# nihonshoki

Nihon-shoki (jap. 日本書紀 Nihon-shoki; także 日本紀 Nihongi; pol. „Kroniki japońskie”) – dzieło historiograficzne, którego kompilację ukończono w 720 roku. Wykorzystano w nim liczne, wcześniejsze źródła: kroniki rodów arystokratycznych z dworem cesarskim na czele i ustne przekazy ludowe. Opisano wierzenia i zwyczaje lokalne. Udokumentowano kontakty z Chinami i Koreą. Powołano się na listy, notatki i inne kroniki, także dzieła chińskie i koreańskie. W 30 zwojach ujęto japońską mitologię (dwa pierwsze zwoje) oraz historię rodu cesarskiego począwszy od cesarza Jimmu, a na cesarzowej Jitō skończywszy.

Wikipedia

# nijak

tyle co: w żaden sposób

SJP.pl

przysłówek

(1.1) pot. posp. w żaden sposób

(1.2) pot. w sposób trudny do określenia, raczej negatywnie

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na środku była dziura i nijak nie dało się jej obejść.

(1.1) Krzyśkowe opowieści nijak miały się do rzeczywistości.

(1.2) Czując się nijak, nie wybierałbym się do kina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲijak, AS: ńii ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nijakość ż.

przym. nijaki

przysł. nijako

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nijako

(1.2) nijako

Wiktionary

# nijaki

1. przeciętny, bezbarwny
2. rodzaj nijaki - jeden z rodzajów gramatycznych

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech

przymiotnik relacyjny

(2.1) przest. żaden

(2.2) gram. rodzaj nijaki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta zupa ma nijaki smak. Trzeba ją doprawić.

(2.1) Nie otrzymał od nas nijakiej pomocy.

(2.2) Rzeczownik „krzesło” ma rodzaj nijaki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈjäci, AS: ńii ̯äḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nijakość ż.

przysł. nijako, nijak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezbarwny, bezpłciowy, bez wyrazu

Wiktionary

# nijako

przysłówek

(1.1) pot. w sposób niczym się nie wyróżniający

(1.2) pot. w sposób trudny do określenia, raczej negatywnie

(1.3) pot. w sposób kłopotliwy lub wstydliwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyjęli nas nijako, na widowni było tylko kilka osób.

(1.2) Na twoim miejscu, czując się nijako, nie szłabym do kościoła.

(1.2) Chyba nijako pytać się Ilony, ile zarabia?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nijakość ż.

przym. nijaki

przysł. nijak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezbarwnie, blado, mdło, pospolicie, szaro

(1.2) niewyraźnie

(1.3) głupio, nieswojo, niezręcznie

Wiktionary

# nijakość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co nijakie, pozbawione cech charakterystycznych lub wyrazistości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈjakɔɕt͡ɕ, AS: ńii ̯akość

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nijaki

przysł. nijako, nijak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezbarwność, bezpłciowość, bylejakość, miałkość, mdłość, przeciętność, tuzinkowość

Wiktionary

# nijakowski

nazwisko

SJP.pl

# nijmegen

[czytaj: NEJmechen] miasto w Holandii

SJP.pl

Nijmegen – miasto we wschodniej Holandii, w prowincji Geldria, w pobliżu granicy z Niemcami, nad rzeką Waal, 20 km na południe od Arnhemu. Około 160 tys. mieszkańców.

Między rokiem 98 a 102 n.e. Nijmegen otrzymało swoją pierwszą oficjalną nazwę Oppidum Batavorum (miasto Batawian) oraz prawa miejskie od cesarza rzymskiego Trajana.

Wikipedia

# nijoła

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadrżała Nijoła, i zwróciwszy głowę, • Padła przed Mildą z krzykiem na kolana.

Wiktionary

# nik

Najwyższa Izba Kontroli

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = Najwyższa Izba Kontroli;

Wiktionary

- NIK – Najwyższa Izba Kontroli
- Nik – jedna z trzech maskotek mundialu 2002
- Nik – skrócona forma imienia Mikołaj
- NIK – Nowosądecka Infrastruktura Komunalna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲik, AS: ńik

Wiktionary

# nika

powstanie ludowe w Konstantynopolu w 532 roku, krwawo stłumione przez Belizariusza (wodza bizantyjskiego) - zginęło ponad 30 tysięcy osób

SJP.pl

Nika – imię żeńskie o dyskusyjnym pochodzeniu. Może pochodzić od greckiego słowa nike oznaczającego zwycięstwo lub być zdrobnieniem od takich imion jak: Monika, Dominika, Berenika czy Weronika. ewentualnie od imion Nikola, Nikoleta, Nikolina, Nikodema itd.

Wikipedia

# nikab

część hidżabu, zasłona na twarz noszona przez muzułmanki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

Wiktionary

Nikab (arab. نِقاب niqāb) – noszona przez muzułmanki jako część hidżabu zasłona na twarz. Istnieją dwie formy nikabu:

1. nikab połowiczny – chusta owijana dookoła głowy, pozostawiając odkryte czoło i oczy
2. nikab całkowity – zasłona całkowicie zakrywająca twarz z otworkami na oczy

Kobiety noszące nikab są określane arabskim wyrazem munaqqabah (l. mn. munaqqabāt).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hidżab, nikab i abaja to elementy garderoby noszone przez muzułmanki jedynie poza domem i w towarzystwie mężczyzn nie będących bliskimi krewnymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲikap, AS: ńikap

Wiktionary

# nikąd

zaimek przeczący

(1.1) przest. tylko w wyrażeniach przysłówkowych „do nikąd”, „z nikąd”, „od nikąd”

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) myślałaś że dokądś idziesz / nie – już idziesz do nikąd / na drogowskazie nie ma oznaczenia / nikąd to nikąd / a potem / strefa milczenia sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nicość ż., nic n.

zaim. nic, nikt

przysł. nigdzie

Wiktionary

# nikaj

przysłówek miejsca

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nigdzie

(1.2) góry. nigdzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Hej! Muzyka, muzyka! / Góralsko muzyka! / Całych świat obesedł, ni ma taki nikaj! sic.

Wiktionary

# nikandra

roślina z rodziny psiankowatych, hodowana w Europie jako roślina ozdobna; wzdętka

SJP.pl

Słowo Nikandra może dotyczyć:

- Nikandra – rodzaj roślin należący do rodziny psiankowatych (Solanaceae)
- Nikandra – imię żeńskie pochodzenia greckiego

Wikipedia

# nikanor

imię męskie

SJP.pl

Nikanor – imię męskie pochodzenia greckiego, zaczerpnięte z Biblii, z Księgi Machabejskiej. Nikanor był również jednym z pierwszych siedmiu diakonów. Imię jest formą oboczną imienia Nikander, pochodzi od greckiego słowa nikao = „zwyciężam”, czyli oznacza zwycięzca

Nikanor imieniny obchodzi 10 stycznia i 5 czerwca.

Wikipedia

# nikaragua

1. państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Managui; Republika Nikaragui;
2. jezioro w Nikaragui (państwie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej;

(1.2) geogr. jezioro w południowej Nikaragui (1.1), największe jezioro w Ameryce Środkowej;

Wiktionary

Nikaragua, Republika Nikaragui (hiszp. Nicaragua, República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ojciec pewnej mojej znajomej był w Nikaragui i przywiózł stamtąd dwie ładne papugi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikaraˈɡuwa, AS: ńikaraguu̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikaraguańczyk mos., Nikaraguanka ż.

przym. nikaraguański

Wiktionary

# nikaraguańczyk

obywatel Nikaragui

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Nikaragui

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikaraɡuˈwãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: ńikaraguu̯ãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikaragua ż.

:: fż. Nikaraguanka ż.

przym. nikaraguański

Wiktionary

# nikaraguanka

obywatelka Nikaragui

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Nikaragui

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikaraɡuˈwãŋka, AS: ńikaraguu̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikaragua ż.

:: fm. Nikaraguańczyk m.

przym. nikaraguański

Wiktionary

# nikaraguański

związany z Nikaraguą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Nikaragua

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikaraɡuˈwãj̃sʲci, AS: ńikaraguu̯ãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikaragua ż., Nikaraguańczyk m., Nikaraguanka ż.

Wiktionary

# nikator

rodzaj małych ptaków śpiewających

SJP.pl

# nikczemnica

→ nikczemnik; bezecnica, łotrzyca, łajdaczka

SJP.pl

# nikczemnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób nikczemny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byłam świadkiem, jak nikczemnie wyrwał dziewczynce smartfona.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikczemnienie n., nikczemnik mos., nikczemność ż.

czas. nikczemnieć ndk., znikczemnieć dk.

przym. nikczemny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) haniebnie, niecnie, niegodziwie, podle

Wiktionary

# nikczemnieć

stawać się nikczemnym, łajdakiem; łajdaczeć

SJP.pl

# nikczemniej

stopień wyższy od przysłówka: nikczemnie

SJP.pl

# nikczemniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nikczemny

SJP.pl

# nikczemnik

osoba postępująca w sposób naganny, godny potępienia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś postępujący niegodziwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obyśmy nie musieli już zadawać się z tym nikczemnikiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikczemność ż., nikczemnostka ż., nikczemnienie n.

:: fż. nikczemnica ż.

czas. nikczemnić

przym. nikczemny

przysł. nikczemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) łotr, łajdak, niegodziwiec, nędznik, szubrawiec

Wiktionary

# nikczemność

podły, niecny czyn lub postępowanie; podłość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni

(1.2) nikczemny postępek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikczemnik m., nikczemniczka ż.

przym. nikczemny

przysł. nikczemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) łajdactwo, łotrostwo, niegodziwość, podłość, podstępność

Wiktionary

# nikczemny

zasługujący na naganę, potępienie; niecny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

(1.2) stpol. taki, który nie nadaje się do niczego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲikˈt͡ʃɛ̃mnɨ, AS: ńikčẽmny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikczemność ż., nikczemnostka ż., nikczemnik mos., nikczemnica ż.

przysł. nikczemnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podły, haniebny

Wiktionary

# nike

1. skrzydlata bogini zwycięstwa w mitologii greckiej;
2. amerykańska firma założona w 1964 roku, jeden z największych na świecie producentów akcesoriów sportowych;
3. typ pocisku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini zwycięstwa;

(1.2) liter. polska nagroda literacka za książkę roku;

Wiktionary

- Nike – bogini zwycięstwa w mitologii greckiej
  - Nike bezskrzydła
  - Nike z Delos
  - Nike z Olimpii
  - Nike z Samotraki
  - warszawska Nike
  - opolska Nike
  - cieszyńska Nike

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rzymską odpowiedniczką Nike była Wiktoria.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikifor mrz., Nikifor mos.

Wiktionary

# nikędy

dawniej:
1. nigdzie, w żadnym miejscu;
2. nigdy

SJP.pl

# nikeista

laureat lub finalista nagrody Nike

SJP.pl

# niketamid

lek pobudzający ośrodkowy układ nerwowy, stosowany m.in. w zapaści, w zatruciach czadem, barbituranami, alkoholem i narkotykami; koramina, kardiamid

SJP.pl

Niketamid – organiczny związek chemiczny, substancja psychoaktywna o działaniu stymulującym, stosowana jako lek analeptyczny.

.

Wikipedia

# nikiasz

wódz i polityk ateński w okresie wojny peloponeskiej

SJP.pl

- Nikiasz (gr. Νικίας, trl. Nikias) – imię greckie
- Nikiasz – wódz i polityk ateński (około 470-413 p.n.e.),
- Nikiasz – malarz, przedstawiciel szkoły attyckiej (druga połowa IV wieku p.n.e.),
- Nikiasz – garncarz, wsławiony pracami swojego malarza zwanego Malarzem Nikiasza (koniec V wieku p.n.e.),
- Nikiasz – lekarz króla Pyrrusa (III wiek p.n.e.),
- Nikiasz z Nicei – biograf (II wiek p.n.e.),
- Kurcjusz Nikiasz – gramatyk z Kos (I wiek p.n.e.),
- Nikiasz Soter – król indo-grecki, panujący ok. 90 – ok. 85 p.n.e.

Wikipedia

# nikiel

1. pierwiastek chemiczny o symbolu Ni, srebrzystobiały metal, dość twardy, kowalny, trudno topliwy;
2. potocznie: przedmiot niklowany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

Wiktionary

Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 28. Jest biało-srebrzystym metalem o lekkim złotym zabarwieniu. Nikiel należy do grupy metali przejściowych, charakteryzuje się typową dla tej grupy metali twardością i ciągliwością. Czysty nikiel wykazuje stosunkowo dużą aktywność chemiczną, która jest szczególnie widoczna kiedy metal jest w postaci proszku, co zwiększa powierzchnię, na której zachodzi reakcja. W większych bryłach metalu, w temperaturze pokojowej jest mało aktywny chemicznie, reaguje on powoli z powietrzem ze względu na tworzenie się ochronnej warstwy tlenkowej na powierzchni. Jest jednak na tyle podatny na utlenianie, że w skorupie ziemskiej nie występuje on w postaci rodzimej, wyjątkiem są meteoryty żelazowo-niklowe, w których występuje w postaci stopu z żelazem. Uważa się, że stop żelazowo-niklowy znajduje się w jądrze Ziemi. Ze względu na powolne tempo utleniania w temperaturze pokojowej uznaje się go za metal odporny na korozję. Dawniej stosowany był do platerowania żelaza i mosiądzu stosowanego w aparaturze chemicznej, a także w pewnych stopach utrzymujących połysk, jak nowe srebro.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma nikiel?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲicɛl, AS: ńiḱel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niklowanie n., nikielin m., nikielina ż., niklocen m., niklowiec m.

czas. niklować ndk.

przym. niklowy

przysł. niklowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Ni

Wiktionary

# nikielin

arsenek niklu, miedzianoczerwony minerał o metalicznym połysku; kupfernikiel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

Wiktionary

Nikielin (kupfernickel) – minerał, z gromady arsenków. Należy do minerałów bardzo rzadkich. Współwystępuje z annabergitem i arsenopirytem.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nikielinowy

rzecz. nikiel mrz., niklowanie n.

Wiktionary

# nikielina

stop miedzi i niklu, z domieszką cynku lub manganu, stosowany do wyrobu oporników regulacyjnych oraz do bicia monet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hutn. stop miedzi i niklu

Wiktionary

Nikielina – stop miedzi (około 54%), z niklem (około 26%) i dodatkiem cynku lub magnezu. Zastosowania:

- produkcja termopar
- oporniki regulacyjne (dopuszczalna temperatura pracy do 300 °C)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nikiel mrz., niklowanie n.

czas. niklować ndk.

przym. nikielinowy, niklowany, niklowy

Wiktionary

# nikielinowy

przymiotnik

(1.1) hutn. związany z nikieliną

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niklowanie n., nikielin mrz., nikielina

Wiktionary

# nikielkowo

Nikielkowo (dawniej niem. Nickelsdorf) – wieś w Polsce na Warmii położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo.

Podolsztyńska wieś sołecka, położona między Olsztynem, Wójtowem i Łęgajnami, z kościołem (kościół filialny), boiskiem sportowym oraz dwoma placami zabaw. Zachował się park dworski (odrestaurowany). Powierzchnia sołectwa: 582 ha. Od 2010 r. działa „Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi Nikilekowo” i Koło Gospodyń Wiejskich

Wikipedia

# nikifor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Nikifor – imię męskie pochodzenia greckiego
- Nikifor Krynicki – polski malarz-prymitywista

Duchowni

- Nikifor (Psichludis) – duchowny prawosławny w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopola
- Nikifor (prawosławny patriarcha Antiochii) – prawosławny Patriarcha Antiochii
- Nikifor (arcybiskup Cypru) – zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego
- Nikifor (Kykkotis) – cypryjski biskup prawosławny
- Nikifor (Baltadgis) – grecki biskup prawosławny służący w jurysdykcji prawosławnego Patriarchatu Jerozolimy
- Nikifor (Konstandinu) – grecki biskup prawosławny

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈcifɔr, AS: ńiḱifor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nicefor m., Nicefora ż., nikifor m., Nike ż.

:: zdrobn. Nikiforek m.

przym. Nikiforowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Nicefor

Wiktionary

# nikiforyzm

zajmowanie się czymś bez przygotowania zawodowego; samouctwo, amatorstwo, dyletanctwo

SJP.pl

# nikisz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Nikiszowiec

Wiktionary

# nikiszowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. dzielnica Katowic;

Wiktionary

Nikiszowiec (niem. Nickischschacht) – część Katowic, położona w rejonie ulicy Szopienickiej, w dzielnicy Janów-Nikiszowiec, na terenach historycznej gminy Janów, a także zabytkowe osiedle patronackie wybudowane w latach 1908–1919 z inicjatywy koncernu górniczo-hutniczego Georg von Giesches Erben jako osiedle robotnicze dla górników kopalni „Giesche” (od 1946 roku „Wieczorek”).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Którym autobusem dojadę do Nikiszowca?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Nikisz.

Wiktionary

# nikita

obce imię męskie

SJP.pl

- Imię męskie spotykane u Słowian wschodnich, którego polskim odpowiednikiem jest Nicetas
- Nikita – film w reżyserii Luca Bessona
- Nikita (La Femme Nikita) – serial telewizyjny produkcji kanadyjskiej
- Nikita – amerykański serial telewizyjny z 2010 roku
- Nikita (piosenka) – utwór Eltona Johna
- Nikita – osiedle typu miejskiego na Ukrainie
- NikitA – ukraiński zespół muzyczny
- Nikita – jeden z pseudonimów artystycznych Pati Yang

Wikipedia

# nikitorowicz

nazwisko

SJP.pl

# nikkei

japoński indeks giełdowy

SJP.pl

- Nihon Keizai Shimbun – japońska gazeta poświęcona tematyce ekonomicznej, finansowej, biznesowej.
  - Nikkei 225 – indeks giełdowy wyliczany przez Nihon Keizai Shimbun

Wikipedia

# nikki

japoński gatunek literacki

SJP.pl

Nikki – miasto w Beninie, w departamencie Borgou. Położone jest około 380 km na północny zachód od stolicy kraju, Porto-Novo. W spisie ludności z 11 maja 2013 roku liczyło 66 109 mieszkańców.

Wikipedia

# nikko

Nikkō (jap. 日光市 Nikkō-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Tochigi, na wyspie Honsiu (Honshū). Ma powierzchnię 1 449,83 km². W 2020 r. mieszkało w nim 77 651 osób, w 32 196 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 90 064 osoby, w 33 875 gospodarstwach domowych).

Wikipedia

# nikla

nikla indyjska - roślina uprawna z rodziny bobowatych

SJP.pl

# niklas

nazwisko

SJP.pl

Niklas – kolonia w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Stare Miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Wikipedia

# niklej

stopień wyższy od przysłówków: nikło, nikle

SJP.pl

# niklejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nikły

SJP.pl

# niklewicz

nazwisko

SJP.pl

# niklonośny

obfitujący w nikiel; dostarczający niklu

SJP.pl

# niklować

pokrywać warstwą niklu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. pokrywać powierzchnię przedmiotów metalowych warstwą niklu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikiel mrz., niklowanie n., nikielina ż.

przym. niklowy

Wiktionary

# niklowanie

pokrywać warstwą niklu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. pokrywanie czegoś warstwą niklu

Wiktionary

Niklowanie – pokrywanie wyrobów metalowych warstwą niklu. Niklowanie wykonuje się w celach antykorozyjnych, dekoracyjnych, a także technologicznych jako podłoże dla innych powłok galwanicznych.

Niklowanie wykonuje się najczęściej na przedmiotach stalowych, a najtrwalsze powłoki osiąga się pokrywając stal najpierw grubszą warstwą miedzi – jako warstwą pośrednią o lepszej przyczepności zarówno do stali, jak i niklu – a następnie cieńszą warstwą niklu. Z kolei w powłokach najwyższej jakości taki układ warstw służy jako podłoże dla warstwy chromu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nikiel m., niklowiec m., niklownia ż., nikielin m., nikielina ż.

czas. niklować ndk.

przym. niklowy, niklawy, nikielinowy

Wiktionary

# niklowce

każdy pierwiastek z dziesiątej grupy układu okresowego Mendelejewa

SJP.pl

Niklowce – pierwiastki chemiczne znajdujące się w 10 grupie układu okresowego (dawniej zaliczane do VIII grupy pobocznej). Należą one do grupy metali przejściowych. Są nimi: nikiel (Ni), pallad (Pd), platyna (Pt) i darmsztadt (Ds).

Wikipedia

# niklowiec

każdy pierwiastek z dziesiątej grupy układu okresowego Mendelejewa

SJP.pl

# niklownia

zakład, w którym nikluje się metale

SJP.pl

# niklowo-magnezowy

niklowy i magnezowy

SJP.pl

# niklowy

przymiotnik od: nikiel; kwiat niklowy - annabergit (minerał)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zawierający nikiel, zrobiony z niklu, dotyczący niklu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikiel m., niklowanie n., nikielina ż.

czas. niklować ndk.

Wiktionary

# niknąć

1. stawać się trudnym do zobaczenia lub odnalezienia; znikać;
2. przestawać istnieć lub występować; zanikać;
3. tracić siły i wagę w czasie choroby; mizernieć

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zniknąć)

(1.1) książk. stawać się niewidocznym; stopniowo przestawać istnieć (w polu widzenia)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jego uśmiech niknął, gdy usłyszał złą wiadomość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikłość ż., niknięcie n.

czas. zniknąć dk.

przym. nikły

przysł. nikle, nikło

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ginąć, marnieć, rozpraszać się, słabnąć, zanikać, war. znikać

Wiktionary

# nikobar

1. Wielki Nikobar - największa wyspa archipelagu Nikobary;
2. Mały Nikobar - jedna z wysp archipelagu Nikobary

SJP.pl

# nikobarczyk

gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych; gołąb nikobarski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nikobarów

Wiktionary

Nikobarczyk (zwyczajny), gołąb nikobarski (Caloenas nicobarica) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Caloenas. Występuje w południowo-wschodniej Azji od Andamanów i Nikobarów poprzez wybrzeża Mjanmy, Malezji po Nową Gwineę i dalej aż do Wysp Salomona. Unika miejsc zasiedlonych przez człowieka i najczęściej spotykany jest na małych wyspach i w strefie przybrzeżnej większych lądów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Nikobary nmos.

:: fż. Nikobarka ż.

przym. nikobarski

Wiktionary

# nikobarka

mieszkanka Nikobarów (wysp)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nikobarów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikobary nmos.

:: fm. Nikobarczyk mos.

przym. nikobarski

Wiktionary

# nikobarski

przymiotnik od: Nikobary

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nikobarami, dotyczący Nikobarów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikobary nmos., Nikobarczyk mos., Nikobarka ż.

Wiktionary

# nikobary

1. archipelag w Zatoce Bengalskiej;
2. Andamany i Nikobary - terytorium związkowe Indii na Oceanie Indyjskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wydłużony południkowo archipelag należący do Indii, położony na Oceanie Indyjskim;

Wiktionary

Nikobary – złożony z 22 wysp, wydłużony południkowo archipelag, należący do Indii. Znajduje się on na Oceanie Indyjskim, między Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Od Andamanów oddziela je Kanał Dziesiątego Stopnia. Razem z nimi tworzy terytorium związkowe Andamany i Nikobary.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Nikobarczyk mos., Nikobarka ż.

przym. nikobarski

Wiktionary

# nikocjana

Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Obejmuje ok. 70–75 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Szereg gatunków uprawianych jest też w wielu innych rejonach świata. Rośliny te, a zwłaszcza tytoń szlachetny N. tabacum i tytoń bakun N. rustica są stosowane na całym świecie do wyrobu produktów tytoniowych. Szereg gatunków uprawia się jako rośliny ozdobne, najczęściej jednoroczne: tytoń oskrzydlony N. alata i tytoń Sandera N. × sanderae.

Wikipedia

# nikodem

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Nikodema

Wiktionary

Nikodem – imię męskie pochodzenia greckiego, także rzadkie nazwisko. Wywodzi się od słowa oznaczającego „ten, który zwycięża dla ludu” (gr. Νικόδημος: νίκη „zwycięstwo” + δημος „lud”). To samo znaczenie ma imię Mikołaj. Żeński odpowiednik to Nikodema.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy dzień miał się ku zachodowi, Józef z Arymatei przy pomocy Nikodema zdjął ciało z krzyża i pochował w grobie, wykutym w skale.

(1.1) — Moje panie w tej chwili zejdą, właśnie kończą ubieranie się, może tymczasem zechce pan, drogi panie Nikodemie, obejrzeć inne pokoje na parterze, bo piętro, che, che, jest jeszcze niewidzialne, pojmuje pan, damy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈkɔdɛ̃m, AS: ńikodẽm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Nikodemek mos., Nikoś mos., Nikuś mos.

:: fż. Nikodema ż.

przym. Nikodemowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Nikodemek, Nikoś, Nikuś

Wiktionary

# nikodema

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Nikodem

Wiktionary

Nikodema – imię żeńskie pochodzenia greckiego, żeński odpowiednik imienia Nikodem, które jest złożone z wyrazów níkē (gr. „zwycięstwo”) i dēmos (gr. „lud”). Imię Nikodema nadawane jest w Polsce co najmniej od 1846 roku, zaś w rodzinach polskich poza ziemiami rdzennie polskimi co najmniej od 1793 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Nikodema i jestem strażniczką miejską w Bełchatowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikodemek mos., Nikoś mos., Nikuś mos.

:: fm. Nikodem mos.

przym. Nikodemowy

Wiktionary

# nikodemek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Nikodem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W tej żółtej czapeczce Nikodemkowi jest nie do twarzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikodem mos., Nikodema ż., Nikoś mos., Nikuś mos.

przym. Nikodemowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Nikoś, Nikuś

Wiktionary

# nikodeminy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Nikodemy lub z nią związany

SJP.pl

# nikodemostwo

Nikodem z małżonką; Nikodemowie

SJP.pl

# nikodemowie

Nikodem z małżonką; Nikodemostwo

SJP.pl

# nikodemowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Nikodema lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Nikodema

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Halina zasnęła w Nikodemowym sadzie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikuś mos., Nikoś mos., Nikodem mos., Nikodema ż., Nikodemek mos.

Wiktionary

# nikogusieńko

zdrobnienie od: nikogo; nikogusio, nikoguśko, nikogutko, nikoguteńko

SJP.pl

# nikogusio

zdrobnienie od: nikogo; nikogutko, nikoguśko, nikogusieńko, nikoguteńko

SJP.pl

# nikoguśko

zdrobnienie od: nikogo; nikogusio, nikogutko, nikogusieńko, nikoguteńko

SJP.pl

# nikoguteńko

zdrobnienie od: nikogo; nikogusio, nikoguśko, nikogusieńko, nikogutko

SJP.pl

# nikogutko

zdrobnienie od: nikogo; nikogusio, nikoguśko, nikogusieńko, nikoguteńko

SJP.pl

# nikol

przyrząd optyczny stosowany jako analizator i polaryzator światła, rodzaj pryzmatu; nikoletia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. rodzaj pryzmatycznego polaryzatora;

Wiktionary

Pryzmat Nicola (także nikol) – rodzaj polaryzatora. Polaryzacja światła zachodzi wskutek dwójłomności oraz całkowitego wewnętrznego odbicia jednej ze składowych polaryzacyjnych światła. Nazwa pochodzi od wynalazcy, szkockiego fizyka i geologa Williama Nicola żyjącego w na przełomie XVIII i XIX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tym eksperymencie posłużymy się nikolem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲikɔl, AS: ńikol

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nikoletia, pryzmat Nicola

Wiktionary

# nikola

przyrząd optyczny stosowany jako analizator i polaryzator światła, rodzaj pryzmatu; nikoletia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Nikola – imię żeńskie, współcześnie sprowadzony do języka polskiego żeński odpowiednik imienia Mikołaj. Pochodzi od greckich słów Nikos – zwycięstwo i laos oznaczającego ludzie. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Nikola w 2017 r. zajmowała 26. miejsce w grupie imion żeńskich, co oznacza spadek o 16 miejsc od 2009 r., kiedy to zajmowała 10. miejsce w analogicznej grupie. W całej populacji Polek Nikola zajmowała w 2017 r. 73. miejsce (66 007 nadań). Imię zyskało jeszcze na popularności. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 78429 kobiet o imieniu Nikola nadanym jako imię pierwsze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazywała się Nikola i przyjechała na bordowym motorze.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|Nicole.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Nikola ż.

* rosyjski: (1.1) Николая ż.

* słowacki: (1.1) Nikola ż.

źródła.

== Nikola (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|chorwacki|m. Mikołaj

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nikolaizm

łamanie zasad celibatu

SJP.pl

Wikipedia

# nikolas

imię męskie

SJP.pl

# nikoleta

imię żeńskie

SJP.pl

Nikoleta, Nikoletta – imię żeńskie pochodzenia włoskiego. Powstało od imienia Nikola, gdyż we Włoszech i Francji Nicola, Nicolai jest imieniem męskim, a jako żeński odpowiednik powstała Nicolette, Nicoletta ze względu na popularne we Włoszech końcówki imion -etta. Od Nikolety powstało imię Koleta, które jednak posiada w Polsce o wiele dłuższą tradycję niż Nikoleta.

Wikipedia

# nikoletia

1. dziko rosnąca roślina kalifornijskich obszarów pustynnych
2. przyrząd optyczny stosowany jako analizator i polaryzator światła, rodzaj pryzmatu; nikol

SJP.pl

# nikoletta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnikoˈlɛta

Wiktionary

# nikolski

nazwisko

SJP.pl

Nikolski – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Alaska, w okręgu Aleutians West.

Wikipedia

# nikomedia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. staroż. miasto hellenistyczne w Azji Mniejszej, w Bitynii;

Wiktionary

Nikomedia (stgr. Νικομήδεια) – starożytne miasto hellenistyczne w Azji Mniejszej, położone nad Zatoką Ascytyjską będącą częścią Propontydy; założone przez Nikomedesa I w 264 p.n.e. jako stolica Bitynii. Współczesny İzmit.

W czasach rzymskich była to stolica prowincji Bitynia, przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy. W okresie Cesarstwa Bizantyńskiego miasto zostało stolicą temu Optimaton.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dioklecjan i Konstantyn I Wielki rezydowali w Nikomedii w Bitynii.

Wiktionary

# nikon

sprzęt fotograficzny i optyczny marki Nikon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) fot. pot. sprzęt marki Nikon

Wiktionary

- Nikon – japoński producent sprzętu fotograficznego i optycznego
- Nikon – imię męskie

Osoby

- Nikon (Potapczuk) – polski biskup prawosławny

- Nikon – patriarcha Moskwy
- Nikon (Bogojawleński) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Fomiczow) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Fomin) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Łysenko) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Mironow) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Pietin) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Purlewski) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Rożdiestwienski) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Sofijski) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Wasin) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikon (Wasiukow) – rosyjski biskup prawosławny

Wikipedia

# nikoniuk

nazwisko

SJP.pl

# nikopolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nikopolem, dotyczący Nikopola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikopol mrz.

Wiktionary

# nikornik

rodzaj ptaków z rodziny chwastówkowatych

SJP.pl

# nikoś

zdrobnienie od: Nikodem (imię męskie); Nikuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Nikodem

Wiktionary

Nikodem Skotarczak, ps. „Nikoś” (ur. 29 czerwca 1954 w Gdańsku, zm. 24 kwietnia 1998 w Gdyni) – polski gangster, przedsiębiorca i działacz sportowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zróbmy Nikosiowi zdjęcie z misiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikodem mos., Nikodema ż., Nikodemek mos., Nikuś mos.

przym. Nikodemowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Nikodemek, Nikuś

Wiktionary

# nikotyna

alkaloid zawarty w liściach tytoniu, pobudzający w małych dawkach czynność układu nerwowego, podnoszący ciśnienie krwi i przyspieszający czynność serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

Wiktionary

Nikotyna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów pirydynowych. Naturalnie występuje w liściach i korzeniach tytoniu szlachetnego (Nicotiana tabacum).

Zbudowana jest z dwóch pierścieni heterocyklicznych, pirydyny i pirolidyny, której atom węgla w pozycji 2 stanowi centrum chiralne (naturalnie występująca nikotyna jest enancjomerem o konfiguracji S).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po zgaszeniu papierosa poziom nikotyny we krwi szybko spada.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikɔˈtɨ̃na, AS: ńikotỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikotynizm m., nikotynista m.

przym. nikotynowy

Wiktionary

# nikotynamid

amid kwasu nikotynowego, związek występujący w wielu naturalnych produktach żywnościowych; witamina B3

SJP.pl

Witamina B3 (witamina PP) – wspólna nazwa na określenie dwóch związków: kwasu nikotynowego (niacyny, czyli kwasu 3-pirydynokarboksylowego, pochodnej pirydyny) i jego amidu (nikotynamidu), które dla człowieka są witaminą.

- Witamina B3

Wikipedia

# nikotynamidoadeninowy

koenzym uczestniczący w procesie oddychania komórkowego, niezbędny czynnik przemiany glukozy w organizmie; NAD

SJP.pl

# nikotynia

dawniej: substancja kamforowa dająca przyjemny zapach dymowi tytoniowemu

SJP.pl

# nikotynista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. uzależniony od nikotyny, palacz papierosów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszelki umysłowy wysiłek i skupienie staje się prawdziwą torturą i gnuśny, gnijący w śmierdzącym własnym sosie nikotynista śmieje się cynicznie z własnego upadku i myśli sobie: „E, jakoś to będzie. Żyjemy tylko raz. Po co sobie czegoś odmawiać? I tak jest mało przyjemności”.

(1.1) Nikotynista kupuje tę chwilę za wysoką cenę wszystkich przyszłych nowotworów i udarów, wszystkich duszności, dychawic i płucnych rozedm, kaszlu i żółtawej skóry.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikotyna ż., nikotynizm mrz.

przym. nikotynowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) palacz, palący, fajczarz; reg. śl. kurzok.

Wiktionary

# nikotynizm

nałóg palenia, żucia tytoniu lub zażywania tabaki; nikotynomania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu

Wiktionary

Nikotynizm – uzależnienie od nikotyny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dodatkowo styl życia znacznej grupy badanych (nikotynizm, niski poziom aktywności fizycznej, spożywanie alkoholu) znacząco odbiegał od zaleceń profilaktyki zdrowotnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikotynista m., nikotyna ż.

przym. nikotynowy

Wiktionary

# nikotynomania

nałóg palenia, żucia tytoniu lub zażywania tabaki; nikotynizm

SJP.pl

# nikotynowiec

gatunek rośliny z rodziny bignoniowatych; Radermachera sinica

SJP.pl

# nikotynowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący nikotyny, związany z nikotyną

(1.2) spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta ustawa, podobnie jak tzw. ustawa nikotynowa, jest ustawą bardzo dobrą, i to podkreślają eksperci na całym świecie.

(1.2) Dieta nikotynowa – głosi ona, że papierosy mają właściwości dietetyczne i sprzyjają zrzucaniu zbędnych kilogramów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: ńikotỹnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikotyna ż., nikotynista m., nikotynistka ż., nikotynizm mrz.

Wiktionary

# nikozja

stolica Cypru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Cypru;

Wiktionary

Nikozja (gr. Λευκωσία, Lefkosía, tur. Lefkoşa) – stolica Cypru oraz jeden z dwóch głównych ośrodków miejskich Cypru (wraz z Limassolem).

Położone jest w środkowej części wyspy na równinie Mesaria, nad rzeką Pedias (Kalindere). Stanowi siedzibę rządu oraz główne centrum biznesowe. Nikozja jest stolicą jednostki administracyjnej Dystryktu Nikozja. Pomimo ostatnich symbolicznych gestów likwidacji małych fragmentów muru dzielącego miasto czynionych przez przedstawicieli obydwu społeczności zamieszkujących Nikozję, stolica Cypru nadal pozostaje jedyną na świecie podzieloną stolicą, z częścią północną (turecką) i częścią południową (grecką), oddzielonymi od siebie zieloną linią, strefą zdemilitaryzowaną utrzymywaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Niewielu jednakże używa terminów „Nikozja Północna” i „Nikozja Południowa”. Już po pewnym podziale stolicy w 1964 roku, turecka inwazja ostatecznie podzieliła miasto na pół w 1974 roku. Turcy cypryjscy uważają północną część Nikozji za stolicę nieuznawanego na arenie międzynarodowej (a jedynie przez Turcję) państwa znanego jako Cypr Północny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈkɔzʲja, AS: ńikozʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nikozyjczyk mos., nikozyjka ż.

przym. nikozyjski

Wiktionary

# nikozyjczyk

mieszkaniec Nikozji (miasta na Cyprze)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nikozji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikɔˈzɨjt͡ʃɨk, AS: ńikozyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikozja ż.

:: fż. nikozyjka ż.

przym. nikozyjski

Wiktionary

# nikozyjka

mieszkanka Nikozji (miasta na Cyprze)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nikozji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikɔˈzɨjka, AS: ńikozyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikozja ż.

:: fm. nikozyjczyk mos.

przym. nikozyjski

Wiktionary

# nikozyjski

przymiotnik od: Nikozja (stolica Cypru)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Nikozja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲikɔˈzɨjsʲci, AS: ńikozyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikozja ż., nikozyjczyk mos., nikozyjka ż.

Wiktionary

# nikołaj

rosyjskie imię męskie

SJP.pl

# nikołajew

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksandr Nikołajew (ujednoznacznienie)
- Aleksiej Nikołajew (ujednoznacznienie)
- Andrijan Nikołajew (1929-2004) – radziecki pilot wojskowy i kosmonauta
- Boris Nikołajew (1907-1973) – radziecki polityk
- Erdne Nikołajew (1898-1966) – kałmucki działacz emigracyjny
- Igor Nikołajew (ur. 1960) – rosyjski kompozytor
- Jan Nikołajew (1930–2004) – polski polityk
- Leonid Nikołajew (ujednoznacznienie)
- Konstantin Nikołajew (ujednoznacznienie)
- Michaił Nikołajew (1878-1956) – rosyjski rewolucjonista
- Nikołaj Nikołajew (1911-1945) – radziecki wojskowy
- Walentin Nikołajew (1921-2009) – rosyjski piłkarz
- Wasilij Nikołajew (1910-1969) – radziecki polityk i dyplomata
- Władimir Nikołajew (1847-1911) – ukraińsko-rosyjski architekt, działacz społeczny i pedagog
- Zosim Nikołajew (1905-1979) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa

Wikipedia

# nikołajewicz

nazwisko

SJP.pl

# nikołajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

(1.2) geogr. zob. Nikołajewsk nad Amurem.

Wiktionary

- Nikołajewsk – miasto w Rosji w obwodzie wołgogradzkim
- Nikołajewsk nad Amurem – miasto w Rosji w Kraju Chabarowskim
- Nikołajewsk – dawna nazwa miasta Bautino (Kazachstan)
- Nikołajewsk – dawna nazwa miasta Pugaczow w Rosji w obwodzie saratowskim

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nikołajewski

Wiktionary

# nikołajewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nikołajewskiem (w obwodzie wołgogradzkim) lub Nikołajewskiem nad Amurem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikołajewsk mrz.

Wiktionary

# nikołajuk

nazwisko

SJP.pl

# niksa

nazwisko

SJP.pl

# nikstamalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. proces obróbki ziaren kukurydzy polegający na gotowaniu jej w zasadowej zawiesinie wody wapiennej lub potażu wypłukanego z popiołu drzewnego;

Wiktionary

Nikstamalizacja (lub: nixtamalizacja) – proces kulinarny stosowany od stuleci na terenie Mezoameryki, polegający na specjalnym przygotowaniu masy kukurydzianej przez gotowanie ziaren kukurydzy w zasadowym roztworze (wodzie wapiennej lub potażu). Nazwa pochodzi z języka nahuatl: nextli (popiół) i tamalli (surowa masa z ugotowanych ziaren kukurydzy).

Wikipedia

# nikt

zaimek nieokreślony: żaden człowiek

SJP.pl

zaimek przeczący

(1.1) żadna osoba

Wiktionary

- Nikt (powieść)
- Nikt (zespół muzyczny)
- Nikt (film 2021)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nikt mnie nie kocha, nikt mnie nie lubi…

(1.1) – Kto ma ochotę spróbować pierwszy? – Nikt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲikt, AS: ńikt

Wiktionary

#### Powiązane:

zaim. nikąd

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński|żodyn.

Wiktionary

# niktórędy

dawniej: żadną drogą

SJP.pl

# niktże

wzmocniony zaimek przeczący "nikt"

SJP.pl

# nikuś

zdrobnienie od: Nikodem (imię męskie); Nikoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Nikodem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Stanach Nikusiowi odbiło już totalnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nikodem mos., Nikodema ż., Nikodemek mos., Nikoś mos.

przym. Nikodemowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Nikodemek, Nikoś

Wiktionary

# nikłość

→ nikły

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nikłe

Wiktionary

#### Patrz:

nikły

#### Powiązane:

przym. nikły

przysł. nikle

czas. niknąć

Wiktionary

# nikły

1. słabo widoczny, słyszalny, odczuwalny; niewyraźny, niepokaźny, niewielki;
2. przestarzałe: szybko przemijający, znikający; nietrwały

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) słabo zauważalny; o niewielkim natężeniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ponikwa ż., ponikiew ż., nikłość ż.

przysł. nikle, nikło

czas. niknąć

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) minimalny, nieznaczny, wątły, znikomy

Wiktionary

# nil

krój pisma drukarskiego, odmiana pisma egipskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

(1.2) geogr. rzeka w Polsce, przepływająca przez miasto Kolbuszowa w województwie podkarpackim;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wsiedliśmy na parowiec płynący Nilem do Luksoru.

(2.1) Rodzice świętego Nila byli Grekami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲil, AS: ńil

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nilus m.

:: fż. Nila ż.

przym. nilowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) Nilus m.

Wiktionary

# nilfgaardczyk

w uniwersum Wiedźmina: mieszkaniec Cesarstwa Nilfgaardu

SJP.pl

# nilfgaardzki

w uniwersum Wiedźmina:
1. związany z Cesarstwem Nilfgaardu;
2. związany z Nilfgaardem (stolicą Cesarstwa Nilfgaardu);
3. dialekt nilfgaardzki - język pochodzący od starszej mowy, używany w Cesarstwie Nilfgaardu;
4. floren nilfgaardzki - waluta obowiązująca w Cesarstwie Nilfgaardu

SJP.pl

# nilgau

gatunek antylopy o niebieskoszarej sierści

SJP.pl

Nilgau (Boselpahus) – rodzaj ssaków kopytnych z podrodziny bawołów (Bovinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Wikipedia

# nilgiryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z górami Nilgiri

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nilgiri n.

Wiktionary

# niloci

grupa ludów afrykańskich

SJP.pl

Niloci – grupa ludów afrykańskich, posługujących się językami nilotyckimi (nilockimi). Zamieszkują tereny Sudanu Południowego, południowej i wschodniej Etiopii, Ugandy, Kenii, Tanzanii i wschodnich terenów Demokratycznej Republiki Konga.

Dzielą się na trzy główne grupy ludów:

- Niloci zachodni – m.in. Nuerowie, Dinkowie, Luo
- Niloci wschodni – m.in. Masajowie, Bari, Teso
- Niloci południowi – m.in. Suk, Nandi, Tatoga

Wikipedia

# nilometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. archit. specjalny szyb połączony z wodami gruntowymi, budowany w starożytnym Egipcie do pomiaru stanu Nilu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nil m.

przym. nilowy

Wiktionary

# nilotyczny

odnoszący się do Nilu, np. krajobraz nilotyczny - krajobraz przedstawiający rozlewiska Nilu, roślinność i ptactwo wodne

SJP.pl

# nilowy

→ Nil (rzeka)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Nilem, dotyczący Nilu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nil mos./mrz.

Wiktionary

# nilpotent

Element nilpotentny lub nilpotent pierścienia R – element x pierścienia R o tej własności, że dla pewnej liczby naturalnej n zachodzi:

  x^{n}=0.

Wikipedia

# nilpotentny

równy zeru, gdy podniesiony do pewnej potęgi

SJP.pl

# nils

obce imię męskie

SJP.pl

# nilsson

nazwisko

SJP.pl

## Aktorstwo

- Anna Q. Nilsson (1888-1974) – szwedzka aktorka
- Inger Nilsson (ur. 1959) – szwedzka aktorka

## Boks

- Gunnar Nilsson (1923-2005) – szwedzki bokser

## Kajakarstwo

- Henrik Nilsson (ur. 1976) – szwedzki kajakarz

Wikipedia

# nim

spójnik wyrażający relację czasową łączonych przez siebie zdań, oznaczający późniejsze trwanie zdarzeń opisanych w zdaniu rozpoczynanym przez ten spójnik w stosunku do drugiego zdania; zanim, wpierw niż, wprzód niż

SJP.pl

spójnik

(1.1) zob. zanim.

zaimek osobowy

(2.1) zob. on, ono.

rzeczownik

(3.1) chińska gra dla dwóch osób;

Wiktionary

Nim – stara chińska gra (nazywana tam Jianshizi, czyli 'gra w zabieranie kamieni') dla dwóch osób z użyciem 15 do 60 pionków.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|zanim.

(2.1) zobtłum|on|ono.

* angielski: (3.1) nim

źródła.

== nim (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|nɪm.

audioAU|En-au-nim.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) nim (gra)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲĩm, AS: ńĩm

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|zanim.

(2.1) zobtłum|on|ono.

* angielski: (3.1) nim

źródła.

== nim (język angielski.) ==

wymowa.

IPA|nɪm.

audioAU|En-au-nim.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) nim (gra)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nimb

1. świetlisty otok wokół głów postaci boskich i świętych, mający zwykle kształt koła, trójkąta, krzyża, czworoboku lub promieni; gloria, aureola;
2. powszechne uznanie czyichś zasług, uroku, sławy, np. nimb męczeństwa; cześć, szacunek, poważanie

SJP.pl

Nimb (łac. nimbus, chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło. Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.

Wikipedia

# nimbocumulus

[czytaj: nimbokumulus] rzadko: chmura kłębiasta burzowa; cumulonimbus

SJP.pl

# nimbostratus

chmura warstwowa deszczowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. kompleks chmur warstwowych o dużej grubości i wodności, powodujący opady deszczu lub śniegu o charakterze ciągłym;

Wiktionary

Nimbostratus (Ns – chmura warstwowa deszczowa) – chmura w postaci ciemnoszarej jednolitej warstwy, zazwyczaj całkowicie zasłaniającej niebo. Złożona jest z kropel wody oraz kryształków lodu. Jej występowaniu towarzyszą ciągłe opady deszczu lub śniegu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez ten nimbostratus padało aż do rana.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chmura warstwowa deszczowa, Ns

Wiktionary

# nimbus

chmura deszczowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) meteorol. chmura deszczowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbliżające się nimbusy zwiastowały deszcz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲĩmbus, AS: ńĩmbus

Wiktionary

# nimby

"nim" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

SJP.pl

NIMBY (akronim ang. Not In My Back Yard, „nie na moim podwórku”, w Polsce znane też jako „nie w moim ogródku”) – pejoratywne określenie postawy i aktywizmu osób, które wyrażają swój sprzeciw wobec pewnych inwestycji w swoim najbliższym sąsiedztwie, choć nie zaprzeczają, że są one potrzebne w ogóle. Są więc za ich powstaniem, ale w zupełnie innym miejscu, z dala od ich domostw. Ponieważ mieszkańcy innych okolic również mogą zajmować takie stanowisko, w rezultacie dane projekty mogą nie zostać zrealizowane nigdzie.

Wikipedia

# nimes

miasto we Francji

SJP.pl

Nîmes (wymowa, oksyt. Nimes, łac. Colonia Augusta Nemausus) – miasto w południowej Francji, w regionie Oksytania, stolica departamentu Gard. Miasto w granicach administracyjnych gminy liczy 148 104 mieszkańców, natomiast zespół miejski liczy 184 347 osób. Leży 50 km na północny wschód od Montpellier, z którym jest połączony koleją dużych prędkości TGV oraz autostradą A9.

Wikipedia

# nimfa

1. w mitologii greckiej: boginka mająca postać młodej, pięknej dziewczyny;
2. ostatnie stadium larwalne niektórych owadów i pajęczaków; przynęta wędkarska imitująca takiego owada;
3. ptak z rodziny kakadu o szarym upierzeniu;
4. dawniej: kobieta lekkich obyczajów;
5. atrakcyjna, nierozgarnięta dziewczyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mit. w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody

(1.2) zool. ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów

(1.3) ornit. gatunek ptaka z rodziny kakadu

(1.4) ornit. ptak z gatunku nimf (1.3)

(1.5) przest. prostytutka

Wiktionary

- nimfa – w mitologii greckiej i rzymskiej każda z istot uosabiających siły żywotne przyrody
- Nimfa – imię żeńskie

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲĩw̃fa, AS: ńĩũ̯fa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nimfetka ż., nimfeum n.

przym. nimfowy

Wiktionary

# nimfajon

nimfeum;
1. w starożytnej Grecji i Rzymie: grota lub gaj z naturalnym źródłem, poświęcone nimfom;
2. w budownictwie starożytnego Rzymu: budowla studzienna przy źródle, zwykle fontanna lub zamknięcie wodociągu

SJP.pl

- nimfajon (nimfeum) – rodzaj starożytnej fontanny
- Nimfajon – nimfajon na terenie starożytnej Olimpii
- Nimfajon – starożytne miasto greckie na Krymie
- Nimfajon – starożytne miasto greckie w Azji Mniejszej.

Wikipedia

# nimfetka

młoda dziewczyna o zbyt wcześnie uaktywnionych zainteresowaniach seksualnych

SJP.pl

# nimfeum

nimfajon;
1. w starożytnej Grecji i Rzymie: grota lub gaj z naturalnym źródłem, poświęcone nimfom;
2. w budownictwie starożytnego Rzymu: budowla studzienna przy źródle, zwykle fontanna lub zamknięcie wodociągu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. w starożytnej Grecji gaj lub grota ze źródłem, gdzie czczono bóstwa wodne i nimfy

(1.2) archit. w starożytnym Rzymie konstrukcja będąca ozdobnym zamknięciem wodociągu

(1.3) archit. ogrod. budowla ogrodowa z elementami wodnymi nawiązująca do starożytnych nimfeów (1.1)

(1.4) archit. rel. wirydarz wodny

Wiktionary

Nimfeum (łac. nymphaeum od stgr. νυμφαῖον nymphaion) – miejsca mające w kulturze starożytnej kilka zróżnicowanych znaczeń.

W starożytnej Grecji określano tak początkowo groty albo gaje z naturalnymi źródłami poświęconymi nimfom i bóstwom wodnym. W późniejszych czasach nazwę tę odnoszono do specjalnych budowli studziennych (w postaci sztucznej groty, altany) bądź pawilonów zlokalizowanych przy źródłach, pełniących publiczne funkcje użytkowe (jak np. nimfeum Enneakrunos na ateńskiej agorze).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nimfa ż.

Wiktionary

# nimfofilia

Pedofilia (stgr. παῖς paîs, dop. παιδός paidós „dziecko”, φιλία philía „miłość”) – rodzaj parafilii: stan, w którym głównym lub wyłącznym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z dziećmi w okresie przedpokwitaniowym lub wczesnej fazie pokwitania.

Wikipedia

# nimfoman

potocznie: erotoman - mężczyzna ze wzmożonym popędem płciowym

SJP.pl

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

Wikipedia

# nimfomania

1. nadmierny, chorobliwy, stale utrzymujący się wzmożony popęd płciowy u kobiet;
2. u samic niektórych zwierząt (zwłaszcza u krów i klaczy) chorobliwie często powtarzające się okresy rui - snębica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

Wiktionary

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nimfomania połączona z poszukiwaniem nowych partnerów i podejmowaniem współżycia w każdej, nawet nie sprzyjającej temu okoliczności, bywa wyrazem zakłócenia kontroli impulsów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja, AS: ńĩũ̯fõmãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nimfomanka ż.

przym. nimfomański

Wiktionary

# nimfomanka

kobieta ze wzmożonym popędem płciowym, chora na nimfomanię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym

Wiktionary

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krycha to nimfomanka, ślini się do każdego faceta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka, AS: ńĩũ̯fõmãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nimfomania ż.

przym. nimfomański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nimfomania ż.

przym. nimfomański

frazeologia.

etymologia.

uwagi. por|erotoman.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) ninfomana

* białoruski: (1.1) німфаманка ż.

* bułgarski: (1.1) нимфоманка ż.

* francuski: (1.1) nymphomane ż.

* hiszpański: (1.1) ninfómana ż.

* nowogrecki: (1.1) νυμφομανής ż.

* rosyjski: (1.1) нимфоманка ż.

* słoweński: (1.1) nimfomanka ż.

* ukraiński: (1.1) німфоманка ż.

* włoski: (1.1) baccante ż., ninfomane ż.

źródła.

== nimfomanka (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nimfomanka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nimfomański

związany z nadmiernym popędem seksualnym u kobiet

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. dotyczący nimfomanii i nimfomanki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nimfomania ż., nimfomanka ż.

Wiktionary

# nimfowy

→ nimfa

SJP.pl

#### Patrz:

nimfa

# nimitz

[czytaj: nimic] nazwisko

SJP.pl

- Chester Nimitz – amerykański admirał, dowódca Floty Pacyfiku podczas II wojny światowej
- USS „Nimitz” (CVN-68) – amerykański lotniskowiec z napędem jądrowym nazwany na cześć admirała Nimitza.
- Lotniskowce typu Nimitz - typ amerykańskich lotniskowców, zapoczątkowany przez USS „Nimitz” (CVN-68)

Wikipedia

# nimonik

nazwa wielu żarowytrzymałych stopów niklu z chromem, często z niewielką zawartością żelaza, manganu, krzemu, tytanu itp.; stosowane m.in. do budowy turbin lotniczych i silników spalinowych

SJP.pl

# nimułka

mała błonkówka z rodziny pilarzowatych, atakująca krzewy różane

SJP.pl

# nin.

skrót

(1.1) = niniejszy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niniejszy

Wiktionary

# nina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Nina – imię żeńskie o niejasnej etymologii. Prawdopodobnie wywodzi się od imienia mitycznego założyciela Niniwy i imperium asyryjskiego - Ninosa. W piśmiennictwie imię to występuje w formach: Nina, Nino, Nunia, Nuna i Nonna.

W Polsce imię Nina było zdrobnieniem imion Janina i Antonina. Po raz pierwszy zostało poświadczone w źródłach w 1398 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nina włożyła wtyczkę do gniazdka i zaczęła prasować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲĩna, AS: ńĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Antonina ż., Antosia ż.

Wiktionary

# nindża

starojapoński mistrz walki, kamuflażu, szpiegowania; ninja

SJP.pl

# nineczka

zdrobnienie od: Nina (imię żeńskie)

SJP.pl

# ningbo

miasto w Chinach; Ningpo

SJP.pl

Wikipedia

# ningpo

miasto w Chinach; Ningbo

SJP.pl

Wikipedia

# ningsia

region w Chinach; Ningxia

SJP.pl

Ningxia (wym. [nǐŋɕjâ]; Region Autonomiczny Ningxia Hui; chin: 宁夏回族自治区; pinyin: Níngxià Huízú Zìzhìqū) – region autonomiczny w północnych Chinach. Ningxia graniczy z prowincjami: Shaanxi, Gansu oraz z regionem autonomicznym Mongolia Wewnętrzna. Przez jego terytorium przepływa Żółta Rzeka. Większość obszaru ma charakter pustynny lub półpustynny.

Wikipedia

# ningxia

[czytaj: NINKsia] region w Chinach; Ningsia

SJP.pl

Ningxia (wym. [nǐŋɕjâ]; Region Autonomiczny Ningxia Hui; chin: 宁夏回族自治区; pinyin: Níngxià Huízú Zìzhìqū) – region autonomiczny w północnych Chinach. Ningxia graniczy z prowincjami: Shaanxi, Gansu oraz z regionem autonomicznym Mongolia Wewnętrzna. Przez jego terytorium przepływa Żółta Rzeka. Większość obszaru ma charakter pustynny lub półpustynny.

Wikipedia

# ninhydryna

organiczny związek chemiczny używany do wykrywania i oznaczania aminokwasów

SJP.pl

Ninhydryna (wodzian triketohydrindanu) – organiczny związek chemiczny powszechnie używany jako niezwykle czuły wskaźnik chemiczny do wykrywania aminokwasów i amin pierwszorzędowych (tzw. odczynnik Abderhaldena).

Ninhydryna jest umiarkowanie rozpuszczalna w wodzie (1 – 5 g/dm³ w 20 °C) i alkoholach, słabo rozpuszczalna w eterze. Szkodliwa dla zdrowia.

Wikipedia

# ninhydrynowy

→ ninhydryna

SJP.pl

#### Patrz:

ninhydryna

# ninie

imię żeńskie

SJP.pl

przysłówek

(1.1) daw. teraz, obecnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wstał Pan Chrystus z martwych ninie, […]. Uweselił swój lud mile, […].

(1.1) Chwała bądź Bogu w Trójcy jedynemu: Ojcu, Synowi, Duchowi Świętemu. Jak od początku była, tak i ninie, I na wiek wieków niechaj zawsze słynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niniejszy

Wiktionary

# niniejszy

1. ten oto właśnie;
2. dawniej: teraźniejszy

SJP.pl

zaimek przymiotny wskazujący lub przymiotnik

(1.1) książk. ten oto właśnie

(1.2) daw. teraźniejszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niniejszy regulamin określa zasady promocji „Daj się oszukać”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ, AS: ńĩńėi ̯šy

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. ninie, niniejszym

skr. nin.

Wiktionary

# niniejszym

1. tak więc, oto;
2. tym oto aktem, wystąpieniem

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) urz. tym oto aktem (pismem, wystąpieniem)

forma przymiotnika.

(2.1) N., Ms. m. i n., C. lm. od: niniejszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niniejszym tworzy się Międzynarodowy Trybunał Karny (zwany dalej „Trybunałem”).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m, AS: ńĩńėi ̯šỹm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niniejszy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) w ten oto sposób

Wiktionary

# niniew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Chocz;

Wiktionary

Niniew (daw. także Niniewo, Nieniewo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Chocz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Według źródeł pisanych z 1579 roku Niniew należał do Niniewskich herbu Nałęcz.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niniewianin mos., niniewianka ż.

przym. niniewski

Wiktionary

# niniewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Niniewa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szereg niniewian posiada baseny na swoich posesjach.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niniew mrz.

:: fż. niniewianka ż.

przym. niniewski

Wiktionary

# niniewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Niniewa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na dyskotece Tomek poznał jedną radosną niniewiankę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niniew mrz.

:: fm. niniewianin mos.

przym. niniewski

Wiktionary

# niniewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Niniewa, związany z Niniewem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem ten brelok na niniewskiej stacji benzynowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niniew mrz., niniewianin mos., niniewianka ż.

Wiktionary

# ninigi

Ninigi (jap. 瓊瓊杵尊 Ninigi-no Mikoto) – w mitologii japońskiej wnuk bogini słońca Amaterasu, mityczny protoplasta Japończyków i japońskiego rodu cesarskiego. Wyruszył on na archipelag japoński z misją zaprowadzenia porządku.

Postać wnuka Amaterasu łączy niebiańskich bogów z rodem cesarskim, gdyż prawnukiem Ninigi miał być Jimmu, pierwszy cesarz Japonii.

Wikipedia

# ninikowo

Ninikowo – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Karnice.

Według danych pod koniec 2004 roku wieś miała 78 mieszkańców.

W latach 1946–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Wikipedia

# niniwa

1. starożytne miasto, stolica Asyrii.
2. prowincja w Iraku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) staroż. geogr. dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

(1.2) geogr. adm. prowincja w Iraku, w północnej części kraju, z ośrodkiem administracyjnym w Mosulu;

Wiktionary

Niniwa (akad. Ninūa) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Ninawa w Iraku, na północny wschód od śródmieścia Mosulu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Było to w dwunastym roku panowania Nabuchodonozora, który królował nad Asyrią w wielkim mieście Niniwie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niniwski

Wiktionary

# niniwski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Niniwą, dotyczący Niniwy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znajdujemy więc w książnicy niniwskiej zbiór zaklęć magicznych na wszelkie choroby i wszelkie przygody, napisany w starożytnym języku Akkadów (=Akadyjczyków), ponadto wykłady snów i cudownych zjawisk, traktaty o wróżbach i zaklinaniach, oraz urywki ze zbioru hymnów religijnych.

(1.1) Poznał król naukę magów chaldejskich i niniwskich, astrologów z Abydos, Sais i Memfis, tajemnice wróżów, mistagogów i epoptów asyryjskich i wróżbitów-jasnowidzów z Baktrii i Persepolis i przekonał się, że ich wiedza jest li tylko ludzką wiedzą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niniwa ż.

Wiktionary

# ninja

[czytaj: nindzia albo nindża] starojapoński mistrz walki, kamuflażu, szpiegowania; nindża

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲĩn͇d͡ʒa, AS: ńĩṇǯa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ninjutsu n., nindża m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nindża

Wiktionary

# ninjutsu

[czytaj: nindziutsu] sztuka szpiegowania i kamuflażu oraz zabijania bez śladu, która stanowiła podstawę treningu ninja

SJP.pl

Wikipedia

# ninka

zdrobnienie od: Nina (imię żeńskie)

SJP.pl

# ninków

Ninków – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Borkowice. Ma status sołectwa.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego.

Wikipedia

# nintendo

japońska firma zajmująca się rynkiem gier konsolowych, potentat w tejże dziedzinie

SJP.pl

Nintendo (jap. 任天堂株式会社 Nintendō Kabushiki-gaisha) – japońskie przedsiębiorstwo założone 23 września 1889 przez Fusajirō Yamauchiego, w celu produkowania kart hanafuda do japońskiej gry o tej samej nazwie. W ciągu kilkudziesięciu lat przedsiębiorstwo zajęło się rynkiem gier konsolowych i stało się jednym z potentatów w tej dziedzinie.

Wikipedia

# niob

pierwiastek chemiczny o symbolu Nb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

Wiktionary

Niob (Nb, łac. niobium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa pochodzi od Niobe, córki Tantala z mitologii greckiej. W anglosaskiej literaturze dotyczącej metalurgii spotykana jest nazwa Columbium z symbolem Cb.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma niob?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲɔp, AS: ńop

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niobit m.

przym. niobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. Nb

Wiktionary

# niobe

przenośnie: matka rozpaczająca po stracie dzieci

SJP.pl

Niobe, także Nioba (gr. Νιόβη Nióbē, łac. Niobe, Nioba) – w mitologii greckiej królowa Teb, małżonka Amfiona, jednego z "tebańskich Dioskurów".

Była córką Tantala, króla lidyjskiego Sipylos, i plejady Tajgete (według innych wersji – hiady Dione), siostrą Pelopsa. Z Amfionem miała 7 synów i 7 córek, zwanych Niobidami. Obraziła bogów swoją pychą, szczycąc się posiadaniem licznego potomstwa i wynosząc się ponad Leto (Latonę) – matkę Apollina i Artemidy. Kiedy Manto, córka Tejrezjasza, wezwała Tebanki do złożenia ofiary Leto i jej dzieciom, królowa odmówiła lekceważąc ofiarę dla bogini mającej tylko dwoje dzieci. Zniewagę tę pomściły one same, zabijając Niobidów z łuków na oczach matki. Rozpaczającą Niobe Zeus z litości zamienił w skałę, którą wicher przeniósł do Azji Mniejszej, gdzie pozostała na zawsze jako góra Sipylos. Na wieść o stracie synów śmierć miał zadać sobie również Amfion. Przy życiu pozostało jedynie dwoje z dzieci Niobe: Chloris i Amyklas.

Wikipedia

# niobian

sól kwasu niobowego

SJP.pl

# niobiany

sól kwasu niobowego

SJP.pl

Wikipedia

# niobit

minerał, złożony tlenek żelaza, manganu, tantalu i niobu; kolumbit; tantalit

SJP.pl

# niobowy

→ niob

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący niobu

Wiktionary

#### Patrz:

niob

#### Powiązane:

rzecz. niob m.

Wiktionary

# nios

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) komplet jaj złożonych w tym samym czasie

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nioska ż.

czas. znosić, nosić, znieść

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== nios (język chuuk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szt. posąg, statua

(1.2) idol

(1.3) lalka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲɔs, AS: ńos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nioska ż.

czas. znosić, nosić, znieść

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nioska ż.

czas. znosić, nosić, znieść

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== nios (język chuuk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) szt. posąg, statua

(1.2) idol

(1.3) lalka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nioska

kura przeznaczona do znoszenia jajek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. roln. samica ptaka, najczęściej kura, w okresie, kiedy znosi jaja

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nieść ndk.

rzecz. nios mrz., nosidełko n., nosiciel mos.

Wiktionary

# nioskowy

→ nioska

SJP.pl

#### Patrz:

nioska

# niosom

(zwykle w liczbie mnogiej) mikroskopijny pęcherzyk będący składnikiem niektórych kosmetyków, mający na celu przenoszenie substancji odżywczych

SJP.pl

# nip

gatunek palmy

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = adm. numer identyfikacji podatkowej;

Wiktionary

Numer identyfikacji podatkowej (NIP) – dziesięciocyfrowy kod, służący do identyfikacji podatników w Polsce. Wprowadziła go ustawa z października 1995, a zaczął obowiązywać od 1996. Nadawany jest przez naczelnika urzędu skarbowego. Od 1 września 2011 roku osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej używają numeru PESEL jako identyfikatora podatkowego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲip, AS: ńip

Wiktionary

# nipa

gatunek palmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nypa fruticans|ref=tak., palma o bardzo krótkiej kłodzinie i dużych pierzastych liściach;

Wiktionary

Nipa krzewinkowa, niedorośl krzewinkowa, tęporośla krzewinkowa (Nypa fruticans) – gatunek rośliny należący do rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Występuje w Azji południowo-wschodniej (od Sri Lanki po Tajlandię) i dalej poprzez cały Archipelag Malajski po wyspy Riukiu na północy, Wyspy Salomona na wschodzie i Australię na południu. W wielu krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym jest rośliną uprawianą i w wielu miejscach zdziczałą (np. w Ameryce Środkowej i na północy Ameryki Południowej, w tropikalnej Afryce.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲipa, AS: ńipa

Wiktionary

# nipagina

rodzaj konserwantu używanego do sporządzania kropli ocznych

SJP.pl

Parabeny, nipaginy, PHB – grupa organicznych związków chemicznych stosowanych jako środki konserwujące w kosmetykach, lekach i żywności. Pod względem chemicznym są estrami kwasu 4-hydroksybenzoesowego (PHBA), różniącymi się grupą funkcyjną. Wykazują działanie grzybostatyczne, są aktywne przeciwko drożdżom i pleśniom, jednak odznaczają się niską aktywnością przeciwbakteryjną. Są praktycznie nietoksyczne, nie są rakotwórcze.

Wikipedia

# nipaginy

rodzaj konserwantu używanego do sporządzania kropli ocznych

SJP.pl

Parabeny, nipaginy, PHB – grupa organicznych związków chemicznych stosowanych jako środki konserwujące w kosmetykach, lekach i żywności. Pod względem chemicznym są estrami kwasu 4-hydroksybenzoesowego (PHBA), różniącymi się grupą funkcyjną. Wykazują działanie grzybostatyczne, są aktywne przeciwko drożdżom i pleśniom, jednak odznaczają się niską aktywnością przeciwbakteryjną. Są praktycznie nietoksyczne, nie są rakotwórcze.

Wikipedia

# nippon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) daw. rzad. Japonia

Wiktionary

Japonia (jap. 日本 Nihon lub Nippon; właśc. 日本国 Nippon-koku lub Nihon-koku, czyli Państwo Japońskie) – państwo wyspiarskie położone na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ich żaglowce często zawijały do portów Nipponu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲipːɔ̃n, AS: ńi•põn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nippońskość ż.

przym. nippoński

przysł. nippońsko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) kraj

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nippońskość ż.

przym. nippoński

przysł. nippońsko

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|japoński|日本. → Japonia

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Nippon

źródła.

== Nippon (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Nippon.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rzad. Japonia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Japan

Wiktionary

# nipponozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny hadrozaurów

SJP.pl

Nipponozaur (Nipponosaurus sachalinensis) – roślinożerny dinozaur z rodziny hadrozaurów.

Żył w okresie późnej kredy na terenach Azji. Długość ciała ok. 8 m, wysokość ok. 4 m. Jego szczątki znaleziono w 1936 r. podczas budowy szpitala na należącym wtedy do Japonii Sachalinie.

Wikipedia

# nippoński

→ Nippon

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Nipponu, związany z Nipponem

Wiktionary

#### Patrz:

Nippon

#### Przykłady

(1.1) W jego domu wyczuwało się ten charakterystyczny nippoński sposób życia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nippon mrz., nippońskość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) japoński

Wiktionary

# nippońskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. cecha tego, co nippońskie; nippoński charakter czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O nippońskości tych malunków świadczyło właśnie owo proste pociągnięcie pędzla.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nippon m.

przym. nippoński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) japońskość

Wiktionary

# nippur

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. starożytne miasto summeryjskie w południowej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne w Iraku;

Wiktionary

Nippur (sum. nibru(EN.LÍL)ki; akad. Nippur, Nippuru) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, pradawna stolica religijna Sumeru i główne miejsce kultu boga Enlila (w świątyni E-kur); obecnie stanowisko archeologiczne Niffar położone w prowincji Al-Kadisijja w Iraku, nieco na północ od miasta Afak i ok. 180 km. na południowy zachód od Bagdadu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z wolna rozprzestrzenili się oni ku północy i stali się twórcami wspomnianej kultury, którą znamy przede wszystkim z wykopalisk w Ur, w Lagash i w Nippur (…)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Niffar

Wiktionary

# nipu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) książk. literacka utopijna kraina, wyspa, na której panuje miłość, dobro i wzajemny szacunek; symbol prostego, szczęśliwego życia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powieść starca o Laongu owym utwierdziła mnie w zdaniu, iż wyspa Nipu nie musiała być, nadto oddalona od ziem innych mieszkalnych.

(1.1) A obecnie obywatele tego kraju stali tu, w tym pięknym pokoju o belkowanym suficie, (…) w hotelu położonym w centrum wspaniałego, starego miasta i przywoływali wyspę Nipu, ów symbol prostego, surowego życia w idealnej, wiejskiej wspólnocie.

(1.1) …a przy tym powiadano, że sam prezydent (…) prezydentem był tylko dlatego (…), że nikogo innego nie było, któryby się podjął tego urzędu, bo jest na wyspie Nipu bezpłatny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nipuanin m., Nipuanka ż.

przym. nipuański

Wiktionary

# nirvana

amerykański zespół muzyczny założony przez Kurta Cobaina

SJP.pl

Nirvana – amerykański zespół grunge’owy, założony przez wokalistę i gitarzystę Kurta Cobaina i basistę Krista Novoselica w Aberdeen w 1987 roku. Zespół w ciągu siedmiu lat swojej działalności zatrudniał kilku perkusistów (najdłużej w zespole grał Dave Grohl, który dołączył do grupy w 1990 roku).

Wikipedia

# nirwana

1. w religii i filozofii indyjskiej: zanik niewiedzy będącej przyczyną cierpienia;
2. przenośnie: niebyt, zapomnienie, stan błogiego szczęścia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;

Wiktionary

Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲirˈvãna, AS: ńirvãna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nirwaniczny

Wiktionary

# nirwaniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nirwaną, dotyczący nirwany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nirwana ż.

Wiktionary

# nisan

pierwszy (lub siódmy) miesiąc kalendarza hebrajskiego

SJP.pl

Nisan (hebr. ניסן, czyt. nîsān) – nazwa jednego z miesięcy w kalendarzu żydowskim, w kalendarzu gregoriańskim przypadającego na marzec-kwiecień. Nisan jest pierwszym miesiącem żydowskiego kalendarza religijnego i siódmym (w roku przestępnym ósmym) miesiącem żydowskiego kalendarza świeckiego; liczy 30 dni.

Wikipedia

# nisei

osoba pochodzenia japońskiego urodzona w USA

SJP.pl

Nisei (jap. 二世 – „drugie pokolenie”) – osoba pochodzenia japońskiego urodzona na terenie Ameryki Północnej (głównie w Stanach Zjednoczonych) lub Ameryki Południowej.

Rodzice Nisei (emigranci z Japonii) są nazywani Issei (jap. 一世 – „pierwsze pokolenie”). Kolejne pokolenia są kolejno numerowane w języku japońskim.

Wikipedia

# niska

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Niemczech, we wschodniej części kraju związkowego Saksonia, na terenie Łużyc Górnych;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od Nisko

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. niski

Wiktionary

# niskawy

potocznie: nieco niski, niedużego wzrostu

SJP.pl

# niski

charakteryzujący się niewielkością danej kategorii pojęciowej (np. wzrostu - niski człowiek, dom; wielkości - niskie podatki; wysokości - niskie chmury, niskie stanowisko, niski głos)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający mały wymiar w pionie

(1.2) mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości

(1.3) oceniany ujemnie w sensie moralnym

(1.4) zawierający się w dolnym przedziale określonego zakresu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nosiła pantofle na niskich obcasach.

(1.2) Ich zarobki były bardzo niskie.

(1.3) Kierowały nim niskie pobudki.

(1.4) Oczekuje w tym roku wzrostu przychodów Grupy w przedziale od wysokich nastu procent do niskich dwudziestu procent, co przewyższy wzrost rynku e-commerce we wszystkich regionach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲisʲci, AS: ńisʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość ż., niż mrz., Niska ż.

czas. obniżać ndk., obniżyć dk., poniżać ndk., poniżyć dk., zniżać ndk., zniżyć dk.

przym. niziuchny, niziusieńki, niziuteńki, niziutki, niziuśki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

temsłow. nisko-

Wiktionary

# nisko

charakteryzujący się niewielkością danej kategorii pojęciowej (np. wzrostu - niski człowiek, dom; wielkości - niskie podatki; wysokości - niskie chmury, niskie stanowisko, niski głos)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Nisko – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nisko. Położone nad rzeką San, od północnego zachodu graniczące ze Stalową Wolą.

Według danych GUS z 31 grudnia 2024 r. miasto miało 14 310 mieszkańców.

Tereny dookoła Niska pokryte są głównie przez lasy. Nisko jest miastem stosunkowo młodym, znajduje się więc tutaj niewiele zabytków.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲiskɔ, AS: ńisko

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niżański

Wiktionary

# nisko-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na niewielką wysokość lub niewysokie położenie tego, co określa drugi człon złożenia

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na małą wartość, zawartość czegoś lub słabe natężenie cechy tego, co określa drugi człon złożenia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość ż., niż mrz.

czas. obniżać ndk., obniżyć dk., poniżać ndk., poniżyć dk., zniżać ndk., zniżyć dk.

przym. niski, niziuchny, niziusieńki, niziuteńki, niziutki, niziuśki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

Wiktionary

# niskoalkoholowy

przymiotnik

(1.1) mający niską zawartość alkoholu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaprezentowane zostaną również różne produkty: mięsne, mleczarskie, piekarnicze oraz niskoalkoholowe, połączone z degustacją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔalkɔxɔˈlɔvɨ, AS: ńiskoalkoχolovy

Wiktionary

# niskobiałkowy

przymiotnik

(1.1) mający mały procent zawartości białka, dostarczający organizmowi mało białka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tofu jest bogatym źródłem białka, co ma szczególne znaczenie w opartej głównie na niskobiałkowym ryżu i pozbawionej mleka kuchni chińskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔbʲjawˈkɔvɨ, AS: ńiskobʹi ̯au̯kovy

Wiktionary

# niskobudżetowy

wymagający niedużych nakładów finansowych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, na który przeznaczono niski budżet lub taki, który jego wymaga

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔbuḍʒɛˈtɔvɨ, AS: ńiskobuḍžetovy

Wiktionary

# niskocholesterolowy

przymiotnik

(1.1) biochem. zawierający małą ilość cholesterolu

Wiktionary

# niskociśnieniowiec

człowiek mający niskie ciśnienie tętnicze

SJP.pl

# niskoczęstotliwościowy

przymiotnik

(1.1) techn. dotyczący niskich częstotliwości

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔt͡ʃɛ̃w̃stɔtlʲivɔɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: ńiskočẽũ̯stotlʹivośćovy

Wiktionary

# niskoczuły

o błonach i materiałach fotograficznych: mający niski stopień reagowania na światło

SJP.pl

# niskoemisyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest niskoemisyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niskoemisyjny

przysł. niskoemisyjnie

Wiktionary

# niskoemisyjny

cechujący się niską emisją szkodliwych lub niepożądanych substancji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) powodujący emisję stosunkowo niedużej ilości dwutlenku węgla i/lub innych szkodliwych gazów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) By zapobiec ociepleniu klimatu, trzeba budować niskoemisyjną gospodarkę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔɛ̃mʲiˈsɨjnɨ, AS: ńiskoẽmʹisyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskoemisyjność ż.

Wiktionary

# niskoenergetyczny

zużywający niewiele energii

SJP.pl

# niskogatunkowy

przymiotnik

(1.1) taki, który jest w złym gatunku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozagatunkowy, pozaklasowy

Wiktionary

# niskoglikemiczny

o niskim wpływie na poziom cukru we krwi po spożyciu

SJP.pl

# niskokaloryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest niskokaloryczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niskokaloryczny

przysł. niskokalorycznie

Wiktionary

# niskokaloryczny

mający małą wartość kaloryczną; małokaloryczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający/dostarczający małą ilość kalorii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Risotto to propozycja na zdrową, niskokaloryczną, ale bardzo pożywną kolację.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔkalɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: ńiskokaloryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskokaloryczność ż.

przysł. nikokalorycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) małokaloryczny

Wiktionary

# niskokosztowy

mający niskie koszty; niedrogi, lowcostowy

SJP.pl

# niskolotny

rzadko: latający nisko nad ziemią

SJP.pl

# niskomarżowy

mający niską marżę

SJP.pl

# niskonakładowy

przymiotnik

(1.1) mający niski, mały nakład

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na całym świecie niskonakładowe, ważne dla rozwoju kultury i nauki pozycje są dotowane.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) małonakładowy

Wiktionary

# niskonapięciowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) elektr. odnoszący się do niskiego napięcia; wytwarzający lub przewodzący niskie napięcie, wytrzymujący niskie napięcie

Wiktionary

# niskoobrotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. pracujący na niskich obrotach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niskoobrotowy silnik zapewnia bardzo cichą pracę.

