# tymalie

rodzaj ptaków z rodziny tymaliowatych

SJP.pl

Tymaliowate, tymalie, kurtodrozdy (Timaliidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). We współcześnie stosowanych ujęciach systematycznych obejmuje około pięćdziesięciu gatunków, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne obszary Azji.

Wikipedia

# tymaliowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych; tymalie, kurtodrozdy

SJP.pl

Tymaliowate, tymalie, kurtodrozdy (Timaliidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). We współcześnie stosowanych ujęciach systematycznych obejmuje około pięćdziesięciu gatunków, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne obszary Azji.

Wikipedia

# tymaliowaty

o cechach tymaliowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# tymański

nazwisko

SJP.pl

# tymbalik

potrawa z ryby lub mięsa w galarecie; auszpik

SJP.pl

# tymbarczanin

mieszkaniec Tymbarku (wsi w Polsce)

SJP.pl

# tymbarczanka

mieszkanka Tymbarku (wsi w Polsce)

SJP.pl

# tymbark

wieś w powiecie limanowskim

SJP.pl

Tymbark – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, siedziba gminy Tymbark.

Tymbark uzyskał lokację miejską w 1353 roku, zdegradowany w 1896 roku. Tymbark był miastem królewskim położonym w końcu XVI wieku w tenucie tymbarskiej w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# tymbarski

→ Tymbark (miasto)

SJP.pl

# tymczas

tymczasowy dom lub schronisko dla zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. coś tymczasowego, na krótki czas

(1.2) pot. środ. tymczasowy dom i opieka dla zwierzęcia przed adopcją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tymczasowość ż.

przym. tymczasowy

przysł. tymczasowo, tymczasem

partyk. tymczasem

wykrz. tymczasem

Wiktionary

# tymczasem

1. w tym właśnie czasie, kiedy dzieje się coś innego, np.: Ty odrabiaj lekcje, ja tymczasem pójdę do sklepu.;
2. teraz, obecnie, na razie, do chwili aż coś nastąpi, np.: Tymczasem zastanów się, nic nie odpowiadaj.;
3. jednak, natomiast, wszakże, pomimo to, np.: Byłem innego zdania, tymczasem się okazało, że on miał rację.

SJP.pl

partykuła

(1.1) sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą

(1.2) sygnalizuje treść niezgodną z oczekiwaniami wyrażonymi w pierwszej części zdania

przysłówek

(2.1) w tym samym czasie, o którym była mowa

(2.2) do tego czasu, o którym była mowa

wykrzyknik

(3.1) forma pożegnania na krótki okres

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubię horrory, tymczasem moja żona woli komedie.

(1.2) Miałem nadzieję, że na urlopie wypocznę, tymczasem okazał się bardziej męczący od pracy.

(2.1) My tu sobie rozmawiamy, tymczasem dzieci podkradają ciasto!

(2.2) Może jeszcze kiedyś będę miał dzieci, tymczasem jednak przestań mnie o nie męczyć, mamo.

(3.1) Tymczasem, Gosiu! Zobaczymy się jutro.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃mˈt͡ʃasɛ̃m, AS: tỹmčasẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tymczasowy

przysł. tymczasowo

rzecz. tymczas mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podczas gdy

(1.2) jednak

(2.1) a tymczasem

(2.2) na razie

(3.1) na razie, trzymaj się, bywaj

Wiktionary

# tymczasowo

przysłówek

(1.1) nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

(1.2) daw. tymczasem; w tym czasie, o którym była mowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tymczas mrz., tymczasowość ż.

przym. tymczasowy

przysł. sp. tymczasem

partyk. tymczasem

wykrz. tymczasem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chwilowo, czasowo, do czasu, na pewien czas, na razie, okresowo, przejściowo

(1.2) współcz. tymczasem

Wiktionary

# tymczasowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tymczasowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tymczasowy

przysł. tymczasowo

rzecz. tymczas mrz.

Wiktionary

# tymczasowy

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa tylko jakiś czas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To miało być tymczasowe rusztowanie, a stoi już siedem miesięcy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨ̃mt͡ʃaˈsɔvɨ, AS: tỹmčasovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tymczas mrz., tymczasowość ż.

przysł. tymczasowo, tymczasem

partyk. tymczasem

wykrz. tymczasem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czasowy, nieciągły, nietrwały

Wiktionary

# tymek

1. zdrobnienie od: Tymoteusz (imię męskie);
2. nazwisko

SJP.pl

Tymek lub Seven Phoenix, właśc. Tymoteusz Tadeusz Bucki (ur. jako Tymoteusz Polcar 28 października 1994 w Opolu) – polski artysta, piosenkarz, autor utworów muzycznych i tekstów, producent muzyczny oraz kompozytor.

Jego płyty oraz utwory wielokrotnie osiągały status platynowych i diamentowych płyt. Sprzedał w Polsce ponad 60 tys. egzemplarzy swoich albumów.

Wikipedia

# tymf

potoczna nazwa polskiej srebrnej złotówki (wartość nominalna - 1 zł (30 gr), wartość realna - ok. 12-18 gr) bitej przez Andrzeja Tymfa w latach 1663-67; tynf

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hist. monet. dawna moneta polska ze srebra i miedzi bita masowo w latach 60. XVII w.;

Wiktionary

Tymf (tynf) – początkowo potoczna, od uniwersału Przebendowskiego (1717) oficjalna, nazwa srebrnych monet podwartościowych (kredytowych) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w których ilość srebra była niższa niż deklarowana przez emitenta wartość.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) tynf

Wiktionary

# tymian

tymianek; gatunek macierzanki, lecznicza krzewinka uprawiana w Europie, północnej Afryce i w Kanadzie

SJP.pl

Wikipedia

# tymianek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thymus vulgaris|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

(1.2) kulin. spoż. liście czasem wraz z łodygą tymianku (1.1) używane jako przyprawa

Wiktionary

- macierzanka tymianek, zwana także tymiankiem – roślina
- Tymianek – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Koźminek

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃ˈmʲjãnɛk, AS: tỹmʹi ̯ãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tymiankowy

rzecz. tymian m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) macierzanka tymianek

Wiktionary

# tymianka

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

3 miejscowości w Polsce:

- Tymianka – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
- Tymianka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Kotuń
- Tymianka – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja

3 cieki w Polsce:

- Tymianka – rzeka, dopływ Radomki
- Tymianka – struga, dopływ Grabi
- Tymianka – struga, dopływ Trojanówki

Wikipedia

# tymiankowy

przymiotnik

(1.1) o zapachu tymianku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tymianek mrz.

Wiktionary

# tymicki

nazwisko

SJP.pl

# tymidyna

jeden z czterech nukleozydów, z których zbudowane jest DNA

SJP.pl

Tymidyna – organiczny związek chemiczny z grupy nukleozydów pirymidynowych, zbudowany z azotowej zasady pirymidynowej tyminy oraz pięciowęglowego cukru prostego (pentozy) – deoksyrybozy połączonych wiązaniem N-glikozydowym. Jest jednym z czterech nukleozydów, z których zbudowany jest DNA.

Wikipedia

# tymidynowy

→ tymidyna

SJP.pl

#### Patrz:

tymidyna

# tymień

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Tymień – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Izbica Kujawska
- Tymień – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Będzino

Wikipedia

# tymienice

2 miejscowości w Polsce:

- Tymienice – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Lubsko
- Tymienice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola

Wikipedia

# tymieniec

Tymieniec – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Szczytniki.

Liczba mieszkańców na dzień 31 grudnia 2019 r. wynosiła 241 osób, w tym 133 mężczyzn i 108 kobiet.

Wikipedia

# tymina

zasada azotowa, pirymidyna

SJP.pl

Tymina (skróty: Thy, T) – organiczny związek chemiczny z grupy pirymidyn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych tymina tworzy parę komplementarną z adeniną za pomocą dwóch wiązań wodorowych.

Tymina po połączeniu wiązaniem N-glikozydowym z deoksyrybozą tworzy nukleozyd pirymidynowy – tymidynę. Odpowiednikiem tyminy w RNA jest uracyl, a tymidyny – urydyna.

Wikipedia

# tymiński

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksandr Tymiński – rosyjski nauczyciel i działacz społeczny
- Antoni Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Eugeniusz Tymiński – polski żołnierz podziemia
- Jakub Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Józef Tymiński – polski prawnik i urzędnik państwowy
- Kazimierz Tymiński – polski więzień obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, pisarz
- Łukasz Tymiński – polski piłkarz
- Michał Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Romuald Nałęcz-Tymiński – polski oficer, marynarz
- Stanisław Tymiński – polski biznesmen i polityk

Wikipedia

# tymkowski

nazwisko

SJP.pl

# tymochowicz

nazwisko

SJP.pl

# tymoczko

nazwisko

SJP.pl

# tymol

leczniczy wyciąg z tymianku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

Wiktionary

Tymol (2-izopropylo-5-metylofenol) – organiczny związek chemiczny z grupy terpenoidów i fenoli. Jest obok swojego izomeru karwakrolu składnikiem olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze. Tworzy bezbarwne kryształy o charakterystycznym silnym zapachu macierzanki.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) thymol

* arabski: (1.1) ثيمول m.

* białoruski: (1.1) тымол m.

* francuski: (1.1) thymol m.

* japoński: (1.1) チモール (chimōru)

* łotewski: (1.1) timols m.

* słowacki: (1.1) tymol m.

* węgierski: (1.1) timol

* włoski: (1.1) timolo m.

źródła.

== tymol (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) biochem. tymol

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) thymol

* arabski: (1.1) ثيمول m.

* białoruski: (1.1) тымол m.

* francuski: (1.1) thymol m.

* japoński: (1.1) チモール (chimōru)

* łotewski: (1.1) timols m.

* słowacki: (1.1) tymol m.

* węgierski: (1.1) timol

* włoski: (1.1) timolo m.

źródła.

== tymol (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) biochem. tymol

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tymoleptyk

lek poprawiający nastrój, znoszący stan depresyjny; lek antydepresyjny

SJP.pl

Wikipedia

# tymon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Tymona

Wiktionary

Tymon – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "ten, który czci", utworzone od imion złożonych typu Timótheos za pomocą sufiksu --n i odrzucenia drugiej części.

Tymon imieniny obchodzi: 19 kwietnia, jako wspomnienie św. Tymona, ucznia apostolskiego i 28 września.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tymon staje się w Polsce coraz popularniejszym imieniem.

(1.1) Cerkiew prawosławna wspomina apostoła Tymona trzykrotnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨ̃mɔ̃n, AS: tỹmõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymona ż.

:: zdrobn. Tymonek mos., Tymuś mos.

Wiktionary

# tymonek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Tymon

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawiozę Tymonka do babci Karoliny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymon mos.

Wiktionary

# tymonostwo

Tymon z małżonką; Tymonowie

SJP.pl

# tymonowie

Tymon z małżonką; Tymonostwo

SJP.pl

# tymonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tymona lub z nim związany

SJP.pl

# tymoszenko

nazwisko

SJP.pl

- Stepan Tymoszenko (1878 - 1972) – ukraiński inżynier
- Serhij Tymoszenko (1881 - 1950) – ukraiński działacz społeczny, poseł na Sejm RP
- Julia Tymoszenko (ur. 1960) – ukraińska polityk, doktor ekonomii, premier Ukrainy
- Heorhij Tymoszenko (ur. 1966) – ukraiński szachista
- Jewhenija Tymoszenko (ur. 1979) – ukraińska działaczka społeczna, córka Julii

Wikipedia

# tymoszuk

nazwisko

SJP.pl

# tymotejka

trawa o prostych źdźbłach, długich, szorstkich liściach i gęstym, kłosokształtnym kwiatostanie; tymotka

SJP.pl

# tymoteusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tymoteusz – imię męskie pochodzenia greckiego, które do polszczyzny trafiło przez łacinę. Wywodzi się od imienia Τιμόθεος (Timotheos), a to od słów τιμάω (timao) i θεός (theos) oznaczających „czczący boga”.

Tymoteusz imieniny obchodzi 24 stycznia, 26 stycznia, 28 lutego, 6 kwietnia, 3 maja, 21 maja, 10 czerwca, 19 sierpnia, 22 sierpnia, 19 grudnia. Do imienin 24 stycznia odnosi się przysłowie „na świętego Tymoteusza trzeba ci czapki, nie kapelusza”. Zdrobnienia to „Tymek”, „Tymuś”, „Tymoteuszek”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy Sylas i Tymoteusz przyszli z Macedonii, Paweł oddał się wyłącznie nauczaniu i udowadniał Żydom, że Jezus jest Mesjaszem.

(1.1) Żona kupiła Tymoteuszowi zegarek za 1000 złotych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨ̃mɔˈtɛwuʃ, AS: tỹmoteu̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymoteuszowa ż.

:: zdrobn. Tymoteuszek mos.

przym. Tymoteuszowy

Wiktionary

# tymoteuszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Tymoteusz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia nasmaży Tymoteuszkowi racuchów z jabłkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymoteusz mos., Tymoteuszowa ż.

przym. Tymoteuszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tymek, Tymuś

Wiktionary

# tymoteuszostwo

Tymoteusz z małżonką; Tymoteuszowie

SJP.pl

# tymoteuszowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Tymoteusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę dziś wieczorem zajechać po Tymoteuszową na stację do Rabki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymoteusz mos., Tymoteuszek mos.

przym. Tymoteuszowy

Wiktionary

# tymoteuszowie

Tymoteusz z małżonką; Tymoteuszostwo

SJP.pl

# tymoteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tymoteusza lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Tymoteusza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Garniec z monetami ktoś zakopał na Tymoteuszowym polu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tymoteusz mos., Tymoteuszek mos., Tymoteuszowa ż.

Wiktionary

# tymotka

jednoroczna lub wieloletnia roślina z rodziny traw; brzanka

SJP.pl

Tymotka (Phleum L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje 15 gatunków występujących w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz w Ameryce Południowej. Kilka gatunków ma istotne znaczenie jako rośliny pastewne, zwłaszcza tymotka łąkowa Phleum pratense. Trawy te są częstym powodem kataru siennego. Wszystkie posiadają zbity, cylindryczny kwiatostan.

Wikipedia

# tymotnica

kłośnica tymotnica - gatunek muchówki z rodziny kłośnicowatych

SJP.pl

# tymowski

nazwisko

SJP.pl

# tymozyna

hormon grasicy

SJP.pl

Tymozyna – hormon wydzielany przez grasicę. Przyspiesza dojrzewanie limfocytów T, ma działanie przeciwnowotworowe poprzez pobudzanie limfopoezy. Pełni istotną rolę w zwalczaniu chorób autoimmunologicznych.

Wikipedia

# tympan

tympanon;
1. bębenek ucha; błona bębenkowa
2. trójkątne pole frontonu
3. płyta półkolista nad nadprożem portalu
4. antyczny bębenek ręczny o dwóch membranach

SJP.pl

# tympanalny

tympanalny narząd - narząd służący do odbioru fal dźwiękowych np. u pasikoników

SJP.pl

# tympanometria

badanie słuchu polegające na analizie podatności błony bębenkowej na zmiany ciśnienia; audiometria impedancyjna

SJP.pl

Tympanometria – forma nieinwazyjnej metody badania słuchu. Polega na mierzeniu odbicia fali dźwiękowej od błony bębenkowej podczas zmiany ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym.

Jej wynikiem jest powstanie krzywej, tympanogramu, za pomocą której można zdiagnozować m.in. pęknięcie błony bębenkowej, infekcje ucha środkowego, niedrożność trąbki Eustachiusza i nieprawidłowość zanikania odruchu strzemiączkowego.

Wikipedia

# tympanon

tympan;
1. bębenek ucha; błona bębenkowa;
2. trójkątne pole frontonu;
3. płyta półkolista nad nadprożem portalu;
4. antyczny bębenek ręczny o dwóch membranach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;

(1.2) archit. półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

(1.3) daw. muz. bębenek używany przy ceremoniach w starożytnej Grecji i Rzymie;

(1.4) daw. techn. starożytne bębnowe koło czerpakowe do wody;

Wiktionary

Tympanon (lub tympan) (gr. τύμπανον, týmpanon – bęben, łac. tȳmpănŭm) – detal architektoniczny.

W architekturze klasycznej terminem tym określano wewnętrzne trójkątne pole pomiędzy gzymsami frontonu, gładkie lub wypełnione rzeźbą, stanowiące charakterystyczny element monumentalnych budowli Grecji i Rzymu. W reprezentacyjnej budowli antycznej trójkątny szczyt zwykle zamykał przestrzeń dachową od strony licowej (przedniej) i tylnej. Element ten występuje także w monumentalnych budynkach nowożytnych, kształtowanych pod wpływem architektury antycznej (klasycyzm i eklektyzm historyczny).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃mˈpãnɔ̃n, AS: tỹmpãnõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tympan

Wiktionary

# tympanoplastyka

operacyjne odtworzenie błony bębenkowej lub jej części

SJP.pl

Tympanoplastyka, operacja tympanoplastyczna – rodzaj operacji laryngologicznej poprawiającej słuch poprzez odtworzenie drogi przewodzenia dźwięku w uchu środkowym.

Istotą zabiegu jest rekonstrukcja kosteczek słuchowych lub błony bębenkowej. Tympanoplastyka to operacja w obrębie jamy bębenkowej. Wykonuje się ją przy użyciu mikroskopu operacyjnego.

Wikipedia

# tympanosklerotyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z tympanosklerozą, świadczący o tympanosklerozie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Regułą jest, że zaawansowane zmiany tympanosklerotyczne występują najczęściej w uszach suchych, gdzie wygasł już stan zapalny […].

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tympanoskleroza ż.

przym. tympanosklerotycznie

Wiktionary

# tympanoskleroza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;

Wiktionary

Tympanoskleroza (łac. tympanosclerosis), stwardnienie ucha środkowego – forma schorzenia ucha środkowego. Proces chorobotwórczy powodujący włóknienie i tworzenie się złogów soli wapnia w obrębie ucha środkowego i trąbki Eustachiusza. Czasami poprzez usztywnienie kosteczek słuchowych i przerost złogów dochodzi do utraty lub upośledzenia słuchu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Postawienie ostatecznego, pewnego rozpoznania tympanosklerozy jest zwykle możliwe dopiero śródoperacyjnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tympanosklerotyczny

przysł. tympanosklerotycznie

Wiktionary

# tyn

dawniej: płot z gałęzi; także: ogrodzone takim płotem miejsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. mur

(1.2) stpol. płot gw-pl|Poznań. ten

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Tyn obrozek, coś namalowoł, je ónaki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃n, AS: tỹn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyniec m.

Wiktionary

# tyna

1. dawniej drewniana faska z przykrywką;
2. kubeł;
3. ogrodzenie z gałęzi; tyn

SJP.pl

# tyndalizacja

Tyndalizacja, pasteryzacja frakcjonowana – metoda konserwacji żywności w puszkach, która polega na dwu-trzykrotnej pasteryzacji przeprowadzanej w odstępach 1-3-dniowych. Termin wywodzi się od nazwiska irlandzkiego uczonego Johna Tyndalla. Ze względu na koszty nie znalazła powszechnego zastosowania.

Wikipedia

# tyndall

Tyndall – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Bon Homme.

Wikipedia

# tynf

potoczna nazwa polskiej srebrnej złotówki (wartość nominalna - 1 zł (30 gr), wartość realna - ok. 12-18 gr) bitej przez Andrzeja Tymfa w latach 1663-67; tymf

SJP.pl

Tymf (tynf) – początkowo potoczna, od uniwersału Przebendowskiego (1717) oficjalna, nazwa srebrnych monet podwartościowych (kredytowych) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w których ilość srebra była niższa niż deklarowana przez emitenta wartość.

Wikipedia

# tynica

Tynica – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, w gminie Tczów. Ma status sołectwa.

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności w Tynicy wynosi 283 osoby z czego 45,6% mieszkańców stanowią kobiety, a 54,4% ludności to mężczyźni.

Wikipedia

# tyniec

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim nazwa dzielnic polskich miast i wsi;

Wiktionary

Dzielnice miast:

- Tyniec – dzielnica Kalisza
- Tyniec – dzielnica Krakowa; tamże znane opactwo benedyktynów

Wsie:

- Tyniec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Oksa
- Tyniec Legnicki – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Ruja
- Tyniec Mały – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce
- Tyniec nad Ślęzą – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Benedyktyni w Tyńcu mają kwiaty w ikebanach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyniecki

rzecz. tyn mrz.

zaim. tyn

Wiktionary

# tyniecki

związany z Tyńcem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tyńcem, dotyczący Tyńca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyniec m.

Wiktionary

# tyniowice

Tyniowice – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Roźwienica. Położona na Podgórzu Rzeszowskim, nad rzeczką Mleczką, 16 km na południowy zachód od Jarosławia.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

Wikipedia

# tynk

1. warstwa zaprawy nakładana na ściany itp. dla ochrony przed wpływami atmosferycznymi (i dla poprawienia wyglądu); tynki (rzadziej);
2. ironicznie: zbyt mocny makijaż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

(1.2) przen. iron. zbyt gruby, przesadny makijaż

Wiktionary

Tynk – warstwa z zaprawy lub gipsu pokrywająca powierzchnie ścian, sufitów, kolumn, filarów itp. wewnątrz i na zewnątrz budynku. Zadaniem jej jest zabezpieczenie powierzchni przed działaniem czynników atmosferycznych (w przypadku tynków zewnętrznych), ochrona przed działaniem czynników wewnątrz pomieszczeń (np. para wodna), ogniem (elementy drewniane) oraz nadanie estetycznego wyglądu elementom budynku. Tynk stosuje się również jako warstwę podkładową pod elementy wymagające gładkiego podłoża (płyty styropianowe, płytki ceramiczne) - powszechnie stosuje się wówczas tynk cementowy, cementowo-wapienny lub gipsowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tynkarz m., tynkowanie n., tynkownica ż., otynkowanie n., zatynkowywanie n., zatynkowanie n., wytynkowanie n.

czas. tynkować ndk., otynkować dk., wytynkować dk., zatynkowywać ndk., zatynkować dk.

przym. tynkarski, tynkowy, natynkowy, podtynkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tapeta

Wiktionary

# tynkal

minerał zbudowany głównie z uwodnionego boranu sodu; tinkal, boraks rodzimy

SJP.pl

# tynkarka

→ tynkarz

SJP.pl

Obrostka murówka, tynkarka (Megachile parietina) – gatunek owada z rodziny miesierkowatych (Megachilidae). W Polsce prawdopodobnie wyginął.

Zasięg występowania:

Gatunek występuje na obszarze przyśródziemnomorskim oraz w południowo-zachodniej i centralnej Azji. W północnej części Europy gatunek znany z Węgier i Niemiec Środkowych (południowe doliny gór Harz i w Saksonii).

W Polsce

Wikipedia

#### Patrz:

tynkarz

# tynkarski

dotyczący tynkarza, tynkowania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z tynkiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tynk mrz., tynkarz mos.

czas. tynkować

Wiktionary

# tynkarz

robotnik pokrywający ściany tynkiem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. bud. murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Elementarną umiejętnością tynkarza jest samodzielne sporządzenie zapraw tynkarskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨ̃ŋkaʃ, AS: tỹŋkaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tynk m., tynkowanie n., otynkowanie n., zatynkowanie n., wytynkowanie n., tynkarstwo n., tynkownica ż.

czas. tynkować ndk., otynkować dk., wytynkować dk., zatynkować dk.

przym. tynkarski, tynkowy, natynkowy, podtynkowy

przysł. natynkowo, podtynkowo

Wiktionary

# tynki

1. warstwa zaprawy nakładana na ściany itp. dla ochrony przed wpływami atmosferycznymi (i dla poprawienia wyglądu); tynki (rzadziej);
2. ironicznie: zbyt mocny makijaż

SJP.pl

# tynkopodobny

mający niektóre właściwości tynku, przypominający tynk

SJP.pl

# tynkować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃ŋˈkɔvat͡ɕ, AS: tỹŋkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tynk m., tynkowanie n., tynkarz m.

czas. otynkować, zatynkować

przym. tynkowy, tynkarski

Wiktionary

# tynkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tynkować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tynkować ndk.

rzecz. tynkarz mos., tynk mrz.

Wiktionary

# tynkownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie przeznaczone do tynkowania ścian

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tynkownica pneumatyczna przeznaczona do szybkiego natrysku na ściany różnego rodzaju zapraw: gipsowych, wapiennych, wapienno-cementowych, tynków tradycyjnych i renowacyjnych o średnicy kruszywa do 6 mm.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tynk mrz., tynkarz mos.

Wiktionary

# tynkowy

1. → tynk;
2. gładź tynkowa - zewnętrzna gładka warstwa tynku z zaprawy budowlanej

SJP.pl

# tynktura

tinktura;
1. lecznicza nalewka przyrządzana na substancjach roślinnych lub zwierzęcych;
2. alkoholowy roztwór preparatów lekarskich;
3. barwa używana przy pokrywaniu pól i godeł w herbach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herald. barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

(1.2) farm. lecznicza nalewka alkoholowa, eterowa, ewentualnie wodna, zrobiona na podstawie składników roślinnych lub zwierzęcych

Wiktionary

- Tynktura (alchemia)
- Tynktura (heraldyka)
- Tynktura w perfumiarstwie – półprodukt otrzymywany metodą ekstrakcji substancji zapachowych z naturalnych surowców pochodzenia roślinnego (zob. np. pozyskiwanie olejku lawendowego) lub zwierzęcego (zob. np. ambra)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨ̃ŋkˈtura, AS: tỹŋktura

Wiktionary

# typ

1. rodzaj, model, wzór czegoś;
2. zespół cech charakterystycznych człowieka związanych z jego przynależnością etniczną;
3. jednostka klasyfikacyjna w systematyce organizmów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj, klasa

(1.2) osoba skupiająca cechy ludzi pewnej kategorii

(1.3) ktoś lub coś przewidziane przez kogoś na zwycięzcę

(1.4) syst. zool. kategoria w systematyce zwierząt;

(1.5) charakterystyczny wygląd i budowa człowieka w zależności od jego rasy lub przynależności etnicznej

(1.6) inform. opis rodzaju, struktury i zakresu wartości, jakie może przyjmować dany literał, zmienna, stała, argument, wynik funkcji lub wartość;

(1.7) mat. obiekt przypisany do każdego elementu pewnej kolekcji, pozwalający na określenie jak zachowuje się każdy z nich i jakie operacje są na nim wykonalne

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. podejrzany mężczyzna

Wiktionary

- typ – podstawowy element zbioru badanego za pomocą typologii
- typ – określenie w teologii i biblistyce
- typ (phylum) – kategoria systematyczna
- typ danych
- typ nomenklatoryczny
- typ siedliskowy lasu
- typ widmowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej części sklepu znajdują się buty typu turystycznego i sportowego.

(1.2) Mariusz to typ samotnika.

(1.3) Ten koń to mój typ. Postawiłem na niego 100 złotych.

(1.4) Strunowce to jeden z typów należących do królestwa zwierząt.

(1.5) Typ orientalny odznacza się dosyć wysokim wzrostem.

(2.1) Patrz na tego typa, jak on wygląda! Ubranie to chyba musiał ze śmietnika wyciągnąć!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨp, AS: typ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typiara ż., typek m., podtyp m., typowość ż., typizacja ż.

czas. typować ndk., wytypować dk.

przym. typowy, typiczny

przysł. typowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) syst. bot. gromada

(2.1) typek

Wiktionary

# typariusz

dawniej: metalowy stempel

SJP.pl

# typas

w gwarze młodzieżowej: typ, typek

SJP.pl

# typek

ktoś podejrzany, niegodny zaufania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. zdrobn. od: typ, podejrzany facet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedziałem temu typkowi, żeby się odczepił.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m., typiara ż.

przysł. typowo

przym. typowy, typiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) typ

Wiktionary

# typer

doradca w typowaniach bukmacherskich

SJP.pl

# typerka

→ typer

SJP.pl

#### Patrz:

typer

# typerski

→ typer

SJP.pl

#### Patrz:

typer

# typiara

potocznie: bliżej nieznana kobieta; kolesiówa, kolesiówka, gościówa, babka, facetka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. slang. młodz. kobieta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ja bym nie ufał tej typiarze. Zobacz, jak ona wygląda.

(1.1) Paliłem szluga na przystanku i jakaś typiara mnie objechała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨpʲˈjara, AS: typʹi ̯ara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m., typek m., typiarz mzw.

przym. typiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gościówa, facetka

Wiktionary

# typiarz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. facet, chłopak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typiara ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) typ, typek

Wiktionary

# typiczny

przymiotnik

(1.1) daw. obrazowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m., typek m., typiara ż., typiczność ż., typowość ż.

przym. typowy

Wiktionary

# typin

Typin – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Lubelski.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Tomaszów Lubelski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 414 mieszkańców.

Wikipedia

# typizacja

1. klasyfikacja według typów;
2. ujednolicenie urządzeń, konstrukcji itp. w celu uproszczenia i zmniejszenia kosztów produkcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) klasyfikowanie według określonych typów

(1.2) ujednolicanie według określonych cech charakterystycznych

Wiktionary

Typizacja – w socjologii fenomenologicznej jest to proces szeregowania przez jednostkę elementów rzeczywistości w pewne typy, poprzez odwołanie się do posiadanych przez nią zasobów wiedzy. Pojęcie to wprowadzone zostało przez Alfreda Schütza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Typizacja płciowa jest zespołem wewnętrznych ograniczeń, które utrudniają jednostce adekwatne reagowanie na wymagania stawiane przez różnorodne sytuacje życiowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m.

Wiktionary

# typizacyjny

dotyczący typizacji

SJP.pl

# typizować

1. klasyfikować według cech charakterystycznych, ujmować w pewne typy;
2. uogólniać, ujednolicać coś, sprowadzać do jednego typu

SJP.pl

# typo

[czytaj: tajpo] czcionka komputerowa

SJP.pl

# typograf

1. drukarz lub właściciel drukarni;
2. grafik projektujący układ materiałów do druku

SJP.pl

# typografia

termin mający szereg znaczeń związanych z użyciem znaków pisarskich w druku i samym drukiem; projektowanie znaków pisarskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) technika druku wypukłego, drukarstwo;

(1.2) ogół zagadnień dotyczących projektowania drukowanych liter i innych znaków pisarskich oraz wzajemnych relacji pomiędzy grupami znaków

(1.3) sztuka użytkowa zajmująca się estetyką szaty graficznej publikacji

(1.4) układ graficzny stron (książki), strony (na witrynie WWW)

Wiktionary

Typografia (z gr. týpos „odbicie, forma”, gráphō „piszę”) – termin funkcjonujący w kilku różnych znaczeniach. Pierwszym zastosowaniem terminu „typografia” jest historyczne określenie drukarni. Mianem tym określa się również technikę druku wypukłego, zwanego inaczej typograficznym. W trzecim, najszerszym ujęciu, typografia jest dziedziną koncentrującą się na kształtowaniu struktur i aranżacji języka w jego wizualnym wymiarze. Zajmuje się ona doborem pisma, jego użyciem i składem, a także ustalaniem optymalnych norm pisarskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na wykładzie wyjaśniono nam reguły rządzące typografią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨpɔˈɡrafʲja, AS: typografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. typograficzny

przysł. typograficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) układ

Wiktionary

# typograficzny

przymiotnik

(1.1) związany z typografią, zgodny z zasadami typografii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podstawową formą cudzysłowu jest w polskiej ortografii tzw. cudzysłów typograficzny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typografia ż., typograf m.

przysł. typograficznie

Wiktionary

# typografka

→ typograf

SJP.pl

#### Patrz:

typograf

# typogram

forma typograficzna ilustrująca znaczenie użytego słowa, np. wydrukowanie wyrazu "czerwony" na czerwono

SJP.pl

- typogram (typogram Uhorczaka) – metoda przedstawiania zjawisk na mapach
- typogram – forma typograficzna

Wikipedia

# typolog

specjalista w dziedzinie typologii

SJP.pl

# typologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin

(1.2) podział według określonych zasad

Wiktionary

Typologia (od gr. týpos „odbicie, obraz”; gr. lógos „słowo, nauka”) – zabieg metodologiczny (lub jego rezultat) polegający na grupowaniu przedmiotów według ich podobieństwa do przedmiotu wzorcowego (zwanego typem).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. typologiczny

przysł. typologicznie

Wiktionary

# typologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z typologią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typologia ż.

przysł. typologicznie

Wiktionary

# typometr

przyrząd mierzący rozmiar czcionek

SJP.pl

# typooffset

technika drukowania wypukłego; letterset

SJP.pl

Typooffset (tzw. pośredni druk wypukły, suchy offset, z ang. letterset) – technika druku wypukłego, stanowiąca połączenie techniki typograficznej i offsetowej. Odbitki są wynikiem druku pośredniego rotacyjnego, a sam proces przenoszenia farby na podłoże drukowe odbywa się podobnie jak w offsecie czyli przez obciąg gumowy, z tą różnicą, że nie jest on pociągany roztworem zwilżającym.

Wikipedia

# typostrofizm

koncepcja z zakresu ewolucjonizmu podkreślająca niezależność makroewolucji od procesów mikroewolucji

SJP.pl

# typoszereg

szereg wymiarowy wyrobów określonego rodzaju

SJP.pl

Szereg wartości – wartości nominalne („znamionowe”) produkowanych seryjnie elementów pochodzą z ustalonej w tym celu tabeli szeregów. Tablice te ustanowione są według postępu geometrycznego, to znaczy tak, że sąsiadujące ze sobą elementy tabeli znajdują się wobec siebie (w przybliżeniu) w tej samej proporcji, tzn. każdy następny element tabeli jest tyle samo -krotnie większy od poprzedniego, innymi słowy każdy następny jest o tyle samo (w przybliżeniu) procent większy od poprzedniego. Ponieważ każdy układ elektroniczny wykorzystujący oporniki i kondensatory dopuszcza pewne odchyłki od wyliczonej przez projektanta wartości projektowej, to prawie zawsze udaje się dobrać takie elementy seryjnie produkowane, które zapewniają prawidłową pracę urządzeń.

Wikipedia

# typowiej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: typowo

SJP.pl

# typówka

środowiskowo: to, co jest często spotykane lub wykonane według określonego wzoru; typowość

SJP.pl

# typowo

przysłówek

(1.1) od: typowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Honorata zamieszkała w typowo włoskim mieście.

(1.1) Żur jest typowo śląską zupą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m., typek m., typowość ż.

czas. typować ndk.

przym. typowy

Wiktionary

# typowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest typowe; cecha tych, którzy są typowi

Wiktionary

Typowość – cecha oznaczająca realizację jakiegoś wzoru, normy, modelu utrwalonego w serii podobnych zachowań, postaw, zdarzeń.

Wiąże się ona z uogólnieniem, wskazaniem na to, co reprezentatywne, charakterystyczne dla danego czasu, miejsca, środowiska.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. typ mrz.

przym. typowy, typiczny

przysł. typowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) standardowość

Wiktionary

# typowszy

stopień wyższy od przymiotnika: typowy; bardziej typowy

SJP.pl

# typowy

1. odpowiadający jakiemuś typowi, charakterystyczny (np. Sceny grozy są typowe dla horrorów.);
2. często spotykany, powszechny (np. typowe zachowanie);
3. o kimś: posiadający cechy charakterystyczne dla jakiegoś wzoru (np. typowy bezrobotny);
4. wykonany w oparciu o określony wzór, standardowy (np. projekt typowy)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) często spotykany

(1.2) będący charakterystyczną cechą określonego typu

(1.3) będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę

(1.4) banalny, prosty, mało wyrafinowany

(1.5) wykonany według zwykłego schematu

(1.6) rzad. przym. odrzecz. typ

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To typowy poziom życia w Afryce.

(1.2) To dla niej typowe, tak wycofać się w ostatniej chwili.

(1.3) Był typowym produktem swojej epoki.

(1.4) Typowy facet, ciepłe kluchy, nic specjalnego.

(1.5) To nie jest typowy Ford – potrafi też pływać.

(1.6) Jeśli w typie występują zmienne typowe, to taki typ jest schematem opisującym wiele typów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈpɔvɨ, AS: typovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. typ m., typek m., typowość ż., typowanie n., wytypowanie n.

czas. typować, wytypować

przysł. typowo

przym. typiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powszechnie akceptowany, powszechny

(1.2) standardowy, normalny

(1.3) przeciętny, statystyczny

(1.4) banalny, nieskomplikowany, prosty, oklepany, pospolity, przeciętny, stereotypowy, szablonowy, sztampowy, trywialny, zwyczajny, zwykły

Wiktionary

# typowymiar

jeden ze znormalizowanych wymiarów wyrobów danego typu

SJP.pl

# typranawir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek do leczenia zakażeń retrowirusowych, hamujący powstawanie dojrzałych, zakaźnych cząstek HIV-1; inhibitor proteazy aspartylowej HIV

Wiktionary

Typranawir – organiczny związek chemiczny, lek przeciwwirusowy, niepeptydowy inhibitor proteazy ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Typranawir stosuje się w terapii skojarzonej z niedużą dawką rytonawiru i z innymi lekami przeciwretrowirusowymi.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzór sumaryczny: C31H33F3N2O5S; nazwa handlowa: Aptivus

Wiktionary

# typul

o osobniku, typie (z odcieniem ujemnym)

SJP.pl

# tyr

biblijne miasto położone w południowym Libanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mitnord. nordycki bóg wojny, walki, siły i honoru;

Wiktionary

- Tyr – miasto w starożytnej Fenicji, obecnie w Libanie,
- Tyr – bóg nordycki,
- Tyr – album zespołu Black Sabbath z 1990 roku,
- Tyr – nazwa skrótowa tyrozyny,
- Týr – grupa muzyczna z Wysp Owczych,
- Týr – album grupy Týr.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam stu trzydziestu niewolników, ten oto pałac w Sydonie, dom w Tyrze i dwa wielkie składy towarów, nie licząc fabryki szkła i farbiarni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨr, AS: tyr

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

rzecz. tyryjskość ż., Tyryjczyk mos., Tyryjka ż.

przym. tyryjski

przysł. tyryjsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Sur

Wiktionary

# tyra

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

SJP.pl

- Tyra Danebod (?–ok. 935) – żona króla duńskiego Gorma Starego, matka Haralda Sinozębego
- Thyra duńska (?–ok. 1000) – królowa norweska, córka Haralda Sinozębego
- JKW Księżna Thyra (1853–1933) – córka króla duńskiego Chrystiana IX
- JKW Księżna Thyra Louise (1880–1945) – córka króla duńskiego Fryderyka VIII
- Tyra – dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim, obecnie dzielnica Trzyńca.

Wikipedia

# tyrać

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) pot. ciężko pracować

(1.2) gwara więzienna pracować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I widzę cię, jak codziennie tak jak ja wstajesz, tyrasz, oglądasz telewizję i pijesz piwo.

(1.1) Nocą bawię się jak zwariowana Włoszka, a w dzień tyram i ciułam grosze jak Żyd.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨrat͡ɕ, AS: tyrać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. styrany, utyrany

rzecz. tyranie n., tyrka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) harować jak wół

Wiktionary

# tyrada

1. dłuższe przemówienie bohatera w ramach dialogu;
2. długa, nudna mowa na jakiś temat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długa wypowiedź na jakiś temat, utrzymana zwykle w podniosłym stylu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Musieli wysłuchiwać tyrad szefa na temat lojalności wobec firmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈrada, AS: tyrada

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perora

Wiktionary

# tyrakowski

nazwisko

SJP.pl

# tyralier

członek oddziałów tyralierskich; woltyżer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. wojsk. żołnierz oddziału piechoty walczący w szyku rozproszonym (tyralierze)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łańcuchy tyralierów polskich w godzinę niespełna wyparły z zagajników strzelców rosyjskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyraliera ż., tyralierka ż.

Wiktionary

# tyraliera

tyralierka;
1. luźny szyk bojowy piechoty;
2. żołnierze ustawieni w tym szyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. szyk bojowy piechoty, w którym żołnierze są rozproszeni, lecz formują pojedynczą linię wzdłuż linii frontu;

(1.2) wojsk. żołnierze walczący w tyralierze (1.1)

Wiktionary

Tyraliera (linia tyralierska) – rozproszony liniowy szyk bojowy piechoty.

Żołnierze pododdziału walczącego w tyralierze tworzą pojedynczy szereg wzdłuż frontu, przy zachowaniu odległości 6–8 metrów pomiędzy poszczególnymi żołnierzami. Porządek ten jest utrzymywany po opuszczeniu okopów, następnie, wskutek przeszkód terenowych, szyk tyraliery zwykle traci swą regularność.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wtedy plutonowi krzyknęli rozkazy i zaraz rozsypane w tyralierze, zgięte postacie minęły skraj lasu i weszły w otwartą przestrzeń, ale jeszcze nie odezwały się strzały upowców i szeroki, nasłoneczniony dukt był cichy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyralier mos.

:: zdrobn. tyralierka ż.

Wiktionary

# tyralierka

tyraliera;
1. luźny szyk bojowy piechoty;
2. żołnierze ustawieni w tym szyku

SJP.pl

# tyralik

nazwisko

SJP.pl

# tyramina

amina występująca obficie w pokarmach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego

SJP.pl

Tyramina, 4-hydroksyfenyloetyloamina – organiczny związek chemiczny, biogenna amina, będąca hydroksylową pochodną fenyloetyloaminy.

Występuje obficie w pokarmach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Najwięcej znajduje się w produktach zwierzęcych takich jak salami, pepperoni, sery (cheddar, ementaler, camembert, brie, blue, mozzarella, parmezan, romano, roquefort, stilton, gruyere), ryby (marynowane, solone, wędzone), wątroba wołowa, wątróbka z kurczaka, sos sojowy, kawior, kiełbasa bolońska, koncentrat mięsny (w sosach lub zupach), awokado, banany (szczególnie przejrzałe), czekolada, figi, bób, suplementy z drożdży, ekstrakt drożdżowy, wina typu wermut, wino chianti, likiery typu chartreuse. Tyramina jest metabolizowana przez enzym monoaminooksydazę (MAO).

Wikipedia

# tyran

ciemiężca, osoba, która narzuca komuś swoją wolę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;

(1.2) przen. człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Tyrannus|ref=tak.

Wiktionary

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, często zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨrãn, AS: tyrãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyraństwo n., tyrania ż., tyranizowanie n., tyranisko n., styranizowanie n., tyraniczność ż.

:: fż. tyranka ż.

:: zdrobn. tyranek mos.

czas. tyranizować ndk., styranizować dk.

przym. tyraniczny, tyrański, przest. tyranny

przysł. tyrańsko, przest. tyrannie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samowładca

(1.2) ciemiężca, ciemiężyciel

Wiktionary

# tyrańczyk

rodzaj ptaków z rodziny muchotyranikowatych

SJP.pl

# tyraneczek

rodzaj ptaków z rodziny muchotyranikowatych

SJP.pl

# tyrania

1. okrutne, bezwzględne obchodzenie się z kimś
2. samowolne rządy jednostki oparte na terrorze i przemocy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

(1.2) narzucanie innym swojej woli, wywieranie presji

Wiktionary

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, często zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tyran m.

przym. tyrański, tyraniczny

czas. tyranizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) despotyzm, autokratyzm, autokracja, zamordyzm, dyktatura

Wiktionary

# tyraniczek

tyraniczek Sztolcmana - niewielki ptak z rodziny gorzyków; Tyranneutes stolzmanni

SJP.pl

# tyranicznie

przysłówek

(1.1) rzad. w sposób tyraniczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Działał na nią tyranicznie, denerwował często swoją argumentacją, miażdżył jej wolę, stawiał motywy miarodajne.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tyraniczny

Wiktionary

# tyraniczny

właściwy tyranom, tyranii; tyrański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. (także. przen.) związany z tyranią, odnoszący się do tyranii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dopiero napisanie do papieża bardzo obszernego pisma z odpowiednimi dowodami przyczyniło się do usunięcia tyranicznego biskupa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyran mos., tyrania ż.

przym. tyrański

przysł. tyranicznie

czas. tyranizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. tyrański

Wiktionary

# tyranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tyrać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈrãɲjɛ, AS: tyrãńi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tyrać

Wiktionary

# tyranik

rodzaj ptaków z rodziny tyrankowatych

SJP.pl

# tyranizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. styranizować)

(1.1) narzucać komuś własną wolę w sposób brutalny i bezwzględny, niepozwalając na sprzeciw lub tłumiąc go

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) - Mniejszość nie może tyranizować większości - replikuje podniesionym głosem przewodniczący Czesław Kozak i zarzuca gazecie, że robi problem z tej sprawy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyran mos., tyrania ż., tyranizowanie n.

przym. tyrański, tyraniczny

przysł. tyrańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemiężyć, uciskać, dręczyć, zadręczać, udręczać, terroryzować

Wiktionary

# tyranka

kobieta tyran; despotka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: tyran

Wiktionary

- tyranka (Platydracus) – rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych
- tyranka – pierwszy człon nazwy zwyczajowej ptaków z rodzajów Myiophobus oraz Onychorhynchus

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨˈrãnka, AS: tyrãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. tyran.

Wiktionary

# tyrankowate

o cechach tyrankowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

Tyrankowate (Tyrannidae) – rodzina ptaków z podrzędu tyrankowców (Tyranni) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).

Wikipedia

# tyrankowaty

o cechach tyrankowatych (rodzina ptaków)

SJP.pl

# tyrankowce

podrząd ptaków z rzędu wróblowych

SJP.pl

Tyrankowce, pierwowróblowce (Tyranni) – podrząd ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). Obejmuje ponad 1300 gatunków, żyjących głównie w Ameryce Południowej. Od podrzędu ptaków śpiewających różnią się budową krtani. Są uważane za bardziej pierwotne ewolucyjnie.

Wikipedia

# tyrankówka

tyrankówka klifowa - gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych; murówka

SJP.pl

# tyranobójca

zabójca tyrana

SJP.pl

# tyranobójstwo

zabicie tyrana

SJP.pl

Tyranobójstwo – zabójstwo władcy uchodzącego za tyrana.

Także nieformalna nazwa doktryny politycznej zakładającej prawo poddanych do dokonania zabójstwa na władcy, o ile jego rządy można uznać za tyranię.

Wikipedia

# tyranowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Tyranowski – polski krawiec, mistyk
- Mariusz Tyranowski – polski koszykarz

Wikipedia

# tyranozaur

kopalny dinozaur drapieżny z grupy karnozaurów, będący jednym z największych lądowych drapieżników w historii zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

Wiktionary

Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Do 2024 roku jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów, był Tyrannosaurus rex.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tyranozaur był jednym z najgroźniejszych dinozaurów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨrãˈnɔzawr, AS: tyrãnozau̯r

Wiktionary

# tyrański

dotyczący tyrana, tyranii

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyran m., tyrania ż.

przysł. tyrańsko

przym. tyraniczny

czas. tyranizować

Wiktionary

# tyrańsko

przysłówek

(1.1) w sposób tyrański

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyran m.

przym. tyrański

czas. tyranizować

Wiktionary

# tyrańskość

→ tyrański

SJP.pl

#### Patrz:

tyrański

# tyrany

ciemiężca, osoba, która narzuca komuś swoją wolę

SJP.pl

# tyraspol

stolica Naddniestrza, autonomicznej republiki w Mołdawii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;

Wiktionary

Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) – miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 128 807 mieszkańcami w 2023 było trzecim co do wielkości miastem Mołdawii (po Kiszyniowie i Bielcach).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tyraspolanin mos., tyraspolanka ż.

przym. tyraspolski

Wiktionary

# tyraspolanin

mieszkaniec Tyraspolu (stolicy Naddniestrza)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyraspola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyraspol mrz.

:: fż. tyraspolanka ż.

przym. tyraspolski

Wiktionary

# tyraspolanka

mieszkanka Tyraspolu (stolicy Naddniestrza)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyraspolu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨraspɔˈlãnka, AS: tyraspolãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyraspol mrz.

:: fm. tyraspolanin mos.

przym. tyraspolski

Wiktionary

# tyraspolski

→ Tyraspol (miasto w Mołdawii, stolica republiki Naddniestrza)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Tyraspolem, dotyczący Tyraspola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyraspol mrz., tyraspolanin mos., tyraspolanka ż.

Wiktionary

# tyratron

lampa elektronowa z trzema elektrodami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. lampa gazowana posiadająca trzy elektrody: anodę, katodę oraz siatkę;

Wiktionary

Tyratron – lampa gazowana zbliżona konstrukcyjnie do gazotronu. Jest to pochodna gazotronu powstała przez umieszczenie pomiędzy anodą i katodą jednej lub kilku siatek. Siatki te służą do regulacji napięcia anodowego, przy którym lampa zacznie przewodzić prąd.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiele właściwości tyratronów jest zbliżone do właściwości gazotronów, jednakże obecność siatki pozwala dokonywać w tyratronach sterowania chwilą zapłonu.

Wiktionary

# tyrawski

→ Tyrawa Wołoska (wieś w Polsce)

SJP.pl

# tyrała

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

SJP.pl

# tyrca

rzadkie imię żeńskie

SJP.pl

# tyreofor

przedstawiciel podrzędu dinozaurów ptasiomiednicznych

SJP.pl

# tyreofory

przedstawiciel podrzędu dinozaurów ptasiomiednicznych

SJP.pl

Tyreofory (Thyreophora) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów ptasiomiednicznych (Ornithischia).

Nazwa łacińska „Thyreophora” oznacza „nosicieli tarcz” i została wprowadzona w 1915 roku przez barona Franza Nopcsę.

Tyreofory są uważane za najbardziej pierwotne spośród dinozaurów ptasiomiednicznych. Większość tyreoforów poza formami najbardziej pierwotnymi była czworonożna. Ich kończyny tylne były masywniejsze i dłuższe od przednich. Ciało tyreoforów pokrywały rzędy ochronnych guzów, płyt i kolców, które układały się wzdłużnie, tworząc rodzaj kostnego pancerza, chroniącego je przed drapieżnikami. Wśród tyreoforów występowały zarówno formy małe mierzące, około 2 metrów długości, jak i dość duże, osiągające do 9 metrów. Od innych podrzędów dinozaurów odróżnia je obecność kości jarzmowej w czaszce. Tyreofory miały małe zęby policzkowe i dobrze rozwinięte kości podpierające policzki. Budowa szczęk i zębów charakteryzowała się jednak mniejszą złożonością niż u ornitopodów i marginocefali. Tyreofory odżywiały się roślinami o miękkich liściach takimi jak paprocie nasienne, krzewami oraz owocami, prowadząc dość powolny tryb życia.

Wikipedia

# tyreoglobulina

białko, którego stężenie używane jest w badaniach diagnostycznych nowotworów tarczycy

SJP.pl

Tyreoglobulina, Tg – jest glikoproteiną produkowaną wyłącznie przez komórki pęcherzykowe tarczycy, zarówno prawidłowe, jak i nowotworowo zmienione. W surowicy zdrowych mężczyzn wykrywa się Tg w stężeniu 1,4-29,2 ng/ml, dla kobiet to stężenie wynosi 1,5-38,5 ng/ml. Tyreoglobulina jest prekursorem trijodotyroniny i tyroksyny (tetrajodotyroniny). Magazynuje również jod i nieaktywne formy hormonów.

Wikipedia

# tyreoidektomia

operacja usunięcia tarczycy; tyroidektomia

SJP.pl

Wikipedia

# tyreolog

specjalista w zakresie tyreologii

SJP.pl

# tyreologia

dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób tarczycy

SJP.pl

# tyreologiczny

→ tyreologia

SJP.pl

#### Patrz:

tyreologia

# tyreostatyczny

zmniejszający lub stabilizujący produkcję hormonów tarczycy

SJP.pl

# tyreotropina

hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej, działający aktywująco na tarczycę, pobudzając jej rozrost i czynność wydzielniczą; hormon tyreotropowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. hormon tyreotropowy, hormon regulujący czynności wydzielnicze tarczycy, wytwarzany przez przysadkę mózgową

Wiktionary

Tyreotropina, hormon tyreotropowy, TSH (od ang. thyroid-stimulating hormone) – hormon glikoproteinowy, o masie cząsteczkowej 28 000 Da, wytwarzany przez przysadkę mózgową.

Cząsteczka tyreotropiny składa się z podjednostek alfa i beta. Podjednostka alfa zbudowana jest z 92-aminokwasowego polipeptydu związanego z oligosacharydami. Jest ona identyczna z podjednostką alfa ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG), a podjednostki beta tych dwóch hormonów są odmienne, choć wykazują trochę podobieństw. To sprawia, że gonadotropina kosmówkowa jest słabym agonistą tyreotropiny i wpływa na jej poziom – im wyższe stężenie hCG, tym niższe TSH.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) TSH

Wiktionary

# tyreotropowy

hormon tyreotropowy - hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej, działający aktywizująco na tarczycę, pobudzając jej rozrost i czynność wydzielniczą; tyreotropina

SJP.pl

# tyrezjasz

Tejrezjasz (Teiresias,Tyrezjasz, Terezjasz) – w mitologii greckiej wielki wróżbita tebański, żyjący przez siedem do dziewięciu pokoleń, od czasów Kadmosa do Eteoklesa i Polinejkesa. Potrafił przepowiadać przyszłość, rozumieć przeszłość oraz rozumiał język ptaków.

Wikipedia

# tyrka

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. praca

(1.2) gwara więzienna (złodziejska) robota

Wiktionary

Tyrka (też: Tyra) – potok w Beskidzie Morawsko-Śląskim w Paśmie Ropicy, lewobrzeżny dopływ Olzy. Na całej długości (13 km) znajduje się na terenie Czech. Źródła na wysokości 835 m n.p.m. na północnych stokach Kałużnego. Powierzchnia dorzecza 31 km². Przepływa przez Tyrę, Oldrzychowice, w pobliżu huty w Trzyńcu wpływa do Olzy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pewnie nie dziwicie się, moi drodzy, z jak dużą werwą ubieram się do wyjścia, łapię za teczuszkę i walę prosto do tyrki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨrka, AS: tyrka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tyrać

Wiktionary

# tyrkawka

regionalnie: drewniana klekotka; kłapacz, kłapaczka, kołatanka, trzaskacz

SJP.pl

# tyrknąć

regionalnie: zadzwonić, zatelefonować; dryndnąć

SJP.pl

# tyrmand

Osoby o tym nazwisku:

- Leopold Tyrmand – polski literat
- Matthew Tyrmand – polsko–amerykański ekonomista i publicysta, syn Leopolda

Wikipedia

# tyrnawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rumunii, powstaje z połączenia Małej Tyrnawy i Wielkiej Tyrnawy, uchodzi do Maruszy

Wiktionary

- Tyrnawa – wieś w Bułgarii, w obwodzie Jamboł
- Tyrnawa – wieś w Bułgarii, w obwodzie Wraca

Wikipedia

# tyrnowo

Małko Tyrnowo - miasto w południowo-wschodniej Bułgarii

SJP.pl

Tyrnowo, bułg.Търново

- Wielkie Tyrnowo
- Małko Tyrnowo

Zobacz też:Trnowo, Trnovo

Wikipedia

# tyrnowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Wielkim Tyrnowem

Wiktionary

# tyrocydyna

antybiotyk polipeptydowy

SJP.pl

# tyroidektomia

operacja usunięcia tarczycy; tyreoidektomia

SJP.pl

Wikipedia

# tyroksyna

hormon tarczycy, aminokwas zawierający jod; tetrajodotyronina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

Wiktionary

Tyroksyna (tetrajodotyronina, T4) – organiczny związek chemiczny, który obok trójjodotyroniny jest podstawowym hormonem produkowanym przez tarczycę.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) tetrajodotyronina, T4

Wiktionary

# tyrol

region historyczny i geograficzny w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

(1.2) geogr. adm. kraj związkowy w zachodniej Austrii;

Wiktionary

Tyrol (łac. i niem. Tirol, wł. Tirolo) – region historyczny w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, graniczący z Niemcami i Szwajcarią. Rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy. Główny region turystyczny Austrii. Liczne uzdrowiska, ośrodki wypoczynkowe i sportów zimowych. Rozwinięte energetyka wodna i przemysł drzewny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Tyrolczyk mos., Tyrolka ż., tyrolka ż.

przym. tyrolski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Tyrol Wschodni|Tyrol Południowy.

(1.2) zoblistę|Dolna Austria|Górna Austria|Wiedeń|Vorarlberg|Tyrol|Salzburg|Styria|Burgenland|Karyntia.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tyrol

* czeski: (1.1) Tyrolsko n.; (1.2) Tyrolsko n.

* francuski: (1.1) Tyrol

* niemiecki: (1.1) Tirol

* rosyjski: (1.1) Тироль

* słowacki: (1.1) Tirolsko n.; (1.2) Tirolsko n.

* ukraiński: (1.1) Тіроль m.

* włoski: (1.1) Tirolo

źródła.

== Tyrol (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tyrol

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨrɔl, AS: tyrol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyrolczyk mos., Tyrolka ż., tyrolka ż.

przym. tyrolski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Tyrolczyk mos., Tyrolka ż., tyrolka ż.

przym. tyrolski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Tyrol Wschodni|Tyrol Południowy.

(1.2) zoblistę|Dolna Austria|Górna Austria|Wiedeń|Vorarlberg|Tyrol|Salzburg|Styria|Burgenland|Karyntia.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Tyrol

* czeski: (1.1) Tyrolsko n.; (1.2) Tyrolsko n.

* francuski: (1.1) Tyrol

* niemiecki: (1.1) Tirol

* rosyjski: (1.1) Тироль

* słowacki: (1.1) Tirolsko n.; (1.2) Tirolsko n.

* ukraiński: (1.1) Тіроль m.

* włoski: (1.1) Tirolo

źródła.

== Tyrol (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Tyrol

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# tyrolczyk

mieszkaniec Tyrolu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyrolu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jakież to płótno mogliby ukrywać w podziemiach? Prawdopodobnie niezwykle drogocenne, skoro Tyrolczyk upierał się, żeby schowek był zupełnie suchy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyrol mrz., tyrolka ż.

:: fż. Tyrolka ż.

przym. tyrolski

Wiktionary

# tyrolka

1. metoda pokonywania poziomych odcinków terenu pozbawionego wystarczającej rzeźby (przepaści, wąwozów, studni itp.);
2. rodzaj pantofla;
3. urządzenie w parkach linowych i na placach zabaw umożliwiające zjazd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyrolu

Wiktionary

Tyrolka, kolejka tyrolska – szczególny przypadek trawersu linowego.

Metoda pokonywania odcinków terenu pozbawionego wystarczającej rzeźby, w szczególności przepaści, wąwozów i studni w jaskiniach za pomocą podpięcia wspinacza w uprzęży do wstępnie napiętej liny nośnej rozpiętej między dwoma stanowiskami położonymi w przybliżeniu na jednakowej bądź różnej wysokości.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tyrol ż., tyrolka ż.

:: fm. Tyrolczyk mos.

przym. tyrolski

Wiktionary

# tyrolski

→ Tyrol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

Wiktionary

#### Patrz:

Tyrol

#### Przykłady

(1.1) Do twarzy jej było w tyrolskim kapelusiku z piórkiem, ale kiedy ją teraz zobaczył, niemal nabrał pewności, że jest przez nią śledzony.

(1.1) Odbiło panu? - życzliwie zagadnął mężczyzna w tyrolskim kapelusiku i myśliwskiej kamizelce, przestając przez moment obserwować poczynania lisa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈrɔlsʲci, AS: tyrolsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyrol m., Tyrolczyk m., Tyrolka ż.

Wiktionary

# tyrotropina

hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową; TSH, hormon tyreotropowy

SJP.pl

# tyrotrycyna

antybiotyk stosowany przy leczeniu wrzodów i ropni

SJP.pl

# tyrowicz

nazwisko

SJP.pl

- Ludwik Tyrowicz (1901–1958) – polski grafik
- Ludwik Tyrowicz (1861–1930) – polski rzeźbiarz
- Maria Matey-Tyrowicz (1931–2016) – polska prawniczka
- Marian Tyrowicz (1901–1989) – polski historyk
- Joanna Tyrowicz (ur. 1980) – polska ekonomistka

Wikipedia

# tyrozyna

aminokwas aromatyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

Wiktionary

Tyrozyna (Tyr lub Y) – organiczny związek chemiczny. Stereoizomer L jest jednym z 20 podstawowych aminokwasów białkowych. Nazwa tyrozyna pochodzi od gr. tyros – ser. Łańcuch boczny tyrozyny stanowi niepolarny pierścień aromatyczny z przyłączoną w pozycji „para” grupę hydroksylową (–OH), połączony z atomem węgla α przez mostek metylenowy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tyrozynowy

Wiktionary

# tyrozynaza

aminokwas aromatyczny wchodzący w skład wielu białek, także występujący w stanie wolnym, przekształcany w organizmach zwierzęcych w hormony: tyroksynę i adrenalinę

SJP.pl

Tyrozynaza (EC Enzyme entry: EC 1.14.18.1, [w:] Enzyme nomenclature database [online], SIB Swiss Institute of Bioinformatics (ang.).) – metaloenzym z klasy oksydoreduktaz, zawierający miedź, uczestniczący w melanogenezie, w wyniku której jest produkowana melanina. Ponadto bierze udział w syntezie betalain. Występuje u wielu bakterii, grzybów, roślin, owadów, skorupiaków i ssaków. Katalizuje dwie reakcje:

Wikipedia

# tyrozynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z tyrozyną, dotyczący tyrozyny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyrozyna ż.

Wiktionary

# tyrpać

szarpać kogoś w gniewie; tarmosić, napastować, niepokoić, zaczepiać

SJP.pl

# tyrpnąć

potocznie: trącić (potrącić), pchnąć (popchnąć)

SJP.pl

# tyrreński

związany z Morzem Tyrreńskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący Morza Tyrreńskiego

(1.2) hist. związany z Tyrreńczykami (Etruskami)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyrreńczyk mos., Tyrrenka ż.

Wiktionary

# tyrs

1. ozdobna laska, atrybut Dionizosa
2. laska opleciona liśćmi jako motyw architektoniczny lub plastyczny; tyrsos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mitgr. mitrzym. laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;

Wiktionary

- Tyrs (gr. Thyrsos, łac. Thyrsus) – imię męskie
- tyrs (gr. thyrsos, łac. thyrsus) – laska zakończona szyszką i opleciona bluszczem lub winoroślą; w mitologii greckiej i rzymskiej atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek), satyrów
- tyrs - rodzaj kwiatostanu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Atrybutami Dionizosa były: tyrs, kielich (kantaros), wino, wieniec z bluszczu lub winorośli, kiść winogron, delfin, lampart, leopard, lew, osioł, pantera i róg.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨrs, AS: tyrs

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyrs mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) laska Dionizosa, laska Bachusa

Wiktionary

# tyrsos

laska opleciona liśćmi jako motyw architektoniczny lub plastyczny; tyrs

SJP.pl

# tyrtajos

poeta grecki żyjący w VII w. p.n.e.; Tyrteusz

SJP.pl

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

Wikipedia

# tyrteizm

nurt w literaturze patriotycznej, wzywający do walki za ojczyznę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. nurt w literaturze o tematyce patriotycznej, który wzywa do walki za ojczyznę

Wiktionary

Poezja tyrtejska – rodzaj poezji patriotycznej, nawołującej do walki w obronie niepodległości, budzącej pragnienie obrony ojczyzny i nienawiść do wroga. Jej nazwa wywodzi się od imienia spartańskiego poety Tyrtajosa, twórcy wielu poematów zagrzewających do walki. Wyrazem tej konwencji jest m.in. słynna maksyma dulce et decorum est pro patria mori („słodko i zaszczytnie umierać za ojczyznę”) z pieśni 2 księgi III Horacego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Tyrteusz m., Tyrtajos m.

przym. tyrtejski

Wiktionary

# tyrtej

poeta wzywający do boju (od Tyrtajosa, poety spartańskiego z VII w. p.n.e.)

SJP.pl

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

Wikipedia

# tyrtejski

o poezji: wzywająca do boju (od Tyrtajosa, poety spartańskiego z VII w. p.n.e.)

SJP.pl

# tyrteusz

poeta grecki z VII w.p.n.e.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

(1.2) przen. śpiewak, poeta zagrzewający żołnierzy do walki

Wiktionary

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tyrteizm m., Tyrtajos m.

przym. tyrtejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tyrtajos

Wiktionary

# tyrtula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plotkarka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|drzistula, fyrtula, klachula, klachulino, klapaczka, klebetnica, klekotka, klyta, melikot, paploła, tyrtulino, tyrtyna.; gw-pl|Śląsk Cieszyński|fulandryna, klebetnica, lejana.

Wiktionary

# tyrtulino

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plotkarka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|drzistula, fyrtula, klachula, klachulino, klapaczka, klebetnica, klekotka, klyta, melikot, paploła, tyrtula, tyrtyna.; gw-pl|Śląsk Cieszyński|fulandryna, klebetnica, lejana.

Wiktionary

# tyrtyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. plotkarka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|drzistula, fyrtula, klachula, klachulino, klapaczka, klebetnica, klekotka, klyta, melikot, paploła, tyrtula, tyrtulino.; gw-pl|Śląsk Cieszyński|fulandryna, klebetnica, lejana.

Wiktionary

# tyryjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. obywatel miasta-państwa Tyru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dali więc pieniędzy kamieniarzom i cieślom oraz żywności, napoju i oliwy Sydończykom i Tyryjczykom, by sprowadzili drzewo cedrowe z Libanu morzem do Jafy na mocy pozwolenia, udzielonego im przez Cyrusa, króla perskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyr mrz., tyryjskość ż.

:: fż. Tyryjka ż.

przym. tyryjski

przysł. tyryjsko

Wiktionary

# tyryjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. obywatelka miasta-państwa Tyru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyr mrz., tyryjskość ż.

:: fm. Tyryjczyk os.

przym. tyryjski

przysł. tyryjsko

Wiktionary

# tyryjski

przymiotnik

(1.1) dotyczący miasta Tyr

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Głupi jest ten, kto na Cyprze nie kosztuje wina cypryjskiego, tylko piwo tyryjskie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tyr mrz., Tyryjczyk mos., Tyryjka ż.

Wiktionary

# tyrystor

przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

Wiktionary

Tyrystor – przyrząd półprzewodnikowy składający się z 4 warstw w układzie p-n-p-n, wyposażony w 3 elektrody, z których dwie są przyłączone do warstw skrajnych, a trzecia do jednej z warstw środkowych – warstwy typu p. Elektrody przyłączone do warstw skrajnych nazywa się katodą (K) i anodą (A), a elektrodę przyłączoną do warstwy środkowej typu p – bramką (G, od ang. gate – ‘bramka’).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. tyrystorowy

Wiktionary

# tyrystorowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyrystorem, dotyczący tyrystora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyrystor m.

Wiktionary

# tyś

potocznie: tysiąc (złotych); tysiak, patol, patyk

SJP.pl

zaimek

(1.1) ty z końcówką czasownikową

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tyś dziecko! — tak szydzą i młodzi, i starzy.

Wiktionary

# tys.

skrót od tysiąc

SJP.pl

skrót, liczebnik

(1.1) = tysiąc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W dni robocze dom towarowy odwiedza 10-12 tys. ludzi, a w dni wolne od pracy ich liczba wzrasta dwukrotnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨɕɔ̃nt͡s|tɨˈɕɔ̃nt͡sɛ|tɨˈɕɛ̃nt͡sɨ, AS: tyśõnc|tyśõnce|tyśẽncy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąc m., tysiączek m., tysięcznik m., tysięczna ż.

licz. tysiąc, tysięczny

przym. tysięczny

Wiktionary

# tysiąc

1. liczebnik oznaczający liczbę 1000
2. gra w karty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba 1000

(1.2) lm. tysiące: pot. bardzo dużo

(1.3) karc. rodzaj gry;

Wiktionary

- 1000 – liczba tysiąc
- 1000 – rok tysięczny
- tysiąc – gra karciana
- tysiąc – gra w kości

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To kosztowało tysiąc złotych.

(1.2) Oblazły mnie tysiące mrówek!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨɕɔ̃nt͡s, AS: tyśõnc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiączek m.

przym. tysięczny, tysiączny

skr. tys.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót tys.

(1.2) setka, milion, miliard

Wiktionary

# tysiące

1. liczebnik oznaczający liczbę 1000
2. gra w karty

SJP.pl

# tysiącgłowy

mający tysiąc głów

SJP.pl

# tysiąchektarowy

[czytaj: tysiąc-hektarowy] mający powierzchnię tysiąca hektarów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) o powierzchni równej tysiącowi hektarów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To tysiąchektarowe jezioro położone w centrum Pojezierza Drawskiego miejscami ma nawet ponad 50 m głębokości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃w̃t͡sxɛktaˈrɔvɨ, AS: tyśõũ̯cχektarovy

Wiktionary

# tysiąckilogramowy

ważący 1000 kilogramów (tonę), np. tysiąckilogramowa bomba; tonowy, jednotonowy

SJP.pl

# tysiąckilometrowy

mający długość tysiąca kilometrów, wynoszący tysiąc kilometrów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o długości równej tysiącowi kilometrów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃nt͡sʲcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ, AS: tyśõncʹḱilõmetrovy

Wiktionary

# tysiąckoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość, liczący, wynoszący 1000 koron

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃nt͡skɔrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: tyśõnckorõnovy

Wiktionary

# tysiąckroć

tysiąc razy; tysiąckrotnie

SJP.pl

# tysiąckrotnie

przysłówek

(1.1) niezliczoną ilość razy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prosiłem cię o to tysiąckrotnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tysiąckrotny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiele razy

Wiktionary

# tysiąckrotność

→ tysiąckrotny

SJP.pl

#### Patrz:

tysiąckrotny

# tysiąckrotny

powtarzający się tysiąc razy

SJP.pl

# tysiącl.

skrót od: tysiąclecie

SJP.pl

# tysiąclatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca tysiąc lat;
2. okres obejmujący tysiąc lat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. każda ze szkół, które wybudowano ze składek społeczeństwa na tysiąclecie państwowości polskiej

Wiktionary

Szkoła tysiąclecia, właśc. szkoła-pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego, pot. tysiąclatka – szkoła wzniesiona w ramach programu oświatowego, realizowanego w czasie jubileuszu Tysiąclecia Państwa Polskiego (1966); budowę szkół sfinansowano ze środków pochodzących z budżetu państwa oraz funduszy społecznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tysiąclatki powstawały dzięki ofiarności społeczeństwa, które kupowało specjalnie na ten cel wyemitowane cegiełki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlatka, AS: tyśõnclatka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tysiącletni

rzecz. tysiąclecie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkoła tysiąclecia

Wiktionary

# tysiąclecie

1. okres tysiąca lat;
2. tysięczna rocznica czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tysiąc lat

(1.2) rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat

Wiktionary

Tysiąclecie, milenium, millennium (łac. mille annum – tysiąc lat) – pozaukładowa jednostka miary czasu obejmująca 1000 lat.

Tysiąclecia kalendarzowe (w kalendarzu gregoriańskim i większości innych) liczone są od roku kończącego się cyframi „001” do najbliższego roku kończącego się trzema zerami, a więc II tysiąclecie trwało od roku 1001 do 2000, a wraz z rokiem 2001 rozpoczęło się III tysiąclecie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Syria to jedno z najstarszych państw świata, którego początki sięgają drugiego tysiąclecia p.n.e.

(1.1) Baskowie mieszkają w Kraju Basków od wielu tysiącleci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ, AS: tyśõncleće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąclatka ż.

przym. tysiącletni

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) milenium

(1.2) milenium

Wiktionary

# tysiącletni

mający tysiąc lat, trwający tysiąc lat itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający tysiąc lat

(1.2) trwający tysiąc lat

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛtʲɲi, AS: tyśõncletʹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąclatka ż., tysiąclecie n.

Wiktionary

# tysiącpięciusetletni

mający tysiąc pięćset lat, trwający tysiąc pięćset lat itp.

SJP.pl

# tysiącraki

potocznie: występujący w wielu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

SJP.pl

# tysiąctonowy

a) ważący tysiąc ton;
b) mieszczący tysiąc ton czegoś;
c) mogący unieść tysiąc ton

SJP.pl

# tysiąctrzystuletni

mający tysiąc trzysta lat, trwający tysiąc trzysta lat itp.

SJP.pl

# tysiącwatowy

mający moc tysiąca watów

SJP.pl

# tysiączek

zdrobnienie od: tysiąc

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tysiąc

(1.2) pot. tysiąc złotych, euro, dolarów, itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɕɔ̃n͇t͡ʃɛk, AS: tyśõṇček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąc m.

przym. tysięczny, tysiączny

skr. tys.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tysiąc

Wiktionary

# tysiączka

zdrobnienie od: tysiąc

SJP.pl

# tysiączki

zdrobnienie od: tysiąc

SJP.pl

# tysiączna

tysięczny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

SJP.pl

Tysiączna, tysięczna – jednostka miary kąta płaskiego spoza układu SI.

Wikipedia

# tysiącznik

lecznicza roślina zielna z rodziny goryczkowatych; centuria

SJP.pl

Centuria pospolita, centuria zwyczajna, tysiącznik (Centaurium erythraea Rafn) – gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych. Występuje na terenie Europy, Afryki i Azji, na pozostałych kontynentach introdukowana. W Polsce dość rzadka, objęta ochroną.

Wikipedia

# tysiączny

tysięczny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 1000

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Stanach Zjednoczonych firma Ford wyprodukowała tysiączny egzemplarz swojego pojazdu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɕɔ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: tyśõṇčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąc mrz., tysiączek mrz.

Wiktionary

# tysiączłotówka

[czytaj: tysiąc-złotówka] banknot o nominale tysiąca złotych

SJP.pl

# tysiączłotowy

[czytaj: tysiąc-złotowy] mający wartość tysiąca złotych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wartość tysiąca złotych

(1.2) wynoszący tysiąc złotych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziadek Antoni pokazał mi banknot tysiączłotowy.

Wiktionary

# tysiak

potocznie: tysiąc (złotych); patol, patyk

SJP.pl

# tysięczna

tysiączny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

SJP.pl

Tysiączna, tysięczna – jednostka miary kąta płaskiego spoza układu SI.

Wikipedia

# tysięcznik

1. góra, której wysokość nad poziomem morza przekracza tysiąc metrów;
2. duży blok przeznaczony dla około tysiąca mieszkańców;
3. wydarzenie, w którym bierze udział tysiąc osób

SJP.pl

# tysięczny

tysiączny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

SJP.pl

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) przymiotnik od tysiąc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powtarzam po raz tysięczny – nie pójdę do tej głupiej szkoły!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: tyśẽṇčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tysiąc mrz., tysiączek m.

skr. tys.

Wiktionary

# tyski

przymiotnik od: Tychy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tychów, związany z Tychami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bardzo lubię tyskie piwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tychy nmos., tyszanin, tyszanka, tychowianin, tychowianka

Wiktionary

# tyskie

przymiotnik od: Tychy

SJP.pl

Tyskie – marka piw produkowanych przez Kompanię Piwowarską, której właścicielem od 31 marca 2017 roku jest japońska Asahi Group. Historia marki sięga 1629 roku chociaż nie jest tożsame z początkiem browarnictwa na tych terenach. Do 1999 roku, czyli do czasu powstania Kompanii Piwowarskiej produkowane wyłącznie przez Tyskie Browary Książęce.

Wikipedia

# tyśmienica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Bystrzycy Tyśmienickiej;

(1.2) geogr. miasto na Ukrainie;

Wiktionary

## Miejscowość w Polsce i na Ukrainie

- Tyśmienica – wieś w Polsce w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Parczew
- Tyśmienica – miasto na Ukrainie, siedziba rejonu w obwodzie iwanofrankiwskim.

Wikipedia

# tyśnicki

nazwisko

SJP.pl

# tyson

[czytaj: tajson] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Cathy Tyson – angielska aktorka
- Cicely Tyson – amerykańska aktorka
- Joseph Tyson – rzymskokatolicki biskup
- Laura Tyson – amerykańska ekonomistka
- Mike Tyson – amerykański bokser
- Ndeye Ndiaye Tyson – senegalska polityk i promotorka wrestlingu
- Neil deGrasse Tyson – amerykański astrofizyk, pisarz popularnonaukowy
- Richard Tyson – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy

Wikipedia

# tyszanin

mieszkaniec Tychów; tychowianin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tychów

(1.2) osoba pochodząca z Tychów, urodzona w Tychach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tyszanie są kibicami hokeja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tychy nmos., tychowianin, tychowianka

:: fż. tyszanka ż.

przym. tyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) tychowianin

Wiktionary

# tyszanka

mieszkanka Tychów; tychowianka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tychów

(1.2) kobieta pochodząca z Tychów, urodzona w Tychach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ginter wyszedł za rodowitą tyszankę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tychy nmos., tychowianin m., tychowianka ż.

:: fm. tyszanin m.

przym. tyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) tychowianka

Wiktionary

# tyszerka

tyszerka płaskowiaczek - gatunek motyla, szkodnik dębów

SJP.pl

# tyszka

nazwisko

SJP.pl

Tyszka (liczba mnoga: Tyszkowie) – polskie nazwisko; na początku lat 90. w Polsce nosiło je ok. 2800 osób.

Wikipedia

# tyszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

## Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tyszkiewicz
- Alfred Maria Tyszkiewicz (lit. Alfredas (Alfis) Tiškevičius; 1913–2008) – polsko-litewski hrabia, właściciel dawnego majątku Tyszkiewiczów w Połądze, honorowy obywatel Połągi
- Antoni Dominik Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1692 – zm. 31 stycznia 1762 w Olsiadach) – biskup żmudzki od 16 września 1740, biskup tytularny menniteński, sufragan kijowski
- Antoni Jan Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1609 – zm. 1649 roku) – marszałek nadworny litewski w 1645 roku
- Antoni Kazimierz Tyszkiewicz (ur. 1723, zm. 12 kwietnia 1778 w Mińsku) – polski hrabia, generał lejtnant armii Wielkiego Księstwa Litewskiego.
- Beata Tyszkiewicz (ur. 1938) – polska aktorka filmowa i telewizyjna, publicystka i działaczka społeczna
- Benedykt Henryk Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1852 Niemież, zm. 1935) – polski fotograf, ziemianin, hrabia, papieski szambelan odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Piusa IX
- Dymitr Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. w Mińsku, zm. 1609), podkomorzy kijowski, marszałek królewski 1576, starosta miński, pisrz zamków ukraińskich, był wyznawcą prawosławia
- Eustachy (Ostafi) Jan Tyszkiewicz-Łohojski herbu Leliwa (ur. 1571, zm. przed 4 listopada 1631 roku) – wojewoda brzeskolitewski w latach 1615–1631, wojewoda mścisławski w 1611 roku, podskarbi nadworny litewski w 1607 roku, sekretarz Jego Królewskiej Mośc
- Eustachy Tyszkiewicz hrabia herbu Leliwa (1814–1873) – polski archeolog, historyk, kolekcjoner, badacz pradziejów ziem białoruskich i litewskich, brat Konstantego
- Jerzy Tyszkiewicz
- Felicjan Tyszkiewicz (zm. 1649) – cześnik kijowski, rotmistrz królewski
- Felicjan Tyszkiewicz (1719–1792) – generał major armii Wielkiego Księstwa Litewskiego, starosta strzałkowski
- Helena Tyszkiewicz (1928–2023) – polska bibliotekarka, poetka, pisarka, publicystka, animatorka życia kulturalnego i artystycznego ziemi braniewskiej
- Henryk Tyszkiewicz (1944-2012) - regionalista, samorządowiec i działacz „Solidarności”

Wikipedia

# tyszkowski

nazwisko

SJP.pl

# tyszowce

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Tyszowce – miasto w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, położone nad rzeką Huczwą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyszowce.

Ośrodek usługowy dla rolnictwa. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 850 (Hrubieszów – Tomaszów Lubelski).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨˈʃɔft͡sɛ, AS: tyšofce

Wiktionary

# tyszowczanin

mieszkaniec Tyszowiec (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tyszowczanka

mieszkanka Tyszowiec (miasta w Polsce)

SJP.pl

# tyszowiecki

przymiotnik od: Tyszowce

SJP.pl

# tyt

skrót

(1.1) = bibl. List do Tytusa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈlʲizd ˌːɔ‿tɨˈtusa, AS: lʹiz• do‿tytusa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Tt

Wiktionary

# tyt.

skrót od: tytuł, tytułowy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = tytuł

(1.2) = tytułowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) “Tamte dni, tamte noce” (tyt. org. “Call me by your name”) to według jednych wielki przegrany oscarowej nocy [...], a według innych ogromny sukces artystyczny.

Wiktionary

# tyta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. papierowa torebka

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. róg obfitości dla pierwszoklasisty;

(1.3) reg-pl|Poznań. twarz, również głowa

Wiktionary

Tyta (niem. Schultüte, Zuckertüte) – zwyczajowy prezent otrzymywany przez dzieci idące po raz pierwszy do szkoły.

Ma postać rogu obfitości wypełnionego słodyczami – odwróconego stożka lub ostrosłupa z kartonu, oklejonego ozdobnym papierem. Niekiedy owinięta jest celofanem i związana u góry wstążką. Zwyczaj obdarowywania pierwszaków podobnymi upominkami odnotowano w Niemczech na początku XIX wieku (potwierdzony w 1817 roku w Jenie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Jakby nie zarzygał nam biurka, tobym mu ino raz przylał w tytę i koniec.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tutka

Wiktionary

# tytan

1. człowiek o wielkiej sile i ogromnym wzroście
2. człowiek wielkiego ducha, umysłu itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Saturna;

Wiktionary

- tytan – w mitologii greckiej każdy z bogów przedolimpijskich, potomków Uranosa i Gai
- Tytan – w mitologii greckiej bóg kalendarza, syn Hyperiona
- Tytan – największy księżyc Saturna
- tytan (łac. titanium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych (symbol Ti)
- tytan (Titanus giganteus) – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych
- Tytan – polski holownik przedwojenny
- Tytan (ang. Titan) – powieść autorstwa Johna Varley’a
- Tytan (niem. Titan) – tytuł I symfonii Gustava Mahlera

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sonda wykonała zdjęcia Tytana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtãn, AS: tytãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytan mrz./mos.

Wiktionary

# tytania

satelita Urana

SJP.pl

Media:

- Tytania – japońska powieść oraz manga i anime na jej podstawie.

Postacie fikcyjne:

- Tytania – główna bohaterka komedii Sen nocy letniej Williama Szekspira.

Obiekty astronomiczne:

- Tytania – księżyc Urana.
- (593) Titania – planetoida pasa głównego.

Wikipedia

# tytanian

sól kwasu tytanowego

SJP.pl

# tytanida

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. każda z bogiń, z pokolenia olbrzymek, córek Uranosa i Gai, sióstr tytanów;

Wiktionary

Tytani i tytanidy (gr. Τιτᾶνες Titanes, Τιτανίδες Titanídes, l.poj. Τιτάν Titán, Τιτανίς Titanís, łac. Titani, Titanides, l.poj. Titan, Titanid, pol. tytan, tytanida, tytanka) – w mitologii greckiej bogowie z pokolenia olbrzymów, istniejący przed bogami olimpijskimi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtãˈɲida, AS: tytãńida

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytan m.

przym. tytanowy

Wiktionary

# tytanit

minerał, krzemian wapnia i tytanu; sfen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Wiktionary

Tytanit (sfen, sphen) – minerał z grupy krzemianów wyspowych.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego, którego głównym składnikiem jest tytan. Nazwa sfen – od gr. sphen = klin i nawiązuje do kształtu kryształów minerału.

Minerał pospolity, rozpowszechniony w większości skał krystalicznych. Ładnie wykształcone kryształy należą do rzadkości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: tɨˈtãɲit, AS: tytãńit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sfen, sphen

Wiktionary

# tytanizm

nadludzki wysiłek

SJP.pl

# tytanka

gigantka; potocznie:
1. kobieta o olbrzymim wzroście i wielkiej sile;
2. kobieta obdarzona niezwykłymi zdolnościami w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

Tytani i tytanidy (gr. Τιτᾶνες Titanes, Τιτανίδες Titanídes, l.poj. Τιτάν Titán, Τιτανίς Titanís, łac. Titani, Titanides, l.poj. Titan, Titanid, pol. tytan, tytanida, tytanka) – w mitologii greckiej bogowie z pokolenia olbrzymów, istniejący przed bogami olimpijskimi.

Wikipedia

# tytanomachia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. walka tytanów z bogami olimpijskimi;

Wiktionary

Tytanomachia (gr. Τιτανομαχία Titanomachía) – w mitologii greckiej walka bogów, pod wodzą Zeusa, z tytanami o władzę nad światem, zakończona zwycięstwem bogów olimpijskich i strąceniem tytanów do Tartaru.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtãnɔ̃ˈmaxʲja, AS: tytãnõmaχʹi ̯a

Wiktionary

# tytanowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca IV grupę główną układu okresowego: tytan, cyrkon, hafn i rutherford

SJP.pl

Tytanowce – pierwiastki 4 (daw. IVB lub IV pobocznej) grupy układu okresowego. Są to: tytan (Ti), cyrkon (Zr), hafn (Hf) i rutherford (Rf).

Wikipedia

# tytanowiec

każdy pierwiastek należący do czwartej grupy układu okresowego pierwiastków

SJP.pl

# tytanowy

przymiotnik od: tytan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zawierający tytan, zbudowany lub powstały z tytanu albo jego stopów

(1.2) dotyczący tytanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tytan m., tytan m., tytanida ż., tytaniczność ż., tytanowiec m.

przym. tytaniczny

Wiktionary

# tytanozaur

rodzaj zauropoda

SJP.pl

Tytanozaur – zauropod z rodziny tytanozaurów. Jego skamieliny są znane z formacji Lameta w Indiach, a skamieliny przypisanych do niego gatunków także z Europy i Ameryki Południowej. Osiągał 9–12 m długości i ok. 13 t wagi. Jego nazwa oznacza "tytaniczny jaszczur" i odnosi się do tytanów, którzy byli bogami w mitologii greckiej. Występował w mastrychcie (późna kreda). Rodzaj ten był długo traktowany jako "takson worek", do którego gatunków zaliczano fragmentaryczne skamieliny, znalezione w różnych miejscach świata. Opisany na podstawie kości kończyn i kręgów. W ciągu lat zaliczono do tego rodzaju bardzo wiele gatunków, na podstawie kilku cech wspólnych. Obecnie jest on uważany za nomen dubium - rodzaj niepewny. Najbardziej znany gatunek - T.colbert jest obecnie uważany za synonim rodzaju Isisaurus.

Wikipedia

# tytanozaury

grupa dinozaurów gadziomiednicznych z infrarzędu zauropodów

SJP.pl

Tytanozaury (Titanosauria) – grupa zauropodów żyjących od późnej jury do końca kredy, obejmująca jedne z największych lądowych zwierząt w dziejach.

Wikipedia

# tytel

w rękopisach średniowiecznych: znak skrócenia wyrazu albo pominięcia litery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w typografii: znak skrócenia wyrazu w rękopisach średniowiecznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtɛl, AS: tytel

Wiktionary

# tytka

1. w gwarze poznańskiej: papierowe lub foliowe opakowanie na różne towary; torebka;
2. w gwarze śląskiej: opakowanie z papieru, zwinięte w kształcie stożka lub rurki; tutka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań., gw-pl|Łódź., gw-pl|Górny Śląsk. torebka papierowa, kawałek papieru spiralnie zwinięty – opakowanie na cukierki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (śląski) Uja przyniós cało tytka amoloków. → Wujek przyniósł pełną torebkę cukierków miętowych.

(1.1) (łódzki) W tytce były malinki, nadziewane marmoladą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyta ż.

Wiktionary

# tytlewo

Tytlewo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Lisewo.

Tytlewo sąsiaduje z gminą Papowo Biskupie (z wsią Staw). Znajduje się tu m.in. świetlica.

W latach 1939 - 1942 dotychczasową nazwą wsi (i znajdującego się tam majatku) było Tittlewo, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w latach 1942 - 1945 nazywała się Dietelsee.

Wikipedia

# tytoń

1. roślina z rodziny psiankowatych, występująca w wielu gatunkach, uprawiana dla liści będących używką do palenia lub żucia;
2. produkt z odpowiednio spreparowanych liści niektórych gatunków tytoniu, używany do palenia lub żucia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nicotiana|ref=tak., roślina zawierająca nikotynę;

(1.2) suszone liście tytoniu (1.1);

Wiktionary

- tytoń – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych
- tytoń – wyrób z liści tytoniu

Osoby o nazwisku Tytoń:

- Przemysław Tytoń – polski piłkarz występujący na pozycji bramkarza

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Od dwóch lat palę tytoń.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtɔ̃ɲ, AS: tytõń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytuń m.

przym. tytoniowy, tytuniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) daw. tytuń

Wiktionary

# tytoniak

plantacja tytoniu; pole z uprawą tytoniu

SJP.pl

# tytoniowiec

wciornastek tytoniowiec - owad z rzędu wciornastków

SJP.pl

# tytoniówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przemysł tytoniowy

Wiktionary

# tytoniowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący tytoniu (rośliny)

(1.2) dotyczący tytoniu (używki)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Sprzedaż wyrobów tytoniowych młodzieży poniżej osiemnastego roku życia jest w Hiszpanii zabroniona.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ, AS: tytõńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytoń, daw. tytuń m.

przym. daw. tytuniowy

Wiktionary

# tytulacja

przestarzałe: tytułowanie kogoś

SJP.pl

# tytulantyzm

dążenie do uzyskiwania społecznie cenionych i poważanych tytułów tylko dla nich samych i związanych z nimi uprawnień

SJP.pl

# tytularność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tytularne; cecha tych, którzy są tytularni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tytularny

przysł. tytularnie

Wiktionary

# tytularny

przymiotnik

(1.1) posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. tytularnie

rzecz. tytuł mrz., tytulatura ż., tytularność ż.

czas. tytułować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) honorowy, nominalny

Wiktionary

# tytularz

składacz zajmujący się składaniem tytułów do dziennika

SJP.pl

# tytulatura

1. tytuły przysługujące danej osobie;
2. informacje na karcie tytułowej i w metryce książki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dane umieszczone na karcie tytułowej i w metryce książki;

(1.2) tytuł lub tytuły przysługujące komuś

Wiktionary

Tytulatura – zespół danych umieszczonych na karcie tytułowej i w metryce książki, zawierający imię i nazwisko autora, tytuł, tom, miejsce i rok wydania oraz instytucję wydawniczą lub drukarnię.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtulaˈtura, AS: tytulatura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytuł m.

:: zdrobn. tytulik m.

czas. tytułować ndk., zatytułować dk.

przym. tytułowy, tytularny, utytułowany

Wiktionary

# tytulik

zdrobnienie od: tytuł

SJP.pl

# tytuń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. tytoń

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtũɲ, AS: tytũń

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. tytoniowy

rzecz. tytoń mrz.

Wiktionary

# tytus

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Tytus – imię męskie pochodzenia łacińskiego, należące do nielicznej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Aulus, Maniusz, Gajusz, Lucjusz, Publiusz, Kwintus). Titus oznacza „dziki gołąb”; słowo to miało jednakże w starożytnym Rzymie znaczenie przenośne i było stosowane także dla oznaczenia męskości.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Święty Paweł napisał list do Tytusa.

(1.1) Pragnie odebrać Tytusowi marzenie o zostaniu człowiekiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtus, AS: tytus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Tytusowy

Wiktionary

# tytusek

zdrobnienie od: Tytus (imię męskie)

SJP.pl

# tytuskowie

zdrobnienie od: Tytus (imię męskie)

SJP.pl

# tytuskowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tytuska lub z nim związany

SJP.pl

# tytusostwo

Tytus z małżonką; Tytusowie

SJP.pl

# tytusowie

imię męskie

SJP.pl

# tytusowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tytusa lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Tytusa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tytus mos.

