# allopurinol

związek chemiczny zmniejszający wytwarzanie kwasu moczowego w organizmie; allopurynol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. med. lek, inhibitor oksydazy ksantynowej;

Wiktionary

Allopurynol, allopurinol (łac. allopurinolum) – organiczny związek chemiczny, izomer hipoksantyny. Stosowany jako lek. Jest inhibitorem oksydazy ksantynowej, zmniejsza wytwarzanie ksantyn i kwasu moczowego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje lek|D=allopurinolu|B=allopurinol|N=allopurinolem.

synonimy.

(1.1) allopurynol

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allopurinol

* niemiecki: (1.1) Allopurinol

* rosyjski: (1.1) аллопуринол m.

* węgierski: (1.1) allopurinol

* włoski: (1.1) allopurinolo m.

źródła.

== allopurinol (język angielski.) ==

thumb|allopurinol (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) farm. allopurinol

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl, AS: a•lopurʹĩnol

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) allopurynol

Wiktionary

# allopurynol

związek chemiczny zmniejszający wytwarzanie kwasu moczowego w organizmie; allopurinol

SJP.pl

Allopurynol, allopurinol (łac. allopurinolum) – organiczny związek chemiczny, izomer hipoksantyny. Stosowany jako lek. Jest inhibitorem oksydazy ksantynowej, zmniejsza wytwarzanie ksantyn i kwasu moczowego.

Wikipedia

# alloseksualizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. neol. rzad. odczuwanie pociągu seksualnego

Wiktionary

Alloseksualność, alloseksualizm (także: zedseksualność, zedseksualizm) – termin oznaczający przeciwieństwo aseksualności, oznaczający regularne odczuwanie pociągu seksualnego. Nie określa on, w stosunku do kogo jednostka odczuwa pociąg – sygnalizuje jedynie jego odczuwanie. Analogicznym zjawiskiem do alloseksualności, lecz dotyczącym pociągu romantycznego, jest alloromantyczność (alloromantyzm).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. alloseksualista mos., alloseksualistka ż., alloseksualność ż.

przym. alloseskualny

Wiktionary

# allosom

chromosom, który odpowiada za wykształcanie się płci; alosom, heterosom, heterochromosom

SJP.pl

Chromosomy płci, heterochromosomy, allosomy – chromosomy determinujące płeć u rozdzielnopłciowych organizmów eukariotycznych. Płeć osobnika determinuje ich obecność lub ich liczba w stosunku do liczby autosomów.

U człowieka występują 22 pary chromosomów autosomalnych i jedna para chromosomów płci, która odpowiada za determinację płci. Łącznie kariotyp człowieka tworzą 23 pary chromosomów. Osobnik posiadający chromosomy XX jest płci żeńskiej, natomiast osobnik z jednym chromosomem X i jednym chromosomem Y – będzie płci męskiej.X jest większy od Y i zawiera więcej genów. Y zawiera gen SRY determinujący płeć męską. Płeć determinowana jest zatem przez chromosom otrzymany od ojca. W tej sytuacji samce są płcią heterogametyczną, bo mogą wytwarzać dwa rodzaje gamet, a samice płcią homogametyczną. Gen SRY powoduje tworzenie się jąder, a one testosteronu, który z kolei warunkuje drugorzędowe cechy płciowe: prącie, nasieniowody i inne.

Wikipedia

# allosomowy

związany z allosomem, dotyczący allosomu

SJP.pl

# allotransplantacja

przeszczepianie narządów, tkanek lub ich części pochodzących od tego samego osobnika; homotransplantacja, alotransplantacja

SJP.pl

Allotransplantacja, alotransplantacja (gr. ἄλλος allos, inny) – przeszczepienie narządu, komórek lub tkanek pochodzących od innego przedstawiciela tego samego gatunku (najczęściej o podobnym genotypie).

Przykładem allotransplantacji jest przeszczepienie narządu w obrębie rodzeństwa niebędącego bliźniakami jednojajowymi.

Wikipedia

# allotropia

występowanie tego samego pierwiastka w odmianach różniących się od siebie budową wewnętrzną; alotropia, polimorfizm

SJP.pl

# allotropijny

→ allotropia; allotropowy, alotropowy, alotropijny

SJP.pl

# allotropowy

→ allotropia; allotropijny, alotropowy, alotropijny

SJP.pl

# allotyp

antygen swoisty dla każdego organizmu; u człowieka jest ich 27

SJP.pl

Allotyp (gr. ἄλλος „inny”) – różnice antygenowe immunoglobulin u osobników tego samego gatunku zdeterminowane przez allel kodujący stałą część łańcucha immunoglobulin.

Allotypy są ważne w powikłaniach po przetaczaniu krwi oraz w badaniach sądowolekarskich (na przykład przy dochodzeniu ojcostwa). U człowieka wykazano 27 allotypów.

Wikipedia

# allozaur

dwunożny karnozaur z okresu jurajskiego; alosaur; alozaur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. zool. nazwa systematyczna|Allosaurus|ref=tak., rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;

Wiktionary

Allozaur (Allosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny allozaurów (Allosauridae) należącej do karnozaurów (Carnosauria). żyjącego w późnej jurze, 155–145 mln lat temu. Nazwa Allosaurus, oznaczająca „inny jaszczur”, pochodzi od greckich słów αλλος/allos („inny”, „dziwny”) oraz σαυρος/sauros („jaszczur”). Pierwsze szczątki z pewnością należące do przedstawicieli tego rodzaju zostały opisane w 1877 roku przez Othniela Charlesa Marsha. Jako jeden z pierwszych dobrze poznanych teropodów przez długi czas wzbudzał zainteresowanie kręgów pozapaleontologicznych i był dinozaurem często pojawiającym się w filmach fabularnych i dokumentalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mamusiu, kup tę figurkę allozaura, właśnie brakuje mi do kolekcji.

Wiktionary

# allport

Allport może odnosić się do:

Wikipedia

# allure

[czytaj: aLÜR] dawniej: sposób zachowania się, wygląd

SJP.pl

Wikipedia

# alma

## Geografia

### Belgia

- Almå – walońska nazwa miejscowości Halma

### Izrael

- Alma – moszaw

### Kanada

- Alma – miasto w prowincji Quebec

Wikipedia

# almanach

zbiór informacji różnego rodzaju; rocznik, który zawiera dane, artykuły z określonej dziedziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj publikacji;

(1.2) stpol. kalendarz

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jest on także wydawcą pofestiwalowych almanachów, w których zamieszczane są literackie próbki uczestników imprezy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈmãnax, AS: almãnaχ

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. almanachowy

Wiktionary

# almanachowy

związany z almanachem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z almanachem; taki jak w almanachach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. almanach m.

Wiktionary

# almand

dawny taniec dworski o umiarkowanym tempie wywodzący się z Niemiec; almanda, allemande

SJP.pl

# almanda

dawny taniec dworski o umiarkowanym tempie wywodzący się z Niemiec; almand, allemande

SJP.pl

# almandyn

1.minerał z grupy granatów, kamień półszlachetny wykorzystywany w jubilerstwie; jego ciemnoczerwona odmiana nazywana jest karbunkułem;
2.fioletowa odmiana spinelu rubinowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

Wiktionary

Almandyn – minerał z grupy granatu, z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od Alabanda, starożytnego miasta w Turcji, skąd został po raz pierwszy opisany i gdzie szlifowano najpiękniejsze okazy tych kamieni.

Jest uznawany za oficjalny minerał stanowy Connecticut.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Był to klejnot prosty w zamyśle, a przez to niesłychanie elegancki, złota plecionka o kształcie zbliżonym do trójkąta, zdobiona emalią, wysokości 11,5 cm, wysadzana opalami i czerwonawymi almandynami.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. almandynowy

Wiktionary

# almanzor

najwyższa góra łańcucha Sierra de Gredos w Hiszpanii

SJP.pl

Abu Aamir Muhammad Ibn Abdullah Ibn Abi Aamir, Al-Hadżib Al-Mansur, w Europie znany jako Almanzor, أبو عامر محمد بن عبد الله بن أبي عامر الحاجب المنصور (ur. ok. 938, zm. 8 sierpnia 1002) – faktyczny władca Al-Andalus w drugiej połowie X wieku. Za jego rządów, muzułmańska Hiszpania przeżyła swój złoty wiek.

Wikipedia

# almaria

w starożytności i średniowieczu: schowek w murze, szafa lub skrzynia do przechowywania broni i innych cennych przedmiotów: książek, dokumentów itp.; armaria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. mebel do przechowywania szat lub sprzętów

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. armaria; stpol. almaryja, almarya, olmarya, wolmarya; gw-pl|Górny Śląsk|almaryja, almaryjo, odmaryj.

Wiktionary

# almarya

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. mebel do przechowywania sukien

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. stpol. olmarya, wolmarya

Wiktionary

# almaryja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. mebel do przechowywania szat lub sprzętów

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. skrzynia

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. szafka kuchenna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. almaria, armaria; stpol. almarya, olmarya, wolmarya; gw-pl|Górny Śląsk|almaryjo, odmaryj.

(1.2) war. gw-pl|Górny Śląsk|almaryjo, odmaryj, olmaryj, olmaryja, olmaryjo.

Wiktionary

# almaryjo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szrank

Wiktionary

# almawiwa

męski płaszcz o kroju kolistym, bez rękawów; peleryna

SJP.pl

# almeja

hinduska tancerka kultowa, pełniąca służbę przy świątyni Buddy; bajadera

SJP.pl

# almemar

podwyższenie na środku bóżnicy (podium z pulpitem); almemor; bima

SJP.pl

# almemor

podwyższenie na środku bóżnicy (podium z pulpitem); bima; almemar

SJP.pl

# almera

samochód typu Nissan Almera

SJP.pl

# almeria

Almería (wym. /almeˈɾia/) – miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja, stolica prowincji Almería, 411 km od Madrytu. Liczy 194 203 mieszkańców (2015) i posiada 296,32 km² powierzchni. Obecna nazwa pochodzi od arabskiego słowa Al-Mariyya, oznaczającego wieżę obserwacyjną.

Wikipedia

# almerski

przymiotnik od: Almeria (miasto w Hiszpanii)

SJP.pl

# almik

niewielki ssak owadożerny; myszoryjek

SJP.pl

Almik (Solenodon) – rodzaj ssaków z rodziny almikowatych (Solenodontidae).

Wikipedia

# almikowate

o cechach almikowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

Wikipedia

# almikowaty

o cechach almikowatych (rodzina ssaków)

SJP.pl

# almodóvar

nazwisko

SJP.pl

- Almodôvar, miejscowość i gmina w Portugalii
- Almodóvar del Campo, miejscowość w Hiszpanii
- Pedro Almodóvar, hiszpański reżyser

Wikipedia

# almorawidzi

dynastia berberska

SJP.pl

Almorawidzi (arab. المرابطون al-Murabitun) – ruch religijny, później dynastia berberyjska z Sahary. Nazwa al-Murabitun oznacza mieszkańcy klasztoru (ribat – klasztor).