Wiktionary

# niskoodpadowy

w technice: dający, wytwarzający mało odpadów; małoodpadowy

SJP.pl

# niskopączkowy

roślina niskopączkowa - roślina wieloletnia o odnawiających się pączkach w dole pędów, bardzo blisko gleby, np. wrzos zwyczajny, borówka, mech; chamefit

SJP.pl

# niskopienny

1. o drzewie: o niskim pniu; niskie;
2. żartobliwie, o kimś: niskiego wzrostu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o drzewie: mający niski, krótki pień

(1.2) o lesie, sadzie: składający się z drzew o niskich pniach

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔˈpʲjɛ̃nːɨ, AS: ńiskopʹi ̯ẽ•ny

Wiktionary

# niskopodwoziowy

przymiotnik

(1.1) mający niskie podwozie, odbywający się na niskim podwoziu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔpɔdvɔˈʑɔvɨ, AS: ńiskopodvoźovy

Wiktionary

# niskopodłogowiec

autobus lub tramwaj o nisko osadzonej podłodze, ułatwiającej podróżowanie starszym i niepełnosprawnym

SJP.pl

# niskopodłogowy

przymiotnik

(1.1) o autobusie, tramwaju itp: mający podłogę nisko nad ziemią

Wiktionary

# niskopoziomowy

o niskim poziomie, np. niskopoziomowy język programowania

SJP.pl

# niskopółkowiec

potocznie: produkt tani w porównaniu z innymi produktami tego rodzaju; budżetowiec

SJP.pl

# niskopółkowy

tani w porównaniu z innymi produktami tego rodzaju

SJP.pl

# niskoprocentowy

zawierający niski procent czegoś

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zawierający niski odsetek jakiejś substancji, zwłaszcza alkoholu

(1.2) ekon. nisko oprocentowany

Wiktionary

# niskoprzetworzony

o żywności: poddany małej obróbce przemysłowej

SJP.pl

# niskopłacyzm

przeświadczenie, że swoje zarobki są zbyt niskie

SJP.pl

# niskopłatny

źle opłacany, niedostatecznie wynagradzany

SJP.pl

# niskorosłość

nienormalnie mały wzrost człowieka; karłowatość, niedobór wzrostu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. niedobór wzrostu;

Wiktionary

Niedobór wzrostu, niskorosłość, karłowatość – wzrost poniżej trzeciego centyla lub poniżej dwóch odchyleń standardowych odpowiednio dla wieku, płci i populacji.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) karłowatość

Wiktionary

# niskorosły

karłowaty;
1. niski wskutek utraty naturalnej zdolności do wzrostu;
2. mający mniejsze rozmiary niż typowe dla danego rodzaju zwierząt, roślin lub rzeczy

SJP.pl

# niskość

→ niski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest niskie; cecha tych, którzy są niscy

Wiktionary

#### Patrz:

niski

#### Powiązane:

rzecz. niż m., nizina ż.

przym. niski, niziutki, niziusieńki, niziuteńki, niziuśki

przysł. nisko, niziutko

temsłow. nisko-

czas. obniżać

Wiktionary

# niskościenny

mający niskie ściany

SJP.pl

# niskosłodzony

zawierający małą ilość cukru

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o niskiej zawartości cukru

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ma pani jeszcze te niskosłodzone dżemy z Włoch?

Wiktionary

# niskotemperaturowy

przymiotnik

(1.1) przym. od niska temperatura; przystosowany do używania w niskich temperaturach, wytrzymujący niskie temperatury

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔtɛ̃mpɛratuˈrɔvɨ, AS: ńiskotẽmperaturovy

Wiktionary

# niskotonowy

głośnik niskotonowy - głośnik odtwarzający niskie (najniższe) dźwięki; subwoofer

SJP.pl

# niskotopliwy

przymiotnik

(1.1) topiący się w niskiej temperaturze, łatwo topliwy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔtɔˈplʲivɨ, AS: ńiskotoplʹivy

Wiktionary

# niskotrawiasty

porośnięty niską trawą

SJP.pl

# niskotłuszczowy

przymiotnik

(1.1) kulin. o niskiej zawartości tłuszczu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jadam potrawy niskotłuszczowe, a przy tym wysokobiałkowe i napakowane składnikami odżywczymi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiskɔtwuʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: ńiskotu̯uščovy

Wiktionary

# niskowrzący

przymiotnik

(1.1) techn. wrzący w (stosunkowo) niskiej temperaturze

Wiktionary

# niskowydajny

charakteryzujący się małą wydajnością; mało wydajny

SJP.pl

# niskozmineralizowany

nasycony składnikami mineralnymi do 500 mg/l

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) charakteryzujący się niską mineralizacją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na dobry początek najlepsza jest dieta oczyszczająca. Aby przyniosła pożądane efekty musi trwać co najmniej 7 dni. Po pierwsze należy zwrócić uwagę na ilość wypijanych płynów w ciągu całego dnia. Najlepsza jest woda niegazowana i niskozmineralizowana.

Wiktionary

# nissan

samochód marki Nissan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mot. marka samochodu

(1.2) mot. japońska firma samochodowa;

Wiktionary

Nissan (jap. 日産自動車株式会社 – Nissan Jidōsha Kabushiki-gaisha) – japoński producent samochodów i autobusów z siedzibą w Jokohamie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Biuro zakupiło dwa samochody dostawcze marki Nissan.

(1.2) Wielu producentów, w tym Nissan, Hyundai i Renault, podkreśla, że trzymają się obowiązujących reguł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nissan mzw.

Wiktionary

# nisz

wgłębienie w skale powstałe naturalnie lub sztucznie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Serbii, nad rzeką Niszawą;

Wiktionary

Nisz (serb. Ниш / Niš, łac. Naissus) – miasto w Serbii, stolica okręgu niszawskiego i siedziba Miasta Nisz. Leży nad rzeką Niszawą. W 2011 roku liczyło 260 237 mieszkańców.

Trzecie pod względem ludności miasto w kraju.

Uniwersytet w Niszu ma 13 wydziałów i około 26 tys. studentów.

W mieście znajduje się stacja kolejowa oraz port lotniczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Niszawa ż., niszanin mos., niszanka ż.

przym. niszański

Wiktionary

# nisza

wgłębienie w skale powstałe naturalnie lub sztucznie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby

(1.2) archit. odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany

(1.3) geol. zagłębienie w skale

(1.4) niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia

(1.5) coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni

Wiktionary

Nisza – wnęka, wgłębienie w fasadzie lub w ścianie wewnątrz budynku przeznaczona do celów zdobniczych, kultowych.

Stawiano w niej posągi, urny albo pozostawiano puste (w okresie manieryzmu). Wgłębienie może być prostokątne lub półokrągłe, górą zamknięte prosto gzymsem, półkolem (konchą) lub niewielkim trójkątnym frontonem. Nisza może być również ujęta w kolumienki lub pilastry.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. niszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wnęka

(1.2) alkowa, kącik, wnęka, zakątek

(1.3) wnęka, wgłębienie, zagłębienie

(1.5) ubytek, uchyłek, wgłębienie, zagłębienie

Wiktionary

# niszanin

mieszkaniec Niszu

SJP.pl

# niszanka

mieszkanka Niszu

SJP.pl

# niszański

przymiotnik od: Nisz

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niszem, dotyczący Niszu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wiadomo, ile w tej całej historii jest prawdy, ale faktem pozostaje, że wieści o powstaniu niszańskim, a także o towarzyszących mu niepokojach w innych prowincjach mogły podziałać na wyobraźnię i zachowanie Vasojevicia.

(1.1) Turcy cofali się, zamierzając stawić czoła wojskom chrześcijańskim w Kotlinie Niszańskiej, ku której zmierzały koncentrujące się oddziały Iszak-beja, Turachan-beja i bejlerbeja Kassima-paszy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nisz mrz., niszanin mos., niszanka ż.

Wiktionary

# niszawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Wiktionary

Niszawa (serb. i bułg. Нишава - Nišava) – rzeka w Bułgarii i Serbii, o długości 218 km. Źródła na terenie Bułgarii, w Starej Płaninie, uchodzi do Morawy Południowej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Nisz mrz.

Wiktionary

# niszczarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie służące do niszczenia dokumentów;

Wiktionary

Niszczarka – urządzenie służące do niszczenia poufnych dokumentów, najczęściej wykorzystywane do zastosowań biurowych.

Najprostsze konstrukcje mechanizmu niszczącego tną papier wzdłuż jednej krawędzi, w wyniku czego powstają wąskie paski papieru o długości równej długości dokumentu. Bardziej skomplikowane mechanizmy tną papier również w poprzek dokumentu. Zaawansowane konstrukcje poza mechanicznym zniszczeniem stosują również metody chemiczne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co on tam robi? Ciągle tylko słychać niszczarkę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niszczycielstwo n., niszczyciel m., niszczycielka ż., niszczenie n., zniszczenie n.

czas. niszczeć ndk., niszczyć ndk., zniszczyć dk.

przym. niszczycielski, zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

# niszczeć

czasownik

(1.1) ulegać zniszczeniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedna z największych atrakcji turystycznych Sztokholmu niszczeje i to szybciej, niż sądzono do tej pory.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲiʃt͡ʃɛt͡ɕ, AS: ńiščeć

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. niszczyć

rzecz. niszczyciel mrz./mos.

Wiktionary

# niszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|niszczyć.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Genetycznie modyfikowane szczepionki przeciwnowotworowe pobudzają układ odpornościowy pacjenta do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych, które normalnie pozostają bezkarne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ńiščẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zniszczenie n., niszczycielstwo n., niszczyciel mrz./mos., niszczycielka ż., niszczarka ż.

czas. niszczyć ndk., zniszczyć dk., niszczeć ndk.

przym. niszczycielski, zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dewastowanie, rujnowanie, pustoszenie

Wiktionary

# niszczewice

Niszczewice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie.

Wikipedia

# niszczuka

słodkowodna, drapieżna ryba z Ameryki Północnej

SJP.pl

Niszczuka albo łuskost – nazwa kilku gatunków ryb z rodziny niszczukowatych, z rodzajów Lepisosteus i Atractosteus. Pod nazwą niszczuka najczęściej opisywana jest niszczuka długonosa (Lepisosteus osseus), czasami cały rodzaj Lepisosteus.

- niszczuka długonosa
- niszczuka krokodyla
- niszczuka krótkonosa
- niszczuka plamista
- niszczuka wielka

Wikipedia

# niszczyć

czasownik niedokonany

(1.1) pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

czasownik zwrotny niedokonany niszczyć się

(2.1) ulegać destrukcji, szkodliwemu wpływowi czegoś

(2.2) szkodzić sobie wzajemnie, tępić się nawzajem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niszczysz moją ulubioną lalkę!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ, AS: ńiščyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niszczycielstwo n., niszczyciel m., niszczycielka ż., niszczarka ż., niszczenie n., zniszczenie n.

czas. zniszczyć dk., niszczeć ndk.

przym. niszczycielski, zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) psuć, burzyć, demolować, dewastować, łamać, dezelować, niwelować, dezintegrować, destruować, unicestwiać

(2.1) niszczeć

Wiktionary

# niszczyca

rodzaj grzybów z rodziny niszczycowatych

SJP.pl

Gloeophyllum P. Karst. (niszczyca) – rodzaj grzybów należący do rodziny niszczycowatych (Gloeophyllaceae).

Wikipedia

# niszczyce

rodzaj grzybów z rodziny niszczycowatych

SJP.pl

Niszczyce – wieś solecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Bielsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wikipedia

# niszczyciel

1. ten, kto niszczy, psuje
2. najbardziej uniwersalny okręt wojenny, uzbrojony w działa, torpedy, wyrzutnie rakietowe oraz broń do zwalczania okrętów podwodnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto niszczy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) mar. wojsk. szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) I stałem się śmiercią, niszczycielem światów.

(2.1) Niszczyciele z reguły były wyposażone w wyrzutnię torped.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiʃˈt͡ʃɨt͡ɕɛl, AS: ńiščyćel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niszczycielstwo n., niszczarka ż., niszczenie n., zniszczenie n.

:: fż. niszczycielka

czas. niszczyć ndk., zniszczyć dk., niszczeć ndk.

przym. niszczycielski, zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) destruktor, dewastator, szkodnik; pot. żart. psuj

(2.1) kontrtorpedowiec

Wiktionary

# niszczycielka

kobieta, która niszczy, psuje

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ta, która niszczy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trąba nadciągnęła od zachodu, wielka niszczycielka, pozrywała we wsi wszystkie dachy.

(1.1) Córo Babilonu, niszczycielko, / szczęśliwy, kto ci odpłaci / za zło, jakie nam wyrządziłaś!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niszczycielstwo n., niszczarka ż., niszczenie n., zniszczenie n.

:: fm. niszczyciel mos.

czas. niszczyć ndk., zniszczyć dk., niszczeć ndk.

przym. niszczycielski, zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

# niszczycielski

przymiotnik

(1.1) taki, który niesie zniszczenie, który coś niszczy, wyniszcza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiʃt͡ʃɨˈt͡ɕɛlsʲci, AS: ńiščyćelsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niszczycielstwo n., niszczyciel mrz./mos., niszczycielka ż., niszczarka ż., niszczenie n., zniszczenie n.

czas. niszczyć ndk., zniszczyć dk., niszczeć ndk.

przym. zniszczony, zniszczalny

przysł. niszczycielsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niszczący

Wiktionary

# niszczycowate

o cechach niszczycowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

Niszczycowate (Gloeophyllaceae Jülich) – rodzina grzybów należąca do rzędu niszczycowców (Gloeophyllales).

Wikipedia

# niszczycowaty

o cechach niszczycowatych (rodzina grzybów)

SJP.pl

# niszczyk

1. rodzaj grzybów z rzędu szczeciniakowców;
2. rodzaj nicieni z rzędu węgorków

SJP.pl

Trichaptum Murrill (niszczyk) – rodzaj grzybów z rzędu szczeciniakowców (Hymenochaetales). W Polsce występują 3 gatunki.

Wikipedia

# niszczylistka

ogrodnica niszczylistka - gatunek chrząszcza z rodziny poświętnikowatych

SJP.pl

# niszczyż

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. partacz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|bazger, ciachrocz, complok, dudra, pyprok.

Wiktionary

# niszowość

→ niszowy

SJP.pl

#### Patrz:

niszowy

# niszowy

należący do niszy, występujący w małej ilości, wyselekcjonowany

SJP.pl

# nit

1. w fizyce: jednostka luminacji źródła światła w układzie SI;
2. w informatyce: jednostka ilości informacji, stosowana w badaniach teoretycznych, równa około 1,443 bita

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

Wiktionary

- nit – metalowy element konstrukcyjny
- nit – jednostka pochodna układu SI
- nit – element służący do asekuracji we wspinaczce (określany również jako spit)

Skrót NIT oznacza również:

- Northern Ireland Trophy – rankingowy turniej snookerowy rozgrywany od 2005
- Negatywny podatek dochodowy (Negative Income Tax) – system podatkowy z wypłatami dla najniżej zarabiających

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲit, AS: ńit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nitowanie n., nitownica ż.

czas. nitować ndk.

przym. nitowy

Wiktionary

# nita

1. w fizyce: jednostka luminacji źródła światła w układzie SI;
2. w informatyce: jednostka ilości informacji, stosowana w badaniach teoretycznych, równa około 1,443 bita

SJP.pl

Nita właśc. Anita Dudczak – polska piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów.

Wikipedia

# nitarka

narzędzie lub maszyna do zakuwania nitów

SJP.pl

# nitecki

nazwisko

SJP.pl

# niteczka

zdrobnienie od: nitka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: nitka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈtɛt͡ʃka, AS: ńitečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nitkowanie n., nitka ż., nić ż.

czas. nitkować

Wiktionary

# niteczkowaty

przypominający niteczkę, bardzo cienki

SJP.pl

# nitek

1. cienki sznureczek służący do szycia, tkania, noszenia czegoś itp.;
2. linia; trasa;
3. dolna część pręcika kwiatowego, podtrzymująca główkę złożoną z pylników

SJP.pl

# nitella

glon słodkowodny z grupy ramienic spotykany w płytkich jeziorach i stawach; krynicznik

SJP.pl

# niter

osoba spajająca metalowe płyty nitami

SJP.pl

Nitrozyniak, Nitro, TheNitroZyniak właśc. Sergiusz Robert Górski (ur. 22 czerwca 1995 w Świętochłowicach) – polska osobowość internetowa, przedsiębiorca, patostreamer, piosenkarz i freak fighter. W latach 2013–2022 youtuber.

Wikipedia

# niterka

kobieta spajająca metalowe płyty nitami

SJP.pl

# nitinol

stop niklu z tytanem

SJP.pl

Nitinol – stop metaliczny niklu z tytanem, gdzie przybliżony procent atomowy dwóch pierwiastków jest taki sam. Należy do grupy materiałów inteligentnych wykazujących efekt pamięci kształtu. Praktyczne zastosowanie znalazł przy zawartości 53–57% masowego niklu.

Wikipedia

# nitinolowy

→ nitinol (stop niklu z tytanem)

SJP.pl

# nitka

1. cienki sznureczek służący do szycia, tkania, noszenia czegoś itp.;
2. linia; trasa;
3. dolna część pręcika kwiatowego, podtrzymująca główkę złożoną z pylników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienki sznurek używany do szycia itp.

(1.2) odgałęzienie rury

(1.3) forma ukształtowania ciała organizmów wielokomórkowych lub kolonii

Wiktionary

- nić
- nitka dentystyczna
- nitka grzybni
- nitka pręcika – część organu płciowy w kwiecie
- nitka produkcyjna
- nitka rurociągu
- nitka przędzy
- NITKA – radziecki/rosyjski ośrodek doświadczalny lotnictwa morskiego w Nowo-Fiodorowce w rejonie sackim na Krymie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babcia miała problem z nawleczeniem igły na nitkę.

(1.1) Tu wszyję zamek, a niebieską nitkę tuż za nim.

(1.2) Przez nasz region ma biec jedna z nitek rurociągu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲitka, AS: ńitka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nić ż., nitkowatość ż., nicielnica ż., nitkowanie n.

:: zdrobn. niteczka ż.

czas. nitkować

przym. nitkowaty

przysł. nitkowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) nić

Wiktionary

# nitki

1. cienki sznureczek służący do szycia, tkania, noszenia czegoś itp.;
2. linia; trasa;
3. dolna część pręcika kwiatowego, podtrzymująca główkę złożoną z pylników

SJP.pl

Nitki (niem. Nittken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Wikipedia

# nitkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# nitkoskrzelne

podgromada małży

SJP.pl

Nitkoskrzelne (Pteriomorphia) – klad małży (Bivalvia) klasyfikowany w randze podgromady (lub nadrzędu). Charakteryzują się stosunkowo prymitywną budową: nitkowatymi skrzelami z zagiętymi ku górze płatami oraz rzęskami łączącymi wolno zwisające części płatów, gałęzie nitek skrzelowych nie zrastają się z workiem trzewiowym, płaszcz nie jest zrośnięty brzegami, a otwory syfonalne lub syfony są słabo rozdzielone. Żyją w morzach przytwierdzone do podłoża – trwale lub za pomocą bisiora.

Wikipedia

# nitkoskrzelny

o cechach nitkoskrzelnych (podgromada małży)

SJP.pl

# nitkować

1. skręcać przędzę w nić;
2. depilować przy użyciu bawełnianej nici

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. wynitkować)

(1.1) techn. włók. skręcać przędzę w nić, splatać nitkę z włókien

(1.2) stomat. usuwać resztki jedzenia z przestrzeni międzyzębowych za pomocą nici dentystycznej

(1.3) kosmet. wykonywać depilację za pomocą bawełnianej nici

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dentysta kazał mi nitkować zęby po każdym posiłku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲitˈkɔvat͡ɕ, AS: ńitkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nitkowanie n., wynitkowanie n., nić ż., nitka ż., niteczka ż., nitkowatość ż., nitki nmos., nitkowiec m., nicień m.

czas. wynitkować dk.

przym. nitkowaty, nitkowy, niciany, niciowaty

przysł. nitkowato

Wiktionary

# nitkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. włók. odczasownikowy od|nitkować. (przędzę)

(1.2) stomat. odczasownikowy od|nitkować. (zęby)

(1.3) kosmet. odczasownikowy od|nitkować. (depilować)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) W pierwszych dniach nitkowania zębów może pojawić się krwawienie dziąseł. (z Internetu)

(1.3) Nitkowanie to bardzo skuteczny azjatycki sposób depilacji. (z Internetu)

(1.3) Wprowadzenie nitkowania do oferty zabiegów może przynieść wiele korzyści makijażystom, salonom kosmetycznym, fryzjerskim lub ośrodkom SPA. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲitkɔˈvãɲɛ, AS: ńitkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nić ż., nitka ż., niteczka ż., nitkowatość ż., nitki nmos., nitkowiec m.

czas. nitkować

przym. nitkowaty, nitkowy

przysł. nitkowato

Wiktionary

# nitkowato

przysłówek

(1.1) kształtem przypominając nitkę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Często pojawiają się niebiesko-białe zmętnienia skóry, czasem skóra strzępi się nitkowato. (z Internetu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲitkɔˈvatɔ, AS: ńitkovato

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nić, nitka, nitkowanie, nitkowatość

przym. nitkowaty

czas. nitkować

Wiktionary

# nitkowatość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|nitkowaty.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nitkowatość miękiszu pieczywa, zwana powszechnie chorobą ziemniaczaną chleba, jest dość często występującą wadą pieczywa przynoszącą wymierne szkody piekarzom oraz konsumentom.

(1.1) Czerwona nitkowatość traw jest poważną chorobą kostrzew, wiechliny łąkowej oraz życicy trwałej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲitkɔˈvatɔɕt͡ɕ, AS: ńitkovatość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nicielnica ż., nić ż., nitka ż., nitkowanie n.

czas. nitkować ndk.

przym. nitkowaty

przysł. nitkowato

Wiktionary

# nitkowaty

cienki i wydłużony na kształt nitki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który kształtem przypomina nitkę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przy powolnym wyciąganiu zgniłej larwy z komórki przy pomocy zapałki lub wykałaczki tworzy się kilkucentymetrowa nitkowata, ciągliwa masa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲitkɔˈvatɨ, AS: ńitkovaty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nić ż., nitka ż., nitkowatość ż., nicielnica ż., nitkowanie n.

czas. nitkować ndk.

przym. nitkowy

przysł. nitkowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niteczkowaty, kapilarny, włoskowaty

Wiktionary

# nitkowce

typ bardzo długich, wodnych bezkręgowców; drucieńce, nitnikowce, włośniaki

SJP.pl

Nitnikowce (Nematomorpha), nitkowce, drucieńce (Gordiacea) – typ zwierząt, bardzo długich, wodnych bezkręgowców, wcześniej klasyfikowanych jako gromada typu obleńce, do których są podobne. Są uważane za grupę siostrzaną nicieni (Nematoda). Larwy prowadzą pasożytniczy tryb życia.

Wikipedia

# nitkowski

nazwisko

SJP.pl

# nitkowy

→ nitka

SJP.pl

#### Patrz:

nitka

# nitnik

słodkowodne zwierzę z rodziny nitnikowców

SJP.pl

# nitnikowce

typ bardzo długich, wodnych bezkręgowców; drucieńce, nitkowce, włośniaki

SJP.pl

Nitnikowce (Nematomorpha), nitkowce, drucieńce (Gordiacea) – typ zwierząt, bardzo długich, wodnych bezkręgowców, wcześniej klasyfikowanych jako gromada typu obleńce, do których są podobne. Są uważane za grupę siostrzaną nicieni (Nematoda). Larwy prowadzą pasożytniczy tryb życia.

Wikipedia

# nitnikowiec

bezkręgowiec o wydłużonym ciele, którego larwy pasożytują w ciele stawonogów, głównie owadów; włośniak, drucieniec, nitkowiec

SJP.pl

# nitomierz

miernik luminancji promieniowania

SJP.pl

Nitomierz – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru luminancji powierzchni świecących bądź oświetlonych.

Wikipedia

# niton

dawna nazwa radonu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

Niton – wieś w Anglii, na wyspie Wight. Leży 13 km na południe od miasta Newport i 131 km na południowy zachód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 1142 mieszkańców.

Wikipedia

# nitonakrętka

Nitonakrętka – rodzaj nitu rurkowego z częścią gwintowaną wewnętrznie. Składa się z części gwintowanej, części niegwintowanej cienkościennej i kołnierza.

Nitonakrętkę mocuje się w blasze lub cienkościennym profilu w sposób zbliżony do nitów rurkowych; z jednej strony osadzona jest na kołnierzu, a z drugiej na spęczeniu powstałym na części niegwintowanej. Proces montażu to:
1) wkręcenie od strony kołnierza nagwintowanego trzpienia,
2) osadzenie nitonakrętki w otworze,
3) dociśnięcie przez kołnierz do materiału,
4) wykonanie spęczenia poprzez powrotny ruch trzpienia (bez obrotu),
5) usunięcie trzpienia przez jego wykręcenie.

Wikipedia

# nitować

łączyć metalowe elementy za pomocą nitów

SJP.pl

# nitowaczka

→ nitowacz

SJP.pl

#### Patrz:

nitowacz

# nitowanie

łączyć metalowe elementy za pomocą nitów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nitować.

(1.2) efekt połączenia nitami

Wiktionary

Połączenie nitowe – nierozłączne, pośrednie, połączenie mechaniczne elementów za pomocą nitów zwykle w postaci trzpieni walcowych z łbami. Nitowanie przez długi czas było najważniejszą metodą łączenia metalowych elementów konstrukcyjnych. W większości sytuacji, z uwagi na prostszą technologię wykonywania, współcześnie połączenia nitowe zostały wyparte przez połączenie spawane i zgrzewane. Historycznie używane w okrętownictwie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nit m., ponitowanie n.

czas. nitować ndk., ponitować dk.

przym. nitowy

Wiktionary

# nitownica

urządzenie do zakuwania nitów; nitarka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) maszyna do nitowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nit mrz.

czas. nitować

przym. nitowy

Wiktionary

# nitownik

pracownik wykonujący spojenia za pomocą nitów

SJP.pl

# nitowy

przymiotnik od: nit (metalowy łącznik)

SJP.pl

# nitpiker

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. osoba czepiająca się nieistotnych szczegółów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marek ciągle zadaje niewygodne pytania na forach i blogach internetowych. Czepia się szczegółów. Jest klasycznym nitpikerem.

(1.1) Konrad bawi się w nitpikera. Pyta o jakże kluczowy enzym w prawidłowym odżywianiu jak Bromeleina na forum dietetycznym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲitˈpʲikɛr, AS: ńitpʹiker

Wiktionary

# nitra

1. popularny rozpuszczalnik będący mieszaniną octanów propylu, butylu i pentylu;
2. dawna taśma filmowa, której głównym składnikiem jest łatwopalna nitroceluloza;
3. samochód typu Dodge Nitro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji położone na zachodzie kraju nad rzeką Nitrą (1.2);

(1.2) geogr. rzeka w środkowej Słowacji, w dorzeczu Dunaju, uchodzi do Wagu;

Wiktionary

- Nitra – miasto na Słowacji
- Księstwo nitrzańskie - średniowieczne księstwo na terenie Słowacji
- Nitra (powiat Nitra) – powiat na Słowacji
- Nitra – region na Słowacji
- Nitra – rzeka na Słowacji
- Nitra – stacja kolejowa w Nitrze, na Słowacji
- Nitra – planetoida o numerze katalogowym 9543

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nitrzanin mos., nitrzanka ż.

przym. nitrzański

Wiktionary

# nitragina

nawóz bakteryjny z żywymi bakteriami brodawkowymi, stosowany do szczepienia roślin motylkowych

SJP.pl

Wikipedia

# nitras

nazwisko

SJP.pl

# nitrator

1. naczynie, w którym następuje reakcja nitrowania;
2. przyrząd rozprowadzający nawozy azotanowe w glebie

SJP.pl

# nitratyn

minerał, azotan sodu; nitronatryt, saletra sodowa, saletra chilijska

SJP.pl

Azotan sodu (nazwa Stocka: azotan(V) sodu, nazwy zwyczajowe: saletra sodowa, saletra chilijska), NaNO
3 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi z łac. sal petrae – sól skalna.

Wikipedia

# nitrazepam

lek nasenny i uspokajający, działający na ośrodkowy układ nerwowy

SJP.pl

Nitrazepam (łac. Nitrazepamum) (ATC: N05 CD02) – lek nasenny i uspokajający, pochodna benzodiazepiny.

Skutkami ubocznymi działania leku mogą być m.in. brak koncentracji, problemy z pamięcią, poczucie zmęczenia, koszmarne sny.

Nitrazepam działa na ośrodki limbiczne i podwzgórze. Zwiększa powinowactwo kwasu γ-aminomasłowego do receptora GABA-A.

Wykazuje przede wszystkim komponentę nasenną. Po wprowadzeniu do lecznictwa nowszego estazolamu rola nitrazepamu zmalała.

Wikipedia

# nitria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. rel. starożytny ośrodek monastyczny w północnym Egipcie;

Wiktionary

Nitria – starożytne centrum monastyczne w północnym Egipcie, na zachód od Delty Nilu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nitryjski

Wiktionary

# nitribitt

nazwisko

SJP.pl

# nitro

1. popularny rozpuszczalnik będący mieszaniną octanów propylu, butylu i pentylu;
2. dawna taśma filmowa, której głównym składnikiem jest łatwopalna nitroceluloza;
3. samochód typu Dodge Nitro

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mot. podtlenek azotu stosowany w celu zwiększenia mocy silnika spalinowego

(1.2) taśma filmowa, składająca się głównie z nitrocelulozy

(1.3) pot. lakier lub farba nitrocelulozowa

Wiktionary

- Nitro – miasto w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Fayette
- nitro – podtlenek azotu stosowany w motoryzacji celem zwiększania mocy silnika spalinowego
- nitro – potoczna nazwa rozpuszczalnika nitro
- nitro – przedrostek w nazwie związku chemicznego posiadającego grupę nitrową, np. nitrometan
- Nitro – niemiecka stacja telewizyjna
- Nitro – pseudonim Sergiusza Górskiego

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) NOS

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== nitro (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ˈni.tɾo.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) chem. nitrokalit, saletra indyjska, saletra potasowa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲitrɔ, AS: ńitro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) NOS

Wiktionary

# nitroalizaryna

krystaliczny związek organiczny, barwnik otrzymywany dawniej z korzenia marzanny farbiarskiej obecnie syntetycznie; błękit alizarynowy

SJP.pl

# nitroalkan

związek nitrowy używany jako środek antykorozyjny, rozpuszczalnik i składnik paliw rakietowych; nitroparafina

SJP.pl

# nitrobenzen

związek organiczny otrzymywany z benzenu pod wpływem działania kwasu azotowego i siarkowego; silnie trujący, o zapachu gorzkich migdałów; nitrobenzol

SJP.pl

Nitrobenzen – organiczny związek chemiczny, najprostszy aromatyczny związek nitrowy, pochodna benzenu. Stosowany do produkcji aniliny.

Wikipedia

# nitrobenzol

związek organiczny otrzymywany z benzenu pod wpływem działania kwasu azotowego i siarkowego; silnie trujący, o zapachu gorzkich migdałów; nitrobenzen

SJP.pl

# nitroceluloza

mieszanina estrów kwasu azotowego i celulozy; nitroksylina

SJP.pl

Nitroceluloza – mieszanina estrów celulozy i kwasu azotowego. Do każdej reszty glukozowej dołączone są grupy –NO2 (od jednej do trzech, w zależności od stopnia estryfikacji), pochodzące od kwasu azotowego. Fragmenty zawierające w pełni zestryfikowane reszty cukrowe opisuje wzór [C6H7O2(ONO2)3]n (triazotan celulozy). Maksymalna zawartość azotu w nitrocelulozie wynosi teoretycznie 14,14% (w praktyce zwykle mniej).

Wikipedia

# nitrocelulozowy

zawierający nitrocelulozę; nitroksylowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nitrocelulozą, zawierający nitrocelulozę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nitroceluloza ż.

Wiktionary

# nitrofenol

fenol, którego cząsteczki zawierają jedną lub więcej grup nitrowych

SJP.pl

- 2-Nitrofenol (o-nitrofenol)
- 3-Nitrofenol (m-nitrofenol)
- 4-Nitrofenol (p-nitrofenol)

Wikipedia

# nitrofil

roślina preferująca siedliska szczególnie bogate w przyswajalne związki azotowe, rosnąca najczęściej na wysypiskach śmieci, żyznych glebach leśnych, polach uprawnych, np. pokrzywa zwyczajna; roślina nitrofilna; nitrofit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. organizm azotolubny

Wiktionary

Gatunek nitrofilny, gatunek azotolubny, gatunek saletrowy, nitrofil, nitrofit – gatunek, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża bogatego w związki azotu.

Rośliny azotolubne szczególnie często spotyka się w środowiskach ruderalnych, takich jak wysypiska śmieci, rowy i tereny obficie zasilane gnojowicą i ściekami komunalnymi. Dzięki wysokiej zawartości związków azotu znajdują tam optymalne warunki rozwoju. Ze względu na powszechną eutrofizację siedlisk będącą wynikiem działalności człowieka, rośliny nitrofilne należą do silnie ekspansywnych, występujących coraz liczniej. Gatunki roślin nitrofilnych mogą być roślinami wskaźnikowymi gleb bogatych w azot.

Wikipedia

# nitrofilny

o roślinach: bytujący i najlepiej rozwijający się w podłożu bogatym w związki azotu

SJP.pl

# nitrofit

roślina preferująca siedliska szczególnie bogate w przyswajalne związki azotowe, rosnąca najczęściej na wysypiskach śmieci, żyznych glebach leśnych, polach uprawnych, np. pokrzywa zwyczajna; roślina nitrofilna, nitrofil

SJP.pl

Gatunek nitrofilny, gatunek azotolubny, gatunek saletrowy, nitrofil, nitrofit – gatunek, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża bogatego w związki azotu.

Rośliny azotolubne szczególnie często spotyka się w środowiskach ruderalnych, takich jak wysypiska śmieci, rowy i tereny obficie zasilane gnojowicą i ściekami komunalnymi. Dzięki wysokiej zawartości związków azotu znajdują tam optymalne warunki rozwoju. Ze względu na powszechną eutrofizację siedlisk będącą wynikiem działalności człowieka, rośliny nitrofilne należą do silnie ekspansywnych, występujących coraz liczniej. Gatunki roślin nitrofilnych mogą być roślinami wskaźnikowymi gleb bogatych w azot.

Wikipedia

# nitrofob

roślina znajdująca optymalne warunki do życia w środowisku ubogim w związki azotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina preferująca gleby ubogie w związki azotowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do nitrofobów zaliczamy łubin.

Wiktionary

# nitrofoska

wieloskładnikowy nawóz mineralny

SJP.pl

Nitrofoska – wieloskładnikowy nawóz mineralny typu NPK zawierający azot, fosfor i potas w postaci przyswajalnej przez rośliny.

Otrzymywany jest ten nawóz zwykle przez zmieszanie nitrofosu z solami potasowymi, najczęściej solą potasową jest chlorek potasu.

W Polsce nitrofoska nie jest produkowana.

Wikipedia

# nitrofural

lek, w zależności od stężenia: bakteriobójczy lub bakteriostatyczny

SJP.pl

# nitrogenaza

enzym bakteryjny pobudzający przemianę azotu na amoniak

SJP.pl

Nitrogenaza – enzym bakteryjny związany z asymilacją azotu. Jest to białko złożone zawierające centrum żelazowo-siarkowe i molibden, rzadziej wanad. Jest zbudowana z dwóch typów jednostek białkowych. Jednostka większa, tzw. białko FeMo, składa się z 4 łańcuchów polipeptydowych w układzie α2β2 i zawiera kofaktor FeMo (z atomami żelaza i molibdenu). Po jej przeciwnych stronach przyłączone są 2 mniejsze białka żelazowe.

Wikipedia

# nitrogenium

łacińska nazwa azotu (pierwiastka chemicznego)

SJP.pl

Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. W warunkach normalnych jest bezbarwnym, bezzapachowym gazem. Został odkryty w 1772 roku przez Daniela Rutherforda.

Wikipedia

# nitrogliceryna

ester kwasu azotowego i gliceryny; silna substancja wybuchowa; stosowana też jako lek na serce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C3H5N3O9., używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

Wiktionary

Nitrogliceryna, C
3H
5(ONO
2)
3 – organiczny związek chemiczny z grupy azotanów, ester kwasu azotowego i glicerolu, stosowany jako bardzo wrażliwy na uderzenia i inne bodźce materiał wybuchowy oraz lek z grupy nitratów, rozszerzający naczynia krwionośne (głównie żylne) podawany w ostrych napadach choroby niedokrwiennej serca w celu przerwania bólu wieńcowego. Wbrew nazwie potocznej nitrogliceryna jest estrem, a nie związkiem nitrowym (nie zawiera ugrupowań C−NO
2).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nitrogliceryna powoduje spadek ciśnienia tętniczego, nawet znaczny, gdy chory np. stoi.

(1.1) Z tego powodu produkcja nitrogliceryny należy do najniebezpieczniejszych procesów technologicznych w przemyśle chemicznym.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nitroglicerynowy

Wiktionary

# nitroglicerynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z nitrogliceryną, dotyczący nitrogliceryny, zawierający nitroglicerynę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nitrogliceryna ż.

Wiktionary

# nitroglikol

Nitroglikol (diazotan glikolu etylenowego), (CH2ONO2)2 – organiczny związek chemiczny z grupy nitroestrów, pochodna glikolu etylenowego. Stosowany jako kruszący materiał wybuchowy.

Wikipedia

# nitroguanidyna

Nitroguanidyna – organiczny związek chemiczny o właściwościach wybuchowych z grupy nitroamin. Biała substancja krystaliczna. W czasie II wojny światowej była wykorzystywana jako składnik prochów nitroglicerynowych bezbłyskowych i małoerozyjnych.

Wikipedia

# nitrokalit

Nitrokalit (nitryt, niter, saletra indyjska, saletra potasowa) – minerał z gromady azotanów.

Nazwa nawiązuje do składu chemicznego minerału; łac. nitrogenium = azot, kalium = potas; określenie saletra pochodzi z łac. sal petrae = sól skalna.

Wikipedia

# nitrokrezol

związek chemiczny używany w ochronie sadów zamiast karboliny

SJP.pl

# nitroksylina

mieszanina estrów kwasu azotowego i celulozy; nitroceluloza

SJP.pl

# nitroksylowy

zawierający nitrocelulozę; nitrocelulozowy

SJP.pl

# nitroleum

odmiana linoleum, do którego produkcji używa się nitrocelulozy z dodatkiem żywicy

SJP.pl

# nitromannit

związek chemiczny mający właściwości wybuchowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) chem. organiczny, wybuchowy składnik spłonek detonujących stosowany również w lecznictwie;

Wiktionary

Nitromannit, heksaazotan mannitolu, C
6H
8(ONO
2)
6 – organiczny związek chemiczny, ester kwasu azotowego i mannitu.

Materiał wybuchowy o prędkości detonacji 8260 m/s przy gęstości 1,73 g/cm³.

Wikipedia

# nitronatryt

minerał, azotan sodu; nitratyn, saletra sodowa, saletra chilijska

SJP.pl

Azotan sodu (nazwa Stocka: azotan(V) sodu, nazwy zwyczajowe: saletra sodowa, saletra chilijska), NaNO
3 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi z łac. sal petrae – sól skalna.

Wikipedia

# nitroniowy

jon nitroniowy - kation w nitrozie

SJP.pl

# nitroparafina

związek nitrowy używany jako środek antykorozyjny, rozpuszczalnik i składnik paliw rakietowych; nitroalkan

SJP.pl

# nitropolitura

rodzaj lakieru nitrocelulozowego

SJP.pl

# nitroprusydek

nieorganiczna sól stosowana m.in. do wykrywania siarki w związkach organicznych

SJP.pl

Nitroprusydek sodu, Na2[Fe(CN)5NO] – nieorganiczny związek chemiczny, sól kompleksowa zawierająca jako atom centralny żelazo na III stopniu utlenienia.Występuje w postaci dwuhydratu, Na2[Fe(CN)5NO]·2H2O.

Wikipedia

# nitrotoluen

pochodna toluenu, której cząsteczki zawierają jedną lub kilka grup nitrowych

SJP.pl

# nitrować

tworzyć związek nitrowy (zawierający grupę nitrową -NO2)

SJP.pl

# nitrowy

grupa nitrowa - grupa składająca się z jednego atomu azotu i dwóch atomów tlenu

SJP.pl

# nitroza

roztwór tlenków azotu w stężonym kwasie siarkowym, zawierający jako główny składnik kwas nitrozylosiarkowy; żrąca, trująca ciecz bezbarwna lub żółtawa, o ostrym, duszącym zapachu; stosowana do produkcji materiałów wybuchowych oraz barwników

SJP.pl

Mieszanina nitrująca (nitroza) – mieszanina stężonych kwasów azotowego (HNO
3) i siarkowego (H
2SO
4) w stosunku masowym 1:2 (objętościowym 3:5) służąca do nitrowania związków organicznych i nieorganicznych, jak również do otrzymywania niektórych estrów kwasu azotowego.

Wikipedia

# nitrozamina

pochodna aminy powstająca w reakcji amin z azotynami; nitrozoamina

SJP.pl

# nitrozaminy

pochodna aminy powstająca w reakcji amin z azotynami; nitrozoamina

SJP.pl

# nitrozoamina

pochodna aminy powstająca w reakcji amin z azotynami; nitrozamina

SJP.pl

Nitrozoaminy, nitrozaminy (właśc. N-nitrozoaminy) – organiczne związki chemiczne, N-nitrozowe pochodne amin.

Wikipedia

# nitrozować

przeprowadzać reakcję prowadzącą do otrzymania nitrozozwiązków

SJP.pl

# nitrozozwiązek

związek chemiczne zawierający grupę nitrozową –NO; związek nitrozowy

SJP.pl

# nitrozwiązek

związek organiczny zawierający grupę nitrową (jedną lub więcej) w cząsteczce; związek nitrowy

SJP.pl

Nitrozwiązki – organiczne związki chemiczne zawierające grupę nitrową -NO2, w której atom azotu jest bezpośrednio połączony z atomem węgla.

Wikipedia

# nitrozwiązki

związek organiczny zawierający grupę nitrową (jedną lub więcej) w cząsteczce; związek nitrowy

SJP.pl

Nitrozwiązki – organiczne związki chemiczne zawierające grupę nitrową -NO2, w której atom azotu jest bezpośrednio połączony z atomem węgla.

Wikipedia

# nitryfikacja

utlenianie amoniaku do azotanów(III) oraz utlenianie azotanów(III) do azotanów(V)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;

Wiktionary

Nitryfikacja – proces utleniania amoniaku i soli amonowych do azotynów i azotanów prowadzony przez bakterie nitryfikacyjne.

Azotany powstałe w tym procesie mogą zostać przyswojone przez rośliny lub ulegać akumulacji, czego efektem może być powstanie złóż saletry.Proces ten zachodzi w warunkach tlenowych i jest dwufazowy. W fazie pierwszej bakterie z rodzaju np. Nitrosomonas i Nitrosospira utleniają jony amonowe do azotynów:

  2 NH+
  4 + 3 O
  2 → 2 NO−
  2 + 4 H+
  + 2 H
  2O | ΔG°' = −274 kJ/mol

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Synantropizacja (dawniej i dziś) polegała na przekształcaniu genotypów zwierząt i roślin, świadomej lub przypadkowej eliminacji jednych ekosystemów czy gatunków i wprowadzaniu innych oraz na przekształcaniu siedlisk mechanicznym (w trakcie uprawy roli) i chemicznym (poprzez wypalanie, zanieczyszczenia, nitryfikację).

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nitryfikować ndk., znitryfikować dk.

przym. nitryfikacyjny

Wiktionary

# nitryfikacyjny

związany z nitryfikacją

SJP.pl

# nitryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nitrią, dotyczący Nitrii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nitria ż.

Wiktionary

# nitryl

trujący związek organiczny, pochodna cyjanowodoru

SJP.pl

Nitryle – organiczne związki chemiczne zawierające grupę nitrylową, pochodne cyjanowodoru, o wzorze ogólnym R−C≡N.

Acetonitryl i benzonitryl stosowane są jako rozpuszczalniki, a akrylonitryl jako monomer do otrzymywania poliakrylonitrylu.

Wikipedia

# nitryle

trujący związek organiczny, pochodna cyjanowodoru

SJP.pl

Nitryle – organiczne związki chemiczne zawierające grupę nitrylową, pochodne cyjanowodoru, o wzorze ogólnym R−C≡N.

Acetonitryl i benzonitryl stosowane są jako rozpuszczalniki, a akrylonitryl jako monomer do otrzymywania poliakrylonitrylu.

Wikipedia

# nitryt

azotan potasu - pokłady w Indiach, na Cejlonie i w Chile; saletra potasowa

SJP.pl

Nitrokalit (nitryt, niter, saletra indyjska, saletra potasowa) – minerał z gromady azotanów.

Nazwa nawiązuje do składu chemicznego minerału; łac. nitrogenium = azot, kalium = potas; określenie saletra pochodzi z łac. sal petrae = sól skalna.

Wikipedia

# nitrzanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nitry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nitra ż.

:: fż. nitrzanka ż.

przym. nitrzański

Wiktionary

# nitrzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nitry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nitra ż.

:: fm. nitrzanin mos.

przym. nitrzański

Wiktionary

# nitrzański

→ Nitra (miasto na Słowacji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nitrą, dotyczący Nitry (miasta lub rzeki)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nitra ż., nitrzanin mos., nitrzanka ż.

Wiktionary

# nitsch

[czytaj: nicz] nazwisko

SJP.pl

Nitsch:

- Maksymilian Nitsch (1843, Kraków – 1890, Kraków), polski architekt, przedstawiciel historyzmu
  - Roman [Franciszek Henryk] Nitsch (1873, Podchybie – 1943, Warszawa), polski lekarz, serolog i bakteriolog
  - Kazimierz [Ignacy] Nitsch (1874, Kraków – 1958, Kraków), polski językoznawca slawista, historyk języka polskiego, dialektolog

  Wikipedia

# niuans

(zwykle w liczbie mnogiej) drobiazgowa, szczegółowa różnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲuwãw̃s, AS: ńuu̯ãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niuansowanie n.

:: zdrobn. niuansik m.

czas. zniuansować, niuansować ndk.

przym. niuansowy

Wiktionary

# niuansik

zdrobnienie od: niuans

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: niuans

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zniuansowanie n., niuansowanie n., niuans

przym. niuansowy

czas. niuansować, zniuansować

Wiktionary

# niuansować

wychwytywać i ukazywać subtelne, słabo dostrzegalne różnice między podobnymi rzeczami, zjawiskami itp.

SJP.pl

czasownik

(1.1) ukazywać / wydobywać subtelne, ledwie dostrzegalne szczegóły / różnice

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲuwãw̃ˈsɔvat͡ɕ, AS: ńuu̯ãũ̯sovać

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niuansowy

rzecz. zniuansowanie n., niuans, niuansik, niuansowanie

czas. zniuansować

Wiktionary

# niuansowanie

we włókiennictwie: korygowanie odcienia barwnika przez dodanie małej ilości innych barwników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|niuansować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲuwãw̃sɔˈvãɲɛ, AS: ńuu̯ãũ̯sovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niuansowy

rzecz. zniuansowanie n., niuans, niuansik

czas. niuansować, zniuansować

Wiktionary

# niuansowość

możliwość dostrzeżenia subtelnych różnic

SJP.pl

# niuansowy

zawierający niuanse, dotyczący subtelnych różnic

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polegający na niuansach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niuans mrz., niuansik mrz., niuansowanie n., zniuansowanie n.

czas. niuansować ndk., zniuansować dk.

Wiktionary

# niuch

1. potocznie: powonienie, nos
2. potocznie: wyczucie, intuicja
3. przestarzale: szczypta tabaki; dziś częściej jako jednorazowa porcja narkotyku

SJP.pl

Niuch (ang. Snuff) – 39. powieść Terry'ego Pratchetta z serii Świat Dysku. Książka jest kolejną częścią przygód o Straży Miejskiej Ankh-Morpork.Powieść w polskim tłumaczeniu Piotra W. Cholewy ukazała się 10 kwietnia 2012 roku nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka.

Wikipedia

# niuchać

1. wciągać w nos, np. tabakę; potocznie: pociągać nosem, wąchać, węszyć;
2. pot. szperać, tropić, węszyć

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. wyniuchać)

(1.1) pot. wąchać, węszyć

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲuxat͡ɕ, AS: ńuχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niuchanie n., wyniuchanie n., niuchacz m., niuch m.

czas. wyniuchać dk.

Wiktionary

# niuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|niuchać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲuˈxãɲɛ, AS: ńuχãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. niuchać ndk.

Wiktionary

# niue

1. wyspa na Oceanie Spokojnym;
2. terytorium stowarzyszone z Nową Zelandią, na wyspie o tej samej nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polinezyjska wyspa w Oceanii

(1.2) geogr. polit. państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;

(1.3) grupa etniczna rdzennych mieszkańców Niue (1.1);

Wiktionary

Niue (ang. wym. [ˈnjuːeɪ]) – terytorium stowarzyszone Nowej Zelandii, położone na wyspie koralowej na Oceanie Spokojnym w Polinezji. Nazwa pochodzi od dwóch słów: niu („palma kokosowa”) oraz e („oglądać, patrzeć”).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲuwɛ, AS: ńuu̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niue, Niueńczyk mos., Niuenka ż.

przym. niueński

Wiktionary

# niuejdżowski

→ New Age; newage'owy, newage'owski

SJP.pl

# niueński

→ Niue (terytorium)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niue, dotyczący Niue

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niue n., Niueńczyk mos., Niuenka ż.

Wiktionary

# niuhempszyr

amerykańska rasa kur ogólnoużytkowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. jedna z ras kur;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲuˈxɛ̃mpʃɨr, AS: ńuχẽmpšyr

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. New Hampshire mrz., new hampshire n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) new hampshire

Wiktionary

# niuhempszyry

rasa kur

SJP.pl

# niukża

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;

Wiktionary

Niukża (ros. Нюкжа) – rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy. Długość 583 km; powierzchnia dorzecza 32 100 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 310 m³/s.

Źródła na wschodnim krańcu gór Olokmiński Stanowik; w górnym biegu płynie w kierunku północno-wschodnim; liczne progi; w dolnym biegu w kierunku północno-zachodnim wzdłuż Pasma Stanowego.

Zamarza od października do początku maja; zasilanie deszczowo-śniegowe.

Wikipedia

# niulakita

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Niulakita – najmniejsza wyspa koralowa (dystrykt, okręg) Tuvalu. W 2002 roku na wyspie mieszkało 35 osób. Europejczycy odkryli atol 29 sierpnia 1595 roku. Ponowne odkrycie wyspy nastąpiło 6 listopada 1821 roku. Wówczas Niulakitę zlokalizował statek dowodzony przez George'a Barretta.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Niulakita

źródła.

== Niulakita (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) Niulakita

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Niulakita

źródła.

== Niulakita (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) Niulakita

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# niuńcia

niuńka;
1. potocznie: atrakcyjna dziewczyna; dziunia, dziuńka, dżaga, lacha, laska, cizia, lachon;
2. pieszczotliwie o ukochanej; niunia, niusia, niuniusia, niunieczka

SJP.pl

# niunia

niuńka;
1. potocznie: atrakcyjna dziewczyna; dziunia, dziuńka, dżaga, lacha, laska, cizia, lachon;
2. pieszczotliwie o ukochanej; niuńcia, niusia, niuniusia, niunieczka;
3. potocznie: osoba niezaradna, bardzo nieśmiała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. osoba, zwykle kobieta, nieporadna, zawstydzona

(1.2) pieszcz. pot. dziecko, dziewczynka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Niunia, chodź do mnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲü̃ɲa, AS: ńü̃ńa

Wiktionary

# niuniaczek

pieszczotliwie o ukochanym; niuniek, niuniuś

SJP.pl

# niunieczka

pieszczotliwie o ukochanej; niunia, niuńka, niuńcia, niuniusia, niusia

SJP.pl

# niuniek

niunia;
1. potocznie: atrakcyjna dziewczyna; dziunia, dziuńka, dżaga, lacha, laska, cizia, lachon;
2. pieszczotliwie o ukochanej; niuńcia, niusia, niuniusia, niunieczka;
3. potocznie: osoba niezaradna, bardzo nieśmiała

SJP.pl

# niuniuś

pieszczotliwie o ukochanym; niuniek, niuniaczek

SJP.pl

# niuniusia

pieszczotliwie o ukochanym; niuniek, niuniaczek

SJP.pl

# niuńka

niunia;
1. potocznie: atrakcyjna dziewczyna; dziunia, dziuńka, dżaga, lacha, laska, cizia, lachon;
2. pieszczotliwie o ukochanej; niuńcia, niusia, niuniusia, niunieczka;
3. potocznie: osoba niezaradna, bardzo nieśmiała

SJP.pl

# nius

news;
1. potocznie: sensacyjna wiadomość z ostatniej chwili;
2. środowiskowo: wiadomość w internetowej grupie dyskusyjnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) świeża wiadomość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲus, AS: ńus

Wiktionary

# niusia

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

SJP.pl

# niutao

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Niutao – wyspa koralowa należąca do archipelagu Tuvalu, o powierzchni ok. 2,53 km². Znajdują się na niej dwie osady – Teava i Kulia. W 2012 roku na wyspie mieszkało 606 osób. Europejczycy odkryli atol w 1825 roku.

Na Niutao znajduje się szkoła podstawowa (Webley Primary School) i przedszkole (Niutao Pre-School) (stan na 2014 rok).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Niutao

źródła.

== Niutao (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Niutao

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Niutao

źródła.

== Niutao (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Niutao

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# niuton

jednostka siły w Układzie SI; newton

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka siły w układzie SI;

Wiktionary

Niuton (N) – jednostka siły w układzie SI (jednostka pochodna układu SI).

1 N to siła, z jaką trzeba działać na ciało o masie 1 kg, aby nadać mu przyspieszenie równe 1 m/s²

    \mathrm {1\,N=1{\frac {kg\cdot m}{s^{2}}}}

Nazwa niuton upamiętnia angielskiego uczonego Isaaca Newtona.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈɲutɔ̃n, AS: ńutõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) symbol. N

Wiktionary

# niutonometr

fizyka: jednostka momentu siły

SJP.pl

Niutonometr, N·m – jednostka momentu siły w układzie SI. Nazwa „niutonometr” jest nazwą uproszczoną i zwyczajową. W mechanice poprawna nazwa jednostki to „niuton razy metr”

  \mathrm {1\ Nm=1\ N\cdot 1\ m=1\ kg\cdot {\frac {m}{s^{2}}}\cdot 1\ m=1\ kg\cdot {\frac {m^{2}}{s^{2}}}=1{\frac {kg\cdot m^{2}}{s^{2}}}} .

Wikipedia

# niutonowski

taki jak u Newtona, wywodzący się z praw mechaniki Newtona; newtonowski

SJP.pl

# niva

samochód typu Łada Niva

SJP.pl

Niva (do 1949 Hartmanice) – gmina w Czechach, w powiecie Prościejów, w kraju ołomunieckim. Według danych z dnia 1 stycznia 2012 liczyła 322 mieszkańców.

Położona jest na wyżynie drahańskiej, na zachód od Prościejowa.

Wikipedia

# nivea

marka kosmetyków

SJP.pl

Nivea (łac. niveus – śnieżnobiały) – linia produktów kosmetycznych międzynarodowego koncernu Beiersdorf AG z Hamburga w Niemczech.

Pierwszym produktem tej linii było Nivea Seife (mydło Nivea), które zostało wprowadzone na rynek w 1906 przez firmę „Beiersdorf & Co”, której właścicielem był wówczas Oskar Troplowitz, farmaceuta, urodzony w 1863 w Gliwicach. Żona Troplowitza Gertruda nadała temu mydłu nazwę Nivea, z łacińskiego niveus/nivea/niveum (śnieżno-biały). W 1911 pojawił się słynny Nivea Creme (krem Nivea). Produkt został stworzony dzięki zakupieniu przez Oskara Troplowitza od chemika dr. Isaaca Lifschütza patentu na wytwarzanie eucerytu. Troplowitz wspólnie z dermatologiem Paulem Gersonem Unną opracowali recepturę kremu, wykorzystując właściwości eucerytu jako substancji tworzącej stabilną emulsję tłuszcz-woda.

Wikipedia

# niven

- Larry Niven – amerykański pisarz science-fiction.

Gminy w USA:

- Niven (ang. Niven Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Cleveland
- Niven (ang. Niven Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Jefferson

Wikipedia

# nivôse

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

Wiktionary

Nivôse (z łac. nivosus = 'śnieżny') – czwarty miesiąc we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, pierwszy miesiąc zimy. Trwał od 21 grudnia do 19 stycznia.

Po nivôse następował miesiąc pluviôse.

Wikipedia

# niwa

1. poetycko: pole, ziemia uprawna;
2. przenośnie: zakres czyjejś działalności;
3. ser podobny do rokfora, produkowany przede wszystkim w Czechach i Słowacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie murmańskim Rosji, uchodząca do Kandałakszy;

Wiktionary

niwa:

1. ziemia uprawna
2. dziedzina czyjejś działalności

Miejscowości i ich części w Polsce

Wikipedia

# niwacja

erozyjne działanie śniegu poprzez naprzemienne topnienie i zamarzanie

SJP.pl

Erozja śnieżna lub: niwacja, erozja niwalna, erozja śniegowa – proces geologiczny degradacji powierzchni ziemi obejmujący przeobrażenie rzeźby terenu, pokrywy glebowej i stosunków wodnych, zachodzący w warunkach naturalnych, wyłącznie pod wpływem mechanicznego, niszczącego działania topniejącego i osuwającego się śniegu. Zamarzanie i rozmarzanie z towarzyszącymi temu zjawisku zmianami objętości, plastyczność oraz ześlizgiwanie się rozmarzniętych powierzchni po nierozmarzniętych we współdziałaniu z ciążeniem ziemskim (soliflukcja) są podstawą mechanizmu erozji śnieżnej. Towarzyszy temu rozdrabianie nasiąkniętego wodą materiału skalnego pod wpływem zamarzania (gelifrakcja) oraz wypłukiwanie drobin podłoża przez wodę z roztopów. W najbardziej widocznej formie zjawisko zachodzi głównie w wysokich górach i w krajach polarnych. Niwację powodują:

- Erozje niweo-eoliczne – proces niszczenia podłoża polegający na szorowaniu dna i odrywaniu od niego fragmentów skalnych pod wpływem mechanicznego oddziaływania przemieszczającego się śniegu, w wyniku wielokrotnego zamrażania i rozmrażania bez przekształcania go w lód.
- Lawiny – bardzo gwałtowne przemieszczenia śniegu i mas glebowo-zwietrzelinowych.
- Zsuwy – powolne przemieszczanie się masy śniegu wraz z gruntem i okruchami skalnymi po powierzchni stoku.

Wikipedia

# niwalny

1. odnoszący się do obszarów pokrytych wiecznym śniegiem (np. klimat niwalny, piętro niwalne);
2. organizm niwalny - roślina lub zwierzę żyjące na śniegu; organizm hiemalny, organizm naśnieżny, kriobiont

SJP.pl

# niwchijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niwchami, dotyczący Niwchów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język niwchijski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niwcha mos., Niwchijka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. giliacki

(2.1) giliacki

Wiktionary

# niwecznik

dawniej: białko osocza wytwarzane przez limfocyty, posiadające zdolność rozpoznania antygenu; immunoglobulina, antyciało, przeciwciało

SJP.pl

# niweczyć

niszczyć coś doszczętnie; udaremniać, unicestwiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zniweczyć)

(1.1) pozbawiać wartości, obracać wniwecz

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niweczenie n.

przysł. niwecz, wniwecz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anulować, cofać, osłabiać, przekreślać, psuć, rujnować, udaremniać, unicestwiać

Wiktionary

# niwelacja

1. w technice: wyrównanie jakiejś powierzchni;
2. ustalanie wysokości punktów w terenie za pomocą pomiarów geodezyjnych;
3. likwidowanie różnic

SJP.pl

Niwelacja, pomiary wysokościowe – geodezyjne wyznaczanie różnicy wysokości pomiędzy punktami terenowymi. Wyróżnia się następujące rodzaje niwelacji:

- niwelacja hydrostatyczna – najdokładniejsza, korzystająca z zasady naczyń połączonych;
- niwelacja geometryczna – wykonywaną przy użyciu niwelatorów, polegającą na pomiarze długości odcinków pionowo ustawionych łat geodezyjnych;
- niwelacja trygonometryczna – wykonywaną przy użyciu tachimetrów, polegającą na pomiarze odległości poziomej oraz kąta pionowego, co umożliwia obliczenie nieznanej wartości różnicy wysokości korzystając z własności geometrycznych trójkąta prostokątnego;
- niwelacja barometryczna – najmniej dokładną, wykorzystującą regułę zmiany wartości ciśnienia atmosferycznego w zależności od wysokości nad poziomem morza;
- niwelacja fotogrametryczna – wysokość poszczególnych punktów odczytuje się na modelu przestrzennym (stereoskopowym), jaki powstaje w trakcie obserwacji pary zdjęć za pomocą specjalnych przyrządów;
- niwelacja satelitarna – wykonywana przy pomocy globalnego systemu nawigacji satelitarnej.

Wikipedia

# niwelacyjny

związany z niwelacją

SJP.pl

# niwelator

leweller; członek radykalnego angielskiego ugrupowania głoszącego w XVIIw ideę powszechnej równości obywateli

SJP.pl

Wikipedia

# niweleta

prosta o żądanym spadku, która łączy na profilu podłużnym punkty projektowanego dna rowu lub spadku wyrobiska

SJP.pl

Niweleta – linia łącząca punkty wysokościowe, wyznaczające projektowany profil budowli, np. korony drogi lub nasypu, dna rowu.

Wikipedia

# niwelistyczny

→ niwelizm

SJP.pl

#### Patrz:

niwelizm

# niwelować

1. w technice: wyrównywać powierzchnię terenu do jednego poziomu; zrównywać, plantować;
2. ustalać wysokość punktów w terenie za pomocą pomiarów geodezyjnych;
3. książkowo: usuwać różnice, np. prawne, kulturowe

SJP.pl

czasownik przechodni

(1.1) łagodzić skutki czegoś

(1.2) zrównywać dwa różne elementy

Wiktionary

# niwerneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Niwernią, dotyczący Niwernii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niwernia ż.

Wiktionary

# niwernia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. daw. lub rzad. kraina historyczna w środkowej Francji, ze stolicą w Nevers

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niwerneński

Wiktionary

# niwica

W Polsce

- Niwica – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Deszczno
- Niwica – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Trzebiel

- Niwica – dawna gmina
- Niwica – dawna gromada

Wikipedia

# niwicki

nazwisko

SJP.pl

# niwiński

nazwisko

SJP.pl

Niwiński – polskie nazwisko.

Wikipedia

# niwiska

przymiotnik od: Niwiska

SJP.pl

W Polsce

- Niwiska – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański
- Niwiska – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Galewice
- Niwiska – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
- Niwiska – gromada w powiecie kolbuszowskim
- Niwiska – gromada w powiecie zielonogórskim

Wikipedia

# niwiski

przymiotnik od: Niwiska

SJP.pl

Niwiski dawniej też Niwiska – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Mokobody.

Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa Niwiski I i Niwiski II.

Wikipedia

# niwka

Miejscowości i ich części w Polsce

- Niwka – część miasta Busko-Zdrój
- Niwka – część miasta Puszczykowo
- Niwka – część miasta Sosnowiec
- Niwka – część wsi Przypisówka w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Firlej
- Niwka – część wsi Wola Blizocka w woj. lubelskim, w pow. libartowskim, w gminie Jeziorzany
- Niwka – część wsi Olszowiec-Kolonia w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Bychawa
- Niwka – część wsi Nasutów w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Niemce
- Niwka – część wsi Stary Bazanów w woj. lubelskim, w pow.ryckim, w gminie Ryki
- Niwka – część wsi Bębnów w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Konopnica
- Niwka – część wsi Czernichów w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
- Niwka – część wsi Wołowice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
- Niwka – część wsi Stronie w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Łukowica
- Niwka – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Radłów
- Niwka – część wsi Gorzyce w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
- Niwka – część wsi Jamnica w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Grębów
- Niwka – część wsi Zabrnie w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Grębów
- Niwka – część wsi Borowianka w woj. śląskim, w pow. kłobuckim, w gminie Kłobuck
- Niwka – część wsi Nowa Zbelutka w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Łagów
- Niwka – zniesiona część wsi Miłków w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Bodzechów
- Niwka – przysiółek wsi Podłazie w woj. świętokrzyskim, w pow. skarżyskim, w gminie Łączna
- Niwka – część wsi Brzózki w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kramsk
- Niwka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. drawskim, w gminie Czaplinek
- Niwka – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Moryń
- Niwka – przysiółek wsi Kozielice w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Golczewo

Wikipedia

# niwkowo

Niwkowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Wizna. Leży nad Narwią.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela w Wiznie.

Wikipedia

# niwnica

Niwnica (niem. Neunz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Nysa.

Niwnica to wieś położona w południowej części gminy Nysa. Sąsiaduje z pięcioma wsiami Wyszków Śląski, Domaszkowice, Wierzbięcice, Hajduki Nyskie i Kępnica. Istotnym walorem położenia wsi jest bliskie sąsiedztwo miasta Nysy, oddalonego około 4 km. Przez Niwnicę przechodziła droga krajowa DK41 Nysa – Prudnik, po wybudowaniu obwodnicy Nysy omija ona wieś, a droga przebiegająca przez wieś otrzymała oznaczenie DW489.

Wikipedia

# niwnice

Niwnice (niem. Kunzendorf unter dem Walde) – duża, uprzemysłowiona wieś sołecka w Polsce w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski.

Wikipedia

# nix

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Plutona;

Wiktionary

- Nix – księżyc Plutona
- Kelpie – w folklorze celtyckim nadnaturalny wodny koń
- Nyks – w mitologii greckiej bogini nocy, córka Chaosu
- Garth Nix – australijski pisarz literatury fantasy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nix nie posiada atmosfery.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiks, AS: ńiks

Wiktionary

# nixon

nazwisko, np. Richard Nixon (1913-1994), polityk amerykański, w latach 1969-1974 prezydent Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

Osoby o nazwisku Nixon:

- Richard Nixon – 37. prezydent USA
- Agnes Nixon – amerykańska producentka telewizyjna
- Amy Nixon – kanadyjska curlerka
- Cynthia Nixon – amerykańska aktorka
- Erica Nixon – australijska lekkoatletka
- Gilbert Edward James Nixon – brytyjski entomolog
- Greg Nixon – amerykański lekkoatleta
- Gunnar Nixon – amerykański lekkoatleta
- Guy Nixon – brytyjski narciarz
- Jay Nixon – amerykański polityk
- Kimberley Nixon – brytyjska aktorka
- Lewis Nixon – amerykański wojskowy
- Lewis Nixon (inżynier okrętownictwa)
- Marian Nixon – amerykańska aktorka
- Marni Nixon – amerykańska sopranistka
- Norm Nixon – amerykański koszykarz
- Pat Nixon – amerykańska pierwsza dama

Wikipedia

# nixtamalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. nikstamalizacja.

Wiktionary

Nikstamalizacja (lub: nixtamalizacja) – proces kulinarny stosowany od stuleci na terenie Mezoameryki, polegający na specjalnym przygotowaniu masy kukurydzianej przez gotowanie ziaren kukurydzy w zasadowym roztworze (wodzie wapiennej lub potażu). Nazwa pochodzi z języka nahuatl: nextli (popiół) i tamalli (surowa masa z ugotowanych ziaren kukurydzy).

Wikipedia

# niy

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. nie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niy aś sie, że mosz ujka w Rajchu.

Wiktionary

# niydziela

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. niedziela

Wiktionary

# niydźwiydź

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa systematyczna|Ursus|Linnaeus|ref=tak., niedźwiedź

Wiktionary

# niż

1. rozległa nizina;
2. przenośnie: najniższy stan, poziom czegoś;
3. obszar niskiego ciśnienia atmosferycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;

(1.2) obszar, punkt, chwila, w którym jakaś wielkość osiąga małą wartość

(1.3) geogr. nizina obejmująca rozległe obszary;

spójnik

(2.1) …używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

Wiktionary

- niż (geografia) – rozległy obszar nizinny
- niż baryczny – obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego
- Niż (Ukraina) – kraina na Ukrainie, w dolnym biegu Dniepru

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obecnie nad krajem panuje niż z centrum nad Zatoką Gdańską.

(1.3) Grab jest w Polsce pospolity na całym niżu.

(2.1) Jego mieszkanie jest większe niż twoje.

(2.1) Wolę pomarańcze niż banany.

(2.1) Dzisiaj jest inaczej niż wtedy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiʃ, AS: ńiš

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-3)

rzecz. nizina ż., niziołek mos./mzw.

przym. niżowy, niski

przysł. niżowo, nisko

czas. obniżać ndk., obniżyć dk.

sp. aniżeli

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyklon; skr. N

(1.2) minimum

(1.3) nizina

(2.1) w niektórych sytuacjach od

Wiktionary

# niz.

skrót od: nizina (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# niża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. nizina

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɲiʒa, AS: ńiža

Wiktionary

# nizać

nawlekać coś na nitkę, sznurek itp.; ścibić; ścibać

SJP.pl

# nizam

tytuł muzułmańskich władców

SJP.pl

Nizam – w dawnych Indiach tytuł władców niektórych państw muzułmańskich, zwłaszcza Hajdarabadu i Ahmadnagaru. W węższym sensie odnosi się do władców Hajdarabadu z dynastii założonej na początku XVIII w. przez Asafa Dżaha.

Wikipedia

# niżanin

mieszkaniec Niska

SJP.pl

# niżanka

mieszkanka Niska

SJP.pl

# niżankowice

- Niżankowice – wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Działoszyn
- Niżankowice – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim
- Niżankowice – dawna gmina
- Niżankowice – stacja kolejowa

Wikipedia

# niżański

przymiotnik od: Nisko (dawniejsze Niżsko); niski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Niska, związany z Niskiem, pochodzący z Niska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do incydentu doszło w ub. tygodniu podczas lekcji wychowania fizycznego w szkole w Kurzynie Średniej (pow. niżański).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʒãj̃sʲci, AS: ńižãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nisko n., niżanin m., niżanka ż.

Wiktionary

# nizaryta

członek radykalnego ugrupowania religijnego muzułmańskich ismailitów; asasyn

SJP.pl

# nizarytka

→ nizaryta; asasynka

SJP.pl

# niżbik

muchówka z rodziny łowikowatych

SJP.pl

# niżby

"niż" (spójnik) połączone z "by", partykułą trybu przypuszczającego

SJP.pl

# niżej

stopień wyższy od przysłówka: nisko

SJP.pl

# niżeli

przyimek lub spójnik przyłączający wyrażenie określające podstawę porównania; niż, niźli, aniżeli

SJP.pl

# niżeliby

"niżeli" połączone z "by", partykułą trybu przypuszczającego

SJP.pl

# nizielski

nazwisko

SJP.pl

# nizieński

nazwisko

SJP.pl

- Kazimierz Nizieński (1892-1952) – oficer Wojska Polskiego
- Bogusław Nizieński (1928-2025) – prawnik, sędzia

Wikipedia

# nizina

1. forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.;
2. nisko położone miejsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

Wiktionary

Nizina – równinna lub prawie równinna wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.

Niziny stanowią 1/3 powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasnozielonym kolorem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed nami rozciągała się rozległa nizina.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʑĩna, AS: ńiźĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość ż., niż

przym. nizinny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niż

Wiktionary

# nizinka

zdrobnienie od: nizina

SJP.pl

# nizinny

1. związany z niziną, mający cechy niziny;
2. żyjący, uprawiany na nizinie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący niziny; położony w nizinie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ukształtowanie wyspy Cejlon ma charakter nizinny, na południu znajduje się niewysoki płaskowyż. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʑĩnːɨ, AS: ńiźĩ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nizina ż.

Wiktionary

# niziński

nazwisko

SJP.pl

- Kazimierz Niziński (1894-?), oficer artylerii Wojska Polskiego
- Stanisław Niziński (1848-1932), duchowny rzymskokatolicki
- Zbigniew Niziński (1900-1975), piłkarz

Wikipedia

# nizioł

nazwisko

SJP.pl

Nizioł właśc. Tomasz Niziński (ur. 21 stycznia 1984 w Krakowie) znany również jako Niziek – polski raper. Członek zespołów Syndykat i Szajka oraz kolektywu Ciemna Strefa. Muzyk współpracował ponadto m.in. z takimi wykonawcami jak: Dudek P56, Egon, Kali, Lukasyno, NON Koneksja oraz Popek.

Wikipedia

# niziołek

1. niewysoka istota ze świata fantasy;
2. niski człowiek; knypek, karypel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) fant. liter. istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. niski osobnik

Wiktionary

Osoby o tym nazwisku:

- Grzegorz Niziołek – polski teatrolog, literaturoznawca i nauczyciel akademicki
- Karol Niziołek – polski wioślarz
- Urszula Niziołek-Janiak – polska działaczka społeczna i samorządowa‎

Inne:

- Hobbici, niziołki – jedna z inteligentnych ras ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W kolejnej części powieści na niziołków będzie czyhać wielka pajęczyca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʑɔwɛk, AS: ńiźou̯ek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niziołkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) halfling, hobbit

(2.1) karzełek, liliput

Wiktionary

# niziołkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do niziołka, związany z niziołkiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod dębem znajdował się niziołkowy domek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niziołek mos./mzw.

Wiktionary

# niziurski

nazwisko

SJP.pl

- Edmund Niziurski (1925–2013) – polski prozaik i publicysta, autor Księgi urwisów i Sposobu na Alcybiadesa.
- Mirosław Niziurski (1932–2015) – polski kompozytor, profesor sztuk muzycznych, rektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Kielcach.

Wikipedia

# niziusieńki

zdrobnienie od: niski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: niski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ńiźüśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość

przym. niski, niziuchny, niziuśki, niziuteńki, niziutki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

temsłow. nisko-

Wiktionary

# niziuśki

zdrobnienie od: niski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: niski

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʑüɕci, AS: ńiźüśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość

przym. niski, niziuchny, niziusieńki, niziuteńki, niziutki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

temsłow. nisko-

Wiktionary

# niziuteńki

zdrobnienie od: niski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: niski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dom jest niziuteńki i ledwo wystaje zza kamiennej "fortecy" - to także zostało zaplanowane.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɲiʑuˈtɛ̃ɲci, AS: ńiźutẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość

przym. niski, niziuchny, niziusieńki, niziuśki, niziutki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

temsłow. nisko-

Wiktionary

# niziutki

zdrobnienie od: niski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: niski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z ostatniej ławki wstaje niziutki chłopczyk i mówi, że jest obecny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɲiˈʑutʲci, AS: ńiźutʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niskość

przym. niski, niziuchny, niziusieńki, niziuśki, niziuteńki

przysł. nisko, niziuteńko, niziutko

temsłow. nisko-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niziuśki

Wiktionary

# niźli

przestarzałe: przyimek lub spójnik przyłączający wyrażenie określające podstawę porównania; niż, aniżeli, niżeli

SJP.pl

spójnik

(1.1) daw. niż

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Milsze to Bogu niźli bawół, / niż cielec, co ma już rogi i racice.

Wiktionary

# niźliby

"niźli" połączone z "by", partykułą trybu przypuszczającego

SJP.pl

# niżniekamsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, nad Kamą;

Wiktionary

Niżniekamsk (ros. Нижнекамск) – miasto w Rosji (Tatarstan), nad Kamą. Liczy około 240 tys. mieszkańców (2020). Pierwsza zabudowa pojawiła się na początku lat 60. jako osiedle robotnicze dla załogi powstającej fabryki. Ogólny plan miasta zaczęto opracowywać w 1958 r. W 1961 r. rozpoczęto budowę miasta.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. niżniekamski

Wiktionary

# niżniekamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niżniekamskiem, dotyczący Niżniekamska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niżniekamsk mrz.

Wiktionary

# niżniewartowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Wiktionary

Niżniewartowsk (ros. Нижневартовск) – miasto, port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim, w Chatny-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze. Niżniewartowsk stanowi ośrodek administracyjny Rejonu Niżniewartowskiego, sam jednak w skład tego rejonu nie wchodzi, stanowiąc miasto wydzielone Chanty-Mansyjskiego OA – Jugry.

Miasto leży nad Obem i jest ważnym portem rzecznym.Populacja Niżniewartowska liczy 277,6 tys. mieszkańców (2020 r.).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. niżniewartowski

Wiktionary

# niżniewartowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niżniewartowskiem, dotyczący Niżniewartowska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niżniewartowsk mrz.

Wiktionary

# niżnik

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) karc. figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca waletowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W grze w skata niżniki są zawsze atutami.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dupek, walet, jopek

Wiktionary

# niżnonowogrodzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niżnym Nowogrodem, dotyczący Niżnego Nowogrodu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niżny Nowogród m.

Wiktionary

# niżnotagilski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Niżnym Tagiłem, dotyczący Niżnego Tagiłu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Niżny Tagił mrz.

Wiktionary

# niżny

dawniej: nisko położony, dolny, nizinny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. geogr. dolny, leżący poniżej

(1.2) daw. nizinny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dolny

Wiktionary

# niżowiec

dawniej: mieszkaniec obszaru nad Dnieprem; Zaporożec

SJP.pl

# niżówka

okres niskich stanów wody w rzece, wywołany zmniejszonym zasilaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hydrol. okresowe obniżenie stanów wody w ciekach powierzchniowych;

Wiktionary

Niżówka – okresowe obniżenie stanów wody w ciekach powierzchniowych (rzeki, strumienie), poniżej umownie przyjętych wartości granicznych. Powstaje na skutek niedoboru zasilania atmosferycznego, zmagazynowania wody w pokrywie śnieżnej, a także przerwania zasilania podziemnego w wyniku przemarznięcia podłoża i zlodzenia części przekroju poprzecznego rzeki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W województwie śląskim nie brakuje niżówek w okresach letnich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niż mrz.

przym. niżowy

przysł. niżowo

Wiktionary

# niżowy

1. przymiotnik od: niż (rozległa nizina), np. buczyna niżowa;
2. przymiotnik od: niż (obszar niskiego ciśnienia atmosferycznego), np. układ niżowy;
3. rzadko: przymiotnik od: niż (przenośnie: najniższy stan, poziom czegoś)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. biol. odnoszący się do niżu, mający związek z niżem

(1.2) meteorol. odnoszący się do niżu barycznego, mający związek z niżem barycznym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niż mrz., niżówka ż.

przysł. niżowo

Wiktionary

# niższość

mniejsze znaczenie lub wartość kogoś lub czegoś wobec innej osoby lub rzeczy

SJP.pl

# niższy

stopień wyższy od przymiotnika: niski

SJP.pl

# niżyński

nazwisko

SJP.pl

Niżyński (oryg. Nijinsky) – film biograficzny z 1980 roku w reżyserii Herberta Rossa. Scenariusz do filmu powstał na podstawie pamiętników Wacława Niżyńskiego oraz książki jego żony Romoli de Pulszky Life of Nijinsky.