Wiktionary

# tytuł

1. nazwa dzieła sztuki;
2. pozycja wydawnicza;
3. stopień naukowy, nazwa rodowa, godność lub określenie stanowiska;
4. powód, podstawa do zrobienia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;

(1.2) zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

(1.3) podstawa czegoś, powód, racja

Wiktionary

Nazewnictwo

- tytuł – zwrot będący nazwą dzieła literackiego, ale także muzycznego, filmowego itd.

Literaturoznawstwo

- tytuł - książka lub czasopismo jako konkretna propozycja wydawnicza

Inne znaczenia

- tytuł osoby – jako nazwa godności formalnej, lub honorowej, przykłady:
  - tytuł naukowy
  - tytuł zawodowy
  - tytuł szlachecki/arystokratyczny
    - tytuł grzecznościowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tytuł tego filmu nic mi nie mówi.

(1.2) Tytuły mistrzowskie zdobyło czterech zawodników.

(1.3) Rozporządzał majątkiem z tytułu ojcostwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨtuw, AS: tytuu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytulatura ż.

:: zdrobn. tytulik m.

czas. tytułować, zatytułować

przym. tytułowy, tytularny, utytułowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nagłówek, nazwa

(1.2) godność, miano rodowe, nazwa rodowa

Wiktionary

# tytułem

1. nazwa dzieła sztuki;
2. pozycja wydawnicza;
3. stopień naukowy, nazwa rodowa, godność lub określenie stanowiska;
4. powód, podstawa do zrobienia czegoś

SJP.pl

# tytułomania

nadmierne używanie tytułów

SJP.pl

# tytułować

czasownik niedokonany

(1.1) nadawać czemuś tytuł, nazwę

(1.2) wypowiadać czyjś tytuł podczas mówienia o nim lub do niego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) [Witkacy] jeden z rozdziałów Szkiców tytułuje: Ogólna teoria sztuki a kryteria oceny dzieł.

(1.2) Tym bardziej więc zdziwiło mnie, że w zapadłych wioskach Irlandczyk jest jakoś dziwnie tytułowany – ani to imieniem, ani nazwiskiem…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtuˈwɔvat͡ɕ, AS: tytuu̯ovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytuł m., tytulatura ż., tytułowanie n.

czas. zatytułować dk.

przym. tytułowy, tytularny

Wiktionary

# tytułowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tytułować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtuwɔˈvãɲɛ, AS: tytuu̯ovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tytułować

Wiktionary

# tytułowy

przymiotnik

(1.1) związany z tytułem, dotyczący tytułu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pośrodku strony tytułowej zobaczyliśmy dwa namalowane cienkim pędzelkiem znaki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtɨtuˈwɔvɨ, AS: tytuu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytuł, tytulik

czas. tytułować (się)

Wiktionary

# tytyna

białko mięśni poprzecznie prążkowanych, zbudowane z kilkudziesięciu tysięcy reszt aminokwasowych

SJP.pl

Wikipedia

# tytłać

potocznie:
1. brudzić, walać, plamić; babrać, mazać, paprać;
2. tytłać się - brudzić się czymś, babrać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. utytłać, wytytłać)

(1.1) pot. brudzić

czasownik zwrotny niedokonany tytłać się (dk. utytłać się, wytytłać się)

(2.1) pot. brudzić siebie samego

(2.2) pot. brudzić siebie wzajemnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tytłanie n., utytłanie n.

czas. utytłać dk.

Wiktionary

# tywoniuk

nazwisko

SJP.pl

# tyż

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. też

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzyknij mi ino Hanysku, a co tyż to twój faterek robióm?

Wiktionary

# tyzana

dawniej: napar z ziół leczniczych

SJP.pl

# tyzy

dawniej: rusztowanie w zduńskim warsztacie, na które wsuwa się deski lub łaty z kaflami

SJP.pl

# tył

strona przeciwległa w stosunku do przodu, część czegoś najdalej położona; przestrzeń poza kimś lub czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część czegoś najdalej od przodu

(1.2) cześć ciała przeciwległa do przodu głowy; u człowieka z tej strony co plecy, u zwierząt z tej strony co zad lub ogon

(1.3) miejsce znajdujące się przeciwnie do kierunku patrzenia; po stronie przeciwnej do rzeczywistego lub oczekiwanego kierunku ruchu

(1.4) eufem. tyłek

(1.5) eufem. fragment ubrania zakrywający pośladki

(1.6) gwara. studencka brak zaliczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na tyłach tamtego budynku znajduje się salon fryzjerski.

(1.1) Krystyna usiadła w tyle samochodu, gdyż zawsze się bała siedzieć na przednim siedzeniu.

(1.2) Długie włosy spięte z tyłu ładnie wyglądają.

(1.3) Przestań przechylać krzesło w tył bo spadniesz!

(1.4) Nadstaw tył, zasłużyłeś na lanie za te oceny!

(1.5) Prałam dziś twoje dżinsy i zobaczyłam, że przetarł się w nich cały tył.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: tɨw, AS: tyu̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyłek m., tyłeczek m., tyły nmos.

przym. tylny

Wiktionary

# tyłeczek

zdrobnienie od: tyłek

SJP.pl

# tyłek

potocznie: pośladki, siedzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pośladki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uważam, że masz zgrabny tyłek, Ewelino.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɨwɛk, AS: tyu̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tył m., tylnik m.

:: zdrobn. tyłeczek m.

przym. tylny, tyłowy, tyłkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pupa, pośladki, siedzenie; eufem. cztery litery; przest. rzyć; grub. zadek, kuper; wulg. dupa; żart. sempiterna; reg-pl|Poznań|ameryka.

Wiktionary

# tyłem

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

SJP.pl

# tyłkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyłkiem, dotyczący tyłka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tyłek m.

Wiktionary

# tyłomózgowie

tylna część mózgu dzielona na tyłomózgowie wtórne (móżdżek, most) i rdzeniomózgowie (rdzeń kręgowy)

SJP.pl

Tyłomózgowie (łac. rhombencephalon) – ostatni z trzech (obok przodomózgowia i śródmózgowia) pierwotnych pęcherzyków mózgowych, rozwojowa część mózgowia kręgowców. Z tyłomózgowia powstaje móżdżek i rdzeń przedłużony.

U człowieka tyłomózgowie w okresie piątego tygodnia rozwoju zarodkowego ulega podziałowi na tyłomózgowie wtórne (zamózgowie), z którego powstają móżdżek i most oraz rdzeniomózgowie, z którego powstaje rdzeń przedłużony.

Wikipedia

# tyłoskrzelce

jedna z trzech podgromad ślimaków, obejmująca około 14 tysięcy gatunków; tyłoskrzelne

SJP.pl

# tyłoskrzelne

jedna z trzech podgromad ślimaków, obejmująca około 14 tysięcy gatunków; tyłoskrzelce

SJP.pl

Tyłoskrzelne, tyłoskrzelce (Opisthobranchia) – wyróżniania dawniej podgromada ślimaków. Obejmowała gatunki morskie i nieliczne słodkowodne. Występują głównie w strefach przybrzeżnych, nieliczne są pelagiczne. Pasożyty zewnętrzne wieloszczetów i małży. Około 14 000 gatunków. Ciało okryte muszlą o niewielkich skrętach, przeważnie cienką, delikatną, w stosunku do rozmiarów ciała małą (ciało u większości form nie może się w całości ukryć w muszli). U wielu form muszla mniej lub bardziej okryta płaszczem, albo nie występuje u postaci dojrzałych (jest odrzucana w okresie larwalnym.) W podgromadzie dominują gatunki nagie. Na głowie u większości form dwie pary czułków. Różny stopień detorsji spoideł boczno-trzewiowych, aż do ułożenia symetrycznego. Skutkiem detorsji jama płaszczowa przesunięta nieco w prawą stronę, a skrzele, jeżeli występuje, leży za sercem. Wiele form bez skrzela i jamy płaszczowej. Jeden przedsionek, jedno metanefrydium. Hermafrodyty.

Wikipedia

# tyłoskrzelny

o cechach tyłoskrzelnych (podgromada ślimaków)

SJP.pl

# tyłostopie

tylna część stopy

SJP.pl

# tyłówka

końcowa część filmu, książki, audiobooka itp. z informacjami o twórcach

SJP.pl

# tyłowo

Tyłowo (kaszb. Tëłowò, niem. Tillau, dawniej Tulowa) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego. W skład sołectwa Tyłowo wchodzi również miejscowość Dąbrowa. Na wschód od Tyłowa położone jest jezioro Dobre, otoczone kompleksem leśnym Puszczy Darżlubskiej.

Wikipedia

# tyłowy

przymiotnik od: tyły (1. teren położony za frontem;
2. ogół sił i środków zaopatrujących wojska w to, co jest im niezbędne na polu walki), np. pozycje tyłowe, jednostki tyłowe

SJP.pl

# tyłozgryz

wada zgryzu, w której dolny łuk zębowy jest przesunięty do tyłu względem górnego

SJP.pl

Tyłozgryz – wada zgryzu polegająca na dotylnym przesunięciu dolnego łuku zębowego względem górnego. Do tyłozgryzów zaliczane jest także tyłożuchwie.

Charakterystycznymi cechami tyłozgryzu są:

- jako konsekwencja powyższego pierwsze trzonowce ułożone w odwrotnej triadzie (dolne cofnięte względem górnych o połowę ich długości dystalno-mezjalnej – w normalnych warunkach dolne pierwsze trzonowce są wysunięte o połowę ich długości dystalno-mezjalnej),
- brak kontaktu zębów siecznych (zwiększony nagryz poziomy – mniej przy protruzji, bardziej przy retruzji siekaczy szczęki),
- brak triad.

Wikipedia

# tyłozmyk

patologia kręgosłupa w postaci przemieszczenia się w tył kręgu znajdującego się bezpośrednio powyżej; przeciwieństwo kręgozmyku

SJP.pl

# tyły

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

SJP.pl

# tż

skrótowiec

(1.1) slang. (często internetowy) towarzysz życia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Witam dziewczyny, zwracam się do was z ogromną prośbą o pomoc. Mój TŻ jest cholerykiem.

Wiktionary

# tzatziki

[czytaj: cac-iki] grecki sos ze świeżych, rozdrobnionych ogórków z czosnkiem i jogurtem albo śmietaną, zwykle dodawany do potraw mięsnych; tzatzyki, dzadziki, caciki, cacyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. zob. cacyki.

Wiktionary

Tzatziki (ngr. τζατζίκι, wym. dzadz-iki, cacyki) – dip (sos) grecki, podawany jako dodatek do dań z grilla, smażonych, pieczonych lub oddzielnie.

Jest najpopularniejszą przystawką w kuchni greckiej); spożywany też z zapieczonym pieczywem.

Wikipedia

# tzatzyki

[czytaj: cac-iki] grecki sos ze świeżych, rozdrobnionych ogórków z czosnkiem i jogurtem albo śmietaną, zwykle dodawany do potraw mięsnych; tzatziki, dzadziki, caciki, cacyki

SJP.pl

# tzn.

skrót od: to znaczy, czytany jako całe wyrażenie

SJP.pl

skrót

(1.1) = to znaczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klityka to wyraz atoniczny, tzn. pozbawiony własnego akcentu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtɔ ˈznat͡ʃɨ, AS: to značy

Wiktionary

# tzsp

skrót od: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych

SJP.pl

# tzw.

skrót od: tak zwany (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); t.zw.

SJP.pl

skrót

(1.1) = tak zwany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan feudalny, czyli tzw. senior, miał wielu wasali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtaɡ ˈzvãnɨ|ˈtaɡ ˈzvãna|ˈtaɡ ˈzvãnɛ, AS: tag zvãny|tag zvãna|tag zvãne

Wiktionary

# tł.

skrót od: tłumacz, tłumaczenie; tłum.

SJP.pl

skrót, rzeczownik

(1.1) tłumacz

(1.2) tłumaczka

(1.3) tłumaczenie

skrót, czasownik

(2.1) tłumaczyć

skrót, forma czasownika.

(3.1) tłumaczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tłum.

(1.2) tłum.

(1.3) tłum.

(2.1) tłum.

(3.1) tłum.

Wiktionary

# tłamsić

1. potocznie: gnieść, miąć, miętosić
2. przenośnie:
a) wywierać nacisk na kogoś
b) powściągać, ukrywać coś z trudem
3. tłamsić się - być tłamszonym; gnieść się

SJP.pl

# tło

1. dalszy plan, przed którym znajdują się przedmioty bliskie obserwującemu;
2. środowisko, warunki, podłoże czegoś;
3. jednolita barwa czegoś na czym widoczny jest wzór odmiennego koloru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

(1.2) przen. okoliczności, sytuacja, w której rozgrywają się jakieś wydarzenia

(1.3) podłoże, na którym eksponowany jest dany element

Wiktionary

- Tło komputerowe
- Tło promieniotwórcze
- Tło zanieczyszczeń powietrza

Zobacz też

- promieniowanie tła

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O, a na tym zdjęciu jest nasz synek z Rysami w tle.

(1.2) Astrolog przepowiada przyszłość z położenia planetaanet, Słońca i Księżyca na tle zodiaku.

(1.3) Kanapa babci miała delikatny wzór w brązowawe kwiaty na beżowym tle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twɔ, AS: tu̯o

Wiktionary

# tłoczący

→ tłoczyć

SJP.pl

#### Patrz:

tłoczyć

# tłoczarnia

1. dział fabryki, w którym wykonywane są prace na tłoczarkach;
2. prasa stosowana w przemyśle spożywczym do wytłaczania soków; tłoczarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. zakład produkujący olej, sok, wino lub inną substancję poprzez wyciskanie

(1.2) spoż. maszyna wyciskająca płyny z owoców, warzyw, nasion lub innych produktów rolnych

(1.3) techn. zakład obrabiający metal lub inne tworzywo przez tłoczenie

(1.4) techn. zakład produkujący metodą tłoczenia płyty służące do odtwarzania dźwięków, obrazów lub danych innego rodzaju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłok m., tłoczek m., tłoczenie n., wytłoczenie n., tłoczysko n., tłocznia ż., natłok m., tłoczność ż., wytłoczek m., wytłoczka ż., przetłoczenie n.

czas. tłoczyć ndk., wytłoczyć dk., przetłoczyć dk.

przym. tłoczny, tłokowy

przysł. tłoczno, tłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tłocznia

Wiktionary

# tłoczarz

robotnik obsługujący prasę do tłoczenia; praser

SJP.pl

# tłoczek

zdrobnienie od: tłok

SJP.pl

# tłoczewo

Tłoczewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Nowe Piekuty.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Kazimierza w Nowych Piekutach.

Wikipedia

# tłocznia

1. prasa do wytłaczania m.in. oleju, soków;
2. prasa do obróbki plastycznej materiałów;
3. dział fabryki, huty, gdzie materiały poddawane są obróbce plastycznej przy użyciu prasy;
4. zespół urządzeń do przesyłania czegoś przez tłoczenie

SJP.pl

Prasa (łac. pressare „tłoczyć”) – maszyna robocza, której działanie polega na wywieraniu nacisku (również zgniatania, prasowania) na przedmiot umieszczony pomiędzy jej elementami roboczymi.

Wikipedia

# tłocznictwo

obróbka plastyczna blach

SJP.pl

# tłoczniej

stopień wyższy od przysłówków: tłocznie, tłoczno

SJP.pl

# tłoczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tłoczny

SJP.pl

# tłocznik

przyrząd do tłoczenia na prasach

SJP.pl

Tłocznik – narzędzie służące do obróbki plastycznej elementów o małej grubości w stosunku do pozostałych wymiarów (głównie blach, ale także folii czy płyt niemetalowych). Składa się m.in. ze stempla i matrycy, stanowiących elementy robocze tłocznika.

Wikipedia

# tłoczny

1. dotyczący tłoczenia, tłoczni, tłoka;
2. zatłoczony, ciasny

SJP.pl

# tłoczony

1. wyciśnięty, uzyskany poprzez tłoczenie;
2. mający wklęsło-wypukłą fakturę; wymodelowany;
3. wydrukowany

SJP.pl

# tłoczyć

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytłoczyć)

(1.1) techn. pozyskiwać coś za pomocą prasy, zgniatania

(1.2) techn. poddawać obróbce plastycznyastycznej

(1.3) techn. wytwarzać coś z matryc

(1.4) fiz. wypychać coś skądś pod ciśnieniem

(1.5) druk. robić druki ozdobne; odkształcać powierzchnię papieru lub innego materiału dla uzyskania efektu zdobniczego

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetłoczyć)

(2.1) techn. hydraul. przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego

czasownik zwrotny niedokonany tłoczyć się (dk. przetłoczyć się)

(3.1) być w tłoku; zbijać się w tłum

(3.2) powstawać w psychice i męczyć wewnętrznie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłok m., tłoczek m., tłoczarnia ż., tłoczenie n., wytłoczenie n., tłoczysko n., tłocznia ż., natłok m., tłoczność ż., wytłoczek m., wytłoczka ż., przetłoczenie n.

czas. wytłoczyć dk., przetłoczyć dk.

przym. tłoczny, tłokowy

przysł. tłoczno, tłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyciskać, wygniatać, wytłaczać

(1.3) wygniatać, wytłaczać

(1.4) wypompowywać

(2.1) pompować

(3.1) cisnąć się, gnieść się, kitłasić się, kitwasić się, pchać się, tłamsić się

Wiktionary

# tłoczysko

1. trzon tłoka w silnikach tłokowych;
2. cześć prasy tłoczącej;
3. część młota kowalskiego

SJP.pl

# tłoczywo

rozdrobnione tworzywo sztuczne, dające się formować przez pod ciśnieniem w podwyższonej temperaturze

SJP.pl

# tłok

element w kształcie walca lub krążka poruszający się w cylindrze ruchem posuwisto-zwrotnym, tłoczący powietrze, wodę itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

(1.2) napierająca, duża masa ludzi

Wiktionary

Tłok – element maszyn takich jak silniki tłokowe, pompy tłokowe, sprężarki i siłowniki hydrauliczne i pneumatyczne oraz innych mechanizmów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Silnik za pośrednictwem mechanizmu korbowodowego napędza tłoczysko sztywno połączone z tłokiem.

(1.2) Przy wejściu do autobusu zapanował tłok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twɔk, AS: tu̯ok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłoczarnia m., tłoczenie n., wytłoczenie n., tłoczysko n., tłocznia ż., natłok m., tłoczność ż., wytłoczek m., wytłoczka ż., przetłoczenie n.

:: tłoczek m.

czas. tłoczyć ndk., wytłoczyć dk., przetłoczyć dk.

przym. tłoczny, tłokowy

przysł. tłoczno, tłocznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ścisk, natłok

Wiktionary

# tłoka

1. wzajemna, bezpłatna pomoc sąsiedzka przy zbieraniu płodów rolnych z pola
2. dodatkowa robota pańszczyźniana w okresie pilnych robót np. żniw; powaba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemna, bezpłatna pomoc sąsiedzka przy zbieraniu płodów rolnych z pola;

Wiktionary

Tłoka (ukr. толока) – słowiański obyczaj pomocy sąsiedzkiej na wsi. Przetrwał do drugiej połowy XX wieku.

W razie konieczności wykonania pilnej pracy, która przerastała możliwości zainteresowanego, zapraszano do pomocy całą wieś. Pracę wykonywano nieodpłatnie. Tłoka rozpoczynała się od poczęstunku, często z muzyką i tańcami. Kończyła się również obfitym poczęstunkiem z jadłem i napojem.

Wikipedia

# tłokować

1. wydobywać ropę tłokiem (korzystając z energii rozprężającego się gazu);
2. czyścić rurociąg tłokami

SJP.pl

# tłokowo

Tłokowo (niem. Lokau) – wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Wikipedia

# tłokowy

dotyczący tłoka (elementu silnika), służący do tłoczenia; tłoczny, tłoczniowy, tłoczący

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłoczarnia ż., tłok m., tłoczysko n., tłocznia ż.

czas. tłoczyć ndk.

Wiktionary

# tłomacz

przestarzale: tłumacz

SJP.pl

# tłomaczka

przestarzale: tłumaczka

SJP.pl

# tłomaczyć

dawniej: tłumaczyć

SJP.pl

# tłowy

→ tło

SJP.pl

#### Patrz:

tło

# tłubice

Tłubice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Bielsk. Leżą nad Sierpienicą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego. 1 stycznia 2003 będące dotychczasowymi częściami wsi: Nad Rzeką, Pod Bombalice, Pod Dębsk i Pod Olszyny zostały zlikwidowane jako osobne miejscowości.

Wikipedia

# tłuc

1. rozbijać na kawałki;
2. mocno uderzać, walić, łomotać;
3. potocznie: bić kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. potłuc, stłuc)

(1.1) powodować uderzeniami powstawanie kawałków czegoś; uszkadzać w wielu miejscach

(1.2) uderzać samemu mocno o coś, doprowadzając do miejscowego obrażenia

(1.3) pot. mocno uderzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. utłuc)

(2.1) zmieniać uderzeniami formę lub konsystencję czego

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatłuc)

(3.1) łomotać, powodując powstanie głośnego odgłosu

(3.2) zabijać bez opamiętania

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytłuc)

(4.1) pot. zabijać w dużej liczbie

(4.2) lekcew. grać na czymś intensywnie, długo, głośno albo nieumiejętnie

czasownik przechodni niedokonany (dk. natłuc)

(5.1) pot. miotać intensywnie pociskami

(5.2) lekcew. wykonywać seryjnie, bez staranności

(5.3) lekcew. powtarzać co z uporem

czasownik przechodni niedokonany (dk. dotłuc)

(6.1) uderzać, rozbijać dodatkowo

(6.2) uderzać, rozbijać do końca

czasownik zwrotny niedokonany tłuc się (dk. potłuc się, stłuc się)

(7.1) ulegać stłuczeniu, rozbiciu

(7.2) uderzać samemu o coś, wywołując wyraźny odgłos

(7.3) pot. mocno bić jeden drugiego

czasownik zwrotny niedokonany tłuc się (dk. natłuc się)

(8.1) pot. powodować hałas poprzez intensywne czynności lub przemieszczanie się

(8.2) pot. podróżować długo w mało wygodnych warunkach

(8.3) pot. przemieszczać się bez celu, włóczyć się

(8.4) pot. o uczuciach, myślach: ciągle przypominać się

czasownik zwrotny niedokonany tłuc się (dk. dotłuc się)

(9.1) pot. docierać do celu uciążliwej podróży

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stłuczka ż., tłucz mrz., tłuczarka ż., tłuczek mrz., tłuczenie n., tłuczeniec mrz., tłuczeń mrz., tłuczka ż., tłucznica ż., tłuczniówka ż., tłuk mos., dotłuczenie n., nadtłuczenie n., natłuczenie n., obtłuczenie n., odtłuczenie n., otłuczenie n., potłuczenie n., przetłuczenie n., przytłuczenie n., roztłuczenie n., stłuczenie n., utłuczenie n., wtłuczenie n., wytłuczenie n., zatłuczenie n.

czas. dotłuc dk., nadtłuc dk., natłuc dk., obtłuc dk., odtłuc dk., otłuc dk., potłuc dk., przetłuc dk., przytłuc dk., roztłuc dk., stłuc dk., utłuc dk., wtłuc dk., wytłuc dk., zatłuc dk.

przym. tłuczniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drobić, druzgotać, gruchotać, kawałkować, kruszyć, łupać, miażdżyć, rozdrabiać, rozdrabniać, rozgniatać, rozkawałkowywać, rozkruszać, rozkuwać, rozłupywać, rozmiażdżać, roznosić, roztłukiwać, roztrzaskiwać, skruszać; rozbijać na drobny mak, rozbijać w drobny mak

(1.3) batożyć, bić, chlastać, chłostać, ciąć, godzić, grzmocić, katować, kropić, kuksać, lać, łoić, łomotać, młócić, nalewać, okładać, pastwić się, prać, rąbać, rypać, siec, siekać, siepać, smagać, trzepać, uderzać, walić; dawać razy, garbować komuś skórę, macać komuś żebra, traktować kogoś jak bydło

(2.1) atomizować, ćwiartować, drobić, kawałkować, kruszyć, mleć, proszkować, przemielać, rozbijać, rozdrabiać, rozdrabniać, rozkawałkowywać, rozkruszać, rozkuwać, rozmiażdżać, roztłukiwać, siec, siekać, skruszać, sproszkowywać, szatkować, ścierać, tłuc na miazgę, trzeć, ubijać, ucierać, utłukiwać

(3.1) dobijać się, klekotać, kołatać, pukać, stukać

Wiktionary

# tłuchowo

miasto w Polsce

SJP.pl

Tłuchowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Tłuchowo.

Wikipedia

# tłuchowski

przymiotnik od: Tłuchowo

SJP.pl

# tłuczek

narzędzie do tłuczenia i rozgniatania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. pogard. o kimś nierozgarniętym

Wiktionary

urządzenia

- tłuczek (pistel) – element ruchomy (bijny) moździerza kuchennego albo laboratoryjnego
- tłuczek – rodzaj rozdrabniacza karmy
- tłuczek do mięsa – przyrząd kuchenny
- tłuczek do ziemniaków – przyrząd kuchenny
- ubijak – zagęszczarka gruntu

fikcja literacka

- tłuczek – fikcyjna gra sportowa pojawiająca się w cyklu powieści o Harrym Potterze autorstwa J.K. Rowling

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈtwut͡ʃɛk, AS: tu̯uček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuczenie n., tłuczeń mrz., stłuczka ż.

czas. przytłuc, tłuc ndk., stłuc dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubijak

(2.1) ciołek, głupiec

Wiktionary

# tłuczeń

kruszywo z drobno tłuczonego kamienia, używane głównie na nawierzchnie dróg i jako dodatek do betonów; szuter, szaber

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. kruszywo budowlane z kamienia łamanego ze skał;

Wiktionary

Tłuczeń, szuter, szaber – rodzaj kruszywa naturalnego łamanego ze skały. Jego ziarna charakteryzuje szorstka powierzchnia; kształtem zbliżone są do ostrosłupa lub sześcianu.

Wykorzystywany do produkcji betonów oraz do nawierzchni drogowych i kolejowych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tłuczek m., tłuczenie n., potłuczenie n., stłuczenie n., stłuczka ż.

czas. tłuc ndk., potłuc dk., stłuc dk.

przym. tłuczniowy

Wiktionary

# tłuczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tłuc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twuˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: tu̯učẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. stłuczka ż., tłucz m., tłucza ż., tłuczarka ż., tłuczek m., tłuczeniec m., tłuczeń m., tłuczka ż., tłucznica ż., tłuczniówka ż., potłuczenie n., stłuczenie n.

czas. tłuc, potłuc, stłuc

przym. tłuczniowy

Wiktionary

# tłuczeniec

dawniej:
1. ciastko z tłuczonych migdałów;
2. sucharek z suszonych placków zmieszanych z miodem i ponownie upieczonych

SJP.pl

# tłuczewo

Tłuczewo (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Tłuczewò) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Linia nad rzeką Łebą.

Wieś królewska w starostwie mirachowskim w województwie pomorskim w II połowie XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Wikipedia

# tłuczka

złom szklany lub ceramiczny; stłuczka

SJP.pl

# tłuczkotasak

przedmiot, który pełni funkcję tłuczka (służy do rozbijania) i tasaka (służy do rozcinania)

SJP.pl

# tłucznica

dawniej: ciasto upieczone z tłuczonych migdałów lub okruchów wysuszonego placka, piernika z dodatkiem miodu

SJP.pl

# tłucznice

dawniej: ciasto upieczone z tłuczonych migdałów lub okruchów wysuszonego placka, piernika z dodatkiem miodu

SJP.pl

Tłucznice – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Karniewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# tłuczniówka

nawierzchnia drogi z tłucznia

SJP.pl

# tłuczony

1. rozbijać na kawałki;
2. mocno uderzać, walić, łomotać;
3. potocznie: bić kogoś

SJP.pl

# tłuk

1. kamienne narzędzie używane dawniej do rozbijania i obróbki
2. posp. o człowieku mało rozgarniętym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) lwów. służąca

(1.2) pot. osoba mało rozgarnięta

(1.3) żegl. kij, służący do odpychania łódki

(1.4) daw. gw-pl|Poznań. nierządnica

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. tłuc, przytłuc

rzecz. stłuczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) bałwan, baran, ciołek, cymbał, debil, idiota, łoś, matoł, półgłówek, tępak, jełop, osioł

Wiktionary

# tłukarz

rzadko: osoba zajmująca się obróbką tłucznia w kamieniołomach i zakładach kamieniarskich

SJP.pl

# tłukno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. kulin. potrawa kuchni ludowej przyrządzana z krup owsianych;

Wiktionary

Tłokno, tłukno (prasłow. tălkъna) – jedna z najbardziej pierwotnych potraw słowiańskich przygotowywana z gotowanego owsa (ewentualnie, rzadko z jęczmienia albo żyta), suszonego na piecu, a następnie mielonego lub kruszonego. Rodzaj owsianki.

Ziarna owsa były najpierw moczone w wodzie, następnie suszone w piecu do zżółknięcia i ostatecznie tłuczone w stępie. W wyniku tych działań powstawała masa z niewielką ilością wody, którą solono lub słodzono miodem. Nadawała się do spożycia na surowo lub po dalszym przetworzeniu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) war. tłokno

Wiktionary

# tłukowaty

potocznie: charakterystyczny dla osoby głupiej, bezmyślnej; durnowaty, debilowaty, głupkowaty, mułowaty

SJP.pl

# tłum

duża liczba ludzi zebranych w jednym miejscu; rzesza, ciżba, zgraja, tłumy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. od: tłumić

Wiktionary

Tłum – w socjologii zbiorowość ludzka przyjmująca formę czasową i niezorganizowaną. Jednostki w tłumie zawsze przebywają w bliskości fizycznej i mają wspólny obiekt zainteresowania.

Tłum może też przejawiać wspólnie ukierunkowane spontaniczne działania. W takiej sytuacji w tłumie dochodzi często do naśladownictwa i (chwilowego) wyzbywania się indywidualizmu. Często też uczestnicy tłumu czują się silniejsi i tracą zdolność obiektywnej oceny sytuacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed premierą filmu, przed kasami kłębił się tłum kinomanów.

(2.1) Ależ Edmundzie, ty tłum w sobie tę bezwstydną żądzę ku mnie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twũm, AS: tu̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tłumek m.

przym. tłumny

przysł. tłumnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciżba, rzesza, masa, tłok, ćma

Wiktionary

# tłum.

skrót od: tłumacz, tłumaczenie; tł.

SJP.pl

skrót, rzeczownik

(1.1) tłumacz

(1.2) tłumaczka

(1.3) tłumaczenie

skrót, czasownik

(2.1) tłumaczyć

skrót, forma czasownika.

(3.1) tłumaczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tł.

(1.2) tł.

(1.3) tł.

(2.1) tł.

(3.1) tł.

Wiktionary

# tłumacz

osoba przekładająca treść wypowiedzi, tekstu lub dzieła z jednego języka na inny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

(1.2) osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej z jednego języka na drugi

(1.3) przest. ten, kto coś wyjaśnia, interpretuje, przekazuje

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) inform. program komputerowy lub aplikacja służące do tłumaczenia tekstów z jednego języka na drugi

forma czasownika.

(3.1) 2 os. rozk. zob. tłumaczyć.

Wiktionary

Tłumacz – osoba, która dzięki znajomości co najmniej dwóch języków dokonuje przekładu wypowiedzi lub tekstu pisanego z języka źródłowego na język docelowy. Tłumaczenie wymaga nie tylko rozumienia tekstu, ale również sprawnego wyrażania jego treści w języku, na który ma być tłumaczony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dnia 16 sierpnia 1986 r. zmarł pod Londynem prof. Ignacy Wieniewski, wybitny znawca i tłumacz literatury antycznej.

(1.2) Tłumacz przez dobrych kilka minut szeptał mu do ucha, przerażony groźbą gniewu przełożonego. Bał się, że mułła nie zrozumiał jego przekładu.

(2.1) Za kilka lat, wyjeżdżając na urlop za granicę, będziemy zabierać ze sobą elektronicznego tłumacza z syntezatorem mowy. Umożliwi on porozumiewanie się z "tubylcami" bez potrzeby znajomości obcego języka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtwũmat͡ʃ, AS: tu̯ũmač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłumaczenie n.

:: fż. tłumaczka ż.

czas. tłumaczyć ndk., przetłumaczyć dk.

przym. tłumaczeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) translator

Wiktionary

# tłumaczenie

1. wyjaśniać, objaśniać coś komuś
2. usprawiedliwiać, oczyszczać z zarzutów
3. przekładać tekst, utwór dzieło lub wypowiedź ustną z jednego języka na inny
4. tłumaczyć się - usprawiedliwiać się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku

(1.2) odczasownikowy od|tłumaczyć. – wyjaśnianie komuś czegoś

(1.3) odczasownikowy od|tłumaczyć. – przekładanie na inny język

Wiktionary

- tłumaczenie językowe
  - tłumaczenie oprogramowania
- tłumaczenie pochodzenia wyrazów
  - tłumaczenie pochodzenia nazw własnych
- tłumaczenie poleceń w systemach operacyjnych komputerów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy znasz tłumaczenie angielskiego słowa „diminutive”?

(1.2) Ciągłe tłumaczenie Ci, żebyś nie palił w pokoju, zaczyna mnie już męczyć.

(1.3) Tłumaczenie powieści trwa długo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: tu̯ũmačẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłumacz m., tłumaczka ż., wytłumaczenie n., wytłumaczanie n., przetłumaczenie n., przetłumaczanie n., przetłumaczalność ż.

czas. tłumaczyć ndk., wytłumaczyć dk., przetłumaczyć dk.

przym. tłumaczeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przekład, translacja

(1.2) wyjaśnianie

(1.3) przekładanie

Wiktionary

# tłumaczeniowy

związany z tłumaczeniem, dotyczący przekładu z jednego języka na inny

SJP.pl

# tłumaczka

kobieta przekładająca treść wypowiedzi, tekstu lub dzieła z jednego języka na inny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny

(1.2) kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej

Wiktionary

- tłumacz – zawód
- Tłumaczka – thriller amerykański w reżyserii Sydneya Pollacka z 2005 r. z Nicole Kidman w roli głównej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marta pracuje w dużym koncernie, jest tłumaczką języka francuskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twũˈmat͡ʃka, AS: tu̯ũmačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłumacz mos., tłumaczenie n., przetłumaczalność ż.

czas. tłumaczyć ndk., przetłumaczyć dk.

przym. tłumaczeniowy

Wiktionary

# tłumaczyć

1. wyjaśniać, objaśniać coś komuś
2. usprawiedliwiać, oczyszczać z zarzutów
3. przekładać tekst, utwór dzieło lub wypowiedź ustną z jednego języka na inny
4. tłumaczyć się - usprawiedliwiać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytłumaczyć)

(1.1) wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś

(1.2) wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetłumaczyć)

(2.1) wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(3.1) pracować jako tłumacz, być tłumaczem

czasownik zwrotny niedokonany tłumaczyć się (dk. brak)

(4.1) wyjaśniać, podawać powód swojego postępowania (patrz znaczenie 1.2)

(4.2) dać się przetłumaczyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wujek długo mi tłumaczył, co to są procenty.

(1.2) Choroba żony tłumaczyła jego nieobecność.

(2.1) Od lat tłumaczę techniczne teksty z angielskiego na polski, ale z takim zwrotem spotykam się pierwszy raz.

(3.1) Czy twój znajomy tłumaczy jeszcze na angielski?

(4.1) Uczeń długo się tłumaczył, czemu nie zrobił pracy domowej.

(4.2) Idiomów nie tłumaczy się dosłownie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twũˈmat͡ʃɨt͡ɕ, AS: tu̯ũmačyć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wytłumaczyć dk., przetłumaczyć dk.

rzecz. przetłumaczalność ż., tłumaczenie, tłumacz, tłumaczka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wyjaśniać, objaśniać, uświadamiać, uczyć, stpol. tłomaczyć

(1.2) usprawiedliwiać

(2.1) przekładać

Wiktionary

# tłumek

potocznie: duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu; tłumik, gromadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. zdrobn. od: tłum

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niewielki tłumek zebrał się przed bankiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłum m.

przysł. tłumnie

Wiktionary

# tłumem

duża liczba ludzi zebranych w jednym miejscu; rzesza, ciżba, zgraja, tłumy

SJP.pl

# tłumić

1. likwidować coś, nie dać się czemuś rozwijać;
2. hamować jakiś odruch, nie dając tym poznać czegoś po sobie;
3. powodować, że coś jest mniej słyszalne, głuszyć

SJP.pl

czasownik

(1.1) ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś

(1.2) (o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów

(1.3) (o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Jesienią 1944 tłumi powstanie na Słowacji. W 1945, pod koniec wojny, ginie w tajemniczych okolicznościach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtwũmʲit͡ɕ, AS: tu̯ũmʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. stłumić dk.

rzecz. tłumienie n., stłumienie n., stłumianie n., tłumik m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) dusić

(1.3) tłamsić

Wiktionary

# tłumica

prosty i prymitywny sprzęt strażacki służący do ochrony budynków przed żarem i iskrami lub do gaszenia pożaru w zarodku

SJP.pl

Tłumica – sprzęt pożarniczy do gaszenia iskier i żaru przenoszonych przez wiatr na obejścia i dachy – płaskie wiklinowe lub brzozowe miotły, obszyte nasiąkliwą tkaniną, osadzone na długich drążkach. Tłumice macza się w wiadrach lub beczkach z wodą i uderza nimi w miejsca, gdzie spadły iskry lub z których wydobywa się płomień. Obecnie tłumice metalowe (z cienkiej blachy) stosowane są przeważnie do tłumienia pożarów między innymi ściółki leśnej i trawy.

Wikipedia

# tłumiciel

osoba, która tłumi coś, hamuje rozwój czegoś

SJP.pl

# tłumicielka

→ tłumiciel

SJP.pl

#### Patrz:

tłumiciel

# tłumienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tłumić.

Wiktionary

Tłumienie (gaśnięcie) drgań – zmniejszanie się amplitudy drgań układu drgającego wraz z upływem czasu, spowodowane stratami energii. Tłumienie drgań obserwowane jest zarówno w układach mechanicznych jak elektrycznych.

W przypadku fal biegnących tłumienie prowadzi do zmniejszania się amplitudy fali wraz ze wzrostem odległości od źródła.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. tłumić

rzecz. tłumik mrz.

Wiktionary

# tłumienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. wartość wyrażająca spadek mocy sygnału wraz z przebytą przezeń drogą;

Wiktionary

Tłumienność – jeden z podstawowych parametrów opisujących zdolność łącza (np. kabel, światłowód, łącze bezprzewodowe) do realizacji transmisji.

Łącza tłumią sygnał z kilku powodów:

- szumów termicznych,
- rozpraszania sygnału na zaburzeniach struktury materiału,
- przeników i przesłuchów (przy łączach miedzianych),
- pojemności i indukcyjności pasożytniczych (przy łączach miedzianych).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak już wiadomo, tłumienność realnej atmosfery, razem ze zjawiskami pogodowymi, rośnie ze wzrostem częstotliwości.

Wiktionary

# tłumik

1. urządzenie do tłumienia dźwięku wywoływanego przez gazy spalinowe silnika;
2. przyrząd do ściszania i zmiany barwy dźwięków w instrumentach muzycznych; sordyna, sordino, surdyna;
3. urządzenie do zmniejszania niekorzystnego wpływu czegoś;
4. dodatek do broni palnych, służący do wyciszania huku wystrzału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej

(1.2) muz. przyrząd wkładany do wylotu instrumentu dętego, który tłumi dźwięk, zmieniając jego natężenie i barwę

(1.3) muz. przyrząd do zmniejszania natężenia dźwięku instrumentu smyczkowego

(1.4) elektron. urządzenie lub podzespół do tłumienia transmitowanego sygnału

(1.5) techn. wojsk. urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;

(1.6) techn. zob. amortyzator.

Wiktionary

- tłumik płomienia
- tłumik dźwięku
- tłumik drgań
  - strojony tłumik masowy
- tłumik interferencyjny
- tłumik kombinowany
- tłumik refleksyjny
- tłumik absorpcyjny
- tłumik wydechowy
- tłumik instrumencie muzycznym
- tłumik optyczny – przyrząd obniżający, o ustaloną wartość (zwykle wyrażoną w dBm), poziom sygnału optycznego w kablu światłowodowym; może być stały lub regulowany; używany do badania torów optycznych

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tłumienie n., stłumienie n., tłumica ż.

:: zdrobn. tłumiczek m.

czas. tłumić ndk., stłumić dk.

przym. tłumikowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) sordino

(1.3) sordino

(1.6) amortyzator

Wiktionary

# tłumikowy

→ tłumik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tłumikiem, dotyczący tłumika

Wiktionary

#### Patrz:

tłumik

#### Powiązane:

rzecz. tłumik m.

Wiktionary

# tłumnie

przysłówek

(1.1) w dużej grupie osób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mieszkańcy miasta przybyli tłumnie na plac zamkowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłum m., tłumek m., tłumność ż.

przym. tłumny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) licznie, gromadnie

Wiktionary

# tłumniej

stopień wyższy od przysłówka: tłumnie

SJP.pl

# tłumniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tłumny

SJP.pl

# tłumność

cecha czegoś pełnego ludzi; liczność, mnogość, masowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tłumne; cecha tych, którzy są tłumni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłum m.

przym. tłumny

przysł. tłumnie

Wiktionary

# tłumny

zawierający dużo osób; bardzo liczny; tłoczny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, w którym jest lub uczestniczy dużo ludzi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przeszliśmy szybko tłumne ulice i wchodziliśmy milcząco stromymi schodami jej domu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłum m., tłumność ż.

przysł. tłumnie

Wiktionary

# tłumoczek

zdrobnienie od: tłumok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki tłumok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłumok mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tobołek

Wiktionary

# tłumok

potocznie:
1. duży, nieforemny pakunek; tobół;
2. pogardliwie o kimś nierozgarniętym; ciućma, ciućmok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. pogard. osoba uważana za głupią i niezdolną

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Ten głupi tłumok patrzy na to ze złego punktu widzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. tłumoczek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tobół

(2.1) głupiec, ćwok, przygłup, trep, tłuk, głąb, niedojda, tuman, dureń, jełop

Wiktionary

# tłumy

duża liczba ludzi zebranych w jednym miejscu; rzesza, ciżba, zgraja, tłumy

SJP.pl

2 miejscowości w Polsce:

- Tłumy – osada w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Rzeczyca
- Tłumy – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów

Wikipedia

# tłuścieć

stawać się tłustym lub tłustszym

SJP.pl

# tłuściej

stopień wyższy od przysłówka: tłusto

SJP.pl

# tłuściejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tłusty; tłustszy

SJP.pl

# tłuścieńki

zdrobnienie od: tłusty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tłusty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twuɕˈt͡ɕɛ̇̃ɲci, AS: tu̯uśćė̃ńḱi

Wiktionary

# tłuścioch

1. potocznie: osoba otyła; grubas, spaślak, kluska, ulaniec;
2. zyzuś tłuścioch - gatunek pająka z rodziny omatnikowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obraź. pogard. człowiek z nadwagą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., przetłuszczanie n., przetłuszczenie n.

:: fż. tłuściocha ż., tłuścioszka ż.

:: zdrobn. tłuścioszek m.

przym. tłusty, przetłuszczony, tłuszczowy

przysł. tłusto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grubas, spaślak

Wiktionary

# tłuściocha

potocznie: kobieta otyła; tłuścioczka, grubcia, grubaska, spaślaczka

SJP.pl

# tłuścioszek

z sympatią o osobie z nadwagą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. pieszcz. tłuścioch

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., tłuszczyk m., tłustość ż., tłuścioch mos.

czas. natłuścić

przym. tłusty

przysł. tłusto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pączuś, pulpecik, grubasek, sadełko, kuleczka

Wiktionary

# tłuścioszka

potocznie: kobieta otyła; tłuściocha, grubcia, grubaska, spaślaczka

SJP.pl

# tłuściuchny

zdrobnienie od: tłusty; tłuściutki

SJP.pl

# tłuściusieńki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tłusty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtwuɕt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: tu̯uśćüśė̃ńḱi

Wiktionary

# tłuściuteńki

zdrobnienie od: tłusty; tłuściutki, tłuściusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tłusty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtwuɕt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: tu̯uśćutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz mrz.

Wiktionary

# tłuściutki

zdrobnienie od: tłusty; tłuściuchny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: tłusty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pobliskie kałuże zajmowały - podobnie jak my zażywając kąpieli - tłuściutkie świnki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twuɕˈt͡ɕutʲci, AS: tu̯uśćutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłustość, tłuszcz, tłuszczyk, przetłuszczanie

przym. tłusty

przysł. tłusto

Wiktionary

# tłusta

potocznie: kobieta otyła

SJP.pl

# tłustawy

1. o jedzeniu: trochę tłusty;
2. lekko pokryty tłuszczem;
3. potocznie: nieco otyły

SJP.pl

# tłustka

roślina z rodziny astrowatych (złożonych), z której nasion otrzymuje się olej jadalny i smar; maziczka

SJP.pl

# tłusto

przysłówek

(1.1) bogato w tłuszcz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszczak mzw./mrz., natłuszczenie n., natłuszczanie n., tłustość ż., tłuszcz mrz.

przym. tłusty, tłuściutki, otłuszczony

Wiktionary

# tłustoczwartkowy

charakterystyczny dla tłustego czwartku - ostatniego czwartku karnawału, lub dziejący się tego dnia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający miejsce, spożywany lub urządzany w tłusty czwartek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zapewne już dziś przygotowują Państwo tłustoczwartkowe specjały - pączki ze smakowitym nadzieniem, faworki, obwarzanki…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌtwustɔt͡ʃfartˈkɔvɨ, AS: tu̯ustočfartkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłusty czwartek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) combrowy

Wiktionary

# tłustodupy

przymiotnik

(1.1) wulg. taki, który ma tłuste, grube pośladki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten tłustodupy kamerdyner wypowiada się o nauce?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grubodupy

Wiktionary

# tłustogon

tłustogon afrykański - gatunek niewielkiego gryzonia z podrodziny myszoskoczków

SJP.pl

# tłustoogoniasty

1. owca tłustoogoniasta - przedstawiciel rasy owiec pochodzenia azjatyckiego;
2. o zwierzęciu: posiadający tłusty ogon

SJP.pl

# tłustopośladkowy

charakterystyczny dla rasy owiec pochodzenia azjatyckiego

SJP.pl

# tłustość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tłuste

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., tłuszczak m., tłuścioch m., tłuszcza ż., tłuścioszek mos.

przym. tłusty, tłuściutki

przysł. tłusto

Wiktionary

# tłustosz

obejmujący ponad 30 gatunków rodzaj roślin z rodziny pływaczowatych; liście tych roślin produkują lepki śluz zawierający substancje trawiące schwytane owady

SJP.pl

Tłustosz (Pinguicula L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pływaczowatych. Obejmuje ok. 55–77 gatunków. Najbardziej zróżnicowany jest w Ameryce Środkowej, liczne gatunki występują poza tym w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej, nieliczne w Ameryce Południowej sięgając na południu po Patagonię, kilka gatunków rośnie też w strefie klimatu okołobiegunowego. W Europie występuje 13 gatunków, z czego w Polsce dwa lub trzy w zależności od ujęcia: tłustosz alpejski P. alpina, tłustosz pospolity P. vulgaris i tłustosz dwubarwny P. bicolor (uznawany też za podgatunek wcześniej wymienionego).

Wikipedia

# tłustoszowate

rodzina roślin zielnych z rzędu jasnotowców, owadożernych, o pędach pływających lub pełzających po wilgotnym podłożu, występujących prawie na całej kuli ziemskiej; pływaczowate

SJP.pl

# tłustoszowaty

o cechach tłustoszowatych (rodzina roślin zielnych); pływaczowaty

SJP.pl

# tłustszy

stopień wyższy od przymiotnika: tłusty; tłuściejszy, bardziej tłusty

SJP.pl

# tłusty

1. zawierający tłuszcz;
2. otyły, gruby, tęgi;
3. pobrudzony tłuszczem, zatłuszczony;
4. dochodowy, intratny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) zawierający dużo tłuszczu

(1.2) pokryty tłuszczem albo będący w dotyku jak tłuszcz

(1.3) pejor. o człowieku lub zwierzęciu: otyły

(1.4) druk. gruby, pogrubiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie podoba mi się to mięso, jest za tłuste, a ja się odchudzam.

(1.4) Na końcu ogłoszenia jest napisane tłustym drukiem, że poszukujemy osób z biegłą znajomością języka angielskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtwustɨ, AS: tu̯usty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. natłuszczenie n., natłuszczanie n., tłuszcz mrz., tłuszczyk m., tłuścioch mos., tłustość ż., tłuszcza ż., tłuszczak mrz./mzw., odtłuszczanie n., odtłuszczenie n., tłustosz m., tłustoszka ż.

czas. natłuszczać ndk., natłuścić dk., odtłuszczać ndk., odtłuścić dk.

przym. tłuściutki, otłuszczony, tłuszczowy, beztłuszczowy

przysł. tłusto

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) opasły, gruby, spasiony; gw-pl|Śląsk Cieszyński|pencaty.

Wiktionary

# tłuszcz

1. produkt spożywczy mający wysoką wartość kaloryczną
2. wysokokaloryczna substancja zawarta w niektórych produktach spożywczych
3. związek organiczny tworzący u zwierząt i u człowieka tkankę w postaci miękkiej warstwy, znajdującej się pod skórą
4. związek organiczny będący lipidem, stanowiący składnik organizmów zwierzęcych i roślinnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w powiecie wołomińskim;

Wiktionary

- tłuszcze − grupa związków chemicznych
- tłuszcz – tkanka tłuszczowa
- tłuszcze jadalne
- Tłuszcz (biał. Тлушч) – białoruski zespół rockowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: twuʃt͡ʃ, AS: tu̯ušč

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszczanin m., tłuszczanka ż.

przym. tłuszczański

Wiktionary

# tłuszcza

przestarzałe: z niechęcią o większej grupie osób; hołota, zgraja, motłoch, gawiedź, pospólstwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. tłum awanturujących się ludzi

(1.2) daw. bez ujemnego zabarwienia: gromada ludzi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈtwuʃt͡ʃa, AS: tu̯ušča

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., tłustość ż.

przym. tłusty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) motłoch, zgraja, hołota, ciżba

Wiktionary

# tłuszczaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tłuszczak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszczak m.

Wiktionary

# tłuszczak

1. niebolesny i niezłośliwy nowotwór, guz powstający z tkanki tłuszczowej podskórnej; lipoma;
2. ptak nocny z rodziny tłuszczaków, charakteryzujący się dużą warstwą tłuszczu, występujący w Ameryce Południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) med. łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Steatornis caripensis|ref=tak., monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;

(2.2) ornit. ptak z gatunku tłuszczak (2.1)

Wiktionary

Tłuszczak (łac. lipoma) – łagodny nowotwór zbudowany z tkanki tłuszczowej.

Tłuszczaki są miękkie w dotyku, czasami przesuwalne i ogólnie bezbolesne. Rosną bardzo wolno. Większość tłuszczaków jest mała, ale mogą wzrosnąć do rozmiarów ponad 6 cm.

Tłuszczaki występują najczęściej u osób w wieku 40 do 60 lat, ale mogą wystąpić również u dzieci. Tłuszczaki występują u 1% populacji.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., tłuszczyk m., tłustosz m., tłuszczenie n., zatłuszczanie n., zatłuszczenie n., tłuszczaki nmos., natłuszczanie n., tłustość ż.

:: zdrobn. tłuszczaczek m.

czas. tłuścić ndk., zatłuszczać ndk., zatłuścić dk.

przym. tłusty, tłuszczowy, tłustawy

przysł. tłusto, tłustawo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lipoma

Wiktionary

# tłuszczaki

1. niebolesny i niezłośliwy nowotwór, guz powstający z tkanki tłuszczowej podskórnej; lipoma;
2. ptak nocny z rodziny tłuszczaków, charakteryzujący się dużą warstwą tłuszczu, występujący w Ameryce Południowej

SJP.pl

Tłuszczak (Steatornis caripensis) – gatunek ptaka, jedyny przedstawiciel rzędu tłuszczakowych (Steatornithiformes) i rodziny tłuszczaków (Steatornithidae). Występuje w północnych i północno-zachodnich regionach Ameryki Południowej oraz w Panamie. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

# tłuszczakowe

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Steatornithiformes|Sharpe|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Wiktionary

Tłuszczak (Steatornis caripensis) – gatunek ptaka, jedyny przedstawiciel rzędu tłuszczakowych (Steatornithiformes) i rodziny tłuszczaków (Steatornithidae). Występuje w północnych i północno-zachodnich regionach Ameryki Południowej oraz w Panamie. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Prowadzące nocny tryb życia tłuszczakowe, dzień spędzają w jaskiniach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszczak mzw., tłuszczaki lm nm.

Wiktionary

# tłuszczanin

mieszkaniec Tłuszcza

SJP.pl

# tłuszczanka

mieszkanka Tłuszcza

SJP.pl

# tłuszczański

→ Tłuszcz (miasto)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tłuszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Tłuszcz m., tłuszczanin m., tłuszczanka ż.

Wiktionary

# tłuszcze

przestarzałe: z niechęcią o większej grupie osób; hołota, zgraja, motłoch, gawiedź, pospólstwo

SJP.pl

Tłuszcze – zwyczajowa nazwa grupy lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, głównie triacylogliceroli. Reszty kwasowe występujące w cząsteczkach tłuszczów zawierają zwykle od 12 do 18 atomów węgla.

Większość tłuszczów nie ma zapachu, jest nierozpuszczalna w wodzie i rozpuszczalnikach polarnych oraz dobrze rozpuszczalna w rozpuszczalnikach niepolarnych. Wszystkie tłuszcze są lżejsze od wody, odczyn tłuszczów jest obojętny. Ich stan skupienia zależy od tego, jakie reszty kwasowe tworzą cząsteczkę. Tłuszcze stałe zawierają nasycone reszty kwasowe o długich łańcuchach węglowych, natomiast tłuszcze ciekłe zawierają nienasycone reszty kwasowe (reszty, w których występują wiązania podwójne) lub reszty kwasowe o krótkich łańcuchach węglowych. Kwasy nienasycone występujące w naturalnych tłuszczach są izomerami cis. Większość tłuszczów to estry mieszane, czyli takie, które w cząsteczce zawierają różne reszty kwasowe.

Wikipedia

# tłuszczomierz

przyrząd do pomiaru zawartości tłuszczu w produktach mlecznych; laktoskop; laktobutyrometr

SJP.pl

Butyrometr (tłuszczomierz) – przyrząd służący do pomiaru zawartości tłuszczu w mleku oraz mięsie oraz w przetworach mlecznych i mięsnych.

Z uwagi na przeznaczenie wyróżnia się:

- butyrometr Gerbera – do oznaczania mleka pełnego, spożywczego, serwatki, maślanki i innych napojów mlecznych (podziałka zwykle od 0 do 6% z dokładnością do 0,1%),
- butyrometr Siegfelda (tzw. podwójny) – do oznaczania mleka odtłuszczonego, maślanki i serwatki (podziałka zwykle od 0 do 0,5% z dokładnością do 0,01%)
- butyrometr Teicherta – do oznaczania mleka w proszku (podziałka zwykle od 0 do 40% z dokładnością do 0,5%)
- butyrometr Koehlera ze skalą odwróconą w stosunku do pozostałych – do oznaczania śmietany (podziałka zwykle od 0 do 40% z dokładnością do 1%)
- butyrometr van Gulika (otwarty po obydwu stronach, z naczyniem do odważania próbki) – do oznaczania serów i twarogów (podziałka zwykle od 0 do 35% z dokładnością do 0,5%).

Wikipedia

# tłuszczomocz

chorobowa obecność tłuszczu w moczu; lipuria

SJP.pl

# tłuszczopot

wydzielina gruczołów łojowych i potowych owcy; lanolina

SJP.pl

# tłuszczowce

naturalny związek organiczny, wchodzący w skład struktury każdej komórki organizmów roślinnych i zwierzęcych; lipid; lipoid

SJP.pl

Lipidy (gr. λίπος, tłuszcz) – szeroka grupa występujących w naturze związków chemicznych. Zalicza się do nich tłuszcze, woski, sterole (w tym cholesterol), rozpuszczalne w tłuszczach witaminy (A, D, E, K), monoacyloglicerole, diacyloglicerole, fosfolipidy i wiele innych substancji. Główne biologiczne funkcje lipidów to magazynowanie energii, tworzenie błon biologicznych i udział w przesyłaniu sygnałów. Chociaż człowiek i zwierzęta mają różnorodne szlaki metaboliczne zdolne do syntezy i rozkładu lipidów, niektóre kluczowe z nich nie mogą powstawać w ten sposób i muszą być dostarczane z dietą.

Wikipedia

# tłuszczowiec

naturalny związek organiczny, wchodzący w skład struktury każdej komórki organizmów roślinnych i zwierzęcych; lipid; lipoid

SJP.pl

Lipidy (gr. λίπος, tłuszcz) – szeroka grupa występujących w naturze związków chemicznych. Zalicza się do nich tłuszcze, woski, sterole (w tym cholesterol), rozpuszczalne w tłuszczach witaminy (A, D, E, K), monoacyloglicerole, diacyloglicerole, fosfolipidy i wiele innych substancji. Główne biologiczne funkcje lipidów to magazynowanie energii, tworzenie błon biologicznych i udział w przesyłaniu sygnałów. Chociaż człowiek i zwierzęta mają różnorodne szlaki metaboliczne zdolne do syntezy i rozkładu lipidów, niektóre kluczowe z nich nie mogą powstawać w ten sposób i muszą być dostarczane z dietą.

Wikipedia

# tłuszczówka

zadarlica tłuszczówka - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

SJP.pl

# tłuszczownik

urządzenie oddzielające ze ścieków tłuszcze i smary

SJP.pl

Separator (osadnik) – urządzenie służące do oczyszczania ścieków przed wprowadzeniem ich do sieci kanalizacyjnej.

Wikipedia

# tłuszczowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący tłuszczu, związany z tłuszczem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po dokładnej analizie nie znaleziono w tych komórkach żadnych substancji tłuszczowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: twuʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: tu̯uščovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz m., tłuszczyk m., tłuszczowiec m., tłuszczownik m., tłuszczak m., tłuścioch m.

przysł. tłusto

przym. tłusty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lipidowy, tłusty

Wiktionary

# tłuszczyk

zdrobnienie od: tłuszcz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pieszcz. o tłuszczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Halina obrosła w tłuszczyk i wygląda teraz jak Bunia z „Gumisiów”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tłuszcz mrz., tłuszczak mzw./mrz.

przym. otłuszczony

Wiktionary

# u

1. samogłoska;
2. litera oznaczająca samogłoskę "u";
3. przyimek pełniący wiele funkcji w zdaniu;
4. chem. symbol jednostki atomowej masy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej siódmej litery alfabetu;

Wiktionary

U (minuskuła: u) (dla odróżnienia od ó nazywana często u zwykłym lub u otwartym) – dwudziesta pierwsza litera alfabetu łacińskiego, dwudziesta siódma litera alfabetu polskiego. Oznacza zwykle w danym języku samogłoskę tylną wysoką, np. [u] lub [ʊ], a w języku francuskim [y].

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|U.}}

źródła.

== U (język afar.) ==

wymowa.

IPA|u.

znaczenia.

litera

(1.1) U, majuskuła dziewiętnastej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u, AS: u

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|U.}}

źródła.

== U (język afar.) ==

wymowa.

IPA|u.

znaczenia.

litera

(1.1) U, majuskuła dziewiętnastej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: u

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|U.}}

źródła.

== U (język afar.) ==

wymowa.

IPA|u.

znaczenia.

litera

(1.1) U, majuskuła dziewiętnastej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła: u

Wiktionary

# u-

przedrostek

(1.1) …tworzący formy dokonane

(1.2) …oznaczający pomniejszenie lub usunięcie

(1.3) …oznaczający wykonanie czynności pomimo trudności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukradła upatrzoną kieckę.

(1.2) Urwał rączkę hamulca i uciekł.

(1.3) Po dwóch piwach Ula z trudem utrzymywała powagę i nie mogła usiedzieć na miejscu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u, AS: u

Wiktionary

# u-boot

[czytaj: ubot] niemiecki okręt podwodny, zwłaszcza taki, który używany był podczas II wojny światowej; u-boot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. pot. niemiecki okręt podwodny (zwłaszcza w kontekście wielkich konfliktów zbrojnych XX wieku)

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈubɔt, AS: ubot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. u-boot

Wiktionary

# u-kształtny

w kształcie litery U

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma kształt litery U

Wiktionary

# u-lock

[czytaj: ulok] rodzaj zapięcia do roweru w kształcie litery "U"

SJP.pl

# u.d.

skrót od:
1. ut dictum (z łaciny: jak stwierdzono);
2. ustawa dewizowa

SJP.pl

# u.k.s.

skrót od: ustawa karna skarbowa

SJP.pl

# u.s.p.

skrót od: ustrój sądów powszechnych

SJP.pl

# u.s.s.

skrót od: United States Ship - okręt Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

# uabaina

glikozyd, składnik leków

SJP.pl

# uadi

bardzo długa, kręta, sucha dolina na pustyni, wypełniająca się wodą w czasie okresowych deszczów; ued, uedy, wadi, wadis

SJP.pl

# uakari

[czytaj: łakari] rodzaj małp szerokonosych występujący w tropikalnych lasach Amazonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Cacajao|ref=tak., rodzaj ssaka naczelnego;

Wiktionary

Uakari (Cacajao) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny saki (Pitheciinae) w obrębie rodziny sakowatych (Pitheciidae).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) uakari

źródła.

== uakari (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. uakari

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) uakari

źródła.

== uakari (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) zool. uakari

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# uaktualniać

czynić aktualnym, dostosowywać do współczesności; aktualizować, uwspółcześniać, modernizować, unowocześniać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uaktualnić)

(1.1) czynić znów aktualnym

czasownik zwrotny niedokonany uaktualniać się (dk. uaktualnić się)

(2.1) stawać się ponownie aktualnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uaktualnianie n., zaktualizowanie n., aktualizowanie n.

czas. aktualizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktualizować

(2.1) aktualizować się

Wiktionary

# uaktualnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uaktualniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaktualizowanie n., aktualizowanie n., uaktualnienie n., aktualizacja ż., aktualność ż.

czas. aktualizować ndk., zaktualizować dk., uaktualniać ndk., uaktualnić dk.

przym. aktualny, aktualizacyjny

przysł. aktualnie

Wiktionary

# uaktualnić

uczynić aktualnym, dostosować do współczesności; zaktualizować, uwspółcześnić, zmodernizować, unowocześnić

SJP.pl

# uaktualnienie

uczynić aktualnym, dostosować do współczesności; zaktualizować, uwspółcześnić, zmodernizować, unowocześnić

SJP.pl

# uaktywniać

pobudzać do działania

SJP.pl

# uam

[czytaj: u-a-EM lub u-AM] skrót od: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (w Poznaniu)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = eduk. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza;

Wiktionary

# uargumentować

poprzeć argumentami, uzasadnić

SJP.pl

# uartować

czasownik

(1.1) gw-pl|Warmia. zahartować

Wiktionary

# uaru

rodzaj słodkowodnych ryb z rodziny pielęgnicowatych

SJP.pl

Uaru – rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae).

Pochodzą z Ameryki Południowej – z dorzeczy Orinoko i Amazonki. Podobnie jak u ryb z rodzaju Symphysodon szczególną cechą rodzaju Uaru jest sposób karmienia młodych wydzieliną ze skóry obojga rodziców.

Wikipedia

# uatrakcyjniać

książkowo: uczynić atrakcyjnym, pociągającym; urozmaicać, różnicować

SJP.pl

# uatrakcyjnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uatrakcyjniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uatrakcyjniać ndk.

rzecz. atrakcja ż.

Wiktionary

# uatrakcyjnić

książkowo: uczynić atrakcyjnym, pociągającym; urozmaicić, zróżnicować

SJP.pl

# uautentyczniać

czynić autentycznym, prawdziwym

SJP.pl

# uaz

samochód marki UAZ

SJP.pl

UAZ (ros. УАЗ, Ульяновский автомобильный завод; Uljanowskij Awtomobilnyj Zawod) – rosyjski producent samochodów terenowych oraz dostawczych, który ma swoją siedzibę w mieście Uljanowsk w obwodzie uljanowskim. Od 2000 jest własnością spółki Sollers. W roku 2016 UAZ wyprodukowało ponad 51 tys. samochodów.

Wikipedia

# ub

[czytaj: u-BE] skrót od: Urząd Bezpieczeństwa, policja polityczna w PRL-u do 1956 r.

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) hist. = Urząd Bezpieczeństwa;

Wiktionary

Ub (cyr. Уб) – miasto w Serbii, w okręgu kolubarskim, siedziba gminy Ub. W 2011 roku liczyło 6191 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W czasach stalinowskich UB stało za wieloma porwaniami i torturami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈbɛ, AS: u‿be

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubecja ż., ubek mos., ubeczka ż.

przym. ubecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Urząd Bezpieczeństwa, bezpieka

Wiktionary

# ub.

skrót od: ubiegły

SJP.pl

skrót

(1.1) = ubiegły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ub. tygodniu nadgoplańscy radni zdecydowali o wystąpieniu ze związku.

(1.1) Ponad 140 osób zginęło w ub. tygodniu podczas bitwy między armią burundyjską i antyrządowymi partyzantami w miasteczku Rumonge położonym nad jeziorem Tanganika.

Wiktionary

# ub.m.

skrót od: ubiegłego miesiąca (czytany jako całe wyrażenie)

SJP.pl

skrót, przysłówek

(1.1) = ubiegłego miesiąca

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) bm., ub.r., br.

Wiktionary

# ub.r.

skrót od: ubiegłego roku; r.ub.

SJP.pl

skrót, przysłówek

(1.1) = ubiegłego roku

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) br., ub.m., bm.

Wiktionary

# ubabrany

taki, który się ubabrał; pobrudzony

SJP.pl

# ubaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubaczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubaczyć

Wiktionary

# ubaczyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) stpol. zobaczyć

(1.2) stpol. dostrzec, zauważyć

(1.3) stpol. rozważyć (coś), zastanowić się (nad czymś)

(1.4) stpol. przypomnieć sobie

(1.5) stpol. przewidzieć

czasownik zwrotny niedokonany ubaczyć się

(2.1) opamiętać się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubaczenie n.

Wiktionary

# ubagniać

rzadko: czynić bagnistym

SJP.pl

# ubajkowiać

nadawać czemuś charakter bajki

SJP.pl

# ubajkowić

nadać czemuś charakter bajki

SJP.pl

# ubald

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ubald, Hubald – imię męskie pochodzenia germańskiego. Powstało ze słów hyg i bald, a oznacza „silny ratownik”. Patronami imienia są św. Ubald, biskup Gubbio (†1160) i św. Umbald Adimari (†1315).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie przypadł jej do gustu żart Ubalda.

Wiktionary

# ubangi

rzeka w Kongu, Republice Środkowoafrykańskiej i Demokratycznej Republice Konga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Kongu, Republice Środkowoafrykańskiej i Demokratycznej Republice Konga;

Wiktionary

Ubangi (fr. Oubangui) – rzeka w Kongu, Republice Środkowoafrykańskiej i Demokratycznej Republice Konga. Długość wynosi 1300 km (z Uele 2300 km), powierzchnia dorzecza 770 tys. km². Rzeki źródłowe Bomu i Uele.

Przepływa przez podmokłe tereny równikowych lasów deszczowych. Tworzy liczne bystrza i progi. Wpada do Konga. Główne dopływy: Giri, Koto, Lua. Jest żeglowna na odcinku do miasta Bangi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powierzchnia dorzecza Ubangi wynosi 770 tys. km².

Wiktionary

# ubankowić

zwiększyć odsetek populacji korzystający z banków

SJP.pl

# ubankowienie

zwiększyć odsetek populacji korzystający z banków

SJP.pl

# ubarwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przen. dodawanie do opowiadania nieprawdziwych szczegółów w celu jego uatrakcyjnienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubarwienie n.

czas. ubarwiać ndk., ubarwić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kolorowanie, podkolorowywanie, podmalowywanie, upiększanie, lukrowanie, lakierowanie

Wiktionary

# ubarwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygląd powłok ciała w odniesieniu do barwy

(1.2) czynność pokrycia barwą; uczynienie barwnym

(1.3) czynność dodania ciekawych szczegółów do opisu; uczynienie bardziej interesującym

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubarwić dk.

rzecz. ubarwianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koloryt, pigmentacja, umaszczenie, zabarwienie

Wiktionary

# ubaśnienie

rzadko: nadanie cech baśniowych, uczynienie baśniowym; ubaśniowienie

SJP.pl

# ubaśniowienie

nadanie cech baśniowych, uczynienie baśniowym; ubaśnienie

SJP.pl

# ubaśniowiony

taki, który zyskał cechy baśni, stał się baśnią

SJP.pl

# ubaw

1. stan rozbawienia, coś śmiesznego; heca;
2. przestarzale: potańcówka, tańce, zabawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. stan wesołości

(1.2) pot. powód wesołości, dobrego humoru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubawienie n., bawienie n.

czas. ubawić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozrywka

Wiktionary

# ubawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. zabawa

Wiktionary

# ubawiać

rzadko: wywoływać radość, sprawiać uciechę; zabawiać, rozweselać, rozśmieszać

SJP.pl

# ubawić

rozśmieszyć, zabawić

SJP.pl

# ubawowicz

rzadko: zabawowicz;
1. osoba biorąca udział w zabawie;
2. miłośnik zabaw

SJP.pl

# ube

Ube (jap. 宇部市 Ube-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Yamaguchi, w zachodniej części wyspy Honsiu (Honshū), port nad Morzem Wewnętrznym.

W mieście rozwinął się przemysł chemiczny.

Wikipedia

# ubecja

pogardliwie o aparacie bezpieczeństwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pogard. Urząd Bezpieczeństwa; czasem także w odniesieniu do późniejszych służb

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale przecież – taki właśnie opis teczek dał w swych dziełach kilkakrotnie także Michnik, twierdząc wprost, że ubecja nie tyle nawet „zbierała”, co fabrykowała materiały do szantażu, i że owe fałszywki, haki, kompromaty etc. stanowią główną zawartość teczek!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubek m., ubeczka ż.

przym. ubecki

skr. UB

Wiktionary

# ubecki

pot. dotyczący aparatu bezpieczeństwa w PRL

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z UB (Urzędem Bezpieczeństwa), charakterystyczny dla pracowników UB

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubecki miał chód, ubecką twarz, ubecki tembr głosu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubecja ż., ubek m., ubeczka ż.

skr. UB

Wiktionary

# ubeczka

pogardliwie: funkcjonariuszka Urzędu Bezpieczeństwa, aparatu bezpieczeństwa w PRL

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pogard. funkcjonariuszka Urzędu Bezpieczeństwa (UB); później także Służby Bezpieczeństwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na korytarzu przed salą rozpraw złapała ją jakaś ubeczka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubecja ż.

:: fm. ubek m.

przym. ubecki

skr. UB

Wiktionary

# ubek

potocznie: funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa; ubol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa (UB); później także Służby Bezpieczeństwa

Wiktionary

Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – ministerstwo odpowiadające za bezpieczeństwo wewnętrzne, bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo zewnętrzne uzyskiwane przez kontrwywiad i wywiad, funkcjonujące w czasie tworzenia dyktatury komunistycznej w PRL na polecenie i pod dyktatem władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uważają, że to nie ubek Iksiński ich skrzywdził, lecz władza państwa, którego obywatelami byli i są….

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈubɛk, AS: ubek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubecja ż.

:: fż. ubeczka ż.

przym. ubecki

skr. UB

Wiktionary

# uberiba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. oberiba.

Wiktionary

# uberyzacja

przekształcanie tradycyjnych modeli biznesowych poprzez wprowadzenie platform internetowych, zazwyczaj aplikacji mobilnych, które łączą niezależnych dostawców usług z klientami, eliminując potrzebę posiadania własnych zasobów przez firmę zarządzającą

SJP.pl

Uberyzacja – pojęcie z zakresu ekonomii dzielenia (ang. sharing economy) i zarządzania, określające zjawiska społeczno-ekonomiczne zmian zachodzących w branżach dotyczących usług wykorzystujące nowoczesne technologie w tym aplikacje mobile. Nazwa procesu pochodzi od aplikacji Uber.

Wikipedia

# uberyzować

zmieniać sposób korzystania z jakichś usług na taki, w którym potrzebujące ich osoby łączą się z usługodawcami za pośrednictwem aplikacji lub platformy

SJP.pl

# ubezdźwięcznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fonet. tracenie dźwięczności przez spółgłoskę, wymawianie spółgłoski bez dźwięczności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubezdźwięcznienie n.

czas. ubezdźwięczniać ndk., ubezdźwięcznić dk.

przym. ubezdźwięczniający, ubezdźwięczniony

Wiktionary

# ubezdźwięcznienie

tracenie dzwięczności przez spółgłoskę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fonet. utrata dźwięczności przez spółgłoskę, wymówienie spółgłoski bez dźwięczności

Wiktionary

Ubezdźwięcznienie (desonoryzacja) – upodobnienie fonetyczne polegające na tym, że spółgłoska dźwięczna traci dźwięczność.

W języku polskim następuje to pod wpływem sąsiadującej spółgłoski bezdźwięcznej lub z powodu pozycji końcowej w wypowiedzi. Na przykład w słowie śliwka pod wpływem sąsiadującej spółgłoski bezdźwięcznej k wymawiamy spółgłoskę f, chociaż piszemy w, a w słowie sad w wygłosie wymawiamy t zamiast d.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ubezdźwięcznianie n.

czas. ubezdźwięczniać ndk., ubezdźwięcznić dk.

przym. ubezdźwięczniający, ubezdźwięczniony

Wiktionary

# ubezpieczać

chronić, zapewniać bezpieczeństwo

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. ubezpieczyć)

(1.1) zawierać umowę o odszkodowanie w losowym przypadku

(1.2) zapewnić komuś bezpieczeństwo

(1.3) wojsk. ochraniać przed niespodziewanym atakiem;

(1.4) sport. asekurować liną innego wspinacza

czasownik zwrotny niedokonany ubezpieczać się (dk. ubezpieczyć się)

(2.1) ubezpieczyć (1.1) siebie lub swoją własność

(2.2) sport. zabezpieczać się przed wypadkiem, przywiązując się wspólną liną z innym wspinaczem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Wtem ubezpieczający myśliwcy ujrzeli daleko przed sobą dwa samoloty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bezpieczeństwo n., ubezpieczanie n., ubezpieczenie n., ubezpieczalnia ż., ubezpieczeniowiec m.

przym. ubezpieczeniowy, bezpieczny

czas. odbezpieczyć

przysł. bezpiecznie

Wiktionary

# ubezpieczalnia

szpital lub przychodnia, gdzie leczą się osoby ubezpieczone

SJP.pl

# ubezpieczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubezpieczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃãɲɛ, AS: ubespʹi ̯ečãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bezpieczeństwo n., ubezpieczenie, ubezpieczalnia ż., ubezpieczeniowiec m.

czas. ubezpieczać ndk., ubezpieczyć dk.

przym. bezpieczny

przysł. bezpiecznie

Wiktionary

# ubezpieczeni

ogół właścicieli polis

SJP.pl

# ubezpieczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

(1.2) wojsk. żołnierze należący do oddziałów ubezpieczających, osłaniających

(1.3) przyrząd, urządzenie, które ma chronić przed czymś

Wiktionary

- ubezpieczenie – umowny obowiązek świadczenia ze strony ubezpieczyciela na wypadek powstania zdarzeń w życiu, zdrowiu lub mieniu ubezpieczonego; wykonanie obowiązku ubezpieczyciel realizuje poprzez wypłatę odszkodowań lub świadczeń z funduszu tworzonego ze składek wnoszonych przez jednostki zagrożone tymi zdarzeniami;
- ubezpieczenie – ochrona wojsk przed niespodziewanym uderzeniem przeciwnika oraz działaniem jego naziemnego rozpoznania;
- Ubezpieczenia – książka Janusza Korwin-Mikkego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wykupiłem ubezpieczenie turystyczne i dzięki temu miałem spokojny urlop.

(1.2) Ubezpieczenie marszowe chroni wojska w czasie przemarszu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ubespʹi ̯ečẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bezpieczeństwo n., zabezpieczenie n., ubezpieczanie n., ubezpieczyciel m., ubezpieczeniowiec m., ubezpieczalnia ż.

czas. odbezpieczyć, ubezpieczać ndk., ubezpieczyć dk.

przym. ubezpieczeniowy, bezpieczny

przysł. bezpiecznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|asekuracyj.

(1.3) zabezpieczenie

Wiktionary

# ubezpieczeniowy

→ ubezpieczenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od: ubezpieczenie

Wiktionary

#### Patrz:

ubezpieczenie

#### Wymowa:

IPA: ˌubɛspʲjɛt͡ʃɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: ubespʹi ̯ečẽńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubezpieczenie n., ubezpieczalnia ż., ubezpieczeniowiec m.

czas. ubezpieczyć dk., ubezpieczać ndk.

przym. bezpieczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aktuarialny

Wiktionary

# ubezpieczona

kobieta, która się ubezpieczyła

SJP.pl

# ubezpieczony

człowiek, który się ubezpieczył

SJP.pl

# ubezpieczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. ubezpieczać)

(1.1) dokonany od|ubezpieczać. (zawrzeć umowę o odszkodowanie w losowym przypadku)

(1.2) dokonany od|ubezpieczać. (zapewnić komuś bezpieczeństwo)

(1.3) dokonany od|ubezpieczać. (ochronić przed niespodziewanym atakiem)

(1.4) dokonany od|ubezpieczać. (zabezpieczyć liną innego wspinacza)

czasownik zwrotny dokonany ubezpieczyć się (ndk. ubezpieczać się)

(2.1) dokonany od|ubezpieczać się. (ubezpieczać (1.1) siebie lub swoją własność)

(2.2) dokonany od|ubezpieczać się. (zabezpieczyć się przed wypadkiem, przywiązując się wspólną liną z innym wspinaczem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubɛˈspʲjɛt͡ʃɨt͡ɕ, AS: ubespʹi ̯ečyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubezpieczenie n., ubezpieczanie n., bezpieczeństwo

przysł. bezpiecznie, niebezpiecznie

przym. ubezpieczeniowy, niebezpieczny, bezpieczny

czas. odbezpieczyć

Wiktionary

# ubezpieczyciel

1. podmiot podejmujący zobowiązanie ubezpieczeniowe wobec osoby ubezpieczającej się; asekurator, asekurant;
2. dawniej: towarzystwo ubezpieczeniowe

SJP.pl

Zakład ubezpieczeń (towarzystwo ubezpieczeniowe, ubezpieczyciel) – przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą za zezwoleniem w zakresie ubezpieczeń osobowych, majątkowych i reasekuracji na podstawie umowy, które zobowiązuje się do odpowiedniego świadczenia w razie wystąpienia skutków zdarzeń losowych.

Wikipedia

# ubezpłodnić

uczynić bezpłodnym; wysterylizować

SJP.pl

# ubezpłodnienie

uczynić bezpłodnym; wysterylizować

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. zabieg chirurgiczny dzięki któremu organizm nie ma możliwości zapładniania lub zachodzenia w ciążę;

(1.2) odczasownikowy od|ubezpłodnić.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W krajach rozwiniętych na ubezpłodnienie decyduje się niemal co trzecia kobieta w wieku 35-44 lat. Jedną z najczęściej stosowanych metod jest podwiązanie jajowodów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubezpładnianie n., płodność ż., płodzenie n., spłodzenie n.

czas. płodzić ndk., spłodzić dk., ubezpłodnić dk., ubezpłodniać ndk.

przym. płodny

przysł. płodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sterylizacja

Wiktionary

# ubezwładniać

przestarzałe: obezwładniać

SJP.pl

# ubezwładnić

przestarzałe: obezwładnić

SJP.pl

# ubezwłasnowalniać

pozbawiać kogoś możliwości prawnych decydowania o sobie; ubezwłasnowolniać

SJP.pl

# ubezwłasnowalnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubezwłasnowalniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieubezwłasnowalnianie n., ubezwłasnowolnienie n.

czas. ubezwłasnowalniać ndk., ubezwłasnowolnić dk.

Wiktionary

# ubezwłasnowolniać

pozbawiać kogoś możliwości prawnych decydowania o sobie; ubezwłasnowalniać

SJP.pl

# ubezwłasnowolnić

pozbawić kogoś możliwości prawnych decydowania o sobie

SJP.pl

# ubezwłasnowolnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. pozbawienie zdolności do czynności prawnych;

Wiktionary

Ubezwłasnowolnienie – częściowe lub całkowite pozbawienie osoby fizycznej zdolności do czynności prawnych. Ubezwłasnowolnienie następuje w formie orzeczenia sądowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ubezwłasnowolnienie stosowane jest wobec osób chorych psychicznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubɛzvwasnɔvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ubezvu̯asnovolʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubezwłasnowolniony mos., ubezwłasnowalnianie n.

czas. ubezwłasnowolnić dk., ubezwłasnowalniać ndk.

przym. ubezwłasnowolniony

Wiktionary

# ubezwłasnowolniona

pozbawić kogoś możliwości prawnych decydowania o sobie

SJP.pl

# ubezwłasnowolniony

pozbawić kogoś możliwości prawnych decydowania o sobie

SJP.pl

# ubić

1. zabić;
2. utwardzić poprzez szereg uderzeń;
3. potocznie: załatwić (interes)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ubijać)

(1.1) dokonany od|ubijać.

czasownik zwrotny dokonany ubić się (ndk. ubijać się)

(2.1) dokonany od|ubijać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Choć przyobiecał panu Skellenowi, że ową dziewczynę ubije, przy życiu ją ostawił.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈubʲit͡ɕ, AS: ubʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubicie n., ubijacz mrz., ubijak mrz., ubijanie n.

czas. bić ndk., ubijać ndk.

Wiktionary

# ubichinon

substancja witaminopochodna znajdująca się w mitochondriach komórek zwierzęcych, pełniąca funkcję przenośnika elektronów w łańcuchu oddechowym; koenzym Q; witamina Q

SJP.pl

Ubichinon, koenzym Q10 – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, występujący w mitochondriach komórek roślinnych i zwierzęcych. Jest odpowiedzialny za przenoszenie elektronów w łańcuchu oddechowym. Po przyłączeniu elektronów swobodnie porusza się w wewnętrznej błonie mitochondrialnej umożliwiając transport elektronów między kompleksami białek łańcucha oddechowego, które wbudowane są w wewnętrzną błonę mitochondrialną. Przenosi elektrony między dehydrogenazą NADH (kompleks I), względnie reduktazą bursztynian-koenzym-Q (kompleks II) na kompleks cytochromów bc1, jest więc miejscem zejścia się dróg elektronów pochodzących z NADH oraz FADH2.

Wikipedia

# ubiczować

obić, wychłostać biczem, rózgą itp.; zbiczować

SJP.pl

# ubiczowanie

obić, wychłostać biczem, rózgą itp.; zbiczować

SJP.pl

# ubiec

wyprzedzić, zrobić coś przed kimś

SJP.pl

czasownik

(1.1) zrobić coś przed kimś innym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieganie n., biegacz mzw./mos./mrz.

Wiktionary

# ubiegać

1. robić coś szybciej i wcześniej niż ktoś inny; uprzedzać, wyprzedzać, prześcigać;
2. o czasie: zbliżać się do końca; mijać, upływać

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. ubiegnąć, ubiec)

(1.1) zrobić coś wcześniej niż ktoś inny

(1.2) pokonać określony dystans biegiem

czasownik zwrotny niedokonany ubiegać się

(2.1) dążyć do uzyskania czegoś, próbować coś uzyskać

(2.2) zmęczyć się na skutek biegu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieganie n., biegacz mzw./mos./mrz.

Wiktionary

# ubieganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubiegać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. bieganina ż., bieganie n., biegnięcie n., ubiegnięcie n., bieg m., biegacz m., biegaczka ż., biegunka ż., biegówka ż., zbieganie n., zbiegnięcie n., zbieg m.

czas. ubiegać się, biegać ndk., biec ndk., ubiegać ndk., ubiec dk., zbiegać ndk., zbiec dk.

przym. biegowy

Wiktionary

# ubiegłoroczny

taki, który miał miejsce lub skończył coś (zwykle szkołę) w ubiegłym roku

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ubiegłorocznej edycji konkursu Komenda Miejska Policji w Elblągu otrzymała wyróżnienie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲjɛɡwɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: ubʹi ̯egu̯oročny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zeszłoroczny, stpol. łoński

Wiktionary

# ubiegłotygodniowy

mający miejsce w ubiegłym tygodniu; zeszłotygodniowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegłym (poprzednim) tygodniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲjɛɡwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ubʹi ̯egu̯otygodʹńovy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zeszłotygodniowy

Wiktionary

# ubiegłoweekendowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który odbył się/zdarzył się w ubiegły (poprzedni) weekend

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas ubiegłoweekendowej sesji Wit zabierał głos aż sześć razy.

Wiktionary

# ubiegłowieczny

mający miejsce w minionym wieku, pochodzący z minionego wieku; zeszłowieczny; przeszłowieczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do ubiegłego wieku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ubiegłowiecznej anegdocie proboszcz pomstuje z ambony na tych, którzy nie chodzą do kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲjɛɡwɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: ubʹi ̯egu̯ovʹi ̯ečny

Wiktionary

# ubiegły

taki, który minął; zeszły, przeszły

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

forma czasownika.

(2.1) czas przeszły 3. osoby rodzaju niemęskoosobowego od ubiec

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbʲjɛɡwɨ, AS: ubʹi ̯egu̯y

Wiktionary

# ubielać

rzadko:
1. pobielać;
2. rozjaśniać;
3. pokrywać siwizną, sprawiać, że ktoś siwieje

SJP.pl

# ubielić

1. pobielić;
2. rozjaśnić;
3. pokryć siwizną, sprawić, że ktoś siwieje

SJP.pl

# ubierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. ubrać)

(1.1) zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś

(1.2) przyozdabiać coś

(1.3) przest. lub rzad. odjąć, uszczknąć, zmniejszyć ilość zabierając jej część

(1.4) reg-pl|Małopolska. zakładać, wkładać, ubierać się w coś, ozdabiać się czymś

czasownik zwrotny niedokonany ubierać się (dk. ubrać się)

(2.1) zakładać ubranie na swoje ciało

(2.2) nosić ubrania określonej marki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama ubiera Jasia do przedszkola.

(2.2) Śmietanka naszej firmy snobistycznie ubiera się wyłącznie u paryskich projektantów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbʲjɛrat͡ɕ, AS: ubʹi ̯erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieranie n., ubranie n., ubiór m., ubranko n., ubiorek m.

czas. ubrać dk.

przym. ubraniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odziewać, przyodziewać

(2.1) nakładać, zakładać, odziewać się, przyodziewać się

Wiktionary

# ubieralnia

pomieszczenie przeznaczone do ubierania się i przechowywania ubrań

SJP.pl

# ubieralny

1. o urządzeniu: noszony jak ubranie, będący częścią ubrania;
2. dawniej: związany z ubieraniem się, przeznaczony do ubierania się

SJP.pl

# ubieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubierać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲjɛˈrãɲɛ, AS: ubʹi ̯erãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubranie n., ubranko n., ubiór mrz.

czas. ubierać ndk., ubrać dk.

przym. ubraniowy

Wiktionary

# ubieranka

gra dla dziewczyn, polegająca na przebieraniu kogoś lub czegoś

SJP.pl

# ubierka

w górnictwie:
1. sposób wybierania przygotowanych do eksploatacji części złoża, w którym w miarę urabiania części calizny zbędne zroby ulegają likwidacji;
2. wyrobisko powstałe w ten sposób

SJP.pl

Ubierka – wyrobisko podziemne eksploatacyjne w ubierkowym systemie eksploatacji.

Wybieranie kopaliny ubierkami polega na postępowaniu czoła przodka w kierunku zgodnym z kierunkiem frontu eksploatacji. Ruch ten w głąb calizny odbywa się w kolejnych cyklach, na określoną odległość zwaną zabiorem, ze stale nadążającą likwidacją zrobów.

Wikipedia

# ubierkowy

przymiotnik od: ubierka

SJP.pl

# ubijać

1. zabijać;
2. utwardzać poprzez szereg uderzeń;
3. potocznie: załatwiać (interes)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ubić)

(1.1) kulin. zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie

(1.2) bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego

(1.3) pot. powodować czyjąś śmierć

(1.4) zadać śmierć zwierzęciu

czasownik zwrotny niedokonany ubijać się (dk. ubić się)

(2.1) być ubijanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubijacz mrz., ubijak mrz., ubijanie n., bijak m., bijatyka ż., ubicie n.

czas. ubić ndk., bić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bić, trzepać

(1.2) utwardzać

(1.3) zabijać, tłuc

Wiktionary

# ubijacz

1. osoba obsługująca ubijarkę;
2. domowy przyrząd kuchenny do ubijania

SJP.pl

# ubijaczka

Trzepaczka kuchenna (krócej: trzepaczka, także: ubijaczka) – narzędzie kuchenne, wykonane najczęściej ze stali nierdzewnej, służące do ubijania płynnych lub półpłynnych mas w procesie przygotowywania dań.

Wikipedia

# ubijak

1. urządzenie najczęściej pneumatyczne do ubijania nawierzchni;
2. tłuczek kuchenny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do ubijania

(1.2) techn. element maszyny służący do ubijania

Wiktionary

Zagęszczarka stopowa (ubijak, skoczek) – urządzenie do mechanicznego zagęszczania gruntu. Najczęściej wykorzystywane przez ekipy remontowo-budowlane, drogowe oraz brukarskie. Poprzez punktowe uderzenia w powierzchnię gruntu, usuwa z niego cząsteczki wody oraz powietrza, co prowadzi bezpośrednio do jego zagęszczenia. Mały rozmiar doskonale sprawdza się przy pracach w wąskich i niewielkich przestrzeniach. Najczęściej do obsługi maszyny wystarczy jedna osoba.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ubijacz mos./mrz., ubijaczka ż., ubicie n., ubijanie n., ubijarka ż.

czas. ubijać ndk., ubić dk.

Wiktionary

# ubijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubijać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲiˈjä̃ɲɛ, AS: ubʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubijacz m., ubijaczka ż., ubijak m., ubijarka ż.

czas. ubijać ndk., ubić dk.

Wiktionary

# ubijarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) maszyna do ubijania gruntu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubijanie n., ubijak mrz.

Wiktionary

# ubikacja

pomieszczenie, w którym można załatwić swoje potrzeby fizjologiczne; toaleta, ustęp

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych;

(1.2) urządzenie przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych

(1.3) daw. dowolne pomieszczenie użytkowe

Wiktionary

Ubikacja, toaleta, potocznie WC (ang. water closet) – pomieszczenie sanitarne, w którym człowiek załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, jak: defekacja, mikcja (oddanie moczu) lub wymioty. W krajach rozwiniętych wchodzi w skład prawie każdego mieszkania jako osobne pomieszczenie lub jest częścią łazienki. W skład jego wyposażenia wchodzi: muszla klozetowa z deską sedesową, często osobna umywalka i – jeśli pomieszczenie jest dostatecznie obszerne – bidet.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌubʲiˈkat͡sʲja, AS: ubʹikacʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) toaleta, latryna, ustęp, wychodek; reg. śl. haziel.; grub. sracz, kibel, klop, bardacha; eufem. miejsce potrzebne, miejsce sekretne, tam, gdzie król chadza piechotą

(1.2) muszla

Wiktionary

# ubikacyjny

1. → ubikacja;
2. potocznie: pozbawiony wartości lub znaczenia; gówniany

SJP.pl

# ubikwist

roślina lub organizm zwierzęcy o małych wymaganiach od środowiska, występujące nieomal we wszystkich rejonach geograficznych

SJP.pl

Gatunek wszędobylski (g. ubikwistyczny, ubikwist od łac. ubique - wszędzie, wszędobylski) – gatunek o niewielkich wymaganiach środowiskowych, mało wyspecjalizowany i występujący w najrozmaitszych środowiskach.