Wikipedia

# almucja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kraw. futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne

Wiktionary

Almucja (in.almuzja) – część składowa uroczystego ubioru kanoników niektórych katedr i kolegiat; pierwotnie nakrycie głowy zbliżone do kaptura; od XIV element ten przekształcił się w pelerynkę z kapturem wykonanym z futra. W końcu przybrała formę futrzanego pasa, noszonego z lewego ramienia, jako znak godności kanonicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dawne almucje okrywały głowę i plecy.

Wiktionary

# almugowy

drzewo almugowe - wiecznie zielone drzewo z rzędu sandałowców; drzewo sandałowe, sandałowiec

SJP.pl

# almukantar

okrąg na sklepieniu niebieskim równoległy do horyzontu; almukantarat

SJP.pl

Almukantarat – koło małe na sferze niebieskiej, którego płaszczyzna jest równoległa do płaszczyzny horyzontu astronomicznego. Almukantaraty przechodzą przez punkty o stałej wysokości nad horyzontem. Występują w horyzontalnym układzie współrzędnych.

Wikipedia

# almukantarat

okrąg na sklepieniu niebieskim równoległy do horyzontu; almukantar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;

Wiktionary

Almukantarat – koło małe na sferze niebieskiej, którego płaszczyzna jest równoległa do płaszczyzny horyzontu astronomicznego. Almukantaraty przechodzą przez punkty o stałej wysokości nad horyzontem. Występują w horyzontalnym układzie współrzędnych.

Wikipedia

# alni

stop lub spiek proszków aluminium, niklu, kobaltu z żelazem i domieszką miedzi; alniko, alnico

SJP.pl

Wikipedia

# alnico

[czytaj: alniko] stop lub spiek proszków aluminium, niklu, kobaltu z żelazem i domieszką miedzi; alniko, alni

SJP.pl

Wikipedia

# alniko

stop lub spiek proszków aluminium, niklu, kobaltu z żelazem i domieszką miedzi; alni, alnico

SJP.pl

Wikipedia

# alocentryzm

atrybut osobowości powiązany z kolektywizmem, w którym ludzie skupiają uwagę i działania na innych osobach, a nie na sobie; allocentryzm

SJP.pl

# alochoria

rozprzestrzenianie diaspor (np. zarodników, nasion, owoców) z udziałem czynników zewnętrznych, np. wody, wiatru, zwierząt lub człowieka; allochoria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. allochoria, obcosiewność

Wiktionary

# alochromatyczny

→ alochromatyzm; allochromatyczny

SJP.pl

# alochton

w socjologii: osoba niebędąca rdzennym mieszkańcem danego obszaru; allochton

SJP.pl

# alochtoniczny

będący alochtonem, składający się z alochtonów (np. ludność alochtoniczna, skały alochtoniczne); allochtoniczny

SJP.pl

# alod

w ustroju feudalnym: ziemia wolna od lenna; alodium

SJP.pl

# alodia

w ustroju feudalnym: ziemia wolna od lenna; alod

SJP.pl

Termin Alodia może oznaczać m.in.:

- Alodia, chrześcijańskie państwo w Nubii
- Alodia, imię żeńskie pochodzenia frankońskiego

Wikipedia

# alodialny

dotyczący alodium, dziedziczny, a nie lenny

SJP.pl

# alodium

w ustroju feudalnym: ziemia wolna od lenna; alod

SJP.pl

Alodium (łac. allodium) – funkcjonująca w średniowiecznym systemie prawa feudalnego forma własności nieruchomości. Była to ziemia stanowiąca nieograniczoną własność, wolną od zobowiązań i ciężarów feudalnych, czym różniła się od lenna. Nazywana również własnością bezwarunkową oraz własnością dziedziczną.

Wikipedia

# alodynowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. wytwarzanie warstwy fosforanów na powierzchni przedmiotów z aluminium, poprzez zanurzanie ich w wodnym roztworze zawierającym tlenek chromu, kwas ortofosforowy i fluorek sodu;

Wiktionary

Alodynowanie jest procesem powierzchniowej obróbki aluminium, polegającym na wytworzeniu na powierzchni metalu warstwy tlenku glinu. W przeciwieństwie do procesu anodowania aluminium, przy alodynowaniu nie używa się prądu.Obróbka polega na zanurzeniu przedmiotu kolejno w kąpieli utleniającej, a następnie w kąpieli uszczelniającej. W efekcie powstaje żółtozielona powłoka tlenkowa.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. alodynować

Wiktionary

# aloe

wysuszony sok z liści różnych gatunków aloesu, działający przeczyszczająco; alona

SJP.pl

Aloes (Aloe L.) – rodzaj jednoliściennych sukulentów liściowych. Liczy ok. 590 gatunków (różnice zależą od ujęcia systematycznego taksonów). Należą do niego formy drzewiaste, krzewiaste, byliny, niekiedy liany. Zasięg występowania roślin z tego rodzaju obejmuje Półwysep Arabski, Afrykę i Madagaskar. Gatunkiem typowym jest Aloe perfoliata L.

W Polsce uprawia się go w doniczkach.

Wikipedia

# aloes

bylina z rodziny liliowatych o mięsistych liściach zakończonych kolcami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Aloë|L.|ref=tak., rodzaj sukulentów liściowych;

(1.2) farm. wyciąg z aloesu (1.1)

Wiktionary

Aloes (Aloe L.) – rodzaj jednoliściennych sukulentów liściowych. Liczy ok. 590 gatunków (różnice zależą od ujęcia systematycznego taksonów). Należą do niego formy drzewiaste, krzewiaste, byliny, niekiedy liany. Zasięg występowania roślin z tego rodzaju obejmuje Półwysep Arabski, Afrykę i Madagaskar. Gatunkiem typowym jest Aloe perfoliata L.

W Polsce uprawia się go w doniczkach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Był to ozdobny ogródek, w którym hodowano aloesy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔɛs, AS: aloes

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aloesowy

Wiktionary

# aloesna

roślina z rodziny liliowatych, o mięsistych, tworzących różyczki liściach, często pokrytych brodawkami

SJP.pl

# aloesowaty

osoka aloesowata - roślina z żabiściekowatych, o dużych białych kwiatach, rosnąca w wodach słodkich Eurazji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny aloesowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aloesowate nmos.

Wiktionary

# aloesowo-ziołowy

zrobiony z aloesu i ziół, zawierający aloes i zioła (np. napój aloesowo-ziołowy)

SJP.pl

# aloesowy

przymiotnik od: aloes

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący aloesu, zrobiony z aloesu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔɛˈsɔvɨ, AS: aloesovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aloes m.

Wiktionary

# alofan

pozornie bezpostaciowa mieszanina różnych minerałów ilastych; allofan

SJP.pl

# alofi

stolica Niue

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Niue;

Wiktionary

Alofi – stolica Niue, państwa stowarzyszonego z Nową Zelandią. Miasto położone jest na zachodnim wybrzeżu wyspy Niue, nad zatoką Alofi, w miejscu, gdzie znajduje się jedyna przerwa w rafie koralowej otaczającej wyspę. Alofi w 2006 roku liczyło 627 mieszkańców. Alofi jest drugą najmniejszą stolicą na świecie, pod względem liczby ludności (zaraz po Ngerulmud, stolicy Palau).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Alofi|Ms=Alofi.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alofijczyk mos., alofijka ż.

przym. alofijski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Alofi (język szwedzki.) ==

thumb|Alofi (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Alofi

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔfʲi, AS: alofʹi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alofijczyk mos., alofijka ż.

przym. alofijski

Wiktionary

# alofijczyk

mieszkaniec Alofi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Alofi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔˈfʲijt͡ʃɨk, AS: alofʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alofi n.

:: fż. alofijka ż.

przym. alofijski

Wiktionary

# alofijka

mieszkanka Alofi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alofi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔˈfʲijka, AS: alofʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alofi n.

:: fm. alofijczyk mos.

przym. alofijski

Wiktionary

# alofijski

→ Alofi (stolica Niue)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alofi, dotyczący Alofi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alofi n., alofijczyk mos., alofijka ż.

Wiktionary

# alofon

głoska różniąca się od innej głoski tylko cechą fonetyczną, a nie funkcją; wariant fonetyczny fonemu; allofon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

Wiktionary

Alofon (allofon, z gr. ἄλλος állos „inny” i φωνή phōnē „dźwięk”) – realizacja fonemu zawierająca oprócz cech fonologicznie relewantnych również szereg cech nierelewantnych w zależności od pozycji głoski (w stosunku do innych) i mówiącego . Przykładowo w języku polskim [ɲ̟] i [j̃] są alofonami fonemu /ɲ/. Dźwięk [j̃] pojawia się na przykład w wyrazie państwo ([ˈpäj̃s̪t̪fɔ]), gdyż fonem /ɲ/ przed spółgłoskami szczelinowymi realizowany jest jako [j̃] (tzw. rozsunięcie artykulacyjne). W innych kontekstach fonetycznych, na przykład w wyrazie sanie ([ˈs̪äɲ̟ɛ]) będzie on realizowany jako [ɲ̟].. Alofony zapisywane są w transkrypcji fonetycznej, nie są zapisywane w transkrypcji fonologicznej.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. spotykana jest też pisownia allofon

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allophone

* baskijski: (1.1) alofono

* białoruski: (1.1) алафон m.

* esperanto: (1.1) alofono

* francuski: (1.1) allophone m.

* hiszpański: (1.1) alófono m.

* niemiecki: (1.1) Allophon n.

* nowogrecki: (1.1) αλλόφωνο n.

* rosyjski: (1.1) аллофон m.

źródła.

== alofon (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) alofon

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔfɔ̃n, AS: alofõn

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi. spotykana jest też pisownia allofon

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allophone

* baskijski: (1.1) alofono

* białoruski: (1.1) алафон m.

* esperanto: (1.1) alofono

* francuski: (1.1) allophone m.

* hiszpański: (1.1) alófono m.

* niemiecki: (1.1) Allophon n.

* nowogrecki: (1.1) αλλόφωνο n.

* rosyjski: (1.1) аллофон m.

źródła.

== alofon (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) alofon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alofoniczny

przymiotnik od: alofon

SJP.pl

# alogamia

właściwość roślin polegająca na zapylaniu się kwiatu pyłkiem pochodzącym z innego kwiatu; allogamia, obcopylność

SJP.pl

Zapłodnienie krzyżowe, alogamia – rodzaj zapłodnienia polegający na zlaniu się gamet pochodzących od różnych osobników tego samego gatunku. Występuje u roślin dwupiennych oraz zwierząt rozdzielnopłciowych, a także u niektórych gatunków hermafrodytycznych. Podczas tego procesu dochodzi do rekombinacji pomiędzy materiałem genetycznym obu osobników, co zwiększa zróżnicowanie w populacji, zapewniając jej tym samym lepsze przystosowanie do zmian zachodzących w środowisku.