Wikipedia

# njaja

hinduistyczna szkoła filozoficzna, zajmująca się głównie zagadnieniami logiki i epistemologii

SJP.pl

Wikipedia

# nkjp

skrót od: Narodowy Korpus Języka Polskiego

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) jęz. = Narodowy Korpus Języka Polskiego;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n ka jɔt pɛ, AS: ẽn ka i ̯ot pe

Wiktionary

# nkol

skrót od: Narodowy Komitet Olimpijski

SJP.pl

# nkwd

skrót od: ros. Narodnyj Komisariat Wnutriennych Dieł, Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych, policja polityczna i organ administracji państwowej w Rosji sowieckiej (od 1917) i Związku Radzieckim (1934-46)

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bitwa została stoczona 18 sierpnia 1945 r. przez 1 szwadron 5 Brygady Wileńskiej, pod dowództwem por. Zygmunta Błażejewicza „Zygmunta” i oddział ppor. Władysława Łukasiuka „Młota” z oddziałami NKWD, UB i LWP, pacyfikującymi tereny Podlasia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ŋ‿ka‿vu‿ˈdɛ, AS: ẽŋ‿ka‿vu‿de

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. enkawudzista mos., enkawudzistka ż., NKWD-zista mos., NKWD-zistka ż.

przym. enkawudowski, NKWD-owski

Wiktionary

# nkwd-owski

→ NKWD; enkawudowski

SJP.pl

# nkwd-zista

pracownik NKWD; enkawudysta, enkawudzista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. funkcjonariusz NKWD

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przyszło po nią dwóch NKWD-zistów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. NKWD n.

:: fż. NKWD-zistka ż.

przym. enkawudowski

skr. NKWD

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. enkawudzista

Wiktionary

# nkwd-zistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. funkcjonariuszka NKWD

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przesłuchiwała ją młoda NKWD-zistka z ukraińskim akcentem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. NKWD n.

:: fm. NKWD-zista m.

przym. enkawudowski

skr. NKWD

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. enkawudzistka

Wiktionary

# nlb.

skrót od: nieliczbowany

SJP.pl

skrót

(1.1) = nieliczbowany

Wiktionary

# nlp

skrótowiec

(1.1) = farm. med. niesteroidowe leki przeciwzapalne / niesteroidowy lek przeciwzapalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W przypadku bólu związanego z endometriozą najczęstszym pierwszym elementem terapii farmakologicznej są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLP), a działanie ich polega na blokowaniu syntezy prostaglandyn.

Wiktionary

# nlpz

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = farm. niesteroidowy lek przeciwzapalny;

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) NSLPZ

Wiktionary

# nm

- nm – nanometr, podwielokrotność metra.
- nM – nanomol, podwielokrotność mola.
- Nm – niutonometr, jednostka momentu obrotowego i momentu siły.
- NM (ang. nautical mile) – mila morska.
- NM – Nowy Meksyk, stan w USA.
- Nm3 – normalny metr sześcienny gazu. Liczba metrów sześciennych jakie zająłby gaz w warunkach normalnych.
- NM1, NM2, NM3 – klasy męskich ligowych rozgrywek koszykarskich we Francji.

Wikipedia

# nm.-os.

skrót od: niemęskoosobowy

SJP.pl

# nmp

skrót od: Najświętsza Maria Panna

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = rel. Najświętsza Maryja Panna

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) = chem. N-metylopirolidon

skrótowiec

(3.1) = środ. nie mam pytań

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kościół pw. NMP Królowej Polski oraz dom zakonny Salwatorianów w Bielsku-Białej wywodzą się z pierwszej placówkaacówki salwatoriańskiej w tym mieście.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ɛ̃m‿ˈpɛ, AS: ẽn‿ẽm‿pe

Wiktionary

# nmt

skrót od: Nordic Mobil Telephone - analogowy system telefonii komórkowej

SJP.pl

# nn

1. numery (skrót czytany jako cały odmienny wyraz);
2.skrót od łacińskiego: nomen nescio lub non notus; nieznany, o nieustalonej tożsamości; N.N.

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński lub męski

(1.1) osoba o niezidentyfikowanej tożsamości

Wiktionary

- Nn (statek 1840)
- Nn (statek 1842)
- N.N. – określenie osoby, której tożsamości nie ustalono
- nn – kod języka nynorsk według standardu ISO 639-1

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|NN.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) John Doe (amer.), Joan Doe (amer.)

źródła.

== NN (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = nomen nescio → imienia nie znam

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ˈɛ̃n, AS: ẽn‿ẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|NN.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) John Doe (amer.), Joan Doe (amer.)

źródła.

== NN (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = nomen nescio → imienia nie znam

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|NN.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) John Doe (amer.), Joan Doe (amer.)

źródła.

== NN (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = nomen nescio → imienia nie znam

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nn.

skrót od: następne

SJP.pl

# nnkt

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy / niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Olej z awokado jest surowcem bogatym w NNKT, fosfolipidy, fitosterole i witaminy A, D, E oraz te z grupy B.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ̃n‿ɛ̃ŋ‿ka‿ˈtɛ, AS: ẽn‿ẽŋ‿ka‿te

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) witamina F

Wiktionary

# nnw

skrótowiec

(1.1) = finans. następstwa nieszczęśliwych wypadków

(1.2) = geogr. północno-północno-zachodni

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) ubezpieczenie NNW

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.2) etym|ang|NNW.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.2) NNW

źródła.

== NNW (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) = geogr. north-northwest → północno-północno-zachodni

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

# no

1. partykuła o wielu funkcjach w zdaniu;
2. japoński spektakl teatralno-operowy z XIV i XV w., składający się z dialogów, muzyki i tańca

SJP.pl

partykuła

(1.1) pot. …oznaczająca przytaknięcie

(1.2) pot. …oznaczająca przyzwolenie

(1.3) pot. …oznaczająca ponaglenie

(1.4) pot. …oznaczająca zakłopotanie

Wiktionary

No

- No – symbol chemiczny pierwiastka nobel
- .no – domena internetowa przypisana do Norwegii
- No – jezioro w Sudanie
- No – duńskie miasto w gminie Ringkøbing
- nō (jap. 能), również nōgaku (jap. 能楽) – jeden z głównych gatunków teatru japońskiego
- kod ISO języka norweskiego
- の (no) – jedna z sylab w japońskim piśmie hiragana
- No – piosenka z szóstego albumu studyjnego Shakiry, Fijación Oral Vol. 1
- No – piosenka z debiutanckiego albumu Temptation niemieckiej grupy Monrose
- No – piosenka z debiutanckiego albumu Dawida Podsiadły, Comfort and Happiness
- No – piosenka z drugiego albumu Meghan Trainor, Thank You
- No, także Full of Hate – pierwszy album grupy The Berzerker

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – I jak, oblałeś ten egzamin? – No. Poprawka we wrześniu.

(1.2) – Tato, tato, mogę kupić sobie lizaka? – No dobrze, masz tu pieniądze, idź i kup sobie.

(1.3) No odpal, stary wraku! Rany, kiedy będzie mnie stać na porządny samochód?

(1.4) – I jak poszło? – No… lepiej nie pytaj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔ, AS: no

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. -no

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tak; pot. nom, mhm

Wiktionary

# no-life

[czytaj: nołlajf] środowiskowo: osoba spędzająca bardzo dużo czasu w świecie wirtualnym; nolife

SJP.pl

# noachid

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) potomek Noego

(1.2) osoba żyjąca według siedmiu praw Noego

Wiktionary

# noah

- Noah – indonezyjski zespół pop-rockowy
- Noah – amerykański malarz
- Noe (ang. Noah) – postać biblijna
- Noah – luksemburski książę z dynastii Burbon-Parmeńskiej

Wikipedia

# nob

wieś pojawiająca się w Księdze Sędziów Starego Testamentu

SJP.pl

Nob – miejscowość biblijna w starożytnym Izraelu, wymieniana w Starym Testamencie.

Lokalizacja Nob jest niepewna. Musiało się znajdować w centralnej części wzgórz Judy, na północ od Jerozolimy. Identyfikacja z Ras el-Mesarif na stoku Góry Skopus uznawana jest obecnie za najbardziej trafioną, ze względu na kontakt wzrokowy ze Wzgórzem Świątynnym. Po odejściu w cień sanktuarium w Szilo, ze względu na utracenie Arki Przymierza, najprawdopodobniej w Nob znajdowało się najważniejsze miejsce kultu Bożego − Przybytek (hebr. miszkan). W Nob u kapłana Achimeleka szukał schronienia Dawid uciekający przed Saulem. Za tę pomoc udzieloną młodemu Dawidowi kapłani z Nob i mieszkańcy osady zapłacili życiem. W Nob składano w ofierze chleby pokładne. W sanktuarium przechowywany był miecz Filistyna Goliata pokonanego wcześniej przez Dawida.

Wikipedia

# nobel

1. złota moneta angielska bita w XIV i XV wieku;
2. potocznie: Nagroda Nobla; Nobel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. Nagroda Nobla

Wiktionary

- Alfred Nobel – fundator Nagrody Nobla
- Anna Nobel-Nobielska – polska charakteryzator filmowa
- nobel – złota moneta angielska bita w XIV i XV wieku.
- nobel – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców
- Nobel – wieś na Ukrainie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Henryk Sienkiewicz dostał Nobla za całokształt twórczości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔbɛl, AS: nobel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nobel m., noblista m., noblistka ż.

przym. noblowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nagroda Nobla, nobel

Wiktionary

# nobelit

francuski przemysłowy materiał wybuchowy

SJP.pl

Nobelit – francuski przemysłowy materiał wybuchowy, mieszanina 60% azotanu sodu, 20% nitrogliceryny, 14% nitrozwiązków aromatycznych, 4,4% stałych materiałów pędnych i 1,6% nitrocelulozy.

Właściwości:

- prędkość detonacji – 6200 m/s (przy gęstości 1,32 g/cm³)
- ciepło wybuchu – 4200 kJ/kg
- objętość właściwa gazów wybuchowych – 459 dm³/kg

Wikipedia

# nobelium

z łaciny: nobel (pierwiastek chemiczny)

SJP.pl

# nobil

1. w starożytnym Rzymie: członek najwyższej warstwy społeczeństwa;
2. w średniowieczu i czasach nowożytnych: osoba szlacheckiego, rycerskiego pochodzenia; szlachcic

SJP.pl

# nobile

1. w starożytnym Rzymie: członek najwyższej warstwy społeczeństwa;
2. w średniowieczu i czasach nowożytnych: osoba szlacheckiego, rycerskiego pochodzenia; szlachcic

SJP.pl

# nobilitacja

1. nadanie szlachectwa osobie z innego stanu społecznego;
2. zaliczenie kogoś do grona osób ważnych, uprzywilejowanych, podwyższenie statusu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. nadanie szlachectwa;

(1.2) książk. podniesienie znaczenia, rangi kogoś lub czegoś; umieszczenie wyżej w jakiejś hierarchii

Wiktionary

Nobilitacja (z łac.), poza popularnym znaczeniem słownikowym – uszlachcenie, czyli przejście do stanu szlacheckiego osoby (szlachectwo osobiste) lub osoby i jej rodziny (szlachectwo dziedziczne), niemających dotąd tytułu szlacheckiego. Nobilitacji dokonywała osoba panująca, panujący nadawał także danej rodzinie herb. Często uszlachceniu towarzyszyła też adopcja do istniejącego rodu heraldycznego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔbʲilʲiˈtat͡sʲja, AS: nobʹilʹitacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nobilitować, nobilitować się

przym. nobliwy, nobilitacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) uszlachcenie

(1.2) wywyższenie, wyróżnienie

Wiktionary

# nobilitacyjny

→ nobilitacja

SJP.pl

#### Patrz:

nobilitacja

# nobilitas

rzymskie uosobienie szlachectwa

SJP.pl

Wikipedia

# nobilitować

1. podnosić (podnieść) znaczenie czegoś
2. nadawać (nadać) szlachectwo

SJP.pl

# nobilny

przymiotnik

(1.1) daw. rzad. podniosły

(1.2) daw. rzad. o człowieku: szlachetny, lubiany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odczyty, koncerty, artykuły i referaty miały przeważnie charakter nobilnych przemówień.

(1.2) Starszy, nobilny nauczyciel martwił się nad filiżanką parującej czarnej kawy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈbʲilnɨ, AS: nobʹilny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nobil mos.

czas. nobilitować dk. a. ndk.

Wiktionary

# nobis

nazwisko

SJP.pl

# noblista

laureat Nagrody Nobla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która otrzymała Nagrodę Nobla

Wiktionary

Nagroda Nobla – wyróżnienie przyznawane od początku XX wieku za wybitne zasługi dla ludzkości: naukowe, literackie lub w działaniach na rzecz pokoju. Zostało ustanowione ostatnią wolą fundatora – Alfreda Nobla, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu. Początkowo było przyznawane w pięciu dziedzinach, jednak w roku 1968 ustanowiono dodatkową nagrodę z ekonomii. Laureaci są wyłaniani corocznie, choć zdarzały się lata bez wyróżnionych. Są nimi osoby żyjące, najwyżej trzy w każdej z dziedzin – oprócz przypadków uhonorowania nagrodą pokojową całych organizacji lub instytucji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈblʲista, AS: noblʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nobel m., nobel m.

:: fż. noblistka ż.

przym. noblowski

Wiktionary

# noblistka

→ noblista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która otrzymała Nagrodę Nobla

Wiktionary

Nagroda Nobla – wyróżnienie przyznawane od początku XX wieku za wybitne zasługi dla ludzkości: naukowe, literackie lub w działaniach na rzecz pokoju. Zostało ustanowione ostatnią wolą fundatora – Alfreda Nobla, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu. Początkowo było przyznawane w pięciu dziedzinach, jednak w roku 1968 ustanowiono dodatkową nagrodę z ekonomii. Laureaci są wyłaniani corocznie, choć zdarzały się lata bez wyróżnionych. Są nimi osoby żyjące, najwyżej trzy w każdej z dziedzin – oprócz przypadków uhonorowania nagrodą pokojową całych organizacji lub instytucji.

Wikipedia

#### Patrz:

noblista

#### Przykłady

(1.1) W 1997 r. ukazał się we Lwowie pierwszy tomik poezji noblistki Wisławy Szymborskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈblʲistka, AS: noblʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nobel mzw., nobel mrz./mzw.

:: fm. noblista mos.

przym. noblowski

Wiktionary

# nobliwiej

stopień wyższy od przysłówka: nobliwie

SJP.pl

# nobliwość

wytworność, elegancja, szlachetność

SJP.pl

# nobliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: nobliwy

SJP.pl

# nobliwy

szlachetny, wytworny, dystyngowany, elegancki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. odznaczający się elegancją i dystyngowaniem; także. świadczący o takich cechach

(1.2) książk. o np. uczelniach: powszechnie szanowany i uważany za prestiżowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A jednak przyszedł czas, kiedy Poniatowski stał się dla tych nobliwych osobistości niewygodny. Zerwano z nim kontakty towarzyskie i utrudniano życie. Wszystkiemu winien był skandal obyczajowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. nobliwie

rzecz. nobilitacja ż., nobliwość ż.

czas. nobilitować ndk.

przym. nobilitacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dystyngowany, szacowny, dostojny

(1.2) prestiżowy

Wiktionary

# noblowski

taki jak u Nobla, właściwy Noblowi, charakterystyczny dla Nobla itp.

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący nagrody Nobla

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jutro o godz. 11 Komitet Noblowski przy norweskim parlamencie Stortingu ogłosi nazwisko lub nazwę laureata tegorocznej pokojowej Nagrody Nobla.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nobel m., nobel mzw./mrz.

Wiktionary

# noc

1. czas od zachodu do wschodu słońca
2. środ. nocna zmiana w pracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okres od zmierzchu do świtu;

Wiktionary

Noc – część doby, w czasie której Słońce znajduje się poniżej linii horyzontu. Można też ją określić jako okres od zmierzchu do świtu. Zjawisko to występuje na planetach krążących wokół gwiazd – czyli ich satelitach, w tym również na Ziemi. Przeciwnym pojęciem jest dzień.

Nieco inaczej określa się noc astronomiczną, z którą mamy do czynienia, gdy Słońce znajduje się co najmniej 18° pod horyzontem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W nocy dobrze jest przytulić się do ukochanej osoby.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔt͡s, AS: noc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocek mzw., nocnik mrz., nocny mrz., nocnica ż., nocowanie n., przenocowanie n., zanocowanie n.

:: zdrobn. nocka ż.

czas. nocować ndk., przenocować dk., zanocować dk.

przym. nocny, noclegowy, północny

przysł. nocą, nocami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. nocka

Wiktionary

# nocą

przysłówek czasu

(1.1) wtedy, gdy trwa noc

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: noc

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nocą świecą gwiazdy.

(1.1) Uważa się, że polują nocą, ale widuje się je również za dnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔt͡sɔ̃w̃, AS: nocõũ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocki nmos., noc ż., nocka ż., nocnik m., nocny m., nocowanie n.

czas. nocować ndk., zanocować dk., przenocować dk.

przym. nocny

przysł. nocami

Wiktionary

# nocami

przysłówek czasu

(1.1) wielokrotnie i za każdym razem w nocy, podczas różnych nocy

forma rzeczownika.

(2.1) zob. noc.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Postaram się nocami nadrobić zaległe lektury.

(1.1) Grzegorz widuje ją tylko nocami – i to nie za często.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocki nmos., nocny mrz., nocka ż., noc ż., nocowanie n.

czas. nocować ndk.

przym. nocny

przysł. nocą

Wiktionary

# nocebo

negatywny efekt zdrowotny wywołany przez negatywne oczekiwania pacjenta wobec leczenia lub substancji, nawet jeśli są one obojętne; przeciwieństwo placebo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) farm. negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne;

Wiktionary

Nocebo (łac. „będę szkodzić”) – niepożądane objawy przyjmowania placebo. Dolegliwości te (na przykład nudności, wymioty, ból głowy, senność, bezsenność, drętwienie, świąd, tachykardia, biegunka, wysypka, obrzęk) są najczęściej wywołane przez negatywne nastawienie pacjenta do terapii lub reakcją np. na nieakceptowany przez niego wygląd leku. Po raz pierwszy terminu reakcja nocebo użył Walter Kennedy w 1961 roku. Niektórzy badacze uważają, że śmierć w wyniku magii voodoo może być takim przypadkiem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈt͡sɛbɔ, AS: nocebo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. placebo

Wiktionary

# nocek

nietoperz z rodziny mroczków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Myotis|Kaup|ref=tak., ssak latający, nietoperz prowadzący nocny tryb życia;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: nocka

Wiktionary

Nocek (Myotis) – rodzaj ssaków z podrodziny nocków (Myotinae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kilku nockom udało się jednak dostać do wnętrza groty.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocowanie n., nocny mrz., nocki nmos., noc ż., nocka ż.

przym. nocny

czas. nocować

Wiktionary

# nochal

potocznie: wielki, niezgrabny nos; nosisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. zgrub. nos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos mos./mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nosisko, kinol

Wiktionary

# nochaty

rubasznie, potocznie: odznaczający się dużym, niezgrabnym nosem; nosaty

SJP.pl

# nochowo

Nochowo (niem. Nochau) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# nocja

dawniej: wiadomość, pojęcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pojęcie, wiadomość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔt͡sʲja, AS: nocʹi ̯a

Wiktionary

# nocka

1. ekspresywnie: noc;
2. potocznie: praca na nocną zmianę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: noc

(1.2) pot. nocna zmiana w pracy, nocny dyżur

(1.3) pot. nocowanie

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: nocek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Och, jaka przyjemna, ciepła nocka.

(1.2) Zadzwoń do mnie później, bo właśnie wróciłem z nocki i muszę się przespać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔt͡ska, AS: nocka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. północ ż., nocki nmos., noc ż., nocek mzw., nocnik mrz., nocny mrz., nocnica ż., nocowanie n., przenocowanie n., zanocowanie n., nocniczek mrz.

czas. nocować ndk., przenocować dk., zanocować dk.

przym. nocny, północny

przysł. nocą, nocami

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) noc

(1.2) nocna zmiana

(1.3) nocowanie

Wiktionary

# nocki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Myotinae|Tate|ref=tak., podrodzina latających ssaków z rodziny mroczkowatych;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: nocek

(2.2) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: nocka

Wiktionary

Nocki (Myotinae) – podrodzina ssaków z rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Różne gatunki nocków występują na terenie Europy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noc ż., nocek mrz., nocka ż., nocny mrz.

przysł. nocami, nocą

przym. nocny

Wiktionary

# nocleg

1. wypoczynek nocny poza stałym miejscem zamieszkania, w podróży;
2. miejsce gdzie można przenocować

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spanie nocą poza miejscem zamieszkania

(1.2) miejsce nocnego wypoczynku poza domem

Wiktionary

- miejsce nocnego wypoczynku poza domem – baza noclegowa
- Nocleg – polski film psychologiczny z 1973 roku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjęli nas na nocleg w jakimś kibucu pod Tel Awiwem.

(1.2) Szukaliście noclegu w Murzasichlu?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noclegowicz m., noclegowiczka ż., noclegownia ż.

przym. noclegowy

czas. noclegować

Wiktionary

# noclegodawca

osoba lub firma zapewniająca noclegi

SJP.pl

# noclegować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. spędzać gdzieś noc

(1.2) przest. przyjmować na nocleg

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocleg mrz., noclegownia ż.

Wiktionary

# noclegowicz

człowiek nocujący u kogoś lub gdzieś poza miejscem zamieszkania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mająca nocleg poza domem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia Honorata przyjmowała noclegowiczów w miesiącach letnich.

(1.1) Nie zapomniał o noclegowiczach i przygotował dla nich strawę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocleg m., noclegownia ż.

:: fż. noclegowiczka ż.

przym. noclegowy

Wiktionary

# noclegowiczka

kobieta nocująca u kogoś lub gdzieś poza miejscem zamieszkania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca nocleg poza domem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Któraś noclegowiczka zostawiła swoje buty na kaloryferze.

(1.1) Zajęła się noclegowiczkami ze Śląska, odprowadzając je do pokoi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocleg m., noclegownia ż.

:: fm. noclegowicz m.

przym. noclegowy

Wiktionary

# noclegowisko

miejsce nocnego odpoczynku ludzi i niektórych zwierząt

SJP.pl

# noclegownia

miejsce przeznaczone na nocleg dla ludzi przebywających poza domem lub osób bezdomnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce urządzone na nocleg – zwykle dla osób bezdomnych lub ofiar klęsk żywiołowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po utracie mieszkania wylądowałem na bruku, więc z konieczności śpię teraz w noclegowni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔt͡slɛˈɡɔvʲɲa, AS: noclegovʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocleg mrz., noclegowicz mos., noclegowiczka ż., noclegowisko n., noclegowanie n., noclegowość ż.

czas. noclegować ndk.

przym. noclegowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dom noclegowy

Wiktionary

# noclegowy

przymiotnik od: nocleg

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z noclegiem, dotyczący noclegu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔt͡slɛˈɡɔvɨ, AS: noclegovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noc ż., nocleg m., noclegownia ż., noclegowicz m., noclegowiczka ż., nocowanie n., przenocowanie n.

czas. nocować ndk., przenocować dk.

Wiktionary

# nocnica

1. roślina z rodziny nocnicowatych;
2. motyl nocny z rodziny sówek;
3. dawniej: lunatyczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wszetecznica

Wiktionary

Nocnica – postać demoniczna z zakresu demonologii słowiańskiej, wywodząca się z wierzeń przedchrześcijańskich, określana jako pośmiertna forma egzystencji ludzkiej duszy. Wskutek licznych przeobrażeń, jakie zaszły w demonologii ludowej, zazwyczaj utożsamiano ją ze zmorą. Wzmiankę o nocnicach znajdziemy m.in. w trzynastowiecznym Katalogu magii Brata Rudolfa, kazaniu polskiego husyty z XV wieku, czy też w Czarownicy powołanej z wieku XVII.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nocnik mos./mrz., północnica ż., nocowanie n., nocka ż., noc ż.

czas. nocować

Wiktionary

# nocnicowate

rodzina roślin zielnych z rzędu goździkowców; dziwaczkowate

SJP.pl

Nocnicowate, dziwaczkowate (Nyctaginaceae Juss.) – rodzina szeroko rozpowszechnionych głównie na terenach tropikalnych roślin zielnych i drzewiastych. Należy do rzędu goździkowców i składa się z 30–32 rodzajów i około 400 gatunków. Rodzina jest najbardziej zróżnicowana na obu kontynentach amerykańskich i tu jej przedstawiciele sięgają do chłodniejszych obszarów w Ameryce Północnej oraz do południowej Argentyny. Rośliny z tej rodziny wyróżniają się efektownym okwiatem i często barwnymi liśćmi kwiatostanowymi.

Wikipedia

# nocnicowaty

o cechach nocnicowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

# nocnicówka

gatunek motyla nocnego; sówka

SJP.pl

# nocnicówki

gatunek motyla nocnego; sówka

SJP.pl

# nocniczek

zdrobnienie od: nocnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: nocnik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔt͡sʲˈɲit͡ʃɛk, AS: nocʹńiček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noc m., nocka ż., nocnik m., nocny mrz.

czas. nocować

przym. nocny

Wiktionary

# nocnik

naczynie do oddawania moczu i kału, używane zwłaszcza przez małe dzieci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

(1.2) daw. pot. nocleg

(1.3) daw. nocowanie koni na pastwisku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. ktoś, kto włóczy się po nocy

Wiktionary

Nocnik – zbiornik trzymany zwyczajowo pod łóżkiem, używany zazwyczaj jako urynał. Nocniki są często ceramiczne i mają pokrywki. Inne materiały to tworzywa sztuczne, miedź, srebro, porcelana (bourdaloue), szkło (Kuttrolf), nocniki drewniane w kształcie rur wykorzystywane w Turkmenistanie. Szczególną formę nocników są tzw. Bourdaloue wykorzystywane przez kobiety. Nocniki te były bogato zdobione, czasami z napisem "Auplaisir des dames..." (ku uciesze dam). Podobno nazwa pochodzi od francuskiego katolickiego księdza Louisa Bourdaloue, który wygłaszał długie kazania i arystokratki dyskretnie oddawały mocz do nocnika, co pozwalało na dłuższe kontemplowanie kazania. Po wynalezieniu klozetu wodnego w XIX wieku nocniki straciły swoją popularność. W starożytnej Grecji i Rzymie uryna była zbierana z urynałów i wykorzystywana do wybielania pościeli (fermentacja moczu produkuje amoniak). Rzymska nazwa to matula, matella, matellio. Bogaci Rzymianie posiadali nocniki ze srebra i złota i prawo rzymskie przewidywało sposoby dziedziczenia tych urządzeń. W Anglii nocniki są dawane jako prezent ślubny. Obecnie coraz częściej spotyka się nocniki plastikowe, nieoddające w niczym przepychu dawnych dni.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔt͡sʲɲik, AS: nocʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocny mrz., nocka ż., noc ż., nocowanie n., zanocowanie n., przenocowanie n., nocnica ż.

:: zdrobn. nocniczek m.

czas. nocować ndk., zanocować dk., przenocować dk.

przym. nocny, nocnikowy

przysł. nocą

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. urynał; gw-pl|Śląsk Cieszyński|noczniok., gw-pl|Górny Śląsk|topek.

Wiktionary

# nocnikowy

→ nocnik

SJP.pl

#### Patrz:

nocnik

# nocny

dotyczący nocy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. autobus, tramwaj lub pociąg, który jeździ linią dostępną tylko w nocy

(2.2) pot. sklep otwarty w nocy (niekoniecznie całodobowy), najczęściej sprzedający alkohol

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sowa jest zwierzęciem nocnym, które w dzień śpi.

(2.1) Często muszę wracać z pracy nocnymi.

(2.2) Kupiłam masło i chleb w nocnym na Panewnickiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔt͡snɨ, AS: nocny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocowanka ż., nocki nmos., noc ż., nocek mzw., nocnik mrz., północ ż., nocowanie n., nocka ż., nocniczek mrz.

czas. nocować ndk., przenocować dk., zanocować dk.

przym. północny

przysł. nocą, nocami

Wiktionary

# nocobieg

rodzaj ptaków z rodziny żwirowcowatych

SJP.pl

# nocolot

nocolot wielki, nocolot szary - amerykańskie gatunki ptaków z rzędu nocolotowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nocolotów, występujący w Ameryce Centralnej i tropikalnej części Ameryki Południowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nocolot poluje na drobne zwierzęta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocolotowe lm nm., nocoloty lm nm.

Wiktionary

# nocolotowe

rząd ptaków neognatycznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Nyctibiiformes|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Wiktionary

Nocolotowe (Nyctibiiformes) – nowo wyróżniony rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rząd nocolotowych jest nowo wyróżniony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocolot mzw., nocoloty lm nm.

Wiktionary

# nocolubek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Nyctophilus|Leach|ref=tak., rodzaj nietoperzy z podrodziny mroczków;

(1.2) zool. nietoperz z rodzaju nocolubków (1.1)

Wiktionary

Nocolubek (Nyctophilus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Różne gatunki nocolubków występują w Australii, Indonezji i na Papui-Nowej Gwinei.

(1.2) Nagle złapany do siatki nocolubek zaczął trzepotać skrzydłami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocolubki lm nm.

Wiktionary

# nocolubki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Nyctophilini|Peters|ref=tak., plemię nietoperzy z podrodziny mroczków;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: nocolubek

Wiktionary

Mroczaki (Vespertilionini) – plemię ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kapturouszka zalicza się do nocolubków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocolubek mzw.

Wiktionary

# nocoń

nazwisko

SJP.pl

# nocoświetlik

wiciowiec wchodzący w skład planktonu morskiego, mający zdolność świecenia w ciemności

SJP.pl

# nocować

1. spać gdzieś przez noc;
2. przyjmować kogoś na noc

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przenocować, zanocować)

(1.1) spędzać gdzieś noc, najczęściej w obcym miejscu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przenocować)

(2.1) dawać komuś spać u siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie, nie ma mowy żebyś nocowała dzisiaj u koleżanki.

(1.1) Nie możemy nocować pod gołym niebem, bo w nocy pewnie będzie padał deszcz.

(2.1) Zapraszasz kogoś do siebie, nocujesz go, zapewniasz mu wyżywienie, oprowadzasz po Krakowie, a potem jest wymiana i ten ktoś zaprasza Cię do siebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: nocovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocowanka ż., noc ż., nocka ż., nocek mzw., nocnik mrz., nocny mrz., nocnica ż., nocowanie n., przenocowanie n., zanocowanie n., nocniczek mrz.

czas. przenocować dk., zanocować dk.

przym. nocny, noclegowy

przysł. nocą, nocami

Wiktionary

# nocowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spędzanie gdzieś nocy, zazwyczaj w obcym miejscu

(1.2) przyjmowanie kogoś na noc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocowanka ż., noc ż., nocka ż., nocek mzw., nocnik mrz., nocny mrz., nocnica ż., przenocowanie n., zanocowanie n.

czas. nocować ndk., przenocować dk., zanocować dk.

przym. nocny, noclegowy

przysł. nocą, nocami

Wiktionary

# nocowanka

potocznie: impreza dla dzieci w domu jednego z nich, połączona z nocowaniem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. spotkanie towarzyskie dzieci połączone z nocowaniem u jednego z nich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jaś idzie dziś do Kazia na nocowankę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nocny mrz., nocowanie n., noc ż.

przym. nocny

czas. nocować ndk.

Wiktionary

# nocowanko

potocznie: impreza dla dzieci w domu jednego z nich, połączona z nocowaniem

SJP.pl

# noculak

nazwisko

SJP.pl

# nocuń

nazwisko

SJP.pl

# nocyceptor

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) receptor bólowy

Wiktionary

Nocyceptor, inaczej receptor bólowy – receptor reagujący na bodźce uszkadzające tkanki. Może wywołać mechanizm obronny, np. odruch.

Nocyceptory występują w postaci wolnych zakończeń nerwowych neuronów otaczających tkanki takie jak skóra czy rogówka, lecz także w narządach wewnętrznych jak mięśnie czy jelita. Źródła tych neuronów są zlokalizowane w grzbietowym korzeniu zwoju lub w zwoju trójdzielnym. Mogą być pobudzane przez różne bodźce: mechaniczne, termiczne, chemiczne, elektryczne.

Wikipedia

# noczniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nocnik

Wiktionary

# node

[czytaj: nołd] komputer wyposażony w kartę sieciową i stanowiący element sieci podobnych komputerów

SJP.pl

# nodoida

krzywa stosowana przy analizie niestabilności materii nukleonowej

SJP.pl

# nodozaur

rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z grupy ankylozaurów

SJP.pl

Nodozaur (Nodosaurus) – rodzaj ankylozaura z rodziny nodozaurów (Nodosauridae).

Wikipedia

# nodozaury

rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z grupy ankylozaurów

SJP.pl

Nodozaury (Nodosauridae) – rodzina dinozaurów z grupy ankylozaurów.

Były to duże (długość ciała do 7 m, ciężar do ok. 3 t), czworonożne, roślinożerne dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia). Żyły od środkowej jury do późnej kredy na terenach współczesnych Europy, Ameryki Północnej, Azji, Australii oraz Antarktydy.

Wikipedia

# nodula

owalny lub nieregularny w kształcie twór, spotykany głównie w meteorytach żelaznych

SJP.pl

# nodulacja

proces tworzenia się brodawek korzeniowych lub łodygowych u roślin na skutek infekcji bakterii brodawkowych; brodawkowanie

SJP.pl

Rhizobium, ryzobia - ekologiczna grupa Gram-ujemnych, tlenowych, nieprzetrwalnikujących, urzęsionych pałeczek o niewielkich rozmiarach (0,5–0,9 x 1,2–3,0 μm). Ryzobia dzielą się na "stare" czyli rodzaje: Bradyrhizobium, Azorhizobium, Mesorhizobium, Rhizobium i Ensifer oraz "nowe" czyli rodzaje: Burkholderia, Devosia, Cupravidus, Ochrobactrum, Microvirga, Methylobacterium, Phyllobacterium i Shinella. "Nowe" ryzobia obejmują taksony które w wyniku horyzontalnego transferu genów nabrały umiejętności do asymilacji azotu atmosferycznego. Ryzobia współżyją z roślinami motylkowymi w mutualistycznej relacji. Powodują one powstanie brodawek na korzeniach tych roślin. Do komórek korzenia bakterie dostają się przez specjalną strukturę - nić infekcyjną. Po infekcji dzielą się intensywnie, pobudzając komórki gospodarza do szybkiego wzrostu, który prowadzi do powstania brodawek. Po dostaniu się do wnętrza komórek roślinnych przechodzą zmiany metaboliczne stając się tzw. bakteroidami i w tej formie dopiero zaczynają asymilować azot atmosferyczny. Różowe zabarwienie brodawek świadczy o procesie wiązania azotu. Największa intensywność wiązania występuje przed kwitnieniem. Bakteria wiążąca N2 przetwarza go w NH3 lub aminokwas glutaminę i w tej postaci przekazuje komórkom roślinnym. Roślina dostarcza bakterii związki węgla i zapewnia warunki rozwoju. Część zasymilowanego przez bakterie azotu zasila glebę, i z tej przyczyny rośliny motylkowate są ważnym elementem w płodozmianie, uprawia się także jako zielony nawóz.

Wikipedia

# nodus

część kielicha mszalnego

SJP.pl

# nodzyński

nazwisko

SJP.pl

# noe

postać biblijna, budowniczy arki, na której schronienie przed potopem znalazł on, jego rodzina i po jednej parze ze wszystkich gatunków zwierząt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Noe (hebr. ‏נוח‎ Noaḥ, arab. ‏نوح‎ Nūḥ, w tłumaczeniu na pol. znaczy: „odpoczynek; pocieszenie”) – postać w religiach abrahamowych, syn Lameka i dziewiąty potomek w linii od Adama przez Seta, patriarcha, człowiek prawy i sprawiedliwy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ze zwierząt czystych i nieczystych, z ptactwa i ze wszystkiego, co pełza po ziemi, po dwie sztuki, samiec i samica, weszły do Noego, do arki, tak jak mu Bóg rozkazał.

(1.2) Homilię wygłosił ojciec Noe z klasztoru w Jarosławiu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔɛ, AS: noe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noachida mos.

przym. noachicki

Wiktionary

# noel

anglosaskie imię męskie

SJP.pl

- Noel – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie McDonald
- Desmond Noel – grenadyjski piłkarz
- Evan Noel – brytyjski gracz w rackets
- Nerlens Noel – amerykański koszykarz
- Paul Noel – amerykański koszykarz
- Noel Redding (1945–2003) – brytyjski basista, członek The Jimi Hendrix Experience

Wikipedia

# noemat

przedmiot dany w akcie świadomościowym, czyli noezie

SJP.pl

Noemat (gr. νόημα) − treść myśli, w przeciwieństwie do aktu myślowego, czyli noezy.

- W filozofii Edmunda Husserla: to, ku czemu kierują się intencje aktów i przeżyć świadomych.
- W teorii prawa Amedea Contego: termin "norma" może oznaczać noemat deontyczny, rozumiany jako "byt intencjonalny" oraz "stan rzeczy deontyczny in intellectu".

Wikipedia

# noematycznie

→ noematyczny

SJP.pl

#### Patrz:

noematyczny

# noematyczny

→ noemat

SJP.pl

#### Patrz:

noemat

# noematyka

metoda badawcza Pisma Świętego, analizująca sens dosłowny i symboliczny zapisów biblijnych; teoria sensów

SJP.pl

# noemi

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Noemi (hebr. Naomi, נָעֳמִי) – imię żeńskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa oznaczającego „moja słodycz”.

Według starotestamentowej Księgi Rut Noemi była żoną Elimeleka z Betlejem i matką jego dwóch synów. W czasie wielkiego głodu Noemi opuściła rodzinne miasto i udała się ze swym mężem do kraju Moabu, by tam się osiedlić. Tam też straciła męża i synów. Przeżyły wraz z nią jej dwie synowe Orpa i Rut. Orpa odeszła, a druga synowa, Rut pozostała wraz z Noemi.
Kiedy wróciły do Betlejem, ludzie pytali:

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dniu, kiedy wykupisz pole z rąk Noemi – dodał Booz – weźmiesz również i Rut Moabitkę, żonę zmarłego, aby utrwalić jego imię na jego dziedzictwie.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Noemi. < etym|gr|Νωεμίν. < etym|hebr|נעמי.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Naomi

* hebrajski: (1.1) נעמי ż.

* łaciński: (1.1) Noemi ż.

* węgierski: (1.1) Noémi

* włoski: (1.1) Noemi ż.

źródła.

== Noemi (język łaciński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|łaciński|ż. Noemi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# noetherowski

[czytaj: nyterowski] charakterystyczny dla Emmy Noether

SJP.pl

# noetyczny

rozumowy, dający się pojąć rozumem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z noetyką, dotyczący poznania intelektualnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noetyka ż.

Wiktionary

# noetyka

teoria poznania

SJP.pl

Noetyka (gr. noetikós – dosł. `dotyczący poznania intelektualnego`) – w filozofii rodzaj poznania, nazywany noetycznym, intelektualnym, poznaniem serca lub intuicją, u podstaw którego znajduje się uznanie istnienia rzeczywistości ponadzmysłowej oraz zdolności człowieka do jej bezpośredniego poznania. Noetyka jest umiejętnością (sztuką) uchwycenia głębokiej i nieprzemijalnej prawdy, swoistym wglądem w istotę rzeczy. Choć przysługuje z natury każdemu człowiekowi, domaga się - podobnie jak talent – odkrycia i pielęgnowania.

Wikipedia

# noeza

1. intencjonalny akt świadomości w fenomenologii Edmunda Husserla;
2. u Platona: czysta myśl, dzięki której człowiek poznaje idee

SJP.pl

Noeza (stgr. νόησις, noesis), zwana także intelekcją lub intuicją intelektualną to w znaczeniu ogólnym: bezpośredni wgląd w stan rzeczy.

Wikipedia

# noga

1. kończyna dolna człowieka; kończyna zwierzęcia;
2. stopa;
3. podpora sprzętu, przyrządu;
4. potocznie o kimś nieudolnym; niedołęga, ofiara;
5. potocznie o piłce nożnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

(1.2) element budowy mebla

(1.3) pot. piłka nożna

(1.4) pot. człowiek słaby w danej dziedzinie, nieuzdolniony w danym kierunku lub nieznający się na czymś

(1.5) pot. stopa

(1.6) stpol. stopa zwierzęcia

Wiktionary

- noga – kończyna miedniczna kręgowców (u ludzi nazywana kończyną dolną), a u zwierząt czworonożnych również kończyna piersiowa;
- noga – inne określenie stopy, czyli końcowej części nogi;
- noga – brzuszna część ciała mięczaków;
- noga (łac. pes, w l.mn. pedes) – parzyste odnóże na pierścieniach tułowia owadów dorosłych, a u wielu larw także na odwłoku (nogi odwłokowe);
- noga – wspornik wielu mebli;
- pejoratywne określenie osoby mało zorientowanej w pewnej dziedzinie – np. noga z matematyki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziewczyna miała zgrabne, długie nogi.

(1.2) Jedna noga krzesła była wyłamana.

(1.3) Mamo, mogę po lekcjach zagrać w nogę?

(1.4) Jestem noga z matmy, kompletnie nic nie umiem!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔɡa, AS: noga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nogawica ż., nogawka ż.

:: zdrobn. nóżka ż.

:: zgrub. nożysko

przym. nożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kończyna, reg. gira, łapa, kulas, gica; białystok|syra.

Wiktionary

# nogacki

nazwisko

SJP.pl

# nogaj

przedstawiciel ludu tureckiego zamieszkującego tereny Kaukazu

SJP.pl

Nogaj (ur. ? – zm. 1299) – wódz Złotej Ordy.

Pomimo że był prawnukiem Dżocziego, Nogaj formalnie piastował tylko stanowisko dowódcy tümenu (tümen begi) i sprawował władzę nad częścią Złotej Ordy rozciągającą się na zachód od Donu. Wyróżnił się w kampaniach przeciwko Ilchanidom na początku lat sześćdziesiątych zaś w roku 1264 poprowadził wojska Złotej Ordy i Bułgarów przeciwko Bizancjum, które wcześniej sprzymierzyło się z Hulegu (1256–1265). Później cesarz Michał VIII (1259–1281) zawarł jednak sojusz z Nogajem, któremu w roku 1272 oddał za żonę swoją nieślubną córkę Eufrozynę. Odtąd Mongołowie Nogaja regularnie najeżdżali Bułgarię jako sojusznicy Bizancjum, by w końcu zmusić cara Jerzego Tertera (1280–1292) do uznania zwierzchności chana i oddania synowi Nogaja, Dżöge (1299–1300) (bułg. Czaka), swojej córki za żonę. Jednocześnie syn cara Teodor Swetosław (1300–1324) został zakładnikiem na dworze Nogaja. Nogaj rozciągnął swoją władzę także na pomniejszych bułgarskich dynastów panujących w Widyniu i Braniczewie. Zwierzchnictwo mongolskie w roku 1291 przyjął również król Serbii Stefan Urosz Milutin (1281–1321), oddając swojego syna Stefana Urosza Deczańskiego (1321–1331) Nogajowi za zakładnika.

Wikipedia

# nogajka

przedstawicielka ludu tureckiego zamieszkującego tereny Kaukazu

SJP.pl

# nogajowie

lud zamieszkujący tereny Kaukazu

SJP.pl

Nogajowie (przest. nagaj, Nogajscy Tatarzy, także Krymscy Stepowi Tatarzy, własna nazwa – ногай [noˈɣaj]) – lud turecki, zamieszkujący Kaukaz Północny, południowe Powołże i Półwysep Krymski.

Wikipedia

# nogajski

dotyczący Nogajów (ludu kaukaskiego), właściwy Nogajom

SJP.pl

# nogal

ptak z rzędu kuraków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Megapodiidae|ref=tak.;

Wiktionary

Nogal – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Lincoln.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔɡal, AS: nogal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noga

Wiktionary

# nogalski

nazwisko

SJP.pl

# nogat

rzeka w Polsce

SJP.pl

Nogat – rzeka będąca wschodnim ramieniem ujściowym Wisły, oddzielona od drugiego z ramion, Leniwki, śluzą w Białej Górze. Żeglowna na całej długości. Uchodzi licznymi odnogami do Zalewu Wiślanego, tworząc niewielką deltę.

Długość rzeki wynosi 62 km, a powierzchnia jej dorzecza 1330 km².

Wikipedia

# nogaweczka

zdrobnienie od: nogawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: nogawka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔɡaˈvɛt͡ʃka, AS: nogavečka

Wiktionary

# nogawica

część spodni okrywająca jedną nogę; nogawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. część spodni okrywająca nogę

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) nogawka

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. noga ż., nogawice

przym. nożny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

* wilamowski: (1.1) hös ż., hȫz ż.

źródła.

== nogawica (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skarpeta, skarpetka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔɡaˈvʲit͡sa, AS: nogavʹica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noga ż., nogawice

przym. nożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nogawka

Wiktionary

# nogawice

część spodni okrywająca jedną nogę; nogawka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stpol. spodnie

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: nogawica

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔɡaˈvʲit͡sɛ, AS: nogavʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nogawica ż., nogawka ż.

Wiktionary

# nogawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraw. część spodni okrywająca nogę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Więc powiedz mi, jak twoim zdaniem czułby się twój mąż wiedząc, że siedzisz tutaj ze mną… wsuwając swoją stopę tak wysoko w moją nogawkę, że możesz policzyć drobne w moim portfelu? (Przyjaciele)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈɡafka, AS: nogafka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noga ż., nogawice

przym. nożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. nogawica

Wiktionary

# nogawkowy

→ nogawka

SJP.pl

#### Patrz:

nogawka

# nogi

1. kończyna dolna człowieka; kończyna zwierzęcia;
2. stopa;
3. podpora sprzętu, przyrządu;
4. potocznie o kimś nieudolnym; niedołęga, ofiara;
5. potocznie o piłce nożnej

SJP.pl

- noga – kończyna miedniczna kręgowców (u ludzi nazywana kończyną dolną), a u zwierząt czworonożnych również kończyna piersiowa;
- noga – inne określenie stopy, czyli końcowej części nogi;
- noga – brzuszna część ciała mięczaków;
- noga (łac. pes, w l.mn. pedes) – parzyste odnóże na pierścieniach tułowia owadów dorosłych, a u wielu larw także na odwłoku (nogi odwłokowe);
- noga – wspornik wielu mebli;
- pejoratywne określenie osoby mało zorientowanej w pewnej dziedzinie – np. noga z matematyki.

Wikipedia

# nogieć

dawniej: nikczemnik, nicpoń, ladaco, hultaj

SJP.pl

# nogietek

roślina ozdobna z rodziny astrowatych, o długich, lancetowatych liściach, hodowana często w ogródkach; nagietek

SJP.pl

# nogińsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Klaźmą;

Wiktionary

Nogińsk (ros. Ногинск) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Klaźmą (dopływ Oki). Około 103,9 tys. mieszkańców (2020).

Prawa miejskie od 1781 roku, poprzednie nazwy: Rogoża (do 1506), Stary Rogoski Jam (1506–1781), Bogorodsk (1781–1930). Obecna nazwa miasta upamiętnia rewolucjonistę Wiktora Nogina (1878–1924). W latach 1781–1929 Bogorodsk (w źródłach polskich także Bogorodzk) był stolicą powiatu (ujezdu) bogorodskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nogiński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Rogoża (do 1506 r.), Stary Rogoski Jam (1506-1781), Bogorodzk lub Bogorodsk (1781-1930)

Wiktionary

# nogiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nogińskiem, dotyczący Nogińska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nogińsk mrz.

Wiktionary

# nogogłaszczek

odnóże pajęczaka; nogogłaszczka

SJP.pl

Nogogłaszczki, szczękonóżki (pedipalpi) – druga para przysadek głowotułowia, tj. odnóży pajęczaków, położona bezpośrednio za otworem gębowym, służą one do rozdrabniania pokarmu oraz jako narządy dotykowe. Składają się z sześciu członów, przypominają odnóża kroczne u osobników młodocianych i samic. Na biodrach nogogłaszczek znajdują się wyrostki szczękowe wykorzystywane do rozdrabniania oraz filtrowania pokarmu. U samców zmodyfikowane dystalne człony nogogłaszczek służą za narządy kopulacyjne. Nogogłaszczki są homologiczne do żuwaczek u skorupiaków i odpowiednikiem żuwaczek u tchawkowców.

Wikipedia

# nogogłaszczka

odnóże pajęczaka; nogogłaszczka

SJP.pl

# nogogłaszczki

odnóże pajęczaka; nogogłaszczka

SJP.pl

Nogogłaszczki, szczękonóżki (pedipalpi) – druga para przysadek głowotułowia, tj. odnóży pajęczaków, położona bezpośrednio za otworem gębowym, służą one do rozdrabniania pokarmu oraz jako narządy dotykowe. Składają się z sześciu członów, przypominają odnóża kroczne u osobników młodocianych i samic. Na biodrach nogogłaszczek znajdują się wyrostki szczękowe wykorzystywane do rozdrabniania oraz filtrowania pokarmu. U samców zmodyfikowane dystalne człony nogogłaszczek służą za narządy kopulacyjne. Nogogłaszczki są homologiczne do żuwaczek u skorupiaków i odpowiednikiem żuwaczek u tchawkowców.

Wikipedia

# nogogłaszczkowce

pajęczak charakteryzujący się wydłużonymi, cieniutkimi odnóżami; spawęk

SJP.pl

Spawęki, nogogłaszczkowce (Pedipalpi) – wyróżniany przez część autorów takson pajęczaków o niepewnym monofiletyzmie. Należy tu około 500 opisanych gatunków zasiedlających głównie strefę tropikalną i subtropikalną.

Wikipedia

# nogogłaszczkowiec

pajęczak charakteryzujący się wydłużonymi, cieniutkimi odnóżami; spawęk

SJP.pl

# nogolotka

rodzaj płazów bezogonowych z rodziny żab latających

SJP.pl

# nogolotkowate

rodzina płazów bezogonowych; żaby latające

SJP.pl

Nogolotkowate, żaby latające (Rhacophoridae) – rodzina płazów z rzędu płazów bezogonowych (Anura).

Wikipedia

# nogomyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niecka do dezyznfekcji stóp, np. na pływalni

Wiktionary

# nogoprządka

przedstawiciel rzędu owadów uskrzydlonych

SJP.pl

# nogoprządki

rząd owadów obejmujący około 300 gatunków

SJP.pl

Nogoprządki (Embiidina syn. Embioptera syn. Embiodea) – rząd owadów liczący około 300 gatunków.

Nogoprządki są owadami małymi lub średniej wielkości prowadzącymi nocny tryb życia. Wyraźny dymorfizm płciowy. Samce są drapieżne i najczęściej posiadają dwie pary skrzydeł. Samice są roślinożerne i bezskrzydłe. Owady obu płci mają gruczoły przędne na końcach przednich nóg.

Wikipedia

# nogopłetwe

rząd ryb obejmujący około 300 gatunków drapieżnych ryb strefy dennej; żabnicokształtne

SJP.pl

Żabnicokształtne, nogopłetwe (Lophiiformes) – rząd morskich ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), charakteryzujących się wielką paszczą i obecnością wiciowatego wabika umieszczonego na głowie ryby. W zapisie kopalnym znane są z morskich osadów dolnego eocenu. Współcześnie występują w wodach oceanicznych strefy tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej.

Wikipedia

# nogopłetwy

o cechach nogopłetwych (rząd ryb)

SJP.pl

# nogować

rzadko, środowiskowo: iść pieszo, biec, uciekać

SJP.pl

# nogowczyce

Nogowczyce (dodatkowa nazwa w j. niem. Nogowschütz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Ujazd.

Wikipedia

# nogozbieraczka

pszczoła zbierająca i transportująca pyłek w koszyczkach na odnóżach

SJP.pl

# nohaj

jeden z wodzów Złotej Ordy; Nogaj

SJP.pl

# nohajec

przestarzałe: Tatar z hordy koczującej nad Morzem Azowskim

SJP.pl

# nohajski

→ Nohaj

SJP.pl

#### Patrz:

Nohaj

# nohant

[czytaj: noĄ] wieś we Francji

SJP.pl

- Nohant-Vic – miejscowość we Francji, w Regionie Centralnym-Dolinie Loary, w departamencie Indre, upamiętniona romansem Fryderyka Chopina i George Sand
- Nohant-en-Goût – miejscowość we Francji, w Regionie Centralnym-Dolinie Loary, w departamencie Cher
- Nohant-en-Graçay – miejscowość we Francji, w Regionie Centralnym-Dolinie Loary, w departamencie Cher

Wikipedia

# noir

[czytaj: nłar]
1. film noir - gatunek amerykańskich filmów gangsterskich z lat 40. XX wieku; czarny film, czarne kino, kino noir;
2. powieść noir - gatunek literacki zaliczany do nurtu powieści kryminalnej; czarny kryminał

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) film. liter. związany z tematyką kryminalną, ukazujący cynicznych bohaterów i pesymistyczny obraz społeczeństwa

Wiktionary

- powieść noir
- film noir
  - neo-noir
- Glacier Noir – lodowiec w Alpach
- Noir – serial anime
- Noir – album zespołu B.A.P

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) „Marcowe fiołki” Philipa Kerra to kolejny na polskim rynku kryminał noir, którego akcja rozgrywa się w okresie międzywojennym.

Wiktionary

# noise

[czytaj: nojz] typ hałaśliwej industrialnej muzyki elektronicznej

SJP.pl

Noise (z ang. „szum, hałas”) – niejednoznaczny termin odnoszony do pewnych odmian muzyki elektronicznej oraz tworzonej z użyciem instrumentów analogowych, w tym stricte rockowej (zwykle w zestawieniach: noise rock, noise pop).

Podwaliny estetyki noise/industrial kładł Luigi Russolo, włoski futurysta, malarz i kompozytor muzyki bruitystycznej. Był autorem manifestu o tytule „Sztuka Hałasu” (L'arte dei rumori) (1913). Kontynuatorem jego koncepcji był Edgar Varèse. Postacie równie ważne to John Cage oraz Karlheinz Stockhausen.

Wikipedia

# noisette

[czytaj: nuaZET]
1. mały, okrągły kawałek polędwicy, smażony na maśle;
2. kuleczka wielkości orzecha laskowego, wycięta z ziemniaków

SJP.pl

Noisette – koncertowy album grupy Soft Machine nagrany w styczniu 1970 r. i wydany w 2000 r.

Wikipedia

# nojek

nazwisko

SJP.pl

# nojem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. czynsz

Wiktionary

Nagem (lb. Nojem) – wieś (Uertschaft) w zachodnim Luksemburgu, w kantonie Redange, w gminie Redange-sur-Attert. Do 3 października 2015 miejscowość leżała w dystrykcie Diekirch. Liczy 288 mieszkańców (31 grudnia 2022).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trzeba mi zapłacić nojem za drugi półrocze.

Wiktionary

# noji

nazwisko

SJP.pl

# nojść

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. znaleźć

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naszołech wielkiego grzyba.

Wiktionary

# nojszewski

nazwisko

SJP.pl

# nojym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. czynsz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trzeba mi zapłacić nojym za drugi półrocze.

Wiktionary

# nok

wolny koniec poziomych albo ukośnych drzewc omasztowania, np. bomu, bukszprytu, rei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. wolny koniec poziomych drzewc w omasztowaniu żaglowca;

Wiktionary

- nok – wolny koniec poziomych drzewc w omasztowaniu jednostki żaglowej
- Nok – kultura ludu zamieszkującego niegdyś tereny dzisiejszej środkowej Nigerii
- NOK (niem. Nord-Ostsee-Kanal) – Kanał Kiloński, kanał morski łączący Bałtyk z Morzem Północnym
- NOK – oznaczenie waluty korony norweskiej
- NOK – Narodowa Organizacja Kobiet, zał. w 1918
- NOK – najwyższy organ kontroli
- Nok – potok, dopływ Słopniczanki

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔk, AS: nok

Wiktionary

# nokaut

[czytaj nokałt] w sportach walki:
a) cios eliminujący rywala z dalszej walki; knock-out; knockout
b) nokaut techniczny - zakończenie walki przez sędziego i uznanie zawodnika za pokonanego z powodu odniesionych obrażeń zagrażających zdrowiu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

Wiktionary

Nokaut (ang. knockout, skr. KO) – w niektórych sportach walki, takich jak boks, kickboxing, boks tajski, niezdolność do podjęcia dalszej walki w określonym czasie, zwykle dziesięciu sekund, odliczanych przez sędziego ringowego. Najczęściej powstaje z powodu utraty przytomności, zamroczenia, wyczerpania, bądź kontuzji. Nokautem nazywa się również (przepisową lub nieprzepisową) akcję zawodnika (np. powalenie), która skutkuje wspomnianą niezdolnością u przeciwnika.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojedynek bokserów zakończył się nokautem w 5 rundzie.

(1.1) Nie doszło do nokautu, ale rywal wstał trochę zamroczony.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nokautowanie n., znokautowanie n.

czas. nokautować ndk., znokautować dk.

przym. nokautowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) knock-out

Wiktionary

# nokautować

1. w boksie: zadawać nokaut, cios wykluczający przeciwnika z dalszej walki;
2. w przenośni: odnosić niekwestionowane, wysokie zwycięstwo; powalać, bić na głowę

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. znokautować)

(1.1) sport. uniemożliwiać rywalowi dalszą walkę poprzez zadanie unieszkodliwiającego ciosu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W szeregu walk nokautował rywala jednego po drugim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nokaut mrz., nokautowanie n., znokautowanie n.

czas. znokautować dk.

przym. nokautowy

Wiktionary

# nokautowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilka razy nokautowanie przeciwnika zapewniło bokserowi szybkie zwycięstwo.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nokaut mrz., znokautowanie n.

czas. nokautować ndk., znokautować

przym. nokautowy

Wiktionary

# nokautowy

→ nokaut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nokautem, dotyczący nokautu

Wiktionary

#### Patrz:

nokaut

#### Powiązane:

rzecz. nokaut mrz., nokautowanie n., znokautowanie n.

czas. nokautować ndk., znokautować dk.

Wiktionary

# nokdaun

[czytaj: nokdałn] w sportach walki: cios powalający rywala na deski ringu, ale niekończący walki; knock-down; knockdown

SJP.pl

Wikipedia

# nokia

produkt marki Nokia

SJP.pl

Nokia – fińskie przedsiębiorstwo zajmujące się technologiami telekomunikacyjnymi. Znane z produkcji telefonów komórkowych. W kwietniu 2014 dział urządzeń i usług został przejęty przez Microsoft, a w maju 2016 dział telefonów podstawowych (ang. featurephone) został odkupiony przez FIH Mobile (Foxconn) oraz HMD Global, który odkupił również 10-letnią licencję na prawa do korzystania z marki Nokia.

Wikipedia

# noks

jednostka natężenia oświetlenia; jedna dziesięciotysięczna luksa

SJP.pl

Luks (lx) – jednostka natężenia oświetlenia E w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa pochodzi od łac. lux – światło.

  \mathrm {1\,lx=1\,{\frac {lm}{m^{2}}}=1\,{\frac {cd\cdot sr}{m^{2}}}}

Wikipedia

# noktambuliczka

lunatyczka

SJP.pl

# noktambulik

lunatyk

SJP.pl

# noktambulistka

→ noktambulista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lunatyczka, somnambuliczka

Wiktionary

#### Patrz:

noktambulista

#### Powiązane:

rzecz. noktambulizm m., noktambuliczka ż.

:: fm. noktambulista m., noktambulik m.

przym. noktambuliczny

przysł. noktambulicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) noktambuliczka, lunatyczka, somnambuliczka

Wiktionary

# noktambulizm

wykonywanie różnych czynności we śnie; somnambulizm, lunatyzm

SJP.pl

# noktowidz

osoba oglądająca coś w nocy, w ciemnościach

SJP.pl

# noktowizja

technika dająca możliwości dokładnego widzenia w ciemności dzięki promieniowaniu podczerwonemu

SJP.pl

Noktowizor – urządzenie umożliwiające widzenie w półmroku (potrzebuje on niewielkiego natężenia światła do działania). Jest ono wykorzystywane przez wojsko lub oddziały paramilitarne, służby wywiadowcze, a także przez myśliwych do obserwacji otoczenia w nocy lub przy znikomym oświetleniu (np. w jaskiniach oraz ciemnych pomieszczeniach). Dzięki noktowizorom żołnierze są w stanie dostrzec swoich przeciwników bez używania dodatkowych źródeł światła.

Wikipedia

# noktowizor

urządzenie dająca możliwość dokładnego widzenia w ciemności dzięki przetwarzaniu promieniowania podczerwonego w obraz widzialny dla obserwatora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie umożliwiające widzenie w ciemności;

Wiktionary

Noktowizor – urządzenie umożliwiające widzenie w półmroku (potrzebuje on niewielkiego natężenia światła do działania). Jest ono wykorzystywane przez wojsko lub oddziały paramilitarne, służby wywiadowcze, a także przez myśliwych do obserwacji otoczenia w nocy lub przy znikomym oświetleniu (np. w jaskiniach oraz ciemnych pomieszczeniach). Dzięki noktowizorom żołnierze są w stanie dostrzec swoich przeciwników bez używania dodatkowych źródeł światła.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Noktowizory zwykle wykorzystują promienie podczerwone.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔktɔˈvʲizɔr, AS: noktovʹizor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noktowizja ż.

przym. noktowizyjny

Wiktionary

# noktowizyjny

przymiotnik od: noktowizja, noktowizor

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z noktowizją, dotyczący noktowizji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dodatkowo wóz wyposażono m. w kamery termo- i noktowizyjne, ułatwiające manewrowanie w ciemności, silnej mgle lub dymie (a więc bardzo pomocne podczas akcji w tunelach czy podziemnych parkingach).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noktowizja ż., noktowizor m.

Wiktionary

# nokturia

wzmożone wydalanie moczu w nocy wskutek niewydolności serca lub nerek; nykturia

SJP.pl

Wikipedia

# nokturn

1. wolny utwór muzyczny z kontrastującą szybką częścią środkową, zwykle na fortepian, rozpowszechniony w XIX w.
2. obraz przedstawiający nocny krajobraz
3. utwór poetycki odnoszący się do nocy, jej opisu, nocnych rozmyślań itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

(1.2) szt. dzieło malarskie przedstawiające postacie, pejzaż w nocnej scenerii;

(1.3) liter. utwór liryczny o refleksyjnej tematyce, opisujący nocne rozmyślania lub nastrojowe nocne krajobrazy

Wiktionary

- nokturn (muzyka) – forma muzyczna;
- nokturn (malarstwo) – obraz przedstawiający scenę nocną, zwłaszcza w przyrodzie;
- nokturn (literatura) – utwór liryczny o tematyce refleksyjnej, opisujący nocne rozmyślania lub nastrojowe krajobrazy nocne;
- nokturn (liturgia) – część Jutrzni w układzie sprzed reformy liturgicznej po Soborze watykańskim II;
- nokturn (prawosławie) – nabożeństwo sprawowane w nocy (gr. Mesonitktikon, inaczej „Nabożeństwo środka nocy”).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kompozytor pisał nokturny i mazurki.

(1.1) Pianista wykonał jeden z regulaminowych nokturnów oraz fantazję.

(1.2) Średniowiecze i renesans właściwie nie znały nokturnu, który trudno było umieścić w ówczesnym nurcie malarstwa religijnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nokturnowy

Wiktionary

# nokturnowy

mający cechy nokturnu, przepełniony tajemniczością i niepokojem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nokturnem, dotyczący nokturnu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Luministyczne efekty eksponował w wielu scenach nokturnowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nokturn mrz.

Wiktionary

# nol

rzadki skrót od: Niezidentyfikowany Obiekt Latający; UFO (częściej)

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = niezidentyfikowany obiekt latający

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) UFO

Wiktionary

# nolepa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przypiecek

Wiktionary

# noleźne

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. znaleźne

Wiktionary

# nolife

[czytaj: nołlajf] środowiskowo: osoba spędzająca bardzo dużo czasu w świecie wirtualnym; no-life

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. człowiek o aktywności ograniczonej do kilku czynności, aspołeczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tak naprawdę to są zwykłymi nolifami, którzy żyją w wirtualnym świecie i nie mają przyjaciół w realu. (z Internetu)

(1.1) OK, jestem nolifem, nie byłem poza domem od 4 dni. (z Internetu)

(1.1) Nie bądź nolifem! Od czasu do czasu wyjdź się zabawić zamiast kolejny dzień wandalizować Wikisłownik.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nołlajfić

Wiktionary

# nolina

rodzaj roślin z rodziny szparagowatych

SJP.pl

Nolina (Nolina A. Michaux) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Należy do niego 21, 23 lub nawet 30 gatunków. Zaliczane tu dawniej rośliny o zgrubiałej nasadzie pnia wyodrębniane są w rodzaj bokarnea Beaucarnea, w tym bokarnea odgięta B. recurvata, zwana noliną, często uprawiana jako roślina doniczkowa w klimacie umiarkowanym. Do rodzaju nolina należą kserofity południowej części Ameryki Północnej, rosnące w środkowej i północnej części Meksyku oraz w południowo-wschodniej i południowo-zachodniej części USA (na północy po Karolinę Południową, Oklahomę, Kolorado i Nevadę).

Wikipedia

# nolte

[czytaj: NOLti] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Claudia Nolte – niemiecka polityk
- Ernst Nolte – niemiecki historyk
- Laura Nolte – niemiecka bobsleistka
- Nick Nolte – amerykański aktor i producent filmowy

Wikipedia

# nom

jednostka administracyjna w starożytnym Egipcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie

partykuła

(2.1) slang. …oznaczająca przytaknięcie

Wiktionary

Nom (stgr. νομός nomos; egip. sepat, od okresu amarneńskiego qah) – w starożytności i wczesnym średniowieczu egipska jednostka terytorialno-administracyjna kraju, odpowiednik okręgu, województwa, prowincji lub powiatu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na czele nomu stał urzędnik zwany strategiem, który jednak zatracił całkowicie funkcje wojskowe związane z tą nazwą.

(2.1) – Wybierasz się dziś na koncert? – Nom, idę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔ̃m, AS: nõm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nomarcha mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) no, mhm; neutr. tak

Wiktionary

# nom.

skrót od: nominatiwus (przypadek); Nom.

SJP.pl

# nomad

dawniej, dziś uznawane za niepoprawne: człowiek prowadzący wędrowny tryb życia, przenoszący się z miejsca na miejsce razem ze swoim pasterskim plemieniem lub samotnie; nomada

SJP.pl

Nomad – polska grupa muzyczna wykonująca death metal, powstała 1994 roku w Opocznie. Do 2007 roku zespół wydał cztery albumy studyjne, które zostały pozytywnie ocenione zarówno przez publiczność jak i krytyków muzycznych. Formacji przewodzą wokalista Waldemar „Bleyzabel” Twardowski oraz gitarzysta Patryk „Patrick” Sztyber, który pozostaje jednym członkiem oryginalnego składu.

Wikipedia

# nomada

1. członek ludu, plemienia prowadzącego wędrowny tryb życia; koczownik
2. przenośnie o kimś kto często zmienia miejsce zamieszkania, pobytu; tułacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;

(1.2) kult. człowiek zmieniający miejsca zamieszkania

Wiktionary

- nomada (koczownik) – członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania
- Nomada (koczownica) – rodzaj pszczół
- Nomada – singel Katarzyny Nosowskiej

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔ̃ˈmada, AS: nõmada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nomad mos., nomadyzm n., nomadyzowanie n.

:: fż. nomadka ż.

czas. nomadyzować ndk.

przym. nomadyczny, nomadzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) koczownik, wędrowiec, nomad

(1.2) nomad

Wiktionary

# nomadka

→ nomada, → nomad

SJP.pl

#### Patrz:

nomada, → nomad

# nomadyczność

→ nomadyczny

SJP.pl

#### Patrz:

nomadyczny

# nomadyczny

1. przenoszący się z miejsca na miejsce; wędrowny, koczowniczy;
2. telefonia nomadyczna - system łączności pośredni między telefonią stacjonarną a komórkową, bezprzewodowa telefonia stacjonarna działająca w obrębie ustalonej strefy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z nomadyzmem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nomadyzm m., nomada m.

Wiktionary

# nomadyzm

tryb życia polegający na ciągłym przenoszeniu się z miejsca na miejsce, charakterystyczny dla pasterskich i łowieckich ludów Afryki, Azji, Australii, Ameryki Południowej; koczownictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. koczownictwo.

Wiktionary

Koczownik, nomada – wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np. w związku ze zmianami pogody lub w poszukiwaniu żywności, wody, opału albo pastwisk dla zwierząt hodowlanych. Osoba prowadząca koczowniczy, wędrowny tryb życia, także podróżująca stale lub sezonowo z powodów handlowych, kulturowych lub religijnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nomada m.

przym. nomadyczny

Wiktionary

# nomarcha

naczelnik nomu w starożytnym Egipcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. zarządzający nomem w starożytnym Egipcie

Wiktionary

Nomarcha (z gr. nomarches, nomorchos od nomos - pastwisko, okręg, prowincja; egip. adż-mer lub heka-hut) – w starożytnym Egipcie wyższy urzędnik i zarządca nomów, kierował pracą niższych urzędników, do jego obowiązków należało składanie przed królem szczegółowych raportów o stanie zasobów państwowych. Kariera nomarchy była uzależniona od łaski władcy. (gr. nom, egip. sepat).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na tę wieść nomarchowie, szlachta, wojsko, lud i cudzoziemcy szaleli z radości, ale święty stan kapłański tym gorliwiej obchodził żałobę po zmarłym faraonie.

(1.1) Stojący na czele nomów nomarchowie uniezależniali się od faraonów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nom mrz.

partyk. nom

Wiktionary

# nomen

nazwa czegoś; używane w takich połączeniach jak: nomen apellativum (nazwa pospolita), nomen proprium (nazwa własna), nomen nescio (nazwa nieznana), nomen omen (imię jest wróżbą, stanowi znak) itd.

SJP.pl

# nomenklator

niewolnik w starożytnym Rzymie stale towarzyszący swemu panu

SJP.pl

Wikipedia

# nomenklatura

1. całość terminów danej dziedziny nauki, techniki itp.; nazewnictwo, mianownictwo;
2. stanowiska publiczne z mianowania politycznego;
3. urzędnicy państwowi z mianowania politycznego, których kwalifikacje nie są najważniejsze, a liczy się przynależność partyjna

SJP.pl

- nomenklatura (nazewnictwo)
- nomenklatura (polityka) – system obsadzania stanowisk kierowniczych w krajach bloku wschodniego oparty na rekomendacji partii komunistycznej
- nomenklatura chemiczna
- nomenklatura botaniczna
- nomenklatura zoologiczna
- nomenclator – niewolnik zajmujący się identyfikacją osób w starożytnym Rzymie i średniowieczny urzędnik

Wikipedia

# nomenklaturowy

dotyczący nomenklatury

SJP.pl

# nomiki

Nomiki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka.

Wieś położona ok. 12 km na wschód od Sokółki, zabudowa zwarta, tylko kilka domów na koloniach, dawna szkoła podstawowa na miejscu. Dawna wieś chłopów królewskich w ekonomii grodzieńskiej. Swymi początkami może sięgać XV w. W czasie pomiary włócznej ok. 1560 r. została osadzona na 22 włókach. Pierwsza wzmianka o siole Monikowiczy pochodzi z 1578 r. (Rkps AK I 10, s. 138-139). Osadzono w niej Litwinów i Rusinów odbywających pańszczyznę na folwarku w pobliskim Odelsku. Po najeździe szwedzkim 9 włók opustoszało. Część ich oddano chłopom przesiedlonym ze wsi przekazanych Tatarom (Rkps OSB-5620 U S. 434-436). W 1789 r. liczyła 24 dymy (Rkps DA-4056 k. 83).

Wikipedia

# nominacja

1. nadawanie nazw przedmiotom, zjawiskom, czynnościom itp.;
2. powołanie na stanowisko, mianowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; także. dokument stwierdzający powołanie

(1.2) zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska

(1.3) jęz. nadawanie nazw przedmiotom, zjawiskom itp.

Wiktionary

- nominacja – zgłoszenie kandydatury (np. w konkursie)
- nominacja – mianowanie, oficjalne powołanie na stanowisko
- „Nominacja” – powieść rosyjskiego pisarza Aleksandra Beka

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. nominować ndk.

rzecz. nominowanie n.

przym. nominacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kandydatura

Wiktionary

# nominacyjny

związany z nominacją

SJP.pl

# nominalistka

→ nominalista

SJP.pl

#### Patrz:

nominalista

# nominalistyczny

dotyczący nominalizmu, nominalistów

SJP.pl

# nominalizacja

w językoznawstwie: przekształcenie czasownika opisującego zachodzący proces w rzeczownik i nadanie mu materialnych cech, np. mieć słabą pamięć, mieć problem, potrzebować pomocy

SJP.pl

# nominalizm

1. doktryna filozoficzna w średniowiecznym sporze o uniwersalia, według której nie istnieją przedmioty i pojęcia ogólne, a pojęcia abstrakcyjne są tylko nazwami niemającymi odpowiedników w rzeczywistości;
2. w ekonomii: zasada spłaty zobowiązania pieniężnego w kwocie ustalonej pierwotnie, bez uwzględnienia zmiany siły nabywczej pieniądza

SJP.pl

Nominalizm pojęciowy – jeden z poglądów filozoficznych na pojęcia ogólne, inaczej powszechniki lub uniwersalia. Nominalizm odmawia im istnienia realnego, to znaczy obiektywnego, poza umysłem i ludzką mową, uznający je za nazwy, służące jedynie komunikacji językowej. Według nominalistów każdemu pojęciu odpowiadają jednostkowe konkretne przedmioty, czyli desygnaty; jest to przeciwieństwo realizmów pojęciowych jak platonizm czy arystotelizm. Przykładowe doktryny nominalistyczne to reizm, różne formy pozytywizmu oraz niektóre inne empiryzmy.

Wikipedia

# nominalizować

w językoznawstwie: przekształcać (przekształcić) czasownik opisujący zachodzący proces w rzeczownik i nadawać (nadać) mu materialne cechy, np. mieć słabą pamięć, mieć problem, potrzebować pomocy

SJP.pl

# nominalność

→ nominalny

SJP.pl

#### Patrz:

nominalny

# nominalny

1. istniejący wyłącznie z nazwy; imienny, tytularny, nazwowy;
2. związany z wartościami wielkości fizycznych typowymi dla danego urządzenia, przyrządu itp.; znamionowy;
3. cena nominalna - cena ustalona oficjalnie;
4. w ekonomii: wartość (cena) nominalna - wartość emisyjna papierów wartościowych, znaczków itp.;
5. płaca nominalna - kwota pieniężna będąca wynagrodzeniem za pracę;
6. w językoznawstwie:
a) grupa nominalna (imienna) - struktura w składni, której centralnym członem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny; fraza nominalna;
b) zdanie, wyrażenie nominalne - zdanie, wyrażenie bez łącznika w części orzeczeniowej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) istniejący tylko z nazwy dla pełnienia danej funkcji, lecz niekoniecznie realnie ją wykonujący

(1.2) ekon. wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy

(1.3) techn. odnoszący się do wartości wielkości fizycznych charakterystycznych dla danego urządzenia

(1.4) jęz. związany z częścią mowy odmieniającą się przez przypadki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nominał mrz.

przysł. nominalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) formalny, tytularny

(1.3) znamionowy

(1.4) imienny

Wiktionary

# nominantka

→ nominant

SJP.pl

#### Patrz:

nominant

# nominat

osoba powołana, mianowana na jakieś stanowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba nominowana na urząd

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na lipcowej konwencji republikanów w Detroit nominatem został Reagan, który zaproponował Busha, jako kandydata na wiceprezydenta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nominowanie n.

:: fż. nominatka ż.

czas. nominować ndk.

przym. nominacyjny

Wiktionary

# nominativus

nominatyw, nominatiwus, mianownik; w językoznawstwie:
1. pierwszy przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kto? co?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja podmiotu;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

Mianownik (łac. nominativus) – przypadek, w którym rzeczownik występuje w roli podmiotu. W mianowniku występuje zazwyczaj forma słownikowa.

Przypadek ten występuje m.in. w języku polskim, w innych językach słowiańskich, w niemieckim, w węgierskim, w łacinie, w staroangielskim itd. W języku angielskim forma słownikowa bywa określana jako subiectivus (ang. subjective case), ponieważ ma inny zakres użycia niż standardowy mianownik. W języku tym jedynie zaimki osobowe rozróżniają subiectivus (I, we, you, he, she, it, they) i obliquus (ang. oblique case – me, us, you, him, her, it, them).

Wikipedia

# nominatiwus

nominatyw, nominatiwus, mianownik; w językoznawstwie:
1. pierwszy przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kto? co?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja podmiotu;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

# nominatka

kobieta powołana na jakieś stanowisko

SJP.pl

# nominatyw

nominativus, nominatiwus, mianownik; w językoznawstwie:
1. pierwszy przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kto? co?, którego podstawową funkcją składniową jest funkcja podmiotu;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

# nominał

1. wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.;
2. w poligrafii: katalogowa cena egzemplarza książki, wydrukowana zwykle na ostatniej stronie okładki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.

(1.2) poligr. katalogowa cena egzemplarza książki, wydrukowana zwykle na ostatniej stronie okładki

Wiktionary

Nominał – nadawana przez emitenta wartość środka pieniężnego, papieru wartościowego, bonu pieniężnego, znaczka pocztowego itp..