Wikipedia

# ubikwistyczny

→ ubikwist

SJP.pl

#### Patrz:

ubikwist

# ubikwityna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko występujące w komórkach eukariotycznych, łączące się z uszkodzonymi oraz zbędnymi białkami celem ich proteolizy;

Wiktionary

Ubikwityna (Ub) – małocząsteczkowe białko obecne we wszystkich komórkach eukariotycznych i pełniącym kluczową rolę w naznaczaniu białek (ubikwitynacja), które mają ulec nielizosomalnej proteolizie.

Ubikwityna jest polipeptydem złożonym z 76 reszt aminokwasowych, o masie 8,6 kDa. Struktura ubikwityny jest wysoce konserwatywna, zarówno ewolucyjnie (tylko 3 z 76 reszt aminokwasowych różni ubikwitynę ludzką od drożdżowej), jak i pod względem fizykochemicznym: denaturacja jest odwracalna nawet po gotowaniu czy działaniu stężonym kwasem. Ubikwityna występuje u eukariontów w proteasomach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozległe badania udowodniły udział ubikwityny w degradacji białek komórkowych i powszechne występowanie tego systemu pozalizosomowej proteolizy u ssaków, drożdży i w tkankach roślinnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubikwitynacja ż.

przym. ubikwitynowy

Wiktionary

# ubiór

ubranie, strój

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

Wiktionary

Odzież, ubranie, strój – sposób na okrycie ludzkiego ciała. Noszenie odzieży jest przeważnie zarezerwowane dla ludzi i jest cechą wszystkich ludzkich społeczeństw. Ilość i rodzaj noszonej odzieży zależy od płci, typu ciała, sytuacji społecznej i geograficznej. Odzież produkowana jest z różnych materiałów naturalnych jak jedwab, len, agawa, bawełna, wełna, skóra lub syntetycznych akryl, jedwab sztuczny, bistor i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alicja sama sobie zaprojektowała ten niespotykany ubiór.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈubʲjur, AS: ubʹi ̯ur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieranie n., ubranie n., ubranko n.

czas. ubierać ndk., ubrać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubranie, strój, odzież, odzienie, szata, kreacja; gw-pl|Śląsk Cieszyński|przioblyczka.

Wiktionary

# ubiorek

1. zdrobnienie od: ubiór
2. roślina z rodzaju krzyżowych

SJP.pl

Ubiorek (Iberis L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 27–28 gatunków roślin zielnych i krzewinek. Występują one w południowej Europie, południowo-zachodniej Azji i Afryce Północnej, a jako rośliny introdukowane także w środkowej i północnej Europie, na różnych obszarach Azji i Ameryki Północnej, w Ameryce Południowej i Nowej Zelandii. Największe zróżnicowanie gatunków występuje na Półwyspie Iberyjskim i w północnej Afryce. W Polsce spotykane są tylko w uprawie. Charakterystyczną cechą tych roślin są spłaszczone i zagęszczone na szczycie kwiatostany, wydłużające się w czasie owocowania.

Wikipedia

# ubiorowy

przymiotnik od: ubiór

SJP.pl

# ubisoft

Ubisoft, oficjalnie Ubisoft Entertainment SA, dawniej Ubi Soft Entertainment Software – francuski producent i wydawca gier komputerowych. Ma oddziały w 20 krajach, łącznie z rozwijającymi się studiami, m.in. w Montrealu, Toronto, Barcelonie, Karolinie Północnej, Düsseldorfie oraz Mediolanie.

Wikipedia

# ubity

osoba martwa; zabity

SJP.pl

# ublik

wieś w Polsce

SJP.pl

Ublik (niem. Ublick) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość wypoczynkowa. Znajduje się w niej m.in. Ośrodek Wypoczynkowy Politechniki Warszawskiej, hotel Ublik (pozostałości zespołu dworskiego z połowy XIX w.), a także liczne gospodarstwa agroturystyczne i domki letnie.

Wikipedia

# ublinek

Ublinek – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Lipnik.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie tarnobrzeskim.

Przez wieś przechodzi niebieski szlak rowerowy do Opatowa.

Wikipedia

# ubliżać

książkowo: naruszać czyjąś godność osobistą, dobre obyczaje; obrażać, znieważać, wymyślać, lżyć

SJP.pl

# ubliżający

książkowo: naruszać czyjąś godność osobistą, dobre obyczaje; obrażać, znieważać, wymyślać, lżyć

SJP.pl

# ubliżyć

książkowo: naruszyć czyjąś godność osobistą, dobre obyczaje; obrazić, znieważyć, zwymyślać, zelżyć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. ubliżać)

(1.1) dokonany od|ubliżać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈblʲiʒɨt͡ɕ, AS: ublʹižyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubliżenie n., ubliżanie n., naubliżanie n.

czas. ubliżać ndk., naubliżać dk.

Wiktionary

# ubocz

regionalnie: ubocze

SJP.pl

Miejscowości w Polsce

- Ubocz – część miasta Zakopane, powiat tatrzański, województwo małopolskie
- Ubocz – część wsi Ciche, gmina Czarny Dunajec, powiat nowotarski, województwo małopolskie
- Ubocz – część wsi Międzybrodzie Bialskie, gmina Czernichów, powiat żywiecki, województwo śląskie
- Ubocz – przysiółek wsi Wronowice, gmina Łososina Dolna, powiat nowosądecki, województwo małopolskie
- Ubocz – przysiółek wsi Przyszowa, gmina Łukowica, powiat limanowski, województwo małopolskie
- Ubocz – przysiółek wsi Stronie, gmina Stryszów, powiat wadowicki, województwo małopolskie
- Ubocz – część wsi Rokiciny Podhalańskie w woj. małopolskim

Góry w Polsce

Wikipedia

# ubocze

ustronne miejsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spokojne miejsce pozbawione ruchu i zgiełku, oddalone od skupisk ludzkich i szlaków komunikacyjnych

Wiktionary

## Miejscowości w Polsce

- Ubocze – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lwóweckim, w gminie Gryfów Śląski
- Ubocze – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Grzmiąca

## Inne

- Ubocze – szczyt w Górach Bystrzyckich
- Ubocz

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed dwoma tysiącami lat tętniący dziś życiem Nazaret był nikomu nieznaną osadą rolniczą, odsuniętą na ubocze od Via Maris, owej ważnej drogi starożytnej łączącej Egipt z Syrią.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubocz ż., uboczność ż.

przym. uboczny

przysł. ubocznie

Wiktionary

# uboczka

Lerrea divaricata, roślina spotykana w Parku Narodowym Carlsbad Caverns w stanie Nowy Meksyk; ekstrakt z uboczki opóźnia i spowalnia odrastanie włosków, stosowany jest zatem w kosmetykach do depilacji

SJP.pl

Uboczka (Larrea Cav.) – rodzaj roślin z rodziny parolistowatych (Zygophyllaceae). Obejmuje 5–6 gatunków. Jeden z nich – L. tridentata – rośnie na pustyniach w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych i w północnym Meksyku. Pozostałe gatunki rosną na pustynnych terenach w Ameryce Południowej (od Peru na północy po Chile i Argentynę na południu). Rośliny te są w obszarach swego występowania dominantami na rozległych obszarach zajmowanych przez suche zarośla. Jedyny gatunek północnoamerykański trafił na ten kontynent między 0,5 a ponad 8 milionami lat temu (jest na tyle podobny do południowoamerykańskiego gatunku L. divaricata, że rozważano uznanie go za jego podgatunek). Niektóre krzewy L. tridentata rozrastając się wegetatywnie tworzą koliste zarośla. Przy uwzględnieniu średniego tempa przyrostów i rozmiarów takich kręgów wiek najstarszych okazów szacowany jest na 11,7 tysięcy lat.

Wikipedia

# uboczny

1. mniej istotny, dodatkowy; niezaplanowany;
2. powstający przy okazji zasadniczego procesu ale niebędący jego celem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) powstający przy okazji jakiegoś działania

(1.2) mający drugorzędne znaczenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubocze n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieplanowany, niezamierzony, poboczny, wtórny

(1.2) drugorzędny, incydentalny, mało ważny, nieistotny, nieważny, poboczny, wtórny

Wiktionary

# ubodnąć

ubóść;
1. uderzyć coś, kogoś rogami lub czymś ostrym; bodnąć;
2. obrazić lub urazić kogoś mocno

SJP.pl

# ubodzy

taki, który jest biedny, nie ma pieniędzy

SJP.pl

# uboga

taki, który jest biedny, nie ma pieniędzy

SJP.pl

Uboga – osada leśna w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk.

Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Rytel.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# ubogacać

1. dawniej:
a) czynić bogatszym, majętniejszym; bogacić, wzbogacać;
b) czynić wspanialszym, wszechstronniejszym, różnorodniejszym; bogacić, wzbogacać;
2. rzadko: czynić bogatszym duchowo, wewnętrznie, powiększać zasób duchowy, niematerialny; dziś używane głównie w języku duchowieństwa

SJP.pl

# ubogacić

1. dawniej:
a) uczynić bogatszym, majętniejszym; wzbogacić;
b) uczynić wspanialszym, wszechstronniejszym, różnorodniejszym; wzbogacić;
2. uczynić bogatszym duchowo, wewnętrznie, powiększyć zasób duchowy, niematerialny; dziś używane głównie w języku duchowieństwa

SJP.pl

# ubogi

taki, który jest biedny, nie ma pieniędzy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posiadający mało dóbr materialnych

(1.2) nieobfitujący w coś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba uboga (1.1), biedna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteśmy ubogą rodziną.

(1.1) Pomagamy ubogim sierotom.

(1.2) To jedzenie jest ubogie w witaminy.

(2.1) Słuchajcie tego wy, którzy gnębicie ubogiego i bezrolnego pozostawiacie bez pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbɔɟi, AS: uboǵi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubóstwo n., ubogość ż.

:: fż. uboga ż.

przym. ubożuchny

przysł. ubogo, ubożuchno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biedny

(2.1) stpol. stradnik

Wiktionary

# ubogo

przysłówek

(1.1) w sposób ubogi, biedny

Wiktionary

Ubogo (mac. Убого) – wieś w centralnej Macedonii Północnej, terytorialnie i administracyjnie należąca do gminy Gradsko. Według stanu na 2002 rok jej liczebność wynosiła 0 mieszkańców.

Według danych ze spisu powszechnego przeprowadzonego w 2002 roku, wieś Ubogo była miejscowością opuszczoną, której nie zamieszkiwał żaden człowiek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W drzwiach stanęła ubogo ubrana kobieta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uboga ż., ubogi mos., ubóstwo n., ubogość ż.

przym. ubogi, ubożuchny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biednie

Wiktionary

# ubogość

→ ubogi (dawniej: ubóstwo)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ubogie; cecha tych, którzy są ubodzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubóstwo n., ubogi mos.

przym. ubogi

przysł. ubogo

Wiktionary

# ubój

zabijanie zwierząt rzeźnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

Wiktionary

Ubój – zabijanie zwierząt rzeźnych przez wykrwawienie w sposób uregulowany przepisami prawa. Można wyróżnić:

- ubój przemysłowy, dokonywany w rzeźniach
- ubój gospodarczy, dokonywany przez hodowcę w celu pozyskania mięsa na potrzeby własne lub jego sprzedaż
- ubój rytualny (szechita, halal) dokonywany zgodnie z przepisami niektórych religii, w niektórych krajach zabroniony ze względu na zakaz sprawiania zwierzętom cierpienia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ubojnia ż.

przym. ubojowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeź

Wiktionary

# ubojnia

pomieszczenie przeznaczone do uboju zwierząt; rzeźnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład uboju zwierząt

Wiktionary

Ubojnia (również rzeźnia) – zakład dokonujący uboju i patroszenia zwierząt, których mięso jest przeznaczone do spożycia przez ludzi.

Współcześnie największe rzeźnie w Polsce dokonują uboju do 12 tysięcy świń dziennie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ubój mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzeźnia

Wiktionary

# ubojowiec

pracownik zajmujący się ubojem

SJP.pl

# ubojowy

przymiotnik od: ubój

SJP.pl

# ubol

potocznie: funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa; ubek

SJP.pl

# ubolewać

czasownik niedokonany

(1.1) odczuwać i wyrażać żal, niezadowolenie lub współczucie dla kogoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ja już wtedy paliłam papierosy bez ustnika i ubolewałam nad tym, że mam żółte zęby od nikotyny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubolewanie n., boleść ż.

czas. boleć

Wiktionary

# ubolewający

→ ubolewać

SJP.pl

#### Patrz:

ubolewać

# uborć

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Białorusi i na Ukrainie na zachodnim Polesiu, prawy dopływ Prypeci;

Wiktionary

Uborć (biał. Убарць Ubarć, ukr. Уборть Ubort') – rzeka na Białorusi i na Ukrainie na zachodnim Polesiu, prawy dopływ Prypeci.

Długość rzeki wynosi 292 km, powierzchnia dorzecza – 5820 km². Główne dopływy to: Perga (67 km) i Swydowec (58 km)

Wikipedia

# ubóść

ubodnąć (rzadko);
1. uderzyć coś, kogoś rogami lub czymś ostrym; bodnąć;
2. obrazić lub urazić kogoś mocno

SJP.pl

# ubóstwiać

uwielbiać kogoś lub coś; czcić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać zachwytem

(1.2) nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubóstwiam panią, kiedy pani mówi, ale ubóstwiam panią jeszcze bardziej, kiedy pani mówi szeptem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbustfʲjät͡ɕ, AS: ubustfʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebóstwienie n., bogini ż., bóg mos., ubóstwianie n., bóstwo

przym. boski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uwielbiać, adorować

Wiktionary

# ubóstwiana

uwielbiać kogoś lub coś; czcić

SJP.pl

# ubóstwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubóstwiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubuˈstfʲjä̃ɲɛ, AS: ubustfʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubóstwiać

przym. boski

rzecz. przebóstwienie n., bóstwo n., bóg mos., bogini ż.

Wiktionary

# ubóstwiany

uwielbiać kogoś lub coś; czcić

SJP.pl

# ubóstwo

1. brak środków do życia; nędza, bieda;
2. mała różnorodność, mała ilość czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) brak środków materialnych

(1.2) przen. brak różnorodności

Wiktionary

Ubóstwo oznacza:

- biedę – w ujęciu ekonomicznym, np. ubóstwo absolutne
- małą różnorodność (np. ubóstwo języka, ubogość stylu) albo małą liczbę czegoś (np. ubogi dorobek naukowy, ubogi wybór towarów w sklepie) w rozumieniu "niewiele";
- cnotę, która obowiązuje wszystkich chrześcijan (także jeden ze ślubów zakonnych składanych przez zakonnice i zakonników katolickich).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Janek wychowywał się w ubóstwie i nie chodził do szkoły.

(1.2) Co mnie razi w jego wypowiedzi to ubóstwo słownictwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbustfɔ, AS: ubustfo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ubogi, ubożuchny

przysł. ubogo

rzecz. ubogi mos., ubogość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bieda, nędza, książk. niedostatek, pot. biedota, dziadostwo, chudoba

(1.2) jałowość, książk. niedostatek

Wiktionary

# ubowiec

funkcjonariusz UB (Urzędu Bezpieczeństwa); ubek (potocznie), ubol (pogardliwie)

SJP.pl

# ubożę

1. czynić ubogim, biedniejszym;
2. czynić mniej obfitym, mniej bujnym, mniej licznym, mniej różnorodnym

SJP.pl

Uboże, ubożę, w l.mn. często uboża, ubożęta, bożęta – postać z wierzeń staropolskich, opiekuńczy duch domowy, zapewniający dostatek, często wywodzony od dusz zmarłych przodków. Jego postać pojawia się w literaturze w XV i XVI wieku, później zaś zanika. Odpowiednikiem ubożąt na Rusi był domowik.

Wikipedia

# ubożeć

1. stawać się ubogim, biednieć;
2. stawać się mniej licznym, mniej różnorodnym

SJP.pl

# ubożej

stopień wyższy od przysłówka: ubogo

SJP.pl

# ubożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stawanie się biedniejszym, bardziej ubogim

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubożeć ndk.

przym. ubożuchny

Wiktionary

# uboższy

stopień wyższy od przymiotnika: ubogi

SJP.pl

# ubożuchniej

stopień wyższy od przysłówka: ubożuchno

SJP.pl

# ubożuchność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ubożuchne; cecha tych, którzy są ubożuchni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ubożuchny

przysł. ubożuchnie

Wiktionary

# ubożuchny

zdrobniale ubogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: ubogi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W ślad za Lewitanem przyzwyczailiśmy się uważać naszą rosyjską przyrodę za ubożuchną, pokrzywdzoną, miłą tylko dlatego, że skromną.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. przebóstwienie n., ubogi mos., ubóstwo n., ubożenie n., ubożuchność ż.

przym. ubogi, ubożutki

przysł. ubogo

czas. ubożeć ndk.

Wiktionary

# ubożutki

zdrobnienie od: ubogi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: ubogi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubɔˈʒutʲci, AS: ubožutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ubożuchny

Wiktionary

# ubożyć

1. czynić ubogim, biedniejszym;
2. czynić mniej obfitym, mniej bujnym, mniej licznym, mniej różnorodnym

SJP.pl

# ubrać

1. nałożyć ubranie;
2. kupić lub uszyć ubranie;
3. ozdobić, przystroić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ubierać)

(1.1) dokonany od|ubierać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szlachcica zatrzymał prosty chłop ubrany w proste szaty i prosił o pomoc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈubrat͡ɕ, AS: ubrać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubiór mrz., ubieranie n., ubranie n., ubranko n., ubraniówka ż.

czas. ubierać ndk.

przym. ubraniowy, ubrany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odziać, obłóczyć

Wiktionary

# ubranie

1. nałożyć ubranie;
2. kupić lub uszyć ubranie;
3. ozdobić, przystroić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubrać.

(1.2) wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

(1.3) daw. garnitur

Wiktionary

Odzież, ubranie, strój – sposób na okrycie ludzkiego ciała. Noszenie odzieży jest przeważnie zarezerwowane dla ludzi i jest cechą wszystkich ludzkich społeczeństw. Ilość i rodzaj noszonej odzieży zależy od płci, typu ciała, sytuacji społecznej i geograficznej. Odzież produkowana jest z różnych materiałów naturalnych jak jedwab, len, agawa, bawełna, wełna, skóra lub syntetycznych akryl, jedwab sztuczny, bistor i inne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Nie możesz wyjść na dwór bez ciepłego ubrania.

(1.3) To powiedział i poszedł, wielki i odmienny w swoim czarnym, ślubnym jeszcze, połyskliwym od lat i używania ubraniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbrãɲɛ, AS: ubrãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubiór m., ubiorek m.

:: zdrobn. ubranko n.

czas. ubrać, ubierać ndk.

przym. ubraniowy, ubrany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) odzież, ubiór, ciuch, ciuszek, kostium, kreacja, łach, odzienie, okrycie, strój, szata

(1.3) garnitur

Wiktionary

# ubraniówka

materiał przeznaczony do szycia garniturów męskich

SJP.pl

# ubraniowy

przymiotnik od: ubranie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ubrań, związany z ubraniami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zamierzasz sponsorować mój ubraniowy zakupoholizm, dopóki nie zacznę sensownie zarabiać?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubranie n., ubieranie n., ubranko n.

czas. ubrać dk., ubierać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odzieżowy

Wiktionary

# ubranko

zdrobnienie od: ubranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: ubranie

(1.2) ubranie małych rozmiarów, często dla dzieci

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbrãnkɔ, AS: ubrãnko

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubieranie n., ubranie n., ubiór m., ubiorek m.

czas. ubrać dk., ubierać ndk.

przym. ubraniowy

Wiktionary

# ubrany

przymiotnik

(1.1) noszący odzież

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. od ubrać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zakonnica była ubrana w czarny habit.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubranie n.

czas. ubrać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obleczony, odziany, przyobleczony, przyodziany, strojny

Wiktionary

# ubrązowywać

rzadko: zabarwiać na brązowo, powlekać warstwą brązu

SJP.pl

# ubrdać

1. pot. w zwrocie "ubrdać sobie": uroić, wyimaginować sobie;
2. ubrdać się: pot. przyjść na myśl, wydać się, uroić się komuś

SJP.pl

# ubroczyć

przestarzale: pobrudzić cieczą, zwłaszcza krwią; pobroczyć, zbroczyć, zakrwawić, pokrwawić

SJP.pl

# ubrodowice

Ubrodowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Hrubieszów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Horodło. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 267 mieszkańców i była 22. co do wielkości miejscowością gminy Hrubieszów.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Moniatyczach.

Wikipedia

# ubrudzać

rzadko: czynić brudnym; brudzić, walać, zanieczyszczać

SJP.pl

# ubrudzić

uczynić brudnym

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) uczynić brudnym

czasownik zwrotny dokonany ubrudzić się

(2.1) ubrudzić (1.1) siebie samego

(2.2) zostać ubrudzonym (1.1)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. brud m., brudas m., brudasek m., brudownik m., brudzenie n., zabrudzenie n.

czas. brudzić ndk., zabrudzić dk., zabrudzać ndk., wybrudzić dk., nabrudzić dk.

przym. brudny

przysł. brudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg-pl|Poznań. uślumprać, reg-pl|Śląsk. umarasić

Wiktionary

# ubrus

rodzaj chusty

SJP.pl

# ubruttawiać

w ekonomii: zwiększać kwotę brutto świadczenia pieniężnego

SJP.pl

# ubruttowić

w ekonomii: zwiększyć kwotę brutto świadczenia pieniężnego

SJP.pl

# ubrylancać

dawniej: przyozdabiać, pokrywać brylantami

SJP.pl

# ubrylantować

pokryć, przyozdobić brylantami, błyszczącą biżuterią; zbrylantować, wybrylantować

SJP.pl

# ubrylantynować

nasmarować (włosy) brylantyną; wybrylantować

SJP.pl

# ubu

Ubu – gaun wikas samiti we wschodniej części Nepalu w strefie Sagarmatha w dystrykcie Okhaldhunga. Według nepalskiego spisu powszechnego z 2001 roku liczył on 685 gospodarstw domowych i 3445 mieszkańców (1816 kobiet i 1629 mężczyzn).

Wikipedia

# ubuntu

jedna z dystrybucji systemu Linux

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) filoz. subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu;

Wiktionary

Ubuntu – kompletna dystrybucja systemu operacyjnego GNU/Linux, przeznaczona głównie do zastosowań biurowych i domowych (ang. desktop). Powstała również wersja serwerowa oraz na netbooki. Rozwój tej ostatniej zakończył się w 2011 roku, gdyż zdecydowano o połączeniu wydań dla komputerów biurowych i domowych z wersją dla netbooków, jednocześnie dodając nową powłokę graficzną – Unity – będącą nakładką na popularnego GNOME.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|zulu|ubuntu., etym|xhosa|ubuntu.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ubuntu

źródła.

== ubuntu (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. ubuntu

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|zulu|ubuntu., etym|xhosa|ubuntu.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ubuntu

źródła.

== ubuntu (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. ubuntu

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|zulu|ubuntu., etym|xhosa|ubuntu.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ubuntu

źródła.

== ubuntu (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) filoz. ubuntu

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ubyć

1. odejść; umrzeć; zostać zabranym;
2. z podmiotem w dopełniaczu: stać się mniejszym, mniej liczebnym

SJP.pl

# ubych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel nieistniejącego już narodu, zamieszkującego w przeszłości obszar współczesnego Kraju Krasnodarskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ubychski, ubyski

rzecz. ubychski mrz.

Wiktionary

# ubychijski

związany z nieistniejącym już narodem Ubychów

SJP.pl

# ubychski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do nieistniejącego już narodu Ubychów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ubychski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ubych m.

przym. ubyski, ubychijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubyski, ubychijski

Wiktionary

# ubyski

przymiotnik

(1.1) zob. ubychski.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ubych m., ubychski mrz.

przym. ubychski, ubychijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubychski, ubychijski

Wiktionary

# ubysz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Leokadia Borucka-Ubysz (1919-1989) – polska biometryk, metodyk statystyki
- Mieczysław Ubysz (1915-1970) – polski poeta i wojskowy
- Wojciech Ubysz – polski urzędnik i poseł na Sejm w XVII wieku

Wikipedia

# ubysław

imię męskie

SJP.pl

Ubysław, Hubysław – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Uby- ("ubyć, ubywać") -sław ("sława"). Może oznaczać "ten, który pomniejsza sławę", lub "ten, którego pojawienie się na świecie wiąże się z gorszą sławą". Żeński odpowiednik – Ubysława, Hubysława.

Ubysław imieniny obchodzi 30 lipca.

Wikipedia

# ubysławice

Ubysławice (niem. Rüwolsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Karlino. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 94 mieszkańców. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Mierzyn.

Wikipedia

# ubytek

strata, uszczerbek, różnica ilościowa pomiędzy stanem pierwotnym a aktualnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) strata, uszczerbek, różnica ilościowa pomiędzy stanem pierwotnym a aktualnym

(1.2) stomat. fragment zęba zaatakowany próchnicą

Wiktionary

Ubytek – strata, uszczerbek, różnica ilościowa pomiędzy stanem pierwotnym a aktualnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) 10 lat temu w Norwegii zakazano wypełniania ubytków w zębach mieszanką rtęci – amalgamatem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbɨtɛk, AS: ubytek

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubywać

rzecz. bywalec mos., ubywanie ndk., ubycie dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) strata, ubywanie, utrata brak, deficyt, niedobór, niedomiar, niedostatek

(1.2) pot. dziura (w zębie)

Wiktionary

# ubytkowy

→ ubytek

SJP.pl

#### Patrz:

ubytek

# ubywać

1. odchodzić, oddalać się od jakiejś zbiorowości;
2. zmniejszać się stopniowo

SJP.pl

# ubywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stopniowe zmniejszanie się liczby, objętości lub ilości czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dostęp do leków na poziomie całego kraju jest na razie zapewniony. Widzimy, że tempo ich ubywania w hurtowniach jest ogromne i nieporównywalne z poprzednimi latami – powiedział minister zdrowia (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ubytek n., bywalec mos.

czas. ubywać ndk.

Wiktionary

# ubzdryngalać

potocznie: ubzdryngalać się - upijać się; nabzdryngalać się

SJP.pl

# ubzdryngolić

ubzdryngolić się - potocznie, żartobliwie: upić się; nabzdryngolić się

SJP.pl

# ubzdurzać

dawniej: wymyślać sobie coś i uznawać to za prawdziwe

SJP.pl

# ubłagalnia

wieko Arki Przymierza

SJP.pl

# ubłocenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ubłocić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌubwɔˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: ubu̯ocẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ubłocić

rzecz. błoto n., błotnik mrz., błotko n.

Wiktionary

# ubłocić

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) ubrudzić, pokrywając błotem

czasownik zwrotny dokonany ubłocić się (ndk. brak)

(2.1) ubrudzić, pokryć błotem samego siebie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈbwɔt͡ɕit͡ɕ, AS: ubu̯oćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. błotnik mrz., ubłocenie n., błoto n., błotko n., błota

czas. zabłocić dk., wybłocić dk.

przym. błotnisty

ims. zabłocony

Wiktionary

# ubłogosławić

dawniej: udzielić błogosławieństwa, pobłogosławić

SJP.pl

# uc

[czytaj: u-CE] skrót od: Urząd Celny

SJP.pl

# ucapić

potocznie:
1. ująć, chwycić ręką; capnąć, złapać, ułapić;
2. pojmać, złapać, zatrzymać kogoś lub coś; ułapić;
3. ucapić się - chwycić się mocno

SJP.pl

# ucayali

rzeka w Peru; Ukajali

SJP.pl

- Ucayali – rzeka, prawy dopływ Amazonki
- Ucayali – region Peru

Wikipedia

# ucałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ucałować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ucałować dk.

Wiktionary

# ućciwy

przymiotnik

(1.1) stpol. uczciwy

Wiktionary

# ucelować

zdołać w coś trafić

SJP.pl

# uch

wyraz naśladujący westchnienie

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …wyrażający niesmak lub oburzenie

(1.2) …wyrażający cierpienie lub żal

(1.3) …wyrażający zadowolenie lub ulgę

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od ucho

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uch, jakiś ty zimny, zaschnięty — mówił z wyrzutem.

(1.2) Spać nie chce się… Uch, jak boli… Rękę wykręcili, czorty…

(1.3) Butelki leżeli tam na ziemi pokotem, a wino było chyba prawdziwe, bo mocne i takie cierpkie, że aż gęby wykrzywiało. Ale zimne, dobre, uch, jakie dobre!

Wiktionary

# ucha

zupa rybna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych

forma rzeczownika.

(2.1) M. i B. lm. od: ucho (w sensie uchwytu lub dziurki w igle)

(2.2) D. lp. od: ucho (we wszystkich znaczeniach)

Wiktionary

Ucha – zawiesista zupa rybna, typowa dla kuchni rosyjskiej. Nazwa pochodzi od starorosyjskiego określenia jucha, oznaczającego wywar.

Przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych (jazgarz, płoć, okoń), z których sporządza się bulion. Do bulionu dodaje się cebulę, seler, pietruszkę i przyprawy (sól, pieprz, ziele angielskie). W odcedzonym wywarze gotuje się większe kawałki innych ryb (lin, karp, szczupak). Gotową zupę serwuje się z plasterkami cytryny i posiekanym koperkiem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈuxa, AS: uχa

Wiktionary

# uchachać

uchachać się - potocznie: uśmiać się

SJP.pl

# uchachany

potocznie: taki, który się uchachał (uśmiał się)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o kimś w stanie ogromnej radości i promiennego uśmiechu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Taki młody człowiek albo jest cały uchachany, albo - zdołowany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuxaˈxãnɨ, AS: uχaχãny

Wiktionary

#### Powiązane:

wykrz. cha

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) roześmiany

Wiktionary

# uchanianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uchań

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uchanie nmos.

:: fż. uchanianka ż.

przym. uchański

Wiktionary

# uchanianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uchań

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uchanie nmos.

:: fm. uchanianin m.

przym. uchański

Wiktionary

# uchanie

wieś w Polsce

SJP.pl

Uchanie – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Uchanie.

Dawniej miasto; uzyskały lokację miejską w 1484 roku, ale nie została ona zrealizowana, ponowne nadanie praw miejskich w 1596 roku, degradacja w 1869 roku. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Uchanie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wikipedia

# uchański

przymiotnik od: Uchanie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uchań

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uchanie nmos., uchanianin m., uchanianka ż.

Wiktionary

# uchapić

dawniej: uchwycić

SJP.pl

# ucharakteryzowywać

zmieniać wygląd zewnętrzny jakiejś osoby przy pomocy charakteryzacji

SJP.pl

# uchatek

rodzina dużych ssaków morskich z rzędu drapieżnych; uchatkowate, uszatki

SJP.pl

Uchatek (Eumetopias) – rodzaj ssaków z rodziny uchatkowatych (Otariidae).

Wikipedia

# uchatka

ssak z rzędu drapieżnych, podobny do foki, ale mający małżowiny uszne, żyjący w morzach południowych, subantarktycznych; uszatka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Otaria|Péron|ref=tak., rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;

(1.2) zool. drapieżnik z rodzaju uchatka (1.1)

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: uchatek

Wiktionary

Uchatka patagońska, otaria (Otaria byronia) – gatunek ssaka z rodziny uchatkowatych (Otariidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samica uchatki rodzi zwykle jedno młode.

(1.2) Na skałach leżała szarobrunatna uchatka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucho n., uchatek mzw., uchatkowate lm nm.

przym. uchaty, uszaty

Wiktionary

# uchatki

rodzina dużych ssaków morskich z rzędu drapieżnych; uchatkowate, uszatki

SJP.pl

Wikipedia

# uchatkowate

rodzina dużych ssaków morskich z rzędu drapieżnych; uchatki, uszatki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Otariidae|Gray|ref=tak., rodzina dużych ssaków morskich z rzędu drapieżnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kształt ciała uchatkowatych ułatwia pływanie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchatka ż., uchatek mzw.

przym. uchaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uszatki, uchatki

Wiktionary

# uchatkowaty

o cechach uchatkowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# uchaty

uszaty; potocznie:
1. o naczyniu, czapce itp.: mający ucho albo ucha;
2. mający duże uszy; długouchy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. o przedmiocie mający ucho lub ucha

(1.2) pot. mający długie uszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nosił uchatą czapkę z futra króliczego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uszko n., ucho n., uchatka ż., uchatek mzw., uchatkowate lm nm.

przym. uszaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) uszaty

Wiktionary

# uchażor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) białystok. starający się o rękę panny

Wiktionary

# uchlać

uchlać się - potocznie: upić się

SJP.pl

# uchlany

potocznie: taki, który się upił; pijany, nietrzeźwy, schlany

SJP.pl

# uchlewać

potocznie: uchlewać się - upijać się; schlewać się, nachlewać się

SJP.pl

# uchman

nazwisko

SJP.pl

# ucho

1. narząd słuchu i równowagi;
2. małżowina uszna;
3. jedna z dwóch klapek przy czapce, które można opuścić dla ochrony uszu przed chłodem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) małżowina uszna

(1.2) anat. narząd słuchu;

(1.3) uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki

(1.4) kraw. dziurka w igle, przez którą przewleka się nić

(1.5) klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1)

(1.6) pot. o kimś, kto donosi

(1.7) rzecz w kształcie ucha (1.1) lub (1.3)

Wiktionary

Ucho – narząd słuchu występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmysł równowagi (błędnik).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na złość babci odmroziła sobie uszy.

(1.3) Oberwało się ucho u kosza i wszystkie jabłka wysypały się na ulicę.

(1.3) Odłamałam ucho filiżanki, ale udało mi się je z powrotem przykleić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuxɔ, AS: uχo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nausznik m., uszatek m., uchatka ż., zausznik m., zausznica ż., uszanka ż., uchówka ż., uszatka ż., uszak m., uchowiec m.

:: zdrobn. uszko m.

:: zgrub. uszysko n.

przym. uszny, wewnątrzuszny, douszny, uszaty, uchaty, uszkowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) uchwyt

(1.6) kabel, konfident

Wiktionary

# uchod

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. odwrót, ucieczka

(1.2) daw. miejsce schronienia

(1.3) daw. nadzór

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuxɔt, AS: uχot

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) war. uchód

Wiktionary

# uchodźca

osoba, która pod przymusem okoliczności opuściła własny kraj; wychodźca, uciekinier, emigrant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

Wiktionary

Uchodźca (ang. refugee, ros. беженец, bieżeniec) – osoba, która musiała opuścić teren, na którym mieszkała, ze względu na różnego typu prześladowania. Wynikające z tego zagrożenie życia, zdrowia bądź wolności jest najczęściej związane z walkami zbrojnymi bądź z działaniami opresyjnymi z powodu religii, pochodzenia lub przekonań politycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dla niektórych uchodźców z Iraku Syria jest jedynie przystankiem na drodze do Europy, Stanów Zjednoczonych czy Australii, dla większości stanowi miejsce schronienia, gdzie próbują odbudować „normalne” życie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈxɔt͡ɕt͡sa, AS: uχoćca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchodźstwo n., uchodzenie n.

:: fż. uchodźczyni ż.

czas. uchodzić ndk., ujść dk.

przym. uchodźczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wychodźca

Wiktionary

# uchodźczy

→ uchodźstwo, → uchodźca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący uchodźcy i/lub uchodźstwa

Wiktionary

#### Patrz:

uchodźstwo, → uchodźca

#### Powiązane:

rzecz. uchodźca m., uchodźczyni ż., uchodźstwo n., uchodzenie n.

czas. uchodzić ndk.

Wiktionary

# uchodźczyni

kobieta wyjeżdżająca na stały lub czasowy pobyt poza granicami własnego państwa, spowodowany przyczynami ekonomicznymi, politycznymi lub religijnymi; emigrantka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uchodźca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuxɔt͡ɕˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: uχoćčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchodźstwo n., uchodzenie n.

:: fm. uchodźca mos.

czas. uchodzić ndk., chodzić ndk.

przym. uchodźczy

Wiktionary

# uchodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uchodzić.

Wiktionary

Uchodzenie – w wędkarstwie: zmęczenie ryby odpowiednio długim holowaniem, do stanu, w którym leży ona na boku na powierzchni wody i możliwe jest jej lądowanie (wyciągnięcie z wody ręką lub podbierakiem) bez narażania żyłki na zerwanie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. uchodźstwo n., uchodźca m., uchodźczyni ż., ujście n., Ujście n.

czas. uchodzić ndk., ujść dk.

przym. uchodźczy, ujściowy

Wiktionary

# uchodzić

1. umykać, uciekać komuś lub skądś;
2. nie powodować negatywnych konsekwencji;
3. być uważanym za kogoś, za coś;
4. o cieczach, gazach: wydostawać się, wydobywać się na zewnątrz; wyciekać;
5. o rzece, strumieniu: wpływać do morza, jeziora lub do innej rzeki; wpadać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. ujść)

(1.1) przest. oddalać się, uciekać

(1.2) geogr. o cieku wodnym: mieć ujście, wpadać gdzieś

(1.3) o cieczach, gazach: wydostawać się skądś

(1.4) o niebezpieczeństwach: unikać negatywnych następstw, wydostawać się z opresji

(1.5) być uznawanym / uważanym za kogoś lub za coś

(1.6) wypadać, pasować, być dozwolonym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z Szechem trzeba było co rychlej uchodzić, zanim sąsiednie ludy ochłoną z przerażenia i wezmą odwet za zdradliwą krwawą napaść.

(1.5) Próby naprawy tej dekadencji, długo uchodzącej za znamię rozkwitu, są obecnie podejmowane.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: uχoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujście n., Ujście n., uchodźca m., uchodźczyni ż., uchodzenie n., uchodźstwo n.

czas. ujść dk.

przym. ujściowy, ujścieński, uchodźczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wpadać

(1.4) unikać, umykać

Wiktionary

# uchodźstwo

Uchodźstwo – proces opuszczania stałego miejsca zamieszkania przez osoby zagrożone prześladowaniami, będącymi wynikiem konfliktów zbrojnych – zewnętrznych i wewnętrznych, polityki państwa itp.

Wikipedia

# uchol

środowiskowo: kapuś

SJP.pl

# uchorowo

Uchorowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Murowana Goślina, ok. 9 km na pn.-zach. od Murowanej Gośliny i tyleż na wschód od Obornik.

W pobliżu wsi znajduje się rezerwat Śnieżycowy Jar. Jedna z większych wsi położona przy trasie Murowana Goślina – Oborniki Wlkp Wieś. Obecnie wieś liczy 519 mieszkańców.

Wikipedia

# uchować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) książk. obronić przed niebezpieczeństwem, ustrzeć

(1.2) wyhodować z sukcesem

czasownik zwrotny uchować się

(2.1) książk. przetrwać, zachować się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli Niemcy wyślą na wioski dzikie hordy, ani jedna panienka nie uchowa wianka, ani jedna z niewiast nie ujdzie hańbie.

(2.1) Ulice, na których miejscami uchował się jeszcze bruk, pełne były dziur i wybojów.

(2.2) Kto jest daleko, umrze od zarazy; kto jest blisko, padnie od miecza; kto uchowa się, umrze z głodu; kto przetrwa, tego zgubi mróz…

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. chować

Wiktionary

# uchowiec

jadalny ślimak z podgromady ślimaków przodoskrzelnych, występujący w kilkudziesięciu gatunkach; haliotis, ucho morskie

SJP.pl

Słuchotki (Haliotidae) – rodzina ślimaków morskich.

Słuchotki, nazywane też uchowcami, należą do jedynego rodzaju tej rodziny – Haliotis. Liczy on ponad 80 gatunków. Muszle mają różne rozmiary – od małych do dużych, mogą być okrągłe lub owalne. Skrętka jest zredukowana i spłaszczona. Ostatni skręt jest duży, kształtu spodka lub małżowiny usznej. Powierzchnia zewnętrzna pokryta nierównymi osiowymi lub spiralnymi liniami, żeberkami albo fałdami. Wzdłuż lewego brzegu ostatniego skrętu ciągnie się rząd okrągłych lub owalnych otworów; niektóre, wcześniejsze z nich mogą ulec zasklepieniu. Wewnętrzna powierzchnia muszli wyłożona jest opalizującą masą perłową, często z umieszczoną centralnie szeroką blizną mięśniową (miejsce, do którego przytwierdza się noga ślimaka). Brzeg wrzeciona pogrubiony i spłaszczony. Brak wieczka. Indianie pacyficznych wybrzeży Ameryki Północnej cenili muszle uchowców ze względu na piękny kolor masy perłowej i stosowali je zarówno jako surowiec do wyrobu biżuterii, jak i do inkrustacji.

Wikipedia

# uchówka

rodzaj grzybów z rzędu kustrzebkowców

SJP.pl

Otidea (Pers.) Bonord. (uchówka) – rodzaj grzybów należący do rzędu kustrzebkowców (Pezizales).

Wikipedia

# uchraniać

strzec, zabezpieczać przed czymś; chronić

SJP.pl

# uchrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. uczieczka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uxˈrɔ̃na, AS: uχrõna

Wiktionary

# uchronny

przestarzałe:
1. dający schronienie, będący schronieniem;
2. taki, którego można uniknąć, ustrzec się

SJP.pl

# uchs

skrót od: Unia Chrześcijańsko-Społeczna

SJP.pl

# uchta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na północy Federacji Rosyjskiej w Republice Komi;

(1.2) geogr. rzeka w Republice Komi, lewy dopływ Iżmy

Wiktionary

Uchta (ros. Ухта) – miasto w europejskiej części Rosji, w republice Komi, nad rzeką Uchtą (dorzecze Peczory). Około 93 tys. mieszkańców (2020). Miasto Uchta powstało w 1929 roku jako osiedle robotnicze Czibiu, a w 1939 zmieniło nazwę na Uchta. Prawa miejskie uzyskało w 1943, kiedy została do niego doprowadzona linia kolejowa. Na jego terytorium istniały łagry do 1955 – miejsce zsyłek wielu Polaków i innych nacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈuxta, AS: uχta

Wiktionary

# uchwalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. uchwalić)

(1.1) podejmować uchwałę; postanawiać coś w wyniku obrad zbiorowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchwała ż., uchwalanie n., uchwalenie n.

czas. uchwalić dk.

Wiktionary

# uchwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uchwalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uchwalić, uchwalać ndk.

rzecz. uchwała ż.

Wiktionary

# uchwalić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uchwalać)

(1.1) dokonany od|uchwalać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchwała ż., uchwalanie n.

czas. uchwalać

Wiktionary

# uchwat

dawne narzędzie w postaci żelaznej półobręczny z żelazną rękojeścią, używane do wydostawania saganów z ognia

SJP.pl

# uchwała

oficjalna decyzja jakiegoś organu państwowego lub instytucji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;

Wiktionary

Uchwała – akt woli ciała kolegialnego (organu państwowego, samorządowego, organizacji społecznej lub politycznej, organu spółki). Treścią uchwały może być zajęcie stanowiska w określonej sprawie; charakter szczególny mają uchwały indywidualne (zwłaszcza nominacyjne) oraz uchwały ogólne (normatywne, ustalające wykładnię prawa lub wytyczne obowiązujące dla innych organów). Uchwały normatywne (zawierające normy prawne) są stanowione w RP przez Sejm i Senat, rząd, rady gmin, powiatów i sejmiki województw. Dzielą się na uchwały wykonawcze, tzn. wydawane na podstawie i w celu wykonania ustaw, oraz uchwały samoistne, wydawane bezpośrednio na podstawie Konstytucji (np. regulaminy Sejmu i Senatu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rada gminy podjęła uchwałę o wysokości opłat za wywóz śmieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈxfawa, AS: uχfau̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchwalanie n., uchwalenie n.

czas. uchwalać ndk., uchwalić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rezolucja

Wiktionary

# uchwałodawczy

przymiotnik

(1.1) emanujący uchwały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Organem uchwałodawczym dzielnicy jest zebranie mieszkańców.

Wiktionary

# uchwycać

trafnie lub wiernie coś przedstawiać w dziele sztuki (np. obrazie, fotografii, utworze literackim); uchwytywać

SJP.pl

# uchwycić

czasownik przechodni dokonany (rzad. ndk. uchwytywać)

(1.1) ująć coś szybko

czasownik zwrotny dokonany uchwycić się (rzad. ndk. uchwytywać się)

(2.1) ująć coś szybko, aby utrzymać równowagę itp.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈxfɨt͡ɕit͡ɕ, AS: uχfyćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. schwytanie n., uchwyt mrz., chwytnia ż.

przym. uchwytny

czas. chwytać, schwytać

Wiktionary

# uchwycik

zdrobnienie od: uchwyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od uchwyt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie uchwyt, lecz tylko mały uchwycik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchwyt m.

Wiktionary

# uchwyt

1. coś, za co można się chwycić, złapać dla utrzymania równowagi;
2. część przedmiotu służąca do chwytania go ręką

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część przedmiotu służąca do chwytania go ręką

(1.2) techn. część służąca do umocowania czegoś

(1.3) uchwycenie

Wiktionary

- uchwyt – identyfikator obiektu systemu informatycznego
- uchwyt – rodzaj okucia budowlanego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzymaj to za uchwyt.

(1.2) Zamontowałem sobie uchwyt rowerowy na bidon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuxfɨt, AS: uχfyt

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uchwycić dk., chwytać ndk.

rzecz. chwyt mrz., chwytak mrz., chwytanie n., uchwycenie n., chwytnia ż., schwytanie n., uchwycik mrz.

przym. chwytakowy, chwytny, uchwytny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mocowanie, przymocowanie, przytwierdzenie, zaczep

Wiktionary

# uchwytniej

stopień wyższy od przysłówka: uchwytnie

SJP.pl

# uchwytniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: uchwytny

SJP.pl

# uchwytny

przymiotnik

(1.1) dający się łatwo zrozumieć, zdefiniować

(1.2) dający się uchwycić za pomocą zmysłów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchwycenie n., uchwyt m., chwytanie n., chwycenie n.

czas. uchwycić dk., chwycić dk., chwytać ndk.

Wiktionary

# uchwytowy

→ uchwyt

SJP.pl

#### Patrz:

uchwyt

# uchwytywać

trafnie lub wiernie coś przedstawiać w dziele sztuki (np. obrazie, fotografii, utworze literackim); uchwycać

SJP.pl

# uchyb

1. błąd;
2. w układach regulacji: różnica między wartością zadaną a wartością wyjściową

SJP.pl

# uchybić

1. postąpić wbrew jakimś przepisom, naruszyć przepis, nakaz, zwyczaj;
2. obrazić kogoś, ubliżyć komuś;
3. dawniej: nie trafić w coś, chybić; zabłądzić

SJP.pl

# uchybienie

1. postąpić wbrew jakimś przepisom, naruszyć przepis, nakaz, zwyczaj;
2. obrazić kogoś, ubliżyć komuś;
3. dawniej: nie trafić w coś, chybić; zabłądzić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niewypełnienie zobowiązania

(1.2) wykroczenie przeciw normom, konwenansom, zwyczajom itp.

(1.3) zachowanie obrażające

(1.4) niedopracowanie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uchybiać ndk., uchybić dk., chybić ndk.

przym. uchybieniowy, chybiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaniedbanie

(1.2) nietakt, gafa

(1.3) zniewaga, ubliżenie, afront

(1.4) usterka, wada

Wiktionary

# uchylać

czasownik przechodni niedokonany (dk. uchylić)

(1.1) częściowo odsłaniać lub otwierać

(1.2) zmieniać nieznacznie położenie czegoś

(1.3) praw. czynić nieważnym, nieobowiązującym

czasownik zwrotny niedokonany uchylać się (dk. uchylić się)

(2.1) być częściowo odsłanianym lub otwieranym

(2.2) pochylając się, unikać czegoś

(2.3) umyślnie nie wykonywać czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchylanie n.

przym. uchylny

czas. uchylić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odchylać

(1.2) odchylać

(1.3) kasować, odwoływać, unieważniać

(2.2) odsuwać się, umykać

(2.3) migać się, uciekać, wyłgiwać się, wymigiwać się, wywijać się, wykręcać się sianem

Wiktionary

# uchylant

osoba, która uchyla się od służby wojskowej

SJP.pl

# uchylenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niezupełne otwarcie; częściowe odsłonięcie

(1.2) praw. uczynienie nieważnym, niemającym już mocy prawnej

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uchylić

przym. uchylny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) unieważnienie

Wiktionary

# uchylić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uchylać)

(1.1) otworzyć nieznacznie

(1.2) nieco odsunąć, by coś odsłonić

(1.3) przesunąć część ciała w celu uniknięcia ciosu

(1.4) praw. uczynić nieobowiązującym

czasownik zwrotny dokonany uchylić się (ndk. uchylać się)

(2.1) otworzyć się częściowo lub tak zostać otwartym

(2.2) pochylając się, uniknąć uderzenia

(2.3) rozmyślnie nie wypełnić obowiązku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchylenie n.

czas. uchylać ndk.

przym. uchylny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) unieważnić

(2.1) odemknąć się

(2.3) uniknąć, wymigać się

Wiktionary

# uchylność

→ uchylny

SJP.pl

#### Patrz:

uchylny

# uchylny

dający się uchylić

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który da się uchylać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchylanie n., uchylenie n.

czas. uchylać ndk., uchylić dk.

przym. uchylony

Wiktionary

# uchynięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. med. choroba ortopedyczna niemowlęcia o ludowej proweniencji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuxɨ̃ˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: uχỹńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uchynąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) schynięcie, gib, gibnięcie, przełamanie

Wiktionary

# uchyłek

workowate uwypuklenie w ścianie narządu wewnętrznego, np. w przełyku, pęcherzu moczowym

SJP.pl

Uchyłek (łac. diverticulum, l.mn. diverticula; od devertere – odwrócić się) – medyczne lub biologiczne określenie workowatego (rzadziej rurkowatego) uwypuklenia ściany narządu, wyrostka lub woreczka odchodzącego od głównej osi organu. W entomologii diverticulum oznacza ślepy uchyłek narządu. W anatomii bezkręgowców używa się też określenia dywertykuły.

Wikipedia

# uchyłkowatość

Choroba uchyłkowa jelit – szerokie spektrum objawów chorobowych związanych z obecnością w jelicie od jednego do kilkuset uchyłków. Najczęściej występują one w jelicie grubym na terenie esicy (ponad 90% wszystkich uchyłków). Bardzo rzadko występują w odbytnicy. Prawie zawsze są to uchyłki nabyte. Uchyłki wrodzone występują w jelicie rzadko.

Wikipedia

# uchyłkowaty

przypominający uchyłek - uwypuklenie narządu w kształcie worka lub kieszonki

SJP.pl

# uchyłkowy

→ uchyłek

SJP.pl

#### Patrz:

uchyłek

# uciąć

1. oddzielić kawałek czegoś przez cięcie; odciąć, obciąć, ściąć;
2. zakończyć coś nagle, zwłaszcza rozmowę; urwać;
3. potocznie: wykonać coś z ochotą;
4. ukłuć czymś ostrym (zwłaszcza o owadach); ukąsić, ugryźć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ucinać)

(1.1) dokonany od|ucinać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ucinać, ciąć, obcinać

rzecz. cięcie n.

Wiktionary

# uciachać

potocznie: uciąć, ukrajać, urąbać

SJP.pl

# uciąg

zdolność do ciągnięcia, poruszania czegoś

SJP.pl

Uciąg – siła, z jaką urządzenie (w tym statek, pojazd) może ciągnąć doczepione do niego obiekty.

Uciąg na palu jest parametrem statków, w szczególności holowników, choć również dla pojazdów amfibijnych. Siła mierzona jest poprzez przyczepienie holu statku do stałego elementu nabrzeża i zmierzenie siły na linie wytworzonej przez statek w warunkach idealnych, w stanie równowagi. Poza warunkami pomiarowymi siła uciągu jest zależna zarówno od warunków pogodowych, jak i od ułożenia holownika względem nabrzeża.

Wikipedia

# uciągać

1. ruszać coś z miejsca przez ciągnięcie;
2. dawniej:
a) ciągnąc, wydobywać coś; wyciągać;
b) ciągnąc, doprowadzać do czegoś

SJP.pl

# uciągowy

→ uciąg

SJP.pl

#### Patrz:

uciąg

# uciana

miasto na Litwie

SJP.pl

Wikipedia

# uciański

→ Uciana (miasto na Litwie)

SJP.pl

# uciapać

potocznie:
1. chwycić mocno zębami; capnąć, ugryźć;
2. odciąć, odrąbać

SJP.pl

# uciążenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. ociężałość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I wpuścił przeto Pan Bog uciążenie senne w Adama.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ, AS: ućõũ̯žẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciążliwość ż.

Wiktionary

# uciążliwie

przysłówek

(1.1) w sposób uciążliwy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciążliwość ż.

przym. uciążliwy

Wiktionary

# uciążliwiej

stopień wyższy od przysłówka: uciążliwie

SJP.pl

# uciążliwość

bycie trudnym do zniesienia lub przykrym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co uciążliwe; cecha tych, którzy są uciążliwi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciążenie n.

czas. ciążyć ndk.

przym. uciążliwy

przysł. uciążliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokuczliwość

Wiktionary

# uciążliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: uciążliwy

SJP.pl

# uciążliwy

przymiotnik

(1.1) taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

(1.2) męczący, dokuczliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam dość tych codziennych, uciążliwych czynności.

(1.2) Spanie na brzuchu sprawia, że bóle plecyeców stają się mniej uciążliwe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ɕɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ, AS: ućõũ̯žlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciążliwość ż.

przysł. uciążliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kłopotliwy, problematyczny, pracochłonny, żmudny, trudny, ciężki, mozolny

(1.2) nieporęczny, niewygodny, nieznośny, przykry, dokuczliwy, męczący, dotkliwy; wulg. pot. upierdliwy

Wiktionary

# ucichły

taki, który ucichł; ścichły

SJP.pl

# uciec

wydostać się na wolność; * forma "uciecze" możliwa tylko w kilku utartych powiedzeniach, np. "co się odwlecze, to nie uciecze" - co ma być, to będzie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. uciekać)

(1.1) dokonany od|uciekać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Myśl mi uciekła – mówię jak prawdziwy schizofrenik – i poczułem w głowie zupełną pustkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈut͡ɕɛt͡s, AS: ućec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucieczka ż., uciekinier m., uciekinierka ż., uciekanie n., ucieknięcie n.

czas. uciekać ndk.

przym. ucieczkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eufem. wycofać się na z góry upatrzone pozycje; pot. prysnąć, szurnąć, zwiać, dać nogę, dać dyla, dać drapaka, pokazać plecy, pokazać pięty, wziąć nogi za pas; posp. spieprzyć; reg. pozn. ućknąć., gw-pl|Górny Śląsk|wymleć.; stpol. dernąć

Wiktionary

# uciecha

1. uczucie zadowolenia lub wesołości wywołane pomyślnymi albo zabawnymi zdarzeniami; radość, zadowolenie;
2. to, co sprawia komuś przyjemność; frajda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś, z czego ktoś się cieszy

(1.2) pot. uczucie zadowolenia wywołane czymś radosnym, śmiesznym

Wiktionary

Uciecha (niem. Katharinenhof) – przysiółek wsi Przedborowice w Polsce, położony w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki.

W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕɛxa, AS: ućeχa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucieszność ż., ucieszenie n.

czas. ucieszyć (się)

przym. ucieszny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radocha, ubaw, heca, zabawa

(1.2) radość, zadowolenie

Wiktionary

# uciechów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Uciechów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. dzierżoniowskim, w gminie Dzierżoniów
- Uciechów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Odolanów

Wikipedia

# uciechowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uciechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uciechów m.

:: fż. uciechowianka ż.

przym. uciechowski

Wiktionary

# uciechowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uciechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uciechów m.

:: fm. uciechowianin m.

przym. uciechowski

Wiktionary

# uciechowice

Uciechowice (cz. Utěchovice, niem. Auchwitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice, przy granicy z Czechami.

Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Wikipedia

# uciechowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uciechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uciechów m., uciechowianin m., uciechowianka ż.

Wiktionary

# ucięcie

1. oddzielić kawałek czegoś przez cięcie; odciąć, obciąć, ściąć;
2. zakończyć coś nagle, zwłaszcza rozmowę; urwać;
3. potocznie: wykonać coś z ochotą;
4. ukłuć czymś ostrym (zwłaszcza o owadach); ukąsić, ugryźć

SJP.pl

# ucieczka

uciekanie skądś lub przed czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

(1.2) przen. unikanie lub uniknięcie czegoś

Wiktionary

Powieści

- Ucieczka – powieść Jamesa Clavella, wydana w 1995 roku (po śmierci autora)
- Ucieczka – powieść Roberta Muchamore’a

Filmy

- Ucieczka – rosyjski film z 1970
- Ucieczka – amerykański film telewizyjny z 1980 roku
- Ucieczka – polski film obyczajowy z 1986 roku
- Ucieczka (węg. Szökés) – polsko-niemiecko-węgierski film obyczajowy z 1996 roku
- Ucieczka – norweski film z 2012 roku
- Ucieczka – ósmy odcinek serialu Ekipa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Więzień podjął dwie próby ucieczki.

(1.2) Sztukę awangardową charakteryzuje ucieczka od realizmu i tradycyjnych form artystycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕɛt͡ʃka, AS: ućečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciekinier mos., uciekinierka ż., uciekanie n.

przym. ucieczkowy

czas. uciekać ndk., uciec dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żart. fugas chrustas

Wiktionary

# ucieczkowy

→ ucieczka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ucieczką, dotyczący ucieczki

Wiktionary

#### Patrz:

ucieczka

#### Powiązane:

rzecz. ucieczka ż.

czas. uciec, uciekać

Wiktionary

# uciekać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. uciec)

(1.1) pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

(1.2) przen. unikać czegoś, nie chcieć konfrontacji z czymś

(1.3) o substancjach: wylewać się, wydostawać się, przeciekać

czasownik zwrotny niedokonany uciekać się (dk. uciec się)

(2.1) posługiwać się czymś dla osiągnięcia pewnego celu

(2.2) zwracać się do kogoś, aby uzyskać pomoc, opiekę

Wiktionary

Uciekać (ang. Breaking Away) – komedia w reżyserii Petera Yatesa z 1979 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na widok ojca uciekała po prostu do swego pokoiku na piętrze, położonego tuż obok strychu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕɛkat͡ɕ, AS: ućekać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucieczka ż., uciekinier m., uciekinierka ż., uciekanie n.

przym. ucieczkowy

czas. uciec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pierzchać, rejterować, czmychać, wydostawać się, ewakuować, uchodzić, reg. śl. pomykać.; pot. wiać, znikać, zmiatać; wulg. spieprzać; wulg. spierdalać

(1.2) odbiegać, unikać

Wiktionary

# uciekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uciekać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ɕɛˈkãɲɛ, AS: ućekãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uciekać, uciec

rzecz. ucieczka ż.

Wiktionary

# uciekinier

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto uciekł lub ucieka

Wiktionary

- Uciekinier – tytuł powieści Stephena Kinga wydanej pod pseudonimem Richard Bachman
- Uciekinier – film z 1967 roku
- Uciekinier – film z 1987 roku
- Uciekinier – film dokumentalny z 2006 roku o brawurowej ucieczce Polaków (w tym Kazimierza Piechowskiego) z niemieckiego obozu Auschwitz
- Uciekinier – film z 2012 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba pomagać uciekinierom wojennym!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ɕɛ̇ˈcĩɲɛr, AS: ućėḱĩńer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucieczka ż., uciekinierstwo n.

:: fż. uciekinierka ż.

czas. uciec dk., uciekać ndk.

przym. uciekinierski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbieg, zbiegły

Wiktionary

# uciekinierka

kobieta, która uciekła lub ucieka skądś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która uciekła z jakiegoś kraju

Wiktionary

Uciekinierka (1967) – dziesięciominutowy polski film animowany zrealizowany przez łódzki Se-ma-for. Opowiada o spotkaniu parowozu z zajączkiem w lesie.

Film pojawił się na kasetach video w Składance polskich bajek i wyświetlany był zaraz po odcinku Szalony pociąg serialu Zaczarowany ołówek. Film był też pokazany w TV ES Poznań.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. uciec, uciekać

rzecz. uciekinier mos., ucieczka ż.

Wiktionary

# uciekinierski

→ uciekinier

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący uciekinierstwa

Wiktionary

#### Patrz:

uciekinier

#### Powiązane:

rzecz. uciekinier mos.

Wiktionary

# uciekły

przymiotnik

(1.1) stpol. ten, który uciekł

forma czasownika.

(2.1) 3. os. nmos. lm. przesz. od: uciec

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕɛkwɨ, AS: ućeku̯y

Wiktionary

# ucieleśnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ucieleśnić.

(1.2) to, co uzyskuje realny kształt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. cielesny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wcielenie

(1.2) wcielenie, postać

Wiktionary

# uciemiężenie

ograniczyć czyjeś prawa, czyjąś wolność, bezwzględnie wyzyskując

SJP.pl

# uciemiężony

ograniczyć czyjeś prawa, czyjąś wolność, bezwzględnie wyzyskując

SJP.pl

# uciemiężyć

ograniczyć czyjeś prawa, czyjąś wolność, bezwzględnie wyzyskując

SJP.pl

# uciemiężyciel

dawniej: ktoś, kto uciemięża, gnębi; ciemiężca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba, która pozbawia innych swobody, ograniczając ich prawa lub nakładając na nich nadmiar obowiązków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sam Pan Jezus zejdzie na świat sądzić żywe i umarłe! Sam będzie wymierzał sprawiedliwość! A straszna będzie dla uciemiężycieli!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciemiężliwość ż.

czas. uciemiężać ndk., uciemiężyć dk.

przym. uciemieżliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciemiężca, ciemiężyciel

Wiktionary

# ucierać

1. rozdrabniać za pomocą tarki; trzeć, rozcierać
2. przestarzale: czyścić z brudu przez tarcie, wycierać, obcierać
3. dawniej: czynić gładkim przez tarcie
4. ucierać się:
a) stawać się powszechnym; upowszechniać się
b) rzadko: być ucieranym

SJP.pl

# ucieracz

1. osoba zatrudniona przy rozdrabnianiu substancji lub produktów;
2. narzędzie do rozdrabniania składników potraw lub leków; ucieraczka

SJP.pl

# ucieraczka

1. narzędzie do rozdrabniania składników potraw lub leków; ucieracz;
2. maszyna przemysłowa do rozdrabniania substancji

SJP.pl

# ucieralnia

dział fabryki, w którym odbywa się rozdrabnianie składników używanych przy produkcji farb i barwników

SJP.pl

# ucierany

przymiotnik

(1.1) rozdrobniony na masę przez tarcie

Wiktionary

# ucierpieć

czasownik dokonany

(1.1) doznać szkody

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żadne zwierzę nie ucierpiało podczas kręcenia filmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cierpienie n.

Wiktionary

# ucieszać

przestarzale:
1. cieszyć, sprawiać radość;
2. ucieszać się - cieszyć się, doznawać radości

SJP.pl

# ucieszków

Ucieszków (dodatkowa nazwa w j. niem. Autischkau) – wieś w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki.

Wikipedia

# ucieszkowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ucieszkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ucieszków m.

:: fż. ucieszkowianka ż.

przym. ucieszkowski

Wiktionary

# ucieszkowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ucieszkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ucieszków m.

:: fm. ucieszkowianin m.

przym. ucieszkowski

Wiktionary

# ucieszkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ucieszkowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ucieszków m., ucieszkowianin m., ucieszkowianka ż.

Wiktionary

# ucieszniej

stopień wyższy od przysłówka: uciesznie

SJP.pl

# ucieszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ucieszny

SJP.pl

# ucieszny

1. śmieszny, powodujący radość, dowcipny;
2. dawniej: sprawiający przyjemność, miły;
3. potocznie: uradowany, ucieszony

SJP.pl

# ucieszyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. ucieszać, cieszyć)

(1.1) sprawić uciechę, uradować

czasownik zwrotny dokonany ucieszyć się (ndk. cieszyć się)

(2.1) odczuć radość

(2.2) daw. zabawić się, nacieszyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Korale z bursztynu bałtyckiego ucieszyły ciotkę Daromiłę.

(1.1) Sikory nie ucieszyła wizyta sroki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pocieszycielka ż., pocieszyciel mos., pocieszenie n., pociecha ż., uciecha ż., cieszenie n., Cieszyn mrz., ucieszenie n.

czas. cieszyć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pocieszyć, rozweselić

Wiktionary

# ucinać

1. oddzielać część przy pomocy ostrego narzędzia;
2. zdecydowanie przerywać (np. rozmowę)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uciąć)

(1.1) oddzielać coś od całości, tnąc to

(1.2) przerywać nagle wypowiedź

(1.3) o zwierzętach traktować kolcem, zębami czy żądłem

(1.4) trwać w czymś przez krótszy czas

(1.5) przerywać raptownie coś nieprzychylnego

(1.6) daw. robić coś z ochotą, pasją lub wprawą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucięcie n., ucinanie n.

czas. obcinać, ciąć, uciąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcinać, odcinać, okrajać, przecinać, ścinać, ukrawać, urzynać

(1.2) przecinać, przerywać, stopować

(1.3) gryźć, kąsać, żądlić

(1.5) dusić w zarodku

Wiktionary

# ucinka

występ pokładu ponad pułapem chodnika górniczego

SJP.pl

# uciński

nazwisko

SJP.pl

# uciompany

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zakatarzony

Wiktionary

# ucios

1. ukośne ścięcie krawędzi;
2. element architektoniczny, poziomo biegnący, odpowiednio wyprofilowany występ ścienny; gzyms, korona, krajnik

SJP.pl

Ucios

- gzyms,
- złącze elementów na długości przy skośnym ścięciu krawędzi
- ukośne ścięcie krawędzi (faza).

Wikipedia

# uciosać

1. odrąbać poprzez ciosanie; odciosać;
2. rzadko: uformować ciosaniem; wyciosać, wykuć

SJP.pl

# uciosowy

→ ucios

SJP.pl

#### Patrz:

ucios

# uciosywać

rzadko: obrabiać, formować ciosaniem; wyciosywać, wykuwać

SJP.pl

# ucisk

gniecenie, uciskanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oddziaływanie pewną siłą na coś

(1.2) odczuwanie uciskania przez coś

(1.3) ograniczanie czyjejś wolności

Wiktionary

Ucisk (kaszb. Ùcësk) – część kolonii Sitna Góra w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy, na obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, na wąskim przesmyku lądowym między jeziorami Białym i Czarnym. Wchodzi w skład sołectwa Pomieczyńska Huta.

W latach 1975–1998 Ucisk administracyjnie należał do województwa gdańskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. uciskać, ucisnąć

rzecz. uciskanie n., uciśnięcie n.

przym. uciskowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nacisk, napór, przyciskanie

(1.2) ciążenie, ciężar, ciśnienie, gniecenie, ściskanie

(1.3) ciemiężenie, gnębienie, wyzysk

Wiktionary

# uciskać

czasownik

(1.1) wywierać ucisk na coś

(1.2) o elemencie ubioru: pasku, bucie: uwierać, być za ciasnym

(1.3) prześladować, ograniczać czyjąś wolność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Potępił obłudę bogaczy, którzy pościli i składali ofiary w świątyni jerozolimskiej, a równocześnie uciskali ubogich, sieroty i dzieci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: ućiskać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucisk m., uciskanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gnębić, dręczyć, ciemiężyć, ograniczać

Wiktionary

# uciskalny

rzadko: dający się ucisnąć, nacisnąć

SJP.pl

# uciskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uciskać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uciskać

rzecz. ucisk mrz.

Wiktionary

# uciskany

mający ograniczoną swobodę; gnębiony

SJP.pl

# uciskiwać

wrzucać gdzieś wiele czegoś

SJP.pl

# uciskowy

przymiotnik od: ucisk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z uciskiem, dotyczący ucisku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zabiegi uciskowe, które są istotą akupresury, mają pobudzić przepływ energii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucisk mrz.

Wiktionary

# uciśniona

1. uciskany, gnębiony;
2. taki, którego prawa zostały ograniczone

SJP.pl

# uciśniony

1. uciskany, gnębiony;
2. taki, którego prawa zostały ograniczone

SJP.pl

# uciszać

wymuszać na kimś zachowanie ciszy

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uciszyć)

(1.1) powodować, że ktoś lub coś cichnie

(1.2) przen. podn. czynić uczucie, stan wewnętrzny coraz mniej intensywnym

(1.3) pot. zmuszać kogoś poprzez agresję lub nielegalne praktyki do nieujawniania niewygodnych faktów

czasownik zwrotny niedokonany uciszać się (dk. uciszyć się)

(2.1) stawać się niesłyszalnym

(2.2) tracić na sile; stawać się mniej intensywnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciszanie n., cisza ż.

przysł. cicho

wykrz. cicho, cisza

czas. uciszyć, cichnąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) uspokajać

(2.1) cichnąć, milknąć, wyciszać się

(2.2) cichnąć, przycichać, uspokajać się, ustawać

Wiktionary

# uciszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uciszać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uciszać ndk.

Wiktionary

# uciszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uciszyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uciszyć

Wiktionary

# uciszyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|uciszać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Porucznik Florczak wybuchnął głośnym śmiechem, ale Jordan uciszył go natychmiast chłodnym spojrzeniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ɕiʃɨt͡ɕ, AS: ućišyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uciszenie n., cisza

czas. uciszać, cichnąć

wykrz. cisza

Wiktionary

# uciułać

zebrać, zgromadzić coś mozolnie (głównie większą sumę pieniędzy)

SJP.pl

# ućknąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. uciec

Wiktionary

# ucyfrowić

zamienić dane w postaci analogowej na postać cyfrową, zwykle na zapis binarny; zdygitalizować, zdigitalizować

SJP.pl

# ucyfrowienie

zamienić dane w postaci analogowej na postać cyfrową, zwykle na zapis binarny; zdygitalizować, zdigitalizować

SJP.pl

# uczajać

uczajać się - dawniej: zaczajać się, ukrywać się gdzieś

SJP.pl

# uczcić

1. uhonorować;
2. świętować, obchodzić uroczyście

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) książk. oddać komuś cześć, hołd, okazać uznanie, szacunek

(1.2) książk. uświetnić coś, często przyjęciem, uroczystymi obchodami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pamięć poległych uczczono minutą ciszy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cześć ż., uczczenie n., czczenie n., czciciel m., czcicielka ż.

czas. czcić ndk.

wykrz. cześć

przym. czestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uhonorować

Wiktionary

# uczciwie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób uczciwy, dobry, czysty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Albo zaczniesz zachowywać się uczciwie, albo nici z naszej umowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ut͡ʃʲˈt͡ɕivʲjɛ, AS: učʹćivʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczciwość ż.

przym. uczciwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szczerze, dobrze, stosownie, przyzwoicie, porządnie

Wiktionary

# uczciwiej

stopień wyższy od przysłówka: uczciwie

SJP.pl

# uczciwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczciwe zachowanie

(1.2) cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe

Wiktionary

Uczciwość, prawość – cecha ludzka, polegająca w relacjach społecznych na wywiązywaniu się z danego słowa oraz przestrzeganiu reguł społecznych (uznanych norm moralnych), nawet gdy inni tego nie widzą lub nie oczekują.

Słowo uczciwość określa zarówno konkretne postępowanie w danych okolicznościach, jak i trwałą cechę charakteru.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wypełniony muzyką i piosenkami, które do dziś nuci cały świat "Oliver!" to opowieść o poszukiwaniu miłości, własnego miejsca w życiu i swoistej honorowej uczciwości wśród złodziei.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ut͡ʃʲˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ, AS: učʹćivość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uczciwy, czestny

przysł. uczciwie

rzecz. cześć ż.

wykrz. cześć

Wiktionary

# uczciwszy

1. uhonorować;
2. świętować, obchodzić uroczyście

SJP.pl

# uczciwy

1. godny zaufania; prawy, rzetelny, prawdomówny;
2. świadczący o czyjejś prawości, prawdomówności;
3. zgodny z zasadami, prawdą; autentyczny, rzetelny, prawdziwy;
4. potocznie: porządny, solidny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) (o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

(1.2) zgodny z przyjętymi zasadami

(1.3) pot. taki, jak trzeba

(1.4) pot. duży

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój sąsiad jest bardzo uczciwy: kiedy zauważył, że kasjerka wydała mu za dużo reszty, wrócił się do odległego sklepu, żeby oddać pieniądze.

(1.2) Uczciwe zachowanie polegałoby na oddaniu cudzej własności.

(1.3) To jest uczciwa cena.

(1.4) Nałożyła mu na talerz uczciwy kawał mięsa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ, AS: učʹćivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cześć ż., uczciwość ż.

przysł. uczciwie

wykrz. cześć

przym. czestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cnotliwy, kryształowy, bez skazy i zmazy

(1.2) nieposzlakowany

Wiktionary

# uczczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uczcić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃːɛ̃ɲɛ, AS: u•čẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uczcić

rzecz. czczenie n., czciciel mos., cześć ż.

wykrz. cześć

przym. czestny

Wiktionary

# uczek

nazwisko

SJP.pl

# uczelnia

1. szkoła wyższa;
2. budynek, w którym mieści się szkoła wyższa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szkoła wyższa

(1.2) budynek, w którym znajduje się uczelnia (1.1)

(1.3) pracownicy i studiujący na uczelni (1.1)

(1.4) studia na uczelni (1.1)

Wiktionary

Uczelnia (również szkoła wyższa) – szkoła prowadząca studia wyższe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To trudne lata, lata wielu wyzwań stających przed uczelnią. (z Internetu)

(1.2) W zamian miasto mogłoby wybudować w pobliżu uczelni oraz szpitala porządne parkingi. (z Internetu)

(1.3) O życiu uczelni informuje studencka rozgłośnia działająca w Internecie.

(1.4) Ilu pracowników po uczelni technicznej zatrudniają wasze zakłady?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɛlʲɲa, AS: učelʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczeń mos., uczenie n.

czas. uczyć ndk.

przysł. uczenie

przym. uczelniany, wewnątrzuczelniany, wokółuczelniany, przyuczelniany, wyuczalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szkoła wyższa

Wiktionary

# uczelniany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajęcia odbędą się w nowym budynku uczelnianym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczelnia ż.

przym. międzyuczelniany

czas. uczyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uniwersytecki, akademicki

Wiktionary

# uczeń

osoba, która się uczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. ten, kto się uczy, pobiera naukę;

(1.2) zaw. najniższy stopień kwalifikacji zawodowych

(1.3) kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości

(1.4) rel. ten, który pobiera naukę u mistrza duchowego

Wiktionary

Uczeń – osoba pobierająca naukę. Dawniej: młody człowiek oddany do cechu, przyuczany do rzemiosła, określany także jako terminator. W Polsce rozróżnia się określenia uczeń i alumn (uczeń seminarium duchownego) w odróżnieniu do krajów anglosaskich, gdzie używa się ich wymiennie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszego września, co roku uczniowie zaczynają naukę.

(1.2) W piekarni „Pączek” pracuje dwóch uczniów: Marcin i Adrian.

(1.3) Platon był uczniem Sokratesa.

(1.4) To powiedziawszy Jezus wyszedł z uczniami swymi za potok Cedron.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈut͡ʃɛ̃ɲ, AS: učẽń

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nauka ż., nauczanie n., nauczyciel mos., nauczycielka ż., uczniak mos., nauczka ż.

:: forma żeńska uczennica ż.

czas. uczyć ndk., nauczyć dk., nauczać ndk., wyuczyć dk., douczyć dk.

przym. uczniowski, uczony, wyuczony, naukowy, wyuczalny

przysł. uczenie, naukowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) student, słuchacz, uczniak, adept, elew; gw-pl|Górny Śląsk|szkolok, szkolorz, żoczek.

(1.2) praktykant, terminator, adept, początkujący, debiutant, stażysta, czeladnik, pomocnik, asystent, aplikant

(1.3) zwolennik, stronnik, poplecznik, towarzysz, akolita, adept, wyznawca

Wiktionary

# uczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekazywanie innym wiedzy

przysłówek

(2.1) w sposób uczony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan Ireneusz to stary belfer, uczenie jest pasją jego życia.

(2.1) Przemawiał zbyt uczenie, połowa go nie zrozumiała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: učẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczelnia ż., uczona ż., nauka ż., nauczyciel mos., nauczycielka ż., uczeń mos., uczony mos.

czas. uczyć ndk., uczyć się ndk.

przym. uczony, wyuczalny, uczniowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nauczanie

(2.1) mądrze, naukowo

Wiktionary

# uczeniej

stopień wyższy od przysłówka: uczenie

SJP.pl

# uczennica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: uczeń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Basia jest uczennicą drugiej klasy gimnazjum.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa, AS: učẽ•ńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczony mos.

:: fm. uczeń mos.

przym. uczniowski, uczony, wyuczalny

czas. uczyć

Wiktionary

# uczeńszy

stopień wyższy od przymiotnika: uczony; bardziej uczony

SJP.pl

# uczep

1. uczepienie się czegoś
2. coś, co służy do uczepienia się, zaczepienia
3. roślina roczna z rodziny złożonych

SJP.pl

Uczep (Bidens) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Liczba gatunków określana jest często na 150–250, czasem nawet 340 gatunków. W bazie taksonomicznej Plants of the World online liczba zweryfikowanych gatunków określona jest na 221. Rośliny te występują na całym niemal świecie, z wyjątkiem obszarów o bardzo zimnym klimacie. Większość gatunków pochodzi z obszaru Meksyku i sąsiadujących rejonów obydwu Ameryk. W Polsce rośnie dziko 7 gatunków, z czego tylko dwa lub trzy są rodzime.

Wikipedia

# uczepić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uczepiać)

(1.1) dokonany od|uczepiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɛpʲit͡ɕ, AS: učepʹić

Wiktionary

# uczerniać

farbować, malować coś na czarno

SJP.pl

# uczernić

nadać jakiemuś ciału barwę czarną

SJP.pl

# uczesanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fryzura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. czesanie n.

czas. czesać ndk., uczesać dk.

Wiktionary

# uczestnictwo

1. branie udziału w czymś; współudział w jakiejś akcji;
2. udział w zyskach i wydatkach przedsięwzięcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczestnictwo w tym programie wiąże się z poważnym niebezpieczeństwem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡stfɔ, AS: učestʹńictfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczestnik m., uczestniczka ż., uczestnica ż., uczestniczenie n.

czas. uczestniczyć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) udział, partycypacja

Wiktionary

# uczestniczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uczestniczyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɛstʲɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: učestʹńičẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uczestniczyć

rzecz. uczestnictwo n., uczestnik m., uczestniczka ż.

Wiktionary

# uczestniczka

→ uczestnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta biorąca w czymś udział

Wiktionary

#### Patrz:

uczestnik

#### Przykłady

(1.1) Dla wszystkich uczestniczek naszego szkolenia mamy niespodziankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃka, AS: učestʹńička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczestnik m., uczestnictwo n., uczestniczenie n.

czas. uczestniczyć

Wiktionary

# uczestniczyć

1. brać udział w czymś; brać współudział w jakiejś akcji;
2. brać udział w zyskach i wydatkach przedsięwzięcia

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) brać udział

(1.2) mieć udział

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polska reprezentacja od lat z powodzeniem uczestniczy w mistrzostwach świata w siatkówce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: učestʹńičyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczestniczenie n., uczestnictwo n., uczestnik m., uczestniczka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) partycypować, występować

Wiktionary

# uczestnik

osoba biorąca udział w jakiejś akcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba biorąca w czymś udział

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczorajszy wiec zgromadził około czterech tysięcy uczestników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɛstʲɲik, AS: učestʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczestnictwo n., uczestniczenie n.

:: fż. uczestniczka ż.

czas. uczestniczyć ndk.

Wiktionary

# uczęstowywać

przyjmować kogoś gościnnie jedzeniem i piciem, raczyć czymś; ugaszczać

SJP.pl

# uczesywać

czesać od czasu do czasu

SJP.pl

# uczęszczać

często gdzieś bywać, uczestniczyć, brać w czymś udział

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adam uczęszcza na lekcje śpiewu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɛ̃w̃ʃt͡ʃat͡ɕ, AS: učẽũ̯ščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczęszczanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chodzić

Wiktionary

# uczęszczalność

środowiskowo: frekwencja osób w jakimś miejscu

SJP.pl

# uczęszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uczęszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uczęszczać ndk.

Wiktionary

# uczęszczany

często gdzieś bywać, uczestniczyć, brać w czymś udział

SJP.pl

# uczkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# uczkur

dawny pasek jedwabny używany do spodni

SJP.pl

Uczkur – pas szlachty polskiej, wykonany z jedwabiu, służący do podtrzymywania spodni. Najczęściej ozdabiany srebrem lub złotem.

Wikipedia

# uczn.

skrót od: uczniowski

SJP.pl

# uczniacki

odnoszący się do uczniaka, właściwy uczniakowi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) typowy dla uczniaków

(1.2) przeznaczony dla uczniaków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciężko było usunąć uczniackie bazgroły.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczniak mos.

Wiktionary

# uczniak

potocznie: uczeń szkolny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. rub. uczeń młodszych klas

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jako uczniak wyskakiwałem na przerwie do warzywniaka po oranżadę w woreczku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczeń mos.

przym. uczniacki, uczniowski

Wiktionary

# uczniowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z uczniem, uczniami, dotyczący ucznia, uczniów

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący dla ucznia

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Jak w uczniowskim zeszycie / jakieś trudne zadanie, / takie dziwne jest życie, / wielki znak zapytania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczeń m., uczennica ż., uczniak m., uczenie n.

czas. uczyć ndk., nauczyć dk., nauczać ndk., wyuczyć dk.

przysł. uczenie

Wiktionary

# uczona

kobieta zajmująca się badaniami naukowymi; badaczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się zawodowo nauką i badaniami naukowymi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczeń mos., uczennica ż., uczoność ż., uczenie n.

:: fm. uczony m.

czas. uczyć ndk.

przym. uczony, wyuczalny

przysł. uczenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) badaczka

Wiktionary

# uczony

gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

przymiotnik

(2.1) poparty lub nacechowany wiedzą

(2.2) gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie

forma czasownika.

(3.1) imiesłów przymiotnikowy przeszły bierny, rodzaj męski od: uczyć

Wiktionary

Naukowiec, uczony – osoba pracująca naukowo, ekspert w pewnej dziedzinie nauki, stosujący w prowadzonych przez siebie badaniach odpowiednie metody naukowe, osoba „poszukująca odpowiedzi na pytania, na które dotychczas nikt nie odpowiedział, za pomocą metod umożliwiających udowodnienie odpowiedzi”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz nauczyciel to wszechstronny uczony o wielu specjalnościach.

(2.1) On potrafi przytoczyć wiele uczonych definicji na poparcie swoich poglądów.

(3.1) Ten uczeń był uczony przeze mnie w poprzednich dwóch latach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: učõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczenie n., uczeń mos., uczennica ż., nauka ż., uczoność ż., nauczanie n.

:: fż. uczona ż.

czas. uczyć ndk., nauczyć dk., nauczać ndk., wyuczyć dk.

przym. wyuczony, nieuczony, wyuczalny

przysł. uczenie

Wiktionary

# uczta

wystawne przyjęcie z udziałem wielu gości; bankiet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duże, wystawne przyjęcie

(1.2) przen. ciekawe wydarzenie, zazwyczaj o charakterze kulturalnym; bardzo przyjemne przeżycie estetyczne, duchowe

Wiktionary

- uczta – duże, wystawne przyjęcie
- Uczta – tytuł dialogu Platona
- Uczta – tytuł dialogu Ksenofonta
- Uczta – trzeci album studyjny Sanah

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈut͡ʃta, AS: učta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ucztowanie n., cześć ż.

czas. ucztować

wykrz. cześć

przym. czestny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biesiada, bankiet, przyjęcie; reg. śl. żranica.

Wiktionary

# ucztować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) brać udział w uczcie; biesiadować

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ut͡ʃˈtɔvat͡ɕ, AS: učtovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczta ż., ucztowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) biesiadować

Wiktionary

# ucztowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ucztować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃtɔˈvãɲɛ, AS: učtovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczta

czas. ucztować

Wiktionary

# uczuć

poczuć; odczuć

SJP.pl

forma rzeczownika.

(1.1) D. lm. od: uczucie

czasownik

(2.1) przest. poczuć

czasownik zwrotny uczuć się

(3.1) przest. poczuć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dla wielu agitacja polityczna w kościele to obraza ich uczuć religijnych.

(2.1) W czas zaś czegoś użyć, tj. być rozumnie rozumnym, w czas coś uczuć to znaczy mieć dwa serca miasto jednego – przed czasem to jest fanfaronada – po czasie to jest śmieszność. sic.

(3.1) Nie wiadomo kogo miał Śniadecki na myśli, to fakt, że Chodkiewicz uczuł się obrażonym i powstał przeciw tej przedmowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈut͡ʃut͡ɕ, AS: učuć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczucie m., uczuciowość ż., czucie n., odczucie n., poczucie n., wyczucie n.

czas. czuć, wyczuć, wyczuwać, odczuć, odczuwać, poczuć, poczuwać się

przym. uczuciowy

przysł. uczuciowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) poczuć, odczuć

Wiktionary

# uczucia

poczuć; odczuć

SJP.pl

Uczucia – pojęcie często używane zamiennie z emocje, jednak nierównoznaczne, ponieważ część uczuć nie wypływa z emocji. António Damásio wyodrębnia trzy rodzaje uczuć:

1. uczucia podstawowe emocji uniwersalnych (szczęście, smutek, gniew, lęk, wstręt)
2. uczucia subtelnych emocji uniwersalnych (odmiany szczęścia: euforia, ekstaza; odmiany smutku: zaduma, melancholia, odmiany lęku: nieśmiałość, panika)
3. uczucia tła

Wikipedia

# uczucie

poczuć; odczuć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

(1.2) miłość, przyjaźń

(1.3) przest. odczasownikowy od|uczuć.

Wiktionary

Uczucia – pojęcie często używane zamiennie z emocje, jednak nierównoznaczne, ponieważ część uczuć nie wypływa z emocji. António Damásio wyodrębnia trzy rodzaje uczuć:

1. uczucia podstawowe emocji uniwersalnych (szczęście, smutek, gniew, lęk, wstręt)
2. uczucia subtelnych emocji uniwersalnych (odmiany szczęścia: euforia, ekstaza; odmiany smutku: zaduma, melancholia, odmiany lęku: nieśmiałość, panika)
3. uczucia tła

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po tym, co mi zrobił, miałem do niego uczucie żalu.

(1.2) Łączyło nas wielkie uczucie.

(1.2) Czy uczucie można kupić?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: učuće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. poczucie n., odczucie n., przeczucie n., czucie n.

czas. czuły, czuć ndk., odczuwać ndk., poczuć dk., uczuć

przym. czuły, uczuciowy

przysł. uczuciowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) doznanie, wrażenie, afekt, odczucie

(1.2) przywiązanie, sentyment, skłonność

Wiktionary

# uczuciowiec

książkowo: człowiek kierujący się uczuciami, ulegający emocjom; emocjonalista

SJP.pl

# uczuciowo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dotyczący uczuć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczucie n., uczuciowość ż.

przym. uczuciowy

czas. uczuć, czuć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) emocjonalnie

Wiktionary

# uczuciowość

zespół cech, które wskazują na wrażliwość danej osoby; kierowanie się emocjami, uleganie uczuciom; czuciowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest uczuciowe; cecha tych, którzy są uczuciowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uczuciowy

przysł. uczuciowo

czas. uczuć

Wiktionary

# uczuciowy

przymiotnik od: uczucie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący uczuć, uczuciowości

(1.2) taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃuˈt͡ɕɔvɨ, AS: učućovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczucie, uczuciowość

czas. uczuć, czuć

przysł. uczuciowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) emocjonalny

(1.2) sentymentalny

Wiktionary

# uczulać

czasownik

(1.1) med. wywołać uczulenie/alergię

(1.2) przen. czynić wrażliwym na coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Te dzieci, które mleko uczula, wykazują również reakcje alergiczne na jajka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczulenie n., uczulanie n.

przym. uczuleniowy

Wiktionary

# uczulanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wzbudzanie w kimś wrażliwości na coś

(1.2) med. wywoływanie uczulenia, alergii

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uczulać ndk., uczulić dk.

rzecz. uczulenie n.

przym. uczuleniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uwrażliwianie

(1.2) alergizowanie

Wiktionary

# uczulenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem

(1.2) pot. odczuwanie niechęci, dezaprobaty w stosunku do czegoś lub kogoś

Wiktionary

Alergia (popularnie stosowane synonimy: uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na oddziaływanie różnych obcych substancji, zwanych alergenami, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwolnienia różnych substancji – mediatorów stanu zapalnego. Czynnik środowiskowy wywołujący alergię sam w sobie zazwyczaj nie jest dla organizmu szkodliwy. W reakcjach alergicznych uczestniczy układ immunologiczny, jego komórki, na przykład limfocyty (zwłaszcza z podgrupy Th2), granulocyty kwasochłonne (eozynofile) oraz komórki tuczne (mastocyty). Istotną rolę w alergicznych odczynach odgrywają przeciwciała – immunoglobuliny klasy E (IgE). Alergia może objawiać się łagodnie, jak w przypadku kataru czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny i śmierć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wuj mojego przyjaciela cierpi niestety na uczulenie na kukurydzę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczuleniowiec mos., uczulanie n., czucie n.

czas. czuły, uczulać ndk., uczulić dk.

przym. uczuleniowy, czuły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alergia

(1.2) antypatia

Wiktionary

# uczuleniowiec

człowiek cierpiący na uczulenie (alergię), chorobę uczuleniową (alergiczną); alergik

SJP.pl

# uczuleniowy

przymiotnik od: uczulenie

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący uczulenia, alergii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczuleniowiec m., uczulenie n., uczulanie n.

czas. uczulać ndk., uczulić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alergiczny

Wiktionary

# uczur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Kraju Chabarowskim i Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Wiktionary

Uczur – rzeka w Rosji, w Kraju Chabarowskim i Jakucji; prawy dopływ Ałdanu. Długość 812 km; powierzchnia dorzecza 113 tys. km²; średni roczny przepływ przy ujściu 1345 m³/s.

Źródła w Paśmie Stanowym (wzgl. w jego przedłużeniu czyli łańcuchu Dżugdżur). Płynie w wąskiej dolinie w kierunku północno-wschodnim i północnym przez Góry Ałdańskie; żeglowna od ujścia rzeki Ginim. W dorzeczu występują zjawiska krasowe oraz ciepłe źródła z obszarami zawsze wolnymi od śniegu.