Wikipedia

# alogamiczny

o roślinach: zapylany pyłkiem pochodzącym z innych kwiatów (np. krzewy alogamiczne); allogamiczny, obcopylny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. związany z alogamią, dotyczący alogamii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alogamia ż.

Wiktionary

# alogeneza

rozwój gatunków; allogeneza

SJP.pl

# alogeniczny

składniki alogeniczne - podstawowe składniki okruchowych skał osadowych; składniki allogeniczne

SJP.pl

# alogenny

wywołujący coś obcego, jakiś rodzaj obcości itp.

SJP.pl

# alogiczność

brak logiki w postępowaniu, twierdzeniach, dowodach, itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co alogiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alogiczny

przysł. alogicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nielogiczność

Wiktionary

# alogiczny

nielogiczny; sprzeczny z zasadami logiki

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) stanowiący skutek błędnego rozumowania

(1.2) niewyprowadzający z faktów prawidłowych wniosków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alogiczność ż., alogizm m.

przysł. alogicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nielogiczny

(1.2) nielogiczny

Wiktionary

# alogizm

1. nielogiczność;
2. pogląd filozoficzny negujący możliwość poznania rzeczywistości za pomocą logicznego myślenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) brak logiki w czymś

(1.2) filoz. pogląd, który neguje możliwość poznania rzeczywistości za pomocą logiki

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alogiczny

przysł. alogicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nielogiczność

Wiktionary

# alograf

graficzna odmiana litery; allograf

SJP.pl

# alograficzny

→ alograf; allograficzny

SJP.pl

# aloha

hawajska formuła powitania i pożegnania

SJP.pl

Aloha to:

- słowo w języku hawajskim oznaczające m.in. pożegnanie i powitanie
- jeden z algorytmów dostępu wielokrotnego do kanału
- jednostka osadnicza w USA, w stanie Oregon
- gmina w USA, w stanie Michigan

Wikipedia

# aloi

[czytaj: aluA] zawartość kruszcu w monetach; próba

SJP.pl

# alois

obce imię męskie

SJP.pl

# alojz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|m. Alojzy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|Lojz, Lojzik, Lojzek.

Wiktionary

# alojza

imię żeńskie

SJP.pl

Alojza, Alojzja – imię żeńskie pochodzenia germańskiego.

Wikipedia

# alojzeczek

zdrobnienie od: Alojzy

SJP.pl

# alojzek

zdrobnienie od: Alojzy

SJP.pl

# alojzik

zdrobnienie od: Alojzy (imię męskie)

SJP.pl

# alojzostwo

Alojzy z małżonką; Alojzowie

SJP.pl

# alojzów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

Miejscowość na Litwie

- Alojzów (Litwa)

W Polsce

- Alojzów – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Leśniowice
- Alojzów – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Alojzów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Iłża

- Alojzów – gromada

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔjzuf, AS: aloi ̯zuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alojzowianin m., alojzowianka ż.

przym. alojzowski

Wiktionary

# alojzowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Alojzowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔjzɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: aloi ̯zovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alojzów m.

:: fż. alojzowianka ż.

przym. alojzowski

Wiktionary

# alojzowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alojzowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔjzɔˈvʲjãŋka, AS: aloi ̯zovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alojzów, alojzowianin

przym. alojzowski

Wiktionary

# alojzowie

Alojzy z małżonką; Alojzostwo

SJP.pl

# alojzowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Alojzowa, związany z Alojzowem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔjˈzɔfsʲci, AS: aloi ̯zofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alojzów m., alojzowianin m., alojzowianka ż.

Wiktionary

# alojzowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Alojzego lub z nim związany

SJP.pl

# alojzy

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Alojzy – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa alwisi oznaczającego „mądry”. Popularne od XVII wieku. Na gruncie francuskim imię to zidentyfikowało się z imieniem Ludwik (Chlodowich, Chlodwich) i przyjęło formę Louis, a w języku włoskim Luigi (również Aloisio).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Będąc we Wschowie, odwiedziliśmy wuja Alojzego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔjzɨ, AS: aloi ̯zy

Wiktionary

# alokacja

1. w ekonomii: przyporządkowanie środków (budżetowych, produkcji, materiałowych) do poszczególnych gałęzi produkcji, przedsiębiorstw;
2. w księgowości: uznanie dopisanej pozycji w rachunku;
3. przemieszczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) planowyanowe rozdysponowanie czegoś;

(1.2) ekon. rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe

(1.3) księg. uznanie dopisanej pozycji w rachunku

Wiktionary

Alokacja zasobów – przypisywanie zasobów do możliwości ich użycia. Zakres możliwości alokacyjnych jest zależny od stanu techniki i wielkości zasobów w gospodarce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Przyczynę bezrobocia stanowi błędna alokacja kapitału i związane z tym niewłaściwe postępowanie przedsiębiorstw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔˈkat͡sʲja, AS: alokacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alokowanie n., dyslokacja ż., lokowanie n., lokum n., realokacja ż.

czas. alokować, lokować, ulokować, dyslokować

przym. alokacyjny, alokowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dystrybucja, rozdział, przydzielanie

Wiktionary

# alokacyjny

dotyczący alokacji (np. ryzyko alokacyjne, decyzje alokacyjne)

SJP.pl

# alokazja

rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych; zakleśń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Alocasia|(Schott) G. Don|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju alokazji (1.1)

Wiktionary

Alokazja, zakleśń (Alocasia (Schott) G. Don) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, liczący 79 gatunków, pochodzących z obszaru od wschodnich Himalajów, przez tropikalne i subtropikalne regiony Azji, do tropikalnych rejonów zachodniego Pacyfiku i wschodniej Australii. Niektóre gatunki są endemitami.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alokazjowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zakleśń

Wiktionary

# alokować

rozdzielać (rozdzielić) środki na różne cele

SJP.pl

# alokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. dokonywanie podziału środków na poszczególne cele

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alokować

rzecz. alokacja ż.

Wiktionary

# aloksyt

tlenek aluminium topiony elektrycznie, używany jako materiał ścierny

SJP.pl

# alokucja

przestarzale: uroczyste przemówienie lub uroczysty zwrot rozpoczynający przemówienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczysta przemowa;

(1.2) zwrot rozpoczynający uroczystą przemowę

Wiktionary

Alokucja (łac. allocutio) – w starożytnym Rzymie mowa wygłaszana przed bitwą przez wodza do żołnierzy, później również uroczysta przemowa napominająca lub zachęcająca do dobrych czynów. Współcześnie to pojęcie oznacza uroczyste przemówienie papieża do określonej kategorii osób, np. sędziów Roty Rzymskiej lub kardynałów na konsystorzu (allokucja konsystorialna). Allokucje są publikowane w dzienniku urzędowym Stolicy Apostolskiej – Acta Apostolice Sedis.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przed bitwą rzymski wódz wygłaszał alokucję do żołnierzy.

(1.1) Papież Franciszek wygłosił alokucję do kolegium kardynalskiego.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) oracja

Wiktionary

# alokucyjny

związany z alokucją

SJP.pl

# alomancja

wróżenie za pomocą kryształków soli

SJP.pl

Alomancja (także: halomancja) – starożytna metoda wróżbiarstwa, w której do wróżenia wykorzystuje się sól. Polega na odczytywaniu przypadkowych wzorów, które tworzy sól, rozsypana, rzucona w powietrze albo w ogień.

Ze starożytnej sztuki wróżenia za pomocą soli wywodzą się przesądy z nią związane, między innymi zwyczaj rzucania soli przez lewe ramię lub wiara w to, że rozsypanie soli przynosi pecha.

Wikipedia

# alometria

zjawisko nierównomiernego rozwoju danego narządu w stosunku do innych organów lub całego ciała, powodujące zmianę proporcji ciała; allometria

SJP.pl

# alometryczny

→ alometria; allometryczny

SJP.pl

# alomorf

w językoznawstwie: funkcjonalnie obojętny wariant morfemu; allomorf

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. odmiana morfemu, która ma inną postać fonologiczną, ale wyraża tę samą funkcję lub znaczenie

Wiktionary

# alona

wysuszony sok z liści różnych gatunków aloesu, działający przeczyszczająco; aloe

SJP.pl

- Alona – miejscowość na Cyprze
- Alona – rodzaj skorupiaków z gromady skrzelonogów

Wikipedia

# alonim

pseudonim literacki będący nazwiskiem innej osoby, zwykle żyjącej współcześnie z osobą używającą tego pseudonimu; allonim

SJP.pl

# alonso

1. hiszpańskie imię męskie;
2. nazwisko, m.in. Dámaso Alonso (1898-1990) - hiszpański poeta, filolog i krytyk literacki

SJP.pl

# alonż

alonżka;
1. zaginana i rozkładana wkładka większa od kartek książki, zawierająca tablice, mapy itp.;
2. dodatek do czeku lub weksla na dodatkowe informacje

SJP.pl

- alonż – pojęcie z zakresu ekonomii
- alonż – pojęcie z zakresu poligrafii
- alonż – rodzaj sprzętu laboratoryjnego

Wikipedia

# alonżka

alonż;
1. zaginana i rozkładana wkładka większa od kartek książki, zawierająca tablice, mapy itp.;
2. dodatek do czeku lub weksla na dodatkowe informacje

SJP.pl

# alopata

allopata;
1. lekarz stosujący alopatię;
2. zwolennik alopatii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz stosujący alopatię

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔˈpata, AS: alopata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alopatia ż.

przym. alopatyczny

Wiktionary

# alopatia

metoda leczenia polegająca na stosowaniu środków wywołujących w organizmie chorego objawy przeciwne objawom choroby; allopatia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

Wiktionary

Alopatia, allopatia (gr. ảλλος, allos – odmienny, inny i πάθος, pathos – cierpienie) – nazwa metod leczenia zgodnych z zasadą „przeciwne leczy się przeciwnym”, po łacinie Contraria contrariis curantur. Termin został wprowadzony przez Samuela Hahnemanna w roku 1807 w celu odróżnienia opracowanej przez niego metody leczenia, którą nazwał homeopatią. Do ówczesnej alopatii Hahnemann zaliczył na przykład: upuszczanie krwi z żył, terapie z użyciem pijawek, przykładanie do skóry rozgrzanych do czerwoności elementów stalowych, podawanie doustne lub doodbytnicze soli metali ciężkich takich jak kalomel i arszenik by wywołać wymioty lub purgację jelit, lewatywy z dymu tytoniowego, kąpiele we wrzątku czy podtapianie. W opracowaniu z 1807 Hahnemann do aloterapii zaliczany jest również jedyny powszechnie znany wówczas lek Laudanum (bazujący na opium), zioła (na przykład preparaty zawierające driakiew) lub wydzieliny zwierzęce zawierające kantarydynę, a także złożone mieszanki składników zwierzęcych, roślinnych i mineralnych jak teriak.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hahnemann zaproponował coś jako alternatywę. Skoro, jak widział, alopatia nie działa za dobrze, czas stworzyć coś odwrotnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alopata m., alopatka ż.

przym. alopatyczny

przysł. alopatycznie

Wiktionary

# alopatka

allopatka;
1. lekarka stosująca alopatię;
2. zwolenniczka alopatii

SJP.pl

# alopatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób alopatyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alopatia ż.

