezji współczesnej rymy mają mniejsze znaczenie niż w tradycyjnej; w wielu zaś jej przejawach zupełnie nie występują.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co to za wiersz, skoro nie ma rymów?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃m, AS: rỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rymowanka ż.

czas. rymować

przym. rymiczny

ims. rymowany

Wiktionary

# ryma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. katar

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. grypa

Wiktionary

# rymań

wieś w Polsce

SJP.pl

Rymań (niem. Roman) – wieś gminna w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Rymań, przy drodze wojewódzkiej nr 112. Miejscowość jest siedzibą gminy Rymań.

Pod koniec 2009 roku w Rymaniu było zarejestrowanych 77 podmiotów gospodarczych.

Wikipedia

# rymanów

miasto w Polsce

SJP.pl

Rymanów – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rymanów.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1376. W XVI w. w województwie ruskim.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 3545 mieszkańców, będąc 36. najludniejszym miastem w województwie.

Wikipedia

# rymanowianin

mieszkaniec Rymanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# rymanowianka

mieszkanka Rymanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

# rymanowski

przymiotnik od: Rymanów, Rymanów-Zdrój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rymanowem, dotyczący Rymanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rymanów mrz., rymanowianin m., rymanowianka ż.

Wiktionary

# rymański

przymiotnik od: Rymań

SJP.pl

# rymar

nazwisko

SJP.pl

# rymarczyk

nazwisko

SJP.pl

# rymarka

1. maszyna do szycia skóry;
2. technika wyrabiania przedmiotów ze skóry; rymarstwo;
3. dawniej: żona rymarza

SJP.pl

# rymarkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# rymarnia

warsztat zajmujący się wyrobem i naprawą przedmiotów ze skóry i materiałów skóropodobnych

SJP.pl

# rymarowicz

nazwisko

SJP.pl

# rymarski

dotyczący rymarza, rymarstwa

SJP.pl

# rymarstwo

technika wyrabiania przedmiotów ze skóry; rymarka

SJP.pl

Rymarstwo – dział rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem uprzęży konnych, siodeł, akcesoriów jeździeckich i skórzanych pasów pędnych.

Tradycyjnie wyroby szyte były ręcznie ze skór, a następnie wykańczane metalowymi okuciami. Część pracowni zachowało ten sposób pracy, pozostałe wykorzystują szycie maszynowe. Rymarze posiadali własne cechy regulujące zwyczaje, zasady zdobywania zawodu i rozsądzające spory.

Wikipedia

# rymarz

1. rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze skóry;
2. żartobliwie: osoba, która tworzy nieudolne wiersze; rymokleta, rymopis, wierszopis, wierszorób, rymorób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry

Wiktionary

- rymarz – rzemieślnik trudniący się rymarstwem
- Rymarz – szczyt w Sudetach
- Ferdynand Rymarz – działacz państwowy
- Czesław Rymarz – profesor, pułkownik Wojska Polskiego, wykładowca Wojskowej Akademii Technicznej

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃maʃ, AS: rỹmaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rymarstwo n.

przym. rymarski

Wiktionary

# rymaszewski

nazwisko

SJP.pl

# rymesa

weksel, na którym znajduje się co najmniej jeden indos

SJP.pl

Rymesa – weksel puszczony w obieg, tj. weksel, który posiada co najmniej jeden indos

Wikipedia

# rymkiewicz

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Rymkiewicz (1913-1983) – polski poeta
- Bronisław Rymkiewicz (ur. 1849, zm. 1907) – polski inżynier kolejnictwa.
- Franciszek Rymkiewicz (1756–1799) – generał major Wojska Polskiego
- Janusz Rymkiewicz (ur. 1959) – polski aktor dubbingowy i filmowy
- Jarosław Marek Rymkiewicz (1935–2022) – polski poeta, eseista, dramaturg i krytyk literacki
- Józef Rymkiewicz (ur. 1798) – porucznik Wojska Polskiego
- Władysław Rymkiewicz (1900–1984) – polski prozaik
- Zygmunt Rymkiewicz (1862–1934) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego

Wikipedia

# rymnąć

gwarowo: uderzyć się, przewrócić się, często także: położyć się na krótki czas, zdrzemnąć się

SJP.pl

# rymnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rymnikiem, dotyczący Rymnika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rymnik mrz.

Wiktionary

# rymnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej Rumunii, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik;

Wiktionary

Rymnik (rum. Râmnicu Sărat) – miasto we wschodniej Rumunii, w okręgu Buzău, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik. Liczy około 38,8 tys. mieszkańców.

W 1789 roku nad rzeką o tej samej nazwie rozegrała się bitwa nad Rymnikiem.

W mieście rozwinął się przemysł elektromaszynowy, chemiczny, odzieżowy oraz spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rymnicki

Wiktionary

# rymobaj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poetycki bajarz

Wiktionary

# rymoid

rym przybliżony, podobieństwo brzmienia zakończeń wyrazów zbliżone do rymu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. niepełna zgodność brzmień zakończeń wyrazów, przypominająca rym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie jest to jedyna cecha „reakcyjna”. Rymy tradycyjne przeważają nad wszelkiego rodzaju rymoidami; rym nieścisły użyty jest zawsze oględnie, […]

Wiktionary

# rymokleta

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, wierszopis, rymopis, wierszorób, rymorób

SJP.pl

# rymopis

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, rymokleta, wierszopis, wierszorób, rymorób

SJP.pl

# rymorób

pogardliwie: ktoś, kto tworzy mało wartościowe, liche wiersze; wierszokleta, rymokleta, rymopis, wierszopis, wierszorób

SJP.pl

# rymoróbstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tworzenie rymów, rymowanie

Wiktionary

# rymotwór

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. poeta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. wiersz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rymotwórca m., rymotórczyni m., rymotwórstwo n.

przym. rymotwórczy

Wiktionary

# rymotwórca

rzadko: ten, kto układa wiersze; poeta, wersyfikator

SJP.pl

# rymotwórczy

dotyczący tworzenia rymów; wierszotwórczy, poetycki

SJP.pl

# rymotwórstwo

tworzenie wierszy; wierszopisarstwo

SJP.pl

# rymować

1. dobierać wyrazu do rymu;
2. pisać wiersze

SJP.pl

czasownik

(1.1) tworzyć rymy

czasownik zwrotny rymować się

(2.1) o słowach: tworzyć rym z innymi słowami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rymuję po polsku, bo nie jestem z Waszyngtonu, Londynu, Rzymu czy znad Balatonu (Kaliber 44 „Międzymiastowa”).

(2.1) „Porządek” rymuje się ze słowem „obrządek”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: rỹmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rym m., rymowanka ż., rymowanie n.

Wiktionary

# rymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rymować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rymować ndk.

Wiktionary

# rymowanka

krótki wierszyk o prostych rymach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. prosty, krótki wiersz rymowany

(1.2) pot. wyrażenie o rymujących się częściach, często o charakterze dźwiękonaśladowczym, np. hokus-pokus, trele-morele, szuru-buru

Wiktionary

Rymowanka – wierszowana forma literacka, zwykle o niewielkiej wartości artystycznej.

W rymowance mogą się znajdować następujące rodzaje braków formalnych:

- temat oklepany lub nadmiernie sentymentalny,
- rymy częstochowskie,
- rymy nieprecyzyjne lub robione na siłę,
- zachwiane metrum wiersza,
- wymuszona zamiana kolejności wyrazów, aby zachować metrum.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przypomniałem sobie wtedy jakąś głupiutką rymowankę z podstawówki i postanowiłem ją wyrecytować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rym mrz.

czas. rymować ndk.

Wiktionary

# rymownik

publikacja zawierająca zestawienia wyrazów z podobnie brzmiącymi zakończeniami, pomocna w tworzeniu wierszy

SJP.pl

# rymowy

→ rym

SJP.pl

#### Patrz:

rym

# ryms

wykrzyknik naśladujący odgłos nagłego, niespodziewanego uderzenia, upadku, strzału itp.; rym

SJP.pl

# rymsnąć

upaść; bęcnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) pot. przewrócić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rymnąć

Wiktionary

# rymsza

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Rymsza – polski i ruski pisarz i poeta
- Alaksandr Rymsza – białoruski hokeista
- Marek Rymsza – polski socjolog

Wikipedia

# rymut

nazwisko

SJP.pl

# rymy

1. zgodność brzmienia końcówek wyrazów, znajdujących się przeważnie na końcu wersów;
2. zwykle w lm., książk. wiersze rymowane, poezja

SJP.pl

Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Rymy pełnią funkcję wierszotwórczą (wskazują koniec wersu, wzmacniają rytm, łączą wersy w strofy), instrumentacyjną (wpływają na kształt brzmieniowy utworu) i semantyczną (znaczeniową; uwypuklają znaczenia słów rymujących się). W poezji współczesnej rymy mają mniejsze znaczenie niż w tradycyjnej; w wielu zaś jej przejawach zupełnie nie występują.

Wikipedia

# ryn

1. ryba chrzęstnoszkieletowa; raszpla, skwat, anioł morski;
2. dawniej: rynna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

(1.3) geogr. pustynia pomiędzy Kazachstanem a Rosją;

Wiktionary

Ryn (niem. Rhein, prus. Rins) – miasto w północno-wschodniej Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryn.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Ryn liczył 2678 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W 1657 r. na Ryn najechali Tatarzy hetmana Gosiewskiego, którzy spalili zamek.

(1.2) Jadąc przez Ryn, widzieliśmy bociany.

(1.3) Mieszkańcami Ryna są przede wszystkim Kazachowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃n, AS: rỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryński mrz., rynianin m., rynianka ż.

przym. ryński

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ryński mrz., rynianin m., rynianka ż.

przym. ryński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* litewski: (1.1) Rynas

* niemiecki: (1.1) Rhein

* nowopruski: (1.1) Rins

* rosyjski: (1.1) Рын m.

źródła.

== Ryn (język afrykanerski.) ==

thumb|Ryn (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. Ren

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ryna

1. ryba chrzęstnoszkieletowa; raszpla, skwat, anioł morski;
2. dawniej: rynna

SJP.pl

Nazwą ryna określane są 3 gatunki ryb chrzęstnoszkieletowych:

- ryna – Squatina dumeril
- ryna, inaczej raszpla zwyczajna – Squatina squatina
- ryna – Rhina ancylostomus (pisane też Rhina ancylostoma)

Wikipedia

# rynar

w górnictwie: powróz do ciągnięcia żelaznego łańcucha, zakończony hakiem; rynał

SJP.pl

# rynarzewo

- Rynarzewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Szubin.
- Rynarzewo – osiedle w Gdańsku, w dzielnicy Oliwa

Wikipedia

# rynatka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. Renatka

Wiktionary

# rynchocefal

przedstawiciel rzędu prymitywnych pierwotnych gadów wyglądem przypominających duże jaszczurki

SJP.pl

# rynchocefale

przedstawiciel rzędu prymitywnych pierwotnych gadów wyglądem przypominających duże jaszczurki

SJP.pl

Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży).

Wikipedia

# ryndak

nazwisko

SJP.pl

Ryndak (forma żeńska Ryndak, Ryndakowa, liczba mnoga: Ryndakowie) – polski nazwisko. Nosi je około 1007 osób. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka na terenie Małopolski i Podkarpacia.

Na początku lat 90-XX wieku w Polsce nosiło je 829 osób

Wikipedia

# ryneczek

zdrobnienie od: rynek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. niewielki rynek, plac w centrum miasta

(1.2) pot. targowisko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczom turystów ukazał się uroczy ryneczek.

(1.2) Kupiłaś tę bluzkę na ryneczku?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃɛk, AS: rỹneček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynek m.

przym. rynkowy

Wiktionary

# ryneczka

zdrobnienie od: rynka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: rynka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: rỹnečka

Wiktionary

# rynek

1. plac w centrum miasta, wokół którego znajdują się budynki, a w środku często ratusz;
2. dawniej: główny plac targowy w centrum miasta;
3. całokształt stosunków handlowych i gospodarczych;
4. rejon o określonym zapotrzebowaniu na coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

(1.2) centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

(1.3) ekon. pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;

(1.4) łódź. bazar, targowisko, miejsce targu niekoniecznie na rynku (1.1)

Wiktionary

Rynek oznacza najczęściej plac w centrum miasta, wokół którego znajdują się budynki, a w środku ratusz

- rynek – w urbanistyce, miejski główny plac, częste w przeszłości miejsce handlu – targ
- rynek – w ekonomii, abstrakcyjne pojęcie określające miejsce dokonywania transakcji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiliśmy na rynku świeżą kapustę i mięso.

(1.2) Przy naszym rynku znajduje się poczta, kościół, komisariat i urząd miasta.

(1.3) Na polskim rynku stali zanotowano znaczny wzrost cen.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nɛk, AS: rỹnek

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2) zdrobn. ryneczek

(1) przym. rynkowy, przyrynkowy, wokółrynkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) targowisko, targ, bazar

(1.2) centrum, plac

(1.3) handel

(1.4) ryneczek

Wiktionary

# ryngraf

rodzaj medalionu wykonanego z cienkiej blachy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. szeroki blaszany napierśnik z symbolem religijnym lub narodowym noszony przez wojskowych

Wiktionary

Ryngraf (z niem. Ringkragen (dosł. okrężny kołnierz), staropol. kaplerz) – naszyjnik z blaszanym wisiorem w kształcie tarczy amazonek lub tarczy herbowej, wywodzący się z obojczyka (elementu zbroi).

Ryngrafy często zdobione były rysunkami o tematyce religijnej lub heraldycznej, a w późniejszym okresie umieszczano na nich niekiedy godła państwowe. Ryngraf powstał poprzez ewolucję z obojczyka noszonego pod szyją, który od XVI w. był stopniowo zmniejszany i z czasem stosowany samodzielnie (bez reszty zbroi). W ostatecznej formie wykształcił się w XVII w. jako wojskowa dystynkcja (odznaka) bądź ozdoba o charakterze militarnym zatracając znaczenie ochronne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marszałek miał na piersi ryngraf z Najświętszą Panienką.

Wiktionary

# rynia

prymitywna roślina lądowa pochodząca z dolnego dewonu, obecnie wymarła, bezlistna, niewielkich rozmiarów (do 0,5 m wysokości) o pędach rozgałęziających się głównie widlasto

SJP.pl

- rynia (roślina) (Rhynia) – rodzaj roślin kopalnych z gromady ryniofitów

2 miejscowości w Polsce:

- Rynia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. legionowskim, w gminie Nieporęt
- Rynia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre

Wikipedia

# ryniak

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Ryniak (1967-), hokeista, stolarz
- Bronisław Ryniak, żołnierz, pracownik związany z Sanokiem
- Jan Ryniak (1967-), tenisista, hokeista, trener, sędzia hokejowy
- Monika Ryniak (1960-), nauczycielka, działaczka społeczna, posłanka na Sejm V i VI kadencji
- Stanisław Ryniak (1915-2004), architekt, pierwszy polski więzień Auschwitz-Birkenau

Wikipedia

# rynianin

mieszkaniec Ryna, Ryni

SJP.pl

# rynianka

mieszkanka Ryna, Ryni

SJP.pl

# rynica

Rynica (niem. Roderbeck) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Widuchowa.

31 grudnia 2008 r. wieś miała 220 mieszkańców.

We wsi rośnie pomnikowy dąb, o obwodzie pnia 734 cm i wysokości 24,5 m (w 2015).

Wikipedia

# rynienka

1. mała rynna, podłużne płaskie naczynie, coś spełniającego funkcję rynny;
2. mała patelnia; rynka

SJP.pl

# rynienkowato

→ rynienkowaty

SJP.pl

#### Patrz:

rynienkowaty

# rynienkowaty

przypominający kształtem wąskie korytko, podobny do rynny

SJP.pl

# ryniewicz

nazwisko

SJP.pl

# rynifer

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa systematyczna|Rangifer|C.H. Smith|ref=tak., renifer

Wiktionary

# rynka

regionalne: rondelek z rączką lub dwoma uszkami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. garnek

(1.2) reg-pl|Kresy. patelnia

Wiktionary

Rynka (tygielek) – niski, płaski rondelek, zwykle gliniany, z dwoma uchami lub rączką, czasem na trzech nóżkach, służący do duszenia i smażenia potraw mięsnych i innych.

Wikipedia

# rynkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# rynkowe

związany z rynkiem

SJP.pl

# rynkowiec

zwolennik gospodarki opartej na zasadach wolnego rynku; wolnorynkowiec

SJP.pl

# rynkówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Rynkówka – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Smętowo Graniczne.

W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do tzw. dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa gdańskiego.

Wikipedia

# rynkowo

związany z rynkiem

SJP.pl

Rynkowo (niem. Rinkau) – osiedle położone w Północnym Pasie Rekreacyjnym Bydgoszczy. Większą część osiedla zajmują obszary leśne. Nieliczną zabudowę stanowią domy jednorodzinne oraz obiekty przemysłowe. Na granicy osiedla przebiega linia kolejowa ze zlikwidowaną dla ruchu pasażerskiego stacją Rynkowo i nadal używanym przystankiem osobowym Rynkowo Wiadukt.

Wikipedia

# rynkowski

nazwisko

SJP.pl

# rynkowy

związany z rynkiem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ekon. dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

(1.2) umiejscowiony na rynku, placu miejskim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynek mrz., rynkowe n.

:: zdrobn. ryneczek mrz.

Wiktionary

# rynna

rurkowata konstrukcja do odprowadzania deszczu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

(1.2) geol. długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody;

(1.3) nadmuchiwana zjeżdżalnia, służąca do ewakuacji ludzi z samolotu

Wiktionary

Rynna – półotwarta rura najczęściej kładziona wokół krawędzi dachu budynków, do której spływa woda opadowa z dachu podczas deszczu. Rynnę podtrzymuje wspornik rynny (inne nazwy: hak do rynny, pot. rynajza, rynhak).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po deszczu, pozostałe na dachu wody opadowe spłynęły po rynnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nːa, AS: rỹ•na

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynniarz m., rynnica ż.

:: zdrobn. rynienka ż.

przym. rynnowy

Wiktionary

# rynnica

chrząszcz żerujący na topolach, osikach i wierzbach

SJP.pl

Rynnica – zwyczajowa nazwa kilku gatunków niewielkich, roślinożernych chrząszczy z rodziny stonkowatych zaliczanych dawniej do rodzaju Chrysomela Linnaeus, 1758 (syn. Melasoma Stephens, 1831). W wyniku zmian w klasyfikacji jeden z gatunków (Chrysomela aenea) został przeniesiony do rodzaju Plagiosterna.

Wikipedia

# rynnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kocioł na trzech nogach

Wiktionary

# rynnowy

→ rynna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rynną, dotyczący rynny

(1.2) mający kształt rynny

Wiktionary

#### Patrz:

rynna

#### Powiązane:

rzecz. rynna ż., rynienka ż., rynniarz m., rynnica ż.

Wiktionary

# ryno-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z nosem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) ryno- + -logia = rynologia

(1.1) ryno- + plastyka = rynoplastyka

(1.1) ryno- + -skopia = rynoskopia

Wiktionary

# rynochirurgia

Rynologia (z gr. rhinos, rynos) – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologią, rozpoznawaniem, diagnozowaniem i leczeniem nosa i zatok przynosowych, zaś rynochirurgia zajmuje się leczeniem operacyjnym nosa i zatok przynosowych.

Lekarz zajmujący się rynologią to rynolog.

Wikipedia

# rynolog

lekarz zajmujący się chorobami nosa i zatok przynosowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nosa i zatok przynosowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka rynologii

Wiktionary

Rynologia (z gr. rhinos, rynos) – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologią, rozpoznawaniem, diagnozowaniem i leczeniem nosa i zatok przynosowych, zaś rynochirurgia zajmuje się leczeniem operacyjnym nosa i zatok przynosowych.

Lekarz zajmujący się rynologią to rynolog.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rynolog zrobi mi septoplastykę, bo mam skrzywioną przegrodę nosową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɔlɔk, AS: rỹnolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynologia ż.

przym. rynologiczny

przysł. rynologicznie

Wiktionary

# rynologia

dział medycyny dotyczący schorzeń nosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauk. diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

Wiktionary

Rynologia (z gr. rhinos, rynos) – dziedzina medycyny zajmująca się fizjologią, rozpoznawaniem, diagnozowaniem i leczeniem nosa i zatok przynosowych, zaś rynochirurgia zajmuje się leczeniem operacyjnym nosa i zatok przynosowych.

Lekarz zajmujący się rynologią to rynolog.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lekarza zajmującego się rynologią nazywamy rynologiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynolog mos./ż.

przym. rynologiczny

przysł. rynologicznie

Wiktionary

# rynologiczny

→ rynologia

SJP.pl

#### Patrz:

rynologia

# rynoplastyka

Wikipedia

# rynoskopia

w medycynie: oglądanie jam nosa przez nozdrza za pomocą endoskopu lub od strony gardła za pomocą lusterka; rinoskopia

SJP.pl

Rynoskopia albo rinoskopia (łac. rhinoscopia) – metoda diagnostyczna, polegająca na badaniu jam nosowych wzrokiem, powszechnie stosowana przez laryngologów.

Wikipedia

# ryńsk

Ryńsk – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie wąbrzeskim, w gminie Ryńsk.

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Ryńsk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 746 mieszkańców. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Ryńsk.

Wikipedia

# ryński

przymiotnik od: Ryn, Rynia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od Ryn

(1.2) przym. od Rynia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. reński

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃j̃sʲci, AS: rỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryn mrz.

Wiktionary

# ryńszczok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. numizm. reński

Wiktionary

# rynsztoczek

zdrobnienie od: rynsztok

SJP.pl

# rynsztok

1. otwarty kanał, zwykle wzdłuż krawędzi jezdni, odprowadzający z ulicy wody ściekowe i opadowe; ściek uliczny;
2. przenośnie: margines społeczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) otwarty kanał, zwykle wzdłuż krawędzi jezdni, odprowadzający z ulicy wody opadowe i ściekowe

(1.2) przen. środowisko ludzi zdemoralizowanych

Wiktionary

Rynsztok – zagłębienie między jezdnią a chodnikiem. Służyło do odprowadzania wód opadowych, roztopowych i ścieków.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rynsztokowy

Wiktionary

# rynsztokos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. żart. kiepskiej jakości, śmierdzący papieros lub cygaro

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨ̃w̃ˈʃtɔkɔs, AS: rỹũ̯štokos

Wiktionary

# rynsztokowy

1. → rynsztok;
2. przenośnie: wulgarny, ordynarny, niecenzuralny; brukowy, uliczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rynsztokiem, dotyczący rynsztoku

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający negatywne cechy kojarzące się z rynsztokiem i ulicą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rynsztok mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) plugawy, ordynarny, wulgarny

Wiktionary

# rynsztunek

broń i sprzęt wojskowy żołnierza

SJP.pl

Rynsztunek (od niem. rüstung, także: rystunek, rysztunek) – ogół uzbrojenia i oporządzenia składającego się na wyposażenie indywidualne żołnierza. W wojsku polskim termin używany od XVI wieku (współcześnie już niestosowany).

Przykładowe elementy rynsztunku:

- Broń (biała, palna).
- Hełm i zbroja (lub jej elementy).
- Pas, ładownica, bandolier, tornister, manierka itp.

Wikipedia

# rynwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Kresy. rynna

Wiktionary

# ryokan

[czytaj: rjokan] tradycyjny zajazd (hotel) japoński, oferujący nocleg i wyżywienie dla podróżujących

SJP.pl

Ryokan (jap. 旅館 ryokan) – tradycyjna japońska gospoda (zajazd, hotel) świadcząca usługi noclegu i wyżywienia dla podróżujących.

Znajdują się na terenie całego kraju, a w historycznych centrach turystycznych – jak Kioto czy Nara – występują licznie. Rozpiętość cenowa usługi noclegu w ryokanie waha się od kilkudziesięciu do kilkuset euro za jedną noc.

Wikipedia

# ryolit

magmowa skała wulkaniczna; liparyt, riolit

SJP.pl

Ryolit, liparyt, riolit (z gr. ρεω - płynę i λίθος - kamień) – kwaśna skała wylewna albo hipabysalna, o składzie podobnym do granitu (jest to wylewny odpowiednik granitu – powstał z magmy o tym samym składzie chemicznym, tylko odmienne były warunki powstawania, które zapisały się w jego wyglądzie, strukturze i wytrzymałości).

Wikipedia

# rypać

1. potocznie: robić coś z wysiłkiem, nieudolnie;
2. "rypać" lub "rypać się" - wulgarnie: uprawiać seks;
3. pot. mówić bez ogródek;
4. pot. uderzać, walić;
5. rypać się:
a) posp. psuć się;
b) popełniać błędy

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rypnąć)

(1.1) pot. uderzać, bić

(1.2) pot. gryźć

(1.3) pot. robić coś z wysiłkiem i nieudolnie

(1.4) rub. uprawiać seks

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rypnąć)

(2.1) pot. boleć

(2.2) pot. mówić bez zahamowań

(2.3) pot. pędzić, gnać

(2.4) daw. gw-pl|Warszawa. uciekać

czasownik zwrotny niedokonany rypać się

(3.1) pot. bić się

(3.2) pot. psuć się

(3.3) rub. uprawiać seks ze sobą wzajemnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale Waldek go równo rypie po pysku!

(1.2) Komary rypią. Przejdźmy do środka.

(2.1) Na kacu zawsze rypie mnie łeb.

(2.3) A teraz rypaj pan do swego pana Olszewskiego i zamelduj, że przyjechał pan Dyzma z poleceniem od ministra.

(2.4) Wiejąc przed strażnikami, Maciek rypał co sił krętymi uliczkami Starego Miasta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨpat͡ɕ, AS: rypać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rypacz m., rypanie n., rypanko n., rypnięcie n., Rypienica ż.

czas. rypnąć dk., zrypać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłuc, walić

(1.4) rżnąć, ruchać, dymać

(2.1) boleć, wulg. napierdalać

(2.3) posp. walić, popylać, zasuwać

Wiktionary

# rypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rypać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈpãɲɛ, AS: rypãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rypać, rypnąć

Wiktionary

# rypała

potocznie: ten, co uderza, kłuje

SJP.pl

# rypin

miasto w województwie kujawsko-pomorskim

SJP.pl

Rypin – miasto w Polsce położone we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, siedziba władz powiatu i gminy.

Rypin był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Położone na szlaku wiodącym z Kujaw na Warmię i z Pomorza na Mazowsze. Leży w północno-wschodniej części historycznej ziemi dobrzyńskiej nad rzeką Rypienicą – dopływem Drwęcy.

Wikipedia

# rypinianin

mieszkaniec Rypina

SJP.pl

# rypinianka

mieszkanka Rypina

SJP.pl

# rypiński

przymiotnik od: Rypin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rypinem, dotyczący Rypina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rypin mrz., rypinianin m., rypinianka ż.

Wiktionary

# rypnąć

1. potocznie: powiedzieć coś bez ogródek;
2. potocznie: uderzyć, walnąć;
3. rypnąć się - popsuć się; popełnić błąd; uderzyć się w coś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rypać)

(1.1) dokonany od|rypać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten zaś zaczął się usprawiedliwiać z naiwną słodyczą: — Przepraszam was, że się trochę uniosłem. Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu! — rypnął się w pierś pięścią, aż zadudniło. — Ale Ty widzisz, jaka ta młodzież dzisiaj rozpuszczona! Jak dziadowski bat. Ty widzisz i nie grzmisz!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rypanie n., rypnięcie n., rypanko n.

czas. rypać ndk.

Wiktionary

# ryps

tkanina o gęstym splocie z wypukłymi podłużnymi lub poprzecznymi prążkami

SJP.pl

Splot rypsowy – splot pochodny splotu płóciennego. W splocie płóciennym długości przeplotów wątku i osnowy są sobie równe i wynoszą 1. Zapisuje się to w postaci wyróżnika splotu {\tfrac {1\quad }{\quad 1}}.

Wikipedia

# rypsalis

kaktus nadrzewny lub naskalny, uprawiany jako roślina ozdobna; ripsalis

SJP.pl

# rypsowy

splot rypsowy - splot płócienny powstający z dwóch lub więcej nitek osnowy lub wątku

SJP.pl

# rys

1. właściwość, charakterystyczna cecha,
2. opis, streszczenie, szkic,
3. zwykle w liczbie mnogiej: linie twarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) zdrobn. poufała forma męskiego imienia Ryszard

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(3.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Sokolniki;

(3.2) jeden z polskich herbów szlacheckich;

Wiktionary

Wrocławska Grupa Grafików "RYS" – grupa grafików powstała w 1969 z inicjatywy Zygmunta Waśniewskiego i Janusza Halickiego. Działała we Wrocławiu.

Patronem grupy „RYS” było Państwowe Ognisko Kultury Plastycznej we Wrocławiu i Stowarzyszenie Plastyków Amatorów, natomiast założył ją zespół złożony z absolwentów i wykładowców tegoż Ogniska. Początkowo jej skład tworzyli twórcy nieprofesjonalni. Z biegiem czasu jej skład powiększył się o artystów profesjonalnych. Jej celem było popularyzowanie ekslibrisu. Działalność Grupy polegała na wydawaniu tematycznych i bibliofilskich tek i albumów grafiki oraz organizowaniu wystaw ekslibrisu, jak również na indywidualnym udziale członków Grupy w możliwych i licznych lokalnych, ogólnopolskich, międzynarodowych i zagranicznych ekspozycjach ekslibrisu. Grupa Grafików "RYS" odegrała ogromne znaczenie w artystycznym życiu Wrocławia i Dolnego Śląska.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Ryś Kowalski jest naszym sąsiadem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨɕ, AS: ryś

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) (3.1) (3.2)

rzecz. ryś m., rysica ż., rysię n., rysiątko n.

przym. rysi, Rysiowy

(2.1)

rzecz. Rysio m., Ryszard m., Rychu m., Rysiek m.

przym. Rysiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Lyn

(2.1) Rysiek, Rysio, Rychu, Rysio

Wiktionary

# rys.

skrót od: rysunek (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = rysunek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Geometrię doklejonych taśm pokazano na rys. 2.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rysować

rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary

# rysa

1. draśnięcie, zadrapanie;
2. pęknięcie, szczelina;
3. jedna z właściwości minerału rozpoznawana po kolorze pyłu powstałego po sproszkowaniu tego minerału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

(1.2) podłużne pęknięcie powierzchni

Wiktionary

- rysa – barwa proszku minerału
- rysa – formacja skalna
- Rysa – żleb opadający z Rysów w Tatrach Polskich
- Rysa – film Michała Rosy z 2008
- Rysa – serial kryminalny Macieja Migasa z 2020

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rysowanie n., zarysowanie n., rysunek m., rysuneczek m., rysownik m., rysowniczka ż., rysik m.

:: zdrobn. ryska ż.

czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., wyrysować dk.

przym. rysunkowy

Wiktionary

# rysak

koń przyuczony do bardzo szybkiego kłusa, używany głównie do wyścigów w zaprzęgu; kłusak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. narzędzie stolarskie do zarysowywania linii na drewnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) jeźdz. kłusak

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę, podaj mi rysak, który leży na półce.

(2.1) Stadnina kupiła nowego rysaka od hodowcy w Holandii.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. rysa ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kłusak

Wiktionary

# rysi

związany z rysiem, zrobiony z futra rysia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla rysia; dotyczący, odnoszący się do rysia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨɕi, AS: ryśi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryś m., rysica ż., rysiątko n.

Wiktionary

# rysia

drapieżny ssak z rodziny kotów żyjący w Europie i południowej Azji, spotykany w Polsce

SJP.pl

przysłówek

(1.1) daw. jeźdz. kłusem

(1.2) daw. chyżo

forma przymiotnika.

(2.1) ż. B. lp. rysi

(2.2) ż. N. lp. rysi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pojechali rysią ku odległym wzgórzom.

(1.2) Gdy spostrzegł go, puścił się do niego rysią.

(2.1) Widzę rysią twarz.

(2.2) Idę z rysią twarzą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨɕiɔ̃w̃, AS: ryśiõũ̯

Wiktionary

# rysiątko

młode rysia; rysię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: rysię (młody ryś)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samica położyła się, a rysiątka zaraz skupiły się przy matce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryś mzw., rysica ż.

przym. rysi

Wiktionary

# rysica

samica rysia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. samica rysia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Młode wdrapało się na rysicę i zaczęło skubać jej ucho.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysię n., rysiątko n.

:: zdrobn. rysiczka ż.

:: fm. ryś m.

przym. rysi

przysł. rysio

Wiktionary

# rysię

młode rysia; rysiątko

SJP.pl

# rysiek

zdrobnienie od: Ryszard (imię męskie); Ryś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Ryszard

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pojadę z Ryśkiem do sklepu.

(1.1) Ryśkowi nie zależało na tej ofercie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszarda ż., Rychu mos., Rysia ż., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rysio

Wiktionary

# rysień

śpiesznik rysień - pająk z rodziny śpiesznikowatych

SJP.pl

# rysik

wkład do ołówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pręcik stanowiący wkład do ołówka lub kredki

(1.2) inform. narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;

(1.3) techn. narzędzie traserskie w postaci cienkiego stalowego pręta, służące do wykreślania linii i punktów na powierzchni trasowanych przedmiotów

(1.4) hist. przyrząd z łupku o kształcie ołówka, używany dawniej do pisania na tabliczkach łupkowych

Wiktionary

Rysik (ang. stylus pen) – narzędzie graficzne, kształtem przypominające długopis. Zastępuje myszkę i umożliwia łatwą edycję plików graficznych w urządzeniach wyposażonych w ekran dotykowy. Dawniej używany w tabletach graficznych, a następnie w tabletach zintegrowanych z komputerem PC. Jednym z pierwszych był Lenovo X41 Tablet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie narysowałem na lekcji przekroju żaby, bo złamał mi się rysik.

(1.2) Niektóre tablety obsługuje się palcem, a inne rysikiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysownica ż., rysowanie n., rysunek m., rysa ż., rys m., rysownik m., rysowniczka ż.

czas. rysować ndk.

przym. rysunkowy, rysikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grafit, wkład ołówkowy

(1.4) rylec

Wiktionary

# rysikowy

→ rysik

SJP.pl

#### Patrz:

rysik

# rysiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rysi lub z nią związany

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Rysiny – osada leśna wsi Borsk w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Karsin
- Rysiny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kłodawa
- Rysiny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk

Wikipedia

# rysio

związany z rysiem, zrobiony z futra rysia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. Ryszard

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rysio był Świętym Mikołajem na przedszkolnej zabawie mikołajkowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszard m., Rysiek m., Rysiu m., Ryś m., Rychu m., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary

# rysiowice

Rysiowice – osada w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Otmuchów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

W 2012 r. miejscowość stała się sołectwem.

Wikipedia

# rysiowie

Rysio z małżonką

SJP.pl

# rysiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Rysia lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Rysia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rysiowy rowerek stoi na werandzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rysio mos., Rysiu mos., Rychu mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ryśkowy

Wiktionary

# rysiu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gwara. imię|polski|m. zdrobn. od: Ryszard

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: Rysio i Rysia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rysiu był świętym mikołajem na przedszkolnym przyjęciu mikołajkowym.

(1.1) Jacku, nie wiesz, jakie ma wzięcie Rysiu u pań.

(2.1) Cześć Rysiu! Jak się masz?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszard mos., Rysio mos., Rysiek mos., Rychu mos., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos. lm., Ryśkowie mos. lm.

przym. Rysiowy

Wiktionary

# ryska

mała rysa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Ryszarda

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Rysiek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Leszek Wawrów wspomniał, że jego ojciec Wicko w młodości bujnie kawalerował w Hadyńkowicach. Jego pierwsza miłość nazywała się Ryśka Kapustyńska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszarda ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rysia

Wiktionary

# ryski

przymiotnik od: Ryga

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od ryska

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨsʲci, AS: rysʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryga ż., ryżanka ż., ryżanin m.

Wiktionary

# ryśkowie

zdrobnienie od: Ryszard (imię męskie); Ryś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. Rysiek z małżonką

forma rzeczownika.

(2.1) M., W. lm. od: Rysiek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos.

przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

# ryśkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryśka lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Ryśka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ktoś widział Ryśkowe pieluchy?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rysiek mos., Rychu mos., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary

# rysopis

opis wyglądu człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈsɔpʲis, AS: rysopʹis

Wiktionary

# rysować

czasownik przechodni niedokonany (dk. narysować)

(1.1) tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) opisywać coś obrazowo, w plastyczny sposób

czasownik przechodni niedokonany (dk. porysować / zarysować)

(3.1) robić rysy na jakiejś twardej powierzchni

czasownik zwrotny niedokonany rysować się (dk. brak)

(4.1) o sposobie rysowania: przedstawiać, obrazować

(4.2) stawać się widocznym

(4.3) o zjawiskach abstrakcyjnych: uwidaczniać się

(4.4) ujawniać kierunek rozwoju wypadków

czasownik zwrotny niedokonany rysować się (dk. porysować się / zarysować się)

(5.1) o gładkich przedmiotach: pokrywać się rysami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj przedszkolaki rysują kredkami swoje zwierzątka.

(2.1) Ideolodzy socjalizmu rysowali przed nami wizję szczęśliwego społeczeństwa równych ludzi.

(3.1) Tylko stalą narzędziową możesz rysować szkło.

(4.1) Na rysunkach wykonawczych nity rysuje się bez uproszczeń.

(4.2) W świetle brzasku poczęły rysować się powoli kontury drzew.

(4.3) Tylko w chwili przebudzenia sen rysuje się nam wyraźnie.

(4.4) Myślę, że z tak dobrym wykształceniem rysuje się przed tobą świetlana przyszłość.

(4.4) Na Bliskim Wschodzie rysuje się nowy konflikt zbrojny.

(5.1) Wyświetlacz komórki noszonej w plecaku może rysować się o twarde przedmioty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvat͡ɕ, AS: rysovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obrys mrz., obrysowanie n., porysowanie n., przerysowanie n., rys mrz., rysa ż., Rysy lm nm., rysik mrz., ryska ż., rysowanie n., rysowanka ż., rysownica ż., rysownictwo n., rysowniczka ż., rysownik mos., rysunek mrz., rysunki lm nm., zarys mrz., zarysowanie n.

czas. dorysować dk., narysować dk., obrysować dk., odrysować dk., porysować dk., przerysować dk., rozrysować dk., wrysować dk., wyrysować dk., zarysować dk., zrysować dk.

przym. dorysowany, narysowany, nienarysowany, nieobrysowany, nieporysowany, nieprzerysowany, nierozrysowany, nierysowalny, nierysowany, nierysujący, niezarysowany, obrysowany, obrysowujący, porysowany, przerysowany, przerysowujący, rozrysować, rysowany, rysowniczy, rysujący, rysunkowy, wrysowany, wyrysowany, wrysowujący, zarysowany, zarysowujący, zrysowany

skr. rys.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkicować, kreślić; skr. rys.

(2.1) kreślić

(3.1) szorować, drapać

(4.2) uwidaczniać się

(5.1) zmatowić się, podrapać się

Wiktionary

# rysowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rysować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔˈvãɲɛ, AS: rysovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rysować ndk.

rzecz. rysownica ż., rysowniczka ż., rysownik mos., rysik mrz., rysa ż.

Wiktionary

# rysownia

pracownia kreślarska; kreślarnia

SJP.pl

# rysownica

gładka, prostokątna deska, na której rozpina się papier przed rysowaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. gładka deska w kształcie prostokąta, na której rozpina się kartkę papieru w celu łatwiejszego rysowania, kreślenia

Wiktionary

Deska kreślarska (inne nazwy to: blatka, pulman, kulman, rajzbret) – przyrząd kreślarski stosowany przy wykonywaniu rysunków technicznych, architektonicznych i animacji metodami tradycyjnymi. Używany także do wykonywania szkiców czy do czytania wielkoformatowych map czy rysunków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do późnej nocy siedział pochylony nad rysownicą i kreślił w ostrym, niebieskim świetle mocnej żarówki. Wykańczał projekt, który pojutrze musiał złożyć u profesora.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysunek mrz., rysownictwo n., rysowanie n., rys mrz., rysik mrz., rysuneczek mrz., rysownik mos. rysowniczka ż.

czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

przym. rysunkowy, rysowniczy

przysł. rysunkowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) deska kreślarska; daw. rajzbret

Wiktionary

# rysownictwo

sztuka rysowania

SJP.pl

# rysowniczka

artystka posługująca się techniką rysowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔvʲˈɲit͡ʃka, AS: rysovʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż.

:: fm. rysownik m.

czas. rysować, narysować, zarysować, zarysowywać, odrysować, odrysowywać, przerysować, przerysowywać

przym. rysunkowy, rysowniczy

Wiktionary

# rysownik

artysta posługujący się techniką rysowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

Wiktionary

Rysunek – kompozycja linii wykonana na płaszczyźnie, polegająca na nanoszeniu na powierzchnię walorów wizualnych przy użyciu odpowiednich narzędzi. Także dział sztuk plastycznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvʲɲik, AS: rysovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż., rys m., rysik m., rysuneczek m.

:: fm. rysowniczka ż.

czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

przym. rysunkowy, rysowniczy

przysł. rysunkowo

Wiktionary

# rysuneczek

zdrobnienie od: rysunek

SJP.pl

# rysunek

1. to, co jest narysowane; ilustracja, rycina;
2. zarys, kontur czegoś;
3. lekcja rysowania;
4. dziedzina sztuki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) to, co zostało narysowane;

(1.2) książk. kontur, kształt czegoś

(1.3) szt. eduk. archit. dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.

(1.4) zob. rysunki.

Wiktionary

Rysunek – kompozycja linii wykonana na płaszczyźnie, polegająca na nanoszeniu na powierzchnię walorów wizualnych przy użyciu odpowiednich narzędzi. Także dział sztuk plastycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na biurku leżały rysunki Maćka ze szkicami pejzażu.

(1.3) Moja siostra za trzecim razem dostała się na wymarzony rysunek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈsũnɛk, AS: rysũnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rys mrz., rysik mrz., rysownik mos., rysowniczka ż., rysunki lm nm.

:: zdrobn. rysuneczek mrz.

czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk.

przym. rysunkowy

przysł. rysunkowo

skr. rys.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. rys.

Wiktionary

# rysunki

1. to, co jest narysowane; ilustracja, rycina;
2. zarys, kontur czegoś;
3. lekcja rysowania;
4. dziedzina sztuki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. lekcja plastykaastyki w szkole

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: rysunek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Synu, podobno dostałeś wczoraj dwóję z rysunków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈsũnʲci, AS: rysũnʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rysować

rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary

# rysunkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący rysunku, opierający się na rysunku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachowuje się jak facet z amerykańskich dowcipów rysunkowych, uwalony na kanapie, przed telewizorem, z puszką piwa w ręku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨsũŋˈkɔvɨ, AS: rysũŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysownica ż., rysunek m., rysuneczek m., rysowniczka ż., rysownik mos., rysa ż., rysik mrz.

czas. rysować

przysł. rysunkowo

Wiktionary

# rysy

1. draśnięcie, zadrapanie;
2. pęknięcie, szczelina;
3. jedna z właściwości minerału rozpoznawana po kolorze pyłu powstałego po sproszkowaniu tego minerału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. najwyższy szczyt Polski;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym roku postanowiliśmy wejść na Rysy.

(1.1) O, a na tym zdjęciu jest nasz synek z Rysami w tle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨsɨ, AS: rysy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rysa ż.

czas. rysować ndk.

Wiktionary

# rysz

nazwisko

SJP.pl

- Albin Rysz (1930-1993), polski lekarz
- Anthony Rysz (1924-2015), amerykański duchowny
- Gerard Rysz (1892-1978), polski kapucyn
- Jacek Rysz (1961-), polski lekarz
- Tomasz Rysz (1976-), polski hokeista

Wikipedia

# ryszard

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Ryszarda

Wiktionary

Ryszard – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „ten, który jest potężny i bogaty”. W dokumentach po polsku występuje od początku XIII wieku.

Imię było popularne w latach 50. XX wieku. W XXI wieku traci na popularności. W 2000 roku, według danych PESEL, było 362054 mężczyzn o tym imieniu pierwszym. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Ryszard w 2017 r. zajmował 86. miejsce w grupie imion męskich. W 2017 r. w całej populacji Polaków Ryszard zajmował 27. miejsce (245 390 nadań). Natomiast w styczniu 2025 r., wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 195127 mężczyzn o imieniu Ryszard nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ryszard co roku był świętym mikołajem na szkolnej zabawie mikołajkowej.

(1.1) Ryszardzie, ależ z ciebie ranny ptaszek, ale czy śniadanko przygotowałeś?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨʃart, AS: ryšart

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszardowa ż., Ryszardówna ż., Ryszardostwo lm m., Ryśkowa ż., Rysia ż.

:: zdrobn. Rysio m., Ryś m., Rysiek m.

:: fż. Ryszarda ż.

przym. Ryszardowy

Wiktionary

# ryszarda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Ryszard

Wiktionary

Ryszarda – żeński odpowiednik imienia Ryszard pochodzenia germańskiego.

W styczniu 2024 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4026 kobiet o imieniu Ryszarda nadanym jako imię pierwsze.

Ryszarda imieniny obchodzi 18 września, jako wspomnienie św. Ryszardy Szwabskiej.

Zdrobnienia: Rysia, Ryśka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciotka Ryszarda często mawiała: cierp ciało, skoroś chciało.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rysiek m., Rychu m.

:: zdrobn. Rysia ż., Ryśka ż.

:: fm. Ryszard m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rysia, Ryśka

Wiktionary

# ryszardostwo

Ryszard z małżonką; Ryszardowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) Ryszard z małżonką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

# ryszardowie

Ryszard z małżonką; Ryszardostwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) Ryszard z małżonką

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryśkowie mos.

przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

# ryszardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryszarda lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Ryszarda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ryszardowa impala ma założoną blokadę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryszard mos., Rychu mos., Rysio mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary

# ryszardziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ryszardy lub z nią związany

SJP.pl

# ryszewo

2 miejscowości w Polsce:

- Ryszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Rogowo
- Ryszewo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Pyrzyce

Wikipedia

# ryszewski

nazwisko

SJP.pl

# ryszi

tytuł hinduistyczny w okresie wedyzmu; riszi

SJP.pl

Wikipedia

# ryszka

nazwisko

SJP.pl

- Ryszka – leśniczówka w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Osie.
- Ryszka – rzeka, prawy dopływ Wdy

- Ryszka – polskie nazwisko

- Adolf Ryszka (ur. 5 lutego 1935, zm. 28 kwietnia 1995) – polski rzeźbiarz, pedagog.
- Andrzej Ryszka (ur. 2 lutego 1959) – polski perkusista
- Czesław Ryszka (ur. 3 lipca 1946) – dziennikarz i pisarz katolicki, poseł, senator
- Franciszek Ryszka (ur. 4 sierpnia 1924, zm. 31 marca 1998) – polski prawnik, historyk, politolog
- Józef Ryszka (ur. 18 grudnia 1893, zm. 14 listopada 1970) – działacz niepodległościowy, ziemianin, senator IV i poseł na Sejm V kadencji w II RP
- Józef Ryszka (ur. 14 lutego 1920, zm. 17 listopada 1943) – poeta, działacz podziemia podczas okupacji niemieckiej
- Mirosław Ryszka (ur. 26 stycznia 1960) – polski międzynarodowy sędzia piłkarski

Wikipedia

# ryszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Marcin Ryszkiewicz – polski geolog, ewolucjonista i popularyzator nauki
- Józef Ryszkiewicz (ojciec) – polski artysta malarz
- Józef Ryszkiewicz (syn) – polski malarz batalista i oficer
- Władysław Ryszkiewicz – polski pilot wojskowy

Wikipedia

# ryszkowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Janusz Ryszkowski – polski poeta i dziennikarz
- Maciej Ryszkowski – polski lekkoatleta
- Michał Ryszkowski – polski urzędnik, poseł na Sejm
- Paweł Ryszkowski – polski urzędnik, poseł na Sejm
- Stanisław Ryszkowski – polski urzędnik
- Wojciech Ryszkowski – polski specjalista nauk o kulturze fizycznej

Wikipedia

# ryt

1. rysunek wgłębny wykonany za pomocą jakiegokolwiek rylca w twardym materiale
2. sposób wykonywania czynności liturgicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. antrop. ustalony obrządek

(1.2) rel. jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;

(1.3) hist. rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie

(1.4) szt. wycinanie lub rysowanie za pomocą ostrych narzędzi

(1.5) szt. rysunek wyryty w twardym materiale

(1.6) szt. rycina

Wiktionary

- ryt – obrządek liturgiczny
- ryt – system wtajemniczeń w wolnomularstwie (np. Ryt Szkocki Dawny i Uznany, Ryt Francuski Nowoczesny)
- ryt – rysunek wykonany w twardym materiale za pomocą rylca (grawerstwo)
- Ryt – Stowarzyszenie Polskich Artystów Grafików „Ryt”
- Ryt – wieś w Bułgarii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Indianie z Dakoty mieli swoje określone ryty i obrzędy.

(1.2) Mówi się o liturgicznych rytach toledańskim czy izydoriańskim.

(1.6) Artysta zaprezentował swoje najnowsze ryty przedstawiające architekturę Cieszyna.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-3) rzecz. rytuał m., rytualizacja ż., rytualizm m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

(1.1-3) czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

(1.1-3) przym. rytualny

(1.1-3) przysł. rytualnie

(1.4-5) rzecz. rycina ż., rytownik mos., rytownictwo n., rytowanie n.

(1.4-6) czas. ryć ndk., wyryć dk.

(1.4-6) przym. wyryty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1.1-3) rzecz. rytuał m., rytualizacja ż., rytualizm m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

(1.1-3) czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

(1.1-3) przym. rytualny

(1.1-3) przysł. rytualnie

(1.4-5) rzecz. rycina ż., rytownik mos., rytownictwo n., rytowanie n.

(1.4-6) czas. ryć ndk., wyryć dk.

(1.4-6) przym. wyryty

frazeologia.

etymologia.

(1.1-3) od etym|łac|ritus.

(1.4-6) od czasownika ryć

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) rite; (1.2) rite; (1.3) rite; (1.5) engraving; (1.6) engraving

* czeski: (1.1) ritus m.; (1.2) ritus m.

* jidysz: (1.1) נוסח m. (nusech); (1.2) נוסח m. (nusech)

* niemiecki: (1.1) Ritus m.; (1.2) Ritus m.

* włoski: (1.1) rito m.; (1.2) rito m.; (1.3) rito m.; (1.5) incisione ż.; (1.6) incisione ż.

źródła.

== ryt (język szwedzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

forma czasownika|sv.

(1.1) tryb rozkazujący (imperativ) od ryta

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ryta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Ryta, Rita – imię żeńskie
- Ryta – porządek, prawo religijne hinduizmu
- Ryta – potok, dopływ Wieprzówki
- Ryta – rzeka na Białorusi, lewostronny dopływ Muchawca

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odwiedziliśmy sanktuarium świętej Ryty w lipcu zeszłego roku.

Wiktionary

# rytel

chrząszcz z rodziny drwionkowatych

SJP.pl

Rytel (niem. Rittel) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk.

Rytel to wieś borowiacka przy drodze krajowej nr 22, zamieszkana przez Borowiaków.Wieś liczyła (według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011) 2425 mieszkańców. Posiada szkołę podstawową, gimnazjum, ośrodek zdrowia, restaurację, bar, kilkanaście sklepów spożywczo-przemysłowych. Mieszkańcy znajdują zatrudnienie w lokalnych, niewielkich zakładach produkcyjnych oraz utrzymują się z rolnictwa. Znaczna większość zatrudniona jest w zakładach pracy w Chojnicach i Czersku.

Wikipedia

# rytelski

1. → Rytel (wieś);
2. dekanat rytelski - jeden z trzydziestu dekanatów w rzymskokatolickiej diecezji pelplińskiej; dekanat Rytel

SJP.pl

# ryterski

przymiotnik od: Rytro (miejscowość wypoczynkowa nad Popradem)

SJP.pl

# rytka

nazwisko

SJP.pl

Rytka (do 1945 niem. Riether Mühle) – dawna, nieistniejąca dziś osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim w gminie Nowe Warpno, położona w lasach Puszczy Wkrzańskiej na południe od Jeziora Nowowarpieńskiego nad rzeką Myśliborką, włączona w granice Nowego Warpna. Osada usytuowana na granicy polsko-niemieckiej.

Wikipedia

# rytlewski

nazwisko

SJP.pl

# rytm

1. regularne powtarzanie się czegoś w jednakowych odstępach;
2. ustalona kolejność zdarzeń, zjawisk lub procesów;
3. w literaturze: zauważalna powtarzalność elementów składniowych;
4. w muzyce: czynnik regulujący czas trwania dźwięków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;

(1.2) określony porządek powtarzający się okresowo

Wiktionary

## Biologia

- rytm biologiczny
- rytm dobowy

## Medycyna

- rytm parasystoliczny
- rytm zatokowy

## Muzyka

- rytm
- rytm and blues

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W mojej piosence brakuje rytmu, mógłbyś spojrzeć?

(1.2) Każdy mój dzień musi mieć określony rytm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨtm̥, AS: rytm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytmiarz mos., rytmiczka ż., rytmiczność ż., rytmik mos., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmodziejstwo n., rytmoid mrz., rytmoidyczność ż., rytmizowanie n.

czas. rytmizować

przym. antyarytmiczny, arytmiczny, rytmiczny, rytmoidyczny, rytmotwórczy

przysł. arytmicznie, rytmicznie

Wiktionary

# rytmiczka

kobieta zajmująca się rytmiką, kształceniem poczucia rytmu poprzez ćwiczenia ruchowe

SJP.pl

# rytmicznie

przysłówek

(1.1) w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Inspektor siedział, rytmicznie uderzając w blat palcami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż.

przym. rytmiczny

Wiktionary

# rytmiczniej

stopień wyższy od przysłówka: rytmicznie

SJP.pl

# rytmiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rytmiczny

SJP.pl

# rytmiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co rytmiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytm m., rytmika ż., rytmik m., rytmiarz m., rytmizacja ż., rytmizowanie n.

czas. rytmizować ndk.

przym. rytmiczny

przysł. rytmicznie

Wiktionary

# rytmiczny

miarowy, powtarzający się, utrzymany w rytmie

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo

(1.2) utrzymany w rytmie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rytmizować, zrytmizować

rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmoid mrz.

przym. rytmoidyczny

przysł. rytmicznie

Wiktionary

# rytmik

osoba zajmująca się rytmiką, kształceniem poczucia rytmu poprzez ćwiczenia ruchowe

SJP.pl

# rytmika

1. ćwiczenia ruchowe w rytm czegoś, zwykle muzyki
2. regularne powtarzanie się czegoś; rytmiczność
3. ogół zjawisk powiązanych z rytmem w muzyce i literaturze

SJP.pl

- Rytmika jako system umuzykalniający
- Rytmika jako całokształt przebiegu rytmicznego

Wikipedia

# rytmizacja

stosowanie rytmu w utworze literackim lub muzycznym

SJP.pl

# rytmizować

1. stosować rytm w utworze literackim lub muzycznym
2. rytmizować się - stawać się coraz bardziej rytmicznym

SJP.pl

# rytmotwórczy

tworzący rytm wiersza

SJP.pl

# rytmowy

→ rytm (rzadko); rytmiczny

SJP.pl

# rytmy

potocznie o tanecznej, rytmicznej muzyce

SJP.pl

# ryton

greckie naczynie gliniane lub metalowe w kształcie rogu, którego dolna część ozdobiona jest ornamentem w kształcie głowy zwierzęcej lub ludzkiej

SJP.pl

Wikipedia

# rytornel

dawniej: ritornel, ritornello;
1. siedemnastowieczny taniec francuski odznaczający się się szybkim tempem i trójdzielnym metrum;
2. muzyka do tego tańca;
3. we wczesnych operach XVII wieku: ustęp instrumentalny o charakterze interludium, poprzedzający arię lub następujący po niej;
4. włoska forma poetycka, składająca się z trzywersowych strof, w których rymuje się wers pierwszy z trzecim;
5. w piętnastowiecznym madrygale: ostatnie dwa wersy zwrotki;
6. instrumentalny refren w pieśni zwrotkowej zwanej arią, wykonywany po każdej zwrotce, popularny w Niemczech w XVII wieku

SJP.pl

# rytować

1. wycinać rysunek na płycie graficznej, z której robi się odbitki; ryć;
2. grawerować

SJP.pl

# rytownictwo

dziedzina grafiki, technika robienia odbitek z wyrytego na metalu lub drewnie rysunku

SJP.pl

Grawerstwo lub rytownictwo – dział rzemiosła posługujący się techniką polegającą na żłobieniu twardym narzędziem (obecnie także maszynowo) wzorów w metalu, szkle, kamieniu.

Grawerowanie jest jedną z najstarszych technik zdobienia wyrobów artystycznych (metal, kości, kamień, szkło). Znane są naczynia z Babilonii z 2000 roku p.n.e..

Wikipedia

# rytowniczka

→ rytownik

SJP.pl

#### Patrz:

rytownik

# rytownik

artysta posługujący się techniką rytownictwa

SJP.pl

- rytownik – osoba zajmująca się rytownictwem
- rytownik (Pityogenes) – rodzaj chrząszczy z rodziny kornikowatych

Wikipedia

# rytro

wieś w Polsce

SJP.pl

Rytro – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Rytro.