Wikipedia

# uczuwać

odczuwać, poczuwać, doznawać jakiegoś wrażenia zmysłowego, emocji, wzruszenia

SJP.pl

# uczyć

przekazywać komuś wiedzę; uczyć się - samemu nabywać wiedzę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. nauczyć)

(1.1) przekazywać komuś wiedzę

czasownik zwrotny niedokonany uczyć się (dk. nauczyć się)

(2.1) zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczę mojego kolegę nowych przepisów ruchu drogowego.

(2.1) Jak długo uczyłeś się wczoraj?

(2.1) Człowiek uczy się na błędach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈut͡ʃɨt͡ɕ, AS: učyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczona ż., uczony mos., uczeń mos., uczennica ż., nauczyciel mos., nauczycielka ż., nauczycielstwo n., nauczanie n., nauczenie n., uczenie n., douczanie n., douczenie n., wyuczenie n., wyuczanie n., oduczanie n., oduczenie n., uczelnia ż.

czas. nauczać ndk., nauczyć dk., oduczyć dk., oduczać ndk., wyuczyć dk., wyuczać ndk., douczać ndk., douczyć dk., przeuczyć dk., przeuczać ndk.

przysł. uczenie

przym. uczony, wyuczalny, uczniowski, nauczycielski, uczelniany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kształcić, nauczać, edukować, szkolić, trenować, tresować

Wiktionary

# uczyciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. nauczyciel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl, AS: učyćel

Wiktionary

# uczynek

zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób; czyn; postępek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To był dobry uczynek.

(1.1) On zbada uczynki wasze i zamysły wasze rozsądzi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɨ̃nɛk, AS: učỹnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynienie n., uczynność ż.

czas. uczynić dk., czynić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czyn, postępek

Wiktionary

# uczynić

czasownik przechodni dokonany (ndk. czynić)

(1.1) dokonany od|czynić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ, AS: učỹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynienie n., uczynek m.

czas. począć

przysł. czynnie

Wiktionary

# uczynienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uczynić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌut͡ʃɨ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: učỹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynek m.

czas. począć, uczynić dk.

przysł. czynnie

Wiktionary

# uczynkać

czasownik

(1.1) stpol. uczynić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɨ̃ŋkat͡ɕ, AS: učỹŋkać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynkanie n.

Wiktionary

# uczynkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uczynkać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uczynkać dk.

Wiktionary

# uczynkowy

→ uczynek

SJP.pl

#### Patrz:

uczynek

# uczynniej

stopień wyższy od przysłówka: uczynnie

SJP.pl

# uczynniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: uczynny

SJP.pl

# uczynność

gotowość, chęć do bezinteresownej pomocy innym; usłużność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest uczynne; cecha tych, którzy są uczynni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynek m.

przym. uczynny

przysł. uczynnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) usłużność

Wiktionary

# uczynny

gotowy, skory do bezinteresownej pomocy innym; usłużny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. chętny, skłonny do bezinteresownej pomocy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On jest bardzo uczynny, zawsze pomaga innym w potrzebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: učỹ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczynność

przysł. uczynnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomocny, usłużny

Wiktionary

# uczytywać

rzadko: próbować coś przeczytać

SJP.pl

# uczłonować

rzadko: podzielić na człony, elementy; rozczłonować, rozczłonkować

SJP.pl

# uczłonowanie

rzadko: podzielić na człony, elementy; rozczłonować, rozczłonkować

SJP.pl

# uczłowieczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. uczłowieczyć)

(1.1) przypisywać cechy ludzkie

(1.2) czynić bardziej ludzkim

czasownik zwrotny niedokonany uczłowieczać się (dk. uczłowieczyć się)

(2.1) nabierać cech ludzkich

(2.2) stawać się bardziej ludzkim, dobrym w sensie moralnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., nadczłowiek mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

czas. uczłowieczyć dk.

przym. uczłowieczony

Wiktionary

# uczłowieczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypisywanie cech człowieczych

(1.2) czynienie bardziej ludzkim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. człek mos., uczłowieczenie n., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk.

przym. uczłowieczony

Wiktionary

# uczłowieczenie

w literaturze: odmiana animizacji, przenośnia polegająca na przypisywaniu cech ludzkich przedmiotom, zjawiskom natury, roślinom i zwierzętom oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizm, antropomorfizacja; porównaj: animizacja (ożywienie), personifikacja (uosobienie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypisanie cech człowieczych

(1.2) uczynienie bardziej ludzkim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. człek mos., uczłowieczanie n., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk.

przym. uczłowieczony

Wiktionary

# uczłowieczony

przymiotnik

(1.1) uczyniony człowiekiem

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. od uczłowieczyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., człowiek mos.

czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk.

Wiktionary

# uczłowieczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. uczłowieczać)

(1.1) przypisać cechy ludzkie

(1.2) uczynić bardziej ludzkim

czasownik zwrotny dokonany uczłowieczyć się (ndk. uczłowieczać się)

(2.1) nabrać cech ludzkich

(2.2) stać się bardziej ludzkim, dobrym w sensie moralnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., nadczłowiek mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

czas. uczłowieczać ndk.

przym. uczłowieczony

Wiktionary

# ud

część kończyny dolnej między biodrem a kolanem (w przypadku owadów - między krętarzem a golenią)

SJP.pl

Ud, Oud, al-ud (arab. عود, ʿūd; pers. بربط, barbat; tur. ut) – instrument muzyczny strunowy z grupy chordofonów szarpanych, uważany za przodka lutni, nazywany również lutnią arabską bądź lutnią perską.

Wywodzi się z okolic Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu. W krajach arabskich ud jest bardzo popularny.

Wikipedia

# uda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, położona na wschodniej Syberii w Buriacji, dopływ Selengi;

(1.2) geogr. hydron. górny bieg Czuny, rzeki tworzącej Tasiejewę;

(1.3) geogr. hydron. rzeka w Kraju Chabarowskim Rosji, uchodzi do Zatoki Udzkiej Morza Ochockiego

Wiktionary

- Uda – miasto w Japonii
- Uda – rzeka w Rosji, dopływ Selengi
- Uda – rzeka na Ukrainie, dopływ Dońca
- Uda – górny bieg Czuny
- Uda – cesarz Japonii
- Felice Uda (1832–1900) – włoski pisarz
- UDA - Ulster Defence Association, północnoirlandzka organizacja terrorystyczna

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. udzki

Wiktionary

# udać

1. postąpić inaczej niż się myśli, czuje;
2. zaprezentować się innym, niż się jest w rzeczywistości;
3. udać się:
a) odbyć się pomyślnie;
b) o roślinach: dobrze wyrosnąć;
c) wyruszyć gdzieś, pójść, pojechać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|udawać.

czasownik zwrotny dokonany udać się

(2.1) dokonany od|udawać się.

(2.2) gw-pl|Warmia. podobać się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈudat͡ɕ, AS: udać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udanie n., udawacz, udawaczka

przysł. udanie

Wiktionary

# udanie

przysłówek

(1.1) w sposób udany; zgodnie z oczekiwaniami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) odniesienie dobrego, właściwego, pomyślnego, pozytywnego skutku

(2.2) wybieranie się, pójście / pojechanie dokądś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdãɲɛ, AS: udãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udawanie n., udawacz mos., udawaczka ż.

czas. udać dk., udawać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomyślnie; przest. udatnie

Wiktionary

# udanin

wieś w Polsce

SJP.pl

Udanin (niem. Gäbersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, w gminie Udanin.

Wikipedia

# udaninianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Udanina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udanin m.

:: fż. udaninianka ż.

przym. udaniński

Wiktionary

# udaninianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Udanina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udanin m.

:: fm. udaninianin m.

przym. udaniński

Wiktionary

# udaniński

przymiotnik od: Udanin

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Udanina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udanin m., udaninianin m., udaninianka ż.

Wiktionary

# udany

taki, który się udał; należyty, dobry; (dawniej) udały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

(1.2) przen. spełniający oczekiwania; przynoszący satysfakcję, zadowolenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Udany związek daje człowiekowi szczęście.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdanɨ, AS: udany

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udawać, udawać się ndk., udać się dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomyślny

(1.2) fortunny, korzystny, trafny

Wiktionary

# udar

1. porażenie;
2. uderzenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. uderzenie

(1.2) med. porażenie

(1.3) fiz. miara szybkości zrywu;

Wiktionary

Udar – uderzenie

w technice

- udar mechaniczny – system wytwarzający rytmiczne uderzenia
- udar napięciowy – impuls napięcia

w fizyce

- udar – miara szybkości zmian zrywu

w medycynie

- udar cieplny
- udar mózgu (apopleksja)
- udar maciczno-łożyskowy
- udar przysadki

w muzyce

- Udar – album muzyczny Urszuli z 2001 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Dieta roślinna jest pozytywnie skorelowana z niższym ryzykiem cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca, udaru i śmierci z jakiejkolwiek przyczyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈudar, AS: udar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udarność ż., udarowość ż., udarówka ż.

przym. udarowy, udarny, bezudarowy

przysł. udarowo, bezudarowo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.2) apopleksja, udar mózgu, udar mózgowy • udar przysadki • udar niedokrwienny, udar krwotoczny • udar maciczno-łożyskowy • udar cieplny • udar słoneczny • udar połowiczy

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. udarność ż., udarowość ż., udarówka ż.

przym. udarowy, udarny, bezudarowy

przysł. udarowo, bezudarowo

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.2) stroke

* esperanto: (1.2) apopleksio

* rosyjski: (1.1) удар; (1.2) удар

źródła.

== udar (slovio.) ==

ortografie. удар

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) uderzenie

odmiana.

(1.1) lp. udar; lm. udaris

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# udaremniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. udaremnić)

(1.1) sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oto udaremniamy poprawę stosunków międzysąsiedzkich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udaremnianie n.

przysł. daremnie

przym. daremny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uniemożliwiać, niweczyć

Wiktionary

# udaremnić

sprawić, że coś nie dojdzie do skutku

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. udaremniać)

(1.1) spowodować, że coś nie dochodzi do skutku; uczynić coś daremnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Będę liczyć na to, że nie udaremnisz tym razem zarobku dla naszej rodziny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udaremnienie n.

przysł. daremnie

przym. daremny

Wiktionary

# udarność

odporność materiału na uderzenia

SJP.pl

Udarność – odporność materiału na pękanie przy obciążeniu dynamicznym. Udarność określa się jako stosunek pracy potrzebnej do złamania znormalizowanej próbki z karbem do pola powierzchni przekroju poprzecznego tej próbki w miejscu karbu:

    U={\frac {L}{A}}

  U – udarność,
  L – praca potrzebna do złamania znormalizowanej próbki z karbem,
  A – pole powierzchni przekroju poprzecznego próbki w miejscu karbu.

Wikipedia

# udarny

odporny na uderzenia, np. metal udarny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. odporny na uderzenia

Wiktionary

Udarny (biał. Ударны; ros. Ударный) – agromiasteczko na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie nieświeskim, w sielsowiecie Horodziej. Sąsiaduje z Horodziejem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. udar m., udarność ż., udarowość ż.

przym. udarowy

Wiktionary

# udaroodporny

odporny na wstrząsy, uderzenia; wstrząsoodporny

SJP.pl

# udarowiec

osoba po przebytym udarze mózgu

SJP.pl

# udarowy

przymiotnik od: udar

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z udarem, dotyczący udaru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udar m.

przym. udarny

Wiktionary

# udatnie

przysłówek

(1.1) przest. w sposób udatny, udany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udatność ż.

przym. udatny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. udanie, pomyślnie

Wiktionary

# udatniej

stopień wyższy od przysłówka: udatnie

SJP.pl

# udatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: udatny

SJP.pl

# udatny

dawniej: udany, pomyślny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. taki, który się udał, powiódł, dobrze zrobiony

(1.2) daw. o istotach żywych: dobrze zbudowany, zgrabny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przebranie musiało być udatne, skoro nawet Dymitrij w pierwszej chwili nie poznał go przy bramie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. udatnie

Wiktionary

# udawać

stwarzać pozór czegoś, postępować, zachowywać się nieszczerze, inaczej niż się myśli, czuje

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. udać)

(1.1) postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności

czasownik zwrotny niedokonany udawać się

(2.1) odnosić dobry, właściwy, pomyślny, pozytywny skutek

(2.2) wybierać się, iść / jechać dokądś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aresztowano go, ponieważ udawał lekarza.

(2.1) Udało ci się kupić bilety na ten koncert?

(2.2) Wieczorem udam się na samotny spacer do parku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdavat͡ɕ, AS: udavać

Wiktionary

#### Powiązane:

ims. udany

rzecz. udawanie n., udawacz m., udawaczka ż., udanie n.

przym. udany, udawany

przysł. udanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odgrywać

(2.1) powodzić się

(2.2) iść

Wiktionary

# udawacz

potocznie: człowiek, który udaje, symuluje; symulant, pozorant, pozer

SJP.pl

# udawaczka

→ udawacz

SJP.pl

#### Patrz:

udawacz

# udawalska

kobieta skłonna do udawania czegoś

SJP.pl

# udawalski

człowiek skłonny do udawania czegoś

SJP.pl

# udawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udawać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudaˈvãɲɛ, AS: udavãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udawać

przysł. udanie

rzecz. udanie n.

przym. udawany

Wiktionary

# udawany

stwarzać pozór czegoś, postępować, zachowywać się nieszczerze, inaczej niż się myśli, czuje

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) stwarzający pozór czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udawanie n.

czas. udawać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fałszywy, nienaturalny, nieprawdziwy, nieszczery

Wiktionary

# udały

dawniej: taki, który się udał; udany

SJP.pl

# udecja

pogardliwie: środowisko związane z partią Unii Demokratycznej (UD)

SJP.pl

# udecki

→ UD (Unia Demokratyczna)

SJP.pl

# udeczka

zdrobnienie od: udko

SJP.pl

# udeczko

zdrobnienie od: udko

SJP.pl

# udehejski

jeden z języków tungusko-mandżurskich

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Udehejczykami, dotyczący Udehejczyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język udehejski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udehejczyk mos.. Udehejka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) udegejski

(2.1) udegejski

Wiktionary

# udek

potocznie o członku Unii Demokratycznej

SJP.pl

# udekorować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|dekorować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udekorowanie n., dekoracja ż., dekorowanie n.

przysł. dekoracyjnie

przym. dekoracyjny

czas. dekorować

Wiktionary

# udekorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udekorować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɛkɔrɔˈvãɲɛ, AS: udekorovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dekorowanie n., dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż.

czas. dekorować ndk., udekorować dk.

przym. dekoracyjny, dekoratorski

przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

# udelektować

dawniej: udelektować się - ucieszyć się

SJP.pl

# udemonizowywać

rzadko: czynić demonicznym, przedstawiać jako demona

SJP.pl

# udepnąć

rzadziej: ucisnąć kogoś nogą, udeptać

SJP.pl

# udeptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udeptać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udeptywanie n., udeptywacz m., udeptowiny nmos., deptanie n.

czas. deptać, udeptać dk., udeptywać ndk.

Wiktionary

# udeptowiny

zabawa taneczna na świeżo ubitym klepisku

SJP.pl

# udeptywać

czasownik

(1.1) chodząc, naciskać na coś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɛpˈtɨvat͡ɕ, AS: udeptyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udeptywanie n., udeptanie n., deptanie n., deptak m.

czas. udeptać, deptać

Wiktionary

# udeptywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udeptywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udeptanie n., udeptywacz m., udeptowiny nmos.

czas. deptać, udeptać dk., udeptywać ndk.

Wiktionary

# uderzać

przytykać coś do czegoś szybko i z pewną siłą

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uderzyć)

(1.1) niedokonany od|uderzyć.

czasownik zwrotny niedokonany uderzać się (dk. uderzyć się)

(2.1) niedokonany od|uderzyć się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fale mocno uderzały o skały.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdɛʒat͡ɕ, AS: udežać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uderzanie n., uderzenie n.

czas. uderzyć dk., zderzać ndk.

przym. uderzający, uderzeniowy

przysł. uderzająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) godzić, bić, pot. walić

Wiktionary

# uderzająco

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób niezwykle wyraźny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uderzanie n., uderzenie n.

czas. uderzać ndk., uderzyć dk.

przym. uderzający, uderzeniowy

przysł. uderzeniowo

Wiktionary

# uderzający

taki, który zwraca uwagę, rzuca się w oczy; zadziwiający, zdumiewający, niezwykły

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: uderzać

przymiotnik

(2.1) książk. zwracający uwagę; zadziwiający; rzucający się w oczy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɛʒaˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: udežai ̯õncy

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uderzać, uderzyć

rzecz. uderzanie n., uderzenie n.

przysł. uderzająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) niezwykły, zadziwiający, zdumiewający

Wiktionary

# uderzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uderzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɛˈʒãɲɛ, AS: udežãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uderzać, uderzyć

przym. uderzający, uderzeniowy

przysł. uderzająco

Wiktionary

# uderzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uderzyć.

(1.2) cios zadany ręką lub przedmiotem

(1.3) wojsk. gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela

(1.4) zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia

(1.5) przen. gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.)

Wiktionary

- Uderzenie – w baseballu polega na wybiciu piłki przez pałkarza
- Uderzenie – albański film fabularny z roku 1980
- Uderzenie czołowe – forma manewru taktycznego
- Uderzenie hydrauliczne – nagły wzrost ciśnienia
- Uderzenie koniuszkowe serca – termin medyczny
- Uderzenie – konspiracyjna nazwa pionu bojowego Konfederacji Narodu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hiszpański piłkarz został wyrzucony z klubu za uderzenie kolegi.

(1.2) Po drugim uderzeniu bokser padł na matę.

(1.3) Armia Polska, przy udziale sił ukraińskich Semena Petlury, wykonała w kwietniu 1920 (= tysiąc dziewięćset dwudziestego) roku uprzedzające uderzenia i zajęła Kijów.

(1.4) Słychać było mocne uderzenie bomby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: udežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uderzyć, uderzać

przym. uderzeniowy, uderzający

przysł. uderzeniowo, uderzająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) cios; gw-pl|Górny Śląsk|szlag.; stpol. poczpuła

(1.3) natarcie, atak

Wiktionary

# uderzeniowy

przymiotnik od: uderzenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący uderzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uderzenie n., uderzanie n.

czas. uderzyć dk., uderzać ndk.

przysł. uderzeniowo, uderzająco

Wiktionary

# uderzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. uderzać)

(1.1) zadać komuś cios

czasownik zwrotny dokonany uderzyć się (ndk. uderzać się)

(2.1) zadać sobie cios ręką lub czymś trzymanym w ręku

(2.2) zetknąć się gwałtownie jakąś częścią ciała z czymś

(2.3) uderzyć (1.1) siebie wzajemnie; zderzyć się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdɛʒɨt͡ɕ, AS: udežyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uderzenie n., uderzanie n.

czas. dk. uderzać

przym. uderzający, uderzeniowy

przysł. uderzająco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. walnąć, gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński|piznóć, szasnyć, sztuchnonć, świtnonć.

(2.1) reg. śl. piznóć.

Wiktionary

# udialogizować

wprowadzić dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; udialogować

SJP.pl

# udialogować

wprowadzić dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; udialogizować

SJP.pl

# udine

miejscowość we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Wiktionary

Udine ([ˈudine], pol. uproszczona: udine; friulski Udin, słoweń. Videm) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska, na północno-wschodnim skraju Niziny Weneckiej. Jest znane z drużyny piłkarskiej Udinese Calcio. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 96 678 osób, 1692,1 os./km². Zespół miejski Udine zajmuje powierzchnię ok. 350 km², a zamieszkuje go ok. 170 tys. osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O Udine mówił Andrzej Litwornia w biograficznym filmie telewizyjnym jemu poświęconym, że bliżej stąd do Wiednia niż do Rzymu, do Warszawy niż do Neapolu; tak jak cały region Friuli, którego Udine jest stolicą, stanowi ono geograficzny i kulturowy punkt przecięcia świata łacińskiego, słowiańskiego i germańskiego. Uniwersytet w Udine, w tym także slawistyka, próbował tworzyć swoją odrębność na tym naturalnym gruncie integracji Środkowej Europy.

Wiktionary

# udinese

Udinese Calcio – włoski klub piłkarski z siedzibą w mieście Udine w północnej części kraju. Obecnie występuje w rozgrywkach Serie A. Swoje mecze rozgrywa na Stadio Friuli liczącym 25 132 miejsc siedzących. Drużyna do tej pory nie odnosiła żadnych większych sukcesów, ich najważniejsze osiągnięcia to wygranie rozgrywek Serie B w 1925, 1956 i 1979 roku oraz zwycięstwo w Pucharze Intertoto w 2000 roku. Wcześniej klub wywalczył kilka krajowych trofeów, jednak żadne z nich nie było organizowane przez Włoski Związek Piłki Nożnej i nie jest uważane za oficjalne osiągnięcie.

Wikipedia

# udiński

→ Udine

SJP.pl

#### Patrz:

Udine

# udko

małe udo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: udo

(1.2) kulin. spoż. nóżka drobiu, ptactwa lub małych zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj na obiad zrobiłam udka w sosie śmietanowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udo m., udziec m., udzisko n., udziszcze n., udeczko n.

przym. udowy

Wiktionary

# udmurci

mieszkaniec Umdurcji (Republiki Udmurckiej)

SJP.pl

Udmurci (przest. Wotiacy) – naród ugrofiński, zamieszkujący Rosję.

W spisie powszechnym z 2010 roku 552 299 osób zdeklarowało narodowość udmurcką. Większość mieszka na terenie Republiki Udmurcji, a ponadto w Baszkortostanie, Tatarstanie, Mari El, obwodzie kirowskim i Kraju Permskim. Posługują się językiem udmurckim z grupy permskiej języków ugrofińskich.

Wikipedia

# udmurcja

autonomiczna republika w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. adm. autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Wiktionary

Udmurcja (ros. i udm. Удмуртия), pełna nazwa Republika Udmurcka (ros. Удмуртская Республика, udmurcki Удмурт Республика lub Удмурт Элькун) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. udmurcki mrz., Udmurta m., Udmurtyjka ż.

przym. udmurcki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Udmurcka

Wiktionary

# udmurcki

przymiotnik od: Udmurcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język udmurcki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udmurcja ż., Udmurt mos., Udmurtka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) wotiacki

Wiktionary

# udmurta

mieszkaniec Umdurcji (Republiki Udmurckiej)

SJP.pl

# udmurtka

mieszkanka Umdurcji (Republiki Udmurckiej); Udmurtyjka

SJP.pl

# udmurtyjka

mieszkanka Umdurcji (Republiki Udmurckiej); Udmurtka

SJP.pl

# udnica

udnica cebulanka, udnica cebulówka - muchówka z rodziny bzygowatych, występująca w Ameryce Północnej i w Europie

SJP.pl

# udo

część kończyny dolnej między biodrem a kolanem (w przypadku owadów - między krętarzem a golenią)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

(1.2) skrócona forma obcojęzycznego imienia Otto

(1.3) skrócona forma obcojęzycznego imienia Udalryk

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem|Udo.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Udo m.

* rosyjski: (1.1) Удо m.

źródła.

== Udo (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|estoński|m.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem|Udo.

uwagi.

tłumaczenia.

* niemiecki: (1.1) Udo m.

* rosyjski: (1.1) Удо m.

źródła.

== Udo (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|estoński|m.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# udobruchać

1. sprawić, że ktoś się już nie gniewa;
2. udobruchać się - przestać się gniewać

SJP.pl

# udobruchiwać

1. sprawiać, że ktoś przestaje się gniewać;
2. udobruchiwać się - przestawać się gniewać

SJP.pl

# udogodnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udogodnić.

(1.2) coś, co zostało wprowadzone w celu ułatwienia czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dogodność ż.

czas. udogodnić dk.

przysł. dogodnie

Wiktionary

# udoić

uzyskać jakąś ilość mleka wskutek dojenia (np. "Udoiłem dwa litry mleka.")

SJP.pl

# udój

1. dojenie;
2. mleko uzyskane podczas dojenia

SJP.pl

# udojowy

przymiotnik od: udój

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z udojem, dotyczący udoju

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. doicielka ż., dojenie n., udój m., dojarka ż., dojarz m., dojenie n., wydojenie n., dojność ż., doiwo n., dój m., dojek m.

czas. doić ndk., wydoić dk.

przym. dojny

Wiktionary

# udokumentowywać

popierać coś dokumentami, stwierdzać coś na podstawie dokumentów

SJP.pl

# udolniej

stopień wyższy od przysłówka: udolnie

SJP.pl

# udolność

dawniej: umiejętność radzenia sobie z określonymi zadaniami; poradność, zaradność, udatność, obrotność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest udolne; cecha tych, którzy są udolni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. udolny

przysł. udolnie

Wiktionary

# udolny

dawniej: zdolny, zdatny; udany, udatny

SJP.pl

# udomowić

czasownik przechodni dokonany (ndk. udamawiać, udomawiać, udomowiać)

(1.1) przystosować do życia w ludzkim środowisku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciekawe, czy ktoś już udomowił rosomaka …

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udomowienie n., dom mrz.

czas. udamawiać ndk., udomawiać ndk., udomowiać ndk.

przym. udomowiony, domowy

przysł. domowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oswoić

Wiktionary

# udon

rodzaj miękkiego japońskiego makaronu z mąki pszennej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) spoż. gruby japoński makaron z mąki pszennej;

Wiktionary

Udon (jap. うどん lub 饂飩 udon) – pszenne kluski, rodzaj grubego, miękkiego japońskiego makaronu zrobionego z mąki pszennej.

Udon jest przeważnie podawany na gorąco w bulionie. Do zupy dodaje się m.in.: tempurę, kaki-age (rodzaj tempury w postaci wiązki ryb, skorupiaków, krewetek), abura-age (rodzaj smażonego na głębokim oleju tofu) oraz warzywa, w daniu o nazwie kitsune-udon.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|jap|饂飩. (うどん, udon)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) udon

* chiński standardowy: (1.1) 乌龙 (wūlóng), 乌龙面 (wūlóngmiàn)

* francuski: (1.1) udon m.

* japoński: (1.1) うどん (udon)

* koreański: (1.1) 우동 (udong)

* niemiecki: (1.1) Udon lm.

* tajski: (1.1) อุดง

źródła.

== udon (język angielski.) ==

thumb|udon (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. udon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|jap|饂飩. (うどん, udon)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) udon

* chiński standardowy: (1.1) 乌龙 (wūlóng), 乌龙面 (wūlóngmiàn)

* francuski: (1.1) udon m.

* japoński: (1.1) うどん (udon)

* koreański: (1.1) 우동 (udong)

* niemiecki: (1.1) Udon lm.

* tajski: (1.1) อุดง

źródła.

== udon (język angielski.) ==

thumb|udon (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. udon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# udorski

→ Udórz

SJP.pl

#### Patrz:

Udórz

# udórz

wieś w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim

SJP.pl

Udórz – wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Żarnowiec; położona nad Udorką.

Wikipedia

# udoskonalać

czasownik niedokonany

(1.1) czynić doskonalszym, ulepszać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udoskonalenie n., udoskonalanie n., doskonałość ż.

czas. doskonalić, udoskonalić dk.

przysł. doskonale

wykrz. doskonale

Wiktionary

# udoskonalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udoskonalać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔskɔ̃naˈlãɲɛ, AS: udoskõnalãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udoskonalenie n., doskonalenie n., doskonałość ż.

czas. doskonalić ndk., udoskonalać ndk., udoskonalić dk.

przym. doskonały

przysł. doskonale

wykrz. doskonale

Wiktionary

# udoskonalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udoskonalić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sytuacjoniści nie uznawali własności intelektualnej, głosili, że idee, myśli i dzieła należą do tych, którzy potrafią je udoskonalić. I przywłaszczali sobie wszystko, co ich zdaniem na udoskonalenie zasługiwało: przechwytywali.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ, AS: udoskõnalẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. doskonałość ż., doskonalenie n., udoskonalanie n.

czas. udoskonalić dk., udoskonalać ndk., doskonalić ndk.

przym. doskonały

przysł. doskonale

wykrz. doskonale

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ulepszenie

Wiktionary

# udoskonalić

czasownik przechodni dokonany (ndk. udoskonalać)

(1.1) dokonany od|udoskonalać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔskɔ̃ˈnalʲit͡ɕ, AS: udoskõnalʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udoskonalenie n., udoskonalanie n., doskonałość ż., doskonalenie n.

przym. doskonały

przysł. doskonale

czas. udoskonalać, doskonalić

wykrz. doskonale

Wiktionary

# udoskonalony

ulepszony

SJP.pl

# udostępniać

czasownik niedokonany

(1.1) dawać komuś dostęp do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) §4. Skazanym nie posiadającym wystarczających środków pieniężnych udostępnia się nieodpłatnie niezbędne podręczniki i pomoce naukowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udostępnianie n., udostępnienie n., dostęp m., dostępność ż.

czas. udostępnić dk.

Wiktionary

# udostępnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. udostępniać)

(1.1) dokonany od|udostępniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego roku ponownie skorzystano z gościnności Andrzeja Stocha, który udostępnił plac za restauracją "Kolorowa".

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔˈstɛ̃mpʲɲit͡ɕ, AS: udostẽmpʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udostępnienie n., udostępnianie n., dostępność ż.

czas. udostępniać

Wiktionary

# udostępnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udostępnić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔstɛ̃mpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: udostẽmpʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udostępnić, udostępniać

rzecz. udostępnianie n.

Wiktionary

# udosłowniać

czynić dosłownym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. udosłownić)

(1.1) sprawiać, że pewne słowo lub zwrot staje się rozumiane tak, jak wynika bezpośrednio z jego znaczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W mistrzowski sposób posługiwał się przysłowiami Jan Brzechwa, z reguły w celach komizmotwórczych [...], nierzadko udosłowniając utarte zwroty („pleść androny” i inne).

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udosłownić dk.

Wiktionary

# udosłownić

uczynić dosłownym

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. udosłowniać)

(1.1) sprawić, że pewne słowo lub zwrot staje się rozumiane tak, jak wynika bezpośrednio z jego znaczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] namawiałabym więc i polityka, który udosłownił powiedzenie „nóż się w kieszeni otwiera”, i wielu innych do studiowania słowników frazeologicznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udosłowniać ndk.

Wiktionary

# udowadniać

wykazywać prawdziwość czegoś, przytaczając dowody; dowodzić, udowodniać (bardzo rzadko)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. udowodnić)

(1.1) wykazywać prawdziwość czegoś, przedstawiając na nią dowody

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. poudowadniać, udowodnić dk., udowodniać ndk.

rzecz. udowadnianie n., udowodnienie n., dowód mrz., dowodzik mrz.

przysł. dowodnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dowodzić; daw. rzad. udowodniać

Wiktionary

# udowadnialny

dający się udowodnić

SJP.pl

# udowadnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność dowodzenia

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udowadniać

przysł. dowodnie

Wiktionary

# udowodnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. udowadniać)

(1.1) dokonany od|udowadniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na razie jednak trudno to udowodnić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔˈvɔdʲɲit͡ɕ, AS: udovodʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dowodzik mrz., udowodnienie n., dowód

przym. dowodowy

czas. udowadniać, poudowadniać

przysł. dowodnie

Wiktionary

# udowodnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udowodnić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudɔvɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: udovodʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udowodnić, udowadniać

przysł. dowodnie

Wiktionary

# udowy

związany z udem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. dotyczący uda, związany z udem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udo n., udko n.

Wiktionary

# udp

[czytaj: u-de-PE] skrót angielskiego: User Datagram Protocol - Datagramowy Protokół Użytkownika, jeden z podstawowych protokołów internetowych

SJP.pl

# udramatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udramatyzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udramatyzować dk.

Wiktionary

# udrapać

skaleczyć czymś ostrym (paznokciami, pazurami); zadrapać

SJP.pl

# udrapowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udrapować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udrapować dk.

Wiktionary

# udrapywać

uszkadzać skórę, przesuwając po niej czymś ostrym

SJP.pl

# udrażniać

czynić drożnym; udrożniać

SJP.pl

# udrażniacz

środek do likwidowania zatorów w rurach instalacji kanalizacyjnej

SJP.pl

# udręczać

sprawiać komuś cierpienie, ból

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. udręczyć)

(1.1) książk. przysparzać cierpień fizycznych lub psychicznych, męczyć, dokuczać

czasownik zwrotny niedokonany udręczać się (dk. udręczyć się)

(2.1) książk. przysparzać sobie samemu cierpień fizycznych lub psychicznych

(2.2) książk. przysparzać sobie nawzajem cierpień fizycznych lub psychicznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdrɛ̃n͇t͡ʃat͡ɕ, AS: udrẽṇčać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udręka ż., udręczanie n., udręczenie n., dręczycielka ż.

czas. udręczyć dk.

Wiktionary

# udręczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. odczasownikowy od|udręczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudrɛ̃n͇ˈt͡ʃãɲɛ, AS: udrẽṇčãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dręczycielka ż., udręka ż., udręczenie n. dk.

czas. udręczyć dk., udręczać ndk.

Wiktionary

# udręczenie

sprawić komuś cierpienie, ból

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. odczasownikowy od|udręczyć.

(1.2) książk. przyczyna cierpień i kłopotów, udręka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌudrɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: udrẽṇčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dręczycielka ż., dręczyciel mos., udręka ż., udręczanie n. ndk.

czas. udręczyć dk., udręczać ndk.

Wiktionary

# udręczyć

sprawić komuś cierpienie, ból

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) książk. przysporzyć cierpień fizycznych lub psychicznych, dokuczać

czasownik zwrotny dokonany udręczyć się

(2.1) książk. przysporzyć sobie samemu cierpień fizycznych lub psychicznych

(2.2) książk. przysporzyć sobie nawzajem cierpień fizycznych lub psychicznych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdrɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: udrẽṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dręczycielka ż., dręczyciel mos., udręka ż., udręczanie n. ndk., udręczenie n. dk.

czas. udręczać ndk.

Wiktionary

# udręka

1. to, co kogoś dręczy;
2. stan kogoś dręczonego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie

(1.2) psychiczne cierpienie będące rezultatem czegoś, co dręczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To było bardzo przykre uczucie i pragnął, aby nie trwało długo, lecz trwało z każdym dniem coraz dłużej, aby wreszcie stać się okropną udręką, która nie opuszczała mecenasa nawet we śnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udręczanie n., udręczenie n., dręczyciel mos.

czas. udręczać ndk., udręczyć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) udręczenie

(1.2) ból, cierpienie, droga krzyżowa, gehenna, golgota, kalwaria, katorga, katusza, łoże boleści

Wiktionary

# udreptywać

potocznie: udreptywać się - męczyć się dreptaniem, długim chodzeniem

SJP.pl

# udrożniać

czynić drożnym; udrażniać

SJP.pl

# udrożnić

uczynić drożnym

SJP.pl

# udrożony

rzadko: pokryty gęstą siecią dróg

SJP.pl

# udry

tylko w wyrażeniu: iść, pójść z kimś na udry (udry na udry) - zrobić coś komuś na przekór, kłócić się, czynić złośliwości

SJP.pl

# udrycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Udrycz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udrycze nmos., udryczanin m., udryczanka ż.

Wiktionary

# udryczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Udrycz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udrycze nmos.

:: fż. udryczanka ż.

przym. udrycki

Wiktionary

# udryczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Udrycz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udrycze nmos.

:: fm. udryczanin m.

przym. udrycki

Wiktionary

# udrzeć

urwać, wyrwać kawałek czegoś, np.: tkaniny, papieru

SJP.pl

# udrzyn

Udrzyn – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk. Ma status sołectwa.

Udrzyn znajduje się na terenie Puszczy Białej, leży nad rzeką Bug.

Prywatna wieś duchowna Udrzyno położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wikipedia

# udrzynek

Udrzynek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Na dzień 31 grudnia 2013 roku sołectwo liczyło 371 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Barbary w Porębie-Kocębach.

Wikipedia

# udt

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = adm. Urząd Dozoru Technicznego;

Wiktionary

# udu

część kończyny dolnej między biodrem a kolanem (w przypadku owadów - między krętarzem a golenią)

SJP.pl

Udu – afrykański instrument perkusyjny stworzony przez plemiona nigeryjskie. Należy do aerofonów oraz idiofonów.

Udu w języku plemion nigeryjskich oznacza pokój albo naczynie. Zazwyczaj wykonany z gliny lub kamienia, z jednym albo większą liczbą otworów, instrument był używany przez kobiety w celach rytualnych.

Wikipedia

# uduchawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uduchawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieuduchawianie n.

czas. uduchawiać ndk.

Wiktionary

# uduchowiony

przepojony wzniosłymi uczuciami i skupiony na sprawach duchowych; też: będący wyrazem takich uczuć

SJP.pl

# udumywać

rzadko: wymyślać, układać coś w myślach

SJP.pl

# udupiać

upupiać; wulgarnie:
1. doprowadzać do tego, że ktoś ma kłopoty; urządzać, załatwiać;
2. rozgramiać, miażdżyć, rozprawiać się z kimś;
3. nie dopuszczać do załatwienia czegoś

SJP.pl

# udupić

upupić; wulgarnie:
1. skutecznie zaszkodzić komuś; urządzić, załatwić;
2. rozgromić, zmiażdżyć, rozprawić się z kimś;
3. nie dopuścić do załatwienia czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wulg. utrudnić komuś jakieś działanie, rozprawić się z kimś; odebrać komuś możliwość działania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu jestem udupiony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈdupʲit͡ɕ, AS: udupʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udupienie n., dupsko n., dupka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) upierdolić

Wiktionary

# udupienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udupić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuduˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: udupʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udupić

rzecz. dupsko n., dupka ż.

Wiktionary

# udusić

1. zabić przez ściskanie gardła odbierające oddech; zadusić;
2. ugotować na wolnym ogniu, np. mięso;
3. udusić się:
a) umrzeć z powodu niemożenia oddychania; zadusić się;
b) o czymś gotowanym: ulec uduszeniu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. dusić)

(1.1) krym. doprowadzić do śmierci, uniemożliwiając oddychanie

(1.2) kulin. ugotować na małym ogniu pod przykryciem, w niewielkiej ilości wody i tłuszczu

czasownik zwrotny dokonany udusić się (ndk. dusić się)

(2.1) med. krym. stracić życie z powodu braku możliwości oddychania

(2.2) kulin. zostać uduszonym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uduszenie n., Dusiołek mzw., dusiciel mzw./mos./mrz.

czas. dusić

przysł. duszno

przym. duszny

Wiktionary

# uduszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udusić.

Wiktionary

Uduszenie – kara śmierci za większe przestępstwa wykonywana za pomocą liny lub garoty.

Karę wykonuje się w sposób następujący: skazany siada na krześle, przypina go się pasami śr. grubości ok. 50mm. Wykonawca wyroku przykłada garotę do szyi i dusi się skazanego (w przypadku liny owija się wokół szyi i ciągnie za nią automat powoli lub szybko).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. dusiciel mzw./mos./mrz., duszność ż.

czas. udusić

Wiktionary

# udw

skrótowiec

(1.1) = inform. ukryte do wiadomości (pole adresowe w poczcie elektronicznej)

Wiktionary

# udyjski

przymiotnik od: Uda (rzeka w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Udynami, dotyczący Udynów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język udyjski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Udyni lm m.

Wiktionary

# udżamaa

tanzańska forma socjalizmu

SJP.pl

# udziabać

potocznie: ugryźć, ukąsić

SJP.pl

# udziać

dawniej:
1. utkać;
2. udziać się - stać się, zrobić się

SJP.pl

# udziąsłowiony

w językoznawstwie: taki, który zmienił artykulację z przedniojęzykowo-zębowej na przedniojęzykowo-dziąsłową

SJP.pl

# udział

1. uczestniczenie w czymś; uczestnictwo;
2. wkład wspólnika do kapitału przedsiębiorstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uczestnictwo w jakimś wydarzeniu

(1.2) finans. wkład kapitału do przedsięwzięcia finansowego, dokonany przez jego uczestnika

(1.3) dokument potwierdzający udział (1.2)

(1.4) finans. zysk z tytułu udziału (1.2)

(1.5) przypadająca część własności po podziale

Wiktionary

- Udział – pojęcie prawne

Miejscowość na Białorusi:

- Udział – agromiasteczko w obw. witebskim, w rej. głębockim, w sielsowiecie Udział

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W turnieju brało udział ponad pięćdziesięciu zawodników.

(1.1) O udziale w imprezie decyduje kolejność zgłoszeń.

(1.2) Mafia sprzedała swoje udziały niemieckiej korporacji.

(1.3) To jest mój udział w spółce, powiedział pokazując świadectwo udziałowe.

(1.4) Udział akcjonariusza w tym roku wyniósł po trzysta złotych od akcji.

(1.5) Ten dom, dzieci, to nasz udział ze spadku po babci.

(1.5) Twoim udziałem są same porażki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈud͡ʑaw, AS: uʒ́au̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udziałowiec m., podzielnica ż.

przym. udziałowy

czas. udzielać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) partycypacja, uczestnictwo, zaangażowanie, współpraca

(1.2) wkład, wsad

(1.3) akcja, świadectwo udziałowe

(1.4) dywidenda, partycypacja

(1.5) porcja, frakcja, część, kontyngent

Wiktionary

# udziałać

czasownik

(1.1) stpol. uczynić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) I udziałał Pan Bog z tej kości, jeż to z Adamowa boku wyjął, żonę i przywiodł ją przed Adam.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈd͡ʑawat͡ɕ, AS: uʒ́au̯ać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udziałanie n.

Wiktionary

# udziałanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udziałać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udziałać dk.

Wiktionary

# udziałowczyni

→ udziałowiec

SJP.pl

#### Patrz:

udziałowiec

# udziałowiec

osoba mająca udziały w spółce; właściciel udziałów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. ekon. osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. udział mrz., udziałowczyni ż.

przym. udziałowy

czas. udzielać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akcjonariusz

Wiktionary

# udziałowy

przymiotnik od: udział

SJP.pl

# udziec

przeznaczone do zjedzenia udo dużego zwierzęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Udziec z indyka smakuje jak polędwica.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈud͡ʑɛt͡s, AS: uʒ́ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udo n., udko n.

Wiktionary

# udzielać

czasownik przechodni niedokonany (dk. udzielić)

(1.1) pożyczać, dostarczać, użyczać czegoś

(1.2) umożliwiać uzyskanie czegoś; zapewniać coś komuś

czasownik zwrotny niedokonany udzielać się (dk. udzielić się)

(2.1) działać, robić coś na rzecz kogoś / czegoś

(2.2) o nastroju, idei: roznosić się z osoby na osobę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Premier udzielił reprymendy ministrowi.

(1.1) Bank udziela kredytów tylko bogatym.

(2.1) Od dziecka udzielałem się jako ministrant w mojej parafii.

(2.2) Udzielały mu się jej humory.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈd͡ʑɛlat͡ɕ, AS: uʒ́elać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. udział m., udzielanie n., udzielenie n., udziałowiec m., oddział m., podzielnica ż.

czas. udzielić dk., dzielić ndk.

przym. udzielny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) użyczać, dawać

Wiktionary

# udzielanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udzielać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌud͡ʑɛˈlãɲɛ, AS: uʒ́elãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podzielnica ż., udzielenie dk.

czas. udzielić dk., udzielać ndk.

Wiktionary

# udzielenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udzielić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja deklaracja zobowiązywała mnie w w pewnym sensie do udzielenia pomocy tym biednym ludziom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌud͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ, AS: uʒ́elẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. podzielnica ż., udzielanie ndk.

czas. udzielić dk., udzielać ndk.

Wiktionary

# udzielić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|udzielać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do tych książek idziemy jak się idzie na lekcję moralności. Powiedziałbym na najtrudniejszą lekcję moralności, jakiej Polakom w ogóle historia udzieliła.

(1.1) Nadzieja zapytała, czy i jej udzieliłby sakramentu, gdyby popełniła samobójstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ, AS: uʒ́elʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dzielenie n., udzielanie n., udzielenie n., podzielnica ż.

czas. udzielać, dzielić

Wiktionary

# udzielny

1. nie podlegający nikomu ani niczemu; suwerenny
2. rządzony samowładnie

SJP.pl

# udziergać

zrobić coś na drutach, szydełkiem; wydziergać

SJP.pl

# udzierżać

dawniej: dawać radę utrzymać

SJP.pl

# udzierzgiwać

dawniej: pokrywać tkaninę drobnym ściegiem; wyszywać, haftować

SJP.pl

# udziesięciokrotniać

wzmagać coś dziesięciokrotnie, czynić coś dziesięć razy większym

SJP.pl

# udziełać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zrobić

Wiktionary

# udziobywać

o ptakach: dziobiąc, oddzielać coś od całości

SJP.pl

# udzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Udą, dotyczący Udy (nazwa kilku rzek w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uda ż.

Wiktionary

# udźwięcznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|udźwięczniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. udźwięczniać ndk.

Wiktionary

# udźwięcznienie

Udźwięcznienie (sonoryzacja) – upodobnienie fonetyczne polegające na tym, że spółgłoska bezdźwięczna zyskuje dźwięczność.

W języku polskim następuje to pod wpływem sąsiadującej spółgłoski dźwięcznej (ale nie półotwartej – nie mówimy pozła, tylko posła). Na przykład w słowie prośba pod wpływem sąsiadującej spółgłoski dźwięcznej b wymawia się spółgłoskę ź, chociaż w zapisie ortograficznym jest ś.

Wikipedia

# udźwig

1. największe dopuszczalne obciążenie pojazdu;
2. maksymalny ciężar podnoszonego ładunku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maksymalne dopuszczalne obciążenie danego pojazdu

(1.2) maksymalny ciężar możliwy do podniesienia lub przemieszczenia przez dane urządzenie

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozmiary HST zostały narzucone przez parametry ładowni wahadłowca, także masa była ograniczona udźwigiem tego pojazdu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dźwigowy mos., dźwig m., dźwignica ż.

czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk.

przym. dźwigowy

Wiktionary

# udźwigać

być w stanie unosić jakiś ciężar, utrzymywać coś ciężkiego

SJP.pl

# udźwignąć

1. poradzić sobie z czymś trudnym;
2. utrzymać coś ciężkiego

SJP.pl

# udźwigowy

→ udźwig

SJP.pl

#### Patrz:

udźwig

# udławiony

taki, który się udławił

SJP.pl

# ue

Unia Europejska

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju żeńskiego, nazwa własna

(1.1) = polit. geogr. ekon. Unia Europejska

Wiktionary

Ue – dwuznak występujący w języku angielskim. Jest czasem używany jako znak tożsamy z ü. W języku niemieckim, dwuznak ue zastępuje ü przy braku niemieckojęzycznej klawiatury lub czcionki niewyposażonej w ten znak. Istnieje też ligatura liter u i e zapisywana jako ᵫ, która nie jest powszechnie używana, oraz w kodzie ASCII nie posiada majuskuły, a jedynie minuskułę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polska wstąpiła do UE w roku 2004.

(1.1) Nie ma zgody na dyktat UE.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈɛ, AS: u‿e

Wiktionary

# uea

skrót od:
1. Urząd Energii Atomowej;
2. Universala Esperanto-Asocio

SJP.pl

# ued

bardzo długa, kręta, sucha dolina na pustyni, wypełniająca się wodą w czasie okresowych deszczów; uedy, uadi, wadi, wadis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. geol. sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy

Wiktionary

Wadi, wadis, ued (arab. وادي, wādī – dolina, łożysko rzeki) – suche formy dolinne występujące na obszarach pustynnych, w czasie pory deszczowej wypełniają się wodą, tworząc niekiedy wartkie, szerokie, długie i kręte rzeki.

Doliny wadi zostały najprawdopodobniej wyżłobione w plejstocenie w warunkach pluwialnych. Współcześnie są odmładzane i przekształcane przez wodę rzek epizodycznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Palestyńskie uedy nie są tak głębokie i potężne jak uedy jordańskie.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wadi, wadis

Wiktionary

# uedy

bardzo długa, kręta, sucha dolina na pustyni, wypełniająca się wodą w czasie okresowych deszczów; ued, uadi, wadi, wadis

SJP.pl

Wadi, wadis, ued (arab. وادي, wādī – dolina, łożysko rzeki) – suche formy dolinne występujące na obszarach pustynnych, w czasie pory deszczowej wypełniają się wodą, tworząc niekiedy wartkie, szerokie, długie i kręte rzeki.

Doliny wadi zostały najprawdopodobniej wyżłobione w plejstocenie w warunkach pluwialnych. Współcześnie są odmładzane i przekształcane przez wodę rzek epizodycznych.

Wikipedia

# uefa

[czytaj: u-efa] skrót od: Union of European Football Associations - Europejska Unia Związków Piłkarskich, największa organizacja sportowa w Europie; Uefa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Unia Europejskich Związków Piłkarskich

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈwɛfa, AS: uu̯efa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Uefa

Wiktionary

# uefektywniać

czasownik niedokonany

(1.1) czynić coś bardziej efektywnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuwɛfɛkˈtɨvʲɲät͡ɕ, AS: uu̯efektyvʹńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uefektywnianie ndk., uefektywnienie dk.

czas. uefektywnić dk.

Wiktionary

# uefektywnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uefektywniać.; czynienie czegoś bardziej efektywnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuwɛfɛktɨvʲˈɲä̃ɲɛ, AS: uu̯efektyvʹńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uefektywnienie dk.

czas. dk. uefektywnić, ndk. uefektywniać

Wiktionary

# uefektywnić

czasownik dokonany

(1.1) uczynić coś bardziej efektywnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znajomość różnych, bardzo nowoczesnych wówczas technologii pozwoliła im uefektywnić rolnictwo – opowiadają archeolodzy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuwɛfɛkˈtɨvʲɲit͡ɕ, AS: uu̯efektyvʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uefektywnianie ndk., uefektywnienie dk.

czas. uefektywniać ndk.

Wiktionary

# uefektywnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uefektywnić., uczynienie czegoś bardziej efektywnym

(1.2) usprawnienie, które czyni coś bardziej efektywnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuwɛfɛktɨvʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: uu̯efektyvʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uefektywnianie dk.

czas. dk. uefektywnić, ndk. uefektywniać

Wiktionary

# uek

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = eduk. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie;

Wiktionary

# uelastycznienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczynienie bardziej elastycznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ile czasu zajmie władzom uelastycznienie tych surowych zasad?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. elastyczność ż.

czas. uelastyczniać ndk., uelastycznić dk.

przym. elastyczny

przysł. elastycznie

Wiktionary

# uetersen

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Niemczech;

Wiktionary

Uetersen (duń. Yttersen) – miasto w północnych Niemczech w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, w powiecie Pinneberg. Do 31 grudnia 2016 siedziba związku gmin Haseldorf. Położone ok. 30 km na północ od Hamburga nad rzeką Pinnau, w pobliżu Łaby. Miasto zajmuje powierzchnię 11,43 km². Według danych z 31 grudnia 2019 Uetersen zamieszkiwało 18 567 osób.

Wikipedia

# uetyczniać

czynić etycznym; umoralniać

SJP.pl

# uetycznić

uczynić etycznym; umoralnić

SJP.pl

# uf

wykrzyknik wyrażający najróżniejsze stany fizyczne i psychiczne; uff

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik wyrażający ulgę

(1.2) wykrzyknik wyrażający zmęczenie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1-2) uff

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj|(1.1) {{PJM|uff!.}}

źródła.

== uf (język chuuk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) odzież

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uf, AS: uf

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj|(1.1) {{PJM|uff!.}}

źródła.

== uf (język chuuk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) odzież

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) uff

Wiktionary

# ufa

1. być przekonanym o możliwości polegania na kimś, darzyć kogoś zaufaniem;
2. liczyć na spełnienie się czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Baszkirii;

(1.2) geogr. rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Biełej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈufa, AS: ufa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufijczyk mos., ufijka ż.

przym. ufijski

Wiktionary

# ufać

1. być przekonanym o możliwości polegania na kimś, darzyć kogoś zaufaniem;
2. liczyć na spełnienie się czegoś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

(1.2) być przekonanym, że czyjeś słowa, informacje itp. są prawdziwe

(1.3) być przekonanym, że ktoś posiada jakieś umiejętności, zdolności itp. i potrafi je odpowiednio wykorzystać

(1.4) mieć nadzieję lub być pewnym, że coś się stanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nikt już nikomu nie ufa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈufat͡ɕ, AS: ufać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufanie n., ufność ż., dufanie n., zaufanie n., zaufany mos.

czas. dufać ndk., zaufać dk.

przym. ufny, zaufany

przysł. ufnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wierzyć, stpol. pwać

Wiktionary

# ufajdać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) ubrudzić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Janek ufajdał se galoty farbą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈfajdat͡ɕ, AS: ufai ̯dać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ufajdolić dk.

rzecz. ufajdanie n.

Wiktionary

# ufajdanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ufajdać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ufajdać dk.

Wiktionary

# ufajdolić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubrudzić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Synek ufajdolił sobie kaptur masłem.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ufajdać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubrudzić, ufajdać; wulg. upieprzyć, ujebać

Wiktionary

# ufajdywać

1. zabrudzać coś, zwłaszcza kałem;
2. ufajdywać się - zabrudzać siebie samego, zwłaszcza kałem

SJP.pl

# ufalca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. ktoś, kto chwali

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈfalt͡sa, AS: ufalca

Wiktionary

# ufanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ufać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaufać, ufać ndk.

rzecz. zaufanie n., ufność ż., zaufany mos.

przym. zaufany

Wiktionary

# ufarbować

czasownik

(1.1) zabarwiać, nasycić pigmentem, farbą lub inną substancją

Wiktionary

# ufałdowywać

układać w fałdy

SJP.pl

# ufałka

potocznie:
1. promieniowanie ultrafioletowe;
2. filtr chroniący przed promieniowaniem ultrafioletowym;
3. lampa kwarcowa

SJP.pl

# ufetować

przygotować uroczyste przyjęcie dla gościa

SJP.pl

# uff

wykrzyknik wyrażający szeroką gamę stanów fizycznych i psychicznych; uf

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik wyrażać wyrażający ulgę

(1.2) wykrzyknik wyrażać wyrażający zmęczenie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1-2) uf

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) phew

* esperanto: (1.1) uf

* polski język migowy: PJM-ukryj|(1.1) {{PJM|uff!.}}

źródła.

== uff (język szwabski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przyimek

(1.1) na

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ufː, AS: u•f

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) uf

Wiktionary

# uffizi

[czytaj: uffic-i] galeria sztuki we Florencji

SJP.pl

Galeria Uffizi (wł. Galleria degli Uffizi) – galeria sztuki we Florencji, znajdująca się w pobliżu Piazza della Signoria, jedno z najstarszych muzeów w Europie. Na bryłę budowli składają się dwa prostokątne budynki połączone trzecim, wychodzącym galerią nad rzekę Arno. Dziedziniec pomiędzy dwoma skrzydłami Uffizi nosi nazwę Piazza degli Uffizi. Galeria jest podzielona na kilka pomieszczeń utworzonych dla dzieł z różnych szkół i stylów, w porządku chronologicznym.

Wikipedia

# ufiak

potocznie: istota z obcej planety, przestawiana zwykle jako mały, zielony stwór o dużej głowie; ufok, ufita, ufonauta, ufoludek

SJP.pl

# ufifrać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubrudzić

czasownik zwrotny dokonany ufifrać się

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubrudzić się

Wiktionary

# ufijczyk

mieszkaniec Ufy (miasta w Rosji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ufy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ufa ż.

:: fż. ufijka ż.

przym. ufijski

Wiktionary

# ufijka

mieszkanka Ufy (miasta w Rosji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ufy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ufa ż.

:: fm. ufijczyk mos.

przym. ufijski

Wiktionary

# ufijski

związany z Ufą (miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ufą, dotyczący Ufy (miasta lub rzeki)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ufa ż., ufijczyk mos., ufijka ż.

Wiktionary

# ufita

przybyły na Ziemię w ufo wysłannik cywilizacji pozaziemskiej; ufoludek, ufonauta (rzadko)

SJP.pl

# ufnal

gwóźdź służący do przybijania podków koniom; hufnal, podkowiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. gwóźdź

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈufnal, AS: ufnal

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bratnal, bretnal, szynal

Wiktionary

# ufnalski

nazwisko

SJP.pl

# ufniarz

nazwisko

SJP.pl

# ufnie

przysłówek

(1.1) w ufny sposób

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaufanie n., ufność ż.

czas. ufać ndk.

przym. ufny

Wiktionary

# ufniej

stopień wyższy od przysłówka: ufnie

SJP.pl

# ufniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ufny; bardziej ufny

SJP.pl

# ufność

skłonność do obdarzania zaufaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do obdarzania zaufaniem

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pokładałem ufność w mojej ciotce, ale ostatecznie zawiodłem się na niej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈufnɔɕt͡ɕ, AS: ufność

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufanie n., zaufanie n., zaufany mos.

czas. ufać ndk., zaufać dk.

przym. ufny, zaufany

przysł. ufnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiara, zaufanie, zawierzenie

Wiktionary

# ufny

1. ufający, pewny czegoś, będący dobrej myśli;
2. wyrażający zaufanie (np. ufne oczy)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający lub wyrażający zaufanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Które zwierzę potrafi być tak ufne człowiekowi jak nie pies.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈufnɨ, AS: ufny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufność ż., zaufanie n., zaufany mos.

czas. zaufać, ufać ndk.

przysł. ufnie

przym. zaufany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ufający, naiwny, łatwowierny

Wiktionary

# ufo

1. pojazd z obcej planety; UFO, NOL, latający talerz;
2. potocznie: ktoś, nieprzystający zachowaniem do ogólnie przyjętych wzorców; dziwak, ekscentryk;
3. środowiskowo: pochodna amfetaminy, mocniejsza wersja ekstazy

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = ang. unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W podlubelskiej wiosce Emilcin stoi jedyny w Polsce pomnik UFO.

(1.1) Ten pijany wariat znowu twierdzi, że widział UFO.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈufɔ, AS: ufo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufo n., ufok m., ufolog m., ufolożka ż., ufologia ż., ufologiczność ż., ufoludek m.

przym. ufologiczny

przysł. ufologicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) NOL

Wiktionary

# ufok

potocznie: istota z obcej planety, przestawiana zwykle jako mały, zielony stwór o dużej głowie; ufiak, ufita, ufonauta, ufoludek

SJP.pl

# ufolog

specjalista w zakresie ufologii

SJP.pl

# ufologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

Wiktionary

Ufologia – zajęcie polegające na badaniu szeroko rozumianego zjawiska UFO, jak też oddziaływań tych obiektów na materię nieożywioną oraz rośliny, zwierzęta i ludzi. Ufologia stawia hipotezę istnienia istot pozaziemskich, których technologia umożliwia bezpośrednie badanie Ziemi, zajmuje się również gromadzeniem danych odnośnie do tych istot, artefaktów przez nie pozostawionych oraz obserwacji, zdjęć, filmów obiektów, ich oddziaływania lub zachowania, którego wytłumaczenie wydaje się niemożliwe w oparciu o współczesną technikę wojskową lub cywilną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po pierwszych seansach „Bliskich spotkań trzeciego stopnia” Spielberga recenzenci pisali nie tylko o nowym impulsie dla ufologii, ale też o rzekomych bliskich spotkaniach reżysera z New Age.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufolog m., ufolożka ż.

przym. ufologiczny

skr. UFO

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) pseudonauka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ufolog m., ufolożka ż.

przym. ufologiczny

skr. UFO

frazeologia.

etymologia.

internacjonalizm (por. etymn|ang|ufology., etymn|franc|ufologie.), od etymn|pol|UFO|-logia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ufology

* baskijski: (1.1) ufologia

* białoruski: (1.1) уфало́гія ż.

* francuski: (1.1) ufologie ż.

* hiszpański: (1.1) ufología ż.

* kataloński: (1.1) ufologia ż.

* niemiecki: (1.1) Ufologie ż.

* portugalski: (1.1) ovniologia ż., ufologia ż.

* rosyjski: (1.1) уфоло́гия ż.

* słowacki: (1.1) ufológia ż.

* ukraiński: (1.1) уфоло́гія ż.

* włoski: (1.1) ufologia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ufologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ufologią, dotyczący ufologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufologia ż., ufolog mos.

skr. UFO

Wiktionary

# ufolożka

→ ufolog

SJP.pl

#### Patrz:

ufolog

# ufoludek

potocznie: istota z obcej planety, przestawiana zwykle jako mały, zielony stwór o dużej głowie; ufita, ufonauta, ufok, ufiak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) sf. rzekomy przybysz z kosmosu

Wiktionary

Kosmita, obcy – hipotetyczny przedstawiciel inteligentnej formy życia pozaziemskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. UFO n., ufok m.

skr. UFO

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zielony ludzik, obcy, kosmita, ufok, istota pozaziemska

Wiktionary

# ufonauta

rzadko: przybyły na Ziemię w ufo wysłannik cywilizacji pozaziemskiej; ufoludek, ufita

SJP.pl

# uformować

1. nadać kształt, formę; ukształtować;
2. utworzyć, uszeregować, sformułować, zorganizować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. formować)

(1.1) nadać formę

(1.2) wyrobić w kimś lub czymś określone przymioty lub postawy

(1.3) powołać do istnienia

(1.4) ustawić grupę w danym porządku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proszę spojrzeć, jak pięknie uformowaliśmy z masy solnej postaci ze znanych bajek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌufɔrˈmɔvat͡ɕ, AS: uformovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uformowanie

przym. foremkowy, foremny, formacyjny, formatywny

czas. formować

Wiktionary

#### Synonimy:

sformować, ukształtować, wykreować, stworzyć, ustanowić, zorganizować

Wiktionary

# uformowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uformować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uformować dk.

przym. foremkowy, formacyjny, formatywny

Wiktionary

# ufortyfikować

czasownik przechodni dokonany (ndk. fortyfikować)

(1.1) wojsk. wzmocnić fortyfikacjami; zabezpieczyć jakieś miejsce poprzez budowę umocnień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Japończycy ufortyfikowali wzgórze, budując schrony i stanowiska ogniowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ufortyfikowanie n.

przym. nieufortyfikowany

ims. ufortyfikowany

Wiktionary

# ufortyfikowany

imiesłów przymiotnikowy bierny

(1.1) przystosowany do zadań obronnych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gród został ufortyfikowany, otoczony solidną palisadą, wałem i fosą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌufɔrtɨfʲikɔˈvãnɨ, AS: ufortyfʹikovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fortyfikacja ż., fortyfikator m., ufortyfikowanie n., fortyfikowanie n.

czas. fortyfikować, ufortyfikować, ufortyfikować się

przym. fortyfikacyjny, nieufortyfikowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) warowny

Wiktionary

# ufraczony

dawniej: ubrany we frak; ufrakowany, wyfraczony, wyfrakowany

SJP.pl

# ufrakowany

dawniej: ubrany we frak; ufraczony, wyfraczony, wyfrakowany

SJP.pl

# ufryzować

przestarzale: ułożyć włosy w loki, zrobić fryzurę; utrefić

SJP.pl

# ufundować

czasownik przechodni dokonany (ndk. fundować)

(1.1) przyczynić się własnym kosztem do zrealizowania czegoś dla korzyści innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fundatorka ż., fundator mos., fundacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sfinansować

Wiktionary

# ug

[czytaj: u-GIE] skrót od:
1. Uniwersytet Gdański;
2. Urząd Gminny;
3. Urząd Gminy

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Urząd Gminy

(1.2) = Uniwersytet Gdański;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) UG zmienił godziny urzędowania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈɟɛ, AS: u‿ǵe

Wiktionary

# ugadać

1. dogadać się; dojść do porozumienia w sprawie; skłonić do czegoś namową;
2. omówić; ustalić;
3. ugadać się - zmęczyć się mówieniem

SJP.pl

# ugadniać

dawniej: czynić godnym, przywracać do godności; uszlachetniać, rehabilitować

SJP.pl

# ugaić

dawniej: umaić - przybrać roślinami, ozdobić zielonymi kwiatami, liśćmi

SJP.pl

# ugaj

dawniej: zbiórka suchych gałęzi w lesie właściciela (w pewne dni tygodnia za roczną opłatą)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. zbiórka suchych gałęzi w lesie właściciela odbywająca się w określone dni tygodnia, po uiszczeniu opłaty

(1.2) hist. dzień, w którym można było zbierać gałęzie w lesie właściciela

Wiktionary

# ugajać

dawniej: przybierać roślinami, ozdabiać zielonymi kwiatami, liśćmi; umajać

SJP.pl

# ugali

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. gęsta papka z mąki kukurydzianej na wodzie lub uformowane z niej kluski; specjalność kuchni afrykańskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pomimo niewielkiej wartości odżywczej, ugali jędzą wszyscy i bardzo często stanowi ono ich jedyny posiłek w ciągu dnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈɡalʲi, AS: ugalʹi

Wiktionary

# uganda

państwo w Afryce ze stolicą w Kampali; Republika Ugandy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Wiktionary

Uganda – państwo położone we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 241 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Nazwa kraju pochodzi od plemienia Buganda, zajmującego regiony na jego południu. Tam też znajduje się stolica Ugandy, Kampala. Kraj jest słabo rozwinięty, ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą. Nie ma dostępu do morza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rzeki w Ugandzie należą głównie do dorzecza Nilu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈɡãnda, AS: ugãnda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugandyjczyk m., Ugandyjka ż.

przym. ugandyjski, antyugandyjski, prougandyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Afryka

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Ugandyjczyk m., Ugandyjka ż.

przym. ugandyjski, antyugandyjski, prougandyjski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Kraje Afryki

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) Oeganda, Uganda

* albański: (1.1) Uganda ż.

* amharski: (1.1) ኡጋንዳ

* angielski: (1.1) Uganda

* arabski: (1.1) أوغندا

* aragoński: (1.1) Uganda ż.

* arumuński: (1.1) Uganda ż.

* asturyjski: (1.1) Uganda ż.

* bambara: (1.1) Uganda

* baskijski: (1.1) Uganda

* białoruski: (1.1) Уганда ż.

* bośniacki: (1.1) Uganda ż.

* bułgarski: (1.1) Уганда ż.

* chorwacki: (1.1) Uganda ż.

* czeski: (1.1) Uganda ż.

* dolnołużycki: (1.1) Uganda ż.

* dolnoniemiecki: (1.1) Uganda n.

* duński: (1.1) Uganda n.

* esperanto: (1.1) Ugando

* estoński: (1.1) Uganda

* farerski: (1.1) Uganda n.

* fiński: (1.1) Uganda

* francuski: (1.1) Ouganda

* fryzyjski: (1.1) Uganda

* fryzyjski saterlandzki: (1.1) Uganda

* gagauski: (1.1) Uganda

* galicyjski: (1.1) Uganda ż.

* górnołużycki: (1.1) Uganda ż.

* hausa: (1.1) Uganda

* hiszpański: (1.1) Uganda ż.

* indonezyjski: (1.1) Uganda

* interlingua: (1.1) Uganda

* irlandzki: (1.1) Uganda m., Poblacht Uganda ż.

* jawajski: (1.1) Uganda

* jèrriais: (1.1) Uganda ż.

* karakałpacki: (1.1) Uganda

* kataloński: (1.1) Uganda ż.

* kikuju: (1.1) Uganda

* koreański: (1.1) 우간다

* krymskotatarski: (1.1) Uganda

* kweński: (1.1) Uganda

* ladyński: (1.1) Uganda ż.

* lingala: (1.1) Uganda

* litewski: (1.1) Uganda ż.

* luksemburski: (1.1) Uganda n.

* luo: (1.1) Uganda

* łaciński: (1.1) Uganda ż., Ugandia ż.

* łatgalski: (1.1) Uganda ż.

* łotewski: (1.1) Uganda ż.

* malajski: (1.1) Uganda

* maltański: (1.1) Uganda ż.

* nahuatl: (1.1) Uganda

* niderlandzki: (1.1) Oeganda n., Uganda n.

* niemiecki: (1.1) Uganda n.

* normandzki: (1.1) Uganda ż.

* norweski (bokmål): (1.1) Uganda n.

* norweski (nynorsk): (1.1) Uganda n.

* norweski (riksmål): (1.1) Uganda n.

* novial: (1.1) Uganda

* portugalski: (1.1) Uganda ż.

* północnolapoński: (1.1) Uganda

* romansz: (1.1) Uganda ż.

* romski: (1.1) Uganda

* rosyjski: (1.1) Уга́нда ż.

* rumuński: (1.1) Uganda ż.

* sardyński: (1.1) Uganda ż.

* slovio: (1.1) Uganda / Уганда

* słowacki: (1.1) Uganda ż.

* słoweński: (1.1) Uganda ż.

* suahili: (1.1) Uganda

* sycylijski: (1.1) Uganda ż.

* szkocki gaelicki: (1.1) Uganda

* szwedzki: (1.1) Uganda n.

* tagalski: (1.1) Uganda

* tetum: (1.1) Uganda

* turecki: (1.1) Uganda

* turkmeński: (1.1) Uganda

* uzbecki: (1.1) Uganda

* võro: (1.1) Uganda

* walijski: (1.1) Uganda

* węgierski: (1.1) Uganda

* włoski: (1.1) Uganda ż.

* zazaki: (1.1) Uganda

* żmudzki: (1.1) Uganda ż.

źródła.

== Uganda (język afrykanerski.) ==

thumb|Uganda (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. Uganda

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) war. Oeganda

Wiktionary

# ugandyjczyk

obywatel Ugandy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Ugandy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡãnˈdɨjt͡ʃɨk, AS: ugãndyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uganda ż.

:: fż. Ugandyjka

przym. ugandyjski

Wiktionary

# ugandyjka

obywatelka Ugandy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Ugandy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡãnˈdɨjka, AS: ugãndyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uganda ż.

:: fm. Ugandyjczyk

przym. ugandyjski

Wiktionary

# ugandyjski

związany z Ugandą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Uganda

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chartum wspiera ugandyjskich rebeliantów, bo - jak twierdzi - Uganda pomaga sudańskim separatystom z Ludowej Armii Wyzwolenia Sudanu SPLA.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡãnˈdɨjsʲci, AS: ugãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uganda ż., Ugandyjczyk m., Ugandyjka ż.

Wiktionary

# ugandyt

1. minerał krystalizujący w układzie rombowym, odkryty w Ugandzie; bizmutotantalit;
2. skała magmowa wylewna zaliczana do foidytów

SJP.pl

# uganiać

uganiać się - potocznie:
1. dążyć do zdobycia czegoś;
2. poruszać się szybko, biegać w różnych kierunkach;
3. poruszać się szybko, biegać w różnych kierunkach w celu złapania kogoś, czegoś

SJP.pl

# uganianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uganiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uganiać ndk.

Wiktionary

# ugarit

starożytne miasto-państwo w północno-zachodniej Syrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) staroż. geogr. starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Wiktionary

Ugarit (Ugaryt) – starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, na terenie antycznego Kanaanu, leżące na wybrzeżu Morza Śródziemnego, obecnie w Syrii. Odkryte w 1929 roku przez francuską ekspedycję archeologiczną prowadzoną przez Claude’a Schaeffera na terenie tell Ras Szamra (miejsce wykopalisk), na północnych przedmieściach Latakii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Ugarit odnaleziono przeszło 20000 tabliczek z tekstami sumeryjskimi, egipskimi, akadyjskimi, huryckimi, hetyckimi i ugaryckimi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugaryt m., ugarycki mrz.

przym. ugarycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ugaryt

Wiktionary

# ugarycki

1. przymiotnik od: Ugarit (starożytne miasto w Syrii);
2. język ugarycki - starożytny język używany w państwie mającym stolicę w Ugarit;
3. pismo ugaryckie - najstarsze pismo alfabetyczne, używane w Ugarit

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ugarycki;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Ugarit odnaleziono przeszło 20000 tabliczek z tekstami sumeryjskimi, egipskimi, akadyjskimi, huryckimi, hetyckimi i ugaryckimi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugarit mrz., Ugaryt mrz.

Wiktionary

# ugasać

dawniej:
1. przestawać się palić, świecić, płonąć; dogasać, gasnąć, dopalać się;
2. przenośnie: kończyć się

SJP.pl

# ugasić

spowodować, aby coś przestało się palić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ugaszać, gasić)

(1.1) spowodować koniec procesu palenia się czegoś

(1.2) doprowadzić do zakończenia palącej potrzeby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugaszenie n.

czas. ugaszać ndk.

Wiktionary

# ugasnąć

dawniej:
1. przestać się palić, świecić, płonąć; dogasnąć, zgasnąć, dopalić się;
2. przenośnie: skończyć się

SJP.pl

# ugaszać

powodować, aby coś przestawało się palić

SJP.pl

# ugaszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ugaszczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gościnny mos., gość m., gościna ż., gościnność ż., gościniec m., goszczenie n., ugoszczenie n.

czas. ugaszczać ndk., gościć ndk., ugościć dk.

przym. gościnny

przysł. gościnnie

Wiktionary

# ugasły

dawniej:
1. przestać się palić, świecić, płonąć; dogasnąć, zgasnąć, dopalić się;
2. przenośnie: skończyć się

SJP.pl

# ugałęziać

rzadko o drzewie lub krzewie: okrywać się gałęziami

SJP.pl

# ugałęzić

rzadko o drzewie lub krzewie: okryć się gałęziami

SJP.pl

# ugałęzienie

rzadko o drzewie lub krzewie: okryć się gałęziami

SJP.pl

# ugałęziony

taki, który ma gałęzie

SJP.pl

# ugg

buty UGG - ocieplane buty z owczej skóry, podobne do kaloszy; uggi

SJP.pl

Wikipedia

# uggi

potocznie: ocieplane buty z owczej skóry, podobne do kaloszy; buty UGG

SJP.pl

# ugiąć

1. gnąc, pochylić;
2. ugiąć się - zostać ugiętym; pochylić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. uginać)

(1.1) dokonany od|uginać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uginanie n., ugięcie n., odgiętka ż.

czas. uginać ndk.

przym. giętki

Wiktionary

# ugięcie

1. gnąc, pochylić;
2. ugiąć się - zostać ugiętym; pochylić się

SJP.pl

# ugier

1. naturalny pigment o zabarwieniu od jasnożółtego do brunatnego, używany do wyrobu farb i lakierów;
2. farba tego koloru

SJP.pl

Ochra (stgr. ὤχρα ōchra, z ὠχρός ōchrós – „żółty, blady”) – rodzaj pelitycznej zwietrzeliny skał i iłów bogatych w związki żelaza, wykorzystywany jako naturalny, nieorganiczny pigment o barwie od żółtej do brązowej.

Wikipedia

# ugięty

1. gnąc, pochylić;
2. ugiąć się - zostać ugiętym; pochylić się

SJP.pl

# ugija

waluta Mauretanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) monet. waluta Mauretanii;

Wiktionary

Ugija (fr. Ouguiya) – jednostka walutowa Mauretanii od 1973 roku. 1 ugija = 5 chum.

W obiegu znajdują się:

- monety o nominałach 1/5, 1, 5, 10, 20 ugija.
- banknoty o nominałach 50, 100,200, 500, 1000 ugija.

Ugija jest walutą niewymienialną poza Mauretanią, a jej wywóz z kraju jest prawnie zabroniony.

1 stycznia 2018 roku Mauretania przeprowadziła denominację swojej waluty. W przeliczeniu 500 ugija poprzedniej serii odpowiada 50 ugija nowej serii.

Wikipedia

# uginać

1. zakrzywiać; wyginać;
2. uginać się - obniżać się pod naciskiem; poddawać się przeciwnościom

SJP.pl

# uglądać

czasownik przechodni

(1.1) daw. wypatrywać, obserwować, spostrzegać, dopatrywać się czegoś

(1.2) gwara. doglądać, pilnować, strzec

(1.3) gwara. wyglądać, wypatrywać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Oj, uglądała ja twego pisania, uglądała, jak ta kania dżdżu ugląda!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uɡˈlɔ̃ndat͡ɕ, AS: uglõndać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uglądanie n.

Wiktionary

# uglądanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uglądać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uglądać ndk.

Wiktionary

# ugli

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. owoc krzewu będącego krzyżówką grejpfruta pomelo, pomarańczy i mandarynki

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) owoc cytrusowy, cytrus

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ugli, ugli fruit, uglifruit, Jamaican tangelo

* francuski: (1.1) ugli m.

* niemiecki: (1.1) Ugli ż.

źródła.

== ugli (język angielski.) ==

thumb|ugli (1.1)

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ugli.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) spoż. ugli

odmiana.

(1.1) lp. ugli; lm. uglis

przykłady.

Wiktionary

# uglicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ugliczem, dotyczący Uglicza

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Jurij Uglicki – książę moskiewski
- Paisjusz Uglicki – prawosławny duchowny
- Wassian Uglicki – prawosławny duchowny

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Uglicz mrz.

Wiktionary

# uglicz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Wiktionary

Uglicz (ros. Углич) – miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad rzeką Wołgą. Znane od 937 roku, pierwsza wzmianka jako o mieście z 1148. Miasto należy do tzw. Złotego Pierścienia Rosji. W 2005 Uglicz liczył około 37 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. uglicki

Wiktionary

# uglik

nazwisko

SJP.pl

# ugniatać

gnieść coś, zgniatać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ugnieść)

(1.1) gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś

(1.2) sprawiać dyskomfort, ból odczuwany jako gniecenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugniatanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubijać, spłaszczać

(1.2) uwierać

Wiktionary

# ugniatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ugniatać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ugniatać ndk.

Wiktionary

# ugnoić

1. użyźnić ziemię gnojem;
2. ubrudzić się gnojem, zbrukać się (zwłaszcza czymś cuchnącym)

SJP.pl

# ugoda

kompromis

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) porozumienie, które kończy spór;

Wiktionary

Ugoda – umowne rozwiązanie konfliktu stron w procesie sądowym. W hierarchii ma to samo miejsce, co akt administracyjny. Ugoda staje się wykonalna z dniem, w którym postanowienie o jej zatwierdzeniu stało się ostateczne. Wykonalność ugody zostaje potwierdzona przez organ, przed którym zawarto ugodę, na egzemplarzu ugody.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: uˈɡɔda, AS: ugoda

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ugodowy

rzecz. ugodowość, ugodowiec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojednanie, kompromis, porozumienie, zgoda, pakt, pokój

Wiktionary

# ugodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ugodny

SJP.pl

# ugodny

dawniej:
1. dotyczący ugodowy; ugodowy;
2. dogodny, przydatny, potrzebny

SJP.pl

# ugodowiec

zwolennik polityki ugodowej; członek stronnictwa ugodowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba skłonna do pojednania, do zawierania porozumień, do łatwego kończenia sporów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡɔˈdɔvʲjɛt͡s, AS: ugodovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ugodowy

rzecz. ugoda, ugodowość

Wiktionary

# ugodowo

przysłówek

(1.1) w sposób ugodowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugodowość ż.

przym. ugodowy

Wiktionary

# ugodowość

postawa charakteryzująca się gotowością do zawarcia ugody; oportunizm, kompromisowość, uległość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do pojednania, do zawierania porozumień, do łatwego kończenia sporów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡɔˈdɔvɔɕt͡ɕ, AS: ugodovość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugoda ż., ugodowiec m.

przym. ugodowy

przysł. ugodowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojednawczość, kompromisowość, koncyliacyjność, giętkość, elastyczność

Wiktionary

# ugodowy

przymiotnik od: ugoda

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) skłonny do pojednania, do zawierania porozumień, do łatwego kończenia sporów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡɔˈdɔvɨ, AS: ugodovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugoda, ugodowość, ugodowiec

przysł. ugodowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pojednawczy, kompromisowy

Wiktionary

# ugonić

dawniej:
1. uchwycić, dopaść, dopędzić;
2. złowić, upolować

SJP.pl

# ugór

ziemia nieuprawiana przez dłuższy czas; odłóg

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. pole nieuprawiane przez pewien czas;

Wiktionary

Ugór – pole wyłączone z rolniczego użytkowania na okres 1–2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna (ugór czarny), chemiczna (ugór herbicydowy) lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż (ugór zielony). Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Niekiedy ugór stosuje się również jako metodę zwalczania chwastów na bardzo zachwaszczonych polach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rzeki zamienia On w pustynię, / oazy na ziemię spragnioną, / ziemię żyzną na słony ugór / skutkiem niegodziwości jej mieszkańców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuɡur, AS: ugur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugorowanie n.

czas. ugorować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odłóg

Wiktionary

# ugorek

zdrobnienie od: ugór

SJP.pl

Ugorek – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy III Prądnik Czerwony, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Wikipedia

# ugorować

1. o ziemi: leżeć odłogiem, ugorem;
2. dawniej: pozostawiać pole nieuprawnym; pozostawiać jako ugór

SJP.pl

# ugorówka

ugorówka złotnica, ugorówka przelotnica - gatunki motyla z rodziny przelotnicowatych

SJP.pl

# ugorowy

przymiotnik od: ugór

SJP.pl

# ugorzysko

zgrubienie od: ugór

SJP.pl

# ugościć

czasownik przechodni dokonany (ndk. ugaszczać, gościć)

(1.1) przyjąć kogoś serdecznie jako gościa, zapewniając mu posiłek, opiekę i dobre warunki pobytu

czasownik zwrotny dokonany ugościć się (ndk. ugaszczać się, gościć się)

(2.1) skosztować jedzenia u kogoś

(2.2) ugościć siebie nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wieś słynie z tego, że potrafi ugościć każdego pielgrzyma.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugoszczenie n., ugaszczanie n.

Wiktionary

# ugoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ugoszczy (w Siedleckiem, Słupskiem)

(1.2) dotyczący Ugoszcza (we Włocławskiem)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugoszcz m. / ż., ugoszczanin m., ugoszczanka ż.

Wiktionary

# ugoszczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ugoszczy (w Siedleckiem, Słupskiem)

(1.2) mieszkaniec Ugoszcza (we Włocławskiem)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugoszcz m. / ż.

:: fż. ugoszczanka ż.

przym. ugoski

Wiktionary

# ugoszczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ugoszczy (w Siedleckiem, Słupskiem)

(1.2) mieszkanka Ugoszcza (we Włocławskiem)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugoszcz m. / ż.

:: fm. ugoszczanin m.

przym. ugoski

Wiktionary

# ugotować

czasownik przechodni dokonany (ndk. gotować)

(1.1) dokonany od|gotować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie przeczuwając zasadzki, dziewczyna ugotowała polewkę i podała Amnonowi do łóżka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡɔˈtɔvat͡ɕ, AS: ugotovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. gotowanie n., ugotowanie

czas. gotować

przym. gotowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|uwarzić, uwarzyć.

Wiktionary

# ugotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ugotować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡɔtɔˈvãɲɛ, AS: ugotovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ugotować, gotować

rzecz. gotowanie n.

Wiktionary

# ugra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Wiktionary

Ugra – rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki. Długość 399 km, powierzchnia dorzecza 15 700 km². Obszary położone nad Ugrą zostały uznane za rezerwat biosfery.

Latem 1408 r. nad brzegami Ugry zawarto korzystny dla Litwy pokój pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim a Księstwem Moskiewskim, ustanawiający rzekę granicą stref wpływów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za symboliczny koniec panowania tatarskiego na Rusi przyjmuje się rok 1480, kiedy książę Moskwy Iwan III Srogi odmówił płacenia daniny Tatarom, a chan Złotej Ordy Ahmed nie zdecydował się na zaatakowanie stojących nad Ugrą sił moskiewskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ugryjski

Wiktionary

# ugrabiać

1. wyrównywać grabiami powierzchnię ziemi;
2. zgarniać coś grabiami; zgrabiać

SJP.pl

# ugrabić

wyrównać powierzchnię ziemi za pomocą grabi; zgarnąć siano, zboże; zgrabić

SJP.pl

# ugrać

w różnych grach, sportach: zdobyć jakąś ilość punktów, lew, skalpów itp.; rzadziej: zająć jakieś miejsce w zawodach, zdobyć jakiś tytuł

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) wygrać częściowo, wygrać działkę do podziału przy grze koalicyjnej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugranie n., gra ż., przygrywka ż.

czas. grać, nagrywać

przym. growy, grywalny

Wiktionary

# ugracować

1. inaczej: wygracować;
2. zmieszać gracą wapno

SJP.pl

# ugranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ugrać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ugrać

przym. growy

Wiktionary

# ugrillować

[czytaj: ugrilować] upiec, usmażyć potrawy na metalowym ruszcie, pod którym rozpala się ogień; zgrilować, zgrillować

SJP.pl

# ugrofinista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie języka, kultury i historii krajów ugrofińskojęzycznych (lub przynajmniej jednego z nich)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɔfʲĩˈɲista, AS: ugrofʹĩńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugrofinistyka ż.

:: fż. ugrofinistka ż.

przym. ugrofiński

Wiktionary

# ugrofinistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka w zakresie języka, kultury i historii krajów ugrofińskojęzycznych (lub przynajmniej jednego z nich)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɔfʲĩˈɲistka, AS: ugrofʹĩńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugrofinistyka ż.

:: fm. ugrofinista mos.

przym. ugrofiński

Wiktionary

# ugrofinistyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o języku, kulturze i historii krajów ugrofińskojęzycznych;

Wiktionary

Ugrofinistyka, także: ugrofennistyka, fennougrystyka, finougrystyka – dziedzina nauki obejmująca badanie i opis języków ugrofińskich. W szerszym ujęciu obejmuje także badanie kultur ludów ugrofińskich. W jej obszarze zainteresowań mogą się znaleźć również języki samojedzkie – ugrofinistyka staje się wówczas synonimem uralistyki.

Historycznie ugrofinistyka wyodrębniła się z ałtaistyki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdzie w Polsce wykłada się ugrofinistykę?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɔfʲĩˈɲistɨka, AS: ugrofʹĩńistyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugrofinista mos., ugrofinistka ż.

przym. ugrofiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ugrofennistyka, fennougrystyka, finougrystyka

Wiktionary

# ugrofiński

język ugrofiński - najważniejszy nieindoeuropejski język w Europie, do tej rodziny języków należą głównie: fiński, estoński i węgierski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Ugrofinów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Język fiński należy do ugrofińskiej grupy językowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci, AS: ugrofʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugrofinistyka ż., ugrofinista m., ugrofinistka ż.

Wiktionary

# ugrofińskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się jednym z języków ugrofińskich

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się jednym z języków ugrofińskich

(1.3) spisany, stworzony w jednym z języków ugrofińskich

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɔfʲĩj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ugrofʹĩĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# ugrowy

przymiotnik od: ugier

SJP.pl

# ugruntować

1. utrwalić coś lub kogoś; umocnić, upewnić;
2. ugruntować się - stać się mocnym, pewnym, trwałym

SJP.pl

czasownik

(1.1) utrwalić coś

Wiktionary

# ugruntowywać

1. czynić coś trwałym, mocnym, niezmiennym; umacniać, utwierdzać, utrwalać, gruntować;
2. ugruntowywać się - stawać się trwałym, mocnym, niezmiennym; umacniać się, utwierdzać się, utrwalać się, gruntować się

SJP.pl

# ugrupowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) grupa ludzi o podobnych przekonaniach i/lub ze wspólnym celem

Wiktionary

Ugrupowanie wojsk – celowe i zgodne z zamiarem przewidywanej lub prowadzonej walki, bitwy i operacji rozmieszczenie pododdziałów, oddziałów i związków taktycznych w ustalonych odstępach i odległościach, frontem w określonym kierunku, zapewniające optymalne wykorzystanie możliwości taktyczno - operacyjnych i bojowych oraz współdziałanie rodzajów wojsk i sił zbrojnych dla osiągnięcia zamierzonych celów i wykonania zadań przy minimalnych stratach własnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za tym nowo powstałym prawicowym ugrupowaniem poszły dziesiątki tysięcy obywateli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrupɔˈvãɲɛ, AS: ugrupovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grupowy m., grupa ż.

czas. ugrupować dk., grupować ndk.

przym. grupowy

przysł. grupowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) blok, obóz, organizacja, stronnictwo, partia

Wiktionary

# ugryjski

przymiotnik od: Ugra (rzeka w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ugrą, dotyczący Ugry (rzeki w Rosji)

(1.2) jęz. związany z językami ugryjskimi: chantyjskim, wogulskim i węgierskim

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ugra ż.

Wiktionary

# ugrywać

zdobywać daną liczbę punktów w jakiejś grze

SJP.pl

# ugryźć

zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

(1.2) użądlić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chomik ugryzł mnie w palec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuɡrɨɕt͡ɕ, AS: ugryść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ugryzienie n., gryzoń nmos./m.

czas. gryźć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukąsić; gw-pl|Górny Śląsk|bajsnyć, bajsnóńć, użrić.

Wiktionary

# ugryzienie

zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność polegająca na chwyceniu zębami i zaciśnięciu szczęki, zwykle w celu zadania bólu, obrony lub spożycia pokarmu

(1.2) ślad na skórze lub powierzchni po ugryzieniu (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trener całkowicie panował nad psami i nie bał się ugryzień.

(1.1) Babka ostrzegała, że ugryzienie przez złotego kleszcza może prowadzić do paraliżu i ślepoty.

(1.2) Przedramiona miała purpurowe od licznych ukąszeń i ugryzień.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuɡrɨˈʑɛ̇̃ɲɛ, AS: ugryźė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. gryźć, ugryźć dk.

rzecz. ogryzek mrz.

Wiktionary

# ugrzać

przestarzałe: rozgrzać, uczynić ciepłym, zagrzać

SJP.pl

# ugrząźć

1. utkwić w czymś podmokłym, grząskim; ugrzęznąć;
2. znaleźć się w opresji

SJP.pl

# ugrzeczniać

1. czynić kogoś grzecznym, pokornym;
2. czynić coś bardziej uprzejmym, mniej szokującym

SJP.pl

# ugrzecznić

1. uczynić kogoś grzecznym, pokornym;
2. uczynić coś bardziej uprzejmym, mniej szokującym

SJP.pl

# ugrzeczniony

1. uczynić kogoś grzecznym, pokornym;
2. uczynić coś bardziej uprzejmym, mniej szokującym

SJP.pl

# ugrzęziony

taki, który gdzieś ugrzązł; ugrzęźnięty, ugrzęzły

SJP.pl

# ugrzęznąć

1. utkwić w czymś podmokłym, grząskim; ugrząźć;
2. znaleźć się w opresji

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. grzęznąć)

(1.1) nie móc się dalej poruszać

(1.2) przen. przymusowo przedłużyć swój pobyt

(1.3) przen. być zablokowanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przerażony ugrzązł na środku mokradła.

(1.2) Piłka ugrzęzła w koszu i nie chciała spaść.

(1.3) Projekt ugrzęznął w gmatwaninie jurysdykcyjnej w łonie instytutu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. grzęźnięcie n., ugrzęźnięcie n., grzęzawisko n.

czas. grzęznąć ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ugrząźć

(1.2) war. ugrząźć

(1.3) war. ugrząźć

Wiktionary

# ugrzęźnięty

taki, który ugrzęznął; ugrzęzły, ugrzęziony

SJP.pl

# ugrzęzły

taki, który ugrzązł; ugrzęźnięty

SJP.pl

# ugw

skrótowiec

(1.1) = ekon. Unia Gospodarcza i Walutowa;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Głównym przedsięwzięciem UGW jest utworzenie wspólnej waluty europejskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ɟɛ‿ˈvu, AS: u‿ǵe‿vu

Wiktionary

# uha

1. okrzyk mający wyrażać radość, spontaniczny entuzjazm
2. głośne westchnienie wyrażające uczucie ulgi po wysiłku

SJP.pl

# uhaftować

potocznie: samodzielnie wykonać haft lub rzecz z dzianiny; wyhaftować

SJP.pl

# uhandlować

zarobić na handlu

SJP.pl

# uharować

potocznie: uharować się - zmęczyć się ciężką pracą; naharować się, zharować się, spracować się, napracować się

SJP.pl

# uharowany

zharowany, zaharowany; potocznie:
1. przemęczony ciężką pracą;
2. niemający wolnej chwili z powodu nadmiaru pracy

SJP.pl

# uherczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uherzec

(1.2) mieszkaniec Uherzec Mineralnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uherce nmos.