Nominał środka pieniężnego zwykle widnieje na rewersie monety, a na banknotach zamieszczany jest na obu jego stronach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔ̃ˈmʲĩnaw, AS: nõmʹĩnau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nominalny

przysł. nominalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wartość nominalna, cena nominalna

Wiktionary

# nominować

1. przedstawić, przedstawiać kogoś do jakiejś nagrody; wytypować (wytypowywać), wyróżnić (wyróżniać);
2. wyznaczyć, wyznaczać kogoś na jakieś stanowisko; desygnować, mianować, obwołać (obwoływać), powołać (powoływać)

SJP.pl

czasownik

(1.1) oficjalnie powołać kogoś na stanowisko

(1.2) zgłosić kogoś do listy kandydujących do nagrody

(1.3) zaproponować publicznie komuś uczestniczenie w zabawie / wyzwaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prezydent nominował swoich doradców.

(1.2) Akademia Filmowa nominowała Russella Crowe do Oscara.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: nõmʹĩnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nominat mos., nominacja ż., nominowanie n.

przym. nominacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) powołać

(1.2) zgłosić

Wiktionary

# nominowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nominować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃mʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: nõmʹĩnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nominować ndk./dk.

rzecz. nominacja

Wiktionary

# nomofobia

irracjonalny lęk przed sytuacją, w której nie można skorzystać z telefonu komórkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. neol. chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;

Wiktionary

Nomophobia (z ang. no mobile phone phobia) to proponowana nazwa fobii związanej z brakiem dostępu do telefonu komórkowego. Została ona uznana za objaw lub syndrom problematycznego korzystania z mediów cyfrowych w zdrowiu psychicznym, którego definicje nie są ustandaryzowane. Nazwa określa dyskomfort psychiczny lub zaburzenie lękowe polegające na strachu przed utratą kontaktu ze smartfonem i możliwością skorzystania z sieci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolega Dawida cierpi na nomofobię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja, AS: nõmofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) fobia

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|ang|nomophobia. < no mobile phone phobia

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nomophobia

* francuski: (1.1) nomophobie ż.

* hiszpański: (1.1) nomofobia ż.

* niemiecki: (1.1) Nomophobie ż.

* nowogrecki: (1.1) νομοφοβία ż.

* turecki: (1.1) nomofobi

* włoski: (1.1) nomofobia ż.

źródła.

== nomofobia (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|nõ.mo.ˈfo.βja.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nomofobia

odmiana.

(1.1) blm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nomogeneza

teoria ewolucji, wg której ewolucja nie polega na przypadkowej zmienności organizmu, lecz jest z góry określona dziedzicznością i jej prawami

SJP.pl

Nomogeneza – jeden z wariantów teorii ewolucji biologicznej, według którego proces ten nie polega na przypadkowej zmienności organizmów, tylko jest odgórnie określony różnymi prawami dziedziczności.

Wikipedia

# nomografia

Nomografia – dział matematyki stosowanej zajmujący się teorią i konstruowaniem nomogramów dla poszczególnych równań lub układów równań algebraicznych.

Rozwój elektronicznej techniki obliczeniowej (kalkulatory, komputery) spowodował, że nomografia straciła na znaczeniu.

Wikipedia

# nomogram

wykres umożliwiający szybkie wykonywanie przybliżonych obliczeń

SJP.pl

Nomogram – wykres umożliwiający szybkie, proste i przybliżone wyznaczenie (bez obliczania) wartości dowolnej zmiennej z równania:

  f(x,y,...)=0,

gdy znane są wartości pozostałych zmiennych.

Wikipedia

# nomokanon

Nomokanon (gr. Νομοκανών), także Nomokanon Czternastu Rozdziałów – bizantyjski zbiór przepisów prawa kościelnego, który ukształtował podstawę prawa kanonicznego w Kościołach prawosławnych. Odegrał też pewną rolę przy formowaniu prawa kanonicznego Kościoła katolickiego. Powstawał między VI a IX wiekiem, a ostateczną formę przyjął w roku 883. Był podstawą dla Księgi kormczej w słowiańskich Kościołach prawosławnych.

Wikipedia

# nomokracja

rządy w poszanowaniu prawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa

Wiktionary

Nomokracja – sposób rządzenia, w którym naczelną wartością jest przestrzeganie prawa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Naczelną wartością w nomokracji jest poszanowanie prawa.

Wiktionary

# nomokratyczny

→ nomokracja

SJP.pl

#### Patrz:

nomokracja

# nomolog

filozof badający prawa, które rządzą światem realnym, rzeczywistym

SJP.pl

# nomologia

w filozofii: nauka zajmująca się światem realnym

SJP.pl

# nomologiczny

odnoszący się do nauki o ogólnych prawach fizyki i logiki

SJP.pl

# nomos

1. tradycyjna melodia w muzyce starogreckiej;
2. jednostka podziału terytorialnego Grecji

SJP.pl

- nomos – dawna jednostka podziału administracyjnego Grecji
- nom – jednostka podziału administracyjnego Egiptu
- nomos – gatunek greckiej liryki chóralnej
- nomos – w języku greckim prawo, w brzmieniu oryginalnym termin stosuje się do szeregu greckich i późniejszych pojęć filozoficznych i socjologicznych dotyczących ładu i prawa społecznego lub kosmicznego
- Nomos – grecka personifikacja prawa
- Nomos: Kwartalnik Religioznawczy – pismo religioznawcze

Wikipedia

# nomotetyczny

zajmujący się formułowaniem praw nauki

SJP.pl

# non-iron

[czytaj: nonajron] niewymagający prasowania; nonajron

SJP.pl

# non-ironowy

→ non-iron [czytaj: nonajronowy]; nonajronowy

SJP.pl

# non-profit

przymiotnik

(1.1) praw. ekon. działający nie dla zysku;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stowarzyszenie Wikimedia Polska jest na podstawie odrębnej umowy (załącznik 2.) jedynym oficjalnym partnerem na terenie Polski amerykańskiej Wikimedia Foundation, organizacji non-profit zarejestrowanej w stanie Floryda Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔ̃n‿ˈprɔfʲit, AS: nõn‿profʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedochodowy

Wiktionary

# nona

1. interwał muzyczny złożony z oktawy i sekundy;
2. pora dnia, w podziale mnichów zakonnych, odpowiadająca godz. 14-15;
3. część modlitwy brewiarzowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. odległość między dźwiękami złożona z oktawy i sekundy;

(1.2) rel. część oficjum kościelnego odmawiana dawniej o godzinie dziewiątej według rachuby rzymskiej

Wiktionary

Nona – interwał złożony utworzony z oktawy oraz odpowiedniej sekundy (sekundy małej, zwiększonej itp.) zawarty między kolejnymi dziewięcioma stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje nona mała i wielka. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) nona mała • nona wielka

synonimy.

(1.1) interwał

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. nonowy

rzecz. nony nmos.

frazeologia.

etymologia.

ż. od etym|łac|nonus. → dziewiąty

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) novena ż.; (1.2) nona ż.

źródła.

== nona (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ˈnõ.na.

znaczenia.

forma przymiotnika|es.

(1.1) ż. od nono

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) nona

odmiana.

(1) (2) lm. nonas

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔ̃na, AS: nõna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nonowy

rzecz. nony nmos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) interwał

Wiktionary

# nonagilion

liczba 10 podniesiona do potęgi 540.

SJP.pl

# nonajron

materiał lub ubranie nie wymagające prasowania; non-iron

SJP.pl

# nonan

dziewiąty węglowodór nasycony w szeregu homologicznym alkanów

SJP.pl

Nonan, C
9H
20 – organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkanów. Jest bezbarwną cieczą o charakterystycznym zapachu, praktycznie nierozpuszczalną w wodzie, o gęstości 0,72 g/cm³.

Wikipedia

# nonanowy

→ nonan

SJP.pl

#### Patrz:

nonan

# nonen

dziewiąty węglowodór w szeregu homologicznym alkanów, z podwójnym wiązaniem między atomami węgla

SJP.pl

# nonet

1. zespół muzyczny złożony z dziewięciu wykonawców;
2. utwór na taki zespół

SJP.pl

Nonet (łac. nonus – dziewiąty, ang. nonet, fr. nonet, niem. Nonett, wł. nonetto) – dwuznaczne pojęcie muzyczne:

1. zespół muzyczny dziewięciu osób;
2. utwór muzyczny dla takiego zespołu.

Nonet uważany jest za najliczniejszy zespół kameralny zdolny do swobodnego występowania bez dyrygenta.

Wikipedia

# nonetowy

→ nonet

SJP.pl

#### Patrz:

nonet

# noni

wiecznie zielony krzew z rodziny marzanowatych, o wysokości 3-7 metrów, pospolity na wyspach Polinezji Francuskiej; morwa indyjska

SJP.pl

Morinda cytrynolistna (Morinda citrifolia L.) – gatunek rośliny z rodziny marzanowatych. Pochodzi z Azji i Australii, ale została szeroko rozprzestrzeniona, głównie w strefie międzyzwrotnikowej. Jest tradycyjną rośliną leczniczą na Polinezji. Wykorzystywana jest jako lecznicza i barwierska.

Wikipedia

# noniewicz

nazwisko

SJP.pl

# noniliard

liczba wynosząca 10^57; nonyliard

SJP.pl

Wikipedia

# nonilion

liczba wyrażona jedynką z 54 zerami; nonylion

SJP.pl

Nonilion, nonylion, nowentylion – liczba 1054, czyli jedynka i 54 zera w zapisie dziesiętnym.

W krajach stosujących tzw. krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) nonilion oznacza 1030, czyli kwintylion w pozostałych krajach.

W układzie SI mnożnikowi 1054 nie odpowiada żaden przedrostek jednostki miary.

Wikipedia

# nonius

rasa gorącokrwistych koni

SJP.pl

Nonius – rasa konia wyhodowanego w węgierskiej cesarskiej stadninie w Mezőhegyes.

Wikipedia

# noniusz

dodatkowa podziałka na suwaku lub ruchomej części przyrządu pomiarowego, umożliwiająca odczytanie ułamkowej części wartości podziałki głównej; wernier

SJP.pl

Wikipedia

# nonkognitywizm

pogląd etyczny zakładający nieistnienie obiektywnych wartości etycznych i moralnych, uznający je za wynikające z jednostkowego bądź zbiorowego przeświadczenia; akognitywizm, antykognitywizm

SJP.pl

# nonkonformiści

1. osoba sprzeciwiająca się bezkrytycznemu uleganiu obowiązującym normom i poglądom; niekonformista;
2. w Anglii: wyznawca innego wyznania niż anglikańskie

SJP.pl

# nonkonformista

1. osoba sprzeciwiająca się bezkrytycznemu uleganiu obowiązującym normom i poglądom; niekonformista;
2. w Anglii: wyznawca innego wyznania niż anglikańskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista, AS: nõŋkõnformʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonkonformizm m.

:: fż. nonkonformistka ż.

przym. nonkonformistyczny

przysł. nonkonformistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niekonformista, kontestator, buntownik

Wiktionary

# nonkonformistka

→ nonkonformista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: nonkonformista

Wiktionary

#### Patrz:

nonkonformista

#### Przykłady

(1.1) Agnieszka jest nonkonformistką, zawsze walczy o prawdę i sprawiedliwość społeczną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲistka, AS: nõŋkõnformʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonkonformizm m.

:: fm. nonkonformista m.

przym. nonkonformistyczny

przysł. nonkonformistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niekonformistka, kontestatorka, buntowniczka

Wiktionary

# nonkonformistyczny

1. skłonny do nonkonformizmu;
2. związany z protestantami angielskimi nienależącymi do anglikańskiego Kościoła państwowego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zastanawiam się, czy widzi pan jakąś poetycką formułę protestu dla dzisiejszego studenta-komandosa, a więc osoby nonkonformistycznej, potrafiącej poświęcić cząstkę siebie na rzecz poważnych wartości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonkonformizm m., nonkonformista m., nonkonformistka ż.

przysł. nonkonformistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezkompromisowy, kontestacyjny, buntowniczy, pryncypialny

Wiktionary

# nonkonformizm

1. niezgadzanie się z ogólnie panującymi poglądami, normami; nieuznawanie jakichś poglądów;
2. w Anglii: niepodporządkowanie się Kościołowi Anglikańskiemu; ogół nieanglikańskich wyznań protestanckich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. psych. postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

Wiktionary

Nonkonformizm – postawa krytyczna wobec zasad, zachowań i norm społecznych, grupowych, przeciwstawiająca im własny system wartości, ale nie w negatywny sposób. Potocznie rozumiany nonkonformizm cechuje te jednostki, które nie poddają się społecznej presji i żyją w zgodzie z własnymi przekonaniami opartymi na refleksji. Nonkonformizm ma na celu wyrażenie oporu i spowodowanie rozpatrzenia danej koncepcji na kilku płaszczyznach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W głębi duszy była wciąż, pomimo społecznego awansu, studentką akademii sztuk pięknych, która wybrała nonkonformizm i studia bez perspektyw, młodą dziką dziewczyną, która wolała miesiącami żywić się makaronem, niż znosić jarzmo rodzinnego domu (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonkonformista m., nonkonformistka ż.

przym. nonkonformistyczny

przysł. nonkonformistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) buntowniczość, kontestowanie, bezkompromisowość, pryncypialność

Wiktionary

# nonna

imię żeńskie

SJP.pl

Nonna – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "dziewiąta" (analogicznie do Oktawia - "ósma"). Patronką tego imienia jest św. Nonna, matka św. Grzegorza z Nazjanzu.

Męskim odpowiednikiem jest Nonnus.

Nonna imieniny obchodzi 5 sierpnia.

Znane osoby noszące imię Nonna:

- Nona Gaprindaszwili, gruzińska mistrzyni szachowa

Zobacz też:

- (4022) Nonna

Wikipedia

# nonogram

łamigłówka polegająca na odtworzeniu rysunku poprzez zaczernienie odpowiednich pól pokratkowanego diagramu, na podstawie podanych informacji liczbowych; malowane liczbami

SJP.pl

# nonowy

przymiotnik od: nona; akord nonowy - akord harmoniczny składający się z prymy, tercji, kwinty, septymy i nony

SJP.pl

# nonparel

stopień czcionki równy sześciu punktom typograficznym (2,256 mm)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień pisma odpowiadający sześciu punktom (2,2554 mm)

Wiktionary

Nonparel (fr. nonpareil – niezrównany) – stopień pisma o wielkości 6 punktów typograficznych (2,256 mm) w systemie Didota.

Po raz pierwszy pismo 6-punktowe zostało zastosowane w druku w XVI wieku. Ze względu na to, że uzyskanie wówczas tak małej czcionki było bardzo trudne, pismo to nazwano nonpareil, czyli niezrównane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gazeta zamieściła sprostowanie na przedostatniej stronie, napisane nonparelem, wśród ogłoszeń, których i tak nikt nie czyta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔ̃nˈparɛl, AS: nõnparel

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nonparelowy

Wiktionary

# nonplusultra

czcionka o wysokości 2 punktów

SJP.pl

# nonproliferacja

nierozpowszechnianie, nierozprzestrzenianie (zwłaszcza broni nuklearnej); nieproliferacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. polit. nierozprzestrzenianie i zaprzestanie produkcji broni nuklearnej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żyjemy od kilku ładnych dziesięcioleci z dogmatem nonproliferacji - ale co nam to dało? Właśnie: "nowe" mocarstwa jądrowe to wyłącznie zamordystany, albo wrogie, albo nieprzewidywalne...

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. nieproliferacja

Wiktionary

# nóńść

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. znaleźć

Wiktionary

# nonsens

coś pozbawione sensu, logiki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zupełny brak sensu, niedorzeczność;

(1.2) powiedzenie lub postępek niemające sensu

Wiktionary

Nonsens (łac. non przeczenie i sensus ‘(u)czucie; rozumienie; znaczenie’) – dany układ wyrazów języka J jest w nim nonsensem, gdy nie jest spójny syntaktycznie, tj. jest ciągiem wyrażeń zbudowanym niezgodnie z regułami syntaktycznymi tego języka. Jako taki nonsens stanowi defekt syntaktyczny wypowiedzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Te wybory to kompletny nonsens i głupota.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s, AS: nõũ̯sẽũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonsensowność ż.

przym. nonsensowny

przysł. nonsensownie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nonsensowność, bezsens, bezsensowność, absurd, absurdalność, niedorzeczność; pot. bzdura, bzdurność

Wiktionary

# nonsensopedia

humorystyczna witryna internetowa tworzona przez użytkowników globalnej sieci

SJP.pl

# nonsensowność

coś absurdalnego, niemającego sensu

SJP.pl

# nonsensowny

niemający sensu; bezsensowny

SJP.pl

# nonszalancja

niedbały, swobodny, bezceremonialny sposób zachowania się; lekceważący stosunek do otoczenia; dezynwoltura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nonszalancki

przysł. nonszalancko

Wiktionary

# nonszalancki

odznaczający się nonszalancją, wyrażający lekceważący stosunek do otoczenia; protekcjonalny, wyniosły, arogancki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O twoim wyjątkowo nonszalanckim zachowaniu gadali jeszcze przez tydzień.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonszalancja ż.

przysł. nonszalancko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezceremonialny

Wiktionary

# nonszalancko

przysłówek

(1.1) w sposób lekceważący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znowu zachowywałeś się względem rady nonszalancko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonszalancja ż.

przym. nonszalancki

Wiktionary

# nonszalanckość

→ nonszalancki

SJP.pl

#### Patrz:

nonszalancki

# nonteistyczny

przymiotnik

(1.1) nie afirmujący ani też nie negujący istnienia Boga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za religie nonteistyczne najczęściej uważa się buddyzm i dżinizm (z Wikipedii).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔ̃ntɛjiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: nõntei ̯istyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nonteizm m.

Wiktionary

# nonteizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

Wiktionary

Nonteizm, nieteizm, religia nieteistyczna – doktryna religijna, która nie afirmuje ani nie neguje istnienia boga. Za religie nonteistyczne najczęściej uważa się: buddyzm i dźinizm, a także taoizm i konfucjanizm. W buddyzmie i dżinizmie istnieje doktryna oświecenia; porównania buddyjskiej i dżinijskiej doktryny nirwany z bogiem biorą się głównie z podobieństwa do hinduistycznej doktryny mokszy, która jest zdecydowanie teistyczna. Z kolei w taoizmie i konfucjanizmie istnieje pojęcie dao, które oznacza siłę rządzącą światem.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔ̃nˈtɛjism̥, AS: nõntei ̯ism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nonteistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieteizm

Wiktionary

# nontronit

minerał, uwodniony glinokrzemian żelaza; produkt wietrzenia zasadowych skał magmowych bogatych w żelazo

SJP.pl

Nontronit, montmorillonit żelazowy – minerał z grupy minerałów ilastych. Należy do grupy minerałów pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od miejscowości Nontron we Francji.

Wikipedia

# nony

w starożytnym kalendarzu rzymskim: dziewiąty dzień przed idami; w marcu, maju i październiku - siódmy dzień miesiąca, w pozostałych - piąty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. ósmy dzień przed idami w kalendarzu rzymskim;

Wiktionary

Nony (łac. Nonae) – jedne z trzech nazwanych dni w kalendarzu rzymskim, obok id i kalend.

Termin ten nie ma żadnego (poza tradycyjnym) znaczenia w słonecznym kalendarzu juliańskim. Natomiast w pierwotnym kalendarzu księżycowym Nonae określano dziewiąty (łac. nonus), a wedle naszej rachuby ósmy dzień przed idami (w starożytnym Rzymie dni liczono włącznie). Nony przypadały piątego dnia każdego miesiąca, a w marcu, maju, lipcu i październiku – siódmego dnia. Tak więc, np. 2 kwietnia był przez Rzymian określany jako „czwarty dzień przed nonami kwietniowymi” (łac. ante diem quartum Nonas Apriles (a.d. iv Non. Apr.)).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔ̃nɨ, AS: nõny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nona ż., nonan m.

Wiktionary

# nonyliard

liczba wynosząca 10^57; noniliard

SJP.pl

# nonylion

liczba wyrażona jedynką z 54 zerami; nonilion

SJP.pl

Nonilion, nonylion, nowentylion – liczba 1054, czyli jedynka i 54 zera w zapisie dziesiętnym.

W krajach stosujących tzw. krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) nonilion oznacza 1030, czyli kwintylion w pozostałych krajach.

W układzie SI mnożnikowi 1054 nie odpowiada żaden przedrostek jednostki miary.

Wikipedia

# nonyn

ósmy z rzędu homologicznego alkinów

SJP.pl

Nonyn – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z grupy alkinów.

Wikipedia

# noob

[czytaj: nub] środowiskowo: osoba niepotrafiąca grać w gry komputerowe; lamer

SJP.pl

Noob (zapis w leet speak: n00b) – określenie stosowane w slangu internetowym nacechowane negatywnie. Oznacza osobę, która jest początkujaca lub jej umiejętności techniczne związanie z informatyką są niewielkie. Wraz ze wzrostem popularności internetu i komputerowych gier wieloosobowych słowo to zaczęło oznaczać także gracza o niskich umiejętnościach, osobę niedoświadczoną, która nie chce lub nie potrafi się rozwijać.

Wikipedia

# noobie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. nowicjusz w grze internetowej lub awatar nowicjusza

Wiktionary

# nooo

partykuła "no" o przedłużonej artykulacji

SJP.pl

# noosfera

sfera działalności ludzkiego rozumu i techniki

SJP.pl

Noosfera – koncepcja filozoficzna opracowana i spopularyzowana przez biogeochemika Władimira Wiernadskiego oraz filozofa i jezuickiego księdza Pierre’a Teilharda de Chardina. Wiernadski zdefiniował noosferę jako nowy stan biosfery i opisał ją jako planetarną „sferę rozumu”. Noosfera reprezentuje najwyższy etap rozwoju biosfery, czyli etap racjonalnej działalności ludzkości.

Wikipedia

# nootropowy

odnoszący się do funkcji poznawczych ośrodkowego układu nerwowego, np. leki nootropowe - leki stymulujące mózg w zakresie zapamiętywania i czynności intelektualnych

SJP.pl

# nop

skrót od: Narodowe Odrodzenie Polski - polska partia polityczna

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = med. niepożądany odczyn poszczepienny

(1.2) = polit. Narodowe Odrodzenie Polski

Wiktionary

# nopal

czerwiec amerykański, gatunek opuncji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. mięsista łodyga różnych gatunków opuncji używana jako produkt spożywczy, tradycyjny składnik z kuchni meksykańskiej

Wiktionary

Opuncja (Opuntia Mill.) – rodzaj roślin (sukulentów) z rodziny kaktusowatych (Cactaceae). Około 150 gatunków występuje w Ameryce Północnej i Południowej: od Kanady po południową Argentynę, niektóre zostały introdukowane na inne kontynenty. Opuntia stricta uznana została za jeden ze 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To, co je się tutaj każdego dnia to tortille kukurydziane, zawsze świeże, pachnące i ciepłe, tortille z czarną fasolą (wychodzi świetna pasta z czarnej fasoli, chili i cebulki), ryżem, nopalami z kolendrą i salsą.

Wiktionary

# nopalea

roślina z rodziny kaktusowatych, pochodząca z Ameryki Środkowej, o zielonych, soczystych pędach i czerwonych kwiatach

SJP.pl

# nopalksoczja

roślina o kwiatach czerwonych lub różowych otwartych we dnie, dawniej zaliczana do epifilum

SJP.pl

# nora

1. podziemna kryjówka zwierzęcia; jama, dziura;
2. pot. o lichym mieszkaniu lub brudnym lokalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Nora – zdrobnienie polskiego imienia Eleonora
- Nora – imię żeńskie
- nora – kryjówka zwierzęca
- Nora – zespół muzyczny
- Nora – utwór literacki Henrika Ibsena
- Nora – dom państwa Weasleyów w serii książek „Harry Potter”
- Nora – album muzyczny kwartetu Zbigniewa Seiferta
- Nora – kolonia fenicka na Sardynii
- Nora – średniowieczne miasto z czasów sułtanatu Ifat na terenach Etiopii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z upartą cierpliwością krążył dokoła Nory, trzymając się z daleka jak gdyby czekał na jej przyzwolenie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔra, AS: nora

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* łotewski: (1.1) Nora ż.

* słowacki: (1.1) Nora ż.

* szwedzki: (1.1) Nora

* włoski: (1.1) Nora ż.

źródła.

== Nora (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Nora.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Nora

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# noradrenalina

neurohormon sterujący przekaźnictwem międzysynaptycznym

SJP.pl

Noradrenalina (norepinefryna, skrót: NA; łac. Norepinephrinum) – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin. Neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy oraz w miejscu sinawym, zwykle razem z adrenaliną.

Noradrenalina – w ogólności – mobilizuje mózg i ciało do działania. Jej wydzielanie jest najniższe podczas snu. W stanie czuwania jej stężenie zwiększa się o 180%.

Wikipedia

# norbercik

zdrobnienie od: Norbert (imię męskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Norbert

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Norberciku, pomóż babci wnieść sprawunki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert mos., norbertanin mos., norbertanka ż.

przym. Norbertowy

Wiktionary

# norberciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Norberty lub z nią związany

SJP.pl

# norbert

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Norbert – imię męskie pochodzenia starogermańskiego. Wywodzi się od słów nord – tj. północ i beraht – czyli błyszczeć, jaśnieć. Całość znaczy więc „ten, który dokonuje wielkich czynów na północy”, „sławny mąż z północy”.

Po raz pierwszy wystąpiło w języku polskim w 1216, później w 1455. Imię częstsze na Śląsku, zyskuje na popularności od lat 70. XX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kupiłem Norbertowi nowe rękawiczki.

(1.1) Daliśmy Norbertowi wolną rękę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrbɛrt, AS: norbert

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norbertanin m., norbertanka ż., Norbertówna ż.

:: zdrobn. Norbercik m.

przym. Norbertowy, norbertański, ponorbertański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. norbertanin m., norbertanka ż., Norbertówna ż.

:: zdrobn. Norbercik m.

przym. Norbertowy, norbertański, ponorbertański

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Norbertus. < etym|swn|nord|beraht.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Norbert

* czeski: (1.1) Norbert m.

* francuski: (1.1) Norbert m.

* kataloński: (1.1) Norbert m.

* łaciński: (1.1) Norbertus m.

* niderlandzki: (1.1) Norbert m.

* niemiecki: (1.1) Norbert m.

* portugalski: (1.1) Norbert m.

* rumuński: (1.1) Norbert m.

* słowacki: (1.1) Norbert m.

* szwedzki: (1.1) Norbert

* węgierski: (1.1) Norbert

* włoski: (1.1) Norberto m.

źródła.

== Norbert (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Norbert

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) zdrobn. Nobby

Wiktionary

# norberta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Norbert

Wiktionary

Norberta – żeński odpowiednik starogermańskiego imienia Norbert.

Imię to w Polsce nadawane jest rzadko. W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 25 kobiet o imieniu Norberta nadanym jako imię pierwsze oraz 30 kobiet noszących imię Norberta jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Norberta imieniny obchodzi: 6 czerwca.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. norbertanin mos.

:: fm. Norbert m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* węgierski: (1.1) Norberta

źródła.

== Norberta (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|ż. Norberta

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norbertanin mos.

:: fm. Norbert m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. norbertanin mos.

:: fm. Norbert m.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* węgierski: (1.1) Norberta

źródła.

== Norberta (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|ż. Norberta

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# norbertanie

zakon rzymskokatolicki założony przez św. Norberta z Xanten; premonstratensi

SJP.pl

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w 1120 przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laon we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna.

Zakon norbertanów w XIV wieku obejmował 655 opactw i probostw. Obecnie w świecie jest około 1450 zakonników w 51 domach. Zakon wydał 10 świętych i 4 błogosławionych. Wśród błogosławionych jest też polska norbertanka, Bronisława z Krakowa. Pierwsi premonstratensi przybyli do Polski w 1126 roku.

Wikipedia

# norbertanin

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; premonstratens, premonstrant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedyś norbertanie posiadali w Polsce kilka klasztorów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert m., Norberta ż.

:: fż. norbertanka ż.

przym. norbertański, ponorbertański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) premonstratens

Wiktionary

# norbertanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica należąca do katolickiego Zgromadzenia Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaraz za klasztorem norbertanek zaczynają się tereny należące do sąsiedniego sołectwa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert m., norbertanin m., Norbercik mos.

przym. Norbertowy, norbertański, ponorbertański

Wiktionary

# norbertanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów

SJP.pl

Norbertanki, właściwie Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów – katolicki żeński zakon kontemplacyjny, założony w 1120 roku przez świętego Norberta von Gennep z Xanten w Niemczech. Do Polski sprowadzony został w 1162 roku, kiedy to na Zwierzyńcu w Krakowie założono pierwszy klasztor. W 1193 Celestyn III przyjął nowo zorganizowany klasztor norbertanek w Strzelnie pw. Najświętszej Marii Panny, pod opiekę Stolicy Apostolskiej.

Wikipedia

# norbertański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do norbertanów lub norbertanek, będący ich własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Znalazł schronienie w klasztorze norbertańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert m., norbertanin m., norbertanka m.

przym. ponorbertański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) premonstrateński

(2.1) premonstrateński

Wiktionary

# norbertostwo

Norbert z małżonką; Norbertowie

SJP.pl

# norbertowie

Norbert z małżonką; Norbertostwo

SJP.pl

# norbertowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Norberta lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Norberta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie parkuj przy Norbertowej posesji!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert mos., Norbercik mos., norbertanka ż.

Wiktionary

# norbi

polski wykonawca muzyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od Norbert

Wiktionary

Norbi, właśc. Norbert Dudziuk (ur. 2 maja 1972 w Ostródzie) – polski piosenkarz oraz prezenter telewizyjny i radiowy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) zdrobn. Norbercik, Norbuś

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Norbert

frazeologia.

etymologia.

zdrobn. od etymn|pol|Norbert.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Norbi (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|m. zdrobn. od Norbert

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norbert

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Norbercik, Norbuś

Wiktionary

# norbid

tworzywo pod względem twardości niewiele ustępujące diamentowi, które otrzymuje się przez stopienie związków boru z węglem

SJP.pl

# norblin

nazwisko

SJP.pl

- Ludzie:
  - Jan Piotr Norblin – malarz
  - Aleksander Jan Konstanty Norblin – syn malarza Jana Piotra, brat Louisa
  - Wincenty Norblin – syn Aleksandra Jana Konstantego, wnuk malarza Jana Piotra,
  - Ludwik Norblin – syn Wincentego, wnuk Aleksandra Jana Konstantego, prawnuk malarza Jana Piotra Norblina
  - Sebastian Norblin – malarz, syn Jana Piotra, brat Louisa
  - Louis Pierre Martin Norblin – wiolonczelista, syn Jana Piotra, brat Sébastiena
  - Stefan Norblin (1892-1952) – polski artysta plastyk, malarz, ilustrator i plakacista

  Wikipedia

# nord

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) muz. instrument muzyczny marki Nord

Wiktionary

## Geografia

### Francja

- Nord – departament

### Grenlandia

- Nord – duńska baza wojskowa i stacja naukowa na Grenlandii

### Haiti

- Nord – departament

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na scenie klawiszowiec otoczony był kilkoma czerwonymi nordami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrt, AS: nort

Wiktionary

# nord-pas-de-calais

[czytaj: nor pa dö kaLE] dawny region administracyjny Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. dawny francuski region administracyjny, zniesiony w 2015 roku

Wiktionary

# nord.

skrót

(1.1) = nordycki

Wiktionary

# norda

silny wiatr wiejący od północy; wiatr północny, wiatr nordowy

SJP.pl

Norda – kaszubskie określenie "Północy", równocześnie jeden z 5 regionów Kaszub, historycznie obejmujący współczesne powiaty pucki, wejherowski i fragmenty lęborskiego. Kaszubi dziś zamieszkują głównie jego wschodnią i centralną część. Obszar ten wyróżnia się również językowo na tle innych regionów Kaszub – dominuje tu północna kaszubszczyzna z ruchomym akcentowaniem i licznymi archaizmami.

Wikipedia

# nordea

skandynawska grupa bankowo-ubezpieczeniowa

SJP.pl

- Nordea Bank – międzynarodowa grupa kapitałowo-bankowa
- Nordea Bank Polska – były polski oddział Nordea Bank
- Nordea Nordic Light Open – kobiecy turniej tenisowy

Wikipedia

# nordicwalkingowiec

[czytaj: nordik łokingowiec] osoba uprawiająca nordic walking - szybkie chodzenie ze specjalnymi kijkami; kijkarz

SJP.pl

# nordowy

północny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mar. północny, wiejący z północy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uciekliśmy z pokładu, bo zaczął wiać lodowaty wiatr nordowy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) północny

Wiktionary

# nordycki

północnoeuropejski, skandynawski; nordyczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. północnoeuropejski;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kraje nordyckie to trzy kraje skandynawskie (Dania, Norwegia i Szwecja) oraz Islandia i Finlandia.

(1.1) Estonia również ostatnio zaczęła wyraźnie przedstawiać się jako kraj nordycki, mając bardzo silne kulturowe, językowe i etniczne związki z Finlandią oraz związki kulturowe ze Szwecją, jednakże nie należy ona jeszcze do Rady Nordyckiej. (z Wikipedii)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈdɨt͡sʲci, AS: nordycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. staronordycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nordyczny; skr. nord.

Wiktionary

# nordyckość

→ nordycki

SJP.pl

#### Patrz:

nordycki

# nordyczka

przedstawicielka rasy nordyckiej

SJP.pl

# nordyczny

północnoeuropejski; nordycki

SJP.pl

# nordyjski

dawniej: nordyczny, północnoeuropejski

SJP.pl

# nordyk

człowiek rasy nordyckiej

SJP.pl

# norefedryna

stymulująca substancja psychoaktywna

SJP.pl

Fenylopropanoloamina, norefedryna (łac. Phenylpropanolaminum) – organiczny związek chemiczny, stymulująca substancja psychoaktywna z rodziny fenetylamin, używana jako lek na zapalenie oskrzeli i niedociśnienie. Efektem ubocznym wielu fenetylamin jest zmniejszenie apetytu. Ta właściwość fenylopropanolaminy została również wykorzystana – w USA jest ona czasem stosowana jako lek wspomagający odchudzanie.

Wikipedia

# norek

1. niewielki ssak drapieżny o wydłużonym ciele, krótkich nogach i małej głowie;
2. zdrobnienie od: nora

SJP.pl

# norfolczyk

mieszkaniec Norfolku (miasta)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec wyspy Norfolk, australijskiego terytorium zależnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norfolk mrz.

:: fż. Norfolka ż.

przym. norfolski

Wiktionary

# norfolk

1. hrabstwo w Anglii;
2. wyspa na Oceanie Spokojnym;
3. zamorskie terytorium Australii; Terytorium Wyspy Norfolk;
4. miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w Oceanii;

(1.2) geogr. adm. australijskie terytorium zależne obejmujące wyspę Norfolk (1.1) i dwie mniejsze wyspy

(1.3) geogr. miasto w St. Zj., w Wirginii, nad zatoką Chesapeake;

(1.4) geogr. hrabstwo we wschodniej Anglii;

Wiktionary

- Norfolk – hrabstwo w Anglii
- Norfolk – miasto w Kanadzie, w prowincji Ontario
- Norfolk – terytorium zamorskie Australii
- Norfolk – największa baza Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych na wschodnim wybrzeżu USA

Miejscowości w USA:

- Norfolk – miasto w stanie Connecticut, w hrabstwie Litchfield
- Norfolk – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Norfolk
- Norfolk – miasto w stanie Nebraska, w hrabstwie Madison
- Norfolk – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie St. Lawrence
- Norfolk – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie St. Lawrence
- Norfolk – miasto w stanie Wirginia

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrfɔlk, AS: norfolk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norfolczyk mos., Norfolka ż.

przym. norfolski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) ofic. Terytorium Wyspy Norfolk

Wiktionary

# norfolka

mieszkanka Norfolku (miasta)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka wyspy Norfolk, australijskiego terytorium zależnego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norfolk ż.

:: fm. Norfolczyk mos.

przym. norfolski

Wiktionary

# norfolski

→ Norfolk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Norfolkiem, dotyczący Norfolku (terytorium podległemu Australii)

(1.2) związany z Norfolkiem, hrabstwem w Anglii

Wiktionary

#### Patrz:

Norfolk

#### Powiązane:

rzecz. Norfolk mrz., Norfolczyk mos., Norfolka ż.

Wiktionary

# nori

jadalne wodorosty używane zwykle do przygotowywania sushi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. suszone wodorosty używane jako dodatek do potraw oraz – w formie arkuszy – do przygotowywania sushi;

Wiktionary

- Nori − krasnolud, jeden z bohaterów Hobbita
- Nori − japońskie imię żeńskie
- nori − gatunek wodorostu, używanego do produkcji sushi

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sushi przyrządzam sama i oprócz wodorostów nori i ryżu (posmarowanego wasabi i kiszonym imbirem) używam – jako nadzienia – marynowanego tofu, awokado, papryki, ogórka i gruszki.

Wiktionary

# noria

urządzenie do przenoszenia ładunków złożone z łańcuchowo osadzonych czerpaków

SJP.pl

Noria (od arab. ناعورة nā‘ūra) – urządzenie służące do podnoszenia wód dla nawadniania pól uprawnych.

Wikipedia

# noriker

koń norycki - stara rasa koni pociągowych, pochodząca od ciężkich koni sprowadzonych przez Rzymian do prowincji Noricum; koń norycki

SJP.pl

Wikipedia

# norito

recytacje rytualne, formuły modlitewne i zaklęcia w japońskim kulcie sinto; najstarszy zabytek języka japońskiego

SJP.pl

Norito (jap. 祝詞) – sintoistyczne teksty rytualne, zawierające najstarsze japońskie modlitwy i zaklęcia .

Teksty były przekazywane ustnie od początków I tysiąclecia, w pełni ukształtowały się w VII–VIII wieku, zaś spisane zostały w X wieku w kodeksie Engishiki (jap. 延喜式) (27 norito) oraz innych zabytkach . Norito wygłaszane były na dworze cesarskim podczas uroczystości religijnych .

Wikipedia

# norka

1. niewielki ssak drapieżny o wydłużonym ciele, krótkich nogach i małej głowie;
2. zdrobnienie od: nora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. Nora

Wiktionary

Norka – nazwa dwóch gatunków zwierząt z rodziny łasicowatych:

- norka europejska, nurka. Gatunek chroniony w Polsce.
- norka amerykańska, wizon. Oprócz dziko żyjących występują również jako zwierzęta hodowlane (na fermach)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrka, AS: norka

Wiktionary

# norki

1. niewielki ssak drapieżny o wydłużonym ciele, krótkich nogach i małej głowie;
2. zdrobnienie od: nora

SJP.pl

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(1.1) M., B., i W. plural|norka.

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) futro z norek

Wiktionary

Norki (niem. Vorwerk Nordenberg) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie oleckim, w gminie Wieliczki.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nora ż., norka ż., nornik m., nornica ż., norowiec m., norowanie n.

czas. norować ndk.

przym. norowy, norkowy

Wiktionary

# norkowy

→ norka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla norki; dotyczący, odnoszący się do norki

(1.2) pot. wykonany z futra norek

Wiktionary

#### Patrz:

norka

#### Powiązane:

rzecz. norki nmos., norka ż.

Wiktionary

# norkros

narzędzie ogrodnicze do spulchniania ziemi między rzędami roślin

SJP.pl

# norma

1. ustalona, obowiązująca zasada; przepis, wzór, reguła, kanon;
2. ilość, długość, granica czegoś wymagana lub obowiązująca w jakimś zakresie;
3. w drukarstwie: tytuł na dolnym marginesie pierwszej kolumny wszystkich arkuszy drukarskich książki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

## Rodzaje norm

- norma – w psychologii to konstrukt naukowy wyznaczający granice normalnych zachowań człowieka
- norma – w technice to dokument będący wynikiem normalizacji i standaryzujący jak najszerzej pojętą działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową
- w matematyce to:
  - norma – w algebrze liniowej i analizie matematycznej funkcja z przestrzeni liniowej w zbiór [0,+\infty ) spełniająca określone warunki
  - norma – w teorii grup przekrój normalizatorów wszystkich podgrup dla danej grupy
  - norma – w teorii sterowania to norma stosowana w algorytmach sterowania

  Wikipedia

  #### Przykłady

  składnia.

  kolokacje.

  synonimy.

  antonimy.

  hiperonimy.

  hiponimy.

  holonimy.

  meronimy.

  pokrewne.

  frazeologia.

  etymologia.

  uwagi.

  (1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

  tłumaczenia.

  * angielski: (1.1) Norma

  * węgierski: (1.1) Norma

  * włoski: (1.1) Norma ż.

  źródła.

  == Norma (język angielski.) ==

  wymowa.

  znaczenia.

  rzeczownik, nazwa własna

  (1.1) imię|angielski|ż. Norma

  (1.2) astr. Węgielnica (gwiazdozbiór)

  odmiana.

  przykłady.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈnɔrma, AS: norma

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  antonimy.

  hiperonimy.

  hiponimy.

  holonimy.

  meronimy.

  pokrewne.

  frazeologia.

  etymologia.

  uwagi.

  (1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

  tłumaczenia.

  * angielski: (1.1) Norma

  * węgierski: (1.1) Norma

  * włoski: (1.1) Norma ż.

  źródła.

  == Norma (język angielski.) ==

  wymowa.

  znaczenia.

  rzeczownik, nazwa własna

  (1.1) imię|angielski|ż. Norma

  (1.2) astr. Węgielnica (gwiazdozbiór)

  odmiana.

  przykłady.

  składnia.

  kolokacje.

  synonimy.

  Wiktionary

# normalia

niewielkie znormalizowane elementy składowe maszyn i urządzeń

SJP.pl

# normalizacja

1. doprowadzenie czegoś do stanu normalnego, ustabilizowanego, uporządkowanego; ujednolicenie;
2. wprowadzanie norm działania lub wykonywania czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności

(1.2) doprowadzenie czegoś do normalnego stanu

Wiktionary

- normalizacja (statystyka)
- normalizacja (psychometria)
- normalizacja (technika)
- normalizacja (socjolingwistyka)
- normalizacja bazy danych
- normalizacja tekstu
- normalizacja wektora

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. znormalizowanie n., normalizowanie n., norma ż., normalność ż., unormowanie n.

czas. normować, normalizować ndk., unormować dk.

przym. normalizacyjny, normalny, normatywny

przysł. normalizacyjnie, normalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unormowanie, standaryzacja

Wiktionary

# normalizacyjny

→ normalizacja

SJP.pl

#### Patrz:

normalizacja

# normalizator

specjalista w zakresie opracowywania norm technicznych w określonej dziedzinie; specjalista w dziedzinie normalizacji

SJP.pl

Centralizator (centrum), normalizator – specjalne podgrupy danej grupy mające szerokie zastosowaniu w jej badaniu.

Wikipedia

# normalizatorka

specjalistka w zakresie opracowywania norm technicznych w określonej dziedzinie; specjalistka w dziedzinie normalizacji

SJP.pl

# normalizować

1. wprowadzać jednolite normy; normować
2. czynić zgodnym z normą
3. doprowadzać do prawidłowego stanu; regulować, normować
4. normalizować się - powracać do prawidłowego stanu; normować się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. znormalizować)

(1.1) opracowywać oraz wprowadzać jednolite normy w danej dziedzinie

(1.2) doprowadzać do normalnego stanu

czasownik zwrotny niedokonany normalizować się (dk. znormalizować się)

(2.1) powracać do normalnego stanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. znormalizowanie n., norma ż., normalizacja ż., normalizowanie n.

czas. normować, znormalizować dk.

przym. normalizacyjny, normalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) regulować, ujednolicać, standaryzować

(1.2) normować, porządkować, regulować

(2.1) normalnieć, normować się, stabilizować się

Wiktionary

# normalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|normalizować.

Wiktionary

Wyżarzanie – jedna z operacji obróbki cieplnej metali polegająca na nagrzaniu materiału do określonej temperatury, wytrzymaniu przy tej temperaturze oraz następnym powolnym studzeniu. Celem obróbki jest przybliżenie stanu materiału do warunków równowagi. Przeprowadzane jest w wyższej temperaturze niż starzenie.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. znormalizowanie n., norma ż., normalizacja ż.

czas. normować, normalizować ndk.

Wiktionary

# normalizujący

1. wprowadzać jednolite normy; normować
2. czynić zgodnym z normą
3. doprowadzać do prawidłowego stanu; regulować, normować
4. normalizować się - powracać do prawidłowego stanu; normować się

SJP.pl

#### Patrz:

normalizować

# normalka

potocznie: zjawisko, sytuacja, zachowanie itp. nietypowe lub niewłaściwe, ale traktowane jako normalne z powodu częstego występowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sytuacja, zjawisko, zachowanie oraz inna okoliczność, które są nietypowe lub też niewłaściwe, lecz ze względu na częste występowanie traktuje się je jako normalne

Wiktionary

# normalna

prosta prostopadła do stycznej w punkcie styczności

SJP.pl

Normalna do krzywej w punkcie – prosta przechodząca przez ten punkt i prostopadła do stycznej do krzywej w tym punkcie.

Wikipedia

# normalnie

przysłówek

(1.1) w sposób normalny, standardowo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. normalność ż., norma ż., normalizacja ż., anormalność ż.

przym. normalny, normatywny

czas. normować

Wiktionary

# normalniej

stopień wyższy od przysłówka: normalnie

SJP.pl

# normalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: normalny

SJP.pl

# normalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co normalne; brak dziwactw

(1.2) chem. stężenie normalne

Wiktionary

Pojęcie normalności może dotyczyć:

- normalnych zachowań człowieka: norma (psychologia) i norma seksualna
- normalności roztworu
- wektora normalnego
- podgrupy normalnej
- przestrzeni normalnej
- rozkładu normalnego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z wszystkich rzeczy, które utraciłem, najbardziej brakuje mi mojej normalności.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norma ż., anormalność ż., normalizacja ż.

przym. normalny, normatywny

przysł. normalnie

czas. normować

Wiktionary

# normalnotorowy

przystosowany do jazdy po torach kolejowych o szerokości przyjętej w państwach europejskich

SJP.pl

# normalny

potocznie: bilet bez zniżki, bilet pełnopłatny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być

(1.2) najczęściej spotykany, typowy

(1.3) zdrowy psychicznie i fizycznie

(1.4) o bilecie pełnopłatny

(1.5) chem. odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne

Wiktionary

Normalny (tytuł oryg. Normal) – amerykańska tragikomedia filmowa z 2003 roku, powstała na podstawie sztuki telewizyjnej Looking for Normal Jane Anderson.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie przejmuj się, to normalne objawy przy śwince, za dwa dni przejdą.

(1.2) Normalny człowiek zrobiłby także ten sam błąd.

(1.3) Nie jestem z kamienia, bo jestem normalnym facetem z krwi i kości.

(1.4) Kup trzy bilety, dwa normalne i jeden ulgowy.

(1.5) W doświadczeniu wykorzystano 2-normalny roztwór kwasu siarkowego i jednonormalny kwasu azotowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈmalnɨ, AS: normalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norma ż., normalność ż., normalizacja ż., normowanie n., normalnienie n.

czas. normalizować, normować, normalnieć ndk.

przysł. normalnie

przym. normatywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odpowiedni, prawidłowy, poprawny, przepisowy, właściwy, wzorcowy, według przepisu

(1.2) zwyczajny, zwykły, konwencjonalny, oklepany, przeciętny, sztampowy, tradycyjny

(1.3) poczytalny, zdrowy na ciele i umyśle

(1.4) zwykły

(1.5) miar. val/dm³

Wiktionary

# normals

potocznie:
1. osoba nieodbiegająca stylem życia i zachowaniem od norm społecznych;
2. osoba nosząca skromną i prostą odzież, niepochodzącą z drogich sklepów; normcore, normcorowiec

SJP.pl

# norman

potomek zromanizowanych wikingów osiadłych od X wieku w północnej Francji

SJP.pl

- Norman – imię męskie
- Norman – wyspa należąca do Brytyjskich Wysp Dziewiczych

Miejscowości w USA:

- Norman – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Montgomery
- Norman – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Kearney
- Norman – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Richmond
- Norman – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Cleveland

Wikipedia

# normand

Normand - nazwisko rodziny znanych francuskich konstruktorów okrętów, działających w XIX wieku. Najbardziej znaczącymi przedstawicielami rodziny byli:

- Augustin Normand (1792-1871) - zbudował w 1842 roku fregatę Napoléon z pędnikiem śrubowym. Był to w tamtym czasie najszybszy okręt na świecie; ojciec Benjamina i Jacques'a Augustina

Wikipedia

# normandczyk

mieszkaniec Normandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna z Normandii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Normandia ż., Normand mos., normand mzw., normandzki mrz.

:: fż. Normandka ż.

przym. normandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. lub rzad. Normand

Wiktionary

# normandia

1. kraina historyczna we Francji;
2. Dolna Normandia - region administracyjny we Francji;
3. Górna Normandia - region administracyjny we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północnej Francji;

Wiktionary

Brazylia:

- Normandia – miasto i gmina w stanie Roraima

Francja:

- Normandia – kraina historyczno-geograficzna
- Normandia – region administracyjny
- Normandia-Niemen – Pułk Lotnictwa Myśliwskiego

Zobacz też:

- Dolna Normandia
- Górna Normandia
- Księstwo Normandii – państwo istniejące w latach 911–1204 na terenie dzisiejszej Francji
- Normandie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Desant w Normandii był największą operacją morską w Europie w czasie II wojny światowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈmãndʲja, AS: normãndʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Normandczyk m., Normandka ż., normand m., normandzki mrz.

przym. normandzki

Wiktionary

# normandka

mieszkanka Normandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta z Normandii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Normandia ż., normand mzw., normandzki mrz.

:: fm. Normandczyk mos.. Normand mos.

przym. normandzki

Wiktionary

# normandzki

przymiotnik od: Normandia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język normandzki;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Normandia ż., Normandczyk mos., Normandka ż.

Wiktionary

# normanka

potomkini zromanizowanych wikingów osiadłych od X wieku w północnej Francji

SJP.pl

# normanowie

potomkowie zromanizowanych wikingów osiadłych od X wieku w północnej Francji

SJP.pl

Normanowie (fr. Normans/Normanz, liczba mnoga od Normant, fr. współcz. Normand, starofrankoński Northman, staronordycki Norðmaðr, zlatynizowane w IX wieku jako Nortmannus, Normannus, lub Nordmannus "człowiek północy, wiking") – potomkowie zromanizowanych najemników z północy, osiadłych w północnej części Królestwa Zachodnich Franków, od nich nazwanej Normandią.

Wikipedia

# normański

dotyczący Normanów, charakterystyczny dla Normanów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Normanami, dotyczący Normanów

Wiktionary

# normatryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|normatryzować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. normatryzować ndk.

Wiktionary

# normatyw

wskaźnik norm, według których ma być wykonana jakaś praca; norma

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wskaźnik norm, według których ma być wykonana jakaś praca

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. normowanie n., normatywista m., normatywizm m., normatywistyka ż., normatywność ż., normatywizacja ż., norma ż.

czas. normować, normatywizować ndk., znormatywizować dk.

przym. normatywny

Wiktionary

# normatywista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. osoba zajmująca się nakreślaniem norm lub zaleceń językowych;

(1.2) praw. zwolennik normatywizmu prawniczego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zalecenia normatywistów spotykają się często z krytyką profesjonalnych językoznawców.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. normatyw mrz., normatywizm m., normatywistyka ż., normatywizacja ż., norma ż.

:: fż. normatywistka ż.

czas. normatywizować ndk., znormatywizować dk.

przym. normatywny, normatywistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preskryptywista

Wiktionary

# normatywistka

→ normatywista

SJP.pl

#### Patrz:

normatywista

# normatywistyczny

→ normatywizm

SJP.pl

#### Patrz:

normatywizm

# normatywistyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dyscyplina zajmująca się normatywnością w języku

Wiktionary

Standardologia – dyscyplina naukowa zajmująca się badaniem języków standardowych. Jej przedmiotem jest kodyfikacja języków bądź wariantów językowych. Standardologia rozwinęła się w szczególnym stopniu na gruncie słowiańskim.

Jako synonim terminu „standardologia” funkcjonuje określenie „normatywistyka” (np. w słoweńskiej tradycji lingwistycznej). Spotyka się także pojęcie tzw. językoznawstwa normatywnego.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. normatyw mrz., normatywista m., normatywizm ż., normatywność ż., normatywizacja ż., norma ż.

czas. normatywizować ndk., znormatywizować dk.

przym. normatywny, normatywistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kultura języka

Wiktionary

# normatywizacja

ustalanie dla czegoś normy, ujmowanie czegoś w normy; normatywizowanie

SJP.pl

# normatywizacyjny

związany z normatywizacją

SJP.pl

# normatywizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. dążność do formułowania sztywnych prawideł i przepisów obowiązujących twórcę, typowa dla tradycyjnej poetyki;

(1.2) jęz. dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

(1.3) praw. kierunek w nauce prawa uznający za jej przedmiot opracowanie idealnych norm prawa;

Wiktionary

Normatywizm – kierunek w filozofii prawa, będący kontynuacją pozytywizmu prawniczego. W prawie, zdaniem normatywistów, znaczną rolę odgrywać ma hierarchia, kształtująca system norm prawa, czyli pozytywność prawa. Państwo zaś jest ponad empirycznym bytem jednostek.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. normowanie n., normatyw mrz., normatywista m., normatywistyka ż., normatywność ż., normatywizacja ż., norma ż.

czas. normatywizować ndk., znormatywizować dk.

przym. normatywny, normatywistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) preskryptywizm

Wiktionary

# normatywizować

ustalać dla czegoś normę, ujmować coś w normy

SJP.pl

# normatywność

→ normatywny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co normatywne;

Wiktionary

- normatywność (filozofia) - dotyczący norm i obowiązywania, przeciwstawiana faktyczności;
- normatywność – zgodność tekstu z normą językową
- normatywność – podejście wartościujące właściwe dla gramatyki preskryptywnej

Wikipedia

#### Patrz:

normatywny

#### Powiązane:

rzecz. normatywistyka ż., normatywizm mrz., normatyw m., norma ż.

przym. normatywny

przysł. normatywnie

czas. normować

Wiktionary

# normatywny

1. ustalający, stosujący, zawierający normy, przepisy, reguły, np. akty normatywne;
2. podlegający normom, zgodny z normą, określony normą, np. normatywny czas pracy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) określający obowiązujące normy

(1.2) zgodny z przyjętymi normami

(1.3) jęz. określający zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe

(1.4) jęz. zgodny z unormowaną postacią danego języka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. normatyw mrz., normowanie n., normatywizm m., normatywista m., normatywistyka ż., normatywność ż., normatywizacja ż., norma ż., normalizacja ż., normalność ż.

czas. normować ndk., unormować dk., normatywizować ndk., znormatywizować dk., normalnieć ndk., znormalnieć dk.

przym. normatywistyczny, normalizacyjny, normalny

przysł. normalnie, normatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) preskryptywny

(1.3) preskryptywny

Wiktionary

# normcore

[czytaj: normkor] uniseksowy styl w modzie, charakteryzujący się niewyszukanymi, zwyczajnymi strojami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) trend w modzie polegający na ubieraniu się w sposób zwyczajny/normalny i bezpretensjonalny, określany często jako trend na bycie poza trendem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba ubierająca się w sposób przypominający trend normcore (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niektórzy normcore nazywają nawet antystylem i manifestem autentyczności.

Wiktionary

# normcorowiec

[czytaj: normkorowiec] osoba nosząca skromną i prostą odzież, niepochodzącą z drogich sklepów; normcore, normals

SJP.pl

# normicki

→ normik

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) slang. dotyczący normików (normalnych ludzi)

Wiktionary

#### Patrz:

normik

# normik

potocznie: osoba przeciętna, niewyróżniająca się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. pejor. normalny człowiek niewyróżniający się niczym

Wiktionary

# normista

osoba opracowująca i kontrolująca normy technologiczne

SJP.pl

# normistka

→ normista

SJP.pl

#### Patrz:

normista

# normit

błonnik z ziarnem pszenicy z dodatkiem substancji smakowych i rozpulchniających; środek hamujący łaknienie, stosowany w kuracji odchudzającej

SJP.pl

# normocyt

ciałko czerwone krwi (krwinka czerwona) mające prawidłowe rozmiary; erytrocyt

SJP.pl

# normodawca

w aksjologii: osoba narzucająca określone normy postępowania

SJP.pl

# normograf

szablon do opisywania rysunków technicznych

SJP.pl

# normogran

złożony granulat roślinny, lek zwiększający przemianę materii i przeczyszczający; stosowany głównie w leczeniu zaburzeń przemiany materii, otyłości i chronicznych zaparć

SJP.pl

# normokapnia

prawidłowa zawartość dwutlenku węgla we krwi; normokarbia

SJP.pl

# normokarbia

prawidłowa zawartość dwutlenku węgla we krwi; normokapnia

SJP.pl

# normoksemia

prawidłowa prężność tlenu we krwi

SJP.pl

Normoksemia – termin medyczny, określający prawidłowe ciśnienia parcjalnego (PaO2) tlenu w krwi tętniczej, wyznaczone w trakcie gazometrii.

Norma ta wynosi 70–116mm Hg (9,2–15,5 kPa).

Zobacz:

- hipoksemia
- hipoksja

Wikipedia

# normoksja

prawidłowy poziom tlenu w tkankach organizmu

SJP.pl

# normotermia

prawidłowa temperatura ciała

SJP.pl

# normotwórca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która ustanawia normy, prawidła, wytyczne itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. normotwórstwo n., normotwórczość ż.

przym. normotwórczy

przysł. normotwórczo

Wiktionary

# normotwórczość

cecha czegoś tworzącego normę, ustalającego reguły, przepisy; normatywność

SJP.pl

# normotwórczy

tworzący normę, ustalający reguły, przepisy; normatywny

SJP.pl

# normotwórstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. ustanawianie norm, prawideł, wytycznych itp.

(1.2) praw. prawotwórstwo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. normotwórca m., normotwórczość ż.

przym. normotwórczy

przysł. normotwórczo

Wiktionary

# normować

1. wprowadzać jednolite normy; normalizować
2. doprowadzać do prawidłowego stanu; regulować, normalizować
3. normować się - powracać do prawidłowego stanu; normalizować się

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. unormować)

(1.1) ustalać normy

czasownik zwrotny niedokonany normować się (dk. unormować się)

(2.1) wracać do normalnego, pożądanego stanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈmɔvat͡ɕ, AS: normovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norma ż., normatyw m., normatywność ż., normalność ż., unormowanie n., normowanie n., normalizowanie n., znormalizowanie n., anormalność ż., normalizacja ż.

czas. unormować dk., normalizować ndk., znormalizować dk.

przym. normowy, normatywny, normalny

przysł. normalnie, normatywnie

Wiktionary

# normowalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest normowalne; cecha tych, którzy są normowalni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. normowalny

przysł. normowalnie

Wiktionary

# normowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|normować.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. unormowanie n., norma ż., normatyw m., normatywizm m.

czas. normować ndk.

przym. normowy, normatywny, normalny

Wiktionary

# normowy

→ norma

SJP.pl

#### Patrz:

norma

# norna

(zwykle w lm - norny) mitologia germańska: każda z bogiń przeznaczenia panujących nad losem ludzi i bogów

SJP.pl

# nornica

gryzoń z rodziny nornikowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia

Wiktionary

Nornica (Clethrionomys) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nornica zamieszkuje prawie wszystkie typy lasów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrʲˈɲit͡sa, AS: norʹńica

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nora ż., norka ż., norki nmos.

Wiktionary

# nornicowy

→ nornica

SJP.pl

#### Patrz:

nornica

# nornik

mały ssak z rzędu gryzoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. niewielki eurazjatycki gryzoń z podrodziny karczowników

(1.2) kynol. pies myśliwski wypłaszający zwierzęta z nor

Wiktionary

Nornik, norniczek (Microtus) – rodzaj gryzoni z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Niewielkie norniki nie zapadają w sen zimowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norki nmos., norka ż., nora ż., norniczek mzw.

Wiktionary

# norniki

mały ssak z rzędu gryzoni

SJP.pl

# nornikowate

podrodzina gryzoni z rodziny chomikowatych; karczowniki

SJP.pl

Karczowniki, nornikowate (Arvicolinae) – podrodzina ssaków z rodziny chomikowatych (Cricetidae), wydzielana czasami jako odrębna rodzina Arvicolidae lub Microtidae. Obejmuje około 200 gatunków. W Polsce żyje 9 z nich.

Wikipedia

# nornikowaty

o cechach nornikowatych (podrodzina gryzoni)

SJP.pl

# norosz

norosz ziemny - gatunek pająka z rodziny lejkowcowatych

SJP.pl

# norować

o psach (nornikach): wywabiać z nory zwierzynę (np. lisa, borsuka)

SJP.pl

# norowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|norować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. norować ndk.

rzecz. norka ż., norki nmos.

Wiktionary

# norowaty

potocznie:
1. o przejeździe, korytarzu itp.: wąski i długi;
2. o mieszkaniu: lichy, nędzny;
3. o lokalu, hotelu itp.: brudny i podejrzany

SJP.pl

# norowiec

w gwarze myśliwskiej: pies używany do polowań na zwierzynę przebywającą w norach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. pies z grupy ras terierów i psów myśliwskich, które uczestniczyły w polowaniach na zwierzęta przebywające w norze i miały za zadanie wypłoszenie ich z nory

Wiktionary

Norowce – grupa psów myśliwskich przystosowanych swą budową (wąski, niski tułów) do pracy w norach. Psy wprowadzane są do nor, w których można się spodziewać bytowania zwierząt (lisy, borsuki, króliki). Zadaniem psa jest wypłoszenie znajdującego się w norze zwierzęcia, a następnie zagonienie go przed myśliwego. Zaliczają się do nich m.in. teriery i jamniki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈrɔvʲjɛt͡s, AS: norovʹi ̯ec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nora ż., norka ż., norki nmos.

Wiktionary

# norowirus

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikrobiol. med. wirus ssRNA z grupy kaliciwirusów wywołujący wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego;

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) NoV

Wiktionary

# norówka

głazek norówka - gatunek chrząszcza z rodziny kusakowatych

SJP.pl

# norowy

1. żółw norowy - gatunek gada z rodziny żółwi lądowych, żyjący w długich norach;
2. kaczka norowa - ptak z rzędu blaszkodziobych, o czarno-biało-rudym upierzeniu, zakładający gniazda w norach; ohar, podgorzelec

SJP.pl

# norris

nazwisko

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Norris (Dakota Południowa)
- Norris (Illinois)
- Norris (Karolina Południowa)
- Norris (Tennessee)

Gmina w USA:

- gmina Norris (Dakota Południowa)

Osoby:

- Aaron Norris (ur. 1951) – amerykański reżyser, producent i aktor filmowy, brat Chucka Norrisa
- Chuck Norris (ur. 1940) - amerykański aktor, mistrz sztuk walki
- Dean Norris (ur. 1963) - amerykański aktor filmowy i telewizyjny
- Stefan Norris (1894-1979) – polski i rumuński scenograf filmowy i teatralny, tłumacz

Wikipedia

# north

Miejscowości w USA:

- North – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Orangeburg

Gminy w USA:

- North (ang. North Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Lake
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Marshall
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Labette
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Woodson
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Pennington
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Dade
- North (ang. North Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Harrison

Wikipedia

# nortumbria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. średniowieczne królestwo anglosaskie;

Wiktionary

Nortumbria (staroang. Norþanhymbra, łac. Regnum Northanhymbrorum) – średniowieczne królestwo anglosaskie, położone na terenie obecnej północnej Anglii i południowo-wschodniej Szkocji. Powstało po zjednoczeniu dwóch królestw: Bernicji i Deiry, do których następnie dołączono drobniejsze państwa celtyckie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W dziesiątym wieku Nortumbrię włączono w skład Anglii.

(1.1) Na początku IX wieku na tronie Nortumbrii zasiadał Eardwulf, który jednak w 806 roku został obalony i wygnany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈtũmbrʲja, AS: nortũmbrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nortumbryjski

Wiktionary

# nortumbryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nortumbrią, dotyczący Nortumbrii, pochodzący z Nortumbrii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wzorce nortumbryjskiej władzy królewskiej w VIII wieku były odmienne od wcześniejszych: zamiast dominacji jednej dynastii, miała miejsce nieustanna rywalizacja różnych athelingów, którzy mieli problemy z zapewnieniem sukcesji swym potomkom.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nortumbria ż.

Wiktionary

# norw.

skrót od: norweski

SJP.pl

skrót

(1.1) = norweski

Wiktionary

Język norweski (norw. norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Dialekty norweskie tworzą z dialektami szwedzkimi i dialektami duńskimi kontinuum, w którym występuje zjawisko asymetrycznej wzajemnej zrozumiałości (osobom znającym norweski łatwiej jest zrozumieć języki skandynawskich sąsiadów). Współczesny język norweski nie posiada ujednoliconego standardu wymowy; wszystkie dialekty uchodzą za równorzędne. Do zapisu wykorzystywane są dwa standardy piśmiennicze: bokmål (dosł. „język książkowy”) oraz nynorsk (dosł. „nowonorweski”). Język posiada status urzędowego w Norwegii.

Wikipedia

# norweg

1. koń rasy norweskiej;
2. kot rasy norweskiej leśnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Wiktionary

Norwegowie, Norwedzy (norw. nordmenn) – naród germański żyjący głównie w Norwegii (ok. 4,2 mln) oraz w pozostałych krajach skandynawskich, USA (według różnych szacunków od 630 tys. do 3 mln), Kanadzie (ok. 170 tys.) i Australii. Schrystianizowani w X-XI wieku przeszli na luteranizm w XVI wieku i obecnie większość jest członkami państwowego kościoła ewangelicko-luterańskiego. Język norweski, którym posługują się Norwegowie posiada dwa przyjęte standardy zapisu: bokmål – oparty na duńskim i nynorsk – oparty na gwarach zachodniej części kraju.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wielu Norwegów mieszka w Szwecji.

(1.1) Podobno statystyczny Norweg należy do kilkunastu organizacji pozarządowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrvɛk, AS: norvek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norwegia ż., norweski mrz., norweskość ż.

:: fż. Norweżka ż.

przym. norweski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Norwerczyk

Wiktionary

# norwegia

państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Królestwo Norwegii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Norwegia jest krajem europejskim, leżącym w Skandynawii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈvɛɟja, AS: norveǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norweski mrz., Norweg mos.

:: fż. Norweżka ż.

przym. norweski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwa oficjalna: Królestwo Norwegii

Wiktionary

# norwegizacja

narzucanie komuś lub przyjmowanie przez kogoś norweskiego języka i obyczajów

SJP.pl

# norweski

związany z Norwegią

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Norwegii;

Wiktionary

Język norweski (norw. norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Dialekty norweskie tworzą z dialektami szwedzkimi i dialektami duńskimi kontinuum, w którym występuje zjawisko asymetrycznej wzajemnej zrozumiałości (osobom znającym norweski łatwiej jest zrozumieć języki skandynawskich sąsiadów). Współczesny język norweski nie posiada ujednoliconego standardu wymowy; wszystkie dialekty uchodzą za równorzędne. Do zapisu wykorzystywane są dwa standardy piśmiennicze: bokmål (dosł. „język książkowy”) oraz nynorsk (dosł. „nowonorweski”). Język posiada status urzędowego w Norwegii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Norwescy piłkarze po raz kolejny wygrali z Danią.

(2.1) W Norwegii mówi się po norwesku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈvɛsʲci, AS: norvesʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norwegia ż., Norweg m., Norweżka ż., norweskość ż.

Wiktionary

# norwesko-polski

dotyczący Norwegii i Polski

SJP.pl

# norweskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem norweskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem norweskim

(1.3) spisany, stworzony w języku norweskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈvɛskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: norveskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# norweskość

→ norweski

SJP.pl

#### Patrz:

norweski

# norweżka

obywatelka Norwegii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔrˈvɛʃka, AS: norveška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norweski mrz., Norwegia ż.

:: fm. Norweg mos.

przym. norweski

Wiktionary

# norwich

Norwich (/ˈnɒɹɪdʒ/) – miasto i dystrykt niemetropolitalny we wschodniej Anglii. Ośrodek administracyjny hrabstwa Norfolk, położone przy ujściu rzeki Wensum do rzeki Yare.

Wikipedia

# norwid

Cyprian Kamil Norwid (odsłuchaj), właśc. Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid (ur. 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach, zm. 23 maja 1883 w Paryżu) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.

Wikipedia

# norwidiana

wszystko, co dotyczy życia i twórczości Norwida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) liter. autografy i dokumenty dotyczące Cypriana Kamila Norwida

(1.2) druk. księg. wydawnictwa związane z Cyprianem Kamilem Norwidem i jego twórczością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profesorowi udało się zebrać sporą liczbę norwidianów.

(1.2) W księgarni muzealnej kupisz ostatnie norwidiana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidowskość ż., norwidysta m., norwidystyka ż.

przym. norwidowski, Norwidowski

przysł. norwidowsko

Wiktionary

# norwidolog

badacz, znawca twórczości Cypriana Kamila Norwida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. literaturoznawca badający twórczość i życie Cypriana Kamila Norwida

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Księgarnia uniwersytecka prowadzi sprzedaż dzieł wybitnych norwidologów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidowskość ż., norwidologia ż.

:: fż. norwidolożka ż.

Wiktionary

# norwidologia

badania nad twórczością Norwida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. nauka o życiu i twórczości Cypriana Kamila Norwida

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Michalina wykłada norwidologię na uniwersytecie w Poznaniu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidolog mos.

przym. norwidologiczny

Wiktionary

# norwidolożka

→ norwidolog

SJP.pl

#### Patrz:

norwidolog

# norwidowski

dotyczący twórczości Cypriana Kamila Norwida

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Norwida

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. norwidowski

przysł. norwidowsko

rzecz. norwidiana lm nm., norwidowskość ż., norwidysta m., norwidystyka ż.

Wiktionary

# norwidowskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest związane albo przypomina twórczość Cypriana Kamila Norwida

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidolog mos., norwidiana lm nm., norwidysta m., norwidystyka ż.

przym. norwidowski, Norwidowski

Wiktionary

# norwidysta

znawca twórczości Norwida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. znawca twórczości Cypriana Kamila Norwida

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profesor za wszelką cenę chciał z nas zrobić norwidystów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidiana lm nm., norwidowskość ż., norwidystyka ż.

:: fż. norwidystka ż.

przym. norwidowski, Norwidowski

Wiktionary

# norwidystka

→ norwidysta

SJP.pl

#### Patrz:

norwidysta

# norwidystyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. badania nad twórczością Cypriana Kamila Norwida

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pod koniec życia literaturoznawca poświecił się całkowicie norwidystyce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norwidiana lm nm., norwidowskość ż., norwidysta m.

przym. Norwidowski, norwidowski

Wiktionary

# norychta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. warsztat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|warstat, werksztela.

Wiktionary

# norycki

koń norycki - stara rasa koni pociągowych, pochodząca od ciężkich koni sprowadzonych przez Rzymian do prowincji Noricum; noriker

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Noricum, dotyczący Noricum

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Noricum n.

przym. noryjski

Wiktionary

# noryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Noricum, dotyczący Noricum

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Noricum n.

przym. norycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) norycki

Wiktionary

# noryk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi wiek późnego triasu, trwający 216,5 – 203,6 milionów lat temu;

Wiktionary

Noryk – w stratygrafii piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym, trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 13 milionów lat do prawie 19 mln lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że noryk rozpoczął się 216,5 ± 2,0 mln lat temu a zakończył 203,6 ± 1,5 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 227–208,5 mln lat temu. Młodsze piętro od karniku, a starsze od retyku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrɨk, AS: noryk

Wiktionary

# norylsk

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kraju Krasnojarskim Federacji Rosyjskiej, leżące poza kołem podbiegunowym;

Wiktionary

Norylsk (ros. Норильск, Norilsk) – miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Dołgano-Nienieckim rajonie. Norylsk jest jednym z najbardziej wysuniętych na północ miast na świecie.

W 2020 miasto liczyło 181 830 mieszkańców i podlega bezpośrednio władzy w Kraju Krasnojarskim. Zostało zbudowane w latach 30. XX wieku przez więźniów. W czasach ZSRR rejon wielu łagrów. Prawa miejskie uzyskało w 1953 r. Więźniowie oraz uwolnieni stanowili główną siłę roboczą do 1955 r.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Występował później na deskach scen w Norylsku (daleko na północy Rosji), dagestańskiej Machaczkale, nadwołżańskim Stalingradzie, Leningradzie i Moskwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔrɨlsk, AS: norylsk

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. norylski

Wiktionary

# norylski

przymiotnik od: Norylsk (miasto w azjatyckiej części Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Norylskiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Relacja B. Skargi dotyczyła przede wszystkim liczącego około 5 tys. osób norylskiego obozu kobiecego, który od jednego z czterech męskich specłagrów oddzielony był ogrodzeniem z drutu kolczastego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norylsk mrz.

Wiktionary

# norymberczyk

mieszkaniec Norymbergi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Norymbergi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norymberga ż.

:: fż. norymberka ż.

przym. norymberski

Wiktionary

# norymberga

miasto w Niemczech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;

(1.2) geogr. adm. powiat w kraju związkowym Bawaria

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa, AS: norỹmberga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norymberczyk mos., norymberka ż., norymberszczyzna ż.

przym. norymberski

Wiktionary

# norymberka

mieszkanka Norymbergi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Norymbergi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norymberga ż.

:: fm. norymberczyk mos.

przym. norymberski

Wiktionary

# norymberski

przymiotnik od: Norymberga

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zostaje drugie skojarzenie, nie wiem, czy lepsze. Z dziewicą norymberską. No, z tą żelazną panną, w której zamykano heretyków i podejrzanych o czary.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. norymberszczyzna ż., Norymberga ż., norymberczyk mos., norymberka ż.

Wiktionary

# norymberszczyzna

dawniej: drobne przedmioty domowego użytku, drobna galanteria wyrabiana w Norymberdze; towary norymberskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. towary z Norymbergi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Norymberga ż., norymberczyk mos., norymberka ż.

przym. norymberski

Wiktionary

# noryt

magmowa skała głębinowa

SJP.pl

Noryt – magmowa skała głębinowa, należąca do grupy skał zasadowych, odmiana gabra. W składzie mineralnym przeważają kryształy plagioklazów oraz piroksenów rombowych (hipersten), poza tym występują niewielkie ilości oliwinu i hornblendy. Barwa ciemnozielona lub czarna. Zalega w prekambryjskich skałach podłoża północno-wschodniej Polski.

Wikipedia

# norzyca

choroba konia objawiająca się trudną do zagojenia raną, powstająca wskutek używania nieodpowiedniego siodła lub uprzęży

SJP.pl

Norzyca (biał. Но́рыца; ros. Норица) – wieś na Białorusi, w rejonie postawskim obwodu witebskiego, około 32 km na wschód od Postaw.

Wikipedia

# norzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Nory lub z nią związany

SJP.pl

# nos

1. narząd powonienia;
2. wysunięta, zwężona część czegoś, dziób

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;

(1.2) koniec buta

(1.3) dziób samolotu

(1.4) stpol. dziób

(1.5) środ. kosmet. zob. perfumiarz.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) białystok. alkoholik

Wiktionary

Nos – wyniosłość w obrębie twarzy stanowiąca drogę przepływu powietrza w procesie oddychania. Powietrze przechodzące przez nos zostaje ocieplone i nawilżone. Dociera później do okolicy węchowej znajdującej się w jego górnej części. Substancje chemiczne zawarte w powietrzu są rozpuszczane w śluzie i pobudzają wtedy liczne receptory znajdujące się w okolicy węchowej. Następnie impuls wędruje przez nerw węchowy do mózgowia, gdzie jest odbierany. Nozdrza przednie, przez które przedostaje się powietrze, są oddzieloną przegrodą nozdrzy, później przechodząca w przegrodę nosową, która rozdziela na dwie części jamę nosową. Kończy się ona nozdrzami tylnymi prowadzącymi do gardła. Nos zewnętrzny zbudowany jest z tkanki kostnej i chrzęstnej, dzieli się na grzbiet, nasadę oraz wierzchołek nosa. Wierzchołek nosa może być pokryty niemal niezmienioną skórą, na przykład u koni. U niektórych ssaków, w tym mięsożernych i części przeżuwaczy, nozdrza przednie wraz z górną wargą tworzą płytkę nosową (lusterko nosowe). U świni występuje płytka ryjowa, natomiast u bydła płytka nosowo-wargowa (śluzawica; grafika nr 4 po prawej).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Babciu, dlaczego masz taki wielki nos?

(1.2) Te stare buty mają nosy zadarte do góry.

(1.3) Na nosie bombowca umieszczono działko.

(1.1) – Jedyną osobą zdolną stworzyć kompozycję zapachową jest perfumiarz w branży zwany Nosem – objaśnia pani w białym laboratoryjnym kitlu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔs, AS: nos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosówka ż., nosacz m., Nosal m., e-nos m., nosowanie n., nosowość ż., nosacizna ż.

:: zdrobn. nosek m., noseczek m.

:: zgrub. nochal m., nosisko n.

czas. nosować ndk.

przym. nosowy, nosówkowy, nosaty, przynosowy, beznosy

przysł. nosowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) środ.; gw-pl|Grudziądz. kinol, żart. kichawa; reg. pozn. kliber, kluber, kluka.; lwów|pachniarz.

(1.3) dziób

(1.5) kompozytor zapachowy / zapachów, perfumiarz

Wiktionary

# nosacizna

bakteryjna choroba zwierząt hodowlanych rzadziej domowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pałeczki nosacizny wnikają do organizmu głównie poprzez przewód pokarmowy, dodatkowo mogą wnikać przez skórę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosacz m., nos mos./mrz.

Wiktionary

# nosacz

1. roślinożerna małpa wąskonosa z grupy koczkodanów; nosal;
2. człowiek mający wielki nos; nosal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba z wielkim nosem

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. nazwa systematyczna|Nasalis larvatus|Wurmb|ref=tak., wielkonosa małpa występująca na Borneo;

Wiktionary

Nosacz sundajski, nosacz, nosacz trąbowy (Nasalis larvatus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae) wyróżniający się charakterystycznym nosem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wczoraj jakiś nosacz pytał się o Gerarda.