Wieś królewska Rytter, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego, należała do tenuty barcickiej.

Wikipedia

# rytter

nazwisko

SJP.pl

# rytualista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zwolennik kościelnego rytualizmu

(1.2) ktoś, kto zajmuje się przeprowadzaniem rytuałów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytuał m., ryt m., rytualizm m.

:: fż. rytualistka ż.

przym. rytualny, rytualistyczny, rytowy

przysł. rytualnie

Wiktionary

# rytualistka

→ rytualista

SJP.pl

#### Patrz:

rytualista

# rytualistyczny

→ rytualizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rytualizmem, dotyczący rytualizmu

Wiktionary

#### Patrz:

rytualizm

#### Powiązane:

rzecz. rytualizm m., rytuał m., ryt m., rytualista m., rytualistka ż.

przym. rytualny, rytowy

przysł. rytualnie

Wiktionary

# rytualizacja

1. przekształcenie czegoś w sekwencję powtarzalnych, zwyczajowych, symbolicznych czynności; nadanie czemuś cech rytuału;
2. ewolucyjny proces prowadzący do powstawania dziedzicznych, charakterystycznych gatunkowo wzorców zachowań, zwłaszcza sygnałowych

SJP.pl

Rytuał (łac. ritualis od ritus 'obrządek; zwyczaj') – zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych sekwencji sformalizowanych czynów i wypowiedzi, wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego.

Wikipedia

# rytualizm

rzadko: ścisłe przestrzeganie rytuału

SJP.pl

Rytualizm – kurczowe trzymanie się pewnych tradycyjnych sposobów postępowania w obrębie grupy społecznej lub społeczeństwa, gorliwe przestrzeganie norm, przy zupełnym abstrahowaniu od celów, do realizacji których dąży dana grupa czy społeczeństwo. Ignorowanie wartości uznanych w społeczeństwie lub grupie społecznej. Rytualizm jest jedną z wyróżnionych przez Roberta K. Mertona dewiacji społecznych.

Wikipedia

# rytualnie

przysłówek

(1.1) w sposób rytualny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalʲɲɛ, AS: rytuu̯alʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytualista mos., ryt mrz., rytuał

przym. rytualny, rytualistyczny

Wiktionary

# rytualny

→ rytuał; rytuałowy (przestarzałe)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rytuałem, dotyczący rytuału

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Minister podał też, że szacunkowa wartość sprzedaży mięsa z uboju rytualnego to 1,2-1,5 mld zł, czyli – jak mówił – to znacząca produkcja.

(1.1) Picie rakii ma na Bałkanach często znaczenie rytualne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalnɨ, AS: rytuu̯alny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryt mrz., rytuał mrz., rytualizm mrz., rytualista mos.

przym. birytualny, rytualistyczny

przysł. rytualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obrzędowy

Wiktionary

# rytuał

1. ustalony sposób postępowania, wykonywania czynności podczas obrzędów religijnych czy magicznych, uroczystości itp.
2. zespół czynności, które przez swoją powtarzalność tworzą zwyczaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

(1.2) przen. pot. powtarzane regularnie czynności

Wiktionary

Rytuał (łac. ritualis od ritus 'obrządek; zwyczaj') – zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych sekwencji sformalizowanych czynów i wypowiedzi, wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści dwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈtuwaw, AS: rytuu̯au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytualista mos., rytualizacja ż., rytualizm m., ryt m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

przym. rytualny, birytualny, rytualistyczny

przysł. rytualnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ceremoniał, obrządek, obrzęd

Wiktionary

# rytuałowy

→ rytuał

SJP.pl

#### Patrz:

rytuał

# rytuksymab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek immunologiczny (immunosupresyjny i przeciwnowotworowy) do terapii niektórych chłoniaków, białaczek i chorób autoimmunizacyjnych; przeciwciało monoklonalne będące chimerą ludzko-mysią

Wiktionary

Rytuksymab (INN: rituximab, ATC L01X C02) – lek przeciwnowotworowy i immunosupresyjny. Jest to ludzko-mysie chimeryczne przeciwciało monoklonalne anty-CD20, produkowane metodą inżynierii genetycznej w hodowli zawiesiny komórek jajnika chomika chińskiego. Rytuksymab jest stosowany w leczeniu chłoniaków nieziarniczych (NHL), przewlekłej białaczki limfocytowej (CLL) i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas pierwszego wlewu rytuksymabu u większości chorych widuje się objawy niepożądane, które zanikają przy kolejnych takich kroplówkach.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwa handlowa: MabThera

Wiktionary

# rytwianianin

mieszkaniec Rytwian (wsi w Polsce)

SJP.pl

# rytwianianka

mieszkanka Rytwian (wsi w Polsce)

SJP.pl

# rytwiański

przymiotnik od: Rytwiany

SJP.pl

# rytwiany

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie świętokrzyskim;

(1.2) geogr. adm. gmina wiejska w Polsce z siedzibą w Rytwianach (1.1);

Wiktionary

Rytwiany – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Rytwiany.

W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa tarnobrzeskiego.

Położona nad rzeką Czarną Staszowską, 5 km na południowy wschód od Staszowa. Siedziba władz gminy Rytwiany.

Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Rytwianach mieszkam od urodzenia, ale chcę stąd wyjechać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rytwianin m., rytwianka ż.

Wiktionary

# rytwiński

nazwisko

SJP.pl

# rywal

1. przeciwnik w pojedynku,
2. mężczyzna walczący z kimś o względy kobiety

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która konkuruje w czymś

(1.2) daw. mąż siostry

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opracujcie taktykę tak, by rywali od razu wpuścić w maliny.

(1.1) Skład biało-czerwonych zdecydowanie odbiegał od optymalnego, natomiast rywale do Chicago przyjechali w najmocniejszym zestawieniu, z kadrą naszpikowaną medalistami ostatnich mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich w Rio de Janeiro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n.

:: fż. rywalka ż.

czas. rywalizować ndk.

przym. rywalizacyjny

przysł. rywalizacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adwersarz, konkurent, oponent, przeciwnik, wróg, współzawodnik

(1.2) szwagier

Wiktionary

# rywalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie

(1.2) sport. zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Siła, rywalizacja i fizyczna odwaga normalnych, przyzwoitych mężczyzn jest odpowiedzialna za większość tego, co w świecie jest słuszne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja, AS: ryvalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rywal m., rywalka ż., rywalizowanie n.

czas. rywalizować ndk.

przym. rywalizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozgrywka

(1.2) konkurencja, rozgrywka

Wiktionary

# rywalizacyjny

dotyczący rywalizacji

SJP.pl

# rywalizować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

(1.2) przen. o dwóch osobach lub rzeczach itp.: być na mniej więcej jednakowym poziomie, nie pozwalając na stwierdzenie, która z nich jest lepsza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O palmę pierwszeństwa rywalizowały piosenki w wykonaniu Krystyny Prońko, Krzysztofa Krawczyka, Bogusława Meca, Zbigniewa Wodeckiego i…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n., rywal m., rywalka ż.

przym. rywalizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konkurować, stawać w szranki

Wiktionary

# rywalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ubieganie się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rywalizować

rzecz. rywalizacja ż., rywal m., rywalka ż.

Wiktionary

# rywalka

kobieta współzawodnicząca z kimś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: rywal

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈvalka, AS: ryvalka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. rywal.

Wiktionary

# rywanol

barwnik z grupy akrydynowych; środek bakteriobójczy, w roztworach wodnych stosowany do odkażania skóry i błon śluzowych

SJP.pl

Mleczan etakrydyny (Rivanol) – organiczny związek chemiczny należący do grupy barwników akrydynowych. Tworzy pomarańczowo-żółte kryształy o specyficznym zapachu.

Stosuje się go głównie do odkażania w stężeniu 0,1% (roztwór wodny).

Wikipedia

# rywaroksaban

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. doustny lek przeciwkrzepliwy, bezpośredni inhibitor czynnika Xa

Wiktionary

Rywaroksaban (łac. rivaroxabanum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy, bezpośredni i odwracalny inhibitor czynnika Xa, stosowany w zapobieganiu zakrzepom u pacjentów z grup wysokiego ryzyka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) A czy stosowanie rywaroksabanu przez starszych ludzi jest raczej bezpieczne?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwa handlowa: Xarelto

Wiktionary

# rywałd

2 miejscowości w Polsce:

- Rywałd – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński
- Rywałd – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Starogard Gdański

Wikipedia

# rywin

nazwisko

SJP.pl

# rywka

imię żeńskie

SJP.pl

# rywuła

gatunek wina włoskiego

SJP.pl

# ryż

1. roślina zbożowa rosnąca na ciepłych obszarach wszystkich części świata, uprawiana w wielu gatunkach dla ziarna a także rosnąca dziko,
2. ziarno tej rośliny lub potrawy przyrządzane z tych ziaren

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina zbożowa nazwa systematyczna|Oryza|L.|ref=tak., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;

(1.2) hand. spoż. nasiona ryżu (1.1)

(1.3) kulin. spoż. ugotowane nasiona ryżu (1.1)

Wiktionary

Ryż (Oryza L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący 25 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata, jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Bezmięsną paellę robi się z ryżu i mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨʃ, AS: ryš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż., ryżowisko n.

przym. ryżowy

Wiktionary

# ryza

1. jednostka ilości arkuszy papieru, równa zwykle 500 sztukom;
2. w leśnictwie: urządzenie służące do spuszczania drewna w terenie górskim, składające się z rynny ziemnej lub drewnianego koryta; ślizg;
3. dawniej: karność, rygor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poligr. miar. ilość papieru równa zwykle 500 arkuszom;

(1.2) leśn. techn. przenośnik (np. w postaci rynny wyżłobionej w ziemi) służący do transportowania drewna ze stoków górskich

(1.3) daw. jednorazowy spław flisacki

(1.4) zob. ryzy.

Wiktionary

Ryza (od niem. Ries) – tradycyjna jednostka liczby arkuszy papieru. Początkowo liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego. Obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g. Opakowania papierów z większą gramaturą mają mniejszą liczbę arkuszy (np. 125 arkuszy dla gramatury 350g).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do dolnego podajnika tej drukarki można załadować całą ryzę papieru na raz.

(1.3) Umowę o spław podpisywał z kupcem lub jego faktorem retman, on też dobierał zespół flisacki na tzw. ryzę lub rajzę, czyli jednorazowy spław.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨza, AS: ryza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) rajza

Wiktionary

# ryzalit

występ w powierzchni ściany budynku od fundamentu po dach, pełni funkcję ozdobną i poszerza wnętrze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. fragment budynku wysunięty z lica elewacji na całej jego wysokości, od fundamentu po dach

Wiktionary

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku od kilkudziesięciu centymetrów do kilkakrotności tej wielkości, jednak mniejszy niż wielkość bocznego skrzydła budowli. Zastosowanie jednego lub kilku ryzalitów dzieli fasadę na 3, 5 lub więcej części. Jego funkcją jest przełamanie monotonii, dlatego część cofnięta względem ryzalitu nie powinna mieć szerokości porównywalnej z ryzalitem. Prowadzony jest od fundamentów po dach i stanowiący organiczną część lica.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Fasadę ozdabiają dwa ryzality zwieńczone trójkątnymi szczytami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ryzalitowy

Wiktionary

# ryżanin

mieszkaniec Rygi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Rygi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈʒãɲĩn, AS: ryžãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ryga ż.

:: fż. ryżanka ż.

przym. ryski

Wiktionary

# ryżanka

1. mieszkanka Rygi (stolicy Łotwy);
2. potocznie: zupa jarzynowa z ryżem;
3. nieduża ryba z rodziny kaczorkowatych, hodowana jako rybka akwariowa; ryżówka, medaka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Rygi

(1.2) kulin. zupa z ryżu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈʒãnka, AS: ryžãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Ryga ż., ryżanin mos.

:: przym. ryski

(1.2)

:: rzecz. ryż mrz.

:: przym. ryżowy

Wiktionary

# ryżanówka

wieś na Ukrainie

SJP.pl

Ryżanówka – miejscowość na Ukrainie, położona 150 km na południe od Kijowa i 18 km na zachód od Zwinogródka (stolicy obwodu). Miejsce usytuowania licznych kurhanów scytyjskich, z których najsłynniejszym jest tzw. Wielki Kurhan Ryżanowski, znajdujący się ok. 6 km na południe od miejscowości.

Wikipedia

# ryżawy

zbliżony do ryżego, nie do końca ryży, prawie ryży

SJP.pl

# ryżniak

rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych

SJP.pl

Ryżniak (Oryzomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# ryżobrody

mający ryżą brodę; rudobrody

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. taki, który ma ryży zarost na brodzie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨʒɔˈbrɔdɨ, AS: ryžobrody

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rudobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary

# ryzoderma

jednowarstwowa skórka roślinna okrywająca tylko korzenie; epiblema

SJP.pl

Ryzoderma, epiblema, skórka korzenia – pierwotna tkanka okrywająca korzenie. Występuje w młodych partiach korzeni. Główną funkcją ryzodermy jest pobieranie wody i soli mineralnych z gleby, a także w niewielkim stopniu wymiana gazowa.

W celu właściwej realizacji funkcji cechuje się dużą powierzchnią styku ze środowiskiem (czyli z glebą) i łatwą przepuszczalnością. Tkanka ta jest tworzona przez jedną warstwę żywych komórek o kształcie prozenchymatycznym (wydłużonym), ściśle do siebie przylegających. Ściany komórkowe są pierwotne, nie pokrywa ich kutykula. Cytoplazma silnie zwakuolizowana, pozbawiona na ogół chloroplastów. Niektóre komórki (trichoblasty) uwypuklają się na zewnątrz tworząc włośniki, zwiększa to powierzchnie chłonną korzenia (pobieranie wody wraz z solami mineralnymi). Trichoblasty u krzyżowych wykształcają się jedynie z komórek ryzodermy, które kontaktują się z dwiema komórkami kory pierwotnej. Jeżeli komórka ryzodermy styka się z tylko jedną komórką kory pierwotnej nie przekształca się w komórkę włośnikową. W efekcie trichoblasty występują w równoległych, niekontaktujących się ze sobą szeregach. Włośniki nie występują na korzeniach roślin rosnących w wodzie. Ryzoderma odpowiada również za wydzielanie z korzenia do gleby niektórych substancji.

Wikipedia

# ryzofora

wiecznie zielone drzewo liściaste z rodziny korzeniarowatych, z obszarów tropikalnych, wypuszczające z pnia i gałęzi liczne korzenie podporowe i powietrzne, wchodzące w skład namorzynów, cenione m.in. ze względu na twarde drewno używane jako budulec i do obróbki stolarskiej; korzeniara, korzeniara namorzyniec, srożypląt

SJP.pl

# ryżogłowy

mający ryże włosy na głowie; rudogłowy

SJP.pl

# ryzoid

cienki, nitkowaty wyrostek o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzany przez dolną część łodyżki rośliny i przytwierdzający ją do podłoża; chwytnik, rizoid

SJP.pl

Chwytniki, ryzoidy, rizoidy – cienkie, nitkowate wyrostki o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzane przez mszaki, wielokomórkowe glony, niektóre grzyby, przedrośla paprotników czy niektóre gąbki.

Służą do przytwierdzania organizmów do podłoża oraz pobierania z gleby wody i związków pokarmowych. Pełnią funkcje podobne do korzeni organowców, lecz nimi nie są – nie posiadają tkanek przewodzących – drewna i łyka.

Wikipedia

# ryzoidalny

mający wygląd korzeni

SJP.pl

# ryżojad

1. gatunek małego ptaka z rzędu wróblowych;
2. lekceważąco o Chińczyku; Chinol (chinol), żółtek, skośnooki

SJP.pl

Ryżojad (Dolichonyx oryzivorus) – gatunek małego, wędrownego ptaka z podrodziny ryżojadów (Dolichonychinae) (której jest jedynym przedstawicielem) w rodzinie kacykowatych (Icteridae). Gniazduje w Ameryce Północnej, zimuje w Ameryce Południowej. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

# ryzolitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit wnikający w powierzchniową warstwę skały

Wiktionary

# ryzomorf

twór w postaci długiego, rozgałęzionego sznura, przytwierdzający niektóre rodzaje grzybów do podłoża; sznur przetrwalny

SJP.pl

# ryzomorfa

sznurowaty twór grzyba wyrastający z plektenchymy

SJP.pl

# ryzopus

rodzaj grzybów pleśniowych

SJP.pl

# ryzosfera

przykorzeniowa warstwa gleby, cechująca się bogatą florą grzybową i bakteryjną; rizosfera, sfera korzeniowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. ekol. przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czynnikiem wabiącym mogą być gradientowo występujące zmiany w ryzosferze, powstałe wskutek czynności życiowych korzeni.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mikoryzosfera ż.

przym. ryzosferyczny, mikoryzosferyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) strefa korzeniowa

Wiktionary

# ryzować

rzeźbić; rytować

SJP.pl

# ryżowar

elektryczne urządzenie do gotowania ryżu

SJP.pl

# ryżowiec

1. czarnuch ryżowiec - gatunek chrząszcza z rodziny czarnuchowatych;
2. ryżowiec siwy - gatunek egzotycznego ptaka spokrewnionego z astryldem

SJP.pl

Ryżowiec siwy (Lonchura oryzivora) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae), zamieszkujący indonezyjskie wyspy Jawa i Bali. Introdukowany w wielu innych rejonach świata – na wielu innych wyspach Indonezji, na Półwyspie Indochińskim, Filipinach, w Chinach, Japonii, Indiach, Sri Lance, Kenii, Tanzanii (w tym na wyspach Zanzibar i Pemba), na Seszelach, Fidżi, Hawajach i innych wyspach, a także na Florydzie czy w Wenezueli. Jest to gatunek zagrożony. Nie wyróżnia się podgatunków.

Wikipedia

# ryżowisko

1. pole ryżowe;
2. pole po zebraniu rosnącego na nim ryżu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. pole ryżowe

(1.2) roln. rżysko po ryżu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mamę zobaczyliśmy dopiero po kilku dniach, kiedy nas też posłali do pracy na ryżowisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryż mrz., ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż.

przym. ryżowy

Wiktionary

# ryżówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Oryzias latipes||ref=tak. mała ryba z rodziny kaczorkowatych zasiedlająca wody słodkie i słonawe Azji Południowo-Wschodniej;

(1.2) pot. spoż. wódka ryżowa

Wiktionary

- Ryżówka – wieś w województwie podlaskim
- ryżówka – gatunek ryby z rodziny kaczorkowatych (Adrianichthyidae)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W akwarystyce ryżówki są uważane za ryby łatwe w utrzymaniu.

(1.2) Wieczorem raczyliśmy się ryżówką przywieziona z Japonii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryż mrz., ryżowisko n.

przym. ryżowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ryżanka japońska, ryżówka japońska, medaka

Wiktionary

# ryżowy

1. → ryż (roślina lub jej ziarno);
2. potocznie: chiński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) sporządzony z ryżu

(1.2) związany z ryżem, dotyczący ryżu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rɨˈʒɔvɨ, AS: ryžovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryżowisko n., ryż m., ryżówka ż.

Wiktionary

# ryżowłosy

mający rude włosy; rudowłosy, miedzianowłosy, ognistowłosy, czerwonowłosy

SJP.pl

# ryzy

przestarzałe: karność, subordynacja, rygor, porządek; dziś tylko w wyrażeniach: "trzymać kogoś w ryzach", "wziąć kogoś w ryzy" - zmuszać kogoś do posłuszeństwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. rudy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. mężczyzna mający ryże (1.1) włosy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨʒɨ, AS: ryžy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryżość ż., ryża ż.

przym. ryżawy

Wiktionary

# ryżyk

1. regionalna nazwa mleczaja rydza;
2. zdrobnienie od: ryż

SJP.pl

# ryzyk-fizyk

potocznie: wykrzyknik używany w momencie podejmowania ryzyka; licząc na szczęście, ryzykując

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. wykrzyknik wyrażający emocje związane z podejmowaniem trudnej decyzji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ryzyk-fizyk, idę do szefa. Albo dostanę podwyżkę, albo wylecę z hukiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨk‿ˈfʲizɨk, AS: ryzyk‿fʹizyk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) raz kozie śmierć

Wiktionary

# ryzykancki

1. charakterystyczny dla osoby lubiącej ryzykować, np. ryzykancki charakter, pomysł; śmiały, brawurowy, ryzykowny;
2. będący ryzykantem, mający szczególną skłonność do ryzykowania, np. ryzykancki kierowca, akrobata; lekkomyślny, nieostrożny, nierozsądny

SJP.pl

# ryzykanctwo

skłonność do podejmowania ryzykownych przedsięwzięć, upodobanie do ryzykowania; brawura, chojractwo, bohaterszczyzna

SJP.pl

# ryzykant

osoba podejmująca ryzyko, porywająca się na ryzykowne przedsięwzięcia; zuch, chojrak, bohater

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś lubiący podejmować ryzyko

Wiktionary

Ryzykant – amerykański film z 2005 roku w reżyserii Keoni Waxman.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: rɨˈzɨkãnt, AS: ryzykãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ryzykować

rzecz. ryzyko n., ryzykanctwo n., ryzykantka ż., ryzykowność ż., zaryzykowanie n.

przym. ryzykowny

przysł. ryzykownie

Wiktionary

# ryzykantka

kobieta podejmująca ryzyko, porywająca się na ryzykowne przedsięwzięcia; bohaterka, chojraczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lubiąca podejmować ryzyko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkãntka, AS: ryzykãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaryzykowanie n., ryzykanctwo, ryzykant, ryzykowność, ryzyko

przym. ryzykowny

przysł. ryzykownie

czas. ryzykować

Wiktionary

# ryzyko

1. niebezpieczeństwo, że coś zdarzy się w inny od oczekiwanego sposób; "dobrze skalkulowana niepewność"
2. działanie związane z niebezpieczeństwem; także podejmowanie takich działań; ryzykowanie
3. w prawie: możliwość pojawienia się szkody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

(1.2) możliwość wystąpienia niekorzystnych zdarzeń lub efektów

(1.3) praw. prawdopodobieństwo powstania szkody obciążające osobę poszkodowaną niezależnie od jej winy, jeśli umowa lub przepis prawny nie zobowiązały innej osoby do wyrównania szkody

Wiktionary

Ryzyko – prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnego skutku w określonym czasie lub w określonej sytuacji.

Ryzyko jest pojęciem wieloznacznym, trudnym do zdefiniowania. W różnych dziedzinach nauk jest ono różnie interpretowane, dlatego zdaniem niektórych autorów stworzenie jednej uniwersalnej definicji jest niemożliwe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dieta roślinna jest pozytywnie skorelowana z niższym ryzykiem cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca, udaru i śmierci z jakiejkolwiek przyczyny.

(1.2) Specjaliści od ochrony środowiska przestrzegają przed ryzykiem globalnego ocieplenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrɨzɨkɔ, AS: ryzyko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

przym. ryzykowny, ryzykancki

przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

# ryzykować

1. podejmować ryzyko, działać, licząc się z możliwością niekorzystnego, szkodliwego zakończenia;
2. ryzykować coś - narażać coś na niebezpieczeństwo, liczyć się ze stratą czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaryzykować)

(1.1) podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia

(1.2) narażać coś cennego na utratę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przechodząc pod drabiną ryzykuje się siedem lat nieszczęścia.

(1.2) Ryzykowała życie, by uratować brata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ, AS: ryzykovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzyko n., ryzykowność n., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

czas. zaryzykować dk.

przym. ryzykowny, ryzykancki

przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odważyć się

Wiktionary

# ryzykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ryzykować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨkɔˈvãɲɛ, AS: ryzykovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ryzykować

przym. ryzykowny

rzecz. ryzyko n., zaryzykowanie n., ryzykowność ż.

przysł. ryzykownie

Wiktionary

# ryzykownie

przysłówek

(1.1) w sposób ryzykowny, niebezpiecznie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaburzenia osobowości bywają trudne w diagnozie dla profesjonalisty – ryzykownie podejmować się takiego zadania, jeśli nie jest się przeszkolonym w tej dziedzinie. Ludzkie zachowania i motywacje są złożone, a etykietki – zwykle uproszczone i nietrafne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

przym. ryzykowny, ryzykancki

przysł. ryzykancko

Wiktionary

# ryzykowniej

stopień wyższy od przysłówka: ryzykownie

SJP.pl

# ryzykowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ryzykowny

SJP.pl

# ryzykowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ryzykowne; cecha tych, którzy są ryzykowni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzyko n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n., ryzykanctwo n.

czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

przym. ryzykowny, ryzykancki

przysł. ryzykownie

Wiktionary

# ryzykowny

wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu (np. ryzykowna gra, ryzykowny skok)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bywają interesy ryzykowne, ale dają szybki zysk i łatwe są do zwinięcia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvnɨ, AS: ryzykovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

przym. ryzykancki

przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hazardowy, pokerowy

Wiktionary

# ryłko

zdrobnienie od: ryło

SJP.pl

Ryłko – przedsiębiorstwo z Kalwarii Zebrzydowskiej produkujące obuwie.

Przedsiębiorstwo funkcjonuje od lat 50. XX wieku. Początkowo był to mały zakład rzemieślniczy, który wytwarzał buty metodą tradycyjną i był prowadzony jednoosobowo, przez właściciela. W latach 90. wybudowano fabrykę w Kalwarii Zebrzydowskiej, co umożliwiło produkcję na szerszą skalę.

Wikipedia

# ryło

potocznie: twarz; ryj, gęba, morda, pysk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) posp. obraź. twarz

(1.2) lwów. twarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żal patrzeć na to pospolite ryło.

(1.1) Jak panu dam w ryło, to pana rodzony Lenin nie pozna.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ryj, gęba, morda, facjata, pysk

Wiktionary

# rz

skrót od: List do Rzymian - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. List do Rzymian

Wiktionary

- rz – dwuznak występujący w języku polskim i kaszubskim
- RZ – oznaczenie literowe Rzeszowa na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce
- Rz – skrót od Listu do Rzymian z Nowego Testamentu
- rz. – rzeka

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈlʲizd ːɔ‿ˈʒɨ̃mʲjãn, AS: lʹiz• do‿žỹmʹi ̯ãn

Wiktionary

# rz.

skrót od: rzeka

SJP.pl

skrót

(1.1) = rzeka

Wiktionary

# rz.-kat.

skrót od: rzymskokatolicki; rzym.-kat.

SJP.pl

# rząbiec

Rząbiec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

8 września 1944 miała tam miejsce partyzancka bitwa pod Rząbcem między oddziałami Brygady Świętokrzyskiej a oddziałem Armii Ludowej i grupą partyzantów sowieckich.

Wikipedia

# rząch

potocznie: stary, bezużyteczny przedmiot lub pojazd; rzęch, grat, gruchot, rupieć

SJP.pl

# rząd

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;

(1.2) jęz. przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego

(1.3) sprawowanie władzy

(1.4) grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego

(1.5) biol. w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

(1.6) pot. rząd (1.4) foteli na widowni

(1.7) mat. fiz. pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby

(1.8) jeźdz. kompletny osprzęt do jazdy konnej;

(1.9) roln. ogrod. rośliny uprawne posadzone i rosnące w jednej linii

Wiktionary

w polityce:

- rząd – aparat administracji albo organ sprawujący władzę wykonawczą (w Polsce: Rada Ministrów)
  - reżim, w znaczeniu ujemnym
  - rząd federalny
  - rząd koalicyjny
  - rząd większościowy
  - rząd mniejszościowy
  - rząd jedności narodowej
  - rząd technokratyczny
  - rząd tymczasowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według politologów rząd jest częścią władzy wykonawczej.

(1.2) Rządem czasownika „nienawidzić” jest dopełniacz.

(1.3) Wszyscy ze smutkiem wspominali rządy poprzedniego króla.

(1.4) Generał w zamyśleniu przeszedł obok rzędów wyprostowanych żołnierzy.

(1.5) Karpie należą do rodziny karpiowatych z rzędu karpiokształtnych.

(1.6) Mamy miejsca w siódmym rzędzie.

(1.7) To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.

(1.8) Wymieniłem ostatnio kilka elementów mojego rzędu końskiego.

(1.9) Zwierzęta wyjadły mi cały rząd kapusty!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nt, AS: žõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. porządek mrz., urzędnik mos., zarządca mos., narząd mrz.

czas. urzędować, porządkować, zrzędzić

(1.1,3) czas. rządzić, zarządzać / zarządzić

:: przym. rządowy, wewnątrzrządowy, podrzędny

zdrobn. rządek

przym. rzędowy, podrzędny

przysł. rzędowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gabinet

(1.2) rekcja

(1.3) władza

(1.4) szereg; reg. śl. raja.

Wiktionary

# rzad.

skrót od: rzadki, rzadko (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# rządca

1. osoba zarządzająca czymś;
2. administrator nieruchomości, prywatnego majątku ziemskiego w przedwojennej Polsce

SJP.pl

# rządczyni

1. przestarzałe: żona rządcy;
2. dawniej: kobieta rządząca, kierująca czymś

SJP.pl

# rządek

zdrobnienie od: rząd; rządzik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: rząd

(1.2) ogrod. niewielkie rzędy roślin uprawnych rosnące w jednej linii

(1.3) gw-pl|Kraków, Warszawa. sześć małych bułek tworzących całość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndɛk, AS: žõndek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rząd m., rzędna ż., grzęda ż., grządka ż.

przym. rządkowy, rzędowy

przysł. rzędowo

Wiktionary

# rządkami

zdrobnienie od: rząd; rządzik

SJP.pl

# rzadki

1. występujący w dużych odstępach czasu; nieczęsto spotykany; wyjątkowy; szczególny;
2. składający się z elementów znajdujących się daleko od siebie lub w dużych odstępach; rozproszony;
3. mający papkowatą lub płynną konsystencję; ciekły; płynny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zachodzący rzadko

(1.2) półpłynny, mający półpłynną konsystencję

(1.3) o elementach rozmieszczonych we względnie dużych odstępach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaćmienie Słońca jest rzadkim zjawiskiem.

(1.2) Jeśli zupa jest zbyt rzadka, zawsze można ją zagęścić kaszą.

(1.3) Moja żona ma rzadkie włosy, ale i tak ją kocham.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒatʲci, AS: žatʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzadkość ż., rozrzedzenie, przerzedzenie

czas. rzednieć/rzednąć, przerzedzać się/przerzednąć się, rozrzedzać/rozrzedzić (się/się)

przysł. rzadko, z rzadka

przym. rzadziutki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unikalny, wyjątkowy, szczególny, nieczęsty, sporadyczny

(1.2) rozrzedzony

(1.3) rozproszony, pojedynczy

Wiktionary

# rzadkie

1. występujący w dużych odstępach czasu; nieczęsto spotykany; wyjątkowy; szczególny;
2. składający się z elementów znajdujących się daleko od siebie lub w dużych odstępach; rozproszony;
3. mający papkowatą lub płynną konsystencję; ciekły; płynny

SJP.pl

# rządkiem

zdrobnienie od: rząd; rządzik

SJP.pl

# rzadko

przysłówek

(1.1) prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

(1.2) o elementach w zbiorze: daleko od siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten brydżysta rzadko się myli.

(1.1) Galery były bardzo ciężką karą i skazani rzadko mogli dożyć jej końca.

(1.1) Rzadko wypożyczam książki z biblioteki.

(1.2) W tym lesie drzewa rosną bardzo rzadko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔ, AS: žatko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzadkość ż., rzednięcie n., rozrzedzenie n., przerzedzenie n.

czas. rzednieć dk., rzednąć ndk., przerzedzać ndk., przerzednąć dk., rozrzedzać ndk., rozrzedzić dk.

przym. rzadki, rzadziutki

przysł. z rzadka, na rzadko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieczęsto

(1.2) pojedynczo

Wiktionary

# rzadkopióry

mający rzadkie pióra

SJP.pl

# rzadkość

1. cecha prawie wszystkich dóbr potrzebnych człowiekowi, polegająca na ograniczonej ich ilości w danym czasie w stosunku do zapotrzebowania na nie
2. coś niezwykłego, nieczęsto spotykanego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

Wiktionary

Rzadkość – pojęcie w ekonomii, oznaczające ograniczoną ilość zasobów w stosunku do potrzeb.

Rozbieżność pomiędzy nieograniczonymi potrzebami a ograniczonymi zasobami, służącymi ich zaspokajaniu powoduje, że nie wszystkie potrzeby będą mogły być zaspokojone jednocześnie. Potrzeby pozostają względem siebie w stosunku konkurencyjnym – zaspokojenie jednej oznacza konieczność rezygnacji z zaspokojenia określonej części pozostałych potrzeb. Tym samym rzadkość zmusza do racjonalnego gospodarowania dostępnymi zasobami celem zaspokojenia konkurencyjnych potrzeb.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jelenie sika są w Polsce rzadkością, jednak nasi południowi sąsiedzi mają bardzo liczną populację i przepiękne gwizdowiska.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔɕt͡ɕ, AS: žatkość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzadki

przysł. rzadko, z rzadka, na rzadko

Wiktionary

# rzadkoskurcz

spowolnienie skurczów serca poniżej 60 na minutę; bradykardia

SJP.pl

Bradykardia (łac. bradycardia) – stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej 60 razy na minutę (według Konturka). Leczenia wymaga tylko bradykardia objawowa, tzn. powodująca np. omdlenia, utraty przytomności itp. Bradykardia może prowadzić do asystolii.

Wikipedia

# rzadkowski

nazwisko

SJP.pl

# rzadkowłosy

mający rzadkie włosy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma rzadkie, mizerne włosy lub takąż sierść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszło duchowieństwo: maleńki, siwiutki jak gołąbek pop, w złotych okularach, w berecie, długi wysoki rzadkowłosy djakon o chorobliwie dziwacznej ciemnej i żółtej twarzy […] sic.

Wiktionary

# rządniej

stopień wyższy od przysłówka: rządnie

SJP.pl

# rządniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rządny

SJP.pl

# rządny

1. dawniej: umiejący dobrze gospodarować, zarządzać czymś; gospodarny;
2. dawniej: porządny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brzydki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakiś ty je rzadny! → Jaki ty jesteś brzydki.

Wiktionary

# rządokracja

system rządzenia, w którym cała władza należy do rządu

SJP.pl

# rządowy

→ rząd (organ zarządzający państwem)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z rządem, wywodzący się z rządu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niemcami wstrząsały coraz częstsze kryzysy rządowe, wzrastało bezrobocie, nasilały się trudności w funkcjonowaniu gospodarki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: žõndovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rząd m., rządca m., rządzenie n., podrząd mrz.

czas. rządzić ndk.

Wiktionary

# rzadszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzadki

SJP.pl

# rządy

1. naczelny organ wykonawczy w państwie; rada ministrów;
2. sprawowanie władzy, zwierzchnictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) sprawowanie władzy, władanie

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: rząd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mądry władca dobrze swój lud poprowadzi, / a rządy rozumnego będą dobrze uporządkowane.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rząd mrz.

czas. rządzić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rządzenie, władanie

Wiktionary

# rządząca

sprawować władzę, rozkazywać

SJP.pl

# rządzący

sprawować władzę, rozkazywać

SJP.pl

# rządzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rządzić.

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: žõnʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rządzić

przym. rządowy

Wiktionary

# rządzić

sprawować władzę, rozkazywać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) sprawować władzę, panować

(1.2) kierować czymś, zarządzać

(1.3) jęz. wiązać z wyrazem określanym jedną z form wyrazu określającego

czasownik zwrotny niedokonany rządzić się

(2.1) postępować według swojej woli, upodobania

(2.2) być rządzonym, władanym, kierowanym przez kogoś

(2.3) kierować się w swoim postępowaniu

(2.4) pot. prowadzić interesy, zarządzać pieniędzmi lub mieniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Arabią Saudyjską rządzi król.

(1.1) Chciałabym kiedyś rządzić jakimś krajem.

(1.2) Nasz szef rządzi firmą od pięciu lat

(1.3) Czasownik rządzi przypadkiem rzeczownika.

(2.1) Jan rządzi się tak, jakby był w swoim domu.

(2.2) Grecja rządziła się bez królów.

(2.3) Rządził się chęcią zysku.

(2.4) Rządził się oszczędnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: žõńʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rządy nmos., rządzenie n., rząd, zarząd

czas. zarządzać, zarządzić, wyrządzić, przyrządzić, zrządzić

przym. rządowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) władać, panować

(1.2) szefować, zarządzać, administrować, dowodzić

(2.3) kierować się

Wiktionary

# rzadziej

stopień wyższy od przysłówka: rzadko

SJP.pl

# rządzik

zdrobnienie od: rząd; rządek

SJP.pl

# rzadziuchny

zdrobnienie od: rzadki; rzadziutki

SJP.pl

# rzadziutki

zdrobnienie od: rzadki; rzadziuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: rzadki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Chudy jesteś jak szczapa, a i brodę masz krótką, rzadziutką…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒaˈd͡ʑutʲci, AS: žaʒ́utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzadki

przysł. rzadko

Wiktionary

# rzadzizna

wada wewnętrzna odlewu

SJP.pl

# rządzona

sprawować władzę, rozkazywać

SJP.pl

# rządzony

sprawować władzę, rozkazywać

SJP.pl

# rżaniec

Rżaniec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Nowej Wsi.

Wikipedia

# rżanka

dawniej: słoma żytnia

SJP.pl

# rżany

dawniej, dziś gwarowo: żytni (od: reż - dawniej żyto)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. także gw-pl|Śląsk, Poznań, Pomorze. żytni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. reż, rżysko

Wiktionary

# rząp

1. dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząpie, rząpik, żąp, żomp;
2. dawniej: zbiornik wody, cysterna lub basen

SJP.pl

Rząp, rząpie, w górnictwie – najniższa część szybu usytuowana poniżej ostatniego poziomu wydobywczego w kopalni. Jest to nieeksploatowana część szybu, mająca za zadanie zbieranie ściekającej po ścianach wody. Zbierana woda jest następnie odsysana za pomocą pomp odwadniających.

Wikipedia

# rząpiarz

robotnik górniczy pracujący w płuczce kruszcowej, wybierający szlam z osadników

SJP.pl

# rząpica

motyl z rodziny brudnic

SJP.pl

# rząpie

dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząp, rząpik, żąp, żomp

SJP.pl

Rząp, rząpie, w górnictwie – najniższa część szybu usytuowana poniżej ostatniego poziomu wydobywczego w kopalni. Jest to nieeksploatowana część szybu, mająca za zadanie zbieranie ściekającej po ścianach wody. Zbierana woda jest następnie odsysana za pomocą pomp odwadniających.

Wikipedia

# rząpik

dolna część szybu górniczego, położona poniżej ostatniego poziomu, miejsce, gdzie zbiera się woda spływająca z szybu; rząp, rząpie, żąp, żomp

SJP.pl

# rząsa

nazwisko

SJP.pl

- Antoni Rząsa (1919-1980) – rzeźbiarz
- Marcin Rząsa (ur. 1965) – rzeźbiarz, syn Antoniego
- Marek Rząsa (ur. 1957) – poseł, samorządowiec
- Michał Rząsa (1898-?) – żołnierz
- Tomasz Rząsa (ur. 1973) – piłkarz

Wikipedia

# rząsieński

→ Rząśnia (wieś w Polsce)

SJP.pl

# rząska

Rząska – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów, przy linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Kraków Główny.

W latach 1975–1998 Rząska administracyjnie znajdowała się w województwie krakowskim.

W roku 2021 w miejscowości mieszkało 2668 osób, z czego 51,8% mieszkańców stanowiły kobiety, a 48,2% mężczyźni.

Wikipedia

# rząśnia

wieś w Polsce

SJP.pl

Rząśnia – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Rząśnia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Rząśnia.

Wikipedia

# rząśnicki

przymiotnik od: Rząśnik

SJP.pl

# rząśnik

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Rząśnik – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Świerzawa
- Rząśnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Stary Lubotyń
- Rząśnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Rząśnik

Wikipedia

# rzaz

ślad na drzewie powstający po przejściu piły

SJP.pl

# rzażka

dawniej: piłeczka dla dzieci do tarcia drzewa; żażka

SJP.pl

# rżebrzyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. drabina stanowiąca element rżebrzyniaka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam uszkodzone rżebrzyny w rżebrzyniaku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rżebrzyniak mrz.

Wiktionary

# rżebrzyniak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wóz drabiniasty do zwózki żyta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam uszkodzone rżebrzyny w rżebrzyniaku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rżebrzyna ż.

Wiktionary

# rzec

podniośle: powiedzieć, przemówić

SJP.pl

czasownik

(1.1) o koniu: wydawać charakterystyczny głos

(1.2) przen. pot. śmiać się głośno, hałaśliwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Konie pasące się na łące rżały radośnie.

(1.2) Widzowie widząc nieporadność prezentera, rżeli z uciechy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rʒɛt͡ɕ, AS: ržeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rżenie n., zarżenie n.

czas. zarżeć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rechotać

Wiktionary

# rzęch

potocznie: stary, bezużyteczny przedmiot lub pojazd; rząch, grat, gruchot, rupieć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. stary, wyeksploatowany pojazd mechaniczny lub urządzenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie rozumiem Janka, dobrze zarabia, a takim rzęchem jeździ.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzęzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grat, rupieć, gruchot, klekot, trup

Wiktionary

# rzeciądz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. łańcuch

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ɕɔ̃nt͡s, AS: žećõnc

Wiktionary

# rzecin

Rzecin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Wronki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Zabudowa wpasowana w łuk wydmowy, skoncentrowana przy szosie, peryferyjne przysiółki rozproszone (np. Plany). Wieś założona w 1697 (Rzecień). Był to typ wioski przejściowej do osad olęderskich. Jezioro Rzecińskie było natomiast wspominane już w 1279 jako dobro dominikańskie zakonników z Wronek (połowy ryb). 28 sierpnia 1939 miały tu miejsce wystąpienia antyniemieckie, za co w latach 1939 i 1940 aresztowano jedenastu Polaków rzecińskich (sześciu z nich zamordowano). Pomnikowe lipy drobnolistne o obwodach 260 i 390 cm (przy dawnej szkole).

Wikipedia

# rzecki

nazwisko

SJP.pl

# rzecz

przedmiot materialny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wytwór materialny, przedmiot

(1.2) sprawa, problem, zagadnienie

(1.3) temat, treść, wątek

(1.4) zadanie, obowiązek, czynność

(1.5) zakres, dziedzina, dział

(1.6) wydarzenie, fakt, okoliczność

(1.7) przedsięwzięcie, zamiar, plan, czyn

(1.8) filoz. desygnat

(1.9) daw. rozmowa, gadanie, mówienie

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: rzec

Wiktionary

Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy (łac. res) – kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:

1. posiadają autonomię bytową (istnieją samodzielnie) – przy czym jest przedmiotem sporu, czy autonomia bytowa rzeczy jest pełna. Ci, którzy odmawiają rzeczom pełnej autonomii bytowej czasem redukują je do innych kategorii przedmiotów.
2. są jednostkowe (zob. przedmiot jednostkowy)
3. są fizyczne (zob. (2) i (3) łącznie: przedmiot konkretny)
4. posiadają zupełną charakterystykę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Strych pełen jest starych rzeczy.

(1.2) Na zebraniu z pewnością omawiano rzeczy dużej wagi.

(1.3) Polityka to raczej nudna rzecz.

(1.4) Męska to rzecz – polowanie.

(1.5) Klasyfikowanie języków jest rzeczą językoznawstwa.

(1.6) Wczoraj stała się nieprawdopodobna rzecz!

(1.7) Dopuściłeś się w swym życiu haniebnych rzeczy.

(1.9) Młodzieniec spodobał się iey, a iemu takoś Medea, wstąpili z sobą w rzecz, a z rzeczy w przyiaźń. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛt͡ʃ, AS: žeč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeczownik m., rzeczowność ż., rzeczowość ż., rzeczywistość ż.

czas. rzec dk.

przym. rzeczowy, rzeczowny, rzeczownikowy

przysł. rzeczowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedmiot, obiekt

Wiktionary

# rzecz.

skrót od: rzeczownik, rzeczownikowy

SJP.pl

skrót

(1.1) = eduk. błąd rzeczowy

Wiktionary

# rzeczek

rzęsorek rzeczek - niewielki ssak owadożerny z rodziny ryjówkowatych zamieszkujący biotopy wilgotne

SJP.pl

# rzeczenica

wieś w Polsce

SJP.pl

Rzeczenica (kaszub. Réknicô, niem. Stegers) – wieś gminna w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Rzeczenica przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 25 z drogą wojewódzką 202. Wieś jest siedzibą sołectwa Rzeczenica, w którego skład wchodzą również miejscowości Bagnica i Lestnica.

Wikipedia

# rzeczenicki

przymiotnik od: Rzeczenica

SJP.pl

# rzeczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: žečẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzec

rzecz. rzecznik mos., orzeczenie n., rzeczniczka ż.

Wiktionary

# rzeczka

mała rzeka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. mała rzeka

(1.2) wąska rzeka

Wiktionary

- Rzeczka – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Walim

5 cieków w Polsce:

- Rzeczka – potok, dopływ Kocońki
- Rzeczka – potok, dopływ Stryszówki
- Rzeczka – potok, dopływ Rudy
- Rzeczka – struga, dopływ Uherki
- Rzeczka – struga, dopływ Człopicy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nad rzeczką, opodal krzaczka mieszkała kaczka-dziwaczka (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃka, AS: žečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeka ż., rzeczułka ż., dorzecze n.

przym. rzeczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeczułka

(1.2) potok

Wiktionary

# rzęczkowo

Rzęczkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Zławieś Wielka. Wieś leży na położona jest na skraju Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 701 mieszkańców. Jest dziewiątą co do wielkości miejscowością gminy Zławieś Wielka.

Wikipedia

# rzeczkowski

nazwisko

SJP.pl

# rzecznictwo

1. występowanie w czyimś imieniu;
2. występowanie w obronie lub w celu poparcia jakiejś sprawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występowanie jako obrońca bądź rzecznik kogoś lub czegoś, popieranie jakiejś sprawy

(1.2) wypowiadanie się w imieniu jakiejś innej osoby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecznik mos., rzeczniczka ż.

Wiktionary

# rzeczniczka

1. kobieta występująca w obronie kogoś lub czegoś;
2. kobieta występująca w imieniu kogoś innego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. urz. kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Burmistrz wezwał do siebie nową rzeczniczkę magistratu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fm. rzecznik m.

Wiktionary

# rzeczniczy

→ rzecznik

SJP.pl

#### Patrz:

rzecznik

# rzecznik

1. osoba występująca w obronie kogoś lub czegoś;
2. osoba występująca w imieniu kogoś innego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba występująca w obronie kogoś lub czegoś, popierająca jakąś sprawę

(1.2) polit. urz. osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

(1.3) hist. w dawnej Polsce: obrońca sądowy, prawnik prowadzący sprawę w imieniu klienta

Wiktionary

- ombudsman (pol. rzecznik) – określenie pochodzące z języka szwedzkiego, określające niezależnego urzędnika, do którego można się odwoływać po wyczerpaniu możliwości prawnych.

Konstytucyjni rzecznicy w Polsce:

- Rzecznik Praw Dziecka
- Rzecznik Praw Obywatelskich

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Rzecznik Praw Pacjenta, poza podjęciem działań własnych, może się też zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka o podjęcie działań z zakresu ich kompetencji.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fż. rzeczniczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obrońca

Wiktionary

# rzecznikować

pełnić funkcję rzecznika

SJP.pl

# rzecznikowski

→ rzecznik

SJP.pl

#### Patrz:

rzecznik

# rzeczniów

wieś w Polsce

SJP.pl

Rzeczniów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Rzeczniów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rzeczniów oraz rzymskokatolickiej parafii św. Restytuta i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

Wikipedia

# rzeczniowski

przymiotnik od: Rzeczniów

SJP.pl

# rzeczny

dotyczący rzeki; żyjący w rzece; związany z rzeką

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Doskonałym surowcem dla przemysłu ceramicznego są iły trzeciorzędowe, lodowcowe i rzeczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃnɨ, AS: žečny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., rzeczułka ż.

Wiktionary

# rzeczony

(wyżej, wcześniej) wspomniany, cytowany, przytoczony, wymieniony

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ten, o którym wcześniej wspomniano

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzec dk., rzeknąć dk., narzekać ndk., ponarzekać dk., zarzekać ndk., złorzeczyć ndk.

rzecz. orzeczenie n.

Wiktionary

# rzeczowiej

stopień wyższy od przysłówka: rzeczowo

SJP.pl

# rzeczówka

potocznie: wydatek rzeczowy

SJP.pl

# rzeczownik

1. część mowy obejmująca wyrazy oznaczające ludzi, zwierzęta, przedmioty, cechy, czynności i stany;
2. wyraz należący do tej części mowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

Wiktionary

Rzeczownik – samodzielna składniowo i semantycznie odmienna część mowy nazywająca rzeczy, obiekty, miejsca, osoby, czynności, organizmy, zjawiska i pojęcia abstrakcyjne. Rzeczownik w języku polskim pełni funkcję głównie podmiotu w zdaniu; może też pełnić funkcję dopełnienia, okolicznika, przydawki lub orzecznika. Może odmieniać się przez liczby i przypadki, występuje w rodzajach. Odmianę rzeczowników przez przypadki określa się mianem deklinacji. Istnieje także grupa rzeczowników całkowicie nieodmiennych (np. atelier, kiwi, bikini, taxi, kakadu, kamikaze itp.). Rzeczownik tworzy związki składniowe i semantyczne z rzeczownikami (zaimkami rzeczownymi), przymiotnikami (zaimkami przymiotnymi), liczebnikami (zaimkami liczebnymi) i czasownikami lub (rzadko) przysłówkami (zaimkami przysłówkowymi).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zazwyczaj rzeczowniki stanowią podmioty zdań, ale mogą być również i dopełnieniami.

(1.1) Wyraz „rzeczownik” sam w sobie jest rzeczownikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik, AS: žečovʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecz ż.

przym. rzeczownikowy, odrzeczownikowy, rzeczowy

przysł. rzeczownikowo, rzeczowo

Wiktionary

# rzeczownikować

rzadko: rzeczownikować się - przekształcać się w rzeczownik; substantywizować się

SJP.pl

# rzeczownikowo

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy rzeczownikowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rodzajnik może wystąpić przed liczebnikiem użytym rzeczownikowo.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzeczownikowy

rzecz. rzeczownik mrz., rzeczownikowość ż.

Wiktionary

# rzeczownikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aby utworzyć zdanie, trzeba je uzupełnić składnikiem typu rzeczownikowego, który określi, do kogo lub czego frazeologizm się odnosi.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. rzeczownikowo

rzecz. rzeczownik mrz., rzecz ż.

Wiktionary

# rzeczowny

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. zastępujący rzeczownik lub wyrażony za pomocą rzeczownika albo zaimka w jego funkcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przykładami zaimków rzeczownych są: ja, ty, my, wy, oni, kto, co, nic, coś, ktoś.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecz ż.

przym. rzeczowy

Wiktionary

# rzeczowo

przysłówek

(1.1) w sposób rzeczowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvɔ, AS: žečovo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzeczowy

rzecz. rzecz ż., rzeczowość ż., rzeczownik m.

Wiktionary

# rzeczowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest rzeczowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecz ż.

przym. rzeczowy

przysł. rzeczowo

Wiktionary

# rzeczowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do rzeczy (a nie osób)

(1.2) dotyczący treści (a nie strony formalnej)

(1.3) wolny od emocji, uprzedzeń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecz mrz., rzeczowość ż., rzeczownik mrz.

przysł. rzeczowo

przym. rzeczowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedmiotowy

(1.2) istotny, konkretny, trafny, właściwy

(1.3) obiektywny

Wiktionary

# rzeczoznawca

osoba powołana do wydawania specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

Wiktionary

Rzeczoznawca – tytuł przyznawany na podstawie odpowiednich przepisów szczególnych osobom o wysokich kwalifikacjach i odpowiednio dużym, udokumentowanym doświadczeniu w określonej dziedzinie i specjalności zawodowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzeczoznawstwo n.

przym. rzeczoznawczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biegły, ekspert, opiniodawca

Wiktionary

# rzeczoznawczy

związany z działalnością polegającą na wydawaniu specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych

SJP.pl

# rzeczoznawczyni

specjalistka powoływana do wydawania opinii w sprawach spornych, wchodzących w zakres jej kwalifikacji; ekspertka; biegła

SJP.pl

# rzeczoznawstwo

działalność polegająca na wydawaniu specjalistycznych orzeczeń lub opinii w sprawach spornych

SJP.pl

Rzeczoznawca – tytuł przyznawany na podstawie odpowiednich przepisów szczególnych osobom o wysokich kwalifikacjach i odpowiednio dużym, udokumentowanym doświadczeniu w określonej dziedzinie i specjalności zawodowej.

Wikipedia

# rzeczpospolita

1. forma ustroju państwowego, którego podstawą jest powoływanie władz najwyższych na czas określony, w drodze wyborów;
2. państwo o takiej formie ustroju (określenie używane nieomal wyłącznie w odniesieniu do państwa polskiego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. tradycyjna nazwa państwa polskiego;

Wiktionary

Rzeczpospolita – staropolskie określenie państwa co do zasady o republikańskim ustroju politycznym (łac. Res Publica - republika, rzeczpospolita)

Rzeczpospolita w określeniach dotyczących państwa polskiego:

- Rzeczpospolita Polska – państwo polskie w latach 1918–1945 oraz od 31 grudnia 1989 do chwili obecnej
  - Rzeczpospolita (I Rzeczpospolita) – państwo polskie istniejące od roku 1454 do 1795
    - Rzeczpospolita Obojga Narodów – od roku 1569 do 1795
    - Rzeczpospolita szlachecka – jedno z określeń Rzeczypospolitej Obojga Narodów
  - II Rzeczpospolita – odrodzone państwo polskie, istniejące w latach 1918–1945. Oficjalnie Rzeczpospolita Polska
  - Rzeczpospolita Polska – oficjalna nazwa w latach 1944–1952 (pot. Polska Ludowa)
  - Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa w latach 1952–1989
  - III Rzeczpospolita – używana nazwa Polski od 31 grudnia 1989 roku. Urzędowo Rzeczpospolita Polska

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szacuje się, że w obecnych granicach Rzeczpospolitej istniało ponad tysiąc kirkutów, ocalała połowa w większości zdewastowana i pozbawiona nagrobków.

(1.1) Prezydent Rzeczypospolitej zgodnie z konstytucją podpisze ustawę budżetową w ciągu siedmiu dni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita, AS: žečpospolʹita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeczpospolitowanie n.

czas. rzeczpospolitować ndk.

przym. rzeczpospolitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Polska, Rzeczpospolita Polska, skr. RP

Wiktionary

# rzeczułka

mała rzeka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od rzeka

(1.2) wąska rzeka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Skręcił następnie ku rzeczułce i wszedł w nią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., dorzecze n.

przym. rzeczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeczka, ruczaj

Wiktionary

# rzeczy

przedmiot materialny

SJP.pl

Rzeczy (fr. Les Choses. Une histoire des années soixante ) – debiutancka powieść francuskiego pisarza Georges'a Pereca z 1965 roku, za którą otrzymał w tym samym roku Nagrodę Renaudot.

Wikipedia

# rzeczyca

1. nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce;
2. nazwa kilku miejscowości i ich części na Białorusi;
3. nazwa kilku wsi na Ukrainie;
4. nazwa kilku rzek w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 13, w tym 11 podstawowych

- Rzeczyca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. polkowickim, w gminie Grębocice
- Rzeczyca – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Śląska
- Rzeczyca – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
- Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski
- Rzeczyca – część wsi Słodków Drugi w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Kraśnik
- Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Kazimierz Dolny
- Rzeczyca – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ulhówek
- Rzeczyca – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Maszewo
- Rzeczyca – wieś w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Świebodzin
- Rzeczyca – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Zadzim
- Rzeczyca – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Rzeczyca
- Rzeczyca – część wsi Cisownica w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Goleszów
- Rzeczyca – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Tuczno

Wikipedia

# rzeczyce

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Rzeczyce – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Frampol
- Rzeczyce – część wsi Pawłowiczki w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki
- Rzeczyce – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Rudziniec

Wikipedia

# rzeczycki

przymiotnik od: Rzeczyca

SJP.pl

# rzeczysko

dawne koryto rzeki

SJP.pl

Cieki w Polsce

- Rzeczysko – struga, dopływ Pilicy
- Rzeczysko – potok, dopływ Oleśnicy

Wikipedia

# rzeczywiście

1. obiektywnie istniejący, np. rzeczywisty świat, człowiek; realny, realistyczny, prawdziwy;
2. taki, który się naprawdę zdarzył, np. rzeczywista sytuacja; realny, realistyczny, prawdziwy;
3. wyróżniający się autentycznością, np. rzeczywista przyczyna, rzeczywisty talent; autentyczny, prawdziwy, niesfałszowany;
4. w odniesieniu do tytułów, stanowisk: aktywnie w czymś uczestniczący; czynny;
5. w matematyce: liczby rzeczywiste - liczby wymierne i niewymierne

SJP.pl

przysłówek

(1.1) zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

partykuła

(2.1) w formie pytania: wyraża wątpliwość

(2.2) pokazuje zaskoczenie po uświadomieniu sobie, że wcześniejsze wątpliwości były niesłuszne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy rzeczywiście było tak, jak w tej historii?