:: fż. uherczanka ż.

przym. uherecki

Wiktionary

# uherczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uherzec

(1.2) mieszkanka Uherzec Mineralnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uherce nmos.

:: fm. uherczanin m.

przym. uherecki

Wiktionary

# uherczański

przymiotnik od: Uherce Mineralne

SJP.pl

# uherecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uherzec

(1.2) dotyczący Uherzec Mineralnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uherce nmos., uherczanin m., uherczanka ż.

Wiktionary

# uherski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uhra

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. węgierski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uher m., uhranin m., uhranka ż.

Wiktionary

# uhistoryczniać

czynić historycznym, włączać do historii

SJP.pl

# uhistorycznić

uczynić historycznym, włączyć do historii

SJP.pl

# uhla

ptak wodny z rodziny kaczkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Melanitta fusca|ref=tak., duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych;

Wiktionary

Uhla (zwyczajna) (Melanitta fusca) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Eurazję. Narażony na wyginięcie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈuxla, AS: uχla

Wiktionary

# uhlig

nazwisko

SJP.pl

- Helmut Uhlig (1922-1997) – niemiecki orientalista
- Viktor Uhlig (1857-1911) – austriacki paleontolog i geolog

Wikipedia

# uhm

potocznie: wykrzyknik wyrażający odpowiedź twierdzącą na postawione pytanie; tak, no, mhm

SJP.pl

# uhnin

wieś w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim

SJP.pl

Uhnin – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Dębowa Kłoda.

Wieś królewska w starostwie parczewskim województwa lubelskiego w 1786 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Dębowa Kłoda. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 600 mieszkańców.

Wikipedia

# uhniński

→ Uhnin

SJP.pl

#### Patrz:

Uhnin

# uhodować

1. hodując, osiągnąć zamierzony efekt mimo trudności;
2. spowodować wzrost, rozwój czegoś dzięki długotrwałym działaniom, np. uhodować brzuszek

SJP.pl

# uhonorować

czasownik przechodni dokonany (ndk. honorować)

(1.1) uczcić kogoś, okazać szacunek

(1.2) uznać za należyte

czasownik zwrotny dokonany uhonorować się (ndk. honorować się)

(2.1) książk. nagrodzić siebie samego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W 2015 został uhonorowany tytułem Zasłużony dla NSZZ „Solidarność”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uhonorowanie n., honorowanie n.

czas. honorować ndk.

przym. honorowy

Wiktionary

# uhonorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uhonorować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. honorować, uhonorować dk.

rzecz. honorowanie n.

przym. honorowy

Wiktionary

# uhowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uhowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uhowo n.

:: fż. uhowianka ż.

przym. uhowski

Wiktionary

# uhowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uhowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uhowo n.

:: fm. uhowianin m.

przym. uhowski

Wiktionary

# uhowo

wieś w województwie podlaskim, w powiecie białostockim

SJP.pl

Uhowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Łapy. Leży na północno-wschodnim brzegu Narwi.

Wieś duchowna, własność probostwa suraskiego, położona była w 1575 roku w powiecie suraskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wikipedia

# uhowski

→ Uhowo

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uhowa

Wiktionary

#### Patrz:

Uhowo

#### Powiązane:

rzecz. Uhowo n., uhowianin m., uhowianka ż.

Wiktionary

# uhranin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uhra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uher m.

:: fż. uhranka ż.

przym. uherski

Wiktionary

# uhranka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uhra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uher m.

:: fm. uhranin m.

przym. uherski

Wiktionary

# uhruski

owca uhruska - odmiana polskiej owcy nizinnej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uhruska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uhrusk m., uhruszczanin m., uhruszczanka ż.

Wiktionary

# uhruszczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uhruska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uhrusk m.

:: fż. uhruszczanka ż.

przym. uhruski

Wiktionary

# uhruszczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uhruska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uhrusk m.

:: fm. uhruszczanin m.

przym. uhruski

Wiktionary

# uht

skrót od: ultra-high temperature processing - proces sterylizacji produktów żywnościowych

SJP.pl

# uhu

wyraz naśladujący odgłos wydawany przez sowę

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wyraz dźwiękonaśladowczy naśladujący głos puchacza

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== uhu (język keczua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kaszel

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== uhu (język keczua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kaszel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== uhu (język keczua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) kaszel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# uhuru

z suahili: wolność

SJP.pl

- inna nazwa satelity Explorer 42
- Uhuru (szczyt) – szczyt na wulkanie Kibo, wchodzący w skład Kilimandżaro.

Wikipedia

# uintait

naturalnie występujący asfalt zawdzięczający swą nazwę pasmu górskiemu Uinta w amerykańskim stanie Utah

SJP.pl

# uintymniać

czynić intymnym, intymniejszym

SJP.pl

# uintymnić

czasownik

(1.1) uczynić intymnym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujĩnˈtɨ̃mʲɲit͡ɕ, AS: ui ̯ĩntỹmʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uintymnienie n.

Wiktionary

# uintymnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uintymnić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uintymnić

Wiktionary

# uiścić

1. książkowe: zapłacić, uregulować należność za coś;
2. uiścić się - pot. wywiązać się z obowiązku spłacenia należności

SJP.pl

czasownik

(1.1) zapłacić, uregulować należność za coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj na poczcie uiściłem opłaty za prąd i wodę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjiɕt͡ɕit͡ɕ, AS: ui ̯iśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uiszczenie

czas. istnieć, ndk. uiszczać

Wiktionary

# uistiti

małpka z rodziny pazurczatek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Mico|Lesson|ref=tak., południowoamerykańska małpa z rodziny pazurkowcowatych;

Wiktionary

Uistiti (Callithrix) – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny pazurkowcowatych (Callitrichidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Małpy uistiti są stosunkowo pospolite.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujiˈstʲitʲi, AS: ui ̯istʹitʹi

Wiktionary

# uiszczać

regulować płatności, płacić np. uiszczać opłatę

SJP.pl

# uiszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uiścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujiʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ui ̯iščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uiścić, istnieć

Wiktionary

# uj

[czytaj: u-JOT] skrót od: Uniwersytet Jagielloński (założony w roku 1364, najstarszy w Polsce)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = eduk. Uniwersytet Jagielloński;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po roku na AGH przeniosłem się na UJ.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈjɔt, AS: u‿i ̯ot

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== UJ (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = pot. Union Jack → flaga Wielkiej Brytanii

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# uj-otowski

→ UJ (Uniwersytet Jagielloński); ujotowski

SJP.pl

# uja

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wujek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uja przyniós cało tytka amoloków.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ujek., gw-pl|Śląsk Cieszyński|ujec.

Wiktionary

# ująć

wziąć, uchwycić coś ręką, rękami lub narzędziem; dawniej: objąć kogoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ujmować)

(1.1) dokonany od|ujmować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈujɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: ui ̯o̊̃ńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujęcie m., ujmowanie n.

czas. ujmować

Wiktionary

# ujadać

1. szczekać zajadle, natarczywie;
2. potocznie: kłócić się, wymyślać komuś, złośliwie krytykować;
3. zjadać trochę, napoczynać jakąś potrawę

SJP.pl

# ujaić

zaszkodzić komuś, rozprawić się z kimś; usadzić, urządzić

SJP.pl

# ujajać

potocznie: stawiać kogoś w trudnej lub przykrej sytuacji; urządzać, załatwiać

SJP.pl

# ujanowice

Ujanowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Laskowa.

Wieś duchowna, własność klasztoru klarysek w Starym Sączu, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

Wikipedia

# ujanowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujanowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujanowice nmos., ujanowiczanin m., ujanowiczanka ż.

Wiktionary

# ujanowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujanowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujanowice nmos.

:: fż. ujanowiczanka ż.

przym. ujanowicki

Wiktionary

# ujanowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujanowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujanowice nmos.

:: fm. ujanowiczanin m.

przym. ujanowicki

Wiktionary

# ujarać

ujarać się - potocznie: odurzyć się narkotykami, zwłaszcza marihuaną; zjarać się

SJP.pl

# ujarany

potocznie: taki, który odurzył się narkotykami, zwłaszcza marihuaną; zjarany, najarany, upalony, nabakany

SJP.pl

# ujarzmiać

1. podbijać, narzucać jarzmo, swoją wolę, kiełznać;
2. podporządkowywać, opanowywać;
3. obłaskawiać, oswajać (zwierzę)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. ujarzmić)

(1.1) pokonywać kogoś i zdobywać władzę nad kimś

(1.2) pozbawiać niszczycielskiej siły

(1.3) przejmować kontrolę nad czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujarzmianie n., ujarzmienie n., jarzmo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opanowywać, podbijać, zniewalać

(1.2) hamować, opanowywać, poskramiać

(1.3) podporządkowywać, poskramiać

Wiktionary

# ujarzmianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujarzmiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujarzmienie n., jarzmo n., jarzemko n., jarzmiciel m.

czas. ujarzmiać ndk., ujarzmić dk.

przym. jarzmowy, jarzemny

Wiktionary

# ujarzmić

wziąć w jarzmo, niewolę; uciemiężyć; podporządkować sobie, opanować

SJP.pl

# ujarzmienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pokonanie kogoś

(1.2) przejęcie kontroli nad czymś niebezpiecznym

(1.3) skuteczne narzucenie posłuszeństwa zwierzęciu

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. jarzmo n., ujarzmianie n.

czas. ujarzmiać ndk., ujarzmić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opanowanie, zajęcie, zniewolenie

(1.2) opanowanie, zdominowanie

(1.3) wyćwiczenie, wyuczenie, wytresowanie

Wiktionary

# ujaśniać

rozjaśniać;
1. czynić łatwiejszym do zrozumienia;
2. dawniej: czynić jasnym, jaśniejszym

SJP.pl

# ujaśnić

rozjaśnić;
1. uczynić łatwiejszym do zrozumienia;
2. dawniej: uczynić jasnym, jaśniejszym

SJP.pl

# ujawić

dawniej: ujawnić, ukazać, pokazać

SJP.pl

# ujawniać

czasownik niedokonany (dk. ujawnić)

(1.1) podawać do wiadomości

(1.2) pokazywać coś, co dotąd było niejawne

czasownik zwrotny niedokonany ujawniać się (dk. ujawnić się)

(2.1) wychodzić na jaw, stawać się wiadomym

(2.2) stawać się widocznym

(2.3) poznawać prawdę o swojej osobie, o samym sobie

(2.4) urz. zgłosić do odpowiedniego urzędu swoje dotychczasowe członkostwo w zdelegalizowanej organizacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujawnienie n., ujawnianie n.

czas. ujawnić dk.

przym. jawny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) demonstrować, prezentować

(1.2) odtajniać, wyjawiać, zdradzać

Wiktionary

# ujawnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujawniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ujawniać ndk., ujawnić dk.

rzecz. ujawnienie n.

przym. jawny

Wiktionary

# ujawnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. ujawniać)

(1.1) dokonany od|ujawniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjavʲɲit͡ɕ, AS: ui ̯avʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujawnienie n., ujawnianie n.

przym. jawny

czas. ujawniać

Wiktionary

# ujawnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujawnić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujavʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ui ̯avʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ujawnić, ujawniać

rzecz. ujawnianie n.

przym. jawny

Wiktionary

# ujazd

1. miasto w województwie opolskim;
2. miasto w województwie łódzkim;
3. nazwa kilku wsi w Polsce;
4. część miasta Zgorzelec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 14, w tym 12 podstawowych

- Ujazd – miasto w woj. opolskim, w pow. strzeleckim, w gminie Ujazd
- Ujazd – miasto w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Ujazd
- Ujazd – część miasta Zgorzelec
- Ujazd – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. milickim, w gminie Cieszków
- Ujazd – przysiółek w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Kcynia
- Ujazd – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Wartkowice
- Ujazd – wieś w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Trzciana
- Ujazd – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zabierzów
- Ujazd – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Brzyska
- Ujazd – przysiółek wsi Mnichów w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Jędrzejów
- Ujazd – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Iwaniska
- Ujazd – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo
- Ujazd – zniesiona osada w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Grodzisk Wielkopolski
- Ujazd – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Kamieniec
- Ujazd – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈujast, AS: ui ̯ast

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ujazdowski, ujejski

rzecz. ujeździanin mos., ujeździanka ż.

Wiktionary

# ujazdów

1. część Śródmieścia Warszawy;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

- Ujazdów – rejon Śródmieścia Warszawy, znany ze swojego zabytkowego charakteru
- 2 miejscowości w Polsce:
  - Ujazdów – wieś w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Hańsk
  - Ujazdów – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Nielisz

Zobacz też: Ujazdowo, Ujazd

Wikipedia

# ujazdówek

3 miejscowości w Polsce:

- Ujazdówek – część wsi Katarzyn w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Ujazdówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kobiele Wielkie
- Ujazdówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ciechanów

Zobacz też: Ujazdowo

Wikipedia

# ujazdowo

2 miejscowości w Polsce:

- Ujazdowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ciechanów
- Ujazdowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Włoszakowice

Zobacz też:

- Ujazdów,
- Mojesz

Wikipedia

# ujazdowski

1. → Ujazd;
2. → Ujazdów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujazdu

(1.2) dotyczący Ujazdu Górnego

(1.3) dotyczący Ujazdów

Wiktionary

#### Patrz:

Ujazd;
2. → Ujazdów

#### Powiązane:

rzecz. Ujazd m., Ujazdy nmos., ujeździanin m., ujeździanka ż.

przym. ujejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) ujejski

Wiktionary

# ujazdzianin

mieszkaniec Ujazdu; ujaździanin

SJP.pl

# ujazdzianka

mieszkanka Ujazdu; ujaździanka

SJP.pl

# ujazzawiać

[czytaj: udżezawiać] nadawać czemuś cechy jazzu

SJP.pl

# ujazzowić

[czytaj: udżezowić] nadać czemuś cechy jazzu

SJP.pl

# ujdzie

1. idąc, przejść jakiś odcinek drogi;
2. o cieczy, gazie: wydobyć się skądś;
3. nie przynieść przykrych konsekwencji;
4. książk. uciec

SJP.pl

# ujebać

upierdolić; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. ujebać (się):
a) uciąć, urwać (się) itp.;
b) ubrudzić (się);
c) rozprawić się z kimś, zaszkodzić komuś;
d) ugryźć;
2. ujebać się: upić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wulg. pobrudzić

(1.2) wulg. urwać, oderwać

(1.3) wulg. zranić (ugryźć, ukąsić, podrapać itp.)

(1.4) wulg. zaszkodzić komuś

(1.5) wulg. eduk. sprawić, że ktoś nie zdał egzaminu

czasownik zwrotny dokonany ujebać się

(2.1) wulg. pobrudzić się

(2.2) wulg. urwać się

(2.3) wulg. ciężko się napracować

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubrania były ujebane betonem.

(1.2) Ktoś ujebał klamkę od drzwi.

(1.3) Komary mnie ujebały w nos.

(1.5) Ujebała mnie, bo nie odpowiedziałem na trzy z dziesięciu pytań.

(1.5) Poszły na poprawkę. Znowu je ujebał. Chociaż nie powinno go być na poprawce..

(2.2) Śruba ujebała się przy kluczu.

(2.3) Ale się ujebałem, taki był dziś młyn w pracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjɛbat͡ɕ, AS: ui ̯ebać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujebanie n., jebak mzw./mos.

czas. jebać ndk., odjebać dk.

przym. ujebany

Wiktionary

# ujebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujebać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wyjebać, jebać, ujebać dk.

przym. ujebany, jebany, jebnięty

rzecz. jebany mos.

Wiktionary

# ujebany

przymiotnik

(1.1) wulg. pobrudzony

(1.2) wulg. urwany

(1.3) wulg. odurzony narkotykami

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: ujebać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujɛˈbãnɨ, AS: ui ̯ebãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujebanie n.

czas. ujebać dk.

Wiktionary

# ujebywać

upierdalać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. ucinać, urywać itp.;
2. zabrudzać;
3. rozprawiać się z kimś, szkodzić komuś;
4. ujebywać się - upijać się

SJP.pl

# ujec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. (współcz. gw-pl|Śląsk Cieszyński.) brat matki, wuj

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) wuj, wujek, uj; gw-pl|Górny Śląsk|uja.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. por. etymn|czeski|ujec., etymn|słowacki|ujec. < etym|praindoeur|*aw.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

zobtłum|wuj|wujek.

źródła.

== ujec (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) wujek

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈujɛt͡s, AS: ui ̯ec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wuj, wujek, uj; gw-pl|Górny Śląsk|uja.

Wiktionary

# ujechać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|ujeżdżać.

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. poślizgnąć się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjɛxat͡ɕ, AS: ui ̯eχać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. jechać

rzecz. ujechanie n.

Wiktionary

# ujechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujechać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujɛˈxãɲɛ, AS: ui ̯eχãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ujechać

Wiktionary

# ujęcie

1. sposób opracowania tematu w danym dziele, przedstawienie osób lub przedmiotów na obrazie, fotografii itp.;
2. odcinek taśmy filmowej z obrazem filmowanym trwający od startu kamery do momentu jej zatrzymania;
3. scena filmowa stanowiąca pewną całość;
4. urządzenie lub zespół urządzeń do pobierania wody z rzeki, ze zbiornika lub spod ziemi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) złapanie, zatrzymanie, schwytanie

(1.2) miejsce pobierania wody spod ziemi, gazu składowiskowego, ropy itp.

(1.3) fragment filmu nakręcony bez wyłączania kamery

(1.4) sposób przedstawienia czegoś na zdjęciu, obrazie itp.

(1.5) odjęcie, zabranie

(1.6) opis, podsumowanie

Wiktionary

- Ujęcie − termin w kinematografii
- Ujęcie − budowla hydrotechniczna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po ujęciu złodzieja odzyskano skradzione pieniądze.

(1.2) Za tym lasem znajduje się ujęcie wody dla miasta.

(1.3) To ujęcie trzeba będzie nakręcić jeszcze raz, bo słońce zaszło za chmury w połowie, a na następnym świeci ono jasno.

(1.4) W ujęciu ortodoksyjnym dopuszcza się do sakramentu kapłaństwa tylko mężczyzn.

(1.5) Ujęcie kilku okien z projektu fasady podniosłoby jej wytrzymałość.

(1.6) Ta książka jest próbą ujęcia całej historii Europy w jednym tomie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ui ̯ė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujma ż., ujmowanie n.

czas. ująć dk., ujmować ndk.

Wiktionary

# ujednolicenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie jednolitej formy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujednolicanie n., jednolitość ż.

czas. ujednolicić dk.

przym. jednolity

przysł. jednolicie

Wiktionary

# ujednolicić

uczynić jednakowym, ujednolicić, znormalizować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ujednolicać)

(1.1) dokonany od|ujednolicać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. jedynka ż., jednolitość ż., ujednolicenie n.

czas. ujednolicać ndk.

przysł. jednolicie

przym. jednolity

Wiktionary

# ujednoznacznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujednoznaczniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujednoznacznienie n., jednoznaczność ż.

czas. ujednoznaczniać ndk., ujednoznacznić dk.

przym. jednoznaczny

przysł. jednoznacznie

Wiktionary

# ujednoznacznienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujednoznacznić.

(1.2) jęz. uściślenie znaczenia słowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ujednoznacznienie jest istotne w przypadku tak samo brzmiących wyrazów jak piłka i piłka. Nie wiemy, w którym przypadku chodzi nam o małą piłę, a w którym o piłkę do gry.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ui ̯ednoznačʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujednoznacznianie n.

czas. ujednoznaczniać ndk., ujednoznacznić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dezambiguacja, uściślenie

Wiktionary

# ujędrniający

→ ujędrniać

SJP.pl

#### Patrz:

ujędrniać

# ujędrnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujędrniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujędrnienie n.

czas. ujędrniać ndk., ujędrnić dk.

Wiktionary

# ujędrnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. ujędrniać)

(1.1) dokonany od|ujędrniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujędrnianie n., ujędrnianie n., jędrność ż.

czas. ujędrniać ndk.

przym. jędrny

przysł. jędrnie

Wiktionary

# ujejski

→ Ujazd (przestarzale); ujazdowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujazdu

(1.2) dotyczący Ujazdu Górnego

(1.3) dotyczący Ujazdów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujazd m., Ujazdy nmos., ujeździanin m., ujeździanka ż.

przym. ujazdowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) ujazdowski

Wiktionary

# ujek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wujek

(1.2) reg. bukowski (pow.sanocki) wujek

Wiktionary

# ujemnie

przysłówek

(1.1) w sposób ujemny, negatywnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujemność ż.

czas. ujmować ndk.

przym. ujemny

Wiktionary

# ujemność

stopień miary mniejszy od zera; niedodatność

SJP.pl

# ujemny

1. charakteryzujący się wartością niższą od zera;
2. negatywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mat. ekon. mniejszy od zera

(1.2) fiz. chem. charakteryzujący się mniejszą od zera wartością pewnej wielkości

(1.5) wyrażający negatywny sąd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwiastki kwadratowe liczb ujemnych są liczbami urojonymi.

(1.2) Elektrony mają ujemny ładunek elektryczny.

(1.3) Wynik badania cytologicznego jest ujemny, kiedy w próbce nie stwierdzono uszkodzeń i złośliwości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjɛ̃mnɨ, AS: ui ̯ẽmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujemność ż., ujma ż.

czas. ujmować ndk.

przysł. ujemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) negatywny, pot. minusowy

(1.4) negatywny, niekorzystny, niedobry, niepomyślny, szkodliwy, zły

(1.5) negatywny

Wiktionary

# ujeść

zjeść trochę, napocząć jakąś potrawę

SJP.pl

# ujeżdżać

czasownik przechodni niedokonany (dk. ujeździć)

(1.1) oswajać konia z siodłem i jazdą konną

(1.2) często jeździć w celu utwardzenia nawierzchni

(1.3) przen. podporządkowywać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) gw-pl|Poznań. wyjeżdżać, często gdzieś jeździć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brat mój, Kazio, który korzystając z wakacji, całe dnie przesiadywał za domem, w stajniach, w lesie, ze strzelbą na koniu lub na łodzi, w tej chwili właśnie ujeżdżał pod wierzch na podwórzu folwarcznym młode konie ze stadniny. (H. Sienkiewicz: Hania)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: ui ̯ežǯać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujeżdżalnia ż., ujeżdżacz m., ujeżdżanie n., ujeżdżenie n.

czas. przejeżdżać, jechać, ujeździć dk.

Wiktionary

# ujeżdżacz

człowiek ujeżdżający konie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek ujeżdżający konie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Był sławnym ujeżdżaczem dzikich koni.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ujeżdżać

Wiktionary

# ujeżdżaczka

kobieta ujeżdżająca konie

SJP.pl

# ujeżdżalnia

zamknięty teren lub pomieszczenie przeznaczone do nauki jazdy konnej; maneż, kierat

SJP.pl

Ujeżdżalnia (maneż z wł. maneggio, rajtszula z niem. Reitschule) – ogrodzony teren (ujeżdżalnia otwarta) lub pomieszczenie zadaszone (ujeżdżalnia kryta) przeznaczone do nauki jazdy konnej lub trenowania ujeżdżenia czy skoków przez przeszkody. Ujeżdżalnie zazwyczaj pokryte są sypkim piaskiem (podłoże).

Wikipedia

# ujeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujeżdżać.

(1.2) przyzwyczajanie konia do pracy w zaprzęgu lub jazdy wierzchem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌujɛʒˈd͡ʒãɲɛ, AS: ui ̯ežǯãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ujeżdżać ndk.

rzecz. jeżdżenie n., jeźdźczyni ż., jeździec mos.

Wiktionary

# ujeźdźczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujeźdźca

(1.2) mieszkaniec Ujeźdźca Wielkiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujeździec m.

:: fż. ujeźdźczanka ż.

przym. ujeździecki

Wiktionary

# ujeźdźczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujeźdźca

(1.2) mieszkanka Ujeźdźca Wielkiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujeździec m.

:: fm. ujeźdźczanin m.

przym. ujeździecki

Wiktionary

# ujeżdżeniowy

związany z ujeżdżaniem konia

SJP.pl

# ujeździanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujazdu

(1.2) mieszkaniec Ujazdu Górnego

(1.3) mieszkaniec Ujazdów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujazd m., Ujazdy nmos.

:: fż. ujeździanka ż.

przym. ujazdowski, ujejski

Wiktionary

# ujeździanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujazdu

(1.2) mieszkanka Ujazdu Górnego

(1.3) mieszkanka Ujazdów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujazd m., Ujazdy nmos.

:: fm. ujeździanin m.

przym. ujazdowski, ujejski

Wiktionary

# ujeździec

Ujeździec (niem. Geseß) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Paczków.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# ujeździecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujeźdźca

(1.2) dotyczący Ujeźdźca Wielkiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujeździec m., ujeźdźczanin m., ujeźdźczanka ż.

Wiktionary

# ujezeński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujeznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujezna ż., ujeźnianin m., ujeźnianka ż.

przym. ujeźniański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ujeźniański

Wiktionary

# ujeźnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujeznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujezna ż.

:: fż. ujeźnianka ż.

przym. ujezeński, ujeźniański

Wiktionary

# ujeźnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujeznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujezna ż.

:: fm. ujeźnianin m.

przym. ujezeński, ujeźniański

Wiktionary

# ujeźniański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujeznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujezna ż., ujeźnianin m., ujeźnianka ż.

przym. ujezeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ujezeński

Wiktionary

# ujęzykawiać

dawniej: uczyć posługiwania się językiem, uczyć kogoś mówić

SJP.pl

# ujgur

członek ludu zamieszkującego w większości region autonomiczny Sinkiang w Chinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chińczycy zabijają Ujgurów, chrześcijan, wyznawców Falun Gong na przeszczepy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈujɡur, AS: ui ̯gur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujgurski m.

:: fż. Ujgurka ż.

przym. ujgurski

Wiktionary

# ujgurka

członkini ludu zamieszkującego w większości region autonomiczny Sinkiang w Chinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujguria ż., ujgurski m.

:: fm. Ujgur mos.

przym. ujgurski

Wiktionary

# ujgurski

związany z Ujgurami, ludem azjatyckim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ujˈɡursʲci, AS: ui ̯gursʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujgur m., Ujguria ż., Ujgurka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) nowoujgurski

Wiktionary

# ujgurskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem ujgurskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ujgurskim

(1.3) spisany, stworzony w języku ujgurskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ujˈɡurskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ui ̯gurskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# ujgurzy

lud zamieszkujący w większości region autonomiczny Sinkiang w Chinach

SJP.pl

Ujgurzy (ujg. ‏ئۇيغۇر‎; chiń. upr. 维吾尔; chiń. trad. 維吾爾; pinyin Wéiwú’ěr) – grupa etniczna pochodzenia tureckiego, jedna z 55 mniejszości uznanych oficjalnie w Chińskiej Republice Ludowej. Mieszkają głównie w Sinciangu. W 2010 ich liczebność tam wynosiła 10 001 320.

Słowo „Ujgur” pochodzi od starotureckiego słowa „Uyγur”, co dosłownie oznacza „zjednoczeni”.

Wikipedia

# ujk

skrót od: Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

SJP.pl

# ujkowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujkowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujkowice nmos., ujkowiczanin m., ujkowiczanka ż.

Wiktionary

# ujkowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujkowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujkowice nmos.

:: fż. ujkowiczanka ż.

przym. ujkowicki

Wiktionary

# ujkowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujkowic

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujkowice nmos.

:: fm. ujkowiczanin m.

przym. ujkowicki

Wiktionary

# ujma

to, co uchybia czyjejś godności, stanowi plamę na honorze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co kogoś obraża lub poniża

Wiktionary

Miejscowości w Polsce:

- Ujma Duża
- Ujma Mała

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ujemny

rzecz. ujmowanie n., ujęcie n.

czas. ujmować

Wiktionary

# ujmować

czasownik przechodni niedokonany (dk. ująć)

(1.1) chwytać ręką lub narzędziem

(1.2) zatrzymywać osobę postępującą niezgodnie z prawem

(1.3) przedstawiać coś w dany sposób

(1.4) pozyskiwać czyjąś przychylność

(1.5) odbierać coś

(1.6) zamykać w obrębie czego

czasownik zwrotny niedokonany ujmować się (dk. ująć się)

(2.1) brać w obronę

(2.2) chwytać dłońmi swoje ciało w jakimś miejscu

(2.3) chwytać siebie nawzajem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujma ż., ujmowanie n., ujęcie n.

czas. ująć dk.

przym. ujmujący, ujemny

przysł. ujmująco, ujemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brać, chwytać

(1.2) aresztować, chwytać, zatrzymywać

(1.3) formułować, podawać, przedstawiać, wyrażać

(1.4) zdobywać, zjednywać

(1.5) odbierać, odejmować, pozbawiać, zabierać

(1.6) obejmować, ograniczać

(2.1) wstawiać się

(2.2) obejmować się

Wiktionary

# ujmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ujmować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujęcie n., ujma ż.

czas. ujmować ndk., ująć dk.

Wiktionary

# ujmujący

1. budzący sympatię, miły; uprzejmy, urzekający;
2. zjednujący sobie sympatię innych ludzi

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) budzący sympatię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obserwowałem, jaki ujmujący był jego sposób grania.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. ujmująco

czas. ujmować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czarujący, fascynujący, porywający, urzekający

Wiktionary

# ujotowski

→ UJ (Uniwersytet Jagielloński); UJ-otowski

SJP.pl

# ujów

Ujów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Mietków.

Wikipedia

# ujp

skrót od: Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie

SJP.pl

# ujrzanów

Ujrzanów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Siedlce. Ma status sołectwa. Leży 7 km na wschód od Siedlec.

Przez Ujrzanów przebiega trasa międzynarodowa E30 Cork – Omsk idroga powiatowa do Siedlec.

Wikipedia

# ujrzeć

patrząc, spostrzec kogoś, coś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zobaczyć

czasownik zwrotny dokonany ujrzeć się

(2.1) zobaczyć się nawzajem

(2.2) zobaczyć własne odbicie

(2.3) wyobrażać sobie siebie samego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pawełek, ujrzawszy kobietę, gdy przemierzała jezdnię, powiedział uprzejmie: – Dobry wieczór pani!

(1.1) Nadradca pod wpływem ostatnich słów Mocka zarumienił się i sięgnął po pudełko z wiecznym piórem. Otworzył kilkakrotnie wieczko i jego goście ujrzeli wygrawerowaną na nim jakąś dedykację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈujʒɛt͡ɕ, AS: ui ̯žeć

Wiktionary

# ujść

1. idąc, przejść jakiś odcinek drogi;
2. o cieczy, gazie: wydobyć się skądś;
3. nie przynieść przykrych konsekwencji;
4. książk. uciec

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|uchodzić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchodzenie n., ujście n., uchodźca mos.

czas. uchodzić ndk.

przym. ujściowy

Wiktionary

# ujścianin

mieszkaniec Ujścia (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujście n.

:: fż. ujścianka ż.

przym. ujścieński, ujski

Wiktionary

# ujścianka

mieszkanka Ujścia (miasta lub wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujście n.

:: fm. ujścianin m.

przym. ujścieński, ujski

Wiktionary

# ujście

1. miejsce, w którym rzeka lub inny ciek wodny kończy swój bieg, łącząc się z inną rzeką lub wpadając do jeziora, morza, oceanu;
2. otwór, wylot czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

- ujście – miejsce, w którym rzeka lub inny ciek kończy swój bieg
- ujście – otwór w muszli ślimaka
- Ujście – przełęcz w słowackich Tatrach Zachodnich

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈujɕt͡ɕɛ, AS: ui ̯śće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uchodzenie n., ujścianin mos., ujścianka ż., ujście n.

czas. uchodzić

przym. ujścieński, ujski

Wiktionary

# ujścieński

→ Ujście; ujski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujście n., ujścianin m., ujścianka ż.

przym. ujski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ujski

Wiktionary

# ujściowy

przymiotnik od: ujście

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ujściem; będący ujściem, stanowiący ujście

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ujście n., uchodzenie n.

czas. uchodzić ndk., ujść dk.

Wiktionary

# ujski

→ Ujście; ujścieński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujście n., ujścianin m., ujścianka ż.

przym. ujścieński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ujścieński

Wiktionary

# ujsolanin

mieszkaniec Ujsoł (wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ujsół

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujsoły nmos.

:: fż. ujsolanka ż.

przym. ujsolski

Wiktionary

# ujsolanka

mieszkanka Ujsoł (wsi w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ujsół

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ujsoły nmos.

:: fm. ujsolanin m.

przym. ujsolski

Wiktionary

# ujsolski

→ Ujsoły

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ujsół

Wiktionary

#### Patrz:

Ujsoły

#### Powiązane:

rzecz. Ujsoły nmos., ujsolanin m., ujsolanka ż.

Wiktionary

# ujsoły

wieś w Polsce

SJP.pl

Ujsoły – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Ujsoły. Miejscowość jest siedzibą gminy Ujsoły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Wikipedia

# ujuczać

dawniej: obładowywać ciężarami, nakładać juki; objuczać, wywjuczać

SJP.pl

# ujuszać

dawniej: plamić krwią; zakrwawiać

SJP.pl

# ujutno

z rosyjskiego: przytulnie, swojsko, miło

SJP.pl

# uk

skrót z angielskiego: United Kingdom (of Great Britain and Northern Ireland) - Zjednoczone Królestwo (Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej)

SJP.pl

Ѹ, ѹ albo Ꙋ, ꙋ (uk) – litera cyrylicy będąca ligaturą liter О i У. Jest zapożyczeniem greckiego dwuznaku ου. Odpowiadała w języku staro-cerkiewno-słowiańskim głosce [u]. Współcześnie w miejscu tej litery używana jest litera У

Wikipedia

# uk.

skrót od: ukończony

SJP.pl

# ukajali

rzeka w Peru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;

(1.2) geogr. adm. region w Peru ze stolicą w Pucallpa;

Wiktionary

Ukajali (Ucayali, Río Ucayali) – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki. Jej długość wynosi 1950 km (od źródeł Apurimac – ok. 2400 km), a powierzchnia dorzecza – ok. 375 tys. km².

Ukajali wypływa w Andach w postaci 2 rzek źródłowych: Urubamba i Apurímac. W górnym odcinku występują liczne progi i wodospady, a w środkowym i dolnym liczne meandry. Łączy się z Marañón na wysokości Iquitos.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacku, na liście rzek Afryki nie ma Ukajali.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ukajalski

Wiktionary

# ukalegon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. starzec trojański, przyjaciel Priama

(1.2) astr. nazwa planetoidaanetoidy

Wiktionary

# ukambina

trucizna wytwarzana z roślin należących do rodziny toinowatych, podobna w działaniu do strofantyny i naparstnicy (digitalisu)

SJP.pl

# ukamieniować

zabić przez obrzucanie kamieniami; ukamienować, zakamienować

SJP.pl

# ukamienować

zabić przez obrzucanie kamieniami; ukamieniować, zakamienować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. kamienować)

(1.1) zabić kogoś poprzez obrzucenie kamieniami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rzekli do Niego uczniowie: «Rabbi, dopiero co Żydzi usiłowali Cię ukamienować i znów tam idziesz?».

(1.1) 25 kwietnia 2005 r. w Afganistanie 25-letnia Amina została publicznie ukamienowana za cudzołóstwo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ukãmʹi ̯ẽnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukamienowanie n., kamienowanie n., kamieniowanie n., kamień mrz., kamyk mrz., kamieniarz mos.

czas. kamienować ndk.

przym. kamienny, kamienisty

Wiktionary

# ukamienowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukamienować.

(1.2) forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

Wiktionary

Ukamienowanie (lapidacja) – wraz z rozszarpaniem najstarsza forma kary śmierci. Polega na obrzucaniu skazanego kamieniami przez grupę ludzi uczestniczących w egzekucji.

Ukamienowanie wywodzi się z czasów przed wyodrębnieniem ze społeczeństwa instytucji władzy. Grupowy charakter egzekucji chronił biorące w niej udział osoby przed zemstą ze strony krewnych kamienowanego oraz prawdopodobnie przed niesławą wynikającą z udziału w krwawych obowiązkach scedowanych później na kata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Samozwańczy sędziowie skazali ją na ukamienowanie za opuszczenie małżonka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ, AS: ukãmʹi ̯ẽnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kamienowanie n., kamieniowanie n., kamień m.

czas. ukamienować dk., kamienować ndk.

przym. kamienny, kamienisty

Wiktionary

# ukapać

1. rzadko: nalać pewną ilość jakiejś cieczy, lejąc po kropli;
2. o płynach: spaść, ściec w postaci kropli; skapnąć

SJP.pl

# ukapywać

spływać, ściekać kroplami; skapywać

SJP.pl

# ukarać

nałożyć na kogoś karę, sprawić mu dolegliwość w celu odpłaty za zły uczynek i zniechęcenia do podobnego postępowania w przyszłości

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. karać)

(1.1) dokonany od|karać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkarat͡ɕ, AS: ukarać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. karać

rzecz. karniak mzw., karny mrz., ukaranie n., kara

przym. karny

Wiktionary

# ukaranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukarać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukarać, karać

rzecz. kara ż., karniak m., karanie n., karalność ż., karny mrz.

przym. karny, karalny

Wiktionary

# ukarmiać

przestarzale: karmiąc, utuczać

SJP.pl

# ukarmić

przestarzale:
1. karmiąc, utuczyć;
2. karmiąc, zaspokoić czyjś głód;
3. ukarmić się - utuczyć się, upaść się

SJP.pl

# ukartować

w tajemnicy zaplanować coś złego przeciw komuś; uknuć

SJP.pl

# ukartowywać

rzadko: w tajemnicy planować coś złego przeciw komuś; knuć, kartować

SJP.pl

# ukąsić

1. uchwycić zębami; ugryźć; użądlić;
2. urwać zębami; odgryźć

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. kąsać, ukąsać)

(1.1) biol. wbić ostry narząd lub jego część w czyjeś ciało

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukąszenie n.

czas. kąsać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uciąć

Wiktionary

# ukąszenie

1. uchwycić zębami; ugryźć; użądlić;
2. urwać zębami; odgryźć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukąsić.

(1.2) miejsce na ciele, gdzie ktoś lub coś kogoś ukąsiło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukąszenie przez osę jest zwykle tylko przykrym incydentem, ale czasem bywa też niebezpieczne.

(1.2) Po spotkaniu z psem sąsiada pozostało mi widoczne ukąszenie na tylnej części ciała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukɔ̃w̃ˈʃɛ̃ɲɛ, AS: ukõũ̯šẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kęs, kęsek, kąsek, kąsanie, kąsacz, zakąska

czas. kąsać, ukąsić, pokąsać

przym. kąsany, pokąsany, kąsający, kąśliwy

przysł. kąśliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ugryzienie, użądlenie

(1.2) rana kąsana, ugryzienie, użądlenie

Wiktionary

# ukatować

dawniej: skatować

SJP.pl

# ukatowywać

dawniej: katując, poniewierać

SJP.pl

# ukatrupiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. ukatrupić)

(1.1) niedokonany od|ukatrupić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukatrupić, zakatrupiać, zakatrupić

rzecz. ukatrupianie n., ukatrupienie n., zakatrupianie n., zakatrupienie n.

przym. trupi

Wiktionary

# ukatrupianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. zabijanie, mordowanie

(1.2) pot. przen. niszczenie lub uszkadzanie czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukatrupienie ndk., zakatrupianie n., zakatrupienie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupiać ndk., zakatrupić dk.

Wiktionary

# ukatrupić

zabić, uśmiercić, uczynić kogoś lub coś trupem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukatrupiać)

(1.1) pot. pozbawić życia, uczynić trupem

(1.2) pot. przen. zniszczyć lub uszkodzić coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup m., truposz m., trupek m., katrupienie n., ukatrupianie ndk., ukatrupienie dk., zakatrupianie n., zakatrupienie n., strupieszenie n.

czas. katrupić ndk., ukatrupiać ndk., zakatrupiać ndk., zakatrupić dk., strupieszeć dk.

przym. trupi

przysł. trupio

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zabić, zamordować, ubić, zatłuc

Wiktionary

# ukatrupienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. zabicie, zamordowanie

(1.2) pot. przen. zniszczenie lub uszkodzenie czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. trup mzw./mos., ukatrupianie ndk., zakatrupianie n., zakatrupienie n.

czas. ukatrupiać ndk., ukatrupić dk., zakatrupiać ndk., zakatrupić dk.

Wiktionary

# ukaz

dawniej: rozkaz, dekret carski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

Wiktionary

Ukaz (ros. указ) – w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe. Ukaz jako nazwa aktu prawnego występuje obecnie również w państwach byłego ZSRR, np. Ukrainie lub Tatarstanie (najczęściej w formie dekretu głowy państwa).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈukas, AS: ukas

Wiktionary

# ukazać

1. książkowe:
a) uczynić widocznym; pokazać;
b) zaprezentować kogoś, coś; opisać, scharakteryzować;
2. ukazać się:
a) książkowe: stać się widocznym; pokazać się;
b) o pismach, książkach itp.: zostać opublikowanym, trafić do sprzedaży

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukazywać)

(1.1) dokonany od|ukazywać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Warszawie na Woli ukazał się duch Bieruta i sprzedawał kiełbasę po 26 zł za kilo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkazat͡ɕ, AS: ukazać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukazanie n.

czas. ukazywać

Wiktionary

# ukazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukazać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukaˈzãɲɛ, AS: ukazãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukazać, ukazywać

Wiktionary

# ukazywać

czasownik niedokonany (dk. ukazać)

(1.1) książk. pokazywać, sprawiać, że coś jest widoczne

czasownik zwrotny niedokonany ukazywać się (dk. ukazać się)

(2.1) stawać się widocznym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powieść ukazuje niszczące działanie systemów totalitarnych XX wieku.

(2.1) Pachnące cytryną kwiaty magnolii ukazują się w kwietniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukaˈzɨvat͡ɕ, AS: ukazyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukazywanie n., ukazanie n.

czas. ukazać dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przedstawiać

(2.1) pojawiać się

Wiktionary

# ukazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukazywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukazywać ndk.

Wiktionary

# ukcianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ukty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukta ż.

:: fż. ukcianka ż.

przym. ukciański

Wiktionary

# ukcianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ukty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukta ż.

:: fm. ukcianin m.

przym. ukciański

Wiktionary

# ukciański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ukty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukta ż., ukcianin m., ukcianka ż.

Wiktionary

# uke

Urząd Komunikacji Elektronicznej

SJP.pl

# ukelele

hawajski instrument muzyczny, zwykle czterostrunny, podobny do gitary; ukulele

SJP.pl

# ukęśla

roślina z rzędu ukęślowców

SJP.pl

Ukęśla (Dillenia L.) – rodzaj roślin należący do rodziny ukęślowatych (Dilleniaceae Salisb.). Obejmuje co najmniej 58 gatunków występujących naturalnie w Azji Południowo-Wschodniej, Australii oraz na wyspach Oceanu Indyjskiego. Nazwa rodzajowa została nadana, by upamiętnić niemieckiego botanika Johanna Jacoba Dilleniusa (1684–1747), który uzyskał tytuł profesora na Uniwersytecie w Oksfordzie w 1734 roku.

Wikipedia

# ukęślowce

rząd roślin okrytonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# ukęślowe

podklasa roślin okrytonasiennych

SJP.pl

Wikipedia

# ukęślowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# ukf

fale ultrakrótkie

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) techn. = fale ultrakrótkie;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: u‿ka‿ˈɛf, AS: u‿ka‿ef

Wiktionary

# ukfit

[czytaj: ukfit albo ukaFIT] skrót od: Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki

SJP.pl

# ukidany

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poplamiony

Wiktionary

# ukie

skrótowiec

(1.1) = Urząd Komitetu Integracji Europejskiej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌu‿ka‿i‿ˈɛ, AS: u‿ka‿i‿e

Wiktionary

# ukiernica

Ukiernica – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Przelewice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 122.

Wikipedia

# ukierunkować

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukierunkowywać)

(1.1) dokonany od|ukierunkowywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌucɛrũŋˈkɔvat͡ɕ, AS: uḱerũŋkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukierunkowanie n.

czas. ukierunkowywać

Wiktionary

# ukierunkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukierunkować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌucɛrũnkɔˈvãɲɛ, AS: uḱerũnkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukierunkować

Wiktionary

# ukierunkowywać

czasownik

(1.1) nadawać kierunek czemuś, precyzować, określać zakres

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mamy pracowników nauki, którzy potrafią zagajać, prezydować, ukierunkowywać, podsumowywać, ale nie umieją twórczo pracować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌucɛrũŋkɔˈvɨvat͡ɕ, AS: uḱerũŋkovyvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kierunek m., ukierunkowywanie n.

czas. ukierunkować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) precyzować

Wiktionary

# ukierunkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukierunkowywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌucɛrũnkɔvɨˈvãɲɛ, AS: uḱerũnkovyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukierunkowywać

Wiktionary

# ukiołznonć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. poślizgnąć się

Wiktionary

# ukisić

1. poddać kiszeniu, fermentacji mlekowej; zakisić, ukwasić, zakwasić;
2. ukisić się - poddać się ukiszeniu, stać się ukiszonym; zakisić się, ukwasić się, zakwasić się

SJP.pl

# ukisnąć

nabrać kwaśnego smaku w wyniku ukiszenia; zakisić się, ukwasić się, zakwasić się, ukisić się

SJP.pl

# ukiśnięty

taki, który ukisł (ukisnął); ukisły

SJP.pl

# ukisły

nabrać kwaśnego smaku w wyniku ukiszenia; zakisić się, ukwasić się, zakwasić się, ukisić się

SJP.pl

# ukiyo-e

[czytaj: ukijo e] japońska XVII-wieczna szkoła malarska i drzeworytnicza, podejmująca tematykę dotyczącą życia wielkomiejskiego i jego uciech

SJP.pl

# ukleić

1. uformować rękami z miękkiego, plastycznego materiału; ulepić;
2. ukleić się - ubrudzić się czymś lepkim

SJP.pl

# ukleja

ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

Wiktionary

- ryba z rodziny karpiowatych:
  - ukleja biała (Alburnus albidus)
  - ukleja pospolita (Alburnus alburnus)

- Ukleja (rzeka)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ukˈlɛja, AS: uklei ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. uklejka ż.

Wiktionary

# uklejać

dawniej: sklejać, łączyć coś klejem

SJP.pl

# uklejka

mała ukleja

SJP.pl

# uklejnica

sieć o drobnych okach, używana głównie w jeziorach do połowu uklei i innych drobnych ryb; uklejnik

SJP.pl

Uklejnica – część wsi Gawin w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Chodecz.

Jeszcze w połowie wieku XIX Uklejnica była jedynie młynem wodnym, ustawionym na strumieniu wpadającym do Jeziora Szczytnowskiego.

W latach 1975–1998 Uklejnica administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wikipedia

# uklejnik

sieć o drobnych okach, używana głównie w jeziorach do połowu uklei i innych drobnych ryb; uklejnica

SJP.pl

# uklejowy

→ ukleja

SJP.pl

#### Patrz:

ukleja

# uklęk

dawniej: uklęknięcie, pozycja klęcząca

SJP.pl

# uklęknąć

czasownik dokonany

(1.1) zgiąć nogi w kolanach i oprzeć się na nich na ziemi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kapłan ukląkł i sunął na kolanach za toczącą się po trotuarze monetą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈklɛ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: uklẽŋknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. klękanie n.

czas. klęczeć, klękać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klęknąć

Wiktionary

# uklęknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uklęknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuklɛ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: uklẽŋʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klęknięcie

Wiktionary

# uklepać

1. uderzając lekko, nadać czemuś jakiś kształt, wyrównać coś lub ubić;
2. uklepać się - potocznie: (o sytuacji) ułożyć się jakoś w miarę upływu czasu, stać się mniej dolegliwym lub wrócić do normy

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. uklepywać)

(1.1) dokonany od|uklepywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uklepywanie n., uklepanie n., klepanie n.

czas. uklepywać ndk., klepać ndk.

Wiktionary

# uklepywać

1. uderzając lekko, nadawać czemuś jakiś kształt, wyrównywać coś lub ubijać;
2. uklepywać się - potocznie: (o sytuacji) układać się jakoś w miarę upływu czasu, stawać się mniej dolegliwym lub wracać do normy

SJP.pl

# uknuć

zaplanować potajemnie coś złego

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. knuć)

(1.1) dokonany od|knuć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. knuć

Wiktionary

# ukochać

1. bardzo pokochać; umiłować;
2. mocno objąć, przytulić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. kochać)

(1.1) bardzo pokochać

(1.2) mocno przytulić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Madzia ukochała misia, którego przywiozła jej ciocia z RFN-u.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kochanie n., ukochanie n., ukochany mos., ukochana ż.

czas. pokochać, kochać ndk.

wykrz. kochanie

przym. ukochany

Wiktionary

# ukochana

kobieta ukochana; kochanka, umiłowana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie

Wiktionary

Ukochana (hindi Saathiya / साथिया) – bollywoodzki dramat filmowy, który miał premierę 20 grudnia 2002 roku. W rolach głównych występują Rani Mukerji, Vivek Oberoi i Tanuja. Film jest debiutem reżyserskim Shaada Alego, ścieżkę dźwiękową skomponował A.R. Rahman. Saathiya jest remakiem tamilskiego filmu Alaipayuthey, z 2000 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego nie zabrałeś na uroczystość swojej ukochanej?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukochanie n., ukochany mos.

czas. ukochać

przym. ukochany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bogdanka, dulcynea, kochana, kochanka, luba, miła, najmilsza, nieboga, umiłowana, wybrana, wybranka, dama serca, pani serca

Wiktionary

# ukochanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukochać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukochać, pokochać

rzecz. ukochana ż.

Wiktionary

# ukochańszy

stopień wyższy od przymiotnika: ukochany

SJP.pl

# ukochany

osoba ukochana; kochanek, umiłowany

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: ukochać

przymiotnik

(2.1) będący obiektem czyjejś miłości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) osoba, którą ktoś kocha

Wiktionary

Filmy

- Ukochany − francusko-brytyjsko-czeski melodramat z 2011 roku, w reżyserii Christophe'a Honoré'a
- Ukochany − brytyjsko-grecki film dramatyczny z 1970 roku, w reżyserii George'a P. Cosmatosa
- Ukochany − czechosłowacki film komediowy z 1941 roku, w reżyserii Martina Friča
- Ukochany − amerykański komediodramat 1939 roku, w reżyserii Leo McCareya

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Moja ukochana Emiluniu, brak mi ciebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukɔˈxãnɨ, AS: ukoχãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kochany mos., ukochana ż.

czas. ukochać

przym. kochany

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) kochany

Wiktionary

# ukochiwać

mocno obejmować, przytulać

SJP.pl

# ukoić

wpłynąć na kogoś, na coś uspokajająco, złagodzić, uśmierzyć (np. ból, cierpienie, żal)

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. koić, ndk. rzad. ukajać)

(1.1) wpłynąć łagodząco, uspokoić, pocieszyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mocne pragnienie najlepiej ukoisz następującym napojem: garść jęczmienia pogotuj z kwartą wody, przecedź, dolej cztery łyżki octu i dwie łyżki praśnego miodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. koić

rzecz. ukojenie, kojenie

Wiktionary

# ukojenie

wpłynąć na kogoś, na coś uspokajająco, złagodzić, uśmierzyć (np. ból, cierpienie, żal)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukoić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: ukoi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukoić, koić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ulga, wytchnienie, złagodzenie, pocieszenie, pociecha, uspokojenie

Wiktionary

# ukojnie

→ ukojny

SJP.pl

#### Patrz:

ukojny

# ukojniej

stopień wyższy od przysłówka: ukojnie

SJP.pl

# ukojny

książkowo: wpływający łagodząco na kogoś lub na coś; kojący, uśmierzający

SJP.pl

# ukombinować

1. potocznie: sprytnie wzbogacić się, zaoszczędzić;
2. dawniej: sprytnie zaplanować; ukartować

SJP.pl

# ukompletowanie

inaczej: skompletowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukompletować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukompletować dk.

rzecz. komplet mrz.

Wiktionary

# ukończenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukończyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ukõĩ ̯ṇčẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukończyć

rzecz. końcówka ż.

Wiktionary

# ukończeniowy

→ ukończenie

SJP.pl

#### Patrz:

ukończenie

# ukończyć

czasownik

(1.1) sprawić, że coś zostaje zrobione w całości

(1.2) przerobić w całości materiał/program kursu/szkoły i zdać wymagane egzaminy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Z Żytomierza wyjechał do Kijowa, i na tamtejszym uniwersytecie ukończył prawo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: ukõĩ ̯ṇčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. końcówka ż., koniec m., ukończenie

czas. kończyć

przym. skończony

ims. skończony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skończyć, zakończyć

Wiktionary

# ukonkretnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukonkretniać)

(1.1) dokonany od|ukonkretniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukonkretnianie n., ukonkretnienie n.

Wiktionary

# ukonsekwentnić

uczynić konsekwentnym

SJP.pl

# ukonstytuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukonstytuować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukonstytuować dk.

rzecz. konstytucja ż.

Wiktionary

# ukontentować

1. dawniej: zadowolić kogoś;
2. ukontentować się - dawniej: odczuć zadowolenie

SJP.pl

# ukontentowany

1. dawniej: zadowolić kogoś;
2. ukontentować się - dawniej: odczuć zadowolenie

SJP.pl

# ukop

to, co zostało ukopane; urobek

SJP.pl

Budowla ziemna – budowla, której podstawowym tworzywem jest grunt, wykonana w gruncie lub z gruntu.

Wikipedia

# ukopać

wydobyć, wykopać jakąś ilość czegoś, np. ziemniaków, z ziemi; nakopać

SJP.pl

# ukopywać

potocznie: kopiąc, wydobywać pewną ilość czegoś

SJP.pl

# ukoronować

czasownik przechodni dokonany (ndk. koronować)

(1.1) dokonać aktu koronacji

(1.2) dokonać czegoś najznakomitszego w swojej działalności; stać się najwybitniejszym osiągnięciem

czasownik zwrotny dokonany ukoronować się (ndk. koronować się)

(2.1) zostać ukoronowanym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. koronka ż., koronacja ż., ukoronowanie n., korona ż.

przym. koronacyjny, koroniasty, koronny

czas. koronować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wieńczyć

Wiktionary

# ukoronowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukoronować.

(1.2) dzieło lub osiągnięcie będące najważniejszym, najbardziej efektownym lub ostatecznym w czyjejś karierze zawodowej lub w czyimś życiu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukɔrɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: ukorõnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukoronować dk.

rzecz. koronka ż., koronowanie n., koronacja ż., korona ż.

przym. koronacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zwieńczenie

Wiktionary

# ukorzeniacz

preparat ułatwiający ukorzenianie się sadzonek

SJP.pl

# ukorzyć

uniżyć, uznać wyższość

SJP.pl

# ukos

skos;
1. powierzchnia ukośna;
2. kawałek tkaniny odcięty ukośnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ukośna powierzchnia

Wiktionary

Faseta – pojęcie wieloznaczne, używane w budownictwie i jubilerstwie.Inaczej faza – ukos, ucios, skośne ścięcie narożnika lub graniastej krawędzi, w celu ochrony przed uszkodzeniem od przypadkowego uderzenia.

- W budownictwie faseta (faska):
  - wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami,
  - wyokrąglone albo skośnie ścięte naroże lub też ozdobny gzyms na połączeniu ściany i sufitu lub ściany i posadzki.

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Żertwy leżały ukosem, jedna na drugiej.

  (1.1) Narciarka zjechała ukosem po stoku.

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. ukośnik mrz., ukośność ż.

  przym. kosy, ukośny

  przysł. ukośnie, ukośniej, ukośno

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) skos

  Wiktionary

# ukosem

przecinając jakąś powierzchnię pod kątem ostrym; ukośnie, na ukos, w skos, na skos, z ukosa, ze skosa

SJP.pl

# ukosić

skosić pewną ilość czegoś, np. trawy, zboża

SJP.pl

# ukośnica

- ukośnica – rodzaj mechanicznej piły tarczowej do cięcia pod kątem
- ukośnica (Begonia L.) – rodzaj rośliny z rodziny begoniowatych

Wikipedia

# ukośnicowate

rodzina roślin z rzędu dyniowców; begoniowate

SJP.pl

Wikipedia

# ukośnicowaty

o cechach ukośnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# ukośnicowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# ukośnicowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

SJP.pl

# ukośnie

przysłówek

(1.1) w sposób ukośny, na ukos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukos m.

przym. ukośny

Wiktionary

# ukośniej

stopień wyższy od przysłówka: ukośnie

SJP.pl

# ukośnik

znak graficzny w postaci ukośnej linii, oddzielający słowa w tekście

SJP.pl

Ukośnik – znak pisarski mający postać ukośnej kreski. W zależności od tego, w którą stronę pochylony jest ukośnik, ma on różne nazwy:

  / – ukośnik, prawy ukośnik (z ang.: slash lub forward slash),
  \ – ukośnik wsteczny, lewy ukośnik (z ang.: backslash),
  ⁄ – ukośnik ułamkowy (z ang.: fraction slash).

Wikipedia

# ukośnikowate

o cechach ukośnikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

- ukośnikowate (Thomisidae) – rodzina pająków
- ukośnikowate (Anostomidae) – rodzina ryb kąsaczokształtnych

Wikipedia

# ukośnikowaty

o cechach ukośnikowatych (rodzina pająków)

SJP.pl

# ukośność

→ ukośny

SJP.pl

#### Patrz:

ukośny

# ukośny

nachylony pod kątem, pochyły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nachylony w stosunku do czegoś pod kątem ostrym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kalenica to (najwyższa) krawędź między dwiema ukośnymi połaciami dachu.

(1.1) Akcent ostry to znak diakrytyczny w postaci ukośnej kreski wznoszącej się od lewej do prawej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkɔɕnɨ, AS: ukośny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukos mrz., ukośnik m., ukośnica ż.

przym. skośny

przysł. ukośnie, skośnie, na ukos

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skośny, pochyły

Wiktionary

# ukosować

przycinać ukośnie krawędzi blachy przed zespawaniem

SJP.pl

# ukosowy

pilarka ukosowa - pilarka do cięcia elementów drewnianych pod kątem; ukośnica

SJP.pl

# ukostiumować

1. ubrać w odpowiedni kostium dla celów scenicznych;
2. ukostiumować się - przebrać się w kostium sceniczny

SJP.pl

# ukować

dawniej: ukuć, wykuć

SJP.pl

# ukołysanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukołysać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kołysanka ż.

czas. kołysać

Wiktionary

# ukr

pejoratywnie: Ukrainka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pejor. pogardliwe określenie na Ukraińca

Wiktionary

# ukr.

skrót od: ukraiński

SJP.pl

skrót

(1.1) = ukraiński

Wiktionary

Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajins’ka mowa) – język z grupy wschodniosłowiańskiej. Szacunki dotyczące liczby osób mówiących po ukraińsku są różne, przez co trudno określić, czy jest bardziej rozpowszechniony od języka polskiego, choć niewątpliwie jest to drugi język wschodniosłowiański pod względem popularności. Używany jest głównie na terenie Ukrainy, gdzie ma status języka urzędowego, a ponad 3/4 mieszkańców zadeklarowało go jako język ojczysty. Występuje także w państwach sąsiednich – jak Rosja, Białoruś, Polska i Mołdawia – oraz dalszych jak Stany Zjednoczone i Kanada.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ukrainny

Wiktionary

# ukra

pejoratywnie: Ukrainka

SJP.pl

# ukradać

żartobliwie: kraść - zabierać czyjąś własność; skradać

SJP.pl

# ukradkiem

niepostrzeżenie, cichaczem, cichcem, potajemnie

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) tak, żeby nie zwrócić niczyjej uwagi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczniowie ukradkiem spoglądali na zegarki.

(1.1) Jego stukanie ukradkiem w telefon pod torbą było przezabawne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkratʲcɛ̃m, AS: ukratʹḱẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukradek m.

czas. ukraść dk.

przym. ukradkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chyłkiem, niepostrzeżenie

Wiktionary

# ukradkowość

cecha czegoś ukrywanego przed kimś, utrzymywanego w tajemnicy; potajemność

SJP.pl

# ukradkowy

ukrywany przed kimś, utrzymywany w tajemnicy; potajemny

SJP.pl

# ukraina

państwo w Europie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Wiktionary

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina, [ʊkrɐˈjinɐ] ( odsłuchaj)) – państwo unitarne, położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa oblewają ją wody morza Czarnego i morza Azowskiego oraz graniczy z Rumunią i Mołdawią, a od północnego wschodu i wschodu z Rosją. Stolicą Ukrainy jest Kijów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ukraina jest dużym krajem europejskim.

(1.1) Wojna na Ukrainie to jedno z najstraszliwszych wydarzeń XXI wieku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩna, AS: ukrai ̯ĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukraińszczyzna ż., ukraina ż., ukrainizm m., ukraiński m., Ukrainiec m., Ukrainka ż., ukraińskość ż., ukrainizacja ż.

czas. ukrainizować ndk.

przym. ukraiński, ukrainny

przysł. po ukraińsku

Wiktionary

# ukrainiec

obywatel Ukrainy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Wiktionary

Ukraińcy (ukr. українці, ukrajinci) – naród słowiański, historycznie zwany Rusinami, mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczani do Słowian wschodnich (obok Białorusinów i Rosjan). Ukraińcy są potomkami plemion, zamieszkujących południe Rusi Kijowskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Kanadzie mieszka ponad milion Ukraińców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩɲɛt͡s, AS: ukrai ̯ĩńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukraiński m., Ukraina ż., ukrainizm m., ukrainistyka ż.

:: fż. Ukrainka ż.

przym. ukraiński, ukrainny

przysł. po ukraińsku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogard. rezun, szoszon, upainiec lwów|{{pogard. kaban}}

Wiktionary

# ukrainistyka

nauka o języku, kulturze i literaturze ukraińskiej

SJP.pl

Ukrainistyka – dział slawistyki zajmujący się badaniem literatury, języka i kultury ukraińskiej. Jest to też potoczna nazwa kierunku studiów związanego z tymi badaniami.

Wikipedia

# ukrainit

1. w języku hebrajskim: mowa Ukraińców, nazwa języka ukraińskiego
2. minerał z gromady boranów, uwodniony boran sodu i wapnia krystalizujący w układzie trójskośnym; uleksyt, ulexyt, tiza, tinkalcyt, boronatrokalcyt

SJP.pl

# ukrainizacja

wprowadzanie ukraińskiego języka, kultury, religii itp. w krajach podbitych przez Ukraińców; poddawanie się wpływom ukraińskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. socjol. przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;

(1.2) nadawanie czemuś ukraińskiego charakteru lub właściwości

Wiktionary

Ukrainizacja – proces przyswajania lub przymusowego narzucania języka lub kultury ukraińskiej.

Jednym z przejawów ukrainizacji była tzw. polityka ukrainizacji prowadzona w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej w latach 1923–1929, która była częścią polityki korienizacji. Celem ukrainizacji w tym okresie było wzmocnienie władzy radzieckiej na obszarze Ukraińskiej SRR przez koncesje w formie wprowadzenia języka ukraińskiego w szkołach, publikacji i innych dziedzinach życia kulturalnego i w administracji. Ukrainizacja ta trwała do lat 1932–1933 i ostatecznie zastąpiła ją polityka rusyfikacyjna.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Ukraina ż., Ukrainiec m., Ukrainka ż., ukraina ż., kraj m., kraina ż., ukrainizowanie n., zukrainizowanie n., ukraińskość ż., ukraiński m., ukrainizm m., ukrainistyka ż., ukrainista m., ukrainistka ż.

czas. ukrainizować ndk., zukrainizować dk.

przym. ukraiński, antyukraiński, proukraiński, ukrainny, ukrainistyczny

Wiktionary

# ukrainizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku ukraińskim albo z niego przejęte

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka ukraińskiego;

Wiktionary

Ukrainizm – wyraz, zwrot lub konstrukcja zdaniowa przejęta z języka ukraińskiego przez inne kultury językowe lub na tym języku wzorowana, szczególna postać rutenizmu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩɲism̥, AS: ukrai ̯ĩńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukraina ż., Ukrainiec mos., Ukrainka ż., ukrainistyka ż., ukrainista mos., ukrainistka ż., ukrainizacja ż., ukrainizowanie n., ukraińskość ż., ukraiński mrz., ukraina ż.

przym. ukraiński, ukrainny

czas. ukrainizować

Wiktionary

# ukrainizować

1. poddawać wpływom ukraińskim;
2. ukrainizować się - przybierać cechy ukraińskie

SJP.pl

# ukrainka

obywatelka Ukrainy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Wiktionary

- Ukrainka – członkini narodu ukraińskiego
- Ukrainka – miasto na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim
- Ukrainka – wieś w Rosji, w obwodzie amurskim
- Ukrainka – rosyjska baza lotnicza
- Łesia Ukrainka – ukraińska poetka, pisarka i krytyk literacki
- Ukrajinka – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim
- Ukrajinka – wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim
- Ukrajinka – wieś na Ukrainie, w rejonie witowskim obwodu mikołajowskiego
- Ukrajinka – wieś na Ukrainie, w rejonie berezańskim obwodu mikołajowskiego
- Ukrajinka – przystanek kolejowy na Ukrainie, w Dębinach, w rejonie ostrogskim obwodu rówieńskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Narzeczona Adama jest Ukrainką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩŋka, AS: ukrai ̯ĩŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukraina ż., ukraina ż., ukrainizm m., ukraiński m.

:: fm. Ukrainiec m.

przym. ukraiński, ukrainny

przysł. po ukraińsku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pogard. upainka, szoszonka, rezunka

Wiktionary

# ukrainny

przestarzale: ukraiński

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. ukraiński

(1.2) śrpol. pograniczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrainizacja ż., Ukraina ż., Ukrainiec m., Ukrainka ż., ukraińskość ż., ukrainizowanie n., zukrainizowanie n., ukraiński m., proukraińskość ż., antyukraińskość ż., ukrainistyka ż., ukrainista m., ukrainistka ż., ukrainizm m.

czas. ukrainizować ndk., zukrainizować dk.

przym. ukraiński, proukraiński, antyukraiński, ukr.

przysł. ukraińsko, proukraińsko, antyukraińsko

skr. ukr.

Wiktionary

# ukrainoznawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie politologicznej, filologicznej, historycznej i kulturowej wiedzy o Ukrainie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukrajĩnɔˈznaft͡sa, AS: ukrai ̯ĩnoznafca

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ukrainoznawczy

rzecz. ukrainoznawstwo, ukrainoznawczyni

Wiktionary

# ukrainoznawczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący ukrainoznawstwa, związany z ukrainoznawstwem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukrajĩnɔˈznaft͡ʃɨ, AS: ukrai ̯ĩnoznafčy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrainoznawstwo n., ukrainoznawca m., ukrainoznawczyni ż.

Wiktionary

# ukrainoznawczyni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka w zakresie politologicznej, filologicznej, historycznej i kulturowej wiedzy o Ukrainie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukrajĩnɔznafˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: ukrai ̯ĩnoznafčỹńi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ukrainoznawczy

rzecz. ukrainoznawstwo, ukrainoznawca

Wiktionary

# ukrainoznawstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dyscyplina naukowa obejmująca politologiczną, filologiczną, historyczną i kulturową wiedzę o Ukrainie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukrajĩnɔˈznafstfɔ, AS: ukrai ̯ĩnoznafstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrainoznawca m., ukrainoznawczyni ż.

przym. ukrainoznawczy

Wiktionary

# ukraiński

związany z Ukrainą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

(1.2) odnoszący się do języka ukraińskiego (2.1)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

Wiktionary

Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajins’ka mowa) – język z grupy wschodniosłowiańskiej. Szacunki dotyczące liczby osób mówiących po ukraińsku są różne, przez co trudno określić, czy jest bardziej rozpowszechniony od języka polskiego, choć niewątpliwie jest to drugi język wschodniosłowiański pod względem popularności. Używany jest głównie na terenie Ukrainy, gdzie ma status języka urzędowego, a ponad 3/4 mieszkańców zadeklarowało go jako język ojczysty. Występuje także w państwach sąsiednich – jak Rosja, Białoruś, Polska i Mołdawia – oraz dalszych jak Stany Zjednoczone i Kanada.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zeszłym roku byliśmy w ukraińskich Karpatach.

(2.1) Jak to powiedzieć po ukraińsku?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩj̃sʲci, AS: ukrai ̯ĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukraińszczyzna ż., Ukraina ż., ukraina ż., Ukrainiec m., Ukrainka ż., ukraińskość ż., ukrainizm m., ukrainizacja ż., ukrainizowanie n.

czas. ukrainizować ndk.

przysł. ukraińsko, po ukraińsku

przym. ukrainny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) daw. rusiński

Wiktionary

# ukraińsko-polski

dotyczący Ukrainy i Polski

SJP.pl

# ukraińskojęzyczny

1. posługujący się językiem ukraińskim;
2. napisany w języku ukraińskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem ukraińskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem ukraińskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ukraińskim

(1.3) spisany, stworzony w języku ukraińskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukraˈjĩj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ukrai ̯ĩĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# ukraińskość

zespół cech charakterystycznych dla Ukrainy

SJP.pl

# ukraińszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język ukraiński

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polacy z kresów przejęli sporo z ukraińszczyzny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ukraina ż., Ukrainiec mos., Ukrainka ż.

przym. ukraiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) (język) ukraiński

Wiktionary

# ukraść

przywłaszczyć sobie cudzą rzecz

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zabrać coś komuś (bez jego wiedzy) i sobie to przywłaszczyć

(1.2) przedstawić jako własny cudzy utwór (literacki, muzyczny, filmowy, itp.)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukraść pieniądze potrafi każdy, ale przyznać się tylko nieliczni.

(1.2) Nie mogłeś tego sam napisać. Musiałeś to ukraść, pewnie w Internecie to znalazłeś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈukraɕt͡ɕ, AS: ukraść

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. rozkraść, wkraść się, kraść ndk.

rzecz. kradzież ż.

przysł. ukradkiem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1,2) obrabować, porwać, przywłaszczyć, zagarnąć, zawłaszczyć, zrabować; pot. capnąć, chapnąć, drapnąć, gwizdnąć, podiwanić, podpieprzyć, podprowadzić, podwędzić, podwinąć, rąbnąć, walnąć, zaiwanić, zajumać, zakosić, zarąbać, zgarnąć, zwędzić, zwinąć; reg. śl. dychnóć.

(1.2) zrobić plagiat, skopiować; pot. zerżnąć

Wiktionary

# ukręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukręcać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukręcać ndk.

Wiktionary

# ukredytowienie

odsetek podmiotów, które zaciągnęły kredyt

SJP.pl

# ukres

miejsce, do którego może dochodzić tabor kolejowy na jednym z torów rozgałęzionych, nie tamując przejazdu na drugim torze

SJP.pl

Ukres – miejsce przy zbiegających się torach (rozjazd, skrzyżowanie torów), dokąd wolno zająć tor taborem bez uniemożliwiania przejazdu po drugim torze. Ukres jest wyznaczony przez miejsce, gdzie spotykają się skrajnie sąsiednich torów. W uproszczeniu, jest to miejsce dokąd można bezpiecznie zatrzymać skład, tak że jego obrys nie będzie zachodził na sąsiedni tor.

Wikipedia

# ukroć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ukroić

Wiktionary

# ukrócanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukrócać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieukrócanie n.

czas. ukrócać ndk.

Wiktionary

# ukrócić

1. uczynić krótszym; zmniejszyć;
2. powstrzymać; uśmierzyć

SJP.pl

# ukroić

odciąć coś; oderwać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukrajać, ukrawać)

(1.1) odciąć kawałek czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukroił sobie kawałek chleba.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkrɔjit͡ɕ, AS: ukroi ̯ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. krojenie n., ukrojenie n.

czas. kroić ndk., wykroić dk.

przym. ukrojony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|ukroć.

Wiktionary

# ukrojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukroić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukroić

Wiktionary

# ukrop

1. wrząca ciecz; war, wrzątek;
2. upał, żar, spiekota; skwar;
3. jak (mucha) w ukropie - pospiesznie, bardzo szybko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wrzątek; ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę)

(1.2) przen. upał

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naczynie pękło i ukrop rozlał się po stole.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈukrɔp, AS: ukrop

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wrzątek, przest. war

Wiktionary

# ukropić

przestarzale: napisać szybko, dużo lub bez wysiłku; kropnąć

SJP.pl

# ukruszać

1. odłamywać, odłupywać kawałek czegoś; odkruszać, ukruszać;
2. ukruszać się - odłamywać się od czegoś, z czym tworzyło się większą całość; odkruszać się

SJP.pl

# ukrwawić

dawniej, przenośnie: zbroczyć, zaplamić krwią, zakrwawić

SJP.pl

# ukrwiać

ukrwiać się - o narządach, częściach ciała: wypełniać się krwią

SJP.pl

# ukrwić

1. zwiększyć ilość krwi w danej części ciała;
2. ukrwić się - o narządach, częściach ciała: wypełnić się krwią

SJP.pl

# ukrwienie

dopływ krwi do narządu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. fizj. dopływ krwi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ukrwiony, krwawy

rzecz. krwawnik mzw./mrz., krew ż.

czas. krwawić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unaczynienie

Wiktionary

# ukrwiony

1. zwiększyć ilość krwi w danej części ciała;
2. ukrwić się - o narządach, częściach ciała: wypełnić się krwią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. taki, który ma wyraźny dopływ krwi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrwienie n.

czas. krwawić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unaczyniony

Wiktionary

# ukryć

schować, zamaskować

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ukrywać)

(1.1) dokonany od|ukrywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈukrɨt͡ɕ, AS: ukryć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kryć, ukrywać

rzecz. ukrycie n., przykrywka ż., ukrywacz m.

Wiktionary

# ukrychać

czasownik

(1.1) poznań. uciąć, rozdrobnić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrychanie n.

Wiktionary

# ukrychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukrychać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukrychać dk.

Wiktionary

# ukrycie

schować, zamaskować

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukryć.

(1.2) miejsce niewidoczne, służące do schowania czegoś

Wiktionary

Schron – rodzaj budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu wojskowym bądź cywilnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Nagle wszyscy wyszli z ukrycia, żeby nikt nie posądził, że to oni są winni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkrɨt͡ɕɛ, AS: ukryće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukryć dk., ukrywać ndk.

rzecz. ukrywacz m., ukrywanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kryjówka, skrytka

Wiktionary

# ukrytek

ukrytek mauretański - drapieżny chrząszcz osiągający długość ciała od 6 do 11 milimetrów, zwierzę mieszkające między innymi pod korą dębów

SJP.pl

# ukryty

schować, zamaskować

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukryty za wojskowym dżipem pułkownik Minani wyciągnął z samochodu wielki, obdrapany megafon i zwrócony twarzą w stronę zarośli, gardłowym głosem wykrzykiwał rozkazy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkrɨtɨ, AS: ukryty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewidoczny, schowany, utajony

Wiktionary

# ukrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. ukryć)

(1.1) schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim

(1.2) nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego

czasownik zwrotny ukrywać się

(2.1) schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mężczyzna przez wiele lat ukrywał broń w piwnicy.

(2.1) Wszyscy mieszkańcy ukrywają się przed huraganem, który ma nadejść w ciągu najbliższych kilku dni.

(2.1) Wiedzieli, że są poszukiwani, dlatego ukrywali się za granicą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkrɨvat͡ɕ, AS: ukryvać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrywacz mos., przykrywka ż., ukrywanie n., ukrycie n., skrycie n.

czas. kryć ndk., ukryć dk.

przysł. skrycie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chować, skrywać

(1.2) zatajać

Wiktionary

# ukrywacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. ktoś, kto coś ukrywa, chowa, gromadzi w sekretnym miejscu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) „Adwokat może występować jako «pomocnik i ukrywacz przestępcy, wróg prawa, państwa i społeczeństwa». Tak więc przyjęcie kodeksu zabezpieczałoby członków zawodu przed łamaniem norm (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrywanie n., ukrycie n.

czas. kryć ndk., ukryć dk., ukrywać ndk.

Wiktionary

# ukrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukrywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukrɨˈvãɲɛ, AS: ukryvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukrywać

rzecz. ukrycie n., ukrywacz m.

Wiktionary

# ukrzyżować

przybić kogoś do krzyża, zabić kogoś przez przybicie do krzyża

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. krzyżować)

(1.1) hist. zabić kogoś poprzez przybicie do krzyża

(1.2) przen. zamęczyć, dotkliwie doświadczyć, np. naród

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jezusa ukrzyżowano na Golgocie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. krzyżowa ż., Krzyżowa ż., ukrzyżowany mos., ukrzyżowanie n., krzyż mrz., krzyżówka ż., ukrzyżowywanie n.

czas. krzyżować ndk.

przym. krzyżowy, ukrzyżowany

Wiktionary

# ukrzyżowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

Wiktionary

Ukrzyżowanie – rodzaj kary śmierci stosowanej w starożytności m.in. przez Persów, Rzymian, Fenicjan i Kartagińczyków, jako forma hańbiącej egzekucji na niewolnikach, buntownikach i innych osobach niebędących pełnoprawnymi obywatelami.

Kara ta była stosowana nierzadko na masową skalę, jak w roku 71 p.n.e., gdy ukrzyżowano około 6000 uczestników powstania Spartakusa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ, AS: ukšyžovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. krzyżowa ż., Krzyżowa ż., ukrzyżowany mos., krzyżowanie n., krzyż m., krzyżyk m., skrzyżowanie n., krzyżówka ż., ukrzyżowywanie n.

czas. ukrzyżować dk., krzyżować ndk., skrzyżować dk.

przym. krzyżowy, ukrzyżowany

przysł. krzyżowo

Wiktionary

# ukrzyżowany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: ukrzyżować

przymiotnik

(2.1) przybity do krzyża w celu uśmiercenia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) kult. rel. Chrystus wiszący na krzyżu

Wiktionary

#### Przykłady

(3.1) Zawitaj ukrzyżowany! / Jezu Chryste przez Twe rany, / Królu na niebie, prosimy Ciebie, / Ratuj nas w każdej potrzebie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. krzyżowanie n., ukrzyżowanie n.

czas. krzyżować ndk., ukrzyżować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) Chrystus

Wiktionary

# ukrzyżowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukrzyżowywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukrzyżowanie n.

czas. ukrzyżowywać ndk., ukrzyżować dk.

Wiktionary

# uksw

skrót od: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego (w Warszawie);

Wiktionary

# uksyć

czasownik

(1.1) złamać metal, w szczególności przez wielokrotne zginanie w tym samym miejscu (przez zmęczenie materiału)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego uksyłeś ten kawałek drutu?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈuksɨt͡ɕ, AS: uksyć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) złamać, ułamać

Wiktionary

# ukształtować

1. nadać kształt, formę; uformować;
2. rozwinąć, wykształcić, udoskonalić, wyrobić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. kształtować)

(1.1) nadać kształt

(1.2) wpłynąć na coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Inżynier Jaworski ukształtował nasze wszystkie postulaty w formie listu otwartego do prezesa.

(1.2) W wywiadzie dla jednego z regionalnych dzienników artysta przyznał, że jego światopogląd ukształtowała nie tyle szkoła, co dziadkowie i ulubione lektury.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukʃtawˈtɔvat͡ɕ, AS: ukštau̯tovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kształtowanie n., kształt, ukształtowanie, ukształtowywanie

czas. kształtować

przym. kształtny, kształtowy

Wiktionary

#### Synonimy:

uformować

Wiktionary

# ukształtowanie

1. nadać kształt, formę; uformować;
2. rozwinąć, wykształcić, udoskonalić, wyrobić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukształtować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. kształtować ndk., ukształtować dk.

przym. kształtny, kształtowy

rzecz. kształtowanie n.

Wiktionary

# ukształtowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukształtowywać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukʃtawtɔvɨˈvãɲɛ, AS: ukštau̯tovyvãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukształtowywać, ukształtować, kształtować

rzecz. kształcenie, kształt, kształtowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kształtowanie

Wiktionary

# ukta

wieś w Polsce

SJP.pl

Ukta (dawniej Stara Ukta, niem. Alt Ukta) – wieś mazurska w Polsce, w sołectwie Ukta, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida nad Krutynią i przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 609 z drogą wojewódzką nr 610. Do 1954 r. siedziba gminy Ukta. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# ukuć

1. wytworzyć coś za pomocą kucia;
2. ułożyć, wymyślić (nowe słowo, termin, powiedzenie)

SJP.pl

# ukucać

przysiadać na piętach, zginając kolana

SJP.pl

# ukulele

hawajski instrument muzyczny, zwykle czterostrunny, podobny do gitary; ukelele

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. czterostrunowy instrument muzyczny, odmiana gitary o małych rozmiarach;

Wiktionary

Ukulele – instrument muzyczny z grupy instrumentów strunowych szarpanych. W najpopularniejszej formie podobny jest do niewielkiej gitary, chociaż istnieją ukulele o innych kształtach pudła rezonansowego. Zwykle ma cztery struny, rzadziej sześć lub osiem, ale maksymalnie w czterech parach strojonych unisono lub oktawami. Gra się palcami lub z użyciem kostki (piórka/plektronu). Najczęściej wykorzystywane jako instrument akompaniujący, ale używane również do gry solowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mężczyzna podniósł swoje ukulele i przystąpił do gry, popisując się swoją wirtuozerią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukuˈlɛlɛ, AS: ukulele

Wiktionary

# ukulelista

osoba grająca na ukulele

SJP.pl

# ukulelistka

kobieta grająca na ukulele

SJP.pl

# ukuwać

1. wytwarzać coś za pomocą kucia;
2. układać, wymyślać (nowe słowo, termin, powiedzenie)

SJP.pl

# ukw

[czytaj: u-ka-WU] skrót od: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego (w Bydgoszczy)

SJP.pl

# ukwap

roślina z rodziny złożonych

SJP.pl

Ukwap (Antennaria Gaertn.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 45 gatunków. Występuje naturalnie na półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym lub podzwrotnikowym (lecz nie w Afryce). W Europie występuje 6 gatunków, z czego do flory Polski należą dwa gatunki – ukwap dwupienny (A. dioica) i ukwap karpacki (A. carpatica).

Wikipedia

# ukwas

przewidywana ilość produktu ukwaszonego w przedsiębiorstwie zajmującym się poddawaniem fermentacji mlekowej np. kapusty, ogórków itp.

SJP.pl

# ukwefiać

dawniej: zasłaniać kwefem; woalować

SJP.pl

# ukwiał

przedstawiciel rzędu z podgromady koralowców, obejmującego wiele gatunków charakteryzujących się jaskrawą barwą i pięknym kształtem, podobnym do kwiatów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Actiniaria|ref=tak., bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

Wiktionary

Ukwiały (Actiniaria) – rząd bezszkieletowych, osiadłych lub półosiadłych koralowców sześciopromiennych (Hexacorallia) żyjących pojedynczo, często intensywnie ubarwionych, z wyraźnymi deseniami. Zwierzęta te często żyją w symbiozie z innymi organizmami. Do najbardziej znanych ukwiałów zalicza się: Aiptasia diaphana, Actinia equina (ukwiał koński) oraz ukwiały symbiotyczne Stoichactis, Radianthus. Niektóre gatunki są hodowane w akwariach morskich.

Wikipedia

# ukwiałowy

→ ukwiał

SJP.pl

#### Patrz:

ukwiał

# ukwiały

przedstawiciel rzędu z podgromady koralowców, obejmującego wiele gatunków charakteryzujących się jaskrawą barwą i pięknym kształtem, podobnym do kwiatów

SJP.pl

Ukwiały (Actiniaria) – rząd bezszkieletowych, osiadłych lub półosiadłych koralowców sześciopromiennych (Hexacorallia) żyjących pojedynczo, często intensywnie ubarwionych, z wyraźnymi deseniami. Zwierzęta te często żyją w symbiozie z innymi organizmami. Do najbardziej znanych ukwiałów zalicza się: Aiptasia diaphana, Actinia equina (ukwiał koński) oraz ukwiały symbiotyczne Stoichactis, Radianthus. Niektóre gatunki są hodowane w akwariach morskich.

Wikipedia

# ukwiecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukwiecać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieukwiecanie n., kwiaciarka ż.

czas. ukwiecić, ukwiecać ndk.

przysł. kwiecisto

Wiktionary

# ukwiecenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukwiecić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ukwiecić

rzecz. kwiaciarka ż., kwietnik mrz./mzw.

Wiktionary

# ukwiecić

czasownik przechodni dokonany (ndk. kwiecić, ukwiecać)

(1.1) przyozdobić w kwiaty

(1.2) obsadzić kwiatami

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈkfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ, AS: ukfʹi ̯ėćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kwiat m., kwietnik m., kwiaciarz m., kwiaciarka ż., kwiaciareczka ż., kwiaciarnia ż., kwiaciarenka ż., kwiecień m., ukwiecenie n., ukwiecanie n., kwiecenie n., kwitnienie n., zakwitnięcie n., zakwitanie n.

czas. kwiecić ndk., ukwiecać ndk., kwitnąć ndk., zakwitać ndk., zakwitnąć dk.

przym. kwiatowy, kwietny, kwiaciarski, kwietniowy

przysł. kwiecisto

Wiktionary

# ukwiecony

złożony z kwiatów, pełen kwiatów; kwietny, kwiecisty

SJP.pl

# układ

ułożenie, organizacja czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

(1.2) ułożenie, uszeregowanie, zestawienie

(1.3) porozumienie

(1.4) pot. układ elektroniczny (jako większa całość);

(1.5) pot. układ scalony;

(1.6) chem. część materii o konkretnych właściwościach chemicznych i fizycznych, oddzielona od otoczenia

Wiktionary

Układ (pakt, system)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Silnik nigdy nie będzie pracował w takim układzie.

(1.3) Wczoraj dwa supermocarstwa podpisały układ o redukcji broni atomowej.

(1.4) W tym układzie spalił się scalak, trzeba go wymienić.

(1.5) Ten układ jest spalony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈukwat, AS: uku̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układanie n., nieukładanie n., ułożenie n., układanka ż., układacz m., układaczka ż.

czas. ułożyć dk., układać ndk.

przym. układowy, wewnątrzukładowy, układny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) system, konfiguracja

(1.3) porozumienie, umowa

Wiktionary

# układać

czasownik niedokonany (dk. ułożyć)

(1.1) doprowadzać coś do porządku

(1.2) tworzyć całość z określonych elementów

(1.3) komponować, tworzyć utwór

(1.4) tresować zwierzę do posłuszeństwa

czasownik zwrotny niedokonany układać się

(2.1) negocjować

(2.2) o ubraniu: przybierać na kimś określony kształt

(2.3) o wydarzeniach, sytuacji: rozwijać się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama kazała mi ułożyć zabawki.

(1.3) Ułożyłem dla ciebie piosenkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ukˈwadat͡ɕ, AS: uku̯adać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układ m., układzik m., układanka ż., układanie n., ułożenie n., kładzenie n., składanie n., złożenie n., układacz m., układaczka ż., układnica ż.

czas. ułożyć dk., składać ndk., złożyć dk., kłaść ndk.

przym. ułożony, układny, układowy, układankowy

przysł. układnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) porządkować

Wiktionary

# układacz

ktoś, kto zajmuje się układaniem czegoś, zestawianiem jakichś części w całość

SJP.pl

# układalność

cecha czegoś dającego się ułożyć

SJP.pl

# układalny

dający się ułożyć

SJP.pl

# układaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: układanka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układanka ż.

Wiktionary

# układanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|układać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukwaˈdãɲɛ, AS: uku̯adãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ułożenie n., układ m., układanka ż., układacz m., układaczka ż.

czas. ułożyć dk., układać ndk.

przym. układowy, układny

Wiktionary

# układanka

zabawka lub zadanie polegające na ułożeniu w całość zbioru pojedynczych elementów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zabawka z wielu fragmentów, z których składany jest obrazek

(1.2) przen. zespół faktów układających się dzięki dedukcji w logiczną całość

Wiktionary

Układanka – łamigłówka manualna, do której rozwiązania potrzebne jest odpowiednie manipulowanie jej elementami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza partia układanek ma trafić do sklepów już w kwietniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌukwaˈdãnka, AS: uku̯adãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układanie n., ułożenie n., układ m., układacz m., układaczka ż., układaneczka ż.

czas. ułożyć dk., układać ndk.

przym. układowy, układny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łamigłówka

Wiktionary

# układarka

Układarka – maszyna budowlana służąca do układania różnych materiałów lub elementów np. mas bitumicznych lub rur. Może być pojazdem (maszyną) samojezdnym lub ciągnionym.

Rodzaje:

- rozściełacz do mas asfaltowych lub kruszyw
- układarka poboczy
- układarka rur
- układarka kostki brukowej
- układarka betonu

Wikipedia

# układniej

stopień wyższy od przysłówka: układnie

SJP.pl

# układniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: układny

SJP.pl

# układniś

człowiek przesadnie grzeczny, układny

SJP.pl

# układnisia

kobieta przesadnie grzeczna, układna

SJP.pl

# układność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co układne; cecha tych, którzy są układni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. układny

przysł. układnie

Wiktionary

# układny

1. dobrze wychowany, niekiedy przesadnie uprzejmy;
2. świadczący o takim zachowaniu, np. układna mina

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zachowujący się w sposób bardzo uprzejmy, czasem z chęci przypodobania się ktoś

(1.2) będący wyrazem układnego (1.1) zachowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Buchalter firmy „Mojżesz Katz” był gburem. Pan Katz wyrzucił go i przyjął nowego buchaltera. Był to anioł i wersalczyk w jednej osobie: cichy, spokojny, grzeczny, układny, słowa głośnego nie umiał powiedzieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układność ż., układ m., układzik m., układanka ż., układanie n., ułożenie n., kładzenie n., składanie n., złożenie n., układacz m., układaczka ż., układnica ż.

czas. układać ndk., kłaść ndk., łożyć ndk., składać ndk., poukładać dk., ułożyć dk., złożyć dk.

przysł. układnie

Wiktionary

# układowicz

pejoratywnie: osoba wchodząca z kimś w nieformalne układy, zwykle w nieuczciwej sprawie

SJP.pl

# układowy

przymiotnik od: układ

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z jakimś układem, dotyczący tego układu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. układ m., układanie n., układanka ż., ułożenie n.

przysł. układowo

czas. układać

Wiktionary

# układy

ułożenie, organizacja czegoś

SJP.pl

Układy (ang. Damages) – amerykański serial telewizyjny z Glenn Close i Rose Byrne w rolach głównych, emitowany od 24 lipca 2007 do 12 września 2012 roku przez stacje FX (serie 1–3) i Audience Network (serie 4–5).