(2.1) Memy z nosaczami zaczęły pojawiać się w 2007 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos mrz., nosacizna ż.

przym. nosaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nosal

(2.1) nosacz sundajski, nosacz trąbowy

Wiktionary

# nosal

1. roślinożerna małpa wąskonosa z grupy koczkodanów; nosacz;
2. człowiek mający wielki nos; nosacz;
3. część hełmu otwartego

SJP.pl

- Nosal – szczyt w Tatrach Zachodnich
- nosal – część hełmu
- Marcin Nosal – polski dyplomata

Wikipedia

# nosalewice

- Nosalewice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Przedbórz
- Nosalewice – osada leśna w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Przedbórz
- Nosalewice – gromada

Wikipedia

# nosalewo

Nosalewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Pniewy.

Wieś szlachecka Nosaliewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego.

W sąsiedztwie wsi przebiega granica Sierakowskiego Parku Krajobrazowego oraz nieczynna linia kolejowa Szamotuły–Międzychód.

Wikipedia

# nosalin

Nosalin – (niem. Nitzlin) wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, w gminie Postomino.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wikipedia

# nosarzewski

nazwisko

SJP.pl

# nosatka

rozszczepka nosatka - gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych

SJP.pl

# nosaty

posiadający charakterystyczny nos

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający wielki nos

(1.2) pot. środ. chory na nosaciznę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos mrz., nosacz mzw., nosatka ż.

przym. nosowy, przynosowy

Wiktionary

# nośca

dawniej: nosiciel - osoba nosząca, roznosząca, przenosząca coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. zarządca

Wiktionary

# nosean

minerał, glinokrzemian sodu

SJP.pl

Nosean – minerał należący do gromady krzemianów. Należy do grupy skaleniowców.

Występuje prawie wyłącznie w młodych skałach wylewnych. Bardzo dobrze wykształcone kryształy można znaleźć nad Laacher See w górach Eifel w porwakach zawierających m.in. sanidyn.

Ponadto nosean znaleźć można w Hegau i regionie wzgórz Kaiserstuhl, jak również na Wezuwiuszu.

Zwykle okrągłe ziarenka i skupienia, częste zbliźniaczenia.

Wikipedia

# noseczek

zdrobnienie od: nosek

SJP.pl

# nosek

zdrobnienie od: nos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: nos

(1.2) mały nos

(1.3) przen. pot. skrzydlaty owoc klonu

(1.4) obuw. część cholewy, która okrywa palce

Wiktionary

Nosek – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Lidzbark. Miejscowość jest położona w odległości ok. 150 m od granicy województwa.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔsɛk, AS: nosek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos m., noseczek m., nosunio m., nochal m.

przym. nosowy, przynosowy

przysł. nosowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) noseczek m., nosunio m.

Wiktionary

# nosema

pierwotniak z podtypu sporowców pełzakowatych

SJP.pl

# nosemoza

zaraźliwa choroba przewodu pokarmowego pszczół dorosłych, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju nosema; nozemoza

SJP.pl

Nosemoza (choroba sporowcowa, nosemosis apium) – choroba zaraźliwa pszczół dorosłych wywołana przez sporowce (mikrosporydia) z rodzaju Nosema: Nosema apis lub Nosema ceranae, które atakują komórki nabłonka jelita środkowego, skutkiem czego jest niedożywienie i osłabienie chorych osobników. Najgroźniejsza dla robotnic i trutni.

Wikipedia

# nosewicz

nazwisko

SJP.pl

# nosferatu

1. imię wampira, tytułowego bohatera filmów "Nosferatu wampir" i "Nosferatu - symfonia grozy"; odpowiednik wampira Draculi;
2. nazwa wampira lub ich klanu w grach RPG

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. film. imię jednego z legendarnych wampirów, postaci literackiej i filmowej

Wiktionary

- Nosferatu – symfonia grozy – film grozy z 1922
- Nosferatu wampir – film grozy z 1979
- Nosferatu – film grozy z 2024
- Nosferatu – klan wampirów w Świecie Mroku
- Nosferatu – klan wampirów w Nowym Świecie Mroku
- Nosferatu – album muzyczny zespołu XIII. Století
- Nosferatu – internetowy singel grupy Samhein Witch Killaz
- Nosferatu – brytyjski zespół grający gotycki rock

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Nosferatu

* nowogrecki: (1.1) Νοσφεράτου m.

* rosyjski: (1.1) Носферату m.

* ukraiński: (1.1) Носферату m.

źródła.

== Nosferatu (język angielski.) ==

wymowa.

RP. enPR|nôs'fĭräʹto͞o., IPA|ˌnɔːsfɪˈɹɑːtuː.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. film. Nosferatu

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Nosferatu

* nowogrecki: (1.1) Νοσφεράτου m.

* rosyjski: (1.1) Носферату m.

* ukraiński: (1.1) Носферату m.

źródła.

== Nosferatu (język angielski.) ==

wymowa.

RP. enPR|nôs'fĭräʹto͞o., IPA|ˌnɔːsfɪˈɹɑːtuː.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. film. Nosferatu

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nosić

1. chodzić długo lub wielokrotnie z czymś w ręku, na plecach itp.; dźwigać
2. mieć coś przy sobie
3. chodzić w czymś (ubraniu)
4. odznaczać się czymś
5. nosić się:
a) ubierać się wg jakiejś mody
b) o ubiorze: być noszonym
c) zachowywać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu

(1.2) o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

czasownik zwrotny niedokonany nosić się (dk. brak)

(2.1) ubierać się w jakiś sposób

(2.2) być noszonym (1.2) jako ubranie

(2.3) poruszać się, zachowywać się w jakiś sposób

(2.4) dążyć do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bagażowy cały dzień nosi ciężkie walizki.

(1.2) Zuzanna od dziecka nosi okulary.

(2.1) Nosił się z cudzoziemska, który strój z podróży odbywanych wraz z Bogusławem przywiózł […]

(2.2) Ten płaszcz dobrze się nosi.

(2.3) Latem nosił się zając zamaszyście – brakło mu tylko, że tak powiem, fajki w zębach i czapki na ucho.

(2.4) Wyznawał teraz koledze, iż tam w Krakowie nosił się z myślą o samobójstwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔɕit͡ɕ, AS: nośić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosze nmos., nosiciel m., donosiciel m., donoszenie n., noszenie n., przynoszenie n., wynoszenie n., nios mrz., podniesienie n., nośnik mrz., nosiłki nmos., wzniesienie n., noszowy mos., nosidełko n.

czas. znosić, wznosić, nieść ndk., przenosić ndk., unosić ndk., donieść dk.

przym. donośny, noszowy

Wiktionary

# nosiciel

osobnik zdrowy, wyleczony z zakaźnej choroby, w którego organizmie znajdują się zarazki chorobotwórcze, nieszkodliwe dla niego samego, ale mogące zakazić otoczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;

Wiktionary

Nosicielstwo (nosicielstwo mikrobiologiczne) – w mikrobiologii i chorobach zakaźnych jest to stan, w którym dany patogen występuje w organizmie gospodarza, ale nie powoduje on objawów klinicznych choroby. Może nastąpić wskutek zakażenia bezobjawowego albo po przechorowaniu choroby, kiedy to zarazek nie zostanie usunięty z organizmu wyzdrowiałej osoby. Nosiciel może stać się źródłem infekcji dla wrażliwych na zakażenie osób w jego środowisku. Dlatego ze względów epidemiologicznych ważne jest wykrywanie oraz leczenie nosicieli chorób zakaźnych (czasem stosuje się inne środki zapobiegawcze). Nosicielstwo najczęściej dotyczy chorób układu oddechowego i pokarmowego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten narkoman jest nosicielem wirusa HIV.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈɕit͡ɕɛl, AS: nośićel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niesienie n., noszenie n., znoszenie n., przenoszenie n., nosicielstwo n., nosze nmos. lm., nośność ż., przenośność ż., noszowy m., nioska ż.

:: fż. nosicielka ż.

czas. nieść ndk., nosić ndk., znosić ndk., przenosić ndk., przenieść dk.

przym. nośny, przenośny, noszowy

przysł. nośnie, przenośnie

Wiktionary

# nosicielka

kobieta będąca osobnikiem zdrowym, wyleczonym z zakaźnej choroby, w którego organizmie znajdują się zarazki chorobotwórcze, nieszkodliwe dla niego samego, ale mogące zakazić otoczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: nosiciel

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Córka kobiety będącej nosicielką hemofilii może być nosicielką lub może być zdrowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔɕiˈt͡ɕɛlka, AS: nośićelka

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. nosiciel.

Wiktionary

# nosicielstwo

bycie nosicielem zarazków

SJP.pl

Nosicielstwo (nosicielstwo mikrobiologiczne) – w mikrobiologii i chorobach zakaźnych jest to stan, w którym dany patogen występuje w organizmie gospodarza, ale nie powoduje on objawów klinicznych choroby. Może nastąpić wskutek zakażenia bezobjawowego albo po przechorowaniu choroby, kiedy to zarazek nie zostanie usunięty z organizmu wyzdrowiałej osoby. Nosiciel może stać się źródłem infekcji dla wrażliwych na zakażenie osób w jego środowisku. Dlatego ze względów epidemiologicznych ważne jest wykrywanie oraz leczenie nosicieli chorób zakaźnych (czasem stosuje się inne środki zapobiegawcze). Nosicielstwo najczęściej dotyczy chorób układu oddechowego i pokarmowego

Wikipedia

# nosicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) tragarz górski

Wiktionary

Nosicz (słow. nosič) – tatrzański tragarz charakterystyczny dla słowackiej części Tatr. Jest to osoba dostarczająca do schronisk górskich wszystko, co jest potrzebne do ich funkcjonowania, na przykład paliwo, wodę, jedzenie. Ładunki nosiczów ważą 60–80 kg, zarówno w lecie, jak i zimie. W drodze powrotnej natomiast znoszą oni w dół śmieci ze schronisk.

Wikipedia

# nosidełka

zdrobnienie od: nosidło

SJP.pl

# nosidełko

zdrobnienie od: nosidło

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj plecaka lub torby służących do noszenia małego dziecka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Oczywiście, nosidełko nie jest wskazane jedynie w pierwszych miesiącach po porodzie czy wyłącznie w okresie niemowlęcym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosidło n., nosze nmos., noszowy m., nioska ż., niesienie n., noszenie n.

czas. nieść ndk., nosić ndk.

przym. noszowy

Wiktionary

# nosidła

przyrząd do noszenia wiader z wodą; koromysło

SJP.pl

Beczkowóz – wóz konny z przymocowaną beczką na wodę. Pełnił rolę wozu strażackiego oraz zbiornika na wodę dla ludności.

Powszechność beczkowozów jeszcze po II wojnie światowej była spowodowana trudnościami w zaopatrzeniu w wodę ludności w małych miastach, które nie miały wodociągów, a studni niewystarczającą ilość. Poznań np. miał wodociąg dopiero od 1866 r., a Warszawa od 1886 r. i tylko w lewobrzeżnej części miasta. Mieszkańcy Pragi, Targówka, a także Czerniakowa i Powiśla, które otrzymały instalację wodociągową później, chodzili po wodę do studni lub beczkowozów z wiaderkami jak na wsi.

Wikipedia

# nosidło

przyrząd do noszenia wiader z wodą; koromysło

SJP.pl

Nosidło (ang. Frame Carry) – konkurencja zawodów siłaczy.

Zadaniem zawodnika jest przeniesienie w obu dłoniach ciężaru, na określonym dystansie, w jak najkrótszym czasie. Zawodnik może wielokrotnie opuszczać ciężar na podłoże.

Nosidło ma formę otaczającej zawodnika ramy. Masa wynosi najczęściej od 320 kg do 400 kg, długość trasy do 20 m.

Wikipedia

# nosidłowy

→ nosidło

SJP.pl

#### Patrz:

nosidło

# nosigrosz

dawniej: woreczek na pieniądze; kabza, kiesa, sakiewka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. woreczek do noszenia i przechowywania pieniędzy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. kiesa, portmonetka, sakiewka

Wiktionary

# nosio

pieszczotliwie: nos

SJP.pl

# nosisko

pospolicie: wielki, niezgrabny nos; kinol

SJP.pl

# nosisław

imię męskie

SJP.pl

# nosiwo

materiał transportowany przez przenośnik

SJP.pl

Nosiwo – ładunek transportowany za pomocą urządzeń transportu bliskiego, takich jak np. przenośniki taśmowe czy kubełkowe, wciągniki, cięgniki.

Wikipedia

# nosiwoda

dawny zawód polegający na dostarczaniu wody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto nosi wodę w wiadrach

Wiktionary

Woziwoda lub nosiwoda (ang. water seller lub water carrier) – dawny zawód, dostawca wody, który zaopatrywał mieszkańców w czystą wodę nosząc ją przy użyciu wiadra lub rozwoził ją po mieście. W Polsce istnieli jeszcze po II wojnie światowej, zawód stopniowo zaniknął z uwagi na rozbudowę miejskich sieci wodociągowych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔɕiˈvɔda, AS: nośivoda

Wiktionary

# nosiłki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przyrząd ułatwiający noszenie czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈɕiwʲci, AS: nośiu̯ʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosze nmos., noszenie n., noszowy m.

czas. nosić ndk.

przym. noszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nosze

Wiktionary

# noskowicz

nazwisko

SJP.pl

# noskowski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Noskowski (zm. 1647) – polski szlachcic
- Andrzej Noskowski (1492–1567) – rzymskokatolicki duchowny, biskup
- Florian Noskowski vel Trąbski (XVI w.) – polski szlacic
- Hieronim Noskowski (XVI w.) – polski żołnierz
- Jan Noskowski (1832–1881) – polski wydawca
- Jerzy Noskowski (1925–2023) – polski inżynier górnik
- Łukasz Noskowski (1475–1532) – rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Tadeusz Noskowski (1976-1932) – polski malarz i pedagog
- Witold Noskowski (1873–1939) – polski dziennikarz, krytyk literacki, teatralny i muzyczny
- Władysław Noskowski (1841–1881) – polski przyrodnik, dziennikarz, literat
- Władysław Noskowski (1892–1969) – polski dziennikarz, krytyk muzyczny, konsul honorowy RP w Australii, Nowej Zelandii i Samoa Zachodnim
- Zygmunt Noskowski (1846–1909) – polski kompozytor, dyrygent i pedagog
- Zygmunt Noskowski (1880-1952) – polski aktor i reżyser teatralny

Wikipedia

# noskowy

1. → nosek;
2. wydłużony i zwykle szpiczasty na końcu

SJP.pl

# nośnia

element urządzenia transportowego, na którym spoczywa przenoszony materiał

SJP.pl

# nośniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nośny

SJP.pl

# nośnik

1. urządzenie transportowe;
2. coś co wyraża wartości, zawiera treści charakterystyczne dla czegoś;
3. materiał przeznaczony do przechowywania, utrwalania jakichś danych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś, co przekazuje, przechowuje, propaguje jakąś treść, informację, ważne wartości

(1.2) techn. urządzenie transportujące coś

(1.3) coś, po czym lub w czym coś przepływa, jest przenoszone lub na czym coś się osadza

(1.4) chem. substancja dodawana do roztworu w celu wydzielenia z niego innej substancji

Wiktionary

Nośnik może odnosić się do:

w fizyce

- fala nośna
- nośniki ładunku
- nośniki oddziaływań

w informatyce

- nośnik danych
- nośnik magnetyczny

w matematyce

- nośnik funkcji
- nośnik miary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔɕɲik, AS: nośńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noszowy mos., nosze

czas. nosić, przenosić

przym. noszowy, nośny

Wiktionary

# nośność

1. maksymalne dopuszczalne obciążenie;
2. cecha tego, co jest nośne

SJP.pl

Nośność – możliwość przejęcia przez materiał, złącze lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych. W wytrzymałości materiałów, pojęcie używane także dla określenia parametrów dopuszczalnego obciążenia (nośność wiaduktu lub mostu).

Określenie używane jest również w kontekście:

- nośność statku – podstawowy parametr określający wielkość statku
- nośność podłoża gruntowego – rozumiane jako możliwość przejęcia obciążeń przekazywanych przez fundamenty na podłoże gruntowe

Wikipedia

# nośny

przeznaczony do tego, żeby coś dźwigać, żeby być obciążonym; znoszący duże obciążenie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. dający możliwość przejęcia przez materiał lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych

(1.2) przeznaczony do przenoszenia daleko

(1.3) mający duży zasięg; docierający daleko

(1.4) pot. taki, który jest zrozumiały dla odbiorcy

(1.5) zdolny do znoszenia jaj

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosiciel mos., noszowy mos., nosze nmos., nośnik mrz., nośność ż.

czas. znosić, nieść ndk., znieść dk.

przym. noszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podporowy

(1.2) dalekonośny

(1.4) przekonujący, przekonywający, wyrazisty, zrozumiały

(1.5) nieśny

Wiktionary

# nosoczub

rozdaj ptaków z rzędu wróblowych

SJP.pl

# nosogardziel

część nosowa gardła; jama nosowo-gardłowa, nosogardło

SJP.pl

# nosogardło

część nosowa gardła; jama nosowo-gardłowa, nosogardziel

SJP.pl

Gardło (łac. pharynx) – w anatomii człowieka miejsce krzyżowania się drogi pokarmowej z oddechową. Jest to maczugowata cewa włóknisto-mięśniowa, rozciągająca się od podstawy czaszki do VI kręgu szyjnego. Długość gardła u dorosłego człowieka wynosi średnio 12–13 cm. Jego najszersza część znajduje się na wysokości kości gnykowej i wynosi 5 cm.

Wikipedia

# nosogardłowy

→ nosogardło

SJP.pl

#### Patrz:

nosogardło

# nosogeografia

nauka badająca rozmieszczenie chorób ludzi i zwierząt na różnych obszarach geograficznych i czynniki związane z ich rozprzestrzenianiem się; nozogeografia

SJP.pl

# nosologia

nauka zajmująca się klasyfikacją chorób i ich opisem; nozologia

SJP.pl

# nosorogi

1. legwan nosorogi - gatunek jaszczurki z rodziny legwanów;
2. żmija nosoroga - gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający w miejscu nosa róg

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W wodzie brodziły nosorogie dinozaury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosorożcowate lm nm., nosorożec mzw.

przym. nosorożcowy

Wiktionary

# nosorożce

rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych; nosorożcowate

SJP.pl

Nosorożcowate, nosorożce (Rhinocerotidae) – rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych (Perissodactyla). Kiedyś liczyła 70 rodzajów, z których obecnie żyją 4 liczące 5 gatunków, Osiągają dość duże rozmiary i masę ciała, największy jest nosorożec biały. Ich cechą charakterystyczną jest keratynowy róg bądź dwa rogi na nosie, większe u gatunków afrykańskich, osiągające do 130 cm długości. Zamieszkują różnorodne siedliska, od suchych do podmokłych, żywiąc się trawą bądź wyższą roślinnością. Samce wykazują pewne cechy terytorialne i brutalnie walczą o samicę, wykorzystując rogi bądź ciosy. Samica rodzi zwykle jedno młode po długiej ciąży, w którą zachodzi co 2–3 lata.

Wikipedia

# nosorożcowate

rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych; nosorożce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Rhinocerotidae|Gray|ref=tak., rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych;

Wiktionary

Nosorożcowate, nosorożce (Rhinocerotidae) – rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych (Perissodactyla). Kiedyś liczyła 70 rodzajów, z których obecnie żyją 4 liczące 5 gatunków, Osiągają dość duże rozmiary i masę ciała, największy jest nosorożec biały. Ich cechą charakterystyczną jest keratynowy róg bądź dwa rogi na nosie, większe u gatunków afrykańskich, osiągające do 130 cm długości. Zamieszkują różnorodne siedliska, od suchych do podmokłych, żywiąc się trawą bądź wyższą roślinnością. Samce wykazują pewne cechy terytorialne i brutalnie walczą o samicę, wykorzystując rogi bądź ciosy. Samica rodzi zwykle jedno młode po długiej ciąży, w którą zachodzi co 2–3 lata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciała nosorożcowatych są masywne i ciężkie, okryte grubą skórą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosorożec mzw.

przym. nosorogi, nosorożcowy

Wiktionary

# nosorożcowaty

o cechach nosorożcowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# nosorożcowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nosorożcem, dotyczący nosorożca, właściwy nosorożcowi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Stare czaszki słoniowe, nosorożcowe, woliera z krzyczącymi papużkami, trzcinowy dach, tysiące kwiatów, palmy, susza, upał i cień pod mangowcami, no i zimne piwo z lodu - to jest Namanga.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosorożec mrz., nosorożcowate n. lm.

przym. nosorogi

Wiktionary

# nosorożec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Rhinoceros|ref=tak., duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

Wiktionary

Nosorożcowate, nosorożce (Rhinocerotidae) – rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych (Perissodactyla). Kiedyś liczyła 70 rodzajów, z których obecnie żyją 4 liczące 5 gatunków, Osiągają dość duże rozmiary i masę ciała, największy jest nosorożec biały. Ich cechą charakterystyczną jest keratynowy róg bądź dwa rogi na nosie, większe u gatunków afrykańskich, osiągające do 130 cm długości. Zamieszkują różnorodne siedliska, od suchych do podmokłych, żywiąc się trawą bądź wyższą roślinnością. Samce wykazują pewne cechy terytorialne i brutalnie walczą o samicę, wykorzystując rogi bądź ciosy. Samica rodzi zwykle jedno młode po długiej ciąży, w którą zachodzi co 2–3 lata.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nosorożce zamieszkują sawanny Afryki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s, AS: nosorožec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosorożcowate lm nm.

przym. nosorogi, nosorożcowy

Wiktionary

# nosościski

przestarzale, żartobliwie: binokle, okulary

SJP.pl

# nosówka

1. zakaźna, niebezpieczna, często śmiertelna choroba wirusowa zwierząt, głównie psów;
2. samogłoska nosowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. groźna choroba zakaźna psów;

(1.2) jęz. samogłoska nosowa

(1.3) wet. zob. nosówka kotów., panleukopenia

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeśli pies zdechnie na nosówkę, to nie wolno kupować następnego przez pół roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈsufka, AS: nosufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos m.

przym. nosówkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) samogłoska nosowa

Wiktionary

# nosówkowy

przymiotnik od: nosówka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z nosówkami, dotyczący nosówek (samogłoski nosowej)

(1.2) wet. związany z nosówką, dotyczący nosówki (choroby)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nosówka ż., nos mrz.

przym. nosowy, przynosowy

Wiktionary

# nosowski

nazwisko

SJP.pl

# nosowy

przymiotnik od: nos (zwykle w znaczeniu: narząd powonienia), np. przegroda nosowa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) anat. związany z nosem, dotyczący nosa

(1.2) fonet. o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈsɔvɨ, AS: nosovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nos m., nochal m., nosisko n., nosek mrz., nosowość ż.

przym. nosaty, nosówkowy, przynosowy

Wiktionary

# nospa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kamienny chodnik pod strzechą domu

Wiktionary

# nośpłat

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) poznań. handlarz szmatami, starzyzną

(1.2) poznań. oberwaniec

Wiktionary

# nostalgia

1. tęsknota za krajem ojczystym;
2. tęsknota za czymś, co minęło; melancholia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

Wiktionary

Nostalgia (gr. νóστος, powrót do domu, i ἄλγος, ból) – doskwierająca tęsknota za ojczyzną (krajem ojczystym), a także tęsknota za czymś przeszłym, co utrwaliło się w pamięci.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈstalʲɟja, AS: nostalʹǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nostalgiczność ż.

przym. nostalgiczny

przysł. nostalgicznie

Wiktionary

# nostalgiczka

kobieta cierpiąca na nostalgię, tęskniąca za czymś utraconym

SJP.pl

# nostalgicznie

przysłówek

(1.1) w sposób nostalgiczny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten pierwszy bal w swoim życiu przeżyją na pewno radośnie choć może trochę nostalgicznie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃʲɲɛ, AS: nostalʹǵičʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nostalgia ż., nostalgiczność ż.

przym. nostalgiczny

Wiktionary

# nostalgiczność

→ nostalgiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co nostalgiczne; cecha tych, którzy są nostalgiczni

Wiktionary

#### Patrz:

nostalgiczny

#### Powiązane:

rzecz. nostalgia ż.

przym. nostalgiczny

przysł. nostalgicznie

Wiktionary

# nostalgiczny

dotyczący nostalgii, wyrażający tęsknotę za ojczyzną, za czymś, co zapadło w pamięć lub co sobie wyobrażono

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Październik, jak żaden inny miesiąc, jest wyjątkowo nostalgiczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: nostalʹǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nostalgia ż., nostalgiczność ż.

przysł. nostalgicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) melancholijny, tęskny

Wiktionary

# nostalgik

osoba cierpiąca na nostalgię, tęskniąca za czymś utraconym, np. ojczyzną, minionymi czasami itp.

SJP.pl

# nostradamus

przenośnie: prorok, którego przepowiednie są niejasne, wykrętne

SJP.pl

Nostradamus (fr. Michel de Nostredame) (ur. 14 grudnia 1503 w Saint-Remy, zm. 2 lipca 1566) – francuski aptekarz, astrolog i autor proroctw, okultysta, mistyk, kabalista, badacz wiedzy tajemnej, doradca królowej Francji, Katarzyny Medycejskiej.

Wikipedia

# nostro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bank. rachunek naszego banku utrzymywany w obcym banku do celów rozliczeniowych

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) rachunek nostro

synonimy.

antonimy.

(1.1) vostro, loro

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|nostro. → nasz

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nostro

źródła.

== nostro (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bank. nostro

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) vostro, loro

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|wł|nostro. → nasz

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nostro

źródła.

== nostro (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) bank. nostro

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) nostro account

synonimy.

Wiktionary

# nostryfikacja

uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego albo zawodowego za równoważny z krajowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego za równoważny z jego odpowiednikiem w danym kraju;

Wiktionary

Nostryfikacja (łac. noster – nasz, facere – czynić) – procedura uznawania ważności stopni naukowych, tytułów zawodowych oraz innych dyplomów i świadectw uzyskanych w innych krajach, przeprowadzana przez odpowiednie krajowe jednostki, np. kuratoria oświaty lub rady wydziałów uczelni wyższych, uprawnionych do nadawania analogicznego stopnia naukowego w tym kraju, który „uznaje stopień za własny”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skończyłem prawo, uzyskałem nostryfikację dyplomu w Cambridge i wróciłem, by otworzyć przewód doktorski o uwzględnieniu prawa Unii Europejskiej w polskiej rzeczywistości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nostryfikant m.

czas. nostryfikować dk./ndk.

przym. nostryfikacyjny

Wiktionary

# nostryfikacyjny

przymiotnik od: nostryfikacja

SJP.pl

# nostryfikant

osoba, która uzyskała uznanie swojego zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego albo zawodowego za równoważny z krajowym

SJP.pl

# nostryfikować

dokonywać uznania zagranicznego dyplomu lub świadectwa za równoważne z krajowym

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) urz. uznać lub uznawać zagraniczny dyplom, tytuł lub stopień naukowy za równoważny z jego odpowiednikiem w danym kraju

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nostryfikowała wprawdzie dyplom lekarski, ale pracowała jako sprzątaczka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nostryfikacja ż., nostryfikant m.

przym. nostryfikacyjny

Wiktionary

# nostrzyk

roślina zielna o przyjemnym zapachu i żółtych kwiatach, stosowana w stanach zapalnych skóry, do produkcji kosmetyków, a dawniej jako przynęta na ryby

SJP.pl

Nostrzyk (Melilotus Mill.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (motylkowatych) Fabaceae. Należą do niego 23 gatunki. Występują na wszystkich kontynentach Starego Świata, jako introdukowane rosną też na innych kontynentach. Nazwa naukowa nawiązuje do jednej z grup roślin w starożytnej taksonomii ludowej opisywanych jako lotos, czy dokładniej „miodowy lotos”.

Wikipedia

# noszczyk

nazwisko

SJP.pl

- Bartłomiej Noszczyk (ur. 1965) – polski chirurg, nauczyciel akademicki, doktor habilitowany nauk medycznych
- Wojciech Noszczyk (ur. 1935) – profesor nauk medycznych, chirurg

Wikipedia

# nosze

przyrząd, składający się zwykle z dwóch drążków połączonych płótnem, przeznaczony do przenoszenia chorych, rannych lub zmarłych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) med. sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

Wiktionary

Nosze – urządzenie medycznego umożliwiające transportowanie chorego lub rannego w pozycji leżącej. Stosowane przez różne służby ratownicze, stanowią podstawowe wyposażenie ambulansu sanitarnego.

Tradycyjne nosze składają się z dwóch podłużnych elementów (często drewnianych), których końce stanowią uchwyty transportowe. Pomiędzy elementami znajduje się płachta z materiału, na której układa się osobę transportowaną. Nosze takie najczęściej mają podpórki lub kółka, często są składane. Do transportu przy ich użyciu potrzebnych co najmniej dwóch ratowników.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nosiciel mos., noszenie n., przenoszenie n., niesienie n., przeniesienie n., nosidło n., nosidełko n., noszowy m., nośnik m., nosiłki m., nośność ż., znoszenie n., zniesienie n.

czas. nosić ndk., przenosić ndk., nieść ndk., przenieść dk., znosić ndk., znieść dk.

przym. noszowy, nośny

Wiktionary

# noszenie

1. chodzić długo lub wielokrotnie z czymś w ręku, na plecach itp.; dźwigać
2. mieć coś przy sobie
3. chodzić w czymś (ubraniu)
4. odznaczać się czymś
5. nosić się:
a) ubierać się wg jakiejś mody
b) o ubiorze: być noszonym
c) zachowywać się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nosić.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mama i babcia padały z nóg, od noszenia go bolały je ramiona i wykrzywiały się kręgosłupy, oczy zamykały się z niewyspania – a ono wrzeszczało.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: nošẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. wznosić, znosić, nosić ndk., nieść ndk., donosić ndk., donieść dk., wynosić ndk., wynieść dk., przynosić ndk., przynieść dk.

rzecz. nosiciel mos., zaniesienie n., noszowy mos., nosze nmos., nosiłki nmos., nosidło, nosidełko, donosiciel, donoszenie, wynoszenie, przynoszenie

przym. noszowy

Wiktionary

# noszki

rzadko: małe nosze

SJP.pl

# noszowa

→ nosze

SJP.pl

#### Patrz:

nosze

# noszowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. gmina w Czechach;

Wiktionary

Noszowice (cz. Nošovice, niem. Noschowitz) — wieś gminna na Śląsku Cieszyńskim w Czechach, w kraju morawsko-śląskim (powiat Frydek-Mistek).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. noszowiczanin m., noszowiczanka ż.

przym. noszowicki

Wiktionary

# noszowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z gminą Noszowice, dotyczący gminy Noszowice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Noszowice nmos.

Wiktionary

# noszowy

→ nosze

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z noszami, dotyczący noszy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy

Wiktionary

#### Patrz:

nosze

#### Powiązane:

rzecz. nosiciel mos., nosze nmos., noszenie n., przenoszenie n., niesienie n., przeniesienie n., nosidło n., nosidełko n., nośnik m., nosiłki m., nośność ż., znoszenie n., zniesienie n.

czas. nosić ndk., przenosić ndk., nieść ndk., przenieść dk., znosić ndk., znieść dk.

przym. nośny

Wiktionary

# not

1. oficjalne pismo urzędowe, zwłaszcza pismo rządu jednego państwa do drugiego;
2. ocena;
3. krótki artykuł, wzmianka w prasie;
4. przypis; objaśnienie; uwaga na marginesie

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Naczelna Organizacja Techniczna;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔt, AS: not

Wiktionary

# not-owski

→ NOT (Naczelna Organizacja Techniczna); notowski

SJP.pl

# nota

1. oficjalne pismo urzędowe, zwłaszcza pismo rządu jednego państwa do drugiego;
2. ocena;
3. krótki artykuł, wzmianka w prasie;
4. przypis; objaśnienie; uwaga na marginesie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. ocena czyjejś pracy, postępów w nauce itp.

(1.2) adm. oficjalne pismo urzędowe, w szczególności międzyrządowe

(1.3) uwaga zapisana na marginesie tekstu

Wiktionary

nota

- nota dyplomatyczna: oficjalne pismo międzyrządowe
  zobacz też: memorandum, aide-mémoire

- ocena wyników w nauce, w sporcie, opinia o czyjejś pracy

- w piśmiennictwie: uwagi zapisane na marginesie tekstu
  zobacz też: glosa, didaskalia, addenda

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.2) nota dyplomatyczna • nota słowna

synonimy.

(1.1) komentarz, uwaga

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. notatka ż., notka ż., notatnik mrz.

czas. notować

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.2) noto; (1.3) noto

* rosyjski: (1.1) отметка ż.; (1.2) нота ż.; (1.3) примечание n.

* szwedzki: (1.2) not w.

źródła.

== nota (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. nuta

(1.2) eduk. ocena

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔta, AS: nota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notatka ż., notka ż., notatnik mrz.

czas. notować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) komentarz, uwaga

Wiktionary

# notabene

tyle co: w dodatku, do tego; nawiasem mówiąc, prawdę mówiąc

SJP.pl

partykuła

(1.1) nawiasem mówiąc, zresztą, poza tym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) …i w końcu, kiedy wszyscy powoli traciliśmy już nadzieję, a poszukiwania miały być odwołane, szeregowy Gregory Stavicky – którego notabene ojciec kupował kiedyś bułki w polskiej piekarni na Milwaukee Avenue w Chicago – odnalazł na głębokości dwóch stóp swojego kolegi, pod piachem – upragniony mikrofon…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔtaˈbɛ̃nɛ, AS: notabẽne

Wiktionary

# notabl

1. znakomitość; osoba powszechnie znana i szanowana;
2. doradca królewski w dawnej Francji

SJP.pl

# notacja

zbiór jakichś symboli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pewien ściśle określony sposób zapisu

(1.2) zbiór znaków notacji (1.1)

Wiktionary

Notacja to umowny sposób zapisu symboli, liter, znaków, itp. Umożliwia ona, w sposób formalny, zapis treści wyrażeń, reguł, wzorów, formuł itd.

- notacja polska
- notacja Łukasiewicza
- notacja węgierska
- notacja muzyczna
- notacja szachowa
- notacja naukowa
- notacja strzałkowa
- notacja dużego O (notacja Landaua)
- notacja RPN
- notacja BNF
- notacja BPMN
- Notacja Barkera
- notacja Diraca
- notacja Iversona
- notacja Pearsona
- notacja Siegbahna
- notacja Denavita-Hartenberga
- notacja Forsytha-Edwardsa
- notacja Steinhausa-Mosera
- system Comstocka-Needhama
- notacja Krögera-Vinka
- notacja Kreutza-Zaremby
- notacja Hermanna-Mauguina
- notacja Schoenfliesa

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈtat͡sʲja, AS: notacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notatnik mrz., notatka ż., notka ż.

Wiktionary

# notacyjny

→ notacja

SJP.pl

#### Patrz:

notacja

# notar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. notariusz

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Notar.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|notariusz.

źródła.

== notar (język hiszpański.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-notar.wav.

znaczenia.

czasownik

(1.1) zaznaczyć

(1.2) notować

odmiana.

(1) odmiana-czasownik-hiszpański|model=reg.

przykłady.

Wiktionary

# notarialny

odnoszący się do notariusza, notariatu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za dokonanie czynności notarialnej niewymienionej w przepisach poprzedzających maksymalna stawka wynosi 200 zł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notariat m., notariusz m.

przysł. notarialnie

Wiktionary

# notariat

notariuszostwo;
1. zawód, urząd notariusza;
2. biuro, kancelaria notariusza;
3. budynek, w którym znajduje się biuro, kancelaria notariusza;
4. zbiorowo: notariusze

SJP.pl

Notariat – instytucja pomocy prawnej, która ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego i jego zgodności z obowiązującym prawem. Notariusze dokonują czynności notarialnych w sprawach prawnych, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną, m.in. sporządzają akty prawne, są świadkami składania podpisów i sporządzania dokumentów. Forma notariatu opartego na 2. modelach: łacińskim i anglosaskim, jest różnorodna w różnych państwach.

Wikipedia

# notariusz

1. urzędnik legitymujący się wykształceniem prawniczym, powołany do sporządzania aktów prawnych, np. umów kupna-sprzedaży, darowizn, uwierzytelniania i poświadczania dokumentów, sporządzania testamentów, przyjmowania dokumentów na przechowanie itp.; rejent;
2. w dawnej Polsce: urzędnik dokonujący wpisów i wypisów z ksiąg sądowych, kierujący kancelarią królewską i archiwum; rejent, regent;
3. w dawnej Polsce: sekretarz kanclerza i podkanclerza; rejent, regent;
4. w dawnych miastach polskich: urzędnik (pisarz) kancelarii miejskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

(1.2) hist. urzędnik w dawnej Polsce kierujący kancelarią królewską i archiwum

(1.3) hist. urzędnik kancelarii miejskiej w dawnej Polsce

Wiktionary

Notariusz (etym. łac. notarius, pisarz, stenograf, dawniej w Polsce rejent) – zawód zaufania publicznego wykonywany przez osobę upoważnioną przez władzę państwową do stwierdzania pewnych faktów, mających znaczenie prawne (np. własnoręczności podpisów, zgodności odpisów, daty czynności itp.) oraz współdziałania przy sporządzaniu pewnych aktów prawnych (np. umowy sprzedaży, darowizny, aktu poświadczenia dziedziczenia itp.).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. notariat mrz.

:: fż. notariuszka ż.

przym. notarialny, notariuszowski

przysł. notarialnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rejent; gw-pl|Górny Śląsk|notar.

(1.2) regent

Wiktionary

# notariuszka

→ notariusz

SJP.pl

#### Patrz:

notariusz

# notariuszostwo

notariat;
1. zawód, urząd notariusza;
2. biuro, kancelaria notariusza;
3. budynek, w którym znajduje się biuro, kancelaria notariusza

SJP.pl

# notariuszowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z notariuszem, dotyczący notariusza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notariusz mos.

Wiktionary

# notatka

1. krótki tekst; zapisek, uwaga;
2. krótka wiadomość w prasie, wzmianka;
3. kartka z krótkim zapisanym tekstem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótki tekst, mający na celu przypomnienie jakiejś informacji

(1.2) robocze, odręczne zapiski, np. z wykładów, z pracy koncepcyjnej

(1.3) kartka zawierająca notatkę (1.1-2)

Wiktionary

Notatka – krótki tekst o charakterze informacyjnym, nastawiony na przekaz danych, wyróżniający się zrozumiałością przedstawianych wiadomości: rzeczowością i zwięzłością. W notatce umieszczane są najważniejsze informacje w sposób skrótowy i uporządkowany. Gatunek ten przedstawia jakiś fakt, zawiera elementy streszczenia, opisu, opowiadania i charakterystyki. Tekst spójny i logiczny. Opowiada o tym, co wydarzyło się w przeszłości, planowane jest w przyszłości lub opisuje stan obecny. Konieczne jest nadanie tytułu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na marginesie książki były dziwne notatki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈtatka, AS: notatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notes m., notesik m., notatnik m., notatniczek m., nota ż., notowanie n., zanotowanie n., notacja ż., wynotowanie n., odnotowanie n., notka ż.

czas. notować ndk., zanotować dk., wynotować dk., odnotować dk.

przym. notatkowy, notacyjny

Wiktionary

# notatki

1. krótki tekst; zapisek, uwaga;
2. krótka wiadomość w prasie, wzmianka;
3. kartka z krótkim zapisanym tekstem

SJP.pl

# notatniczek

zdrobnienie od: notatnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od notatnik

(1.2) mały notatnik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔtatʲˈɲit͡ʃɛk, AS: notatʹńiček

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notatnik m., notatka ż., notka ż.

czas. notować ndk.

Wiktionary

# notatnik

1. zeszyt do notatek;
2. forma literacka zawierająca wrażenia i przemyślenia autora spisane w postaci luźnych notatek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zeszyt do zapisków

Wiktionary

Notes, notatnik, notesik – plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek.

Notes elektroniczny również służy do zapisywania notatek, lecz notatki zamiast na papierze są prezentowane na wyświetlaczu i zapisywane za pomocą klawiatury lub rysikiem i pismem odręcznym na dotykowym wyświetlaczu. Notes elektroniczny często występuje w urządzeniach przenośnych takich jak palmtop.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy widzieliście gdzieś mój notatnik?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈtatʲɲik, AS: notatʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nota ż., notes m., notesik m., notatka ż., notowanie n., zanotowanie n., wynotowywanie n., wynotowanie n., notacja ż., odnotowywanie n., odnotowanie n.

:: zdrobn. notatniczek m.

czas. notować ndk., zanotować dk., wynotowywać ndk., wynotować dk., odnotowywać ndk., odnotować dk.

przym. notacyjny, notatkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) notes, kajet, daw. raptularz; reg. śl. spisewnik.

Wiktionary

# notatnikowy

→ notatnik

SJP.pl

#### Patrz:

notatnik

# note

[czytaj: nołt] samochód typu Nissan Note

SJP.pl

Note (jap. ノート zapis stylizowany note) – japoński serwis internetowy, który rozpowszechnia teksty, zdjęcia, ilustracje, muzykę i filmy. Został uruchomiony w kwietniu 2014 roku. Hasłem przewodnim serwisu jest „Twórz, łącz, dostarczaj”. Jest również używany jako oficjalna strona internetowa wielu firm i osób prywatnych.

Wikipedia

# notebook

[czytaj: nołtbuk] przenośny komputer osobisty, mniejszy od laptopa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki komputer przenośny, składany jak książka

Wiktionary

Laptop (z ang. lap – kolana, podołek + top – wierzch), notebook (z ang. notebook, notatnik, zeszyt) – rodzaj przenośnego komputera osobistego.

Do podtypów laptopów można zaliczyć ultrabooki i netbooki. Urządzeniami mniejszymi od laptopów są tablety i smartfony, które również są przenośnymi komputerami, choć nie są zgodne z IBM PC.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na komunię teraz kupuje się notebooki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔdbuk, AS: nodbuk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) laptop

Wiktionary

# notebookowy

→ notebook [czytaj: nołtbukowy]

SJP.pl

# noteć

1. rzeka w Polsce;
2. koszykarski zespół z Inowrocławia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodniej Polsce, prawy dopływ Warty;

Wiktionary

Noteć (niem. Netze) – rzeka o długości 391 km w Polsce. Największy dopływ Warty. Powierzchnia dorzecza wynosi 17 300 km². Siódma pod względem długości i szósta pod względem powierzchni dorzecza rzeka Polski.

Noteć przepływa przez trzy województwa: kujawsko-pomorskie, wielkopolskie oraz lubuskie.Dzieli się na dwa odcinki:

- Noteć Górna – od źródeł do Nakła o długości 204 km,
- Noteć Dolna – od Nakła do ujścia do Warty o długości 187 km.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Noteć jest siódmą pod względem długości rzeką w Polsce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔtɛt͡ɕ, AS: noteć

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. notecki, nadnotecki

Wiktionary

# notecki

przymiotnik od: Noteć

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Notecią, dotyczący Noteci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Noteć ż.

Wiktionary

# notes

mały zeszyt na zapiski, notatki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

Wiktionary

Notes, notatnik, notesik – plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek.

Notes elektroniczny również służy do zapisywania notatek, lecz notatki zamiast na papierze są prezentowane na wyświetlaczu i zapisywane za pomocą klawiatury lub rysikiem i pismem odręcznym na dotykowym wyświetlaczu. Notes elektroniczny często występuje w urządzeniach przenośnych takich jak palmtop.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔtɛs, AS: notes

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. notować ndk.

rzecz. notatnik m., notatka ż.

:: zdrobn. notesik

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zeszyt, kajet, notatnik

Wiktionary

# notesik

zdrobnienie od: notes

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od notes

(1.2) mały notes

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Woźna zapisała nasze nazwiska w swoim notesiku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈtɛɕik, AS: noteśik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notka ż., notes m., notatka ż., notatnik m.

czas. notować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) notes, notatnik, kajet

Wiktionary

# notis

pisemne powiadomienie o gotowości statku do przyjęcia ładunku lub do jego wyładowania

SJP.pl

Omeprazol – organiczny związek chemiczny, lek z grupy inhibitorów pompy protonowej, zmniejszający wydzielanie do światła żołądka jonów wodorowych. Jest stosowany głównie w terapii choroby wrzodowej.

Wikipedia

# notka

zdrobnienie od: nota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótki tekst z uwagami lub dodatkowymi informacjami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Notki-psotki niosły plotkaotki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔtka, AS: notka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. notes m., notesik m., notatnik m., notatniczek m., nota ż., notowanie n., zanotowanie n., notacja ż., wynotowanie n., odnotowanie n., notatka ż.

czas. notować ndk., zanotować dk., wynotować dk., odnotować dk.

przym. notatkowy, notacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dopisek, komentarz, uwaga

Wiktionary

# notofagus

drzewo lub krzew z rodziny bukowatych; bukan

SJP.pl

Wikipedia

# notogea

jeden z obszarów zoogeograficznych, traktowany jako królestwo lub państwo świata zwierzęcego, obejmujący Australię z Tasmanią, Nową Gwineę, Nową Zelandię oraz wyspy Polinezji

SJP.pl

Kraina australijska – kraina zoogeograficzna obejmująca obszar Australii, Tasmanii, Moluków, Nowej Gwinei, Nowej Zelandii i większości wysp Oceanu Spokojnego. W systemie państw zwierzęcych zalicza się do państwa Notogea.

Większa część obszaru należy do strefy klimatów zwrotnikowych, jedynie na południowych krańcach występuje klimat umiarkowany. Głównymi formacjami roślinnymi są: stepy i pustynie (w centralnej części Australii), zarośla wiecznie zielone (w południowej), sawanna i las równikowy (w północnej). Wschodni skraj Australii i Nowa Zelandia są pokryte lasami liściastymi.

Wikipedia

# notokaktus

roślina z rodziny kaktusowatych, występująca w stepowych rejonach Ameryki Południowej

SJP.pl

Notokaktus (Parodia syn. Notocactus) – rodzaj roślin z rodziny kaktusowatych. Rodzaj obejmuje 15 gatunków występujących w Brazylii i Argentynie. W Polsce niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny doniczkowe.

Wikipedia

# notoryczność

→ notoryczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co notoryczne; cecha tych, którzy są notoryczni

Wiktionary

#### Patrz:

notoryczny

#### Powiązane:

przym. notoryczny

Wiktionary

# notoryczny

1. stale postępujący w niewłaściwy sposób;
2. o zjawiskach negatywnych: ciągle się powtarzający

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pejor. powszechnie znany

(1.2) nieustanny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Notoryczny złodziej został zarejestrowany przez kamerę.

(1.2) Ilekroć rozmawiam z Sylwestrem, wiem, że nie mogę mu zaufać, gdyż jest on notorycznym kłamcą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔtɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: notoryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. notorycznie

rzecz. notoryczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) osławiony

(1.2) stały, ciągły, systematyczny, permanentny

Wiktionary

# notoryjność

w prawie: cecha pewnej okoliczności przesądzająca o tym, że jest ona znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne

SJP.pl

Notoryjność (z łac. notorius „znany” od nosco „znam”) – w prawie procesowym cecha pewnej okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. Nie wyklucza to jednak przeprowadzania dowodu przeciwnego.

Wikipedia

# notoryjny

w prawie: ciągle się powtarzający, powszechnie znany

SJP.pl

# notos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem;

Wiktionary

Notos (także Notus; gr. Νότος Nótos ‘południe’ (strona świata), łac. Notus ‘wiatr południowy’, Auster ‘wiatr południowy’, ‘południe’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Notos uosabiał silny, gorący i wilgotny wiatr, niosący deszcze i mgły, wiejący z południa.

(1.1) Kult Notosa był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔtɔs, AS: notos

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Notosowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Auster, Notus

Wiktionary

# nototenia

ryba okoniokształtna z rodziny nototeniowatych, występująca w wodach antarktycznych; nototenia marmurkowa

SJP.pl

Notothenia – rodzaj ryb z rodziny nototeniowatych (Nototheniidae).

Wikipedia

# nototeniowate

rodzina morskich ryb z rzędu okoniokształtnych

SJP.pl

Nototeniowate (Nototheniidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych.

Wikipedia

# notoungulat

wymarły ssak kopytny

SJP.pl

# notoungulaty

rząd pierwotnych ssaków kopytnych, o krótkich kończynach, opierających się na środkowym palcu, żyjących od paleocenu do plejstocenu, głównie w Ameryce Południowej

SJP.pl

Notoungulaty (Notoungulata) – wymarły rząd prymitywnych ssaków kopytnych.

Pozycja filogenetyczna notoungulatów budziła wiele kontrowersji. Sugerowano ich pokrewieństwo m.in. z Afrotheria i szczerbakami. Badania sekwencji kopalnego kolagenu sugerują, że notoungulaty są najbliżej spokrewnione z litopternami, a ich najbliżsi żyjący obecnie krewni to nieparzystokopytne.

Wikipedia

# notować

1. zapisywać coś dla pamięci;
2. rejestrować istniejący stan rzeczy

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź

(1.2) być notowanym (1.1) zwykle w kartotekach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uczeń pilnie notuje to co mówi wykładowca.

(1.2) Ten mężczyzna był wielokrotnie notowany przez funkcjonariusza policji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈtɔvat͡ɕ, AS: notovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nota ż., notka ż., notatka ż., notatnik m., notatniczek m., notes m., notesik m., notowanie n.

czas. zanotować dk., wynotować dk., wynotowywać ndk., odnotować dk., odnotowywać ndk.

ims. notowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zapisywać

(1.2) spisywać

Wiktionary

# notowanie

1. zapisywać coś dla pamięci;
2. rejestrować istniejący stan rzeczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|notować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔtɔˈvãɲɛ, AS: notovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. notować

rzecz. notatka ż., notka ż., notatnik mrz.

Wiktionary

# notowany

1. zapisywać coś dla pamięci;
2. rejestrować istniejący stan rzeczy

SJP.pl

# notowski

przymiotnik od: NOT (Naczelna Organizacja Techniczna); NOT-owski

SJP.pl

# nottingham

[czytaj: NOtingam] miasto w Anglii

SJP.pl

Nottingham – miasto (city) i dystrykt (unitary authority) w środkowej Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire, położone nad rzeką Trent. Leży 73,2 km na północny wschód od miasta Birmingham i 177,3 km na północny zachód od Londynu. W samym mieście żyje 336 990 mieszkańców, a w otaczającej je konurbacji – 666 358 (2001). Nottingham jest wspomniana w Domesday Book (1086) jako Snoting(e)ham/quin.

Wikipedia

# nottinghamczyk

[czytaj: notingemczyk] mieszkaniec Nottinghamu

SJP.pl

# nottinghamka

[czytaj: notingemka] mieszkanka Nottinghamu

SJP.pl

# nottinghamski

→ Nottingham [czytaj: notingemski]

SJP.pl

# notus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. zob. Auster.

Wiktionary

- Notus – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie wiatru południowego i południowej strony świata
- Notus – miasto w USA, w stanie Idaho, w hrabstwie Canyon

Zobacz też:

- Notus Finanse (dawniej Dom Kredytowy Notus)

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. Notusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Auster, Notos

Wiktionary

# notyfikacja

1. oficjalne zawiadomienie, podanie do wiadomości ważnego faktu, postanowienia itp., zwłaszcza w stosunkach dyplomatycznych;
2. powiadomienie wystawcy lub indosanta weksla lub czeku o odmowie zapłaty przez trasata

SJP.pl

# notyfikacyjny

związany z notyfikacją

SJP.pl

# notyfikować

oficjalnie powiadamiać (powiadomić) o ważnym fakcie lub decyzji, zwłaszcza w stosunkach dyplomatycznych

SJP.pl

czasownik

(1.1) powiadamiać

Wiktionary

# noumen

noumenon; w filozofii:
1. według Platona: istota rzeczy poznawalna tylko za pomocą rozumu, a nie obserwacji;
2. według Kanta: rzecz sama w sobie, byt rzeczywisty, ale niepoznawalny

SJP.pl

„Rzecz sama w sobie”, noumen (gr. νοούμενoν; rzecz wyobrażona; pomyślana od nous – rozum, duch) – termin wprowadzony do filozofii przez Immanuela Kanta. Dla Kanta noumen oznaczał rzeczywistość, która istnieje niezależnie od świadomości i która nie może się stać „rzeczą dla nas” – poznawalną absolutnie.

Wikipedia

# noumenalny

→ noumenon

SJP.pl

#### Patrz:

noumenon

# noumenon

noumen; w filozofii:
1. według Platona: istota rzeczy poznawalna tylko za pomocą rozumu, a nie obserwacji;
2. według Kanta: rzecz sama w sobie, byt rzeczywisty, ale niepoznawalny

SJP.pl

# nouruz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) irańskie święto nowego roku i wiosny obchodzone w dzień równonocy wiosennej;

Wiktionary

Nouruz (pers. ‏نوروز‎, czyli „nowy dzień”; wersje w innych językach zapisywane jako Nevruz, Newroz, Navruz, Nowruz, Naurız, Nooruz, Novruz, Navrez) – tradycyjne irańskie święto nowego roku, obchodzone w dniu równonocy wiosennej, od 2010 obchodzone na arenie międzynarodowej (ang. International Nowruz Day).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔwrus, AS: nou̯rus

Wiktionary

# nous

pojęcie starożytnej filozofii greckiej; rozumna, pierwsza przyczyna istnienia rzeczywistości

SJP.pl

Nous (gr. νοῦς) – słowo pochodzące z greki, w dosłownym znaczeniu duch, rozsądek, intelekt, rozum, w znaczeniu przenośnym:

- siła kształtująca wszechświat (Anaksagoras)
- boska część duszy (Arystoteles)
- logistikon (siła rozumu), racjonalny aspekt indywidualnej duszy (Platon)
- aspekt uczestnictwa człowieka w życiu duchowym (neoplatonizm).
- logos (stoicyzm)
- emanacja boskości bądź boskiej natury człowieka (Plotyn)

Wikipedia

# novak

nazwisko

SJP.pl

Nowak (forma żeńska: Nowak, Nowakowa, Nowakówna, liczba mnoga: Nowakowie) – najpopularniejsze nazwisko w Polsce. Według bazy PESEL 22 stycznia 2025 roku nazwisko to nosiło 100 319 Polek i 98 859 Polaków. Łącznie nazwisko to nosiło 199 178 polskich obywateli.

Wikipedia

# novalis

Novalis, właściwie Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg (ur. 2 maja 1772 w Oberwiederstedt, niedaleko Hettstedt w Saksonii, zm. 25 marca 1801 w Weißenfels) – niemiecki poeta i prozaik, jeden z najważniejszych przedstawicieli okresu wczesnego romantyzmu, uważany czasem za jednego z twórców tego kierunku.

Wikipedia

# novara

Novara – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Piemontu, w prowincji Novara, położone w północno-zachodniej części kraju, na zachód od Mediolanu. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 101 921 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 989,5 os./km².

Miasto istnieje od starożytności, a od IV wieku jest siedzibą biskupstwa.

W Novarze urodził się Giovanni Lajolo, włoski kardynał, dyplomata.

Wikipedia

# novartis

międzynarodowa firma farmaceutyczna

SJP.pl

Novartis AG – szwajcarskie przedsiębiorstwo farmaceutyczne, powstało w 1996 roku w wyniku fuzji spółek Ciba-Geigy i Sandoz. Jego siedziba znajduje się w Bazylei.

W Polsce Novartis AG działa przez spółkę zależną Novartis Poland Sp. z o.o. pod takimi markami jak: Novartis, Lek, Sandoz, Alcon, Hexal, Ciba Vision oraz Nestle Nutrition. Posiada dwa zakłady produkcyjne: w Strykowie i Warszawie.

Wikipedia

# novell

Novell, Inc. – amerykańskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w sieciowych systemach operacyjnych takich jak NetWare i SUSE Linux.

Wikipedia

# novelletta

noweleta;
1. muzyka: niewielki utwór instrumentalny, przeważnie na fortepian, o luźno połączonych tematach;
2. rzadko: niedługi utwór literacki o charakterze noweli

SJP.pl

# novellowski

→ Novell

SJP.pl

#### Patrz:

Novell

# novial

Novial (nowial) – język pomocniczy opracowany w 1928 roku przez duńskiego lingwistę Ottona Jespersena i zaprezentowany w książce An International Language. Był próbą pogodzenia cech schematycznych i naturalistycznych w językach sztucznych. W latach 1930, 1934 i 1948 był kilkakrotnie modyfikowany.

Wikipedia

# novum

coś nowego, niedawno wprowadzonego; nowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) coś nowego, nowość

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowość

Wiktionary

# now

skrót od: Narodowa Organizacja Wojskowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

Wiktionary

- NOW – Narodowa Organizacja Wojskowa,
- Now – moszaw w Izraelu, położony w Samorządzie Regionu Golan, w Dystrykcie Północnym, w Izraelu,
- Now – osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie (wilajet sogdyjski) ; 14 300 mieszkańców (2008),
- Now – album studyjny zespołu Black Uhuru,
- Now – album studyjny Ten Years After,
- Now – album studyjny Shani Twain,
- NOW – album studyjny Girugamesh
- NOW – jeden z wariantów tytułu kanadyjskiego magazynu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas nowiu jest bardzo ciemno.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuf, AS: nuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowy mos., nowość ż., nowina ż., nowinka ż., nówka ż., odnawianie n., odnowienie n., wznawianie n., wznowienie n., nowicjusz m., nowicjuszka ż., nowicjat m., ponawianie n., ponowienie n., Nowak m., nowak m., Nowaki nmos., nowalijka ż., nowator m., renowatorka ż., renowacja ż., odnawialność ż., nowatorskość ż., nowacja ż., Nowaczewo n., Nowaczkowo n., Nowaczyzna ż., przednówek m., nowoczesność ż., ponowoczesność ż.

czas. odnawiać ndk., odnowić dk., wznawiać ndk., wznowić dk., ponawiać ndk., ponowić dk.

przym. nowiowy, nowy, nowiutki, nowiusieńki, nowicjacki, renowacyjny, nowatorski, odnawialny, nowoczesny, ponowoczesny, przednówkowy

przysł. nowo, na nowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. ponowa.

Wiktionary

# nowa

potocznie: kobieta nowa, początkująca w jakimś zawodzie

SJP.pl

forma przymiotnika.

(1.1) M. i W. ż. lp. od: nowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) astr. układ podwójny gwiazd prowadzący na skutek ich oddziaływań do wybuchu

Wiktionary

Polska:

- Nowa – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Bolesławiec

Inne:

- Nowa – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim
- Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA – wydawnictwo drugiego obiegu, założone przez Mirosława Chojeckiego; od 1989 działała legalnie jako "superNOWA"
- Nowa – serial tv
- Nowa klasyczna (z łac. Nova) – gwiazda zmienna; zob. także supernowa
- Nowa TV – polska stacja telewizyjna

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowiusieńki, nowiuteńki, nowiutki, nowiuśki, nowy

rzecz. nowy mos., nówka ż.

Wiktionary

# nowacja

1. zawarcie nowej wersji umowy;
2. dawniej: innowacja

SJP.pl

Nowacja (łac. novatio, odnowienie) – instytucja prawa zobowiązań, czynność prawna prowadząca do umorzenia istniejącego zobowiązania poprzez zastąpienie go nowym stosunkiem obligacyjnym.

Na skutek nowacji dłużnik zobowiązuje się względem wierzyciela za jego zgodą spełnić inne świadczenie niż to, do którego był dotychczas zobowiązany, ewentualnie świadczyć wprawdzie to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej. W obu tych przypadkach istniejący dług wygasa.

Wikipedia

# nowacki

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Nowacki (ur. 1944) – piosenkarz i kompozytor
- Alfred Nowacki (1896-1945) – fabrykant, działacz konspiracyjny.
- Dariusz Nowacki (ur. 1965) – krytyk literacki
- Henryk Józef Nowacki (ur. 1946) – arcybiskup
- Janusz Nowacki (ur. 1958) – entomolog
- Jerzy Nowacki (ur. 1947) – matematyk
- Jerzy Nowacki (1894-1974) – polski polityk i dyplomata
- Kazimierz Nowacki (1928-1996) – historyk sztuki
- Krzysztof Nowacki (ur. 1986) – żużlowiec
- Marcin Nowacki (ur. 1981) – polski piłkarz, pomocnik
- Paweł Nowacki (1905-1979) – polski automatyk i elektrotechnik
- Piotr Nowacki (ur. 1979) − polski rysownik komiksowy
- Samson Nowacki (XVI-XVII w.) – szlachcic, zesłaniec
- Stanisław Nowacki (1931-1991) – ekonomista
- Tadeusz Nowacki (1913-2011) – pedagog
- Tadeusz Nowacki (ur. 1951) – publicysta, polityk
- Tadeusz Nowacki (1918-2005) – agrotechnik
- Tadeusz Nowacki (ur. 1951) – poseł na Sejm IX i X kadencji
- Witold Nowacki (1911-1986) – specjalista w dziedzinie mechaniki budowli

Wikipedia

# nowacyjny

→ nowacja

SJP.pl

#### Patrz:

nowacja

# nowaczek

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od nowak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowak m., Nowak mrz.

Wiktionary

# nowaczewski

nazwisko

SJP.pl

# nowaczyk

nazwisko

SJP.pl

# nowaczyński

nazwisko

SJP.pl

- Adolf Nowaczyński (ur. 1876, zm. 1944) – polski pisarz, dramaturg, satyryk, poeta, działacz polityczny i społeczny
- Wincenty Nowaczyński (ur. 1883, zm. 1940) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego

Wikipedia

# nowaczyzna

wieś w Polsce

SJP.pl

Nowaczyzna (niem. Neumannsruh) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta w historycznym regionie Prus Górnych. Na wschód od miejscowości znajduje się jezioro Marąg.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# nowak

jedno z najczęściej występujących wśród Polaków nazwisk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. góra ze szczytem na wysokości 700 m n.p.m. znajdująca się w Masywie Śnieżnika w Sudetach;

Wiktionary

Nowak (forma żeńska: Nowak, Nowakowa, Nowakówna, liczba mnoga: Nowakowie) – najpopularniejsze nazwisko w Polsce. Według bazy PESEL 22 stycznia 2025 roku nazwisko to nosiło 100 319 Polek i 98 859 Polaków. Łącznie nazwisko to nosiło 199 178 polskich obywateli.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) daw. Nowacka Kopa

Wiktionary

# nowakiewicz

nazwisko

SJP.pl

# nowakowski

nazwisko

SJP.pl

Nowakowski (forma żeńska: Nowakowska, liczba mnoga: Nowakowscy). Jest jednym z najpopularniejszych nazwisk w Polsce – nosi je ok. 50 tys. osób.

Nazwisko to, jest jednym z wariantów nazwiska Nowak, oznacza ono przyjmującego wiarę, nowicjusza.

Wikipedia

# nowakowy

taki jak u Nowaka, charakterystyczny dla Nowaka

SJP.pl

# nowalgina

syntetyczny środek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy

SJP.pl

# nowalia

młode warzywo ukazujące się po raz pierwszy w danym roku; nowalijka

SJP.pl

# nowalijka

młode warzywo ukazujące się po raz pierwszy w danym roku; nowalia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) młode warzywo pojawiające się po raz pierwszy w sezonie

Wiktionary

Nowalijka – młode warzywo ukazujące się po raz pierwszy w sprzedaży w nowym sezonie wiosną. Do nowalijek zalicza się między innymi::

- sałatę
- rzodkiewki
- pomidory
- młodą marchew
- ogórki
- szczypiorek
- rzeżuchę
- nać pietruszki
- cebulę dymkę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvaˈlʲijka, AS: novalʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowy, nowiowy

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowina ż., nowy mos., nówka ż.

Wiktionary

# nowalijkowy

→ nowalijka

SJP.pl

#### Patrz:

nowalijka

# nowara

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Alojzy Nowara – polski nauczyciel, radny miejski i działacz społeczny
- Henryk Nowara – polski bokser i trener, olimpijczyk
- Józef Nowara – polski szablista i trener, olimpijczyk
- Lesław Nowara – polski poeta, aforysta i prawnik
- Marian Nowara – polski piłkarz

Wikipedia

# nowator

człowiek wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie; innowator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie

Wiktionary

Nowator, właściwie Paweł Lipski (ur. 3 maja 1985 w Opocznie), znany również jako Nowi i NWTR – polski raper, piosenkarz, muzyk, kompozytor i autor tekstów. Absolwent szkoły muzycznej I stopnia w klasie fortepianu. Członek formacji TeOeR. Prowadzi także solową działalność artystyczną. Przez znaczny okres kariery utożsamiany ze sceną muzyki hip-hopowej, równolegle tworzy pod własnym nazwiskiem w stylistyce popowej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvatɔr, AS: novator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowatorstwo n., nowatorszczyzna ż.

:: fż. nowatorka ż.

przym. nowatorski, nowiowy

przysł. nowatorsko, nowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) innowator, nowinkarz, pionier

Wiktionary

# nowatorka

kobieta wprowadzająca coś nowego w jakiejś dziedzinie; innowatorka

SJP.pl

# nowatorski

nowo wprowadzony, odkrywczy, nietradycyjny

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowość ż., nówka ż., nowy mos., nowator m., nowatorka ż., nowatorstwo n., nowatorskość ż.

przysł. nowatorsko, nowo

przym. nowy, nowiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) innowacyjny, niekonwencjonalny, nietradycyjny, odkrywczy, oryginalny, pionierski, rewolucyjny, śmiały, świeży

Wiktionary

# nowatorskość

→ nowatorski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nowatorskie; cecha tych, którzy są nowatorscy

Wiktionary

#### Patrz:

nowatorski

#### Powiązane:

przym. nowatorski, nowiowy

przysł. nowatorsko

rzecz. nów mrz., Nowak mrz.

Wiktionary

# nowatorstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wprowadzanie czegoś nowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nówka ż., nowy mos., nowość ż., nowator m., nowatorka ż., nowatorszczyzna ż.

przym. nowatorski, nowy

przysł. nowatorsko, nowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awangarda, antytradycjonalizm, innowacja, unowocześnienie, awangardowość, innowacyjność, pionierstwo

Wiktionary

# nowatorzyć

środowiskowo: wprowadzać innowacje; działać po nowatorsku

SJP.pl

# nowe

książkowo: to, co nowe, postępowe

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Nowe (niem. Neuenburg) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowe.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Nowe liczyło 5787 mieszkańców.Nowe uzyskało lokację miejską przed 1280 rokiem, zdegradowane po 1310 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1350 roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔvɛ, AS: nove

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowski

Wiktionary

# nowęcin

Nowęcin (kaszb. Nowi Dwór, niem. Neuhof) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, w gminie Wicko, około 3 kilometry na południowy wschód od Łeby, nad jeziorem Sarbsko. Siedziba sołectwa Nowęcin.

Wikipedia

# nowek

nazwisko

SJP.pl

Nowek – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Łopuszno

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wikipedia

# nowela

1. krótki utwór beletrystyczny;
2. ustawa, która częściowo zmienia obowiązującą ustawę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule

(1.2) praw. ustawa częściowo zmieniająca albo uzupełniająca obowiązującą ustawę

Wiktionary

Nowela (wł. novella – nowość) – krótki utwór literacki, pisany prozą, charakteryzujący się jednowątkową fabułą wyraźnie zarysowaną i skondensowaną akcją główną, mocno udramatyzowaną, która zmierza do punktu kulminacyjnego (puenty). Jest to jedna z odmian epiki.

Wikipedia

# noweleta

noveletta;
1. muzyka: niewielki utwór instrumentalny, przeważnie na fortepian, o luźno połączonych tematach;
2. rzadko: niedługi utwór literacki o charakterze noweli

SJP.pl

# noweletka

zdrobnienie od: noweleta

SJP.pl

# nowelista

pisarz tworzący nowele, krótkie utwory beletrystyczne

SJP.pl

# nowelistka

→ nowelista

SJP.pl

#### Patrz:

nowelista

# nowelistyczny

odnoszący się do noweli, nowelistyki, nowelisty

SJP.pl

# nowelizacja

1. częściowa zmiana obowiązujących ustaw, przepisów, zarządzeń;
2. adaptacja filmu na powieść

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ustawa zmieniająca poprzednią ustawę

(1.2) praw. przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;

Wiktionary

Nowelizacja (z wł. novella „nowość” od łac. novellae (constitutiones, leges) „nowe (statuty, prawa)” od novellus „nowy; młody; świeży” z novus „nowy”), pot. nowela – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W 2011 r. powstał komitet inicjatywy ustawodawczej, który zaproponował zmianę zasady naliczania janosikowego, czyli nowelizację ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowelizator mos., nowelizowanie n.

czas. nowelizować ndk., znowelizować dk.

przym. nowelizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowela

(1.2) nowela

Wiktionary

# nowelizacyjny

związany z nowelizacją

SJP.pl

# nowelizator

ten, kto przeprowadza nowelizację przepisów prawnych

SJP.pl

# nowelizatorka

kobieta, która przeprowadza nowelizację przepisów prawnych

SJP.pl

# nowelka

zdrobnienie od: nowela

SJP.pl

# nowellia

rodzaj mszaków z rzędu meszkowców

SJP.pl

# nowember

dawniej: listopad

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. listopad

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kto tego nie wie, będzie mi może przyganiał, żem to w nowembrze chciał mnichem zostawać, a w decembrze do stanu małżeńskiego się zabieram.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvɛ̃mbɛr, AS: novẽmber

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowembrowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. nowembrowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|november.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|listopad.

źródła.

== nowember (język dolnołużycki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) listopad

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) nazymnik, nazymny

Wiktionary

# nowembrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. listopadowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowember m.

Wiktionary

# nowenna

w liturgii katolickiej: rozłożone na dziewięć okresów (zwykle dni) nabożeństwo poprzedzające większe święto lub uroczystości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;

Wiktionary

Nowenna (od łac. novem – dziewięć) – cykliczne nabożeństwo paraliturgiczne w Kościołach chrześcijańskich lub prywatna modlitwa, zanoszona do Boga lub świętych przez dziewięć kolejnych dni, miesięcy lub lat. Nowenny są dozwolone, a nawet zalecane przez władze kościelne, ale wciąż nie mają właściwego i w pełni ustalonego miejsca w liturgii Kościoła.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lora odmawia nowennę pompejańską.

(1.1) Wieczorem po nowennie przystroimy kaplicę.

Wiktionary

# nowennowy

→ nowenna

SJP.pl

#### Patrz:

nowenna

# nowianin

mieszkaniec Nowego (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowianka

mieszkanka Nowego (miasta w Polsce)

SJP.pl

Nowianka (biał. Навіянка, Nawijanka; ros. Новиянка, Nowijanka) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie werenowskim, w sielsowiecie Pirogańce, w pobliżu granicy Litwą.

Wikipedia

# nowica

W Polsce

- Nowica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oleśnickim, w gminie Dobroszyce
- Nowica – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Uście Gorlickie
- Nowica – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Wilczęta
- Nowica – dawna gmina
- Nowica – dawna gromada

Miejscowość na Ukrainie

- Nowica – wieś w rejonie kałuskim obwodu iwanofrankowskiego

Wikipedia

# nowicjacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od nowicjat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowicjat m.

Wiktionary

# nowicjacki

przymiotnik

(1.1) związany z nowicjatem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W klasztorach nowicjackich ściśle przestrzegane są reguły zakonne.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowicjusz, nowicjuszka, nowicjat

przym. nowiowy

Wiktionary

# nowicjat

1. przygotowanie kandydatów do zakonu, okres próby w zakonie; probacja;
2. pomieszczenie dla kandydatów do zakonu odbywających próbę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. okres próbny kandydata do zakonu;

(1.2) rel. część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)

(1.3) rel. grupa zakonników wspólnie odbywająca nowicjat (1.1)

Wiktionary

Nowicjat (łac. novitiatum) – nie dłuższy niż dwuletni okres rozpoczynający życie we wspólnocie zakonnej.

Nowicjat ma na celu:

- dokładniejsze rozpoznawanie Bożego powołania, właściwego danej wspólnocie.
- doświadczenie sposobu życia zgromadzenia (kan. 646).

Prawo kanoniczne stanowi, że nowicjusze powinni być doprowadzeni do zdobycia cnót ludzkich i chrześcijańskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Masseo odbył nowicjat w Miejskiej Górce.

(1.2) Osobom postronnym nie wolno wchodzić na nowicjat bez zgody magistra.

(1.3) Było upalnie i cały nowicjat pojechał nad wodę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvʲit͡sʲjat, AS: novʹicʹi ̯at

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowicjusz m., nowicjuszka ż., nowicjacik mrz.

przym. nowicjacki, nowiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) probacja

Wiktionary

# nowicjusz

1. człowiek początkujący w jakiejś dziedzinie;
2. kandydat do zakonu w okresie nowicjatu; probant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek nieposiadający doświadczenia, początkujący w jakimś zawodzie

(1.2) rel. kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

Wiktionary

Nowicjusz – w Kościele katolickim osoba odbywająca nowicjat w zakonie, czyli przygotowująca się do złożenia stosownych ślubów, poddająca się procesom: sprawdzenia swojego powołania i formacji duchowej.

Nowicjuszem nazywa się również osobę nową w jakimś środowisku lub początkującą w jakimś zawodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie wiedział, gdzie włożyć ręce, był nowicjuszem.

(1.2) W chórze było tak zimno, że nowicjusze dzwonili zębami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowicjuszostwo n., nowicjat m.

:: fż. nowicjuszka ż.

przym. nowicjuszowski, nowicjacki, nowiowy

przysł. nowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. żółtodziób, daw. nowak

Wiktionary

# nowicjuszka

1. kobieta początkująca w jakiejś dziedzinie;
2. kandydatka do zakonu w okresie nowicjatu; probantka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. kobieta nie posiadająca doświadczenia

(1.2) rel. kandydatka do zakonu, odbywająca w nim nowicjat

Wiktionary

Nowicjusz – w Kościele katolickim osoba odbywająca nowicjat w zakonie, czyli przygotowująca się do złożenia stosownych ślubów, poddająca się procesom: sprawdzenia swojego powołania i formacji duchowej.

Nowicjuszem nazywa się również osobę nową w jakimś środowisku lub początkującą w jakimś zawodzie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie chcieli jej wpuścić na stok, była jeszcze nowicjuszką.

(1.2) Na spotkanie z ojcem świętym przybyły wszystkie postulantki i nowicjuszki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowicjat m., nowicjuszostwo n.

:: fm. nowicjusz m.

przym. nowicjacki, nowicjuszowski, nowiowy

przysł. nowo

Wiktionary

# nowicki

nazwisko, m.in. Andrzej Nowicki (1953-2000) - polski gitarzysta basowy, grał w zespole Perfect

SJP.pl

Nowicki (forma żeńska: Nowicka; liczba mnoga: Nowiccy) – polskie nazwisko, pochodzące od przydomka „nowy”. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 46379 osób.

Wikipedia

# nowiczok

domniemany rosyjski środek bojowy o działaniu paralityczno-drgawkowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. rodzaj broni chemicznej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Nikt nie podrzucił ci nowiczoka do samochodu – zastrzegł.

Wiktionary

# nowik

jednokomórkowy glon słodkowodny z rodziny sprężnic, mikroskopijnej wielkości; klosterium

SJP.pl

- Grzegorz Nowik – historyk
- Nowik (glon) – Closterium – rodzaj z rodziny desmidii
- Nowik (ssaki) – rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych
- "Nowik" – rosyjski krążownik
- "Nowik" – rosyjski/radziecki niszczyciel
- Nowik – potocznie o ulicy Nowy Świat w Warszawie

Wikipedia

# nowina

nowa wiadomość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nowa wiadomość

(1.2) przest. to, co się zdarza pierwszy raz

(1.3) daw. grunt wzięty świeżo pod uprawę

Wiktionary

- nowina:

1. nowa, często niespodziewana wiadomość

2. dawniej: grunt świeżo wzięty pod uprawę

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvʲĩna, AS: novʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowość ż., nowalijka ż., nowicjusz mos., nowicjuszka ż., nówka ż.