(2.1) Rzeczywiście? Maciek jest byłym żonglerem?

(2.2) Rzeczywiście! Miałaś rację, Maciek potrafi żonglować siedmioma piłkami jednocześnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ, AS: žečyvʹiśće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeczywistość

przym. rzeczywisty

czas. urzeczywistniać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naprawdę, faktycznie, autentycznie, dosłownie

(2.1) naprawdę, czyżby

(2.2) faktycznie, istotnie, naprawdę, nie inaczej, ano, no, no tak, owszem, w rzeczy samej, w istocie

Wiktionary

# rzeczywistoliczbowy

przymiotnik

(1.1) mat. dotyczący liczb rzeczywistych, związany z liczbami rzeczywistymi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨvʲistɔlʲid͡ʒˈbɔvɨ, AS: žečyvʹistolʹiǯbovy

Wiktionary

# rzeczywistość

1. to, co rzeczywiście, obiektywnie istnieje, co jest prawdziwe; realność;
2. realia życia, warunki, w których ktoś żyje, coś się odbywa, np. rzeczywistość społeczna;
3. w informatyce: rzeczywistość wirtualna - sztuczna przestrzeń wyświetlana na ekranie komputera, pozwalająca użytkownikowi np. na znalezienie się w świecie gry komputerowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

(1.2) realistyczność, świat realny

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W rzeczywistości jesteśmy tylko zwykłymi ludźmi, choć zawsze możemy pomarzyć, że będziemy milionerami.

(1.2) 1 mm na rysunku odpowiada 100 cm w rzeczywistości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ, AS: žečyvʹistość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzecz ż.

czas. urzeczywistniać

przym. rzeczywisty

przysł. rzeczywiście

partyk. rzeczywiście

Wiktionary

# rzeczywistszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzeczywisty

SJP.pl

# rzeczywisty

1. obiektywnie istniejący, np. rzeczywisty świat, człowiek; realny, realistyczny, prawdziwy;
2. taki, który się naprawdę zdarzył, np. rzeczywista sytuacja; realny, realistyczny, prawdziwy;
3. wyróżniający się autentycznością, np. rzeczywista przyczyna, rzeczywisty talent; autentyczny, prawdziwy, niesfałszowany;
4. w odniesieniu do tytułów, stanowisk: aktywnie w czymś uczestniczący; czynny;
5. w matematyce: liczby rzeczywiste - liczby wymierne i niewymierne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający miejsce naprawdę

(1.2) mat. będący liczbą rzeczywistą lub przyjmujący wartości będące liczbami rzeczywistymi

(1.3) mat. powiązany z liczbami rzeczywistymi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rząd twierdzi, że stopa bezrobocia wynosi osiem procent, ale rzeczywiste wartości są znacznie wyższe.

(1.2) Wielomian rzeczywisty stopnia n może mieć od 0 do n pierwiastków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ, AS: žečyvʹisty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeczywistość ż.

czas. urzeczywistniać ndk., urzeczywistnić dk.

przym. nierzeczywisty

przysł. rzeczywiście

partyk. rzeczywiście

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prawdziwy, realny, faktyczny

Wiktionary

# rzędami

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska

SJP.pl

# rzędem

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska

SJP.pl

# rzędkowice

Rzędkowice – wieś łańcuchowa licząca ponad sto gospodarstw w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Włodowice.

Wikipedia

# rzędna

jedna z współrzędnych punktu; liczba rzeczywista określająca położenie punktu na osi rzędnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. pionowa oś układu współrzędnych

(1.2) mat. liczba rzeczywista będąca drugą współrzędną w prostokątnym układzie współrzędnych, oznaczana jako y;

(1.3) geod. wielkość określająca wysokość od płaszczyzny odniesienia

Wiktionary

Rzędna (łac. ordinata) – druga współrzędna w kartezjańskim układzie współrzędnych (zwanym też prostokątnym układem współrzędnych). Oznaczana jest przeważnie symbolem y, a jej oś symbolem OY.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Gatunek zasiedla połoniny i zarośla kosodrzewiny na rzędnych od 1350 do 2260 m n.p.m.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzędny

rzecz. podrząd mrz., rządek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) współrzędna

Wiktionary

# rzednąć

tracić gęstość, stawać się rzadkim

SJP.pl

# rzędowice

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

3 miejscowości w Polsce:

- Rzędowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Książ Wielki
- Rzędowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza
- Rzędowice – wieś w woj. opolskim, w pow. oleskim, w gminie Dobrodzień

Wikipedia

# rzędowicki

→ Rzędowice

SJP.pl

#### Patrz:

Rzędowice

# rzędówka

Wikipedia

# rzędownik

narzędzie rolnicze do wyznaczania rzędów do sadzenia

SJP.pl

# rzędowość

→ rzędowy

SJP.pl

Wikipedia

#### Patrz:

rzędowy

# rzędowy

→ rząd (szereg)

SJP.pl

# rzędu

1. zbiór elementów ułożonych obok siebie poziomo; szereg;
2. jednostka w systematyce organizmów żywych;
3. ozdobna uprząż końska

SJP.pl

# rzędzik

krocznik rzędzik - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

SJP.pl

# rzega

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Małopolska. pręga

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzegaty

Wiktionary

# rzegnowo

wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim

SJP.pl

Rzegnowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Łubowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# rzegnowski

→ Rzegnowo

SJP.pl

#### Patrz:

Rzegnowo

# rzegocin

3 miejscowości w Polsce:

- Rzegocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Rzegocin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Nowy Korczyn
- Rzegocin – część wsi Wielopole Skrzyńskie w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie

Wikipedia

# rzegot

gwarowo:
a) rechot
b) hałas spowodowany uderzaniem w przedmioty metalowe; łoskot

SJP.pl

# rzegotać

1. gwarowo: rechotać;
2. grzechotać, wywoływać hałas, uderzając w metalowe przedmioty, dzwonki itp.

SJP.pl

# rzejowice

Rzejowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Kodrąb. W Rzejowicach swoje źródło ma rzeka Luciąża.

Rzejowice były wsią arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wikipedia

# rzeka

1. naturalny, większy ciek wodny powstały z połączenia potoków lub wypływający z jeziora, źródła lub mokradła, płynący stale lub okresowo, wpływający do morza, innej rzeki lub jeziora;
2. duża ilość obiektów poruszających się nieprzerwanym strumieniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. gmina w Czechach, w kraju morawsko-śląskim w powiecie Frydek-Mistek, w historycznych granicach Śląska Cieszyńskiego;

Wiktionary

Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².

Wikipedia

# rzekać

dawniej: powiadać, odzywać się

SJP.pl

# rzeknąć

dawniej: rzec

SJP.pl

# rzekomo

modulant, przysłówek

(1.1) tak, że coś przypomina, ale jest niewiarygodne lub nieprawdziwe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowa ustawa ma rzekomo chronić prawa osób transpłciowych – ale wielu transpłciowych działaczy twierdzi, że robi dokładnie odwrotnie.

(1.1) (…) jako więzień w tiurmie krasnojarskiej, gdzie ku mojemu zdziwieniu dawano czasem zupę z mięsem rzekomo baranim, nieraz jadłem psinę.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzekomy

rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jak mówią, jakoby, niby, podobno, ponoć, pozornie

Wiktionary

# rzekomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest rzekome; cecha tych, którzy są rzekomi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzekomy

przysł. rzekomo

Wiktionary

# rzekomy

nieistniejący w rzeczywistości; pozorny; fałszywy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niebędący takim, za jakiego się go uważa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Owa rzekoma gwiazda nie popisała się na estradzie niczym.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. rzekomo

rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary

# rzekot

gwarowo: rechot; rzegot

SJP.pl

# rzekotać

gwarowo: rechotać

SJP.pl

# rzekotanie

gwarowo: rechotać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzekotać.

(1.2) odgłos godowy wydawany przez żaby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛkɔˈtãɲɛ, AS: žekotãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzekot m., rzekotka ż.

czas. rzekotać

przym. rzekotkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rzekot

Wiktionary

# rzekotka

jaskrawozielona żabka drzewna, w Polsce pod ochroną

SJP.pl

Hyla – rodzaj płazów bezogonowych z podrodziny Hylinae w rodzinie rzekotkowatych (Hylidae).

Wikipedia

# rzekuń

wieś w Polsce w województwie mazowieckim

SJP.pl

Rzekuń – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Rzekuń.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rzekuń.

Rzekuń położony jest w ziemi łomżyńskiej na Mazowszu.

Wikipedia

# rzekuński

związany z Rzekuniem, dotyczący Rzekunia

SJP.pl

# rzekłem

wykrzyknik

(1.1) powiedziałem, wydałem polecenie (i tak ma się stać); koniec dyskusji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań mnie nagabywać o pieniądze – nie dam ci; rzekłem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛkwɛ̃m, AS: žeku̯ẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) zob. rzec.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) basta, kwita, książk. howgh

Wiktionary

# rzem.

skrót od: rzemiosło, rzemieślniczy

SJP.pl

# rzemień

pas, pasek skórzany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś;

Wiktionary

Rzemień – odpowiednio wyprawiona i wysuszona skóra zwierzęca cięta w postaci pasów lub pasków o różnej szerokości.

Rzemienie wykazują znaczną wytrzymałość mechaniczną i dawniej były szeroko stosowane w wielu sprzętach i urządzeniach domowego użytku (sandały, przegub cepa, uprząż końska, element łączeniowy pasa w przekładni pasowej, itp.). Bardzo często rzemieni używano też do wiązania różnych rzeczy (także w roli troków).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rzemyk m., rzemyczek m.

przym. rzemienny

Wiktionary

# rzemienica

rodzaj drzewa lub krzewu rosnącego w Tasmanii; Eucryphia lucida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Eucryphia lucida|ref=tak., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny radziliszkowatych rosnących na Tasmanii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W miodzie uzyskiwanym z rzemienicy dopuszcza się nie więcej niż 10% sacharozy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa, AS: žẽmʹi ̯ė̃ńica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drzewo skórzane

Wiktionary

# rzemienicowy

→ rzemienica, np. miód rzemienicowy

SJP.pl

# rzemieniec

tasiemiec zaliczany do liguli, pasożytujący w jelicie ptaków wodnych; larwy rzemieńca pasożytują w jamie ciała ryb, głównie karpiowatych, wywołując chorobę ligulozę

SJP.pl

# rzemieniecki

nazwisko

SJP.pl

# rzemienny

zrobiony z grubej skóry

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany z rzemienia, spleciony z rzemieni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Najczęściej karę cielesną wymierzano rózgą brzozową oraz dyscypliną wykonaną z pasków rzemiennych (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemień m., rzemyk m., rzemyczek mrz.

Wiktionary

# rzemienowice

Rzemienowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Opatowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego. W 2014 Gmina Opatowiec wydała ilustrowaną monografię gminy i jej sołectw.

Wikipedia

# rzemieślnictwo

1. rzadko: praca rzemieślnika, wytwórczość rzemieślnicza; rzemiosło;
2. dawniej: ogół rzemieślników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogół rzemieślników

Wiktionary

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika.O tym, czy dana działalność jest rzemiosłem decydują jej właściwości, charakter, niewielka skala i rozmiar oraz brak cechy uciążliwości środowiskowej oraz społecznej typowej dla działalności przemysłowej lub też produkcyjnej w znacznym rozmiarze. Jako przykład rzemiosła można podać artystyczny wyrób cegieł prowadzony w niewielkim rozmiarze, a jako działalność przemysłową – produkcję materiałów budowlanych w specjalnie przeznaczonych do tego urządzeniach prowadzoną w znacznych rozmiarach w sposób zorganizowany i ciągły.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzemiosło n., rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

przym. rzemieślniczy

Wiktionary

# rzemieślniczka

kobieta produkująca lub naprawiająca różne przedmioty ręcznie lub z udziałem prostych narzędzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uprawiająca rzemiosło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Liczne rzemieślniczki sprzedają u nas swoje wyroby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fm. rzemieślnik mos.

przym. rzemieślniczy, rzemieślniczo

przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rękodzielniczka

Wiktionary

# rzemieślniczo

przymiotnik

(1.1) w sposób rzemieślniczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

Wiktionary

# rzemieślniczy

dotyczący rzemiosła, rzemieślnika

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła

(1.2) dotyczący umiejętności warsztatowych artysty lub strony technicznej dzieła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Można tu kupić wszystko: od chleba po najróżniejsze wyroby rzemieślnicze.

(1.2) Ciągłe obcowanie z elitą literacką pozwoliło mu perfekcyjnie przyswoić sobie umiejętności rzemieślnicze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɨ, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńičy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemiosło, rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rękodzielniczy

(1.2) warsztatowy, techniczny

Wiktionary

# rzemieślnik

drobny wytwórca produkujący lub naprawiający różne przedmioty ręcznie lub z udziałem prostych narzędzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

Wiktionary

Rzemieślnik – człowiek zajmujący się rzemiosłem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pan Jan to wykwalifikowany i ceniony rzemieślnik.

(1.1) Nowe miasto szybko przyciągnęło wielu rzemieślników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fż. rzemieślniczka ż.

przym. rzemieślniczy

przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rękodzielnik

Wiktionary

# rzemiński

nazwisko

SJP.pl

# rzemiosło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

(1.2) umiejętności warsztatowe artysty, obejmujące technikę tworzenia i znajomość formy dzieła

(1.3) pogard. twórczość o niskich walorach artystycznych

(1.4) pot. zawód, profesja, zajęcie

Wiktionary

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika.O tym, czy dana działalność jest rzemiosłem decydują jej właściwości, charakter, niewielka skala i rozmiar oraz brak cechy uciążliwości środowiskowej oraz społecznej typowej dla działalności przemysłowej lub też produkcyjnej w znacznym rozmiarze. Jako przykład rzemiosła można podać artystyczny wyrób cegieł prowadzony w niewielkim rozmiarze, a jako działalność przemysłową – produkcję materiałów budowlanych w specjalnie przeznaczonych do tego urządzeniach prowadzoną w znacznych rozmiarach w sposób zorganizowany i ciągły.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania dawnymi rzemiosłami.

(1.2) Ta rzeźba jest świadectwem nie tylko niezwykłej wyobraźni artysty, lecz także doskonale opanowanego rzemiosła.

(1.3) Powiedz, komu zamierzasz wcisnąć to marne rzemiosło?

(1.4) Tego lata poznaliśmy trochę lekarskiego rzemiosła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ, AS: žẽmʹi ̯osu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

przym. rzemieślniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rękodzielnictwo

(1.2) warsztat, technika

(1.4) robota

Wiktionary

# rzemlik

rodzaj chrząszczy z rodziny kózek; groźne szkodniki drzew

SJP.pl

Rzemlik (Saperda) – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny zgrzypikowych.

Wikipedia

# rzempoła

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rzępoła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) posiadał wprawdzie skrzypki, lecz grał jak najostatniejszy rzempoła.

Wiktionary

# rzemyczek

zdrobnienie od: rzemyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: rzemień

(1.2) drobny rzemień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Sakiewkę przywiązał rzemyczkiem do pasa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzemień mrz., rzemyk mrz.

przym. rzemienny, rzemykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) rzemień, rzemyk

Wiktionary

# rzemyk

skórzany, cienki paseczek, sznureczek

SJP.pl

Rzemień – odpowiednio wyprawiona i wysuszona skóra zwierzęca cięta w postaci pasów lub pasków o różnej szerokości.

Rzemienie wykazują znaczną wytrzymałość mechaniczną i dawniej były szeroko stosowane w wielu sprzętach i urządzeniach domowego użytku (sandały, przegub cepa, uprząż końska, element łączeniowy pasa w przekładni pasowej, itp.). Bardzo często rzemieni używano też do wiązania różnych rzeczy (także w roli troków).

Wikipedia

# rzemykowski

nazwisko

SJP.pl

# rzemykowy

→ rzemyk

SJP.pl

#### Patrz:

rzemyk

# rżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odgłos konia wydawany paszczą

(1.2) przen. śmiech przypominający rżenie (1.1)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrʒɛ̃ɲɛ, AS: ržẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rżeć ndk., zarżeć dk.

rzecz. zarżenie n.

Wiktionary

# rzep

rodzaj zapięcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) owoc łopianu, pokryty małymi haczykami, łatwo czepiający się ubrań i futer

(1.2) pot. zapięcie z tkaniny velcro

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: rzepa

Wiktionary

- rzep – owoc łopianu pokryty haczykami, które wczepiają się w futro zwierząt, roznoszących w ten sposób jego nasiona,
- rzep – potoczne określenie materiału o nazwie handlowej Velcro, wynalazek mający postać taśmy pokrytej małymi haczykami, które wczepiają się w drugą pokrytą tkaniną taśmę tworząc razem połączenie łatwe do rozpinania i zapinania, wykorzystywane w produkcji odzieży, sprzętu sportowego i innych przedmiotach powszechnego użytku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɛp, AS: žep

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rzepik m.

przym. rzepowy

Wiktionary

# rzepa

roślina warzywna z rodziny krzyżowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. publ. dziennik „Rzeczpospolita”;

Wiktionary

Kapusta właściwa typowa, rzepa właściwa typowa, najczęściej jednak nazywana w skrócie rzepą (Brassica rapa subsp. rapa) – podgatunek kapusty właściwej, należący do rodziny kapustowatych (dawniej zwanej rodziną krzyżowych). Znany jest wyłącznie z uprawy, nie rośnie dziko.

Wikipedia

#### Powiązane:

skr. Rzplita

Wiktionary

# rzępajło

rzadko: grajek brzdąkający nieumiejętnie na jakimś instrumencie; rzępoła

SJP.pl

# rzepak

jednoroczna roślina zielna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roln. roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

Wiktionary

Rzepak (Brassica napus L. var. napus) – odmiana kapusty rzepak. Występuje tylko w uprawie. Dość często dziczeje z upraw, ale jest tylko efemerofitem. Status we florze Polski: efemerofit, kenofit. Prawdopodobnie jest mieszańcem kapusty warzywnej (Brassica oleracea) i kapusty właściwej (Brassica rapa). Jest uprawiany głównie w krajach Eurazji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛpak, AS: žepak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzepa ż.

przym. rzepakowy

Wiktionary

# rzepakowy

przymiotnik

(1.1) roln. związany z rzepakiem

(1.2) kulin. otrzymany wytworzony z rzepaku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miód wielokwiatowy różni się smakiem od rzepakowego, spadziowego, akacjowego czy faceliowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛpaˈkɔvɨ, AS: žepakovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzepak mrz., rzepa ż.

Wiktionary

# rzepczyno

Wikipedia

# rzepczyński

nazwisko

SJP.pl

# rzepecki

nazwisko

SJP.pl

Nazwisko polskie.

- Adam Rzepecki (ur. 1996) – kierowca wyścigowy
- Adam Rzepecki (ur. 1950) – performer, fotograf
- Jan Rzepecki (1899–1983) – historyk
- Kajetan Władysław Rzepecki (1800-1892) – kapitan kosynierów
- Karol Rzepecki (1865–1931) – księgarz
- Kazimierz Rzepecki (1866–1902) – pisarz
- Ludwik Rzepecki (1832–1894) – księgarz
- Łukasz Rzepecki (ur. 1992) – poseł na Sejm VIII kadencji
- Onufry Rzepecki (1787–1831) – podpułkownik
- Ryszard Rzepecki (1941–2009) – fotoreporter
- Stanisław Rzepecki (zm. 1716) – wojski lubelski
- Zbigniew Rzepecki (1901–1972) – architekt

Wikipedia

# rzepedź

wieś w Polsce

SJP.pl

Rzepedź – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza. Leży na pograniczu Beskidu Niskiego i Bieszczadów. Składa się z dwóch części: historycznej w dolinie potoku Rzepedka oraz późniejszej, przemysłowej u zbiegu rzek Osławy i Osławicy.

Wikipedia

# rzepiara

środowiskowo: kobieta fotografująca się na tle pola rzepaku i publikująca tego typu zdjęcia w mediach społecznościowych

SJP.pl

# rzepicha

roślina z rodziny krzyżowych, rzodkiew rosnąca dziko w miejscach podmokłych, na łąkach i na namulistych brzegach wód

SJP.pl

Rzepicha (Rzepka) – wzmiankowana w Kronice Galla Anonima żona Piasta, protoplasty dynastii Piastów, i matka Siemowita.

Postać Rzepichy pojawiała się w źródłach zawsze obok męża, a jej wątek nie był rozbudowywany. Samo imię ma formę zdrobniałą i pochodzi od rzepy z przyrostkiem pomniejszającym.

Jest centralną postacią powieści Franciszka Salezego Jezierskiego o tytule „Rzepicha, matka królów”.

Wikipedia

# rzepień

rzadka roślina, rosnąca w miejscach ruderalnych i cieplejszych regionach Polski

SJP.pl

Rzepień (Xanthium L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od dwóch do ponad 20 gatunków. Rośliny te są szeroko rozprzestrzenione rosnąc naturalnie na obu kontynentach amerykańskich, w południowej Eurazji i północnej Afryce, a poza tym introdukowane na pozostałych obszarach wszystkich kontynentów z wyjątkiem Antarktydy. W Polsce jako introdukowane i zadomowione rosną trzy gatunki: rzepień kolczasty X. spinosum, rzepień pospolity X. strumarium i rzepień włoski X. orientale.

Wikipedia

# rzepiennicki

przymiotnik od: Rzepiennik Strzyżewski

SJP.pl

# rzepik

roślina oleista z rodziny różowatych

SJP.pl

Rzepik (Agrimonia L.) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. Według różnych ujęć liczy około 10–21 gatunków występujących w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie równikowej. Rośliny te rosną na łąkach i w murawach. Niektóre gatunki były w przeszłości wykorzystywane leczniczo oraz jako źródło żółtego barwnika.

Wikipedia

# rzepin

miasto w Polsce

SJP.pl

Rzepin (niem. Reppen) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie słubickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rzepin.

Rzepin uzyskał lokację miejską przed 1329 rokiem.

Wikipedia

# rzepinek

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Rzepinek – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Rzepin
- Rzepinek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Pawłów

## Zobacz też

- Rzepin

Wikipedia

# rzepinianin

mieszkaniec Rzepina

SJP.pl

# rzepinianka

mieszkanka Rzepina

SJP.pl

# rzepiński

przymiotnik od: Rzepin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rzepinem, dotyczący Rzepina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzepin mrz.

Wiktionary

# rzepiska

W Polsce

- Rzepiska – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
- Rzepiska – wieś w woj. małopolskim, w pow. tatrzańskim, w gminie Bukowina Tatrzańska
- Rzepiska – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Hajnówka
- Rzepiska – osada w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca
- Rzepiska – osada w woj. pomorskim, w pow. kościerskim, w gminie Lipusz
- Rzepiska – część wsi Wojska w woj. śląskim, w pow. tarnogórskim, w gminie Tworóg
- Rzepiska – niestandaryzowana część wsi Wandynowo w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń

Wikipedia

# rzepka

1. mała, spłaszczona kość wchodząca w skład stawu kolanowego, chroniąca kolano przed urazami;
2. mała rzepa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: rzepa

(1.2) anat. nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

(1.3) zool. część odnóża stawonoga między udem a golenią

Wiktionary

Rzepka (łac. patella) – element kończyny lub odnóża zwierząt.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam trzy rzepki i kapustkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzepa ż.

przym. rzepkowy

Wiktionary

# rzepkowski

nazwisko

SJP.pl

- Henryk Rzepkowski (1921–2000) – polski oficer, generał brygady WP, zastępca dowódcy Marynarki Wojennej 1967–1983
- Mirosław Rzepkowski (ur. 1959) – polski wojskowy, rolnik i sportowiec specjalizujący się w strzelectwie

Wikipedia

# rzepkowy

→ rzepka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzepką, dotyczący rzepki

Wiktionary

#### Patrz:

rzepka

#### Powiązane:

rzecz. rzepka ż.

Wiktionary

# rzeplin

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 4

- Rzeplin – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Żórawina
- Rzeplin – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ulhówek
- Rzeplin – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Skała
- Rzeplin – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Pruchnik

Wikipedia

# rzepliński

nazwisko

SJP.pl

# rzepnica

roślina z rodziny krzyżowych o drobnych, lirowatych liściach i żółtych kwiatach, pospolita w całej Polsce; gorczyca; ognicha

SJP.pl

Rzepnica (kaszub. Rzepnica; niem. Sepnitz) – wieś kaszubska w Polsce na Pojezierzu Bytowskim położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Bytów przy 228. Na terenie wsi znajduje się jezioro Rzepnica oraz wiele lasów. Wieś bezpośrednio przylega do Bytowa i stanowi już właściwie jego północno-wschodnie przedmieście.

Wikipedia

# rzepnik

motyl z rodziny bielinkowatych, szkodnik niektórych upraw; bielinek rzepnik

SJP.pl

- Rzepnik – wieś w województwie podkarpackim, powiecie krośnieńskim, gminie Wojaszówka
- Rzepnik – potok w województwie małopolskim, powiecie krakowskim, gminie Mogilany

Wikipedia

# rzępolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. granie na instrumencie muzycznym w sposób nieumiejętny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzępolista m., rzępoła m., rzępajło m.

czas. rzępolić ndk.

Wiktionary

# rzępolić

potocznie: grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie; pitolić, dyndolić, dryndolić, brząkać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) lekcew. grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie, zwłaszcza strunowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestałabyś już rzępolić na tym pianinie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛ̃mˈpɔlʲit͡ɕ, AS: žẽmpolʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzępoła mos., rzępolista mos., rzępolenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piłować, rąbać

Wiktionary

# rzępolista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto rzępoli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzępolenie n., rzępoła m., rzępajło m.

czas. rzępolić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzępajło, rzępoła

Wiktionary

# rzepowy

→ rzep, → rzepa

SJP.pl

#### Patrz:

rzep, → rzepa

# rzępoła

(r. męski) grajek brzdąkający nieumiejętnie na jakimś instrumencie; rzępajło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. kiepski muzyk

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niech kierownik zwolni tego rzępołę, bo uszy więdną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzępolenie n., rzępolista mos.

czas. rzępolić ndk.

przym. rzępolony

ims. rzępolony

Wiktionary

# rzepołuch

gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych; makolągwa żółtodzioba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis flavirostris|ref=tak., ptak z rodziny ziarnojadów;

Wiktionary

Rzepołuch, makolągwa żółtodzioba (Linaria flavirostris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), zamieszkujący Wyspy Brytyjskie, Półwysep Skandynawski, Kaukaz oraz zachodnią i środkową Azję.

W Polsce nielicznie pojawia się na przelotach (IX–XII i III–IV) i zimuje; lokalnie może być średnio liczny.

Wikipedia

# rzerzęczyce

Rzerzęczyce – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Kłomnice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego. Miejscowość liczy ok. 1,8 tys. mieszkańców, co stawia ją na drugim miejscu w gminie pod względem liczby ludności.

Wikipedia

# rzęsa

1. (zwykle w lm - rzęsy) krótki, sztywny włosek wyrastający na brzegu powieki, osłaniający oko przed ciałami obcymi;
2. pływająca roślina wodna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. kosmet. jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Lemna|L.|ref=tak., rodzaj roślin unoszący się na powierzchni wody;

(1.3) bot. roślina z rodzaju rzęsa (1.2)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój mąż ma dłuższe rzęsy ode mnie.

(1.2) Staw był porośnięty rzęsą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃w̃sa, AS: žẽũ̯sa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzęsistek m., rzęsistkowica ż.

:: zdrobn. rzęska ż.

Wiktionary

# rześć

rodzaj roślin z rzędu wiechlinowców, występujący w około 90 gatunkach

SJP.pl

# rześciowate

o cechach rześciowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# rześciowaty

o cechach rześciowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rześciowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rześciowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rzęsiak

rodzaj mszaków z rzędu meszkowców

SJP.pl

# rzęsiakowate

rodzina mszaków z rzędu meszkowców

SJP.pl

# rzęsielnica

chrząszcz z rodziny stonkowatych

SJP.pl

# rzęsinowiec

kraśnik rzęsinowiec - motyl z rodziny kraśnikowatych

SJP.pl

# rzesiowski

nazwisko

SJP.pl

# rzęsiściej

stopień wyższy od przysłówków: rzęsiście, rzęsisto

SJP.pl

# rzęsistek

Rzęsistek (Trichomonas) – rodzaj protistów zwierzęcych występujących w środowisku jako pasożyty lub nieszkodliwi współbiesiadnicy.

Przedstawiciele

- Trichomonas foetus rzęsistek bydlęcy – powoduje u bydła trychomonadozę czyli rzęsistkowicę.
- Trichomonas gallinae – powoduje trychomonadozę górnych odcinków przewodu pokarmowego gołębi i kurowatych
- Trichomonas gallinarum – powoduje trychomonadozę jelit ślepych kurowatych.
- Trichomonas hominis rzęsistek jelitowy – powoduje rzęsistkowicę przewodu pokarmowego.
- Trichomonas suis rzęsistek świński – powoduje u świń trychomonadozę czyli rzęsistkowicę.
- Trichomonas tenax rzęsistek policzkowy – powoduje rzęsistkowicę jamy ustnej.
- Trichomonas vaginalis rzęsistek pochwowy – pasożyt człowieka przenoszony drogą płciową i powodujący, zwłaszcza u kobiet, stany zapalne dróg rodnych (rzęsistkowicę).

Wikipedia

# rzęsistkowica

choroba wywoływana przez rzęsistki, przenoszona drogą płciową

SJP.pl

Rzęsistkowica (trychomonadoza łac. trichomonadosis, ang. trichomoniasis) – choroba pasożytnicza dróg moczowo-płciowych człowieka i zwierząt wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Trichomonas (rzęsistki), przenoszona głównie drogą płciową.

Wikipedia

# rzęsistkowy

→ rzęsistka

SJP.pl

#### Patrz:

rzęsistka

# rzęsistość

cecha czegoś gęsto skupionego, występującego w dużej ilości

SJP.pl

# rzęsistszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzęsisty

SJP.pl

# rzęsisty

występujący w dużej ilości, gęsto skupiony, bardzo intensywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) występujący w dużej ilości lub w silnym natężeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzęsistek m., rzęsistkownica ż.

Wiktionary

# rzęska

1. zdrobnienie od: rzęsa (w znaczeniu: krótki, sztywny włosek wyrastający na brzegu powieki);
2. nitkowata, króciutka wypustka plazmatyczna występująca na komórkach nabłonkowych zwierząt wielokomórkowych;
3. u jednokomórkowych roślin wodnych i pierwotniaków: jeden z wielu bardzo licznych nitkowatych tworów umożliwiających im poruszanie się

SJP.pl

Rzęski – (łac. cilium) organellum ruchu, cienkie wyrostki cytoplazmatyczne, osadzone na ciałkach podstawowych. Występują w niektórych komórkach eukariotycznych oraz bakteriach. Rzęski są mniejsze niż wicie i występują w większej ilości.

Wikipedia

# rześki

1. pełen werwy, ochoty do życia i pracy; dziarski, żwawy, wypoczęty, energiczny;
2. będący wyrazem czyjejś ochoty do życia, dobrego samopoczucia, np. rześki wygląd;
3. przenośnie: dający orzeźwienie, ochłodę; orzeźwiający, chłodny, odświeżający, ożywczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pełen chęci do działania

(1.2) świadczący o wigorze, gotowości do działania

(1.3) pełen orzeźwienia, świeżości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rześkość ż.

przysł. rześko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dziarski, krzepki, ochoczy, rzeźwy, wypoczęty

(1.2) dynamiczny, rzeźwy, świeży, zdrowy, żwawy

(1.3) chłodnawy, chłodny, orzeźwiający, ożywczy

Wiktionary

# rześko

przysłówek

(1.1) w sposób rześki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rześkość ż.

przym. rześki

Wiktionary

# rześkość

1. uczucie ochoty do życia i pracy; dziarskość, werwa, wigor, energiczność;
2. przenośnie: cecha tego, co orzeźwia, chłodzi; świeżość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest rześkie; cecha tego, kto jest rześki

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rześki

przysł. rześko

Wiktionary

# rzęskowate

rodzina owadów z rzędu błonkoskrzydłych; Mymaridae

SJP.pl

# rzęskowaty

1. rzadko: opatrzony rzęskami;
2. o cechach rzęskowatych (rodzina owadów)

SJP.pl

# rzęskowo

Rzęskowo – wieś w północno-zachodniej Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w północno-zachodniej części gminy Gryfice.W miejscowości znajduje się świetlica wiejska. Dzieci z Rzęskowa są dowożone do Szkoły Podstawowej Nr 4 w Gryficach i Gimnazjum Nr 2 w Gryficach. Jest to miejsce licznych imprez masowych, najczęściej odbywają się one na tarasie.

Wikipedia

# rzęśl

roślina wodna z rodziny rzęślowatych

SJP.pl

Rzęśl (Callitriche L.) – rodzaj roślin należących do rodziny babkowatych (w dawniejszych systemach zwykle zaliczany do drobnej rodziny rzęślowatych Callitrichaceae). Należy do niego ok. 60–75 gatunków występujących niemal na całej Ziemi, głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Europie rośnie 11 gatunków, z czego 6 w Polsce: rzęśl długoszyjkowa (C. cophocarpa), hakowata (C. hamulata), jesienna (C. hermaphroditica, syn. C. autumnalis), wielkoowockowa (C. stagnalis), wiosenna (C. palustris, syn. C. verna) i płaskoowockowa (C. platycarpa), a być może także C. brutia.

Wikipedia

# rzęślowate

rodzina kosmopolitycznych roślin wodnych z klasy dwuliściennych, o liściach naprzeciwległych i kwiatach pozbawionych okwiatu; należą do niej między innymi: rzęśl stawowa, rzęśl wiosenna

SJP.pl

Rzęśl (Callitriche L.) – rodzaj roślin należących do rodziny babkowatych (w dawniejszych systemach zwykle zaliczany do drobnej rodziny rzęślowatych Callitrichaceae). Należy do niego ok. 60–75 gatunków występujących niemal na całej Ziemi, głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Europie rośnie 11 gatunków, z czego 6 w Polsce: rzęśl długoszyjkowa (C. cophocarpa), hakowata (C. hamulata), jesienna (C. hermaphroditica, syn. C. autumnalis), wielkoowockowa (C. stagnalis), wiosenna (C. palustris, syn. C. verna) i płaskoowockowa (C. platycarpa), a być może także C. brutia.

Wikipedia

# rzęślowaty

o cechach rzęślowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rzęśnia

długowieczna bylina z rodziny motylkowatych; esparceta siewna

SJP.pl

# rzęśnica

- Rzęśnica – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Złocieniec
  - Rzęśnica – przystanek kolejowy
- Rzęśnica – nieistniejąca wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Goleniów

Wikipedia

# rzęsny

dawniej: rzęsisty

SJP.pl

# rzęsokrążek

wolno pływająca, owalna larwa morskich wieloszczetów oraz niektórych mięczaków, posiadająca dwa wieńce rzęsek, za pomocą których się porusza; trochofora

SJP.pl

Trochofora (trochophora), rzęsokrążek – pelagiczna, zwykle wolno żyjąca larwa wielu pierwoustych, m.in. sikwiaków, szczetnic, wieloszczetów, części mięczaków i segmentowców. Charakteryzuje się obecnością układu wieńców rzęsek. Osiąga rozmiary od kilkudziesięciu do kilkuset μm.

Wikipedia

# rzęsorek

ssak z rodziny ryjówek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Neomys|Kaup|ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny ryjówkowatych;

(1.2) zool. ryjówka z rodzaju rzęsorków (1.1)

Wiktionary

Rzęsorek (Neomys) – rodzaj ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ogon służy rzęsorkowi przy pływaniu jako ster.

Wiktionary

# rzęsowate

rodzina drobnych roślin jednoliściennych, wodnych, z wolno pływającymi członami pędowymi; występują na całej kuli ziemskiej

SJP.pl

Rzęsowe (Lemnoideae) – podrodzina obejmująca drobne, pływające rośliny wodne z rodziny obrazkowatych (Araceae), powstałe na drodze redukcji wymiarów ciała oraz kwiatów w związku z przejściem na wodny tryb życia. Należą do niej najmniejsze spośród znanych nauce roślin kwiatowych.

Wikipedia

# rzęsowaty

o cechach rzęsowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rzęsowy

→ rzęsa (rzadko)

SJP.pl

# rzęst

roślina z rodziny nastroszowatych; nastrosz; szczytnica

SJP.pl

# rzesza

duża liczba ludzi; tłum; ciżba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;

Wiktionary

Rzesza (niem. Reich) – historyczne określenie państwa niemieckiego, stosowane dla podkreślenia jedności autonomicznych niemieckich regionów lub państw regionalnych.

Można wyróżnić cztery okresy historyczne, w których państwowość niemiecka określana była w ten sposób:

- Święte Cesarstwo Rzymskie (niem. Heiliges Römisches Reich); w historiografii używana jest także nazwa Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation), w tym stanowiące jego trzon Królestwo Niemieckie (niem. Reich der Deutschen) – państwo istniejące w latach 962–1806, określane potocznie: Stara Rzesza (niem. Altes Reich), Pierwsza Rzesza, I Rzesza (niem. Erstes Reich)
- Cesarstwo Niemieckie, Rzesza Niemiecka (niem. Deutsches Reich, Deutsches Kaiserreich), potocznie: Druga Rzesza, II Rzesza (niem. Zweites Reich) – państwo istniejące w latach 1871–1918
- Rzesza Niemiecka (niem. Deutsches Reich), potocznie: Republika Weimarska (niem. Weimarer Republik) – państwo istniejące w latach 1918–1933
- Rzesza Niemiecka (niem. Deutsches Reich), po aneksji Austrii w 1938 r. także Rzesza Wielkoniemiecka (niem. Großdeutsches Reich), potocznie: Trzecia Rzesza, III Rzesza (niem. Drittes Reich), inna używana nazwa to Niemcy hitlerowskie (niem. Nazi-Deutschland, Nazideutschland) – państwo istniejące w latach 1933–1945

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃa, AS: žeša

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeszanin mos.

przym. rzeszański

Wiktionary

# rzeszanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Rzeszy, Wielkiej Rzeszy lub Małej Rzeszy w rejonie wileńskim

(1.2) mieszkaniec rzeszy (na przykład Rzeszy Niemieckiej)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzesza ż., rzesza ż., rzeszanka ż.

przym. rzeszański, rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary

# rzeszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Rzeszy, Wielkiej Rzeszy lub Małej Rzeszy w rejonie wileńskim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzesza ż., Rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

przym. rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary

# rzesze

duża liczba ludzi; tłum; ciżba

SJP.pl

# rzesznikowo

Rzesznikowo (do 1945 r. niem. Reselkow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Rymań przy drodze wojewódzkiej nr 112. Przez Resznikowo przepływa struga Rzecznica, do której wpada tutaj potok Węgorka. Na zachód od wsi płynie rzeka Mołstowa.

Wieś jest siedzibą sołectwa Rzesznikowo w którego skład wchodzą również miejscowości: Czartkowo, Jaglino, Kamień Rymański, Płonino, Rzesznikówko, Skrzydłowo.

Wikipedia

# rzeszny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

przym. rzeski, rzeszowy, rzeszański

Wiktionary

# rzeszotarowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rzeszotarami, dotyczący Rzeszotarach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeszotary nmos.

Wiktionary

# rzeszotarski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeszotarstwem, dotyczący rzeszotarstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeszotarstwo n., rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary

# rzeszotary

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w gminie Miłkowice;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Świątniki Górne;

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Rzeszotary – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. legnickim, w gminie Miłkowice
- Rzeszotary – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Świątniki Górne

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzeszotarzanin m., rzeszotarzanka ż., rzeszoto n., rzeszotko n., rzeszotarz m., rzeszotnik m., Rzeszotków m., Rzeszotko n., rzeszotarstwo n.

przym. rzeszotarowy, rzeszotowy, rzeszotarski

Wiktionary

# rzeszotko

Rzeszotko – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ojrzeń.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# rzeszotnik

dawniej: rzemieślnik wytwarzający rzeszota, sita

SJP.pl

# rzeszoto

1. sito;
2. przetak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sito o dużych otworach

Wiktionary

Rzeszoto – skała na Wyżynie Olkuskiej (część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej), w miejscowości Sułoszowa w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa. Skała znajduje się w lesie, w górnej części orograficznie prawego zbocza wąwozu Babie Doły i można do niej dojechać asfaltową drogą, którą prowadzi szlak rowerowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W garażu było stare, przerdzewiałe rzeszoto.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔtɔ, AS: žešoto

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeszotarzanin m., rzeszotarzanka ż., Rzeszotary nmos., rzeszotarz m., rzeszotnik m., Rzeszotków m., Rzeszotko n., rzeszotarstwo n.

:: zdrobn. rzeszotko n.

przym. rzeszotarski, rzeszotowy, rzeszotarski

Wiktionary

# rzeszotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeszotem, dotyczący rzeszota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary

# rzeszów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w województwie podkarpackim;

Wiktionary

Rzeszów – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego i ośrodek aglomeracji rzeszowskiej. Według najnowszych danych GUS 31 grudnia 2024 r. Rzeszów zamieszkiwało 198 317 osób, co czyni go 14. miastem Polski pod względem liczby ludności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wśród miejscowości dawnej Rusi Czerwonej, którymi król Kazimierz Wielki przejawiał szczególne zainteresowanie, znajdował się Rzeszów.

(1.1) W Rzeszowie i okolicach stworzyli sieć firm słupów – zarejestrowanych na podstawionych ludzi – które brały materiały od producentów i hurtowników, deklarując późniejszą zapłatę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃuf, AS: žešuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeszowszczyzna ż., rzeszowianin m., rzeszowianka ż.

przym. rzeszowski, podrzeszowski, rzeszowy

Wiktionary

# rzeszówek

## Miejscowości w Polsce

- Rzeszówek – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Świerzawa
- Rzeszówek – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Oksa

Wikipedia

# rzeszowiak

potocznie: rzeszowianin (mieszkaniec Rzeszowa)

SJP.pl

# rzeszowianin

mieszkaniec Rzeszowa; rzeszowiak (potocznie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Rzeszowa

(1.2) osoba pochodząca z Rzeszowa, urodzona w Rzeszowie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žešovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fż. rzeszowianka ż.

przym. rzeszowski

Wiktionary

# rzeszowianka

mieszkanka Rzeszowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Rzeszowa

(1.2) kobieta pochodząca z Rzeszowa, urodzona w Rzeszowie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjãnka, AS: žešovʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fm. rzeszowianin m.

przym. rzeszowski

Wiktionary

# rzeszowski

przymiotnik od: Rzeszów, Rzeszowskie (Rzeszowszczyzna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Rzeszowa, związany z Rzeszowem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W okresie pięcioletniej swej działalności Radio rzeszowskie dokonało nagrania około 25-ciu zespołów wokalnych i kapel ludowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔfsʲci, AS: žešofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeszowianin m., rzeszowianka ż., Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n.

przym. rzeszowy

Wiktionary

# rzeszowskie

przymiotnik od: Rzeszów, Rzeszowskie (Rzeszowszczyzna)

SJP.pl

# rzeszowszczyzna

region rzeszowski; Rzeszowskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. region wokół Rzeszowa, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa rzeszowskiego lub obecnego podkarpackiego

Wiktionary

Podkarpacie (Podkarpacie Zewnętrzne) – region fizycznogeograficzny położony na obszarach Austrii, Czech, Polski, Ukrainy i Rumunii.

Podkarpacie leży na zewnętrznym przedpolu łuku Karpat Zachodnich i Wschodnich. Stanowi pas obniżeń, oddzielający Karpaty od Wyżyny Małopolskiej i Wyżyn Ukraińsko-Mołdawskich. W części zachodniej region ma charakter ciągu wyraźnie wyodrębnionych kotlin o różnej szerokości, w części wschodniej stanowi stosunkowo wąski pas o charakterze lekko pochylonego przedgórza. Podkarpacie charakteryzuje się stosunkowo ciepłym klimatem, o wilgotności zmniejszającej się z zachodu ku wschodowi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rzeszowszczyzna jest położona w województwie podkarpackim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔfˈʃt͡ʃɨzna, AS: žešofščyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeszów mrz., Rzeszowskie n., rzeszowiak mos., Rzeszowianin mos., rzeszowianin mos., Rzeszowianka ż., rzeszowianka ż.

przym. rzeszowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rzeszowskie, Podkarpackie

Wiktionary

# rzeszowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeszą, dotyczący rzeszy (np.: Rzeszy Niemieckiej lub Monarchii Austro-Węgierskiej)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Centralne władze Rzeszy niemieckiej były dawniej: Urząd spraw zewnętrznych (Auswartiges Amt), Rzeszowy Urząd spraw wewnętrznych (Reichsamt des Innern), Rzeszowy Urząd Marynarki (Reichsmarineamt), Rzeszowy Urząd sprawiedliwości (Reichsjustizamt), Rzeszowy Urząd skarbowy (Reichsschatzamt) i jeszcze kilka innych urzędów sic..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż., Rzeszów m.

przym. rzeski, rzeszny, rzeszański, rzeszowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeski

Wiktionary

# rzeszut

nazwisko

SJP.pl

# rzeszutek

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Rzeszutek (ur. 1991) – polski zawodnik w skokach do wody
- Emil Rzeszutek (1940–1997) – polski duchowny katolicki, rektor seminarium duchownego "Hosianum" w Olsztynie
- Zdzisław Rzeszutek (1918–1998) – polski zakonnik, kapucyn, biblista, tłumacz Pisma Świętego z języków oryginalnych

Wikipedia

# rzeszyn

Rzeszyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie.

Wikipedia

# rzeszynek

Rzeszynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie.

Wikipedia

# rzetelnie

przysłówek

(1.1) w sposób rzetelny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzetelność ż.

przym. rzetelny

Wiktionary

# rzetelniej

stopień wyższy od przysłówka: rzetelnie

SJP.pl

# rzetelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzetelny

SJP.pl

# rzetelność

książkowo:
1. uczciwość, sumienność, solidność;
2. prawdziwość, autentyczność, wiarygodność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha dokładnego wypełniania obowiązków

Wiktionary

- rzetelność – pozytywna cecha charakteru świadcząca o precyzyjności, dokładności i poprawności wykonywanych zadań, będąca ich złożeniem.
- rzetelność – w metodologii nauki, cecha oznaczająca powtarzalność pomiaru.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rzetelny

przysł. rzetelnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokładność, solidność, wiarygodność

Wiktionary

# rzetelny

książkowo:
1. należycie wykonujący swoją pracę, solidnie wypełniający przyjęte na siebie obowiązki; sumienny, solidny, godny zaufania;
2. wykonany w sposób dokładny, należyty; porządny, właściwy, solidny;
3. zgodny z prawdą, nieudawany; prawdziwy, autentyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) należycie wykonujący swoje obowiązki

(1.2) odpowiadający wymaganiom

(1.3) zgodny z prawdą, wiarygodny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Skoncentrujmy się więc na elitach. Rzetelne badanie elit okazało się możliwe dopiero po upadku systemu komunistycznego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈtɛlnɨ, AS: žetelny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzetelność ż.

przysł. rzetelnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) solidny

(1.2) należyty, właściwy, odpowiedni

(1.3) prawdziwy, autentyczny, wiarygodny

Wiktionary

# rżew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

Wiktionary

Rżew (ros. Ржев) – miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą. Liczy około 57 tys. mieszkańców.

Miasto jest siedzibą eparchii rżewskiej.

W roku 1915 miejscowi Polacy zbudowali tu drewniany kościół katolicki nawiązujący do stylu zakopiańskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Rżewka ż.

przym. rżewski

Wiktionary

# rzewień

bylina o dużych liściach z jadalnymi ogonkami; rabarbar

SJP.pl

Wikipedia

# rzewieński

→ Rzewnie (wieś i gmina wiejska w Polsce); rzewnieński

SJP.pl

# rzewliwiej

stopień wyższy od przysłówka: rzewliwie

SJP.pl

# rzewliwość

książkowo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwość, smętność, rzewność, ckliwość

SJP.pl

# rzewliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzewliwy

SJP.pl

# rzewliwy

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewny, tęskny

SJP.pl

# rzewnia

drzewo lub krzew z rodziny rzewniowatych, o silnie zredukowanych liściach, rosnące przede wszystkim na terenach pustynnych i sawannowych; kazuaryna

SJP.pl

Rzewnia, kazuaryna (Casuarina L.) – rodzaj drzew lub krzewów z rodziny rzewniowatych Casuarinaceae. Obejmuje 14 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w południowo-wschodniej Azji i Australii, ale zostały szeroko rozprzestrzenione w strefie międzyzwrotnikowej.

Wikipedia

# rzewniański

dotyczący Rzewnia, związany z Rzewniem

SJP.pl

# rzewnie

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewliwy, tęskny

SJP.pl

Rzewnie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Rzewnie.

W latach 1945–1954 roku siedziba wiejskiej gminy Sielc. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wikipedia

# rzewniej

stopień wyższy od przysłówka: rzewnie

SJP.pl

# rzewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzewny

SJP.pl

# rzewnieński

→ Rzewnie (wieś i gmina wiejska w Polsce); rzewieński

SJP.pl

# rzewniowate

o cechach rzewniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Wikipedia

# rzewniowaty

o cechach rzewniowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# rzewniowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rzewniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# rzewność

książkowo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwość, smętność, rzewliwość, ckliwość

SJP.pl

# rzewnowo

Rzewnowo – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Kamień Pomorski, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# rzewny

książkowo: pełen bólu, żalu, smutku, tęsknoty; tkliwy, smętny, rzewliwy, tęskny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) żałosny, tęskny, pełen smutku

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jej rzewny lament poruszył serce hrabiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzewność ż.

przysł. rzewnie, rzewno

Wiktionary

# rżewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rżewem, dotyczący Rżewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rżew mrz.

Wiktionary

# rzewuski

nazwisko

SJP.pl

- Adam Rzewuski (?–1717) – rotmistrz królewski, kasztelan podlaski i starosta wiski
- Adam Rzewuski (1805–1888) – generał rosyjski
- Adam Wawrzyniec Rzewuski (1760–1825) – kasztelan witebski, publicysta, polityk
- Alexander Rzewuski (1863–1941) – polski radiolog praktykujący w Szwajcarii
- Franciszek Rzewuski (1730–1800) – pisarz polny koronny, później marszałek nadworny koronny oraz marszałek wielki koronny od 1783
- Henryk Rzewuski (1791–1866) – pisarz, pseudonim literacki Jarosz Bejła
- Józef Rzewuski (1739–1816) – starosta drohobycki, generał lejtnant wielki litewski, poseł.
- Franciszek Kazimierz Rzewuski (?–1683) – stolnik podolski, poseł na sejm
- Michał Florian Rzewuski (?–1687) – pisarz ziemski lwowski, pułkownik królewski, podskarbi nadworny koronny od 1681 oraz starosta chełmski
- Michał Józef Rzewuski (1699–1769) – wojewoda podolski, wojewoda podlaski, pisarz wielki koronny, krajczy wielki koronny
- Seweryn Rzewuski (1743–1811) – hetman polny koronny, jeden z przywódców targowicy
- Stanisław Beydo Rzewuski (?–1668) – sędzia ziemski lwowski oraz poseł
- Stanisław Ferdynand Rzewuski (1737–1786) – starosta chełmski, poseł
- Stanisław Mateusz Rzewuski (1662–1728) – hetman wielki koronny
- Wacław Piotr Rzewuski (1706–1779) – hetman wielki koronny, hetman polny koronny, kasztelan krakowski, wojewoda krakowski, wojewoda podolski, pisarz, marszałek sejmu nadzwyczajnego pacyfikacyjnego w Warszawie
- Wacław Seweryn Rzewuski (1784–1831) – podróżnik, orientalista, poeta, jeździec i znawca koni
- Walery Rzewuski (1837–1888) – fotograf, działacz społeczny i radny Krakowa

Wikipedia

# rzewuszki

Rzewuszki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Sarnakach.

Wikipedia

# rzez

1. rodzaj ostrza w niektórych przyrządach służących do cięcia
2. cięcie, przepiłowanie, przerznięcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛɕ, AS: žeś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzez mrz., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) masakra, pogrom

Wiktionary

# rzezać

przestarzale: ciąć, rzeźbić, piłować, szlifować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. (współcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk.) ciąć na części, rżnąć

(1.2) przest. rzeźbić, cięciem wydobywać kształt

(1.3) daw. bić, zabijać

(1.4) daw. dokonywać obrzezania

czasownik zwrotny niedokonany rzezać się (dk. brak)

(2.1) daw. zabijać się, mordować się nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Koło ogrodu wysoki płot z zielonych sztachet, a każda sztacheta u góry w uproszczony kształt serca rzezana. Ile sztachet, tyle serc zielonych. Ładne to było.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. ciąć, krajać, kroić, odcinać, piłować, przerzynać; gw-pl|Górny Śląsk|rżnóńć.

(1.2) współcz. ryć, rżnąć, strugać, wycinać, żłobić

(1.3) współcz. eksterminować, mordować, ukatrupiać, utrupiać, uśmiercać, wybijać, zabijać; kłaść kogoś trupem, odbierać komuś życie, pozbawić kogoś życia; eufem. wyprawiać / wysyłać kogoś na tamten świat

(1.4) współcz. obrzezywać

Wiktionary

# rzezactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. czynność rzezania, zajmowanie się rzezaniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

# rzężący

ciężko i głośno oddychać; charczeć

SJP.pl

# rzezacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rzeźbiarz, rytownik, snycerz

(1.2) daw. zabójca, morderca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

# rzeżączka

zakaźna choroba weneryczna, wywołana przez gonokoki; tryper, gonorea

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zakaźna choroba weneryczna;

Wiktionary

Rzeżączka (gr. γονόρροια gonórrhoia, łac. gonorrhoea, co znaczy „nasieniotok”), także wiewiór, tryper – choroba zakaźna, przenoszona drogą płciową, której czynnikiem etiologicznym jest Gram-ujemna bakteria – dwoinka rzeżączki (Neisseria gonorrhoeae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka, AS: žežõṇčka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzeżączkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiewiór, tryper, gonorea

Wiktionary

# rzeżączkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeżączka ż.

Wiktionary

# rzezak

1. rodzaj ostrza w sieczkarni, pługu lub innych narzędziach;
2. zwierzę przeznaczone do uboju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj specjalnego ostrza w sieczkarni, pługu lub innych gospodarczych narzędziach mechanicznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) w zakładach przetwórstwa mięsnego: pracownik, który zarzyna drób

(2.2) rel. rzeźnik żydowski, dokonujący uboju zwierząt według przepisów rytualnych

(2.3) rel. człowiek dopełniający obrządku obrzezania u żydów

Wiktionary

Szechita (hebr. שחיטה) – w judaizmie ubój rytualny zwierząt lądowych i ptaków, którego dokonuje specjalnie w tym celu uczony rytualny rzezak – szojchet (jidysz; hebr. szohet).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezacz mos., rzezanie n., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.3) mohel

Wiktionary

# rzezanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. cięcie na części

(1.2) przest. rzeźbienie

(1.3) daw. bicie, zabijanie

(1.4) daw. dokonywanie obrzezania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

# rzezaniec

mężczyzna pozbawiony jąder; kastrat; eunuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. eunuch

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. rzezać ndk.

rzecz. rzeźnik mrz./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kastrat, eunuch, trzebieniec

Wiktionary

# rzezawa

wieś w Polsce

SJP.pl

Rzezawa – wieś gminna w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Rzezawa, w zachodnim krańcu Kotliny Sandomierskiej, na północny wschód od Bochni. Miejscowość jest siedzibą gminy Rzezawa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

W roku 2021 we wsi mieszkały 2894 osoby, z czego 51,4% mieszkańców stanowiły kobiety, a 48,6% mężczyźni.

Wikipedia

# rzezawski

przymiotnik od: Rzezawa

SJP.pl

# rzeźba

1. ukształtowanie powierzchni
2. trójwymiarowa forma artystyczna
3. gałąź sztuk plastycznych obejmująca tworzenie trójwymiarowych form z różnych materiałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;

(1.2) szt. trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

(1.3) geogr. geol. ukształtowanie terenu;

(1.4) ukształtowanie budynku

(1.5) pot. ukształtowanie powierzchni, ciała

(1.6) stpol. rzeź, rzezanie

Wiktionary

Rzeźbiarstwo – dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów, co odróżnia ją od malarstwa i grafiki, zwykle dwuwymiarowych.

Efektem rzeźbiarstwa są rzeźby, przeznaczone zwykle do oglądania dookolnego. Cechami rzeźb jest zwykle faktura (zależna od materiału) oraz kolor (polichromia), a także skala (miniaturowa lub monumentalna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziś na zajęciach z rzeźby wypalaliśmy nasze gliniane naczynia.

(1.2) Wenus z Milo to marmurowa rzeźba, która znajduje się w Muzeum Luwru.

(1.3) Wydma jest formą rzeźby powierzchni ziemi pochodzenia eolicznego.

(1.5) Trening na rzeźbę – to trening, którego celem jest nadanie mięśniom odpowiednich kształtów i proporcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑba, AS: žeźba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

przym. rzeźbiarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeźbiarstwo

(1.3) morfologia

Wiktionary

# rzeźbiarka

→ rzeźbiarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. artystka, która wykonuje rzeźby

(1.2) pot. gwara. rzeźbiarstwo

Wiktionary

Rzeźbiarstwo – dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów, co odróżnia ją od malarstwa i grafiki, zwykle dwuwymiarowych.