Wikipedia

# układzik

potocznie: nieformalny układ, kontrakt między osobami lub grupami, zwykle w nieuczciwej sprawie

SJP.pl

# układły

przymiotnik

(1.1) stpol. wsparty, oparty na kimś/czymś

Wiktionary

# ukłon

pochylenie głowy, tułowia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grzecznościowe pochylenie głowy bądź dygnięcie ciałem

(1.2) przen. zrobienie czegoś, jako wyraz życzliwości

Wiktionary

Ukłon – wizualna część przywitania i oddania honorów drugiej osobie. Jest powszechnie zrozumiałym gestem, wykonanym, poprzez pochylenie głowy, oraz części tułowia, do przodu, w kierunku osoby witanej. Często ukłon, jest połączony z wyciągnięciem dłoni do osoby witanej, celem wzajemnego uściśnięcia.Istnieje bogata różnorodność ukłonów, w zależności od tradycji danego kraju i jego kultury.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈukwɔ̃n, AS: uku̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukłonienie n., pokłon m., skłon m.

czas. ukłonić się, kłaniać się, pokłonić się, skłonić, skłaniać

Wiktionary

# ukłonik

zdrobnienie od: ukłon

SJP.pl

# ukłony

pochylenie głowy, tułowia

SJP.pl

# ukłuć

1. zranić czymś ostro zakończonym; dźgnąć, źgnąć, żgnąć;
2. o owadach: użądlić, uciąć;
3. ukłuć się - zranić się czymś ostro zakończonym; dźgnąć się, źgnąć się, żgnąć się

SJP.pl

czasownik

(1.1) zranić za pomocą spiczastego przedmiotu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukłułem go igłą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ukłucie n.

czas. kłuć

Wiktionary

# ukłucie

1. ostry, przenikliwy ból;
2. ślad w miejscu, w którym skóra została ukłuta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ukłuć.

(1.2) ślad w miejscu, w którym coś kogoś ukłuło

(1.3) krótkotrwały, silny ból

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. kłucie n.

czas. ukłuć dk., kłuć ndk.

Wiktionary

# ul

1. pomieszczenie dla pszczół
2. potocznie: więzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pszcz. pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

(1.2) posp. środ. więzienie

Wiktionary

Ul – w pszczelarstwie konstrukcja, najczęściej drewniana, używana do hodowli i chowu pszczoły miodnej.

Ul służy do życia, rozwoju rodziny pszczelej oraz do zbierania zapasów pożywienia. Z tego powodu ule muszą zapewniać właściwe warunki życia pszczół. Budowa ula zapewnia ponadto łatwy dostęp pszczelarzowi do rodziny tak, aby pszczoły były tak mało niepokojone w czasie pracy pszczelarza, jak tylko jest to możliwe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pszczelarz otworzył ul i wyjął ogromny plaster miodu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ul, AS: ul

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ulowy

Wiktionary

# ul.

skrót od: ulica (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = ulica

Wiktionary

Ulica – droga na terenie zabudowanym lub przeznaczonym do zabudowy (głównie w mieście, ale także w osadzie oraz czasem na wsi), której współcześnie zazwyczaj nadaje się oficjalnie urzędową nazwę własną.

Wzdłuż ulicy stawiane są zazwyczaj budynki mieszkalne lub inne zespoły obiektów (budynki biurowe, usługowe, przemysłowe). Teren wzdłuż ulicy może też zostać zabudowany zielenią (skwer, park). Ulica, w zależności od szerokości i związanej z tym ilości pasów ruchu oraz rodzajem wykonanej nawierzchni może być przeznaczona dla ruchu: pieszego, pieszo-kołowego, kołowego, szynowego (tramwajowego). Ruch szynowy może odbywać się po wydzielonym torowisku albo w ramach pasów jezdni dla ruchu kołowego. Wzdłuż ulic wydzielane są czasem pasy ruchu przeznaczone tylko dla autobusów komunikacji miejskiej i drogi rowerowe. Wzdłuż ulic przeznaczonych dla komunikacji kołowej i szynowej wykonuje się z jednej lub obu stron drogi chodniki przeznaczone tylko dla ruchu pieszego. W celu umożliwienia pieszym przecięcia drogi komunikacji pojazdów wykonuje się zazwyczaj specjalnie oznakowane (pasy, znaki świetle) przejścia dla pieszych w poziomie ulicy albo bezkolizyjnie: kładki dla pieszych (wiadukt) lub pod jej powierzchnią – przejścia podziemne (tunel).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kino mieści się przy ul. Kwiatowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlʲit͡sa, AS: ulʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulica ż.

Wiktionary

# ula

1. pomieszczenie dla pszczół
2. potocznie: więzienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Urszula

Wiktionary

- Ula – szczyt w Pieninach Czorsztyńskich
- Ula – wieś w Estonii, w gminie Pöide
- Ula – wieś w Estonii, w gminie Salme
- Ula – zdrobnienie imienia żeńskiego Urszula
- Ula – typ norweskich okrętów podwodnych.
- ULA – (United Launch Alliance) amerykańska spółka zajmująca się wynoszeniem ładunków w przestrzeń kosmiczną.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zapomniałem, że Ula się przeprowadziła, i wysłałem zaproszenie na jej stary adres.

(1.1) Ula, która przedtem postanawiała zataić wieczorne spotkanie z Zenkiem, mówi cicho: - Zenek ukradł dlatego, że był głodny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Usia ż., Urszula ż., Ulka ż., Urszulka ż., urszulanka ż., Uleńka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ulka, Urszulka

Wiktionary

# ulać

1. odlać trochę płynu;
2. wykonać coś z roztopionej substancji, np. wosku, wlewając do formy;
3. ulać się:
a) o płynie: ubyć w części przez wypłynięcie; wylać się;
b) np. o dzwonie: zostać wykonanym przez lanie

SJP.pl

# ulaczyk

nazwisko

SJP.pl

# ulala

wykrzyknik wyrażający zachwyt, uznanie lub zaskoczenie; o la la

SJP.pl

## Muzyka

- Ulala Session – koreański zespół muzyczny
- Ulala (jap. 麗 〜ULALA〜)– album Ryu Si-wona
- „Ulala” – singel polskich piosenkarzy Young Leosi, Żabsona i Beteo, w którym gościnnie występuje Borucci z 2020
- „My Way: Ulala” – singel japońskiego zespołu Dream z 2010

Wikipedia

# ulama

grupa teologów zajmujących się interpretacją muzułmańskiego systemu prawniczego; ulema

SJP.pl

- Ulama – zespołowa gra w piłkę wymyślona w Ameryce Łacińskiej
- Alim (liczba mnoga: Ulama) - muzułmanin uczony w prawie Islamskim

Wikipedia

# ulan-majorat

wieś w Polsce

SJP.pl

Ulan-Majorat – wieś we wschodniej Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie radzyńskim, w gminie Ulan-Majorat.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Miejscowość jest sołectwem, siedzibą gminy Ulan-Majorat, a także rzymskokatolickiej parafii św. Małgorzaty. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 477 mieszkańców.

Wikipedia

# ulana

1. odlać trochę płynu;
2. wykonać coś z roztopionej substancji, np. wosku, wlewając do formy;
3. ulać się:
a) o płynie: ubyć w części przez wypłynięcie; wylać się;
b) np. o dzwonie: zostać wykonanym przez lanie

SJP.pl

Ulana. Powieść poleska – obyczajowa powieść romantyczna Józefa Ignacego Kraszewskiego z 1842 roku, zaliczana do grupy powieści ludowych. Uważana za jedną z najwybitniejszych i najciekawszych powieści polskiego romantyzmu, m.in. ze względu na oryginalne ujęcie motywu miłości panicza i kobiety z ludu.

Wikipedia

# ulanianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulana

(1.2) mieszkaniec Ulana-Majoratu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulan m.

:: fż. ulanianka ż.

przym. ulański

Wiktionary

# ulanianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulana

(1.2) mieszkanka Ulana-Majoratu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulan m.

:: fm. ulanianin m.

przym. ulański

Wiktionary

# ulanica

Ulanica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Dynów.

Wieś położona jest na północny zachód od Dynowa, nad potokiem Ulenka, lewym dopływie Sanu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Wikipedia

# ulanicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulanicy

Wiktionary

Ulanicki – polski herb szlachecki.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Ulanica ż., ulaniczanin m., ulaniczanka ż.

Wiktionary

# ulaniczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulanicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulanica ż.

:: fż. ulaniczanka ż.

przym. ulanicki

Wiktionary

# ulaniczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulanicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulanica ż.

:: fm. ulaniczanin m.

przym. ulanicki

Wiktionary

# ulaniec

potocznie: osoba otyła; grubas, spaślak, kluska, tłuścioch

SJP.pl

# ulano-majoracki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulana-Majoratu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulan-Majorat m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ulański

Wiktionary

# ulanów

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Ulanów – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ulanów, położone u ujścia Tanwi do Sanu. Leży w historycznej ziemi sandomierskiej w Małopolsce, stanowiło część województwa sandomierskiego.

Miasto jest ośrodkiem usługowym i turystyczno-wypoczynkowym. Bractwo Flisackie, skupiające około 150 członków, kultywuje tradycje flisackie. Funkcjonuje w mieście drobny przemysł wikliniarski i chemiczny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: uˈlãnuf, AS: ulãnuf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ulanowski

rzecz. ulanowianin mos., ulanowianka ż.

Wiktionary

# ulanowianin

mieszkaniec Ulanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulanów m.

:: fż. ulanowianka ż.

przym. ulanowski

Wiktionary

# ulanowianka

mieszkanka Ulanowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulanowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulanów m.

:: fm. ulanowianin m.

przym. ulanowski

Wiktionary

# ulanowice

Ulanowice – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Otmuchów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# ulanowski

przymiotnik od: Ulanów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulanowa

Wiktionary

- Bolesław Ulanowski
- Dariusz Ulanowski
- Krzysztof Ulanowski
- Stanisław Ulanowski
- Władysław Ulanowski

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Ulanów m., ulanowianin m., ulanowianka ż.

Wiktionary

# ulański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulana

(1.2) dotyczący Ulana-Majoratu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulan m., ulanianin m., ulanianka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ulano-majoracki

Wiktionary

# ulaszewo

Ulaszewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Stara Biała. Przepływają tam rzeki: Skrwa i Wierzbica.

Wieś duchowna Uljaszewo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie płockim województwa płockiego, własność prebendalna płockiej kapituły katedralnej w 1542 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# ulatać

ulatywać;
1. o ptakach, owadach: wzbijać się do lotu;
2. o dymie, zapachu itp: rozchodzić się w powietrzu;
3. o wspomnieniach, uczuciach: zanikać

SJP.pl

# ulatniać

ulatniać się:
1. rozchodzić, rozpływać się w powietrzu;
2. potocznie:
a) odchodzić, uciekać po kryjomu;
b) być kradzionym;
c) przestawać istnieć; znikać

SJP.pl

# ulatnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulatniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulatniać ndk.

Wiktionary

# ulatowski

nazwisko

SJP.pl

- Ulatowski – polskie nazwisko. Według danych z lat 90. XX wieku nazwisko to nosiło 3582 polskich obywateli.

Osoby noszące nazwisko Ulatowski:

- Jan Ulatowski (1907–1997) – polski historyk sztuki
- Jarosław Ulatowski (ur. 1958) – polski przedsiębiorca, poseł na Sejm I kadencji
- Kazimierz Ulatowski (1884–1975) – polski architekt
- Krzysztof Ulatowski (ur. 1980) – polski piłkarz
- Leon Ulatowski (1899–1973) – major
- Piotr Ulatowski (1800–1867) – oficer armii austriackiej i polskiej, powstaniec styczniowy
- Piotr Jan Ulatowski (1958–2024) – polski pianista, kompozytor
- Rafał Ulatowski (ujednoznacznienie)
- Roman Ulatowski (1881–1959) – fotografik poznański
- Tadeusz Ulatowski (1923–2012) – polski trener i działacz sportowy
- Zdzisław Ulatowski (ur. 1949) – polski piłkarz i trener

Wikipedia

# ulaż

niewypełniona część zbiornika ładunkowego w zbiornikowcu

SJP.pl

Ulaż, przestrzeń ulażowa (ang. ullage z franc. ouillage) – niewypełniona część zbiornika ładunkowego przeznaczona na rozszerzanie się ładunku wskutek zmian temperatury w czasie podróży. Pojęcie przestrzeni ulażowej może dotyczyć najrozmaitszych zbiorników, przykładowo na wino jak i paliwo.

Wikipedia

# ulażowy

→ ulaż, np. przestrzeń ulażowa

SJP.pl

# ulbricht

Osoby

- Manfred Ulbricht (ur. 1947) – niemiecki kolarz torowy
- Walter Ulbricht (1893–1973) – niemiecki polityk i działacz komunistyczny

Inne

- doktryna Ulbrichta – doktryna polityki zagranicznej

Wikipedia

# ulcia

zdrobnienie od: Urszula (imię żeńskie)

SJP.pl

# ulczyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ulczami, dotyczący Ulczów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język ulczyjski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulcza mos., Ulczynka ż.

Wiktionary

# ulczyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ulki lub z nią związany

SJP.pl

# ulec

rzadziej: ulegnąć;
1. zostać pokonanym, poddać się, skapitulować;
2. ustąpić komuś, dać się namówić;
3. poddać się jakimś uczuciom; znaleźć się pod wpływem czegoś;
4. doznać działania czegoś;
5. o kobiecie: oddać się mężczyźnie; o mężczyźnie: oddać się kobiecie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. ulegać)

(1.1) dokonany od|ulegać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈulɛt͡s, AS: ulec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulegnięcie n., uległość ż.

przym. uległy

Wiktionary

# ulecieć

1. o zwierzętach latających: wzbiwszy się w górę, odlecieć, oddalić się;
2. o czymś lekkim, substancjach takich jak gaz: wydobyć się skądś i rozproszyć; ulotnić się, ujść

SJP.pl

# uleczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest uleczalne; cecha tych, którzy są uleczalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uleczalny, lekarski

przysł. uleczalnie

Wiktionary

# uleczalny

o chorobach: dający się wyleczyć; wyleczalny

SJP.pl

# uleczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uleczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uleczyć dk.

przym. lekarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uzdrowienie

Wiktionary

# uleczka

zdrobnienie od: Urszula (imię żeńskie)

SJP.pl

# ulegać

podporządkowywać się, ustępować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nie być w stanie czemuś się oprzeć, podporządkować się

(1.2) być poddawanym procesom, doznawać czegoś

(1.3) zostać pokonanym w walce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pomimo posiadanego wcześniej zdania, jej prośby sprawiły, że w końcu uległem.

(1.2) Ciało złożone do grobu ulega rozkładowi po upływie czasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɛɡat͡ɕ, AS: ulegać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uległość ż., uleganie n.

przym. uległy

przysł. ulegle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dawać się, dawać za wygraną, kapitulować, łagodnieć, łamać się, mięknąć, odpuszczać, pobłażać, poddawać, rezygnować, spuszczać z tonu, ustępować, wymiękać

(1.2) psuć

Wiktionary

# uleganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulegać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulegać ndk.

rzecz. uległość ż.

przym. uległy

Wiktionary

# ulęgałka

1. odmiana dzikiej gruszy;
2. owoc tego drzewa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. dzika grusza o małych, zielonych owocach nadających się do jedzenia dopiero po uleżeniu się

(1.2) owoc ulęgałki (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌulɛ̃ŋˈɡawka, AS: ulẽŋgau̯ka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przest. kujawy|pierdołka.; daw. ulężałka

Wiktionary

# ulegle

przysłówek

(1.1) w sposób uległy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uległość ż.

czas. ulegać ndk.

przym. uległy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) posłusznie

Wiktionary

# uleglej

stopień wyższy od przysłówka: ulegle

SJP.pl

# uleglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: uległy; bardziej uległy

SJP.pl

# ulegnąć

częściej: ulec;
1. zostać pokonanym, poddać się, skapitulować;
2. ustąpić komuś, dać się namówić;
3. poddać się jakimś uczuciom; znaleźć się pod wpływem czegoś;
4. doznać działania czegoś;
5. o kobiecie: oddać się mężczyźnie

SJP.pl

# ulegnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌulɛɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: uleǵńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulec

rzecz. uległość ż.

Wiktionary

# ulęgnięty

taki, który ulągł się (1. o zwierzętach jajorodnych, zwykle o ptakach: przyszedł na świat, urodził się;
2. przenośnie o idei, pomyśle: narodził się, powstał;
3. o owocach: przejrzał); ulęgły

SJP.pl

# uległość

podporządkowanie się bez większych oporów, brak stanowczości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co uległe; cecha tych, którzy są ulegli

Wiktionary

- Uległość – to zmiana czyichś postanowień pod wpływem jakichś czynników lub poprzez określone bodźce, mogą to być: reklamy, pojedyncze osoby, społeczeństwo, najczęściej można ulegać kobiecie, albo na odwrót. Jest przeciwieństwem asertywności.
- Uległość – powieść Michela Houellebecqa z 2015

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. uleganie n., ulegnięcie n.

czas. ulegać ndk., ulegnąć dk., ulec dk.

przym. uległy

przysł. ulegle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ustępliwość, potulność, spolegliwość, uniżoność

Wiktionary

# uległy

podporządkowujący się bez większych oporów, posłuszny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

(1.2) będący wyrazem uległości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sterroryzowane społeczeństwo przez długi czas zachowuje się jak bezmyślny i uległy motłoch.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uległość ż., uleganie n.

czas. ulec dk., ulegać ndk.

przysł. ulegle

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podporządkowany, pokorny, posłuszny, potulny, spolegliwy, ugodowy, uniżony, ustępliwy

Wiktionary

# ulejno

2 miejscowości w Polsce:

- Ulejno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Wielkopolska
- Ulejno – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Nowogródek Pomorski

Wikipedia

# ulejów

Ulejów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Łask.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

W pobliskim lesie znajduje się cmentarz wojenny z okresu pierwszej wojny światowej, na którym spoczywa około 360 żołnierzy z armii austro-węgierskiej, niemieckiej oraz rosyjskiej, poległych w listopadzie i grudniu 1914 r.

Wikipedia

# ulęknąć

ulęknąć się - przestraszyć się, zlęknąć się; uląc się (rzadziej)

SJP.pl

# ulęknięty

taki, który się uląkł; zlękły, ulękły

SJP.pl

# ulękniony

taki, który się uląkł; przestraszony

SJP.pl

# uleksyt

minerał z grupy boranów

SJP.pl

Uleksyt (ulexyt) też: boranatrokalcyt, tiza, tinkalcyt – minerał z gromady boranów. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska niemieckiego chemika Georga L. Ulexa (1811-1883).

Wikipedia

# ulękły

rzadko: uląc się - przestraszyć się, zlęknąć się; ulęknąć się

SJP.pl

# ulem

uczony muzułmański, znawca teologii i prawa; ulema, alim

SJP.pl

Ulem – muzułmański teolog i uczony. Słowo pochodzi z wyrazu arabskiego alim, oznaczającego uczonego. W skład grupy ulemów wchodzili wszyscy duchowni muzułmańscy: muftiowie oraz imamowie. Ulemów określa się również mianem znawców szariatu. Ich główną siedzibą były meczety. Główną rolę posiadał meczet al-Azhar w Kairze.

Wikipedia

# ulema

uczony muzułmański, znawca teologii i prawa; ulem, alim

SJP.pl

# ulena

gatunek śliwy o dużych owocach; także owoc tego drzewa

SJP.pl

# uleniec

Uleniec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Grójec.

Wieś szlachecka Uliniec położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie grójeckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. W 1864 roku wieś Uleniec wraz z gruntami i budynkami stała się własnością rolników w niej mieszkających na mocy ukazu o uwłaszczeniu chłopów.

Wikipedia

# uleńka

zdrobnienie od: Urszula (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Urszula

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Natknęliśmy się na Uleńkę na przystani.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Urszula ż., Ula ż., Usia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ula, Ulka, Usia

Wiktionary

# ulep

gęsty syrop z cukru używany w gastronomii; ulepek

SJP.pl

# ulepek

1. koktajl alkoholowy na bazie skruszonych liści mięty, alkoholu i syropu cukrowego; julep;
2. potocznie: zbyt słodki napój;
3. przestarzale: gęsty syrop z cukru używany w gastronomii; ulep

SJP.pl

# ulepić

uformować rękami z miękkiego, plastycznego materiału; ukleić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. lepić)

(1.1) uformować coś z miękkiego materiału, łącząc i kształtując jego części rękami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia ulepiła pierogi na obiad.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lepidło n., lepienie n., lepiszcze n., polepa ż.

czas. lepić

przym. lepki

Wiktionary

# ulepszać

udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

SJP.pl

czasownik

(1.1) udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɛpʃat͡ɕ, AS: ulepšać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulepszanie n., ulepszenie n.

czas. ulepszyć

Wiktionary

# ulepszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulepszać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌulɛˈpʃãɲɛ, AS: ulepšãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulepszać ndk., ulepszyć dk.

rzecz. ulepszenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) udoskonalanie, usprawnianie, polepszanie

Wiktionary

# ulepszenie

coś, co ma udoskonalić, poprawić

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulepszyć.

(1.2) to, co jest efektem udoskonalenia czegoś, co zmieniło coś na lepsze

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ, AS: ulepšẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulepszyć dk., ulepszać ndk.

rzecz. ulepszanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) udoskonalenie, usprawnienie

(1.2) udoskonalenie, usprawnienie

Wiktionary

# ulepszyć

udoskonalić coś, poprawić, uczynić lepszym

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|ulepszać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulepszanie n., ulepszenie n.

czas. ulepszać ndk.

Wiktionary

# ulesianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulesia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulesie n.

:: fż. ulesianka ż.

przym. uleski

Wiktionary

# ulesianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulesia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulesie n.

:: fm. ulesianin m.

przym. uleski

Wiktionary

# uleski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulesia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulesie n., ulesianin m., ulesianka ż.

Wiktionary

# ulewa

obfity deszcz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

(1.2) książk. przen. mnóstwo czegoś

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. od: ulewać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy wspięliśmy się na sam szczyt, dopadła nas ulewa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɛva, AS: uleva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulewność ż., ulewanie n., ulanie n.

czas. olać, ulać dk., ulewać ndk.

przym. ulewny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. pompa; oberwanie chmury

(1.2) deszcz

Wiktionary

# ulewać

1. wylewać poza brzegi naczynia; wylewać skądś płyn;
2. robić odlew z roztopionego metalu lub wosku

SJP.pl

# ulewicz

nazwisko

SJP.pl

# ulewniej

stopień wyższy od przysłówka: ulewnie

SJP.pl

# ulewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ulewny

SJP.pl

# ulewny

o deszczu: obfity, rzęsisty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o deszczu: intensywny i gwałtowny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na zewnątrz padał ulewny deszcz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɛvnɨ, AS: ulevny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulewa ż., ulewność ż., ulewanie n., ulanie n.

czas. olać, ulewać ndk., ulać dk.

przysł. ulewnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzęsisty

Wiktionary

# uleżały

o owocach: taki, który zmiękł, dojrzał przez dłuższe leżenie

SJP.pl

# uleźć

ujść, przejść

SJP.pl

# uleżeć

1. spędzić długi czas w łóżku
2. zwykle o żywności: przetrzymać jakiś okres, nie psując się
3. uleżeć się -
a) zespolić się
b) o owocach: dojrzeć lub przejrzeć
c) przenośnie o sprawach, problemach: rozwiązać się pomyślnie

SJP.pl

# ulężony

rzadko: ulęgnięty, ulęgły

SJP.pl

# ulfik

nazwisko

SJP.pl

# ulga

1. uczucie odprężenia po stresie, zmęczeniu; złagodzenie bólu;
2. zmniejszenie opłat; zniżka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

(1.2) ekon. zmniejszenie podatków, opłat

Wiktionary

- ulga paszportowa
- ulga podatkowa

Zobacz też: Kanał Ulgi

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈulɡa, AS: ulga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulgowy m., ulżenie n.

czas. ulżyć

przym. ulgowy

przysł. ulgowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. folga

Wiktionary

# ulgnąć

utknąć, zagłębić się w czymś gęstym, lepkim, sypkim; uwięznąć, ugrzęznąć

SJP.pl

# ulgowy

1. ze zniżką; zniżkowy (np. bilet ulgowy)
2. nie wykorzystujący całego potencjału, nie zmuszający się do większego wysiłku (np. ulgowa gra zawodników)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ulgą, dotyczący ulgi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulga ż.

Wiktionary

# ulhówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulhówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulhówek m.

:: fż. ulhówczanka ż.

przym. ulhówecki

Wiktionary

# ulhówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulhówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulhówek m.

:: fm. ulhówczanin m.

przym. ulhówecki

Wiktionary

# ulhówecki

przymiotnik od: Ulhówek

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulhówka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulhówek m., ulhówczanin m., ulhówczanka ż.

Wiktionary

# ulhówek

wieś w Polsce

SJP.pl

Ulhówek – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Ulhówek. Leży na terenie Równiny Bełskiej. Jest to najbardziej peryferyjnie położona siedziba gminy względem miasta wojewódzkiego w całym województwie lubelskim. Do Lublina z Ulhówka jest prawie 150 km. Miejscowość jest siedzibą gminy Ulhówek.

Wikipedia

# uliasz

nazwisko

SJP.pl

# ulica

1. pas drogi przeznaczony dla pojazdów i pieszych
2. przenośnie:
a) przechodnie
b) społeczeństwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urb. droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

(1.2) poznań. furtka

(1.3) przen. pot. opinia społeczna

Wiktionary

Ulica – droga na terenie zabudowanym lub przeznaczonym do zabudowy (głównie w mieście, ale także w osadzie oraz czasem na wsi), której współcześnie zazwyczaj nadaje się oficjalnie urzędową nazwę własną.

Wzdłuż ulicy stawiane są zazwyczaj budynki mieszkalne lub inne zespoły obiektów (budynki biurowe, usługowe, przemysłowe). Teren wzdłuż ulicy może też zostać zabudowany zielenią (skwer, park). Ulica, w zależności od szerokości i związanej z tym ilości pasów ruchu oraz rodzajem wykonanej nawierzchni może być przeznaczona dla ruchu: pieszego, pieszo-kołowego, kołowego, szynowego (tramwajowego). Ruch szynowy może odbywać się po wydzielonym torowisku albo w ramach pasów jezdni dla ruchu kołowego. Wzdłuż ulic wydzielane są czasem pasy ruchu przeznaczone tylko dla autobusów komunikacji miejskiej i drogi rowerowe. Wzdłuż ulic przeznaczonych dla komunikacji kołowej i szynowej wykonuje się z jednej lub obu stron drogi chodniki przeznaczone tylko dla ruchu pieszego. W celu umożliwienia pieszym przecięcia drogi komunikacji pojazdów wykonuje się zazwyczaj specjalnie oznakowane (pasy, znaki świetle) przejścia dla pieszych w poziomie ulicy albo bezkolizyjnie: kładki dla pieszych (wiadukt) lub pod jej powierzchnią – przejścia podziemne (tunel).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Piotrkowska to reprezentacyjna ulica Łodzi.

(1.3) Rumuńska ulica mówi „nie” cięciom budżetowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlʲit͡sa, AS: ulʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulicznik m., ulicznica ż., ulicówka ż.

:: zdrobn. uliczka ż.

:: skr. ul.

przym. uliczny, przyuliczny, śróduliczny

przysł. ulicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uliczka; skrót ul.

(1.3) opinia publiczna, vox populi

Wiktionary

# ulicki

nazwisko

SJP.pl

# ulicówka

rodzaj wsi z niwowym układem pól i zagrodami ustawionymi zwarcie po obu stronach ulicy

SJP.pl

Ulicówka – typ wsi: jednodrożnej o zwartej zabudowie po obu stronach drogi, wieś o zabudowie rozciągniętej, z budynkami z jednej lub dwu stron drogi. Wyglądem przypomina miejską ulicę.

Wikipedia

# ulicowy

przymiotnik od: ulica (np. wieś ulicowa - wieś złożona ze zwartej zabudowy wzdłuż ulicy; ulicówka)

SJP.pl

# uliczka

zdrobnienie od: ulica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka lub wąska ulica

(1.2) zdrobn|ulica. od: ulica

(1.3) pszcz. przestrzeń między dwiema ramkami w ulu

Wiktionary

Uliczka (niderl. Het straatje) – obraz Jana Vermeera datowany na lata ok. 1658–1661. Płótno jest sygnowane, podpis i VMeer znajduje się po lewej stronie, pod oknem.

Obraz miał wielu właścicieli. Do Rijksmuseum, gdzie znajduje się do dziś, został ofiarowany w 1921 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lubię przechodzić tą uliczką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlʲit͡ʃka, AS: ulʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulica ż.

przym. uliczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alejka

Wiktionary

# ulicznica

przestarzale:
1. kobieta lekkich obyczajów, prowadząca się niemoralnie;
2. prostytutka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. prostytutka

(1.2) pot. żart. szeroka szczotka przeznaczona do zamiatania ulic

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obraz przedstawiał ulicznicę.

(1.1) Kochanką jego była zwykła ulicznica, / Co gdzieś na rogu sprzedaje ciało swe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌulʲit͡ʃʲˈɲit͡sa, AS: ulʹičʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulica ż., ulicznik m.

przym. uliczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. ladacznica, latarnica, nierządnica, rozpustnica, wszetecznica; eufem. kobieta lekkich obyczajów; neutr. prostytutka; posp. łajdaczka; wulg. dziwka, kurwa, lafirynda, wywłoka, zdzira

Wiktionary

# uliczniczka

→ ulicznik

SJP.pl

#### Patrz:

ulicznik

# ulicznik

człowiek spędzający większość czasu na ulicy, niemający stałego zajęcia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. przest. chłopiec przebywający przez większość czasu na ulicy, poza domem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulicznikostwo n., ulica ż., ulicznica ż.

przym. ulicznikowski, uliczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) andrus, baciar, batiar, gawrosz, łobuz, łobuziak, wisus

Wiktionary

# ulicznikostwo

dawniej: tryb życia ulicznika, zespół cech właściwych ulicznikowi

SJP.pl

# uliczny

1. przymiotnik od: ulica (np. ruch uliczny, wypadek uliczny)
2. pospolity, wulgarny (np. uliczne zwroty)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ulicy, związany z ulicą

(1.2) odbywający się na ulicy

(1.3) dotyczący ulicznicy / ulicznika – związany z nimi lub im przypisywany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Ta dziewczyna wykorzystywała spotkania i demonstracje uliczne, by kraść pieniądze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlʲit͡ʃnɨ, AS: ulʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulica ż., uliczka ż., ulicznik mos., ulicznica ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) drogowy

(1.3) rynsztokowy, pospolity, wulgarny

Wiktionary

# ulik

1. gatunek tłustego śledzia holenderskiego;
2. mały ul

SJP.pl

# ulikowski

nazwisko

SJP.pl

# ulimianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulimia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulim m.

:: fż. ulimianka ż.

przym. ulimski

Wiktionary

# ulimianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulimia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulim m.

:: fm. ulimianin m.

przym. ulimski

Wiktionary

# ulimski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ulimia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulim m., ulimianin m., ulimianka ż.

Wiktionary

# ulinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uliny Wielkiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. ulinianka ż.

przym. uliński

Wiktionary

# ulinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uliny Wielkiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. ulinianin m.

przym. uliński

Wiktionary

# ulinić

gwarowo:
1. sklecić coś byle jak, w pośpiechu;
2. ulinić piszczałkę - wykręcić piszczałkę, zsuwając korę z pręta wierzbowego;
3. ulinić się - zostać skleconym byle jak, w pośpiechu

SJP.pl

# uliński

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uliny Wielkiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulinianin m., ulinianka ż.

Wiktionary

# uliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Uli lub z nią związany

SJP.pl

# ulipek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. med. roztwór dużej ilości cukru w jakimkolwiek płynie

(1.3) stpol. kulin. staropolski wypiek, rurka z ciasta opłatkowego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Rurka (ulipek) z bitą śmietaną u Czernieckiego urasta do rangi prawdziwego dzieła sztuki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulep mrz., ulepek mrz., ulop mrz., ulipnięcie n.

czas. ulipnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) syrop; daw. ulepek, ulop, ulep

(1.2) opłatek, oblat

Wiktionary

# ulirycznić

uczynić coś lirycznym (zazwyczaj wypowiedź, utwór literacki, filmowy, muzyczny itp.)

SJP.pl

# ulisses

przenośnie o człowieku przebiegłym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Wiktionary

- Ulisses (Odyseusz, Odys) – postać z mitologii greckiej
- Ulisses – powieść Jamesa Joyce’a
- Ulisses – wiersz Alfreda Tennysona
- Ulisses 31 – serial animowany
- Ulisses – polska grupa muzyczna
- Ulisses – robot mobilny
- Ulisses – włoski film z 1954 w reżyserii Maria Cameriniego z Kirkiem Douglasem w roli głównej, na podstawie Homera
- Ulisses – amerykański film z 1967 w reżyserii Josepha Stricka, na podstawie Joyce’a
- Ulisses – chilijski film z 2011 w reżyserii Oscara Godoya

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Autorem projektu konia trojańskiego był Ulisses.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Odys, Odyseusz

Wiktionary

# ulissesowy

taki jak u Ulissesa

SJP.pl

# ulistnić

ulistnić się - pokryć się liśćmi

SJP.pl

# ulistnienie

1. sposób rozmieszczenia liści na łodydze rośliny; filotaksja;
2. liście roślin, zwłaszcza drzew i krzewów; listowie

SJP.pl

Wikipedia

# ulistniony

mający liście, pokryty liśćmi

SJP.pl

# ulitować

ulitować się - okazać litość

SJP.pl

# ulizać

potoczne:
1. ułożyć gładko włosy, przygładzić, często za pomocą odpowiednich substancji, np. żelu do włosów;
2. ulizać się - ułożyć gładko własne włosy

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. ulizywać)

(1.1) pot. gładko uczesać

(1.2) liżąc zjeść część

czasownik zwrotny dokonany ulizać się (ndk. ulizywać się)

(2.1) uczesać sobie gładko włosy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Włosy Tośka wygładzone, ulizane, na prawym policzku kreska po skaleczeniu przy zbyt gorliwych zabiegach golenia.

(1.1) Knox, podobnie jak szef jego sztabu, był ulizany, wypomadowany i wystrojony wyjątkowo starannie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlʲizat͡ɕ, AS: ulʹizać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lizusostwo n., ulizanie n., ulizaniec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przygładzić, przylizać

Wiktionary

# ulizanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulizać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulizać dk.

rzecz. lizusostwo n.

Wiktionary

# ulizaniec

potocznie: człowiek mający ulizane włosy

SJP.pl

# ulizywać

potocznie: układać, zaczesywać włosy tak, żeby nie odstawały; przygładzać

SJP.pl

# ulizywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ulizywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulizywać ndk.

rzecz. lizusostwo n.

Wiktionary

# uljanowsk

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Wiktionary

Uljanowsk (ros. Ульяновск); dawniej Symbirsk (ros. w latach 1648–1780 – Синби́рск, w latach 1780–1924 – Симби́рск) – miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, centrum administracyjne obwodu uljanowskiego, położone około 893 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców w 2020 roku wynosiła 627 705 mieszkańców, a według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosiła 613 800.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. uljanowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Symbirsk (do 1924)

Wiktionary

# uljanowski

1. → Uljanowsk (miasto w Rosji);
2. obwód uljanowski - jednostka administracyjna w środkowej części europejskiej Rosji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Uljanowskiem, dotyczący Uljanowska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uljanowsk m.

Wiktionary

# ulka

zdrobnienie od: Urszula (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Urszula

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze nie podziękowałem Ulce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Urszula ż., Ula ż., Usia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ula, Uleńka, Usia

Wiktionary

# ullmann

Ullmann (Ullman), Ulmann (Ulman):

Wikipedia

# ulm

miasto w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Wiktionary

Ulm (Universitätsstadt Ulm) – miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Tybinga, siedziba regionu Donau-Iller oraz powiatu Alb-Donau, do którego miasto jednak nie należy. Leży nad Dunajem. Miejsce urodzenia Alberta Einsteina.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Ulmu|Ms=Ulmie.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. ulmski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ulm

* białoruski: (1.1) Ульм

* czeski: (1.1) Ulm

* francuski: (1.1) Ulm

* hiszpański: (1.1) Ulm

* kataloński: (1.1) Ulm

* litewski: (1.1) Ulmas

* niemiecki: (1.1) Ulm

* rosyjski: (1.1) Ульм

* słowacki: (1.1) Ulm

* słoweński: (1.1) Ulm

* ukraiński: (1.1) Ульм

* włoski: (1.1) Ulma

źródła.

== Ulm (język luksemburski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q9051 (ltz)-Procrastineur49-Ulm.wav.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wiąz

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ulm, AS: ulm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ulmski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. ulmski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ulm

* białoruski: (1.1) Ульм

* czeski: (1.1) Ulm

* francuski: (1.1) Ulm

* hiszpański: (1.1) Ulm

* kataloński: (1.1) Ulm

* litewski: (1.1) Ulmas

* niemiecki: (1.1) Ulm

* rosyjski: (1.1) Ульм

* słowacki: (1.1) Ulm

* słoweński: (1.1) Ulm

* ukraiński: (1.1) Ульм

* włoski: (1.1) Ulma

źródła.

== Ulm (język luksemburski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q9051 (ltz)-Procrastineur49-Ulm.wav.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wiąz

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ulman

nazwisko

SJP.pl

Ullmann (Ullman), Ulmann (Ulman):

Wikipedia

# ulmanit

siarczek niklu i antymonu, minerał niekiedy mylony z pirytem

SJP.pl

# ulmer

Ulmer – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Allendale.

Wikipedia

# ulmina

związek organiczny wchodzący w skład próchnicy

SJP.pl

# ulminit

macerał z grupy huminitów

SJP.pl

Ulminit – macerał gładki i jednorodny. Powstaje z tekstynitu na skutek homogenizacji tkanek.Budowa tkankowa niewidoczna, występują za to pasemka. Współwystępuje z tekstynitem, jako tło.

Wikipedia

# ulmski

→ Ulm (miastem w Niemczech)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ulmem, dotyczący Ulmu, pochodzący z Ulmu (miasta w Niemczech)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulm mrz.

Wiktionary

# ulokować

1. umiejscowić coś gdzieś
2. znaleźć komuś mieszkanie, lokum
3. umieścić kapitał w bezpiecznej inwestycji
4. ulokować się - znaleźć sobie mieszkanie, lokum; rozlokować się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. lokować)

(1.1) dokonany od|lokować.

czasownik zwrotny dokonany ulokować się (ndk. lokować się)

(2.1) dokonany od|lokować się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulokowanie n., lokalizacja ż., lokator mrz./mos.

Wiktionary

# ulot

w elektromagnetyce: wyładowanie niezupełne

SJP.pl

Wyładowanie koronowe, wyładowanie ulotowe, wyładowanie niezupełne, ulot – wyładowanie elektryczne spowodowane przez jonizację płynu (czyli cieczy lub gazu) otaczającego przewodnik, które pojawia się, gdy gradient potencjału przekracza pewną wartość, ale warunki są niewystarczające do przebicia lub powstania łuku.

Wikipedia

# ulotka

kawałek papieru z nadrukiem zwykle treści politycznej lub reklamowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na skrzyżowaniu stał chłopak i rozdawał ulotki kandydata na prezydenta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɔtka, AS: ulotka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lot m., ulotkarz m., ulotkowanie n.

:: zdrobn. uloteczka ż.

czas. ulotkować

przym. ulotny, lotny, przelotny, ulotkowy

przysł. ulotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) o ulotce konspiracyjnej: bibuła

Wiktionary

# ulotkarka

kobieta roznosząca ulotki

SJP.pl

# ulotkarstwo

roznoszenie ulotek

SJP.pl

# ulotkarz

osoba roznosząca ulotki; ulotkowicz

SJP.pl

# ulotkować

potocznie: roznosić ulotki

SJP.pl

# ulotkowicz

osoba roznosząca ulotki; ulotkarz

SJP.pl

# ulotkowiczka

kobieta roznosząca ulotki

SJP.pl

# ulotkowy

→ ulotka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ulotką, dotyczący ulotki

Wiktionary

#### Patrz:

ulotka

#### Powiązane:

rzecz. ulotka ż.

Wiktionary

# ulotnić

ulotnić się;
1. rozejść, rozpłynąć się w powietrzu
2. potocznie:
a) odejść, uciec po kryjomu
b) zostać ukradzionym
c) przestać istnieć; zniknąć

SJP.pl

# ulotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ulotny

SJP.pl

# ulotność

krótkotrwałość czegoś, nietrwałość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ulotne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ulotny, nieulotny

przysł. ulotnie

Wiktionary

# ulotny

1. łatwo rozpraszający, rozwiewający się w powietrzu
2. przenośnie: krótkotrwały, niedający się zachować

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. taki, który się łatwo ulatnia

(1.2) urz. liter. taki, który ukazuje się nieregularnie

(1.3) książk. przen. szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈlɔtnɨ, AS: ulotny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ulotność ż., ulotka ż.

czas. ulecieć dk., ulatywać ndk.

przysł. ulotnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lotny

(1.3) przelotny

Wiktionary

# ulotowy

przymiotnik od: ulot

SJP.pl

# ulowy

związany z ulem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. odnoszący się do ula, związany z ulem

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kształt ula

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdy błyśnie słońce, gdy z ulowych słupków / Stopnieją śniegi, czując wiosnę bliską, / Może w ich wnętrzu znajdę cmentarzysko / Maleńkich, czarnych, zamarzniętych trupków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ul mrz.

Wiktionary

# ulpan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. jęz. szkoła lub kurs intensywnej nauki języka hebrajskiego, w szczególności dla migrantów w Izraelu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaczęłam chodzić na ulpan w Hajfie.

Wiktionary

# ulpian

1. Ulpian Domicjusz - wybitny rzymskich jurysta;
2. Ulpian z Emesy - retor za czasów Konstantyna Wielkiego;
3. Ulpian z Tyru - święty katolicki

SJP.pl

- Ulpian Domicjusz (ur. II wieku, zm. 223), jeden z najwybitniejszych rzymskich jurystów
- Ulpian z Emesy – retor z czasów Konstantyna Wielkiego
- Ulpian z Tyru – (ur. III wieku, zm. 306) – święty katolicki

Wikipedia

# ulrych

imię męskie

SJP.pl

# ulryk

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ulryk – imię męskie pochodzenia germańskiego, jako skrócona, oboczna forma imienia Udalryk. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pochodzący z bogatego rodu”. Łacińska wersja tego imienia to Udalricus.

Ulryk imieniny obchodzi 20 lutego i 14 lipca.

Żeński odpowiednik: Ulryka

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) Mistrz Ulryk wzywa twój majestat Panie i księcia Witolda na bitwę śmiertelną (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈulrɨk, AS: ulryk

Wiktionary

# ulryka

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Ulryk

Wiktionary

Ulryka – żeński odpowiednik imienia Ulryk.

Ulryka imieniny obchodzi 8 maja.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ulˈrɨka, AS: ulryka

Wiktionary

# ulsan

miasto w Korei Południowej

SJP.pl

Ulsan (kor. 울산광역시, Metropolia Ulsan) – miasto na prawach metropolii w południowo-wschodniej części Korei Południowej. Położone jest nad brzegiem Morza Wschodniego (Morze Japońskie), 70 km na północ od Pusan.

Znajduje się tu Uniwersytet Ulsan.

Wikipedia

# ulsański

→ Ulsan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ulsanem, dotyczący Ulsanu

Wiktionary

#### Patrz:

Ulsan

#### Powiązane:

rzecz. Ulsan mrz.

Wiktionary

# ulster

długi płaszcz irlandzki z charakterystyczną pelerynką zrobiony z grubego włochatego sukna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Wiktionary

Ulster (ang. wym. [ˈʌlstər], irl. Ulaidh lub Cúige Uladh, wym. [ˈulə]) – jedna z czterech historycznych prowincji irlandzkich, położona w północnej części wyspy. Większa część prowincji należy współcześnie do Irlandii Północnej, będącej częścią Wielkiej Brytanii, a pozostała do Irlandii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈulstɛr, AS: ulster

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulsterczyk mos., Ulsterka ż., ulster mrz.

przym. ulsterski

Wiktionary

# ulsterczyk

[czytaj: alsterczyk albo ulsterczyk] mieszkaniec Ulsteru (prowincji Irlandii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ulsteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulster mrz.

:: fż. Ulsterka ż.

przym. ulsterski

Wiktionary

# ulsterka

[czytaj: alsterka albo ulsterka] mieszkanka Ulsteru (prowincji Irlandii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ulsteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulster mrz.

:: fm. Ulsterczyk mos.

przym. ulsterski

Wiktionary

# ulsterski

przymiotnik od: Ulster (jedna z 4 prowincji Irlandii)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ulsterem, dotyczący Ulsteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ulster mrz., Ulsterczyk mos., Ulsterka ż.

Wiktionary

# ulta

poddialekt języka orok (oroki), używany na Sachalinie

SJP.pl

# ultima

gra planszowa, współczesna odmiana szachów

SJP.pl

- Ultima – siódmy album polskiego wykonawcy poezji śpiewanej Grzegorza Turnaua
- ultima – współczesna odmiana szachów
- Ultima – seria dziewięciu komputerowych gier fabularnych
- Ultima Sports – brytyjski producent samochodów sportowych

Wikipedia

# ultimatum

1. postawiony komuś warunek poparty groźbą
2. w stosunkach międzynarodowych: oświadczenie rządu skierowane do władz innego państwa, zawierające groźbę użycia siły, wprowadzenia embarga itp. w razie niespełnienia określonych żądań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dypl. polit. oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

(1.2) dypl. polit. dokument z treścią ultimatum (1.1)

Wiktionary

Ultimatum (śrdw. łac. ultimatum r.nij. od ultimatus 'ostateczny' z późn. łac. ultimare 'kończyć się; być ostatnim' od łac. ultimus 'najdalszy; ostatni; ostateczny') – w prawie międzynarodowym żądanie jednego państwa wobec drugiego spełnienia określonych warunków w określonym czasie pod groźbą wojny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Natychmiast zaczął układać treść ultimatum.

(1.2) Wczoraj rolnicze ultimatum wręczono premierowi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌultʲĩˈmatũm, AS: ultʹĩmatũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ultymatywny

Wiktionary

# ultimo

ostatni dzień miesiąca jako ostatni termin uregulowania zobowiązań i należności

SJP.pl

- Ultimo – miejscowość we Włoszech
- Ultimo – dzielnica City of Sydney
- Ultimo – firma windykacyjna, obecnie B2 Impact S.A.
- Ultimo – piosenkarz

Wikipedia

# ultimogenitura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ultimogeniture

* portugalski: (1.1) ultimogenitura

* rosyjski: (1.1) переход наследства к младшему сыну

źródła.

== ultimogenitura (język portugalski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ultimogenitura

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura, AS: ultʹĩmogẽńitura

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ultimogeniture

* portugalski: (1.1) ultimogenitura

* rosyjski: (1.1) переход наследства к младшему сыну

źródła.

== ultimogenitura (język portugalski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ultimogenitura

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ultraakustyczny

→ ultraakustyka

SJP.pl

#### Patrz:

ultraakustyka

# ultraaudion

lampowy odbiornik radiowy, w którym anoda jest bezpośrednio połączona z obwodem antenowym

SJP.pl

# ultrabazyt

rodzaj skały magmowej ubogiej w krzemionkę

SJP.pl

# ultrabook

[czytaj: ultrabuk] mały i lekki notebook głównie do pracy w podróży, wydajniejszy od netbooka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. lekki, smukły komputer przenośny, rodzaj laptopa o małej wadze, ale wysokiej wydajności;

Wiktionary

Ultrabook – lekka i smukła odmiana notebooka zdefiniowana w 2011 roku przez firmę Intel w następstwie sukcesu MacBooka Air firmy Apple (zaprezentowanego w 2008 roku). Ultrabook to zastrzeżony znak towarowy firmy Intel i produkt, który musi spełniać ściśle określone założenia:

- niewielka waga – max. 1,6 kg netto, 2 kg brutto,
- niewielka grubość – max. 21 mm, 23 mm grubości – pod warunkiem, że będą konwertowalne i umożliwią przekręcenie ekranu w tryb tabletu lub całkowite jego zdjęcie,
- długa żywotność akumulatora i czas pracy min. 5 godzin, 9 godzin dla 3 fazy (2013 rok),
- cena maks. 2000 USD,
- opcjonalnie ekran dotykowy,
- atrakcyjne wzornictwo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W ciepłe dni szedłem z moim ultrabookiem do parku, popracować w ciszy.

Wiktionary

# ultracienki

bardzo cienki

SJP.pl

# ultraczułość

→ ultraczuły

SJP.pl

#### Patrz:

ultraczuły

# ultrademokrata

skrajny, fanatyczny demokrata

SJP.pl

# ultrademokratka

→ ultrademokrata

SJP.pl

#### Patrz:

ultrademokrata

# ultrademokratyczny

skrajnie demokratyczny

SJP.pl

# ultradźwięk

(zwykle w liczbie mnogiej) dźwięk o bardzo wysokiej częstotliwości, niesłyszalny dla człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ultradźwiękowy

Wiktionary

# ultradźwiękowy

przymiotnik od: ultradźwięk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Delfiny posiadają ultradźwiękowy zmysł położenia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌultrad͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ, AS: ultraʒ́vʹi ̯ẽŋkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ultradźwięk

Wiktionary

# ultraelement

Ultraelementy – pierwiastki chemiczne wchodzące w skład organizmów w ilości mniejszej niż 0,000001% (czyli 10−6%) masy ciała. Ich rola nie została do końca wyjaśniona. Wiadomo, że są niezbędne dla funkcjonowania organizmu. Prawdopodobnie wchodzą w skład niektórych białek i są aktywatorami niektórych szlaków metabolicznych.

Do ultraelementów zalicza się m.in.: srebro, złoto, rad i selen.

Wikipedia

# ultrafiltr

Filtr – rodzina w jakimś sensie dużych zbiorów. Duży zbiór powinien spełniać następujące własności:

- zbiór większy od dużego zbioru powinien być duży,
- zbiór pusty nie powinien być duży, ale cała przestrzeń (uniwersum) powinna być duża,
- część wspólna dwóch dużych zbiorów powinna być duża.

Wikipedia

# ultrafiltracja

Ultrafiltracja (filtracja molekularna) – proces filtracji z użyciem sit molekularnych, membran i wszelkich materiałów porowatych, o porach, których rozmiary są zbliżone do wielkości pojedynczych cząsteczek (zwykle kilka–kilkadziesiąt nanometrów). Wielkość cząsteczek oddzielanych substancji musi znacznie przekraczać wielkość cząsteczek rozpuszczalnika. Siłą napędową procesu jest wysokie ciśnienie hydrauliczne roztworu rozdzielanego.

Wikipedia

# ultrafiltrowany

poddany ultrafiltracji

SJP.pl

# ultrafiolet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

Wiktionary

Ultrafiolet, nadfiolet, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie nadfioletowe (skrót UV) – promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali od 10 nm do 400 nm (niektóre źródła za ultrafiolet przyjmują zakres 100–400 nm), niewidzialne dla człowieka. Promieniowanie ultrafioletowe są to fale krótsze niż promieniowanie widzialne i dłuższe niż promieniowanie rentgenowskie. Zostało odkryte niezależnie przez niemieckiego fizyka, Johanna Wilhelma Rittera, i brytyjskiego chemika, Williama Hyde’a Wollastona, w 1801 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌultraˈfʲjɔlɛt, AS: ultrafʹi ̯olet

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ultrafioletowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) UV, promieniowanie ultrafioletowe, nadfiolet

Wiktionary

# ultrafioletowy

przymiotnik od: ultrafiolet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

(1.2) pot. taki, który świeci pod wpływem ultrafioletu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Promieniowanie ultrafioletowe działa zabójczo na bakterie.

(1.2) Jola zrobiła sobie ultrafioletowy tatuaż.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ, AS: ultrafʹi ̯oletovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ultrafiolet m.

przysł. ultrafioletowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadfioletowy, nadfiołkowy, UV

(1.2) fotoluminescencyjny

Wiktionary

# ultraistka

→ ultraista

SJP.pl

#### Patrz:

ultraista

# ultraistyczny

→ ultraizm

SJP.pl

#### Patrz:

ultraizm

# ultraizm

kierunek w hiszpańskiej literaturze

SJP.pl

Ultraizm – awangardowy kierunek w poezji hiszpańskojęzycznej po pierwszej wojnie światowej, powstały pod wpływem inspiracji futuryzmem, dadaizmem, kubizmem i kreacjonizmem. Jego cechą charakterystyczną była zaskakująca metaforyka. Nazwa kierunku pochodzi od nazwy czasopisma "Ultra". Przedstawicielami ultraizmu byli Guillermo de Torre, Juan Larrea, Gerardo Diego oraz, przebywający wówczas w Madrycie, Jorge Luis Borges.

Wikipedia

# ultrakatolicki

skrajnie katolicki

SJP.pl

# ultrakatolickość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ultrakatolickie

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ultrakatolicki

Wiktionary

# ultraklerykał

skrajny, fanatyczny klerykał

SJP.pl

# ultrakonserwatysta

skrajny konserwatysta

SJP.pl

# ultrakonserwatystka

skrajna konserwatystka

SJP.pl

# ultrakrótki

1. mający bardzo małą długość;
2. trwający przez bardzo krótki okres;
3. złożony z bardzo małej liczby elementów;
4. fale ultrakrótkie - fale elektromagnetyczne o długości 1-10 m

SJP.pl

# ultralekkość

→ ultralekki

SJP.pl

#### Patrz:

ultralekki

# ultralewica

Skrajna lewica – termin używany na określenie osób i ugrupowań o poglądach lewicowych, charakteryzujących się postawami bardziej lewicowymi aniżeli ruchy umiarkowanej lewicy. Czynnikiem łączącym ugrupowania skrajnej lewicy jest dążenie do wyeliminowania podziałów społecznych i egalitaryzm.

Wikipedia

# ultralewicowy

przymiotnik od: ultralewica

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. skrajnie lewicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lewacki

Wiktionary

# ultraliberalizm

skrajna postać liberalizmu przeciwna jakimkolwiek ograniczeniom swobody działania jednostek; libertalizm; libertarianizm; anarcho-liberalizm

SJP.pl

# ultraliberalny

związany z ultraliberalizmem

SJP.pl

# ultramafit

skała magmowa lub metamorficzna składająca się głównie z samych minerałów ciemnych (pirokseny, oliwiny, amfibole, biotyt i inne)

SJP.pl

# ultramaraton

bieg na dystansie większym od maratonu (powyżej 42,195 km)

SJP.pl

Ultramaraton – bieg długodystansowy na dystansie większym niż maraton, czyli powyżej 42,195 km.

Co roku rozgrywane są oficjalne mistrzostwa świata i Europy na dystansie 100 km oraz w biegu 24-godzinnym (24 h). Inne popularne dystanse ultramaratońskie to: 50 km, 100 mil oraz 6h, 12h, 48h.Najbardziej znani na świecie ultramaratończycy to: Grek Janis Kuros i Amerykanin Scott Jurek.

Wikipedia

# ultramaratończyk

biegacz startujący w ultramaratonie

SJP.pl

# ultramaratonka

→ ultramaratończyk

SJP.pl

#### Patrz:

ultramaratończyk

# ultramaratoński

→ ultramaraton

SJP.pl

#### Patrz:

ultramaraton

# ultramaryna

jeden z odcieni koloru niebieskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;

(1.2) odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)

Wiktionary

Ultramaryna – niebieski pigment mineralny pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, stosowany do produkcji farb, lakierów i emalii oraz jako środek barwiący wielu innych substancji, w tym także jako wybielacz optyczny.

W średniowieczu i renesansie był to najdroższy dostępny pigment (drugie miejsce zajmowało złoto), otrzymywany ze skały Lapis lazuli nie występującej w Europie. Często używano go w malarstwie do malowania szat aniołów lub Matki Boskiej. Ceniono go z powodu intensywności koloru oraz odporności na światło i substancje zasadowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Basia pomalowała starą skrzynię na ultramarynę i ozdobiła kwiatkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ultramarynowy

Wiktionary

# ultramarynowy

→ ultramaryna; intensywnie niebieski

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru intensywnie niebieskiego, koloru ultramaryny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ultramaryna ż.

Wiktionary

# ultrametamorfizm

Wikipedia

# ultramiękki

skrajnie miękki

SJP.pl

# ultramikrometoda

chemiczna metoda analizy; metoda mikrogramowa

SJP.pl

# ultramikroskop

Ultramikroskop (ultra, gr. mikrós mały i skopeín patrzeć) – rodzaj mikroskopu optycznego z bocznym układem oświetlenia wykorzystujący efekt Tyndalla do badania cząstek koloidalnych. Pozwala na obserwację obiektów o rozmiarach mniejszych niż zdolność rozdzielcza zwykłego mikroskopu optycznego, tj. o wymiarach pojedynczych mikrometrów (μm), lecz nie daje informacji o ich kształcie i wielkości.

Wikipedia

# ultramikrowłókno

mikrowłókno około sto razy cieńsze od ludzkiego włosa

SJP.pl

# ultramontanin

zwolennik, propagator ultramontanizmu, uznający wyższość władzy papieża nad władzą świecką

SJP.pl

# ultramontanizm

ideologia, w której z uznania nadrzędnej, w pełni samodzielnej i suwerennej pozycji papieża w Kościele wyprowadza się sprzeciw wobec jakiejkolwiek ingerencji państwa w wewnętrzne sprawy Kościoła; powstała we Francji jako reakcja na gallikanizm

SJP.pl

Ultramontanizm (ze śrdw. łac. ultramontanus znajdujący się za górami) – kierunek polityczny postulujący podporządkowanie lokalnych kościołów rzymskokatolickich różnych krajów decyzjom papieża. Powstał we Francji na przełomie XVIII i XIX wieku.

Wikipedia

# ultramontanka

→ ultramontanin

SJP.pl

#### Patrz:

ultramontanin

# ultramylonit

rzadka skała metamorficzna, kataklastyczna, spotykana w Alpach

SJP.pl

Wikipedia

# ultran

syntetyczny diolowy związek chemiczny o działaniu uspokajającym, działający na ośrodkowy układ nerwowy, używany przy leczeniu różnego typu lęków i łagodnych postaci nerwicy

SJP.pl

# ultranacjonalista

skrajny nacjonalista

SJP.pl

# ultranacjonalistyczny

przymiotnik

(1.1) skrajnie nacjonalistyczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ultranacjonalistyczny wicepremier Serbii Vojislav Szeszelj po przyjęciu przez parlament planu pokojowego zapowiedział, że zrezygnuje, jeśli siły NATO wejdą do prowincji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌultrãnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ultrãnacʹi ̯õnalʹistyčny

Wiktionary

# ultraortodoks

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. pot. wyznawca judaizmu ultraortodoksyjnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeżeli zaś jakiś ultraortodoks ma już taki nowoczesny aparat, powinien go jak najszybciej w sposób rytualny spalić. Najlepiej przy świadkach.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ultraortodoksyjny

Wiktionary

# ultrapanoramiczny

charakteryzujący się proporcją ekranu 21:9

SJP.pl

# ultrapostępowy

bardzo postępowy; superpostępowy

SJP.pl

# ultraprawica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. skrajna prawica.

Wiktionary

Skrajna prawica, znana także pod innymi określeniami ekstremalna prawica lub prawicowy ekstremizm – termin używany na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się radykalnym programem lub metodami działania, przede wszystkim o poglądach ultranacjonalistycznych, faszystowskich, autorytarnych, rasistowskich, antykomunistycznych, którzy w pierwszej kolejności stawiają swój naród na pierwszym miejscu i często kierują się przy tym populizmem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌultrapraˈvʲit͡sa, AS: ultrapravʹica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) radykalna prawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy

Wiktionary

# ultraprawicowy

przymiotnik

(1.1) polit. skrajnie prawicowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. prawacki

Wiktionary

# ultraprodukt

w matematyce: sposób budowania nowych modeli z danej rodziny modeli

SJP.pl

Ultraprodukt – sposób budowania nowych modeli z danej rodziny modeli. Ultraprodukty są używane i badane w teorii modeli, teorii mnogości i algebrze. Szczególnym przypadkiem ultraproduktów są ultrapotęgi (w których używa się tylko jednego modelu wyjściowego).

Wikipedia

# ultraradykalny

przymiotnik

(1.1) skrajnie radykalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ultraradykał mos.

Wiktionary

# ultrarojalistka

→ ultrarojalista

SJP.pl

#### Patrz:

ultrarojalista

# ultras

1. osoba o skrajnych poglądach politycznych, zwolennik ekstremizmu; ekstremista;
2. po II wojnie światowej: członek ekstremistycznych, prawicowych grup politycznych we Francji, sprzeciwiających się przyznaniu niepodległości Algierii

SJP.pl

- ultras – wyznawca skrajnie prawicowych poglądów politycznych
- ultras – określenie zagorzałych kibiców drużyn zespołowych (gł. piłkarskich)

Wikipedia

# ultrasi

1. osoba o skrajnych poglądach politycznych, zwolennik ekstremizmu; ekstremista;
2. po II wojnie światowej: członek ekstremistycznych, prawicowych grup politycznych we Francji, sprzeciwiających się przyznaniu niepodległości Algierii

SJP.pl

- Ultrasi – ultrareakcyjne stronnictwa polityczne w okresie restauracji Burbonów we Francji w I połowie XIX wieku
- Ultrasi – grupy zdeklarowych kibiców piłkarskich

Wikipedia

# ultraska

→ ultras; ekstremistka

SJP.pl

# ultrasonograf

aparat zbudowany z głowicy wytwarzającej i odbierającej fale ultradźwiękowe, umożliwiający uwidocznienie i ocenę wzrokową wielu narządów wewnętrznych człowieka i zwierząt; skrót: USG lub usg.

SJP.pl

Ultrasonografia, USG – zastosowanie ultradźwięków do badania i obrazowania tkanek w medycynie i weterynarii. Ultrasonografia jest nieinwazyjną, atraumatyczną metodą diagnostyki obrazowej, pozwalającą na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Charakteryzuje się dużą dokładnością: umożliwia wykrywanie w narządach nawet bardzo małych zmian (od 0,1 mm).

Wikipedia

# ultrasonografia

(skrót: USG lub usg.)
1. metoda diagnostyczna wykorzystująca zjawisko echa powstającego w wyniku odbicia fal ultradźwiękowych od granicy narządów i tkanek;
2. potocznie: badanie wykonane tą metodą; także: wynik takiego badania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. med. wet. metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;

Wiktionary

Ultrasonografia, USG – zastosowanie ultradźwięków do badania i obrazowania tkanek w medycynie i weterynarii. Ultrasonografia jest nieinwazyjną, atraumatyczną metodą diagnostyki obrazowej, pozwalającą na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Charakteryzuje się dużą dokładnością: umożliwia wykrywanie w narządach nawet bardzo małych zmian (od 0,1 mm).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. ultrasonograf m.

przym. ultrasonograficzny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. USG

Wiktionary

# ultrasonograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. med. związany z ultrasonografią, dotyczący ultrasonografii; uzyskany dzięki ultrasonografowi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ultrasonografia ż., ultrasonograf mrz.

Wiktionary

# ultrasonokardiograf

aparat do badania serca za pomocą ultradźwięków

SJP.pl

# ultrasonokardiografia

Echokardiografia, echo serca, USG serca, ultrasonokardiografia – UKG – technika diagnostyki obrazowej polegająca na badaniu struktur serca i dużych naczyń krwionośnych za pomocą ultradźwięków (ultrasonografia). Zwykle stosuje się ultradźwięki o częstotliwości od 1 do 10 MHz. Na ekranie monitora uzyskuje się obraz powstający w wyniku odbicia fali ultradźwiękowej od badanych struktur. Obraz można zarejestrować na płycie DVD lub wydrukować.

Wikipedia

# ultrasonoterapeutyczny

→ ultrasonoterapia

SJP.pl

#### Patrz:

ultrasonoterapia

# ultrasonoterapia

metoda leczenia ultradźwiękami o wielkiej częstotliwości

SJP.pl

# ultrastruktura

budowa organelli komórkowych lub cząsteczek widoczna pod mikroskopem elektronowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opt. struktura obiektu mogąca być obserwowana tylko za pomocą mikroskopu elektronowego

Wiktionary

# ultraszybki

potocznie: nadzwyczaj szybki, bardzo szybki; superszybki, ekstraszybki

SJP.pl

# ultrasłodki

bardzo słodki; przesłodki

SJP.pl

# ultratermostat

termostat z łaźnią cyrkulacyjną

SJP.pl

# ultratolerancyjny

tolerancyjny w najwyższym stopniu

SJP.pl

# ultraultramikrometoda

chemiczna metoda analizy; metoda nanogramowa

SJP.pl

# ultrawirówka

Ultrawirówka, ultracentryfuga – wirówka zdolna do osiągania kilkudziesięciu tysięcy i więcej obrotów na minutę. Ultrawirówki są wykorzystywane do wielu celów:

- wirowania frakcjonującego mieszanin polimerów organicznych (białka, DNA)
- w badaniach wirusów oraz komórek,
- do szybkiego odwirowywania trudno sedymentujących osadów i rozdzielania emulsji,
- do frakcjonowania i izolacji poszczególnych organelli komórkowych np. chloroplastów,
- do przygotowania potraw w niektórych restauracjach (np. słodkie masło z marchwi)

Wikipedia

# ultrazaur

dinozaur, który okazał się hybrydą kości superzaura z kośćmi brachiozaura

SJP.pl

Superzaur (Supersaurus) – rodzaj dużego zauropoda z rodziny diplodoków (Diplodocidae). Jego nazwa oznacza "nad-jaszczur". Został odkryty w górnojurajskich warstwach formacji Morrison w Kolorado w 1972 r. Jest on jednym z największych znanych dinozaurów i mógł osiągać 33–34 m długości i 35–40 t masy. Żył w towarzystwie takich dinozaurów jak karnozaur allozaur czy spokrewniony z superzaurem diplodok.

Wikipedia

# ultymatywny

→ ultimatum

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający charakter ultimatum

Wiktionary

#### Patrz:

ultimatum

#### Powiązane:

rzecz. ultimatum n.

Wiktionary

# ulubiać

dawniej: przywiązywać się do kogoś lub czegoś; ukochiwać

SJP.pl

# ulubić

przestarzałe: polubić, ukochać

SJP.pl

# ulubieniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

(1.2) o zwierzęciu domowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ulubieńcy dworscy bogacili się prędko, potajemnie zaciągając długi w imieniu księcia, który często bezwiednie kładł swój podpis na rewersach i kwitach.

(1.1) „Superwtorek” był wielkim sukcesem faworytów partyjnych, ulubieńców establishmentu. Obaj dysponowali ogromnymi pieniędzmi i opłacili sobie bardzo profesjonalne kampanie.

(1.2) Wylegujący się leniwie pod ścianą domu pies, ulubieniec młodego Zgrzebskiego, ujrzawszy u progu swego pana, skoczył do niego z radosnym skowytem pomachując zwiniętym w znak zapytania ogonem, rzucił mu się do nóg […]

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lubienie n.

:: fż. ulubienica

czas. lubić ndk.

przym. ulubiony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pupilek, reg. kanak

(1.2) pieszczoch

Wiktionary

# ulubieńszy

stopień wyższy od przymiotnika: ulubiony; bardziej ulubiony

SJP.pl

# ulubiony

przestarzałe: polubić, ukochać

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) najbardziej lubiany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moje ulubione cukierki to miętusy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ, AS: ulubʹi ̯õny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ulubić, lubić

rzecz. ulubieniec, ulubienica

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukochany (w sensie przym.)

Wiktionary

# ululać

1. lulając, kołysząc uśpić;
2. upoić alkoholem

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. lulać)

(1.1) pot. uśpić kołysząc

(1.2) pot. upić kogoś

czasownik zwrotny dokonany ululać się

(2.1) żart. upić się alkoholem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powiedz Pawłowi, żeby ululał Martynkę do snu.

(1.2) Bimber wujka Staszka ulula cię szybciutko.

(2.1) Sandra ululała się już przed ósmą.

(2.1) Na pewno nie ululasz się taką ilością.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. lulu n., lulanie n., ululanie n., lulajka ż.

czas. lulu ndk., lulać ndk.

wykrz. luli, lulu

przym. ululany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ukołysać

(1.2) upijać

(2.1) upijać się

Wiktionary

# ululanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|ululać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ululać, lulać, lulu

rzecz. lulanie n.

wykrz. lulu

przym. ululany

Wiktionary

# ululany

1. lulając, kołysząc uśpić;
2. upoić alkoholem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zupełnie pijany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ululanie n.

czas. lulu, ululać dk.

wykrz. lulu

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pijany, ubzdryngolony, zalany

Wiktionary

# ulung

chińska herbata półfermentowana o dużej zawartości taniny i niewielkiej ilości kofeiny; oolong

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) półfermentowana herbata z Chin oraz północnej i północno-wschodniej części Tajwanu;

(1.2) środ. przestępcze herbata

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) slang. człowiek wyobcowany; taki, który nie umie się zachować

Wiktionary

Oolong (ulung, zwana też herbatą niebieskozieloną, szmaragdową, turkusową, wulung, bohea, bohe, bou; chiń. upr. 乌龙; chiń. trad. 烏龍; pinyin wūlóng) – rodzaj półoksydowanej herbaty z Chin (prowincje Fujian i Guangdong) oraz północnej i północno-wschodniej części Tajwanu. Znane są też ulungi z Indii, Nepalu, Wietnamu i innych krajów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈulũŋk, AS: ulũŋk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oolong m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oolong

(1.2) herbata

Wiktionary

# uluru

formacja skalna w centrum Australii

SJP.pl

Uluru, Oolora (znana także pod nazwą ang. Ayers Rock oraz The Rock) – formacja skalna w centralnej części Australii, na Terytorium Północnym. Znajduje się w parku narodowym Uluru-Kata Tjuta, niedaleko miasteczka Yulara, 400 km na południowy zachód od Alice Springs. Liczy ponad 300 m wysokości i 8 km obwodu. Przez wiele lat Uluru było uznawane za największy monolit świata. Nie jest to jednak prawdą, gdyż monolit Mount Augustus jest ponad dwukrotnie większy. Ponadto wedle nowszych badań Uluru wcale nie jest monolitem, lecz częścią większej formacji skalnej, do której należą również Kata Tjuta (Mount Olga) i Mount Conner. Jest przykładem twardzielca.

Wikipedia

# ulwa

glon morski z gromady zielenic, o plesze dochodzącej niejednokrotnie do 1 m długości, przytwierdzony do podłoża; błonica, watka

SJP.pl

# ulysse

[czytaj: uLIsse] samochód typu Fiat Ulysse

SJP.pl

# ulżyć

1. zmniejszyć uciążliwość niesienia, pchania itp. czegoś, poprzez zmniejszenie ciężaru;
2. przynieść ulgę komuś lub czemuś

SJP.pl

# um

skrót od:
1. Uniwersytet Medyczny;
2. Urząd Miasta;
3. Urząd Miejski;
4. Urząd Morski;
5. Unia Międzyparlamentarna

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(1.1) = adm. Urząd Miasta

(1.2) = adm. Urząd Miejski

Wiktionary

Chorwacja:

- Um – góra

Luksemburg:

- Um Däich – dzielnica Dudelange

Macedonia:

- Um – góra

Osoby:

- Um Won-sang – południowokoreański piłkarz

Inne:

- użyteczne miejsce w nawigacji elektronicznej
- um – uproszczona forma zapisu symbolu μm jednostki mikrometr
- .um – internetowa domena najwyższego poziomu Dalekich Wysp Mniejszych Stanów Zjednoczonych

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈɛ̃m, AS: u‿ẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. UMiG, UMG

Wiktionary

# uma

skrót od: Ursa Maior - Wielka Niedźwiedzica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rel. bogini hinduistyczna

Wiktionary

Wikipedia

# umacniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umocnić)

(1.1) czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie

(1.2) czynić coś trwalszym

(1.3) wojsk. budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe

czasownik zwrotny niedokonany umacniać się (dk. umocnić się)

(2.1) stawać się odporniejszym na zniszczenie

(2.2) nabierać pewności co do czegoś

(2.3) wojsk. wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umacnianie n., umocnienie n.

czas. umocnić dk.

przym. umocnieniowy, mocny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) utwierdzać, wzmacniać

(1.2) petryfikować, ugruntowywać, utrwalać, utwierdzać

(1.3) fortyfikować, obwarowywać

(2.1) wzmacniać się

(2.2) krzepnąć, ugruntowywać się, utrwalać się, utwierdzać się

Wiktionary

# umacnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umacniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umacniać ndk., umocnić dk.

rzecz. umocnienie n.

przym. umocnieniowy, mocny

Wiktionary

# umaczać

1. zanurzając w cieczy, czynić (uczynić) mokrym, wilgotnym;
2. potocznie: angażować (zaangażować) kogoś w podejrzaną sprawę, aferę

SJP.pl

# umaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umaczać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umaczać dk.

Wiktionary

# umączyć

obsypać, ubrudzić mąką lub substancją podobną do mąki

SJP.pl

# umaić

1. przybrać roślinami, ozdobić zielonymi kwiatami, liśćmi;
2. o roślinności: pokryć ziemię zielenią;
3. umaić się - książkowe: pokryć się roślinnością, zielenią

SJP.pl

# umajać

rzadkie:
1. przybierać roślinami, ozdabiać zielonymi kwiatami, liśćmi;
2. o roślinności: pokrywać ziemię zielenią;
3. umajać się - książkowe: pokrywać się roślinnością, zielenią

SJP.pl

# umajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umajać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umajać ndk.

Wiktionary

# umalować

1. pokryć coś farbą;
2. zrobić makijaż

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pokryć twarz kosmetykiem, zrobić makijaż

czasownik zwrotny dokonany umalować się

(2.1) zrobić sobie makijaż, pokryć się kosmetykiem

(2.2) ubrudzić się farbą lub podobnym środkiem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmaˈlɔvat͡ɕ, AS: ũmalovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. malowidło n., umalowanie

przym. malowniczy

Wiktionary

# umalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umalować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmalɔˈvãɲɛ, AS: ũmalovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umalować

Wiktionary

# umami

jeden z pięciu głównych smaków odczuwanych przez człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;

przymiotnik

(2.1) o wyrazistym, konkretnym smaku

Wiktionary

Umami (jap. 旨味, うま味; dosł.: smak, smaczność, smakowitość) – jeden z pięciu podstawowych smaków odczuwanych przez człowieka.Istnieją osobne receptory kwasu glutaminowego, który jest źródłem smaku umami. Technicznie umami to smak glutaminianu, aminokwasu, który jest jednym z elementów budulcowych białka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W przypadku sosu sojowego, wędzonego mięsa czy sera, umami jest uwalniane w procesie fermentacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmãmʲi, AS: ũmãmʹi

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) rosołowy, mięsny

Wiktionary

# umarlaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od umarlak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umarlak m.

Wiktionary

# umarlaczka

→ umarlak

SJP.pl

#### Patrz:

umarlak

# umarlak

1. człowiek zmarły;
2. o kimś, kto wyglądem przypomina nieboszczyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. nieboszczyk, zmarły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umrzyk m., umieranie n.

:: zdrobn. umarlaczek m.

czas. umrzeć dk., umierać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trup, umrzyk; gw-pl|Górny Śląsk|umarlok.

Wiktionary

# umarlec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. nieboszczyk

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmarlɛt͡s, AS: ũmarlec

Wiktionary

# umarlok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. umarlak

Wiktionary

# umartwiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umartwić)

(1.1) zadawać sobie ból fizyczny

(1.2) przen. (także. rel.) praktykować wyrzeczenie się wygód, przyjemności

(1.3) daw. przyczyniać zmartwień drugiej osobie

(1.4) garb. czyścić i zobojętniać włosie

czasownik zwrotny niedokonany umartwiać się (dk. umartwić się)

(2.1) umyślnie wyniszczać swój organizm

(2.2) przen. (także. rel.) praktykować post, wyrzekać się wygód i przyjemności

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) A ja, gdy chorowali, wór przywdziewałem, / umartwiałem się postem / i moja modlitwa wracała do mojego łona, / jak po stracie przyjaciela czy brata.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umartwianie n., umartwienie n.

czas. umartwić dk.

Wiktionary

# umartwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umartwiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umartwienie n.

czas. umartwiać ndk., umartwić dk.

Wiktionary

# umartwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umartwić.

(1.2) coś umartwiającego

(1.3) daw. zmartwienie, zatroskanie

Wiktionary

Umartwienie – w chrześcijaństwie umyślne i dobrowolne wyrzekanie się pewnych przyjemności i wygód oraz panowanie nad samym sobą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Niech już Marcelina skończy z wyszukiwaniem sobie umartwień, bo się nabawi jakiejś choroby.

(1.3) Dość już rozmyślania o umartwieniach, chodźmy na spacer!

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umartwić dk., umartwiać ndk.

rzecz. umartwianie n.

Wiktionary

# umarty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|umrzyty, umrzik.

Wiktionary

# umarzać

1. rezygnować całkowicie lub częściowo ze ściągania jakichś należności pieniężnych;
2. zmniejszać wartość użytkowanych środków trwałych, np. budynków, maszyn;
3. w prawie: rezygnować z dalszego postępowania sądowego w określonej sprawie

SJP.pl

# umarzalny

o długu, kredycie itp.: dający się umorzyć

SJP.pl

# umarznięty

[czytaj: umar-znięty] taki, który umarzł (umarznął); umarzły, umarźnięty

SJP.pl

# umarzły

[czytaj: umar-zły] taki, który umarzł (umarznął); umarznięty, umarźnięty

SJP.pl

# umarła

1. taki, który umarł;
2. skończony, miniony, np. umarła miłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która nie żyje, nieboszczka

imiesłów przymiotnikowy przeszły czynny

(2.1) zob. umrzeć.

forma czasownika.

(3.1) 3 os. lm. nmos. zob. umrzeć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tydzień po pogrzebie zapomnieli o umarłej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieranie n.

:: fm. umarły m.

czas. umrzeć dk.

ims. umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieboszczka, zmarła

Wiktionary

# umarły

1. taki, który umarł;
2. skończony, miniony, np. umarła miłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który umarł

imiesłów przymiotnikowy przeszły czynny

(2.1) zob. umrzeć.

forma czasownika.

(3.1) 3 os. lm. nmos. zob. umrzeć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmarwɨ, AS: ũmaru̯y

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieralność ż., umieralnia ż., umarła

czas. umrzeć

ims. umarła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieboszczyk, zmarły

Wiktionary

# umaścić

gwarowo: okrasić tłuszczem

SJP.pl

# umaszczać

gwarowo: okraszać tłuszczem

SJP.pl

# umaszczenie

kolor sierści zwierząt; maść

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kolor sierści zwierzęcia;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten pies ma rude umaszczenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmaʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ũmaščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. maść

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubarwienie

Wiktionary

# umaszczony

o psie: mający umaszczenie, tj. określoną barwę sierści

SJP.pl

# umawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umówić)

(1.1) zob. umówić.

czasownik zwrotny niedokonany umawiać się (dk. umówić się)

(2.1) zob. umówić się.

(2.2) pot. spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmavʲjät͡ɕ, AS: ũmavʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umawianie n., umowa ż.

czas. umówić

przym. umowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) chodzić, spotykać się, randkować

Wiktionary

# umawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umawiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: ũmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umawiać ndk., umówić

Wiktionary

# umazać

1. ubrudzić coś przez mazanie; usmarować;
2. umazać się - ubrudzić się przez mazanie; usmarować się

SJP.pl

# umazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umazać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umazać dk.

rzecz. maźnica ż., maź ż.

Wiktionary

# umazywać

1. mażąc, ubrudzić substancją mazistą lub płynem;
2. umazywać się - umazywać samego siebie

SJP.pl

# umbanda

kult afroamerykański łączący elementy religii afrykańskich oraz europejskiego okultyzmu i spirytyzmu

SJP.pl

Umbanda (w języku bantu: sztuka leczenia, magia) – kult afroamerykański, rozpowszechniony w Ameryce Łacińskiej, zwłaszcza w Brazylii, łączący elementy wierzeń afrykańskich, europejskiego okultyzmu i spirytyzmu. Wyznawcy umbandy wierzą w siły dobra i są przekonani, że duchy zmarłych uczestniczą w ich spotkaniach dokonując uzdrowień i przepowiadając przyszłość.

Wikipedia

# umbo

środkowa, wypukła część tarczy rycerskiej, wzmacniająca jej konstrukcję

SJP.pl

Umbo – wyraźnie wyodrębniona, środkowa część tarczy, spajająca i wzmacniająca jej konstrukcję. Od jego wewnętrznej strony, często umiejscawiano imacz.

Wśród odnajdywanych umb, większość miała kolisty kształt i wykonywana była z żelaza, ale nie wyklucza się również występowania umb wykonanych z drewna. Jego pierwotna funkcja jako elementu wzmacniającego konstrukcję, z czasem ewoluowała umożliwiając również aktywne wykorzystanie w walce. Najstarsze umba znane są już ze znalezisk kultury lateńskiej (początki epoki żelaza). Wykorzystywane były m.in. przez Germanów, Celtów i Rzymian.

Wikipedia

# umbra

1. przestarzale: zasłona, abażur, parasolka, daszek na oczy; umbrelka
2. ciemnoczerwony ił zabarwiony związkami żelaza i magnezu; naturalna farba brunatnoczerwona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. ilasta skała koloru czerwono-brązowego

(1.2) szt. brązowawy pigment używany w malarstwie, glinka farbiarska

Wiktionary

- Umbra – rodzaj ryb z rodziny muławkowatych
- Umbra – (Muławka bałkańska - Umbra krameri) – gatunek ryby
- Umbra (malarstwo) – naturalny pigment zbliżony do ochry i sjeny
- Umbra (astronomia) – cień całkowity (pojęcie stosowane do zaćmienia)
- Umbra – dawniej abażur
- Umbra (medycyna)
- Umbra (Świat Mroku)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Producentami umbry są głównie Cypr, Anglia, Francja, Niemcy i Ameryka.

(1.4) Miecio trzyma w akwarium pięć umbr i piskorzyka.

(1.5) Umbra posiada kształt stożka.

(1.6) W obszarze plamaamy słonecznej astronom wskazał umbrę.

(1.7) Starcie kurzu ze starych umbr zajęło jej pół godziny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmbra, AS: ũmbra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umbrelka ż., umbrela ż., umbryjski mrz., Umbrowie mos., Umbri mos.

przym. umbryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) muławka bałkańska, muławka, muławka europejska, muławka dunajska

Wiktionary

# umbralny

związany z archetypem cienia w psychologii C. G. Junga

SJP.pl

# umbrela

osłona tłumiąca zbyt jaskrawe światło lampy; abażur; umbrelka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. abażur na lampę

(1.2) przest. daszek, zasłona na oczy

(1.3) przest. rzad. parasol chroniący przed słońcem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũmˈbrɛla, AS: ũmbrela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umbra ż., umbrel m., umbrakulum n.

:: zdrobn. umbrelka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umbrel, stpol. umbela

(1.2) umbrel, stpol. umbela

Wiktionary

# umbrelka

osłona tłumiąca zbyt jaskrawe światło lampy; abażur; umbrela

SJP.pl

# umbrella

[czytaj: ambrela] czcionka komputerowa

SJP.pl

Wikipedia

# umbri

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. etn. starożytne plemię zamieszkujące Umbrię

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Imperator nie zamierzał ulec Umbrom w tej sprawie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umbryjski mrz., Umbria ż., Umbrowie m. lm., Umbryjczyk mos., Umbryjka ż., umbra ż.

przym. umbryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Umbrowie

Wiktionary

# umbria

region i kraina historyczna we Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. region administracyjny w środkowych Włoszech;

Wiktionary

Umbria (wł. Umbria) – region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 8456 km², 872,9 tys. mieszkańców i stolicą w Perugii (146,7 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 103 osób na km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Perugia jest stolicą Umbrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmbrʲja, AS: ũmbrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umbri mos., Umbrowie m. lm., Umbryjczyk m., Umbryjka ż., umbryjski mrz.

przym. umbryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Włochy

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Umbri mos., Umbrowie m. lm., Umbryjczyk m., Umbryjka ż., umbryjski mrz.

przym. umbryjski

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|wł|Umbria. < etym|łac|Umbria.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Włoski - Regiony administracyjne Włoch

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Umbria

* arabski: (1.1) أومبريا ż.

* białoruski: (1.1) Умбрыя ż.

* bułgarski: (1.1) Умбрия ż.

* czeski: (1.1) Umbrie ż.

* hiszpański: (1.1) Umbría ż.

* lombardzki: (1.1) Ümbria ż.

* łaciński: (1.1) Umbria ż.

* niemiecki: (1.1) Umbrien n.

* portugalski: (1.1) Úmbria ż.

* rosyjski: (1.1) Умбрия ż.

* słowacki: (1.1) Umbria ż.

* ukraiński: (1.1) Умбрія ż.

* włoski: (1.1) Umbria ż.

źródła.

== Umbria (język angielski.) ==

thumb|Umbria (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. Umbria

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# umbriel

satelita Urana

SJP.pl

Umbriel (Uran II) – trzeci co do wielkości naturalny satelita Urana. Odkryty przez Williama Lassella 24 października 1851 roku, równocześnie z Arielem.

Nazwa księżyca pochodzi od złego ducha z poematu Pukiel porwany (The Rape of the Lock) Alexandra Pope’a.

Wikipedia

# umbrowie

starożytny lud

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. etn. starożytne plemię zamieszkujące Umbrię;

Wiktionary

Umbrowie (łac. Umbri) − jedno z plemion italskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założycielami osady na lagunie mogli być greccy koloniści z Tesalii, Umbrowie lub Etruskowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umbryjski mrz., Umbria ż., Umbri m. lm., Umbryjczyk mos., Umbryjka ż., umbra ż.

przym. umbryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Umbri

Wiktionary

# umbryjczyk

mieszkaniec Umbrii (regionu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Umbrii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu Umbryjczyków emigrowało do Ameryki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umbria ż., Umbrowie m. lm., Umbri m. lm.

:: fż. Umbryjka ż.

przym. umbryjski

Wiktionary

# umbryjka

mieszkanka Umbrii (regionu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Umbrii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na stacji wsiadło kilka starszych Umbryjek z dziećmi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umbria ż., Umbrowie m. lm., Umbri m. lm.

:: fm. Umbryjczyk mos.

przym. umbryjski

Wiktionary

# umbryjski

przymiotnik od: Umbria (region we Włoszech)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. nazwa języka;

(2.2) jęz. nazwa dialektu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Polacy zwiedzili umbryjskie sanktuaria.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umbri mos., Umbria ż., Umbrowie m. lm., Umbryjczyk mos., Umbryjka ż., umbra ż.

Wiktionary

# umbryna

gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny kulbinowatych; drum iberyjski, umbryna iberyjska

SJP.pl

Umbryna iberyjska, umbryna, drum iberyjski (Umbrina cirrosa) – gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny kulbinowatych (Sciaenidae).

Wikipedia

# umbundu

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) jęz. język z rodziny bantu, używany w Angoli;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj na ulicach Luandy mieszają się owalny umbundu, Owimbundu, lingala (język, który narodził się, aby w nim śpiewać), pokaleczony francuski repatriantów sfruwających znad Sekwany, wypieszczony portugalski lokalnych paniczyków, głuchy portugalski zgłoskożernych Portugalczyków, osobliwy kimbundu ostatnich bessanga.

Wiktionary

# umcia-umcia

związek frazeologiczny

(1.1) żart. seks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robimy umcia-umcia każdego ranka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲt͡ɕa‿ˈũmʲt͡ɕa, AS: ũmʹća‿ũmʹća

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) figo-fago, fiku-miku, bara-bara

Wiktionary

# umcs

skrót od: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej - uczelnia w Lublinie

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = eduk. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pisarz ukończył studia zaoczne na UMCS w Lublinie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌu‿ɛ̃m‿t͡sɛ‿ˈːs, AS: u‿ẽm‿c•‿es

Wiktionary

# umcyk

środowiskowo: osoba słuchająca muzyki klubowej

SJP.pl

# umd

skrót od: Unia Młodzieży Demokratycznej

SJP.pl

# umeblować

zaopatrzyć mieszkanie w meble

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. meblować)

(1.1) wyposażyć pomieszczenie w meble

czasownik zwrotny dokonany umeblować się (ndk. meblować się)

(2.1) umeblować swoje pomieszczenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wynajęte mieszkanie trzeba było najpierw umeblować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mebel mrz., umeblowanie n., mebelek mrz.

czas. meblować

przym. umeblowany

Wiktionary

# umeblowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umeblować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umeblować dk.

rzecz. mebel mrz., mebelek mrz.

Wiktionary

# umęczać

1. sprawiając ból, doprowadzać do czyjejś śmierci;
2. doprowadzać do stanu wyczerpania, osłabienia

SJP.pl

# umęczyć

1. doprowadzić kogoś do stanu wyczerpania;
2. umęczyć się - poczuć wielkie zmęczenie

SJP.pl

# umer

nazwisko

SJP.pl

Umer (dawniej Humer lub Humra) – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Zagnańsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W przeszłości był niewielką osadą fabryczną. W 1827 r. liczył 10 domów i 69 mieszkańców i należał do parafii Tumlin. W XIX w. funkcjonował tu zakład fryszerski, który przerabiał m.in. surówkę z huty "Józef" w niedalekim Samsonowie. W 1875 r. wyprodukował 10 tys. pudów (ok. 160 ton) kutych wyrobów żelaznych.

Wikipedia

# umfal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wypadek, nieszczęśliwe zdarzenie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zob. wypadek.

Wiktionary

# umi

skrót od: Ursa Minor - Mała Niedźwiedzica

SJP.pl

Umi (jap. 宇美町 Umi-machi) – miasto w Japonii, na wyspie Kiusiu, w prefekturze Fukuoka. Według danych na rok 2020 miejscowość zamieszkiwało 37 671 mieszkańców , a gęstość zaludnienia wyniosła 1247 os./km².

Wikipedia

# umiak

duża, szybka i lekka łódź, używana przez Eskimosów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

Wiktionary

Umiak – duża inuicka (eskimoska) łódź wiosłowo-żaglowa wykonana ze skór foczych rozpiętych na szkielecie z drewna wyrzuconego przez morze lub kości wielorybów. Może mieć od 6 do 10 m długości i pomieścić do 20 osób oraz ich bagaże (w tym namioty). Służy do transportu i przewozu dobytku inuickich rodzin podczas letnich wędrówek na tereny łowieckie oraz do grupowych polowań na wieloryby (wówczas na umiaku rozpina się niewielki żagiel).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈũmʲjak, AS: ũmʹi ̯ak

Wiktionary

# umianowice

Umianowice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Kije.

Były wsią klasztoru klarysek krakowskich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. W 1944 roku w okolicy Umianowic miał miejsce partyzancki atak na niemiecki pociąg. W czasie walk poległo 13 partyzantów Batalionów Chłopskich.

Wikipedia

# umiar

brak przesady, powściągliwość w czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) brak przesady, powściągliwość

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Umiar zawsze jest lepszy od każdego ekstremizmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiarkowanie n.

przym. umiarkowany

przysł. umiarkowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pomiarkowanie, umiarkowanie, miara, wstrzemięźliwość

Wiktionary

# umiarawiać

w medycynie: przywracać prawidłowy rytm pracy, np. umiarawiać akcję (czynność) serca, oddech

SJP.pl

# umiarkowanie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób umiarkowany

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) cecha tego, co umiarkowane, stonowane

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ, AS: ũmʹi ̯arkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. umiarkowany

rzecz. umiar mrz., umiarkowaność ż.

Wiktionary

# umiarkowaność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co umiarkowane

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. umiarkowany

przysł. umiarkowanie

rzecz. umiarkowanie n.