:: zdrobn. nowinka ż.

przym. nowy, nowiowy

przysł. nowo

temsłow. nowo-

czas. ponawiać ndk., ponowić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowinka, news, wieść

Wiktionary

# nowinecki

przymiotnik od: Nowinka

SJP.pl

# nowinka

1. wiadomość, często o charakterze plotki;
2. nowo wprowadzona rzecz; nowy prąd, kierunek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mało ważna, błaha wiadomość, nowina, często o charakterze plotkaotki

(1.2) rzecz nowa, świeżo wprowadzona

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Nowinka – wieś w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Nowinka
- Nowinka – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w |gminie Nowinka
- Nowinka – część wsi Ogrodniki w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Narew
- Nowinka – część wsi Mikłaszewo w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Narewka
- Nowinka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Dąbrowa Białostocka
- Nowinka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Korycin
- Nowinka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Sidra
- Nowinka – kolonia kolonii Miejskie Nowiny w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Sokółka
- Nowinka – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Szudziałowo
- Nowinka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Tolkmicko

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvʲĩnka, AS: novʹĩnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowak mos., nowina ż., nowinkarz m., nowinkarstwo n., nowość ż., nówka ż., nowy mos.

przym. nowinkarski, nowy, nowiowy

przysł. nowo

Wiktionary

# nowinkarski

→ nowinkarstwo

SJP.pl

#### Patrz:

nowinkarstwo

# nowinkarstwo

1. wprowadzanie nowych rzeczy, prądów, koncepcji;
2. zamiłowanie do nowinek, gonienie za nowościami, zwłaszcza gadżetami technicznymi;
3. dawniej: zbieranie i powtarzanie zasłyszanych wiadomości, nowinek; plotkarstwo

SJP.pl

# nowinkarz

1. osoba z zamiłowaniem zbierająca i szerząca usłyszane wiadomości, nowiny;
2. osoba chętnie przyjmująca i wprowadzająca rzeczy nowe, szczególnie nowe prądy, kierunki

SJP.pl

# nowinkowy

→ nowinka

SJP.pl

#### Patrz:

nowinka

# nowiński

→ Nowiny (wieś w Polsce)

SJP.pl

- Bronisław Nowiński (zm. 1922) – polski szlachcic, burmistrz Leżajska
- Krzysztof Nowiński (1938–2007) – polski archeolog, dziennikarz, publicysta
- Marian Nowiński (1897–1977) – polski botanik, rolnik, leśnik
- Marian Nowiński (1944–2017) – polski malarz i grafik
- Ryszard Nowiński – polski hokeista
- Stanisław Nowiński – polski technik agronom, poseł
- Tadeusz Nowiński (1900–?) – major kawalerii Wojska Polskiego, oficer Oddziału II Sztabu Głównego
- Tomasz Nowina-Nowiński (zm. 1830) – prepozyt generalny miechowski, przełożony bożogrobców polskich
- Wiesław Nowiński – polski naukowiec, profesor
- Wojciech Nowiński (1948–2019) – polski piłkarz ręczny, trener piłki ręcznej, komentator sportowy

Wikipedia

# nowiny

nowa wiadomość

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

## Miejscowość na Ukrainie

- Nowiny – wieś w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego
- Nowiny – wieś w rejonie korzeckim obwodu rówieńskiego
- Nowiny – wieś w rejonie młynowskim obwodu rówieńskiego
- Nowiny – wieś w rejonie włodzimierskim obwodu wołyńskiego

Wikipedia

# nowiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nowiem, dotyczący nowiu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Warto zapoznać się z poniższą listą i wreszcie poczuć pełen nowiowy potencjał.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nów m., nowy mos., nowość ż., nowina ż., nowinka ż., nówka ż., odnawianie n., odnowienie n., wznawianie n., wznowienie n., nowicjusz m., nowicjuszka ż., nowicjat m., ponawianie n., ponowienie n., Nowak m., nowak m., Nowaki nmos., nowalijka ż., nowator m., renowatorka ż., renowacja ż., odnawialność ż., nowatorskość ż., nowacja ż., Nowaczewo n., Nowaczkowo n., Nowaczyzna ż.

czas. odnawiać ndk., odnowić dk., wznawiać ndk., wznowić dk., ponawiać ndk., ponowić dk.

przym. nowy, nowiutki, nowiusieńki, nowicjacki, renowacyjny, nowatorski, odnawialny

przysł. nowo, na nowo, nowatorsko

Wiktionary

# nowiuchny

zdrobnienie od: nowy; nowiusi, nowiuśki, nowiutki, nowiuteńki, nowiusieńki

SJP.pl

# nowiusi

zdrobnienie od: nowy; nowiutki, nowiuśki, nowiuchny, nowiuteńki, nowiusieńki

SJP.pl

# nowiusieńki

zdrobnienie od: nowy; nowiusi, nowiuśki, nowiuchny, nowiuteńki, nowiutki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. pieszcz. zdrobn. od: nowiuśki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ledwo co położony, nowiusieńki asfalt został częściowo zerwany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: novʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nówka, nowy, nowa

przym. nowiuchny, nowiuteńki, nowiutki, nowiuśki, nowy, nowiowy

Wiktionary

# nowiuśki

zdrobnienie od: nowy; nowiusi, nowiutki, nowiuchny, nowiuteńki, nowiusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: nowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rok temu nie miał prawa jazdy, a dziś już jeździ nowiuśkim autem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvʲjüɕci, AS: novʹi ̯üśḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nówka ż., nowy m., nowa ż.

przym. nowiuchny, nowiusieńki, nowiuteńki, nowiutki, nowy

Wiktionary

# nowiuteńki

zdrobnienie od: nowy; nowiusi, nowiuśki, nowiuchny, nowiutki, nowiusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: nowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Problemem był dach biblioteki, co prawda nowiuteńki, ale jak się okazało wadliwy, bo przeciekający.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: novʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nówka, nowy, nowa

przym. nowiuchny, nowiusieńki, nowiutki, nowiuśki, nowy

Wiktionary

# nowiutki

zdrobnienie od: nowy; nowiusi, nowiuśki, nowiuchny, nowiuteńki, nowiusieńki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nowy, świeżo kupiony lub zrobiony, nie używany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed domem stał nowiutki Mercedes.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvʲjutʲci, AS: novʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nówka, nowy, nowa

przym. nowiuchny, nowiusieńki, nowiuteńki, nowiuśki, nowy, nowiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowy, świeży, świeżutki, najnowszy, prosto spod igły

Wiktionary

# nowizna

coś nowego, wcześniej niewykonywanego, pierwszyzna

SJP.pl

Nowizna (niem. Neudorf (Eule)) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Dzierżoniów.

Wikipedia

# nówka

potocznie:
1. coś nowego, nieużywanego;
2. osoba nowa w jakimś środowisku lub zawodzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. o przedmiotach: coś nowego, nieużywanego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę kupić samochód, ale chyba mnie nie stać na nówkę z salonu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnufka, AS: nufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowy m., nowa ż., nowość ż., nowina ż., nowinka ż., nowalijka ż., nowatorstwo n., odnowienie n., odnawianie n.

czas. ponawiać, odnawiać ndk., odnowić dk.

przym. nowy, nowiuchny, nowiusieńki, nowiuteńki, nowiutki, nowiuśki, nowatorski, nowiowy

przysł. nowo

Wiktionary

# nowo

przysłówek

(1.1) niedawno, tyle co

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Michał mieszka w tym nowo wybudowanym bloku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔvɔ, AS: novo

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowy, nowatorski, nowiowy

rzecz. nów mrz., nowość ż., nowicjusz m., nowicjuszka ż., nowatorstwo n., nowator m., nowatorka ż., nowinka ż., nowina ż., nowy mos., nówka ż.

Wiktionary

# nowoangielski

1. aster nowoangielski - roślina ozdobna z rodziny astrowatych; aster amerykański, marcinek nowoangielski;
2. bojowiec nowoangielski - rasa kur o długich nogach

SJP.pl

# nowoatoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Atonem, dotyczący Nowego Atonu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Aton mrz.

Wiktionary

# nowobabiloński

państwo nowobabilońskie - starożytne państwo na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Babilonie

SJP.pl

# nowobelgijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Nowej Belgii, związany z Nową Belgią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Belgia ż.

Wiktionary

# nowobilski

nazwisko

SJP.pl

# nowobogacka

kobieta, która dorobiła się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starająca się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; nuworyszka; parweniuszka

SJP.pl

# nowobogacki

tyczący się ludzi niedawno wzbogaconych niekoniecznie ciężką pracą, nuworyszy i ich charakterystycznego braku kultury, dobrego smaku (np. nowobogacki przepych, nowobogacki bankier); parweniuszowski; nuworyszowski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) pejor. od niedawna wzbogacony i ostentacyjnie to ukazujący

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pejor. osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowobogactwo n., nowobogackość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dorobkiewiczowski

(2.1) dorobkiewicz, nuworysz, parweniusz

Wiktionary

# nowobogackość

zarabianie dużych sum pieniężnych niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, zyski i skutki będące efektem takich działań; parweniuszostwo, nuworyszostwo, nowobogactwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nowobogackie; cecha tych, którzy są nowobogaccy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowobogacki

przysł. nowobogacko

rzecz. nowobogacki mos.

Wiktionary

# nowobogactwo

zarabianie dużych sum pieniężnych niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, zyski i skutki będące efektem takich działań; parweniuszostwo, nuworyszostwo, nowobogackość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. lekcew. przejawy nagłego wzbogacenia się, nadmierne demonstrowanie stanu majątkowego, zwykle w sposób pozbawiony gustu i klasy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W jego domu pełno jest oznak nowobogactwa: złote klamki, sztukateria na sufitach i łuki Karwowskiego.

(1.1) Nie lubię Krzyśka za jego nowobogactwo. Popisuje się nowymi samochodami, złotym zegarkiem, a słoma mu z butów wystaje.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowobogacki

rzecz. nowobogacki mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dorobkiewiczostwo, parweniuszostwo, nuworyszostwo

Wiktionary

# nowobrzeski

przymiotnik od: Nowe Brzesko

SJP.pl

# nowobrzeszczanin

mieszkaniec Nowego Brzeska (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowobrzeszczanka

mieszkanka Nowego Brzeska (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowobrzeźnicki

przymiotnik od: Nowa Brzeźnica

SJP.pl

# nowobytomianin

mieszkaniec Nowego Bytomia

SJP.pl

# nowobytomianka

mieszkanka Nowego Bytomia

SJP.pl

# nowobytomski

przymiotnik od: Nowy Bytom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Nowego Bytomia, związany z Nowym Bytomiem

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Nowego Bytomia lub nowobytomian, mający cechy lub właściwości przypisywane Nowemu Bytomiowi lub nowobytomianom

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zajęcia odbędą się w Nowobytomskim Domu Kultury.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Bytom mrz., nowobytomianin mos., nowobytomianka ż.

Wiktionary

# nowochrzczeńcy

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci; anabaptysta

SJP.pl

Wikipedia

# nowochrzczeniec

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci; anabaptysta

SJP.pl

# nowochrześcijanin

nowo narodzonym chrześcijanin

SJP.pl

# nowocień

nazwisko

SJP.pl

# nowoczerkask

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Wiktionary

Nowoczerkask (ros. Новочеркасск) – miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Aksajem (dopływ Donu). Około 168 tys. mieszkańców (2020).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowoczerkaski

Wiktionary

# nowoczerkaski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowoczerkaskiem, dotyczący Nowoczerkaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowoczerkask mrz.

Wiktionary

# nowocześniej

stopień wyższy od przysłówka: nowocześnie

SJP.pl

# nowocześniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nowoczesny

SJP.pl

# nowoczesność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co nowoczesne

Wiktionary

Nowoczesność (ang. modernity, fr. modernité) – w filozofii postawa zakładająca prymat rozumu jako transcendentalnej normy społecznej. Okresem rozkwitu idei związanych z nowoczesnością jest okres oświecenia. Powstanie postmodernizmu (po-nowoczesność) wiązane jest z klęską lub odrzuceniem projektu nowoczesności.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowoczesny

rzecz. unowocześnienie n., nów mrz.

Wiktionary

# nowoczesny

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

(1.2) postępowy, niezacofany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten architekt zaprojektował wiele nowoczesnych budynków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ, AS: novočesny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nów mrz., unowocześnienie n., nowoczesność ż., ponowoczesność ż.

czas. unowocześniać

przysł. nowocześnie

Wiktionary

# nowodębianin

mieszkaniec Nowej Dęby (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowodębianka

mieszkanka Nowej Dęby (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowodębski

przymiotnik od: Nowa Dęba

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Dębą, dotyczący Nowej Dęby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Dęba ż.

Wiktionary

# nowodelhijski

[czytaj: nowodelijski] przymiotnik od: Nowe Delhi; delhijski

SJP.pl

# nowodruk

Nowodruk – odbitka wykonana z oryginalnych form drukowych na zlecenie poczty lub instytucji niepocztowej, dla celów pamiątkowych, dokumentacyjnych, handlowych. Nowodruki mogą powstawać po zakończeniu druku znaczków lub całostek do użytku pocztowego.

Wikipedia

# nowoduninowski

przymiotnik od: Nowy Duninów (wieś w Polsce)

SJP.pl

# nowodwór

nazwa kilku wsi w Polsce

SJP.pl

W Polsce

- Nowodwór – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Lubartów
- Nowodwór – wieś w woj. lubelskim, w pow. ryckim, w gminie Nowodwór
- Nowodwór – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Siennica
- Nowodwór – gromada w powiecie lubartowskim
- Nowodwór – gromada w powiecie ryckim

Zobacz też

- Nowodwór-Kolonia

Wikipedia

# nowodworski

1. przymiotnik od: Nowy Dwór;
2. przymiotnik od: Nowy Dwór Mazowiecki; nowodworskomazowiecki;
3. przymiotnik od: Nowy Dwór Gdański; nowodworskogdański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przym. od Nowodwór, Nowy Dwór, Nowy Dwór Gdański, Nowy Dwór Mazowiecki

Wiktionary

- Adam Nowodworski (1572—1634) — biskup kamieniecki, przemyski oraz poznański
- Bartłomiej Nowodworski (1552—1625) — kawaler maltański, fundator gimnazjum w Krakowie
- Cezary Nowodworski ps. Głóg (1916—1944) — kapitan, skoczek cichociemny
- Franciszek Nowodworski (1859—1924) — adwokat, sędzia, polityk, publicysta i działacz społeczny
- Jan Nowodworski (zm. przed 1638) – kasztelan raciąski, poseł
- Jan Nowodworski (1837-1893) – historyk, nauczyciel, publicysta
- Jan Edward Nowodworski (1876-1954) – adwokat, poseł
- Leon Nowodworski (1889—1941) — adwokat, radca prawny banków, dziekan Rady Adwokackiej
- Michał Nowodworski (1831—1896) — biskup płocki, wydawca, publicysta
- Stanisław Nowodworski (1873—1931) — prawnik, polityk, działacz społeczny, minister
- Witold Nowodworski (1907—1978) — historyk, bibliotekarz, wicedyrektor Biblioteki KUL w Lublinie

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Nowodwór m., Nowy Dwór m., nowodworzanin m., nowodworzanka ż.

Wiktionary

# nowodworskogdański

przymiotnik od: Nowy Dwór Gdański; nowodworski

SJP.pl

# nowodworskomazowiecki

przymiotnik od: Nowy Dwór Mazowiecki; nowodworski

SJP.pl

# nowodworzanin

mieszkaniec Nowego Dworu

SJP.pl

# nowodworzanka

mieszkanka Nowego Dworu

SJP.pl

Nowodworzanka – część miasta Nowego Dworu Mazowieckiego (SIMC 0921208), w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim. Leży w południowej części Nowego Dworu, na południe od głównej linii kolejowej i stacji PKP. Od zachodu graniczy z Kępą Nowodworską.

Wikipedia

# nowofalowiec

reżyser filmu nowoczesnego, tzw. nowej fali

SJP.pl

# nowofalowy

1. związany z nowym, innowacyjnym podejściem, przełamujący dotychczasowe normy lub tradycje; awangardowy;
2. związany z Nową Falą - nurtem w poezji polskiej i kinie francuskim

SJP.pl

# nowofundland

pies z rasy pochodzącej z Nowej Fundlandii; nowofundlandczyk; wodołaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. rasa psa wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie;

Wiktionary

Nowofundland – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie – stąd jej nazwa. Początkowo użytkowana była przez rybaków jako pies pociągowy, a współcześnie jako pies-towarzysz i pies ratowniczy. Potocznie nazywany jest wodołazem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Psy nowofundlandy uratowały wielu tonących ludzi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowofundlandczyk mzw., Nowa Fundlandia ż., Nowofundlandczyk mos., Nowofundlandka ż.

przym. nowofundlandzki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowofundlandczyk, wodołaz

Wiktionary

# nowofundlandczyk

pies z rasy pochodzącej z Nowej Fundlandii; nowofundland; wodołaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Fundlandii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Fundlandia ż.

:: fż. Nowofundlandka ż.

przym. nowofundlandzki

Wiktionary

# nowofundlandka

mieszkanka Nowej Fundlandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowej Fundlandii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Fundlandia ż.

:: fm. Nowofundlandczyk mos.

przym. nowofundlandzki

Wiktionary

# nowofundlandzki

przymiotnik od: Nowa Fundlandia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Fundlandią, dotyczący Nowej Fundlandii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przelatują bowiem przez pięć stref czasowych (w sumie jest siedem: strefa jukońska, pacyficzna, górska, centralna, wschodnia, atlantycka, nowofundlandzka).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowofundlandczyk mzw., nowofundland mzw., Nowa Fundlandia ż., Nowofundlandczyk mos., Nowofundlandka ż.

Wiktionary

# nowogard

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Nowogard (niem. Naugard) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowogard, położone na Pobrzeżu Szczecińskim, na wschodnim skraju Puszczy Goleniowskiej, nad Jeziorem Nowogardzkim, przy drodze ekspresowej S6 i linii kolejowej Szczecin – Kołobrzeg. Siedziba tutejszego dekanatu.

31 grudnia 2024 miasto liczyło 15 549 mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvɔɡart, AS: novogart

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowogardzki

Wiktionary

# nowogardzianin

mieszkaniec Nowogardu

SJP.pl

# nowogardzianka

mieszkanka Nowogardu

SJP.pl

# nowogardzki

przymiotnik od: Nowogard

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowogardem, dotyczący Nowogardu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowogard mrz.

Wiktionary

# nowogórski

przymiotnik od: Nowa Góra

SJP.pl

# nowogrecki

związany z Grecją współczesną, nowożytną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. współczesny język grecki używany powszechnie w Grecji i na Cyprze;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈɡrɛt͡sʲci, AS: novogrecʹḱi

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) język nowogrecki, grecki nowożytny, greka nowożytna, demotyk, demotyka

Wiktionary

# nowogród

1. Nowogród, Nowogród Bobrzański - miasta w Polsce;
2. Nowogród Wielki, Niżni Nowogród - miasta w Rosji;
3. Nowogród Siewierski, Nowogród Wołyński - miasta na Ukrainie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, na Podlasiu;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

(1.3) geogr. zob. Nowogród Wielki.

Wiktionary

Nowogród – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, nad Narwią, ok. 15 km od Łomży. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Nowogród. Nowogród położony jest na skarpie, na przeciwko ujścia Pisy do Narwi. Rzeki te stanowią szlaki spływów kajakowych, łącząc dorzecze Wisły z Wielkimi Jeziorami Mazurskimi.

W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii Narodzenia NMP.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvɔɡrut, AS: novogrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowogródek m.

przym. nowogrodzki, nowogródzki

Wiktionary

# nowogródczanin

mieszkaniec Nowogródka

SJP.pl

# nowogródczanka

mieszkanka Nowogródka

SJP.pl

# nowogródczyzna

region nowogródzki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. region wokół Nowogródka, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa nowogródzkiego

Wiktionary

Województwo nowogródzkie – województwo Wielkiego Księstwa Litewskiego, utworzone w 1507 r. z części województwa trockiego, wchodziło w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów od 1569.

Dzieliło się na trzy powiaty:

- nowogródzki – powierzchnia 25 870 km²
- słonimski – powierzchnia 6240 km²
- wołkowyski – powierzchnia 4810 km²

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Odbudowana na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie konspiracja działała skutecznie do połowy 1945 r., kiedy została sprawnie ewakuowana na tereny Polski centralnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowogródek mrz.

przym. nowogródzki

Wiktionary

# nowogródecki

przymiotnik od: Nowogródek (miasto na Białorusi); nowogródzki

SJP.pl

# nowogródek

1. miasto na Białorusi (dawniej na Litwie);
2. Nowogródek Pomorski - wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. osada w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w gminie Czernikowo

(1.2) geogr. miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim;

Wiktionary

Nowogródek (biał. Навагрудак, Nawahrudak; lit. Naugardukas; ros. Новогрудок, Nowogrudok) – miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, na Wysoczyźnie Nowogródzkiej, siedziba administracyjna rejonu nowogródzkiego. W 2018 roku liczyło ok. 29,4 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak daleko jest z Nowogródka do Torunia?

(1.2) Podczas wielkiej wojny Napoleona z Rosją w 1812 do Nowogródka powróciły polskie wojska.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowogródzki, nowogrodzki

rzecz. Nowogród mrz., Nowogródczyzna ż.

Wiktionary

# nowogrodźczanin

mieszkaniec Nowogrodźca (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowogrodźczanka

mieszkanka Nowogrodźca (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowogrodzianin

mieszkaniec Nowogrodu

SJP.pl

# nowogrodzianka

mieszkanka Nowogrodu

SJP.pl

# nowogrodziec

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Nowogrodziec (tuż po wojnie Nowimburk, niem. Naumburg am Queis) – miasto leżące na Śląsku (Dolnym Śląsku), w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Nowogrodziec. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto liczyło 4122 mieszkańców (621. miejsce w kraju).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈɡrɔd͡ʑɛt͡s, AS: novogroʒ́ec

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowogrodziecki

Wiktionary

# nowogrodziecki

→ Nowogrodziec

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowogrodźcem, dotyczący Nowogrodźca

Wiktionary

#### Patrz:

Nowogrodziec

#### Powiązane:

rzecz. Nowogrodziec mrz.

Wiktionary

# nowogrodzki

przymiotnik od: Nowogród

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Nowogródkiem, dotyczący Nowogródka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈɡrut͡sʲci, AS: novogrucʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowogródek m., Nowogród m., Nowogródczyzna ż.

przym. nowogrodzki

Wiktionary

# nowogwinejczyk

mieszkaniec Nowej Gwinei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Gwinei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Gwinea ż.

:: fż. Nowogwinejka ż.

przym. nowogwinejski

Wiktionary

# nowogwinejka

gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowej Gwinei

Wiktionary

Cyraneczka nowogwinejska, nowogwinejka (Anas waigiuensis) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), którego pierwotne występowanie ogranicza się do Nowej Gwinei. To jedyny endemiczny gatunek kaczki na tej wyspie. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Gwinea ż.

:: fm. Nowogwinejczyk mos.

przym. nowogwinejski

Wiktionary

# nowogwinejski

przymiotnik od: Nowa Gwinea

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Gwineą, dotyczący Nowej Gwinei, pochodzący z Nowej Gwinei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Gwinea ż., Nowogwinejczyk mos., Nowogwinejka ż.

Wiktionary

# nowohebrajski

urzędowy język Izraela odtworzony w XX wieku z hebrajskiego

SJP.pl

Język hebrajski (hebr. ‏עִבְרִית‎, trb. ‏ˤiwrit‎) – język z grupy kananejskiej języków semickich północno-zachodnich, należących do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany przeważnie alfabetem hebrajskim. Jako główny język judaizmu jest nierozerwalnie związany z historią Żydów i współcześnie – z Państwem Izrael.

Wikipedia

# nowohebrydzki

przymiotnik od: Nowe Hebrydy

SJP.pl

# nowohucianin

mieszkaniec Nowej Huty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Huty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Huta ż., nowohuciak m.

:: fż. nowohucianka ż.

przym. nowohucki, nowohuciański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. nowohuciak

Wiktionary

# nowohucianka

mieszkanka Nowej Huty

SJP.pl

# nowohucki

przymiotnik od: Nowa Huta

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Hutą, dotyczący Nowej Huty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Huta ż., nowohucianin mos., nowohucianka ż.

Wiktionary

# nowohumanistka

→ nowohumanista

SJP.pl

#### Patrz:

nowohumanista

# nowohumanistyczny

→ nowohumanizm

SJP.pl

#### Patrz:

nowohumanizm

# nowojiczyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Jiczynem, dotyczący Nowego Jiczyna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Jiczyn mrz.

Wiktionary

# nowojorczaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Nowojorczanka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowojorczanka ż.

Wiktionary

# nowojorczanin

mieszkaniec Nowego Jorku (miasta); nowojorczyk

SJP.pl

# nowojorczanka

mieszkanka Nowego Jorku (miasta); nowojorka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Jorku (stanu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔjɔrˈt͡ʃãnka, AS: novoi ̯orčãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Jork m., nowojorczyk m., nowojorczanka ż.

:: forma męska Nowojorczyk m.

przym. nowojorski

Wiktionary

# nowojorczyk

mieszkaniec Nowego Jorku (miasta); nowojorczanin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowego Jorku (stanu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈjɔrt͡ʃɨk, AS: novoi ̯orčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Jork m., nowojorczyk m., nowojorczanka ż.

:: forma żeńska Nowojorczanka ż.

przym. nowojorski

Wiktionary

# nowojorka

mieszkanka Nowego Jorku (miasta); nowojorczanka

SJP.pl

# nowojorski

przymiotnik od: Nowy Jork

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jest spółką notowaną na giełdach: londyńskiej i nowojorskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈjɔrsʲci, AS: novoi ̯orsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Jork m., nowojorczyk mos., nowojorczanka ż., Nowojorczyk m., Nowojorczanka ż.

Wiktionary

# nowojorskość

→ nowojorski

SJP.pl

#### Patrz:

nowojorski

# nowojowice

Nowojowice (niem. Haltauf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Żórawina.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Wikipedia

# nowojowiec

Nowojowiec (niem. Nowojowitz, w latach 1934-1945 Neuenwalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Wielbark.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wikipedia

# nowok

nazwisko

SJP.pl

# nowokaina

związek organiczny, silny środek miejscowo znieczulający, stosowany głównie w chirurgii, stomatologii i ginekologii; polokaina; prokaina

SJP.pl

Wikipedia

# nowokainowy

→ nowokaina

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z nowokainą, dotyczący nowokainy

Wiktionary

#### Patrz:

nowokaina

#### Powiązane:

rzecz. nowokaina ż.

Wiktionary

# nowokajetanówka

wieś w Polsce

SJP.pl

Nowokajetanówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dubienka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Dubienka. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 19 mieszkańców i była piętnastą co do wielkości miejscowością gminy.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Dubience.

Wikipedia

# nowokaledończyk

mieszkaniec Nowej Kaledonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Kaledonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Kaledonia ż.

:: fż. Nowokaledonka ż.

przym. nowokaledoński

Wiktionary

# nowokaledonka

mieszkanka Nowej Kaledonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowej Kaledonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Kaledonia ż.

:: fm. Nowokaledończyk mos.

przym. nowokaledoński

Wiktionary

# nowokaledoński

przymiotnik od: Nowa Kaledonia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Kaledonia ż., Nowokaledończyk mos., Nowokaledonka ż.

Wiktionary

# nowokarczemski

przymiotnik od: Nowa Karczma

SJP.pl

# nowokawęczyński

przymiotnik od: Nowy Kawęczyn

SJP.pl

# nowokolno

Nowokolno – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Janów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jerzego w Janowie.

Wikipedia

# nowokonstantan

stop oporowy miedzi i manganu z domieszką glinu i żelaza, wykorzystywany do wyrobu rezystorów pomiarowych; inmet

SJP.pl

# nowokorczynianin

mieszkaniec Nowego Korczyna

SJP.pl

# nowokorczynianka

mieszkanka Nowego Korczyna

SJP.pl

# nowokorczyński

przymiotnik od: Nowy Korczyn

SJP.pl

# nowokrytyczny

opierający się na myślach krytycyzmu Kanta; neokantowski

SJP.pl

# nowokubańsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad rzeką Kubań;

Wiktionary

Nowokubańsk (ros. Новокубанск) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad rzeką Kubań. Liczy 34 600 mieszkańców (2005). Nowokubańsk został założony w 1867 r. przez rosyjskich żołnierzy-weteranów wojny kaukaskiej. W latach 1942–1943 znajdował się pod okupacją hitlerowską. Po II wojnie światowej szybki rozwój, prawa miejskie od 1966 r. Przemysł spożywczy, w tym winiarski.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowokubański

Wiktionary

# nowokubański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowokubańskiem, dotyczący Nowokubańska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowokubańsk mrz.

Wiktionary

# nowokuźnieck

miasto w Federacji Rosyjskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Wiktionary

Nowokuźnieck (ros. Новокузнецк, szor. Aba-Tura, chak. Aba-Tura, ałt. Aba-Tura) – miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem (dopływ Obu).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. kuźniecki, nowokuźniecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Stalińsk (1932-1961)

Wiktionary

# nowokuźniecki

przymiotnik od: Nowokuźnieck, miasta w azjatyckiej części Rosji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Nowokuźniecka, związany z Nowokuźnieckiem, pochodzący z Nowokuźniecka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowokuźnieck mrz.

Wiktionary

# nowolak

termoplastyczne tworzywo sztuczne, żywica fenolowo-formaldehydowa wykorzystywana do produkcji tłoczyw i lakierów ochronnych

SJP.pl

# nowolipie

jurydyka Zakonu Sióstr Brygidek, założona na początku XVII wieku

SJP.pl

Nowolipie – jurydyka założona na początku XVII wieku, należąca do Zakonu Sióstr Brygidek. Znajdowała się na obecnym Muranowie, w dzielnicy Śródmieście w Warszawie.

Wikipedia

# nowolipki

1. osiedle w Warszawie;
2. osiedle w Gdańsku

SJP.pl

- Nowolipki – osiedle w Gdańsku, w dzielnicach Piecki-Migowo, Suchanino i Siedlce
- Nowolipki – obszar Miejskiego Systemu Informacji w Warszawie, w dzielnicy Wola
- Nowolipki – ulica w Warszawie, w dzielnicach Śródmieście i Wola

Wikipedia

# nowolipsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Chocz;

Wiktionary

Nowolipsk – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Chocz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Wieś położona jest na terenie Puszczy Pyzderskiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wieś Nowolipsk leży na terenie Puszczy Pyzdrskiej.

(1.1) Znalazł żonę w Nowolipsku pod Choczem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowolipszczanin mos., nowolipszczanka ż.

przym. nowolipski

Wiktionary

# nowolipski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Nowolipska, związany z Nowolipskiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbieramy grzyby w nowolipskim lesie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowolipsk mrz., nowolipszczanin mos., nowolipszczanka ż.

Wiktionary

# nowolipszczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowolipska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kilku nowolipszczan dojeżdża do pracy pekaesem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowolipsk mrz.

:: fż. nowolipszczanka ż.

przym. nowolipski

Wiktionary

# nowolipszczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowolipska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na przystanku koło remizy wsiadły dwie nowolipszczanki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowolipsk mrz.

:: fm. nowolipszczanin mos.

przym. nowolipski

Wiktionary

# nowomarchijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Marchią, dotyczący Nowej Marchii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Marchia ż.

Wiktionary

# nowomałopolski

dotyczący nowej, teraźniejszej Małopolski (bez Małopolski Wschodniej)

SJP.pl

# nowomeksykański

→ Nowy Meksyk (stan w USA)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Meksykiem, dotyczący Nowego Meksyku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Meksyk mrz.

Wiktionary

# nowomiastecki

przymiotnik od: Nowe Miasteczko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Miasteczkiem, dotyczący Nowego Miasteczka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowe Miasteczko n.

Wiktionary

# nowomiejski

przymiotnik od: Nowe Miasto

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący nowej dzielnicy miasta albo Nowego Miasta – miejscowości lub dzielnicy miejskiej o takiej nazwie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowe Miasto n.

Wiktionary

# nowomieszczanin

1. mieszkaniec Nowego Miasta;
2. mieszkaniec Nowego Miasta Lubawskiego;
3. mieszkaniec Nowego Miasta nad Pilicą

SJP.pl

# nowomieszczanka

1. mieszkanka Nowego Miasta;
2. mieszkanka Nowego Miasta Lubawskiego;
3. mieszkanka Nowego Miasta nad Pilicą

SJP.pl

# nowomodniej

stopień wyższy od przysłówka: nowomodnie

SJP.pl

# nowomodny

zrobiony według najnowszej mody

SJP.pl

# nowomorawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Morawą, dotyczący Nowej Morawy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Morawa ż.

Wiktionary

# nowomowa

język władzy totalitarnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

Wiktionary

Nowomowa (ang. newspeak) – sztuczny język obowiązujący w fikcyjnym, totalitarnym państwie Oceania, przedstawionym w powieści Rok 1984 (1949) George’a Orwella. Charakteryzuje się tendencją do eliminacji jak największej liczby „niepotrzebnych” lub niekorzystnie (z punktu widzenia ideologii państwowej) nacechowanych wyrazów przez zastąpienie ich sztucznymi ekwiwalentami, w celu strywializowania języka (ogłupienie ludności) oraz wyeliminowania nieprawomyślności przez takie przekonstruowanie języka, by niemożliwe stało się sformułowanie w myśli czegokolwiek, co godziłoby w panujący reżim – zarówno przez mowę, jak i myśli (tzw. myślozbrodnia).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Termin „nowomowa” stworzył George Orwell.

(1.1) Powiedzieć wręcz można, że nowomowa to bezwzględny triumf zideologizowanej formy nad treścią.

Wiktionary

# nowomowny

okazjonalizm: należący do nowomowy - języka komunistycznej propagandy

SJP.pl

# nowonabywczyni

kobieta, która świeżo nabyła coś; nowa właścicielka

SJP.pl

# nowonarodzony

przymiotnik

(1.1) rel. nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)

Wiktionary

Nowo narodzony, Nowonarodzony lub Narodziny (fr. Le Nouveau-né) – niesygnowany obraz francuskiego malarza Georges’a de La Toura, datowany na lata 40. XVII wieku.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. noworodek

Wiktionary

# nowonikołajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Nowosybirsk (nazwa syberyjskiego miasta między 1904 a 1926 rokiem)

Wiktionary

Nowosybirsk (ros. Новосибирск, Nowosibirsk; w latach 1904–1925 Nowonikołajewsk) – miasto w azjatyckiej części Rosji, na Syberii, nad rzeką Ob. Trzecie co do liczby mieszkańców (1 620 162) miasto rosyjskie po Moskwie i Petersburgu. Nowosybirsk jest uważany za nieoficjalną stolicę Syberii.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowonikołajewski

Wiktionary

# nowonikołajewski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Nowonikołajewska albo pochodzący z Nowonikołajewska, związany z Nowonikołajewskiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowonikołajewsk mrz.

Wiktionary

# nowoorleańczyk

mieszkaniec Nowego Orleanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowego Orleanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Orlean mrz.

:: fż. nowoorleanka ż.

przym. nowoorleański

Wiktionary

# nowoorleanka

mieszkanka Nowego Orleanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Orleanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Orlean mrz.

:: fm. nowoorleańczyk mos.

przym. nowoorleański

Wiktionary

# nowoorleański

przymiotnik od: Nowy Orlean

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Nowym Orleanem, dotyczący Nowego Orleanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowoorleańczyk mos., Orlean mrz., nowoorleanka ż.

przym. orleański

Wiktionary

# nowoostrowianin

mieszkaniec Nowych Ostrowów

SJP.pl

# nowoostrowianka

mieszkanka Nowych Ostrowów

SJP.pl

# nowoostrowski

przymiotnik od: Nowe Ostrowy

SJP.pl

# nowoperski

język nowoperski - język perski używany od IX wieku

SJP.pl

# nowopiekucianin

mieszkaniec Nowych Piekut

SJP.pl

# nowopiekucianka

mieszkanka Nowych Piekut

SJP.pl

# nowopiekucki

przymiotnik od: Nowe Piekuty

SJP.pl

# nowopitagorejczyk

zwolennik nowopitagoreizmu (aleksandryjskiego kierunku filozoficznego)

SJP.pl

# nowoplatończyk

zwolennik, przedstawiciel jednego z ostatnich wielkich systemów filozoficznych starożytności, nawiązującego do filozofii Platona; neoplatonik, neoplatończyk

SJP.pl

# nowopolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Polski w nowej sytuacji politycznej, związany z Polską w nowej sytuacji politycznej

(1.2) odnoszący się do Nowopola, związany z Nowopolem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W latach międzywojennych wprowadzono nowopolski system miar.

(1.2) Torbę znaleziono na jednym z nowopolskich przystanków.

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.2)

rzecz. Nowopole n., nowopolanin mos., nowopolanka ż.

Wiktionary

# nowopłetwe

podgromada ryb promieniopłetwych

SJP.pl

Nowopłetwe (Neopterygii) – podgromada ryb promieniopłetwych obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb.

Wikipedia

# noworocznik

dawniej: pismo periodyczne wychodzące raz do roku; almanach, kalendarz

SJP.pl

# noworoczny

przymiotnik

(1.1) związany z dniem Nowego Roku

(1.2) związany z rozpoczynającym się rokiem kalendarzowym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Korzystam z okazji i pozwalam sobie przesłać Panu Redaktorowi Życzenia Świąteczne i Noworoczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: novoročny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Rok mrz., noworoczność ż., noworocznik mrz.

przysł. noworocznie

Wiktionary

# noworodek

dziecko od urodzenia do ukończenia 4 tygodni życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

Wiktionary

Noworodek – dziecko od urodzenia do ukończenia 4 tygodni (28 dni).

Okres noworodkowy jest czasem, w którym następuje pełne przystosowanie dziecka do zmienionych warunków po urodzeniu. U noworodków donoszonych okres ten wynosi 28 dni, u wcześniaków może ulec wydłużeniu.Nauka, która zajmuje się tym okresem to neonatologia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈrɔdɛk, AS: novorodek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. noworodkowy, nowonarodzony

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) neonatus

Wiktionary

# noworosja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

(1.2) geogr. polit. teren separatystycznych okręgów wschodniej Ukrainy będących przedmiotem roszczeń i działań militarnych prowadzonych przez Rosję

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Noworosyjsk m., Noworosjanin m., Noworosjanka ż.

przym. noworosyjski

Wiktionary

# noworosyjsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Noworosyjsk (ros. Новороссийск, Noworossijsk) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, jeden z głównych portów Morza Czarnego.

W mieście jest stacja kolejowa Noworosyjsk.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Noworosja ż., Noworosjanin m., Noworosjanka ż.

przym. noworosyjski

Wiktionary

# noworosyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Noworosją, dotyczący Noworosji

(1.2) związany z Noworosyjskiem, dotyczący Noworosyjska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Noworosja ż., Noworosyjsk m., Noworosjanin m., Noworosjanka ż.

Wiktionary

# noworudzianin

mieszkaniec Nowej Rudy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Rudy

Wiktionary

Noworudzianin – lokalny tygodnik społeczno-kulturalny, ukazujący się od 9 listopada 2011 r. do 27 marca 2020 r. na terenie trzech gmin: miasta Nowa Ruda, gminy Nowa Ruda oraz miasta i gminy Radków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten zagajnik należy do bogatego noworudzianina.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Ruda ż.

:: fż. noworudzianka ż.

przym. noworudzki

Wiktionary

# noworudzianka

mieszkanka Nowej Rudy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowej Rudy

(1.2) kobieta pochodząca z Nowej Rudy, urodzona w Nowej Rudzie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wykład stawiły się młode noworudzianki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Ruda ż.

:: fm. noworudzianin m.

przym. noworudzki

Wiktionary

# noworudzki

przymiotnik od: Nowa Ruda

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Nowej Rudy, związany z Nową Rudą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozpoznasz noworudzki herb?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Ruda ż., noworudzianin mos., noworudzianka ż.

Wiktionary

# noworyta

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Noworyta – polski inżynier chemii
- Czesława Noworyta – polska tenisistka stołowa
- Eugeniusz Noworyta – polski dyplomata i polityk
- Łucja Noworyta – polska lekkoatletka
- Przemysław Noworyta – polski łyżwiarz figurowy

Wikipedia

# nowosad

nazwisko

SJP.pl

# nowosądecczyzna

region nowosądecki; Nowosądeckie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. okolice Nowego Sącza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔsɔ̃ndɛt͡sˈt͡ʃɨzna, AS: novosõndecčyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Sącz m., Nowosądeckie n., Nowosądeczanin m., Nowosądeczanka ż., nowosądeczanin m., nowosądeczanka ż.

przym. nowosądecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Nowosądeckie

Wiktionary

# nowosądecki

przymiotnik od: Nowy Sącz, Nowosądeckie (Nowosądecczyzna)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od Nowy Sącz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tę tablicę ufundowali mleczarze z całego województwa nowosądeckiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔsɔ̃nˈdɛt͡sʲci, AS: novosõndecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Sącz, nowosądeczanin, nowosądeczanka, Nowosądecczyzna, Nowosądeczanin, Nowosądeczanka

Wiktionary

# nowosądeckie

przymiotnik od: Nowy Sącz, Nowosądeckie (Nowosądecczyzna)

SJP.pl

# nowosądeczanin

mieszkaniec Nowego Sącza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowosądecczyzny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔsɔ̃ndɛˈt͡ʃãɲĩn, AS: novosõndečãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Sącz, nowosądeczanin, nowosądeczanka, Nowosądecczyzna, Nowosądeczanka

przym. nowosądecki

Wiktionary

# nowosądeczanka

mieszkanka Nowego Sącza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Sącza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔsɔ̃ndɛˈt͡ʃãnka, AS: novosõndečãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Sącz, nowosądeczanin, nowosądeczanka, Nowosądecczyzna, Nowosądeczanin

przym. nowosądecki

Wiktionary

# nowosadzki

przymiotnik od: Nowosady

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Sadem, dotyczący Nowego Sadu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drugiej serbizacji chorwackiej ortografii państwo dokonuje w 1954 roku w Umowie Nowosadzkiej, w wyniku której wydano w 1960 roku tzw. »Nowosadski pravopis«, likwidujący dotychczasowe różnice na rzecz przyjęcia ortografii serbskiej (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Sad mrz.

Wiktionary

# nowosarzynianin

mieszkaniec Nowej Sarzyny (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowosarzynianka

mieszkanka Nowej Sarzyny (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowosarzyński

przymiotnik od: Nowa Sarzyna

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Sarzyną, dotyczący Nowej Sarzyny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Sarzyna ż.

Wiktionary

# nowość

1. innowacja, coś nowego, co dopiero weszło do użytku;
2. cecha tego, co nowe;
3. dzieło literackie lub naukowe dopiero co wystawione lub wydane

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha czegoś nowego

(1.2) coś nowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedyną zaletą tego samochodu jest jego nowość, nie podoba mi się ani design, ani kolor.

(1.2) Ten telefon to nowość na rynku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔvɔɕt͡ɕ, AS: novość

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowak mrz., nów mrz., nowak mos., nowinka ż., nowatorstwo n., nowator m., nowatorka ż., odnawianie n., odnowienie n., nowina ż., nowy mos., nówka ż.

przym. nowy, nowatorski, nowiowy

przysł. nowo, nowatorsko

czas. odnawiać ndk., odnowić dk.

Wiktionary

# nowosiedlice

Nowosiedlice (niem. Neudorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Dobroszyce.

Wikipedia

# nowosiedliny

Nowosiedliny – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Miastkowo.

Wikipedia

# nowosielski

nazwisko

SJP.pl

# nowosilcow

Nikołaj N. Nowosilcow (1768-1838), hrabia, polityk rosyjski

SJP.pl

Nikołaj Nikołajewicz Nowosilcow (ros. Николай Николаевич Новосильцев lub Новосильцов, ur. 1761, zm. 8 kwietnia?/20 kwietnia 1838 w Petersburgu) – rosyjski hrabia (1833), polityk i działacz państwowy.

Wikipedia

# nowoskalmierzycki

przymiotnik od: Nowe Skalmierzyce

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowymi Skalmierzycami, dotyczący Nowych Skalmierzyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowe Skalmierzyce nmos.

Wiktionary

# nowoskalmierzyczanin

mieszkaniec Nowych Skalmierzyc

SJP.pl

# nowoskalmierzyczanka

mieszkanka Nowych Skalmierzyc

SJP.pl

# nowosolanin

mieszkaniec Nowej Soli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowej Soli

(1.2) osoba pochodząca z Nowej Soli, urodzona w Nowej Soli

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niemcy aresztowali nowosolanina, który wczoraj miał stanąć przed sądem za oszustwo na ponad milion zł.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Sól ż.

:: fż. nowosolanka ż.

przym. nowosolski

Wiktionary

# nowosolanka

mieszkanka Nowej Soli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowej Soli

(1.2) kobieta pochodząca z Nowej Soli, urodzona w Nowej Soli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Sól ż.

:: fm. nowosolanin m.

przym. nowosolski

Wiktionary

# nowosolna

dzielnica Łodzi

SJP.pl

Nowosolna – osiedle administracyjne (jednostka pomocnicza gminy) we wschodniej części Łodzi, w dzielnicy Widzew, obejmujące dawną podłódzką wieś o tej samej nazwie. W Nowosolnej znajduje się siedziba gminy Nowosolna, w której skład Nowosolna jednak od 1988 r. nie wchodzi.

Osiedle liczyło w 2022 r. 4442 mieszkańców.

Wikipedia

# nowosolski

przymiotnik od: Nowa Sól

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Solą, dotyczący Nowej Soli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Sól ż., nowosolanin m., nowosolanka ż.

Wiktionary

# nowostawianin

mieszkaniec Nowego Stawu (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowostawianka

mieszkanka Nowego Stawu (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowostawski

przymiotnik od: Nowy Staw

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Stawem, dotyczący Nowego Stawu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Staw mrz.

Wiktionary

# nowostka

ciekawostka, nowinka

SJP.pl

# nowosuski

przymiotnik od: Nowa Sucha

SJP.pl

# nowoświatowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Światem, dotyczący Nowego Świata lub Nowego Światu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Świat m.

Wiktionary

# nowosybirsk

miasto w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Wiktionary

Nowosybirsk (ros. Новосибирск, Nowosibirsk; w latach 1904–1925 Nowonikołajewsk) – miasto w azjatyckiej części Rosji, na Syberii, nad rzeką Ob. Trzecie co do liczby mieszkańców (1 620 162) miasto rosyjskie po Moskwie i Petersburgu. Nowosybirsk jest uważany za nieoficjalną stolicę Syberii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nowosybirsk jest największym miastem na Syberii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk, AS: novosybʹirsk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowosybirszczanin mos., nowosybirszczanka ż.

przym. nowosybirski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Nowonikołajewsk (1904-1925)

Wiktionary

# nowosybirski

przymiotnik od: Nowosybirsk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Nowosybirska, pochodzący z Nowosybirska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowosybirszczanin mos., nowosybirszczanka ż., Nowosybirsk mrz.

Wiktionary

# nowosybirszczanin

mieszkaniec Nowosybirska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowosybirska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowosybirsk mrz.

:: fż. nowosybirszczanka ż.

przym. nowosybirski

Wiktionary

# nowosybirszczanka

mieszkanka Nowosybirska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowosybirska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowosybirsk mrz.

:: fm. nowosybirszczanin mos.

przym. nowosybirski

Wiktionary

# nowoszachtyńsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej części europejskiej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Wiktionary

Nowoszachtyńsk (ros. Новошахтинск) – miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim. Miasto zamieszkuje ok. 106,5 tys. mieszkańców (2020).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nowoszachtyński

Wiktionary

# nowoszachtyński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Nowoszachtyńska, związany z Nowoszachtyńskiem, pochodzący z Nowoszachtyńska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowoszachtyńsk mrz.

Wiktionary

# nowoszkocki

przymiotnik od: Nowa Szkocja (prowincja i półwysep w Kanadzie)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Szkocją, dotyczący Nowej Szkocji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ok. 1870 załoga jednego z nowoszkockich barków zabiła kapitana i jego rodzinę, sterników, kucharza oraz cieślę, po czym opuściła statek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Szkocja ż.

Wiktionary

# nowoszyce

W Polsce

- Nowoszyce – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. oleśnickim, w gminie Oleśnica
- Nowoszyce – kolonia w woj. dolnośląskim, w pow. zgorzeleckim, w gminie Sulików

Na Ukrainie

- Nowoszyce – wieś w rejonie drohobyckim należącym do obwodu lwowskiego
- Nowoszyce – przystanek kolejowy w ww. wsi

Na Białorusi

- Nowoszyce – majątek ziemski i dwór we wsi Nowołuczki

Wikipedia

# nowosłupianin

mieszkaniec Nowej Słupi

SJP.pl

# nowosłupianka

mieszkanka Nowej Słupi (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowosłupski

przymiotnik od: Nowa Słupia

SJP.pl

# nowotaniec

Nowotaniec – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko. Ma status sołectwa. Leży na Pogórzu Bukowskim nad potokiem Pielnica. W 2011 wieś zamieszkiwały 423 osoby.

Nowotaniec uzyskał lokację miejską w 1444 roku, zdegradowany w 1918 roku.

Wikipedia

# nowotarski

→ Nowy Targ

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Nowego Targu, związany z Nowym Targiem, pochodzący z Nowego Targu

Wiktionary

#### Patrz:

Nowy Targ

#### Przykłady

(1.1) Na kilka lat przed wojną powstało nowotarskie lotnisko.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈtarsʲci, AS: novotarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Targ mrz., nowotarżanin mos., nowotarżanka ż.

Wiktionary

# nowotarżanin

mieszkaniec Nowego Targu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowego Targu

(1.2) osoba pochodząca z Nowego Targu, urodzona w Nowym Targu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowotarżanin aresztowany za stalking, groźby i pozbawienie wolności kobiety

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Targ m.

:: fż. nowotarżanka ż.

przym. nowotarski

Wiktionary

# nowotarżanka

mieszkanka Nowego Targu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Targu

(1.2) kobieta pochodząca z Nowego Targu, urodzona w Nowym Targu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Spośród nastolatek w gronie półfinalistek znalazła się nowotarżanka - […] z I LO.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Targ m.

:: fm. nowotarżanin m.

przym. nowotarski

Wiktionary

# nowotczyński

nazwisko

SJP.pl

# nowotestamentalny

dotyczący Nowego Testamentu, zapisany w Nowym Testamencie, właściwy Nowemu Testamentowi; nowotestamentowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Nowego Testamentu, związany z Nowym Testamentem, zaczerpnięty z Nowego Testamentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mateusz należy do ksiąg nowotestamentalnych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Testament m.

przym. nowotestamentowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowotestamentowy

Wiktionary

# nowotestamentowo

przysłówek

(1.1) właściwie dla Nowego Testamentu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowotestamentowy

Wiktionary

# nowotestamentowy

dotyczący Nowego Testamentu, zapisany w Nowym Testamencie, właściwy Nowemu Testamentowi; nowotestamentalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Testamentem, dotyczący Nowego Testamentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) również nowotestamentowy Bóg dopuszcza ofiarę z człowieka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Testament m.

przym. nowotestamentalny

przysł. nowotestamentowo

Wiktionary

# nowotka

nazwisko

SJP.pl

# nowotko

nazwisko

SJP.pl

# nowotnik

nazwisko

SJP.pl

# nowotny

nazwisko

SJP.pl

Nowotny:

- Albin Nowotny
- Jens Nowotny
- Walter Nowotny
- Wojciech Nowotny

- Antonín Novotný (Nowotny)

Wikipedia

# nowotomyski

przymiotnik od: Nowy Tomyśl

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przym. od Nowy Tomyśl

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Burmistrz zagroził, że wraz z całą radą złoży mandat. – Jeżeli już nic się nie da zmienić, to postaramy się, żeby być gdziekolwiek, byle nie w powiecie nowotomyskim – dodał.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔtɔ̃ˈmɨsʲci, AS: novotõmysʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Tomyśl m., nowotomyślanin m., nowotomyślanka ż.

Wiktionary

# nowotomyślanin

mieszkaniec Nowego Tomyśla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowego Tomyśla

(1.2) osoba pochodząca z Nowego Tomyśla, urodzona w Nowym Tomyślu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔtɔ̃mɨɕˈlãɲĩn, AS: novotõmyślãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Tomyśl m.

:: fż. nowotomyślanka ż.

przym. nowotomyski

Wiktionary

# nowotomyślanka

mieszkanka Nowego Tomyśla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Tomyśla

(1.2) kobieta pochodząca z Nowego Tomyśla, urodzona w Nowym Tomyślu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔtɔ̃mɨɕˈlãnka, AS: novotõmyślãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Tomyśl m.

:: fm. nowotomyślanin m.

przym. nowotomyski

Wiktionary

# nowotwór

niekontrolowany, chorobliwy rozrost tkanki ustroju, niepodporządkowany prawidłowym czynnościom organizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

(1.2) jęz. neologizm, zwykle taki oceniany negatywnie

Wiktionary

Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl., od stgr. νέος, nowy, i πλάσμα, twór, wytwór, kształt) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi (ale najczęściej bezobjawowy) okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bywają nowotwory łagodne oraz złośliwe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈvɔtfur, AS: novotfur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowotworzenie n.

przym. nowotworowy

przysł. nowotworowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) guz, rak

Wiktionary

# nowotworowość

w medycynie: cecha czegoś, co jest skutkiem lub objawem nowotworu

SJP.pl

# nowotworowy

przymiotnik

(1.1) związany z nowotworem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Opisywane w badaniach obrazowych zmiany mają charakter nowotworowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔtfɔˈrɔvɨ, AS: novotforovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowotwór m.

przym. nienowotworowy, przeciwnowotworowy, paranowotworowy, antynowotorowy

przysł. nowotworowo

Wiktionary

# nowotworzeć

o komórce organizmu: zmieniać się na poziomie DNA, prowadząc do powstania nowotworu; poddawać się procesowi karcynogenezy

SJP.pl

# nowotyski

przymiotnik od: Nowe Tychy

SJP.pl

# nowourengojski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Nowego Urengoju albo pochodzący z Nowego Urengoju, związany z Nowym Urengojem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowy Urengoj mrz.

Wiktionary

# nowowarpieński

przymiotnik od: Nowe Warpno

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowym Warpnem, dotyczący Nowym Warpnem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowe Warpno n.

Wiktionary

# nowowarpnianin

mieszkaniec Nowego Warpna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowowarpnianka

mieszkanka Nowego Warpna (miasta w Polsce)

SJP.pl

# nowowieczny

rzadko: właściwy nowym czasom; nowożytny, współczesny

SJP.pl

# nowowiejski

przymiotnik od: Nowa Wieś

SJP.pl

# nowowierca

1. wyznawca nowej, zwłaszcza niechrześcijańskiej religii;
2. dawniej: osoba przyjmująca nową wiarę lub taka, która niedawno zaangażowała się w głoszenie jakiejś idei; neofita

SJP.pl

# nowowiśnicki

przymiotnik od: Nowy Wiśnicz

SJP.pl

# nowowiśniczanin

mieszkaniec Nowego Wiśnicza (miasta w Polsce); wiśniczanin

SJP.pl

# nowowiśniczanka

mieszkanka Nowego Wiśnicza (miasta w Polsce); wiśniczanka

SJP.pl

# nowowólecki

przymiotnik od: Nowa Wólka (wieś w Polsce)

SJP.pl

# nowowolski

1. przymiotnik od: Nowa Wola (nazwa wielu wsi w Polsce);
2. przymiotnik od: Nowowola (wieś w Polsce)

SJP.pl

# nowozelandczyk

mieszkaniec Nowej Zelandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Nowej Zelandii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk, AS: novozelãnṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Zelandia ż.

:: fż. Nowozelandka

przym. nowozelandzki

Wiktionary

# nowozelandka

mieszkanka Nowej Zelandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Nowej Zelandii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔzɛˈlãntka, AS: novozelãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Zelandia ż.

:: fm. Nowozelandczyk m.

przym. nowozelandzki

Wiktionary

# nowozelandzki

dotyczący Nowej Zelandii

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Nowa Zelandia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rozwiązanie nowozelandzkie polega na przyjmowaniu przez rząd i publicznym ogłaszaniu średniookresowego wskaźnika przewidywanej inflacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔzɛˈlãnt͡sʲci, AS: novozelãncʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Zelandia ż., Nowozelandczyk m., Nowozelandka ż.

Wiktionary

# nowożeńcy

mężczyzna bezpośrednio lub niedługo po ślubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) para małżeńska bezpośrednio lub krótko po ślubie

forma rzeczownika.

(2.1) plural|nowożeniec.

Wiktionary

Nowożeńcy – młoda para, mąż i żona krótki czas po ślubie

oraz:

- Nowożeńcy – film z 2003 r.
- Nowożeńcy – film z 2007 r.
- Nowożeńcy – dawny teleturniej, nadawany w TVP od roku 1995

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaraz po ceremonii zawiozłem nowożeńców do fotografa.

(1.1) Zdążyliście złożyć nowożeńcom życzenia?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowożeniec mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) państwo młodzi

Wiktionary

# nowożeniec

mężczyzna bezpośrednio lub niedługo po ślubie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna świeżo po ślubie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s, AS: novožẽńec

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowożeńcy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pan młody

Wiktionary

# nowożmigrodzianin

mieszkaniec Nowego Żmigrodu

SJP.pl

# nowożmigrodzianka

mieszkanka Nowego Żmigrodu

SJP.pl

# nowożmigrodzki

przymiotnik od: Nowy Żmigród

SJP.pl

# nowoznacznik

przestarzale: neosemantyzm - wyraz już istniejący, który uzyskał nowe, dodatkowe znaczenie; neologizm semantyczny

SJP.pl

# nowożytnik

historyk badający czasy nowożytne; znawca historii nowożytnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. historyk badający okres nowożytności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profesor uważany jest za dobrego nowożytnika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowożytność ż.

przym. nowożytny

Wiktionary

# nowożytność

epoka trwająca od końca średniowiecza po dzień dzisiejszy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

Wiktionary

Nowożytność – epoka w historii następująca według tradycyjnej periodyzacji po średniowieczu i poprzedzająca XIX wiek (jako epokę). Za jej datę początkową uznaje się najczęściej upadek Konstantynopola, a tym samym cywilizacji bizantyńskiej (1453) lub odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (1492). Obie te daty mają wyłącznie charakter umowny – upadek Bizancjum miał bardzo ograniczony wpływ na rozwój kultury europejskiej, natomiast ekspansja europejska w kierunkach zachodnim i południowym miała przynieść skutki dopiero w XVI wieku. Realnymi wyznacznikami przejścia od epoki średniowiecznej do nowożytnej są natomiast przemiany kulturowe, polityczne, państwowe, ideologiczne i w ograniczonym stopniu techniczne. W historii świata za umowne zakończenie epoki najczęściej uznaje się wybuch rewolucji francuskiej, a rzadziej kongres wiedeński lub rozpoczęcie się I wojny światowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podział na starożytność, średniowiecze i nowożytność znajduje zastosowanie przede wszystkim w historii Europy, choć jest wykorzystywany także w badaniach nad krajami pozaeuropejskimi, szczególnie w opracowaniach syntetycznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowożytnik mos.

przym. nowożytny, wczesnonowożytny

Wiktionary

# nowożytny

odnoszący się do epoki nowożytnej, trwającej od końca średniowiecza (koniec XV wieku) po dzień dzisiejszy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozytywizm jest szczególnie typową postawą nowożytnego okresu. Ale nie tylko on. Nowożytny jest racjonalista Descartes z racji swej metody i apriorysta Kant z racji epistemologicznego nastawienia swej filozofii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ, AS: novožytny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nowożytnik mos., nowożytność, ponowożytność, postnowożytność

przym. ponowożytny, postnowożytny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nowoczesny, współczesny

Wiktionary

# nowoładoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nową Ładogą, dotyczący Nowej Ładogi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowa Ładoga ż.

Wiktionary

# nowołoskoniec

Nowołoskoniec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Oborniki.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Nowołoskoniec, po jej zniesieniu w gromadzie Oborniki-Północ. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wikipedia

# nowrot

nazwisko

SJP.pl

# nowski

→ Nowe (miasto)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nowem, dotyczący Nowego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nowe n.

Wiktionary

# nowszy

stopień wyższy od przymiotnika: nowy

SJP.pl

# nowus

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) środ. rel. pogard. głównie w środowisku tradycjonalistów katolickich: msza święta w porządku promulgowanym w roku 1969 przez papieża Pawła VI

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Następnie został poruszony temat rozwoju liturgii tradycyjnej, która gdzieniegdzie w pełni zastępuje nowusy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nowusowy

Wiktionary

# nowy

1. niedawno nabyty; świeżo powstały;
2. zajmujący miejsce poprzedniego;
3. o ludziach: spotykany po raz pierwszy;
4. niedawno wprowadzony; odkryty, współczesny;
5. kolejny, dalszy;
6. gł. o roślinach: świeżo wyrosły; tegoroczny, młody

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) istniejący od niedawna

(1.2) taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

(1.3) kolejny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba, która dopiero od niedawna należy do danego środowiska

Wiktionary

- Nowy – polska komedia obyczajowa z 1969 roku.
- Nowy – amerykańska komedia z 2002 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dość nowym słowem w polszczyźnie jest „marketing”.

(1.2) Nasza nowa nauczycielka fizyki zawsze spóźnia się na lekcje.

(1.3) Do nowego wydania naszej gazety dołączamy płytę CD.

(2.1) Uczniowie niemile potraktowali nowego, wlewając mu atrament do tornistra.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔvɨ, AS: novy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nów mrz., nowak mos., nowa ż., nowość ż., nówka ż., nowina ż., nowinka ż., nowalijka ż., nowatorstwo n., odnowienie n., odnawianie n.

czas. ponawiać, odnawiać ndk., odnowić dk.

przym. nowiuchny, nowiusieńki, nowiuteńki, nowiutki, nowiuśki, nowatorski, odnawialny, nowiowy

przysł. nowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) świeży

Wiktionary

# noys

jednostka hałaśliwości

SJP.pl

# noż

wzmocnione "no", np. Noż kurde!

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

(1.2) tnąca lub skrawająca powierzchnia różnych narzędzi mechanicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marek pokroił nożem chleb na kromki.

(1.2) W strugu trzeba wymienić tępy nóż na nowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuʃ, AS: nuš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nożownik mos., nożyce lm nm., nożyczki lm nm., nożownictwo n.

:: zdrobn. nożyk mrz.

:: zgrub. nożysko n.

przym. nożowy, nożowniczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) slang. kosa; reg. pozn. hajtok.

Wiktionary

# nozdrzaki

rząd dużych ssaków żyworodnych z infragromady łożyskowców; syreny, brzegowce

SJP.pl

# nozdrze

jeden z dwóch otworów nosa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. jeden z dwóch otworów nosa

(1.2) anat. część nosa osłaniająca jedno z nozdrzy (1.1)

Wiktionary

Nozdrza – nazwa symetrycznych otworów nosowych prowadzących do jamy nosowej (nozdrza przednie lub zewnętrzne) oraz otworów łączących jamę nosową z jamą gębową lub gardzielą (nozdrza tylne lub wewnętrzne, inaczej choany).

U ssaków oraz krokodyli nozdrza wewnętrzne są przesunięte w okolice krtani (wyraźne oddzielenie jamy nosowej od jamy gębowej), dzięki czemu mogą one jednocześnie oddychać i rozcierać pokarm.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔzḍʒɛ, AS: nozḍže

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nozdrzowy

Wiktionary

# nozdrzec

wieś w Polsce

SJP.pl

Nozdrzec – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Nozdrzec. Wieś leży na Pogórzu Dynowskim, na lewym brzegu Sanu przy ujściu Baryczki.

Miejscowość jest siedzibą gminy Nozdrzec oraz rzymskokatolickiej parafii św. Stanisława Biskupa, należącej do dekanatu Dynów w archidiecezji przemyskiej.

Wikipedia

# nozdrzecki

przymiotnik od: Nozdrzec

SJP.pl

# nozdrzowy

przymiotnik od: nozdrze

SJP.pl

# nozemoza

zaraźliwa choroba przewodu pokarmowego pszczół dorosłych, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju nosema; nosemoza

SJP.pl

# nożęta

pieszczotliwie: małe nóżki; nóżęta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. pieszcz. nogi dzieci

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Babcia ucałowała nóżęta wnusi z przejęciem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noga ż., nożysko n., nóżka ż., nożęta lm nm.

przym. nożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nóżki; war. nożęta

Wiktionary

# nożewo

Nożewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki.

Leży na prawym brzegu Narwi przy drodze krajowej nr 61.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii NMP Królowej Polski w Olszewie-Borkach.

Wikipedia

# nózia

pieszczotliwe zdrobnienie od: noga (kończyna, podpora); nóżka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszcz. noga

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Edwarda pokazałam szefowi nózię / i zaraz stulił buzię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. noga ż.

:: zdrobn. nóżka ż.

przym. nożny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nóżka

Wiktionary

# nożice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. nożyce

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|szyry.

Wiktionary

# nóżka

zdrobnienie od: noga (kończyna, podpora); nózia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. noga

(1.2) mała noga

(1.3) niewielka podpora, np. roweru, motocykla

(1.4) elektron. jedna z końcówek (wyprowadzeń) elementu elektronicznego, np. układu scalonego

(1.5) pot. trzon grzyba

(1.6) druk. dolna część czcionki

Wiktionary

Pin (z ang. szpilka, trzpień), zwany również nóżką – wyprowadzenie elementu elektronicznego (np. układu scalonego) służące do wykonywania połączeń elektrycznych pomiędzy danym elementem a innymi elementami obwodu drukowanego. Połączenie to może być zarówno mechaniczne (np. gniazdo procesora w przypadku obudów PGA), jak i lutowane (w przypadku obudów BGA). Natomiast piny układów scalonych widocznych np. na rysunku po prawej stronie mogą być zarówno wsunięte w odpowiednią podstawkę, jak i przylutowane bezpośrednio do płytki obwodu drukowanego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nóżka mnie boli, mamusiu.

(1.4) Ten układ ma dwadzieścia nóżek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnuʃka, AS: nuška

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóżęta nmos., nożęta nmos., nózia ż., noga ż., odnóże n.

przym. beznóżkowy, nożny

Wiktionary

# nóżki

zdrobnienie od: noga (kończyna, podpora); nózia

SJP.pl

# nóżkowaty

mający lub przypominający nóżki

SJP.pl

# nóżkowy

→ nóżka

SJP.pl

#### Patrz:

nóżka

# nożny

1. związany z nogą, nogami (np. gruczoł nożny);
2. wprawiany w ruch nogą, nogami (np. napęd nożny)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący nóg, związany z nogami

(1.2) o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą nogi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóżęta nmos., nożęta nmos., odnóże n., nózia ż., noga ż., nóżka ż., nożysko n., nogawica ż., nogawka ż.

Wiktionary

# nozofobia

chorobliwy lęk przed chorobą

SJP.pl

Nozofobia (gr. nosos – choroba, phóbos – strach) – chorobliwy lęk przed zachorowaniem. Symptomami jej są trudne do zidentyfikowania bóle, mdłości, nagłe wahania poziomu energii. Badania zwykle nie wykazują żadnych faktycznych patologii, a domniemane symptomy odczuwalne są raczej jako wspomnienia rzeczywiście przebytych fizycznych traumatyzmów.

Wikipedia

# nozogeografia

nauka badająca rozmieszczenie chorób ludzi i zwierząt na różnych obszarach geograficznych i czynniki związane z ich rozprzestrzenianiem się; nosogeografia

SJP.pl

# nozolog

specjalista w zakresie klasyfikowania chorób

SJP.pl

# nozologia

nauka zajmująca się klasyfikacją chorób i ich opisem; nosologia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

Wiktionary

Nozologia (gr. νόσος, nosos, „choroba” + λόγος, logos, „nauka”) – dziedzina wiedzy medycznej, zajmująca się podziałem (klasyfikacją) chorób i ich opisem. Główny podział klasyfikacji chorób opiera się na ich etiologii, patogenezie oraz objawach chorobowych.

Wikipedia

# nozologiczny

→ nozologia

SJP.pl

#### Patrz:

nozologia

# nożowaty

przypominający nóż, mający właściwości noża

SJP.pl

# nożowce

osoba używająca w bójkach i napadach noża; nożownik

SJP.pl

Brzeszczotkowate, brzeszczotowate, nożowce, śledziówki (Notopteridae) – rodzina ryb z rzędu kostnojęzykokształtnych. Większość gatunków jest poławiana jako ryby konsumpcyjne, niektóre są hodowane w akwariach. W zapisie kopalnym znane są co najmniej z późnej kredy (cenoman).

Wikipedia

# nożowiec

osoba używająca w bójkach i napadach noża; nożownik

SJP.pl

# nożowisko

część niektórych maszyn tnących, do której przytwierdzone są ostrza

SJP.pl

# nożówka

1. niedźwiedziówka nożówka - gatunek motyla;
2. wycinka nożówka - gatunek motyla;
3. rybka akwariowa

SJP.pl

Nożówka (Alfaro cultratus) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny piękniczkowatych (Poeciliidae).

Wikipedia

# nożownictwo

1. proceder nożownika; bandytyzm;
2. rzemiosło wyrabiania noży

SJP.pl

# nożowniczka

→ nożownik

SJP.pl

#### Patrz:

nożownik

# nożownik

1. rzemieślnik produkujący noże i inne narzędzia tnące;
2. bandyta posługujący się nożem przy napadzie; nożowiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rzem. rzemieślnik produkujący noże

(1.2) krym. przestępca posługujący się nożem

(1.3) człowiek walczący przy pomocy noża

Wiktionary

Nożownik – w dawnych czasach rzemieślnik na podgrodziu zajmujący się wytwarzaniem noży. Dziś – określenie hobbysty lub rzemieślnika zawodowo zajmującego się powyższym. Cech nożowników jest wymieniany jako jeden z ponad sześćdziesięciu cechów obecnych w Poznaniu w XVI w.

Potocznie terminem ’nożownik’ określa się również przestępców posługujących się nożem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tasaki wielkie roboty krakowskich nożowników, na palec grube, gniótł między wskazującym a średnim i kruszył w kawały.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóż mrz., nożyk mrz., nożyczki nmos., nożownictwo n., nożyce nmos.

:: fż. nożowniczka ż.

przym. nożowniczy, nożowy

Wiktionary

# nożowy

przymiotnik od: nóż

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nożem, dotyczący noża

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóż m., nożownik mos., nożyk mrz.

Wiktionary

# nożoząb

ssak drapieżny z epok plioceńskiej i plejstoceńskiej, mający olbrzymie kły

SJP.pl

# nożyce

1. ręczne narzędzie do cięcia, złożone z dwóch zwierających się ostrzy;
2. maszyna do cięcia przy użyciu zwierających się noży;
3. ćwiczenie gimnastyczne, polegające na naśladowaniu wyprostowanymi nogami ruchu nożyc;
4. nożycowate zakończenie odnóży u niektórych skorupiaków; szczypce, kleszcze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) narzędzie w postaci dwóch ruchomych ostrzy umieszczonych na wspólnej osi, służące do cięcia papieru, roślin i innych mniej twardych substancji;

(1.2) sport. ćwiczenie gimnastyczne polegające na wymachu nóg, leżąc na plecyecach

Wiktionary

- nożyczki – narzędzie do cięcia cienkich materiałów
- nożyce ręczne – narzędzie do cięcia blachy
- nożyce cenowe – zjawisko ekonomiczne
- papier, kamień, nożyce – gra towarzyska
- Nożyce – jezioro w Polsce
- Nożyczki – film prod. USA z 1991 r.
- nożyczki chirurgiczne – narzędzie chirurgiczne
- nożyce wiertnicze – narzędzie używane w wiertnictwie
- nożyce – nazwa przewrotki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ogrodnik przyciął krzaki nożycami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈʒɨt͡sɛ, AS: nožyce

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóż mrz.

:: zdrobn. nożyczki lm nm.

przym. nożycowy

przysł. nożycowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|nożice, szyry.

Wiktionary

# nożycowaty

przypominający kształtem otwarte nożyce

SJP.pl

# nożycówka

nożycówka pospolita - gatunek błonkówki z rodziny miesierkowatych

SJP.pl

Nożycówka (Chelostoma) – rodzaj owadów z rodziny miesierkowatych (Megachilidae) z rzędu błonkoskrzydłych. W Polsce stwierdzono 6 gatunków, wszystkie to samotnice z jednym pokoleniem w roku. Pszczoły te są słabo owłosione, samice zbierają pyłek w szczoteczkę na spodzie odwłoka. Większość gatunków jest wyspecjalizowana pokarmowo. Charakterystyczną cechą rodzaju jest wydłużone, walcowate ciało.

Wikipedia

# nożycowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nożycami, dotyczący nożyc

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nożyce nmos., nożyczki nmos., nożyk mrz.

Wiktionary

# nożyczki

narzędzie służące do przecinania m.in. papieru, posiadające dwa ostrza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) małe nożyce;

Wiktionary

Nożyczki, nożyce – narzędzie służące do ręcznego przecinania i rozcinania różnych materiałów przy użyciu małej siły.

Nożyczki zostały wynalezione prawdopodobnie około XV w. p.n.e. w Egipcie, ale współczesną konstrukcję wprowadzili Rzymianie ok. 100 p. n.e.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie baw się nożyczkami w ten sposób, bo zrobisz sobie krzywdę!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔˈʒɨt͡ʃʲci, AS: nožyčʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nożyce nmos., nóż m., nożownik m., noga ż., nożyk mrz.

przym. nożycowy, nożyczkowy

przysł. nożycowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nożyce; gw-pl|Górny Śląsk|szczyrki.

Wiktionary

# nożyczkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nożyczkami, dotyczący nożyczek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nożyczki nmos.

Wiktionary

# nożyczyn

Nożyczyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Jeziora Wielkie.

Wikipedia

# nożyk

zdrobnienie od: nóż

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: nóż; mały nóż

(1.2) pot. ostrze wkładane do maszynki do mięsa, golarki itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podaj mi nożyk do owoców.

(1.2) Muszę wymienić nożyki w maszynce do mięsa, bo mocno się stępiły.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɔʒɨk, AS: nožyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nóż mrz., nożownik mos., nożyce nmos., nożyczki nmos.

przym. nożowy, nożycowy, nożykowy

Wiktionary

# nożykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nożykiem, dotyczący nożyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nożyk m.

Wiktionary

# nożyna

z politowaniem: noga, nóżka

SJP.pl

# nożynko

Nożynko (kaszub. Nożënkò; niem. Klein Nossin) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Czarna Dąbrówka, nad rzeką Skotawą.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Czarna Dąbrówka.

Wikipedia

# nożysko

1. zgrubienie od: noga;
2. zgrubienie od: nóż

SJP.pl

# nołlajfić

czasownik niedokonany

(1.1) slang. poświęcać większość czasu jednej czynności zaniedbując kontakty towarzyskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ileż można nołlajfić przed komputerem, i to tak dzień w dzień?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɔwˈlajfʲit͡ɕ, AS: nou̯lai ̯fʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nołlajfienie n., nolife

Wiktionary

# nołlajfienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nołlajfić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nołlajfić

Wiktionary

# nołnejm

potocznie:
1. produkt niemarkowy lub mało znanej marki;
2. osoba, o której nikt nie słyszał

SJP.pl

# np

1. symbol neptunu, pierwiastka chemicznego;
2. symbol nepera, jednostka używanej do wyrażania wzmocnienia lub tłumienia mocy elektrycznej, natężenia prądu itp.

SJP.pl

Np lub np może oznaczać:

- Np – symbol pierwiastka neptun
- Np – symbol logarytmicznej jednostki miary neper
- np. – skrót od "na przykład"
- .np – domena internetowa
- np. – skrót używany w grach wieloosobowych od słów no problem (pol. nie ma problemu)

Wikipedia

# np.

skrót od: na przykład, czytany jako całe wyrażenie

SJP.pl

skrót

(1.1) = na przykład

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wiele pojazdów ma cztery koła, np. autobusy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: na‿ˈpʃɨkwat, AS: na‿pšyku̯at

Wiktionary

# npc

skrótowiec

(1.1) med. choroba Niemanna-Picka typu C;

(1.2) inform. problem NP-zupełny;

(1.3) w grach RPG: bohater niebędący graczem; pot. enpek, enpecet

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿pɛ‿ˈt͡sɛ, AS: ẽn‿pe‿ce

Wiktionary

# npd

skrót od: Nationaldemokratische Partei Deutschlands - Narodowo-Demokratyczna Partia Niemiec

SJP.pl

# npś

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. społ. nowy porządek świata;

Wiktionary

# nq

skrótowiec

(1.1) posp. slang. zdrobn. narka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) NQ! Spadam już.

Wiktionary

# nr

numer (skrót czytany jako cały wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = numer

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Publiczne Gimnazjum nr 1 w Warszawie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnũmɛr, AS: nũmer

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) pisownia „źle|nr..” (z kropką) jest niepoprawna w mianowniku i w przypadkach o formach identycznych z mianownikiem. W pozostałych przypadkach niepoprawna jest pisownia bez kropki.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) No., №

* chiński standardowy: (1.1) 号 (hào)

* duński: (1.1) nr.

* esperanto: (1.1) n-ro, także. no.

* francuski: (1.1) nº, no

* hiszpański: (1.1) nº, núm.

* niderlandzki: (1.1) nr., nr

* niemiecki: (1.1) Nr.

* rosyjski: (1.1) №

* szwedzki: (1.1) nr

* włoski: (1.1) N.

źródła.

== nr (język niderlandzki.) ==

wymowa. audio|Nl-nr.ogg.

znaczenia.

skrót

(1.1) nr

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) nr.

Wiktionary

# nra

skrót od: Naczelna Rada Adwokacka

SJP.pl

# nrb

skrótowiec

(1.1) = numer rachunku bankowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) NRB nie zawiera liter, kropek, przecinków, myślników ani innych znaków.

(1.1) NRB składa się z 26 cyfr.

Wiktionary

# nrd

[czytaj: e-ner-DE] skrót od: Niemiecka Republika Demokratyczna

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub żeński, nazwa własna

(1.1) = hist. geogr. polit. Niemiecka Republika Demokratyczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Berlin Zachodni był enklawą na obszarze NRD.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ, AS: ẽn‿er‿de

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. NRD-owiec m., enerdowiec m.

przym. NRD-owski, enerdowski

Wiktionary

# nrd-owiec

obywatel NRD; enerdowiec

SJP.pl

# nrd-owski

→ NRD (Niemiecka Republika Demokratyczna); enerdowski, dedeerowski, dederowski, DDR-owski

SJP.pl

# nrem

numer (skrót czytany jako cały wyraz)

SJP.pl

# nrf

[czytaj: en-er-EF] skrót od: Niemiecka Republika Federalna

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Niemiecka Republika Federalna

Wiktionary

# nrf-owiec

mieszkaniec NRF (Niemieckiej Republiki Federalnej); enerefowiec

SJP.pl

# nrf-owski

→ NRF (Niemiecka Republika Federalna); enerefowski

SJP.pl

# nrt

[czytaj: en-er-TE] skrót angielskiego: Netto Register Tonnage - symbol użytkowej pojemności wnętrza kadłuba statku wodnego (tzw. tonaż netto)

SJP.pl

# nsa

1. skrót od: Naczelny Sąd Administracyjny, polska instytucja państwowa;
2. skrót od: National Security Agency, amerykańska wewnętrzna agencja wywiadowcza

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = Naczelny Sąd Administracyjny;

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ɛs‿ˈa, AS: ẽn‿es‿a

Wiktionary

# nsdap

skrót od: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei - Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza, niemiecka partia faszystowska

SJP.pl

# nsdap-owiec

członek NSDAP

SJP.pl

# nsi

skrótowiec w funkcji rzeczownika

(1.1) = Narodowa Strategia Integracji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ɛs‿ˈi, AS: ẽn‿es‿i

Wiktionary

# nspj

skrótowiec

(1.1) rel. = Najświętszego Serca Pana Jezusa

(1.2) hist. polit. = Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kurs przedmałżeński odbędzie się w Parafii NSPJ w Chorzowie-Batorym.

Wiktionary

# nsz

Narodowe Siły Zbrojne, konspiracyjna organizacja wojskowa powstała w Polsce 20 IX 1942 r.

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = hist. wojsk. Narodowe Siły Zbrojne;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy mieliśmy tylko kazaniami i wodą święconą zwalczać organizatorów masowych mordów, opryszków z NSZ i pogrobowców reżimu Berezy?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿ɛz‿ˈːɛt, AS: ẽn‿e•‿zet

Wiktionary

# nsz-owiec

członek Narodowych Sił Zbrojnych, konspiracyjnej organizacji wojskowej okresu II wojny światowej

SJP.pl

# nsz-owski

→ NSZ

SJP.pl

#### Patrz:

NSZ

# nszz

skrót od: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = Niezależny Samorządny Związek Zawodowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) WZD Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność”

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛ̃n‿ɛz‿ːɛd‿ˈzɛt, AS: ẽn‿e•‿zed‿zet

Wiktionary

# nt

Nowy Testament; N.T. (skrót pisany z kropkami lub bez, czytany jako całe, odmienne wyrażenie)

SJP.pl

# nt.

skrót od: na temat

SJP.pl

skrót

(1.1) = na temat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczegółowe informacje nt. powyższych działań wraz z formularzem zgłoszeniowym zostaną zamieszczone w późniejszych terminach.