Efektem rzeźbiarstwa są rzeźby, przeznaczone zwykle do oglądania dookolnego. Cechami rzeźb jest zwykle faktura (zależna od materiału) oraz kolor (polichromia), a także skala (miniaturowa lub monumentalna).

Wikipedia

#### Patrz:

rzeźbiarz

#### Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjarka, AS: žeźbʹi ̯arka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbienie n.

:: fm. rzeźbiarz m.

czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

przym. rzeźbiarski

przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary

# rzeźbiarski

dotyczący rzeźbiarza, rzeźbiarstwa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) szt. związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz mos., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

czas. narzeźbić dk., porzeźbić ndk., rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary

# rzeźbiarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. sztuka tworzenia rzeźb

Wiktionary

Rzeźbiarstwo – dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów, co odróżnia ją od malarstwa i grafiki, zwykle dwuwymiarowych.

Efektem rzeźbiarstwa są rzeźby, przeznaczone zwykle do oglądania dookolnego. Cechami rzeźb jest zwykle faktura (zależna od materiału) oraz kolor (polichromia), a także skala (miniaturowa lub monumentalna).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

przym. rzeźbiarski

przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeźba

Wiktionary

# rzeźbiarz

artysta tworzący rzeźby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wiktionary

- rzeźbiarz – osoba trudniąca się rzeźbiarstwem
- Rzeźbiarz – gwiazdozbiór

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲjaʃ, AS: žeźbʹi ̯aš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. Scl

Wiktionary

# rzeźbić

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyrzeźbić)

(1.1) szt. wycinać w czymś, nadając określony kształt

(1.2) przen. kształtować właściwą postać

(1.3) przen. pot. wykonywać coś nieprzemyślanie lub byle jak (pogardliwie o czynności)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyrzeźbiłem sobie fujarkę z drewna.

(1.2) Arkadiusz nic tylko spędza całe dnie na siłowni i rzeźbi swoje męskie ciało.

(1.3) Nie wiem, co teraz rzeźbisz z tymi papierami, ale obiecałeś mi pomóc z dziećmi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲit͡ɕ, AS: žeźbʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźbiarz m., rzeźbiarstwo n., rzeźba ż., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

przym. rzeźbiarski

przysł. rzeźbiarsko

czas. wyrzeźbić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rytować, strugać

Wiktionary

# rzeźbienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzeźbić.

(1.2) wyrzeźbiony w czymś kształt, wzór, forma

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: žeźbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzeźbić, wyrzeźbić

rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarka ż., rzeźbiarz m., rzeźba

przym. rzeźbiarski

Wiktionary

# rzeźbotwórczy

związany ze zmianami ukształtowania powierzchni Ziemi, wpływający na rzeźbę terenu

SJP.pl

# rzężeć

tyle co: rzęzić

SJP.pl

# rzeżęcin

wieś w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim

SJP.pl

Rzeżęcin – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Morzeszczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

We wsi budynek szkoły z początku XX wieku. W 2006 r. obchodzono 690-lecie lokacji wsi przez cystersów.

Wikipedia

# rzeżęciński

→ Rzeżęcin

SJP.pl

#### Patrz:

Rzeżęcin

# rzężenie

szmery słyszalne przy osłuchiwaniu płuc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzęzić.

(1.2) odczasownikowy od|rzężeć.

(1.3) sport. gwara. nieskuteczne wspinanie się, wspinanie się z wielką trudnością

Wiktionary

Rzężenia – nieprawidłowe szmery oddechowe; są to niedźwięczne, krótkie szmery wysłuchiwane nad płucami, mające nieciągły charakter (są przerywane) i różną częstotliwość. Rzężenia o wyższej częstotliwości określa się jako rzężenia drobnobańkowe lub trzeszczenia, rzężenia o niższej częstotliwości określane są jako grubobańkowe.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. rzęzić ndk., rzężeć ndk.

Wiktionary

# rzeżewo-morzyce

wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim

SJP.pl

Rzeżewo-Morzyce – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Lubień Kujawski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 167 mieszkańców. Jest trzynastą co do wielkości miejscowością gminy Lubień Kujawski.

Wikipedia

# rzeżewsko-morzycki

→ Rzeżewo-Morzyce

SJP.pl

#### Patrz:

Rzeżewo-Morzyce

# rzęzić

ciężko i głośno oddychać; charczeć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zarzęzić)

(1.1) wydawać charakterystyczny dźwięk podczas oddychania wskutek choroby dróg oddechowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A ten naprzeciwko z rakiem tchawicy prycha i rzęzi jak stara lokomobila.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rząch m., rzęch m., rzężenie n.

czas. rzężeć ndk., wyrzęzić dk., zarzęzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzężeć

Wiktionary

# rzezimieszek

chuligan; opryszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. złodziej, rabuś, bandzior

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pamiętasz tego rzezimieszka, co nie zdążył jeszcze krwi ze sztyletu otrzeć, a już z cynicznym uśmiechem szedł w objęcia czternastolatek... I pamiętasz jego rozmowę ostatnią?...

(1.1) — Tak! stanę! — zawołałem. — Nie jestem rzezimieszkiem, ani też (przynajmniej dotąd) zabójcą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk, AS: žeźĩmʹi ̯ešek

Wiktionary

# rzeźnia

1. pomieszczenie przeznaczone do uboju zwierząt;
2. masowy mord; pogrom; masakra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

(1.2) pot. przen. akt masowego, okrutnego zabijania

(1.3) daw. jatki, w których sprzedaje się mięso

(1.4) daw. rynna, którą spuszcza się drewno z gór na nizinę

Wiktionary

Ubojnia (również rzeźnia) – zakład dokonujący uboju i patroszenia zwierząt, których mięso jest przeznaczone do spożycia przez ludzi.

Współcześnie największe rzeźnie w Polsce dokonują uboju do 12 tysięcy świń dziennie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dopóki będą istniały rzeźnie, będą istniały i pola bitew.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲa, AS: žeźńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeź ż., rzeźnik m., rzeźniczka ż., rzeźniczyna ż., rzeźnictwo n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezalnia ż., rzeźnica ż., rzeźniczanka ż., rzeźność ż., obrzezaniec mos., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzez mrz., rzezactwo n., rzezacz mos., rzezak mos./mrz.

czas. porzezać, obrzezywać, rzezać ndk., obrzezać dk.

przym. rzeźny, rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźniany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubojnia; daw. szlachtuz, kutlof, rzezalnia, rzeźnica

(1.2) rzeź, pogrom, masakra

(1.3) sklep mięsny; mięso-wędliny; daw. jatki

Wiktionary

# rzeźnicki

dotyczący rzeźnictwa, rzeźników; rzeźniczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeźnictwem, dotyczący rzeźnictwa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do rzeźnika

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Taż proszę państwa, to jest regularne pyskobicie, jakiego nawet w naszym rzeźnickim fachu nie znają!

(2.1) Powiedzmy odrazu, że był to skład rzeźnicki jednego z największych i najbogatszych rzeźników miejscowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźnia ż., obrzezanie n., rzeźniczka ż., rzeźnictwo n., rzeźnik mos.

przym. rzeźniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeźniczy

(2.1) rzeźniczy

Wiktionary

# rzeźnictwo

zawód rzeźnika

SJP.pl

Rzeźnictwo – dziedzina rzemiosła zajmująca się ubojem zwierząt rzeźnych i ich przetwarzaniem.

Wikipedia

# rzeźniczak

nazwisko

SJP.pl

Rzeźniczak, i Rzeźniczek:

- Andrzej Rzeźniczak (1947, Gdańsk – 2010, Chojnice), polski rzemieślnik i przedsiębiorca
- Franciszek Rzeźniczak (1914, Kąkolewo – 1991 Zielona Góra), polski muzyk, kapelmistrz
- Mateusz Rzeźniczak (1992) – polski aktor teatralny i filmowy
- Mateusz Rzeźniczak (1998) – polski lekkoatleta, sprinter, olimpijczyk z 2020
- Stanisław Rzeźniczak (* 1954, Kietlin), polski lekkoatleta średniodystansowiec
- Zenon Rzeźniczak (* 1957, Zduńska Wola), polski polityk, samorządowiec, prawnik
- Jakub Rzeźniczak (* 1986, Łódź), piłkarz grający na pozycji obrońcy

Wikipedia

# rzeźniczek

1. kobieta zajmująca się ubojem zwierząt;
2. kobieta sprzedająca mięso i wędliny;
3. właścicielka sklepu mięsnego

SJP.pl

# rzeźniczka

1. kobieta zajmująca się ubojem zwierząt;
2. kobieta sprzedająca mięso i wędliny;
3. właścicielka sklepu mięsnego

SJP.pl

# rzeźniczy

dotyczący rzeźnictwa, rzeźników; rzeźnicki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeźnikiem, dotyczący rzeźnika

(1.2) dotyczący rzeźnictwa, mający zastosowanie w rzeźnictwie

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do rzeźnika, będący jego własnością lub dziełem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obrzezanie n., rzeźnik mos., rzeźniczka ż., rzeźnia ż., rzeźnictwo n.

przym. rzeźnicki

Wiktionary

# rzeźnik

1. osoba zajmująca się ubojem zwierząt;
2. osoba sprzedająca mięso i wędliny;
3. właściciel sklepu mięsnego;
4. pogardliwie o słabym chirurgu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

(1.2) pot. sprzedawca w sklepie mięsnym

(1.3) pot. przen. kat, oprawca

(1.4) pot. pogard. nieudolny chirurg

(1.5) środ. dialekt traderów forex para GBP/JPY

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. sklep mięsny

Wiktionary

Rzeźnik (masarz) – zawód rzemieślniczy, osoba zajmująca się ubojem zwierząt rzeźnych, a następnie obróbką tusz poubojowych.

Niekiedy w skład kompetencji rzeźnika wchodzą również takie zadania jak:

- poddawanie mięsa obróbce termicznej,
- peklowanie,
- wędzenie,
- produkowanie wędlin i innych wyrobów garmażeryjnych. Zakład, w którym wytwarzane są wędliny nazywany jest masarnią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zakład mięsny zatrudnia 10 rzeźników na pełny etat.

(1.2) Za ladą stał młody rzeźnik, więc kolejka szybko się skurczyła.

(1.3) Rzeźnik z Rostowa został oskarżony o zamordowanie 53 osób.

(1.4) Ten nowy chirurg to rzeźnik, spartaczył babce operację.

(2.1) Wzięłam u rzeźnika trochę śląskiej i kość dla psa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲik, AS: žeźńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźnictwo n., rzeź ż., rzeźnia ż., rzezalnia ż., rzezak m., rzezacz m., rzez m., rzezaniec m., rzezanie n., obrzezanie n., obrzezaniec m., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzezactwo n., wyrzezanie n., zarzezanie n., rzeźniczyna ż.

:: zdrobn. rzeźniczek m.

:: fż. rzeźniczka ż.

czas. zarzezać dk., wyrzezać dk., porzezać dk., obrzezywać ndk., rzezać ndk., obrzezać dk.

przym. rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) oprawca, kat

(1.4) chirurg

Wiktionary

# rzeźny

związany z rzezią, z ubojem zwierząt gospodarskich

SJP.pl

# rzeżucha

roślina zielna z rodziny krzyżowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. niejadalna roślina zielna z rodziny kapustowatych (nazwa systematyczna|Cardamine|L.|ref=tak.);

(1.2) ogrod. kulin. spoż. nazwa pieprzycy siewnej (nazwa systematyczna|Lepidium sativum|L.|ref=tak.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

Wiktionary

Rzeżucha (Cardamine L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 260 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na kuli ziemskiej, zwłaszcza na półkuli północnej. Do rodzimej flory polskiej należy 9 gatunków w wąskim ujęciu rodzaju i 12 po włączeniu tu rodzaju żywiec (Dentaria). Rośliny tu zaliczane występują na siedliskach wilgotnych, zarówno łąkowych jak i leśnych. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie rzeżuchy są gorzkie i nie nadają się do jedzenia.

(1.2) Nad stołem unosił się zapach świeżo ściętej rzeżuchy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒuxa, AS: žežuχa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeżuśnia ż.

:: zdrobn. rzeżuszka ż.

przym. rzeżuchowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pieprzyca, pieprzyca siewna; stpol. czartowa broda, lud. pieprzyca psia

Wiktionary

# rzeżuchowy

→ rzeżucha

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony z rzeżuchy, dotyczący rzeżuchy

Wiktionary

#### Patrz:

rzeżucha

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɛʒuˈxɔvɨ, AS: žežuχovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeżucha ż.

Wiktionary

# rzeżuszanka

włoska zupa, której podstawowym składnikiem jest rzeżucha

SJP.pl

Rzeżuszanka – oryginalna włoska zupa podawana zimą lub wiosną, której głównym składnikiem jest rzeżucha; spożywana na ciepło lub zimno.

Wikipedia

# rzeżuszka

zdrobnienie od: rzeżucha

SJP.pl

Rzeżuszka (Hutchinsia) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych wyróżniany w wielu ujęciach systematycznych w XIX i XX wieku. W 1982 wykazano błąd w diagnozie taksonomicznej rodzaju, który spowodował uznanie nazwy naukowej rodzaju za synonim Noccaea, przy czym większość gatunków tu zaliczanych trafiła do rodzaju Hornungia. Mimo to dawne ujęcie systematyczne pozostaje czasem w użyciu i m.in. przedstawiciel flory Polski – rzeżuszka alpejska wymieniona została w publikacji z 2020 roku pod nazwą Hutchinsia alpina.

Wikipedia

# rzeżusznik

rodzaj roślin z rodziny kapustowatych; gęsiówka

SJP.pl

Rzeżusznik, gęsiówka (Cardaminopsis (C.A.Mey.) Hayek) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych wyróżniany w niektórych tradycyjnych ujęciach. Współcześnie należące tu gatunki włączane są do rodzaju rzodkiewnik Arabidopsis, choć wciąż w niektórych publikacjach rodzaj bywa wyodrębniany.

Wikipedia

# rzeźwiej

stopień wyższy od przysłówka: rzeźwo

SJP.pl

# rzeźwiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: rzeźwy

SJP.pl

# rzeźwy

1. orzeźwiający, świeży;
2. pełen werwy, żwawy, dziarski, rześki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. przyjemnie chłodny

(1.2) książk. pełen energii, gotowy do działania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powietrze było rzeźwe, lecz dzień zapowiadał się gorący.

(1.2) Nazajutrz podniósł się wyspany, rzeźwy i wesoły.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeźwość ż.

czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk., rzeźwić ndk.

przym. rzeźwo

przysł. rzeźwiąco

Wiktionary

# rzeżyca

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej części Łotwy, w środkowej Łatgalii;

(1.2) geogr. rzeka we wschodniej Łotwie

Wiktionary

Rzeżyca (łot. Rēzekne, niem. Rositten, ros. dawn. Режица, Reżica; jid. ‏רעזשיצע‎, Reżice) – miejscowość (miasto wydzielone) we wschodniej części Łotwy. Liczy 37 200 mieszkańców, głównie Łotyszy (45%) i Rosjan (44,3%). Rzeżycę zamieszkuje również niewielka społeczność polska – około 1000 osób (2,7% ludności). Jest węzłem komunikacyjnym oraz centrum gospodarczym i kulturalnym środkowej części Łatgalii.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. rzeżycki

Wiktionary

# rzeżycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rzeżycą, dotyczący Rzeżycy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwa nasze powiaty, rzeżycki i lucyński, w niczym nie były dawniej podobne do tego zniszczonego, zrujnowanego i zdeptanego kraju, jakim stały się później nasze Inflanty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzeżyca ż.

Wiktionary

# rzgów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

Rzgów – miasto w Polsce, położone w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, w gminie Rzgów, nad rzeką Ner, będące częścią aglomeracji łódzkiej.

W końcu XVI wieku Rzgów był miastem duchownym należącym do kapituły katedralnej krakowskiej, zlokalizowanym w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego. Południowa część dzisiejszego Rzgowa, wraz z historycznym centrum (położonym na lewym brzegu Neru) znajdowała się w XVI wieku w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego; natomiast północny, prawobrzeżny obszar miasta, leżał w powiecie brzezińskim województwa łęczyckiego. Rzgów zatem leży na pograniczu dwóch regionów historycznych, gdzie jego część na lewym brzegu Neru znajduje się w ziemi sieradzkiej, a prawobrzeżna w ziemi łęczyckiej. Miasto uzyskało lokację miejską w 1467 roku, jednakże nie została ona zrealizowana; ponowna lokacja miała miejsce w 1502 roku, a degradacja statusu miejskiego nastąpiła w 1870 roku, aby ostatecznie przywrócić prawa miejskie w 2006 roku.

Wikipedia

# rzgowianin

mieszkaniec Rzgowa (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

# rzgowianka

mieszkanka Rzgowa (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

# rzgowski

przymiotnik od: Rzgów, wieś gminna w województwie łódzkim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Rzgowem, dotyczący Rzgowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzgów mrz., rzgowianin m., rzgowianka ż.

Wiktionary

# rzić

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dupa, tyłek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedno frela, kiero bedinowała u naszygo Prezidynta, śleciała ze słodow, szczaskała sie cołko rzić. (z Internetu)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. do rzici

przysł. do rzici

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zadek, dupa, tyłek

Wiktionary

# rznąć

[czytaj: żnąć] rżnąć (częściej);
1. ciąć, krajać;
2. rzeźbić, szlifować;
3. potocznie:
a) zabijać czymś ostrym;
b) wrzynać się;
c) robić coś (np. grać na instrumencie) z zapałem;
d) boleć;
e) mówić ostro;
f) odpisywać, zrzynać;
4. wulgarnie:
a) mieć stosunek seksualny;
b) oddawać kał;
5. rżnąć się - potocznie:
a) bić się nawzajem;
b) mieć stosunek seksualny

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) ciąć na części

(1.2) wyrzynać ozdoby

(1.3) pot. zabijać ostrym narzędziem

(1.4) pot. wpijać się boleśnie

(1.5) pot. robić coś z zapałem

(1.6) pot. udawać lub naśladować kogoś

(1.7) pot. mówić coś wprost, nie zważając na okoliczności

(1.8) pot. rzucić czymś z rozmachem

(1.9) pot. uderzyć silnie

(1.10) wulg. o mężczyźnie: uprawiać seks w roli aktywnej

(1.11) posp. oddawać kał

(1.12) pot. grać

(1.13) pot. odpisywać zadanie, ściągać odpowiedzi

(1.14) pot. oszukiwać

czasownik zwrotny niedokonany rżnąć się (dk. brak)

(2.1) wulg. uprawiać seks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stolarz rżnie deskę.

(1.4) Te buty strasznie rżną mnie w pięty.

(1.6) Nie rżnij głupa, tylko mów, jak jest.

(1.7) — Nie wiem, jak Ci to powiedzieć… — Rżnij prosto z mostu.

(1.10) Sąsiad rżnie sąsiadkę.

(1.11) Pański pies znowu rżnie w moim ogrodzie!

(1.12) Małgosia tak rżnie na skrzypcach, że w całym bloku słychać.

(1.12) Wczoraj rżnąłem w gry na komputerze przez cały dzień.

(1.13) Nauczycielka przyłapała mnie, jak rżnąłem odpowiedzi na sprawdzianie.

(2.1) Sąsiad rżnie się z sąsiadką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: rʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ržnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rżnięcie n., zerżnięcie n., zrzynanie n., porżnięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., dorżnięcie n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezacz m.

czas. dorżnąć, zerżnąć dk., zrzynać ndk., porżnąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., przerżnąć dk., przerzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk.

przym. niedorżnięty, wyrzynarkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) rzezać

(1.7) walić, mówić prosto z mostu, walić prosto z mostu

(1.10) pieprzyć, pierdolić, jebać

(1.11) srać

(1.13) ściągać, odpisywać

(2.1) pieprzyć się, pierdolić się, jebać się

Wiktionary

# rżniączka

roślina z rodziny traw, występująca na łąkach i polanach leśnych; kupkówka

SJP.pl

# rżnięcie

rznąć (rzadziej);
1. potocznie, rzadko: rzucić z całych sił, grzmotnąć;
2. pospolicie: uderzyć silnie; rąbnąć, trzasnąć, wyrżnąć, zdzielić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rżnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rżnąć, dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary

# rżnięty

rznąć (rzadziej);
1. potocznie, rzadko: rzucić z całych sił, grzmotnąć;
2. pospolicie: uderzyć silnie; rąbnąć, trzasnąć, wyrżnąć, zdzielić

SJP.pl

# rżnóńć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rżnąć, ciąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|rzezać.

Wiktionary

# rzodkiew

jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia roślina zielna z rodziny krzyżowych, powszechnie uprawiana dla jadalnych zgrubień korzeniowych mających dużą wartość odżywczą i właściwości lecznicze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Raphanus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju rzodkiew (1.1)

(1.3) spoż. kulin. jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rzodkiewka ż.

przym. rzodkwiany, rzodkiewkowy

Wiktionary

# rzodkieweczka

zdrobnienie od: rzodkiewka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: rzodkiewka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɔtʲcɛˈvɛt͡ʃka, AS: žotʹḱevečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzodkiewka ż.

przym. rzodkiewkowy

Wiktionary

# rzodkiewka

odmiana rzodkwi, jednoroczna roślina warzywna uprawiana dla jadalnej bulwy o białej, różowej, czerwonej lub fioletowej skórce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. ogrod. roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

(1.2) spoż. kulin. bulwa rzodkiewki (1.1)

Wiktionary

Rzodkiewka (Raphanus sativus var. sativus) – odmiana rzodkwi zwyczajnej. Jest uprawiana w wielu regionach świata. W Polsce występuje głównie jako roślina uprawna, lecz przejściowo dziczeje (ergazjofigofit). W uprawie występuje wiele kultywarów. Również rzodkiew czarna i rzodkiew japońska to kultywary rzodkiewki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1-2) W inspektach są już nawet rzodkiewki. […] Z głębokiego półmiska kurzą się flaki, obok stoi wyborne masło, rzodkiewka, bułeczki, sery, piwo i wino.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɔtʲˈcɛfka, AS: žotʹḱefka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzodkiew ż., zdrobn. rzodkieweczka ż.

przym. rzodkiewkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Śląsk|radiska., gw-pl|Poznań|redyska., gw-pl|Białystok|redźka.

Wiktionary

# rzodkiewkowy

→ rzodkiewka

SJP.pl

#### Patrz:

rzodkiewka

# rzodkiewnik

roślina z rodziny krzyżowych, o drobnych białych kwiatkach

SJP.pl

Rzodkiewnik (Arabidopsis Heynh.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje 10–11 gatunków. Rośliny te występują w Europie i Azji, i tylko Arabidopsis arenicola rośnie endemicznie w Ameryce Północnej. W Polsce rosną dwa gatunki tradycyjnie tu włączane: rzodkiewnik pospolity (A. thaliana) i rzodkiewnik szwedzki (A. suecica) oraz cztery gatunki, dawniej wyodrębniane w rodzaju rzeżusznik i dlatego w większości noszące zwyczajowe nazwy: rzeżusznik piaskowy (A. arenosa), rzeżusznik skalny (A. lyrata subsp. petraea), rzeżusznik tatrzański (A. neglecta) i rzodkiewnik Hallera (A. halleri).

Wikipedia

# rzońca

nazwisko

SJP.pl

# rzotkieweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: rzotkiewka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzotkiewka ż.

Wiktionary

# rzowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Rzów, związany z Rzami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nazbierałyśmy jagód w rzowskim lesie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzianin mos., rzianka ż., Rzy nmos.

Wiktionary

# rzplita

Rzeczpospolita

SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = książk. Rzeczpospolita

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozwój badań w ciągu półtora wieku ukazał nam obraz Rzplitej XVIII w. dużo bardziej złożony, zróżnicowany, bardziej konkretny i dynamiczny, niż go sobie wyobrażali dawniejsi historycy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzeczpospolita ż., Rzepa ż.

Wiktionary

# rzs

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. reumatoidalne zapalenie stawów

Wiktionary

Reumatoidalne zapalenie stawów, RZS, dawniej: artretyzm, gościec przewlekły postępujący, gościec przewlekle postępujący (łac. polyarthritis reumatoidea) – choroba reumatyczna o charakterze zapalnym i przewlekłym oraz podłożu autoimmunologicznym.

Wikipedia

# rzucać

1. wprawiać rzecz w lot wypuszczając ją z ręki z nadaniem pewnej prędkości;
2. przewracać, zwalać, uderzać; gwałtownie poruszać, potrząsać;
3. potocznie: pozostawiać kogoś, opuszczać; odchodzić, rezygnować z czegoś;
4. rzucać się - poruszać się chaotycznie, bezwiednie lub ze zdenerwowania czy złości

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. rzucić)

(1.1) wywoływać chwilowy lot przedmiotu

(1.2) przewracać kogoś

(1.3) wysyłać, kierować dokądś

(1.4) pot. zrezygnować ze związku z kimś

(1.5) powiedzieć coś szybko, zdawkowo

(1.6) pozbyć się nałogu

(1.7) zrezygnować z czegoś

czasownik zwrotny niedokonany rzucać się (dk. rzucić się)

(2.1) pot. przen. denerwować się (wykonując gesty osoby zdenerwowanej), ciskać się

(2.2) zrobić coś ze sobą, skierować się gwałtownie w jakimś kierunku

(2.3) łapczywie coś brać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie rzucaj we mnie zabawkami.

(1.2) Policjant dopadł złodzieja i rzucił go na ziemię.

(1.3) Lampa z ulicy rzucała nieco światła do sypialni.

(1.4) Magda rzuciła mnie dla innego.

(1.5) „Wyłącz to!” — rzucił, nie odwracając głowy.

(1.6) Za miesiąc od dzisiaj rzucam palenie.

(1.7) Chcę rzucić studia.

(2.1) Nie rzucaj się tak! Zaraz ci to naprawię.

(2.1) Kiedy zobaczył, że nie ma go na liście przyjętych na ten wydział, zaczął rzucać się jak wściekły pies.

(2.2) Zachowuje się, jakby mogła rzucić się dla niego w ogień.

(2.2) Rzucili się sobie w ramiona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒut͡sat͡ɕ, AS: žucać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzucawka ż., rzucenie n., rzucanie n., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzut m., podrzutek mos., odrzutowiec mrz.

czas. rzucić, podrzucić dk., podrzucać, wyrzucać ndk., zrzucać ndk., rozrzucać ndk., wyrzucić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciskać, miotać, ciepać

(1.4) dać kosza, porzucić, zerwać

Wiktionary

# rzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzucać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sãɲɛ, AS: žucãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzucawka ż., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., rzucenie n., odrzutowiec mrz.

czas. rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary

# rzucawka

najcięższa postać zatrucia ciążowego, występująca zwykle pod koniec ciąży lub podczas porodu, charakteryzuje się m.in. napadami drgawek, utratą przytomności; eklampsja; rzucawka ciążowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. napad drgawek

Wiktionary

Nadciśnienie tętnicze w ciąży – występuje w następujących sytuacjach:

- nadciśnienie przewlekłe – nadciśnienie tętnicze istniało przez zajściem w ciążę lub po raz pierwszy zostało rozpoznane przed 20. tygodniem ciąży
- nadciśnienie indukowane ciążą, PIH (od ang. pregnancy-induced hypertension) – rozpoznane od 20. tygodnia ciąży

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. rzut m., rzucanie n.

czas. rzucać ndk.

Wiktionary

# rzucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzucić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O rzuceniu palenia już nawet nie wspominam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: žucẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wrucić się, rzucić dk., rzucać ndk.

rzecz. odrzutowiec mrz., rzut, rzutnik, rzutka, rzucanie

Wiktionary

# rzucewo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość w Polsce (powiat pucki, 18°28'E, 54°41'N);

Wiktionary

Rzucewo (kaszb. Rzucewò, niem. Rutzau) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck. Położona nad Zatoką Pucką między Redą a Puckiem. Stara osada rybacka i rycerska.

Po 1466 roku wzmiankowana kolejno jako dobra Wejherów, Sobieskich i Przebendowskich pod nazwą Ruczewo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nigdy nie byłem w Rzucewie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛvɔ, AS: žucevo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzucewski

Wiktionary

# rzuchów

wieś w województwie śląskim

SJP.pl

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Rzuchów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. leżajskim, w gminie Leżajsk
- Rzuchów – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Kornowac
- Rzuchów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Dąbie

Wikipedia

# rzucić

1. wprawić rzecz w lot wypuszczając ją z ręki z nadaniem pewnej prędkości;
2. przewrócić, zwalić, uderzyć; gwałtownie poruszyć, potrząsnąć;
3. potocznie: pozostawić kogoś, opuścić; odejść, zrezygnować z czegoś;
4. rzucić się - gwałtownym ruchem skoczyć w dół; gwałtownie zbliżyć się do czegoś lub kogoś; zabrać się za coś z zapałem, bez reszty

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. rzucać)

(1.1) dokonany od|rzucać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: žućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., zrzut mrz., rzutnik mrz., podrzutek mos., odrzutowiec mrz.

czas. wyrzucać, wyrzucić, podrzucać, wrucić się, rzucać

Wiktionary

# rzucik

drobny wzór na jakimś tle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od rzut

(1.2) wzór, deseń na tkaninie, tapecie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzut m.

Wiktionary

# rzuców

Rzuców – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Borkowice. Leży nad rzeką Jabłonicą, pośród lasów i wzgórz Garbu Gielniowskiego. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 727. Wieś ma status sołectwa.

Wikipedia

# rzut

1. wprawienie w ruch jakiegoś ciała, przedmiotu; rzucenie;
2. widok obiektu z perspektywy mającej co najmniej jeden wymiar mniej, np. rzut kuli na płaszczyznę;
3. klasa dyscyplin sportowych, np. rzut oszczepem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą

(1.2) szybki, energiczny ruch ręki, nogi, głowy lub gwałtowny skok całego ciała

(1.3) geom. odwzorowanie figury na płaszczyźnie lub innej powierzchni

(1.4) sport. powalenie przeciwnika na ziemię – w sportach walki;

Wiktionary

matematyka

- Rzut - rodzaj odwzorowania
- geometria

  rzut, w szczególności:

- - rzut równoległy,
    - rzut prostokątny,
    - rzut ukośny,
    - aksonometria,
    - rzut izometryczny,

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Rzut monetą zadecydował, kto rozpocznie mecz.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ʒut, AS: žut

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. rzucawka ż., rzucanie n., rzucenie n., narzut m., narzuta ż., odrzut m., podrzut m., wyrzut m., zarzut m., zrzut m., narzutniak m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzutnia ż., rzutowanie n., podrzutek mos., odrzutowiec mrz., rzucik mrz.

    czas. wrucić się, podrzucać, rzucać ndk., rzucić dk., rzutować ndk., wyrzucać

    przym. rzutowy, rzutny

    Wiktionary

# rzutek

krążek wyrzucany w powietrze, służący za lotny cel w strzelaniu sportowym

SJP.pl

# rzutka

stosunkowo cienka lina z włókien naturalnych lub syntetycznych z ciężarkiem na końcu, służąca do przerzucania liny holowniczej lub cumy na inny statek lub nabrzeże

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. linka z ciężarkiem na końcu, służąca do przerzucania ze statku na inny statek lub na brzeg w celu podania przywiązanej do jej drugiego końca cumę;

(1.2) pot. strzałka, lotka

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈʒutka, AS: žutka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzucać

rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., odrzutowiec mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dart, lotka, strzałka

Wiktionary

# rzutki

1. energiczny, przedsiębiorczy i pomysłowy w działaniu;
2. dawniej: prędki, żwawy, zwinny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) energiczny, pomysłowy, przedsiębiorczy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) pot. dart

forma rzeczownika.

(3.1) D. lp., M., B., W. lm. od: rzutka

Wiktionary

- dart
- rzutki (dart, plumbata) – pocisk przeznaczony do rzucania ręcznego bądź przy użyciu procy. Używany w starożytności i średniowieczu. Od oszczepu różni się obecnością lotek i mniejszymi rozmiarami.
- strzelanie do rzutków

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oto umysł jej jest wprawdzie niepospolity, ale także zbyt prostolinijny na tutejsze stosunki, a zwłaszcza za mało rzutki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒutʲci, AS: žutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. rzutkość ż.

(2.1) czas. wyrzucać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) energiczny

(2.1) dart

Wiktionary

# rzutkość

zaradność, obrotność, pomysłowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest rzutki – energiczny, przedsiębiorczy i pomysłowy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzutki

przysł. rzutko

Wiktionary

# rzutkowiec

zawodnik uprawiający strzelanie do rzutków

SJP.pl

# rzutnia

1. miejsce (sportowe lub wojskowe) przygotowane do wykonywania rzutów (np. dyskiem, granatem);
2. w matematyce: płaszczyzna stała, na której odwzorowuje się, poprzez rzut, figury geometryczne

SJP.pl

- rzutnia (geometria)
- rzutnia lekkoatletyczna

Wikipedia

# rzutnik

aparat projekcyjny do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych; diaskop

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji

Wiktionary

Rzutnik przeźroczy, diaskop lub krótko rzutnik – urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przeźroczy (diapozytywów) na ścianie lub odpowiednim ekranie projekcyjnym. Rzutnik umożliwia prezentację w powiększeniu przezroczy oświetlonych światłem przechodzącym. Wykorzystując rzutnik, tworzono całe diaporamy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) projektor, diaskop

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., rzutnia ż., odrzutowiec mrz.

czas. rzucać ndk., rzucić dk.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|rzut|-nik.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) projector

* baskijski: (1.1) proiektagailu, proiektore

* francuski: (1.1) projecteur m.

* hiszpański: (1.1) proyector m.

* kaszubski: (1.1) rzutnik m.

* nowogrecki: (1.1) προβολέας m.

* rosyjski: (1.1) проектор m.

* rumuński: (1.1) proiector n.

źródła.

== rzutnik (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) techn. rzutnik

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒutʲɲik, AS: žutʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., rzutnia ż., odrzutowiec mrz.

czas. rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) projektor, diaskop

Wiktionary

# rzutny

odnoszący się sportów polegających na rzucaniu czymś na odległość

SJP.pl

# rzutowy

→ rzut

SJP.pl

#### Patrz:

rzut

# rzwieć

czasownik

(1.1) stpol. ryczeć

Wiktionary

# rzy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin;

(1.2) geogr. osada leśna w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin;

Wiktionary

- Rzy – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin
- Rzy – osada leśna w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Sochocin

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wakacje spędzamy w naszych Rzach.

(1.2) Jej rodzina pochodzi z Rzów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. rzowski

rzecz. rzianin mos., rzianka ż.

Wiktionary

# rzyć

dawniej, obecnie regionalnie: dupa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. współcz. reg. pośladki

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. tyłek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Może jakby Jarek dostał porządnego kopa w rzyć, toby szedł trochę szybciej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ɕ, AS: žyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. rzytka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tyłek, pupa, pośladki, zad, zadek; wulg. dupa

Wiktionary

# rzyg

potocznie: coś obrzydliwego, budzącego wstręt, odrazę

SJP.pl

# rzygać

potocznie:
1. zwracać zawartość żołądka; wymiotować;
2. gwałtownie wyrzucać coś z siebie; bluzgać, buchać czymś;
3. mieć czegoś dosyć, mieć wstręt do czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. rzygnąć)

(1.1) grub. wymiotować

(1.2) posp. grub. przen. mieć czegoś dość

(1.3) pot. przen. gwałtownie wyrzucać strumień czegoś z siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nawalony nastolatek na imprezie rzygał pod prysznicem.

(1.2) Niech już Aśka wraca z tego urlopu, rzygam już wypełnianiem tych papierów.

(1.3) Wulkan rzygał lawą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ɕ, AS: žygać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

czas. porzygiwać, rzygnąć dk., wyrzygiwać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przen. pot. haftować, wymiotować, eufem. czyścić

(1.2) mieć dość, mieć po dziurki w nosie, mieć powyżej uszu

(1.3) chlustać, bluzgać, lać się strumieniami

Wiktionary

# rzygacz

1. ozdobne zakończenie rynny, najczęściej w kształcie paszczy zwierzęcej lub smoczej; gargulec, rzygulec, garłacz, plwacz;
2. potocznie: osoba wymiotująca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) posp. grub. ktoś, kto rzyga

Wiktionary

Rzygacz, inaczej gargulec (łac. gargulio „gardło”), także: garłacz, pluwacz, plwacz – dekoracyjne, ozdobne, wystające poza lico muru, zakończenie rynny dachowej, z którego woda deszczowa ma swobodny odpływ wodospadowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na dachu katedry umieszczono rzygacze przedstawiające tajemnicze zwierzęta.

(2.1) Pod płotem jakiś rzygacz zostawił wczorajszą kolację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ʃ, AS: žygač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

:: forma żeńska rzygaczka ż.

czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać dk., rzygnąć ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., orzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gargulec, garłacz, pluwacz, plwacz

Wiktionary

# rzyganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzygać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzygać

rzecz. rzygacz mos./mrz.

Wiktionary

# rzygi

torsje; pospolicie:
1. zwrócona przez usta zawartość żołądka; wymiociny, rzygowiny;
2. zwracanie przez usta zawartości żołądka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) grub. wymiociny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na chodniku leżą czyjeś rzygi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɨɟi, AS: žyǵi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygacz m., rzygaczka ż., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

czas. porzygiwać, wyrzygiwać, obrzygać, rzygać ndk., rzygnąć dk., zarzygać dk., orzygać dk., wyrzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wymiociny, rzygowiny, rzygowina, paw

Wiktionary

# rzygnąć

potocznie:
1. zwrócić zawartość żołądka; zwymiotować;
2. gwałtownie wyrzucić coś z siebie; bluznąć, buchnąć czymś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. rzygać)

(1.1) dokonany od|rzygać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žygnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzygacz mos./mrz., rzygi

czas. rzygać

Wiktionary

# rzygnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|rzygnąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɨɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: žyǵńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzygnąć, rzygać, wyrzygać, obrzygać, wyrzygiwać, porzygiwać

rzecz. rzygowiny nmos.

Wiktionary

# rzygowiny

pospolicie: zwrócona zawartość żołądka; wymiociny, rzygi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) posp. wymiociny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌʒɨɡɔˈvʲĩnɨ, AS: žygovʹĩny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzygi nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

# rzygulec

ozdobne zakończenie rynny, najczęściej w kształcie paszczy zwierzęcej lub smoczej; gargulec, rzygacz, garłacz, plwacz

SJP.pl

# rżyj

1. o koniu: wydawać charakterystyczny głos;
2. potocznie: śmiać się gromko; rechotać

SJP.pl

# rzykać

czasownik nieprzechodni

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. modlić się

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. odmawiać (modlitwę)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Hyjdla zaś polazła rzykać do kościoła.

(1.2) Jak staro rzyko zdrowaśki to jej nie przeszkodzej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzykanie n.

Wiktionary

# rzykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. odczasownikowy od|rzykać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rzykać ndk.

Wiktionary

# rzym

stolica Włoch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Włoch;

(1.2) hist. starożytna cywilizacja rzymska;

(1.3) hist. Cesarstwo Rzymskie;

(1.4) przen. papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

(1.5) geogr. nazwa kilku polskich wsi i osad;

Wiktionary

Rzym (wł. Roma, łac. Roma) – stolica i największe miasto Włoch, położone w środkowej części kraju nad rzeką Tyber i Morzem Śródziemnym, zarazem stolica regionu administracyjno-historycznego Lacjum (Lazio).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojedziemy na wycieczkę do Rzymu.

(1.2) Jedną z rozrywek w Rzymie były walki gladiatorów.

(1.3) Stopniowo Rzym podbijał tereny na północ od Italii.

(1.4) Protestanci zerwali wszelkie związki z Rzymem.

(1.5) Jechaliśmy kolejką przez Rzym i Wenecję w drodze do Biskupina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɨ̃m, AS: žỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzymianin m., rzymianka ż., Rzymianin m., Rzymianka ż.

przym. rzymski, podrzymski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. peryfr. Wieczne Miasto, Miasto Siedmiu Wzgórz

(1.3) Cesarstwo Rzymskie

(1.4) papież

Wiktionary

# rzym.

skrót od: rzymski

SJP.pl

# rzym.-kat.

skrót od: rzymskokatolicki; rz.-kat.

SJP.pl

# rzymianin

mieszkaniec Rzymu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cierpienia niewolników nie zostawiły żadnego śladu w historii, podczas gdy Rzymianie stworzyli historię wielkich połaci świata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn, AS: žỹmʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzym m.

:: fż. Rzymianka ż.

przym. rzymski

Wiktionary

# rzymianka

mieszkanka Rzymu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzymianki używały wyciągu z pokrzyku jako kosmetyku rozszerzającego źrenice i nadającego im blask.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjãnka, AS: žỹmʹi ̯ãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Rzym m.

:: fm. Rzymianin m.

przym. rzymski

Wiktionary

# rzymowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Rzymowski – polski inżynier
- Jerzy Rzymowski – polski dziennikarz, redaktor, tłumacz i pisarz
- Wincenty Rzymowski – polski literat, dziennikarz i polityk
- Witold Rzymowski – polski matematyk

Wikipedia

# rzymski

1. przymiotnik od: Rzym (stolica Włoch lub państwo starożytne);
2. cyfry rzymskie - cyfry wprowadzone przez starożytnych Rzymian, dziś używane do oznaczania dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

(1.2) odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Historia tej miejscowości sięga daleko w przeszłość, aż do czasów rzymskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈʒɨ̃msʲci, AS: žỹmsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-2) rzecz. Rzym

(1.1) rzecz. rzymianin, rzymianka

(1.2) rzecz. Rzymianin, Rzymianka

Wiktionary

# rzymsko

1. przymiotnik od: Rzym (stolica Włoch lub państwo starożytne);
2. cyfry rzymskie - cyfry wprowadzone przez starożytnych Rzymian, dziś używane do oznaczania dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000

SJP.pl

Rzymsko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Dobra.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# rzymskokat.

skrót od: rzymskokatolicki

SJP.pl

# rzymskokatolicki

odnoszący się do obrządku rzymskiego kościoła katolickiego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta kaplica należy do miejscowej wspólnoty rzymskokatolickiej.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łaciński

Wiktionary

# rzymskość

→ rzymski

SJP.pl

#### Patrz:

rzymski

# rżysko

ściernisko; pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈrʒɨskɔ, AS: ržysko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. reż m.

przym. rżany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ściernisko

Wiktionary

# rzyszczewko

Miejscowości w Polsce

- Rzyszczewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów
- Rzyszczewko – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Sławno
- Rzyszczewko – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Biały Bór

Wikipedia

# rzytka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od rzyć

(1.2) przest. pieszczotliwie o pośladkach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. rzyć ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pupa, pupcia, dupka, dupeczka, dupina, dupcia, dupunia, dupeńka

Wiktionary

# rzywno

Rzywno – kolonia w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Łabiszyn. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Nowe Dąbie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# rømø

Rømø – wyspa w Danii, na Morzu Północnym (Morze Wattowe), w archipelagu Wysp Północnofryzyjskich. Jej powierzchnia wynosi 128,86 km². W 2017 roku liczyła 584 mieszkańców; gęstość zaludnienia wynosiła 4,53 os./km².

Wikipedia

# ś

1. litera w alfabecie polskim;
2. spółgłoska środkowojęzykowa (palatalna), bezdźwięczna, miękka, szczelinowa, ustna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu;

Wiktionary

Ś (eś) – dwudziesta piąta litera alfabetu polskiego służąca do zapisu spółgłoski szczelinowej. Jest także w użyciu w języku dolnołużyckim i w języku wilamowskim, jest obecna w łacince białoruskiej oraz zalecana w odmianie czarnogórskiej języka serbsko-chorwackiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɛɕ, AS: eś

Wiktionary

# s-

przedrostek

(1.1) tworzący czasowniki dokonane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) cisnąć → ścisnąć • ciągnąć → ściągnąć • ciąć → ściąć

Wiktionary

# s-ka

skrót od: spółka (czytany jako cały wyraz); sp., ska

SJP.pl

skrót w funkcji rzeczownika rodzaju żeńskiego

(1.1) praw. ekon. = spółka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sp.

Wiktionary

# s-kształtny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma kształt litery S

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) esowaty

Wiktionary

# ś.

skrót od:
1. środa; śr.;
2. święty

SJP.pl

skrót

(1.1) = strona

(1.2) = siostra zakonna

(1.3) = sala

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyjaśnienie trudniejszych wyrazów znajduje się na s. 420.

(1.2) Autorką słów jest służebniczka z Panewnik s. Magdalena Rząsa.

(1.3) Już 29 maja 2014 r. w siedzibie Wyższej Szkoły Technologii Informatycznych przy ul. Pawiej 55 w Warszawie, w s. 305, odbędzie się konferencja pt. "Bądź kreatywny - zaprojektuj swój innowacyjny biznes".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈstrɔ̃na|ˈstrɔ̃nɨ, AS: strõna|strõny

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. str., strona ż.

(1.2) rzecz. siostra ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) str.

Wiktionary

# s.a.

[czytaj: es-A] rzadki skrót od: spółka akcyjna; SA

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Spółka Akcyjna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta stacja należy do ZE Kraków S.A.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) SA

Wiktionary

# s.c.

[czytaj: es-CE] skrót od: spółka cywilna (czytany także jako całe wyrażenie); SC

SJP.pl

# s.f.

skrót od: science fiction; SF

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = film. liter. science fiction

Wiktionary

Fantastyka naukowa (ang. science fiction, w skrócie sci-fi, s.f. lub SF) – gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. W świecie przedstawionym utworów nie występują elementy cudowności, a także przestrzega się zasad prawdopodobieństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) skr. SF

Wiktionary

# s.k.a.

skrót

(1.1) praw. = spółka komandytowo-akcyjna

Wiktionary

# s.o.

rewers (odwrotna strona); Rv.

SJP.pl

# s.o.s.

międzynarodowy sygnał oznaczający wzywanie pomocy; SOS

SJP.pl

# s.p.q.r.

skrót od: Senatus Populusque Romanus (senat i lud rzymski), łacińskiej formuły stanowiącej w starożytności oficjalną nazwę Imperium Rzymskiego, spełniający dawniej funkcję godła państwowego, obecnie umieszczany na obiektach użyteczności publicznej w Rzymie

SJP.pl

# s.q.

skrót od: status quo (z łaciny: stan prawny lub polityczny istniejący w danej chwili)

SJP.pl

# s.t.

skrót od: Stary Testament (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); ST

SJP.pl

# s.t.t.l.

skrót od: sit tibi terra levis (z łaciny: niech ci ziemia lekką będzie; zwyczajowa formuła zapisywana na nagrobkach rzymskich, teraz także zwrot kończący mowy pogrzebowe)

SJP.pl

# s.v.

skrót od: sub voce - pod wyrazem, pod hasłem (słownika, encyklopedii itp.)

SJP.pl

Sub verbo lub sub voce (dosł. „pod słowem” lub „pod wyrażeniem”, l.mn. odpowiednio sub verbis i sub vocibus) – wyrażenia łacińskie stosowane w bibliografii naukowej i cytowaniu piśmiennictwa dla oznaczenia konkretnego miejsca w tekście za pomocą odniesienia do wcześniej występujących słów. Najczęściej stosuje się je w formie skróconej s.v. lub s/v, czasem spotykany jest także skrót dla liczby mnogiej: s.vv., a w literaturze anglojęzycznej także angielski odpowiednik u.w. (ang. under the word, dosł. po słowie).

Wikipedia

# sa

[czytaj: es-A]
1. skrót od: spółka akcyjna; S.A.;
2. skrót od: Die Sturmabteilung der Nationalsozialistischen Deutschen Arbeiterpartei - Oddział Szturmowy NSDAP

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. praw. spółka akcyjna;

(1.2) = biol. fiz. swoista absorpcja;

(1.3) = praw. sąd apelacyjny;

(1.4) = adm. eduk. szkoła aspirantów

Wiktionary

- Funkcja sinc (Sa) – w matematyce: nieznormalizowana funkcja sinc. W teorii sygnałów zwana jest też jako Sa od angielskiego słowa sampling (próbkowanie).
- Spółka akcyjna (S.A.) – rodzaj powszechnej w gospodarce wolnorynkowej spółki kapitałowej.
- Sturmabteilung (SA) – narodowosocjalistyczne bojówki utworzone w Republice Weimarskiej w 1920. Główne narzędzie terroru NSDAP w walce z bojówkami i sympatykami innych ugrupowań politycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bank Pekao SA

(1.1) Siedziba zarządu PP SA znajduje się w Warszawie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) S.A.

Wiktionary

# saa

skrót od: South African Airways - Linie Lotnicze Południowej Afryki

SJP.pl

- Saa – miasto w Kamerunie, w Regionie Centralnym. Liczy około 5,8 tys. mieszkańców.
- SAA – sterydy anaboliczno-androgenne; także stosowanie kuracji tymi sterydami.
- SAA – surowiczy amyloid A, białko ostrej fazy

Wikipedia

# saab

samochód marki SAAB

SJP.pl

- Saab Automobile – były szwedzki producent samochodów osobowych
- Saab Group – szwedzki koncern zbrojeniowy

Wikipedia

# saab-scania

[czytaj: sab-skańja] szwedzkie przedsiębiorstwo

SJP.pl

Saab Automobile AB (Svenska Automobile Aktie Bolaget; SAAB) – były szwedzki producent samochodów osobowych, powstały w 1947 roku jako spółka przedsiębiorstwa lotniczego SAAB.

Wikipedia

# saakaszwili

- Micheil Saakaszwili – ur. w 1967 r. gruziński polityk, były prezydent tego państwa
- Grigorij Saakaszwili – postać fikcyjna, jeden z głównych bohaterów książki Janusza Przymanowskiego pt. Czterej pancerni i pies i serialu telewizyjnego, będącego jej ekranizacją

Wikipedia

# saam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rdzenny mieszkaniec Laponii

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Lapończyk, Lopar, Łopar

Wiktionary

# saami

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saamowie

SJP.pl

Lapończycy, Saamowie (Łoparowie, Loparowie; lap. Saami) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Historycznie nazywani Lapończykami, które to miano jest obecnie uważane przez niektóre społeczności saamskie za obraźliwe. Saamowie są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.

Wikipedia

# saamijski

→ Saami

SJP.pl

#### Patrz:

Saami

# saamowie

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saami

SJP.pl

Lapończycy, Saamowie (Łoparowie, Loparowie; lap. Saami) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Historycznie nazywani Lapończykami, które to miano jest obecnie uważane przez niektóre społeczności saamskie za obraźliwe. Saamowie są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.

Wikipedia

# saamski

→ Saamowie (grupa etniczna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saamami, dotyczący Saamów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saam mos.

Wiktionary

# saane

rzeka w Szwajcarii

SJP.pl

Sarine (fr. La Sarine, niem. die Saane) – rzeka w Szwajcarii, główny tok wodny krainy Gruyères i całego kantonu Fryburg. Długość 126 km, powierzchnia dorzecza 1269 km².

Źródła Sarine znajdują się po północnej stronie grzbietu wododziałowego Alp Berneńskich (będącego tu częścią głównego wododziału europejskiego), w pobliżu (1,7 km na zachód) przełęczy Sanetsch (dawniej fr. Col du Sénin, 2252 m n.p.m.).

Wikipedia

# saaneński

1. → Saane (rzeka w Szwajcarii);
2. koza saaneńska - mleczna rasa kozy domowej o krótkiej, białej sierści

SJP.pl

# saara

[czytaj: zara albo sara]
1. rzeka we Francji i w Niemczech;
2. kraj związkowy w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

(1.2) geogr. hydrol. rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji;

Wiktionary

Saara (niem. Saarland; fr. Sarre) – kraj związkowy w zachodniej części Niemiec, którego stolicą jest miasto Saarbrücken.

Leży na obszarze Średniogórza Niemieckiego, obejmuje południowy skraj gór Hunsrück i zachodnią część pogórza Nordpfälzer Bergland.

Większość ludności i przemysłu skupia się w Zagłębiu Saary, znajdującym się w południowej części kraju związkowego. Tutaj znajdują się takie miasta, jak Saarbrücken, Völklingen i Homburg.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze wybory parlamentarne w Saarze odbyły się 5 października 1947 r.; na podstawie tej elekcji został utworzony pierwszy obieralny rząd saarski z J. Hoffmannem jako premierem (...).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsara, AS: sara

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saarski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. saarski

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od (1.2)

(1.2) etym|niem|Saar. < etym|łac|Saravus. → nazwa poświadczona w IV w. n.e.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Sársko n.

* duński: (1.1) Saarland

* esperanto: (1.1) Sarlando; (1.2) Saro

* francuski: (1.1) Sarre; (1.2) Sarre

* hiszpański: (1.1) Sarre; (1.2) Sarre

* japoński: (1.1) ザールラント州; (1.2) ザール川

* kataloński: (1.1) Saarland

* łaciński: (1.1) Saravia; (1.2) Saravus m., Sarra ż.

* macedoński: (1.1) Сар m.

* mongolski: (1.1) Заарланд

* niderlandzki: (1.1) Saarland

* niemiecki: (1.1) Saarland

* nowogrecki: (1.1) Σάαρ n.

* portugalski: (1.1) Saarland m., Sarre m.

* rosyjski: (1.1) Саар m.; (1.2) Саар m.

* słowacki: (1.1) Sársko n.

* słoweński: (1.1) Posarje n.

źródła.

== Saara (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|estoński|ż. Sara

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# saarbrücken

[czytaj: zarbrüken albo zarbriken] miasto w Niemczech

SJP.pl

Saarbrücken (fr. Sarrebruck; luks. Saarbrécken) – miasto w Niemczech nad Saarą, stolica kraju związkowego (niem. Bundesland) Saara, siedziba związku regionalnego Saarbrücken. Polityczne i kulturalne centrum regionu, główny ośrodek gospodarczy Zagłębia Saary, wydobycie węgla kamiennego. Rozwinięty przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, włókienniczy, spożywczy, poligraficzny, precyzyjny, hutniczy oraz chemiczny.

Wikipedia

# saarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwsze wybory parlamentarne w Saarze odbyły się 5 października 1947 r.; na podstawie tej elekcji został utworzony pierwszy obieralny rząd saarski z J. Hoffmannem jako premierem (...).

(1.1) Ponadto Rzesza jest poważnym odbiorcą szeregu wytworów przemysłu saarskiego oraz występuje jako dostawca artykułów technicznych, których przemysł saarski nie wytwarza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saara ż.

Wiktionary

# saba

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Sabina

SJP.pl

Holandia:

- Saba – gmina zamorska w Małych Antylach

Osoby:

- Saba – duńska piosenkarka
- Królowa Saba (właśc. królowa Saby lub królowa ze Saby) – Makeda, władczyni Królestwa Saby

Inne:

- Saba – imię męskie
- Saba – zdrobnienie imienia Sabin lub Sabina
- Saba – pies w powieści W pustyni i w puszczy
- Saba – postać biblijna, wnuk Abrahama
- Saba – rodzaj roślin z rodziny toinowatych
- Saba National Marine Park – park narodowy na Sabie
- Saba University School of Medicine – szkoła wyższa na Sabie

Wikipedia

# sabacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sabat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabat m.

Wiktionary

# sabacjusz

imię męskie

SJP.pl

# sabadyl

kichawiec, sabadyla;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny

SJP.pl

# sabadyla

kichawiec, sabadyl;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny

SJP.pl

Wikipedia

# sabadylowy

→ sabadyl, → sabadyla

SJP.pl

#### Patrz:

sabadyl, → sabadyla

# sabak

nazwisko

SJP.pl

Sabak (Sabacc) – najpopularniejsza z hazardowych gier karcianych w fikcyjnym świecie Gwiezdnych wojen. Sabakiem nazywany jest też wygrywający układ kart w tej grze. Gra jest często porównywana do pokera albo blackjacka. Doczekała się kilku licencjonowanych wydań w świecie rzeczywistym. Nie istnieje jeden zbiór zasad do gry uznawany za kanoniczny i w samym uniwersum GW gra ma wiele wariantów.

Wikipedia

# sabal

palma sabalowa, bocznia, drzewo z rodziny arekowatych

SJP.pl

Sabal – rodzaj roślin z rodziny arekowatych (palm). Obejmuje 16 gatunków, które występują w południowo-wschodniej części USA, w Ameryce Środkowej oraz w Wenezueli i Kolumbii na północy Ameryki Południowej. Suche liście często pozostają poniżej korony, tworząc rodzaj „spódniczki”. Kwiaty męskie i żeńskie występują na tej samej roślinie.

Wikipedia

# sabalowy

przymiotnik od: sabal

SJP.pl

# sabat

1. w średniowiecznych wierzeniach: zlot czarownic w odludnym miejscu (zwykle na szczycie łysej góry) w celu odnowienia przyrzeczenia wierności szatanowi;
2. w judaizmie: świąteczny dzień tygodnia; szabat; szabas;
3. przenośnie: negatywnie o zebraniu wielu ludzi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lud. tajemny zlot czarownic

(1.2) rel. zob. szabat.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. węgierski żołnierz zaciężny w XVII wieku

Wiktionary

- sabat – zlot czarownic
- Teatr Sabat
- Sabat – wikańskie święto
- Sabat – kolonia w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Wolanów
- Sabat – rzadziej stosowana nazwa judaistycznego święta Szabat

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ponoć na Łysej Górze odbywały się sabaty wiedźm.