Wiktionary

# alopatyczny

→ alopatia; allopatyczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z alopatią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alopatia ż., alopata mos.

Wiktionary

# alopecja

łysienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. łysienie

Wiktionary

Wikipedia

# aloplastyczny

przymiotnik od: aloplastyka (np. operacja aloplastyczna, wkładki aloplastyczne)

SJP.pl

# aloplastyka

zastępowanie uszkodzonych tkanek ludzkich sztucznymi, stosowane wobec wielu ofiar wypadków

SJP.pl

# aloploid

organizm zawierający w jądrach komórek somatycznych więcej niż dwa niehomologiczne, diploidalne zespoły chromosomów; alloploid

SJP.pl

# aloploidalność

połączenie się genomów różnych gatunków; alloploidalność

SJP.pl

# alopoliploidalność

zwielokrotnienie zespołów chromosomów u osobnika powstałego już ze zmieszania gatunków (połączenie genomów różnych gatunków), np. tetraploid AABB

SJP.pl

# alosaur

dwunożny karnozaur z okresu jurajskiego; alozaur; allozaur

SJP.pl

# alosom

chromosom, który odpowiada za wykształcanie się płci; allosom, heterosom, heterochromosom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) genet. chromosom, który decyduje o płci organizmu

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alosomowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chromosom płciowy, war. allosom

Wiktionary

# alosomowy

związany z alosomem

SJP.pl

# alosza

imię żeńskie

SJP.pl

Alosza (ukr. Aльоша; ros. Алёша), właśc. Ołena Ołeksandriwna Topola (ukr. Олена Олександрівна Топол; ros. Алёна Александровна Тополя, Alona Aleksandrowna Topola), z d. Kuczer (ukr. i ros. Кучер) (ur. 14 maja 1986 w Zaporożu) – ukraińska piosenkarka i kompozytorka. Reprezentantka Ukrainy w 55. Konkursie Piosenki Eurowizji (2010).

Wikipedia

# alotransplant

narząd, tkanka lub jej część pobierana od jednego osobnika i wszczepiana innemu tego samego gatunku

SJP.pl

# alotransplantacja

przeszczepianie narządów, tkanek lub ich części pochodzących od tego samego osobnika; homotransplantacja, allotransplantacja

SJP.pl

Allotransplantacja, alotransplantacja (gr. ἄλλος allos, inny) – przeszczepienie narządu, komórek lub tkanek pochodzących od innego przedstawiciela tego samego gatunku (najczęściej o podobnym genotypie).

Przykładem allotransplantacji jest przeszczepienie narządu w obrębie rodzeństwa niebędącego bliźniakami jednojajowymi.

Wikipedia

# alotrop

jedna z dwóch lub więcej postaci jakiejś substancji, zwłaszcza pierwiastka

SJP.pl

Alotropia – zjawisko występowania w tym samym stanie skupienia różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego, różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Odmiany alotropowe pierwiastka mogą różnić się między sobą strukturą krystaliczną lub liczbą atomów w cząsteczce.

Wikipedia

# alotropia

występowanie tego samego pierwiastka w odmianach różniących się od siebie budową wewnętrzną; allotropia, polimorfizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

Wiktionary

Alotropia – zjawisko występowania w tym samym stanie skupienia różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego, różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Odmiany alotropowe pierwiastka mogą różnić się między sobą strukturą krystaliczną lub liczbą atomów w cząsteczce.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alotropia jest szczególnym przypadkiem polimorfizmu, czyli różnopostaciowości substancji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalɔˈtrɔpʲja, AS: alotropʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alotropowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. alotropowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) allotropy

* baskijski: (1.1) alotropia

* białoruski: (1.1) алатропія ż.

* bułgarski: (1.1) алотропия ż.

* czeski: (1.1) alotropie

* francuski: (1.1) allotropie ż.

* hiszpański: (1.1) alotropía ż.

* niderlandzki: (1.1) allotropie

* niemiecki: (1.1) Allotropie ż.

* nowogrecki: (1.1) αλλοτροπία

* portugalski: (1.1) alotropia ż.

* rosyjski: (1.1) аллотропия ż.

* rumuński: (1.1) alotropie ż.

* słowacki: (1.1) alotropia ż.

* słoweński: (1.1) alotropija

* ukraiński: (1.1) алотропія ż.

* węgierski: (1.1) allotrópia

* włoski: (1.1) allotropia ż.

źródła.

== alotropia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. fiz. alotropia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alotropijny

→ alotropia; allotropowy, allotropijny, alotropowy

SJP.pl

# alotropowy

→ alotropia; allotropowy, allotropijny, alotropijny

SJP.pl

# alowiec

członek AL (Armii Ludowej); aelowiec; AL-owiec

SJP.pl

# alowski

przymiotnik od: AL (Armia Ludowa); AL-owski, aelowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z AL (Armią Ludową)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AL

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aelowski, AL-owski

Wiktionary

# aloza

1. gatunek ryby z rodziny śledziowatych;
2. aloza parposz - gatunek ryby z rodziny śledziowatych; parposz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Alosa alosa|ref=tak., planktonożernyanktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

Wiktionary

Aloza, aloza finta (Alosa alosa) – gatunek anadromicznej ryby z rodziny śledziowatych (Clupeidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Alozy odżywiają się głównie zooplanktonem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈlɔza, AS: aloza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aloza finta

Wiktionary

# alozaur

dwunożny karnozaur z okresu jurajskiego; alosaur; allozaur

SJP.pl

Allozaur (Allosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny allozaurów (Allosauridae) należącej do karnozaurów (Carnosauria). żyjącego w późnej jurze, 155–145 mln lat temu. Nazwa Allosaurus, oznaczająca „inny jaszczur”, pochodzi od greckich słów αλλος/allos („inny”, „dziwny”) oraz σαυρος/sauros („jaszczur”). Pierwsze szczątki z pewnością należące do przedstawicieli tego rodzaju zostały opisane w 1877 roku przez Othniela Charlesa Marsha. Jako jeden z pierwszych dobrze poznanych teropodów przez długi czas wzbudzał zainteresowanie kręgów pozapaleontologicznych i był dinozaurem często pojawiającym się w filmach fabularnych i dokumentalnych.

Wikipedia

# alozaury

rodzina dinozaurów gadziomiednicznych

SJP.pl

# alp

1. w mitologii germańskiej: istota pośrednia między bogiem a człowiekiem; alb
2. demoniczna istota płci męskiej utożsamiana z wampirem lub inkubusem (jej żeński odpowiednik to mara)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = adm. leśn. Administracja Lasów Państwowych

Wiktionary

- Alp, hiszpańska gmina w Pirenejach
- Alp (Alpsee), jezioro w Niemczech
- Alp (potwór)
- AlP, związek chemiczny
- Zobacz też: ALP, Alpy

Wikipedia

# alpaga

1. gładka i błyszcząca tkanina z wełny peruwiańskich lam; alpaka;
2. w gwarze uczniowskiej: tanie, marne wino; bełt, jabol, pryta, siara, wińsko, mózgotrzep

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. jabol.

Wiktionary

Jabol (także: alpaga, bełt, jabcok, mamrot, pryta, siara, wino marki wino, wino patykiem pisane, żur i in.) – potoczne określenie taniego wina owocowego niskiej jakości, najczęściej jabłkowego lub wiśniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złożyliśmy się na alpagę i obaliliśmy ją w parku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈpaɡa, AS: alpaga

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alpagowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jabol, bełt, siara, tanie wino

Wiktionary

# alpagowy

związany z alpagą, dotyczący alpagi

SJP.pl

# alpaka

1. zwierzę domowe z rodziny wielbłądowatych; wełna z alpaki
2. gładka i błyszcząca tkanina; alpaga
3. stop miedzi z niklem i cynkiem; nowe srebro; argentan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Vicugna pacos|ref=tak., południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

(1.2) wełna z lamy (1.1)

(1.3) gładka, wełniana tkanina w pasy;

(1.4) chem. stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro;

Wiktionary

- alpaka – stop metali, odmiana mosiądzu
- alpaka – wełniana tkanina
- alpaka (Vicugna pacos) – ssak parzystokopytny z rodziny wielbłądowatych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Cyrk Arena nie ukrywa: będą wielbłądy, konie, lamy, alpaki, słoń, osioł, psy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈpaka, AS: alpaka

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alpakowy

Wiktionary

# alpakarnia

pomieszczenie dla alpak

SJP.pl

# alpakoterapeuta

terapeuta leczący z pomocą alpaki

SJP.pl

# alpakoterapeutyczny

dotyczący terapii z udziałem alpaki

SJP.pl

# alpakoterapia

terapia z udziałem alpaki

SJP.pl

# alpakowy

związany z alpaką, dotyczący alpaki

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z alpaki (stopu)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpaka ż.

Wiktionary

# alpaks

popularny w przemyśle motoryzacyjnym i lotniczym, odporny na korozję stop odlewniczy; silumin

SJP.pl

Silumin, alpaks, Al-Si – odlewniczy stop aluminium z krzemem o stężeniu 2–30%, najczęściej 5–13,5% oraz innymi (o mniejszym udziale procentowym) dodatkami, takimi jak miedź, magnez, mangan, nikiel i tytan. Jest odporny na korozję, o dobrej lejności, małym skurczu i małą skłonnością do pękania na gorąco. Stosowany głównie w przemyśle motoryzacyjnym (żarowytrzymałość), lotniczym (stopy lekkie), okrętowym (odporność na wodę morską) i konstrukcyjnym (możliwość wykonania złożonych kształtów).

Wikipedia

# alpejczyk

1. sportowiec uprawiający narciarstwo alpejskie, specjalizujący się w biegu zjazdowym lub slalomie;
2. rzadko: mieszkaniec Alp;
3. alpejczyk gończy krótkonożny - rasa psa gończego średniej wielkości;
4. pies tej rasy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec obszaru Alp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alpy nmos., alpejczyk mos., alpejka ż.

:: fż. Alpejka ż.

przym. alpejski

Wiktionary

# alpejka

zawodniczka uprawiająca narciarstwo alpejskie, specjalizująca się w biegu zjazdowym lub slalomie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka obszaru Alp

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alpy nmos., alpejczyk mos., alpejka ż.

:: fm. Alpejczyk mos.

przym. alpejski

Wiktionary

# alpejski

przymiotnik od: Alpy; alpijski (rzadko)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alpami, dotyczący Alp

(1.2) związany z orogenezą alpejską

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zawody w narciarstwie alpejskim rozgrywane były na każdych zimowych igrzyskach olimpijskich od olimpiady w 1936 w Garmisch-Partenkirchen, Niemcy.