Wiktionary

# umiarkowańszy

stopień wyższy od przymiotnika: umiarkowany; bardziej umiarkowany

SJP.pl

# umiarkowany

przymiotnik jakościowy

(1.1) umiejący zachować umiar

(1.2) taki, który nie jest ani zbyt duży, ani zbyt mały

(1.3) o poglądach: pośredni między radykalnym a zachowawczym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ, AS: ũmʹi ̯arkovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiar mrz., umiarkowanie n., umiarkowaność ż.

przysł. umiarkowanie

Wiktionary

# umiarowić

w medycynie: przywrócić prawidłowy rytm pracy, np. umiarowić akcję (czynność) serca, oddech

SJP.pl

# umiarowienie

w medycynie: przywrócić prawidłowy rytm pracy, np. umiarowić akcję (czynność) serca, oddech

SJP.pl

# umiarowy

wielokąt umiarowy - wielokąt mający wszystkie boki i kąty równe

SJP.pl

# umiastów

1. przekształcić w miasto;
2. przejąć przez miasto

SJP.pl

Umiastów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie warszawskim zachodnim, w gminie Ożarów Mazowiecki. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie warszawskim.

Według stanu w 2021 sołectwo liczyło 422 mieszkańców.

Wikipedia

# umiastowić

1. przekształcić w miasto;
2. przejąć przez miasto

SJP.pl

# umiastowski

nazwisko

SJP.pl

# umiatać

dawniej: zamiatać

SJP.pl

# umiały

przymiotnik

(1.1) stpol. ten, który umie, erudyta, wykształcony

forma czasownika.

(2.1) 3. os. nmos. lm. przesz. od: umieć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲjawɨ, AS: ũmʹi ̯au̯y

Wiktionary

# umieć

1. mieć praktyczną wiedzę na jakiś temat;
2. potrafić coś zrobić

SJP.pl

czasownik modalny

(1.1) potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

(1.2) pot. opanować materiał na egzamin, klasówkę, itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie umiem pisać lewą ręką. Umiem naprawić pralkę.

(1.2) Umiesz angielski? Dzisiaj klasówka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: ũmʹi ̯ėć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umienie n., umiejętność

przym. umiejętny

czas. naumieć się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) potrafić, być w stanie, wiedzieć, znać

Wiktionary

# umiędzynarodawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umiędzynarodawiać.

Wiktionary

# umiędzynarodowić

1. ustanowić zarząd kilku państw nad czymś na mocy układów międzynarodowych;
2. udostępnić coś wielu państwom

SJP.pl

# umiędzynarodowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umiędzynarodowić.

Wiktionary

# umiejący

1. mieć praktyczną wiedzę na jakiś temat;
2. potrafić coś zrobić

SJP.pl

# umiejętnie

przysłówek

(1.1) w sposób umiejętny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiejętność ż.

przym. umiejętny

Wiktionary

# umiejętniej

stopień wyższy od przysłówka: umiejętniej

SJP.pl

# umiejętniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: umiejętny; bardziej umiejętny

SJP.pl

# umiejętność

praktyczna znajomość czegoś, wiedza o czymś, biegłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Umiejętności kulinarne twojej mamy są imponujące.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ, AS: ũmʹi ̯ėi ̯ẽntność

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umieć

przym. umiejętny

przysł. umiejętnie, nieumiejętnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdolność; gw-pl|Górny Śląsk|grajfka.

Wiktionary

# umiejętny

świadczący o czyjejś wiedzy, biegłości, wprawie w czymś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) świadczący o czyjejś wiedzy, posiadaniu umiejętności, wprawy w czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiejętność ż.

przysł. umiejętnie, nieumiejętnie

czas. umieć

Wiktionary

# umiejscawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umiejscowić)

(1.1) wyznaczać miejsce czegoś

(1.2) ustalać czas i miejsce czegoś

(1.3) ograniczać coś do jednego miejsca

czasownik zwrotny niedokonany umiejscawiać się (dk. umiejscowić się)

(2.1) pojawiać się w jakimś miejscu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miejsce n., umiejscawianie n., umiejscowienie n.

czas. umiejscowić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lokalizować

(1.2) umieszczać

Wiktionary

# umiejscawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyznaczanie lub ustalanie miejsca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anachronizm jest błędem chronologicznym, polegającym na umiejscawianiu w dziele zjawiska lub zachowania, które miało miejsce w innym czasie: przed lub po.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiejscowienie n., miejsce n., miejscowość ż.

czas. umiejscawiać ndk., umiejscowić dk.

Wiktionary

# umiejscowić

czasownik przechodni dokonany (ndk. umiejscawiać)

(1.1) dokonany od|umiejscawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiejscowienie n., miejsce n., umiejscawianie n.

czas. umiejscawiać ndk.

Wiktionary

# umiejscowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyznaczenie lub ustalenie miejsca

(1.2) położenie czegoś; miejsce, w którym to się znajduje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Umiejscowienie wsi przypomina ślepy zaułek. Otoczona zewsząd zielonymi wzgórzami (…) oferuje rodzaj klaustrofobii.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umiejscawianie n., umiejscowić, umiejscawiać

rzecz. umiejscawianie n., miejsce n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) położenie, lokalizacja, usytuowanie

Wiktionary

# umiejscowiony

znajdujący się w określonym miejscu

SJP.pl

# umiękać

dawniej: stawać się miękkim; mięknąć, rozmiękać

SJP.pl

# umielać

rzadko: mieląc, rozcierać coś na proszek; rozmielać

SJP.pl

# umielić

rzadko: mieląc, rozetrzeć na proszek, miazgę; rozmielić

SJP.pl

# umienianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Umienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umień m.

:: fż. umienianka ż.

przym. umieński

Wiktionary

# umienianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Umienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umień m.

:: fm. umienianin m.

przym. umieński

Wiktionary

# umienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umieć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umieć

Wiktionary

# umieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Umienia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umień m., umienianin m., umienianka ż.

Wiktionary

# umierać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. umrzeć)

(1.1) kończyć swoje życie, przestawać żyć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ludzie boją się starości — a umierać młodo nie pragną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲjɛrat͡ɕ, AS: ũmʹi ̯erać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieralność ż., mór m., umarlak m., umrzyk m., umieranie n., umieralnia ż., umór mrz.

czas. umrzeć dk.

przym. obumarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konać, mrzeć; eufem. odchodzić; wulg. zdychać

Wiktionary

# umierająca

kobieta umierająca, będąca w agonii; konająca

SJP.pl

#### Patrz:

umierać

# umierający

osoba umierająca, będąca w agonii; konający

SJP.pl

#### Patrz:

umierać

# umieralnia

1. pejoratywnie: dom opieki dla nieuleczalnie chorych; hospicjum;
2. z dezaprobatą o schronisku dla zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pejor. niewyszukane miejsce do umierania dla ludzi i zwierząt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do tej umieralni przywożono ludzi jak do szatni, aby czym prędzej zrzucali doczesne powłoki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umarły mos., umieralność ż., umieranie n., umrzyk mos.

czas. umierać ndk., umrzeć dk.

przym. umarły

ims. umarły

Wiktionary

# umieralność

liczba zgonów w jednostce czasu w stosunku do ogółu ludności żyjącej na danym obszarze; śmiertelność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) demogr. stosunek liczby zgonów w określonej jednostce czasu do ogółu mieszkańców danego obszaru;

Wiktionary

Umieralność, współczynnik umieralności, współczynnik zgonów – w demografii i epidemiologii liczba zgonów w stosunku do liczby mieszkańców danego obszaru w określonej jednostce czasu. W epidemiologii jest to liczba zgonów na k osób (najczęściej 100 tys.) wśród ogółu obserwowanej populacji. W demografii współczynnik ten służy wraz z innymi wskaźnikami do badania ruchu naturalnego i podawany jest zazwyczaj w promilach według wzoru:

  W_{z}={\frac {Z}{L}}C,

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przeludnienie może wynikać ze wzrostu liczby urodzeń, spadku współczynnika umieralności, wzrostu imigracji lub braku równowagi biologicznej i wyczerpania zasobów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umarły mos., umieralnia ż., umieranie n., umrzyk mos.

czas. umierać ndk., umrzeć dk.

przym. umarły

ims. umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śmiertelność

Wiktionary

# umieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umierać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjɛˈrãɲɛ, AS: ũmʹi ̯erãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umierać ndk.

przym. obumarły

rzecz. umieralność ż., umieralnia ż., umarła ż., umarlak mos., umrzyk m.

ims. umarła

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konanie, marcie

Wiktionary

# umieść

przemieścić za pomocą miotły, zamieść

SJP.pl

# umieścić

1. położyć, postawić gdzieś, ulokować w jakimś miejscu;
2. skierować kogoś dokądś, wyznaczyć miejsce pobytu, pracy itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. umieszczać)

(1.1) dokonany od|umieszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: ũmʹi ̯ėśćić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieszczenie n., miejski mrz., miasto

czas. umieszczać, pomieścić

przyim. miasto

przym. miejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umiejscowić, ulokować, uplasować, usytuować

Wiktionary

# umieski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Umieszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umieszcz m., umieszczanin m., umieszczanka ż.

przym. umieszczański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umieszczański

Wiktionary

# umięśniać

potocznie: zwiększać wielkość mięśni w danej części ciała

SJP.pl

# umięśnić

potocznie:
1. zwiększyć wielkość mięśni w danej części ciała;
2. umięśnić się - rozbudować mięśnie całego ciała

SJP.pl

# umięśnienie

potocznie:
1. zwiększyć wielkość mięśni w danej części ciała;
2. umięśnić się - rozbudować mięśnie całego ciała

SJP.pl

# umięśniony

potocznie:
1. zwiększyć wielkość mięśni w danej części ciała;
2. umięśnić się - rozbudować mięśnie całego ciała

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający silnie rozwinięte mięśnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mięsień mrz., mięso n., mięśniak mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) muskularny

Wiktionary

# umieszać

dawniej: zmieszać, wymieszać

SJP.pl

# umieszczać

1. kłaść, stawiać gdzieś, lokować w jakimś miejscu;
2. kierować kogoś dokądś, wyznaczać miejsce pobytu, pracy itp.

SJP.pl

czasownik

(1.1) stawiać, kłaść kogoś lub coś w określonym miejscu; umiejscawiać

(1.2) ustalać komuś miejsce pobytu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rosja umieściła nowego satelitę na orbicie okołoziemskiej.

(1.1) Chłopak, który umieścił na murach wiele rasistowskich napisów, został złapany przez policję.

(1.2) Potrzebuję zaświadczeń osób, które zostały umieszczone w naszym szpitalu w ostatnim miesiącu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲjɛʃt͡ʃat͡ɕ, AS: ũmʹi ̯eščać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieszczanie n.

czas. umieścić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umiejscawiać, sytuować, sadowić, kłaść, lokować, rozmieszczać

Wiktionary

# umieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umieszczać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjɛʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: ũmʹi ̯eščãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umieszczać

Wiktionary

# umieszczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Umieszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umieszcz m.

:: fż. umieszczanka ż.

przym. umieski, umieszczański

Wiktionary

# umieszczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Umieszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umieszcz m.

:: fm. umieszczanin m.

przym. umieski, umieszczański

Wiktionary

# umieszczański

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Umieszcza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Umieszcz m., umieszczanin m., umieszczanka ż.

przym. umieski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umieski

Wiktionary

# umieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umieścić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲjɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ũmʹi ̯eščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umieścić

Wiktionary

# umig

skrótowiec

(1.1) = Urząd Miasta i Gminy

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. UM

Wiktionary

# umilać

sprawiać, aby coś było milsze, sprawiało przyjemność; uprzyjemniać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. umilić)

(1.1) powodować, że coś staje się miłe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umilanie n., umilenie n.

czas. umilić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bawić, uprzyjemniać, upiększać, zabawiać

Wiktionary

# umilacz

coś, co umila czas, poprawia nastrój

SJP.pl

# umilenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umilić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmʲiˈlɛ̃ɲɛ, AS: ũmʹilẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umilić, umilać

Wiktionary

# umilić

sprawić, aby coś było milsze, sprawiło przyjemność; uprzyjemnić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. umilać)

(1.1) dokonany od|umilać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲilʲit͡ɕ, AS: ũmʹilʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umilenie n., umilanie n.

czas. umilać ndk.

Wiktionary

# umilkły

taki, który umilkł

SJP.pl

# umiński

nazwisko

SJP.pl

- Andrzej Umiński (ur. 1956) – polski polityk, przedsiębiorca
- Jan Umiński (1930–1990) – polski duchowny rzymskokatolicki,
- Jan Nepomucen Umiński (1778-1851) – generał brygady Księstwa Warszawskiego
- Józef Umiński (1888–1954) – polski ksiądz katolicki
- Maksymilian Umiński (?–1794) – starościc bielski, porucznik artylerii
- Piotr Umiński (1830–1906) – polski działacz społeczny
- Robert Umiński (ur. 1983) – polski żużlowiec
- Władysław Umiński (1865–1954) – polski pisarz tworzący fantastykę naukową
- Zdzisław Umiński (ur. 1924) – polski prozaik i krytyk literacki

Wikipedia

# umitrężać

dawniej: męczyć, nużyć

SJP.pl

# umitygować

uspokoić, pohamować kogoś, uśmierzyć coś; ułagodzić

SJP.pl

# umizg

dawniej:
1. zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; flirt, umizgi, zaloty, konkury, amory, zalecanki;
2. gest, mina, spojrzenie wyrażające uprzejmość, przychylność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gest pełen życzliwości, przymilenie się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiedziała dobrze, że na jednym umizgu się nie skończy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umizganie się n., umizgant mos., umizgi lm nm., umizgiwanie n., umizgliwość ż., umizgnięcie się n., umizgus mos.

czas. umizgać się ndk., umizgiwać się ndk., umizgnąć się dk.

przym. umizgliwy

Wiktionary

# umizgać

umizgać się - przymilać się, zalecać się do kogoś w celu zdobycia jego względów, miłości

SJP.pl

# umizgant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba umizgująca się, zalotnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przychodziły do niej różne umizganty, ale ona wciąż czekała na tego jednego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umizg mrz., umizganie się n., umizgi lm nm., umizgiwanie n., umizgliwość ż., umizgnięcie się n., umizgus mos.

czas. umizgać się ndk., umizgiwać się ndk., umizgnąć się dk.

przym. umizgliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konkurent, zalotnik; daw. umizgus

Wiktionary

# umizgi

dawniej:
1. zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; flirt, umizgi, zaloty, konkury, amory, zalecanki;
2. gest, mina, spojrzenie wyrażające uprzejmość, przychylność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przymilanie się, kokietowanie

(1.2) przen. zwracanie się, dotykanie

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: umizg

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na nieustanne jego umizgi odpowiadała mruganiem powiek.

(1.2) Rumieni się on od słońca umizgów i krwawo-złote łuski niosą jego wody próżniacze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umizg mrz., umizganie się n., umizgant mos., umizgiwanie n., umizgliwość ż., umizgnięcie się n., umizgus mos.

czas. umizgać się ndk., umizgiwać się ndk., umizgnąć się dk.

przym. umizgliwy

Wiktionary

# umizgliwy

przymiotnik

(1.1) daw. taki, który się umizguje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Chadzał do niej jeden umizgliwy młodzieniec z sąsiedztwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umizg mrz., umizganie się n., umizgant mos., umizgi lm nm., umizgiwanie n., umizgliwość ż., umizgnięcie się n., umizgus mos.

czas. umizgać się ndk., umizgiwać się ndk., umizgnąć się dk.

Wiktionary

# umizgus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba umizgująca się, zalotnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dała kosza kolejnemu umizgusowi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umizg mrz., umizganie się n., umizgant mos., umizgi lm nm., umizgiwanie n., umizgliwość ż., umizgnięcie się n.

czas. umizgać się ndk., umizgiwać się ndk., umizgnąć się dk.

przym. umizgliwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konkurent, zalotnik; daw. umizgant

Wiktionary

# umiłować

czasownik przechodni dokonany (ndk. miłować)

(1.1) książk. bardzo ukochać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jezus wiedząc, że nadeszła Jego godzina przejścia z tego świata do Ojca, umiłowawszy swoich na świecie, do końca ich umiłował.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiłowany mos., miłowanie n., umiłowanie n., miłostka ż., miłość ż.

czas. miłować ndk.

przym. umiłowany

Wiktionary

# umiłowana

kobieta, z którą łączy kogoś wielka miłość; ukochana

SJP.pl

Umiłowana (org. Beloved) – powieść Toni Morrison opublikowana w 1987 roku. Była to piąta i jednocześnie najbardziej chwalona powieść autorki. Otrzymała Nagrodę Pulitzera, znalazła się też na liście najważniejszych utworów literackich ostatnich 25 lat, stworzonej przez „The New York Times”. Znalazła się także w finale National Book Award, jednak nagrody tej nie otrzymała, co wzbudziło protest czarnoskórych pisarzy i krytyków, którzy wystosowali list otwarty, podpisany przez 48 autorów (m.in. Mayę Angelou, Amiri Barakę, Johna Edgara Widemana, i Henry'ego Louisa Gatesa Jr.), w którym protestują przeciwko temu, że Morrison nigdy nie otrzymała tej nagrody za żaden ze swoich utworów.

Wikipedia

# umiłowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umiłować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. miłowanie n., umiłowany mos.

czas. umiłować dk., miłować ndk.

przym. umiłowany

Wiktionary

# umiłowany

darzony wielką miłością; ukochany, kochany

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: umiłować

przymiotnik

(2.1) będący obiektem czyjegoś umiłowania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) osoba, którą ktoś umiłował

Wiktionary

#### Przykłady

(3.1) Na łożu mym nocą szukałam / umiłowanego mej duszy, / szukałam go, lecz nie znalazłam.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umiłowanie n.

:: fż. umiłowana ż.

czas. miłować ndk., umiłować dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kochany, ukochany

Wiktionary

# umk

[czytaj: u-em-KA] skrót od:
1. Uniwersytet Mikołaja Kopernika (w Toruniu);
2. Urząd Miasta Krakowa

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = eduk. Uniwersytet Mikołaja Kopernika;

(1.2) = adm. Urząd Miasta Krakowa;

Wiktionary

# umknąć

uciec skądś szybko

SJP.pl

czasownik dokonany (ndk. umykać)

(1.1) dokonany od|umykać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większość umknęła sekretnymi korytarzami podziemnymi, których trasę poznaliśmy po kilku dniach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ũmknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umknięcie n., umykanie n.

czas. umykać ndk.

Wiktionary

# umknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ũmʹḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umknąć

Wiktionary

# uml

[czytaj: u-em-EL] skrót angielskiego: Unified Modeling Language - Ujednolicony Język Modelowania, język formalny służący do opisu świata obiektów w analizie obiektowej oraz w programowaniu obiektowym

SJP.pl

Unified Modeling Language (UML, zunifikowany język modelowania) – język pół-formalny wykorzystywany do modelowania różnego rodzaju systemów, stworzony przez Grady’ego Boocha, Jamesa Rumbaugha oraz Ivara Jacobsona, obecnie rozwijany przez Object Management Group.

Wikipedia

# umlaucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od umlaut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umlaut m.

Wiktionary

# umlaut

postać przegłosu w językach germańskich, polegająca na wymianie samogłosek tylnych na samogłoski przednie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. przegłos

(1.2) znak przegłosu – dwie kropki nad literą

Wiktionary

Umlaut (dosłownie: przegłos) – zmiana brzmienia samogłoski spotykana w językach germańskich.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈũmlawt, AS: ũmlau̯t

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umlaucik mrz.

Wiktionary

# umma

wspólnota wszystkich wyznawców islamu; wszechmuzułmańska wspólnota

SJP.pl

- Umma – starożytne miasto sumeryjskie
- Umma – słowo arabskie
- Umma – rodzaj ważek

Wikipedia

# umnictwo

dawniej:
1. literatura, piśmiennictwo;
2. umiejętność;
3. zasób wiedzy

SJP.pl

# umniejszać

czynić kogoś lub coś mniej ważnym, uznawać coś za błahe, pozbawione znaczenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. umniejszyć)

(1.1) czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umniejszyć

rzecz. umniejszanie n., umniejszenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bagatelizować, banalizować, dezaprobować, dezawuować, dyskredytować, minimalizować, osłabiać, podważać, pomniejszać, spłycać, ujmować

Wiktionary

# umniejszyć

uczynić kogoś lub coś mniej ważnym, uznać coś za błahe, pozbawione znaczenia

SJP.pl

# umocnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. umacniać)

(1.1) dokonany od|umacniać.

czasownik zwrotny dokonany umocnić się (ndk. umacniać się)

(2.1) dokonany od|umacniać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umacnianie n., umocnienie n.

czas. umacniać

przym. umocnieniowy, mocny

Wiktionary

# umocnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umocnić.

(1.2) nasyp zabezpieczający brzeg rzeki

(1.3) wojsk. fortyfikacja budowana na polu walki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prezydent Nicolas Sarkozy, sam Francuz w pierwszym pokoleniu, jeszcze w kampanii wyborczej obiecywał „umocnienie tożsamości francuskiej”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔt͡sʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ũmocʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umocnić dk., umacniać ndk., umocować dk., mocować ndk.

rzecz. umacnianie n.

przym. umocnieniowy, mocny

Wiktionary

# umocnieniowy

przymiotnik

(1.1) związany z umacnianiem, budowa obwarowań lub z umocnieniami, obwarowaniami

(1.2) związany z umacnianiem, zapewnieniem czemuś stabilności, lub umocnieniami do tego służącym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szwadrony liniowe po zajęciu wyznaczonych stanowisk z miejsca przystąpiły do prac umocnieniowych.

(1.1) Malta miała podwójny luksus, posiadała zarówno mocny pierścień umocnieniowy, służący prowadzeniu obrony wokół wyspy przeciwko słabszym natrętom, oraz fortyfikację otaczającą stolicę (…)

(1.2) Nie pomogły nawet prace umocnieniowe prowadzone po II wojnie światowej. Przyczyną obsuwania gruntu było nie tylko morze, ale również opady atmosferyczne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umocnienie n., umacnianie n.

czas. umocnić dk., umacniać ndk.

przym. umocniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fortyfikacyjny

Wiktionary

# umocować

czasownik przechodni dokonany (ndk. umocowywać)

(1.1) połączyć trwale coś z czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umocowanie n., umocowany mos., umocnienie n.

czas. mocować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przybić, przytwierdzić

Wiktionary

# umocowany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: umocować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. pełnomocnik, plenipotent

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔt͡sɔˈvãnɨ, AS: ũmocovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umocować dk.

Wiktionary

# umocowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umocować)

(1.1) trwale łączyć coś z czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umocowywanie n.

czas. mocować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mocować, przymocowywać, przytwierdzać, zamocowywać

Wiktionary

# umoczyć

1. zanurzając w płynie uczynić coś mokrym; zwilżyć;
2. nie załatwić czegoś pomyślnie, zrobić coś źle, nieumiejętnie

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) uczynić coś mokrym, zanurzając w płynie

(1.2) pot. zrobić coś źle, stracić coś poprzez nieumiejętne zrobienie czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uważaj, bo umoczysz sobie rękaw.

(1.2) Janek umoczył kupę kasy, kupując te akcje.

(1.2) Nasi znowu umoczyli mecz.

(1.2) Umoczyłem egzamin poprawkowy, teraz jedyna nadzieja w komisie.

Wiktionary

# umodelować

przestarzale: uformować

SJP.pl

# umodnić

1. uczynić modnym, popularnym;
2. uczynić nowoczesnym; zmodernizować, uwspółcześnić, unowocześnić

SJP.pl

# umór

dawniej: śmierć, zguba; dziś żywe w zwrotach: pić na umór - upijać się do nieprzytomności; zakochać się (w kimś) na umór - bardzo mocno się (w kimś) zakochać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. śmierć, zagłada

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmur, AS: ũmur

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umierać ndk., umrzeć dk.

Wiktionary

# umoralniać

prawić morały; pouczać

SJP.pl

# umoralniający

prawić morały; pouczać

SJP.pl

# umoralnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umoralniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umoralniać ndk.

rzecz. morał mrz., moralizatorka ż.

Wiktionary

# umordować

1. zmęczyć, utrudzić;
2. umordować się - zmęczyć się, utrudzić się, wyczerpać się

SJP.pl

# umorusać

1. pobrudzić, usmolić;
2. umorusać się - pobrudzić się, usmolić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. ubrudzić twarz lub ręce, zwykle na ciemno

czasownik zwrotny umorusać się

(2.1) pot. ubrudzić sobie twarz lub ręce, zwykle na ciemno

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A ten najmłodszy Rysio był zawsze umorusany, chodził z gilem do pasa i płakał, że go dzieci znowu zostawiły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔˈrusat͡ɕ, AS: ũmorusać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umorusanie n.

Wiktionary

# umorusanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umorusać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔruˈsãɲɛ, AS: ũmorusãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umorusać

Wiktionary

# umorzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. finans. dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem

(1.2) praw. zamknięcie postępowania sądowego w danej sprawie

Wiktionary

Umorzenie – okresowe zmniejszenie wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na skutek jego wykorzystywania w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, o wyrażoną wartościowo sumę tego zużycia.

Wartość umorzenia za dany okres (np. kilku lat) jest sumą dokonanych odpisów amortyzacyjnych w poszczególnych podokresach. Wartość początkowa dobra kapitałowego, pomniejszona o wielkość jego dotychczasowego umorzenia, stanowi wartość netto wykazywaną w bilansie jednostki.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. umorzyć dk.

Wiktionary

# umorzeniowy

przymiotnik od: umorzenie

SJP.pl

# umościć

ułożyć się, usiąść gdzieś wygodnie

SJP.pl

# umotina

język grupy Indian brazylijskich

SJP.pl

# umotywować

podać motywy czegoś, uzasadnić istnienie czegoś

SJP.pl

# umowa

1. pisemne lub ustne porozumienie stron; ugoda;
2. dokument, w którym określone są prawa i obowiązki stron zainteresowanych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

Wiktionary

Umowa, kontrakt (łac. contractus) – w prawie cywilnym zgodne porozumienie dwóch lub więcej stron ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki (ang. a meeting of minds). Na umowę składają się dwa lub więcej zgodnych oświadczeń woli (konsens) zmierzających do zawarcia umowy danego rodzaju. Złożenie przez strony oświadczeń woli, które nie są zgodne, określa się mianem dyssensu. Umowy są zawsze co najmniej dwustronnymi czynnościami prawnymi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rozmowy między firmami zakończyły się podpisaniem umowy o współpracy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmɔva, AS: ũmova

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. umowny

czas. umawiać (się)/umówić (się)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) porozumienie, kontrakt, układ

Wiktionary

# umówić

porozumiewając się z kimś ustalić coś wspólnie, np. uzgodnić warunki umowy, termin spotkania, sposób postępowania

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. umawiać)

(1.1) uzgodnić, zaplanować czyjeś spotkanie

(1.2) ustalić, uzgodnić, postanowić, określić wraz z kimś

czasownik zwrotny dokonany umówić się (ndk. umawiać się)

(2.1) uzgodnić, zaplanować spotkanie z kimś

(2.2) ustalić, uzgodnić, postanowić, określić wraz z kimś

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Umówiła się na randkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmuvʲit͡ɕ, AS: ũmuvʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umawiać (się) ndk.

rzecz. umówienie dk., umawianie ndk., umowa, umowność

przym. umowny

przysł. umownie

Wiktionary

# umówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umówić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ũmuvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umówić

Wiktionary

# umownie

przysłówek

(1.1) w sposób umowny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umowa ż., umowność ż.

przym. umowny

Wiktionary

# umowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest umowne; cecha tych, którzy są umowni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. umowny

przysł. umownie

Wiktionary

# umowny

1. określony umową, wynikający z umowy;
2. nierzeczywisty, fikcyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący umowy

(1.2) wymyślony, nierzeczywisty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przykładzie posłużyliśmy się umownymi symbolami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmɔvnɨ, AS: ũmovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umowa ż., umowność ż.

czas. umawiać (się) ndk., umówić (się) dk.

przysł. umownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) konwencjonalny, zwyczajowy

Wiktionary

# umożliwiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. umożliwić)

(1.1) dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten przyrząd umożliwia bezpieczny pomiar napięcia w gniazdku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔʒˈlʲivʲjät͡ɕ, AS: ũmožlʹivʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. możliwość ż., umożliwianie

przym. możliwy

przysł. możliwie

czas. uniemożliwiać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozwalać, zezwalać, dawać

Wiktionary

# umożliwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umożliwiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔʒlʲiˈvʲjä̃ɲɛ, AS: ũmožlʹivʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umożliwiać

przysł. możliwie

Wiktionary

# umożliwić

czasownik przechodni dokonany (ndk. umożliwiać)

(1.1) zob. umożliwiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔʒˈlʲivʲit͡ɕ, AS: ũmožlʹivʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. możliwy

przysł. możliwie

czas. uniemożliwiać dk.

rzecz. umożliwienie n.

Wiktionary

# umożliwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umożliwić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɔʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ũmožlʹivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umożliwić

przysł. możliwie

Wiktionary

# umptekit

magmowa skała głębinowa, rodzaj sjenitu

SJP.pl

# umrzeć

1. przestać żyć; skonać;
2. przenośne: zakończyć się; wygasnąć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. umierać)

(1.1) skończyć życie

(1.2) książk. przen. zakończyć byt, przestać istnieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba przyspieszyć tylko sprawę rozwodową w konsystorzu, przewalczyć przeszkody, unieważnić małżeństwo z Piotrem Orzeszko. "Zwyciężę albo umrę!…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmʒɛt͡ɕ, AS: ũmžeć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieralność ż., umieralnia ż., mór mrz., umarły mos., umarła ż., umrzyk mos., umarlak mos., umarcie n., umór mrz.

czas. mrzeć ndk., umierać ndk.

ims. umarły, umarła

przym. obumarły, umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skonać; gw-pl|Górny Śląsk|skrepnąć, świtnonć.; przen. odejść; podn. rozstać się z życiem, przejść na tamten świat, wydać ostatnie tchnienie, wyzionąć ducha, oddać ducha, oddać Bogu ducha / oddać duszę Bogu, zasnąć na wieki, pożegnać się ze światem, o dziecku powiększyć grono aniołków; książk. przenieść się / odejść na łono Abrahama; pot. żart. pójść do Abrahama na piwo; pot. kopnąć w kalendarz, wykorkować, wykitować, przekręcić się, kojfnąć; posp. wyciągnąć nogi / wyciągnąć kopyta, odwalić kitę; wulg. i o zwierzętach zdechnąć

Wiktionary

# umrzik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|umarty, umrzyty.

Wiktionary

# umrzyk

trup, nieboszczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. nieboszczyk, zmarły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umieralność ż., umieranie n., umarlak mos., umieralnia ż.

czas. umrzeć dk., umierać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trup, umarlak

Wiktionary

# umrzyty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. umarły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|umarty, umrzik.

Wiktionary

# umts

skrót od: Universal Mobile Telecommunications System - Uniwersalny System Telekomunikacji Ruchomej

SJP.pl

# umundurować

czasownik przechodni dokonany (ndk. mundurować)

(1.1) ubrać w mundury

(1.2) ubrać w jednakowe ubrania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mundur mrz., mundurek mrz., mundurowy mos., mundurowanie n., umundurowanie n.

czas. mundurować ndk.

przym. mundurowy

Wiktionary

# umundurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prawnie wyznaczony strój członków danej organizacji;

(1.2) mundury noszone przez członków danej organizacji

Wiktionary

Mundur, uniform – rodzaj jednolitego standaryzowanego ubioru używanego przez członków danej organizacji, stanowiący jednocześnie jej wyróżnik. Mundury (uniformy) noszone są przykładowo przez członków wojska, organizacji paramilitarnych, harcerskich, społecznych, służb mundurowych i medycznych, strażników, niektóre grupy zawodowe itp..

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój szef wprowadził obowiązkowe umundurowanie; teraz w biurze czuję się niczym w wojsku.

(1.2) Obecnie polskie siły zbrojne stosują dwa wzory umundurowania polowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmũndurɔˈvãɲɛ, AS: ũmũndurovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umundurować dk.

rzecz. mundur mrz., mundurowy mos., mundurowanie n.

przym. mundurowy

Wiktionary

# umurzać

[czytaj: umur-zać] dawniej: zabrudzić, umorusać, usmolić

SJP.pl

# umurzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umurzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umurzyć

Wiktionary

# umurzyć

czasownik

(1.1) poznań. zob. omurzyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umurzenie n.

Wiktionary

# umyć

usunąć brud za pomocą wody

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. myć)

(1.1) wyczyścić za pomocą wody

czasownik zwrotny dokonany umyć się (ndk. myć się)

(2.1) oczyścić siebie samego za pomocą wody

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie muszę nawet syna prosić, żeby umył naczynia po obiedzie.

(2.1) Umyję się, zjemy coś i możemy jechać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmɨt͡ɕ, AS: ũmyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umycie n., mycie n., umywalnia ż., umywalka ż., myjka ż.

czas. myć ndk.

Wiktionary

# umycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oczyszczenie czegoś wodą, czasami z dodatkiem jakichś środków

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmɨt͡ɕɛ, AS: ũmyće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. umyć dk., umywać ndk.

rzecz. umywalnia ż., mycie n., umywalka ż., myjka ż.

Wiktionary

# umykać

uciekać, szybko się oddalać

SJP.pl

# umykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umykać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieumykanie n.

czas. umknąć dk., umykać ndk.

Wiktionary

# umyślić

postanowić coś, zaplanować coś (np. Umyślili, że przejdą wschodnią stroną przełęczy.)

SJP.pl

# umyślnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozwany zeznał, że powódka umyślnie go sprowokowała.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ, AS: ũmyśl̦ʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umyślność ż., umyślny mos.

przym. umyślny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) celowo, specjalnie, rozmyślnie, z rozmysłem

Wiktionary

# umyślniej

stopień wyższy od przysłówka: umyślnie

SJP.pl

# umyślniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: umyślny

SJP.pl

# umyślny

zgodny z czyimś zamierzeniem, planem; celowy, rozmyślny, specjalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) będący przejawem czyjegoś zamierzenia

(1.2) daw. specjalnie przeznaczony komu lub czemu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. osoba, której konkretnie coś się powierza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sąd odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. myśl ż., umyślność ż.

czas. umyślić dk.

przysł. umyślnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) celowy, intencjonalny, nieprzypadkowy, rozmyślny, specjalny, tendencyjny, zamierzony

(2.1) goniec, posłaniec

Wiktionary

# umyśny

dawniej: umyślny

SJP.pl

# umysł

1. zespół możliwości funkcji mózgu, obejmujący zdolność myślenia, poznawania, rozumowania i tworzenia; intelekt, rozum;
2. przenośnie: człowiek poddawany ocenie ze względu na jego zdolności rozumowania i myślenia, np. wybitne umysły renesansu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

Wiktionary

Umysł – termin ogólny oznaczający ogół aktywności mózgu ludzkiego, przede wszystkim takich, których posiadania człowiek jest świadomy: spostrzeganie, myślenie, zapamiętywanie, odczuwanie emocji, uczenie się, czy regulowanie uwagi. Wyrażenie bliskoznaczne do psychiki, świadomości. Wyrażenie kooperujące: osobowość.

Chociaż inne gatunki również przejawiają niektóre z tych funkcji, słowo to jest używane zazwyczaj w związku z człowiekiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stateczny umysł pamiętaj zachować.

(1.1) Alkohol zaćmił jego umysł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũmɨsw̥, AS: ũmysu̯̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. myśl ż., umysłowość ż.

przysł. umysłowo

przym. umysłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intelekt, rozum, smysł

Wiktionary

# umysłowiec

przestarzale: intelektualista

SJP.pl

# umysłowo

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dotyczący umysłu, umysłowości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɨˈswɔvɔ, AS: ũmysu̯ovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umysł m., umysłowość ż.

przym. umysłowy

Wiktionary

# umysłowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan możliwości umysłowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umysł mrz.

przym. umysłowy

przysł. umysłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intelektualność

Wiktionary

# umysłowy

przymiotnik od: umysł

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oba stany wykazywały wielki szacunek dla pracy fizycznej, a zarazem uznanie dla wysiłku umysłowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɨˈswɔvɨ, AS: ũmysu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umysł m., umysłowość ż.

przysł. umysłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) intelektualny, rozumowy, mentalny, konceptualny, psychiczny, duchowy

Wiktionary

# umywać

dawniej: obmywać, myć

SJP.pl

# umywaleczka

zdrobnienie od: umywalka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: umywalka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɨvaˈlɛt͡ʃka, AS: ũmyvalečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umywalka ż.

przym. umywalkowy

Wiktionary

# umywalka

urządzenie sanitarne zaopatrzone w kran z bieżącą wodą i odpływ

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po skorzystaniu z toalety ręce należy umyć w umywalce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɨˈvalka, AS: ũmyvalka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umywalnia ż., mycie n., umycie n., umywanie n.

:: zdrobn. umywaleczka ż.

czas. myć ndk., umyć dk., umywać ndk.

przym. umywalkowy

Wiktionary

# umywalkowy

przymiotnik od: umywalka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z umywalką, dotyczący umywalki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umywalnia ż., umywaleczka ż., umywalka ż.

Wiktionary

# umywalnia

pomieszczenie, w którym znajdują się urządzenia służące do mycia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym można się umyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũmɨˈvalʲɲa, AS: ũmyvalʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. umywalka ż., umywanie n., umycie n., mycie n., umuwalnik m.

czas. umywać ndk., umyć dk., myć ndk.

przym. umywalniany, umywalkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łazienka, przest. umywalnik

Wiktionary

# umywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|umywać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieumywanie n., mycie n., umywalka ż., umywalnia ż.

czas. umywać ndk.

Wiktionary

# un

[czytaj: ju-en albo u-en] skrót od: United Nations - angielska nazwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)

SJP.pl

forma ściągnięta

(1.1) książk. u niego

Wiktionary

- Organizacja Narodów Zjednoczonych, ONZ (ang. United Nations, UN)
- Un – album brytyjskiej anarchopunkowej grupy Chumbawamba
- Un – miasto w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh
- Un – miasto w zachodnich Indiach w stanie Gudżarat

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ũɲ, AS: ũń

Wiktionary

# unacześniać

rzadko: czynić coś (np. tekst, mapę) aktualnym; uaktualniać, uwspółcześniać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. unacześnić)

(1.1) niedokonany od|unacześnić.

Wiktionary

# unacześnić

rzadko: uczynić coś (np. tekst, mapę) aktualnym; uaktualnić, uwspółcześnić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. unacześniać)

(1.1) geogr. uaktualnić mapę, nanieść zaszłe w terenie zmiany

Wiktionary

# unacześnienie

rzadko: uczynić coś (np. tekst, mapę) aktualnym; uaktualnić, uwspółcześnić

SJP.pl

# unaczynić

w medycynie: opatrzyć naczyniami krwionośnymi

SJP.pl

# unaczynienie

w medycynie: opatrzyć naczyniami krwionośnymi

SJP.pl

# unakit

kamień naturalny półszlachetny

SJP.pl

Jaspis – kamień szlachetny, osadowa, mikrokrystaliczna skała krzemionkowa złożona głównie z chalcedonu, kwarcu i związków żelaza.

Wikipedia

# unanimiter

jednomyślnie

SJP.pl

# unanimizm

Wikipedia

# unaoczniać

ukazywać coś komuś w sposób oczywisty, dowodzić, uzmysławiać coś (np. Nieraz unaoczniał nam nasze błędne postępowanie.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. unaocznić)

(1.1) pokazywać coś komuś w bardzo jasny i oczywisty sposób

czasownik zwrotny niedokonany unaoczniać się

(2.1) książk. stawać się jasnym, oczywistym i łatwo dostrzegalnym

(2.2) książk. stawać się niezaprzeczalnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Porównanie konia z żabą (w przysłowiu na temat kucia i podstawiania łapy) wydaje się unaoczniać groteskowość zasady równości, ale w porządku cywilizowanego świata jest ona przestrzegana.

(2.1) Czy nie wydaje się panu, że unaocznia się może fakt, że stanie się pan zakładnikiem rządu pana premiera Buzka, jako tego, który negocjuje z rolnikami protestującymi w sprawie skupu zboża?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unaocznianie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uwidaczniać

Wiktionary

# unaocznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unaoczniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieunaocznianie n.

czas. unaoczniać ndk.

Wiktionary

# unaocznić

ukazać coś komuś w sposób oczywisty, dowieść, uzmysłowić coś (np. Unaocznił nam, jak wiele straciliśmy.)

SJP.pl

# unaradawiać

1. nadawać czemuś cechy narodowe (np. Wstawki te unaradawiają język literacki epoki.);
2. rzadziej: czynić państwowym, nacjonalizować (np. Komuniści unaradawiali przemysł i handel.);
3. unaradawiać się - nabierać cech narodowych

SJP.pl

# unarodowić

1. nadać czemuś cechy narodowe (np. Próbowali oni unarodowić literaturę.);
2. rzadziej: uczynić państwowym, znacjonalizować (np. Komuniści unarodowili przemysł i prawie cały handel.);
3. unarodowić się - nabrać cech narodowych

SJP.pl

# unasawiać

nadawać głosce rezonans nosowy; unosawiać

SJP.pl

# unaszać

dawniej: unosić

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. unosić

czasownik zwrotny niedokonany unaszać się

(2.1) daw. unosić się

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była pusta i próżna: i ciemności były nad głębokością: a Duch Boży unaszał się nad wodami.

Wiktionary

# unaturalniać

rzadko: czynić naturalnym, np. unaturalniać warunki bytowania człowieka

SJP.pl

# unaturalnić

rzadko: uczynić naturalnym, np. unaturalnić warunki bytowania człowieka

SJP.pl

# unaukawiać

czynić coś naukowym; unaukowiać

SJP.pl

# unaukowiać

czynić coś naukowym; unaukawiać

SJP.pl

# unaukowić

uczynić coś naukowym

SJP.pl

# unbibium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ubb i liczbie atomowej 122

Wiktionary

Unbibi (ang. unbibium) – hipotetyczny pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 122, niezsyntetyzowany do tej pory. Jego nazwa została utworzona z liczby atomowej, zgodnie z regułami nazewnictwa pierwiastków transuranowych, ustalonymi przez IUPAC.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma unbibium?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũnˈbʲibʲjũm, AS: ũnbʹibʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Ubb

Wiktionary

# unboxing

[czytaj: anboks-ing] środowiskowo: internetowy filmik z odpakowywaniem i prezentacją jakiegoś produktu lub prezentu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. w Internecie: film przedstawiający rozpakowanie i krótką prezentację jakiegoś produktu

Wiktionary

Unboxing (dosłownie wyjmowanie z pudełka, odpakowywanie) – rodzaj filmu przedstawiającego rozpakowywanie nowego produktu, często sprzętu elektronicznego, choć czasem także innych rzeczy, w tym kosmetyków, czy po prostu produktów zamówionych przez internet. Popularne jest umieszczanie takich filmów w serwisie YouTube. Choć filmy przedstawiające odpakowywanie przedmiotów powstawały już wcześniej, to pierwszy film zawierający słowo unboxing został umieszczony na YouTube w 2006 roku.

Wikipedia

# unc

skrót od: Universal Naming Convention, w informatyce: jedna z metod zapisu ścieżek dźwiękowych

SJP.pl

# uncja

anglosaska jednostka masy bądź objętości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metrol. fiz. jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

Wiktionary

Uncja (skrót: oz, od starego włoskiego słowa onza, teraz wymawianego oncia; symbol aptekarski: ℥) – pozaukładowa jednostka masy bądź objętości płynów, stosowana m.in. jako jednostka wagi metali szlachetnych, w szerszym zakresie w krajach anglosaskich. Wielkość uncji może być różna w zależności od systemu wagowego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. uncjowy

Wiktionary

# uncjała

wczesnośredniowieczne pismo

SJP.pl

Uncjała (łac. scriptura uncialis) – typ pisma kodeksowego występujący w okresie od końca III do X wieku.

Wywodzi się ona z kapitały i charakteryzuje się zanikaniem kantów i tendencją do zaokrąglania liter. Do powstania tego rodzaju pisma przyczyniło się zastosowanie pergaminu w miejsce dotychczasowych zwojów papirusu.

Wikipedia

# uncjowy

przymiotnik od: uncja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) ważący uncję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uncja ż.

Wiktionary

# uncompahgryt

[czytaj: unkompagryt] bardzo rzadko: rodzaj skały, piroksenowy melilitolit; unkompagryt

SJP.pl

# unctad

skrót od: United Nations Conference on Trade and Development - Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Handlu i Rozwoju

SJP.pl

# undaria

undaria pierzastodzielna (pierzasta) - gatunek brunatnicy, glon popularny w kuchni japońskiej; wakame

SJP.pl

# undecylen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. chem. alken posiadający jedenaście atomów węgla i jedno wiązanie podwójne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oprócz etylenu znamy jeszcze szereg wyższych homologów, jak […] nonylen wzór chemiczny|C9H18., decylen wzór chemiczny|C10H20., undecylen wzór chemiczny|C11H22..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. undecylenian m.

przym. undecylenowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) undeken

Wiktionary

# undecylenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z kwasem undecylenowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Osobiście na grzybicę stóp polecam maść undecylenową — śmierdzi, ale działa. Trzeba ją jednak odpowiednio długo stosować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. undecylen m., undecylenian m.

Wiktionary

# undecyliard

liczba wynosząca 10^69

SJP.pl

# undecylion

liczba wyrażona jedynką z 66 zerami

SJP.pl

Undecylion – liczba 1066, czyli jedynka i 66 zer w zapisie dziesiętnym.

W krajach stosujących tzw. krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) undecylion oznacza 1036, czyli sekstylion w pozostałych krajach.

W układzie SI mnożnikowi 1066 nie odpowiada żaden przedrostek jednostki miary.

Wikipedia

# undecyma

interwał muzyczny złożony z oktawy i kwarty

SJP.pl

Undecyma – interwał złożony zawarty między jedenastoma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje undecyma czysta. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

Wikipedia

# undekan

węglowodór o 11 atomach węgla w łańcuchu

SJP.pl

Undekan, C
11H
24 – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów.

Posiada potencjalnie 159 izomerów strukturalnych, nazywanych tradycyjnie undekanami. Według nomenklatury IUPAC nazwę undekan ma jedynie izomer liniowy, zwany zwyczajowo n-undekanem – pozostałe natomiast rozgałęzione izomery są alkilowymi pochodnymi niższych alkanów.

Wikipedia

# undeken

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. alken posiadający jedenaście atomów węgla i jedno wiązanie podwójne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opracowywano warunki utleniania wobec UV końcowych grup winylowych w monowarstwach z II-trichlorosilylo-1-undekenu osadzonego na powierzchni płytek Si.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) undecylen

Wiktionary

# unden

insektycyd z grupy karbaminianów, stosowany do ochrony upraw polowych i warzywniczych oraz do zwalczania owadów i pasożytów domowych; propoksur

SJP.pl

# underdog

[czytaj: anderdog] środowiskowo: osoba lub drużyna uważana za słabszą od rywali w konkursach, zawodach sportowych itp.

SJP.pl

- The Underdog EP – album Yellowcard wydany w 2002 przez Ramen Records
- Underdog – debiutancki album białoruskiego zespołu punk-rockowego Brutto z 2014 roku
- Underdog – polski film Macieja Kawulskiego z 2019 roku
- Underdog – singel brytyjskiego zespołu Kasabian z 2009 roku
- Underdog – singel Alicii Keys z 2020 roku

Wikipedia

# underground

[czytaj: ANdergrałnd albo ANdergrant]
1. niekomercyjna działalność artystyczna; off;
2. londyńska kolej podziemna; metro, tube;
3. nielegalne ruchy polityczne lub społeczne

SJP.pl

- underground – „underground” w aspekcie kulturowym
- Underground – film Emira Kusturicy
- Underground – polski zespół rockowy
- Underground – album Budki Suflera
- Underground – 7. gra z serii NFS
- metro londyńskie, nazwane The Underground
- Underground – zespół rockowo-punkowy utworzony w 2015 r. w Lubartowie
- Underground – serial stacji WGN America

Wikipedia

# undergroundowiec

[czytaj: andergrałndowiec] artysta współtworzący niekomercyjny i nieoficjalny nurt w sztuce; offowiec

SJP.pl

# undergroundowy

[czytaj: andergrałndowy]
1. niekomercyjny, offowy;
2. związany z nielegalnymi ruchami politycznymi lub społecznymi

SJP.pl

# understatement

umyślne osłabienie, pomiarkowanie wypowiedzi dla wywołania ironicznego kontrastu z tym, czego się spodziewa słuchacz

SJP.pl

# underwriter

[czytaj: anderrajter] specjalista oceniający ryzyko związane z ubezpieczeniem danej osoby lub mienia

SJP.pl

# underwriterka

→ underwriter [czytaj: anderrajterka]

SJP.pl

# undset

[czytaj: UNset lub INset] nazwisko

SJP.pl

# undulacja

łagodne wzniesienie i obniżenie osi fałdów skorupy ziemskiej; ondulacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. łagodne wzniesienie oraz obniżenie osi fałdów w skorupie ziemskiej;

Wiktionary

Undulacja – odstęp (różnica wysokości) pomiędzy geoidą a elipsoidą. Undulacja ma znaczenie przy pomiarach GPS,

  h=H+N,

gdzie:

  h – wysokość elipsoidalna,
  H – wysokość ortometryczna geoidy,
  N – odstęp.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌũnduˈlat͡sʲja, AS: ũndulacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. undulacyjny

Wiktionary

# undulator

aparat telegraficzny odbiorczy o zapisie pisakowym

SJP.pl

Laser na swobodnych elektronach (ang. Free-electron laser – FEL) – urządzenie emitujące spójne promieniowanie elektromagnetyczne takie jak wytwarza laser. Jednak w przeciwieństwie do zwykłych laserów, w których promieniowanie powstaje w materii, w laserze na swobodnych elektronach promieniowanie emitują bardzo szybko poruszające się w próżni elektrony w specjalnie ukształtowanym polu magnetycznym. W laserze na swobodnych elektronach długość emitowanej fali nie jest ograniczona przez konkretne przejścia między dyskretnymi poziomami energii w materii, a wynika z konstrukcji urządzenia, dzięki temu lasery tego typu są łatwo przestrajalne i mają najszerszy zakres emitowanych częstotliwości spośród wszystkich laserów. Skonstruowano lasery na swobodnych elektronach emitujące promieniowanie w zakresie długości fal od mikrofal, przez podczerwone, świetlne, ultrafioletowe aż do rentgenowskiego.

Wikipedia

# undulipodia

organelle mające postać rzęsek lub wici, pełniące funkcje narządów ruchu u niektórych pierwotniaków

SJP.pl

Undulipodia (l.poj. undulipodium) – organelle występujące u wielu pierwotniaków np. u orzęsków, płazińców, które pełnią funkcję narządów ruchu. Występują pod postacią rzęsek lub wici. Ruch odbywający się przy użyciu tych organelli nazywany jest ruchem undulipodialnym.

Wikipedia

# undulować

fałdować podłoże na skutek przesuwania się polegającego na łagodnym unoszeniu się i opadaniu; ondulować

SJP.pl

# undyna

w mitologii litewskiej: boginka wodna, wabiąca śpiewem młodych chłopców w głębiny rzek; ondyna

SJP.pl

# undynka

naczynie laboratoryjne z cienkiego szkła

SJP.pl

# unerwiać

wytwarzać nerwy danego narządu

SJP.pl

# unerwić

wytworzyć nerwy danego narządu

SJP.pl

# unerwienie

wytworzyć nerwy danego narządu

SJP.pl

- unerwienie organów ciała ludzi lub zwierząt,
- użyłkowanie liścia zwane też "nerwacją" lub "unerwieniem".

Wikipedia

# unerwiony

wytworzyć nerwy danego narządu

SJP.pl

# unesco

[czytaj: juNESko] skrót od: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego, nazwa własna

(1.1) = etymn|ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten budynek jest pod ochroną UNESCO.

(1.1) W ubiegłym tygodniu zastępca prezesa pakistańskiego oddziału Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych [ICOMOS], Fouzia Qureshi, poinformowała o groźbie wykreślenia lahaurskiego fortu i ogrodów Śalimar z listy dziedzictwa światowego UNESCO. Los taki spotka bezcenne zabytki, jeżeli Pakistan nie umożliwi specjalnej komisji zbadania stanu obiektów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈnɛsko

Wiktionary

# unfal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wypadek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|umfal.

Wiktionary

# ungar

nazwisko

SJP.pl

# unger

Unger (ur. ?, zm. 9 czerwca 1012 r.) – początkowo biskup Polski z siedzibą w Poznaniu lub Gnieźnie, ewentualnie bez stałej siedziby, a po roku 1000 z pewnością biskup poznański niezależny od metropolii gnieźnieńskiej.

Wikipedia

# ungler

nazwisko

SJP.pl

# unguentum

Maść (łac. unguentum) – półstała postać leku przeznaczona wyłącznie do użytku zewnętrznego.

Może być stosowana na skórę, błony śluzowe oczu, uszu, nosa, odbytu, pochwy. Składa się z substancji leczniczej, która jest rozpuszczona, zemulgowana lub zdyspergowana w substancji zwanej podłożem. Maści mają postać i konsystencję umożliwiającą rozsmarowywanie oraz zapewniającą odpowiednią przyczepność. Powinny mieć jednorodny wygląd w całej swojej objętości. Mogą działać miejscowo, czyli tylko na naskórek, albo ogólnoustrojowo (gdy substancja lecznicza dostaje się do krwi).

Wikipedia

# uni

środowiskowo: uniwersytet; uniwerek

SJP.pl

Uni (Unj, Una, Weni, Wnj) – egipski urzędnik dworski i wysoki dowódca wojskowy z początkowego okresu panowania VI dynastii, poddany i zaufany Pepiego I i jego syna Merenre I.

Początkowo był urzędnikiem królewskim niskiej rangi, pełniącym urząd przełożonego drobnych rolników. Cieszył się już wówczas zaufaniem władcy Pepiego I, który wyznaczył go do zbadania sprawy spisku haremowego, zainicjowanego przez Nubunet, pierwszą żonę władcy, a skierowanego przeciwko panującemu. Jego zdolności i zasługi zostały wysoko ocenione przez władcę, gdyż następnie przeszedł z administracji do wojska i został wyznaczony na dowódcę wypraw wojennych do południowej Palestyny i na Synaj, stając na czele wielotysięcznych oddziałów zebranych z całego Egiptu. Poprowadził 5 wypraw przeciwko Beduinom, nie osiągnął jednak pełnego sukcesu, postanowił umieścić swoje oddziały na statkach i zaatakować wroga od tyłu. Oddziały egipskie wylądowały w południowej Palestynie, zaatakowały niespodziewanie Beduinów i zniszczyły ich doszczętnie. W wyprawach tych Uni ponownie dowiódł swoich umiejętności, zapewniając na dłuższy czas spokój znajdującym się na Synaju, ważnym dla gospodarki Egiptu kopalniom miedzi. Za swoje osiągnięcia został mianowany gubernatorem Górnego Egiptu przez następnego władcę Merenre I. Wtedy też wyprawił się, z polecenia faraona, w swoją ostatnią misję do Nubii celem pozyskania materiałów budowlanych, potrzebnych do budowy piramidy władcy. Próbował także przekopać 5 kanałów w ciągu jednego roku dla ominięcia I katarakty, aby umożliwić statkom egipskim podróż w górę rzeki. Zamiar ten jednak nie powiódł się z powodu gwałtowności nurtu rzecznego.

Wikipedia

# unia

związek dwóch lub więcej państw zawarty w celu osiągnięcia korzyści politycznych lub gospodarczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

(1.2) inform. typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;

Wiktionary

- unia – struktura danych w niektórych językach programowania
- „Unia” – polska katolicka organizacja polityczno-wojskowa 1940–1945
- unia – suma zbiorów
- Unia – miejscowość w województwie wielkopolskim
- Unia – określenie stanów, które pozostały w składzie Stanów Zjednoczonych podczas domowej wojny secesyjnej
- Unia – album zespołu muzycznego Sonata Arctica
- unia personalna – związek kilku państw mających wspólnego władcę, ale odrębnych politycznie
- unia realna – związek kilku państw oparty na wspólnych instytucjach państwowych, zwykle tworzących jedno państwo w prawie międzynarodowym
- Unia – producent maszyn rolniczych z Grudziądza
- Unia – warszawski producent leków i wyrobów farmaceutycznych

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈũɲja, AS: ũńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. unijny, wewnątrzunijny

Wiktionary

# uniacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z unitami, dotyczący Kościoła unickiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unita mos., uniata mos., unitka ż.

przym. unicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) greckokatolicki, unicki

Wiktionary

# uniata

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rel. unita

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uniacki, unicki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. unita

Wiktionary

# uniatowski

nazwisko

SJP.pl

Uniatowski – drugi album studyjny polskiego piosenkarza Sławka Uniatowskiego. Wydawnictwo ukazało się 18 października 2024 nakładem wytwórni muzycznej Agora.

Album jest utrzymany w stylu muzyki pop. Składa się z wersji standardowej (1 CD).

Płyta zadebiutowała na 6. miejscu polskiej listy sprzedaży – OLiS.

Nagrania były promowane singlami: „Koniec świata”, „Drinking About You” i „Lie to Me”.

Wikipedia

# unibar

potocznie: bar uniwersalny

SJP.pl

# unicef

[czytaj: juNIsef] skrót od: United Nations International Children's Emergency Fund - Międzynarodowy Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom

SJP.pl

skrótowiec, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = etymn|ang. United Nations International Children’s (Emergency) Fund → Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci lub w innym tłumaczeniu Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom

Wiktionary

# unicestwiać

niszczyć coś całkowicie, sprawiać, że przestaje istnieć (np. Czy żyjemy po to, byśmy się unicestwiali w imię różnych urojeń?)

SJP.pl

czasownik

(1.1) powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Struś, który chowa głowę w piasek mając nadzieję, że problem w jakiś cudowny sposób zniknie, sam siebie unicestwia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unicestwianie n.

czas. unicestwić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niweczyć, obracać wniwecz, obracać w gruzy, obracać w perzynę, obracać w popiół, demolować, dewastować, rujnować, niszczyć, wyniszczać

Wiktionary

# unicestwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unicestwiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲit͡sɛˈstfʲjä̃ɲɛ, AS: ũńicestfʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unicestwienie n.

czas. unicestwiać ndk., unicestwić dk.

Wiktionary

# unicestwić

zniszczyć coś całkowicie, sprawić, że przestało istnieć (np. Za jednym zamachem unicestwił wszystkie jego marzenia.)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. unicestwiać)

(1.1) zob. unicestwiać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeci rozbiór unicestwił Rzeczpospolitą, która została wymazana z politycznej mapy Europy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unicestwianie n., unicestwienie n.

czas. unicestwiać ndk.

Wiktionary

# unicestwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unicestwić.

Wiktionary

- Fanaa
- Unicestwienie (powieść)
- Anihilacja

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. unicestwić

rzecz. unicestwianie n.

Wiktionary

# unichowo

Unichowo (kaszub. Ùnichòwò; niem. Wundichow) – stara wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Czarna Dąbrówka, na północno-wschodnim obrzeżu Parku Krajobrazowego Dolina Słupi, przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr z drogą wojewódzką nr .

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Czarna Dąbrówka.

Wikipedia

# unici

1. wyznawca Kościoła greckokatolickiego; grekokatolik;
2. chrześcijanin należący pierwotnie do jednego z Kościołów wschodnich, które połączyły się z Kościołem katolickim w 1439 roku;
3. członek ugrupowania politycznego zawierającego w nazwie słowo "unia"

SJP.pl

Kościół unicki (Unici) – chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, która przyłączyła się do Kościoła katolickiego na podstawie wzajemnej umowy wyznań i zachowując własny ryt liturgiczny, przyjmuje jednocześnie prymat papieża. Obok uznania prymatu papieża warunkiem koniecznym zawarcia unii jest istnienie sukcesji apostolskiej we wspólnocie aspirującej do katolicyzmu oraz apostolskiego symbolu wiary. Kościoły unickie zachowują częściową lub pełną (sui iuris) autonomię co do własnej organizacji – zależnie od ustaleń umowy.

Wikipedia

# unicki

dotyczący unitów, związany z unitami

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z unitami, dotyczący unitów, Kościoła unickiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unita mos., uniata mos., unitka ż.

przym. uniacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) greckokatolicki, daw. uniacki

Wiktionary

# unicode

w informatyce: rozbudowana tablica znaków, zawierająca większość liter używanych we wszystkich językach świata

SJP.pl

Unicode (formalnie Unicode Standard, pol. Unikod) – komputerowy standard kodowania zestawu znaków obejmującego litery większości używanych na świecie pism, a także symboli, emoji i kodów formatowania. Standard Unicode rozwijany jest przez konsorcjum Unicode, składające się z firm wytwarzających sprzęt komputerowy, producentów oprogramowania oraz instytutów naukowych, agencji międzynarodowych i grup użytkowników. Konsorcjum współpracuje z organizacją ISO.

Wikipedia

# unicorn

[czytaj: junikorn] czcionka komputerowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. ekon. zaw. start-up wyceniany na co najmniej miliard dolarów;

Wiktionary

Unicorn (pol. „jednorożec”) – startup wyceniany na co najmniej miliard dolarów amerykańskich. Twórcą terminu jest Aileen Lee.

Według CB Insights w czerwcu 2022 na świecie prowadziło działalność ponad 1100 jednorożców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Inwestycja rzędu 100 mln USD pozwoliłaby nam stać się unicornem

Wiktionary

# unicredito

UniCredit Group (również: UniCredito lub UniCredit SpA) – międzynarodowy bank europejski z siedzibą w Mediolanie obsługujący ponad 28 mln klientów w 19 krajach. Spółka akcyjna notowana na giełdach we Frankfurcie w tym na platformie XETRA, w Mediolanie na giełdzie włoskiej, a od 20 grudnia 2007 również na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Wikipedia

# unicum

[czytaj: unikum] węgierski likier ziołowy o korzennym, gorzkim smaku

SJP.pl

- Unicum – węgierski likier ziołowy
- Unicum – czwarty singel niemieckiego DJ-a i producenta – Tomcrafta, wydany w 1996
- Desa Unicum – polskie przedsiębiorstwo obracające dziełami sztuki

Wikipedia

# unido

[czytaj: junido] skrót od: United Nations Industrial Development Organization - Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłowego

SJP.pl

# uniecczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uniecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieck m.

:: fż. uniecczanka ż.

przym. uniecki

Wiktionary

# uniecczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uniecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieck m.

:: fm. uniecczanin m.

przym. uniecki

Wiktionary

# uniechówek

Uniechówek – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Debrzno.

Miejscowość przy drodze krajowej nr , stanowi sołectwo gminy Debrzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# uniechowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uniechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniechów m.

:: fż. uniechowianka ż.

przym. uniechowski

Wiktionary

# uniechowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uniechowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniechów m.

:: fm. uniechowianin m.

przym. uniechowski

Wiktionary

# uniechowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uniechowa

Wiktionary

Uniechowski – nazwisko.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Uniechów m., uniechowianin m., uniechowianka ż.

Wiktionary

# uniecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uniecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieck m., uniecczanin m., uniecczanka ż.

Wiktionary

# unieczynniać

rzadko: czynić chemicznie nieczynnym, nieszkodliwym

SJP.pl

# unieczynnić

uczynić chemicznie nieczynnym, nieszkodliwym

SJP.pl

# uniedogodnienie

drobna uciążliwość

SJP.pl

# uniedrog

staropolskie imię męskie

SJP.pl

Uniedrog lub Unidróg – książę obodrycki panujący w pierwszej połowie XI wieku.

Odczyt imienia, zapisanego w źródłach w formie Anadrog, Anatrog, Onodrag, jest niepewny. Według informacji przekazanej przez Adama z Bremy współrządził wraz z Utonem, Raciborem i Gniewem. Zasięg jego władzy obejmował przypuszczalnie Wagrię. Zgodnie z relacją kronikarza był poganinem.

Wikipedia

# uniejewo

Uniejewo – wieś sołecka w Polsce położona niedaleko Wisły, w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Brudzeń Duży.

Wieś położona była w 1785 roku w ziemi dobrzyńskiej, własność prebendalna płockiej kapituły katedralnej w 1542 roku. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie płockim.

Wikipedia

# uniejów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Uniejów – miasto położone nad Wartą w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Uniejów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego. Uniejów leży w historycznej ziemi sieradzkiej. Był miastem duchownym arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie szadkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲɛ̇juf, AS: ũńėi ̯uf

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uniejowski

rzecz. uniejowianin mos., uniejowianka ż.

Wiktionary

# uniejowianin

mieszkaniec Uniejowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Uniejowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniejów m.

:: fż. uniejowianka ż.

przym. uniejowski

Wiktionary

# uniejowianka

mieszkanka Uniejowa (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Uniejowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniejów m.

:: fm. uniejowianin m.

przym. uniejowski

Wiktionary

# uniejowski

przymiotnik od: Uniejów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Uniejowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniejów m., uniejowianin m., uniejowianka ż.

Wiktionary

# uniemino

Uniemino (przed 1945 r. niem. Nemmin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Borne Sulinowo.

Majątek za czasów niemieckiej jurysdykcji na tym terenie należał do rodziny von Münchow i rodziny von Vangerow.

Wieś w roku 2011 liczyła 135 mieszkańców.

Wikipedia

# uniemożebniać

dawniej: uniemożliwiać

SJP.pl

# uniemożebnić

dawniej: uniemożliwić

SJP.pl

# uniemożliwiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. uniemożliwić)

(1.1) sprawiać, że coś jest niemożliwe lub bardzo trudne do zrobienia; znacznie coś utrudniać

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Syk kaloryfera uniemożliwiał mi koncentrację.

(1.1) W umowie był kruczek uniemożliwiający pracownikom dochodzenie swoich praw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛ̃mɔʒˈlʲivʲjät͡ɕ, AS: ũńẽmožlʹivʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uniemożliwić, umożliwić, umożliwiać

przym. niemożliwy

rzecz. uniemożliwianie n.

Wiktionary

# uniemożliwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uniemożliwiać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛ̃mɔʒlʲiˈvʲjä̃ɲɛ, AS: ũńẽmožlʹivʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uniemożliwiać, uniemożliwić

Wiktionary

# uniemożliwić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uniemożliwiać)

(1.1) sprawić, że coś jest niemożliwe lub bardzo trudne do zrobienia; znacznie coś utrudnić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛ̃mɔʒˈlʲivʲit͡ɕ, AS: ũńẽmožlʹivʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uniemożliwienie n., uniemożliwianie n., uniemożliwiać

rzecz. uniemożliwienie n., uniemożliwianie n.

Wiktionary

# uniemożliwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uniemożliwić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛ̃mɔʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ũńẽmožlʹivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uniemożliwić

Wiktionary

# unieruchamiać

1. czynić coś nieruchomym;
2. wstrzymywać działanie czegoś;
3. blokować środki finansowe, zwykle w formie inwestycji

SJP.pl

# unieruchomić

1. uczynić coś nieruchomym;
2. wstrzymać działanie czegoś;
3. zablokować środki finansowe, zwykle w formie inwestycji

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. unieruchamiać)

(1.1) zob. unieruchamiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unieruchamianie n., unieruchomienie n.

czas. unieruchamiać ndk.

Wiktionary

# unieruchomienie

1. uczynić coś nieruchomym;
2. wstrzymać działanie czegoś;
3. zablokować środki finansowe, zwykle w formie inwestycji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) doprowadzenie do braku możliwości ruchu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy dotknie jej np. nicień, komórki pętli bardzo szybko pęcznieją, zwiększając swoją objętość do wewnątrz, co powoduje unieruchomienie nicienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unieruchamianie n.

czas. unieruchamiać ndk., unieruchomić dk.

Wiktionary

# unierzyski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Unierzyża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unierzyż m., unierzyżanin m., unierzyżanka ż.

Wiktionary

# unierzyż

Unierzyż – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 587 nad rzeką Wkrą.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Walentego, należącej do dekanatu strzegowskiego w diecezji płockiej. Do 2009 znajdowała się tu również szkoła podstawowa.

Do 1954 istniała gmina Unierzyż. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# unierzyżanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Unierzyża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unierzyż m.

:: fż. unierzyżanka ż.

przym. unierzyski

Wiktionary

# unierzyżanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Unierzyża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unierzyż m.

:: fm. unierzyżanin m.

przym. unierzyski

Wiktionary

# unieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. unosić)

(1.1) dokonany od|unosić.

Wiktionary

Unieść – rzeka o długości około 26 km na Pobrzeżu Koszalińskim, w województwie zachodniopomorskim, przepływająca przy południowej i zachodniej granicy miasta Sianów. Powierzchnia zlewni Unieści to 228 km², roczny przepływ – 88 tys. m³ wody.

Rzekę zasilają cieki wypływające ze wschodnich zboczy Góry Chełmskiej. Głównym jej dopływem jest struga Polnica.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈũɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: ũńėść

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nieść

rzecz. uniesienie n.

Wiktionary

# unieścianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Unieścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieście n.

:: fż. unieścianka ż.

przym. unieski

Wiktionary

# unieścianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Unieścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieście n.

:: fm. unieścianin m.

przym. unieski

Wiktionary

# unieście

Unieście (niem. Nest) – część miasta Mielno o charakterze letniskowym, położona na mierzei między Morzem Bałtyckim i jeziorem Jamno, w północno-wschodniej części miasta. Znajduje się tu przystań morska dla rybaków oraz letnie kąpielisko morskie. 1 stycznia 2017 r. włączone do miasta. Od strony wschodniej granicę miasta (Unieścia) stanowi kanał Jamieński Nurt.

Wikipedia

# uniesienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unieść.

(1.2) stan wzmożonej aktywności emocjonalnej lub uczuciowej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unos mrz., unosiciel mos., unoszenie n.

czas. unieść dk., unosić ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podniesienie

(1.2) pasja, podniecenie, poryw, szał

Wiktionary

# unieski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Unieścia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unieście n., unieścianin m., unieścianka ż.

Wiktionary

# unieszczęśliwiać

czasownik

(1.1) sprawiać, że ktoś jest zmartwiony, nieszczęśliwy, smutny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy ty musisz unieszczęśliwiać wszystkich swoich bliskich?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivʲjät͡ɕ, AS: ũńeščẽũ̯ślʹivʹi ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szczęście n., nieszczęście n., nieszczęsność ż., nieszczęśliwość ż., unieszczęśliwianie, unieszczęśliwienie

czas. unieszczęśliwić

przym. nieszczęśliwy

Wiktionary

# unieszczęśliwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie kogoś nieszczęśliwym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miał już dość unieszczęśliwiania wszystkich wokół.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvʲjä̃ɲɛ, AS: ũńeščẽũ̯ślʹivʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. unieszczęśliwiać ndk., unieszczęśliwić dk.

rzecz. unieszczęśliwienie n., nieszczęście n., szczęście n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) marwienie, krzywdzenie, męczenie, dręczenie

Wiktionary

# unieszczęśliwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczynienie kogoś nieszczęśliwym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednym głupim ruchem spowodował unieszczęśliwienie wszystkich swoich bliskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ũńeščẽũ̯ślʹivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. szczęście n., nieszczęście n., nieszczęsność ż., nieszczęśliwość ż., nieszczęśliwiec m., nieszczęśnik m., nieszczęśnica ż., unieszczęśliwianie n.

czas. unieszczęśliwić dk., unieszczęśliwiać ndk.

przym. nieszczęśliwy, nieszczęsny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uszczęśliwienie

Wiktionary

# unieszów

Unieszów (niem. Berthelschütz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Wikipedia

# unieważniać

czasownik niedokonany

(1.1) praw. czynić coś nieobowiązującym, pozbawiać ważności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unieważnienie n.

czas. unieważnić dk.

przym. nieważny

Wiktionary

# unieważnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. unieważniać)

(1.1) dokonany od|unieważniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛˈvaʒʲɲit͡ɕ, AS: ũńevažʹńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieważność ż., unieważnienie n., unieważnianie n.

czas. unieważniać ndk.

przym. nieważny

przysł. nieważnie

Wiktionary

# unieważnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po ostatnich wyborach pojawiają się głosy żądające unieważnienia głosowania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ũńevažʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unieważnianie n., nieważność ż.

czas. unieważniać ndk., unieważnić dk.

przym. nieważny

przysł. nieważnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dezaktualizacja, zniesienie

Wiktionary

# unieważnieniowy

→ unieważnienie

SJP.pl

#### Patrz:

unieważnienie

# uniewinniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. uniewinnić)

(1.1) oczyszczać z zarzutów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛˈvʲĩɲːät͡ɕ, AS: ũńevʹĩ•ńäć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniewinnienie n., uniewinnianie n., niewinność ż., niewiniątko n.

czas. uniewinnić dk.

przym. niewinny

przysł. niewinnie

Wiktionary

# uniewinniający

oczyszczający z zarzutów, np. wyrok uniewinniający

SJP.pl

# uniewinnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniewinnienie n., niewinność ż., niewiniątko n.

czas. uniewinniać ndk., uniewinnić dk.

przym. niewinny

przysł. niewinnie

Wiktionary

# uniewinnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uniewinniać)

(1.1) dokonany od|uniewinniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲɛˈvʲĩɲːit͡ɕ, AS: ũńevʹĩ•ńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniewinnienie n., uniewinnianie n., niewinność ż., niewiniątko n.

czas. uniewinniać ndk.

przym. niewinny

przysł. niewinnie

Wiktionary

# uniewinnienie

Uniewinnienie – wyrok sądu rozstrzygający, że osoba, przeciwko której wniesiono akt oskarżenia, nie popełniła zarzucanego jej czynu, albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia lub też, że zarzucany jej czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Sąd umarza postępowanie a nie uniewinnia sprawcę, jeżeli ten w chwili czynu był niepoczytalny.

Wikipedia

# uniewit

imię męskie

SJP.pl

Uniewit – staropolskie imię męskie, złożone z członów Unie- ("lepszy") i -wit ("pan, władca"). Mogło mieć charakter życzący i oznaczać "tego, który będzie panem lepszym niż inni".

Uniewit imieniny obchodzi 6 września.

Wikipedia

# uniewrażliwiać

czynić niewrażliwym

SJP.pl

# uniewrażliwić

uczynić niewrażliwym, niepodatnym na coś

SJP.pl

# uniezależnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) usuwanie zależności

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniezależnienie n.

czas. uniezależniać ndk., uniezależnić dk.

Wiktionary

# unifen

wywoływacz pozytywowy wprowadzony na rynek w końcu lat 60.; W19

SJP.pl

# unifikacja

1. ujednolicenie czegoś, sprowadzenie do jednej postaci lub do jednej normy;
2. scalenie różnych elementów w jedną całość; zintegrowanie, zjednoczenie

SJP.pl

- unifikacja (logika)
- unifikacja (fizyka)
- unifikacja (informatyka)
- unifikacja (maszynoznawstwo)
- unifikacja prawa w Polsce

Wikipedia

# unifikacyjny

dotyczący unifikacji

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z unifikacją, dotyczący unifikacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unifikacja ż.

Wiktionary

# unifikator

czynnik zespalający coś, unifikujący

SJP.pl

- unifikacja (logika)
- unifikacja (fizyka)
- unifikacja (informatyka)
- unifikacja (maszynoznawstwo)
- unifikacja prawa w Polsce

Wikipedia

# unifon

część domofonu znajdująca się wewnątrz pomieszczenia (np. mieszkania)

SJP.pl

Domofon (również bramofon) – aparat telefoniczny o uproszczonej budowie, służący do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali, zazwyczaj w obrębie jednego budynku lub posesji.

Najczęściej wykorzystywane w domach, mieszkaniach i innych budynkach do identyfikacji interesantów i do zdalnego otwierania drzwi. Czasami połączony z kamerą i wyświetlaczem – nazywany wtedy wideodomofonem.

Wikipedia

# uniform

przepisowy, szczególnego rodzaju ubiór, wyróżniający członków grupy zawodowej, formacji wojskowej, organizacji społecznej itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej;

Wiktionary

Mundur, uniform – rodzaj jednolitego standaryzowanego ubioru używanego przez członków danej organizacji, stanowiący jednocześnie jej wyróżnik. Mundury (uniformy) noszone są przykładowo przez członków wojska, organizacji paramilitarnych, harcerskich, społecznych, służb mundurowych i medycznych, strażników, niektóre grupy zawodowe itp..

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z radością przywdział uniform nowego pracodawcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲifɔrm, AS: ũńiform

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniformizacja ż., uniformizm m.

czas. uniformizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mundur

Wiktionary

# uniformistyczny

→ uniformizm

SJP.pl

#### Patrz:

uniformizm

# uniformitarianizm

Aktualizm (aktualizm geologiczny, zwany również uniformitaryzmem lub uniformitarianizmem) – zasada geologiczna przyjmująca, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię i na skorupę ziemską, a zatem także procesy fizyczne i chemiczne, były w przeszłości podobne do dzisiejszych, co pozwala na podstawie współczesnych obserwacji określać przebieg dawnych procesów geologicznych. Metoda ta streszcza się w haśle „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości”, a na podstawie obserwacji procesów zachodzących współcześnie można wnioskować, co działo się na Ziemi nawet wiele milionów lat temu. Należy jednak uwzględnić, że niektóre czynniki mimo wszystko ulegają zmianie, jak choćby obecność tlenu w atmosferze albo traw na stokach etc.

Wikipedia

# uniformitaryzm

Aktualizm (aktualizm geologiczny, zwany również uniformitaryzmem lub uniformitarianizmem) – zasada geologiczna przyjmująca, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię i na skorupę ziemską, a zatem także procesy fizyczne i chemiczne, były w przeszłości podobne do dzisiejszych, co pozwala na podstawie współczesnych obserwacji określać przebieg dawnych procesów geologicznych. Metoda ta streszcza się w haśle „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości”, a na podstawie obserwacji procesów zachodzących współcześnie można wnioskować, co działo się na Ziemi nawet wiele milionów lat temu. Należy jednak uwzględnić, że niektóre czynniki mimo wszystko ulegają zmianie, jak choćby obecność tlenu w atmosferze albo traw na stokach etc.

Wikipedia

# uniformizacja

nadanie czemuś jednakowego kształtu, charakteru, wyglądu; ujednolicenie

SJP.pl

# uniformizować

1. nadawać czemuś jednakowy kształt, charakter, wygląd;
2. uniformizować się - poddawać się procesowi nadania czemuś jednakowego kształtu, charakteru, wyglądu

SJP.pl

# uniformizująco

w sposób powodujący nadanie czemuś jednakowego kształtu, charakteru, wyglądu

SJP.pl

# unihok

potocznie: unihokej

SJP.pl

Unihokej (ang. floorball) – sport drużynowy z pięcioma zawodnikami i bramkarzem w każdej drużynie. Zawodnicy do gry używają poliwęglanowych kijów zakończonych kompozytową blendą oraz ażurowej plastikowej piłki. Celem jest zwycięstwo w meczu poprzez zdobycie większej liczby bramek niż rywal.

Wikipedia

# unihokeista

osoba grająca w unihokej

SJP.pl

# unihokeistka

→ unihokeista

SJP.pl

#### Patrz:

unihokeista

# unihokej

gra zespołowa o zasadach podobnych do zasad hokeja na lodzie, gdzie krążek został zastąpiony piłeczką, a gracze poruszają się bez łyżew; floorball

SJP.pl

Unihokej (ang. floorball) – sport drużynowy z pięcioma zawodnikami i bramkarzem w każdej drużynie. Zawodnicy do gry używają poliwęglanowych kijów zakończonych kompozytową blendą oraz ażurowej plastikowej piłki. Celem jest zwycięstwo w meczu poprzez zdobycie większej liczby bramek niż rywal.

Wikipedia

# unihokejowy

→ unihokej

SJP.pl

#### Patrz:

unihokej

# unijny

przymiotnik od: unia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z unią, dotyczący unii

(1.2) w węższym rozumieniu, w kontekście europejskim związany z Unią Europejską, dotyczący Unii Europejskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na unijny rynek mleka wraca stabilizacja.

(1.2) Maria zapisała się na szkolenie e-learningowe na temat projektów unijnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲijnɨ, AS: ũńii ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unia ż., unionista mos., unionistka ż.

Wiktionary

# unik

manewr wykonany w celu uniknięcia czegoś (np. ciosu przeciwnika); uchylenie się; uskok

SJP.pl

Unik – w sportach i sztukach walki zejście z linii ataku, uchylenie się przed atakiem lub też taka zmiana dystansu, która czyni atak przeciwnika nieskutecznym.

Unik jest podstawowym elementem takich sztuk i sportów walki jak kendo, aikido, boks, capoeira.

Wikipedia

# unikać

starać się nie stykać z kimś lub czymś, stronić, trzymać się z daleka

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. uniknąć)

(1.1) starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

(1.2) nie doświadczać czegoś złego, nie być czymś dotkniętym, być ominiętym przez coś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲikat͡ɕ, AS: ũńikać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unik m., unikanie n., uniknięcie n.

przym. nieunikniony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) omijać, stronić, wystrzegać się, uchylać się, wymigiwać się

(1.2) uchodzić, uchować się, nie zaznawać

Wiktionary

# unikacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od unikat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikat m.

Wiktionary

# unikalny

jedyny w swoim rodzaju, niepowtarzalny; unikatowy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdy płatek śniegu jest unikalny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikalność ż., unikat m., unikatowość ż.

przym. unikatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzadki, jedyny w swoim rodzaju, niezwykły, nadzwyczajny

Wiktionary

# unikanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unikać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲiˈkãɲɛ, AS: ũńikãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. unikać ndk., uniknąć dk.

rzecz. unik m., uniknięcie n.

Wiktionary

# unikat

1. rzecz jedyna w swoim rodzaju, jedyny egzemplarz, okaz;
2. osobliwość, rzadkość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz szczególna, niepowtarzalna, jedyna w swoim rodzaju

Wiktionary

- unikat – rzecz wyjątkowa, niepowtarzalna
- Unikat – album muzyczny Renaty Przemyk (2006)
- Unikat – album muzyczny Danijeli Martinović (2011)
- Unikat – album muzyczny rapera Mero (2019)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jest obecnie jedyną synagogą w kraju należącą do tzw. polskiego typu, która przetrwała do dziś i jest określana jako unikat na skalę światową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲikat, AS: ũńikat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikatowość ż., unikalność ż., unikacik mrz.

przym. unikatowy, unikalny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) biały kruk

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. unikatowość ż., unikalność ż., unikacik mrz.

przym. unikatowy, unikalny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) unique

* duński: (1.1) unikum n.

* niemiecki: (1.1) Unikat n.

* slovio: (1.1) unikat (уникат)

* ukraiński: (1.1) унікат m., унікум m.

źródła.

== unikat (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

czasownik

(1.1) unikać

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# unikatowość

wyjątkowość, niepowtarzalność, coś jedynego w swoim rodzaju

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co unikatowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikat m.

przym. unikatowy, unikalny

przysł. unikatowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unikalność, wyjątkowość, rzadkość

Wiktionary

# unikatowy

jedyny w swoim rodzaju, niepowtarzalny; unikalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲikaˈtɔvɨ, AS: ũńikatovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikat m., unikatowość ż.

przym. unikalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jedyny w swoim rodzaju

Wiktionary

# uniknąć

ustrzec się, uchronić się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. unikać)

(1.1) dokonany od|unikać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed opuszczeniem obozowiska zgasiliśmy starannie ognisko, aby uniknąć niebezpieczeństwa pożaru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲiknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ũńiknõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unikanie n., uniknięcie n.

przym. nieunikniony

Wiktionary

# uniknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|uniknąć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲiˈcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ũńiḱńė̃ńće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uniknąć dk., unikać ndk.

rzecz. unik m., unikanie n.

Wiktionary

# unikowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Unikowo

(1.2) mieszkaniec miejscowości Uników

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unikowo n., Uników m.

:: fż. unikowianka ż.

przym. unikowski

Wiktionary

# unikowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Unikowo

(1.2) mieszkanka miejscowości Uników

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unikowo n., Uników m.

:: fm. unikowianin m.

przym. unikowski

Wiktionary

# unikowiec

potocznie: osoba nieangażująca się w życie społeczne

SJP.pl

# unikowo

2 miejscowości w Polsce:

- Unikowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Unikowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Bisztynek

Zobacz też: Uników

Wikipedia

# unikowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący miejscowości Unikowo

(1.2) dotyczący miejscowości Uników

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unikowo n., Uników m., unikowianin m., unikowianka ż.

Wiktionary

# unikowy

przymiotnik od: unik

SJP.pl

# uniksowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. zdeklarowany użytkownik Unixa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unix m.

Wiktionary

# uniksowy

→ Unix; unixowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. związany z systemem operacyjnym Unix, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Unix

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednakże Linux zaczął zdobywać pozycję na komercyjnym rynku uniksowym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unix m.

Wiktionary

# unilam

zmywalna płyta laminowana

SJP.pl

Unilam – laminat aminowy wytwarzany z żywic melaminowych na nośniku papierowym. Produkowany jest w postaci płyt o grubości od 1,8 mm do 5 mm, które cechuje: gładka i błyszcząca powierzchnia, odporność na zarysowania, odporność na czynniki chemiczne, odporność na temperaturę.

Wikipedia

# unilateralizm

umowa lub deklaracja obowiązująca tylko jedną ze stron

SJP.pl

# unilateralność

jednostronność

SJP.pl

# unilateralny

jednostronny;
1. dotyczący wyłącznie jednej strony w czymś uczestniczącej;
2. nadający przekaz na żywo cały czas z jednego miejsca;
3. wykonywany jedną stroną lub częścią ciała

SJP.pl

# unilateryzacja

zmierzanie lub doprowadzenie do jednostronności, jednobiegunowości, np. do bezwzględnej dominacji jakiegoś państwa w stosunkach z innymi

SJP.pl

# unilever

[czytaj: juniliwer] przedsiębiorstwo międzynarodowe

SJP.pl

Unilever – brytyjskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Londynie. Powstało w 1929 roku z połączenia Lever Brothers i Margarine Unie.

Produkuje głównie artykuły żywnościowe, środki czystości i higieny osobistej. Unilever zatrudnia 223 tys. pracowników (dane z 2008), łącznie w ok. 365 zakładach na sześciu kontynentach. Prezesem zarządu grupy (CEO) jest Hein Schumacher.

Wikipedia

# unimir

dawne imię męskie

SJP.pl

Uniemir, Unimir, Huniemir – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Unie- ("lepszy") -mir ("pokój, spokój, dobro"). Może zatem oznaczać "ten, który zapewnia jeszcze lepszy ład i pokój".

Uniemir imieniny obchodzi 23 stycznia i 3 grudnia.

Wikipedia

# unimodalny

w matematyce: funkcja unimodalna - funkcja ciągła, dla której w zadanym przedziale istnieje maksymalnie jedno ekstremum lokalne

SJP.pl

# unin

2 miejscowości w Polsce:

- Unin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Górzno
- Unin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Wolin

Zobacz też: Unin-Kolonia

Wikipedia

# uninianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Unina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unin m.

:: fż. uninianka ż.

przym. uniński

Wiktionary

# uninianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Unina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unin m.

:: fm. uninianin m.

przym. uniński

Wiktionary

# uniński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Unina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unin m., uninianin m., uninianka ż.

Wiktionary

# unionista

1. zwolennik związku prowincji lub państw;
2. w okresie wojny secesyjnej w USA: zwolennik utrzymania stanu północnego i południowego;
3. w XIX-wiecznej Anglii: przeciwnik niezależności Irlandii

SJP.pl

# unionistka

→ unionista

SJP.pl

#### Patrz:

unionista

# unionistyczny

→ unionista

SJP.pl

#### Patrz:

unionista

# uniowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Uniowem, dotyczący Uniowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Uniów m.

Wiktionary

# unipetrol

Orlen Unipetrol, a.s. – czeski holding rafineryjny.

Jest spółką akcyjną, której 100% udziałów należy do PKN Orlen. W skład grupy Unipetrol wchodzi m.in. rafineria Paramo, 400 stacji Benzina.

Unipetrol (od 2021 r. „Orlen Unipetrol”) jest spółką akcyjną, zajmującą się przetwarzaniem ropy naftowej oraz produkcją, dystrybucją i sprzedażą paliw i produktów petrochemicznych – w szczególności tworzyw sztucznych i nawozów – w Czechach i Europie Środkowej. Jest jedynym przetwórcą ropy naftowej w Czechach i zalicza się do dziesięciu największych czeskich firm pod względem wysokości sprzedaży. Firma powstała w 1994 r., a od 2004 r. wchodzi w skład Grupy PKN Orlen. Do Unipetrolu zostały stopniowo włączone spółki Kaučuk, Chemopetrol, Benzina, Paramo, Koramo (w 2003 roku połączone z Paramo), Česká rafinérská, Unipetrol Trade, Spolana i Unipetrol Rafinérie. Do Grupy Unipetrol należą rafinerie i zakłady produkcyjne w Litvínovie i Kralupach nad Vltavou, spółka Paramo – właściciel marki Mogul w Pardubicach i Kolínie, neratovicka spółka Spolana oraz dwa centra badawcze w Litvínovie i Brnie. Unipetrol posiada największą w Czechach sieć stacji benzynowych Benzina, tworzoną przez 406 stacji benzynowych.

Wikipedia

# uniseks

produkt lub usługa odpowiednia dla osób obu płci, mężczyzn i kobiet; unisex

SJP.pl

# uniseksowy

1. o produkcie (butach, perfumach itp.): przeznaczony zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet (np. Nie podobają mi się te uniseksowe ciuchy.); uniseks;
2. związany z uniseksem, np. uniseksowy styl

SJP.pl

# uniseksualny

rzadko: związany z zacieraniem się różnic między mężczyzną i kobietą; uniseksyjny

SJP.pl

# uniseksyjny

rzadko: związany z zacieraniem się różnic między mężczyzną i kobietą; uniseksualny

SJP.pl

# unisex

produkt lub usługa odpowiednia dla osób obu płci, mężczyzn i kobiet

SJP.pl

# unison

unisono;
1. współbrzmienie minimum dwóch równych co do wysokości dźwięków;
2. wykonywanie tej samej melodii przez różne instrumenty bądź głosy w taki sposób, że brzmi ona jak wykonywana przez jeden instrument lub głos

SJP.pl

Unison (z wł. unisono – jednogłośny) – współbrzmienie co najmniej dwóch dźwięków o tej samej wysokości. Wykonanie fragmentu utworu w ten sposób to unisono.

Wikipedia

# unisono

unison;
1. współbrzmienie minimum dwóch równych co do wysokości dźwięków;
2. wykonywanie tej samej melodii przez różne instrumenty bądź głosy w taki sposób, że brzmi ona jak wykonywana przez jeden instrument lub głos

SJP.pl

Unisono lub all’unisono (z wł. unisono – jednogłośny) – sposób wykonania utworu muzycznego (lub jego fragmentu) polegający na zgodnym wykonaniu przebiegu melodycznego przez całą orkiestrę lub grupę instrumentów w interwale oktawy czystej albo prymy czystej.

Wikipedia

# unisonowy

przymiotnik od: unison

SJP.pl

# unista

artysta tworzący zgodnie z założeniami unizmu, zwolennik unizmu

SJP.pl

# unistka

→ unista

SJP.pl

#### Patrz:

unista

# unistyczny

→ unizm

SJP.pl

#### Patrz:

unizm

# uniszowice

Uniszowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Konopnica.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wikipedia

# unisław

nazwa dwóch wsi w Polsce

SJP.pl

- Uniesław – staropolskie imię męskie
- Unisław – legendarny książę czeski z dynastii Przemyślidów
- 2 miejscowości w Polsce:
  - Unisław – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Unisław
  - Unisław – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn

Zobacz też: Unisław Śląski

Wikipedia

# unisława

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Unisław

Wiktionary

Uniesława, Unisława – staropolskie imię żeńskie. Składa się z członu Unie- („lepszy”) -sława („sława”). Oznacza „ta, która cieszy się najlepszą sławą”. Męski odpowiednik – Uniesław, Unisław, Huniesław, Juniesław.