(1.2) Jahwe odwraca wzrok od waszych sabatów, nie podobają mu się wasze święta nowiu.

(2.1) Marszałek przyprowadził ze sobą pięć tysięcy sabatów i stu konnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsabat, AS: sabat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabatysta mos., sabatystka ż., sabatarianin mos., sabatarianka ż., sabataista mos., sabatnik mrz., sabataizm m., sabatianizm m., sabatianista mos., Sabat m./ż.

przym. sabatowy, sabatystyczny, sabatariański, sabataistyczny, sabatianistyczny

Wiktionary

# sabataista

wyznawca sabataizmu (sabatianizmu); sabatianista

SJP.pl

# sabataistka

→ sabataista; sabatianistka

SJP.pl

# sabataistyczny

→ sabataizm, → sabatianizm; sabatianistyczny

SJP.pl

# sabataizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabatianizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. hist. religijny ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w połowie XVII wieku przez Szabetaja Cewi;

Wiktionary

Sabataizm, sabbatanizm – ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w XVII wieku przez Szabetaja Cewiego. Wywodził się z idei mesjanistyczno-kabalistycznych. Sabataizm rozpowszechnił się głównie wśród Żydów sefardyjskich. Ruch był potępiany przez rabinów judaizmu ortodoksyjnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W odróżnieniu od zwolenników kabały praktycznej sabataizm głosił radość życia oraz złączenie się z Bogiem przez ekstazę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabat mos./mrz., sabataista m., sabataistka ż.

przym. sabataistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szabataizm, sabbatanizm

Wiktionary

# sabatarianie

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatyści

SJP.pl

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

Wikipedia

# sabatarianin

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatysta

SJP.pl

# sabatarianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przekonanie, że dniem świętowanym ku czci Boga powinna być sobota

Wiktionary

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Baptyści skłaniali się ku sabatarianizmowi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsabatarʲˈjä̃ɲism̥, AS: sabatarʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

# sabatarianka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatystka

SJP.pl

# sabatariański

→ sabatarianin; sabatystyczny

SJP.pl

# sabatianista

wyznawca sabatianizmu (sabataizmu); sabataista

SJP.pl

# sabatianistka

→ sabatianista; sabataistka

SJP.pl

# sabatianistyczny

→ sabataizm, → sabatianizm; sabataistyczny

SJP.pl

# sabatianizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabataizm

SJP.pl

# sabatini

- Francesco Sabatini − włoski architekt
- Gabriela Sabatini − argentyńska tenisistka
- Mario Sabatini − zachodnioniemiecki zapaśnik, olimpijczyk
- Rafael Sabatini − włosko-brytyjski pisarz

Wikipedia

# sabatnik

dawniej:
1. lichtarz, żyrandol wieloramienny, w którym zapala się świece w sabat;
2. rodzaj pieca do pieczenia mięsa lub ciasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. lichtarz wieloramienny

(1.2) przest. piec do pieczenia chleba, mięsa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈbatʲɲik, AS: sabatʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabat m.

przym. sabatowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) szabaśnik, sabatnica, szabaśnica, reg. szabatnik, reg. sabaśnik

Wiktionary

# sabatowy

przymiotnik od: sabat (np. sabatowy odpoczynek, sabatowy wieczór)

SJP.pl

# sabatyści

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatarianie

SJP.pl

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

Wikipedia

# sabatysta

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianin

SJP.pl

# sabatystka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianka

SJP.pl

# sabatystyczny

→ sabatysta; sabatariański

SJP.pl

# sabaudczyk

mieszkaniec Sabaudii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sabaudii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sabaudia ż.

:: fż. Sabaudka ż.

przym. sabaudzki

Wiktionary

# sabaudia

kraina historyczna we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

(1.2) geogr. adm. francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Wiktionary

Sabaudia (fr. Savoie) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, we francuskich Alpach, przy granicy ze Szwajcarią i Włochami. Część regionu administracyjnego Owernia-Rodan-Alpy (departamenty Sabaudia i Górna Sabaudia).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od XI do XV wieku Piemont był podzielony na pięć jednostek terytorialnych: Turyn, Ivreę, Monferrato, Saluzzo i Sabaudię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sabaudczyk mos., Sabaudka ż.

przym. sabaudzki

Wiktionary

# sabaudka

mieszkanka Sabaudii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sabaudii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sabaudia ż.

:: fm. Sabaudczyk mos.

przym. sabaudzki

Wiktionary

# sabaudzki

przymiotnik od: Sabaudia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sabaudia ż., Sabaudka ż., Sabaudczyk mos.

Wiktionary

# sabayon

[czytaj: sabaJĄ] zabaglione, zabaione, zabajone;
1. krem z jaj, cukru i wina lub soku owocowego, podawany na ciepło;
2. lody waniliowe z alkoholem

SJP.pl

# sabała

Sabała, Sabalik (właśc. Jan Krzeptowski) (1809-1894), polski muzykant i gawędziarz góralski, znakomity myśliwy

SJP.pl

Wikipedia

# sabałówka

góralski ozdobny stanik kobiecy

SJP.pl

# sabałowy

dotyczący Sabały

SJP.pl

# sabbatical

[czytaj: sabatikal] płatny urlop długoterminowy, udzielany pracownikom o długim stażu pracy

SJP.pl

# sabeista

wyznawca sabeizmu

SJP.pl

# sabeistka

→ sabeista

SJP.pl

#### Patrz:

sabeista

# sabeizm

kult gwiazd rozpowszechniony w religiach wschodnich, głównie wśród plemion zamieszkujących królestwo Saby

SJP.pl

Sabeizm (arab. صابئين, gr. σεβεοι/σεβομενοι) – termin, stosowany na określenie kultu gwiazd u przedislamskich Arabów i ludów z obszarów starożytnego Bliskiego Wschodu. Nazwa została wzięta od plemion sabejskich (Sabejczycy lub ludy Saba), które zamieszkiwały południowo-wschodnią Arabię.

Wikipedia

# sabejczyk

wyznawca sabeizmu

SJP.pl

# sabejka

→ sabejczyk

SJP.pl

#### Patrz:

sabejczyk

# sabejski

związany z Sabą - starożytnym królestwem, np. plemiona sabejskie

SJP.pl

# sabelianizm

Sabelianizm – jedna z doktryn monarchianistycznych w chrześcijaństwie w II–IV wieku, określana także jako późny modalizm, zaprzeczająca istnieniu hipostaz Trójcy Świętej. Nazwa pochodzi od jej założyciela Sabeliusza. Sabelianie uważali, że istnieje jeden Bóg Ojciec, a Syn i Duch Święty są sposobami jego samowyrażania się. Herezja Sabeliusza rozpowszechniła się na terenach północnej Afryki, Azji Mniejszej, Mezopotamii. Sabelianizm został potępiony przez Dionizego, patriarchę Aleksandrii oraz papieża Kaliksta I. Zbliżone do sabelianizmu poglądy mieli w okresie nowożytności socynianie i Emanuel Swedenborg.

Wikipedia

# sabena

belgijskie linie lotnicze; Sabena

SJP.pl

Sabena– nieistniejąca belgijska linia lotnicza z siedzibą w Brukseli.

Wikipedia

# sabil

studnia publiczna w architekturze islamu, najczęściej umieszczana w pawilonie i otoczona ozdobną kratą

SJP.pl

Sabil lub sebil (arab. سبيل transkrybowane sabīl, tur. sebil) – studnia publiczna w tradycyjnej architekturze islamskiej przyjmująca postać pawilonu lub budynku, w którym woda jest swobodnie wydawana członkom społeczeństwa przez pracownika za okratowanym oknem. Termin ten jest czasami używany również w odniesieniu do prostych bezzałogowych fontann z kranem do wody pitnej.

Wikipedia

# sabin

jednostka pochłaniania akustycznego

SJP.pl

Sabin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa sabinus oznaczającego pochodzący z Sabinów, plemienia zamieszkującego środkową Italię. Wśród patronów św. Sabin ze Spoleto, biskup i męczennik (†303).

Żeński odpowiednik: Sabina.

Sabin imieniny obchodzi: 17 stycznia, 9 lutego, 13 marca, 11 lipca, 20 sierpnia, 7 grudnia (dawniej 30 grudnia) i 11 grudnia.

Wikipedia

# sabina

jednostka pochłaniania akustycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Sabina – wieś w USA
- Sabina – żeńskie imię
- (665) Sabine – planetoida z pasa głównego asteroid
- Biskup Sabiny – biskup jednej z siedmiu tzw. diecezji suburbikarnych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas dorocznego balu w święto Purim podszedł do sprzedającej bilety Sabiny obcy mężczyzna i spytał, czy może zaprosić ją do tańca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈbʲĩna, AS: sabʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Sabin m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: fm. Sabin m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* arabski: (1.1) سبینا

* duński: (1.1) Sabine, Sabina

* łaciński: (1.1) Sabina

* łotewski: (1.1) Sabīne ż.

* rosyjski: (1.1) Сабина ż.

* słowacki: (1.1) Sabína ż.

* węgierski: (1.1) Szabina

* wilamowski: (1.1) Sabin

* włoski: (1.1) Sabina ż.

źródła.

== Sabina (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Sabina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sabine

przymiotnik dzierżawczy - należący do Saby lub z nią związany

SJP.pl

Rzeki w USA:

- Sabine – rzeka przepływająca przez Teksas i Luizjanę

Parafie w USA:

- parafia Sabine (ang. Sabine Parish) – w stanie Luizjana

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Sabine (ang. Sabine County) – w stanie Teksas

Wikipedia

# sabinen

związek z grupy terpenów, składnik olejku eterycznego dębu lub świerka

SJP.pl

# sabiniewicz

nazwisko

SJP.pl

# sabininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sabiny lub z nią związany

SJP.pl

# sabinka

zdrobnienie od: Sabina (imię żeńskie)

SJP.pl

Sabinka – przystanek kolejowy w Starym Opolu, w województwie mazowieckim, w Polsce.

Wikipedia

# sabinowie

plemiona starożytne

SJP.pl

Sabinowie (l.poj. Sabin, r. ż. Sabinka, Sabinki; łac. Sabini) – lud Italików z grupy osko-umbryjskiej zamieszkujący w starożytności środkową Italię.

Od etnonimu Sabinów pochodzi imię Sabin (Sabinus), a pośrednio nazwa Sabinian.

Wikipedia

# sabiński

1. → Sabinowie;
2. jałowiec sabiński - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sawina

SJP.pl

# sabiny

jednostka pochłaniania akustycznego

SJP.pl

# sabir

oparta na francuszczyźnie odmiana języka wykorzystywana głównie w Afryce Północnej

SJP.pl

Lingua franca (wł. „język Franków”) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego (zwany też sabir, od hiszpańskiego saber – „wiedzieć”), używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.

Wikipedia

# sabniański

przymiotnik od: Sabnie

SJP.pl

# sabnie

wieś w Polsce

SJP.pl

Sabnie – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Sabnie. Ma status sołectwa i jest siedzibą gminy Sabnie. Leży nad Cetynią dopływem Bugu.

Wieś była własnością biskupa płockiego, w 1795 roku wchodziła w skład ziemi drohickiej województwa podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.W Sabniach znajduje się Zespół Szkół Podstawowych im. Heleny Mniszek. Pisarka żyła i tworzyła swoje książki w Sabniach. Tutaj też zmarła 18 marca 1943 r.

Wikipedia

# sabocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sabot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie sabot, lecz tylko mały sabocik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabot m.

Wiktionary

# sabon

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający sześćdziesięciu punktom (22,554 mm)

Wiktionary

Sabon – klasycyzujący krój szeryfowy stworzony przez niemieckiego typografa i projektanta Jana Tschicholda (1902–1974) w latach 1964–1967. Został on wypuszczony na rynek wspólnymi siłami odlewni Monotype, Linotype i Stempel w roku 1967. Projekt tej antykwy został oparty na krojach tworzonych przez Claude’a Garamonda – wykorzystano zwłaszcza wersję używaną przez frankfurckiego drukarza Konrada Bernera. Berner ożenił się z wdową po swoim współpracowniku, Jacques Sabon (stąd nazwa kroju), który po śmierci Garamonda wykupił część czcionek z jego kolekcji. Kursywy zaprojektowano na podstawie krojów Roberta Granjona, typografa tej samej epoki. Sabon jest często opisywany jako odrodzenie Garamonda.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== sabon (język prowansalski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q14185 (oci)-Davidgrosclaude-sabon.wav.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mydło

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsabɔ̃n, AS: sabõn

Wiktionary

# sąborski

→ Sąborze

SJP.pl

#### Patrz:

Sąborze

# sąborze

wieś w województwie pomorskim, w powiecie słupskim

SJP.pl

Sąborze (kaszb. Sąbòrzé, niem. Ludwigslust) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Damnica przy drodze krajowej nr 6 E28 w odległości 10 kilometrów od Słupska. Wieś jest siedzibą sołectwa Sąborze w którego skład wchodzi również miejscowość Paprzyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# sabot

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

(1.2) wojsk. techn. część pocisku podkalibrowego, która dopasowuje jego średnicę do lufy, z której jest wystrzeliwany;

Wiktionary

- sabot – francuski drewniak
- sabot – część pocisku podkalibrowego
- Sabot – amerykańska grupa muzyczna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsabɔt, AS: sabot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabocik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drewniak

Wiktionary

# sabotaż

1. walka z wrogiem lub protest poprzez uchylanie się od pracy, wadliwe jej wykonywanie, psucie urządzeń
2. ukryte działanie mające na celu przeszkodzenie w urzeczywistnieniu czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

(1.2) skryte działanie, które ma na celu przeszkodzić realizacji czegokolwiek

Wiktionary

Sabotaż (z fr. sabotage) – umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód. Sabotaż ma na celu uniemożliwienie lub utrudnienie prawidłowego funkcjonowania zakładów albo urządzeń lub instytucji o poważnym znaczeniu dla działania państwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oskarżono go o gospodarczy sabotaż i w następnym roku zgładzono.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈbɔtaʃ, AS: sabotaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabotowanie n., zasabotowanie n., sabotażysta m., sabotażystka ż., sabotażówka ż.

:: zdrobn. sabotażyk m.

czas. sabotować ndk., zasabotować dk.

przym. sabotażowy

przysł. sabotażowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) dywersja

Wiktionary

# sabotażowość

cecha czegoś związanego z sabotażem

SJP.pl

# sabotażowy

przymiotnik od: sabotaż (np. działania sabotażowe, czujnik sabotażowy)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący sabotażu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabotaż m., sabotowanie n.

czas. sabotować

Wiktionary

# sabotażysta

człowiek dokonujący sabotażu

SJP.pl

# sabotażystka

kobieta dokonująca sabotażu

SJP.pl

# sabotek

rodzaj roślin z rodziny storczykowatych

SJP.pl

Wikipedia

# sabotować

uprawiać sabotaż dla utrudnienia realizacji czegoś

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) stosować sabotaż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pracownicy sabotują nowy projekt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ, AS: sabotovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabotowanie n., sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka ż.

przym. sabotażowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. sabotowanie n., sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka ż.

przym. sabotażowy

frazeologia.

etymologia. etym|franc|saboter.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sabotage

* baskijski: (1.1) sabotatu

* białoruski: (1.1) сабатаваць

* bułgarski: (1.1) саботирам

* czeski: (1.1) sabotovat

* duński: (1.1) sabotere

* esperanto: (1.1) saboti

* francuski: (1.1) saboter

* górnołużycki: (1.1) sabotować

* hiszpański: (1.1) sabotear

* interlingua: (1.1) sabotar

* jidysz: (1.1) סאַבאָטירן (sabotirn)

* niemiecki: (1.1) sabotieren

* norweski (bokmål): (1.1) sabotere

* rosyjski: (1.1) саботировать

* szwedzki: (1.1) sabotera

* ukraiński: (1.1) саботувати

źródła.

== sabotować (język górnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik

(1.1) sabotować

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sabotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stosowanie sabotażu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsabɔtɔˈvãɲɛ, AS: sabotovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka m.

czas. sabotować ndk.

przym. sabotażowy

Wiktionary

# saboty

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak

SJP.pl

# sabra

jadalny owoc kaktusów z rodzaju opuncja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. środ. Żyd, rdzenny mieszkaniec Izraela

Wiktionary

- Sabra – gmina w Algierii, w prowincji Tilimsan
- Sabra – miejscowość w Burkinie Faso, w prowincji Gnagna
- Sabra – określenie używane w Izraelu wobec jego mieszkańców pochodzenia żydowskiego, którzy urodzili się i zamieszkiwali obszar Mandatu Palestyny lub Ziemi Izraela przed powstaniem Państwa Izrael w 1948 roku
- Sabra – izraelski likier o pomarańczowo-czekoladowym smaku,
- Sabra – polski film z 1933 w reżyserii Aleksandra Forda
- Sabra – izraelska modyfikacja czołgu Patton M60A3
- Sabra i Szatilia – obozy palestyńskich uchodźców, w których w dniach 16–18 września 1982 roku libańscy Maronici dokonali masakry Palestyńczyków

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) jeke

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|hebr|צבר. → owoc opuncji

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Sabra

* fiński: (1.1) sabra

* hebrajski: (1.1) צבר m./ż., סברה m./ż.

* jidysz: (1.1) סאַברע m./ż.

źródła.

== sabra (interlingua.) ==

thumb|sabra (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szabla

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsabra, AS: sabra

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) jeke

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|hebr|צבר. → owoc opuncji

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Sabra

* fiński: (1.1) sabra

* hebrajski: (1.1) צבר m./ż., סברה m./ż.

* jidysz: (1.1) סאַברע m./ż.

źródła.

== sabra (interlingua.) ==

thumb|sabra (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szabla

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sabrina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Sabrina – angielskie imię żeńskie
- Sabrina Online – główna bohaterka komiksu internetowego pod tym samym tytułem
- Sabrina Salerno – włoska piosenkarka Italo disco
- Sabrina (właśc. Maria Teresa Villa-Lobos) – portugalska piosenkarka
- Sabrina – celtycka bogini rzeki Severn
- Sabrina – film z 1954 r. w reżyserii Billy'ego Wildera, w którym wystąpili Humphrey Bogart, Audrey Hepburn i William Holden
- Sabrina – film z 1995 r. w reżyserii Sydneya Pollacka, w którym wystąpili Harrison Ford, Julia Ormond i Greg Kinnear
- Sabrina, nastoletnia czarownica – serial komediowy na podstawie serii komiksów o Sabrinie Spellman
- Sabrina, nastoletnia czarownica – pierwszy film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina, nastoletnia czarownica – film animowany z 2002 roku wytwórni DIC Entertainment
- Sabrina jedzie do Rzymu – drugi film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina – Podwodna przygoda – trzeci film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina – serial animowany oparty na serialu aktorskim o tej samej nazwie
- Chilling Adventures of Sabrina

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈbrʲĩna, AS: sabrʹĩna

Wiktionary

# sac

Gminy w USA:

- Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Sac
- Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Dade

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Sac (ang. Sac County) – w stanie Iowa

również:

- SAC (łac. Societas Apostolatus Catholici) – to skrót zakonny księży pallotynów i sióstr pallotynek

Wikipedia

# sacco

nazwisko

SJP.pl

Sacco – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 701 osób (30,5 os./km²).

Wikipedia

# sacewicz

nazwisko

SJP.pl

- Jerzy Sacewicz (1903–1986) – polski duchowny protestancki,
- Konstanty Sacewicz (1912–1994) – polski duchowny protestancki,
- Henryk Rother-Sacewicz (ur. 1940) – polski duchowny protestancki

Wikipedia

# sacha

nazwisko

SJP.pl

Jakucja (Republika Sacha, dawniej także: Republika Jakucka; ros. Республика Саха, Якутия, jakuc. Саха Өрөспүүбүлүкэтэ) – republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej (od roku 2000), położona w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, geograficznie stanowi wschodnią część Syberii.

Wikipedia

# sachalin

wyspa na Oceanie Spokojnym należąca do Rosji, oddzielona od kontynentu azjatyckiego Cieśniną Tatarską

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Wiktionary

Sachalin (ros. Сахалин; jap. 樺太, Karafuto) – wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji. Administracyjnie wchodzi w skład obwodu sachalińskiego. Od kontynentu oddziela ją Cieśnina Tatarska (szerokość w najwęższym miejscu 7,3 km), a od japońskiej wyspy Hokkaido dzieli ją Cieśnina La Pérouse’a. Jest to największa wyspa Rosji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bezpośrednią przyczyną braku pełnej normalizacji stosunków jest spór terytorialny o południową część Wysp Kurylskich (cztery wyspy, w tym dwie niezamieszkane) oraz kwestia wytyczenia granic obszarów morskich wokół Sachalinu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈxalʲĩn, AS: saχalʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sachaliński

Wiktionary

# sachaliński

przymiotnik od: Sachalin, wyspa na Oceanie Spokojnym

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Geograficzne warunki Oceanu Spokojnego wyznaczały trzy podstawowe kierunki operacyjne: kamczacki, sachaliński i nadmorski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci, AS: saχalʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sachalin m.

Wiktionary

# sacharaza

enzym powodujący rozkład sacharozy (dwucukru) na cukry proste - glikozę i fruktozę, występujący m.in. w jelicie cienkim i drożdżach; inwertaza

SJP.pl

Inwertaza (β-fruktofuranozydaza, β-fruktozydaza, sacharaza, EC 3.2.1.26) – enzym z klasy hydrolaz i podklasy glikozydaz, który katalizuje hydrolizę wiązania fruktofuranozydowego (+)-sacharozy z wytworzeniem (+)-glukozy i (−)-fruktozy. Procesowi towarzyszy zmiana kierunku skręcania płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego z dodatniej na ujemną, tzw. "inwersja sacharozy", co jest źródłem nazwy enzymu.

Wikipedia

# sacharczuk

nazwisko

SJP.pl

# sacharow

nazwisko

SJP.pl

Andriej Dmitrijewicz Sacharow (ros. Андрей Дмитриевич Сахаров, ur. 21 maja 1921 w Moskwie, zm. 14 grudnia 1989 tamże) – rosyjski fizyk jądrowy, ojciec radzieckiej bomby wodorowej, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Akademii Nauk Związku Radzieckiego, deputowany na I Kongres Deputowanych Ludowych Związku Radzieckiego.

Wikipedia

# sacharoza

dwucukier (disacharyd) otrzymywany z buraków cukrowych i trzciny cukrowej, stosowany głównie jako tzw. cukier do herbaty; cukier trzcinowy, cukier buraczany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. cukier złożony wytwarzany przez rośliny

Wiktionary

Sacharoza (sanskr. शर्करा śarkarā, dosł. „ziarno piasku”, skąd stgr. σάκχαρον sákcharon „cukier”), C
12H
22O
11 – organiczny związek chemiczny, węglowodan z grupy disacharydów zbudowany z reszt D-fruktozy i D-glukozy. Ma słodki smak. W języku potocznym jest utożsamiana z cukrem. Główny składnik cukru spożywczego. Jest formą transportową cukrów w organizmach roślin.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sacharozowy

Wiktionary

# sacharozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sacharozą; zawierający sacharozę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sacharoza ż.

Wiktionary

# sacharyd

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. zob. węglowodan.

Wiktionary

Węglowodany, sacharydy – w ścisłym znaczeniu są to organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, w takiej proporcji, że na każdy atom węgla przypadają dwa atomy wodoru i jeden tlenu, o ogólnym wzorze sumarycznym: Cn(H2O)n. W szerszym znaczeniu zalicza się do nich ich pochodne otrzymywane w wyniku redukcji lub utleniania ich grup hydroksylowych lub karbonylowych, a także wymianę jednej lub więcej grup hydroksylowych na atom wodoru lub inne grupy organiczne.

Wikipedia

# sacharydowy

przymiotnik od: sacharyd, np. jednostki, grupy sacharydowe

SJP.pl

# sacharydy

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan

SJP.pl

Węglowodany, sacharydy – w ścisłym znaczeniu są to organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, w takiej proporcji, że na każdy atom węgla przypadają dwa atomy wodoru i jeden tlenu, o ogólnym wzorze sumarycznym: Cn(H2O)n. W szerszym znaczeniu zalicza się do nich ich pochodne otrzymywane w wyniku redukcji lub utleniania ich grup hydroksylowych lub karbonylowych, a także wymianę jednej lub więcej grup hydroksylowych na atom wodoru lub inne grupy organiczne.

Wikipedia

# sacharymetr

miernik stężenia cukru w cieczach; cukromierz

SJP.pl

Sacharymetr – przyrząd pomiarowy umożliwiający wyznaczenie zawartości cukru (sacharozy) w roztworze wodnym. Jest to odpowiednio wyskalowany polarymetr. Działanie przyrządu oparte jest na pomiarze skręcalności roztworu sacharozy – substancji aktywnej optycznie. Kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji światła jest proporcjonalny do stężenia cukru, zgodnie ze wzorem:

    \alpha =\alpha _{\mathrm {w} }\ c\ S,

Wikipedia

# sacharyna

syntetyczny związek organiczny, biały krystaliczny proszek około 550 razy słodszy od cukru, używany w lecznictwie jako środek słodzący dla chorych na cukrzycę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

Wiktionary

Sacharyna (E954), C7H5NO3S – organiczny związek chemiczny, imid kwasu o-sulfobenzoesowego stosowany jako sztuczny środek słodzący. Została odkryta w 1879 roku przez Ira Remsena i Constantina Fahlberga z Johns Hopkins University w USA.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wielu wypadkach doskonale oczyszczona sacharyna, nie mająca posmaku dawnej sacharyny, może smakowo zastąpić cukier.

Wiktionary

# sachem

wódz indiański

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wódz indiański

Wiktionary

Sachem – nowela autorstwa Henryka Sienkiewicza, opublikowana na łamach dziennika „Słowo” w 1883 (po powrocie pisarza z podróży po Stanach Zjednoczonych). W 1889 wydana została w Pismach Henryka Sienkiewicza (tom XIX).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podał ramię staremu Sachemowi i zaprowadził go pod sassafrasy, na brzeg Mississipi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaxɛ̃m|ˈsɛjt͡ʃɛ̃m|ˈsat͡ʃɛ̃m, AS: saχẽm|sei ̯čẽm|sačẽm

Wiktionary

# sachmet

w mitologii egipskiej: bogini, personifikacja niszczącej siły słońca, waleczności królewskiej i boskiej mocy chroniącej faraona; przedstawiana jako postać kobieca z głową lwicy

SJP.pl

Sechmet (Sachmet, Sachmis, Sekmet) – w mitologii egipskiej bogini wojny, zemsty i chorób, a także bogini opiekuńcza Dolnego Egiptu.

W dosłownym tłumaczeniu jej imię znaczy "Mocarna". Początkowo prawdopodobnie była to lokalna (z miejscowości Rehes) bogini nomu leontopolitańskiego (Dolny Egipt). W Memfis była małżonką Ptaha i matką Nefertuma. Czczona też, wraz z Hathor i Mut, w Karnaku.

Wikipedia

# sachs

Sachs – nazwisko występujące często w krajach niemieckojęzycznych, oznaczające człowieka pochodzącego z Saksonii.

Wikipedia

# sachsenhausen

[czytaj: zaksenhałzen]
1. osiedle w pobliżu Oranienburga (Niemcy);
2. hitlerowski obóz koncentracyjny, założony VIII 1936 w osiedlu Sachsenhausen

SJP.pl

Niemcy:

- Sachsenhausen – dzielnica Biedenkopf
- Sachsenhausen – dzielnica Oranienburga
- Sachsenhausen – dzielnica Waldeck
- Sachsenhausen – dzielnica Wertheimu
- Sachsenchausen – część gminy (Ortsteil) Am Ettersberg w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Weimarer Land

Inne:

- Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny

Zobacz też:

- Sachsenhausen-Nord
- Sachsenhausen-Süd

Wikipedia

# sacin

Sacin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego.

W latach 1954-1956 wieś należała i była siedzibą władz gromady Sacin, po przeniesieniu siedziby gromady i zmianie jej nazwy w gromadzie Rosocha. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wikipedia

# sacra

sakra (częściej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji

SJP.pl

# sacramentarium

[czytaj: sakramentarium] we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sakramentarz

SJP.pl

# sacramento

[czytaj: sakramento]
1. rzeka w USA;
2. pasmo górskie w USA;
3. miasto w USA

SJP.pl

Sacramento – stolica amerykańskiego stanu Kalifornia, siedziba hrabstwa Sacramento. Liczy 470 956 mieszkańców (2012), co czyni je szóstym pod względem wielkości miastem w Kalifornii. Sacramento jest gospodarczym i kulturalnym centrum obszaru metropolitalnego o tej samej nazwie, zamieszkiwanego przez 2 527 123 osób (2009) – czwartego ze względu na wielkość w stanie Kalifornia (ustępując Greater Los Angeles Area, San Francisco Bay Area i San Diego) i dwudziestego drugiego w całych Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku magazyn Time uznał Sacramento za najbardziej zintegrowane etnicznie i rasowo miasto amerykańskie.

Wikipedia

# sacrum

[czytaj: sakrum] sfera spraw świętych; to, co odnosi się do rzeczy świętych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sfera tego, co święte

Wiktionary

Sacrum (łac.) – sfera świętości, wokół której koncentrują się wierzenia, obrzędy i praktyki religijne. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia kultu religijnego – naczynia, święte księgi, szaty), istotom (król, kapłan), przestrzeniom (świątynia, wzniesienie), okresom (niedziela, czas postu, Wielkanoc itp.). Siedzibą sacrum może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość lub ją utracić. Przeciwieństwem sacrum jest profanum – przestrzeń przeznaczona dla niewtajemniczonych (profanów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Góra stanowiła sferę sacrum, do której nikt nie odważył się wstępować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsakrũm, AS: sakrũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakralizacja ż.

przym. sakralny

Wiktionary

# sącz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, pierwotna nazwa Starego Sącza

Wiktionary

Sącz to:

- Stary Sącz – to miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Stary Sącz.
- Nowy Sącz – to miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim
- Gmina Stary Sącz – to gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim
- Sandecja Nowy Sącz – wielosekcyjny klub sportowy z Nowego Sącza
- Okręg wyborczy Nowy Sącz – w wyborach do Sejmu nosi numer 14, a w wyborach do Senatu numer 13.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W średniowieczu Stary Sącz nazywany był tylko Sączem.

(1.1) Jadąc do klasztoru w Sączu, zahaczyli o leśniczówkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sądecczyzna ż., Sądecczanin m., Sądecczanka ż.

przym. sądecki

Wiktionary

# sączek

1. krążek bibuły lub naczynie oddzielające ciecz od osadu;
2. rurka stosowana przy odprowadzaniu wydzielin z ran lub jam ciała; dren;
3. rurka służąca do odprowadzania nadmiaru wód gruntowych; dren

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sak

(1.2) białystok. bluzka

(1.3) hist. ochrona na męskie genitalia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sak m.

Wiktionary

# sączka

rurka, zwykle gumowa lub metalowa, z bocznymi otworami albo taśma gazowa, gumowa, wprowadzana do rany lub jamy ciała w celu odprowadzenia zalegającej tam wydzieliny (ropy, wysięku, krwi)

SJP.pl

# sączkować

odprowadzać drenami nadmiar wydzielin z organizmu; drenować

SJP.pl

# sączkowo

Sączkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Przemęt.

Wikipedia

# sączkowy

przymiotnik od: sączek

SJP.pl

# sączów

Sączów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Bobrowniki.

W latach 1950–1954 miejscowość była siedzibą gminy Sączów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wikipedia

# saczuk

nazwisko

SJP.pl

# sączyć

1. popijać, pić powoli;
2. wydzielać powoli jakąś ciecz;
3. cedzić, filtrować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wysączyć)

(1.1) pić powoli, małymi porcjami

(1.2) wydzielać wolno ciecz

(1.3) wydobywać z siebie

czasownik przechodni niedokonany (dk. nasączyć, wsączyć)

(2.1) nalewać powoli; wlewać małymi porcjami

czasownik przechodni niedokonany (dk. odsączyć, przesączyć)

(3.1) oddzielać osad z zawiesiny; przepuszczać ciecz przez filtr

czasownik zwrotny niedokonany sączyć się (dk. wysączyć się)

(4.1) ciec powoli, kroplami, małymi porcjami

(4.2) wydobywać się powoli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wampir powoli sączył krew ze srebrnej czaszy.

(4.1) Woda zebrana w załamach na wierzchu skały, przedostając się z wolna i kropla po kropli przez jakąś szparę w sklepieniu jaskini, zaczęła wreszcie sączyć mu się na głowę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sączenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cedzić, wysączać

(1.2) wydzielać, wysączać

(1.3) wydzielać

(2.1) nasączać, wsączać

(3.1) cedzić, filtrować, odsączać, przesączać

(4.1) wyciekać

(4.2) wypływać

Wiktionary

# sączykufel

dawniej, żartobliwie: człowiek nadużywający alkoholu; wydmikufel, suszykufel

SJP.pl

# saczyn

Saczyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Godziesze Wielkie.

Wikipedia

# sączyńcowate

rodzina roślin z rzędu wrzosowców

SJP.pl

Sączyńcowate (Sapotaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wrzosowców (Ericales). Należą do niej w zależności od ujęcia systematycznego 53–63 rodzaje z ok. 1100 gatunkami. Rośliny te występują na obszarach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Na najwyższych szerokościach – w Maroku – rośnie argania żelazna. Przedstawiciele rodziny sięgają także stref umiarkowanych na obu półkulach na obu kontynentach amerykańskich. W Europie rośliny te nie występują naturalnie. Zasiedlają na ogół wilgotne lasy strefy międzyzwrotnikowej, rzadziej formacje typowe dla klimatu suchego. Do cech charakterystycznych należy występowanie związków kauczukowych w białym, rzadko żółtym lub niebieskim soku mlecznym oraz zalążnia górna podzielona na komory. Działki kielicha często występują w dwóch okółkach, podobnie pręciki. Zwykle okazałe i mięsiste owoce rozprzestrzeniane są przez duże zwierzęta.

Wikipedia

# sączyńcowaty

o cechach sączyńcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# sączyniec

tropikalne drzewo z rodziny sączyńcowatych, o jadalnych owocach i cennym, wytrzymałym drewnie cenionym w przemyśle meblarskim; sapodilla, pigwica

SJP.pl

# sąd

1. organ wymiaru sprawiedliwości;
2. zespół ludzi sądzących; sędziowie;
3. budynek, gdzie odbywają się rozprawy sądowe;
4. rozprawa sądowa; proces;
5. opinia w jakiejś sprawie; ocena, pogląd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

(1.2) praw. skład sędziowski (także jednoosobowy)

(1.3) pot. miejsce, budynek, w którym skład sędziowski rozpatruje pozwy lub akty oskarżenia

(1.4) opinia w jakiejś sprawie lub o osobie

(1.5) log. znaczenie zdania, które stwierdza określony stan rzeczy lub samo to zdanie;

(1.6) rozprawa sądowa, proces, sądzenie

Wiktionary

Sąd – we współczesnych demokratycznych systemach prawnych niezawisły organ państwowy, powołany do stosowania prawa w zakresie rozstrzygania sporów między podmiotami pozostającymi w sporze, a także decydowania o przysługujących uprawnieniach oraz dokonywania innych czynności określonych w ustawach lub umowach międzynarodowych. Wyposażony jest w atrybut niezawisłości (nie podlega innym organom władzy) i funkcjonuje w szczególnej, procesowej formie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) …wszystko w demokratycznym państwie zależy od niezawisłości sędziowskiej. Sąd zawisły to nie jest sąd. Dodał: może użyję zbyt wielkich słów, ale niezawisłości sędziowskiej musimy strzec jak źrenicy oka.

(1.3) Sąd w Grójcu mieści się przy ulicy Budowlanej.

(1.4) Twój sąd o Marku jest niesprawiedliwy.

(1.4) Jeżeli Werfel tak mówił, to się mylił. Nie radzę opierać się na jego sądach, choć uważam go za bardzo przydatnego człowieka […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃nt, AS: sõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sędzia m./ż., sędzina ż., osąd m., sądówka ż., rozsądek m., sądzenie n., osądzenie n., zasądzenie n., rozsądzenie n., rozsądzanie n.

czas. sądzić ndk., osądzić dk., zasądzić dk., rozsądzać ndk., rozsądzić dk.

przym. sądowy, sądny, rozsądny

przysł. sądowo, sądownie, rozsądnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trybunał

(1.4) opinia, pogląd, przekonanie, stwierdzenie

(1.6) rozprawa, proces, sądzenie

Wiktionary

# sadalmelik

Sadalmelik (arab.; Alfa Aquarii, α Aqr) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wodnika, odległa o około 523 lata świetlne od Słońca.

Wikipedia

# sadat

Geografia:

- Sadat – miasto w Egipcie, w muhafazie Synaj Północny, w północno-wschodniej części półwyspu Synaj, około 10 km na południe od wybrzeża Morza Śródziemnego
- Sadat – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej

Osoba:

- A. Sadat – polityk egipski, były prezydent tego kraju

Wikipedia

# sadcom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. komedia poruszająca poważne tematy, np. problemy psychiczne, życiowe porażki, nałogi itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oglądając sadcom na ogół nie śmiejemy się z niczego miłego ani niewinnego. Śmiejemy się z mechanizmów społecznej opresji, z mroków ludzkiej psychiki i z dominujących kodów kulturowych, wobec których bohaterowie sadcomów stoją niemal zawsze w kompletnej kontrze.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|sadcom.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) sadcom

źródła.

== sadcom (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) film. sadcom

odmiana.

(1.1) lp. sadcom; lm. sadcoms

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# saddam

imię męskie

SJP.pl

Saddam (arab. صدام, Ṣaddām) – imię męskie pochodzenia arabskiego. Wywodzi się z rdzenia Ṣ-D-M, oznaczającego "przeciwstawiać się".

Imię "Szaddam" pojawia się także w serii książek science-fiction Diuna, napisanej przed dojściem Saddama Husajna do władzy w Iraku. Imię Szaddam nosi Cesarz, rządzący galaktyką.

Znane osoby o tym imieniu:

- Saddam Husajn – były dyktator Iraku

Wikipedia

# sade

nazwisko, m.in. Donatien de Sade - pisarz francuski (1740-1814)

SJP.pl

Sade, Sade Adu (wym. [ʃɑːˈdeɪ]), właśc. Helen Folasade Adu (ur. 16 stycznia 1959 w Ibadanie) – brytyjska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna nigeryjskiego pochodzenia. Liderka i wokalistka grupy muzycznej Sade.

Wikipedia

# sądecczyzna

kraina historyczna w południowej Małopolsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna w południowej Małopolsce;

Wiktionary

Sądecczyzna (ziemia sądecka) – kraina historyczna w południowej Małopolsce obejmująca Kotlinę Sądecką, część Pogórza Karpackiego i Beskid Sądecki.

Jan Flis w pracy „Sądeczyzna i jej granice” (Rocznik Sądecki. 1939) do Sądecczyzny zaliczył obszar powiatu nowosądeckiego, wschodnią część limanowskiego oraz skrawki powiatów gorlickiego i brzeskiego. Obecnie jej nazwę używa się najczęściej w odniesieniu do powiatu nowosądeckiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spisz odpadł od Sądecczyzny i od państwa polskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sącz mrz., Sądeckie n.

przym. sądecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sądeckie

Wiktionary

# sądecki

przymiotnik od: Sącz (Nowy Sącz, Stary Sącz), Sądecczyzna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Sączem, dotyczący Sącza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sądeckim hospicjum powstanie drugi oddział dla osób przewlekle chorych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sącz m., Sądecczyzna ż.

Wiktionary

# sądeczanin

mieszkaniec Nowego lub Starego Sącza

SJP.pl

# sądeczanka

mieszkanka Nowego lub Starego Sącza

SJP.pl

# sądej

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Sądej – polski judoka
- Jakub Sądej – polski leśnik, przewodnik

Wikipedia

# sądek

regionalnie: naczynie na ciecz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. drewniane naczynie

Wiktionary

# sadełko

zdrobnienie od: sadło

SJP.pl

# sadhu

wędrowny asceta hinduski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. hinduski wędrowny asceta;

Wiktionary

Sadhu (dewanagari साधु, trl. sādhu) – hinduski wędrowny asceta, żyjący ściśle według zasad religii, często ze splecionymi włosami, zwanymi dżata. Dąży on swoim życiem do osiągnięcia wyzwolenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na marmurowych schodkach biegnących ku wodzie stoi pomarańczowy sadhu sypiąc na wodę okruszyny chlebowego placekacka.

Wiktionary

# sadki

zdrobnienie od: sad (ogród owocowy)

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 4 podstawowe

- Sadki – część miasta Malbork
- Sadki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Sadki
- Sadki – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Gościeradów
- Sadki – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Nowy Żmigród
- Sadki – kolonia wsi Aleksandrów w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
- Sadki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
- Sadki – przysiółek wsi Kossów w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Radków

Wikipedia

# sadkowice

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. wieś na Ukrainie

SJP.pl

- Sadkowice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Sadkowice
- Sadkowice – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Solec nad Wisłą
- Sadkowice – gmina wiejska w województwie łódzkim, w powiecie rawskim
- Sadkowice – wieś na Ukrainie w rejonie samborskim należącym do obwodu lwowskiego

Wikipedia

# sadkowicki

przymiotnik od: Sadkowice

SJP.pl

# sadkówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Sadkówka – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# sadkowski

nazwisko

SJP.pl

# sadlak

nazwisko

SJP.pl

# sadlik

nazwisko

SJP.pl

# sadlinecki

przymiotnik od: Sadlinki

SJP.pl

# sadlinki

wieś w Polsce

SJP.pl

Sadlinki – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Sadlinki przy drodze wojewódzkiej nr 532 i na trasie linii kolejowej 207 Malbork – Grudziądz.Miejscowość jest siedzibą gminy Sadlinki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# sadlisty

mający dużo sadła; tłusty, opasły

SJP.pl

# sadlno

Miejscowości w Polsce

- Sadlno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
- Sadlno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Trzebiatów
- Sadlno – osiedle Ząbkowic Śląskich

Wikipedia

# sadnik

narzędzie do robienia otworów w spulchnionej glebie w odpowiednich odstępach, używane przy sadzeniu roślin

SJP.pl

# sądny

1. sądny dzień - według chrześcijańskich wierzeń religijnych: dzień, w którym ma nastąpić Sąd Ostateczny; także w przenośni - rozgardiasz, awantura, zamieszanie;
2. w związku frazeologicznym "do sądnego dnia" - bardzo długo, w nieskończoność

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. dotyczący sądu, sądzenia

(1.2) daw. skrót|indyw.|indywidualny|indywidualny. taki, który powinien zostać osądzony

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąd mrz., sądownictwo n.

przym. sądowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sądowy

Wiktionary

# sadok

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Sadok – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, oznaczające "słuszny", "sprawiedliwy", "prawidłowy". Patronem tego imienia jest bł. Sadok, polski mnich z Sandomierza, zamordowany wraz z 48 towarzyszami w czasie najazdu Tatarów w 1259 lub 1260 roku.

Sadok imieniny obchodzi 2 czerwca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazywam się Sadok i jestem zdunem ze Skoczowa.

Wiktionary

# sądokracja

forma rządów, w której władza sądownicza nie podlega kontroli władzy ustawodawczej, wykonawczej i obywateli

SJP.pl

# sadomaso

potocznie:
1. sadomasochizm;
2. sadomasochistyczny, np. akcesoria sadomaso

SJP.pl

# sadomasochista

mężczyzna zaspokajający się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu

SJP.pl

# sadomasochistka

kobieta zaspokajająca się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu

SJP.pl

# sadomasochistyczność

cecha czegoś związanego z sadomasochizmem

SJP.pl

# sadomasochistyczny

→ sadomasochizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

Wiktionary

#### Patrz:

sadomasochizm

#### Powiązane:

rzecz. sadomasochizm m., sadomasochista m., sadomasochistka ż.

przysł. sadomasochistycznie

Wiktionary

# sadomasochizm

doznawanie rozkoszy płciowej przy zadawaniu albo odczuwaniu bólu; algolagnia

SJP.pl

Sadomasochizm – aktywność seksualna związana ze zniewoleniem, zadawaniem i doznawaniem bólu albo upokorzenia. W ramach sadomasochizmu wyróżnić można sadyzm i masochizm. Sadomasochizm jest fizycznym aspektem szerszego katalogu praktyk seksualnych jakim jest BDSM.

Wikipedia

# sądomir

dawne imię męskie

SJP.pl

# sadoś

nazwisko

SJP.pl

# sądosław

imię męskie

SJP.pl

# sadowa

przymiotnik od: sad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Czechach, w kraju hradeckim;

(1.2) geogr. wieś na Ukrainie;

Wiktionary

- Sadowa – wieś w Czechach, miejsce bitwy pod Sadową
- Sadowa – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie mohylowskim

Miejscowości w Polsce

- Sadowa – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
- Sadowa – wieś sołecka w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Łomianki
- Sadowa (Łososina Dolna)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. sadowski

Wiktionary

# sadoweński

przymiotnik od: Sadowne

SJP.pl

# sadowić

1. wskazywać komuś miejsce do siedzenia lub umieszczać na siedzeniu;
2. sadowić się - siadać wygodnie

SJP.pl

# sadowice

W Polsce

- Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Kondratowice
- Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie

Wikipedia

# sadowie

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 9, w tym 5 podstawowych

- Sadowie – część wsi Złotowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Sadowie – część wsi Luszowice w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Chrzanów
- Sadowie – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca
- Sadowie – część wsi Wrzawy w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
- Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Mierzęcice
- Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
- Sadowie – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie
- Sadowie – część wsi Chwałowice w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
- Sadowie – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski

Wikipedia

# sadowiec

skoczek sadowiec - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych; bezrąbek sadowiec

SJP.pl

Sadowiec – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

We wsi urodził się prof. Marian Gapiński – nestor polskiego pieczarkarstwa.

Wikipedia

# sadowisko

1. dawniej: siedziba, siedlisko;
2. w łowiectwie: tokowisko głuszców

SJP.pl

# sądówka

potocznie:
1. wezwanie do sądu;
2. zakład medycyny sądowej

SJP.pl

# sadowne

nazwa kilku miejscowości w Polsce

SJP.pl

Sadowne – wieś we wschodniej Polsce, w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie węgrowskim. Ma status sołectw. Jest siedzibą gminy Sadowne. Leży przy drodze krajowej nr 50.

Wikipedia

# sądownictwo

1. władza sądownicza w kraju;
2. ogół organów wymiaru sprawiedliwości w kraju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. ogół instytucji wymiaru sprawiedliwości

(1.2) praw. władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości

Wiktionary

Sądownictwo – oznacza z jednej strony władzę i funkcję wymiaru sprawiedliwości i obowiązującego orzecznictwa, z drugiej – ustrój sądów pewnej kategorii, bądź całego państwa lub społeczności międzynarodowej.

Sądownictwo jest jedną z trzech istotnych funkcji władzy państwowej (władza prawodawcza, wykonawcza i sądowa).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sąd m., sądownik m., sędzia m./ż.

czas. sądzić ndk., sędziować ndk.

przym. sądowniczy, sądowy, sądny

przysł. sądownie

Wiktionary

# sadowniczka

→ sadownik

SJP.pl

#### Patrz:

sadownik

# sądowniczy

dotyczący sądownictwa, sądzenia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący sądownictwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sądownictwo n., sądzenie n., sąd m., sędzia m.

przym. sędziowski

Wiktionary

# sądownik

pracownik sądownictwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która uprawia sad

(1.2) specjalista w dziedzinie zakładania i pielęgnowania sadów

(1.3) daw. dzierżawca sadu, przedsiębiorca kupujący owoce na drzewach w sadzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. roln. ciągnik o zmniejszonym rozstawie kół, przystosowany do wykorzystania w sadownictwie

(2.2) ogrod. niewielki ogródek (lub jego część) przeznaczona pod uprawę drzew i krzewów owocowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sadownik zebrał owoce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadowy mos., sad m., sadek m., sadzik m., sadowniczka ż., sadownictwo n., sadzenie n., posadzenie n., sadzeniak m.

czas. sadzić ndk., posadzić dk., zasadzać ndk., zasadzić dk., nasadzać ndk., nasadzić dk.

przym. sadowy, sadowniczy

Wiktionary

# sądowny

przestarzałe: sądowy

SJP.pl

# sądowo-śledczy

taki, który może wymierzać sprawiedliwość i prowadzić śledztwo

SJP.pl

# sądowoadministracyjny

przymiotnik

(1.1) przym. od sąd administracyjny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co do zasady postępowanie sądowoadministracyjne nie odbędzie się, jeśli dana sprawa nie była jeszcze rozpoznawana przez organ administracji publicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃ndɔvɔadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ, AS: sõndovoadmʹĩńistracyi ̯ny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) administracyjnosądowy

Wiktionary

# sadowski

przymiotnik od: Sadowa, Sadowie

SJP.pl

Sadowski (forma żeńska: Sadowska; liczba mnoga: Sadowscy) – polskie nazwisko szlacheckie. Nazwisko pochodzi (inaczej dla rodów posługujących się innymi herbami) od nazw wsi Sadowice, Sady, Sadowie. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 34 924 osoby.Różne rody Sadowskich posługują się różnymi herbami: Nałęcz, Lubicz, Drogomir (istnieją też inne herby, jednak na przestrzeni wieków zostały zapomniane).

Wikipedia

# sądowy

dotyczący sądu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z sądem (instytucją)

(1.2) związany z sądem (budynkiem)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jutro sędzina Maria wyda swój pierwszy wyrok sądowy.

(1.2) Parking sądowy znów jest całkowicie zajęty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃nˈdɔvɨ, AS: sõndovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąd mrz., sędzia mos. / ż., sądownictwo n., sądzenie n.

czas. sądzić ndk., osądzić dk.

przym. sądny

przysł. sądownie

Wiktionary

# sądrożyce

Sądrożyce – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Twardogóra.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Wikipedia

# saduceusz

arystokrata w stronnictwie polityczno-religijnym w starożytnej Judei, przeciwnik faryzeuszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. członek stronnictwa zawiązanego wokół arystokracji kapłańskiej i rodowej starożytnego Izraela istniejącego między II w. p.n.e. a I w. n.e. przeciwstawiającego się faryzeuszom, uznającego Torę pisaną za jedyne źródło objawienia i odrzucającego tradycję ustną;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli nawet niektórzy Żydzi skłaniali się do wiary w życie po śmierci, saduceusze przeciwnie, uczyli, że Biblii obcy jest taki pogląd […].

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saducejski

Wiktionary

# sadura

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bartek Sadura – polski gitarzysta i perkusista
- Halina Sadura – polska lekkoatletka
- Tadeusz Sadura – polski polityk, poseł na Sejm

Wikipedia

# sadurski

nazwisko

SJP.pl

# sady

ogród owocowy; obszar gdzie zasadzono drzewa lub krzewy owocowe

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 12, w tym 10 podstawowych

- Sady – część miasta Szczebrzeszyn
- Sady – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Marcinowice
- Sady – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Skierbieszów
- Sady – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Słubice
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
- Sady – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Niemodlin
- Sady – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Drohiczyn
- Sady – przysiółek wsi Węchadłów w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów
- Sady – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne
- Sady – osada w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

Wikipedia

# sadyba

siedziba, siedlisko, miejsce zamieszkania, osiedle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. miejsce zamieszkane, siedziba

(1.2) książk. prymitywny budynek znajdujący się na odludziu, odosobnione domostwo

Wiktionary

- Sadyba – osiedle w Warszawie
- Sadyba – osiedle w Katowicach
- Sadyba – osiedle w Płońsku
- Sadyba – Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur „Sadyba”

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Sadyba Dutkowskiego była to na pozór zwykła chata kmieca słomą poszyta, wapnem obielona, o małych oknach, pęcherzami zaciągniętych, sieni długiej a wąskiej, dzielącej ją na dwie części.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈdɨba, AS: sadyba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) domostwo, siedlisko, osada

(1.2) zagroda, hist. chutor

Wiktionary

# sadysta

1. osoba czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. osoba wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

(1.2) seks. człowiek odczuwający satysfakcję seksualną znęcając się nad partnerką lub partnerem

Wiktionary

Sadysta (ang. Captivity) – filmowy thriller z 2007 roku, koprodukcja amerykańsko-rosyjska, reżyserem którego jest Roland Joffé.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W obozie zasłynął jako sadysta, który dopuścił się wielu zbrodni na umieszczonych tam dzieciach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadomasochizm mrz., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

:: fż. sadystka ż.

przym. sadystyczny

przysł. sadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dręczyciel, okrutnik, zwyrodnialec

Wiktionary

# sadystka

1. kobieta czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. kobieta wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lubująca się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadysta m., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

przym. sadystyczny

przysł. sadystycznie

Wiktionary

# sadystycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sadystyczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsadɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: sadystyčʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sadystyczny

rzecz. sadyzm m., sadystyczność ż., sadysta m., sadystka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brutalnie, bezlitośnie, bestialsko, krwawo, okrutnie, niehumanitarnie, nielitościwie, niemiłosiernie

Wiktionary

# sadystyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sadystycznie

SJP.pl

# sadystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co sadystyczne; cecha tych, którzy są sadystyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż.

przym. sadystyczny

przym. sadystycznie

przysł. sadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brutalność, krwawość, okrutność, nieludzkość, nielitościwość, niemiłosierność, zezwierzęcenie, zdziczenie, zwyrodniałość

Wiktionary

# sadystyczny

→ sadyzm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

(1.2) seks. przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki

Wiktionary

#### Patrz:

sadyzm

#### Przykłady

(1.1) Gdy rozpoznano w nim olimpijczyka, trafił w ręce sadystycznego oprawcy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż., sadystyczność ż.

przysł. sadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okrutny, brutalny, bezlitosny, nieludzki, niemiłosierny

Wiktionary

# sadyzm

1. czerpanie przyjemności z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. dewiacja seksualna polegająca na wiązaniu satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

(1.2) psych. skłonność do znęcania się nad innymi

Wiktionary

Sadyzm – rodzaj zaburzenia seksualnego (parafilii), w którym jednostka odczuwa podniecenie seksualne w wyniku zadawania partnerowi fizycznego i psychicznego bólu oraz upokarzania go. Jego przeciwieństwem jest masochizm, dlatego związki sadomasochistyczne mogą stanowić źródło satysfakcji dla obu stron.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sadomasochizm mrz., sadysta mos., sadystka ż., sadystyczność ż.

przym. sadystyczny

przysł. sadystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bestialstwo, brutalność, okrucieństwo, zdziczenie, zwyrodnienie

Wiktionary

# sadz

1. skrzynia z otworami do przetrzymywania żywych ryb;
2. miejsce w łodzi rybackiej na złowione, żywe ryby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ryb. skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

(1.2) ryb. pojemnik z siatki używany do chowu łososi w przybrzeżnych wodach morskich

(1.3) ryb. w łodzi rybackiej: wydzielony obszar, pomieszczenie zawierające wodę służące do przechowywania złowionych ryb

Wiktionary

Sadz - urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Pozwala na krótkotrwałe przechowywanie żywych ryb.

Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sat͡s, AS: sac

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sadzowy

Wiktionary

# sadza

miałki proszek złożony z drobnych kryształków grafitu, powstały w wyniku niecałkowitego spalania lub termicznego rozkładu związków węgla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. od: sadzać

Wiktionary

Sadza (pot. kopeć) – produkt powstający w trakcie niepełnego spalania paliw i innych materiałów zawierających w swoim składzie chemicznym znaczne ilości węgla. Głównym, choć nie jedynym, składnikiem sadzy jest amorficzna postać węgla. Oprócz tego sadza zawiera zwykle drobne struktury grafitopodobne, niewielkie ilości fulerenów i struktur fulerenopodobnych oraz resztki spalanych substancji organicznych, np: tłuszcze i popiół.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Mikołaj jest święty i ma jakąś magię. Potrafi jeździć saniami, które ciągną renifery. Do mnie wszedł przez komin i był brudny od sadzy.

(1.1) Mokrzy, rozczochrani i usmoleni na całym ciele sadzami z komina, w migotliwym świetle płonących wokół ogarków musieliśmy istotnie wyglądać jak diabły, stroiliśmy przy tym miny w naszym pojęciu okropne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsad͡za, AS: saʒa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzielnik mos.

przym. sadzowy

Wiktionary

# sadzać

1. pomagać usiąść; wskazywać miejsce do siedzenia;
2. zamykać kogoś w więzieniu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. posadzić)

(1.1) umieszczać na miejscach siedzących

(1.2) pot. krym. umieszczać w więzieniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sadzawka ż., sadzanie n., sadzawka ż.

czas. przesadzać, przesiadać się, sadzić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sadowić, usadzać

(1.2) aresztować, osadzać

Wiktionary

# sadzak

kołek używany do robienia otworów w glebie przy sadzeniu roślin

SJP.pl

# sadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sadzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niesadzanie n.

czas. sadzać ndk.