Wiktionary

# ntfs

skrót od: New Technology File System, w informatyce: system plików w systemach Microsoft Windows

SJP.pl

# ntg

skrót od: nie ta grupa (dyskusyjna)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = slang. Nie Ta Grupa (dyskusyjna)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po cholerę dajesz ogłoszenie na grupie, która jest ntg w stosunku do twojego ogłoszenia?

(1.1) Gdyby post był bardzo NTG, prosiłbym o przekierowanie na odpowiednią grupę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿tɛ‿ˈɟɛ, AS: ẽn‿te‿ǵe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niewłaściwie/mylnie skierowany

Wiktionary

# ntsc

skrót od: National Television System Committee, amerykański oraz japoński system kodowania obrazu telewizyjnego

SJP.pl

# nu

1. wykrzyknik zakazujący czegoś, najczęściej powtórzony dwu- lub trzykrotnie, zwykle używany w rozmowach z dziećmi (np. Nu, nu! Nie wolno, nie dotykaj!);
2. regionalne: wykrzyknik zachęcający, przynaglający do działania, aktywności (np. Nu, dawaj, idziemy!)

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik zakazujący czegoś, najczęściej powtórzony

(1.2) = gwara. no

Wiktionary

Ny (ni, st.gr. νῦ, nw.gr. νι, pisana Νν) – trzynasta litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę nosową przedniojęzykowo-dziąsłową „n”. W greckim systemie liczbowym oznaczała liczbę 50.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== nu (język ama.) ==

thumb|nu (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) dom

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nu, AS: nu

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== nu (język ama.) ==

thumb|nu (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) dom

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nuakszott

stolica Mauretanii; Nawakszut

SJP.pl

Nawakszut (arab. ‏نواكشوط‎, Nawākšūṭ; fr. Nouakchott) – stolica Mauretanii, położona w zachodniej części kraju, 4 km od wybrzeża Atlantyku. Nawakszut jest również stolicą wydzielonego dystryktu stołecznego w Mauretanii. W 2013 roku miasto liczyło ok. 958 tys. mieszkańców.

W mieście istnieją zakłady odsalania wody morskiej, działa tu też międzynarodowy port lotniczy. Nawakszut charakteryzuje się także niską zabudową i brakiem wieżowców.

Wikipedia

# nuba

język, którym mówią rdzenni mieszkańcy Nubii; język nubijski

SJP.pl

Góry Nubijskie (arab. ‏جبال النوبة‎, Dżibal an-Nuba, Jibāl an-Nūbah) – pasmo górskie w południowym Sudanie, w prowincji Kordofan Południowy. Wysokość bezwzględna waha się tu od 500 do 1325 m n.p.m. Najwyższy szczyt to Dżabal Hajban. Góry zamieszkane są przez czarnoskóry lud Nuba.

Wikipedia

# nubia

kraina historyczna w Afryce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Wiktionary

Nubia (nub. Nobīn, arab. ‏النُوبَة‎) – kraina historyczna w północno-wschodniej Afryce obejmująca środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą), obecnie na terenie południowego Egiptu i północnego Sudanu.

W okresie Nowego Państwa Nubia znana była pod nazwą Kusz, która wzmiankowana jest w Starym Testamencie w Księdze Rodzaju (Rodz. 10, 6–7)..

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeszcze na studiach udało się jej wyjechać na wyprawę badawczą do Nubii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnubʲja, AS: nubʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nubijka ż., Nubijczyk m.

przym. nubijski

Wiktionary

# nubijczycy

mieszkaniec Nubii

SJP.pl

Nubijczycy – lud afrykański zamieszkujący w starożytności rejony od I do V katarakty na Nilu, czyli rejon zwany przez Egipcjan Nubią.

Starożytni Nubijczycy kilkakrotnie podbili Egipt w różnych okresach dziejów tego państwa. Nubia przyjęła chrześcijaństwo w III wieku n.e., jako jedno z pierwszych państw na świecie. Państwo to, ze stolicą w Dongoli, przetrwało do wczesnego średniowiecza, gdy zostało podbite przez Arabów. Ten podbój położył kres istnieniu Nubijczyków jako narodu.

Wikipedia

# nubijczyk

mieszkaniec Nubii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nubii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nubia ż.

:: fż. Nubijka ż.

przym. nubijski

Wiktionary

# nubijka

mieszkanka Nubii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nubii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nubia ż.

:: fm. Nubijczyk mos.

przym. nubijski

Wiktionary

# nubijski

przymiotnik od: Nubia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wystawie znalazły się ozdoby nubijskie i saharyjskie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nubia ż., Nubijczyk mos., Nubijka ż.

Wiktionary

# nubiologia

nauka badająca dzieje i kulturę Nubii

SJP.pl

Nubiologia zwana inaczej archeologią Sudanu – nauka będąca częścią archeologii zajmująca się kulturą materialną oraz dziejami Nubii, krainy historycznej znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie między VI a I kataraktą. Twórcą terminu był Kazimierz Michałowski (1901–1981). Nubiologia jest nauką interdyscyplinarną dotyczącą szeroko pojętych dziejów i kultury Nubii, Etiopii i Koptów.

Wikipedia

# nubiologiczny

związany z nauką badającą dzieje i kulturę Nubii

SJP.pl

# nubira

samochód typu Daewoo Nubira

SJP.pl

# nubuk

skóra, głównie cielęca, używana do produkcji obuwia i galanterii skórzanej

SJP.pl

Nubuk – wyprawiona miękka skóra wykończona od strony lica po jego uprzednim oszlifowaniu polerującym. Jest ona najczęściej pochodzenia bydlęcego, cielęcego lub wieprzowego. Garbowana metodą chromową (w odróżnieniu od zamszu garbowanego metodą tłuszczową). Surowcem na nubuk mogą być tylko skóry o niewielkim uszkodzeniu lica.

Wikipedia

# nubukowy

→ nubuk

SJP.pl

#### Patrz:

nubuk

# nucellus

część zalążka rośliny zaopatrująca przedrośle w substancje zapasowe; ośrodek

SJP.pl

Ośrodek oznacza w naukach ścisłych środowisko o określonych właściwościach fizycznych, które mogą wpływać na przebieg procesów przebiegających w nim. Ośrodkiem jest każda substancja fizyczna. Szczególnym rodzajem ośrodka jest próżnia. Ośrodek może być jednorodny lub niejednorodny. Ze względu na podobieństwo niektórych cech ośrodków można je klasyfikować, np. na ośrodki sprężyste, ciągłe, izotropowy, nieliniowy.

Wikipedia

# nucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nucić.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nucić

Wiktionary

# nucić

1. śpiewać cicho lub śpiewać jakąś melodię bez użycia słów;
2. poetycko:
a) o ptakach: wydawać melodyjne odgłosy;
b) o owadach: brzęczeć

SJP.pl

czasownik

(1.1) śpiewać półgłosem lub bez słów

(1.2) poet. śpiewać (o ptakach)

(1.3) poet. brzęczeć (o owadach)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbyszek cicho nucił Ewie kołysankę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnut͡ɕit͡ɕ, AS: nućić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nucenie n.

czas. zanucić dk.

Wiktionary

# nuckowski

nazwisko

SJP.pl

# nucleus

[czytaj: nukleus] u roślin kwiatowych: wewnętrzna część zalążka otoczona osłonkami

SJP.pl

- Nucleus – brytyjski zespół jazzowo-progresywny, założony w 1969 roku przez Iana Carra
- Nucleus – drugi studyjny album szwedzkiej grupy rocka progresywnego Anekdoten z 1995 roku
- Nucleus – system operacyjny dla komputerów Mera 300

Zobacz też:

- jądro komórkowe (łac. nucleus)

Wikipedia

# nucza

cedzidło; filtr o działaniu okresowym, otwarty lub zamknięty zbiornik z dnem sitowym

SJP.pl

# nuda

1. nieprzyjemne samopoczucie spowodowane bezczynnością, brakiem wrażeń, monotonią życia;
2. coś nudnego, nieciekawego;
3. nudny mężczyzna, chłopak; nudziarz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

Wiktionary

Nuda – negatywny stan emocjonalny, polegający na uczuciu wewnętrznej pustki, zwykle spowodowany jednostajnością, brakiem zmiany otoczenia, brakiem bodźców, a czasami chorobą.

Nuda to stan obojętności i braku zainteresowania. Jest traktowana jako odmiana frustracji lub stresu. Czasami może doprowadzić do innych stanów emocjonalnych, jak np. agresji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ale nuda! Gdyby tylko przyszedł Janek, może wtedy byłoby ciekawiej.

(1.1) Oglądanie tego filmu to straszna nuda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnuda, AS: nuda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nudziarz m., nudziara ż., znudzenie n., nudności nmos.

przym. nudny, nudnawy

przysł. nudno, nudnie

czas. nudzić ndk., przynudzać ndk., zanudzać ndk., zanudzić dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) znudzenie

Wiktionary

# nude

[czytaj: njud] o kolorze: cielisty

SJP.pl

Nude – album koncepcyjny brytyjskiej grupy Camel wydany w 1981 roku. Opowiada o Hiroo Onodzie, japońskim żołnierzu porzuconym na wyspie podczas II wojny światowej, który nie wie, że wojna się skończyła. Tekst piosenek napisała głównie Susan Hoover, z wyjątkiem "Please Come Home", którego twórcą jest Andrew Latimer. Nude jest ostatnią płytą na której zagrał Andy Ward.

Wikipedia

# nudelkula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wałek do ciasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A jo ci powiedziała, że mosz od jutra szlaban i już zaś nudelkula pójdzie w ruch. (Duet Karo: Żoneczka)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudelzupa ż., nudle lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wałek do ciasta

Wiktionary

# nudelzupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rosół z makaronem

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zupa z makaronem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudle lm nm., nudelkula ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nudlowo zupa

Wiktionary

# nudes

środowiskowo: nagie lub półnagie zdjęcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdjęcie przedstawiające nagą osobę

Wiktionary

# nudla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. kawałek makaronu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fater, nudla mocie na pysku!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnʊtla

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudle nmos.

Wiktionary

# nudle

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Poznań. kulin. makaron (najczęściej domowej roboty)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lubia rosół z nudlami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudelzupa ż., nudelkula ż., nudla ż.

Wiktionary

# nudnawy

trochę nudny; przynudnawy

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) trochę nudny, nudzący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Rządowi pozostaje więc żmudne i nudnawe dla szerszej publiczności „dyscyplinowanie koalicji”.

(1.1) Ożywiała nudnawe kolumny „Przeglądu Tygodniowego”, a później dogorywającego „Życia Literackiego”.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nudˈnavɨ, AS: nudnavy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuda ż., nudzenie n., nudziara ż., nudziarka ż., nudziarstwo n., nudziarz mos., nudności lm nm., nudność ż.

czas. nudzić ndk., nudzić się ndk., znudzić dk., znudzić się dk., przynudzać ndk., przynudzić dk., zanudzać ndk., zanudzać się ndk., zanudzić ndk., zanudzić się ndk.

przym. nudny, nudziarski

przysł. nudnawo, nudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przynudnawy

Wiktionary

# nudnie

przysłówek

(1.1) zob. nudno.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuda ż., nudzenie n., nudziarz m., nudność ż.

czas. nudzić ndk.

przym. nudny

przysł. nudno

Wiktionary

# nudniej

stopień wyższy od przysłówków: nudno, nudnie

SJP.pl

# nudniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nudny

SJP.pl

# nudno

przysłówek

(1.1) w sposób nudny, nieciekawie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdy kto latał, wie, jak to jest. Czuje się trzy wymiary. Na ziemi jest nudniej: chodzimy tylko w lewo, w prawo albo prosto. Zawsze marzyło mi się, by latanie było bardziej popularne.

(1.1) Moim zdaniem z roku na rok jest niestety coraz nudniej, coraz gorszy program itp.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nuda ż., nudziarz m., nudziara ż., nudzenie n., zanudzanie n., przynudzanie n., nudziarstwo n., nudności nmos.

czas. nudzić ndk., zanudzać ndk., zanudzić dk., przynudzać ndk.

przym. nudny, nudziarski, nudnawy

przysł. nudnie

Wiktionary

# nudność

cecha czegoś nudnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nudne; cecha tych, którzy są nudni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nudny, nudnawy

przysł. nudnie

rzecz. nudziarka ż., nudności nmos., nudziara ż.

Wiktionary

# nudności

cecha czegoś nudnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) med. mdłości, stan poprzedzający wymioty

forma rzeczownika.

(2.1) D., C., Ms., W. lp. od: nudność

Wiktionary

Nudności (stgr. ναυτεία, łac. nausea, vomitus, ang. nausea) – nieprzyjemne, niebolesne, subiektywne odczucie silnej potrzeby zwymiotowania. Mogą mu towarzyszyć: ślinotok, tachykardia, zblednięcie skóry i potliwość. Nudności zazwyczaj poprzedzają wymioty i odruchy wymiotne, chociaż mogą występować niezależnie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Surowa fasola zawiera lektyny, które mogą wywołać wymioty, nudności i rozwolnienie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nudność ż., nuda ż., nudzenie n., przynudzanie n.

czas. nudzić ndk., zanudzić dk., zanudzać ndk., wynudzić dk., przynudzać ndk.

przym. nudny, nudnawy

przysł. nudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mdłości

Wiktionary

# nudny

nie budzący zainteresowania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wykład był tak nudny, że część słuchaczy opuściła salę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnudnɨ, AS: nudny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nuda ż., nudność ż., nudziarz mos., nudności nmos.

czas. nudzić ndk., znudzić dk., zanudzać ndk., zanudzić dk.

przym. nudziarski, nudnawy

przysł. nudno, nudnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieciekawy, nieinteresujący, nużący, pot. drętwy, pot. nudziarski

Wiktionary

# nudy

nudna kobieta, dziewczyna; nudziara

SJP.pl

# nudysta

osoba przebywająca na zewnątrz nago

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nudyści twierdzą, że nago lepiej się czują na łonie natury.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈdɨsta, AS: nudysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudyzm m., denudacja ż.

:: fż. nudystka ż.

przym. nudystyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naturysta

Wiktionary

# nudystka

→ nudysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: nudysta

Wiktionary

#### Patrz:

nudysta

#### Przykłady

(1.1) Anka i Magda są nudystkami i jeżdżą co roku do Chałup.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈdɨstka, AS: nudystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudyzm m.

:: fm. nudysta m.

przym. nudystyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) naturystka

Wiktionary

# nudystyczny

→ nudyzm; naturystyczny

SJP.pl

# nudyzm

przebywanie nago na powietrzu dla pełnego kontaktu z naturą

SJP.pl

Wikipedia

# nudzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nudzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: nuʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nudzić

przysł. nudno, nudnie

rzecz. nudziarz m., nudności nmos., nudziarka ż.

przym. nudziarski, nudnawy

Wiktionary

# nudziak

kosmetyk o cielistym kolorze

SJP.pl

# nudziakowy

przymiotnik

(1.1) pot. środ. w kolorze cielistym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Paznokcie nudziakowe to świetna baza do letnich stylizacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziak mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cielisty, nude

Wiktionary

# nudziara

kobieta nudna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: nudziarz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈd͡ʑara, AS: nuʒ́ara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nudziarz, nuda, nudziarstwo, nudność

przym. nudziarski, nudnawy

przysł. nudno

Wiktionary

# nudziarka

→ nudziarz; nudziara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. kobieta zanudzająca towarzystwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona jest straszną nudziarką, jak zacznie ględzić, to uśpi ci całe towarzycho.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuda ż., nudzenie n., nudziara ż., nudziarstwo n., nudziarz mos., nudności lm nm., nudność ż.

czas. nudzić ndk., nudzić się ndk., znudzić dk., znudzić się dk., przynudzać ndk., przynudzić dk., zanudzać ndk., zanudzać się ndk., zanudzić ndk., zanudzić się ndk.

przym. nudnawy, nudziarski, nudny

przysł. nudnawo, nudno

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekcew. nudziara

Wiktionary

# nudziarski

dotyczący nudziarza; nudny, nudzący

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nudziarstwem, dotyczący nudziarstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nudziarstwo n., nudziarz m., nudziara ż., nudzenie n., zanudzenie n., znudzenie n.

przysł. nudno

przym. nudny, nudnawy

Wiktionary

# nudziarz

mężczyzna nudny; tetryk; zrzęda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zanudzający innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nuda ż., nudziara ż., nudzenie n., zanudzanie n., przynudzanie n., nudziarstwo n.

czas. nudzić ndk., zanudzać ndk., zanudzić dk., przynudzać ndk.

przym. nudny, nudziarski, nudnawy

przysł. nudno, nudnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. maruda, nuda; reg. bałaguła

Wiktionary

# nudzić

1. opowiadać o czymś nieciekawym; przynudzać;
2. powodować, że coś staje się nudne;
3. pot. prosić o coś, nalegać na coś dłuższy czas;
4. nudzić się:
a) nie mieć zajęcia, męczyć się z tego powodu;
b) stawać się nudnym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) powodować nudę

czasownik zwrotny niedokonany nudzić się (dk. brak)

(2.1) odczuwać nudę

(2.2) stpol. prowincj. niepokoić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnud͡ʑit͡ɕ, AS: nuʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nudziarka ż., nuda ż., nudzenie n., nudziarz m., nudności nmos.

czas. zanudzać dk.

przym. nudny, nudnawy

przysł. nudno, nudnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zanudzać, męczyć; reg. śl. ciurczeć.

Wiktionary

# nufcio

zdrobnienie od: Onufry (imię męskie)

SJP.pl

# nufel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smoczek

Wiktionary

# nugat

ciasteczko nadziewane masą orzechową

SJP.pl

Wikipedia

# nugget

bryłka metalu, zwłaszcza szlachetnego, znaleziona w piasku, mule itp.; samorodek, rodzimek

SJP.pl

# nuggets

[czytaj: nagets] kawałek pieczonego kurczaka w panierce; nugget

SJP.pl

# nugla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. makaron

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nudla

Wiktionary

# nui

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Nui – atol należący do archipelagu Tuvalu. W 2002 roku na atolu mieszkało 548 osób. Atol odkrył hiszpański podróżnik Álvaro de Mendaña de Neyra 16 stycznia 1568 roku.

Na Nui znajduje się szkoła podstawowa (Valpuna Primary School) i przedszkole (Punavani Pre-School) (stan na 2014 rok).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nui

źródła.

== Nui (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nui

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nui

źródła.

== Nui (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nui

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nujcja

roślina z rodziny gązewnikowatych; tropikalny półpasożyt drzew i krzewów

SJP.pl

Nujcja (Nuytsia) – rodzaj roślin z rodziny gązewnikowatych (Loranthaceae). Takson monotypowy z jednym gatunkiem – Nuytsia floribunda. Jest on endemitem Australii Zachodniej, w której rośnie w rejonie wybrzeży i do kilkuset kilometrów w głąb lądu w południowo-zachodniej części stanu (na południe od okolic Geraldton). Jest to największy pasożyt w świecie roślin, którego pędy i korzenie podziemne osiągają do 150 m długości, a nadziemne do 15 m wysokości. Jest przy tym największą rośliną z rodziny gązewnikowatych i jednym tylko z trzech jej przedstawicieli pasożytujących na podziemnych kłączach i korzeniach różnych gatunków roślin. Roślina ta wyróżnia się także specyficznym przyrostem na grubość, obecnością we wszystkich organach kanałów śluzowych i efektownym kwitnieniem w grudniu (zwane jest po angielsku West Australian Christmas Tree). Jej ssawki mają specyficzną budowę – zawierają sklerenchymatyczny organ działający jak ostre nożyce, służący do przecinania korzeni żywicieli, przy czym udokumentowano także przecinanie przez nie kabli telefonicznych.

Wikipedia

# nukijczyk

mieszkaniec Nuuk (stolicy Grenlandii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nuuku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈcijt͡ʃɨk, AS: nuḱii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nuuk

:: fż. nukijka ż.

przym. nukijski

Wiktionary

# nukijka

mieszkanka Nuuk (stolicy Grenlandii)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nuuku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈcijka, AS: nuḱii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nuuk mrz.

:: fm. nukijczyk mos.

przym. nukijski

Wiktionary

# nukijski

przymiotnik od: Nuuk (stolica Grenlandii)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nuukiem, dotyczący Nuuku (stolicy Grenlandii)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nuuk mrz., nukijczyk mos., nukijka ż.

Wiktionary

# nuklearność

→ nuklearny

SJP.pl

#### Patrz:

nuklearny

# nuklearny

1. związany z bronią jądrową;
2. związany z jądrem atomowym; jądrowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. dotyczący jądra atomu

(1.2) wojsk. dotyczący broni działającej na zasadzie rozszczepienia jądra atomu

(1.3) wojsk. dotyczący konfliktu zbrojnego z użyciem broni nuklearnej (1.2)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Zwłaszcza konflikt sueski spotęgował świadomość zagrożenia zagładą nuklearną.

(1.3) Kiedy terroryści zaatakowali Bliski Wschód i Amerykę Północną, całemu światu groził śmiertelny konflikt nuklearny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuklid mrz., nukleon m., nukleonika ż., nuklearyzacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jądrowy

Wiktionary

# nukleaza

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleinaza

SJP.pl

Nukleazy – enzymy przecinające wiązania fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych. Wykazują różne stopnie specyficzności wobec substratu, mogą działać wyłącznie na jeden rodzaj kwasu nukleinowego (np. rybonukleazy, deoksyrybonukleazy), również niewybiórczo na oba z nich. Ich szczególnym przypadkiem są restryktazy, wykazujące wysoką specyficzność dla określonej sekwencji nukleotydów w DNA, przecinające nić wyłącznie w tym miejscu lub w jego pobliżu.

Wikipedia

# nukleazy

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleinaza

SJP.pl

Nukleazy – enzymy przecinające wiązania fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych. Wykazują różne stopnie specyficzności wobec substratu, mogą działać wyłącznie na jeden rodzaj kwasu nukleinowego (np. rybonukleazy, deoksyrybonukleazy), również niewybiórczo na oba z nich. Ich szczególnym przypadkiem są restryktazy, wykazujące wysoką specyficzność dla określonej sekwencji nukleotydów w DNA, przecinające nić wyłącznie w tym miejscu lub w jego pobliżu.

Wikipedia

# nukleina

dawna nazwa kwasu nukleinowego

SJP.pl

# nukleinaza

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleaza

SJP.pl

# nukleinazy

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleaza

SJP.pl

# nukleofil

odczynnik, który w reakcji organicznej oddaje swoją parę elektronów w celu utworzenia nowego wiązania z atomem węgla należącym do innej cząsteczki

SJP.pl

Nukleofil – cząsteczka lub grupa, w której występuje nadmiar elektronów i w odpowiednich warunkach może być ich donorem.

W ogólnym rozumieniu tego terminu nukleofilami są wszystkie zasady Lewisa, a zatem i Brønsteda. Należy jednak zwrócić uwagę, że w chemii organicznej słowo nukleofil ma zwykle węższe znaczenie i odnosi się do cząsteczek atakujących atomy elektrofilowe, a niekoniecznie silnie wiążących protony. Analogicznie, istnieją także zasady nienukleofilowe, które chętnie wiążą protony, lecz nie mają charakteru nukleofilowego (np. DBU).

Wikipedia

# nukleoid

u organizmów prokariotycznych (tj. nie posiadających jąder komórkowych) obszar cytoplazmy zawierający genofor stanowiący odpowiednik jądra komórkowego; prokarion

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy

(1.2) biol. rdzeń peroksysomu

Wiktionary

Nukleoid (prokarion) – obszar cytoplazmy komórek prokariotycznych, w którym znajduje się kolista nić kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA) w postaci genoforu. Jej odpowiednikiem u eukariontów jest jądro komórkowe, które dodatkowo otoczone jest błoną jądrową.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) genofor, prokarion

antonimy.

(1.2) jądro komórkowe

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nucleoid

* chorwacki: (1.1) nukleoid m.

* koreański: (1.1) 핵양체

* łaciński: (1.1) procarion n.

* słowacki: (1.1) nukleoid m.

* ukraiński: (1.1) нуклеоїд m.

* włoski: (1.1) nucleoide m.

źródła.

== nukleoid (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) biochem. nukleoid

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) genofor, prokarion

Wiktionary

# nukleolus

twór wewnątrz jądra komórkowego, w którym zachodzi intensywna synteza RNA; jąderko

SJP.pl

# nukleon

wspólna nazwa składników jądra atomowego: protonu i neutronu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. proton lub neutron;

(1.2) fiz. w szerszym znaczeniu: barion złożony tylko z kwarków górnych i dolnych

Wiktionary

Nukleony – wspólna nazwa protonów i neutronów, czyli podstawowych cząstek tworzących jądro atomu. Nukleony składają się z kwarków. Choć przez obecne teorie cząstek protony i neutrony nie są uznawane za cząstki elementarne, ale z historycznych względów zalicza się je do cząstek elementarnych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nuklearny

rzecz. nuklid mrz.

Wiktionary

# nukleonik

specjalista w dziedzinie nukleoniki

SJP.pl

# nukleonika

nauka o procesach jądrowych i technologii jądrowej

SJP.pl

Atomizm fizykalny – teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów, a współcześnie: cząstek elementarnych.

Wikipedia

# nukleonowy

→ nukleon

SJP.pl

#### Patrz:

nukleon

# nukleoplazma

Wikipedia

# nukleoproteid

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną cząsteczkę kwasu nukleinowego (DNA, RNA), występujące w cytoplazmie, jądrze komórkowym, chromosomach, rybosomach, a także w wirusach

SJP.pl

# nukleoproteidy

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną cząsteczkę kwasu nukleinowego (DNA, RNA), występujące w cytoplazmie, jądrze komórkowym, chromosomach, rybosomach, a także w wirusach

SJP.pl

Nukleoproteiny, nukleoproteidy – białka złożone zbudowane z komponentów białkowych (zwykle są nimi zasadowe protaminy i histony) oraz komponentów nukleinowych stanowiących grupy prostetyczne. Składniki nukleoprotein związane są za pomocą wiązań kowalencyjnych lub oddziaływań elektrostatycznych (jonowych). Obecne w jądrach komórkowych, stanowią materiał genetyczny komórki.

Przykładem nukleoproteiny jest rybosom.

Wikipedia

# nukleoproteina

Nukleoproteiny, nukleoproteidy – białka złożone zbudowane z komponentów białkowych (zwykle są nimi zasadowe protaminy i histony) oraz komponentów nukleinowych stanowiących grupy prostetyczne. Składniki nukleoprotein związane są za pomocą wiązań kowalencyjnych lub oddziaływań elektrostatycznych (jonowych). Obecne w jądrach komórkowych, stanowią materiał genetyczny komórki.

Przykładem nukleoproteiny jest rybosom.

Wikipedia

# nukleosom

odcinek DNA o długości około 200 par zasad, jednostka strukturalna chromatyny

SJP.pl

Nukleosom – jednostka strukturalna chromatyny składająca się z odcinka DNA o długości ok. 200 par zasad, z których 146 nawiniętych jest na 8 histonów rdzeniowych (po dwa histony H2A, H2B, H3 i H4 - tzw. oktamer histonowy) i tworzy tzw. cząstkę rdzeniową lub rdzeń nukleosomu.

Wikipedia

# nukleosynteza

1. w biologii: proces biosyntezy nukleotydów z ostatecznym wytworzeniem w komórkach kwasów nukleinowych: DNA i RNA;
2. w fizyce: reakcje jądrowe powodujące powstanie nowych jąder atomowych

SJP.pl

Nukleosynteza – proces, w którym powstają nowe jądra atomowe w wyniku łączenia się nukleonów, czyli protonów i neutronów, lub istniejących już jąder atomowych i nukleonów. Obecny skład izotopowy Wszechświata jest głównie skutkiem naturalnej nukleosyntezy.

Wikipedia

# nukleotyd

podstawowy składnik budulcowy kwasów nukleinowych (DNA i RNA)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

Wiktionary

Nukleotydy – organiczne związki chemiczne z grupy estrów fosforanowych; są estrami nukleozydów i kwasu fosforowego (5'-fosforany nukleozydów).

Nukleotydy stanowią podstawowe składniki kwasów nukleinowych (DNA i RNA) oraz innych polinukleotydów, odgrywają też znaczącą rolę w metabolizmie i przekazywaniu sygnałów w komórce:

- Adenozynotrójfosforan (ATP) i guanozynotrójfosforan (GTP) stanowią główne źródło energii niezbędnej w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach. Energia ta jest zmagazynowana w wiązaniach bezwodnikowych między grupami fosforanowymi.
- Cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP) i cykliczny guanozynomonofosforan (cGMP) uczestniczą w szlakach sygnałowych i stanowią kofaktory dla enzymów (np. NAD+, FMN, FAD oraz koenzym A).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnuklɛˈɔtɨt, AS: nukleotyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nukleotydowy

rzecz. nuklid mrz.

Wiktionary

# nukleotydaza

enzym rozkładający nukleotydy na nukleozydy i kwas fosforowy

SJP.pl

# nukleotydazy

enzym rozkładający nukleotydy na nukleozydy i kwas fosforowy

SJP.pl

# nukleotydy

podstawowy składnik budulcowy kwasów nukleinowych (DNA i RNA)

SJP.pl

Nukleotydy – organiczne związki chemiczne z grupy estrów fosforanowych; są estrami nukleozydów i kwasu fosforowego (5'-fosforany nukleozydów).

Nukleotydy stanowią podstawowe składniki kwasów nukleinowych (DNA i RNA) oraz innych polinukleotydów, odgrywają też znaczącą rolę w metabolizmie i przekazywaniu sygnałów w komórce:

- Adenozynotrójfosforan (ATP) i guanozynotrójfosforan (GTP) stanowią główne źródło energii niezbędnej w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach. Energia ta jest zmagazynowana w wiązaniach bezwodnikowych między grupami fosforanowymi.
- Cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP) i cykliczny guanozynomonofosforan (cGMP) uczestniczą w szlakach sygnałowych i stanowią kofaktory dla enzymów (np. NAD+, FMN, FAD oraz koenzym A).

Wikipedia

# nukleozyd

glikozyd złożony z zasady azotowej: purynowej (adenina lub guanina) lub zasady pirymidynowej (cytozyna, tymina lub uracyl) oraz części cukrowej w postaci pentozy (ryboza lub dezoksyryboza), stanowiący część kwasu nukleinowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek chemiczny składający się z cukru i zasady azotowej, połączonych wiązaniem glikozydowym; podstawowa jednostka tworząca nukleotydy; główny budulec kwasów nukleinowych

Wiktionary

Nukleozydy – organiczne związki chemiczne, glikozoaminy zbudowane z zasady azotowej połączonej wiązaniem β-N-glikozydowym z pentozami (rybozą, deoksyrybozą lub rybitolem).

W zależności od rodzaju zasady azotowej wyróżnia się (wytłuszczeniem oznaczono):

- nukleozydy purynowe:
  - adenozyna
  - guanozyna
  - inozyna
  - ksantozyna
- nukleozydy pirymidynowe:
  - cytydyna
  - urydyna (w RNA)
  - tymidyna (w DNA)
  - 2′-deoksyurydyna
  - 5-metylocytydyna
  - 5-metylourydyna
- nukleozydy nikotynamidowe:
  - mononukleozyd nikotynamidowy (NMN+)
- nukleozydy flawinowe:
  - flawinomononukleozyd – tworzy z AMP dinukleotyd flawinoadeninowy (FAD).

Wikipedia

# nukleozydaza

enzym z grupy hydrolaz

SJP.pl

# nukleozydazy

enzym z grupy hydrolaz

SJP.pl

# nukleozydowy

→ nukleozyd

SJP.pl

#### Patrz:

nukleozyd

# nukleozydy

glikozyd złożony z zasady azotowej: purynowej (adenina lub guanina) lub zasady pirymidynowej (cytozyna, tymina lub uracyl) oraz części cukrowej w postaci pentozy (ryboza lub dezoksyryboza), stanowiący część kwasu nukleinowego

SJP.pl

Nukleozydy – organiczne związki chemiczne, glikozoaminy zbudowane z zasady azotowej połączonej wiązaniem β-N-glikozydowym z pentozami (rybozą, deoksyrybozą lub rybitolem).

W zależności od rodzaju zasady azotowej wyróżnia się (wytłuszczeniem oznaczono):

- nukleozydy purynowe:
  - adenozyna
  - guanozyna
  - inozyna
  - ksantozyna
- nukleozydy pirymidynowe:
  - cytydyna
  - urydyna (w RNA)
  - tymidyna (w DNA)
  - 2′-deoksyurydyna
  - 5-metylocytydyna
  - 5-metylourydyna
- nukleozydy nikotynamidowe:
  - mononukleozyd nikotynamidowy (NMN+)
- nukleozydy flawinowe:
  - flawinomononukleozyd – tworzy z AMP dinukleotyd flawinoadeninowy (FAD).

Wikipedia

# nuklid

jądro atomowe o określonym składzie protonów i neutronów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

Wiktionary

Nuklid – termin dwuznaczny:

- typ jądra atomowego o określonej liczbie protonów i neutronów oraz stanie energii jądrowej;
- typ atomu zdefiniowany przez powyższy typ jądra.

Wśród nuklidów wyróżnia się kilka grup:

- Nuklidy o tej samej liczbie protonów, a różniące się liczbą neutronów (ta sama liczba atomowa i różne liczby masowe) to izotopy. Również atomy z takimi nuklidami (jako jądra) nazywa się izotopami danego pierwiastka.
- Nuklidy o tej samej liczbie neutronów to izotony.
- Nuklidy o równej liczbie masowej (tej samej liczbie nukleonów w jądrze), lecz różniące się ładunkiem (liczbą atomową), to izobary.
- Nuklidy o identycznych liczbach masowych i ładunkach, ale różniące się stanem kwantowym nazywane są izomerami jądrowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) atom

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nukleon m., nukleonika ż., nuklearyzacja ż., nukleofil m., nukleosom m., nukleacja ż., nukleozydy m., nukleotyd m.

przym. nuklearny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nuclide

* baskijski: (1.1) nukleido

* białoruski: (1.1) нуклід m.

* bułgarski: (1.1) нуклид m.

* chorwacki: (1.1) nuklid m.

* czeski: (1.1) nuklid m.

* duński: (1.1) nuklid w.

* esperanto: (1.1) nuklido

* estoński: (1.1) nuklid

* fiński: (1.1) nuklidi

* francuski: (1.1) nucléide m., nuclide m.

* hiszpański: (1.1) nucleido m., núclido m.

* kataloński: (1.1) núclid m.

* macedoński: (1.1) нуклид m.

* niderlandzki: (1.1) nuclide m.

* niemiecki: (1.1) Nuklid m.

* norweski (bokmål): (1.1) nuklide m.

* norweski (nynorsk): (1.1) nuklide m.

* portugalski: (1.1) nuclídeo m.

* rosyjski: (1.1) нуклид m.

* rumuński: (1.1) nuclid m.

* słowacki: (1.1) nuklid m.

* szwedzki: (1.1) nuklid w.

* turecki: (1.1) nüklit

* ukraiński: (1.1) нуклід m.

* węgierski: (1.1) nuklid

* włoski: (1.1) nuclide m.

źródła.

== nuklid (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) fiz. nuklid

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nukleon m., nukleonika ż., nuklearyzacja ż., nukleofil m., nukleosom m., nukleacja ż., nukleozydy m., nukleotyd m.

przym. nuklearny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) atom

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nukleon m., nukleonika ż., nuklearyzacja ż., nukleofil m., nukleosom m., nukleacja ż., nukleozydy m., nukleotyd m.

przym. nuklearny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nuclide

* baskijski: (1.1) nukleido

* białoruski: (1.1) нуклід m.

* bułgarski: (1.1) нуклид m.

* chorwacki: (1.1) nuklid m.

* czeski: (1.1) nuklid m.

* duński: (1.1) nuklid w.

* esperanto: (1.1) nuklido

* estoński: (1.1) nuklid

* fiński: (1.1) nuklidi

* francuski: (1.1) nucléide m., nuclide m.

* hiszpański: (1.1) nucleido m., núclido m.

* kataloński: (1.1) núclid m.

* macedoński: (1.1) нуклид m.

* niderlandzki: (1.1) nuclide m.

* niemiecki: (1.1) Nuklid m.

* norweski (bokmål): (1.1) nuklide m.

* norweski (nynorsk): (1.1) nuklide m.

* portugalski: (1.1) nuclídeo m.

* rosyjski: (1.1) нуклид m.

* rumuński: (1.1) nuclid m.

* słowacki: (1.1) nuklid m.

* szwedzki: (1.1) nuklid w.

* turecki: (1.1) nüklit

* ukraiński: (1.1) нуклід m.

* węgierski: (1.1) nuklid

* włoski: (1.1) nuclide m.

źródła.

== nuklid (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) fiz. nuklid

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nuku'alofa

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tonga;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nukualofańczyk, nukualofanka

przym. nukualofański

frazeologia.

etymologia. z języka tonga Nukuʻalofa

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Nuku'alofa

* szwedzki: (1.1) Nuku'alofa

* tonga: (1.1) Nukuʻalofa

źródła.

== Nuku'alofa (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nuku'alofa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnukuwaˈlɔfa, AS: nukuu̯alofa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nukualofańczyk, nukualofanka

przym. nukualofański

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nukualofańczyk, nukualofanka

przym. nukualofański

frazeologia.

etymologia. z języka tonga Nukuʻalofa

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) Nuku'alofa

* szwedzki: (1.1) Nuku'alofa

* tonga: (1.1) Nukuʻalofa

źródła.

== Nuku'alofa (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nuku'alofa

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nukualofa

stolica Tonga

SJP.pl

Nukuʻalofa – stolica Tonga, położona na wybrzeżu wyspy Tongatapu. Ludność miasta – 22,4 tys. (1996) – stanowi około 1/4 ludności królestwa.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z roku 1795, gdy wybrano okoliczne wzgórze (Sia ko Veionga) na siedzibę rodziny królewskiej. Na początku XIX wieku wybudowano tutaj fortecę. Nukuʻalofa zostało stolicą Tonga w roku 1845.

Wikipedia

# nukualofańczyk

mieszkaniec Nukualofy (stolicy Tonga)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nuku’alofy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnukuwalɔˈfãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: nukuu̯alofãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nuku'alofa ż., Nuku’alofa

:: fż. nukualofanka ż.

przym. nukualofański

Wiktionary

# nukualofanka

mieszkanka Nukualofy (stolicy Tonga)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nuku'alofy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnukuwalɔˈfãŋka, AS: nukuu̯alofãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nuku'alofa ż.

:: fm. nukualofańczyk mos.

przym. nukualofański

Wiktionary

# nukualofański

przymiotnik od: Nukualofa (stolica i główny port Tonga); nukualofski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Nuku'alofa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnukuwalɔˈfãj̃sʲci, AS: nukuu̯alofãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nukualofańczyk mos., nukualofanka ż., Nuku'alofa ż.

Wiktionary

# nukualofski

przymiotnik od: Nukualofa (stolica i główny port Tonga); nukualofański

SJP.pl

# nukufetau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. atol należący do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Nukufetau – atol należący to archipelagu Tuvalu o powierzchni lądowej 3 km².

Atol położony jest 106 km na północny zachód od Funafuti. Liczy 35 koralowych wysp (zwanych motu), ułożonych w kształt prostokąta wokół laguny o powierzchni około 13 × 7 km. Według spisu z 2012 roku atol zamieszkuje 536 ludzi. Większość osób przebywa na wyspie Savave (południowo-zachodnia część Nukufetau), na której znajdują się dwie wioski: Aulotu (331 osób) i Maneapa (191 osób).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) atol

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nukufetau

źródła.

== Nukufetau (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nukufetau

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) atol

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nukufetau

źródła.

== Nukufetau (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nukufetau

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nukulaelae

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Wiktionary

Nukulaelae – atol należący do archipelagu Tuvalu o powierzchni lądowej ok. 1,82 km². Składa się z co najmniej 15 wysp. Na jednej z nich, Fangaua, znajduje się osada Pepesala, w której mieszka 247 osób.

Na atolu znajduje się jedna szkoła podstawowa (Faikimua Primary School) i jedno przedszkole (Ulukoloa Pre-School) (stan na 2014 rok).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nukulaelae

źródła.

== Nukulaelae (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) Nukulaelae

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* tuvalu: (1.1) Nukulaelae

źródła.

== Nukulaelae (język tuvalu.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) Nukulaelae

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nukunonu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. atol koralowy w archipelagu Tokelau, stanowiący jednostkę administracyjną Tokelau, będącego nowozelandzkim terytorium zależnym;

Wiktionary

Nukunonu – koralowy atol w archipelagu Tokelau, należący administracyjnie do terytorium zależnego Nowej Zelandii – Tokelau. Atol stanowi jednocześnie jednostkę administracyjną o takiej samej nazwie.

Atol ma powierzchnię 5,46 km² (jest to największy atol archipelagu) i otacza wewnętrzną lagunę o powierzchni około 90 km². W skład atolu wchodzi 13 większych wysp i kilkadziesiąt drobnych wysepek, z których najważniejsze to: Tokelau, Na Taulaga, Te Puka i Mua, Motuhaga, Nukunonu, Te Alofi. Liczba ludności w poszczególnych latach:

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) atol

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Tokelau

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Nukunonu (język szwedzki.) ==

thumb|Nukunonu (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nukunonu

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

# nukus

miasto w Uzbekistanie, stolica Karakałpacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Wiktionary

Nukus (uzb. cyr. i ros. Нукус; karak. Нөкис, Nókis) – miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum, siedziba administracyjna Republiki Karakałpackiej.

W 1939 r. miasto liczyło ok. 10 tys. mieszkańców, a w roku 1962 – ok. 44 tys. W następnych latach nastąpił szybki wzrost liczby ludności i w 2016 roku liczyło ok. 286,5 tys. mieszkańców. W 1962 r. 30,6% mieszkańców stanowili Karakałpacy, 28,8% Uzbecy, 26,6% Kazachowie. Oprócz nich mieszkali tu Turkmeni, Rosjanie, Tatarzy czy Koreańczycy. W 2016 roku liczyło ok. 286,5 tys. mieszkańców

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nukuski

Wiktionary

# nukuski

przymiotnik od: Nukus (stolica Karakałpacji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nukusem, dotyczący Nukusu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nukus mrz.

Wiktionary

# nul

liczba określona symbolem 0; zero, nic

SJP.pl

# nula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anula

Wiktionary

Naula – wieś w Syrii, w muhafazie Damaszek. W 2004 roku liczyła 782 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nieraz wspominam, jak Nula przeczytała w gazecie o psie, co to spadł z balkonu i zabił Bogu ducha winnego przechodnia.

(1.1) Zawieziemy Nulę na stację do Drogomyśla.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anusia ż., Ania ż., Anula ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Anula

Wiktionary

# nulifikacja

rzadko: unieważnienie, skasowanie; nullifikacja

SJP.pl

# nulka

1. znak graficzny używany najczęściej przy rysowaniu wykresów funkcji signum oraz mantysy;
2. rodzaj cyrkla do kreślenia okręgów o bardzo małych średnicach; zerownik

SJP.pl

Nulka – znak graficzny przypominający okrąg (często dla większej czytelności pogrubiony) umieszczany na wykresach funkcji. Najczęściej służy do zaznaczania punktów nienależących do wykresu funkcji, początku półprostej, punktów nieciągłości oraz otwartych końców przedziałów; rzadziej innych punktów osobliwych funkcji.

Wikipedia

# null

1. w językach programowania: wartość zmiennej wskazującej na pusty element pamięci; NULL;
2. potocznie: nic, zero

SJP.pl

- literał pusty
- null – znacznik w języku SQL
- null (lub NUL) – znak sterujący o wartości liczbowej 0
- /dev/null

Występowanie tekstu hasła ze słowem „Null” lub „NULL” w tytule

Wikipedia

# nullifikacja

rzadko: unieważnienie, skasowanie; nulifikacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zerowanie

Wiktionary

Nullifikacja – zabieg chirurgiczny wykonywany na zlecenie, polegający na usunięciu narządów płciowych, układu moczowego czasami również sutków oraz pępka. Osoby które poddały się zabiegowi określa się terminem Nullo.

Wikipedia

# nullo

Nullo, właściwie Patrycjusz Kochanowski (ur. 14 maja 1982 w Wałbrzychu), znany również jako Nullizmatyk – polski raper i producent muzyczny. Znany jest przede wszystkim z występów w grupie hip-hopowej Trzeci Wymiar. Nullo prowadzi także solową działalność artystyczną. W 2018 roku wydano płytę autorskiego projektu Nullizmatyka łączącego rap i śpiew Nulla w akompaniamencie żywych instrumentów i sampli pt. Live Session.

Wikipedia

# nullofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. paniczny lęk przed odrzuceniem

Wiktionary

# nulo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zero

Wiktionary

# num.

skrót od: numizmatyka, numizmatyczny

SJP.pl

# numea

stolica Nowej Kaledonii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. numeanin mos., numeanka ż.

przym. numeański

Wiktionary

# numeanin

mieszkaniec Numei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Numei

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈãɲĩn, AS: nũmeãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numea ż.

:: fż. numeanka ż.

przym. numeański

Wiktionary

# numeanka

mieszkanka Numei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Numei

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈãnka, AS: nũmeãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numea ż.

:: fm. numeanin mos.

przym. numeański

Wiktionary

# numeański

przymiotnik od: Numea

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Numeą, dotyczący Numei

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numea ż., numeanin mos., numeanka ż.

Wiktionary

# numen

w religii starożytnego Rzymu: tajemnicza, bezpostaciowa i nadprzyrodzona siła panująca w świecie

SJP.pl

Numen (łac. potęga bóstwa; wyrocznia, l.mn. numina) – w religii starorzymskiej tajemnicza, bezpostaciowa i nadprzyrodzona siła panująca w świecie. Istotą religii był przede wszystkim osobisty stosunek zaufania do numenu. Postawę religijną określała zależność od numenu. W czasach cesarstwa nabrał cech osobowych, np. Pales jako numen życia pasterskiego.

Także moc twórcza, geniusz – porównaj noumen.

Wikipedia

# numenariusz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astrol. prognoza numerologiczna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛ̃ˈnarʲjuʃ, AS: nũmẽnarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numer mrz.

Wiktionary

# numer

1. liczba umieszczona na czymś
2. rzecz, rzadziej człowiek, oznaczona kolejną liczbą
3. kolejne wydanie czasopisma, gazety, egzemplarz
4. część programu artystycznego
5. pot. chytry, zaskakujący występek
6. pokój hotelowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

(1.2) pozycja w programie (zwykle w cyrku)

(1.3) egzemplarz czasopisma z daną datą

(1.4) identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;

(1.5) przen. żart, przekręt, oszustwo

(1.6) pot. gagatek

Wiktionary

Numer – oznaczenie przedmiotu, wyrobu, pojazdu, pozycji na liście itp., np. numer rejestracyjny pojazdu, numer telefonu z numerem kierunkowym, numer użytkownika komunikatora internetowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zawodnik startuje z numerem ósmym.

(1.1) Nasz kandydat znajduje się na liście numer osiem.

(1.2) Końcowy numer akrobaty wzbudził westchnienie podziwu na widowni.

(1.3) Czy wyszedł już marcowy numer „Miesięcznika Wikipedysty”?

(1.4) Jaki był numer rejestracyjny tego samochodu?

(1.5) Za taki numer pójdziesz siedzieć!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnũmɛr, AS: nũmer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numeracja ż., denumeracja ż., numeratura ż., numerant m., numerantka ż., numerator m., numerariusz m., numerowanie n., ponumerowanie n.

:: zdrobn. numerek m., numereczek m.

czas. numerować ndk., ponumerować dk.

przym. numerowy, numeryczny, numerowany, ponumerowany, numeracyjny

przysł. numerycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) liczba, pozycja, miejsce; skr. nr

(1.3) wydanie

Wiktionary

# numeracja

oznaczenie czegoś numerem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system oznaczania czegoś numerem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈrat͡sʲja, AS: nũmeracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numeryk m., ponumerowanie n., numer, numerowanie, numerek

przym. numeracyjny, numerowy, numeryczny

czas. numerować

Wiktionary

# numeracyjny

→ numeracja

SJP.pl

#### Patrz:

numeracja

# numerant

potocznie: osoba robiąca kawały

SJP.pl

# numerantka

→ numerant

SJP.pl

#### Patrz:

numerant

# numerariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek Opus Dei, który żyje w celibacie;

Wiktionary

Numerariusz lub numeraria (kobieta) – członek Opus Dei żyjący w celibacie. Niektórzy z nich (w praktyce 20%) mogą zostać księżmi prałatury Opus Dei (seminarium Dzieła to Cavabianca). Nie składa on żadnych ślubów, ale zawiera z prałaturą umowę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈrarʲjuʃ, AS: nũmerarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numer m., supernumerariusz m., supernumeraria ż.

:: fż. numeraria ż.

Wiktionary

# numerator

1. narzędzie do numerowania;
2. urządzenie sygnalizacyjne przesyłające numer pomieszczenia, budynku itp., będącego miejscem nadania wezwania

SJP.pl

# numeratywny

związany z numeracją - oznaczeniem kolejności przy użyciu numerów; numeracyjny

SJP.pl

# numerek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: numer

(1.2) zawieszka lub breloczek z umieszczonym na nim numerem

(1.3) pot. przen. seks. stosunek seksualny, zwłaszcza szybki lub z prostytutką

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Za zgubiony numerek do szatni należy zapłacić karę w wysokości 10 zł.

(1.3) Jacek zaliczył wczoraj dwa numerki po dyskotece w remizie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nũˈmɛrɛk, AS: nũmerek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numer m., numeracja ż., numerowanie n., numerator m., numerant m., numerantka ż., ponumerowanie n., numeryk mos.

przym. numerowy, numeryczny

czas. numerować ndk.

Wiktionary

# numeri

w metryce antycznej: stopy dłuższe niż trzyzgłoskowe

SJP.pl

Księga Liczb [Lb], Czwarta Księga Mojżeszowa [4 Mojż], Numeri jest czwartą księgą Tory, a tym samym Starego Testamentu i Biblii. W języku hebrajskim przyjmuje się nazwę Bemidbar – במדבר („na pustyni”), od pierwszych słów księgi, w innych językach (za pośrednictwem Septuaginty i Wulgaty) przyjęła się nazwa „Księga Liczb”, ze względu na częste wymienianie różnych liczb.

Wikipedia

# numerkomat

automat do przydzielania numerków oczekującym w kolejce; kolejkomat

SJP.pl

# numerkowy

→ numerek

SJP.pl

#### Patrz:

numerek

# numerolog

specjalista w zakresie numerologii

SJP.pl

# numerologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu

Wiktionary

Numerologia – pseudonauka badająca mistyczne lub magiczne właściwości liczb; prognozowanie z liczb, opierające się na przekonaniu, że numer przyporządkowany danemu obiektowi (numer domu, samochodu, telefonu, zakodowane pod postacią liczby imię, itp.) ma związek z jego losem. Według Erica Temple Bella należy rozróżniać numerologię jako pseudonaukę badającą mistyczne właściwości liczb i matematycznych zależności w świecie od popularnej działalności polegającej na przewidywaniu przyszłości na podstawie liczb przypisanych do nazw czy dat urodzenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na przykład przywiązywanie szczególnego znaczenia do liczb (numerologia) może mieć istotny wpływ na postępowanie człowieka. Niektórzy ludzie ujawniają głębokie przeświadczenie, że liczby nie tylko symbolizują pewne pojęcia, przedmioty, względnie osoby, ale mogą kształtować, w pewnej mierze, losy ludzi lub umożliwiają odkrycie przyszłego biegu zdarzeń.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numerolog mos., numerowanie n., ponumerowanie n.

przym. numerologiczny, numeryczny

przysł. numerologiczne

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. numerolog mos., numerowanie n., ponumerowanie n.

przym. numerologiczny, numeryczny

przysł. numerologiczne

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|numer|-o-|-logia.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# numerologiczny

dotyczący numerologii

SJP.pl

# numerolożka

→ numerolog

SJP.pl

#### Patrz:

numerolog

# numerować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ekspedycja sporządzająca siatkę pomiarową przyjęła dla każdego szczytu w Karakorum symbol K, a następnie wierzchołki numerowano od zachodu w kierunku wschodnim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈrɔvat͡ɕ, AS: nũmerovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numer m., numerek m., numeracja ż., numerowanie n., ponumerowanie n., numeryk m.

przym. numeryczny, numerowy

Wiktionary

# numerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|numerować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛrɔˈvãɲɛ, AS: nũmerovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. numerować ndk.

rzecz. numeryk mos., ponumerowanie n., numeracja, numer, numerek, numerologia

przym. numeryczny

Wiktionary

# numerowy

przymiotnik od: numer

SJP.pl

# numeryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest numeryczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. numeryczny

przysł. numerycznie

Wiktionary

# numeryczny

w matematyce:
1. wyrażony za pomocą liczb; liczbowy;
2. numeryczne metody - stosowane w wielu dziedzinach matematyki metody opisu zagadnień, zjawisk, procesów za pomocą rozwiązań liczbowych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) składający się z liczb lub cyfr

(1.2) operujący na przybliżonych wartościach liczbowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Proszę wprowadzić kod na klawiaturze numerycznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũmɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: nũmeryčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numeryczność ż., numeryk m., ponumerowanie n., numeracja ż., numer, numerek, numerologia, numerowanie

czas. numerować

przysł. numerycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cyfrowy, liczbowy

Wiktionary

# numeryk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mat. specjalista w zakresie metod numerycznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numer m., numerek m., numeracja ż., numerator m., numerowanie n.

czas. numerować ndk.

przym. numeryczny

Wiktionary

# numida

mieszkaniec Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej); Numidyjczyk

SJP.pl

Wikipedia

# numidia

starożytna kraina w Afryce Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

(1.2) hist. geogr. prowincja rzymska

Wiktionary

Numidia – historyczne państwo Berberów w północnej Afryce. Obejmowało terytoria na zachód od Kartaginy i na wschód od Oranu. Później prowincja rzymska oraz prowincja kościelna ze stolicą w Milewe.

Numidia pojawia się po raz pierwszy na kartach historii pod koniec III wieku p.n.e. Podzielona była wówczas na dwa plemienne królestwa: wschodnie i zachodnie. W 206 p.n.e. władca wschodniej Numidii Masynissa poparł Rzym podczas II wojny punickiej. Dzięki przymierzu z Rzymianami dokonał podboju zachodniej Numidii. W 118 p.n.e. Micypsa dokonał podziału królestwa na trzy części. Dążący do skupienia władzy w swoich rękach Jugurta doprowadził do wojny z Rzymem (wojna jugurtyńska). Po przegranej przez Jugurtę wojnie Rzymianie oddali Numidię w lenno Mauretanii. Podczas wojny domowej w Rzymie król Juba I poparł Pompejusza. Po zwycięstwie Juliusza Cezara Numidia stała się na krótko rzymską prowincją Africa Nova.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W którym wieku Numidia została zajęta przez legiony rzymskie?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nũˈmʲidʲja, AS: nũmʹidʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numidyjczyk mos., Numida mos., Numidyjka ż.

przym. numidyjski

Wiktionary

# numidyjczyk

mieszkaniec Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej); Numida

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Numidii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numidia ż., Numida mos.

:: fż. Numidyjka ż.

przym. numidyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Numida mos.

Wiktionary

# numidyjka

mieszkanka Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Numidii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numidia ż.

:: fm. Numidyjczyk mos., Numida mos.

przym. numidyjski

Wiktionary

# numidyjski

przymiotnik od: Numidia (kraj starożytny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Numidią, dotyczący Numidii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Numidia ż., Numidyjczyk mos., Numida mos., Numidyjka ż.

Wiktionary

# numitor

Numitor – w mitologii rzymskiej król latyńskiego miasta Alba Longa, syn Prokasa, ojciec Rei Sylwii, dziad Romulusa i Remusa.

Pozbawiony władzy przez swego brata Amuliusa, odzyskał ją przy pomocy wnuków Romulusa i Remusa.

Wikipedia

# numizm.

skrót od: numizmatyka, numizmatyczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# numizmat

dawna moneta lub medal mające wartość zabytkową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zabytkowa moneta lub medal

Wiktionary

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kolekcję własnych numizmatów przekazała do muzeum para prezydencka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numizmatyk mos., numizmatyka ż.

przym. numizmatyczny

Wiktionary

# numizmatyczka

1. kolekcjonerka monet, medali mających wartość zabytkową; zbieraczka numizmatów;
2. znawczyni numizmatów, specjalistka badająca i opisująca dawne monety i medale

SJP.pl

# numizmatyczny

→ numizmat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z numizmatyką

Wiktionary

#### Patrz:

numizmat

#### Przykłady

(1.1) Pan Leon rozwijał swoje zainteresowania numizmatyczne we wczesnej młodości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numizmat mrz., numizmatyk mrz., numizmatyka ż.

Wiktionary

# numizmatyk

1. kolekcjoner monet, medali mających wartość zabytkową; zbieracz numizmatów;
2. znawca numizmatów, specjalista badający i opisujący dawne monety i medale

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie numizmatyki

(1.2) zbieracz numizmatów

Wiktionary

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Katalog monet rzymskiej prowincji w Hiszpanii opracował numizmatyk z uniwersytetu w Saragossie we współpracy z muzealnikami z Barcelony.

(1.2) Wymieniłem się monetami z tym starszym numizmatykiem z Katowic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numizmat mrz., numizmatyka ż.

:: fż. numizmatyczka ż.

przym. numizmatyczny

Wiktionary

# numizmatyka

nauka zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikacją numizmatów (dawne monety lub medale mające wartość zabytkową)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. hist. nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

(1.2) kolekcjonowanie numizmatów

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: numizmatyk

Wiktionary

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Domenę numizmatyki stanowią kolekcjonowanie i klasyfikowanie monet oraz artefaktów medalierskich.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. numizmat mrz., numizmatyk mos.

przym. numizmatyczny

Wiktionary

# numulit

wymarły pierwotniak z gromady otwornic, żyjący od okresu kredowego do oligocenu

SJP.pl

Wapienie numulitowe – eoceńskie wapienie zbudowane ze skamieniałych skorupek numulitów. Numulity to duże (zwykle 1 cm - kilka centymetrów średnicy) dyskowate pierwotniaki z gromady otwornic.

W Polsce wapienie numulitowe występują na północnych zboczach Tatr oraz w południowej części Kotliny Zakopiańskiej. Można je zobaczyć w Jarcowej Skałce przed budką TPN na wejściu do Doliny Kościeliskiej. Nazywa się Jarcowa, bo numulity, wypreparowane przez erozję i widoczne na powierzchni skały, kojarzą się góralom z jarcem, czyli jęczmieniem. Również w nieczynnym kamieniołomie naprzeciw restauracji „Harnaś” odsłaniają się dolomity detrytyczne środkowego eocenu z numulitami. Odkrywki skał węglanowych z masowym wystąpieniem numulitów znajdują się także w Kamieniołomie pod Capkami w Zakopanem.

Wikipedia

# numulityczny

→ numulit

SJP.pl

#### Patrz:

numulit

# nuna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geol. najstarszy znany superkontynent, który w proterozoiku łączył większość lądów Ziemi;

(1.2) geogr. wieś w polsce, w województwie mazowieckim, w gminie Nasielsk;

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Kolumbia

Wiktionary

# nunatak

skała wystająca z lodowca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

Wiktionary

Nunatak (kalaallisut: nunataq) – wzgórze, szczyt wznoszący się nad powierzchnię lądolodu i otoczony zewsząd przez pokrywę lodową.

Nunataki występują w obszarach pokrytych lądolodem (na Grenlandii, Antarktydzie) lub w silnie zlodowaconych górach np. na Spitsbergenie. Mają z reguły postać ostrych i poszarpanych skał i masywów skalnych, który jest wynikiem intensywnego wietrzenia mrozowego. Po ustąpieniu lądolodu odznaczają się w krajobrazie silnym kontrastem z obłymi formami terenu, znajdującymi się poniżej dawnej powierzchni lodu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nũˈnatak, AS: nũnatak

Wiktionary

# nunavut

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Wiktionary

Wikipedia

# nunchaku

[czytaj: nunczaku] broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczaku, nunczako

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj broni przypominającej cep;

Wiktionary

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nũn͇ˈt͡ʃaku, AS: nũṇčaku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nunczaku, nunczako

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nunczaku, nunczako

Wiktionary

# nuncjatorski

→ nuncjatura, → nuncjusz

SJP.pl

#### Patrz:

nuncjatura, → nuncjusz

# nuncjatura

1. przedstawicielstwo dyplomatyczne Watykanu przy rządzie jakiegoś państwa;
2. urząd nuncjusza; okres sprawowania urzędu przez nuncjusza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. dyplomatyczne przedstawicielstwo papieża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnũnt͡sʲjaˈtura, AS: nũncʹi ̯atura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuncjusz m.

Wiktionary

# nuncjusz

stały przedstawiciel dyplomatyczny Watykanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

Wiktionary

Nuncjusz apostolski (wł. nunzio apostolico) – legat papieski pełniący równocześnie stałą misję dyplomatyczną. Stały szef misji dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej pierwszej klasy, a jednocześnie przedstawiciel dyplomatyczny papieża jako głowy Kościoła Rzymskokatolickiego w państwie, z którym Stolica Apostolska utrzymuje stosunki dyplomatyczne. Ranga nuncjusza odpowiada randze ambasadora, a w niektórych krajach, m.in. w Polsce, nuncjusz jest zwyczajowo dziekanem korpusu dyplomatycznego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) dyplomata

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nuncjatura ż.

frazeologia.

etymologia. etym|wł|nunzio. z etym|łac|nuncius. (nuntius)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nuncio

* baskijski: (1.1) nuntzio

* bułgarski: (1.1) нунций m.

* czeski: (1.1) nuncius m.

* duński: (1.1) nuntius w.

* francuski: (1.1) nonce m.

* hiszpański: (1.1) nuncio m.

* indonezyjski: (1.1) nuncio, nunsius

* interlingua: (1.1) nuncio

* kaszubski: (1.1) nuncjusz m.

* koreański: (1.1) 교황 대사

* litewski: (1.1) nuncijus m.

* łaciński: (1.1) nuncius (nuntius)

* łotewski: (1.1) nuncijs m.

* niemiecki: (1.1) Nuntius m.

* nowogrecki: (1.1) νούντσιος m.

* rosyjski: (1.1) нунций m.

* słowacki: (1.1) nuncius m.

* słoweński: (1.1) nuncij m.

* turecki: (1.1) papalık elçisi

* ukraiński: (1.1) нунцій m.

* włoski: (1.1) nunzio

źródła.

== nuncjusz (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) nuncjusz

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnũnt͡sʲjuʃ, AS: nũncʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuncjatura ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) dyplomata

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nuncjatura ż.

frazeologia.

etymologia. etym|wł|nunzio. z etym|łac|nuncius. (nuntius)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) nuncio

* baskijski: (1.1) nuntzio

* bułgarski: (1.1) нунций m.

* czeski: (1.1) nuncius m.

* duński: (1.1) nuntius w.

* francuski: (1.1) nonce m.

* hiszpański: (1.1) nuncio m.

* indonezyjski: (1.1) nuncio, nunsius

* interlingua: (1.1) nuncio

* kaszubski: (1.1) nuncjusz m.

* koreański: (1.1) 교황 대사

* litewski: (1.1) nuncijus m.

* łaciński: (1.1) nuncius (nuntius)

* łotewski: (1.1) nuncijs m.

* niemiecki: (1.1) Nuntius m.

* nowogrecki: (1.1) νούντσιος m.

* rosyjski: (1.1) нунций m.

* słowacki: (1.1) nuncius m.

* słoweński: (1.1) nuncij m.

* turecki: (1.1) papalık elçisi

* ukraiński: (1.1) нунцій m.

* włoski: (1.1) nunzio

źródła.

== nuncjusz (język kaszubski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) nuncjusz

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nunczako

broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczaku, nunchaku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. nunchaku.

Wiktionary

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nũn͇ˈt͡ʃakɔ, AS: nũṇčako

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nunchaku, nunczaku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nunchaku, nunczaku

Wiktionary

# nunczaku

broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczako, nunchaku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. nunchaku.

Wiktionary

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nũn͇ˈt͡ʃaku, AS: nũṇčaku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nunchaku, nunczako

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nunchaku, nunczako

Wiktionary

# nuoxi

ogólna nazwa chińskich przedstawień obrzędowych z tancerzami w maskach

SJP.pl

# nupcjalny

dawniej: odnoszący się do wesela, ślubu; weselny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przest. dotyczący wesela czy ślubu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nupturient mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) weselny

Wiktionary

# nupel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. gw-pl|Górny Śląsk. smoczek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. nuplik, nupelek

czas. nuplać, ponuplać

Wiktionary

# nupelflasza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziecięca butelka ze smoczkiem

Wiktionary

# nupturient

1. osoba zgłaszająca w urzędzie zamiar zawarcia małżeństwa;
2. dawniej: narzeczony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś planowaćanujący ożenek

Wiktionary

Nupturient (łac. nupturiens, dop. nupturientis) – w prawie rzymskim, stąd także w prawie kanonicznym oraz rodzinnym osoba mająca zawrzeć związek małżeński.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. nupturientka ż.

przym. nupcjalny

Wiktionary

# nupturientka

→ nupturient

SJP.pl

#### Patrz:

nupturient

# nur

1. całkowite zanurzenie się w wodzie
2. ptak wodny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, wieś gminna w Polsce w województwie mazowieckim;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(3.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

Nur – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nur.

Nur leży na prawym brzegu Bugu. Siedziba gminy Nur. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1425 rokiem, zdegradowany w 1870 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Nurze i w Nowym Mieście nad Soną, podobnie jak w Piasecznie, mieszczanie nie płacili czynszu od rzemiosła, wnosili natomiast opłaty od palenia gorzałki.

(2.1) Nur ed-Din był dwunastowiecznym władcą Syrii z dynastii Zengidów.

(3.1) Turecka zawodniczka Nur Tatar zdobyła złoty medal w taekwondo na mistrzostwach Europy w Manchesterze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nur, AS: nur

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Mazowsze

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etymn|pol|nur.

(2.1) (3.1) etymn|arab|نور. → światło

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (2.1) Nur, Noor; (3.1) Nur, Noor

* arabski: (2.1) نور m.; (3.1) نور ż.

* malajski: (3.1) Nur

* turecki: (2.1) Nur; (3.1) Nur

źródła.

== Nur (język malajski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|malajski|ż. Nur

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nur-sułtan

dawna nazwa stolicy Kazachstanu

SJP.pl

Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019, i ponownie od 2022 r. Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim.

Wikipedia

# nuraghi

rodzaj budowli z epoki brązu

SJP.pl

# nurcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od nurt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie nurt, lecz tylko mały nurcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurt m.

Wiktionary

# nurczyński

nazwisko

SJP.pl

# nurecki

przymiotnik od: Nurek (miasto w Tadżykistanie)

SJP.pl

# nurek

1. osoba nurkująca zawodowo;
2. środowiskowo: piłkarz próbujący wymusić faul;
3. lekceważąco: nurek śmietnikowy - przeszukiwacz śmietników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

(1.2) środ. slang. drobny dostawca złomu do punktu skupu; najczęściej w celu zdobycia pieniędzy na alkohol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) skok w wodę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) ornit. nazwa systematyczna|Cerorhinca monocerata|ref=tak., ptak z rodziny alk;

Wiktionary

- Nurek – osoba uprawiająca nurkowanie
- „Nurek” (I) – okręt-baza dla nurków Marynarki Wojennej II RP
- ORP „Nurek” (II) – okręt-baza dla nurków Marynarki Wojennej II RP
- Nurek – ptak z rodziny alk
- Nurek – wł. Norak, miasto w Tadżykistanie
  - Zapora Nurecka – zapora wodna w Tadżykistanie

Część miejscowości w Polsce:

- Nurek – osada wsi Rędziny w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co wyłowili rzymscy nurkowie ze starożytnych kanałów?

(1.2) Nurek regularnie zabiera puszki ze ścieżki rowerowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnurɛk, AS: nurek

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nurkować

rzecz. nur m., nurzec mzw., nurkowanie n., zanurkowanie n., nurzanie n., wynurzenie n.

przym. nurkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) alka rogata

Wiktionary

# nuristan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem;

Wiktionary

Nurestan, Nuristan, dawniej Kafiristan (paszto: نورستان) – kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem, w południowym Hindukuszu, między dolinami Kabulu i Pandższiru. Stolica znajduje się w Parun. W 2021 roku liczyła prawie 167 tys. mieszkańców.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nuˈrʲistãn, AS: nurʹistãn

Wiktionary

# nurka

norka europejska

SJP.pl

# nurki

1. osoba nurkująca zawodowo;
2. środowiskowo: piłkarz próbujący wymusić faul;
3. lekceważąco: nurek śmietnikowy - przeszukiwacz śmietników

SJP.pl

# nurkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# nurkować

1. całkowicie zanurzać się w wodzie;
2. schylać się nisko, kryjąc się;
3. o samolocie: lecieć po stromym torze w stronę ziemi;
4. środowiskowo: upadać teatralnie, symulując faul

SJP.pl

czasownik nieprzechodni

(1.1) pływać pod powierzchnią wody

(1.2) przen. pot. wchodzić pod coś chowając się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dziś na basenie dzieci uczyły się nurkować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nurˈkɔvat͡ɕ, AS: nurkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurek m., nur m., nurzec mzw., nurkowanie n., zanurkowanie n., nurzanie n.

czas. zanurkować ndk.

przym. nurkowy

Wiktionary

# nurkowanie

1. całkowicie zanurzać się w wodzie;
2. schylać się nisko, kryjąc się;
3. o samolocie: lecieć po stromym torze w stronę ziemi;
4. środowiskowo: upadać teatralnie, symulując faul

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nurkować.

(1.2) skakanie do wody

(1.3) pływanie pod wodą;

(1.4) przen. szybkie chowanie się w czymś

(1.5) o samolotach, ptakach szybki lot w dół

Wiktionary

Nurkowanie – przebywanie pod wodą przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), w celach rekreacyjnych, sportowych, naukowych, technicznych, ratunkowych lub militarnych. Nurkowanie z akwalungiem (ang. scuba diving) oraz nurkowanie na zatrzymanym oddechu jest zaliczane do sportów ekstremalnych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnurkɔˈvãɲɛ, AS: nurkovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. nurkować ndk., zanurkować dk.

rzecz. nurek mrz./mos., nur m., zanurkowanie n.

Wiktionary

# nurkowiec

samolot bombowy o konstrukcji przystosowanej do zrzucania bomb podczas lotu nurkowego

SJP.pl

# nurkowisko

miejsce do nurkowania

SJP.pl

# nurkowski

nazwisko

SJP.pl

# nurkowy

1. związany z nurkiem lub z nurkowaniem, np. lot nurkowy;
2. dotyczący nurki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nurkiem i nurkowaniem, dotyczący nurka i nurkowania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurek m., nur m., nurzaniec m., nurkowanie n., zanurkowanie n., nurzanie n., zanurzanie n., zanurzenie n., wynurzanie n., wynurzenie n.

czas. nurkować ndk., zanurkować dk., nurzać ndk., zanurzać ndk., zanurzyć dk., wynurzać ndk., wynurzyć dk.

Wiktionary

# nurmi

Nurmi – polska organizacja ruchu oporu działająca w południowej Francji, w okresie od września 1941 roku do połowy 1942 roku, zorganizowana przez por. Teodora Dzierzgowskiego. Siatka dywersyjno-szpiegowska była podległa wywiadowi brytyjskiemu a jej głównym celem była głównie działalność wywiadowcza oraz organizowanie punktów odbioru zrzutów. Nurmi została rozbita przez francuską policję w połowie 1942 roku, przy czym znaczna część jej członków została aresztowana.

Wikipedia

# nurniczek

rodzaj ptaków z rodziny alk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów nazwa systematyczna|Aethia|ref=tak. i nazwa systematyczna|Ptychoramphus|ref=tak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nurʲˈɲit͡ʃɛk, AS: nurʹńiček

Wiktionary

# nurnik

1. ptak nadmorski z rodziny alk;
2. rodzaj tłoka w pompach wodnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Cepphus|ref=tak., morski ptak z rodziny alk;

Wiktionary

- ptaka z rodziny alk, np.:
  - nurnik zwyczajny
  - nurnik aleucki
- tłok nurnikowy

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnurʲɲik, AS: nurʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurzec mzw.

Wiktionary

# nurogęś

ptak wodny, gatunek tracza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Mergus merganser|ref=tak., tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;

Wiktionary

Nurogęś, tracz nurogęś (Mergus merganser) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Eurazję i Amerykę Północną. Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: nuˈrɔɡɛ̃w̃ɕ, AS: nurogẽũ̯ś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tracz nurogęś

Wiktionary

# nurowate

monotypowy rząd ptaków neognatycznych; nury

SJP.pl

Nury – monotypowy rząd (Gaviiformes) i rodzina (Gaviidae) ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

# nurowaty

o cechach nurowatych (rząd ptaków)

SJP.pl

# nurowski

nazwisko

SJP.pl

# nursa

potocznie: pielęgniarka

SJP.pl

# nurse

[czytaj: ners] angielska niania lub pielęgniarka

SJP.pl

Nurse – debiutancki album studyjny Therapy? wydany przez A&M Records. Nagrywany w większości w Loco Studio w Caerleon, z wyjątkiem utworu „Gone”, zarejestrowanego w Annamoe. Słyszalne jest na nim odejście zespołu od noise punkowego brzmienia na rzecz bardziej industrialnego. Album został doceniony przez krytyków i osiągnął pozycję 38 w UK Albums Chart.

Wikipedia

# nursja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Wiktionary

Norcia (łac. Nursia) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia.

Według danych na 01.01.2016 gminę zamieszkiwało 4957 osób, 18 os./km².

Miasto rodzinne świętego Benedykta i świętej Scholastyki. Znajdują się tu dwa klasztory benedyktyńskie: męski, gdzie funkcjonuje znany browar i żeński pw. św. Antoniego Opata, a także klasztor klarysek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Św. Benedykt urodził się około 480 roku w apenińskiej miejscowości Nursja, położonej na północ od Rzymu.

(1.1) Mówię, że mam kłopot z imieniem „Norcia”, która po polsku nazywa się „Nursja”. Trochę jak z borgo i „grodem”. Mówię, że kiedy opowiadam o trzęsieniu w Nursji, to jest to tak, jak gdyby miasto runęło w jakiejś uczonej baśni, w teologicznym traktacie, w łacińskich czasach, nie dzisiaj.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nursyjski

Wiktionary

# nurski

przymiotnik od: Nur (wieś w województwie mazowieckim)

SJP.pl

# nurt

1. linia wyznaczająca największą prędkość przepływu wody w rzece; bieg rzeki;
2. tendencje w sztuce, filozofii itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hydrol. strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta

(1.2) tendencje w sztuce, filozofii itp.

(1.3) ciąg wydarzeń

Wiktionary

- nurt rzeki
- tendencja, dążność w literaturze, sztuce, nauce np. Neorealizm, Minimalizm (sztuki plastyczne), Deformatyzm; prąd

prasa:

- Nurt. Pismo poświęcone kulturze polskiej – miesięcznik wydawany od marca 1943 do maja 1944 w Warszawie
- Nurt – miesięcznik wydawany od roku 1965 do 1990 w Poznaniu
- Nowy Nurt – ogólnopolski dwutygodnik literacki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czółno płynęło spokojnie, niesione z nurtem strumienia.

(1.2) Tworzył w nurcie poezji metafizycznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nurt, AS: nurt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurcik mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) prąd

(1.2) kierunek, prąd, tendencja, trend

(1.3) bieg, przebieg

Wiktionary

# nurtować

1. o odczuciach, doznaniach: przenikać kogoś na wskroś;
2. o chorobach: dawać się odczuwać, nie ujawniając się na zewnątrz

SJP.pl

# nurtowy

→ nurt

SJP.pl

#### Patrz:

nurt

# nurtujący

1. o odczuciach, doznaniach: przenikać kogoś na wskroś;
2. o chorobach: dawać się odczuwać, nie ujawniając się na zewnątrz

SJP.pl

# nurty

1. linia wyznaczająca największą prędkość przepływu wody w rzece; bieg rzeki;
2. tendencje w sztuce, filozofii itp.

SJP.pl

# nury

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Gaviiformes|Sharpe|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

(1.2) syst. ornit. nazwa systematyczna|Gaviidae|J.A. Allen|ref=tak., rodzina ptaków z rodzaju nurów (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: nur

Wiktionary

Nury – monotypowy rząd (Gaviiformes) i rodzina (Gaviidae) ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ptaki z rzędu nurów ciężko startują do lotu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nur mzw.

Wiktionary

# nurzać

1. zagłębiać coś w jakimś płynie lub w czymś sypkim;
2. nurzać się -
a) zagłębiać się w wodzie lub czymś sypkim;
b) potocznie: pławić się w zbytkach, luksusach

SJP.pl

# nurzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nurzać.

Wiktionary

Ruchy statku na fali – połączone działanie sił o rozmaitej naturze - aerodynamicznych, hydrodynamicznych, grawitacyjnych, bezwładnościowych i wypornościowych sprawia, że poruszający się na wzburzonych falach statek wykonuje mniej lub bardziej gwałtowne ruchy. Można je podzielić na sześć kategorii: trzy z nich są oscylacyjnymi obrotami wokół trzech osi, pozostałe trzy - ruchami postępowymi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nurzec m., nur m., nurek m., zanurzanie n., wynurzanie n., zanurzenie n., wynurzenie n., nurkowanie n., zanurkowanie n.

czas. nurzać ndk., zanurzać ndk., zanurzyć dk., wynurzać ndk., wynurzyć dk., nurkować ndk., zanurkować dk.

przym. nurkowy

Wiktionary

# nurzaniec

1. jeden z dwóch gatunków europejskich płazów podobnych do żab;
2. roślina wodna z rodziny żabiściekowatych, często hodowana jako roślina akwariowa; walisneria

SJP.pl

- nurzaniec (Pelodytes), płaz z rodziny nurzańcowatych
- nurzaniec (Vallisneria), rodzaj roślin z rodziny żabiściekowatych

Wikipedia

# nurzec

nurzec mały - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Pelecanoididae|ref=tak.;

Wiktionary

- Nurzec – rzeka we wschodniej Polsce i na Białorusi, prawy dopływ Bugu
- Nurzec – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Boćki
- Nurzec – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja
- Nurzec – stacja kolejowa we wsi Nurzec-Stacja, w woj. podlaskim
- Nurzec – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1952 -1954 w woj. białostockim

- Nurzec – gromada w powiecie bielskim
- Nurzec – gromada w powiecie siemiatyckim

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. nurkować

rzecz. nurzanie n., nur, nurzyk, nurnik, nurek

Wiktionary

# nurzec-stacja

osada w Polsce

SJP.pl

Nurzec-Stacja – osada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja.