Uniesława imieniny obchodzi 3 lutego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Unisław mos.

Wiktionary

# unisławianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Unisławia

(1.2) mieszkaniec Unisławia Pomorskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unisław m.

:: fż. unisławianka ż.

przym. unisławski

Wiktionary

# unisławianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Unisławia

(1.2) mieszkanka Unisławia Pomorskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unisław m.

:: fm. unisławianin m.

przym. unisławski

Wiktionary

# unisławice

W Polsce

- Unisławice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Wąsosz
- Unisławice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Kowal

Wikipedia

# unisławski

przymiotnik od: Unisław, Unisław Śląski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Unisławia

(1.2) dotyczący Unisławia Pomorskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unisław m., unisławianin m., unisławianka ż.

Wiktionary

# unit

wieloczynnościowy aparat dentystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. jednostka masy atomowej, równa w przybliżeniu 1,66 · 10⁻²⁴ g, ofic. dalton

(1.2) stomat. wieloczynnościowy aparat

Wiktionary

Jednostka masy atomowej, dalton, zwyczajowo atomowa jednostka masy, potocznie unit; symbol u (od ang. unit, jednostka) lub Da – stała fizyczna będąca jednostką masy, ze względów praktycznych zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla 12C, a w przybliżeniu równa masie atomu wodoru (jego najlżejszego izotopu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zawartość procentowa pierwiastka w związku chemicznym to stosunek masy atomów tego pierwiastka (wyrażonej w unitach) w najmniejszej części związku chemicznego do masy cząsteczkowej związku, pomnożony przez 100%.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũɲit, AS: ũńit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. unitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dalton, skr. u

(1.2) unit stomatologiczny

Wiktionary

# unita

1. wyznawca Kościoła greckokatolickiego; grekokatolik;
2. chrześcijanin należący pierwotnie do jednego z Kościołów wschodnich, które połączyły się z Kościołem katolickim w 1439 roku;
3. członek ugrupowania politycznego zawierającego w nazwie słowo "unia"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek ruchu religijnego powstałego w XVI wieku;

(1.2) rel. zob. grekokatolik.

(1.3) polit. członek partii określanej mianem „unii” (np. Unia Demokratyczna, Unia Wolności)

Wiktionary

- Kościół unicki – kościół chrześcijański, powstały w 1596 roku
- UNITA – pozarządowa organizacja w Angoli

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ũˈɲita, AS: ũńita

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unityzm

przym. unicki, uniacki

Wiktionary

# unitank

pionowy zbiornik cylindryczno-stożkowy

SJP.pl

# unitarianie

zwolennik unitarianizmu; unitariusz

SJP.pl

Unitarianizm – obok luteranizmu, kalwinizmu, anglikanizmu i anabaptyzmu, jeden z nurtów reformacji. Jego nazwa pochodzi od łacińskich słów „unus”, czyli jeden i „unitas”, czyli jedność. Odrzuca on dogmat o Trójcy Świętej. Unitarianizm uważa, że Bóg jest jedną osobą. Nurt ten stoi w opozycji do trynitaryzmu.

Wikipedia

# unitarianin

zwolennik unitarianizmu; unitariusz

SJP.pl

# unitarianizm

Unitarianizm – obok luteranizmu, kalwinizmu, anglikanizmu i anabaptyzmu, jeden z nurtów reformacji. Jego nazwa pochodzi od łacińskich słów „unus”, czyli jeden i „unitas”, czyli jedność. Odrzuca on dogmat o Trójcy Świętej. Unitarianizm uważa, że Bóg jest jedną osobą. Nurt ten stoi w opozycji do trynitaryzmu.

Wikipedia

# unitarianka

zwolenniczka unitarianizmu; unitariuszka

SJP.pl

# unitariański

dotyczący unitarianina

SJP.pl

# unitariusz

zwolennik unitarianizmu (ruchu religijnego, odłamu protestantyzmu)

SJP.pl

# unitariuszka

zwolenniczka unitarianizmu (ruchu religijnego, odłamu protestantyzmu); unitarianka

SJP.pl

# unitarność

→ unitarny

SJP.pl

#### Patrz:

unitarny

# unitarny

jednostkowy, dotyczący jednostek, zwłaszcza monetarnych

SJP.pl

# unitarystyczny

→ unitaryzm

SJP.pl

#### Patrz:

unitaryzm

# unitaryzm

polityczna zasada porządku i organizacji, polegająca na dążeniu do zjednoczenia wielu autonomicznych tworów społecznych w jedną całość, np. połączenie landów, kantonów (Niemcy, Szwajcaria), grup etnicznych, narodów (USA, b. ZSRR, Indie, Jugosławia) oraz państw (Wspólnota Europejska)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. zasada zakładająca jednolitość i centralizację władzy w państwie

Wiktionary

Unitaryzm – polityczna zasada porządku i organizacji, która polega na dążeniu do zjednoczenia w jedną całość wielu autonomicznych tworów społecznych, np. połączenie landów (Niemcy), kantonów (Szwajcaria), grup etnicznych, narodów (Stany Zjednoczone, dawny Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Indie, Jugosławia) oraz państw (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Wspólnota Europejska).

Wikipedia

# unitka

→ unita

SJP.pl

#### Patrz:

unita

# unityzm

wyznanie greckokatolickie

SJP.pl

# univers

krój pisma drukarskiego

SJP.pl

# universal

dawna polska spółka handlowa

SJP.pl

## Handel

- Universal SA – polska spółka handlowa „Grupa Kapitałowa Universal SA”
- Universal Product Code (UPC) – pierwszy standard kodu kreskowego

## Media, kultura

film, telewizja

- Universal Pictures – amerykańska wytwórnia filmowa
- Universal Studios Entertainment – grupa skupiająca studia filmowe NBC Universal
- Universal Channel – kanał telewizyjny należący do koncernu NBC Universal
- NBCUniversal – amerykańska grupa medialna

Wikipedia

# universum

z łaciny:
1. wszechświat;
2. całość, ogół

SJP.pl

# univira

w starożytnym Rzymie: kobieta mająca tylko jednego męża przez całe swoje życie

SJP.pl

# uniw.

skrót od: uniwersytet, uniwersytecki

SJP.pl

# uniwalent

Uniwealent – chromosom, który nie tworzy biwalentu w trakcie pierwszej profazy lub pierwszej metafazy mejozy, co może mieć kilka przyczyn:

- brak chromosomu homologicznego,
- przedwczesne rozłączenie się biwalentów,
- wpływ niektórych genów lub czynników środowiskowych (zewnętrznych).

Wikipedia

# uniwerbizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zastąpienie dwóch wyrazów jednym;

Wiktionary

Uniwerbizacja – zastąpienie nazwy dwuwyrazowej jednym słowem o takim samym znaczeniu. Przykładem uniwerbizacji jest podstawówka (szkoła podstawowa).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładem uniwerbizacji jest nazwanie Śnieżnej Góry Śnieżką a szkoły podstawowej podstawówką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲivɛrbʲiˈzat͡sʲja, AS: ũńiverbʹizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uniwerbizacyjny

Wiktionary

# uniwerek

potocznie: uniwersytet; uni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. uniwersytet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marcin nie dostał się na uniwerek i poszedł do jakiegoś dwuletniego studium.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲiˈvɛrɛk, AS: ũńiverek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwersytet m., uniwersjada ż.

przym. uniwersytecki, uniwerkowy

Wiktionary

# uniwerkowy

przymiotnik

(1.1) pot. dotyczący uniwersytetu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Właśnie zapisałem się w ramach uniwerkowego wf-u na karate.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲivɛrˈkɔvɨ, AS: ũńiverkovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwerek

Wiktionary

# uniwersalistka

→ uniwersalista

SJP.pl

#### Patrz:

uniwersalista

# uniwersalistyczny

→ uniwersalizm

SJP.pl

#### Patrz:

uniwersalizm

# uniwersalium

coś (np. cecha, pojęcie, idea) wspólnego jakimś rzeczom, ludziom, zjawiskom itp.

SJP.pl

Powszechnik (łac. universale, l.mn. universalia) – w metafizyce to, co jest (realnie lub w jakimś możliwym świecie) posiadane przez wiele różnych jednostkowych rzeczy. Uniwersalia podzielić można na rodzaje/gatunki (np. ssak, człowiek), cechy (np. czerwony, krótki) i relacje (np. znajdowanie się obok, bycie dłuższym).

Wikipedia

# uniwersalizm

Uniwersalizm (łac. universalis „powszechny, ogólny”) – dążenie do ogarnięcia pewnej całości, objęcia wszystkiego, całokształt postaw i uznanie zasady dominacji całości nad częściami; powszechność. W zależności od kontekstu koncepcja uniwersalizmu przyjmuje różne znaczenie:

- uniwersalizm w filozofii – zespół poglądów filozoficznych, uznających wyższość i dominację całości nad częściami, ogółu nad jednostkami, przeciwieństwo indywidualizmu i partykularyzmu
- uniwersalizm (religia) – akceptacja celów i środków stawianych sobie przez różne wyznania, uznanie, że Bóg czczony przez różne religie jest tym samym Bogiem
  - uniwersalizm kulturowy
  - uniwersalizm unitariański
- uniwersalizm średniowieczny – wieloaspektowa wspólnota kultury średniowiecza w Europie
  - uniwersalizm cesarski
  - uniwersalizm papieski

Wikipedia

# uniwersalniej

stopień wyższy od przysłówka: uniwersalnie

SJP.pl

# uniwersalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: uniwersalny; bardziej uniwersalny

SJP.pl

# uniwersalny

powszechny, ogólny, o wszechstronnym zastosowaniu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) obejmujący całość

(1.2) mający wiele zastosowań

(1.3) mający wiele umiejętności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest faktem uniwersalnym, że w każdej grupie występuje jakaś postać władzy lub autorytetu, jakaś postać kierowania i kontroli, jakaś postać prawodawstwa i jakaś postać wymiaru sprawiedliwości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲivɛrˈsalnɨ, AS: ũńiversalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwersalność ż., uniwersum n., uniwersalizm m., uniwersalizowanie n., uniwersał m.

czas. uniwersalizować

przym. uniwersalistyczny

przysł. uniwersalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powszechny

(1.2) do wszystkiego

(1.3) wszechstronny

Wiktionary

# uniwersał

1. dawniej: publicznie czytany list królewski;
2. dawniej: królewski akt prawny;
3. dawniej: odezwa hetmanów i wojewodów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. odezwa władzy zwierzchniej wystosowana do ludu;

Wiktionary

Uniwersał (stpol. oniwersał) – list władz lub akt prawny odczytywany publicznie, dotyczący ważnych wydarzeń, spraw gospodarczych, wojskowych, wyznaniowych, również akt zwołujący szlachtę na sejm lub pospolite ruszenie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Postanowienia uniwersału dotyczyły m.in. uwłaszczenia chłopów.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uniwersalny

Wiktionary

# uniwersjada

studenckie międzynarodowe zawody sportowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. akademickie zawody sportowe;

Wiktionary

Uniwersjada – międzynarodowe multidyscyplinarne zawody sportowe, organizowane co dwa lata w cyklu letnim i zimowym zawsze pomiędzy letnimi i zimowymi igrzyskami olimpijskimi.

W zawodach uczestniczą reprezentacje krajów skupionych w Międzynarodowej Federacji Sportu Akademickiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W uniwersjadzie wzięło udział 1543 zawodników z 41 krajów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwerek mrz., uniwersytet mrz.

Wiktionary

# uniwersum

1. fikcyjny wszechświat utworzony na potrzeby dzieła literackiego lub filmowego;
2. przestarzale: Wszechświat;
3. w matematyce: ogół wszystkich elementów określonego modelu matematycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. książk. kosmos, wszechświat

(1.2) kult. ogół postaci, miejsc, zdarzeń, historii powiązanych tematycznie w ramach serii publikacji literackich, filmowych lub komiksowych, zwykle fantastycznych lub fantazy

(1.3) mat. klasa wszystkich elementów w danym kontekście matematycznym

Wiktionary

- uniwersum – synonim pojęcia „wszechświat”
- uniwersum – w matematyce
  - uniwersum Herbranda – w logice matematycznej
  - uniwersum języka – w logice matematycznej
- uniwersum – wykreowany świat przedstawiony w danym utworze literackim, filmowym itp.
- uniwersum symboliczne – w filozofii społecznej i politycznej

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. uniwersalny

Wiktionary

# uniwersytecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od uniwersytet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie uniwersytet, lecz tylko marny uniwersytecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwersytet m.

Wiktionary

# uniwersytecki

odnoszący się do uniwersytetu, związany z uniwersytetem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wielu latach intensywnej pracy zdobyłem upragniony dyplom uniwersytecki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲivɛrsɨˈtɛt͡sʲci, AS: ũńiversytecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwersytet m., uniwerek m.

przym. przyuniwersytecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. uniw.

Wiktionary

# uniwersyteckość

zespół cech typowych dla uniwersytetu

SJP.pl

# uniwersytet

1. wyższa uczelnia mająca prawo nadawania stopni naukowych;
2. budynek lub teren, gdzie mieści się uniwersytet - uczelnia;
3. ludzie studiujący i pracujący na uniwersytecie - uczelni;
4. czas spędzony na uniwersytecie - uczelni;
5. studia na uniwersytecie - uczelni;
6. placówka zorganizowanego nauczania przeznaczonego dla określonej grupy ludzi zainteresowanych samokształceniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

Wiktionary

Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasz uniwersytet poprawił pozycję w rankingu!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt, AS: ũńiversytet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniwerek m., uniwersjada ż.

:: zdrobn. uniwersytecik m.

przym. uniwersytecki, wewnątrzuniwersytecki, wokółuniwersytecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. uniwerek; peryfr. Alma Mater; wszechnica; śląsk. uńiwersytet

Wiktionary

# uniwibrator

przerzutnik charakteryzujący się istnieniem jednego stanu stabilnego oraz jednego stanu dynamicznego; przerzutnik monostabilny

SJP.pl

# uniworyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. preferowanie braku zróżnicowania – smaków, gustów i zwyczajów kulinarnych, zamknięcie się przy pewnych potrawach i wzorach spożywania, rozpatrywane jako zjawisko w pewnej grupie społecznej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũɲivɔˈrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: ũńivoryčność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uniworyczny

przysł. uniworycznie

Wiktionary

# unix

[czytaj: juniks albo uńiks] komputerowy system operacyjny; Unix

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) inform. jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs;

(1.2) inform. każdy system operacyjny z rodziny systemów opartej na Uniksie (1.1)

Wiktionary

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrótowiec – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia Multics, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny rozwijany od 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. W latach 70. i 80. zdobył bardzo dużą popularność, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji. Część z nich, w szczególności Linux, BSD oraz macOS, jest w użyciu do dziś. UNIX jest zarejestrowanym znakiem towarowym The Open Group.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To nasz lokalny ekspert od Uniksa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniksowiec m.

przym. uniksowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) UNIX

Wiktionary

# unixowy

→ Unix; uniksowy

SJP.pl

# uniżać

1. przestarzale:
a) umniejszać czyjąś pozycję w oczach innych;
b) uniżać się - umniejszać swoją pozycję w oczach innych;
2. dawniej:
a) obniżać, zniżać;
b) poniżać, upokarzać

SJP.pl

# uniżenie

przesadnie uprzejmy, przesadnie układny

SJP.pl

# uniżeniej

stopień wyższy od przysłówka: uniżenie

SJP.pl

# uniżeńszy

stopień wyższy od przymiotnika: uniżony; bardziej uniżony

SJP.pl

# unizm

koncepcja artystyczna (malarstwa) stworzona przez Władysława Strzemińskiego, której podstawową zasadą kompozycji obrazu jest organiczna, pozbawiona kontrastów jedność form i kolorów

SJP.pl

Unizm – nurt abstrakcji zainicjowany w Polsce przez Władysława Strzemińskiego, wyłożony w publikacji Unizm w malarstwie (1928) oraz w artykułach ogłoszonych w kwartalniku Forma. Nazwa pochodzi od łac. unio, co znaczy 'zjednoczenie'.

Wikipedia

# uniżny

dawniej, dziś gwarowo: uniżony

SJP.pl

# uniżoność

postawa charakteryzująca się brakiem poczucia własnej godności, przesadna uprzejmość wobec kogoś; czołobitność, uległość, służalczość, uniżenie, pokora

SJP.pl

# uniżony

przesadnie uprzejmy, przesadnie układny

SJP.pl

# uniżyć

dawniej:
1. poniżyć kogoś, upokorzyć;
2. obniżyć coś, pochylić, skłonić;
3. uniżyć się:
a) poniżyć się, upokorzyć się;
b) opuścić się, zniżyć się, pochylić się;
c) skłonić się przed kimś, oddać hołd

SJP.pl

# uniłowski

nazwisko

SJP.pl

# unkompagryt

bardzo rzadko: rodzaj skały, piroksenowy melilitolit; uncompahgryt

SJP.pl

# uno

czołowy model Fiata z lat 80. i początku lat 90.

SJP.pl

- Fiat Uno
- UNO (gra karciana)
- Ukraińska Narodowa Obrona
- Uno – film norweski z 2004 roku
- Uno – wyspa w Gwinei Bissau
- uno – proponowana bezwymiarowa jednostka układu SI

Wikipedia

# unormować

1. ująć coś w normy prawne; uregulować;
2. unormować się - stać się zgodnym z normą; znormalizować się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) ująć w normy, przepisy, prawidła itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unormowanie n., normalizacja ż., anormalność ż., norma ż.

czas. normować ndk.

przym. normatywny

Wiktionary

# unormowanie

1. ująć coś w normy prawne; uregulować;
2. unormować się - stać się zgodnym z normą; znormalizować się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unormować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norma ż., normalizacja ż., normowanie ż.

czas. normować ndk., unormować dk.

Wiktionary

# unos

część ładunku podnoszona jednorazowo przez podnośnik lub dźwig; hiw

SJP.pl

# unosawiać

nadawać głosce rezonans nosowy; unasawiać

SJP.pl

# unosić

1. podnosić;
2. przemieszczać;
3. przestarzałe:
a) podniecać;
b) zagarniać;
4. unosić się:
a) unosić swe ciało;
b) być unoszonym;
c) wznosić się;
d) denerwować się;
e) utrzymywać się nad ziemią;
f) o woni: rozchodzić się;
g) zachwycać się

SJP.pl

czasownik

(1.1) dźwigać kogoś lub coś w górę, podnosić, wznosić, dźwigać, podciągać

czasownik zwrotny unosić się

(2.1) być owładniętym przez uczucie, wzburzyć się

(2.2) dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś

(2.3) wzlatywać w powietrze

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ospały woźnica uniósł wielką kłodę drzewa i cisnął nią w motocykl…

(1.2-3) Wsiadałem wówczas w łódź i łagodny przypływ w cieśninie unosił mnie do drugiego brzegu.

(2.1) Z początku uniósł się szalonym gniewem…

(2.1) Nie unoś się, ale… to z twojego odszkodowania wymurowałam sąsiadowi z lewej taki ładny płot.

(2.2) Rój szarych i białych mew unosił się nad tymi ruchliwymi skałami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈnɔɕit͡ɕ, AS: ũnośić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uniesienie n., unoszenie

przym. unoszony

czas. nosić, wznosić, znosić, przenosić

Wiktionary

# unosiny

namuł i piasek oderwany od dna rzeki i unoszony przez strumień wody

SJP.pl

# unosowić

nadać głosce rezonans nosowy

SJP.pl

# unoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unosić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. unosić, wznosić

rzecz. uniesienie n.

Wiktionary

# unowocześniać

czynić współczesnym, nowoczesnym, dostosowywać do współczesności; aktualizować, uaktualniać, modernizować, uwspółcześniać

SJP.pl

# unowocześnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|unowocześniać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnɔvɔt͡ʃɛɕˈɲä̃ɲɛ, AS: ũnovočeśńä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. unowocześniać, unowocześnić

rzecz. unowocześnienie n.

Wiktionary

# unowocześnić

uczynić współczesnym, nowoczesnym, dostosować do współczesności; zaktualizować, uaktualnić, zmodernizować, uwspółcześnić

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. unowocześniać)

(1.1) dokonany od|unowocześniać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Postanowiliśmy rozbudować funkcje rozrywkowe i kulturalne. Unowocześniliśmy budynek - dodaje Bogdan Pawłowski, właściciel Conresu, inwestor galerii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnɔvɔˈt͡ʃɛɕɲit͡ɕ, AS: ũnovočeśńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unowocześnienie n., unowocześnianie n.

czas. unowocześniać ndk.

Wiktionary

# unowocześnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczynienie czegoś bardziej nowoczesnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowoczesność ż., unowocześnianie n.

czas. unowocześnić dk., unowocześniać ndk.

przym. nowoczesny

przysł. nowocześnie

Wiktionary

# unperson

[czytaj: anperson] określenie kogoś usuniętego z rejestrów, wymazanego z dokumentów, skazanego na oficjalne nieistnienie

SJP.pl

# unplugged

[czytaj: anPLAGD] o nagraniu lub koncercie muzycznym: z udziałem instrumentów niezasilanych elektrycznie

SJP.pl

- Unplugged – album Alice in Chains z 1996
- Unplugged – album Alicii Keys z 2005
- Unplugged – album Archive z 2004
- Unplugged – album Erica Claptona z 1992
- Unplugged – album Neila Younga z 1993
- Unplugged – album (demo) 5’nizza z 2002

Wikipedia

# unra

potocznie o UNRRA (Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy i Odbudowy)

SJP.pl

# unrowski

przymiotnik od: UNRRA

SJP.pl

# unrra

[czytaj: UNra] skrót od: United Nations Relief and Rehabilitation Administration - Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy; Unra (potocznie)

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = hist. polit. Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy

Wiktionary

Unrra – zespół nowofalowy z Trójmiasta. Grał w latach ok. 1986 – ok. 1988. Tworzyli go:

- Monika Mielewczyk – śpiew
- Magdalena Czernikowska – śpiew
- Leszek Złotogórski – śpiew
- Jacek Czernikowski – śpiew, gitara
- Sławomir Czarnata – gitara
- Włodzimierz Cetner – bas
- Ryszard Werra – perkusja

Zespół jest zaliczany do kręgu Gdańskiej Sceny Alternatywnej.

Wikipedia

# unstrucki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Unstrutą, dotyczący Unstruty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Unstruta ż.

Wiktionary

# unstruta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Niemczech, lewy dopływ Soławy;

Wiktionary

Unstruta (niem. Unstrut) – rzeka w Niemczech o długości 192 km. Jest lewym dopływem Soławy. Nad Unstrutą rozpościera się region winiarski Saale-Unstrut.

Nad Unstrutą miały miejsce dwie bitwy:

- W 933 król niemiecki Henryk I Ptasznik pokonał Węgrów, zadając im klęskę i powstrzymując ich najazdy na Niemcy.
- W 1075 król niemiecki Henryk IV pod Homburgiem nad Unstrutą, pokonał buntujących się przeciw niemu feudałów saskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z Halle pojechała dalej pociągiem osobowym. Nie pamięta, gdzie było to miejsce, gdzie był obóz – „gdzieś nad Unstrutą”.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. unstrucki

Wiktionary

# unsub

[czytaj: ansab lub unsub] środowiskowo: anulowanie subskrypcji

SJP.pl

# unterhoze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kalesony

Wiktionary

# unterok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. halka

Wiktionary

# unterwalden

Unterwalden (fr. Unterwald, ret. Silvania) – nazwa określająca dwa szwajcarskie półkantony: Obwalden (górna część) i Nidwalden (dolna część).

Unterwalden było jednym z założycieli Związku Szwajcarskiego w 1291 r. (wspólnie ze Schwyz i Uri).

Wikipedia

# untor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. gwara wsi Sromowce Wyżne: ołtarz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈũntɔr, AS: ũntor

Wiktionary

# unudzać

1. przestarzale: zanudzać;
2. unudzać się - potocznie: nudzić się; przykrzyć się

SJP.pl

# unudzić

1. przestarzale: bardzo znudzić, zanudzić;
2. potocznie: nudząc, uzyskać coś; wynudzić;
3. unudzić się - potocznie:
a) wynudzić się;
b) znudzić się

SJP.pl

# ununbium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. zob. kopernik.

Wiktionary

Kopernik (Cn, łac. copernicium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym, o liczbie atomowej 112.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma ununbium?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈnũnbʲjũm, AS: ũnũnbʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uub, kopernik

Wiktionary

# ununhexium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. zob. liwermor.

Wiktionary

Liwermor (Lv, łac. livermorium) – pierwiastek chemiczny z bloku p, leżący w układzie okresowym pod polonem.

19 czerwca 2000 roku naukowcy ze Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej (przy współpracy z naukowcami z Lawrence Livermore National Laboratory) zaobserwowali pojedynczy rozpad atomu pierwiastka 116. W 2001 udało się im otrzymać dwa kolejne atomy. Wyniki te zostały potwierdzone w 2003 w kolejnych eksperymentach. Otrzymany atom został pierwotnie zidentyfikowany jako 292Lv, co później skorygowano na 293Lv.

  48 20Ca + 248 96Cm → 296 116Lv* → 293 116Lv + 3n

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) symbol. Uuh, liwermor

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|liwermor.

* angielski: (1.1) ununhexium

* białoruski: (1.1) унунгексій m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) унунгекс m.

* esperanto: (1.1) ununheksio

* hiszpański: (1.1) ununhexio m.

* łaciński: (1.1) ununhexium n.

* niderlandzki: (1.1) ununhexium n.

* niemiecki: (1.1) Ununhexium n.

* rosyjski: (1.1) унунгексий m.

* rumuński: (1.1) ununhexiu n.

* szwedzki: (1.1) ununhexium

* włoski: (1.1) ununhexio m.

źródła.

== ununhexium (język angielski.) ==

wymowa.

audio|En-ununhexium.oga.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. przest. ununhexium, obecna nazwa liwermor

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũnˈxɛksʲjũm, AS: ũnũnχeksʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uuh, liwermor

Wiktionary

# ununoctium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. chem. wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

Wiktionary

Oganeson (Og, łac. oganesson) – niewystępujący naturalnie na Ziemi pierwiastek chemiczny z grupy transaktynowców o liczbie atomowej 118. Został otrzymany po raz pierwszy w 2002 w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych (JINR) w Dubnej przez zespół rosyjskich i amerykańskich naukowców. Odkrycie zostało zatwierdzone przez IUPAC i IUPAP w 2015, a w 2016 nowemu pierwiastkowi nadano nazwę oganesson. Nazwa ta honoruje rosyjskiego fizyka jądrowego, Jurija Oganiesiana, który odegrał wiodącą rolę w odkryciu najcięższych pierwiastków układu okresowego i był kierownikiem zespołu, który dokonał syntezy oganesonu. Był to drugi (po seaborgu) przypadek nazwania pierwiastka na cześć osoby żyjącej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) przest. symbol. Uuo, ofic. symbol. Og, przest. eka-radon, przest. eka-emanacja, przest. pierwiastek 118

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ununoctium

* białoruski: (1.1) унуноктый m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) унунокт m.

* esperanto: (1.1) ununoktio

* niderlandzki: (1.1) ununoctium

* niemiecki: (1.1) Ununoctium n.

* rosyjski: (1.1) оганесон m., przest. унуноктий m.

* szwedzki: (1.1) ununoctium

źródła.

== ununoctium (język angielski.) ==

wymowa.

audio|En-ununoctium.oga.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. ununoctium

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũnˈɔktʲjũm, AS: ũnũnoktʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. symbol. Uuo, ofic. symbol. Og, przest. eka-radon, przest. eka-emanacja, przest. pierwiastek 118

Wiktionary

# ununpentium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);

Wiktionary

Moskow (Mc, łac. moscovium) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 115. W układzie okresowym znajduje się w bloku p bezpośrednio pod bizmutem i bywał nazywany nieoficjalnie eka-bizmutem.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) symbol. Uup

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Pierwiastki chemiczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ununpentium

* białoruski: (1.1) унунпентый m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) унунпэнт m.

* duński: (1.1) ununpentium n.

* hiszpański: (1.1) unumpentio m.

* niderlandzki: (1.1) ununpentium

* szwedzki: (1.1) ununpentium

* węgierski: (1.1) ununpentium

źródła.

== ununpentium (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-NaomiAmethyst-ununpentium.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. ununpentium

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũnˈpɛ̃ntʲjũm, AS: ũnũnpẽntʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uup

Wiktionary

# ununquadium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. zob. flerow.

Wiktionary

Flerow (Fl, łac. flerovium) – pierwiastek chemiczny leżący w układzie okresowym w bloku p bezpośrednio pod ołowiem. Wszystkie znane izotopy są bardzo nietrwałe i nie występują na Ziemi.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũŋˈkwadʲjũm, AS: ũnũŋku̯adʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uuq, flerow

Wiktionary

# ununseptium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. chem. wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);

Wiktionary

Tenes (Ts, łac. tennessine) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 117. Po raz pierwszy zsyntetyzowano go w drugiej połowie 2009 roku w laboratorium w Dubnej w Rosji.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) symbol. Uus, współcz. tenes

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ununseptium

* białoruski: (1.1) унунсептый m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) унунсэпт m.

* niemiecki: (1.1) Ununseptium n.

* szwedzki: (1.1) ununseptium

* węgierski: (1.1) ununszeptium

źródła.

== ununseptium (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|uːnuːnˈsɛptiəm.

audio|En-ununseptium.oga.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. ununseptium

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũnˈsɛptʲjũm, AS: ũnũnseptʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uus, współcz. tenes

Wiktionary

# ununtrium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. chem. wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;

Wiktionary

Nihon (Nh, łac. nihonium) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 113. W układzie okresowym znajduje się w bloku p bezpośrednio pod talem, dlatego bywa nazywany nieoficjalnie eka-talem.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) przest. symbol. Uut, ofic. symbol. Nh, przest. środ. eka-tal

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) pierwiastek chemiczny, transuranowiec

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Pierwiastki chemiczne

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ununtrium

* białoruski: (1.1) унунтрый m.

* białoruski (tarszkiewica): (1.1) унунтар m.

* rosyjski: (1.1) унунтрий m.

* szwedzki: (1.1) ununtrium

* węgierski: (1.1) ununtrium

źródła.

== ununtrium (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Denendaden-ununtrium.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. ununtrium

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ũˈnũntrʲjũm, AS: ũnũntrʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. symbol. Uut, ofic. symbol. Nh, przest. środ. eka-tal

Wiktionary

# unununium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Uuu i liczbie atomowej 111;

Wiktionary

- Roentgen (nazwa systematyczna)
- Unununium – system operacyjny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma unununium?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌũnũnˈũɲũm, AS: ũnũnũńũm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Uuu, nowa nazwa roentgen (Rg)

Wiktionary

# unurzać

1. zamoczyć, zanurzyć w czymś brudnym; upaprać, utaplać;
2. unurzać się - unurzać samego siebie

SJP.pl

# unuz

skrót od: Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych

SJP.pl

# unz

skrót od: Uniwersytet Narodów Zjednoczonych

SJP.pl

# unża

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi

Wiktionary

Unża (ros. Унжа) – rzeka w europejskiej części Rosji, w obwodzie kostromskim i wołogodzkim, lewy dopływ rzeki Wołgi.

Rzeka powstaje w wyniku połączenia dwóch rzek Kiemy i Łundongi. Długość wynosi 426 km, a powierzchnia zlewni 28 900 km².

Rzeka jest dostępna dla żeglugi śródlądowej, przystanie rzeczne znajdują się w miejscowościach: Kołogriw, Manturowo, Makariew i Unża.

Wikipedia

# uo

skrót od:
1. Uniwersytet Opolski;
2. Uniwersytet Otwarty

SJP.pl

# uobywatelniać

1. czynić kogoś aktywnym społecznie obywatelem;
2. uobywatelniać się - stawać się aktywnym społecznie obywatelem

SJP.pl

# uobywatelnić

1. uczynić kogoś aktywnym społecznie obywatelem;
2. uobywatelnić się - stać się aktywnym społecznie obywatelem

SJP.pl

# uoceańja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Oceania

Wiktionary

# uoczywistniać

rzadko: czynić oczywistym, jasnym

SJP.pl

# uodporniać

czasownik niedokonany

(1.1) czynić bardziej odpornym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. odporność ż.

czas. uodpornić dk.

przym. odporny

Wiktionary

# uodpornić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uodparniać)

(1.1) dokonany od|uodparniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uodparnianie n., uodpornienie n., odporność ż.

czas. uodporniać

Wiktionary

# uogólniać

rozszerzać, np. prawo fizyczne; generalizować

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uogólnić)

(1.1) obejmować całość czegoś lub niemal wszystkie albo liczne aspekty czegoś

czasownik zwrotny niedokonany uogólniać się (dk. uogólnić się)

(2.1) rozszerzać swój zakres; stawać się bardziej ogólnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ogół mrz., uogólnianie n., ogólniak mrz., ogólność ż.

czas. uogólnić

przysł. ogólnie

przym. ogólny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) generalizować, syntetyzować

Wiktionary

# uogólniający

rozszerzać, np. prawo fizyczne; generalizować

SJP.pl

# uogólnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. uogólniać)

(1.1) dokonany od|uogólniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ogólniak mrz., uogólnianie n., uogólnienie n., ogólnik m., ogólność ż., ogół m.

czas. uogólniać ndk.

przym. ogólny

przysł. ogólnie

Wiktionary

# uogólnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) twierdzenie rozszerzające na ogół czegoś wnioski wyciągane z badań poszczególnych zjawisk i danych

Wiktionary

Uogólnienie (generalizacja) – sprowadzenie pojęcia do mniej szczegółowej postaci. Jest fundamentalnym elementem logiki i rozumowania człowieka. Uogólnienie zakłada istnienie dziedziny lub zestaw elementów, jak i również jednej lub większej ilości wspólnych cech dla tych elementów. Jest podstawą wnioskowania dedukcyjnego. Aby zweryfikować uogólnienie, trzeba sprawdzić czy odnosi się do danej sytuacji.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. uogólnić dk.

rzecz. ogół mrz., ogólniak mrz., ogólność ż.

przysł. ogólnie

przym. ogólny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) generalizacja, generalizowanie

Wiktionary

# uokik

[czytaj: u-Okik] skrót od: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) = Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈwɔcik, AS: uu̯oḱik

Wiktionary

# uón

zaimek osobowy

(1.1) góry. on

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) góry. niedźwiedź

Wiktionary

# uop

Urząd Ochrony Państwa - polska instytucja będąca częścią krajowych służb specjalnych, działająca od 10 maja 1990 r. do 29 czerwca 2002 r., następnie przekształcona w Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencję Wywiadu

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. Urząd Ochrony Państwa;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Według byłego wiceszefa UOP Mieczysława Tarnowskiego przynajmniej 80 proc. osób podejmujących tajną współpracę ze służbami czyni to z pobudek propaństwowych.

(1.1) Przyznał, że do UOP-u wpływa dużo doniesień o nieprawidłowościach w pracy komisji przydzielającej koncesje na import paliw.

Wiktionary

# uorderzać

dawniej: odznaczać orderem, ozdabiać orderami; orderować

SJP.pl

# uorganizować

przestarzale: zorganizować

SJP.pl

# uorganizowany

w biologii: odznaczający się strukturą o charakterystycznej, uporządkowanej budowie, zarówno pod względem kształtu, jak i układu tkanek

SJP.pl

# uosabiać

1. być typowym reprezentantem lub wyobrażeniem pewnych cech;
2. nadawać przedmiotom, zwierzętom, zjawiskom lub innym pojęciom postać ludzką lub cechy charakterystyczne dla ludzi (zwłaszcza w literaturze); personifikować;
3. rzadko: uosabiać się - przybierać cechy jakiejś osoby

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. uosobić)

(1.1) nadawać cechy ludzkie obiektom lub zjawiskom

(1.2) być wyobrażeniem pewnych przymiotów

czasownik zwrotny niedokonany uosabiać się (dk. uosobić się)

(2.1) przybierać cechy danej osoby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uosabianie n., uosobienie n., osobatyw mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) personifikować, uczłowieczać

(1.2) personifikować, reprezentować, ucieleśniać

Wiktionary

# uosobić

1. zostać typowym reprezentantem lub wyobrażeniem pewnych cech;
2. nadać pojęciom, zwierzętom, zjawiskom itp. postać ludzką (zwłaszcza w literaturze); spersonifikować;
3. rzadko: uosobić się - przybrać cechy jakiejś osoby

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. uosabiać)

(1.1) nadać cechy ludzkie obiektom lub zjawiskom

(1.2) stać się wyobrażeniem pewnych przymiotów

czasownik zwrotny dokonany uosobić się (ndk. uosabiać się)

(2.1) przybrać cechy danej osoby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. uosobienie n., osobatyw mrz.

Wiktionary

# uosobienie

1. zostać typowym reprezentantem lub wyobrażeniem pewnych cech;
2. nadać pojęciom, zwierzętom, zjawiskom itp. postać ludzką (zwłaszcza w literaturze); spersonifikować;
3. rzadko: uosobić się - przybrać cechy jakiejś osoby

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ktoś lub coś postrzegane jako posiadające w wielkim stopniu daną cechę

(1.2) personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp.

Wiktionary

Personifikacja (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marysia jest uosobieniem dobroci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuwɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: uu̯osobʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. uosabiać ndk., uosobić dk.

rzecz. osobatyw mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ucieleśnienie, wcielenie, wyobrażenie

(1.2) personifikacja

Wiktionary

# uowy

kształtem odpowiadający literze U

SJP.pl

# up

[czytaj: u-PE] skrót od:
1. Unia Pracy - lewicowa partia polityczna działająca od czerwca 1992 r.;
2. urząd pracy - instytucja działająca w gminach, miastach, zajmująca się m.in. rejestracją bezrobotnych, organizacją kursów dla bezrobotnych;
3. urząd pocztowy;
4. Uniwersytet Poznański;
5. Uniwersytet Przyrodniczy;
6. Uniwersytet Pedagogiczny

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Urząd Pocztowy

(1.2) = polit. Unia Pracy

(1.3) = Uniwersytet Pedagogiczny

Wiktionary

Up – jedenasty studyjny album amerykańskiej grupy R.E.M. wydany w roku 1998.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: u‿ˈpɛ, AS: u‿pe

Wiktionary

# up.

skrót od: upoważnienie

SJP.pl

# upa

[czytaj: Upa] skrót od: Ukrajińska powstanska armija - Ukraińska Powstańcza Armia, formacja militarno-polityczna działająca w latach 1943-53

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = hist. polit. Ukraińska Powstańcza Armia;

Wiktionary

UPA

- UPA – Ukraińska Powstańcza Armia
- UPA – organizacja Sicz Poleska, która w latach 1942–1943 nosiła nazwę Ukraińska Powstańcza Armia (tzw. Pierwsza UPA)

Upa

- Upa – wieś w Estonii
- Úpa – rzeka w Czechach
- Upa – rzeka w Rosji

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈupa, AS: upa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upowiec mos.

przym. upowski

Wiktionary

# upaciać

potocznie: upaciać się - ubrudzić się czymś mokrym, mazistym; ubabrać się, upaćkać się, upaprać się

SJP.pl

# upacykować

potocznie: umalować (twarz) pośpiesznie, niedbale

SJP.pl

# upad

nachylenie powierzchni warstwy skalnej

SJP.pl

Bieg i upad – parametry położenia warstwy lub innej powierzchni strukturalnej (np. uskok, spękanie).

Wikipedia

# upadać

1. momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą; przewracać się;
2. tracić na znaczeniu, kończyć się fiaskiem;
3. bankrutować;
4. nie dochodzić do skutku

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. upaść)

(1.1) momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą

(1.2) opaść, zlecieć; szybko przemieścić się w locie z góry na dół

(1.3) tracić na znaczeniu, kończyć się niepowodzeniem

(1.4) przest. przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpadat͡ɕ, AS: upadać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upadły mos., pad m., upadek m., opad m., upadanie n., padanie n., upadłość ż.

czas. padać ndk., upaść dk.

przym. upadły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przewracać się, wywracać się

(1.2) spadać, opadać, zlatywać

(1.3) załamywać się, rozpadać się, runąć, bankrutować

(1.4) staczać się

Wiktionary

# upadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upadać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupaˈdãɲɛ, AS: upadãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upadać, upaść

rzecz. upadek m., upadłość ż.

Wiktionary

# upadek

1. przewrócenie się, upadnięcie;
2. bankructwo; klęska; ruina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przewrócenie się

(1.2) spadnięcie

(1.3) pogorszenie się stanu, pozycji, znaczenia

(1.4) moment gwałtownego zakończenia czegoś

(1.5) przen. niemoralne postępowanie, czyn

Wiktionary

- upadek – gwałtowna i niezamierzona zmiana pozycji ciała

Geografia:

- Upadek – jezioro na Pojezierzu Olsztyńskim, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Jedwabno

Kultura:

- Upadek – film z 1922 r. w reżyserii Ludwiga Wolffa
- Upadek – dramat filmowy z 1993 r. w reżyserii Joela Schumachera z Michaelem Douglasem i Robertem Duvallem
- Upadek – dramat wojenny z 2004 r. w reżyserii Olivera Hirschbiegela z Brunem Ganzem
- Upadek – serial telewizyjny z lat 2013–2016
- Upadek – powieść Alberta Camusa
- Upadek – manga autorstwa Inio Asano

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedną z ważnych lekcji z zakresu sztuk walki jest nauka kontrolowanego upadku.

(1.2) Upadek bomby atomowej może spowodować większe zniszczenia niż tysiąc bomb konwencjonalnych.

(1.3) Im bardziej się wbijesz w dumę, tym większy będzie twój upadek.

(1.4) Upadek wolnej Polski był dla Polaków tragedią.

(1.5) Upadek moralny jakiejś dynastii był często początkiem jej schyłku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpadɛk, AS: upadek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upadły mos., spadek mrz., opad mrz., upadłość ż., upadnica ż., upadanie n., upadnięcie n.

czas. upadać ndk., upaść dk.

przym. upadły, upadłościowy

przysł. upadle, do upadłego

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) gnicie, rozpad, ruina, zmierzch

(1.4) krach, katastrofa, porażka, fiasko, klapa, klęska, porażka, krewa, niepowodzenie, niewypał

(1.5) bagno, degeneracja, degrengolada, zepsucie, stoczenie się

Wiktionary

# upadlać

upokarzać, poniżać; upodlać

SJP.pl

# upadlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upadlać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upadlać ndk.

rzecz. podłość ż.

Wiktionary

# upadlina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pogard. Ukraina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. UPAdliniec m., UPAdlinka ż.

przym. upadliński

Wiktionary

# upadlisko

coś będące w ruinie; rozwalisko

SJP.pl

# upadomierz

przyrząd używany do wyznaczania kątów pochylenia terenu; pochyłomierz

SJP.pl

# upadowa

w górnictwie: nachylone pod kątem czterdziestu pięciu stopni wyrobisko korytarzowe łączące dwa chodniki wykonane na różnych poziomach

SJP.pl

Upadowa (też: upadni chodnik) – wyrobisko korytarzowe usytuowane w złożu, nachylone do 45° w stosunku do poziomu, łączące różne poziomy zakładu górniczego (np. 2 chodniki wykonane na różnych poziomach ), drążone po upadzie (od góry do dołu), z transportem realizowanym z poziomu dolnego na górny, mogące służyć do ciągnięcia urobku .

Wikipedia

#### Patrz:

upad

# upadowy

→ upad

SJP.pl

#### Patrz:

upad

# upadłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. praw. niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika

(1.2) daw. fakt, że ktoś upadł, że coś upadło

Wiktionary

Upadłość (potocznie bankructwo) – procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najbardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby zwolnienie pracowników i ogłoszenie upadłości.

(1.1) Początkiem jej końca stał się dzień 18 sierpnia 1992 roku, gdy ogłoszono upadłość spółki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upadanie n., upadek m., upadły mos.

czas. upadać ndk., upaść dk.

przym. upadłościowy, upadły

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bankructwo, niewypłacalność; pot. plajta

Wiktionary

# upadłościowy

dotyczący upadłości

SJP.pl

# upadły

1. prowadzący niemoralne życie;
2. taki, który ogłosił upadłość, zbankrutował

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który stracił równowagę i przewrócił się

(1.2) taki, którego okres świetności minął i który przestał istnieć

(1.3) taki, który zaczął prowadzić niemoralne życie

(1.4) taki, który nie zajmuje równie wysokiej pozycji społecznej, co dawniej

(1.5) taki, który stał się niewypłacalny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba, która stała się niewypłacalna

forma czasownika.

(3.1) 3. os. lm. rodz. nmos. czasu przesz. trybu oznajm. od upaść

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto na innych przędzach zawiesi swe serce, to spotka je takie salto mortale, że stłucze się jak upadłe na ziemię szkiełka…

(1.2) Słaba, odziedziczona po upadłym komunizmie Polska znalazła się w sytuacji, gdzie obce korporacje górują nad zlikwidowanymi podmiotami krajowymi, bo mają większe doświadczenie i powiązania z potężnymi organizacjami międzynarodowymi.

(1.3) W latach 30. pismo kobiece „Bluszcz” rozpoczęło kampanię, aby nie potępiać tych kobiet, bo choć upadłe, mogą hańbę swą odpokutować, bogobojnie wychowując swe potomstwo.

(1.4) Jestem zasadniczo przeciwny nadmiernemu kokietowaniu upadłych arystokratów, ale też nie sądzę, by powrót na wyżyny musiał odbywać się po ciemku, w siermiężnych szatach i z głową nieustannie posypywaną popiołem.

(1.5) Jeżeli w mieście pojawiają się dziury po niewykorzystanych, a upadłych obszarach poprzemysłowych, jeśli tkanka mieszkaniowa jest zdegradowana, nie ma ono szansy, by przyciągnąć inwestorów i rozwijać się gospodarczo.

(2.1) Przy ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu przepisy ustawy przewidują powołanie nadzorcy sądowego lub zarządcy, gdy upadłemu odebrano zarząd nad jego majątkiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upadek mrz., upadłość ż.

czas. upadać ndk., upaść dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) bankrut

Wiktionary

# upajać

1. raczyć trunkiem aż do straty przytomności przez pijącego; spijać, upijać; o trunku: powodować stratę przytomności;
2. wywoływać zachwyt, rozmarzenie;
3. upajać się - upijać się, spijać się; zachwycać się

SJP.pl

# upajający

odurzający, zachwycający

SJP.pl

# upajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upajać.

Wiktionary

# upakowywać

upychać, szczelnie wypełniać

SJP.pl

# upalać

1. przypalać coś z brzegu;
2. nadawać czemuś odpowiednie cechy przez prażenie;
3. upalać się - nadpalać się z brzegu

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) nadpalać coś z brzegu

(1.2) nadawać czemuś pożądany kolor, zapach itd., za pomocą prażenia

czasownik zwrotny niedokonany upalać się

(2.1) nadpalać się z brzegu

(2.2) slang. palić marihuanę

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) Opisał on sytuację, kiedy ich koreański przewodnik zabrał wycieczkę na targowisko, gdzie wjechał wózek bardzo taniej marihuany, którą upalali się i miejscowi i turyści, a gdzie czasami bywał i palił nawet sam Kim Dzong Un.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upalanie n., upalenie n., palnik mrz.

czas. palić, upalić dk.

przym. upalony

przysł. upalnie

Wiktionary

# upalczenie

kształt i rozmieszczenie palców

SJP.pl

# upalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. upał, skwar, gorąco

(1.2) daw. rozgorączkowanie, wypieki, podniecenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez czyszczowe upalenia, / Którzy znoszą przewinienia, / Łzy lejąc bez pocieszenia, / Żebrzą twego użalenia,  O Maryja!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upalanie n., upał mrz., upał mrz., palnik mrz.

czas. palić, upalać ndk., upalić dk.

przym. upalny, upalony

przysł. upalnie

Wiktionary

# upalić

1. przypalić coś z brzegu;
2. nadać czemuś odpowiednie cechy przez prażenie;
3. upalić się - nadpalić się z brzegu

SJP.pl

# upalnie

przysłówek

(1.1) bardzo gorąco

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upalanie n., upalenie n., upał mrz.

czas. upalać ndk., upalić dk.

przym. upalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skwarno

Wiktionary

# upalniej

stopień wyższy od przysłówka: upalnie

SJP.pl

# upalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: upalny

SJP.pl

# upalny

bardzo gorący, odznaczający się wysoką temperaturą powietrza

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o porach dnia, roku itp.: odznaczający się wysoką temperatura powietrza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tym roku mamy wyjątkowo upalną końcówkę sierpnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpalnɨ, AS: upalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upał m., upalenie n.

przysł. upalnie

czas. palić

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skwarny

Wiktionary

# upalony

1. przypalić coś z brzegu;
2. nadać czemuś odpowiednie cechy przez prażenie;
3. upalić się - nadpalić się z brzegu

SJP.pl

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: upalić

przymiotnik

(2.1) pot. (o kimś) pod wpływem marihuany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupaˈlɔ̃nɨ, AS: upalõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upalanie n., upalenie n.

czas. upalić dk., upalać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) zjarany, ujarany, nastukany

Wiktionary

# upamiętniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. upamiętnić)

(1.1) zachowywać dla pamięci

czasownik zwrotny niedokonany upamiętniać się (dk. upamiętnić się)

(2.1) stawać się pamiętnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pamiątka ż., pamięć ż., upamiętnianie n., upamiętnienie n.

Wiktionary

# upamiętnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upamiętniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upamiętnić, upamiętniać ndk.

rzecz. upamiętnienie n., pamiątka ż.

Wiktionary

# upamiętnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. upamiętniać)

(1.1) uczynić pamiętanym

czasownik zwrotny dokonany upamiętnić się (ndk. upamiętniać się)

(2.1) utrwalić się w pamięci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wielu z górali postanowiło upamiętnić spotkanie z niepospolitym gościem pamiątkową fotką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upamiętnienie n., upamiętnianie n., pamiątka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uczcić

Wiktionary

# upamiętnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upamiętnić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Watykan: palenie Koranu nie jest właściwą formą upamiętnienia zamachów 11 września.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupãmʲjɛ̃ntʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: upãmʹi ̯ẽntʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upamiętnić dk., upamiętniać ndk.

rzecz. pamiątka ż., upamiętnianie

Wiktionary

# upancerzać

dawniej: osłaniać pancerzem; opancerzać

SJP.pl

# upaniszada

staroindyjski tekst o treści filozoficzno-religijnej, stanowiący część składową Wed

SJP.pl

Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII–III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.

Wikipedia

# upaniszady

staroindyjski tekst o treści filozoficzno-religijnej, stanowiący część składową Wed

SJP.pl

Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII–III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.

Wikipedia

# upaństwawiać

czynić coś państwowym, przejmować na rzecz państwa (np. Po tym nagłym kryzysie zaczęto w wielu państwach upaństwawiać koleje.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. upaństwowić)

(1.1) ekon. przejmować na własność państwa

(1.2) podporządkowywać władzy państwowej

(1.3) nadawać obywatelstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komuchy upaństwawiały majątek po majątku.

(1.2) Chcieli nawet upaństwawiać cmentarze parafialne.

(1.3) Władze Brandenburgii upaństwawiają przybyszów z Czarnego Kontynentu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. państwo n.

czas. upaństwowić ndk.

przym. państwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nacjonalizować, unaradawiać, wywłaszczać

(1.2) legalizować

(1.3) naturalizować

Wiktionary

# upaństwowić

uczynić coś państwowym, przejąć na rzecz państwa (np. Upaństwowiono wtedy cały sektor górnictwa kamiennego.)

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. upaństwawiać)

(1.1) ekon. przejąć na własność państwa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Komuniści zdołali upaństwowić 80% Polski.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upaństwawiać ndk.

rzecz. państewko n.

przym. państwowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) znacjonalizować

Wiktionary

# uparcie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób uparty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈparʲt͡ɕɛ, AS: uparʹće

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upór m., upartość ż., uparciuch m.

przym. uparty

czas. uprzeć się, upierać się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obsesyjnie

Wiktionary

# uparciej

stopień wyższy od przysłówka: uparcie

SJP.pl

# uparciuch

potocznie: ktoś uparty; uparciuszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba bardzo uparta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈparʲt͡ɕux, AS: uparʹćuχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upór m., upartość ż.

:: zdrobn. uparciuszek m.

czas. upierać się, uprzeć się

przym. uparty

przysł. uparcie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uparciuszek, kozioł, osioł

Wiktionary

# uparciucha

potocznie: ktoś uparty; uparciuszek

SJP.pl

# uparciuszek

potocznie: ktoś uparty; uparciuch

SJP.pl

# uparciuszka

potocznie: ktoś uparty; uparciuch

SJP.pl

# uparować

uparować się - ugotować się na parze wodnej

SJP.pl

# upartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co uparte

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. uparty

przysł. uparcie

rzecz. uparciuch m., upór mrz.

czas. uprzeć się, upierać się

Wiktionary

# upartowo

Upartowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Kwilcz, przy drodze wojewódzkiej nr 186.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi mniejszych w ówczesnym pruskim powiecie Międzyrzecz w rejencji poznańskiej. Upartowo należało do okręgu kwileckiego tego powiatu i stanowiło część majątku Kwilcz, którego właścicielem był wówczas Arseni Kwilecki. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 62 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 5 dymów (domostw).

Wikipedia

# upartszy

stopień wyższy od przymiotnika: uparty; bardziej uparty

SJP.pl

# uparty

odznaczający się uporem, upierający się przy swoim; nieustępliwy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) (o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

(1.2) (o rzeczach) będący wyrazem czyjegoś uporu, trwający, utrzymujący się długo, uporczywie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Z upartą cierpliwością krążył dokoła Nory, trzymając się z daleka jak gdyby czekał na jej przyzwolenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpartɨ, AS: uparty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upór, upartość, uparciuch

czas. upierać się, uprzeć się

przysł. uparcie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wytrwały, zacięty, natarczywy

Wiktionary

# upartyjnić

czasownik dokonany (ndk. upartyjniać)

(1.1) uczynić partyjnym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spór o wyjaśnienie katastrofy smoleńskiej pozostaje "w wysokim stopniu upartyjniony" - wynika z sondażu TNS OBOP.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌuparˈtɨjɲit͡ɕ, AS: upartyi ̯ńić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. partyjny mos., partia, upartyjnienie, partyjka

czas. partyjny

przym. partyjny

Wiktionary

# upartyjnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie czemuś partyjnego charakteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upartyjnianie n., partyjny mos.

czas. upartyjnić dk., upartyjniać ndk.

przym. partyjny

Wiktionary

# uparzyć

sparzyć;
1. poddać działaniu bardzo gorącej wody albo pary;
2. uszkodzić ciało, dotykając go czymś gorącym;
3. uparzyć się - odczuć ból w kontakcie z czymś gorącym

SJP.pl

# upas

wysokie, wiecznie zielone drzewo z rodziny morwowatych, występujące w Azji; sok mleczny tego drzewa wykorzystywany jako silna trucizna, m.in. do zatruwania strzał, oszczepów przez azjatyckich łowców

SJP.pl

# upasać

o zwierzętach, żartobliwie o ludziach:
1. odpowiednio karmiąc, tuczyć;
2. upasać się: przybierać na wadze

SJP.pl

# upaść

o zwierzętach, żartobliwie o ludziach:
1. odpowiednio karmiąc, utuczyć;
2. upaść się: przybrać na wadze

SJP.pl

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) dokonany od|upadać.

czasownik przechodni dokonany

(2.1) utuczyć poprzez dobre odżywianie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupaɕt͡ɕ, AS: upaść

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upadły mos., opad mrz., upadek mrz., upadanie n., upadłość ż.

czas. upadać

przym. upadły

Wiktionary

# upasienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) właściwość tego, co upasione

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy kupnie krów, więcej uważać należy na ich mleczność, niźli skłonność do upasienia; zwykle zaś krowy, które wiele dają mleka, chudo się trzymają.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. upasiony

Wiktionary

# upatrzeć

upatrzyć;
1. obserwując, wybrać kogoś albo coś odpowiedniego;
2. dostrzec coś lub doszukać się czegoś szczególnego; dopatrzyć się

SJP.pl

# upatrzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upatrzyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupaˈṭʃɛ̃ɲɛ, AS: upaṭšẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upatrywanie ndk.

czas. upatrzyć dk., upatrywać ndk.

Wiktionary

# upatrzyć

upatrzeć;
1. obserwując, wybrać kogoś albo coś odpowiedniego;
2. dostrzec coś lub doszukać się czegoś szczególnego; dopatrzyć się

SJP.pl

czasownik

(1.1) obserwując, znaleźć sobie coś lub kogoś odpowiedniego

(1.2) doszukać się czegoś, dopatrzeć się czegoś, spostrzec coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wisiała nad miastem niby czarny kruk, krążący nad upatrzonym celem.

(1.2) Wielokrotnie zaznacza, że Świrszczyńska była agnostyczką i materialistką, a nawet że „wzmianek o chodzeniu do kościoła u niej nie upatrzysz” (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpaṭʃɨt͡ɕ, AS: upaṭšyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upatrzenie dk., upatrywanie ndk.

czas. upatrywać ndk.

Wiktionary

# upał

wysoka temperatura powietrza; skwar; spiekota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. okres wysokich temperatur;

Wiktionary

Upał – pojęcie meteorologiczne opisujące stan pogody, gdy temperatura powietrza przy ziemi przekracza +30 °C. W języku potocznym używane są również pojęcia „skwar”, „spiekota” i „gorąc”. W ciągu dnia najwyższe temperatury notuje się zwykle między godziną 15 a 18, a największe promieniowanie ultrafioletowe występuje w godzinach od 12 do 13.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W czasie upału najlepiej schronić się w cieniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupaw, AS: upau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. upalny

przysł. upalnie

czas. palić ndk.

rzecz. upalenie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gorąc, gorąco, patelnia, skwar, spiekota, ukrop, war, żar; reg. hyca; reg. śl. hica.

Wiktionary

# upałowy

→ upał

SJP.pl

#### Patrz:

upał

# upały

wysoka temperatura powietrza; skwar; spiekota

SJP.pl

Upały (niem. Hundstage) – austriacki dramat filmowy z 2001 roku w reżyserii Ulricha Seidla. W filmie wystąpili zarówno aktorzy zawodowi, jak i naturszczycy.

Obraz zdobył Grand Prix Jury, czyli drugą nagrodę w konkursie głównym, na 58. MFF w Wenecji. Był również nominowany do Europejskiej Nagrody Filmowej dla odkrycia roku. Na ekrany polskich kin film wszedł 10 stycznia 2003 roku.

Wikipedia

# upchać

wepchnąć, włożyć coś na siłę by się zmieściło gdzieś, gdzie jest na to za mało miejsca

SJP.pl

# upchnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. upychać)

(1.1) dokonany od|upychać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: upχnõńć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upchnięcie n., upychanie n.

czas. upychać ndk.

Wiktionary

# upcykling

[czytaj: apcykling] przetwarzanie surowców wtórnych z jednoczesnym podwyższeniem jakości materiału

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;

Wiktionary

Upcykling – forma przetwarzania wtórnego odpadów, w wyniku którego powstają wyroby o wartości wyższej, traktowane jako wartościowe surowce. Proces ten pozwala zmniejszyć zarówno ilość odpadów, jak i materiałów wykorzystywanych w produkcji pierwotnej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. recykling m., downcykling m.

czas. recyklingować ndk.

przym. recyklingowy

Wiktionary

# upcyklingowy

[czytaj: apcyklingowy] dotyczący przetwarzania surowców wtórnych z jednoczesnym podwyższeniem jakości materiału

SJP.pl

# update

[czytaj: apdejt] w informatyce: aktualizacja programu komputerowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. aktualizacja danych w komputerze lub program umożliwiający aktualizację innego programu do nowej wersji

Wiktionary

Update – piąty album Anouk wydany 6 stycznia 2004 roku.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. updatować ndk.

Wiktionary

# updatować

[czytaj: apdejtować] w informatyce: uaktualniać, aktualizować; instalować update

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) inform. aktualizować dane w komputerze lub aktualizować program komputerowy do nowszej wersji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. update mrz.

Wiktionary

# updatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) aktualizowanie

Wiktionary

# upęd

w górnictwie: wykonanie wyrobiska

SJP.pl

# upędzać

upędzać się - dawniej:
1. biegać szybko i przez dłuższy czas w różne strony;
2. biegnąc, gonić jeden drugiego;
3. upędzać się za czymś, za kimś - szukać czegoś w różnych miejscach; uganiać się

SJP.pl

# upędzić

1. potocznie:
a) wyprodukować alkohol domowym sposobem; wypędzić, przepędzić;
b) przyspieszyć dojrzewanie i wzrost rośliny;
c) stworzyć coś, wykazując się sprytem lub inwencją;
2. dawniej:
a) pędząc, przebyć szybko jakąś drogę;
b) w górnictwie: posunąć się w przebijaniu wyrobiska;
c) poganiając kogoś, uprowadzić;
3. upędzić się - potocznie o alkoholu: powstać w procesie domowej produkcji

SJP.pl

# uperfumować

spryskać perfumami; naperfumować, poperfumować

SJP.pl

# uperlać

1. przyozdabiać perłami;
2. obsypywać kroplami przypominającymi perły

SJP.pl

# uperlić

przyozdobić perłami

SJP.pl

# upersonifikować

nadać cechy ludzkie zwierzęciu, zjawisku lub przedmiotowi; spersonifikować

SJP.pl

# uperyzacja

sterylizacja poprzez krótkotrwałe ogrzanie do wysokiej temperatury i równie szybkie schłodzenie; proces UHT

SJP.pl

# upewnić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|upewniać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upewnianie n., upewnienie n., pewność ż.

czas. upewniać ndk.

Wiktionary

# upełnoletniać

uznawać z mocy prawa osobę niepełnoletnią za pełnoletnią

SJP.pl

# upełnoletnić

w prawodawstwie: uznać przez sąd daną osobę za pełnoletnią przed upływem określonej granicy wieku

SJP.pl

# upełnomocniać

w prawodawstwie: upoważniać kogoś do działania w swoim imieniu

SJP.pl

czasownik niedokonany

(1.1) praw. upoważniać kogoś, aby podejmował czynności urzędowe lub prawne w czyimś imieniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przeszłości mógł on nas wszystkich upełnomocniać, ale teraz już nie może, niestety.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. upełnomocniany, upełnomocniony

rzecz. pełnomocnictwo n., pełnomocnik mos.

Wiktionary

# upełnomocnić

w prawodawstwie: upoważnić kogoś do działania w swoim imieniu

SJP.pl

# upełnoprawniać

czynić pełnoprawnym, nadawać pełnię praw

SJP.pl

# upełnoprawnić

uczynić pełnoprawnym, nadać pełnię praw

SJP.pl

# upgrade

[czytaj: apgrejd] uaktualnienie programu, gry komputerowej czy systemu operacyjnego

SJP.pl

Upgrade (z ang: poprawiać, ulepszać) – proces wymiany produktu na nowszą wersję. Przykładowo upgrade może występować podczas ulepszania sprzętu komputerowego (hardware), oprogramowania (software) lub oprogramowania sprzętowego (firmware), celem poprawienia ich właściwości.

Wikipedia

# upgradować

[czytaj: apgrejdować] w informatyce: uaktualniać oprogramowanie komputera, system komputerowy lub sprzęt komputerowy; aktualizować

SJP.pl

# upgradowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upgradować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upgradować ndk.

Wiktionary

# upi

[czytaj: ju-pi-aj] skrót od: United Press International - prywatna amerykańska agencja informacyjna z siedzibą w Nowym Jorku

SJP.pl

# upiąć

ułożyć coś, np. włosy, poprzez przypięcie w odpowiedni sposób

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. upinać)

(1.1) dokonany od|upinać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. spinacz mos./mrz., upinanie n., upięcie n., spinka ż.

czas. spinać, zapinać, upinać ndk.

Wiktionary

# upić

1. wypić część jakiegoś napoju; nadpić;
2. doprowadzić kogoś do stanu zamroczenia alkoholowego; spoić;
3. upić się - wypić za dużo alkoholu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. upijać)

(1.1) wziąć łyka z wierzchu

(1.2) doprowadzić kogoś do stanu upojenia alkoholowego

czasownik zwrotny dokonany upić się (ndk. upijać się)

(2.1) wejść w stan upojenia alkoholowego, stać się pijanym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupʲit͡ɕ, AS: upʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upicie n., upijanie n., picie n., pijanie n., pijalnia ż., pijawka ż., pijak m., pijaczka ż., pijawa ż., pijus mos., pijaństwo n.

czas. upijać ndk., pić ndk.

przym. niedopity, pitny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadpić

(1.2) spoić; pot. spić

(2.1) spić się, schlać się, skuć się; wulg. nawalić się, najebać się, napierdolić się, ubzdryngolić się

Wiktionary

# upichcić

potocznie: ugotować coś naprędce, byle jak

SJP.pl

# upicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpʲit͡ɕɛ, AS: upʹiće

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upić

rzecz. picie n., pijawa ż., pijus mos., pijak mos./mrz.

Wiktionary

# upicki

→ Upita (miejscowość na Litwie)

SJP.pl

# upiec

przygotować potrawę w piecu, prodiżu, na grillu itp.

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) przygotować jakieś danie, piekąc je

czasownik zwrotny dokonany

(2.1) zostać upieczonym (1.1)

(2.2) przen. pozostać bez nieprzyjemnych konsekwencji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia upiekła makowiec; pachnie w całym domu.

(2.2) Ten Tomek jak zawsze nie przygotował się do lekcji i znowu mu się upiekło, bo nauczycielka pytała innych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupʲjɛt͡s, AS: upʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piekarka ż., piec m., pieczeń ż., piekarz m., pieczywo n., piecyk mrz.

czas. piec

przym. piekarski, pieczony

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.2) ujść bezkarnie, ujść na sucho

Wiktionary

# upieczony

przygotować potrawę w piecu, prodiżu, na grillu itp.

SJP.pl

# upiek

1. środowiskowo: różnica w wadze ciasta przed i po wypieku;
2. środowiskowo: wypiek;
3. dawniej: upieczenie, pieczenie

SJP.pl

# upiękniać

1. czynić piękniejszym; upiększać, wypiękniać, wypiększać;
2. przedstawiać coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upiększać;
3. upiękniać się - stawać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upiększać się, wypiękniać się, wypiększać się

SJP.pl

# upięknić

1. uczynić piękniejszym; upiększyć, wypięknić, wypiększyć;
2. przedstawić coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upiększyć;
3. upięknić się - stać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upiększyć się, wypięknić się, wypiększyć się

SJP.pl

# upięknienia

1. uczynić piękniejszym; upiększyć, wypięknić, wypiększyć;
2. przedstawić coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upiększyć;
3. upięknić się - stać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upiększyć się, wypięknić się, wypiększyć się

SJP.pl

# upięknienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. sprawienie, że ktoś lub coś jest piękne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wśród przemian i upięknień jakie Warszawa w tym okresie przechodziła, zapowiadając że ma prawo wyrość na wielkie miasto, i zająć miejsce pomiędzy europejskiemi, rozległe wybrzeża Wisły jak i ulica Rybki w niczém swéj charakterystyki nie zmieniły od wielu wieków. sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. piękno n., piękność ż., pięknienie n., piękniś n., upięknianie n., upiększanie n., upiększenie n.

czas. pięknieć ndk., wypięknieć dk., upiękniać ndk., upięknić dk., upiększać ndk., upiększyć dk.

przym. piękny, piękniutki, piękniuteńki

przysł. pięknie, piękniutko, piękniuteńko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) upiększenie

Wiktionary

# upiększać

1. czynić piękniejszym; upiękniać, wypiękniać, wypiększać;
2. przedstawiać coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upiękniać;
3. upiększać się - stawać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upiękniać się, wypiękniać się, wypiększać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. upiększyć)

(1.1) czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje

(1.2) przen. prezentować coś korzystniejszym, lepszym niż jest faktycznie

czasownik zwrotny niedokonany upiększać się (dk. upiększyć się)

(2.1) czynić siebie samego piękniejszym, dodawać sobie ozdobniki, dekoracje

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tego dnia w robotniczych dzielnicach domy upiększano kwiatami i czerwonymi flagami [...]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpʲjɛ̃ŋkʃat͡ɕ, AS: upʹi ̯ẽŋkšać

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. pięknie

przym. przepiękny, piękny

rzecz. upięknienie n., upiększanie n., upiększenie n., piękno n., piękność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ubarwiać, koloryzować

Wiktionary

# upiększacz

1. coś, co czyni kogoś lub coś piękniejszym;
2. rzadko: osoba czyniąca kogoś lub coś piękniejszym

SJP.pl

# upiększanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie kogoś lub czegoś piękniejszym niż dotychczas

(1.2) przedstawianie czegoś w korzystniejszym niż w rzeczywistości świetle

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛ̃ŋˈkʃãɲɛ, AS: upʹi ̯ẽŋkšãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiększenie n., upięknienie n., piękność ż.

czas. upiększać ndk., upiększyć dk.

przym. piękny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kolorowanie, podkolorowywanie, podmalowywanie, ubarwianie, lukrowanie, lakierowanie

Wiktionary

# upiększenie

1. uczynić piękniejszym; upięknić, wypięknić, wypiększyć;
2. przedstawić coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upięknić;
3. upiększyć się - stać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upięknić się, wypięknić się, wypiększyć się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upiększyć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛ̃ŋˈkʃɛ̃ɲɛ, AS: upʹi ̯ẽŋkšẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upiększyć dk., upiększać ndk.

rzecz. upięknienie n., piękność ż., upiększanie

przym. piękny

Wiktionary

# upiększyć

1. uczynić piękniejszym; upięknić, wypięknić, wypiększyć;
2. przedstawić coś jako lepsze niż w rzeczywistości; upięknić;
3. upiększyć się - stać się pięknym lub jeszcze piękniejszym; upięknić się, wypięknić się, wypiększyć się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. upiększać)

(1.1) zob. upiększać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpʲjɛ̃ŋkʃɨt͡ɕ, AS: upʹi ̯ẽŋkšyć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. przepiękny, piękny

rzecz. upięknienie n., upiększanie n., upiększenie n., piękno n., piękność ż.

przysł. pięknie

Wiktionary

# upieniać

dawniej: pokrywać po wierzchu pianą; spieniać

SJP.pl

# upieprzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upieprzać.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieupieprzanie n.

czas. upieprzać ndk.

Wiktionary

# upierać

upierać się - pozostawać przy swojej decyzji, pomyśle itp., nie dawać się przekonać do ich zmiany

SJP.pl

# upieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upierać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upierać ndk.

Wiktionary

# upierdalać

wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. ucinać, urywać itp.;
2. rozprawiać się z kimś, szkodzić komuś

SJP.pl

# upierdliwiec

pospolicie: osoba natrętna, dokuczliwa, czepiająca się nawet nieistotnych drobiazgów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. pot. człowiek upierdliwy, dokuczliwy, natrętny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upierdliwość ż.

przym. upierdliwy

przysł. upierdliwie

Wiktionary

# upierdliwiej

stopień wyższy od przysłówka: upierdliwie

SJP.pl

# upierdliwość

skrajny upór, czepianie się nawet najdrobniejszych, nieistotnych drobiazgów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. cecha tego, kto jest upierdliwy, męczący, natarczywy

(1.2) posp. cecha tego, co uporczywe i nieprzyjemne

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛrˈdlʲivɔɕt͡ɕ, AS: upʹi ̯erdlʹivość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upierdliwiec m., upierdalanie n., upierdolenie n., pierd mrz., pierdel mrz.

czas. upierdalać ndk., upierdolić dk.

przym. upierdliwy

przysł. upierdliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokuczliwość, natarczywość, natrętność

(1.2) zob. uporczywość.

Wiktionary

# upierdliwszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: upierdliwy; bardziej upierdliwy

SJP.pl

# upierdliwy

skrajnie uparty, czepiający się nawet nieistotnych drobiazgów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wulg. pot. o człowieku zamęczającym innych o coś, natrętny, uparty

(1.2) wulg. pot. o czymś uciążliwym, męczący, dokuczliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jesteś dzisiaj niewiarygodnie upierdliwy!

(1.1) Dostałaś dzisiaj niewiarygodny dar od losu a dalej jesteś upierdliwa!

(1.2) Nauczycielka zadała nam wyjątkowo upierdliwe zadania domowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛrˈdlʲivɨ, AS: upʹi ̯erdlʹivy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pierdel mrz., upierdliwiec m., upierdliwość ż., pierd mrz.

przysł. upierdliwie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) natarczywy, namolny, narzucający się

Wiktionary

# upierdolić

wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. upierdolić (się):
a) uciąć, urwać (się) itp.;
b) ubrudzić (się);
c) rozprawić się z kimś, zaszkodzić komuś;
d) ugryźć;
2. upierdolić się - upić się, naćpać

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|upierdalać.

czasownik zwrotny dokonany upierdolić się

(2.1) wulg. upić się

(2.2) wulg. mocno się pobrudzić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upierdolenie n., upierdalanie n., pierd mrz., pierdel mrz., upierdliwość ż.

czas. zapierdalać, pierdolić, upierdalać ndk.

przym. upierdolony

ims. upierdolony

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) pot. posp. ufajdać się

(2.1) wulg. napierdolić się, najebać się

Wiktionary

# upierdolony

przymiotnik

(1.1) wulg. zmęczony, wyczerpany

(1.2) wulg. ubrudzony, brudny

(1.3) wulg. urwany, ucięty, oderwany

(1.4) wulg. bardzo zajęty

(1.5) wulg. pozbawiony możliwości, np. działania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale jestem upierdolony po całej dniówce na budowie.

(1.2) Ten stół jest upierdolony. Wytrzyj go.

(1.3) Michał ma upierdolony palec, bo ciął metal i brzeszczot mu się ześlizgnął.

(1.4) Teraz jestem upierdolony robotą. Może w weekend znajdę trochę czasu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ, AS: upʹi ̯erdolõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pierdolenie n., upierdolenie n., wpierdol m.

czas. zapierdalać, pierdolić ndk., pierdolnąć dk., upierdolić dk., wpierdolić dk., zapierdolić dk.

przym. pierdolony

Wiktionary

# upierniczać

potocznie:
1. ucinać, urywać;
2. brudzić, zabrudzać

SJP.pl

# upierniczyć

upierdzielić; potocznie:
1. uciąć, urwać;
2. ubrudzić; uwalić

SJP.pl

# upierścienić

przyozdobić pierścieniami

SJP.pl

# upierścieniony

ozdobiony pierścieniami; upierścieniowany (rzadziej)

SJP.pl

# upierścieniowany

ozdobiony pierścieniami; upierścieniony (częściej)

SJP.pl

# upierzać

1. okrywać piórami;
2. upierzać się - zanieczyszczać sobie włosy, ubranie pierzem

SJP.pl

# upierzenie

1. okryć piórami;
2. upierzyć się - zanieczyścić sobie włosy, ubranie pierzem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pióra na ciele ptaków, pierze

Wiktionary

Pióro (łac. penna) – twory nabłonkowe pokrywające ciała części zwierząt, zwłaszcza ptaków. Podobnie jak łuski u gadów, pióra zachodzą na siebie dachówkowato.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: upʹi ̯ežẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pierzenie n., pierze n., opierzenie n., pierzyna ż.

przym. pierzasty

Wiktionary

# upierzony

1. okryć piórami;
2. upierzyć się - zanieczyścić sobie włosy, ubranie pierzem

SJP.pl

# upierzyć

1. okryć piórami;
2. upierzyć się - zanieczyścić sobie włosy, ubranie pierzem

SJP.pl

# upijać

1. wypijać część jakiegoś napoju; nadpijać;
2. doprowadzać kogoś do stanu zamroczenia alkoholowego;
3. upijać się - pić za dużo alkoholu, doprowadzając się do stanu zamroczenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. upić)

(1.1) brać łyka z wierzchu

(1.2) doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego

czasownik zwrotny niedokonany upijać się (dk. upić się)

(2.1) pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Upić piankę z piwa.

(1.1) Pan kasjer upił trochę herbaty, dolał araku, znowu upił i znowu dolał.

(1.2) Upiła mnie, a później zaprowadziła do swojego mieszkania.

(2.1) Upiłem się wczoraj czterema piwami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpʲijät͡ɕ, AS: upʹii ̯äć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. picie n., upijanie n., pijaństwo n., pijawa ż., pijus mos., pijaczka ż., pijak mos./mrz.

czas. pić ndk.

przym. pitny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) spijać, pot. spajać

(2.1) spijać się; pot. rzad. spajać się; gw-pl|Górny Śląsk|pulyrować.

Wiktionary

# upijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upijać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupʲiˈjä̃ɲɛ, AS: upʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upijać, upić

rzecz. picie n., pijawa ż., pijus mos., pijak mos./mrz.

Wiktionary

# upinać

układać coś, np. włosy, poprzez przypinanie w odpowiedni sposób

SJP.pl

czasownik

(1.1) układać coś, przypinając w jakiś specjalny sposób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: uˈpʲĩnat͡ɕ, AS: upʹĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upinanie n., upięcie n., spinka ż., zapinka ż., spinacz m.

czas. upiąć, spiąć, spinać, zapiąć, zapinać, wypiąć, wypinać, odpiąć, odpinać

przym. spięty

Wiktionary

# upinacz

urządzenie do upinania, przypinania czegoś, np. zasłon; spinacz

SJP.pl

# upinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upinać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. spinać, upiąć, zapinać, upinać ndk.

rzecz. spinka ż.

Wiktionary

# upiór

zjawa, duch, straszydło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Emballonura|Temminck|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny upiorowatych;

(1.2) zool. nietoperz z rodzaju upiorów (1.1)

(1.3) mit. fant. wampir, zmarły atakujący w nocy żywych

Wiktionary

- Upiór – inaczej wampir
  - Upiór (kultura ludowa) – wyobrażenie demona w demonologii słowiańskiej, pierwotne wobec wampira, łączone często ze strzygą
- Upiór – groźny dla ludzi duch osoby zmarłej
- Upiór – ogólne określenie jednego z przedstawicieli szerokiej grupy fikcyjnych potworów występujących w literaturze i filmach grozy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O rozrodzie upiorów wiadomo niewiele.

(1.3) Zapłakanej służącej nikt nie wierzył, że w nocy nawiedził ją upiór.

(1.3) Widziałeś ostatnią filmową wersję musicalu „Upiór w operze”?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈupʲjur, AS: upʹi ̯ur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiornik m., upiorność ż., upiornienie n., upiorowate lm. nmos.

:: fż. upiorzyca ż., upiornica ż.

czas. upiornieć ndk.

przym. upiorny

przysł. upiornie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) upiornik, strach, zmora

Wiktionary

# upiornie

przysłówek

(1.1) jak upiór

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Karolina wczoraj wyglądała upiornie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiornik m., upiorność ż., upiornienie n., upiorowate lm nm., upiory lm nm., upiór mzw., upiorzyca ż., upiornica ż.

czas. upiornieć ndk.

przym. upiorny

Wiktionary

# upiorniej

stopień wyższy od przysłówka: upiornie

SJP.pl

# upiorniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: upiorny

SJP.pl

# upiorny

koszmarny;
1. budzący grozę, związany z przykrymi przeżyciami; przeraźliwy, przerażający;
2. budzący odrazę; ohydny, okropny, wstrętny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) budzący przerażenie

(1.2) bardzo nieprzyjemny, budzący niechęć

(1.3) bardzo duży lub intensywny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiory nmos., upiorowate nmos., upiorność ż., upiór m.

czas. upiornieć ndk.

przysł. upiornie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koszmarny, przerażający, straszny

(1.3) koszmarny, straszny

Wiktionary

# upiorowate

o cechach upiorowatych (rodzina nietoperzy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Emballonuridae|Gervais|ref=tak., rodzina ssaków z rzędu nietoperzy;

Wiktionary

Upiorowate (Emballonuridae) – rodzina ssaków z podrzędu mroczkokształtnych (Vespertilioniformes) w obrębie rzędu nietoperzy (Chiroptera) obejmująca około 50 gatunków najbardziej prymitywnych nietoperzy owadożernych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do rodziny upiorowatych należą grobowniki i upiory.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiornik m., upiorność ż., upiornienie n., upiory lm nm., upiór mzw., upiorzyca ż., upiornica ż.

czas. upiornieć ndk.

przym. upiorny

przysł. upiornie

Wiktionary

# upiorowaty

o cechach upiorowatych (rodzina nietoperzy)

SJP.pl

# upiory

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Emballonurinae|Gervais|ref=tak., podrodzina ssaków z rodziny upiorowatych;

Wiktionary

- Upiory (norw. Gengangere) – dramat Henrika Ibsena z 1881 roku
- Upiory (ang. Spookies) – film z 1986 roku
- Upiory (norw. Gjenferd) – powieść Jo Nesbø z 2011 roku
- Upiory (Emballonurinae) – podrodzina ssaków z rodziny upiorowatych (Emballonuridae)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do rodziny upiorowatych należą upiory i grobowniki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upiornik m., upiorność ż., upiornienie n., upiorowate lm nm., upiór mzw., upiorzyca ż., upiornica ż.

czas. upiornieć ndk.

przym. upiorny

przysł. upiornie

Wiktionary

# upita

1. wypić część jakiegoś napoju; nadpić;
2. doprowadzić kogoś do stanu zamroczenia alkoholowego; spoić;
3. upić się - wypić za dużo alkoholu

SJP.pl

Upita (lit. Upytė) – wieś, dawne miasteczko na Litwie w rejonie poniewieskim Litwy, siedziba gminy (starostwa). Liczy 577 mieszkańców (2001). Znajduje się tu kościół pw. św. Karola Boremeusza, szkoła i poczta. Od 2004 miejscowość posiada własny herb.

Wikipedia

# upitolić

potocznie: ugryźć, uciąć, ułamać

SJP.pl

# uplanować

książkowo: ułożyć plan, opracować projekt czegoś; obmyślić, zaplanować

SJP.pl

# uplasować

1. umieścić gdzieś kogoś, położyć coś w jakimś miejscu
2. uplasować się:
a) siąść, stanąć gdzieś, ulokować się gdzieś
b) zająć kolejne miejsce w jakiejś punktacji, klasyfikacji

SJP.pl

# uplątywać

1. wciągać kogoś do udziału w czymś niepotrzebnie lub wbrew jego woli; wplątywać, wikłać, wmanipulowywać;
2. przestarzale: układać tak elementy, że zaczepiają się o siebie i trudno je rozdzielić; zaplątywać

SJP.pl

# upleść

plotąc wykonać przedmiot

SJP.pl

# upload

[czytaj: aplołd] w informatyce: proces kopiowania danych na pracujący w Internecie serwer

SJP.pl

Upload – proces przeciwny do pobierania danych, polegający na wysyłaniu plików lub innych danych do serwera lub komputera należącego do innego użytkownika.

Często łącze internetowe jest umownie dzielone na dwa kanały: kanał wysyłania i kanał pobierania. Przepustowość tych kanałów (czyli maksymalną prędkość przesyłania danych) mierzy się w bitach na sekundę i jednostkach wielokrotnych.

Wikipedia

# uploadować

[czytaj: aplołdować] w informatyce: kopiować dane na serwer

SJP.pl

# uplotka

dawniej: coś uplecionego

SJP.pl

# upluskiwać

dawniej: zachlapywać, opryskiwać

SJP.pl

# upo

urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu elektronicznego; upo

SJP.pl

# upocić

napocić się; upocić się -
1. wiele razy oblać się potem;
2. włożyć w coś dużo wysiłku; namozolić się

SJP.pl

# upocony

potocznie: taki, który się upocił; uharowany, zharowany, zaharowany

SJP.pl

# upodabniać

czynić podobnym

SJP.pl

# upodlać

upokarzać, poniżać; upadlać

SJP.pl

# upodlenie

upokorzyć, poniżyć

SJP.pl

# upodlić

upokorzyć, poniżyć

SJP.pl

# upodmiotowić

uczynić podmiotowym, subiektywnym

SJP.pl

# upodobać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) polubić kogoś lub coś, zasmakować w czymś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upodobanie n.

Wiktionary

# upodobanie

zamiłowanie do czegoś, zwyczaj lub pasja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upodobać.

(1.2) zainteresowanie, skłonność, sympatia do kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Z wszelkiego drzewa tego ogrodu możesz spożywać według upodobania; ale z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo gdy z niego spożyjesz, niechybnie umrzesz.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upodobać dk.

Wiktionary

# upodobniać

czynić podobnym; upodabniać

SJP.pl

# upodobniający

→ upodobniać

SJP.pl

#### Patrz:

upodobniać

# upodobnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. dostosowanie brzmienia głoski do brzmienia głosek ją otaczających;

(1.2) odczasownikowy od|upodobnić.

Wiktionary

Asymilacja fonetyczna, upodobnienie fonetyczne (in. uwarunkowania pozycyjne głosek) – jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega nawpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:

- antycypacje: wcześniejsze przygotowanie się narządów mowy do wymawiania głoski następnej. W wyniku działania artykulacyjnego mechanizmu właściwego antycypacjom, powstają upodobnienia wsteczne.
- perseweracje: układ narządów mowy dla głoski poprzedzającej zostaje przedłużony na głoskę następną. W tym przypadku powstają upodobnienia postępowe.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌupɔdɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: upodobʹńė̃ńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upodobnić (się) dk., upodabniać (się) ndk.

rzecz. upodabnianie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) asymilacja fonetyczna

Wiktionary

# upoić

1. uraczyć trunkiem aż do straty przytomności przez pijącego; spić, upić; o trunku: spowodować utratę przytomności;
2. wywołać zachwyt, rozmarzenie;
3. upoić się - upić się, spić się; zachwycić się

SJP.pl

# upój

reg. wodopój

SJP.pl

# upojedynczać

środowiskowo: tworzyć liczbę pojedynczą od rzeczownika występującego zwykle w liczbie mnogiej

SJP.pl

# upojedynczyć

środowiskowo: utworzyć liczbę pojedynczą od rzeczownika występującego zwykle w liczbie mnogiej

SJP.pl

# upojenie

1. uraczyć trunkiem aż do straty przytomności przez pijącego; spić, upić; o trunku: spowodować utratę przytomności;
2. wywołać zachwyt, rozmarzenie;
3. upoić się - upić się, spić się; zachwycić się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upoić.

Wiktionary

Upojenie – album Anny Marii Jopek (Anna Maria Jopek & Friends) i Pata Metheny’ego.

Płyta uzyskała certyfikat platynowej.

W 2008 roku płyta Upojenie doczekała się reedycji. Wytwórnia Nonesuch Records wraz z Metheny Group Productions wydała ją na całym świecie.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. upojny

Wiktionary

# upojniej

stopień wyższy od przysłówka: upojnie

SJP.pl

# upojniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: upojny

SJP.pl

# upojność

cecha czegoś urzekającego, olśniewającego, zachwycającego

SJP.pl

# upojny

oszałamiający, odurzający, olśniewający, porywający, fascynujący, urzekający, zachwycający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. taki, który wywołuje upojenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upojenie n.

czas. upajać ndk., upoić dk.

przym. upajający

przysł. upajająco, upojnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) narkotyczny, odurzający, oszałamiający, upajający

Wiktionary

# upokarzać

1. poniżać kogoś, urażać czyjąś ambicję, godność;
2. upokarzać się - okazywać pokorę, skruchę; korzyć się, poniżać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. upokorzyć)

(1.1) poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność

czasownik zwrotny niedokonany upokarzać się (dk. upokorzyć się)

(2.1) poniżać siebie samego, obrażać własną godność

(2.2) okazywać pokorę, skruchę przed kimś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupɔˈkaʒat͡ɕ, AS: upokažać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upokorzenie n., upokarzanie n., pokora ż.

Wiktionary

# upokarzająco

przysłówek

(1.1) w sposób upokarzający

Wiktionary

# upokarzający

1. poniżać kogoś, urażać czyjąś ambicję, godność;
2. upokarzać się - okazywać pokorę, skruchę; korzyć się, poniżać się

SJP.pl

# upokarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upokarzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupɔkaˈʒãɲɛ, AS: upokažãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upokarzać

rzecz. pokora ż.

Wiktionary

# upokorzenie

1. poniżyć kogoś, urazić czyjąś ambicję, godność;
2. upokorzyć się - okazać pokorę, skruchę; ukorzyć się, poniżyć się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

Wiktionary

Upokorzenie – emocja pokrewna w stosunku do wstydu o dużym nasileniu, jednak silnie osadzona w obszarze relacji interpersonalnych. Jeden z silniejszych stanów afektywnych i jedno z najbardziej bolesnych oraz zaburzających wewnętrzną równowagę człowieka doświadczeń. Słownik PWN łączy upokorzenie również z uczuciem poniżenia.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. upokarzać ndk., upokorzyć dk.

rzecz. pokora ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) degradacja, dyshonor, obelga, poniżenie, wstyd, zniewaga

Wiktionary

# upokorzyć

1. poniżyć kogoś, urazić czyjąś ambicję, godność;
2. upokorzyć się - okazać pokorę, skruchę; ukorzyć się, poniżyć się

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. upokarzać)

(1.1) dokonany od|upokarzać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupɔˈkɔʒɨt͡ɕ, AS: upokožyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upokorzenie n., pokora ż.

Wiktionary

# upolitycznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie czegoś politycznym, nadawanie czemuś politycznego charakteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. polityk ż./mos., upolitycznienie n.

czas. upolityczniać ndk., upolitycznić dk.

Wiktionary

# upolitycznienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczynienie czegoś politycznym, nadanie czemuś politycznego charakteru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upolitycznianie n., polityk ż./mos.

czas. upolitycznić dk., upolityczniać ndk.

Wiktionary

# upolować

czasownik

(1.1) o zwierzęciu drapieżnym: zabić zwierzę dla zaspokojenia głodu

(1.2) o człowieku: zabić dzikie zwierzę dla zaspokojenia głodu lub dla rozrywki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Kilku marynarzy zostało i poczęło oprawiać upolowaną zwierzynę.

(1.2) Podobnie kozice, których głowy wiszą w restauracji, upolowane zostały w Alpach i przywiezione z miejscowości Fielding w Austrii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌupɔˈlɔvat͡ɕ, AS: upolovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. polowanie n., upolowanie n., pólko n.

czas. polować, zapolować

przym. polny

Wiktionary

# upolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|upolować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. upolować dk.

przym. polny

rzecz. polowanie n., pólko n.

Wiktionary

# upominać

czasownik przechodni niedokonany (dk. upomnieć)

(1.1) skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się

czasownik zwrotny upominać się (dk. upomnieć się)

(2.1) zwracać się do kogoś o coś, przypominając; ponownie prosić lub zarządać

(2.2) pot. brać kogoś w obronę czy wstawiennictwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upominanie n., upominek mrz., upomnienie n.

czas. upomnieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karcić, napominać, przestrzegać, strofować, zwracać uwagę

(2.1) dopominać się

(2.2) bronić, ujmować się, wstawiać się

Wiktionary

# upominalny

dawniej: upominający, ostrzegawczy

SJP.pl

# upominawczy

mający charakter upomnienia, np. postępowanie upominawcze

SJP.pl

# upominek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. upominanie n., upomnienie n.

czas. upominać ndk., upomnieć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dar, pamiątka, podarek, podarunek, prezent, suwenir, suwenirek

Wiktionary

# upominkowy

przymiotnik od: upominek

SJP.pl