Wiktionary

# sadzanka

sadzanka rumienica, sadzanka cesarska - gatunki motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

SJP.pl

# sadzarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. leśn. maszyna służąca do sadzenia roślin;

Wiktionary

Sadzarka – maszyna do mechanicznego sadzenia roślin bulwiastych (np. ziemniaków), cebulowych (np. tulipanów), rozsady (np. kapusty, selera, tytoniu, ryżu) oraz młodych drzewek.

Sadzarka jest wyposażona w redlice służące do wykonywania bruzd oraz w elementy zasypujące wysadzany materiał.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈd͡zarka, AS: saʒarka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sadzić ndk., wsadzić dk., zasadzić dk.

rzecz. sadzenie, sadzonka

Wiktionary

# sadzaweczka

mała sadzawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: sadzawka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsad͡zaˈvɛt͡ʃka, AS: saʒavečka

Wiktionary

# sadzawka

basen z wodą stanowiący ozdobną cześć budowli lub parku, w starożytności także do gromadzenia wody pitnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa polskich miejscowości;

Wiktionary

Sadzawka – wypełnione wodą niewielkie zagłębienie wykopane w gruncie, utworzone w rezultacie konkretnego zapotrzebowania społecznego lub gospodarczego na retencję wód stojących.

Materiał ziemny zgromadzony podczas budowy sadzawki stanowi zazwyczaj zagospodarowywany materiał odpadowy, bowiem nie jest surowcem wykorzystywanym gospodarczo, tak jak to ma miejsce w przypadku kopalin wydobywanych z wyrobisk powierzchniowych zajmowanych później przez zbiorniki poeksploatacyjne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pani Honorata mieszkała w Sadzawce do wojny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzawka ż., sadzenie n., sadzonka ż., sad m.

czas. sadzać ndk., sadzić ndk.

Wiktionary

# sadze

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach

SJP.pl

Sadz - urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Pozwala na krótkotrwałe przechowywanie żywych ryb.

Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura.

Wikipedia

# sadzeniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sadzeniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzeniak m.

Wiktionary

# sadzeniak

ziemniak przeznaczony do sadzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) roln. bulwa ziemniaka przeznaczona do sadzenia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈd͡zɛ̃ɲak, AS: saʒẽńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadownik mos./mrz., sadzenie n., sadzonka ż., sad m., sadzeniaczek mrz.

przym. sadzeniakowy

czas. sadzić

Wiktionary

# sadzeniakowy

przymiotnik od: sadzeniak

SJP.pl

# sadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sądzić.

Wiktionary

Sadzenie – czynność agrotechniczna w sadownictwie, ogrodnictwie, leśnictwie, polegająca na umieszczaniu sadzonek drzew, krzewów lub roślin w ziemi na obszarze przeznaczonym pod sad, plantację, park, zalesienie lub odnowienie lasu. Sadzonki przeznaczone do sadzenia są wcześniej wyjęte z gleby w szkółce lub z samosiewu.

Sposoby sadzenia

- ręcznie przy użyciu: motyki, szpadla, kostura sadzarskiego, dołownika itp. narzędzi
- mechanicznie przy użyciu sadzarek
- mechaniczno-ręczne

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sąd mrz., sędzia ż./mos.

Wiktionary

# sadzeniowy

związany z sadzeniem, nadający się do sadzenia

SJP.pl

# sadżi

w starożytnym Egipcie: epicki utwór prozaiczny zbliżony do noweli

SJP.pl

# sądzić

1. pełnić funkcję sędziego, rozpatrywać sprawę sądową;
2. oceniać, osądzać;
3. uważać, być zdania, mniemać;
4. przestarzale: przyznawać coś komuś (dziś tylko w wyrażeniu "coś jest komuś sądzone" - coś jest czyimś przeznaczeniem)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) mieć o czymś jakieś zdanie

czasownik zwrotny niedokonany sądzić się (dk. brak)

(3.1) prowadzić z kimś spór sądowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dostałem wezwanie do sądu. Będą sądzić mojego sąsiada za rzekome paserstwo.

(2.1) Co sądzisz o naszej nowej nauczycielce matematyki?

(3.1) Joanna długo sądziła się z byłym mężem o alimenty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: sõńʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sąd mrz., sędzia mos./ż., sędzina ż., sędziostwo n., odsądzenie n., odsądzanie n., osądzenie n., osądzanie n., posądzenie n., posądzanie n., przesądzenie n., przesądzanie n., przysądzenie n., przysądzanie n., rozsądzenie n., rozsądzanie n., wysądzenie n., zasądzenie n., zasądzanie n., sędziowanie n.

czas. odsądzić dk., odsądzać ndk., osądzić dk., osądzać ndk., posądzić dk., posądzać ndk., przesądzić dk., przesądzać ndk., przysądzić dk., przysądzać ndk., rozsądzić dk., rozsądzać ndk., wysądzić dk., zasądzić dk., zasądzać ndk., sędziować ndk.

przym. sądowy, sędziowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) myśleć, uważać

Wiktionary

# sadziec

bylina z rodziny złożonych, rosnąca w zaroślach nad brzegami wód

SJP.pl

Sadziec (Eupatorium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Jest bardzo trudny do klasyfikacji taksonomicznej i w różnych ujęciach bardzo zmienna jest liczba podawanych w jego obrębie gatunków – od około 40–45 do 126 i więcej – nawet bardzo szerokich ujęć obejmujących ok. 1200 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje wschodnią część Ameryki Północnej, Europę i wschodnią Azję. W Polsce dziko rośnie tylko sadziec konopiasty E. cannabinum (zarazem gatunek typowy rodzaju). Rośliny te występują na różnych siedliskach od wilgotnych i cienistych po suche i słoneczne.

Wikipedia

# sadzielnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. kominiarz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: saʒ́elʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadza ż.

Wiktionary

# sadzik

nazwisko

SJP.pl

# sadzikowski

nazwisko

SJP.pl

# sadziński

nazwisko

SJP.pl

# sadzone

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś

SJP.pl

# sadzoneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka sadzonka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potem, kiedy sadzoneczka urośnie, zmężnieje, to będzie próbowała zawładnąć niepodzielnie naszym ogrodem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzonka ż.

czas. posadzić dk., sadzić ndk., zasadzić dk.

Wiktionary

# sadzonka

1. młoda roślina wyhodowana z nasienia, do czasu jej przesadzenia; flanc, rozsada, flanca
2. pęd lub część pędu, korzenia albo liścia odcięte od rośliny macierzystej i przygotowane do sadzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina

(1.2) ogrod. wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu

(1.3) leśn. jednoroczne lub paroletnie drzewko przeznaczone do sadzenia lasu

Wiktionary

Sadzonka, odnóżka – fragment rośliny (część pędu, korzenia, liść lub jego część), zdolny do rozrostu w nową, w pełni funkcjonalną roślinę. Stosowanie sadzonek jest jednym ze sposobów rozmnażania wegetatywnego. Sadzonkowanie jest stosowane głównie w sadownictwie i innych działach ogrodnictwa. Czasem mianem sadzonek określa się także wyjęte z gleby i przygotowane do przesadzenia w inne miejsce siewki roślin.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Wanda kupiła trzynaście sadzonek pomidorów malinowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nka, AS: saʒõnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzarka ż., sadzeniak mzw., sadzenie n., sadzawka ż., Sadzawka ż.

:: zdrobn. sadzoneczka ż.

czas. sadzić ndk., zasadzić dk., posadzić dk.

przym. sadzonkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odnóżka, rozsada, szczep; gw-pl|Górny Śląsk|ablyger, ablyjger.

(1.2) flanca, flanc, rozsada

Wiktionary

# sadzonkowy

przymiotnik od: sadzonka (np. materiał sadzonkowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sadzonką, dotyczący sadzonki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sadzenie n., sadzonka ż.

Wiktionary

# sadzony

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: sadzić

przymiotnik

(2.1) kulin. o jajku: rozbity na patelnię i usmażony bez mieszania

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nɨ, AS: saʒõny

Wiktionary

# sadzowy

→ sadza, → sadz

SJP.pl

#### Patrz:

sadza, → sadz

# sadzulec

narzędzie ręczne używane do sadzenia odciętych pędów drzew, zwykle topolowych lub wierzbowych

SJP.pl

# sadzyk

siatka do przetrzymywania ryb

SJP.pl

# sadło

tkanka tłuszczowa odkładająca się wokół narządów wewnętrznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zwierzęca tkanka tłuszczowa

(1.2) przen. pot. tkanka tłuszczowa człowieka

(1.3) daw. słonina

Wiktionary

Sadło – tłuszcz trzewiowy świni, gromadzący się w otokach w okolicach przynerkowych. Sadło ma szerokie zastosowanie w kuchni. Wytopiony z sadła tłuszcz nazywany jest smalcem.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: zdrobn. sadełko n.

przym. sadłowaty

frazeologia.

obrosnąć w sadło / obrastać w sadło • nie dla psa kiełbasa, nie dla kota sadło • nie przybędzie sadła z cudzej sławy jadła • wie kot czyje sadło zjadł • zalać sadła za skórę / zalać gorącego sadła za skórę

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.3) zobtłum|słonina.

* białoruski: (1.1) сала n.

* kaszubski: (1.1) sadło n.

* łaciński: (1.1) arvina ż.; (1.3) arvina ż.

* szwedzki: (1.1) späck n.

* ukraiński: (1.1) сало n.

* wilamowski: (1.1) śmar n., šmār n., śmaor n.

źródła.

== sadło (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sadło

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsadwɔ, AS: sadu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. sadełko n.

przym. sadłowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: zdrobn. sadełko n.

przym. sadłowaty

frazeologia.

obrosnąć w sadło / obrastać w sadło • nie dla psa kiełbasa, nie dla kota sadło • nie przybędzie sadła z cudzej sławy jadła • wie kot czyje sadło zjadł • zalać sadła za skórę / zalać gorącego sadła za skórę

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.3) zobtłum|słonina.

* białoruski: (1.1) сала n.

* kaszubski: (1.1) sadło n.

* łaciński: (1.1) arvina ż.; (1.3) arvina ż.

* szwedzki: (1.1) späck n.

* ukraiński: (1.1) сало n.

* wilamowski: (1.1) śmar n., šmār n., śmaor n.

źródła.

== sadło (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sadło

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) tłëst

Wiktionary

# sadłowice

2 miejscowości w Polsce:

- Sadłowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
- Sadłowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Wojciechowice

Wikipedia

# sadłowo

- Sadłowo – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Rypin
- Sadłowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Sadłowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec
- Sadłowo – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Suchań

Wikipedia

# sadłowski

nazwisko

SJP.pl

# safakis

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe we wschodniej Tunezji

Wiktionary

Safakis (arab. ‏صفاقس‎, Şafāqiş, fr. Sfax) – miasto portowe na wschodnim wybrzeżu Tunezji, ośrodek administracyjny gubernatorstwa Safakis, nad zatoką Mała Syrta, 270 km na południowy wschód od Tunisu. W 2014 roku mieszkały w nim około 273 tysiące osób (2013). Drugie co do wielkości miasto kraju.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saˈfacis, AS: safaḱis

Wiktionary

# safandulstwo

brak energii; gnuśność

SJP.pl

# safanduła

(r. męski) niezaradny i mało energiczny mężczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek niezdarny, ślamazarny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przestań przyprowadzać tu tego safandułę i nie chcę, byś się z nim bawiła.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedojda, ciamajda, ciapa, fajtłapa, niezdara, fujara, oferma, niedołęga, gamoń; reg. śl. borok, ciućmok.

Wiktionary

# safandułowaty

mający cechy safanduły; niezdarny, ociężały, niedołężny

SJP.pl

# safandułowy

→ safanduła

SJP.pl

#### Patrz:

safanduła

# safar

imię męskie

SJP.pl

Safar (arab. صفر) jest drugim miesiącem kalendarza muzułmańskiego i tak jak wszystkie miesiące tego kalendarza jest ruchomy i przypada na różne pory roku. Podobno jego nazwa wywodzi się od żółtaczki, na którą to miano zapadać w porze roku przypadającej na miesiąc Safar przed reformą kalendarzową Mahometa, choć jest to tylko jedna z kilku hipotez. W tym miesiącu obchodzono kiedyś święto powrotu pielgrzymów z Mekki.

Wikipedia

# safari

1. karawany wyprawy myśliwskiej (lub innej) wraz z ludźmi, zwierzętami, wozami i sprzętem w Afryce Wschodniej;
2. styl ubierania się naśladujący stroje Europejczyków na wyprawach safari;
3. o ubraniu: mający taki fason, np. kostium safari;
4. samochód typu Tata Safari

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

(1.2) strój noszony w Afryce podczas safari (1.1)

(1.3) przen. długa ciężka podróż lub wyprawa wojenna

Wiktionary

Safari – wyprawa myśliwska, ewentualnie dłuższa podróż karawanowa w Afryce Wschodniej. Obecnie, wraz z rozwojem globalnej turystyki, coraz częściej terminem tym określa się formę zorganizowanego wypoczynku i rekreacji poprzez podziwianie i fotografowanie naturalnej przyrody, a zwłaszcza świata zwierząt w ich naturalnym środowisku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas safari podziwialiśmy stado słoni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈfarʲi, AS: safarʹi

Wiktionary

# safe

[czytaj: sejf] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safes

SJP.pl

Safe – album zespołu Collage wydany w 1996 roku nakładem wytwórni Ars Mundi. W 2003 Metal Mind Records wydał rozszerzoną wersję remasterowaną.

Wikipedia

# safes

[czytaj: sejfs] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safe

SJP.pl

# saffloryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

Wiktionary

Saffloryt – minerał z gromady arsenków. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od niem. Safflor (ang. Safflower = krokosz barwierski), nawiązuje do zastosowania tego minerału do wyrobu barwnika.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. safflorytowy

Wiktionary

# safian

skóra kozia wyprawiona garbnikami roślinnymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cienka, wyprawiona, kolorowo barwiona skóra kozia;

Wiktionary

Safian – cienka i miękka, wyprawiona garbnikami roślinnymi i barwiona skóra koźla lub barania, używana do oprawiania książek, w produkcji obuwia lub obić mebli itp. Etymologię wyrazu można wywodzić od ros.: safiàn, tur.: sachtijan, perskiego: sächtijān, w którym sächt oznacza mocny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozłożyliśmy się na skórach jelenich; rozesłano przed nami zamiast obrusa bawolą skórę, wyprawioną jak najdoskonalszy safian.

(1.1) Jedna tylko, panna Wanda, nie mogła usnąć. Była to śliczna dziewczyna o zielonych oczach. Wiedziała o swojej urodzie i obnosiła ją jak paw, ptak nadobny i nadobnie głupi. Uporczywie przynosiła Basi swój pamiętnik w safian oprawny i równie natarczywie prosiła o „protekcję”.

(1.1) Panowie Potoccy chcieli swego czasu, żebym z nim za granicę dla jego edukacyi jechał, żeby to pięknych manier przy mnie nabrał. Ale ja powiedziałem: „Nie pojadę właśnie dla jego niedbałości, bo on u żadnego buta dwóch uszu niema i w moichby się po dworach prezentował, a safian drogi”.

(1.1) Teraz nieznajoma przypomniała się bardziej w porę. Niebawem Balzac otrzymał nową przesyłkę ze stepów: książkę oprawną w zielony safian, „Naśladowanie Chrystusa”. Przyszło w chwili, gdy Balzac męczył się nad swoją powieścią „Lekarz wiejski”, wielokrotnie i mozolnie przerabianą, natchnioną duchem ewangelicznym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsafʲjãn, AS: safʹi ̯ãn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. safianowy

Wiktionary

# safianowy

wykonany, zrobiony z safianu

SJP.pl

# saficki

1. związany z Safoną;
2. strofa saficka - strofa występująca w poezji klasycznej i poezji polskiej XVI wieku, składająca się z trzech wierszy jedenastozgłoskowych i jednego pieciozgłoskowego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Safoną, dotyczący Safony

(1.2) książk. związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Safona ż., Safo ż., safizm m.

przym. Saficki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) lesbijski, lesbiański

Wiktionary

# saficzny

saficki

SJP.pl

# safin

nazwisko

SJP.pl

# safizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safonizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska

SJP.pl

Homoseksualność, homoseksualizm (z greki ὁμόιος homoios „taki sam, równy” oraz z łac. sexualis „płciowy”) – pociąg romantyczny, seksualny lub zachowanie seksualne pomiędzy osobami tej samej płci. Obok heteroseksualności i biseksualności jest jedną z trzech głównych orientacji psychoseksualnych w ramach kontinuum seksualnego.

Wikipedia

# safjan

nazwisko

SJP.pl

# saflor

roślina rosnąca na terenach półpustynnych w Azji i Indiach; krokosz barwierski

SJP.pl

# safo

gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych; safo długosterny, safo kometa

SJP.pl

Safo, safo długosterny, safo kometa (Sappho sparganurus) – gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae), zamieszkujący środkowo-zachodnią część Ameryki Południowej.

Systematyka i zasięg występowania

Wikipedia

# safona

(VII/VI w. p.n.e.), poetka grecka z Mityleny na wyspie Lesbos; Safo

SJP.pl

Safona, Safo, Sapfo (gr. Σαπφώ, łac. Sappho) – grecka poetka, żyjąca na przełomie VII i VI wieku p.n.e., przedstawicielka poezji lirycznej (liryka eolska).

Wikipedia

# safonizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska

SJP.pl

# safonka

lesbijka, homoseksualistka; trybada

SJP.pl

Lesbijka (rzadziej safonka lub trybada) – kobieta o orientacji homoseksualnej, czyli taka, która odczuwa romantyczny i seksualny pociąg do innych kobiet, i w oparciu o ten pociąg może budować własną tożsamość oraz zawierać trwałe związki z innymi kobietami, a także odczuwać przynależność do społeczności osób odczuwających ten pociąg.

Wikipedia

# safrane

[czytaj: safran] samochód typu Renault Safrane

SJP.pl

# safranina

zasadowy i kwasowy barwnik należący do barwników azynowych, dający jaskrawe wybarwienia bawełny i wełny

SJP.pl

Safranina – organiczny związek chemiczny, barwnik stosowany do barwienia tkanin, skóry, papieru i preparatów mikroskopowych.

Wikipedia

# safrol

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej lub lekko żółtej, oleistej cieczy, ekstrahowany z kory korzenia i owoców sasafrasa

SJP.pl

Wikipedia

# safronka

wieś w Polsce

SJP.pl

Safronka (niem. Saffronken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Janowiec Kościelny. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Napierkach.

Wikipedia

# sąg

4 metry sześcienne drewna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stos drewna o objętości 4 m³;

(1.2) pot. każdy stos drewna

Wiktionary

Sąg – rodzaj jednostki miary objętości drewna, która jest stosowana w leśnictwie oraz drzewnictwie. Każdy sąg zawiera stos drewna o objętości 4 m³(p) (metry przestrzenne) z jednego sortymentu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ojciec przywiózł z lasu trzy sągi drewna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sɔ̃ŋk, AS: sõŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. sięgać, sięgnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. gwara. sąga

Wiktionary

# saga

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

(1.2) utwór epicki opisujący historię jakiejś rodziny

Wiktionary

- saga – dzieło epickie

- Saga – powiat w Chinach
- Saga – miasto w Japonii
- Saga – prefektura w Japonii
- Saga – miejscowość w Katalonii
- Saga – kanadyjska grupa muzyczna
- Saga – szwedzka piosenkarka
- Saga – cesarz Japonii
- SAGA – kompleks białek u drożdży
- Saga – amerykańska seria komiksowa
- Saga – marka herbaty ekspresowej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Naukowcy odkryli rękopis islandzkiej sagi z XIII wieku.

(1.2) Ta powieść to barwna saga pewnej warszawskiej rodziny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaɡa, AS: saga

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sagowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. sagowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|isl|saga.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) saga

* arabski: (1) أسطورة

* baskijski: (1.1) saga; (1.2) saga

* bułgarski: (1.1) сага ż.

* islandzki: (1.1) saga

* słowacki: (1.1) sága ż.; (1.2) sága ż.

* szwedzki: (1.1) saga

źródła.

== saga (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|ˈsɑːɡə.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-saga.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. saga

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# sagaj

rodzaj sztyletu u ludów wschodnich i południowych

SJP.pl

# sagamihara

miasto w Japonii

SJP.pl

Sagamihara (jap. 相模原市 Sagamihara-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Kanagawa, na wyspie Honsiu. Ma powierzchnię 328,91 km². W 2020 r. mieszkały w nim 725 302 osoby, w 332 069 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 717 561 osób, w 302 652 gospodarstwach domowych). Sagamihara jest jednym z miast oznaczonych rozporządzeniem rządowym.

Wikipedia

# sagamiharski

→ Sagamihara

SJP.pl

#### Patrz:

Sagamihara

# sagan

duży garnek lub jego zawartość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. duże naczynie z miedzi bądź żelaza, w którym gotuje się wodę lub większe ilości jedzenia

(1.2) zawartość sagana (1.1)

(1.3) przen. pot. łeb, głowa

(1.4) gw-pl|Kraków. czajnik

Wiktionary

## Osoby

- Carl Sagan (1934–1996) – amerykański astronom, pisarz i popularyzator nauki
- Françoise Sagan (1935–2004) – pisarka francuska
- Iwona Sagan (ur. 1958) – polski geograf
- Jerzy Sagan (1928–1998) – polski aktor teatralny i filmowy
- Leontine Sagan (1889–1974) – austriacka aktorka oraz reżyser teatralna i filmowa
- Peter Sagan (ur. 1990) – słowacki kolarz
- Stanisław Sagan (ur. 1951) – polski prawnik
- Wiesław Sagan (ur. 1955) – polski urzędnik państwowy, wojewoda legnicki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szczepan stał znowu przy patelni, rondlach i saganach.

(1.2) We trzech zjedli sagan zupy.

(1.3) Idź stąd już, bo walnę cię w ten głupi sagan!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaɡãn, AS: sagãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. saganek m.

Wiktionary

# saganaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej

(1.2) kulin. greckie danie przygotowywane na patelni saganaki (1.1), najczęściej smażony, panierowany ser, czasem z krewetkami lub małżami, niekiedy flambirowany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z wakacji na Krecie przywiozłam sobie komplet czterech saganaki.

(1.2) Na przekąskę do ouzo zamówiliśmy saganaki i sałatkę z fetą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaɡãˈnaci, AS: sagãnaḱi

Wiktionary

# saganek

mały garnek, kociołek

SJP.pl

# saganowski

nazwisko

SJP.pl

- Bogusław Saganowski − polski piłkarz futsalowy i plażowy
- Marek Saganowski − polski piłkarz, reprezentant Polski

Wikipedia

# sagarmatha

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Mount Everest

Wiktionary

Mount Everest, Czomolungma (tyb. ཇོ་མོ་གླང་མ, ZWPY Qomolangma, Wylie Jo mo glang ma; nep. सगरमाथा, Sagarmāthā; chiń. upr. 珠穆朗玛峰; pinyin Zhūmùlǎngmǎ Fēng) – najwyższy szczyt Ziemi (8849 m n.p.m.[patrz niżej], podaje się też wysokość 8844 (pomiary chińskie) lub 8850 (pomiary amerykańskie)), ośmiotysięcznik położony w Himalajach Wysokich (Centralnych), na granicy Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej (Tybetu). Po chińskiej stronie objęty ochroną jako rezerwat biosfery pod nazwą Rezerwat Biosfery Czomolungmy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czytałem świetną książkę o wyprawie na Sagarmatha.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Czomolungma, Mount Everest, Qomolangma, Szczyt XV

Wiktionary

# sagatys

1. gatunek tkaniny, płótno farbowane na niebiesko z białymi punktami
2. tkanina lniana domowej roboty

SJP.pl

# sagem

produkt marki Sagem

SJP.pl

SAGEM (Société d’Applications Générales de l’Electricité et de la Mécanique – pol. Towarzystwo Ogólnych Zastosowań Elektryczności i Mechaniki) – francuskie przedsiębiorstwo, zajmujące się produkcją telefonów komórkowych, projektorów, kamer cyfrowych i innych urządzeń elektronicznych. Część przedsiębiorstwa zajmuje się produkcją elektronicznych urządzeń dla wojska. Obecnie firma Sagem znajduje się w grupie Safran.

Wikipedia

# sagenit

odmiana rutylu wykształcona w postaci igiełkowych mikroskopowych wrostków w innych minerałach, np. w biotycie

SJP.pl

# sagging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) moda na noszenie nisko opuszczonych spodni

Wiktionary

Sagging – sposób noszenia spodni, które zwisają tak, że górna część spodni znajduje się znacznie poniżej talii, czasami odsłaniając większą część majtek. Osoba nosząca obwisłe spodnie jest czasami nazywana „saggerem”, a w niektórych krajach praktyka ta jest znana jako „low-riding”.

Wikipedia

# sagitalny

szew sagitalny (szew strzałkowy) - spojenie kości ciemieniowych czaszki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. strzałkowy (biegnący w kierunku tył-przód)

Wiktionary

# sago

mączka z rdzenia niektórych palm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mączka otrzymywana z m.in. sagowców, także jej zamienniki z mąki np. kartoflanej;

Wiktionary

Sago – rodzaj mączki (skrobi) wyrabianej z wnętrza palmy sagowej Metroxylon sagu i niektórych sagowców. Stanowi podstawę wyżywienia ludności Nowej Gwinei i Moluków. W niektórych innych krajach tropikalnych jest ważnym, lecz nie podstawowym produktem żywnościowym.

Wikipedia

# sągolewski

nazwisko

SJP.pl

# sagowce

rząd roślin z gromady nagonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# sagowcowate

rodzina roślin z rzędu sagowców

SJP.pl

Sagowiec, cycas (Cycadaceae Pers.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych Cycadaceae. W obrębie rodzaju wyróżnianych jest ok. 100–110 gatunków, wliczając w to czasem wyodrębniany rodzaj Epicycas. Nazwa rodzajowa Cycas pochodzi od greckiego słowa Koikas oznaczającego „rodzaj palmy”, ze względu na fizyczne podobieństwo sagowców do palm, mimo braku bliskiego pokrewieństwa.

Wikipedia

# sagowcowaty

o cechach sagowcowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# sagowcowe

klasa roślin z gromady nagonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# sagowcowy

1. → sagowiec;
2. o cechach sagowcowych (klasa roślin)

SJP.pl

# sagowiec

1. rodzaj roślin z rodziny sagowcowatych;
2. przedstawiciel rzędu roślin z gromady nagonasiennych

SJP.pl

Sagowiec, cycas (Cycadaceae Pers.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych Cycadaceae. W obrębie rodzaju wyróżnianych jest ok. 100–110 gatunków, wliczając w to czasem wyodrębniany rodzaj Epicycas. Nazwa rodzajowa Cycas pochodzi od greckiego słowa Koikas oznaczającego „rodzaj palmy”, ze względu na fizyczne podobieństwo sagowców do palm, mimo braku bliskiego pokrewieństwa.

Wikipedia

# sagownica

drzewo z rodziny palm, z którego otrzymuje się gruboziarnistą kaszę

SJP.pl

Sagownica (Metroxylon Rottb.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje 7–8 gatunków. Palmy te pochodzą ze wschodnich Moluków i Nowej Gwinei oraz wysp Oceanii w zachodniej części Pacyfiku (Archipelag Bismarcka, Wyspy Salomona, Karoliny, Fidżi, Samoa, Vanuatu, Wallis i Futuna). Sagownica sagowa M. sagu rozprzestrzeniona została jako uprawiana i dziczejąca w Azji Południowo-Wschodniej. Są to rośliny monokarpiczne – zamierające po wydaniu owoców (które dojrzewają przez trzy lata), przy czym u części gatunków zamierają tylko poszczególne pnie, a rośliny kontynuują wzrost z odrostów. W naturze występują w lasach, często bagiennych i pływowych, w tych ostatnich rosnąc w formie gęstych, bezkłodzinowych zarośli.

Wikipedia

# sągowy

przymiotnik od: sąg

SJP.pl

# saguaro

gatunek sukulenta z rodziny kaktusowatych; karnegia olbrzymia

SJP.pl

Karnegia olbrzymia, saguaro (Carnegiea gigantea (Engelm.) Britton & Rose) – gatunek sukulenta z rodziny kaktusowatych, jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Carnegiea. Występuje w USA (Arizona, Kalifornia) i Meksyku (Sonora). W sąsiedztwie miasta Tucson w Arizonie znajduje się Park Narodowy Saguaro. Kaktus saguaro jest symbolem stanu Arizona.

Wikipedia

# sagum

najczęściej wełniana peleryna noszona w starożytnym Rzymie przez żołnierzy i imperatorów (purpurowa, haftowana złotem)

SJP.pl

Sagum (łac. săgŭm) – rzymskie okrycie wierzchnie, rodzaj krótkiego, ciepłego płaszcza lub narzutki.

Przez Rzymian uważany za ubiór celtycki lub germański, wykonany był z jednolitego kawałka grubej materii wełnianej. Otwarty z przodu, zarzucany na plecy i spinany na ramieniu zapinką, chronił przed niepogodą. Początkowo używany jako poślednie okrycie typowe dla niewolników i pasterzy, później stał się częścią składową żołnierskiego ubioru, służącą zwłaszcza podczas pełnienia warty i w marszu. Wskutek tego w wyrażeniach przysłowiowych oraz zwrotach potocznych używano go w znaczeniu symbolu wojny, przeciwstawnie do togi jako symbolu pokoju. W odróżnieniu od paludamentum noszony był przez wojskowych niższej rangi.

Wikipedia

# sagunto

miasto w Hiszpanii

SJP.pl

Sagunto (hiszp. wym. [saˈɣunto]), Sagunt (walenc. wym. [saˈɣunt]) – miasto we wschodniej Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Walencja, przy ujściu rzeki Paláncia do Morza Śródziemnego. Przedmieścia Walencji. Około 67 tys. mieszkańców.

Wikipedia

# sągwa

glista płaska z gatunku wirków

SJP.pl

# saha

Saha – wieś w Estonii, w prowincji Harju, w gminie Jõelähtme.

Wikipedia

# sahajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sajdacznik

SJP.pl

# sahajdaczny

hetman sahajdaczny - hetman w armii kozackiej, odpowiednik polskiego hetmana polnego

SJP.pl

Petro (Piotr) Konaszewicz, znany jako Konaszewicz-Sahajdaczny, ukr. Петро Конашевич-Сагайдачний (Petro Konaszewycz-Sahajdacznyj) herbu Pobóg (ur. 1570 w Kulczycach, zm. 20 kwietnia 1622 w Kijowie) – hetman kozaków rejestrowych.

Jeden z najwybitniejszych wodzów kozackich w XVII wieku. Jego wojska wsławiły się w bitwie pod Chocimiem w 1621. Konaszewicz wielokrotnie występował w obronie Rzeczypospolitej przed wojskami moskiewskimi i tureckimi.

Wikipedia

# sahajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sajdak

SJP.pl

Sajdak, sahajdak – wyposażenie łucznika służące do przenoszenia łuku i strzał.

Na sajdak składa się:

- łubia – futerał na łuk
- kołczan – futerał do przechowywania strzał do łuku, mieścił ich przeciętnie 24 szt.

Wikipedia

# sahara

pustynna i półpustynna kraina w Afryce, największa na Ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. pustynia w północnej Afryce;

Wiktionary

Sahara (z arab. صحراء ṣaḥrāʼ – „pustynia”) – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma powierzchnię ok. 9 200 000 km²), rozciągająca się na 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sahara znajduje się w północnej Afryce.

(1.1) Średniowieczny handel niewolnikami poprzez pustynię Saharę miał bardziej muzułmański charakter, chociaż i tutaj uczestniczyli w nim nie tylko wyznawcy islamu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈxara, AS: saχara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saharyjczyk mos., Saharyjka ż.

przym. saharyjski

Wiktionary

# saharyjczyk

mieszkaniec Sahary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec pustyni Sahara

(1.2) mieszkaniec państwa / terytorium Sahara Zachodnia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na prom wsiadło z nami kilkudziesięciu Saharyjczyków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sahara ż.

:: fż. Saharyjka ż.

przym. saharyjski

Wiktionary

# saharyjka

mieszkanka Sahary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sahary

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sahara ż.

:: fm. Saharyjczyk mos.

przym. saharyjski

Wiktionary

# saharyjski

przymiotnik od:
a) Sahara (pustynia w Afryce);
b) Sahara Zachodnia (kraj w Afryce);
c) Sahara Hiszpańska (dawna kolonia hiszpańska)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W saharyjskiej oazie Ghat, władze włoskie nakazują mu zawrócić i udać się do Aleksandrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈrɨjsʲci, AS: saχaryi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sahara ż., Saharyjka ż., Saharyjczyk mos.

przym. subsaharyjski

Wiktionary

# sahel

1. region geograficzny w Afryce;
2. region administracyjny w Burkina Faso;
3. region nadmorski w Tunezji

SJP.pl

Sahel, Sahel Tropikalny (arab. ‏ساحل‎ sāḥil, dosł. „wybrzeże, brzeg morski”) – region geograficzny w Afryce.

Sahel obejmuje obszar wzdłuż południowych obrzeży Sahary; rozciąga się od Senegalu po Erytreę, przez Mauretanię, Mali, Niger, Czad oraz Sudan. Teren ten cechuje się klimatem półsuchym, z porą wilgotną trwającą tylko w trakcie pory deszczowej, czyli ok. 2-3 miesięcy. W Sahelu występuje niedobór wody pitnej. Roczna suma opadów wynosi od 100 do 200 mm na północy, do ok. 300 mm na południu. Pora sucha trwa maksymalnie 10 miesięcy, roślinność głównie półpustynna i stepowa, na południu przechodząca w sawannę. Występuje koczownicze pasterstwo, głównie bydła; jedną z grup są Fulanie. Zbiera się tam gumę arabską. Obszar nawiedzany suszami, w 1968 roku nastąpiła szczególnie intensywna susza, która pociągnęła za sobą liczne straty w ludziach i gospodarce regionu.

Wikipedia

# sahib

1. w kolonialnych Indiach: pan;
2. w Indiach: osoba szlachetna, wysoko postawiona w hierarchii społecznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

Wiktionary

Sahib (z arab. „pan, władca”) – forma honoryfikacyjnaużywana w językach indyjskich.

W czasach kolonialnych w Indiach mianem sahibowie określano Europejczyków. W hindi słowo funkcjonuje jako tytuł grzecznościowy stawiany po nazwisku, imieniu lub tytule zawodowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oto do pokoju naszego wciska się chuda postać umundurowanego Hindusa (…) i recytuje słodkim głosem: — Mój sahib pyta sahiba, czy sahib życzy herbaty od mego sahiba?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaxʲip, AS: saχʹip

Wiktionary

# sahn

[czytaj: san] dziedziniec w meczetach, otoczony zwykle kolumnadą lub przybierający formę dziedzińca wewnętrznego krytego kopułą

SJP.pl

Sahn – dziedziniec meczetu, który otoczony jest kolumnowymi galeriami, a pośrodku znajduje się studnia, która służy do rytualnej ablucji.

Wikipedia

# said

seid, tytuł potomków Mahometa

SJP.pl

# saignant

[czytaj: seńJĄ] o mięsie: krwisty, półsurowy

SJP.pl

# saillant

Saillant – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 268 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 15 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Saillant plasuje się na 586. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 524.).

Wikipedia

# saimiri

rzadko: małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; sajmiri

SJP.pl

Sajmiri (Saimiri) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny sajmiri (Saimiriinae) w obrębie rodziny płaksowatych (Cebidae).

Wikipedia

# sainete

hiszpańska opera komiczna z XVIII wieku

SJP.pl

Wikipedia

# sainit

minerał, odmiana pirytu

SJP.pl

# saint-barthélemy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. adm. terytorium zależne Francji leżące w Małych Antylach zajmujące wyspę o tej samej nazwie i kilka mniejszych wysepek;

(1.2) geogr. wyspa leżąca w Małych Antylach

Wiktionary

Saint-Barthélemy (Wspólnota Saint-Barthélemy) – terytorium zależne Francji leżące w Małych Antylach zajmujące wyspę o tej samej nazwie oraz kilka mniejszych wysepek. Terytorium zostało utworzone 22 lutego 2007 roku, a do tego czasu było jedną z jednostek administracyjnych wchodzących w skład Gwadelupy. Jako część Gwadelupy, będącej regionem zamorskim Francji, Saint-Barthélemy wchodziło w skład Unii Europejskiej. Administracyjnie Saint-Barthélemy stanowi jedną gminę (commune de Saint-Barthélemy), która w czasach przynależności do Gwadelupy wchodziła w skład okręgu Saint-Martin i Saint-Barthélemy (Arrondissement de Saint-Martin-Saint-Barthélemy).

Wikipedia

# saint-cloud

[czytaj: sę klU] miasto we Francji

SJP.pl

Saint-Cloud – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Hauts-de-Seine. Przez miejscowość przepływa Sekwana. Mieści się na zachodnich przedmieściach Paryża, niecałe 10 kilometrów od centrum.

Według danych na rok 2012 gminę zamieszkiwało 29 436 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 3 894 osób/km². Wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Saint-Cloud plasuje się na 516. miejscu pod względem powierzchni.

Wikipedia

# saint-denis

[czytaj: sę deni]
1. miasto we Francji należące do zespołu miejskiego Paryża, leżące nad Sekwaną, ze słynną bazyliką i stadionem "Stade de France";
2. stolica Reunionu, departamentu zamorskiego Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

(1.2) geogr. miasto we Francji, w departamencie Sekwana-Saint-Denis; położone w północnej części aglomeracji paryskiej;

Wiktionary

## Lokalizacje

### Belgia

- Saint-Denis – dzielnica Mons
- Saint-Denis – dzielnica (section) gminy La Bruyère w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Namur
- Saint-Denis-Westrem – francuska nazwa miejscowości Sint-Denijs-Westrem

Wikipedia

# saint-exupéry

[czytaj: sęt-egzüpeRI albo sent-egz-ipeRI] nazwisko, m.in. Antoine Saint-Exupéry (1900-1944) - pisarz francuski

SJP.pl

Saint-Exupéry – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.

Wikipedia

# saint-germain-en-laye

miasto we Francji

SJP.pl

# saint-gobain

[czytaj: sę goBĘ] francuskie przedsiębiorstwo

SJP.pl

Saint-Gobain – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Aisne.

Według danych na styczeń 2014 roku gminę zamieszkiwały 2373 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 79,7 osób/km².

Wikipedia

# saint-louis

miasto w Senegalu

SJP.pl

- Saint Louis – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri, nazwane przez Francuzów na cześć patrona (imiennika) króla Francji.
- Saint-Louis – miasto w Senegalu
- Saint-Louis – region w Senegalu
- Saint Louis – dystrykt na Seszelach
- Saint Louis – jezioro w Kanadzie, w prowincji Quebec
- Saint-Louis – miasto we Francji, w Alzacji
- Saint-Louis – miasto we Francji, w Lotaryngii
- Saint-Louis – miasto na wyspie Reunion (terytorium zamorskim Francji)

Wikipedia

# saint-malo

[czytaj: sę maLO] miasto we Francji

SJP.pl

Saint-Malo (bret. Sant-Maloù) – otoczona murem miejscowość portowa i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Ille-et-Vilaine, położona na wschodnim brzegu rzeki Rance, nad jej ujściem do kanału La Manche.

Wikipedia

# saint-nazaire

Saint-Nazaire (wymowa sɛ̃-nazɛɾə; bret. Sant-Nazer) – miasto i gmina w północno-zachodniej Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Loara Atlantycka, położone nad ujściem Loary do Zatoki Biskajskiej.

Wikipedia

# saint-pierre

[czytaj: sę pje:r] stolica Saint-Pierre i Miquelon

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica francuskiego terytorium zależnego Saint-Pierre i Miquelon;

Wiktionary

Belgia:

- Saint-Pierre – dzielnica (section) gminy Libramont-Chevigny w Regionie Walońskim, w prowincji Luksemburg, w okręgu Neufchâteau
- Saint-Pierre-Capelle – francuska nazwa miejscowości Sint-Pieters-Kapelle

Francja:

- Saint-Pierre – gmina w regionie Alzacja
- Saint-Pierre – gmina w regionie Owernia
- Saint-Pierre – gmina w regionie Szampania-Ardeny
- Saint-Pierre – gmina w regionie Franche-Comté
- Saint-Pierre – gmina w regionie Midi-Pyrénées
- Saint-Pierre – gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże
- Saint-Pierre – miasto na Martynice
- Saint-Pierre – miasto na Reunionie
- Saint-Pierre-à-Arnes
- Saint-Pierre-d’Albigny
- Saint-Pierre-d’Allevard
- Saint-Pierre-d’Alvey
- Saint-Pierre-d’Amilly
- Saint-Pierre-d’Argençon
- Saint-Pierre-d’Arthéglise
- Saint-Pierre-d’Aubézies
- Saint-Pierre-d’Aurillac
- Saint-Pierre-d’Autils
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Exideuil
- Saint-Pierre-d’Eyraud
- Saint-Pierre-d’Irube
- Saint-Pierre-d’Oléron
- Saint-Pierre-de-Bailleul
- Saint-Pierre-de-Bat
- Saint-Pierre-de-Belleville
- Saint-Pierre-de-Bœuf
- Saint-Pierre-de-Bressieux
- Saint-Pierre-de-Buzet
- Saint-Pierre-de-Cernières
- Saint-Pierre-de-Chandieu
- Saint-Pierre-de-Chartreuse
- Saint-Pierre-de-Chérennes
- Saint-Pierre-de-Chevillé
- Saint-Pierre-de-Chignac
- Saint-Pierre-de-Clairac
- Saint-Pierre-de-Côle
- Saint-Pierre-de-Colombier
- Saint-Pierre-de-Cormeilles
- Saint-Pierre-de-Coutances
- Saint-Pierre-de-Curtille
- Saint-Pierre-de-Frugie
- Saint-Pierre-de-Fursac
- Saint-Pierre-de-Genebroz
- Saint-Pierre-de-Jards
- Saint-Pierre-de-Juillers
- Saint-Pierre-de-Lages
- Saint-Pierre-de-Lamps
- Saint-Pierre-de-Maillé
- Saint-Pierre-de-Manneville
- Saint-Pierre-de-Méaroz
- Saint-Pierre-de-Mésage
- Saint-Pierre-de-Mézoargues
- Saint-Pierre-de-Mons
- Saint-Pierre-de-Nogaret
- Saint-Pierre-de-Plesguen
- Saint-Pierre-de-Rivière
- Saint-Pierre-de-Salerne
- Saint-Pierre-de-Semilly
- Saint-Pierre-de-Soucy
- Saint-Pierre-de-Trivisy
- Saint-Pierre-de-Varengeville
- Saint-Pierre-de-Varennes
- Saint-Pierre-de-Vassols
- Saint-Pierre-de-la-Fage
- Saint-Pierre-dels-Forcats
- Saint-Pierre-des-Bois
- Saint-Pierre-des-Champs
- Saint-Pierre-des-Corps
- Saint-Pierre-des-Échaubrognes
- Saint-Pierre-des-Fleurs
- Saint-Pierre-des-Ifs
- Saint-Pierre-des-Ifs
- Saint-Pierre-des-Jonquières
- Saint-Pierre-des-Landes
- Saint-Pierre-des-Loges
- Saint-Pierre-des-Nids
- Saint-Pierre-des-Ormes
- Saint-Pierre-des-Tripiers
- Saint-Pierre-du-Bosguérard
- Saint-Pierre-du-Bû
- Saint-Pierre-du-Champ
- Saint-Pierre-du-Chemin
- Saint-Pierre-du-Fresne
- Saint-Pierre-du-Jonquet
- Saint-Pierre-du-Lorouër
- Saint-Pierre-du-Mesnil
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Palais
- Saint-Pierre-du-Perray
- Saint-Pierre-du-Regard
- Saint-Pierre-du-Val
- Saint-Pierre-du-Vauvray
- Saint-Pierre-en-Faucigny
- Saint-Pierre-en-Port
- Saint-Pierre-en-Val
- Saint-Pierre-en-Vaux
- Saint-Pierre-es-Champs
- Saint-Pierre-la-Bourlhonne
- Saint-Pierre-la-Bruyère
- Saint-Pierre-la-Cour
- Saint-Pierre-la-Garenne
- Saint-Pierre-la-Noaille
- Saint-Pierre-la-Palud
- Saint-Pierre-la-Rivière
- Saint-Pierre-la-Roche
- Saint-Pierre-la-Vieille
- Saint-Pierre-le-Bost
- Saint-Pierre-le-Chastel
- Saint-Pierre-le-Moûtier
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Viger
- Saint-Pierre-lès-Bitry
- Saint-Pierre-les-Bois
- Saint-Pierre-lès-Elbeuf
- Saint-Pierre-les-Étieux
- Saint-Pierre-lès-Franqueville
- Saint-Pierre-lès-Nemours
- Saint-Pierre-sur-Dives
- Saint-Pierre-sur-Doux
- Saint-Pierre-sur-Dropt
- Saint-Pierre-sur-Erve
- Saint-Pierre-sur-Orthe
- Saint-Pierre-sur-Vence
- Saint-Pierre-Aigle
- Saint-Pierre-Avez
- Saint-Pierre-Azif
- Saint-Pierre-Bellevue
- Saint-Pierre-Bénouville
- Saint-Pierre-Bois
- Saint-Pierre-Brouck
- Saint-Pierre-Canivet
- Saint-Pierre-Chérignat
- Saint-Pierre-Colamine
- Saint-Pierre-Église
- Saint-Pierre-Eynac
- Saint-Pierre-Lafeuille
- Saint-Pierre-Langers
- Saint-Pierre-Laval
- Saint-Pierre-Lavis
- Saint-Pierre-Montlimart
- Saint-Pierre-Quiberon
- Saint-Pierre-Roche
- Saint-Pierre-Tarentaine
- Saint-Pierre-Toirac

Wikipedia

# saint-simon

[czytaj: sę-s-iMĄ albo sen-s-iMON] nazwisko, m.in. Claude Saint-Simon (1675-1755) - francuski pamiętnikarz

SJP.pl

- Henri de Saint-Simon – socjalista utopijny
- Louis de Rouvroy, książę de Saint-Simon – francuski pisarz i autor Pamiętników
- Saint-Simon (Cantal) – francuska gmina w regionie Owernia
- Saint-Simon (Lot) – francuska gmina w regionie Midi-Pireneje
- Saint-Simon (Aisne) – francuska gmina w regionie Pikardia
- Saint-Simon (Charente) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes

Wikipedia

# saint-tropez

[czytaj: sę troPE] miasto we Francji

SJP.pl

Saint-Tropez (wym. [sɛ̃ tʁɔpe]) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var.

Według danych na rok 2006 gminę zamieszkiwało 5690 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 515 osób/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Saint-Tropez plasuje się na 121. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 664).

Wikipedia

# sainte-beuve

[czytaj: sęt bö:w] nazwisko, m.in. Charles Augustin Sainte-Beuve (1804-1869) - francuski krytyk literacki i poeta

SJP.pl

# sainte-chapelle

[czytaj: sęt szaPEL] gotycka kaplica zamkowa na wyspie Cité w Paryżu

SJP.pl

Sainte-Chapelle (pol. Święta Kaplica) – dwukondygnacyjna kaplica zamkowa położona w centrum dawnej siedziby królewskiej na wyspie Cité w Paryżu.

Ufundowana przez króla Francji Ludwika IX jako miejsce przechowywania cennych relikwii: Chrystusa, z koroną cierniową na czele, oraz świętych patronów Francji. Należy do cennych przykładów architektury gotyckiej ściśle zintegrowanej z gotyckim wystrojem z dziełami malarstwa ściennego i witrażowego oraz rzeźbami zawierającymi bogate treści ideowe podkreślające Chrystusa jako Najwyższego Króla, a co za tym idzie potęgę władzy monarszej we Francji. Swoim wyglądem nawiązuje do relikwiarzy skrzynkowych, powszechnych już w złotnictwie doby romanizmu. Jest przykładem sztuki dworskiej o wysokim znaczeniu dla rozwoju architektury sakralnej, stanowi wzór dla licznych gotyckich kaplic zamkowych w Europie Łacińskiej.

Wikipedia

# saintpaulia

bylina z rodziny gesneriowatych; sępolia, fiołek afrykański

SJP.pl

Sępolia (Saintpaulia H.Wendl.) – rodzaj bylin z rodziny ostrojowatych. Należy do niego 20 gatunków pochodzących z Afryki.

Wikipedia

# saintsimonistka

→ saintsimonista

SJP.pl

#### Patrz:

saintsimonista

# saintsimonizm

Saintsimonizm – doktryna filozoficzno-społeczna powstała w pierwszej połowie XIX wieku, doktryna postuluje ustalenie nowej struktury społecznej, w której zniesione byłoby prawo dziedziczenia i obowiązywałaby zasada "każdemu według zdolności". Saintsimonizm stanowi jeden z nurtów socjalizmu utopijnego. Twórcą doktryny jest Henri de Saint-Simon, francuski historyk, filozof, wolnomularz, industrialista, socjalista utopijny oraz jeden z prekursorów socjologii, jego idee propagowane były w pismach takich jak l'Industrie, La politique, i L'Organisateur.

Wikipedia

# sainz

[czytaj: sajnc] nazwisko

SJP.pl

# saipan

[czytaj: sajpan] wyspa wulkaniczna na Oceanie Spokojnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

(1.2) adm. okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;

Wiktionary

Saipan – największa wyspa Marianów Północnych (terytorium zależne USA) położona w zachodniej części Oceanu Spokojnego, około 200 km na północ od Guam. Znajduje się tu stolica terytorium – Capitol Hill. Wyspa stanowi, wraz z wyspą Aguijan jeden z okręgów administracyjnych Marianów Północnych – Saipan.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na Saipanie leży Capitol Hill, stolica Marianów Północnych.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* arabski: (1.1) سايبان (1.2) ;سايبان

* bułgarski: (1.1) Сайпан; (1.2) Сайпан

* czeski: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* esperanto: (1.1) Saipano; (1.2) Saipano

* francuski: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* hebrajski: (1.1) סאיפאן (1.2) ;סאיפאן

* hiszpański: (1.1) Saipán; (1.2) Saipán

* japoński: (1.1) サイパン島; (1.2) サイパン島

* litewski: (1.1) Saipanas; (1.2) Saipanas

* niderlandzki: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* niemiecki: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* rosyjski: (1.1) Сайпан; (1.2) Сайпан

* szwedzki: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

* włoski: (1.1) Saipan; (1.2) Saipan

źródła.

== Saipan (język szwedzki.) ==

thumb|Saipan (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Saipan

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# saj

nazwisko

SJP.pl

# sajan

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny

SJP.pl

Sajan (wł. saione od saio – płaszcz żołnierski, habit) – rodzaj kaftana, ubiór męski rozpowszechniony w epoce renesansu.

Powstały we Włoszech we wczesnym okresie renesansu, podstawowy wierzchni ubiór męski, nakładany na cienką koszulę (zwykle z niewielkimi kryzami wokół szyi i dłoni). Był rodzajem długiego kaftana bądź sukni z szerokim kwadratowym wycięciem (dekoltem) u góry, z reguły do pasa obcisłej, z doszytą, krótką, fałdzistą spódniczką (baskiną) z klinów, sięgającą do połowy uda. Jego szerokie bufiaste rękawy obciśnięte były wąskimi taśmami w połowie ramienia i w dolnej części przedramienia. Ubiór ten zdobiono szerokimi naszywanymi pasami z wzorzystej tkaniny lub haftu.

Wikipedia

# sajański

przymiotnik od: Sajany

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sajanami, dotyczący Sajanów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sajany nmos.

Wiktionary

# sajany

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny

SJP.pl

Sajany – system górski w Azji położony w większej części na terytorium Rosji oraz w małej części na terytorium Mongolii. Rozciąga się od Ałtaju na zachodzie do jeziora Bajkał na wschodzie.

Sajany są górami fałdowymi powstałymi w orogenezie kaledońskiej, a kilkakrotnie odmładzanymi w hercyńskiej i alpejskiej. Zbudowane z prekambryjskich skał zmetamorfizowanych (gnejsy, łupki krystaliczne, kwarcyty) i dolnopaleozoicznych skał osadowych (łupki, piaskowce, margle) z częstymi intruzjami granitów.

Wikipedia

# sajchania

rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów

SJP.pl

Sajchania (Saichania) – rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji.

Wikipedia

# sajczyce

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Sajczyce – osada leśna wsi Stańków, w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
- Sajczyce – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin

## Inne

- Sajczyce – zniesiona osada leśna w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm

Wikipedia

# sajda

miasto w Libanie; Sydon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Libanie, Sydon

Wiktionary

Biologia:

- Sajda – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
- sajda, inaczej sajka, dorszyk polarny (Boreogadus saida) – ryba z rodziny dorszowatych

Geografia:

- Sajda – inaczej Sydon – miasto w Libanie
- Sajda – miasto w Syrii, w muhafazie Dara
- Sajda – miejscowość w Syrii, w muhafazie Al-Kunajtira
- Sajda – wieś w Palestynie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Karawana zmierzała do Sajdy nad Morzem Śródziemnym.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Sydon

Wiktionary

# sajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sahajdacznik

SJP.pl

# sajdaczny

przmiotnik od: sajdak

SJP.pl

# sajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sahajdak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kołczan na strzały,

Wiktionary

- Sajdak – szczyt w Górach Wałbrzyskich
- sajdak – futerał na łuk i strzały

osoby o nazwisku Sajdak

- Dariusz Sajdak
- Jan Sajdak
- Wiesław Sajdak – polski pięcioboista nowoczesny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To wówczas znalazły się w Polsce wspaniałe końskie rzędy, kobierce, dywany, różnego rodzaju uzbrojenie ochronne, łuki z sajdakami, broń palna i sieczna - w tym również tureckie i perskie szable.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tuł, sahajdak, kołczan

Wiktionary

# sajerz

indywidualizm: rzemieślnik zajmujący się wyrobem sai (włoskiej, cienkiej, lekkiej materyjki, modnej w dobie renesansu)

SJP.pl

# sajewicz

nazwisko

SJP.pl

# sajgon

slangowo:
1. bezład, chaos;
2. awantura, bijatyka; rozróba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);

(1.2) geogr. rzeka w Wietnamie;

Wiktionary

- Sajgon (obecnie Ho Chi Minh) – miasto w Wietnamie
- Sajgon – stacja kolejowa w ww. mieście
- Sajgon – rzeka w Wietnamie
- Sajgon – amerykański dramat wojenny z 1988 roku
- „Sajgon” – nieoficjalna nazwa kawiarni funkcjonującej w latach 1964–1989 przy leningradzkiej restauracji „Moskwa”

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Był naocznym świadkiem pośpiesznej ewakuacji Amerykanów z Sajgonu pod koniec wojny wietnamskiej.

(1.2) Rzeka Sajgon uchodzi do Morza Południowochińskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sajgon m., sajgończyk mos., sajgonka ż.

przym. sajgoński

Wiktionary

# sajgończyk

mieszkaniec Sajgonu (nazwa wietnamskiego miasta Ho Chi Minh do roku 1976)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sajgonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas wycieczki będzie można skosztować ulubionych potraw sajgończyków i poobserwować ich życie codzienne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sajgon m., sajgon m.

:: fż. sajgonka ż.

przym. sajgoński

Wiktionary

# sajgonka

1. potrawa kuchni wietnamskiej, nieduży naleśnik z ciasta ryżowego nadziewany mięsem i warzywami;
2. mieszkanka Sajgonu (nazwa wietnamskiego miasta Ho Chi Minh do roku 1976)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sajgonu

(1.2) kulin. ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

Wiktionary

Sajgonki, krokiety wiosenne, naleśniki wiosenne (chiń. 春卷; pinyin chūn juǎn; wiet. chả giò, wersja smażona (na północy Wietnamu: nem), wersja niesmażona: gỏi cuốn) – popularne danie kuchni chińskiej oraz kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jedną sajgonką nikt się jeszcze nie najadł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sajˈɡɔ̃nka, AS: sai ̯gõnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sajgon mrz., sajgon mrz., sajgończyk mos.

przym. sajgoński

Wiktionary

# sajgoński

przymiotnik od: Sajgon

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sajgon mrz., sajgończyk mos., sajgonka ż.

Wiktionary

# sajka

ryba z rodziny dorszowatych; dorszyk polarny

SJP.pl

Sajka, dorszyk polarny, sajda (Boreogadus saida) – gatunek morskiej ryby dorszokształtnej z rodziny dorszowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Boreogadus. Poławiany gospodarczo. Lokalnie wykorzystywany jest jako karma dla psów zaprzęgowych.

Wikipedia

# sajkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# sajkowiec

środowiskowo: przedstawiciel subkultury młodzieżowej aktywnej w Polsce w latach 1981-85, noszący długą grzywkę zaczesaną na bok i bardzo eleganckie ubranie; popers, poppers

SJP.pl

# sajkowski

nazwisko

SJP.pl

# sajmiri

małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; saimiri

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. mała małpa występująca w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej;

Wiktionary

Sajmiri (Saimiriinae) – podrodzina ssaków naczelnych z rodziny płaksowatych (Cebidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolor futra na grzbiecie sajmiri przypomina brudną oliwkę.

Wiktionary

# sajno

nazwa dwóch jezior w Polsce

SJP.pl

2 jeziora w Polsce:

- Sajno – jezioro na Równinie Augustowskiej, w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Augustów;
- Sajno – jezioro na Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz

Wikipedia

# sajonara

z japońskiego: do widzenia, żegnaj; sayonara

SJP.pl

# sajówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Sajówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sławatycze.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Sławatycze. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 107 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Różańcowej w Sławatyczach. Wyznawcy prawosławia należą do parafii św. Anny w Międzylesiu.