(1.1) Karpaty powstały w wyniku orogenezy alpejskiej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈpɛjsʲci, AS: alpei ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alpejka ż., Alpejczyk mos., Alpy nmos., alpejczyk mos., alpejka ż., alpinista mos., alpinistka ż., alpinistyka ż., alpinarium n., alpidy nmos.

przym. podalpejski, alpinistyczny

Wiktionary

# alpenhorn

drewniany ludowy instrument dęty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. zob. róg alpejski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈpɛ̃nxɔrn, AS: alpẽnχorn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) róg alpejski

Wiktionary

# alpensztok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) turyst. żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

Wiktionary

Alpensztok (niem. Alpenstock – „alpejska laska”) – pierwotnie leszczynowa żerdź (bogatsi zaopatrywali się w trwalsze, ale droższe kije bambusowe) długości od 1,5 do nawet ponad 2,5 metra, używana przez turystów wędrujących po górach – tak po Alpach, jak i na przykład na ziemiach polskich, na przykład po Tatrach. Na jednym końcu kija znajduje się zazwyczaj ostry metalowy grot, po przeciwnej stronie kij przystosowany jest do wygodnego i pewnego uchwytu, nawet poprzez rękawicę. Niegdyś koniec ten często po prostu owijano na przykład rzemieniem; dodatkowo zaopatrywano go w pętlę przeznaczoną na nadgarstek, zapobiegającą zgubieniu alpensztoka, który jako sprzęt wspomagający alpinistów jest – tak jak ciupaga – poprzednikiem współcześnie używanych czekanów. Jako sprzęt turystyczny nadal bywa wykorzystywany, zazwyczaj jednak współczesne alpensztoki wykonuje się z lżejszych od drewna lub bambusa materiałów (aluminium, tworzywa sztuczne), są też na ogół nieco krótsze lub mają regulowaną długość.

Wikipedia

# alperm

materiał magnetyczny

SJP.pl

Alperm – materiał magnetyczny, stop żelaza i aluminium. Nazwa pochodzi od słowa aluminium oraz łac. ferrum ‘żelazo’. Zawiera od 10 do 17% wagowych glinu, najczęściej spotykanym składem jest 16% Al, reszta Fe. Inne nazwy to alfenol i alfer.

Wikipedia

# alphonse

Alphonse – składający się tylko z jednej wyspy zamieszkałej przez mniej niż 300 osób, atol w archipelagu Alphonse, zaliczony do jednej z pięciu grup Wysp Zewnętrznych na Seszelach. Powierzchnia wyspy wynosi 1,74 km². Całkowity obszar atolu o średnicy ponad 3 km, składający się z płaskiej rafy i laguny wynosi około 8 km². Wyspa została odkryta 28 stycznia 1730 przez kawalera Alphonse de Pontevez, dowodzącego francuską fregatą Le Lys.

Wikipedia

# alpianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bot. tocja karpacka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. tocja karpacka, tocja alpejska

Wiktionary

# alpidowy

mający cechy typowe dla fałdowych łańcuchów górskich powstałych wskutek orogenezy alpejskiej

SJP.pl

# alpidy

łańcuchy górskie powstałe w czasie orogenezy alpejskiej, odznaczające się ostrymi kształtami i dużymi wysokościami, np. Alpy, Apeniny, Himalaje, Karpaty, Kaukaz

SJP.pl

Alpidy – orogeny wypiętrzone w trakcie orogenezy alpejskiej.

Są to najwyższe i najmłodsze góry na Ziemi. Należą do nich między innymi: Himalaje, Alpy, Pireneje, Karpaty, Andy, Apeniny, Góry Betyckie, Góry Dynarskie, Kordyliery.
W Polsce alpidy obejmują Karpaty, w tym Tatry i Pieniny.

Wikipedia

# alpijski

rzadko: alpejski (przymiotnik od: Alpy)

SJP.pl

# alpinarium

część ogrodu botanicznego, na którym uprawiane są rośliny górskie; ogród skalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogrod. ogród skalny roślin wysokogórskich;

Wiktionary

Alpinarium – ogród zbudowany ze skał, kamieni i ziemi, w którym odtwarzane jest górskie środowisko naturalne z roślinami wysokogórskimi, czasem także arktycznymi, które mają podobne wymagania. Alpinaria stanowią działy ekologiczne wielu ogrodów botanicznych i różnią się od ogrodów skalnych tym, że naśladują warunkami siedliskowymi i składem gatunkowym odpowiednio górskie lub arktyczne układy roślinności. W ogrodach skalnych uprawia się w celach dekoracyjnych różnorodne rośliny ozdobne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W pobliżu starej oranżerii, w miejscu dawnego labiryntu, utworzył on około 1910 alpinarium i sprowadził do Oliwy szereg alpejskich roślin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈnarʲjũm, AS: alpʹĩnarʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpinista mos., alpinistka ż.

przym. alpejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skalniak

Wiktionary

# alpinia

roślina z rodziny imbirowatych, mająca zastosowanie w lecznictwie

SJP.pl

- alpinia (Alpinia) – rodzaj roślin
- Alpinia – rodzaj owadów z rzędu chrząszczy

Wikipedia

# alpiniada

rajd szlakami górskimi

SJP.pl

# alpinian

imię męskie

SJP.pl

Alpinian – imię męskie pochodzenia łacińskiego.

Zachował się przekaz, że Alpinian towarzyszył świętemu Marcjalisowi; grób Alpiniana ma znajdować się obok grobu wymienionego świętego.

W Polsce imię bardzo rzadko spotykane, np. w XIX wieku wystąpiło na Wołyniu. W styczniu 2025 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, nie było informacji o wystąpieniu tego imienia jako pierwszego lub drugiego.

Wikipedia

# alpinista

wyczynowiec uprawiający alpinistykę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprawiająca alpinizm;

(1.2) badacz, znawca Alp

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po dwóch dniach wyprawa alpinistów osiągnęła szczyt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈɲista, AS: alpʹĩńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpejka ż., Alpy, alpiniada ż., alpinistyka ż., alpinizm m., alpinarium n.

:: fż. alpinistka ż.

przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) wspinacz

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alpejka ż., Alpy, alpiniada ż., alpinistyka ż., alpinizm m., alpinarium n.

:: fż. alpinistka ż.

przym. alpinistyczny, alpejski

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|alpinus. → alpejski

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alpinistka

→ alpinista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uprawiająca alpinizm

Wiktionary

#### Patrz:

alpinista

#### Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩˈɲistka, AS: alpʹĩńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpejka ż., Alpy, alpiniada ż., alpinistyka ż., alpinizm m., alpinarium n.

:: fm. alpinista m.

przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary

# alpinistyczny

→ alpinizm, → alpinistyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący alpinizmu lub alpinistów

Wiktionary

#### Patrz:

alpinizm, → alpinistyka

#### Przykłady

(1.1) Zaczął sprowadzać do kraju sprzęt alpinistyczny, a później także turystyczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalpʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: alpʹĩńistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alpy nmos., alpinista m., alpinistka ż., alpinizm m., alpinistyka ż.

przym. alpejski

Wiktionary

# alpinistyka

forma turystyki wysokogórskiej uprawianej przez osoby o dużych umiejętnościach wspinaczki i stosujących specjalny sprzęt; alpinizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. dosł. uprawiana w Alpach wspinaczka górska

(1.2) sport. szerzej: wspinaczka wysokogórska

(1.3) wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

Wiktionary

Alpinizm, wspinaczka górska – wielowyciągowa wspinaczka uprawiana w terenie górskim wymagająca specjalistycznego sprzętu wspinaczkowego (lina, uprząż, haki itp.), jak też umiejętności niezbędnych do wspinania i korzystania ze sprzętu to cechy wyróżniające wspinaczkę górską. Do jej szczególnych przypadków należy taternictwo i himalaizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) W panelu po wykładzie o alpinistyce przemysłowej wzięli udział studenci UŚ-u.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpinista m., alpinistka ż., Alpy nmos., alpinizm m.

przym. alpinistyczny, alpejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alpinizm

(1.2) alpinizm

(1.3) alpinizm

Wiktionary

# alpinizm

forma turystyki wysokogórskiej uprawianej przez osoby o dużych umiejętnościach wspinaczki i stosujących specjalny sprzęt; alpinistyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dosł. uprawiana w Alpach wspinaczka górska

(1.2) szerzej: wspinaczka wysokogórska

(1.3) wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

Wiktionary

Alpinizm, wspinaczka górska – wielowyciągowa wspinaczka uprawiana w terenie górskim wymagająca specjalistycznego sprzętu wspinaczkowego (lina, uprząż, haki itp.), jak też umiejętności niezbędnych do wspinania i korzystania ze sprzętu to cechy wyróżniające wspinaczkę górską. Do jej szczególnych przypadków należy taternictwo i himalaizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od sześciu lat uprawiam alpinizm w Szwajcarii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈpʲĩɲism̥, AS: alpʹĩńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpejka ż., alpinista m., alpinistka ż., Alpy nmos., alpinistyka ż.

przym. alpinistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alpinistyka

(1.2) alpinistyka

(1.3) alpinistyka, wspinaczka górska, taternictwo, himalaizm, andynizm, pireneizm

Wiktionary

# alpinus

produkt firmy Alpinus

SJP.pl

Alpinus – polskie przedsiębiorstwo, a zarazem marka, założone w 1990 r. z inicjatywy polskich himalaistów – Artura Hajzera, Janusza Majera oraz Ryszarda Wareckiego. Specjalizowała się w produkcji i dystrybucji specjalistycznej odzieży i sprzętu do różnych aktywności outdoorowych od turystyki i wspinaczki górskiej, przez rower, aż po bieganie i żeglarstwo.

Wikipedia

# alprazolam

lek psychotropowy wykazujący silne, krótkotrwałe działanie przeciwlękowe, uspokajające i przeciwdrgawkowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;

Wiktionary

Alprazolam (łac. alprazolamum) – organiczny związek chemiczny, triazolowa pochodna benzo-1,4-diazepiny. Stosowany jako lek anksjolityczny, w szczególności w leczeniu zespołu lęku napadowego i zespole lęku uogólnionego. Wykazuje szybkie i silne, lecz krótkotrwałe działanie przeciwlękowe, uspokajające, miorelaksacyjne, przeciwdrgawkowe oraz amnestyczne poprzez wpływ na receptor GABA. Praktycznie nie podlega efektowi pierwszego przejścia przez wątrobę (biodostępność przy podaniu doustnym osiąga ponad 90%).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skutki uboczne alprazolamu, w związku z podobnym mechanizmem działania, są zasadniczo podobne do innych benzodiazepin.