Miejscowość jest siedzibą gminy Nurzec-Stacja, rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Częstochowskiej. Natomiast prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii św. Dymitra w Żerczycach.

Wikipedia

# nurzecki

przymiotnik od: Nurzec, Nurzec Stacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nurcem, dotyczący Nurca

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nurzec mrz.

Wiktionary

# nurzybób

wodna bylina z rodziny grzybieniowatych, o dużych silnie pachnących kwiatach koloru białego, różowego lub żółtego; lotus, nelumbo, nurzykłąb, lotos

SJP.pl

# nurzyk

ptak nadmorski z rodziny alk wyglądem przypominający małego pingwina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Uria|ref=tak., ptak morski gnieżdżący się na skalistych północnych wybrzeżach;

Wiktionary

Nurzyk (zwyczajny), nurzyk podbielały (Uria aalge) – gatunek dużego ptaka morskiego z rodziny alk (Alcidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnuʒɨk, AS: nužyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nurzec mzw.

Wiktionary

# nurzykłąb

wodna bylina z rodziny grzybieniowatych, o dużych silnie pachnących kwiatach koloru białego, różowego lub żółtego; lotos, nelumbo, nurzybób

SJP.pl

# nurzyński

nazwisko

SJP.pl

# nurzypląs

rodzaj mchów z rodziny nurzypląsowatych

SJP.pl

# nurzypląsowate

rodzina mchów

SJP.pl

# nusajryta

wyznawca prądu religijnego, jednego z odłamów islamu; alawita

SJP.pl

# nusajrytka

→ nusajryta

SJP.pl

#### Patrz:

nusajryta

# nusbaum

nazwisko

SJP.pl

Niemcy:

- Nusbaum – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Eifel Bitburg-Prüm

Osoby:

- Hilary Nussbaum (1820–1895) – polski publicysta, historyk i działacz społeczny
- Henryk Nusbaum (1849–1937) – polski lekarz neurolog
- Jan Nusbaum (1881–1927) – polski architekt, oficer wojskowy, sportowiec
- Józef Nusbaum-Hilarowicz (1859–1917) – polski zoolog
- Rozalia Nusbaum-Hilarowicz (1859–1933) – polska przyrodnik
- Czesław Nusbaum (1887–1965) – polski publicysta, poseł na Sejm Wileński
- Tadeusz Hilarowicz (1887–1958) – polski profesor prawa administracyjnego, wykładowca akademicki, działacz społeczny i polityczny
- Henryk Hilarowicz (1890–1941) – polski chirurg

Wikipedia

# nut

rowek w drewnie, w który wchodzi wypustka drugiego elementu w miejscu spojenia

SJP.pl

Nut (egip. noc) — w mitologii egipskiej bogini nieba należąca do Wielkiej Enneady. Nut była dzieckiem Szu, boga powietrza oraz Tefnut uosabiającej wilgoć. Za męża oraz brata Nut Egipcjanie uznawali Geba, reprezentującego Ziemię. Taka personifikacja odróżnia mitologię egipską od wielu innych, gdzie niebo kojarzono z pierwiastkiem męskim, a ziemię z żeńskim, np. Uranos i Gaja u Greków.

Wikipedia

# nuta

1. znak graficzny określający wysokość i wartość rytmiczną dźwięku;
2. ton (np. śpiewać na jednej nucie);
3. odcień, zabarwienie;
4. potocznie: melodia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

(1.2) przen. delikatne wrażenie zmysłowe: dźwięku, smaku lub zapachu

(1.3) slang. utwór muzyczny

(1.4) zob. nuty.

Wiktionary

Nuta (od łac. nota, znak) – znak graficzny dźwięku muzycznego, określający jego wysokość i czas trwania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grasz w tym miejscu fałszywie. Spójrz jaka to nuta!

(1.2) W jego pytaniu wyczułam nutę ironii.

(1.2) Lubię dezodoranty z nutą piżma.

(1.3) Zaczepista nuta, stary!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnuta, AS: nuta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuty nmos., nutnik m.

:: zdrobn. nutka ż.

przym. nutowy

Wiktionary

# nutacja

wahadłowe zmiany nachylenia osi obrotu ciała względem nieruchomej osi przechodzącej przez środek obrotu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko drgania osi obrotu ciała poddanego precesji;

(1.2) bot. ruch roślin powodowany przez nierówny wzrost ich boków powodujący ich wygięcie

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nutacyjny

Wiktionary

# nutacyjny

związany z nutacją

SJP.pl

# nutella

krem orzechowo-czekoladowy marki Nutella

SJP.pl

Nutella – krem cukrowo-tłuszczowy z dodatkiem orzechów laskowych i kakao produkcji włoskiej firmy Ferrero. Jest wykorzystywany do kanapek, ciastek, ciast (w tym tortów) i wielu innych słodkich wyrobów spożywczych.Światowy Dzień Nutelli jest obchodzony 5 lutego.

Wikipedia

# nutka

zdrobnienie od: nuta

SJP.pl

Nuu-chah-nulth (ang. Nuu-chah-nulth Nation, dawniej Nootka lub Nutka) – grupa ok. 15 spokrewnionych plemion północnoamerykańskich Indian, zamieszkujących zachodnią część wyspy Vancouver w kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska. Kulturowo najbliżsi plemionom Chinook i Kwakwala. W 1995 grupa liczyła około 6 tysięcy osób (w 1770 było ich ok. 29 tys.).

Wikipedia

# nutnik

1. pulpit, statyw do nut;
2. zeszyt do zapisywania nut

SJP.pl

# nutowy

1. przymiotnik od: nuta, np. zapis nutowy;
2. rzadko: przymiotnik od: nut

SJP.pl

# nutraceutyk

składnik w produkcie spożywczym, któremu przypisuje się działanie odżywcze i zdrowotne

SJP.pl

Nutraceutyki – środki spożywcze łączące w sobie wartości żywieniowe i cechy środków farmaceutycznych. Oznaczają zarówno poszczególne składniki żywności, jak i substancje dodatkowe, a także gotowe produkty spożywcze oraz suplementy, których spożycie przynosi większe korzyści zdrowotne i terapeutyczne, niż te wynikające z normalnej diety.

Wikipedia

# nutria

ssak z rzędu gryzoni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (nazwa systematyczna|Myocastor coypus|ref=tak.), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

(1.2) skóra nutrii (1.1) po wyprawieniu

Wiktionary

Nutria (Myocastor) – rodzaj ssaka z podrodziny kolczaków (Echimyinae) w obrębie rodziny kolczakowatych (Echimyidae).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈnutrʲja, AS: nutrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. nutriowy

Wiktionary

# nutriceramid

ceramid będący składnikiem odżywczym szamponu

SJP.pl

# nutrie

futro z nutrii

SJP.pl

# nutrient

składnik pokarmowy niezbędny do prawidłowego rozwoju organizmu; substancja odżywcza

SJP.pl

# nutriety

futro ze skór owczych, o strzyżonym i prostowanym włosie, farbowanych na brązowo

SJP.pl

# nutrigenetyczny

→ nutrigenetyka

SJP.pl

#### Patrz:

nutrigenetyka

# nutrigenetyka

nauka badająca zależności między genetycznymi predyspozycjami a odżywianiem człowieka

SJP.pl

# nutrigenomika

Nutrigenomika – dział nauki zajmujący się badaniem wpływu składników żywności na regulację ekspresji genów, które mogą warunkować m.in. występowanie stanu zdrowia lub choroby. Jednym z celów nutrigenomiki jest opracowanie indywidualnej diety zmniejszającej ryzyko wystąpienia choroby i poprawiającej stan zdrowia poszczególnych osób i społeczeństw. Termin nutrigenomika często jest mylony z terminem nutrigenetyka.

Wikipedia

# nutrikosmetyk

preparat do stosowania wewnętrznego, poprawiający kondycję włosów, skóry i paznokci

SJP.pl

# nutriowate

rodzina ssaków z rzędu gryzoni

SJP.pl

Nutria amerykańska (Myocastor coypus) – gatunek gryzonia z podrodziny kolczaków (Echyminae) w rodzinie kolczakowatych (Echimyidae); w niektórych ujęciach systematycznych M. coypus jest jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem rodziny nutriowatych (Myocastoridae).

W Europie jest gatunkiem inwazyjnym.

Wikipedia

# nutriowaty

o cechach nutriowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# nutriowy

→ nutria

SJP.pl

#### Patrz:

nutria

# nutritarianizm

dieta opierająca się na produktach zawierających najwięcej błonnika, witamin, minerałów i antyoksydantów na jedną kilokalorię

SJP.pl

# nutritariański

związany z dietą opierającą się na produktach zawierających najwięcej błonnika, witamin, minerałów i antyoksydantów na jedną kilokalorię

SJP.pl

# nutscaping

[czytaj: natskejping] robienie zdjęć krajobrazom ze zwisającymi u góry kadru męskimi jądrami

SJP.pl

# nuty

zapis utworu muzycznego; partytura

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zapis nutowy melodii

(1.2) zeszyt z nutami (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: nuta

Wiktionary

Nuta (od łac. nota, znak) – znak graficzny dźwięku muzycznego, określający jego wysokość i czas trwania.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zgubiłem gdzieś nuty do etiudy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnutɨ, AS: nuty

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuta ż., nutnik m., nutka ż.

przym. nutowy

Wiktionary

# nuuk

stolica Grenlandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Grenlandii;

(1.2) geogr. adm. prowincja w Danii, na Grenlandii

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Nuuku / Nuuk|Ms=Nuuku / Nuuk.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Grenlandia

meronimy.

pokrewne.

rzecz. nukijczyk mos., nukijka ż.

przym. nukijski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Nuuk

* arabski: (1.1) نوك

* duński: (1.1) Nuuk n., Godthåb n.

* francuski: (1.1) Nuuk

* japoński: (1.1) ヌーク

* koreański: (1.1) 누크

* rosyjski: (1.1) Нуук m.

* szwedzki: (1.1) Nuuk

źródła.

== Nuuk (język angielski.) ==

thumb|Nuuk (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Nuuk

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nukijczyk mos., nukijka ż.

przym. nukijski

Wiktionary

# nuworysz

człowiek, który dorobił się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starający się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; dorobkiewicz; parweniusz; nowobogacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. lekcew. albo pogard. osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W pierwszej klasie jacyś nuworysze z chłopskimi twarzami, ubrani w wykwintne garnitury, czarne płaszcze do kolan, koszule, teraz poszarzałe, poplamione podczas długiej podróży.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuˈvɔrɨʃ, AS: nuvoryš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuworyszostwo n.

:: fż. nuworyszka ż.

przym. nuworyszowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dorobkiewicz, parweniusz, nowobogacki

Wiktionary

# nuworyszka

kobieta, która dorobiła się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starająca się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; nowobogacka; parweniuszka

SJP.pl

# nuworyszostwo

nowobogackość

SJP.pl

# nuworyszowski

przymiotnik od: nuworysz (np. nuworyszowski przepych, nuworyszowski styl życia); parweniuszowski; nowobogacki

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący nuworysza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nuworysz mos.

Wiktionary

# nuż

przestarzałe:
1. wykrzyknik komunikujący, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna, np.: A pies nuż skakać; nuże;
2. wykrzyknik wyrażający ponaglenie do szybszego wykonywania czynności, np.: Nuż na wroga!; dalej, jazda, a nuże; często łączy się z bezokolicznikiem lub z formą trybu rozkazującego; nuże;
3. wyrażenie, którego używa mówiący, gdy ma nadzieję, że stanie się to, o czym mowa; a nuż

SJP.pl

wyraz o charakterze ekspresywnym

(1.1) daw. oznaczający, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna

(1.2) nadający wypowiedzi odcień obawy, czasem nadziei

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A miała przy chałupie czarnego psiaka, co się Kruczek wabił. Nuż go okładać kijem.

(1.1) Leszek na dąb; nuż po pniu skakać jak dzięciołek.

(1.2) A nuż trafię na jakiego łotra, który mię okradnie i na koszu osadzi, trzeba być ostrożnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nuʃ, AS: nuš

Wiktionary

# nuża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. nudność

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

wyraz już w XIX wieku był przestarzały

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== nuża (wenedyk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nudności, mdłości

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnuʒa, AS: nuža

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

wyraz już w XIX wieku był przestarzały

współczesna.

tłumaczenia.

źródła.

== nuża (wenedyk.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nudności, mdłości

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# nużący

taki, który nuży (się); męczący, nudny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wywołujący znużenie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nużenie n., znużenie n.

czas. nużyć ndk., znużyć dk.

przysł. nużąco

Wiktionary

# nużby

wyraz nuż, którego używa mówiący, gdy ma nadzieję, że stanie się to, o czym mowa, podkreślony partykułą przypuszczającą -by

SJP.pl

# nuże

nuż; przestarzałe:
1. wykrzyknik komunikujący, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna, np.: A pies nuże skakać;
2. wykrzyknik wyrażający ponaglenie do szybszego wykonywania czynności, np.: Nuże na wroga!; dalej, jazda, a nuże; często łączy się z bezokolicznikiem lub z formą trybu rozkazującego

SJP.pl

# nużeńcowate

rodzina stawonogów z podgromady roztoczy

SJP.pl

# nużeńcowaty

o cechach nużeńcowatych (rodzina stawonogów)

SJP.pl

# nużeniec

roztocz, pasożyt torebek włosowych i gruczołów łojowych ssaków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. med. pasożytnicze roztocze z rodzaju nazwa systematyczna|Demodex|ref=tak.

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nużyca ż., nużeńce nmos.

przym. nużeńcowy

czas. nużyć

Wiktionary

# nużewko

Nużewko – wieś sołecka{ w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Nużewko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Wikipedia

# nużewo

Nużewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

Do 1954 roku istniała gmina Nużewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

We wsi znajduje się zrujnowany dwór drewniany otoczony parkiem. Przez wieś przepływa rzeka Łydynia – dopływ Wkry.

Z tej miejscowości pochodził sztangista, mistrz olimpijski Ireneusz Paliński.

Wikipedia

# nużyć

1. sprawiać, że ktoś staje się zmęczony; męczyć, wyczerpywać;
2. wywoływać znudzenie, nudzić;
3. nużyć się:
a) męczyć się, tracić siły, odczuwać wyczerpanie;
b) nudzić się, być, stawać się nudnym

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. znużyć)

(1.1) wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością

czasownik zwrotny niedokonany nużyć się (dk. znużyć się)

(2.1) odczuwać zmęczenie, ulegać stopniowemu wyczerpaniu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nużenie n., nużeniec mzw., znużenie n.

czas. znużyć dk.

przym. nużący

przysł. nużąco

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) męczyć, nudzić, zamęczać

(2.1) męczyć się, nudzić się

Wiktionary

# nużyca

demodekoza; choroba pasożytnicza koni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;

Wiktionary

Nużyca, demodekoza (łac. demodecosis) – choroba skóry wywoływana przez pasożyty z rodzaju nużeńców (Demodicidae). Może atakować wiele gatunków zwierząt.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. nużeniec m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) demodekoza, demodekoza

Wiktionary

# nvidia

amerykańskie przedsiębiorstwo

SJP.pl

NVIDIA Corporation (wymowa: ɛnˈvɪdiə; oficjalny zapis: NVIDIA, stylizowany nVIDIA) – amerykańskie przedsiębiorstwo komputerowe będące jednym z największych na świecie producentów procesorów graficznych i innych układów scalonych przeznaczonych na rynek komputerowy. NVIDIA jest także głównym dostawcą (pod względem udziału w rynku) kart graficznych dla komputerów osobistych ze swoją standardową serią GeForce. Firma produkuje także konsole (NVIDIA Shield) oparte na Androidzie. Logo firmy to zielony prostokąt, na który częściowo zachodzi spirala.

Wikipedia

# nw

ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków kierowców i pasażerów

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = slang. nie wiem

(1.2) = kolej. nastawnia wykonawcza

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) nwm

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) IDK, idk

źródła.

== nw (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = slang. internetowy no worries → bez obaw, nie ma problemu

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nwm

Wiktionary

# nw.

skrót od: niżej wymieniony

SJP.pl

skrót

(1.1) = niżej wymieniony

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. niżej wymieniony

Wiktionary

# nwd

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = mat. największy wspólny dzielnik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ, AS: ẽn‿vu‿de

Wiktionary

# nww

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = mat. najmniejsza wspólna wielokrotność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɛ̃n‿vu‿ˈvu, AS: ẽn‿vu‿vu

Wiktionary

# nwż

skrótowiec

(1.1) slang. inform. nieważne

Wiktionary

# nwza

skrót od: nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy

SJP.pl

# ny

nazwa jednej z liter alfabetu greckiego; ni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ni, nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, ν;

Wiktionary

- NY – amerykański skrót oznaczający „New York”, stan w USA lub miasto Nowy Jork
- ny albo ni – litera alfabetu greckiego
- dwuznak ny
- (73450) 2002 NY19 – tymczasowe oznaczenie planetoidy odkrytej w 2002
- (73464) 2002 NY54 – tymczasowe oznaczenie planetoidy odkrytej w 2002

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ɲi, AS: ńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ni

Wiktionary

# nycz

nazwisko

SJP.pl

Osoby:

- Bronisław Lubicz-Nycz – polski aktor, nauczyciel, żołnierz podziemia
- Danuta Nycz – polska saneczkarka, srebrna medalistka Mistrzostw Świata w Saneczkarstwie w 1962
- Kazimierz Nycz – biskup rzymskokatolicki, kardynał
- Kazimierz Nycz – polski polityk, samorządowiec, prezydent Przemyśla, poseł na Sejm
- Leszek Lubicz-Nycz – polski szermierz, oficer, olimpijczyk
- Michał Nycz – polski historyk skarbowości
- Ryszard Nycz – polski teoretyk i historyk literatury
- Wacław Nycz – polski pilot w lotnictwie sportowy i cywilnym
- Władysław Nycz – polski żołnierz, harcerz, działacz kombatancki
- Władysław Jan Nycz – pilot wojskowy, kapitan lotnictwa Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii

Wikipedia

# nyczek

nazwisko

SJP.pl

# nyga

gwarowo: komar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Poznań. komar

Wiktionary

Osoby o nazwisku Nyga:

- Jerzy Nyga (1931–2017) – polski duchowny rzymskokatolicki
- Roman Nyga (1938–2021) – polski artysta malarz

Wikipedia

# nygus

1. potocznie o leniu, człowieku unikającym pracy;
2. tytuł władców krain etiopskich od czasów państwa Aksum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba bardzo leniwa, unikająca pracy

(1.2) gwara. więz. cwel

Wiktionary

Nygus, negus (amh. ነጋሲ, nəgus „król”; gyyz ንጉሥ, nəguś) – historyczny i polityczny tytuł władców krain Etiopii w okresie monarchii. Jeden z najstarszych feudalnych tytułów etiopskich, bowiem był w użyciu już w V–I wieku p.n.e. od czasów państwa Aksum, został następnie przejęty przez chrześcijańskich władców Etiopii i był używany do czasów współczesnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ten nygus Antek znowu nie poszedł do pracy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nygusostwo n.

:: fż. nyguska ż.

przym. nygusowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) leń, obibok, wałkoń, próżniak

(1.2) gwara. więz. cwel, parówa

Wiktionary

# nyguska

→ nygus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. ostatnia w środku dnia msza święta

Wiktionary

#### Patrz:

nygus

#### Powiązane:

rzecz. nygus mos.

Wiktionary

# nygusować

potocznie: spędzać bezczynnie czas; leniuchować, próżnować, wałkonić się

SJP.pl

# nyk

nazwisko

SJP.pl

Nyk — chłodny wiatr typu bora, występujący na Alasce. Wieje z kierunku wschodniego i południowo-wschodniego.

Wikipedia

# nykiel

nazwisko

SJP.pl

Nykiel – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie konińskim, w gminie Wierzbinek, na prawym brzegu Noteci. Częścią integralną wsi jest miejscowość Pogorzała.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego. W roku 2011 liczyła (jako miejscowość statystyczna wraz ze wsiami Ciepłowo i Teodorowo) 266 mieszkańców, w tym 131 kobiet i 135 mężczyzn. Przez miejscowość przebiega nitka rurociągu „Przyjaźń”.

Wikipedia

# nyks

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie nocy;

Wiktionary

Nyks (stgr. Νύξ Nýx – noc, łac. Nox – noc) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie nocy (ciemności nocnej).

Należała do bogów pierwotnych (Protogenoi). Uchodziła za córkę Chaosu. Z Erebem, który był jej bratem, miała córki: Hemerę i Nemezis oraz synów: Eter i Charona, natomiast z Tartarem (niektóre źródła podają, iż para boskich braci nie miała ojca) – Tanatosa (Śmierć) i Hypnosa (Sen), a z Uranosem – Lyssę (Szał). Bez udziału pierwiastka męskiego zrodziła szereg bóstw, uosobień, abstrakcji, demonów: Apate (Zdrada, Oszustwo), Filotes (Czułość, Przyjaźń), Geras (Starość), Momos (Szyderstwo, Sarkazm), Morosa (Los, Zgon), kery, Eris (Niezgoda), Mojry. Niekiedy uważano ją za matkę Erynii i Hesperyd.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nyks uchodziła za córkę Chaosu i matkę Hemery, Nemezis, Lyssy, Apate, Filotes, Gerasa, Momosa, Morosa, Hypnosa i Tanatosa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: nɨks, AS: nyks

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. nykt-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. Noc

Wiktionary

# nyktalopia

upośledzenie widzenia o zmroku spowodowane nieprawidłową czynnością pręcików w siatkówce oka; ślepota zmierzchowa, potocznie: kurza ślepota

SJP.pl

Ślepota zmierzchowa (nyktalopia, łac. nyctalopia; stgr. νύξ nyks, dop. νυκτóς nyktos ‘noc’; ἀλαός, alaos ‘niewidomy’), pot. kurza ślepota – wada wzroku, polegająca na zaburzeniu widzenia w warunkach słabego oświetlenia. Jest jednym z początkowych objawów retinopatii barwnikowej. Powstaje wskutek upośledzenia czynności pręcików w siatkówce oka. Osoby dotknięte ślepotą zmierzchową nie widzą przy słabym oświetleniu.

Wikipedia

# nyktofobia

lęk przed ciemnością

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy strach przed ciemnością;

Wiktionary

Nyktofobia (pochodzi od gr. nyktós – noc i phóbos – strach) – jedna z odmian fobii. Jest nią niczym nieuzasadniony, patologiczny lęk przed ciemnością. Piśmiennictwo odnotowało kilka przypadków tej fobii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌnɨktɔˈfɔbʲja, AS: nyktofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skotofobia, achluofobia

Wiktionary

# nykturia

wzmożone wydalanie moczu w nocy wskutek niewydolności serca lub nerek; nokturia

SJP.pl

Wikipedia

# nyktynastia

Wikipedia

# nylon

1. wytrzymałe, elastyczne włókno syntetyczne, wyprodukowane przez amerykańskich i angielskich naukowców (NY - New York, Lon - London);
2. materiał z tego włókna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

(1.2) nylony → pot. para pończoch wykonana z nylonu (1.1)

Wiktionary

Nylon – handlowa nazwa poliamidów stworzonych przez przedsiębiorstwo DuPont obecnie produkowanych przez przedsiębiorstwo Invista, która jest częścią koncernu chemicznego Koch Industries. Są to syntetyczne polimery zawierające grupę amidową służące m.in. do wytwarzania włókien syntetycznych o bardzo dużej wytrzymałości na rozciąganie i łatwo dającego się barwić. Stosowany jest przede wszystkim do produkcji dzianin, tkanin, lin i żyłek a także, ze względu na doskonałe właściwości mechaniczne, do panewek łożysk, kół zębatych itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nylon wynaleziono w 1938 r.

(1.2) Zosia znalazła na strychu stare nylony swojej babci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɨlɔ̃n, AS: nylõn

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) przym. nylonowy

Wiktionary

# nylonowy

wykonany z nylonu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zrobiony, wyprodukowany z nylonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) My, młodzież, upychaliśmy do plecaków wykładany z magazynu sprzęt: wiązki haków, różańce karabinków, liny stalowe i nylonowe, pętle, młotki, termosy, śpiwory i maszynki do gotowania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɨlɔ̃ˈnɔvɨ, AS: nylõnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nylon m.

Wiktionary

# nylony

pończochy nylonowe

SJP.pl

Nylony – wytrzymałe i wodoodporne tkaniny wytwarzane z nylonu. W handlu przy nazwie tkaniny występują dodatkowe oznaczenia opisujące liczbę włókien na 1 cal2. Większa liczba włókien przekłada się na większą wytrzymałość tkaniny.

Wikipedia

# nyman

nazwisko

SJP.pl

# nynać

potocznie: spać; lulać

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spać

Wiktionary

# nynie

dawniej: teraz, obecnie; ninie

SJP.pl

# nynorsk

jeden z dwóch (obok bokmal) oficjalnych standardów zapisu języka norweskiego, wywodzący się z landsmal; język nowonorweski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. jeden z dwóch oficjalnych języków używanych w Norwegii; dosł. „nowonorweski”;

Wiktionary

Nynorsk („nowonorweski”) – jeden z dwóch oficjalnych standardów piśmienniczych języka norweskiego. Drugim standardem jest znacznie bardziej popularny bokmål.

Nynorsk wywodzi się ze standardu zwanego landsmålem („język krajowy”), który został opracowany przez Ivara Aasena na bazie gwar ludowych zachodniej części Norwegii (głównie Vestlandet, środkowej części Østlandet, Trøndelag i południowej części Nordland), jako według niego najbardziej reprezentatywnych dla „prawdziwego” (pozbawionego wpływów duńskich) języka norweskiego. Efektem badań tychże gwar były wydane przez Aasena książki opisujące „język kraju”: Det norske Folkesprogs Grammatik (1848), Ordbog over det norske Folkesprog (1850) oraz Prøver af Landsmålet i Norge (1853).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W norweskiej telewizji mówią przeważnie w nynorsk, choć nie zawsze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɨ̃nɔrsk, AS: nỹnorsk

Wiktionary

# nyny

czasownik niedokonany

(1.1) pot. żart. spać

rzeczownik

(2.1) gw-pl|Poznań. żart. spanie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɨ̃nɨ, AS: nỹny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lulu

Wiktionary

# nypel

środowiskowo:
1. rodzaj złączki hydraulicznej z gwintem zewnętrznym;
2. specjalna nakrętka łącząca obręcz ze szprychą roweru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;

(1.2) techn. tulejka mosiężna z przewężeniem z jednej strony i gwintowanym wewnętrznie kołnierzem z drugiej, łącząca obręcz koła roweru ze szprychą;

Wiktionary

Nypel – złączka w postaci krótkiej rurki gwintowanej zewnętrznie, służąca do połączeń rurowych w instalacjach hydraulicznych i gazowych, a także innych prac montażowych

Nypel jest elementem w kształcie rurki mającej na obu końcach gwinty zewnętrzne (rurowe Withwortha), a w środkowej części sześciokątny pierścień w kształcie płaskiej nakrętki, ułatwiający przekręcenie kluczem. Stosuje się go w celu połączenia dwu elementów rurowych mających gwint wewnętrzny (np. dwóch kolan, kolana i trójnika, kolana i mufy, kolana i zwężki itp.). Najczęściej wykonywany jest ze stali, rzadziej z mosiądzu czy żeliwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Jak już wcześniej wspomniałem, wybrałem znakomity rower górski Gary Fisher Montare. Dostałem także wielką torbę części zapasowych: łańcuch, szprychy, nyple, ogumienie — wszystko niepotrzebnie.

Wiktionary

# nyplowy

→ nypel

SJP.pl

#### Patrz:

nypel

# nyra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. skąpiec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nyrol

Wiktionary

# nyrol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poznań. skąpiec

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nyra

Wiktionary

# nysa

samochód marki Nysa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

(1.2) geogr. rzeka w Polsce (każda z trzech)

(1.3) marka samochodu;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(2.1) hist. starożytne miasto w Izraelu

Wiktionary

Nysa (daw. Nisa, Nissa, łac. Nissa, niem. Neisse, cz. Nisa) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nysa. Historycznie leży na Dolnym Śląsku, na pograniczu Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląskiej, w południowo-zachodniej części Doliny Nysy Kłodzkiej. Przepływa przez nie rzeka Nysa Kłodzka. W pobliżu Nysy znajdują się sztuczne zbiorniki wodne: Jezioro Nyskie (zwane także Jeziorem Głębinowskim), nieco dalej Jezioro Otmuchowskie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Odra i Nysa tworzą polską granicę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈnɨsa, AS: nysa

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-3)

rzecz. nysa ż., nyska ż.

przym. nyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) współcz. Beit Szean; hist. Scytopolis, Beisan

Wiktionary

# nysanin

mieszkaniec Nysy (miasta w Polsce); nysianin

SJP.pl

# nysanka

mieszkanka Nysy (miasta w Polsce); nysianka

SJP.pl

# nyse

ang. New York Stock Exchange (Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych)

SJP.pl

# nysianin

mieszkaniec Nysy (miasta w Polsce); nysanin

SJP.pl

# nysianka

mieszkanka Nysy (miasta w Polsce); nysanka

SJP.pl

# nyska

związany z Nysą, miastem w województwie opolskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agnieszka

Wiktionary

Nysa – marka polskich samochodów dostawczych produkowanych w Nysie w latach 1959–1994.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (gwara.) Nyśka, biglujesz mi ta westa? → Agnieszko, prasujesz mi tę kamizelkę czy nie?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Agnys, Nyszka.

Wiktionary

# nyski

związany z Nysą, miastem w województwie opolskim

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nysą, dotyczący Nysy

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) plural|nyska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Nysa ż., nysa ż., nysanin mos., nysanka ż., nysianin mos., nysianka ż., nyska ż.

Wiktionary

# nyssa

drzewo liściaste (5 gatunków) o drobnych, zielonkawobiałych kwiatach i owocu - wydłużonym pestkowcu, uprawiane jako ozdobne (np. nyssa błotna), a niektóre gatunki dla jadalnych owoców lub użytkowego drewna

SJP.pl

- Nyssa – starożytna nazwa Nevşehir w Kapadocji (Turcja)
- Nyssa – starożytne miasto w Karii na terenie współczesnej Turcji
- Nyssa – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Malheur
- Nyssa – naukowa nazwa roślin z rodzaju błotnia z rodziny dereniowatych

Wikipedia

# nystagmus

mimowolne, poziome drganie gałek ocznych

SJP.pl

Oczopląs (łac. nystagmus) – mimowolne, rytmiczne oscylacje gałek ocznych, wynikające z braku równowagi w napięciu mięśni ocznych. Może być następstwem uszkodzenia obwodowej lub ośrodkowej części przedsionka lub być przejawem tzw. oczopląsu ocznego.

Wikipedia

# nystatyna

antybiotyk o działaniu mykostatycznym i grzybobójczym, stosowany w leczeniu grzybic i drożdżyc; mykostatyna; fungicydyna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. lek o działaniu przeciwgrzybiczym,

Wiktionary

Nystatyna – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, antybiotyk polienowy o działaniu przeciwgrzybiczym, wyodrębniony z hodowli promieniowców Streptomyces noursei. Nystatyna działa przez wiązanie się z błonami komórkowymi, zwiększa się przepuszczalność między innymi dla K+, co prowadzi do zaburzeń metabolicznych w komórkach grzybów i ich śmierci.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nystatyna jest stosowana w leczeniu zakażeń grzybiczych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌnɨstaˈtɨ̃na, AS: nystatỹna

Wiktionary

# nyszka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Agnieszka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aga, gw-pl|Górny Śląsk|Agnys.

Wiktionary

# nywka

wypryśnięcie na skutek uderzenia kamienia w pewnym miejscu na płaszczyźnie

SJP.pl

# nyża

dawniej, dziś regionalnie: nisza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. wnęka, nisza

(1.2) geol. sport. w alpinistyce: większe zagłębienie w terenie skalistym;

Wiktionary

Nyża – we wspinaczce słowo to oznacza zagłębienie w skalistym terenie, mające co najmniej takie rozmiary, by mógł w nim zmieścić się człowiek, przynajmniej w pozycji zgiętej. Dawniej używano słowa nisza, obecnie wyszło już ono z użycia. Większe od nyży jest schronisko. Granica między nimi jest umowna, i czasami trudno określić, czy zagłębienie jest nyżą, czy schroniskiem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ściany katakumb tworzą swego rodzaju plasterastry składające się z podłużnych nyż.

(1.2) Niektóre nyże mają swoją nazwę, np. Schron nad Kominami w Twardych Spadach w Tatrach.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nisza

(1.2) nisza

Wiktionary

# nyżowy

przymiotnik od: nyża

SJP.pl

# nz

skrót od: Nowa Zelandia

SJP.pl

# nż.

skrót

(1.1) = na żądanie

Wiktionary

# nzk

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = med. nagłe zatrzymanie krążenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U każdego człowieka z rozpoznanym NZK, niezależnie od przyczyny, należy rozpocząć uciskanie klatki piersiowej.

Wiktionary

# nzoz

[czytaj: enzoz] skrót od: Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej

SJP.pl

# nzp

skrótowiec

(1.1) = najczęściej zadawane pytania

Wiktionary

# nzs

Niezależne Zrzeszenie Studentów, organizacja studencka działająca od IX 1980

SJP.pl

# nzw

skrótowiec

(1.1) = hist. wojsk. Narodowe Zjednoczenie Wojskowe;

Wiktionary

# nzw.

skrót od: nadzwyczajny (w połączeniu z prof.)

SJP.pl

# ó

jedna z liter polskiego alfabetu oznaczająca samogłoskę "u", pochodząca z dawnego "o" długiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej pierwszej litery alfabetu;

Wiktionary

O kreskowane, „u” lub „o” z kreską, „u” kreskowane, „u” zamknięte (majuskuła: Ó, minuskuła: ó) – dwudziesta pierwsza litera alfabetu polskiego. Dawniej w języku polskim oznaczała iloczas, to znaczy długie o, które później przeszło w pochylone o (głoska pomiędzy o a u). Następnie jej wymowa zaczęła się przekształcać w „u” aż do całkowitego zrównania wymowy w języku standardowym. Zapis nadal jednak pozostaje odmienny („ó” i „u”), co często prowadzi do problemów w poprawnej ortograficznie pisowni niektórych wyrazów.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ó.}}

źródła.

== Ó (język węgierski.) ==

litera|Óó|nagy Ó (1.1) és kis ó.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu węgierskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ó.}}

źródła.

== Ó (język węgierski.) ==

litera|Óó|nagy Ó (1.1) és kis ó.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu węgierskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|Ó.}}

źródła.

== Ó (język węgierski.) ==

litera|Óó|nagy Ó (1.1) és kis ó.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. majuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu węgierskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# o-

przedrostek

(1.1) …tworzący czasowniki odprzymiotnikowe

(1.2) …dodający do znaczenia czasowników aspekt przestrzeni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta sytuacja ogłupiła i onieśmieliła Iwonę.

(1.2) Obejrzałem się wokół i postanowiłem, że teren trzeba ogrodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔ, AS: o

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== o- (język szwedzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) nie- (tworzy antonimy)

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

(1.1) Resan var mycket otrevlig. → Podróż była bardzo nieprzyjemna.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== o- (język szwedzki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) nie- (tworzy antonimy)

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

(1.1) Resan var mycket otrevlig. → Podróż była bardzo nieprzyjemna.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# o-kształtny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma kształt litery O

Wiktionary

# o.

skrót od: ojciec (zakonnik), czytany jako cały, odmienny wyraz; w liczbie mnogiej "oo." - ojcowie

SJP.pl

skrót

(1.1) = rel. ojciec

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W szafie o. (= ojca) Pawła zakrystian znalazł złotą stułę.

(1.1) Rozpoczęły się rekolekcje dla kapłanów, które w dniach 21-26 lipca 2014 poprowadzi o. John Bashobora, charyzmatyczny kapłan z Ugandy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ojciec m., ojczulek mos., ojcaszek mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. p.

Wiktionary

# o.c.

skrót od: opere citato (z łaciny: w dziele cytowanym); op.cit., op. cit.

SJP.pl

skrót

(1.1) = opere citato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) op. cit.

Wiktionary

# o.k.

[czytaj: oKEJ] OK, okej, okay, oki; skrót od: all correct (wszystko w porządku); potocznie:
1. partykuła oznaczająca akceptację, zgodę na coś;
2. dobry, porządny;
3. dobrze, porządnie, w porządku

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = zob. OK.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) skr. OK

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== O.K. (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. OK.

wykrzyknik

(2.1) zob. OK.

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. OK

Wiktionary

# o.o.

skrót od: ograniczona odpowiedzialność; ogr. odp.

SJP.pl

skrót

(1.1) ekon. praw. = ograniczona odpowiedzialność

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔ‿ˈː, AS: •‿o

Wiktionary

# o.p.n.

skrót od: ora pro nobis (z łaciny: módl się za nami)

SJP.pl

# oahu

wyspa w archipelagu Hawaje

SJP.pl

Oʻahu (Oahu) – wyspa pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym, w archipelagu Hawajów (USA).

Jest to trzecia co do wielkości wyspa w archipelagu i najbardziej zaludniona wyspa stanu Hawaje. Jest jednocześnie dwudziestą co do powierzchni wyspą Stanów Zjednoczonych.

Na południowym wybrzeżu Oʻahu znajduje się główne miasto i jednocześnie stolica stanu – Honolulu.

Wikipedia

# oakland

[czytaj: ołklend] nazwa kilku miast w USA

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) geogr. miasto leżące w północnej części Kalifornii;

Wiktionary

Oakland – miasto w Stanach Zjednoczonych, w środkowo-zachodniej Kalifornii, ośrodek administracyjny hrabstwa Alameda, położone na wschodnim brzegu zatoki San Francisco, naprzeciw miasta San Francisco. W 2020 roku miasto liczyło 440 646 mieszkańców. Główny ośrodek zespołu miejskiego Oakland–Berkeley–Livermore, zamieszkanego przez 2 848 280 osób (2020), wchodzącego w skład większego obszaru metropolitalnego San Francisco Bay Area.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Już w ubiegły roku Oakland było na trzeciej pozycji, za Waszyngtonem i Detroit, na liście miast z największą liczbą zabójstw „na głowę mieszkańca" . W tym roku, w ciągu niecałych trzech miesięcy, zanotowano już 55 morderstw.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. oaklandzki

Wiktionary

# oaklandzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oaklandem, dotyczący Oaklandu (Oakland)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przez cały ten mój oaklandzki dzień sypała się lawina słów.

(1.1) Pojechałem wtedy zobaczyć nową siedzibę Pixara po oaklandzkiej stronie przecinającego zatokę San Francisco mostu Bay Bridge.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Oakland mrz./n.

Wiktionary

# oapec

[czytaj: o-Apek] skrót od: Organization of Arab Petroleum Exporting Countries - Organizacja Państw Arabskich Eksportujących Ropę Naftową

SJP.pl

# oas

skrajnie prawicowa, francuska organizacja wojskowa działająca nielegalnie w latach 1961-63 we Francji i Algierii, sprzeciwiająca się jakimkolwiek koncesjom politycznym na rzecz walczących o niepodległość Algierczyków

SJP.pl

# oas-owiec

członek OAS, skrajnie prawicowej, francuskiej organizacji wojskowej sprzeciwiającej się jakimkolwiek koncesjom politycznym na rzecz walczących o niepodległość Algierczyków; oasowiec

SJP.pl

# oas-owski

→ OAS (francuska organizacja wojskowa); oasowski

SJP.pl

# oasis

- Oasis – brytyjska grupa rockowa
- OASIS – organizacja zajmująca się standaryzowaniem formatów dokumentów
- Oasis – singel Gackta
- Oasis – jednostka osadnicza w USA, w stanie Kalifornia
- Oasis – jednostka osadnicza w USA, w stanie Nowy Meksyk
- Oasis – jednostka osadnicza w USA, w stanie Nevada
- Oasis – jednostka osadnicza w USA, w stanie Utah
- Oasis – miasto w USA, w stanie Wisconsin
- Oasis – krater uderzeniowy na Pustyni Libijskiej

Wikipedia

# oasowiec

członek OAS, skrajnie prawicowej, francuskiej organizacji wojskowej sprzeciwiającej się jakimkolwiek koncesjom politycznym na rzecz walczących o niepodległość Algierczyków; OAS-owiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. członek skrajnie prawicowej francuskiej organizacji terrorystycznej Organisation de l'Armée Secrète sprzeciwiającej się dekolonizacji Algierii

Wiktionary

Organizacja Tajnej Armii (fr. Organisation de l’Armée Secrète, OAS) – skrajnie prawicowa francuska grupa terrorystyczna działająca w latach 1961–1962.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nic tak nie zdyskredytowało w oczach Francuzów oasowców, jak ich wyzute z republikańskiego sensu próby zabicia de Gaulle’a.

Wiktionary

# oasowski

przymiotnik od: OAS (francuska organizacja wojskowa); OAS-owski

SJP.pl

# oaza

1. obszar na pustyni lub półpustyni obfitujący w roślinność;
2. przenośnie:
a) przytulne, zaciszne miejsce;
b) zajęcie dające przyjemność i odprężenie od innych zajęć;
3. w Kościele katolickim:
a) młodzieżowy ruch, którego celem jest pogłębienie życia religijnego; Oaza; ruch oazowy;
b) obóz letni dla młodzieży należącej do tego ruchu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

(1.2) przen. miejsce spokoju i schronienia

(1.3) przen. zajęcie, przy którym ktoś znajduje zadowolenie

(1.4) kośc. potoczna nazwa katolickiego Ruchu Światło-Życie;

(1.5) kośc. typ letniego obozu organizowanego przez Ruch Światło-Życie, także. cotygodniowe spotkanie formacyjne;

Wiktionary

Oaza (ze stgr. Ὄασις Óasis, pierwotnie prawdopodobnie z koptyjskiego wahe, ouahe – miejsce do zamieszkania) – teren o bardzo bujnej roślinności na obszarze pustyń i półpustyń. Występują one w miejscach, gdzie woda z rzek przenika do gruntu (oazy nadrzeczne) lub w miejscach, gdzie zwierciadło wody gruntowej znajduje się płytko lub sięga powierzchni gruntu, powodując występowanie zbiorników lub obszarów źródliskowych. Zakładane są także oazy sztuczne – w miejscach zasilanych wodami gruntowymi pozyskiwanymi poprzez studnie artezyjskie lub nawadnianych kanałami prowadzącymi wody rzeczne. Takie same działania pozwalają także powiększyć obszar oaz naturalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po trzech dniach wędrówki karawana dotarła do oazy.

(1.2) Działka stała się dla nich oazą ciszy i spokoju.

(1.3) Majsterkowanie okazało się być jego oazą, w której odpoczywał i zapominał o tragedii.

(1.4) Blachnicki założył oazę, by umożliwić młodzieży wyrwanie się ze świata indoktrynacji komunistycznej.

(1.5) Pojechaliśmy z Anetą na oazę do Murzasichla.

(1.5) Na piątkowej oazie animatorka omówiła kolejny krok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔˈaza, AS: oaza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Oaza ż., oazowicz m., oazowiec m., oazowiczka ż.

przym. oazowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) azyl

(1.3) azyl

(1.4) Ruch Światło-Życie

(1.5) rekolekcje

Wiktionary

# oazis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. oaza.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wyobraźcie sobie państwo zieloną oazis w pustyni Sahary, wyobraźcie w świecie dzisiejszym, w świecie złota, srebra, miedzi i gałganów na bankowe papiery przerobionych, rodzinę liczną, ubogą, a szczęśliwą […]

Wiktionary

# oazówa

oazowiczka, oazówka; potocznie:
1. członkini Oazy, młodzieżowego ruchu w kościele katolickim;
2. uczestniczka obozów organizowanych przez Oazę

SJP.pl

# oazowicz

oazowiec;
1. członek Oazy, młodzieżowego ruchu w Kościele katolickim;
2. uczestnik obozów organizowanych przez Oazę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek ruchu oazowego

(1.2) uczestnik letniego obozu oazowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wikary spotkał się z oazowiczami z Murzasichla.

(1.2) Na przystanku autobusowym czekała grupa oazowiczów z plecakami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oaza ż., Oaza ż.

:: fż. oazowiczka ż.

przym. oazowy

Wiktionary

# oazowiczka

oazówka, oazówa;
1. członkini Oazy, młodzieżowego ruchu w kościele katolickim;
2. uczestniczka obozów organizowanych przez Oazę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini ruchu oazowego

(1.2) uczestniczka letniego obozu oazowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Arcybiskup spotkał się z oazowiczkami z Murzasichla.

(1.2) Na przystanku autobusowym czekała grupa oazowiczek z gitarą.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oaza ż., Oaza ż.

:: fm. oazowicz m.

przym. oazowy

Wiktionary

# oazowiec

oazowicz;
1. członek Oazy, młodzieżowego ruchu w Kościele katolickim;
2. uczestnik obozów organizowanych przez Oazę

SJP.pl

# oazówka

potocznie:
1. członkini Oazy, młodzieżowego ruchu w kościele katolickim; oazowiczka, oazówa;
2. uczestniczka obozów organizowanych przez Oazę; oazowiczka, oazówa;
3. środowiskowo: dom oazowy

SJP.pl

# oazowość

1. ogół cech typowych dla wymarzonego miejsca;
2. ogół cech typowych dla Oazy - młodzieżowego ruchu w Kościele katolickim

SJP.pl

# oazowy

1. ruch oazowy - młodzieżowy ruch w kościele katolickim; oaza; Oaza;
2. związany z ruchem oazowym (Oazą, oazą)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z oazą, pochodzący z oazy, wywodzący się z oazy

(1.2) pot. związany z katolickim Ruchem Światło-Życie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Student napisał magisterkę o ruchu oazowym w Polsce.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. oaza ż., Oaza ż., oazowicz m., oazowiczka ż.

Wiktionary

# ob

rzeka w Rosji

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = med. odczyn Biernackiego (rzad. opad Biernackiego);

Wiktionary

Ob (ros. Обь, Ob´) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej.

Wikipedia

# ob-

przedrostek

(1.1) odpowiada znaczeniowo przedrostkowi o-, lecz występuje rzadziej, czasami obocznie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔp, AS: op

Wiktionary

# ob.

1. skrót od: obywatel, obywatelka (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. skrót od: obiit (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót

(1.1) = obywatel, obywatelka

(1.2) = obecnie

(1.3) = obecny, obecna

(1.4) = przest. obacz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po rozpatrzeniu sprawy zdecydowano się nie wydawać ob. Kowalskiemu paszportu.

(1.2) Bank miał siedzibę przy alei 1 Maja (ob. al. Piłsudskiego).

(1.2) siedziba Bractwa Strzeleckiego, ob. bud. produkcyjny ZPO Rafio

(1.3) Adamski Józef – ob.; Baczyński Artur – ob.; Czuma Jan – nb.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔbɨˈvatɛl|ɔˈbɛt͡sʲɲɛ, AS: obyvatel|obecʹńe

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) zob.

Wiktionary

# oba

liczebnik odpowiadający liczbie 2, stosowany w stosunku do dwóch osób jednakowej płci, a także dwóch zwierząt lub przedmiotów tego samego typu; obydwa; jeden i drugi

SJP.pl

liczebnik zbiorowy

(1.1) dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z obu autobusów wysiadło mrowie ludzi.

(1.1) Oba psy zawarczały groźnie.

(1.1) Oba spotkania poszły źle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɔba, AS: oba

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. obaj, obydwaj, obie, obydwie, obydwa, oboje, obydwoje

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obydwa

Wiktionary

# obabiać

potocznie: obabiać się - żenić się

SJP.pl

# obabić

rzadko: obabić się - ożenić się

SJP.pl

# obabiony

potocznie: taki, który się obabił (ożenił się)

SJP.pl

# obabuchać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. ciepło kogoś ubrać, dokładnie coś owinąć, okryć dla ochrony przed zimnem

czasownik zwrotny dokonany obabuchać się

(2.1) pot. ciepło się ubrać, owinąć się, okryć się czymś ciepłym

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kupiłam małej śliczną sukieneczkę, a będę musiała ją obabuchać, bo boje się, że się przeziębi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔbaˈbuxat͡ɕ, AS: obabuχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obabuchanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) opatulić, okutać

(2.1) opatulić się, okutać się

Wiktionary

# obabuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obabuchać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obabuchać dk.

Wiktionary

# obaczać

dawniej, dziś regionalnie:
1. widzieć, spostrzegać;
2. dowiadywać się, przekonywać się o czymś

SJP.pl

# obaczyć

dawniej, dziś regionalnie:
1. zobaczyć, ujrzeć, spostrzec;
2. dowiedzieć się, przekonać się o czymś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) przest. zobaczyć

czasownik zwrotny dokonany obaczyć się

(2.1) przest. zobaczyć się

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obaczycie, obaczycie, jaką ma moc, gdy tylko w kościele stanie… – myślał wojewoda, patrząc na nich.

(1.1) Gdy obaczył przeciwnika idącego pieszo naprzeciw niemu, chciał go zaraz zastrzelić z pistoletu lub ciąć szablą […]

(2.1) Obaczymy się w Litwie, może nim rok minie; // powiedz Litwinom, niech mnie czekają z tabaką // częstochowską, nie biorę innej, tylko taką.

Wiktionary

# obadać

potocznie: sprawdzić coś samemu, zapoznać się z czymś; zbadać

SJP.pl

# obadiasz

prorok biblijny; Abdiasz

SJP.pl

Obadiasz, Abdiasz – według Biblii zarządca pałacu króla Achaba (1Krl 18).

Podczas zarządzonego przez królową Izebel prześladowania proroków Jahwe, Obadiasz ukrył stu z nich w grocie i nosił im chleb oraz wodę. Na prośbę Eliasza ujawnił miejsce jego pobytu królowi Achabowi, aranżując spotkanie proroka z władcą.

W tradycji judaistycznej identyfikowany z prorokiem Abdiaszem.

Wikipedia

# obadwa

dawniej: obydwa

SJP.pl

# obaj

liczebnik zbiorowy

(1.1) dwie konkretne osoby określone rzeczownikiem rodzaju męskoosobowego; i jeden, i drugi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obaj inżynierowie wyjechali nazajutrz na noc do Kairu […]

(1.1) Muszę zwolnić obu pracowników – i Adama, i Roberta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɔbaj, AS: obai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

licz. obydwaj, obie, obydwie, oba, obydwa, oboje, obydwoje

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obydwaj

Wiktionary

# obalać

1. przewracać coś, używając większej siły; powalać, zwalać
2. przenośnie: odpierać argumenty, podważać coś, wykazywać bezpodstawność czegoś
3. pospolicie: wypijać butelkę alkoholu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. obalić)

(1.1) odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.

(1.2) wykazać o czymś, że jest fałszywe

(1.3) książk. albo gwara. przewracać, powodować upadek czegoś

(1.4) pot. (o alkoholu) wypić

czasownik zwrotny niedokonany obalać się (dk. obalić się)

(2.1) przewracać się, powodować swój upadek

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Pośli dziadowie na Kalwaryjom, • złapali babe – obalili jom. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔˈbalat͡ɕ, AS: obalać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obalanie n., obalenie n.

czas. obalić dk.

Wiktionary

# obalacz

osoba obalająca coś, np. mit, ustrój

SJP.pl

# obalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obalać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔbaˈlãɲɛ, AS: obalãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obalina ż., obalisko n.

czas. obalać, obalić

Wiktionary

# obalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obalić.

Wiktionary

Obalenie – w logice wskazanie fałszywego następstwa zdania.

Jeżeli dane zdanie jest prawdziwe, to wszystkie wynikające z niego zdania też są prawdziwe. To prawo jest podstawą rozumowań dedukcyjnych. Wynika z niego także prawomocność operacji obalenia: jeżeli zostanie znalezione jakieś fałszywe zdanie q, będące następstwem zdania p, to należy stwierdzić, że zdanie p jest fałszywe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W praktyce jednak jego władza była już wtedy żadna a obalenie zostało przypieczętowane przez aresztowanie jego i małżonki Eleny jeszcze tego samego dnia a także przejęcie władzy przez Front Ocalenia Narodowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔbaˈlɛ̃ɲɛ, AS: obalẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obalić dk., obalać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zniesienie, uchylenie

Wiktionary

# obalić

1. przewrócić coś, używszy większej siły; powalić, zwalić
2. przenośnie: odeprzeć argumenty, podważyć coś, wykazać bezpodstawność czegoś
3. pospolicie: wypić butelkę alkoholu

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. obalać)

(1.1) dokonany od|obalać.

czasownik zwrotny dokonany obalić się (ndk. obalać się)

(2.1) dokonany od|obalać się.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Silny wiatr obalił kilka drzew, które przecinały szosę, uniemożliwiając ruch kołowy.

(1.1) To Odoaker obalił ostatniego cesarza zachodniorzymskiego, a insygnia cesarskie wysłał do Konstantynopola.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔˈbalʲit͡ɕ, AS: obalʹić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obalenie n., obalanie n.

czas. obalać dk.

Wiktionary

# obama

nazwisko

SJP.pl

## Toponimy

- Mount Obama – szczyt na wyspie Antigua, najwyższy szczyt Antigui i Barbudy, do 2009 Boogy Peak, nazwany na cześć 44. prezydenta USA

### Japonia

- Obama (jap. 小浜市 Obama-shi) – miasto na wyspie Honsiu, w prefekturze Fukui
- Obama (jap. 小浜町 Obama-chō) – dawne miasto na wyspie Kiusiu, w prefekturze Nagasaki, od 2015 część miasta Unzen
- Obama (jap. 小浜城 Obama-jō) – zamek na wyspie Honsiu, w prefekturze Fukui w mieście Obama
- Obama (jap. 小浜城 Obama-jō) – dawny zamek, obecnie ruiny, na wyspie Honsiu, w prefekturze Fukushima, na terenie miasta Nihonmatsu, dawniej w prefekturze Mutsu
- Obama – gorące źródła (onsen), położone na wyspie Kiusiu, w prefekturze Nagasaki, w mieście Unzen, na terenie dawnego miasta Obama)
- Obama (jap. 小浜藩 Obama-han) – han (lenno feudalne) w średniowiecznej Japonii, istniejące w okresie Edo w ówczesnej prowincji Wakasa, obecnie prefektura Fukui

Wikipedia

# obandażowywać

rzadko: owijać bandażem, umocowywać opatrunek za pomocą bandaża; bandażować

SJP.pl

# obandować

otoczyć teren bandą - ogrodzeniem zabezpieczającym

SJP.pl

# obara

nazwisko

SJP.pl

# obarczać

1. zlecać wykonanie czegoś komuś, nakładać obowiązki
2. czynić odpowiedzialnym za coś; obciążać moralnie
3. wkładać ciężar na barki (także w znaczeniu przenośnym); objuczać
4. obarczać się:
a) obciążać się
b) przyjmować na siebie obowiązek

SJP.pl

# obarczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obarczyć.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obarczyć

Wiktionary

# obarczyć

1. zlecić wykonanie czegoś komuś, nałożyć obowiązki
2. uczynić odpowiedzialnym za coś; obciążyć moralnie
3. włożyć ciężar na barki (także w znaczeniu przenośnym); objuczyć
4. obarczyć się:
a) obciążyć się
b) przyjąć na siebie obowiązek

SJP.pl

czasownik dokonany

(1.1) dać jakiś ciężar do dźwigania

(1.2) przen. uczynić odpowiedzialnym za coś lub obciążyć moralnie

(1.3) przen. nałożyć jakiś obowiązek lub powierzyć wykonanie czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔˈbart͡ʃɨt͡ɕ, AS: obarčyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obarczenie n.

Wiktionary

# obarierowywać

otaczać barierą

SJP.pl

# obarski

nazwisko

SJP.pl

# obartel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. gwintowany otwór na śrubę

(1.2) daw. zasuwa przy drzwiach

(1.3) stpol. wypukły element znajdujący się na środku tarczy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) współcz. umbo

Wiktionary

# obarykadować

otoczyć barykadą

SJP.pl

# obarzaneczek

obarzanek niewielkich rozmiarów; obwarzaneczek

SJP.pl

# obarzanek

okrągły wyrób z ciasta, który przed pieczeniem poddawany jest obwarzaniu; obwarzanek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem

(1.2) pot. coś, co przypomina wyglądem obarzanek (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W piekarni na rynku często kupuję obarzanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔbaˈʒãnɛk, AS: obažãnek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obwarzanek mrz., zdrobn. obarzaneczek m.

czas. obwarzać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obwarzanek, bajgiel

Wiktionary

# obarzanki

okrągły wyrób z ciasta, który przed pieczeniem poddawany jest obwarzaniu; obwarzanek

SJP.pl

# obawa

stan niepokoju, niepewności co do następstw czegoś; strach, lęk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kiedy myślę o jutrzejszym egzaminie, jestem pełen obaw.

(1.1) Pierwsze spotkanie konsultacyjne odbyło się w listopadzie, wtedy też przedstawiono wizualizację obiektu mającego pomieścić ok. 300 zwierząt i po raz pierwszy usłyszano o obawach mieszkańców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔˈbava, AS: obava

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obawiać się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepokój, niepewność, zmartwienie, strapienie, bolączka, zgryzota, lęk, strach, trwoga

Wiktionary

# obawiać

obawiać się: odczuwać obawę, strach przed czymś, przed kimś; lękać się, niepokoić się

SJP.pl

# obawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obawiać.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obawiać ndk.

Wiktionary

# obałek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. drzewo z korzeniami wyrwane z ziemi i powalone przez burzę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obrócił, odrzucił, chwycił nowy obałek i ciachał, że szczapki pryskały na wszystkie strony.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pował, wykrot, wywrót

Wiktionary

# obca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta nienależący do danej grupy

(1.2) sf. kosmitka

(1.3) kobieta pochodząca z innych miejsc niż te nam znane

(1.4) kobieta wnosząca nowe jakości i informacje, wcześniej nieznane danej jednostce czy w danym społeczeństwie

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: obcy

Wiktionary

Obca (niem. Die Fremde, 2010) – niemiecki dramat filmowy w reżyserii i według scenariusza Feo Aladag.

Obraz prezentowany podczas 60. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie w sekcji Panorama Special. Film otrzymał na tym festiwalu nagrodę Label Europa Cinemas.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto obcą pod dach przyjmie?

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. obcy

przysł. obco

rzecz. obcość ż.

:: fm. obcy m.

Wiktionary

# obcas

tylna, spodnia część buta podpierająca piętę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

Wiktionary

Obcas – część obuwia zapewniająca wsparcie pięty, wykonana z trwałego materiału. Obcas przymocowany jest do podeszwy, zazwyczaj poprzez przybicie małymi gwoździami lub przykręcenie. Traktuje się, że obcas to podwyższenie powyżej 0,5 cm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poznaliśmy Ankę po stukaniu obcasami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɔpt͡sas, AS: opcas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. obcasik

:: zgrub. obcasisko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. abzac.

Wiktionary

# obcasik

mały obcas - tylna, spodnia część buta podpierająca piętę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od obcas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obcas m.

Wiktionary

# obcasiki

mały obcas - tylna, spodnia część buta podpierająca piętę

SJP.pl

# obcasikowy

→ obcasik, np. obcasikowe czółenka

SJP.pl

# obcasiska

potocznie: duży, ciężki, niezgrabny obcas

SJP.pl

# obcasisko

potocznie: duży, ciężki, niezgrabny obcas

SJP.pl

# obcasowy

→ obcas, np. elementy obcasowe

SJP.pl

# obcasy

tylna, spodnia część buta podpierająca piętę

SJP.pl

Obcas – część obuwia zapewniająca wsparcie pięty, wykonana z trwałego materiału. Obcas przymocowany jest do podeszwy, zazwyczaj poprzez przybicie małymi gwoździami lub przykręcenie. Traktuje się, że obcas to podwyższenie powyżej 0,5 cm.

Wikipedia

# obcążki

małe obcęgi; cążki

SJP.pl

# obcążkowy

→ obcążki; cążkowy

SJP.pl

# obcążnica

obcążnica nadbrzeżna - gatunek skorka

SJP.pl

# obcęgi

ręczne narzędzie metalowe do chwytania przedmiotów, wyciągania gwoździ, cięcia drutu itp.; cęgi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) techn. narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

(1.2) łow. przyrząd do wyciągania żywej zwierzyny z nory

Wiktionary

Obcęgi – metalowe narzędzie ręczne z częścią roboczą w postaci dwóch przeciwstawnie ustawionych, łukowatych szczęk zakończonych ostrzami. Służą głównie do wyciągania gwoździ i odcinania drutu oraz do przytrzymywania metalowych przedmiotów przy obróbce. Stosowane głównie przez cieśli, stolarzy i dekarzy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. cęgi nmos.

:: zdrobn. obcążki nmos.

przym. obcęgowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cęgi, kleszcze, szczypce

Wiktionary

# obcęgowy

związany z ręcznym narzędziem metalowym do chwytania przedmiotów, wyciągania gwoździ, cięcia drutu itp.; cęgowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z obcęgami, dotyczący obcęg

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obcęgi nmos.

Wiktionary

# obces

dawniej natarczywość, gwałtowność

SJP.pl

# obcesem

dawniej natarczywość, gwałtowność

SJP.pl

# obcesowiej

przestarzały stopień wyższy od przysłówka: obcesowo

SJP.pl

# obcesowo

przysłówek

(1.1) z natarczywością, zuchwale

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zachowałeś się obcesowo, wpadając z takim hukiem do kancelarii wuja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obces m., obcesowość ż.

przym. obcesowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezceremonialnie

Wiktionary

# obcesowość

nieokrzesanie; brutalna bezpośredniość; zuchwalstwo

SJP.pl

# obcesowy

bezpośredni; nietaktowny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zbyt bezpośredni w sposób niemiły lub raniący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie musisz być taki obcesowy – wystarczy powiedzieć to spokojnie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. obcesowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezceremonialny, grubiański, niegrzeczny, nieuprzejmy, opryskliwy, szorstki, zuchwały

Wiktionary

# obchędożać

dawniej: oczyszczać, oporządzać, porządkować; chędożyć

SJP.pl

# obchód

1. obchodzenie jakiejś instytucji lub terenu w celu kontroli;
2. obchodzenie czegoś dookoła; okrążanie;
3. dawniej:
a) obręb lasu powierzony leśnikowi;
b) sposób bycia; obejście, zachowanie;
c) środki utrzymania, wydatki na życie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kontrolne obejście danego miejsca

(1.2) obchodzenie czegoś dokoła

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obchodzić ndk., obejść dk.

rzecz. obchody nmos., obchodzenie n., obejście n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kontrola, obejście

(1.2) obchodzenie, obejście

Wiktionary

# obchodowy

osoba dokonująca obchodów w celu kontroli

SJP.pl

# obchody

1. obchodzenie jakiejś instytucji lub terenu w celu kontroli;
2. obchodzenie czegoś dookoła; okrążanie;
3. dawniej:
a) obręb lasu powierzony leśnikowi;
b) sposób bycia; obejście, zachowanie;
c) środki utrzymania, wydatki na życie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) uroczyste świętowanie czegoś

Wiktionary

- uroczystość – podniosłe obchody święta, jubileuszu, rocznicy itp.
- uroczystość liturgiczna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nawet krajowa prasa rozpisywała się o tegorocznych obchodach Święta Trzech Braci.

(1.1) Oglądam transmisję z obchodów 63. rocznicy powstania warszawskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obchód m., obchodziny nmos., obchodzenie n., obejście n.

czas. obchodzić ndk., obejść dk.

przym. obchodowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ceremonia, celebracja, uroczystość, uroczystości blp., świętowanie, impreza, obrzęd, święto

Wiktionary

# obchodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obchodzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔpxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: opχoʒẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obchód m., obchody nmos., obchodziny nmos., obejście n.

czas. obchodzić ndk., obejść dk.

przym. obchodowy

Wiktionary

# obchodzić

1. idąc okrążać kogoś lub coś
2. robić obchód
3. przejmować się czymś, mieć na uwadze
4. świętować z jakiejś okazji, jakiś dzień
5. obchodzić się:
a) traktować coś w określ. sposób
b) posługiwać się czymś
c) dawać sobie radę bez czegoś

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. obejść)

(1.1) krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie

(1.2) świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces

(1.3) obchodzić kogoś: interesować się czymś, chcieć wiedzieć o czymś

(1.4) omijać, ignorować jakiś problem, zagadnienie

(1.5) gw-pl|Bukowina. karmić zwierzęta domowe

czasownik zwrotny niedokonany obchodzić się (dk. obejść się)

(2.1) traktować, zajmować się czymś

(2.2) poradzić sobie bez czegoś lub kogoś (określenie najczęściej używane w formie dokonanej)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) 9 marca 2008 klub piłkarski Inter Mediolan obchodził stulecie swego istnienia.

(1.1) Dziś mój syn Grzegorz obchodzi zaległe urodziny z czwartku.

(1.3) Andrzejku, nic mnie nie obchodzi, że boli cię dziś głowa. Proszę, abyś natychmiast podszedł do tablicy i rozwiązał to zadanie!

(2.1) Powinieneś obchodzić się delikatnie z tą porcelaną, gdyż jest bardzo stara i cenna.

(2.2) Obejdę się bez twojej pomocy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔpˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: opχoʒ́ić

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obchód m., obchody nmos., obchodziny nmos., obchodzenie n., obejście n.

czas. obejść dk.

przym. obchodowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) okrążać, pomijać

(1.3) martwić, przejmować się

Wiktionary

# obchwyt

urządzenie mechaniczne ułatwiające wyrywanie drewnianych stojaków obudowy wyrobisk górniczych podczas rabowania

SJP.pl

# obciąć

1. pozbyć się czegoś, zmniejszyć coś za pomocą ostrego narzędzia;
2. skrócić włosy tworząc nową fryzurę

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. obcinać)

(1.1) dokonany od|obcinać.

czasownik zwrotny dokonany obciąć się (ndk. obcinać się)

(2.1) dokonany od|obcinać się.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. obcinać ndk.

rzecz. obcinak mrz., obcięcie n., obcinacz m., obcinanie n., obcinaczka ż.

Wiktionary

# obciach

pospolicie, slangowo: kompromitacja, wstyd; siara, lipa, przypał

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. gwara. młodz. wstydliwa, kompromitująca sytuacja; uczucie wstydu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. gwara. młodz. osoba płci męskiej kompromitująca się w jakiś sposób, często przez niemodny strój lub fryzurę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To obciach nosić takie spodnie!

(2.1) Ale z niego obciach!

(2.1) Z takim obciachem nigdzie nie pójdę!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈɔpʲt͡ɕax, AS: opʹćaχ

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ciachanie n.

:: fż. obciachówa ż., obciachówka ż.

czas. obciachać dk., obciachać się dk., ciachać ndk., ciachnąć ndk., pociachać dk.

przym. obciachowy

przysł. obciachowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chała, kompromitacja, siara, poruta, wiocha, wpadka, wstyd

Wiktionary

# obciachowiec

ktoś obciachowy

SJP.pl

# obciachowość

→ obciachowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest obciachowe; cecha tych, którzy są obciachowi

Wiktionary

#### Patrz:

obciachowy

#### Powiązane:

rzecz. obciach m.

przym. obciachowy

przysł. obciachowo

Wiktionary

# obciachowy

przymiotnik od: obciach

SJP.pl

# obciąg

1. guma offsetowa w maszynie drukarskiej mająca za zadanie jak najwierniejsze przeniesienie rysunku z formy drukowej;
2. zlewanie wina, piwa znad osadu po każdym etapie fermentacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grub. fellatio

Wiktionary

Obciąg – guma offsetowa na cylindrze pośrednim w offsetowej maszynie drukarskiej wraz z arkuszami podkładowymi lub gumą podkładową. Technika offsetowa jest techniką druku pośredniego właśnie za sprawą zastosowania obciągu gumowego: farba z offsetowej formy drukowej (płyty offsetowej) nie jest przenoszona bezpośrednio na podłoże drukowe, lecz na obciąg i dopiero z niego na podłoże. Zadaniem gumy offsetowej jest przenoszenie w jak najwierniejszy sposób rysunku z formy drukowej na podłoże. Miarą wierności odwzorowania rysunku jest przyrost punktu rastrowego, czyli procentowe powiększenie punktu rastrowego na druku względem odpowiadającego mu punktu rastrowego na formie drukowej oraz jak najpełniejsze krycie dużych płaszczyzn (apli).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sceny z ciotami wystającymi z nadzieją pod koszarami, goniącymi się po parku i jeżdżącymi po komunistycznej Polsce w poszukiwaniu przygodnego obciągu z pewnością mogą śmieszyć, lecz zmuszają także do pewnej smutnej refleksji nad ciężkim pedalskim żywotem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n., obciągnięcie n., obciągara ż.

:: zdrobn. obciąganko n.

czas. obciągać ndk., obciągnąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) laska, blołdżob, lodzik, fellatio

Wiktionary

# obciągać

1. oblekać coś czymś
2. poprawiać na sobie odzież poprzez ściąganie w dół
3. potocznie: wypijać butelkę alkoholu
4. wulgarnie: mieć stosunek oralny z mężczyzną

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. obciągnąć)

(1.1) niedokonany od|obciągnąć.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąg mrz., obciąganie n.

czas. obciągnąć

Wiktionary

# obciągacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik fizyczny wybierający rudę z pieca na dolnym pomoście

(1.2) wulg. wykonawca fellatio

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. sztabka z kamienia ściernego służąca do ostrzenia narzędzi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciąganie n., obciągnięcie n.

:: fż. obciągara ż.

czas. obciąganie n., obciągnięcie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) lachociąg m., lodziarz m.

Wiktionary

# obciągaczka

dawniej: maszyna rozlewnicza do napełniania butelek; rozlewarka

SJP.pl

# obciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naciąganie na przedmiot jakiegoś materiału w celu powleczenia i pokrycia

(1.2) wygładzanie odzieży, którą ktoś ma na sobie, poprzez jej pociąganie ku dołowi

(1.3) wydobywanie płynu z naczynia poprzez jego odsysanie lub pompowanie

(1.4) pot. picie jakiejś ilości alkoholu

(1.5) wulg. doprowadzanie mężczyzny przez inną osobę do ejakulacji poprzez mechaniczną stymulację penisa

Wiktionary

- obciąganie – plastyczne kształtowanie blach
- obciąganie – przygotowanie ściernic
- obciąganie – obróbka wykańczająca otworów
- obciąganie – wykonywanie obciągu wina lub piwa

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. obciągnięcie n., obciągacz m., obciągara ż., ciągnięcie n., ciąganie n., wyciąganie n., ciąg m., wyciąg m., naciąg m., pociąg m., pociąganie n., pociągnięcie n.

:: zdrobn. obciąganko n.

czas. obciągać ndk., obciągnąć dk., ciągnąć ndk., ciągać ndk., wyciągać ndk., wyciągnąć dk., pociągać ndk., pociągnąć dk.

przym. ciągowy, pociągowy

przysł. cięgiem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obijanie, oblekanie

(1.5) neutr. fellatio

Wiktionary

# obciągara

lachociąg; obelżywie:
1. osoba uprawiająca seks oralny (fellatio) z mężczyznami;
2. prostytutka

SJP.pl

# obciągnąć

1. oblec coś czymś
2. poprawić na sobie odzież poprzez ściągnięcie w dół
3. potocznie: wypić butelkę alkoholu
4. wulgarnie: odbyć stosunek oralny z mężczyzną

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. obciągać)

(1.1) pot. powlec lub pokryć czymś

(1.2) pot. wygładzić odzież (na sobie lub na kimś), pociągając ją w dół

(1.3) pot. posp. wypić alkohol

(1.4) enol. zlać fermentujące wino z balonu do butelek, pozostawiając nienaruszony osad

(1.5) wulg. doprowadzić mężczyznę do ejakulacji poprzez oralną stymulację penisa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbiłem z listewek szkielet latawca, teraz musimy go obciągnąć papierem i przymocować ogon.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciągnięcie n., obciąganie n., obciąg m., obciąganko n., obciągara ż., ciągnięcie n.

czas. ciągnąć ndk., obciągać ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.5) zrobić laskę

Wiktionary

# obciągnik

ciężarek przywiązany do liny, wyznaczający z nią kierunek prostopadły do poziomu

SJP.pl

# obciążać

1. zwiększać ciężar czegoś
2. czynić coś przeciążonym
3. zlecać komuś wykonanie czegoś
4. czynić kogoś odpowiedzialnym za coś, winnym czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. obciążyć)

(1.1) zwiększać ciężar

(1.2) zlecać wykonanie czegoś

(1.3) czynić winnym

(1.4) obarczać odpowiedzialnością

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔpʲˈt͡ɕɔ̃w̃ʒat͡ɕ, AS: opʹćõũ̯žać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciążenie n., obciążanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

nakładać, obarczać, objuczać, obładowywać, zobowiązywać

Wiktionary

# obciążający

1. zwiększać ciężar czegoś
2. czynić coś przeciążonym
3. zlecać komuś wykonanie czegoś
4. czynić kogoś odpowiedzialnym za coś, winnym czegoś

SJP.pl

#### Patrz:

obciążać

# obciążalność

Obciążalność – wielkość charakteryzująca elementy przewodzące torów prądowych takie, jak przewody, zestyki, rezystory, cewki, kondensatory, diody/tyrystory oraz inne. Wielkość ta informuje nas o tym, jaki prąd możemy maksymalnie przepuścić przez dany element nie powodując jego uszkodzenia.

Wikipedia

# obciążalny

dający się obciążać

SJP.pl

# obciążanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|obciążać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔpʲt͡ɕɔ̃w̃ˈʒãɲɛ, AS: opʹćõũ̯žãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciążenie n., obciążnik m.

czas. obciążać ndk., obciążyć dk.

Wiktionary

# obciążenie

1. zwiększyć ciężar czegoś
2. uczynić coś przeciążonym
3. zlecić komuś wykonanie czegoś
4. uczynić kogoś odpowiedzialnym za coś, winnym czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ciężar spoczywający na kimś lub czymś

(1.2) przen. okoliczność stanowiąca utrudnienie

(1.3) ekon. obarczenie kogoś kwotą do zapłaty

(1.4) elektr. całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki

(1.5) fiz. oddziaływanie sił zewnętrznych na ciało lub element konstrukcyjny;

(1.6) stat. różnica pomiędzy wartością oczekiwaną rozkładu estymatora a wartością szacowanego parametru;

(1.7) hydrol. masa materiału transportowanego przez rzekę w jednostce czasu;

Wiktionary

- obciążenie fizyczne
- obciążenie budowli
- obciążenie zwrotne
- obciążenie rzeki
- obciążenie chorobami
- obciążenie statystyczne
- obciążenie estymatora

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌɔpʲt͡ɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ, AS: opʹćõũ̯žẽńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciążanie n., obciążnik m.

czas. obciążać ndk., obciążyć dk.

przym. obciążeniowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ciężar, brzemię, jarzmo, balast

(1.2) utrudnienie

(1.4) obciążenie elektryczne

(1.5) obciążenie fizyczne

(1.6) obciążenie estymatora

Wiktionary

# obciążyć

1. zwiększyć ciężar czegoś
2. uczynić coś przeciążonym
3. zlecić komuś wykonanie czegoś
4. uczynić kogoś odpowiedzialnym za coś, winnym czegoś

SJP.pl

czasownik przechodni dokonany (ndk. obciążać)

(1.1) dokonany od|obciążać.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obciążyłem wóz workami zboża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔpʲˈt͡ɕɔ̃w̃ʒɨt͡ɕ, AS: opʹćõũ̯žyć

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obciążenie n., obciążanie n.

Wiktionary

# obciec

1. o cieczy: spłynąć, ściec;
2. o przedmiotach: pozbyć się cieczy w wyniku jej opadania

SJP.pl

# obcieczony

taki, który obciekł (obcieknął); obciekły, obcieknięty

SJP.pl

# obcieknięty

taki, który obcieknął (obciekł); obciekły

SJP.pl

# obciekły

1. o cieczy: spłynąć, ściec;
2. o przedmiotach: pozbyć się cieczy w wyniku jej opadania

SJP.pl

# obcierać

1. trzeć czymś po powierzchni czegoś w celu oczyszczenia lub osuszenia; wycierać;
2. ściśle przylegając do ciała ścierać, kaleczyć skórę;
3. obcierać się - wycierać się, osuszać; dotykać kogoś, ocierać się

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. obetrzeć)

(1.1) trąc lub pocierając, usuwać wierzchnią warstwę

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ścierać ndk., zdzierać ndk., pocierać ndk., wcierać ndk., wycierać ndk.

Wiktionary

# obcierka

potocznie:
1. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; przycierka, przecierka;
2. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; przycierka, przecierka;
3. w boksie: cios, który jedynie otarł się o rywala;
4. środowiskowo: obtarcie się piłki o któregoś z graczy

SJP.pl

# obcinać

tnąc skracać coś lub oddzielać coś od czegoś

SJP.pl

czasownik niedokonany (dk. obciąć)

(1.1) tnąc skracać coś lub oddzielać coś od czegoś

(1.2) skracać komuś włosy, zwykle nadając im jakąś fryzurę

(1.3) zmniejszyć ilość pieniędzy na jakiś cel

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔpʲˈt͡ɕĩnat͡ɕ, AS: opʹćĩnać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obcinak mrz., cięcie n., obcinka ż., obcinaczka ż., obcinacz mrz., obcinanie n.

czas. obciąć dk., uciąć dk., ucinać ndk., wyciąć dk., wycinać ndk., przyciąć dk., przycinać ndk.

Wiktionary

# obcinacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do obcinania (różnego typu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔpʲˈt͡ɕĩnat͡ʃ, AS: opʹćĩnač

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obcinak mrz., obcinaczka m., obcinanie n., obcięcie n., cięcie n., obcinka ż.

czas. obcinać ndk., obciąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcinaczka

Wiktionary

# obcinaczka

przyrząd do obcinania; obcinacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narzędzie do obcinania

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɔpʲt͡ɕĩˈnat͡ʃka, AS: opʹćĩnačka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. obcinacz m., obcinanie n., obcięcie n., cięcie n., obcinka ż.

czas. obcinać ndk., obciąć dk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcinacz

Wiktionary