Wikipedia

# sajra

mała ryba morska z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

Sajra (Cololabis saira) – gatunek drapieżnej, morskiej ryby z rodziny makreloszowatych (Scomberesocidae).

Wikipedia

# sajudis

litewski ruch społeczno-polityczny

SJP.pl

Sąjūdis, właśc. Lietuvos Persitvarkymo Sąjūdis (pol. „Litewski Ruch na rzecz Przebudowy”) – litewska organizacja polityczna, założona na zjeździe 3 czerwca 1988 roku w siedzibie Litewskiej Akademii Nauk jako ugrupowanie popierające pieriestrojkę („przebudowę”), reformę społeczno-ekonomiczną zainicjowaną w Związku Radzieckim przez jego przywódcę, Michaiła Gorbaczowa. Na czele organizacji stał Vytautas Landsbergis. Skupiając litewską inteligencję, Sąjūdis od początku wysuwał postulaty odrodzenia narodowego, a następnie suwerenności Litwy (wówczas jednej z republik radzieckich). Zjazd założycielski Sąjūdisu odbył się w dniach 22–23 października 1988 roku. Podczas jego trwania uchwalono program i statut oraz wybrano władze. Ruch w swoim programie domagał się: suwerenności politycznej, gospodarczej i kulturalnej Litwy, zagwarantowania praw człowieka i obywatela, przeprowadzenia trójpodziału władz w państwie, pluralizmu partyjnego, stworzenia narodowego systemu oświaty, ochrony środowiska naturalnego, zniesienia monopolu państwa w dziedzinie kultury, zwrócenia Kościołowi katolickiemu jego majątku oraz rozszerzenia własności indywidualnej na środki produkcji.

Wikipedia

# sak

1. sieć na ryby w kształcie worka;
2. sidło, potrzask na ptaki;
3. przenośnie: pułapka, potrzask;
4. przestarzale: torba podróżna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ryb. sieć na ryby w formie worka rozpiętego na kabłąkach;

(1.2) sidło na ptaki

(1.5) daw. rodzaj lekkiego płaszcza męskiego

(1.6) daw. długi kaptur noszony przez bractwa religijne

(1.7) daw. wyprawiona skóra cielęca

Wiktionary

Sak (od ang., niem. sack – worek), (po staropolsku żoch) – sieć na ryby w kształcie worka, rozpiętego na obręczach. Wykorzystuje się głównie w rybołówstwie jeziorowym. Saki często używane są przez kłusowników.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sak, AS: sak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakwa ż., sakiewka ż., sakpalto n.

:: zdrobn. saczek m.

przym. sakowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. czyżyniec.

(1.3) wór, worek, miech, torba

(1.5) sakpalto

Wiktionary

# sakai

miasto w Japonii

SJP.pl

- Sakai – miasto japońskie w prefekturze Ōsaka.
- Sakai – miasto japońskie w prefekturze Fukui.
- Sakai – jeden z japońskich rodów.
- Prowincja Sakai – historyczna prowincja w Japonii.
- Izumi Sakai – japońska piosenkarka J-popowa i autorka tekstów.
- Sakai Project – jest to otwarte oprogramowanie, które tworzone jest i utrzymywane przez społeczność

Wikipedia

# sake

rodzaj wódki wyrabianej z ryżu, kojarzony z Japonią

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) spoż. japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

Wiktionary

Sake (jap. 日本酒 nihon-shu; dosł. "japoński trunek") – tradycyjny japoński napój alkoholowy przygotowywany z ryżu. Powstaje poprzez fermentację ryżu skażonego wcześniej grzybem Aspergillus oryzae. Zawartość alkoholu mieści się w granicach 13–17%. W języku japońskim, słowo sake (酒) odnosić się może do różnych napójów alkoholowych: tych rdzennych, ale także do piwa, whisky, czy wina.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (Mistrz Sugino) wieczorami lubił usiąść w gronie uczniów i przy sake śpiewał ballady samurajskie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsakɛ, AS: sake

Wiktionary

# saki

drobna małpa szerokonosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. rodzaj gry towarzyskiej

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: sak

Wiktionary

- Saki, właściwie Hector Hugh Munro – pisarz angielski
- Gökhan Saki – turecki kick-boxer
- saki (Pithecia) – rodzaj ssaków naczelnych
- saki, małpeczki (Pitheciinae) – podrodzina małp szerokonosych
- Saki – japońska manga

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nawet i ci, którzy bez pieniędzy, tylko dla rozrywki chcieli się zabawić, porzucili dawniejsze saki, szachy i warcaby jako żmudne i melancholiczne, a wzięli się do kart.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) ebaki

Wiktionary

# sakieweczka

zdrobnienie od: sakiewka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sakiewka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakiewka ż.

Wiktionary

# sakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# sakiewka

woreczek na pieniądze; sakwa, kiesa, trzos, trzosik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podłużny woreczek na pieniądze;

Wiktionary

- sakiewka – podłużny woreczek na pieniądze
- Sakiewka – opowiadanie Honoriusza Balzaka (1832)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. sak mrz., sakwa ż., sakieweczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kabza, kaleta, kaletka, kiesa, kieska, mieszek, sakwa, trzos

Wiktionary

# sakijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sakami, dotyczący Saków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język sakijski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sakowie lm m.

Wiktionary

# sakkara

Sakkara (‏سقارة,‎ wymowa egipska [sɑʔˈʔɑːɾɑ]) – miejscowość w Egipcie położona na południe od Kairu i na zachód od Memfis. Nazwa pochodzi od Sokara (Sokarisa), bóstwa opiekującego się nekropolią.

Wikipedia

# sakla

chata górali kaukaskich o płaskim dachu zbudowana z kamienia, drewna lub gliny

SJP.pl

Sakla – wieś w Estonii, w prowincji Sarema, w gminie Valjala.

Wikipedia

# saklawi

1. odmiana konia arabskiego o zwartej, mocnej budowie;
2. koń tej odmiany

SJP.pl

# sakmar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;

Wiktionary

Sakmar (ang. Sakmarian)

- w sensie geochronologicznym – drugi wiek cisuralu (perm), trwający około 10 milionów lat (od 294,6 ± 0,8 do 284,4 ± 0,7 mln lat temu). Sakmar jest młodszy od asselu a starszy od artinsku.

- w sensie chronostratygraficznym – drugie piętro cisuralu, leżące powyżej asselu a poniżej artinsku. Stratotyp dolnej granicy sakmaru nie został jeszcze zatwierdzony. Dolna granica oparta jest na pierwszym pojawieniu się konodonta Sweetognathus merrelli.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsakmar, AS: sakmar

Wiktionary

# sakmara

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Wiktionary

Sakmara (ros. Сакмара) – rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu.

Rzeka ma swoje źródło na wschodnich zboczach pasma górskiego Urałtau (część Uralu Południowego). Jej długość wynosi 798 km, a powierzchnia dorzecza – 30 200 km². Rzeka zamarza w okresie od listopada do kwietnia, a od kwietnia do czerwca wylewa. W dolnym biegu jest żeglowna. Jej głównymi dopływami są Ziłair, Bolszoj Ik i Sałmysz.

Wikipedia

# sako

polski język automatycznego programowania obliczeń numerycznych, stosowany w maszynach matematycznych

SJP.pl

Sako – siedzisko w postaci worka wypełnionego kulkami z polistyrenu. Jego cechą charakterystyczną jest to, że dopasowuje się do kształtu ciała.

Mebel został stworzony w 1968 roku przez trzech włoskich projektantów: Piero Gattiego, Cesare'a Paoliniego i Franco Teodoro. Zainspirowali się oni workami na liście i nazwali swój projekt Sacco (wł. worek). Następnie zaprezentowali go firmie Zanotta, która w kolejnym roku wprowadziła go na rynek. Sako według oryginalnego projektu znajduje się na ekspozycjach m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku i Centrum Pompidou w Paryżu jako ikona modernistycznego designu.

Wikipedia

# sakowate

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Sakowate (Pitheciidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych Nowego Świata z infrarzędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca gatunki określane nazwami titi, saki i uakari, wcześniej zaliczane do rodziny płaksowatych (Cebidae).

Wikipedia

# sakowaty

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# sakowicz

nazwisko

SJP.pl

Sakowicz:

- Adam Maciej Sakowicz (zm. 1662) – wojewoda smoleński, marszałek Trybunału Głównego Wielskiego Księstwa Litewskiego
- Alicja Sakowicz (ur. 1988) – polska lekkoatletka
- Andrzej Sakowicz (XX–XXI w.) – polski prawnik karnista
- Anna Sakowicz (ur. 1972) – polska dziennikarka i pisarka
- Antoni Sakowicz (1895–1982) – sowiecko-białoruski żołnierz, generał Ludowego Wojska Polskiego
- Bohdan Andruszkowicz Sakowicz (zm. 1491) – bojar litewski, działacz polityczny
- Eugeniusz Sakowicz (ur. 1958) – polski teolog katolicki, religioznawca
- Helena Sakowiczówna (Sakowicz) – polska harcerka
- Joanna Sakowicz (ur. 1984) – polska tenisistka
- Kasjan Sakowicz (1578–1647) – działacz cerkiewny, teolog, pisarz polemista
- Kazimierz Sakowicz (1899–1944) – polski dziennikarz, oficer i członek ruchu oporu
- Krystyna Sakowicz (ur. 1950) – polska pisarka
- Krzysztof (Chryzant Sakowicz; 1833–1897) – rosyjski mnich prawosławny
- Mateusz Sakowicz (XX–XXI w.) – polski dyplomata
- Stanisław Roman Sakowicz (1896–1969) – polski ichtiolog
- Stanisław Stanisławowicz Sakowicz (XVI w.) – sędzia ziemski oszmiański
- Wacława Cumft-Sakowiczowa (1896–1987) – polska pianistka
- Wasil Sakowicz (ur. 1949) – białoruski polityk i dyplomata

Wikipedia

# sakówko

Sakówko – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk. Wieś jest siedzibą sołectwa Sakówko, w skład którego wchodzi również miejscowość Pólko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Wikipedia

# sakowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Helmut Sakowski – niemiecki pisarz, dramaturg, członek parlamentu
- Juliusz Sakowski – polski dyplomata, wydawca, felietonista i eseista

Wikipedia

# sakowy

przymiotnik od: sak (sieć na ryby w kształcie worka), np. sieć sakowa

SJP.pl

# sakpalto

dawny męski płaszcz wiosenny lub letni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gw-pl|Warszawa. luźny, skrócony płaszcz męski z dwurzędowym zapięciem, noszony głównie wiosną albo latem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubrany był w szerokie, wykwintne, lekkie sakpalto, w jasne letnie spodnie, i w ogóle wszystko, co miał na sobie, było eleganckie, wygodne i prosto z igły.

(1.1) Obserwował z daleka, gdy mecenas wyszedł z kawiarni, dobrze widoczny w swym eleganckim beżowym sakpalcie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sak mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sak

Wiktionary

# sakra

sacra (rzadziej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji

SJP.pl

Sakra (łac. sacra r.ż. od sacer „święty”) – święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich. Termin ten najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

Wikipedia

# sakralizacja

1. uświęcanie, nadawanie czemuś cech religijnych;
2. wada kręgosłupa polegająca na zrośnięciu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. nadanie religijnego charakteru osobom, przedmiotom lub zjawiskom sfery świeckiej; określenie stosowane w religioznawstwie zwłaszcza wobec instytucji społecznych

(1.2) med. wada wrodzona kręgosłupa, która polega na częściowym lub całkowitym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową

Wiktionary

- Sakralizacja (religioznawstwo) (łac. sacralis – sakralny) – nadanie cech religijnych zjawiskom pozareligijnym; uświęcenie.
- Sakralizacja (medycyna) (łac. os sacrum kość krzyżowa) – wada wrodzona kręgosłupa, polegająca na całkowitym lub częściowym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsakralʲiˈzat͡sʲja, AS: sakralʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zakonsekrowanie n., sacrum n., sakrament m., sakralizowanie n., sakralność ż., sakra ż., sakramentka ż.

czas. sakralizować ndk.

przym. sakralny, sakramentalny, sakramencki

przysł. sakralnie, sakramentalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uświęcenie

Wiktionary

# sakralizować

nadawać religijny charakter zjawiskom pozareligijnym; uświęcać, czynić religijnym

SJP.pl

# sakralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sakralizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakralność ż., niesakralizowanie n., sakralizacja ż.

czas. sakralizować ndk.

przym. sakralny

Wiktionary

# sakralność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sakralne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakralizacja ż., sakralizowanie n.

przym. sakralny

przysł. sakralnie

Wiktionary

# sakralny

dotyczący kultu religijnego, poświęcony kultowi religijnemu, np. budowla, sztuka, literatura sakralna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z kultem religijnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈkralnɨ, AS: sakralny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakralność ż., sakralizowanie n., sakralizacja ż., sakrament, sacrum

przym. sakramentalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kościelny, religijny

Wiktionary

# sakramencki

potocznie, w wyzwiskach: mający diabelski charakter; niegodziwy, przeklęty, diabelny

SJP.pl

# sakrament

w chrześcijaństwie: obrzęd liturgiczny czyniący człowieka uczestnikiem życia Bożego, znak niewidzialnej łaski Bożej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

Wiktionary

Sakrament (łac. sacramentum, st.gr. μυστήριον [mystērion]) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa. W tradycji wschodniej chrześcijaństwa sakramenty nazywa się „tajemnicami”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przełożeni powinni zostawić swoim podwładnym należną wolność w zakresie korzystania z sakramentu pokuty i kierownictwa duchowego, z zachowaniem wszakże dyscypliny instytutu.

(1.1) Sypania głów popiołem w Środę Popielcową nie zalicza się do sakramentów Kościoła katolickiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃nt, AS: sakrãmẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. sakramentalny, sakralny

przysł. sakramentalnie

rzecz. sakramentarz mrz., sakramentka ż., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

Wiktionary

# sakramentale

ustanowiony przez Kościół znak święty, oznaczający i sprawiający duchowe skutki, np. popiół, palma

SJP.pl

# sakramentalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kośc. przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

Wiktionary

Sakramentalia (łac. sacramentalia, l. poj. sacramentale, ew. sacramentalium) – w katolicyzmie i prawosławiu przedmioty lub czynności, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki duchowe, cielesne, uzdrawiające; przedmioty lub czynności o charakterze religijnym zbliżone w swym znaczeniu do sakramentów, którymi Kościół posługuje się do osiągnięcia określonych skutków natury duchowej i innej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Protestantyzm odrzuca istnienie sakramentaliów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakrament mrz., sakra ż.

przym. sakramentalny

przysł. sakramentalnie

Wiktionary

# sakramentalium

w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny (błogosławieństwo, poświęcenie itp.) albo służący temu obrzędowi przedmiot

SJP.pl

Sakramentalia (łac. sacramentalia, l. poj. sacramentale, ew. sacramentalium) – w katolicyzmie i prawosławiu przedmioty lub czynności, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki duchowe, cielesne, uzdrawiające; przedmioty lub czynności o charakterze religijnym zbliżone w swym znaczeniu do sakramentów, którymi Kościół posługuje się do osiągnięcia określonych skutków natury duchowej i innej.

Wikipedia

# sakramentalnie

przysłówek sposobu

(1.1) rel. na mocy sakramentu

(1.2) w sposób wymagany przez zwyczaj lub tradycję

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kościół, który jak matka nosił sakramentalnie w swoim łonie chrześcijanina podczas jego ziemskiej pielgrzymki, towarzyszy mu na końcu jego drogi, by oddać go w ręce Ojca.

(1.2) Rozmowę zakończyliśmy sakramentalnie, podając sobie dłonie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ, AS: sakramẽntalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

przym. sakramentalny

Wiktionary

# sakramentalność

→ sakramentalny

SJP.pl

#### Patrz:

sakramentalny

# sakramentalny

1. w teologii: taki, który ma moc sakramentu, został uzyskany poprzez sakrament, np. związek sakramentalny;
2. potocznie: zgodny ze zwyczajem, uświęcony tradycją, np. sakramentalne pytanie; tradycyjny, zwyczajowy, utarty

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak wrócić do sakramentalnego małżonka?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalnɨ, AS: sakramẽntalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakrament m., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

przysł. sakramentalnie

przym. sakralny

Wiktionary

# sakramentarz

we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sacramentarium

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

Wiktionary

Sakramentarz – księga liturgiczna używana przed powstaniem mszału. Zawierała modlitwy i ceremonie liturgiczne Mszy oraz szafowania sakramentów.

Sakramentarz sprawował jednocześnie rolę pontyfikału, Rytuału Rzymskiego i mszału, chociaż nie zawierał modlitw na wejście, graduałów, epistoły, Ewangelii, offertorium, ani modlitw na komunię. Zawierał za to części:

- kolekta,
- prefacja,
- kanon rzymski,
- sekrety,
- obrzędy święceń,
- błogosławieństwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza redakcja sakramentarza, tzw. sakramentarz gelazjański, pochodzi od papieża Gelazjusza I, który zmarł w 496.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakrament mrz.

Wiktionary

# sakramentka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. mniszka benedyktynka z założonego w 1653 przez Catherine de Bar katolickiego zgromadzenia klauzurowego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wstąpieniu do miejscowego klasztoru sióstr sakramentek przyjęła imię Ifigenia od św. Mateusza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż.

Wiktionary

# sakramentki

Mniszki Benedyktynki od Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu (Benedyktynki Sakramentki, Sakramentki) (łac. Moniales Ordinis S. Benedicti Adorationis Perpetuae Sanctissimi Sacramenti) – żeńskie katolickie klauzurowe zgromadzenie zakonne założone w 1653 przez Mechtyldę od Najświętszego Sakramentu (Katarzynę de Bar) w Paryżu.

Wikipedia

# sakramentologia

w teologii: dział dogmatyki, którego przedmiotem badań są sakramenty

SJP.pl

Sakramentologia – dział teologii chrześcijańskiej, prowadzący systematyczną refleksję nad sakramentalnym wymiarem życia Kościoła chrześcijańskiego. Wykorzystuje podejście zarówno teologii dogmatycznej, jak i liturgicznej.

Wikipedia

# sakrobiznes

działalność gospodarcza związana z kultem religijnym, zwłaszcza handel dewocjonaliami

SJP.pl

Sakrobiznes – wszelka aktywność, w której działalność religijna (sakralna) splata się ze sferą zwyczajowo uznawaną za świecką, zwróconą ku celom pragmatycznym i/lub nie związanym ze sprawami wiary i religii. Może to być więc wykorzystywanie działalności religijnej lub nawiązywanie do religii w celu uzyskiwania skutków pozareligijnych jak i działanie w sferze pozareligijnej nakierowane na uzyskanie skutków związanych z daną religią. Zaliczają się tu zarówno działania proreligijne, antyreligijne jak i neutralne światopoglądowo.

Wikipedia

# sakrokicz

kicz o charakterze religijnym, np. otwieracz do piwa z wizerunkiem Jezusa

SJP.pl

# sakroturysta

osoba zwiedzająca miejsca kultu religijnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neol. turysta uczestniczący w sakroturystyce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsakrɔtuˈrɨsta, AS: sakroturysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakroturystyka ż.

:: fż. sakroturystka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pielgrzym, pątnik

Wiktionary

# sakroturystyka

zwiedzanie miejsc kultu religijnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. rel. turyst. turystyka uwarunkowana religijnością, np. do sanktuariów, do Watykanu, do miejsc związanych z żywotem świętych itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie widać tam przepychu i całego tego blichtru związanego z wieloma miejscami kultu religijnego, który można określić mianem sakroturystyki czy też – bardziej dobitnie – sakrobiznesem. ([http://www.podroze.pl/wyprawa/relacja/grabarka-swieta-gora-prawoslawia,916/?p=1 Internet])

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsakrɔturɨˈstɨka, AS: sakroturystyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakroturysta m., sakroturystka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pielgrzymstwo, pątnictwo

Wiktionary

# sakryfikować

dawniej:
1. poświęcać (poświęcić), składać (złożyć) ofiarę; ofiarować;
2. wyrzekać (wyrzec) się czegoś, rezygnować (zrezygnować) z czegoś

SJP.pl

# saks

potocznie: saksofon - dęty instrument stroikowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. pot. saksofon

Wiktionary

Saks – starogermański jednosieczny nóż bojowy używany od okresu wędrówek ludów do epoki wikingów (najdłużej w Skandynawii do końca XI w.). Noszono go też jako element stroju codziennego.

Nazwa Sasi prawdopodobnie pochodzi właśnie od tej broni, zaś naczelne bóstwo tego plemienia Saksnot (dopatruje się w nim odpowiednika nordyckiego Tyra) był z nią często przedstawiany, np. na kamieniu grobowym z Niederdollendorf (VIII w.)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: saks, AS: saks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofon mrz., saksofonista mos., saksofonistka ż.

przym. saksofonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) saksofon

Wiktionary

# saksauł

pustynny krzew lub małe drzewo z rodziny komosowatych, rosnące na pustynnych obszarach Azji Środkowej, często na glebach zasolonych, drewno ciężkie, kruche, używane m.in. jako opał

SJP.pl

Saksauł (Haloxylon) – rodzaj obejmujący kilka gatunków roślin z rodziny szarłatowatych (dawniej włączany do wyodrębnianej osobno rodziny komosowatych). Przedstawiciele ci występują na obszarze od północnej Afryki po środkową Azję. Gatunkiem typowym jest H. ammodendron (C. A. Meyer) E. Fenzl.

Wikipedia

# sakshorn

dęty muzyczny instrument blaszany

SJP.pl

Sakshorn – rodzina instrumentów muzycznych dętych blaszanych, opracowana w 1845 przez belgijskiego budowniczego instrumentów Adolphe Saxa. Charakteryzują się zwiniętą piszczałką, która rozszerza się stożkowo niemal na całej długości. Rura instrumentów klasycznych, zaprojektowanych przez Saxa, przebiega od ustnika poziomo ku przodowi, następnie opada w jednym lub kilku zwojach i przechodzi w odcinek pionowy, przebiegający blisko ciała muzyka. Kończy się wycelowaną w górę czarą głosową. Piszczałka, w zależności od wielkości i przeznaczenia może mieć kształt trąbkowy, eliptyczny, owalny, tubowy, okrągły lub helikonowy. Sakshorny mają podobny do trąbkowego ustnik, z płytkim półkulistym kielichem, i praworęczny mechanizm złożony z trzech lub czterech wentylów obrotowych (rzadziej tłoczkowych). Nazywane są często terminami określającymi odpowiadające im skale głosu ludzkiego: sopran, alt, tenor itd.

Wikipedia

# saksofon

instrument dęty należący do grupy instrumentów drewnianych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

(1.2) pot. muzyk grający na saksofonie (1.1), saksofonista

Wiktionary

Saksofon (wł. sassofono, skrót: sass.; ang. saxophone, sax.) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Mimo metalowego korpusu, zaliczany jest do drewnianych, ponieważ posiada drewniany stroik, tak jak klarnet. Dźwięk wydobywa się przez czarę. Występuje w dziewięciu odmianach, różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Od najmniejszych saksofonów – soprillo, po największe – subkontrabasowe, najczęściej budowane w strojach B i Es (mniej typowe: C i F).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój przyjaciel gra na saksofonie w warszawskim klubie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈksɔfɔ̃n, AS: saksofõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofonista mos., saksofonistka ż., saks mrz., saksofonik mrz.

przym. saksofonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. saks

(1.2) saksofonista

Wiktionary

# saksofonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od saksofon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofon m.

Wiktionary

# saksofonista

muzyk grający na saksofonie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muzyk, który gra na saksofonie

Wiktionary

Saksofon (wł. sassofono, skrót: sass.; ang. saxophone, sax.) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Mimo metalowego korpusu, zaliczany jest do drewnianych, ponieważ posiada drewniany stroik, tak jak klarnet. Dźwięk wydobywa się przez czarę. Występuje w dziewięciu odmianach, różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Od najmniejszych saksofonów – soprillo, po największe – subkontrabasowe, najczęściej budowane w strojach B i Es (mniej typowe: C i F).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Urzekła ją gra jazzowego saksofonisty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista, AS: saksofõńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofon m.

:: fż. saksofonistka ż.

przym. saksofonowy

Wiktionary

# saksofonistka

→ saksofonista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która gra na saksofonie

Wiktionary

#### Patrz:

saksofonista

#### Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka, AS: saksofõńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofon m.

:: fm. saksofonista m.

przym. saksofonowy

Wiktionary

# saksofonistyka

w muzyce:
1. sztuka gry na saksofonie;
2. ogół dzieł przeznaczonych na saksofon

SJP.pl

# saksofonowy

przymiotnik od: saksofon

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od saksofon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muzykę skomponowaną między innymi do filmów "Torowisko" i "Edi" wykonywać będą soliści z towarzyszeniem zespołu smyczkowego i kwartetu saksofonowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈnɔvɨ, AS: saksofõnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saksofon m., saksofonista m., saksofonistka ż., saks mrz.

Wiktionary

# sakson

nazwisko

SJP.pl

# saksończyk

1. mieszkaniec Saksonii
2. mieszkaniec Saksonii-Anhalt
3. mieszkaniec Dolnej Saksonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mieszkaniec Saksonii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ramach niemieckiej świadomości narodowej mieszkańcy NRD byli zorientowani na swój region ojczysty; tzn. identyfikowali się jako Saksończycy, Brandenburczycy, Pomorzanie, Turyńczycy, Ślązacy itd.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saksonia ż., Sas m.

:: fż. Saksonka ż.

przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary

# saksonia

część Niemiec granicząca z Polską i Czechami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Wiktionary

Saksonia (niem. Sachsen; górnołuż. Sakska), Wolny Kraj Saksonia (niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą jest Drezno (niem. Dresden), natomiast największym miastem jest Lipsk (Leipzig).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lipsk jest największym miastem Saksonii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃ɲja, AS: saksõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sas m., Saksończyk m., Saksonka ż.

przym. saski, saksoński, Saski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Wolny Kraj Saksonia; stpol. Saś

Wiktionary

# saksonia-anhalt

kraj związkowy w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Wiktionary

Saksonia-Anhalt (niem. Sachsen-Anhalt, dolnoniem. Sassen-Anhalt) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą oraz największym miastem jest Magdeburg.

Obszar Saksonii-Anhalt do 1989 r. wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Została odtworzona jako kraj związkowy w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec.

Wikipedia

# saksonka

1. mieszkanka Saksonii
2. mieszkanka Saksonii-Anhalt
3. mieszkanka Dolnej Saksonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Saksonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saksonia ż.

:: fm. Saksończyk mos., Sas mos.

przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary

# saksoński

1. przymiotnik od: Saksonia
2. przymiotnik od: Saksonia-Anhalt
3. przymiotnik od: Dolna Saksonia; dolnosaksoński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Galeria Narodowa przed czterema laty kupiła na aukcji inne wspaniałe płótno Bellotta pokazane na wystawie, "Fortecę Koenigstein" - pejzaż twierdzy pod Dreznem, będącej dumą saksońskich elektorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃j̃sʲci, AS: saksõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saksonia ż., Saksończyk m., Saksonka ż., saksy nmos., Sas m.

przym. saski, Saski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) saski

Wiktionary

# saksy

1. dawniej: okresowa praca zarobkowa za granicą, głównie w Niemczech (początkowo w Saksonii);
2. potocznie: wyjazd za granicę połączony z podjęciem okresowej pracy, zwykle nielegalnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. emigracja sezonowa Polaków do Niemiec na okres robót polowych

(1.2) pot. żart. praca zarobkowa za granicą, często nielegalna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moi dziadkowie poznali się na saksach.

(1.2) Jak nie znajdę roboty, to pojadę na saksy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaksɨ, AS: saksy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. saksoński

Wiktionary

# śakti

w śiwaizmie: żeński aspekt i małżonka indyjskiego boga Śiwy; siakti

SJP.pl

Śakti (dewanagari शक्टि, ang. Shakti) – małżonka Śiwy; rodzaj siły, energii, pierwiastek żeński.

Wikipedia

# śaktyzm

jeden z głównych kultów w hinduizmie; siaktyzm

SJP.pl

Wikipedia

# sakulina

skorupiak z podgromady wąsonogów

SJP.pl

# sakum-pakum

rzadko o pakowaniu się przed podróżą: szybko i byle jak; łapu-capu, łap-cap

SJP.pl

# sakura

odmiana wiśni japońskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;

Wiktionary

Sakura (jap. 桜) – drzewo wiśni, kwiat wiśni; japońska nazwa ozdobnych drzew wiśniowych i ich kwiatów.

Wikipedia

# sakus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ent. proksymalne, kieszeniowate wydłużenie winkulum

Wiktionary

Sakus (łac. saccus ,l. mn. sacci) – element narządów genitalnych u motyli powstały przez środkowo-brzuszną, wewnętrzną inwaginację dziewiątego sternum odwłoka, czyli winkulum (vinculum), przybierający różną formę w zależności od płci.

Wikipedia

# sakwa

przestarzałe:
1. worek podróżny do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła;
2. woreczek na pieniądze; sakiewka, kiesa, trzos, trzosik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dawny worek podróżny, często z otworem w środku do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła

(1.2) torba podróżna przewieszana po obu stronach bagażnika roweru

(1.3) duża sakiewka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dawno temu ścieżką przyszedł mężczyzna, przeszedłszy 30 mil z sakwą na plecyecach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsakfa, AS: sakfa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sakiewka, sak

Wiktionary

# sakwojaż

przestarzale: torba podróżna, walizka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. torba podróżna, walizka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈkfɔjaʃ, AS: sakfoi ̯aš

Wiktionary

# sakwowy

→ sakwa

SJP.pl

#### Patrz:

sakwa

# sal

jeden z czterech (sał, ber, jon, rosz) pierwotnych elementów leksykalnych w doktrynie Nikołaja Marra; sał

SJP.pl

Sal – jedna z wysp archipelagu Wysp Zielonego Przylądka, zaliczana do grupy Wysp Zawietrznych. Stanowi też jeden z 22 okręgów administracyjnych (port. concelho) Republiki Zielonego Przylądka.

Powierzchnia wyspy wynosi 216 km². Ma ona 30 km długości, 12 km szerokości i w większości krajobraz pustynny.

Wikipedia

# sala

1. duże pomieszczenie będące miejscem zebrań, wystaw itp.;
2. publiczność zgromadzona w sali (pomieszczeniu); słuchacze, widzowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

(1.2) przen. ludzie zebrani w sali (1.1)

Wiktionary

Chile:

- Sala y Gómez – wyspa

Litwa:

- Sala – wieś w okręgu uciańskim, w rejonie jezioroskim, w starostwie Turmont

Łotwa:

- Sala – gmina
- Sala – miasto

Maroko:

- Sala – miasto
- Sala – prowincja w Maroku w regionie Rabat-Sala-Al-Kunajtira

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W której sali odbędzie się spotkanie zarządu?

(1.1) Czy są na sali jakieś pytania?

(1.2) Cała sala z entuzjazmem biła brawo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsala, AS: sala

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salowa ż., salowy m., salon m., salonik m., salonowiec m., salonka ż.

:: zdrobn. salka ż.

przym. salowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aula

Wiktionary

# salaam

wykrzyknik

(1.1) inna pisownia, zob. salam.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Około jedenastej, głos trąby oznajmił rozpoczęcie widowiska. Sułtan i Szeherezada zajęli miejsce na dywanie, a reszta zebranych stłoczyła się w jaskini Aladyna (…) Po zakończeniu pierwszej bajki, przeszli jej aktorzy, w uroczystym pochodzie do sali głównej i podniósłszy nad głową ramiona, oddali sułtanowi głęboki salaam. Potem zostawali jako widzowie w sali, która się napełniała zwolna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlaãm, AS: salaãm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) salam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary

# salabhasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozycja świerszcza, świerszcz

Wiktionary

# salacha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. - młoda, wysoka dziewczyna

Wiktionary

# salacki

nazwisko

SJP.pl

# salacrou

nazwisko, m.in. Armand Salacrou - dramatopisarz francuski (1899-1989)

SJP.pl

# salada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu;

Wiktionary

Salada (fr. salade, wł. celata i barbuta) – szersze określenie kilku zróżnicowanych konstrukcyjnie średniowiecznych hełmów, wywodzących się od łebki. Popularne w XV wiecznej Europie zachodniej, lecz używane również w Polsce. Zasadniczo wyróżnia się 2 typy tego hełmu: włoski i niemiecki, ale regionalne odmiany powstawały również we Francji i Anglii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krzyżowiec zdjął z głowy swą saladę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlada, AS: salada

Wiktionary

# salado

1. wieś w USA;
2. nazwa dwóch rzek w Argentynie

SJP.pl

- Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Parany
- Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Colorado
- Salado – rzeka w Meksyku, dopływ Rio Grande

Miejscowości w USA:

- Salado – wieś w stanie Teksas, w hrabstwie Bell

Gminy w USA:

- Salado (ang. Salado Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Independence

Wikipedia

# saladyn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. władca ajjubidzki,

(1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Saladyn, fr. Saladin, od arab. صلاح الدين (pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, ur. 1138 w Tikricie, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – sułtan, założyciel dynastii Ajjubidów, panujący w latach 1174–1193.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pod koniec lutego zaczął jednak wracać do zdrowia – niektórzy historycy wiążą tę ciężką chorobę z wewnętrzną przemianą Saladyna, który odtąd miał poświęcić się wojnie przeciwko krzyżowcom, podczas gdy wcześniej walczył głównie z muzułmanami.

Wiktionary

# salaficki

→ salafita

SJP.pl

#### Patrz:

salafita

# salafita

zwolennik ruchu religijno-politycznego w islamie sunnickim

SJP.pl

# salafitka

→ salafita

SJP.pl

#### Patrz:

salafita

# salafizm

ruch religijno-polityczny w islamie sunnickim

SJP.pl

Salafizm (arab. ‏سلفية‎ salafijja, od salaf, przodkowie) – ruch reformatorski i religijno-polityczny w łonie islamu sunnickiego postulujący odrodzenie islamu przez powrót do jego pierwotnych źródeł, czyli religii przodków.

Wikipedia

# salak

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszplina;
2. owoc tej palmy

SJP.pl

- Salak:
  - Salak (wulkan) – wulkan w Indonezji,
  - Salak (drzewo) – drzewo z rodzaju arekowatych
- Osoby o nazwisku Salak:
  - Piotr Salak – dziennikarz nSport

Wikipedia

# salaka

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszplina;
2. owoc tej palmy

SJP.pl

Salaka, oszplina (Salacca Reinw.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje ok. 20, 21 lub 23 gatunki. Rośliny te występują w Azji Południowo-Wschodniej, od północno-wschodniej części Indii, poprzez Mjanmę, Tajlandię, Malezję po Sumatrę, Jawę, Borneo i Filipiny. Jeden gatunek (Salacca griffithii) na północy sięga do chińskiej prowincji Junnan.

Wikipedia

# salam

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salem

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) salam alejkum

synonimy.

(1.1) salaam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|arab|سلام. → pokój

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) salam, salaam

* arabski: (1.1) سلام

źródła.

== salam (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) salam!

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsalãm, AS: salãm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) salaam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary

# salamancki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Był to prawdziwy numer gazety salamanckiej z tego dnia, wydrukowanej w jej drukarni, tyle tylko, iż z jednym wymienionym artykułem, wmontowanym precyzyjnie w odpowiednią, pasującą ku temu kolumnę.

(1.1) Do wybitnych profesorów ze Szkoły Salamanckiej należy również Bartłomiej Medina. Jego komentarz do Sumy św. Tomasza uchodzi za klasyczny i jednocześnie jest wyrazem doktryny wykładanej w Salamance.

(1.1) Dokonał przepastnego przeskoku z wrzawy i zgiełku salamanckich auli do tego zagubionego wśród pól pustkowia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salamanka ż.

Wiktionary

# salamandra

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. rodzaj płazów ogoniastych;

Wiktionary

Salamandra – rodzaj płazów ogoniastych z podrodziny Salamandrinae w rodzinie salamandrowatych (Salamandridae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Boki salamandry zdobi dwanaście bruzd międzyżebrowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalãˈmãndra, AS: salãmãndra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salamandrowate nmos.

Wiktionary

# salamandrowate

rodzina płazów ogoniastych

SJP.pl

Salamandrowate (Salamandridae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), dość szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Brak jej przedstawicieli w Ameryce Południowej i Środkowej oraz Australii.

Wikipedia

# salamandrowaty

o cechach salamandrowatych (rodzina płazów)

SJP.pl

# salamandry

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety

SJP.pl

Salamandrowate (Salamandridae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), dość szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Brak jej przedstawicieli w Ameryce Południowej i Środkowej oraz Australii.

Wikipedia

# salamandrzy

→ salamandra

SJP.pl

#### Patrz:

salamandra

# salamanka

miasto i prowincja w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);

(1.2) geogr. adm. prowincja w Hiszpanii, w zachodniej części regionu Kastylia i León;

Wiktionary

Salamanka (hiszp. Salamanca) – miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 142 tys. mieszkańców (2022). Stolica prowincji Salamanka w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do wybitnych profesorów ze Szkoły Salamanckiej należy również Bartłomiej Medina. Jego komentarz do Sumy św. Tomasza uchodzi za klasyczny i jednocześnie jest wyrazem doktryny wykładanej w Salamance.

(1.2) Mam na imię Alwar i pochodzę z Salamanki.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salamancki

Wiktionary

# salami

1. sucha, wędzona kiełbasa;
2. żółty ser z mleka krowiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

(1.2) kulin. produkowany z mleka krowiego polski ser półtwardy, w formie kiełbasek

forma rzeczownika.

(2.1) N. lm. od: sala

Wiktionary

- salami – wędlina pochodząca z Włoch
- salami – rodzaj półtwardego sera

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lubię pizzę z salami i pepperoni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlãmʲi, AS: salãmʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salina ż.

Wiktionary

# salamina

wyspa na Morzu Egejskim; bitwa morska odbywająca się w cieśninie pomiędzy Salaminą a Pireusem w 480 r. p.n.e. zadecydowała o zwycięstwie Greków w II wojnie perskiej

SJP.pl

- Salamina – wyspa w Grecji w archipelagu Wysp Sarońskich
- Salamina – miasto w Grecji na wyspie Salamina
- Salamina – gmina w Grecji
- Salamina – starożytne miasto na Cyprze
- Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Caldas
- Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Magdalena

Wikipedia

# salamiński

→ Salamina

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salaminą, dotyczący Salaminy

Wiktionary

#### Patrz:

Salamina

#### Powiązane:

rzecz. Salamina ż.

Wiktionary

# salamlik

1. sala audiencyjna pałacu muzułmańskiego;
2. reprezentacyjna część męska domu muzułmańskiego

SJP.pl

# salamon

nazwisko

SJP.pl

# salangana

ptak z rodziny jerzyków

SJP.pl

# salariat

grupa społeczna, obejmująca osoby żyjące z wynagrodzeń za pracę, zazwyczaj pracowników umysłowych, urzędników

SJP.pl

# salat

obowiązkowa modlitwa muzułmańska odmawiana pięć razy dziennie; namaz

SJP.pl

Salat (arab. الصلاة al-ṣalāa, pers. نماز namâz, tur. namaz) – muzułmańska modlitwa rytualna, stanowiąca jeden z pięciu obowiązków każdego muzułmanina (tzw. filarów wiary).

Odmawia się ją pięciokrotnie w ciągu doby, tj. przed wschodem słońca (Fadżr), w południe (Zuhr), po południu (Asr), po zachodzie słońca (Maghrib) i w pierwszej połowie nocy (Isza). Celem salat jest uzyskanie błogosławieństwa Allaha.

Wikipedia

# salaterka

1. miska stołowa używana do podawania sałatek, jarzyn lub owoców;
2. zawartość takiej miski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyniosę ci trochę rodzynek w salaterce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalaˈtɛrka, AS: salaterka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|asjetka, terinka.

Wiktionary

# salawa

nazwisko

SJP.pl

# salazar

nazwisko

SJP.pl

- António de Oliveira Salazar – portugalski polityk, profesor ekonomii
- Eliseo Salazar – chilijski kierowca wyścigowy i rajdowy
- Alexander Salazar – katolicki duchowny
- Alonso de Salazar – hiszpański podróżnik, odkrywca Wysp Marshalla
- Antonio Salazar Castillo – meksykański piłkarz
- Diego Salazar – kolumbijski sztangista
- Enrique Salazar y Zubía – hiszpański malarz portrecista i prawnik
- Fernando Salazar – meksykański piłkarz
- Iridia Salazar – meksykańska taekwondzistka
- John Salazar – amerykański polityk
- José Salazar López – rzymskokatolicki biskup
- Ken Salazar – amerykański polityk, ranczer i działacz ochrony środowiska
- Michael Salazar – belizeński piłkarz
- Óscar Salazar – meksykański taekwondzista
- Pablo Salazar – kostarykański piłkarz
- Rubén Salazar Gómez – katolicki duchowny
- Saba Reyes Salazar – katolicki święty

Wikipedia

# salazaryzm

nacjonalistyczna, autorytarna doktryna polityczna dyktatora Antónia de Oliveiry Salazara

SJP.pl

# salbutamol

związek chemiczny używany w leczeniu astmy

SJP.pl

Salbutamol – organiczny związek chemiczny, wybiórczy agonista receptorów β2 w mięśniach gładkich oskrzeli. Powoduje rozkurcz oskrzeli w przypadku odwracalnego ich zwężenia i poprawę wentylacji płuc. Wpływ salbutamolu na receptory β1 w sercu jest niewielki.

Wikipedia

# salcefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salsefia; kozibród lekarski

SJP.pl

# salcerski

woda salcerska - rodzaj wody mineralnej, leczniczej i stołowej

SJP.pl

# salceson

wędlina wyrabiana z głowizny, podrobów i okrawków mięsa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

(1.2) daw. warszawa. pogardliwie o stójkowym, policjancie lub żandarmie

Wiktionary

Salceson – (wł.) rodzaj wyrobów podrobowych robionych z głowizny wieprzowej, wołowej lub cielęcej z dodatkiem tłuszczu, podrobów, krwi, okrawków mięsa, skórek i przypraw.

Mięso na salceson poddaje się peklowaniu, obgotowuje i odpowiednio przyprawia. Tak przygotowaną masą wypełnia się żołądki wieprzowe lub pęcherze wołowe, gotuje i prasuje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj na kolację do chleba był salceson i ogórki kiszone.

(1.1) Zasnął niebawem, kołysany wspomnieniem, jak to u sąsiada pękł duży szwabski salceson i rozgotował się cały.

(1.2) Tu już blisko do miasta, ład i porządek, ot, i „salceson” stoi na środku ulicy.

(1.2) Salceson czy bury ucieka do dziury, bo radę majchrem przecie wszystkim dam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: salˈt͡sɛsɔ̃n, AS: salcesõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salcefix m.

:: zdrobn. salcesonik m.

przym. salcesonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. abucht, warszawa|salcefix., reg. śl. prezwoszt, preswuszt., białystok|cwaniak., reg. kaszub. blutka, krwawô (czarny salceson)

Wiktionary

# salchow

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym

SJP.pl

Skoki łyżwiarskie – jeden z elementów łyżwiarstwa figurowego w konkurencjach jazdy indywidualnej kobiet i mężczyzn oraz parach sportowych. Różnice między poszczególnymi rodzajami skoków są identyfikowane na podstawie krawędzi startowej, kierunku ruchu i liczby prawidłowo wykonanych obrotów tj. od jednego do czterech obrotów wokół własnej osi (zwykle przez lewe ramię). Ich nazwy zazwyczaj pochodzą od nazwisk osób, które je wymyśliły.

Wikipedia

# saldo

w księgowości - różnica między prawą stroną konta (credit) i lewą (debet) lub odwrotnie; pozostająca do wyrównania różnica między sumami dochodu i rozchodu, aktywami i pasywami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) księg. suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego od kilku miesięcy saldo mojego rachunku jest ujemne?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaldɔ, AS: saldo

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. saldować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bilans

Wiktionary

# saldować

obliczać saldo

SJP.pl

# salechard

miasto w Rosji, stolica Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Wiktionary

Salechard, ros. Салехард (do 1933 r. Obdorsk) – miasto w Rosji, nad Obem, ośrodek administracyjny Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego. 49.2 tys. mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł rybny oraz drzewny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego jest miasto Salechard.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salechardzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Obdorsk (do 1933)

Wiktionary

# salechardzki

przymiotnik od: Salechard (miasto w Rosji, stolica Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salechardem (miastem w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salechard m.

Wiktionary

# salem

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salam

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) inna pisownia, zob. salam.

Wiktionary

Wszystkie poniższe nazwy miejscowości nawiązują do biblijnej nazwy Jerozolimy:

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsalɛ̃m, AS: salẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) salam, salaam, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary

# salep

mączka z korzeni storczyków

SJP.pl

Salep (tur. sahlep, arab. سحلب saḥlab, azer. səhləb) – napój przyrządzany ze sproszkowanych bulw storczyka męskiego, znany w kuchni tureckiej i w kuchni bałkańskiej. Nazwa pochodzi od arabskiego określenia ḥasyu al-tha`lab, oznaczającego lisie jądra (od charakterystycznego kształtu bulw storczyka).

Wikipedia

# salerneński

koń salerneński - włoska rasa konia domowego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salerno, dotyczący Salerno

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rękopisy salerneńskie były rozchwytywane w całej Europie i wielokrotnie przepisywane. Odegrały one przełomową rolę w rozwoju kultury medycznej w Europie, nie w pełni jeszcze docenioną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salerno n.

przym. salernitański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) salernitański

Wiktionary

# salernitański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salernem, dotyczący Salerna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następnego lata mój salernitański przyjaciel świętował dziesięciolecie swego prywatnego muzeum.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salerno n.

przym. salerneński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) salerneński

Wiktionary

# salerno

miasto we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Kampanii;

(1.3) geogr. zatoka Morza Tyrreńskiego, położona w południowych Włoszech, na południe od Półwyspu Sorrentyńskiego;

Wiktionary

Salerno (wym. [saˈlɛrno], pol. uproszczona: salerno) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno, nad zatoką Morza Tyrreńskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Istotną rolę w kształtowaniu statusu zawodu lekarza odegrała szkoła w Salerno, uważana za kolebkę tradycji uniwersyteckich, gdzie wprowadzono stopień magistra i doktora, a nadanie tytułów zostało poprzedzone odpowiednimi dysputami i tradycyjnym rytuałem promocyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salerneński, salernitański

Wiktionary

# salers

francuska rasa bydła

SJP.pl

Salers – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Cantal.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 439 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 91 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Salers plasuje się na 437. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 989.).

Wikipedia

# saletra

potoczna nazwa soli azotanowych amonu, sodu, potasu i wapnia używanych w rolnictwie jako nawóz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. nawóz zawierający azot

(1.2) spoż. substancja chemiczna, składnik zaprawy peklowej

(1.3) chem. azotan mający znaczenie techniczne

Wiktionary

Saletry (z łac. sal petri – sól skalna) – nazwa szeregu azotanów o znaczeniu gospodarczym. Stosowane m.in. jako azotowe nawozy mineralne (tzw. nawozy saletrzane), środki konserwujące, składniki do produkcji materiałów wybuchowych i wyrobów pirotechnicznych. Saletry są silnymi utleniaczami. Niektóre saletry (chilijska, indyjska, norweska) występują naturalnie jako minerały.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na jednym kamieniu kładli ciasno związany nitką kłębuszek ze szmatki zawierający kalichlorek, czyli specjalną mieszankę siarki, węgla drzewnego i saletry nawozowej. Uderzony drugim kamieniem, kłębuszek ów wybuchał (…)

(1.2) Pekluję mięsiwa w solance z saletrą i przyprawami.

(1.3) W górnictwie używa się mieszaniny saletry z trotylem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

czas. saletrować ndk.

przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary

# saletralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład produkujący saletrę

(1.2) geol. ziemia zawierająca saletrę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamówiliśmy w saletralni kolejną dostawę saletry.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

czas. saletrować ndk.

przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary

# saletrol

ANFO (Ammonium Nitrate Fuel Oil) lub saletrol – materiał wybuchowy, rodzaj amonitu, otrzymywany przez nasączanie porowatego azotanu amonu (NH4NO3) paliwami płynnymi (benzyna, olej napędowy, nafta, aceton itp.). Paliwa jest w takiej mieszaninie kilka procent (np. 94% NH4NO3 do 6% paliwa).

Wikipedia

# saletroród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. azot

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) [...] we flaszkę włożywszy mieszaninę z żywego śrebra i ołowiu, i zatkawszy ją dobrze przez niejaki czas i potrząsawszy dość długo, kwasoród wszystek wsiąknie w ową mieszaninę, a saletroród zostanie we flaszce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletrorodek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. azot; symbol. N; daw. dusień

Wiktionary

# saletrorodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. azotek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Skoro zaś dostateczna się jego utworzy warsta; w ów czas cały lejek przenosi się do czystej wody, do której wypuszcza się sam saletrorodek, zatrzymując wewnątrz niego resztę płynu [...]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletroród m.

Wiktionary

# saletrować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kulin. konserwować w roztworze saletry

(1.2) roln. nawozić roztworem saletrowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jutro będę saletrować nóżki wieprzowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletra ż., saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary

# saletrowy

przymiotnik od: saletra

SJP.pl

# saletrzak

mineralny nawóz azotowy

SJP.pl

Saletrzak – nazwa handlowa nawozu mineralnego składającego się pierwotnie z azotanu amonu (NH
4NO
3) i mielonego wapienia (główny składnik: CaCO
3). Później zamiast części wapienia zaczęto stosować dodatkowo dolomit (zawierający MgCO
3).

Wikipedia

# saletrzarnia

wytwórnia saletry

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład produkujący saletrę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadek założył saletrzarnię, do której przyjeżdżali po saletrę nawet z Raciborza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletralnia ż.

czas. saletrować ndk.

przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary

# saletyn

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaparkowałam obok saletynów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. saletynka ż.

przym. saletyński

Wiktionary

# saletyni

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku

SJP.pl

Saletyni, Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów – zgromadzenie zakonne założone 1 maja 1852 przez biskupa Philiberta de Bruillard, a zatwierdzone 14 maja 1890 roku przez papieża Leona XIII.

Wikipedia

# saletynka

członkini zakonu: Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej z La Salette (SNDS)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musicie skręcić za klasztorem Saletynek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. saletyn mos.

przym. saletyński

Wiktionary

# saletyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z saletynami, dotyczący saletynów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wspólnota saletyńska liczy trzech kapłanów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saletyn mos., saletynka ż.

Wiktionary

# salezjanie

katolickie zgromadzenie zakonne, założone w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco; Towarzystwo Świętego Franciszka Salezego

SJP.pl

Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego; nazwa łacińska: Societas Sancti Francisci Salesii; skrót zakonny SDB) – zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), znanego też jako Don Bosco, w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

Wikipedia

# salezjanin

członek katolickiego zgromadzenia zakonnego, założonego w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;

Wiktionary

Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego; nazwa łacińska: Societas Sancti Francisci Salesii; skrót zakonny SDB) – zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), znanego też jako Don Bosco, w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założyciel salezjanów nosił czarną sutannę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salezy m.

:: fż. salezjanka ż.

przym. salezjański, saletski

Wiktionary

# salezjanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakonnica ze zgromadzenia salezjańskiego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Masz może numer telefonu salezjanek w Rzymie?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salezy m.

:: fm. salezjanin m.

przym. salezjański, saletski

Wiktionary

# salezjanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych

SJP.pl

Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki (siostry salezjanki; nazwa łacińska: Congregatio Filiarum Mariae Auxiliatricis; skrót zakonny: FMA/CMW) – żeńskie zgromadzenie zakonne założone we Włoszech 5 sierpnia 1872 roku przez św. Jana Bosko i św. Marię Dominikę Mazzarello. Zgromadzenie liczy ok. 15.000 sióstr działających w 89 krajach świata. W Polsce Zgromadzenie jest podzielone na dwie inspektorie: Warszawską z siedzibą w Łomiankach k. Warszawy i Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu.

Wikipedia

# salezjański

odnoszący się do salezjanina

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. dotyczący zgromadzenia zakonnego salezjan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salezjanin m., salezjanka ż.

Wiktionary

# salezjańskość

→ salezjański

SJP.pl

#### Patrz:

salezjański

# salezy

1. imię męskie;
2. nazwisko

SJP.pl

# salicki

dynastia salicka - dynastia panująca w Niemczech w latach 1024-1125; dynastia frankońska

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. dotyczący jednego z odłamu Franków z V w. n.e.

(1.2) hist. praw. dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia

(1.3) hist. dotyczący niemieckiej dynastii panującej w XI wieku

Wiktionary

- Salicki – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 271 osób.

Osoby o nazwisku Salicki:

- Jakub Salicki – tytularny generał brygady Wojska Polskiego

Władcy (dynastia salicka):

- Konrad Salicki
- Konrad II Salicki
- Henryk III Salicki
- Henryk IV Salicki
- Henryk V Salicki

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. semisalicki

Wiktionary

# salicyl

potoczne określenie spirytusu salicylowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego

(1.2) pot. salicylan sodu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. salicylowy

rzecz. salicyna ż., salicylan m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) salicyl

* interlingua: (1.1) salicyl

* włoski: (1.1) salicile m.

źródła.

== salicyl (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. salicyl

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlʲit͡sɨl, AS: salʹicyl

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salicylowy

rzecz. salicyna ż., salicylan m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. salicylowy

rzecz. salicyna ż., salicylan m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) salicyl

* interlingua: (1.1) salicyl

* włoski: (1.1) salicile m.

źródła.

== salicyl (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. salicyl

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# salicylamid

Salicylamid (łac. salicylamidum) – organiczny związek chemiczny, amid kwasu salicylowego. W roztworach wodnych ma odczyn lekko kwasowy (pH ok. 5). Wykazuje działanie przeciwgorączkowe (antypiretyk), przeciwbólowe (analgetyk) i przeciwzapalne. Hamuje aktywność cyklooksygenazy i uwalnianie prostaglandyn z komórek.

Wikipedia

# salicylan

pochodna kwasu salicylowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu salicylowego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego pracują nad wyhodowaniem nowej odmiany wierzby o wysokiej zawartości salicylanów w korze.

(1.1) Za składniki czynne liści uznawane są salicylany, głównie salicylan metylu stanowiący ponad 95% olejku eterycznego oraz gaulteryna – jego glikozydowy prekursor obecny w świeżym surowcu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salicyl m., salicyna ż.

przym. salicylowy

Wiktionary

# salicylany

pochodna kwasu salicylowego

SJP.pl

Salicylany – grupa organicznych związków chemicznych – soli i estrów kwasu salicylowego – o wzorze ogólnym C
6H
4(OH)COOR. Niektóre salicylany stosowane są w lecznictwie (np. salicylan fenylu, salicylan sodu) lub jako substancje zapachowe (np. salicylan benzylu, salicylan izobutylu).

Wikipedia

# salicylowy

przymiotnik od: salicyl

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) farm. związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

(1.2) chem. pochodzący od salicyny, otrzymywany z salicyny; zawierający salicyl

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salicyna ż., salicyl m., salicylan m.

Wiktionary

# salicyna

glikozyd fenolowy złożony z glukozy i alkoholu salicylowego, o gorzkim smaku, występujący w liściach, kwiatach i korze wierzby (Salix) oraz innych drzew i krzewów, chroniący rośliny przed fitofagami (zwierzętami roślinożernymi), stosowany w leczeniu dolegliwości żołądkowych oraz jako środek przeciwbólowy i przeciwreumatyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

Wiktionary

Salicyna – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów fenolowych, będący połączeniem saligeniny z glukozą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Organizm ludzki metabolizuje salicynę do kwasu salicylowego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salicylowy

rzecz. salicyl m., salicylan m.

Wiktionary

# salieri

Antonio Salieri (ur. 18 sierpnia 1750 w Legnago, zm. 7 maja 1825 w Wiedniu) – włosko-austriacki kompozytor, kapelmistrz i pedagog urodzony w Republice Weneckiej, który swe dorosłe życie spędził w Wiedniu jako poddany dynastii Habsburgów.

Salieri przyczynił się do rozwoju XVIII-wiecznej opery, kształtując teatr muzyczny, a jego muzyka wywarła wpływ na twórczość ówczesnych kompozytorów. Jest autorem 39 oper oraz licznych symfonii, kantat, mszy (m.in. Requiem) i oratoriów.

Wikipedia

# salignac

[czytaj: saliNIAK] marka koniaku

SJP.pl

- Salignac (Żyronda) – francuska gmina w regionie Akwitania
- Salignac (Alpy Górnej Prowansji) – francuska gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże

Wikipedia

# salij

rosyjskie imię męskie

SJP.pl

# salina

1. zakład wytwarzający sól z solanki;
2. dawniej: kopalnia soli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

(1.2) górn. kopalnia soli

Wiktionary

Stany Zjednoczone:

- Salina – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Saline
- Salina – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga
- Salina – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Mayes
- Salina – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Sevier
- Salina (ang. Salina Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Kankakee
- Salina (ang. Salina Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W salinie produkują sól poprzez odparowanie wody z solanki morskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlʲĩna, AS: salʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salami n., salariat m., salsa ż.