Wiktionary

# alpuhara

kraina w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. górzysta kraina w południowej Hiszpanii, stanowiąca część Andaluzji, odizolowana pasmami górskimi od reszty Półwyspu Iberyjskiego;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alpuharski

Wiktionary

# alpuharski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alpuharą, dotyczący Alpuhary

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Paryżu natomiast Ksawery Branicki przygotowywał w swej Alhambrze ogromne święcone, na którym miano podać szynki z alpuharskich prosiąt karmionych żmijami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alpuhara ż.

Wiktionary

# alpy

1. w mitologii germańskiej: istota pośrednia między bogiem a człowiekiem; alb
2. demoniczna istota płci męskiej utożsamiana z wampirem lub inkubusem (jej żeński odpowiednik to mara)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Wiktionary

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps, łac. Alpes) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego w okolicy Savony po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Najwyższym szczytem Alp jest Mont Blanc.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalpɨ, AS: alpy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alpejka ż., Alpejka ż., Alpejczyk mos., alpinista m., alpinistka ż., alpinistyka ż., alpinizm m.

przym. alpejski, alpinistyczny

Wiktionary

# alrauna

korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne;

Wiktionary

Alrauna (z niem.) – korzeń mandragory lekarskiej (Mandragora officinarum), któremu w średniowieczu przypisywano właściwości magiczne.

Silnie zgrubiały, rozgałęziony korzeń mandragory uważany był za środek magiczny. Magiczne właściwości miał jedynie korzeń o humanoidalnych kształtach. Najczęściej szukano go pod szubienicą, skąd odpadające części ciała wisielca miały zapewniać mandragorze doskonałą pożywkę. Według niektórych podań mandragora wyrastała z nasienia skazańca, wytryskającego tuż przed jego śmiercią.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Alraune.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) mandrake root

* niemiecki: (1.1) Alraune ż.

źródła.

== alrauna (język serbsko-chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. mandragora

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈrawna, AS: alrau̯na

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Alraune.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) mandrake root

* niemiecki: (1.1) Alraune ż.

źródła.

== alrauna (język serbsko-chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. mandragora

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alright

[czytaj: olRAJT] w porządku; all right

SJP.pl

# alsifer

stop żelaza, aluminium i krzemu, stosowany do wyrobu elektromagnesów

SJP.pl

Alsifer – stop aluminium (w nazwie al od łac. aluminium 'glin'), krzemu (si od łac. silicium) oraz żelaza (fer od łac. ferrum).

Stop ten jest magnetycznie miękki. Wykorzystuje się go (w postaci odlewów) w charakterze osłon magnetycznych, a także przy produkcji kadłubów przyrządów oraz maszyn elektrycznych.

Wikipedia

# alstom

światowy koncern energetyczny i transportowy

SJP.pl

Alstom – międzynarodowy koncern działający w sektorze niskoemisyjnego, zrównoważonego transportu. Jeden z globalnych prekursorów kolei dużych prędkości, a obecnie m.in. pociągów zasilanych wodorem oraz pociągów autonomicznych (ATO – ang. automatic train operation). Aktualne portfolio produktów Alstom obejmuje m.in. koleje dużych prędkości, pociągi metra, pociągi jednoszynowe oraz tramwaje, a także zintegrowane systemy i usługi w zakresie sterowania ruchem kolejowym (ang. signalling) oraz rozwiązania w zakresie mobilności cyfrowej. Na całym świecie w użyciu znajduje się obecnie około 150 tys. pojazdów Alstom.

Wikipedia

# alstremeria

rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny krasnolicowatych; alstromeria

SJP.pl

Alstremeria, alstromeria, krasnolica (Alstroemeria L.) – rodzaj roślin jednoliściennych liczący ok. 65 gatunków. Zasięg tego rodzaju obejmuje środkową część Ameryki Południowej – od Chile po Ekwador na zachodzie i do Argentyny i środkowej Brazylii na wschodzie. Wiele gatunków oraz odmian uprawianych jest z powodu oryginalnych i trwałych kwiatów w celach ozdobnych jako rośliny ogrodowe lub na kwiaty cięte.

Wikipedia

# alstromeria

rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny krasnolicowatych; alstremeria

SJP.pl

# alt

1. niski głos kobiecy lub chłopięcy;
2. partia utworu śpiewana tym głosem;
3. środowiskowo o instrumencie muzycznym o skali zbliżonej do głosu altowego

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = med. biochem. ang. alanine transaminase / alanine aminotransferase → aminotransferaza alaninowa

Wiktionary

## Chemia

- aminotransferaza alaninowa

## Geografia

- Alt – w niemieckich nazwach geograficznych znaczy stary, np. w nazwach stacji berlińskich Alt-Tegel, Alt-Tempelhof, Alt-Mariendorf
- Alt – w katalońskich nazwach geograficznych oznacza górny, por. hiszp. Alto, np. Alt Empordà

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ALT, ALAT

źródła.

== ALT (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = med. biochem. alanine transaminase / alanine aminotransferase → aminotransferaza alaninowa

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# altair

- Altair – miasto i gmina w Brazylii
- Altair – gwiazda w konstelacji Orła
- Altair – lądownik księżycowy w odwołanym programie Constellation
- Altair 8800 – komputer osobisty
- Altair 1 – amerykański człon rakiet nośnych
- Altair 1A – amerykański człon rakiet nośnych rodziny Scout
- „Altair” – nazwa okrętów
- USS „Altair” – okręty US Navy

Wikipedia

# altambas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. złotogłów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtãmbas, AS: altãmbas

Wiktionary

# altamira

1. miasto w Brazylii;
2. miasto w Meksyku;
3. miasto w Kolumbii;
4. jaskinia w Hiszpanii

SJP.pl

- Altamira – jaskinia krasowa w Hiszpanii
- Altamira – miasto w Brazylii
- Altamira – miasto w Meksyku
- Altamira – miasto w Kolumbii
- Altamira do Paraná – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Parana
- Mikroregion Altamira – mikroregion w brazylijskim stanie Pará
- Altamira FC – meksykański klub piłkarski z siedzibą w mieście Altamira, w stanie Tamaulipas
- Estadio Altamira – stadion piłkarski w meksykańskim mieście Altamira, w stanie Tamaulipas
- Port lotniczy Altamira – port lotniczy położony w Altamirze, w stanie Pará, w Brazylii
- Hrabina Altamira z córką – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi
- Portret hrabiego de Altamira – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi
- Rafael Altamira y Crevea – hiszpański historyk i prawnik, sędzia Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej
- (7742) Altamira – planetoida z pasa głównego asteroid

Wikipedia

# altana

budowla ogrodowa o niewielkich rozmiarach, służąca do wypoczynku i chroniąca przed deszczem lub słońcem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekki, niewielki ogrodowy budynek;

(1.2) uczn. samochód

Wiktionary

Altana (chłodnik, ciennik) – lekka budowla, często ażurowa, stawiana w ogrodzie, nierzadko ozdobna, również niewielki plac zacieniony przez krąg drzew. Ma za zadanie chronić przed deszczem i słońcem. Miejsce spotkań i odpoczynku. Zazwyczaj stawiana w punktach widokowych lub jako akcent na zakończeniu osi kompozycyjnych ogrodu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sprzeczamy się, która altana w naszym ogrodzie piękniejsza: różana czy chmielowa?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtãna, AS: altãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altannik m.

:: zdrobn. altanka ż.

przym. altanowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altanka, pawilon ogrodowy, daw. kiosk; przest. chłodnik, ciennik; reg. śl. lauba.

Wiktionary

# altanka

niewielka altana; budowla ogrodowa o lekkiej konstrukcji, służąca do wypoczynku i chroniąca przed deszczem lub słońcem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: altana

(1.2) ogrod. mały, letni domek, zwłaszcza na ogrodzie działkowym

Wiktionary

Altanka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Sochaczew. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W naszym ogrodzie różanym nie ma altanki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtãnka, AS: altãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altana ż., altannik m.

przym. altanowy

Wiktionary

# altankowy

przymiotnik od: altanka

SJP.pl

# altannik

ptak z rzędu wróblowatych; budnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Ptilonorhynchidae|ref=tak.;

Wiktionary

Altanniki (Ptilonorhynchidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), najbliżej spokrewniona z korołazami (Climacteridae). Występują w Australii, na Nowej Gwinei i kilku sąsiednich wyspach.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. altana ż., altanka ż.

Wiktionary

# altanniki

ptak z rzędu wróblowatych; budnik

SJP.pl

Altanniki (Ptilonorhynchidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), najbliżej spokrewniona z korołazami (Climacteridae). Występują w Australii, na Nowej Gwinei i kilku sąsiednich wyspach.

Wikipedia

# altanowy

→ altana

SJP.pl

#### Patrz:

altana

# altaria

fundacja powstała na mocy zapisu testamentowego lub darowizny, związana z określonym ołtarzem jakiegoś kościoła

SJP.pl

Altaria (z łac. altare – ołtarz, fundusz albo zapis na utrzymanie ołtarza lub kaplicy w kościele) – rodzaj fundacji (prebendy) kościelnej, której celem jest sprawowanie kultu przez altarystę przy wyznaczonym specjalnie do tego celu ołtarzu. Uposażenie altarii było związane z ołtarzem w kościele kolegiackim lub parafialnym, rzadziej innym.

Wikipedia

# altaryjny

związany z altarią

SJP.pl

# altarysta

dawniej: duchowny katolicki opiekujący się ołtarzem; altarzysta

SJP.pl

Wikipedia

# altarzysta

kapłan posiadający prawo do dochodów ustalonych w akcie fundacyjnym altarii

SJP.pl

# altavista

Altavista – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wirginia, w hrabstwie Campbell.

Wikipedia

# altazymut

przenośny przyrząd, używany do wyznaczania współrzędnych geograficznych, czasu i azymutu

SJP.pl

Altazymut (łac. alt(itudo) - wysokość + azymut) – przyrząd do pomiarów astronomiczno-geodezyjnych używany w XVIII i XIX w. Urządzenie to miało za zadanie pomiar wysokości azymutów ciał niebieskich.