Wiktionary

# salinarny

przymiotnik od: salina (fabryka soli)

SJP.pl

# saling

1. poprzeczka wzmacniająca, przymocowana do masztu;
2. złączenie masztu ze stengą lub stengi z bramstengą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pozioma rozpórka umocowana do masztu na pewnej wysokości, przeciwdziałająca wyginaniu się masztu pod wpływem naprężeń;

Wiktionary

Saling – termin żeglarski oznaczający:

1a. Połączenie kolumny masztu ze stengą (przedłużeniem kolumny) w przypadku masztu wieloczłonowego.

1b. Platforma znajdująca się w miejscu połączenia kolumny masztu ze stengą. Na platformie tej mogą przebywać marynarze obsługujący drzewca, żagle i olinowanie ruchome danego piętra żagli, oraz znajdujące się w jego otoczeniu elementy olinowania stałego jednostki. Z obrzeża tej platformy biegną w górę wyższe wanty, a od spodu może być ona stabilizowana podwantkami.

Wikipedia

# salinger

[czytaj: SElindżer] nazwisko

SJP.pl

Salinger:

- Jakub Artur Salinger (1805-1881) – kupiec warszawski, zesłaniec syberyjski
- J.D. Salinger (1919-2010) – amerykański pisarz (m.in. Buszujący w zbożu)
- Pierre Salinger (1925-2004) – amerykański dziennikarz i polityk

Wikipedia

# saliniak

koniak marki Salignac; salignac

SJP.pl

Saliniak (Andalgalomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# saliowie

w starożytnym Rzymie: bractwo dwunastu kapłanów Marsa

SJP.pl

Saliowie (łac. Salii, od salio – tańczę) – członkowie jednego z najstarszych kolegium kapłanów w Rzymie antycznym, kapłani Marsa.

Początkowo istniało jedno kolegium, zorganizowane przez Numę Pompiliusza na Palatynie – tak zwani Salii Palatini, które później rozpadło się na dwa. Drugą grupę miał zorganizować Tullus Hostiliusz na Kwirynale w pobliżu Porta Collina; zwano ich Salii Collini lub Agonales.

Wikipedia

# salipiryna

salicylan antypiryny (syntetycznego środka przeciwbólowego, przeciwgorączkowego i przeciwzapalnego)

SJP.pl

# salisbura

odmiana gruszy

SJP.pl

# salisburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salisbury, dotyczący Salisbury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego lata Monty szkolił swoich ludzi na Równinie Salisburskiej, a Betty wyjechała z Davidem, wówczas już dziewięcioletnim, do nadmorskiego hotelu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salisbury n.

Wiktionary

# salisbury

odmiana gruszy

SJP.pl

Salisbury (wym. [ˈsɔːlzbᵊri]) – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w południowej Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Wiltshire i unitary authority Wiltshire, położone nad rzeką Avon, nad ujściem do niej rzek Nadder i Bourne. W 2011 roku civil parish liczyła 40 302 mieszkańców.

Wikipedia

# saliwacja

nadmierne wydzielanie śliny; ślinotok

SJP.pl

# salix

drzewo lub krzew z rodziny wierzbowatych, występujące w wielu gatunkach; wierzba

SJP.pl

Wierzba (Salix L.) – rodzaj drzew, krzewów lub płożących krzewinek z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Obejmuje około 450–470 gatunków, tworzących bardzo liczne mieszańce. Rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony na świecie, aczkolwiek najbardziej zróżnicowany w strefie umiarkowanej i okołobiegunowej na półkuli północnej.

Wikipedia

# salka

zdrobnienie od: sala; mały pokój

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|ż., zdrobn. od Salomea

Wiktionary

- Salka – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
- Salka – wieś na Słowacji
- Salka – pomnik przyrody w Czechach, w gminie Pasečnice

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Salcia

Wiktionary

# salmag

nawóz azotowy z domieszką m.in. magnezu

SJP.pl

# salmakis

w mitologii greckiej: najada jeziora w Karii

SJP.pl

Salmakis (gr. Σαλμακίς Salmakís, łac. Salmacis) – w mitologii greckiej najada jeziora w Karii.

Pokochała syna Hermesa i Afrodyty – Hermafrodytę. Ten wpadł w jej objęcia podczas kąpieli, jednak nieczuły na jej wdzięki odrzucał zaloty pięknej nimfy. Salmakis była jednak uparta, więc uprosiła bogów, aby połączyli ją z ukochanym w jednym ciele. I tak bogowie uczynili z obojga jedno ciało o cechach obu płci.

Wikipedia

# salman

imię

SJP.pl

Salman (również jako Salmaan lub Selman, arab. سلمان) popularne wśród muzułmanów imię męskie pochodzenia arabskiego oznaczające błogosławiony, także pokój.

Wybrane osoby noszące to imię:

- Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud, król Arabii Saudyjskiej od 2015
- Salman al-Farisi, Pers, tłumacz Koranu
- Salman Khan, indyjski aktor filmowy
- Salman Rushdie, brytyjski pisarz indyjskiego pochodzenia

Wikipedia

# salmanasar

Salmanasar – biblijny odpowiednik akadyjskiego imienia Salmānu-ašarēd, noszonego przez pięciu królów Asyrii. Zapis biblijny, zamiast oryginalnego, stosowany jest tradycyjnie w polskich i zagranicznych opracowaniach naukowych.

Władcy asyryjscy o imieniu Salmanasar (Salmānu-ašarēd):

- Salmanasar I – panował w latach 1273–1244 p.n.e.
- Salmanasar II – panował w latach 1030–1019 p.n.e.
- Salmanasar III – panował w latach 858–825 p.n.e.
- Salmanasar IV – panował w latach 782-772 p.n.e.
- Salmanasar V – panował w latach 726-722 p.n.e.

Wikipedia

# salmanazar

rozmiar butelki wina lub szampana odpowiadający 9 litrom

SJP.pl

# salmiak

nazwa zwyczajowa chlorku amonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pot. chlorek amonu, sól kwasu solnego i amoniaku

(1.2) miner. salmiak rodzimy, minerał będący rzadką postacią naturalnego chlorku amonu;

(1.3) kulin. cukierki z lukrecji z dodatkiem chlorku amonu

(1.4) silny, stężony środek do czyszczenia z zawartością chlorku amonu

(1.5) techn. kostka chlorku amonu do czyszczenia grotu lutownicy

Wiktionary

Chlorek amonu, pot. salmiak (z łac. sal ammoniac), NH
4Cl – nieorganiczny związek chemiczny z grupy chlorków, sól kwasu solnego i amoniaku. Występuje naturalnie jako rzadki minerał salmiak rodzimy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsalmʲjak, AS: salmʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salmiakowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chlorek amonu, NH4Cl, E510

(1.2) salmiak rodzima

(1.4) słona lukrecja

(1.5) kamień lutowniczy

Wiktionary

# salmina

białko zasadowe z grupy protamin, wyodrębnione z plemników łososia

SJP.pl

# salmonella

urzęsiona bakteria pałeczkowata występująca w przewodzie pokarmowym zwierząt i ludzi, jej gatunki chorobotwórcze wywołują dur brzuszny oraz zatrucia pokarmowe zwane salmonellozami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. med. wet. bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

Wiktionary

Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, grupujący Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych – rezydują w komórkach zarażonego organizmu.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. salmonelloza ż.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od nazwiska amerykańskiego bakteriologa i patologa Daniela Elmera Salmona

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) salmonella

* bułgarski: (1.1) салмонела ż.

* niemiecki: (1.1) Salmonelle ż.

źródła.

== salmonella (język angielski.) ==

thumb|salmonella (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-salmonella.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) mikrobiol. med. wet. salmonella

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa, AS: salmõne•la

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salmonelloza ż.

Wiktionary

# salmonelloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmoneloza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

Wiktionary

Salmonelloza, salmoneloza (łac. salmonellosis) – jest to grupa chorób zakaźnych spowodowanych przez Gram-ujemne pałeczki Salmonella inne niż serotypy Salmonella typhi i Salmonella paratyphi odpowiedzialne z kolei za dur brzuszny. Salmonellozę wywołują głównie serotypy Salmonella enterica – Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium. Głównym źródłem infekcji jest żywność skażona odchodami zakażonych zwierząt, przede wszystkim są to jaja i mięso drobiowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Antybiotykoterapia może wydłużyć nosicielstwo salmonellozy oraz powodować wzrost ryzyka poważnych, zagrażających życiu chorego powikłań wywołanych działaniem toksyny Shiga patogennych szczepów E. coli.

(1.1) Salmonellozy u ludzi są chorobą odzwierzęcą, a głównym rezerwuarem zakażeń jest drób, jaja, w mniejszym stopniu bydło rzeźne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salmonella ż.

Wiktionary

# salmonellozowy

przymiotnik od: salmonelloza

SJP.pl

# salmoneloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmonelloza

SJP.pl

Salmonelloza, salmoneloza (łac. salmonellosis) – jest to grupa chorób zakaźnych spowodowanych przez Gram-ujemne pałeczki Salmonella inne niż serotypy Salmonella typhi i Salmonella paratyphi odpowiedzialne z kolei za dur brzuszny. Salmonellozę wywołują głównie serotypy Salmonella enterica – Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium. Głównym źródłem infekcji jest żywność skażona odchodami zakażonych zwierząt, przede wszystkim są to jaja i mięso drobiowe.

Wikipedia

# salmonowicz

nazwisko

SJP.pl

# salol

związek organiczny, salicylan fenylu; używany do odkażania przewodu pokarmowego i dróg moczowych

SJP.pl

Salicylan fenylu (salol, łac. Phenylis salicylas FP VI, syn. Salolum, Phenylum salicylicum, Phenylium salicylicum, ang. Phenyl salicylate) – organiczny związek chemiczny z grupy estrów. Jest to ester fenylowy kwasu salicylowego. Salol nie jest ujęty w Farmakopei Europejskiej. Wymagania jakościowe określają Farmakopee narodowe danego kraju lub inne dokumenty normatywne. W Polsce na stan obecny (2021) wymagania jakościowe dla surowca farmaceutycznego określa monografia szczegółowa salicylanu fenylu ujęta w Farmakopei Polskiej VI (2002).

Wikipedia

# salome

1. matka apostołów Jakuba i Jana;
2. Aleksandra Salome (139-67 p.n.e.) - władczyni Izraela

SJP.pl

## Osoby

- Kobiety z dynastii herodiańskiej
  - Salome I – siostra Heroda Wielkiego
  - Salome II – córka Heroda Wielkiego
  - Salome III – wnuczka Heroda Wielkiego, córka Herodiady i pasierbica Heroda Antypasa

  Wikipedia

# salomea

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Salomea – imię żeńskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się, podobnie jak imię męskie Salomon, od hebrajskiego słowa šalom oznaczającego „pokój”, „pomyślność”. Judejska księżniczka Salome tańcem skłoniła Heroda do wydania wyroku na Jana Chrzciciela. W Polsce imię to zanotowano już w XII wieku. Nosiły je m.in. księżniczki piastowskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Siostra mojej babki miała na imię Salomea.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɛa, AS: salõmea

Wiktionary

# salomeiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salomei lub z nią związany

SJP.pl

# salomin

Salomin – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Gościeradów.

Wieś nie posiada własnego źródła wody, mówi się, że jest najbardziej suchym miejscem w Polsce. Wodę czerpano w przeszłości z 3 studni o głębokości około 30 do 60 m. Obecnie działający wodociąg, podaje wodę z Kolonii Gościeradów odległej o ok. 3 km.

Wikipedia

# salomon

król żydowski (?-ok. 925 p.n.e.); postać biblijna znana ze swej mądrości i sprawiedliwości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;

Wiktionary

- Salomon – biblijny król Izraela
- Salomon – imię
- Salomon – film
- Salomon – marka

Osoby noszące nazwisko Salomon:

- Alice Salomon – niemiecka działaczka społeczna
- Charlotte Salomon – niemiecka malarka
- Erich Salomon – niemiecki prawnik i fotograf
- Franz Pfeffer von Salomon – niemiecki działacz nazistowski
- Johann Peter Salomon – niemiecki skrzypek
- Michael Schmidt-Salomon – niemiecki filozof
- Xavier F. Salomon – brytyjski krytyk sztuki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Salomon i jestem kupcem bławatnym z Kazimierza.

(1.2) Z rozkazu Salomona chciano przeciąć dziecko na pół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃mɔ̃n, AS: salõmõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salomończyk m., Salomonka ż., Sulejman m.

przym. salomonowy, Salomonowy, salomoński

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Salomończyk m., Salomonka ż., Sulejman m.

przym. salomonowy, Salomonowy, salomoński

frazeologia.

Wyspy Salomona • z pustego i Salomon nie naleje / z próżnego i Salomon nie naleje

etymologia.

etym|łac|Salomon. < etym|gr|Σαλομών. (Salo̱mṓn), etym|gr|Σαλωμών. (Salo̱mó̱n) < etym|hebr|שלמה. (shlomo) < etym|hebr|שלום. (šalōm) → pokój

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Solomon; (1.2) Solomon

* arabski: (1.1) سليمان m. (sulaymān)

* białoruski: (1.1) Саламон m.; (1.2) Саламон m.

* chiński standardowy: (1.1) 所罗门 (suǒluómén); (1.2) 所罗门 (suǒluómén)

* czeski: (1.1) Šalamoun m.

* esperanto: (1.1) Salomono; (1.2) Salomono

* francuski: (1.1) Salomon m.; (1.2) Salomon m.

* grenlandzki: (1.1) Saalu

* hebrajski: (1.1) שלמה m. (shlomo); (1.2) שלמה m. (shlomo)

* hiszpański: (1.1) Salomón m.; (1.2) Salomón m.

* interlingua: (1.1) Salomon

* łaciński: (1.1) Salomon m.; (1.2) Salomon m.

* nowogrecki: (1.1) Σολομών m., Σολομώντας m., Σολομός m.; (1.2) Σολομών m.

* perski: (1.1) سلیمان (soleymân); (1.2) سلیمان (soleymân)

* portugalski: (1.1) Salomão m., Solomão m., Salomaõ m.; (1.2) Salomão m.

* rosyjski: (1.1) Соломон m.; (1.2) Соломон m.

* słowacki: (1.1) Šalamún m.; (1.2) Šalamún m.

* starogrecki: (1.1) Σαλομών m. (Salo̱mṓn), Σαλωμών m. (Salo̱mṓn), Σολομών m. (Solomṓn)

* szwedzki: (1.1) Salomon

* tajski: (1.2) โซโลมอน (so.lo.mon)

* turecki: (1.1) Süleyman; (1.2) Süleyman

* ukraiński: (1.1) Соломон m. (Solomon)

* węgierski: (1.2) Salamon

* włoski: (1.1) Salomone m.; (1.2) Salomone m.

źródła.

== Salomon (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Salomon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# salomończyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Wysp Salomona

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: salõmõĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salomon mos.

:: fż. Salomonka ż.

przym. salomoński

Wiktionary

# salomonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Wysp Salomona

Wiktionary

Salomonka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Nowe Miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃ŋka, AS: salõmõŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salomon mos.

:: fm. Salomończyk mos.

przym. salomoński

Wiktionary

# salomonostwo

Salomon z żoną; Salomonowie

SJP.pl

# salomonowie

Salomon z żoną; Salomonostwo

SJP.pl

# salomonowy

wyróżniający się mądrością i sprawiedliwością (zwykle w wyrażeniach: salomonowy wyrok, salomonowy sąd)

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Salomona, będący jego własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żydzi każdego roku pielgrzymowali do Salomonowej świątyni w Jeruzalem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salomon mos.

przym. salomonowy

Wiktionary

# salomoński

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Wysp Salomona, wyspiarskiego państwa na Oceanie Spokojnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃sʲci, AS: salõmõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salomon mos., Salomończyk mos., Salomonka ż.

przym. salomonowy

Wiktionary

# salon

1. zwykle największy, odpowiednio urządzony pokój, służący do przyjmowania gości; rzadziej: komplet mebli do takiego pokoju;
2. duży, elegancki lokal usługowy lub sklep (w tym znaczeniu wyraz nadużywany);
3. przestarzale: elitarne zebranie towarzyskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) główny, dzienny pokój w mieszkaniu

(1.2) reprezentacyjny pokój w domu, rezydencji służący do przyjmowania gości

(1.3) komplet mebli do wyposażenia salonu (1.2)

(1.4) spotkanie towarzyskie w elitarnym gronie

(1.5) wystawa sztuki współczesnej

(1.6) elegancki, ekskluzywny sklep albo zakład usługowy

(1.7) salon gier

Wiktionary

- salon – reprezentacyjne pomieszczenie w większym apartamencie, willi czy pałacu
- salon – wystawa sztuki, zwłaszcza paryska, istniejąca od XVII wieku
- salon – impreza o charakterze wystawienniczo-kulturalnym, np. salon literacki, salon motoryzacyjny
- salon – część ogrodu barokowego
- salon – motoryzacyjny obiekt handlowy
- Salon – francuskie miasto w regionie Akwitania
- Salon – francuskie miasto w regionie Szampania-Ardeny
- Salon – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh
- Salon (Salon.com) – amerykańska witryna internetowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapraszam do salonu.

(1.7) Po szkole chłopcy biegali pograć na automatach do salonu na ul. 27 Stycznia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsalɔ̃n, AS: salõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sala ż., salonowiec mos./mrz., salonka ż., salowy m., salowa ż.

:: zdrobn. salonik mrz.

przym. salonowy, salowy

przysł. salonowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) duży pokój, pokój gościnny, pokój dzienny

(1.7) salon gier

Wiktionary

# salonicki

przymiotnik od: Saloniki, miasto w północnej Grecji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salonikami, dotyczący Salonik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saloniki nmos., saloniczanin mos., saloniczanka ż.; przest. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. sołuński, tesalonicki

Wiktionary

# saloniczanin

mieszkaniec Salonik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Salonik; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kalojan był bułgarskim carem, który w 1207 r. oblegał z wojskiem Saloniki. Ponoć w nocy przed podjęciem decydującego szturmu zmarł on w tajemniczych okolicznościach. Saloniczanie przypisali to zdarzenie interwencji ich świętego patrona.

(1.1) Saloniczanie nazywali go świętym, który kocha ich miasto (Philopolis) i który je ocala (Sosipolis), a jeżeli przysięgli na „Naszego Pan Dymitra", to takiej przysięgi nigdy nie łamali.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saloniki nmos.

:: fż. saloniczanka ż.

przym. salonicki

Wiktionary

# saloniczanka

mieszkanka Salonik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Salonik; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Saloniki nmos.

:: fm. saloniczanin mos.

przym. salonicki

Wiktionary

# salonik

mały salon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: salon

(1.2) mały salon

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salon m., salonka ż., saloniczek m., salonowiec m., sala ż., salka ż.

przym. salonowy

przysł. salonowo

Wiktionary

# saloniki

mały salon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Grecji;

Wiktionary

Saloniki (gr. Θεσσαλονίκη, Tesaloniki [θɛsalɔˈnici]), hist. Tesalonika (gr. Θεσσαλονίκη, Thessaloníkē, łac. Egnatia, tur. Selanik, w kontekście cs. Солунь, Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Siedziba administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, regionu Macedonia Środkowa, jednostki regionalnej Saloniki i gminy Saloniki. W 2011 Saloniki liczyły 315 196 mieszkańców, a cały zespół miejski około 790 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najlepszą spanakopitę jadłem w Salonikach.

(1.1) Kalojan był bułgarskim carem, który w 1207 r. oblegał z wojskiem Saloniki. Ponoć w nocy przed podjęciem decydującego szturmu zmarł on w tajemniczych okolicznościach. Saloniczanie przypisali to zdarzenie interwencji ich świętego patrona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈɲici, AS: salõńiḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. saloniczanin mos., saloniczanka ż.

hist. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

przym. salonicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. Tesaloniki; daw. Sołuń (hist. w kontekstach chrystianizacji Słowian i języka staro-cerkiewno-słowiańskiego)

Wiktionary

# salonka

ekskluzywny wagon kolejowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolej. ekskluzywny wagon kolejowy z salonem;

Wiktionary

Salonka, wagon salonowy – specjalnie umeblowany, komfortowy wagon kolejowy przeznaczony do użytku wysokich urzędników lub władców, niekiedy innych osób. Wagony salonowe są własnością przewoźnika, udostępnianą na zamówienie, albo należą do osoby z nich korzystającej (np. władcy państwa). W Polsce normalnotorowymi salonkami dysponują PKP Intercity.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozsiadł się wygodnie w salonce i zamówił obiad.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃nka, AS: salõnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sala ż., salon m., salonowiec mrz./mos.

przym. salonowy, salonkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wagon salonowy

Wiktionary

# salonokuchnia

pomieszczenie pełniące funkcję salonu i kuchni; kuchniosalon

SJP.pl

# salonowiec

książkowo: bywalec salonów, człowiek o wykwintnych manierach, wyrobiony towarzysko; światowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. bywalec salonów, człowiek wyrobiony towarzysko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. żart. zabawa polegająca na odgadywaniu przez jednego z jej uczestników, który z graczy jest autorem anonimowego klapsa w pośladek

Wiktionary

Bywalec salonów, salonowiec lub wielkoświatowiec – osoba, zwykle z bogatej lub arystokratycznej rodziny, która odgrywa istotną rolę w wielkim świecie i ma wpływ na wyższe sfery towarzyskie bądź artystyczne. Taka osoba zwykle spędza znaczną ilość czasu biorąc udział w różnego rodzaju wytwornych spotkaniach towarzyskich, a także jest regularnie obecna w prasie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odebrałem rzeczywiście światowe wychowanie, pozostały mi z niego odruchy, nie myślę jednak, bym był salonowcem.

(2.1) Za przepierzeniem żołnierze z eskorty grali w „salonowca” i na wystawione zady spadały raz za razem mlaszczące i rzetelne klapsy.

(2.1) Salonowiec to taka elegancka zabawa / Klaps, klaps, z lewa, z prawa / Argumenty spadają na część ciała intymną / A wokół bliźni, a wokół bliźni / Każdy szczerzy się z miną niewinną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: salõnovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sala ż., salon m., salonik m., salonka ż., salka ż.

przym. salonowy

przysł. salonowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) światowiec, lew salonowy

(2.1) dupniak

Wiktionary

# salonowy

1. przymiotnik od: salon;
2. wytworny, elegancki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla salonów – zebrań towarzyskich w salonach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Salonowy savoir vivre wymagał, by pani domu dbała o to, „iżby kobiety nieobdarzone urodą znalazły danserów”, aczkolwiek z drugiej strony należało robić to z rozwagą, nie „nasyłać im tychże całymi masami”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salonowiec m., salon m., salonka ż., salonik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wykwintny, wytworny

Wiktionary

# saloon

[czytaj: salun] bar na Dzikim Zachodzie

SJP.pl

Saloon (fr. salon, z łac. sala) – termin używany dla określenia pomieszczenia, gdzie sprzedawany jest w USA alkohol z przeznaczeniem do spożycia na miejscu. W większości saloonów uprawiano hazard, np. grano w pokera lub faraona.

Saloon stanowi stereotypowy element filmów o Dzikim Zachodzie.

Wikipedia

# salopa

dawna, obszerna peleryna damska z rękawami

SJP.pl

Salopa – długie, wierzchnie okrycie damskie w formie peleryny, zwykle watowane lub na futrze, z kapturem, szczególnie modne w XVIII i XIX wieku.

Wikipedia

# salopka

mała salopa

SJP.pl

Salopa – długie, wierzchnie okrycie damskie w formie peleryny, zwykle watowane lub na futrze, z kapturem, szczególnie modne w XVIII i XIX wieku.

Wikipedia

# salowa

kobieta utrzymująca czystość i porządek w placówkach zdrowia, obsługująca w nich chorych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

Wiktionary

Salowy (rodzaj żeński salowa) – pracownik ochrony zdrowia, zajmujący się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarzowi oddziałowemu, pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podziękowałem salowej za opiekę i troskę.

(1.1) Kilka salowych zatrudnimy na cały etat.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sala ż., salka ż.

:: fm. salowy m.

przym. salowy

Wiktionary

# salowy

przymiotnik od: sala

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. pracownik zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z salą, dotyczący sali

przymiotnik

(3.1) archit. o kościele: jednonawowy

Wiktionary

Salowy (rodzaj żeński salowa) – pracownik ochrony zdrowia, zajmujący się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarzowi oddziałowemu, pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pięciu salowych pomagało przy przenoszeniu jej na łóżko po operacji.

(2.1) Poprosiłem o wydanie kompletów salowych.

(3.1) Rycina przedstawiała wnętrze średniowiecznego kościoła typu salowego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. sala ż., salka ż.

:: fż. salowa ż.

Wiktionary

# salpa

przedstawiciel gromady z rodziny osłonic

SJP.pl

Salpa (Sarpa salpa) – gatunek ryby zaliczanej do rodziny prażmowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Sarpa Bonaparte, 1831.

Wikipedia

# salpingektomia

zabieg polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów; podwiązanie jajowodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

Wiktionary

# salpingografia

metoda badania jajowodów polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego

SJP.pl

# salpinks

starogrecki instrument dęty

SJP.pl

Wikipedia

# salpy

gromada osłonic występujących w strefie tropikalnej i subtropikalnej, przechodzących w swym rozwoju skomplikowaną przemianę pokoleń osobników płciowych i bezpłciowych; sprzągle

SJP.pl

Salpida (salpy) — rząd osłonic z gromady sprzągli. Żyją w oceanicznym pelagialu. Salpy występują w formach osobniczych i kolonijnych. Do rzędu zalicza się obecnie 44 gatunki zwierząt.

Wikipedia

# sals

wulkan błotny

SJP.pl

# salsa

1. styl w muzyce tanecznej łączący elementy mamba, jazzu i rocka;
2. sos meksykański z pomidorów, papryki i cebuli z dodatkiem chili

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. spoż. zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;

(1.2) muz. rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

(1.3) choreogr. latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);

(1.4) geol. rodzaj wulkanu błotnego charakteryzujący się tym, że wydobywające się błoto wulkaniczne nie jest gorące; związany jest z występowaniem skał bitumicznych

Wiktionary

- salsa – potrawa
- salsa – taniec
- salsa – gatunek muzyczny
- salsa (wulkan)
- Salsa – rodzaj pająków z rodziny krzyżakowatych
- Salsa – amerykański film romantyczny z 1988 roku
- Salsa – wczesnochrześcijańska męczennica z afrykańskiej Tipasy
- Tommaso Salsa – włoski generał (1857-1913), uczestnik wojen kolonialnych

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈsalsa, AS: salsa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salina ż.

Wiktionary

# salsefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salcefia; kozibród lekarski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. kulin. nazwa systematyczna|Tragopogon porrifolius|ref=tak., jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;

(1.2) jadalny korzeń salsefii (1.1)

Wiktionary

Kozibród porolistny, salsefia, (Tragopogon porrifolius L.) – gatunek dwuletniej rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). W stanie dzikim występuje na obszarze krajów śródziemnomorskich: w Europie Południowej, Turcji, Algierii, Maroku, Libii i Tunezji.

Korzeń salsefii jest jadalny, przy czym z racji podobieństwa bywa mylony z korzeniem pasternaka i skorzonery.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Korzeń salsefii ma kolor podobny do korzenia pietruszki lub pasternaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: salˈsɛfʲja, AS: salsefʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kozibród porolistny, kozibród lekarski

Wiktionary

# salsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Wiktionary

Salsk (ros. Сальск) – miasto w Rosji, centrum administracyjne rejonu salskiego (obwód rostowski), na Stepie Salskim.

Miasto leży nad rzeką Jegorłyk w dorzeczu Donu, w odległości 180 km od Rostowa nad Donem.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy oraz spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. salski

Wiktionary

# salski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeką Sał, dotyczący rzeki Sał

(1.2) związany z mistem Salsk, dotyczący miasta Salsk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Sał mrz., Salsk mrz.

Wiktionary

# salt

obrót ciała w powietrzu przez głowę

SJP.pl

## Geografia

- Salt – rzeka w Arizonie
- Salt – rzeka w Kentucky
- Salt – miejscowość w Hiszpanii
- Salt – miejscowość w hrabstwie Staffordshire (Anglia)

## Kultura popularna

- Salt – wytwórnia płytowa
- Salt – film sensacyjny z 2010 roku
- Salt – album muzyczny Lizz Wright wydany w 2003 roku
- „Salt” – singel Avy Max wydany w 2019 roku

Wikipedia

# salta

obrót ciała w powietrzu przez głowę

SJP.pl

- Salta – miejscowość w Kumbrii (Anglia)
- Salta – miasto w Argentynie
- Salta – prowincja Argentyny
- HMHS Salta – statek

Wikipedia

# saltacja

w geologii: przerywane, powtarzające się unoszenie okruchów skalnych wskutek znacznej turbulencji przepływu

SJP.pl

Saltacja – rodzaj transportu okruchów skalnych, które wykonują niewysokie skoki nad powierzchnią osadu po torach balistycznych. Opadając, uderzają leżące okruchy wybijając je w powietrze, co w rezultacie umożliwia przemieszczanie się całej masy osadu. Saltacja jest typowa dla transportu pod wpływem wiatru, zachodzi również w korytach rzecznych i na stożkach usypiskowych.

Wikipedia

# saltacjonizm

Saltacjonizm – koncepcja w biologii ewolucyjnej zakładająca, że zmiany mutacyjne genów prowadzą do skokowych zmian fenotypowych, wykształcania się nowych planów budowy nawet z pokolenia na pokolenie.

Z braku mechanizmów genetycznych ją wspierających wyparty obecnie przez alternatywne stanowiska gradualizmu i punktualizmu.

Saltacjonizmem była teoria makromutacyjna tzw. "obiecujących potworków" (ang. Hopeful Monsters) Richarda Goldschmidta, opublikowana w roku 1940.

Wikipedia

# saltarello

taniec włoski w takcie trójmiarowym

SJP.pl

Saltarello – średniowieczny, włoski taniec ludowy, w metrum 3/8 lub 6/8. Początkowo łączony z tańcem estampie. Najstarszy dokument, który wspomina saltarello, to manuskrypt Add. 29987, pochodzący z Włoch, datowany na około 1390 rok. Obecnie znajduje się w Narodowej Bibliotece (British Library) w Londynie. Wymienionych jest w nim 15 tańców (8 estampie, 4 saltarella, 1 trotta i 2 laments).

Wikipedia

# saltato

w grze na instrumentach smyczkowych: wydobycie szeregu dźwięków o równych wartościach rytmicznych przez pociągnięcie w jednym kierunku smyczkiem odbijającym się od strun

SJP.pl

Sautillé (czyt. sotie), saltato – sposób smyczkowania w grze na instrumencie smyczkowym, który polega na muskającym, lekko odskakującym pociągnięciu smyczka.

Wikipedia

# saltazaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów; mikrocel, mikrocelus, mikrozaurops

SJP.pl

Wikipedia

# saltimbocca

[czytaj: saltimbokka] włoska potrawa w postaci smażonych kotlecików z szynką parmeńską i liśćmi szałwii

SJP.pl

Saltimbocca (od wł. salta in bocca – dosł. „skacze do ust”) – eskalopki cielęce, popularna potrawa kuchni włoskiej.

Przyrządzane z lekko rozbitego płata cielęciny (carne di vitello) oraz plasterka surowej szynki (prosciutto crudo), obłożonych liściem szałwii, zwiniętych w rulon i obsmażanych na maśle, a następnie duszonych z dodatkiem białego wytrawnego wina. Danie to uważane jest za typowe dla kuchni rzymskiej (alla romana).

Wikipedia

# salto

obrót ciała w powietrzu przez głowę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

Wiktionary

- salto – skok akrobatyczny
- Salto – film w reżyserii Tadeusza Konwickiego
- Salto – australijski melodramat z 2004 roku w reżyserii Cate Shortland
- Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Buenos Aires
- Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Misiones
- Salto – miasto w Brazylii, w stanie São Paulo
- Salto – miasto w Urugwaju
- Salto – departament Urugwaju
- Salto – miejscowość w Portugalii w gminie Montalegre

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wskoczył na trampolinę, wybił się do góry, wykonał salto i upadł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsaltɔ, AS: salto

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) skok

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

salto mortale

etymologia. etym|włoski|salto. < etym2|łac|salio|saltus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) somersault

* bułgarski: (1.1) салто n.

* francuski: (1.1) salto m.

* hiszpański: (1.1) salto m., voltereta ż.

* interlingua: (1.1) salto

* portugalski: (1.1) salto m.

* rumuński: (1.1) tumbă în aer ż.

* włoski: (1.1) salto m.

źródła.

== salto (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) skok

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) jauzi

Wiktionary

# saluin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Wiktionary

Saluin (chiń. upr. 怒江; pinyin Nù Jiāng; tyb. རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ།, Wylie rGyl mo rNGul chu, ZWPY Nag qu; birm. သံလွင်မြစ်; ang. Salween) – rzeka w Chinach i Mjanmie.

Wikipedia

# saluki

rasa psa typu chartowatego; chart perski

SJP.pl

Chart perski (oryginalna nazwa saluki) – rasa psa zaliczana do grupy chartów i do psów pierwotnych, wyhodowana prawdopodobnie w starożytności w krajach arabskich, użytkowana początkowo do polowań na gazele, obecnie jako pies-towarzysz. Typ chartowaty.

Wikipedia

# salusia

tytuł bajki Stanisława Jachowicza

SJP.pl

# salustiusz

imię męskie

SJP.pl

Gaius Sallustius Crispus (ur. 86 p.n.e., zm. 34 p.n.e.) – rzymski historyk i polityk. Urodzony w Amiternum (obecnie: San Vittorino) w kraju Sabinów (północny wschód od Rzymu), autor De coniuratione Catilinae (Spisek Katyliny), Bellum Iugurthinum (Wojna z Jugurtą), oraz Historiae (Dzieje). Dwa pierwsze dzieła dotrwały do naszych czasów w całości, ostatnie, najbardziej dojrzałe i najobszerniejsze, zachowało się fragmentarycznie.

Wikipedia

# salustiuszostwo

Salustiusz z żoną; Salustiuszowie

SJP.pl

# salustiuszowie

Salustiusz z żoną; Salustiuszostwo

SJP.pl

# salustiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salustiusza lub z nim związany

SJP.pl

# salut

1. uroczysta salwa oddana dla uczczenia jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia;
2. oddanie honorów wojskowych;
3. pozdrowienie, uroczyste powitanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) salwy armatnie ku czci jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia

(1.2) oddanie honorów wojskowych

Wiktionary

- Salut – nazwa złotej monety francuskiej z przełomu XIV-XV wieku
- Program Salut – seria radzieckich stacji kosmicznych
  - Salut 1 – pierwsza stacja kosmiczna, jaka znalazła się na orbicie okołoziemskiej w ramach radzieckiego programu Salut
  - Salut 2 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 3 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 4 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 5 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 6 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 7 – radziecka stacja orbitalna

  Wikipedia

  #### Przykłady

  składnia.

  kolokacje.

  synonimy.

  antonimy.

  hiperonimy.

  hiponimy.

  holonimy.

  meronimy.

  pokrewne.

  frazeologia.

  etymologia.

  etym|łac|salus., salutis → pozdrowienie

  uwagi.

  tłumaczenia.

  * bułgarski: (1.1) салют m.

  źródła.

  == salut (esperanto (morfem).) ==

  wymowa.

  znaczenia.

  morfem|eo.

  (1.1) zdrowie, pozdrawiać, pozdrowienie

  odmiana.

  przykłady.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈsalut, AS: salut

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  antonimy.

  hiperonimy.

  hiponimy.

  holonimy.

  meronimy.

  pokrewne.

  frazeologia.

  etymologia.

  etym|łac|salus., salutis → pozdrowienie

  uwagi.

  tłumaczenia.

  * bułgarski: (1.1) салют m.

  źródła.

  == salut (esperanto (morfem).) ==

  wymowa.

  znaczenia.

  morfem|eo.

  (1.1) zdrowie, pozdrawiać, pozdrowienie

  odmiana.

  przykłady.

  składnia.

  kolokacje.

  synonimy.

  Wiktionary

# salutować

pozdrawiać po wojskowemu, oddawać honory wojskowe

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) wojsk. harc. pozdrawiać, okazywać szacunek poprzez uniesienie ręki

(1.2) daw. strzelać z dział na powitanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsaluˈtɔvat͡ɕ, AS: salutovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salutowanie n., zasalutowanie n., salwa ż.

czas. zasalutować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oddać honory

Wiktionary

# salutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|salutować.

Wiktionary

Salutowanie – oddawanie honorów, gest, polegający na uniesieniu prawej ręki, często z dotknięciem palcami czapki lub głowy, albo uniesieniu ręki w inny sposób (salut rzymski, pozdrowienie skautowe), używany w wojsku (a także w służbach i organizacjach paramilitarnych) do pozdrowienia i oddania honorów.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. salutować

Wiktionary

# saluzzo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto włoskie położone w Piemoncie;

(1.2) hist. państewko włoskie istniejące w wiekach od XII do XVI z głównym ośrodkiem w mieście Saluzzo (1.1);

Wiktionary

Saluzzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cuneo.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 15 644 osoby, 208,6 os./km².

Urodzili się tutaj m.in. Silvio Pellico, Magda Olivero, Federico Lombardi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tymczasem zgłosił się jako świadek oskarżenia jej stryj, proboszcz z Saluzzo. Jego długie wywody, w tonie umoralniającego kazania, utkane były jednak wyłącznie z pogłosek.

Wiktionary

# salvador

obce imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Brazylii;

Wiktionary

Salvador – miasto we wschodniej Brazylii, nad Oceanem Atlantyckim. Historyczna nazwa to São Salvador da Bahia de Todos os Santos (Święty Zbawiciel z Zatoki Wszystkich Świętych) albo po prostu Bahia. Do 1763 roku stolica Brazylii (wtedy kolonii portugalskiej), obecnie popularny cel turystyczny z wieloma barokowymi budowlami. Aglomeracja liczy 4 miliony mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mestre Bimba, mistrz brazylijskiej sztuki walki Capoeira, urodził się w Salvador.

Wiktionary

# salve

z łaciny: witaj, bądź pozdrowiony; ave

SJP.pl

Salve – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Lecce.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4556 osób, 142,4 os./km².

Wikipedia

# salvia

Szałwia (Salvia L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 900, 950 lub nawet 1010 gatunków i jest to najliczniejszy w gatunki rodzaj rodziny jasnotowatych. Szałwie występują w stanie dzikim na całej kuli ziemskiej, z wyjątkiem obszarów o klimacie polarnym. Najbardziej zróżnicowane są na obu kontynentach amerykańskich, gdzie rośnie 591 gatunków, z czego ok. 250 w samym Meksyku. Drugi ośrodek z dużym zróżnicowaniem to Azja – od Chin, gdzie rosną 84 gatunki, po Azję południowo-zachodnią, gdzie w samej Turcji rośnie 86 gatunków z czego połowa to endemity tego kraju. W Afryce rośnie 59 gatunków, w Australii 1, w Europie – 36 (z czego w Polsce cztery rodzime – szałwia lepka S. glutinosa, łąkowa S. pratensis, okręgowa S. verticillata i omszona S. nemorosa). Po rewizji taksonomicznej do szałwii zaliczone zostały rodzaje dawniej tradycyjnie wyodrębniane m.in. rozmaryn Rosmarinus i perowskia Perovskia.

Wikipedia

# salwa

jednoczesny wystrzał na komendę kilku i więcej armat lub strzelb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

(1.2) przen. wybuch śmiechu wielu osób, braw itp.

Wiktionary

Salwa – jednoczesny wystrzał z wielu sztuk broni palnej. Strzelanie salwami pozwalało zrekompensować niską szybkostrzelność broni, poprzez wypuszczenie wielu pocisków naraz, zwiększające prawdopodobieństwo rażenia celu. Było zwłaszcza elementem taktyki piechoty używającej broni odprzodowej (np. kontrmarsz). Strzelanie salwami, przede wszystkim salwami burtowymi, było także częste w czasie starć okrętów na morzu od wieku XVII aż do połowy wieku XX, kiedy to artyleria w tego typu starciach straciła na znaczeniu na rzecz broni rakietowej. W przypadku okrętów strzelanie salwami pozwalało ponadto obserwować miejsce upadku pocisków, w celu korekt celowania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oddano salwy honorowe przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

(1.2) Skecz wywołał salwę śmiechu na widowni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsalva, AS: salva

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. salutować, salwować się ndk.

przym. salwowy

Wiktionary

# salwador

państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Salwadorze; Republika Salwadoru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej;

Wiktionary

Salwador, Republika Salwadoru (hiszp. El Salvador; República de El Salvador) – państwo w Ameryce Północnej, leżące nad Oceanem Spokojnym. Jego stolicą jest San Salvador. Graniczy z Gwatemalą (203 km) i Hondurasem (342 km).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Salwador leży nad Pacyfikiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: salˈvadɔr, AS: salvador

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwadorczyk m., Salwadorka ż., sansalwadorczyk m.

przym. salwadorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Salwadoru

Wiktionary

# salwadorczyk

mieszkaniec Salvadoru (miasta w Brazylii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Salwadoru

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk, AS: salvadorčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwador m., San Salvador, sansalwadorczyk m., sansalwadorka ż.

:: fż. Salwadorka ż.

przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary

# salwadorka

mieszkanka Salvadoru, miasta w Brazylii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Salwadoru

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrka, AS: salvadorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwador m., sansalwadorczyk m., sansalwadorka ż.

:: fm. Salwadorczyk m.

przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary

# salwadorski

przymiotnik od: Salvador (miasto w Brazylii), Salwador (państwo w Ameryce Południowej)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Salwador

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Operator francuski chciał mieć szeroki plan i żeby z jednej strony planu nacierał oddział honduraski na salwadorski, albo na odwrót.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrsʲci, AS: salvadorsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwador m., Salwadorczyk m., Salwadorka ż.

Wiktionary

# salwarowski

nazwisko

SJP.pl

# salwarsan

związek arsenoorganiczny, klasyczny lek przeciwkiłowy, niezastąpiony do czasu wprowadzenia w lecznictwie antybiotyków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. farm. organiczna pochodna arsenu; pierwszy syntetyczny środek chemioterapeutyczny stosowany w leczeniu kiły i innych chorób wywołanych przez krętki

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W latach 40. XX wieku salwarsan został wyparty przez penicylinę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) arsfenamina

Wiktionary

# salwator

dzielnica Krakowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

(1.2) przest. inne określenie Zbawiciela, zapożyczone z łaciny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. toponim, nazwa osiedli w Krakowie i Trzebini;

(2.2) geogr. toponim, lokalna nazwa Placu Zbawiciela w Warszawie;

Wiktionary

- Salwator – imię męskie
- Salwator – osiedle w Krakowie
- Salwator – osiedle Trzebini
- Salwator – nazwa miejscowa Placu Zbawiciela w Warszawie
- Salwator – jedna z postaci powieści Imię róży

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojechaliśmy z Salwatorem na wystawę gołębi.

(2.1) Czy tym tramwajem dojedziemy na Salwator?

(2.2) Moja sąsiadka chodzi na spacery z psem po Salwatorze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salwatorianin m., salwatorianka ż.

przym. salwatorski

Wiktionary

# salwatorianie

Stowarzyszenie Boskiego Zbawiciela - zgromadzenie zakonne założone w XIX wieku, zajmujące się przede wszystkim działalnością misyjną i rekolekcyjną

SJP.pl

Salwatorianie – członkowie Towarzystwa Boskiego Zbawiciela (Societas Divini Salvatoris – SDS) założonego przez błogosławionego ojca Franciszka Marię od Krzyża Jordana 8 grudnia 1881 w Rzymie.

Wikipedia

# salwatorianin

członek męskiego zgromadzenia zakonnego zajmującego się drukowaniam i rozpowszechnianiem literatury religijnej oraz pracą rekolekcyjną i misyjną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po II wojnie światowej powstało wiele domów zakonnych na Ziemiach Zachodnich, gdzie polscy salwatorianie włączyli się w odbudowę życia religijnego oraz kulturalnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. salwatorianka ż.

przym. salwatoriański

Wiktionary

# salwatorianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Boskiego Zbawiciela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z Kongregacji Sióstr Boskiego Zbawiciela

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwie salwatorianki zostały zamordowane przez żołnierzy radzieckich w Mikołowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. salwatorianin m.

przym. salwatoriański

Wiktionary

# salwatoriański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z salwatorianami lub salwatoriankami, dotyczący salwatorianów lub salwatorianek

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do salwatorianów lub salwatorianek, będący ich własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Razem z nami Rodzinę Salwatoriańską tworzą: Kongregacja Sióstr Boskiego Zbawiciela oraz Międzynarodowa Wspólnota Boskiego Zbawiciela.

(2.1) Kościół pw. NMP Królowej Polski oraz dom zakonny Salwatorianów w Bielsku-Białej wywodzą się z pierwszej placówkaacówki salwatoriańskiej w tym mieście.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. salwatorianin mos., salwatorianka ż.

Wiktionary

# salwatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salwatorem, dotyczący Salwarora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salwator m.

Wiktionary

# salwicki

nazwisko

SJP.pl

# salwinia

rodzaj paproci wodnych

SJP.pl

Wikipedia

# salwiniowate

rodzina wodnych paproci; wiąślowate

SJP.pl

Wikipedia

# salwiniowaty

o cechach salwiniowatych (rodzina paproci)

SJP.pl

# salwiniowe

podklasa paproci różnozarodnikowych, obejmująca drobne i bardzo drobne (kilka centymetrów) rośliny pływające na powierzchni wody

SJP.pl

# salwiusz

imię męskie

SJP.pl

Salwiusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, genetycznie wtórne cognomen utworzone od pierwotnego Salvus, Salvius, co oznacza 'pochodzący od Salvusa, z rodu Salvusa'.

Salwiusz imieniny obchodzi: 11 stycznia, 26 czerwca, 10 września i 28 października.

Wikipedia

# salwiuszostwo

Salwiusz z żoną; Salwiuszowie

SJP.pl

# salwiuszowie

imię męskie

SJP.pl

# salwiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salwiusza lub z nim związany

SJP.pl

# salwować

podniośle:
1. ratować (uratować), ocalać (ocalić);
2. salwować się - ratować (uratować) siebie samego

SJP.pl

# salwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|salwować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. salwować ndk.

Wiktionary

# salwowski

nazwisko

SJP.pl

# salwowy

→ salwa

SJP.pl

#### Patrz:

salwa

# salzburczyk

[czytaj: zalcburczyk] mieszkaniec Salzburga (miasta w Austrii)

SJP.pl

# salzburg

[czytaj: zalcburg]
1. kraj związkowy w Austrii;
2. miasto w Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

(1.2) geogr. adm. kraj związkowy w środkowej Austrii

Wiktionary

Salzburg (cz. Salcburk, hist. Solnohrad; pol. hist. Solnogród) – miasto statutarne w Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg. Położone w pobliżu granicy z Niemcami w Alpach, nad rzeką Salzach, na wysokości 424 m n.p.m. 156 619 mieszkańców (1 stycznia 2023), czwarte pod względem liczby ludności miasto w Austrii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈzald͡zburk, AS: zalʒburk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. salzburski, salcburski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Solnogród

Wiktionary

# salzburka

[czytaj: zalcburka] mieszkanka Salzburga (miasta w Austrii)

SJP.pl

# salzburski

[czytaj: zalcburski] przymiotnik od: Salzburg

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Salzburg mrz.

Wiktionary

# śam

[czytaj: siam] skrót od: Śląska Akademia Medyczna

SJP.pl

zaimek przymiotny

(1.1) bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

(1.2) podkreślenie: właśnie ten, a nie inny

(1.3) właśnie taki (a nie inny)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. hand. sklep samoobsługowy

(2.2) środ. mot. pojazd wykonany samodzielnie;

zaimek

(3.1) stpol. dziś gw-pl|Górny Śląsk. tu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie powinno się zostawiać małych dzieci samych w domu.

(1.2) Mam autograf samego mistrza świata!

(1.3) Morderca zostaje ujawniony na samym końcu książki.

(2.1) Poszedłem do samu po bułki.

(2.2) Dzień dobry, chciałbym zarejestrować sama.

(3.1) Kajś sam żech widzioł nudelkula.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãm, AS: sãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samieństwo n., supersam m., samodzielność ż., samotność ż., samosia ż.

przym. samotny, samodzielny, samiutki, samiusieńki, samiuteńki, samiutenieńki

przysł. samotnie, samodzielnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) tukej

Wiktionary

# sama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. pot. małżonka

forma zaimka.

(2.1) forma żeńska od: sam

Wiktionary

Sama – rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty. Płynie na Pojezierzu Poznańskim, w województwie wielkopolskim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hrabiostwo zjawili się wkrótce; sama była milcząca bardzo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈsãma, AS: sãma

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jejmość, acani, aspani

Wiktionary

# samadhi

stan ciała i umysłu, w którym możliwe jest rozpoznanie prawdziwej natury człowieka i świata; w jodze klasycznej jest to ostatni, ósmy stopień ćwiczeń psychofizycznych

SJP.pl

Samādhi (nie mylić z mahasamadhi) (skt समाधि, chiń. sanmade 三摩提 lub sanmei 三昧, kor. samadi 사마디 lub sammae 삼매, jap. さんまい, wiet. tam-ma-địa) – w religiach dharmicznych oznacza medytacyjne pochłonięcie, stan osiągany dzięki wytrwałej praktyce medytacji (np. zazen lub innej), polegający na głębokiej koncentracji niezakłóconej zewnętrznymi bodźcami. Samadhi nie polega na izolacji od świata, tylko na takim zjednoczeniu z nim, które wolne jest od lgnięcia do zjawisk.

Wikipedia

# samagowo

Samagowo (niem. Sabangen) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek, przy szosie Olsztynek – Łukta, około 7 km na północ od Olsztynka.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# samanciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samanty lub z nią związany

SJP.pl

# samanta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Samanta – imię żeńskie o semickim – aramejskim – pochodzenia. Znaczyć mogło słuchająca, ale inne źródła sugerują związek z imieniem męskim Samuel. Imię ma stosunkowo krótką historię. Pojedyncze wypadki wystąpienia tego imienia odkryto w kronikach rodzin z Nowej Anglii z XVIII wieku. Nie używano go praktycznie do lat siedemdziesiątych XX wieku, kiedy w telewizji pojawił się serial „Bewitched”, w Polsce nadawany pod tytułem „Ożeniłem się z czarownicą”. Jego tytułowa bohaterka, sympatyczna czarownica, nosiła właśnie imię Samantha. Od tego czasu imię Samanta stało się bardziej powszechne.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Samantha

* łotewski: (1.1) Samanta ż.

* węgierski: (1.1) Szamanta

* włoski: (1.1) Samantha ż., Samanta ż.

źródła.

== Samanta (język łotewski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|łotewski|ż. Samanta

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmãnta, AS: sãmãnta

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Samantha

* łotewski: (1.1) Samanta ż.

* węgierski: (1.1) Szamanta

* włoski: (1.1) Samantha ż., Samanta ż.

źródła.

== Samanta (język łotewski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|łotewski|ż. Samanta

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# samantha

[czytaj: samanta] obce imię żeńskie

SJP.pl

# samar

pierwiastek chemiczny o symbolu Sm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Filipinach, w archipelagu Visayas;

(1.2) geogr. adm. prowincja Filipin, w zachodniej części wyspy Samar (1.1);

(1.3) geogr. kibuc położony w Dystrykcie Południowym, w Izraelu;

(1.4) zob. Morze Samar.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

(2.2) geogr. miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Wiktionary

Samar (Sm, łac. samarium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od samarskitu (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16 – minerału, z którego został wyizolowany w 1879 r. przez francuskiego chemika Paula Lecoq de Boisbaudrana.

Wikipedia

# samara

1. samochód typu Łada Samara;
2. potocznie: duży brzuch

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;

(1.2) geogr. rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

(1.3) geogr. rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;

Wiktionary

Samara (ros. Самара, w latach 1935–1991 Kujbyszew, cyrylica: Куйбышев) – miasto w Rosji, port rzeczny nad Wołgą. Stolica obwodu samarskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: sãˈmara, AS: sãmara

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. samarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Kujbyszew (1935-1991)

Wiktionary

# samaranch

[czytaj: SAmarancz] nazwisko

SJP.pl

# samarczyk

mieszkaniec Samary

SJP.pl

# samaria

1. starożytna kraina na Bliskim Wschodzie;
2. starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu;
3. wąwóz i wioska na Krecie w Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. bibl. kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;

(1.2) hist. starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

(1.3) geogr. wąwóz położony w południowo-zachodniej części Krety w paśmie Gór Białych;

Wiktionary

- Samaria – starożytna kraina na Bliskim Wschodzie
- Samaria – starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu
- Samaria – wąwóz na Krecie w Grecji
- Samaria – wieś na Krecie w wąwozie Samaria

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chrystus wędrował przez Samarię ze swymi uczniami.

(1.2) Autokarem dotrzecie do ruin Samarii jeszcze przed południem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: sãˈmarʲja, AS: sãmarʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Samarytanin mos., samarytanin mos., Samarytanka ż., samarytanka ż., samarytanizm mrz.

:: przym. samaryjski, samarytański

Wiktionary

# samarka

1. foliowa torebka z zamknięciem strunowym, głównie do przechowywania narkotyków;
2. mieszkanka Samary

SJP.pl

# samarkanda

miasto w Uzbekistanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Uzbekistanie;

Wiktionary

Samarkanda (uzb. Samarqand, tadż. Самарқанд, pers. ‏سمرقند‎, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 540 tys. mieszkańców (2019). Jedno z najludniejszych miast Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aleksander Wielki zdobył Samarkandę w IV wieku p.n.e.

(1.1) Carat zsyłał Polaków do Samarkandy w okresie powstań.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samarkandczyk m.

przym. samarkandzki

Wiktionary

# samarkandczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aż wreszcie [Timur - przyp.] wrócił do swej wspaniałej stolicy. Powitały go tłumy samarkandczyków.

(1.1) Jak wynika z przytoczonych fragmentów informatorzy określają siebie, po pierwsze jako mieszkańców miasta w ogóle, po drugie - jako taszkentczyków lub samarkandczyków.

(1.1) Prezydent zręcznie wykorzystywał też ciągle funkcjonującą konkurencję między ośrodkami regionalnymi, np. między fergańczykami a samarkandczykami (z tego drugiego wywodzi się Karimow; z tym klanem są też w sojuszu taszkentczycy).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samarkanda ż.

przym. samarkandzki

Wiktionary

# samarkandzki

przymiotnik od: Samarkanda

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. samarkandczyk mos., Samarkanda ż.

Wiktionary

# samarowy

→ samar

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący samaru

Wiktionary

#### Patrz:

samar

#### Powiązane:

rzecz. samar m.

Wiktionary

# samarski

przymiotnik od: Samara

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)

(1.2) wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze

(1.3) dotyczący Samary (rzeki)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samara ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. kujbyszewski

Wiktionary

# samarskit

minerał radioaktywny

SJP.pl

# samaryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Samarii, związany z Samarią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykonał go rzemieślnik, / lecz nie jest on bogiem; / w kawałki się rozleci cielec samaryjski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samaria ż.

Wiktionary

# samarytanie

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)

SJP.pl

Samarytanie, Szomronim, Szamerim (hebr. ‏שומרונים‎, arab. ‏سامريون‎), sami często określają się Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim – grupa etniczno-religijna, genetycznie i językowo semicka, zaś wyznaniowo abrahamiczna, żyjąca od starożytności w Palestynie.

Wikipedia

# samarytanin

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. bibl. mieszkaniec starożytnej Samarii

(1.2) etn. rel. członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii;

Wiktionary

Samarytanie, Szomronim, Szamerim (hebr. ‏שומרונים‎, arab. ‏سامريون‎), sami często określają się Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim – grupa etniczno-religijna, genetycznie i językowo semicka, zaś wyznaniowo abrahamiczna, żyjąca od starożytności w Palestynie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W liście do mnichów i archimandrytów Jerozolimy cesarz Marcjan obiecał śledztwo w sprawie czynów, których mieli się dopuścić Samarytanie przeciwko chrześcijanom, w tym plądrowanieądrowania kościołów i majątków chrześcijan, a także zabójstw.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samaria ż., samarytanin m., samarytanka ż., samarytanizm m.

:: fż. Samarytanka ż.

przym. samarytański

Wiktionary

# samarytanka

1. kobieta pomagająca chorym i słabym;
2. zakonnica, członkini Zgromadzenia sióstr benedyktynek samarytanek;
3. żeński stopień harcerski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. bibl. mieszkanka starożytnej Samarii

Wiktionary

- Samarytanka – postać biblijna
- Samarytanka – polska motorówka sanitarna
- Samarytanka – stopień harcerski
- „Samarytanka” – czasopismo Kościoła Zielonoświątkowego w RP
- Samarytanka – południowo koreański film z 2003 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jezus poprosił Samarytankę o wodę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samaria ż., samarytanin m., samarytanka ż., samarytanizm m.

:: fm. Samarytanin m.

przym. samarytański

Wiktionary

# samarytański

1. taki, jak u samarytanina, właściwy samarytaninowi; miłosierny
2. dotyczący Samarytan, właściwy Samarytanom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Samarytanami albo Samarią

(1.2) przen. miłosierny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Samaria ż., Samarytanin mos., Samarytanka ż., samarytanin mos.

Wiktionary