Wikipedia

# altea

samochód typu Seat Altea

SJP.pl

- Altea – w mitologii greckiej królowa Kalidonu, córka Testiosa
- Altea – miasto w Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Walencja

Wikipedia

# altembas

ciężka, przetykana złotymi nićmi tkanina, bardzo kosztowna, używana w dawnej Polsce na ubiory i stroje kościelne; złotogłów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. daw. ciężka błyszcząca tkanina jedwabna przetykana złotą nicią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Między altembasem i złotogłowiem ta była różnica, że w altembasie osnowa jedwabna a wątek złoty, w złotogłowiu zaś wątek jedwabny a osnowa złota.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtɛ̃mbas, AS: altẽmbas

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. altembasowy

Wiktionary

# altembasowy

związany z altembasem

SJP.pl

# altenberg

miasto w Saksonii

SJP.pl

## Austria

- Altenberg bei Linz – gmina targowa w kraju związkowym Górna Austria, w powiecie Urfahr-Umgebung

## Niemcy

- Altenberg – dzielnica Ilshofen
- Altenberg – dzielnica Oberasbach
- Altenberg – dzielnica gminy Odenthal w powiecie Rheinisch-Bergischer Kreis w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia
- Altenberg – miasto w kraju związkowym Saksonia, w powiecie Sächsische Schweiz-Osterzgebirge
- Altenberg – wspólnota administracyjna w kraju związkowym Saksonia, w powiecie Sächsische Schweiz-Osterzgebirge
- Altenberg – klasztor koło Wetzlar

## Polska

Wikipedia

# altenmarkt

miasto w Niemczech

SJP.pl

## Lokalizacje

### Austria

- Altenmarkt an der Triesting – gmina targowa w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Baden
- Altenmarkt bei Sankt Gallen – gmina targowa w kraju związkowym Styria, w powiecie Liezen
- Altenmarkt im Pongau – gmina targowa w kraju związkowym Salzburg, w powiecie St. Johann im Pongau

Wikipedia

# alteracja

chromatyczne podwyższenie lub obniżenie dźwięku skali

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. irytacja, niepokój, zdenerwowanie

(1.2) daw. sfałszowanie aktu prawnego

(1.3) muz. podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

Wiktionary

- Alteracja – pojęcie z zakresu teorii muzyki
- Alteracja – wieś na Litwie
- Alteracja – powieść Kingsleya Amisa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aż nareszcie, kiedy już panią Madejową zupełna miała chwycić alteracja, drzwi stuknęły ociężale, do gospody wszedł Dziurbacki.

(1.1) O mościwi mi panowie! W istnej błąka alteracji moich wdzięków przedsięwzięcie, że was tylu w tym momencie rzuca splendor na mój domek!

Wiktionary

# altercatio

[czytaj: alterkatio] z łaciny: sprzeczka;
1. figura retoryczna oratorstwa antycznego;
2. literacka odmiana dialogu złożonego z krótkich pytań i odpowiedzi

SJP.pl

# alterglobalista

członek ruchu antyglobalistycznego; antyglobalista

SJP.pl

Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, m.in. poprzez budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

Wikipedia

# alterglobalistka

→ alterglobalista

SJP.pl

#### Patrz:

alterglobalista

# alterglobalistyczny

przeciwny globalizacji, mający na celu jej zahamowanie; antyglobalistyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący alterglobalizmu i alterglobalistów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɛrɡlɔbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: alterglobalʹistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterglobalizm m., alterglobalista m.

Wiktionary

# alterglobalizm

ruch społeczno-polityczny sprzeciwiający się korzyściom płynącym z procesów globalizacji; antyglobalizm

SJP.pl

Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, m.in. poprzez budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

Wikipedia

# alterkacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. nieporozumienie, spór, sprzeczka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɛrkaˈt͡sɨja, AS: alterkacyi ̯a

Wiktionary

# alternacja

1. występowanie wymienne; wymiana, oboczność
2. występowanie na przemian co najmniej dwu różnych elementów
3. oboczność głosek występująca w tematach i rdzeniach wyrazów

SJP.pl

- alternacja (socjologia) – proces przyswajania idei sprzecznych z systemem wartości jednostki
- alternacja (językoznawstwo) – występowanie oboczności głosek
- alternacja heraldyczna – jedna z zasad tworzenia herbów
- alternacja (architektura) – pojęcie z dziedzin sztuki i architektury
- alternacja w budownictwie – przemienność podpór

Wikipedia

# alternacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alternacyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alternacyjny

przysł. alternacyjnie

Wiktionary

# alternacyjny

dotyczący alternacji; wymienny (np. języki alternacyjne)

SJP.pl

# alternarioza

Alternarioza – grzybowa choroba roślin wywołana przez gatunki z rodzaju Alternaria. Do ważniejszych alternarioz należą:

- alternarioza agrestu (Alternaria alternata)
- alternarioza buraka Alternaria alternata
- alternarioza cebuli (Alternaria porri, Alternaria alternata)
- alternarioza chryzantemy (Alternaria chrysanthemi)
- alternarioza cynii (Alternaria zinniae, Alternaria alternata)
- alternarioza cynerarii (Alternaria senecionis)
- alternarioza dyni oleistej (Alternaria alternata)
- alternarioza dyniowatych (Alternaria cucumerina, Ulocladium sp.)
- alternarioza drzew ziarnkowych (Alternaria alternata)
- alternarioza goździka (Alternaria sp.)
- alternarioza konopi (Alternaria alternata)
- alternarioza lewkonii (Alternaria raphani)
- alternarioza naci marchwi (Alternaria dauci)
- alternarioza papryki (Alternaria solani)
- alternarioza pietruszki (Alternaria petroselini)
- alternarioza pomidora (Alternaria solani)
- alternarioza tytoniu (Alternaria sp.)
- alternarioza ziemniaka zwana też suchą plamistością liści ziemniaka (Alternaria solani, Alternaria alternata)
- czarna plamistość maku (Alternaria alternata, Pleospora herbarum, Stemphylium herbarum)
- czerń krzyżowych (Alternaria brassicae, Alternaria brassicola i Alternaria alternata).

Wikipedia

# alternat

w językoznawstwie: głoska lub inny element języka podlegający alternacji

SJP.pl

Wikipedia

# alternator

1. układ zero-jedynkowy, w którym bodziec czynny na jednym tylko dowolnym wejściu wywołuje reakcję czynną jedynego wyjścia;
2. prądnica prądu przemiennego, często trójfazowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. prądnica prądu przemiennego;

(1.2) slang. chłopak, którego cechuje alternatywny ubiór i słuchanie niekonwencjonalnej muzyki

Wiktionary

Alternator (łac. alterno ‘wymieniam’, ‘przemieniam’) – prądnica prądu przemiennego, często trójfazowa. Służy do zmiany energii mechanicznej w prąd przemienny. Stosowany jest powszechnie jako źródło prądu w pojazdach mechanicznych. W alternatorze prąd jest wytwarzany w nieruchomych uzwojeniach stojana przez wielobiegunowe, wirujące pole magnetyczne wirnika. Pierwszy alternator skonstruował Nikola Tesla w 1891 i opatentował go w USA pod numerem 447921.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jerzy kupił był już samochód, kiedy odkrył, że ma on niesprawny alternator.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɛrˈnatɔr, AS: alternator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternatywka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) alternatyw, fż. alternatywka

Wiktionary

# alternatyw

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. chłopak, którego cechuje alternatywny ubiór i słuchanie niekonwencjonalnej muzyki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternatywka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alternator, fż. alternatywka

Wiktionary

# alternatywa

1. dwie wykluczające się możliwości, np. mieć alternatywę;
2. sytuacja wymagająca wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami, np. stanąć przed alternatywą;
3. potocznie: inna możliwość, inne rozwiązanie, np. alternatywa dla planu gospodarczego;
4. w logice: zdanie złożone współrzędnie (połączonych spójnikiem "lub" lub "albo"), prawdziwe wówczas, gdy choćby jedno ze zdań składowych jest prawdziwe; suma logiczna; wyraz często używany w błędnym znaczeniu "jedna z możliwości", np.: Miał dwie alternatywy. (poprawnie: Miał dwie możliwości.)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;

(1.2) pot. sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

Wiktionary

Alternatywa, suma logiczna, alternatywa zwykła, alternatywa nierozłączna, alternatywa łączna – zdanie logiczne o postaci p lub q, gdzie p, q są zdaniami. W logice matematycznej alternatywę zapisuje się p\,\lor \,q. Alternatywa p lub q jest zdaniem prawdziwym, gdy co najmniej jedno z jej zdań składowych p, q jest prawdziwe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładem alternatywy logicznej jest fraza: „Prawda lub fałsz to prawda”.

(1.2) Mam alternatywę: albo studia, albo w kamasze.

(1.2) Najgorsze jest to, że nie mam żadnej sensownej alternatywy!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɛrnaˈtɨva, AS: alternatyva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternatywka ż.

przym. alternatywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) suma logiczna, dysjunkcja

(1.2) możliwość, opcja, wybór, dylemat

Wiktionary

# alternatywek

potocznie: chłopak o alternatywnych upodobaniach i zachowaniach

SJP.pl

# alternatywka

potocznie: chłopak o alternatywnych upodobaniach i zachowaniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. uczn. dziewczyna, którą cechuje alternatywny ubiór i słuchanie niekonwencjonalnej muzyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alternatywki już nie są alternatywne, bo obecnie jest tyle alternatywek, że bardziej wyróżniają się z tłumu dziewczyny, które nie są alternatywkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternatywa ż.

:: fm. alternator, alternatyw

przym. alternatywny

Wiktionary

# alternatywność

1. cecha tego, co dopuszcza jedną z dwóch możliwości, np. alternatywność oferty;
2. rzadko: przeciwstawianie się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznane, bycie w opozycji do nurtu oficjalnego

SJP.pl

W algebrze o grupoidzie G mówi się, że jest lewostronnie alternatywny, jeśli (xx)y=x(xy) dla każdego x i y w G oraz prawostronnie alternatywny, jeśli y(xx)=(yx)x dla każdego x i y w G. O grupoidzie będącym zarazem lewo- jak i prawostronnie alternatywnym mówi się krótko, iż jest alternatywny.

Wikipedia

# alternatywny

1. dopuszczający jedną z dwóch możliwości, np. oferta alternatywna;
2. dotyczący jednej z dwóch możliwości, np. wyjście alternatywne;
3. przeciwstawiający się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznane, stojący w opozycji do nurtu oficjalnego, np. medycyna alternatywna;
4. rządy alternatywne - gabinety zmieniające się w zależności od tego, która partia zyska w wyborach większość parlamentarną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie musisz jednak uprawiać seksu bez zabezpieczenia ani poddać się całkowitej abstynencji. Dla takich kobiet jak ty wymyślono kondomy z alternatywnego tworzywa.

(2.1) Alternatywki już nie są alternatywne, bo obecnie jest tyle alternatywek, że bardziej wyróżniają się z tłumu dziewczyny, które nie są alternatywkami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternatywa ż., alternatywka ż., alternatywność ż.

przysł. alternatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wariantywny

Wiktionary

# alternować

1. w językoznawstwie, o głoskach lub innych elementach języka: ulegać wymianie, występować obocznie;
2. w architekturze: występować naprzemiennie;
3. rzadko: występować wymiennie

SJP.pl

# alternowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. o morfemach lub fonemach etymologicznie pokrewnych, ale różniących się fonetycznie: występowanie w sposób oboczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alternacja ż.

czas. alternować

Wiktionary

# alterocentrycznie

przysłówek

(1.1) książk. poświęcając się dla innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterocentryczność ż., alterocentryzm mrz.

przym. alterocentryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altruistycznie

Wiktionary

# alterocentryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alterocentryczne; cecha tych, którzy są alterocentryczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterocentryzm mrz.

przym. alterocentryczny

przysł. alterocentrycznie

Wiktionary

# alterocentryczny

książkowo: dotyczący alterocentryzmu, wynikający z alterocentryzmu - postawy bezinteresownej troski o dobro innych, gotowości do poświęceń, np. altruistyczna pomoc, altruistyczne zasady; bezinteresowny, altruistyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. poświęcający się dla innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterocentryczność ż., alterocentryzm mrz.

przysł. alterocentrycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altruistyczny

Wiktionary

# alterocentryzm

książkowo: postawa bezinteresownej troski o dobro innych, gotowość do poświęceń, przeciwieństwo egoizmu; altruizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poświęcanie się dla innych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alterocentryczność ż.

przym. alterocentryczny

przysł. alterocentrycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altruizm

Wiktionary

# alterować

1. dawniej: unosić się gniewem
2. podwyższać lub obniżać dźwięk składowy akordu lub skali diatoniczej

SJP.pl

# alterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|alterować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alterować

rzecz. zalterowanie n.

Wiktionary

# altima

samochód typu Nissan Altima

SJP.pl

# altimetr

lotniczy przyrząd pokładowy służący do pomiaru wysokości lotu; altymetr

SJP.pl

Wysokościomierz – przyrząd pokładowy stosowany na praktycznie wszystkich rodzajach statków powietrznych, a także w sportach uprawianych w urozmaiconym terenie. Jest to czuły barometr wskazujący wysokość dzięki pomiarowi ciśnienia powietrza i wyskalowany w metrach, stopach lub kilometrach. Ciśnienie odniesienia może być podane w hPa (QNH) w większości krajów świata, calach słupka rtęci (inHg) w Ameryce Północnej, zaś w krajach byłego ZSRR w mmHg.

Wikipedia

# altimetria

jedna z metod geodezji satelitarnej stosowana do wyznaczania geoidy i parametrów pola grawitacyjnego Ziemi na obszarze mórz i oceanów; altymetria

SJP.pl

# altiplano

śródgórski płaskowyż w Andach Środkowych; Wyżyna Boliwijska

SJP.pl

Altiplano – płaskowyż śródgórski w Andach Środkowych, w Boliwii (Park Narodowy Sajama), Peru i północnym Chile (Park Narodowy Lauca).

Znajduje się na wysokości 3300–3800 m n.p.m. Występują kotliny bezodpływowe. Znajdują się jeziora (m.in. Titicaca, Poopó), a także solniska (Salar de Uyuni). Występuje roślinność półpustynna (puna) oraz największe na świecie złoża rudy cyny.

Wikipedia

# altjeringa

Czas snu (także alczeringa, alcziranga lub altjeringa; (ang. Dreamtime, w językach aborygeńskich malchera, alcheringa, mura-mura, Tjukurrpa i inne) – mitologia australijskich Aborygenów.

Wikipedia

# altman

nazwisko

SJP.pl

# alto

samochód typu Suzuki Alto

SJP.pl

Angola:

- Alto Hama – miasto
- Alto-Zaza – miasto

Argentyna:

- Alto Alegre

Brazylia:

- Alto Alegre do Pindaré – gmina
- Alto Araguaia – miasto
- Alto Bela Vista – miasto
- Alto Boa Vista – miasto
- Alto Caparaó – miasto
- Alto Feliz – miasto
- Alto Garças – miasto
- Alto Jequitibá – miasto
- Alto Paraguai – miasto
- Alto Piquiri – miasto
- Alto Rio Doce – miasto
- Alto Taquari – miasto

Wikipedia

# altocumulus

[czytaj: altokumulus] chmura w postaci białej lub szarej ławicy; chmura średnia kłębiasta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. kłębiasta chmura średniego piętra;

Wiktionary

Altocumulus [łac.] (Ac), chmury średnie kłębiaste – rodzaj chmur piętra średniego złożonych z białych lub szarych drobnych członów, małych obłoków, a niekiedy przylegających do siebie i tworzących warstwę.

W odróżnieniu od chmur pierzastych kłębiastych (Cirrocumulus) człony są większe niż koniec palca wyciągniętej w ich stronę ręki. Chmury średnie kłębiaste składają się z kropel wody, ale nie są to chmury opadowe. Występują w klimacie Polski w przedziale wysokości od około 2000 do 5000 m, niekiedy od około 2400 do 6100 m. Chmury tego rodzaju mają grubość od 200 do 700 m. Utrzymują się stosunkowo krótko.

Wikipedia

# altocumulusowy

→ altocumulus [czytaj: altokumulusowy]

SJP.pl

# altostratus

chmura średnia warstwowa

SJP.pl

Altostratus [łac.] (As – chmura średnia warstwowa) – chmura w postaci grubej i gęstej, niebieskiej albo szarej warstwy, przez którą słońce lub księżyc przeświecają jak przez szkło matowe. Składa się z kropel wody oraz kryształków lodu. Często pokrywa całe niebo, a czasem towarzyszy jej opad drobnego deszczu lub śniegu. Występuje na wysokości od 2 do 5 km.

Symbol, którym oznacza się chmury typu altostratus:

Wikipedia

# altostratusowy

przymiotnik od: altostratus

SJP.pl

# altowiolinista

muzyk płci męskiej grający na altówce; alcista; altowiolista; altysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. człowiek grający na altówce

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista, AS: altovʹi ̯olʹĩńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altowiolista m., altowiolistka ż.

:: fż. altowiolinistka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altowiolista, alcista, altysta

Wiktionary

# altowiolinistka

muzyk płci żeńskiej grający na altówce; alcistka; altowiolistka; altystka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: altowiolinista

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Altowiolinistka zagrała piękny koncert.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲistka, AS: altovʹi ̯olʹĩńistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altowiolinista m., altowiolista m., altowiolistka ż.

Wiktionary

# altowiolista

muzyk płci męskiej grający na altówce; alcista; altowiolinista; altysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, który gra na altówce

Wiktionary

Altówka (wł. viola, skrót: vla.) – muzyczny instrument strunowy z grupy chordofonów smyczkowych. Altówka jest nieco większa od skrzypiec, ma niższy, głębszy i łagodniejszy ton. Pomimo większych rozmiarów altówkę trzyma się podczas gry tak samo jak skrzypce, opierając ją na ramieniu (po stronie o słabszej lateralizacji). Składa się z podłużnego pudła rezonansowego (w razie potrzeby zaopatrzonego w żeberko) z dwoma otworami w kształcie stylizowanej litery f, gryfu z bezprogową podstrunnicą, zakończonego główką w charakterystycznym kształcie ślimaka. Struny, podparte na mostku (podstawku), napinane są za pomocą stożkowatych naciągów (kołków).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Altowiolista zagrał piękny koncert.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔˈlʲista, AS: altovʹi ̯olʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altowiolinista mos.

:: fż. altowiolistka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altowiolinista, alcista, altysta

Wiktionary

# altowiolistka

muzyk płci żeńskiej grający na altówce; alcistka; altowiolinistka; altystka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na altówce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Altowiolistka zagrała piękny koncert.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka, AS: altovʹi ̯olʹistka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altowiolinista m., altowiolinistka ż.

:: fm. altowiolista m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) altowiolinistka, alcistka, altystka

Wiktionary

# altówka

instrument smyczkowy o 4 strunach, strojony o kwintę niżej od skrzypiec; viola; wiola

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. smyczkowy instrument muzyczny;

Wiktionary

Altówka (wł. viola, skrót: vla.) – muzyczny instrument strunowy z grupy chordofonów smyczkowych. Altówka jest nieco większa od skrzypiec, ma niższy, głębszy i łagodniejszy ton. Pomimo większych rozmiarów altówkę trzyma się podczas gry tak samo jak skrzypce, opierając ją na ramieniu (po stronie o słabszej lateralizacji). Składa się z podłużnego pudła rezonansowego (w razie potrzeby zaopatrzonego w żeberko) z dwoma otworami w kształcie stylizowanej litery f, gryfu z bezprogową podstrunnicą, zakończonego główką w charakterystycznym kształcie ślimaka. Struny, podparte na mostku (podstawku), napinane są za pomocą stożkowatych naciągów (kołków).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dopiero współcześnie, wraz z rozwojem sztuki instrumentacji, zaczęto traktować altówkę jako samodzielny instrument, nadając mu ważniejszą rolę w orkiestrze symfonicznej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtufka, AS: altufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alcista mos., alt

przym. altowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiola

Wiktionary

# altówkowy

związany z altówką

SJP.pl

# altowy

przymiotnik od: alt (np. głos altowy, saksofon altowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) muz. dotyczący altu, określający alt

przymiotnik jakościowy

(2.1) muz. charakterystyczny dla altu, mający cechy altu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alt mrz., kontralt mrz., alcistka ż., alcista mos., altówka ż., altysta mos., altystka ż., alcik mrz.

Wiktionary

# altrajch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Zagłębie Dąbrowskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pojadymy banom do Altrajchu.

Wiktionary

# altruista

człowiek uczynny, gotowy do poświęceń, stawiający dobro innych ponad własne interesy; idealista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

Wiktionary

Altruizm (fr. altruisme, od łacińskiego rdzenia alter – inny, drugi) – działanie na korzyść innych; dobrowolne ponoszenie pewnych kosztów przez jednostkę na rzecz innej jednostki lub grupy; zachowanie przeciwstawne egoizmowi. Altruizm może występować zarówno wśród ludzi, jak i innych gatunków, np. owadów. Jest to podstawowe pojęcie socjobiologii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Doktor Judym z „Ludzi bezdomnych” był altruistą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltruˈjista, AS: altrui ̯ista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruizm m.

:: fż. altruistka ż.

przym. altruistyczny

przysł. altruistycznie

Wiktionary

# altruistka

książkowo: kobieta uczynna, stawiająca dobro innych ponad własne interesy; idealistka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltruˈjistka, AS: altrui ̯istka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruizm m.

:: fm. altruista m.

przym. altruistyczny

przysł. altruistycznie

Wiktionary

# altruistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób altruistyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruista m., altruistka ż., altruistyczność ż.

przym. altruistyczny

Wiktionary

# altruistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest altruistyczne; cecha tych, którzy są altruistyczni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruista m., altruistka ż.

przym. altruistyczny

przysł. altruistycznie

Wiktionary

# altruistyczny

książkowo: dotyczący altruizmu, wynikający z altruizmu - postawy bezinteresownej troski o dobro innych, gotowości do poświęceń, np. altruistyczna pomoc, altruistyczne zasady; bezinteresowny, alterocentryczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] człowiek niewierzący może być heroiczny, altruistyczny, wieść życie moralne i być – w potocznym rozumieniu tego słowa – święty, i to świętszy od bardzo wielu chrześcijan.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaltrujiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: altrui ̯istyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruitka ż., altruizm m., altruistyczność ż., altruista m., altruistka ż.

przysł. altruistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) książk. alterocentryczny

Wiktionary

# altruitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. żartobliwa forma poetycka w formie apelatywnego dwuwiersza nakłaniającego do altruistycznych zachowań

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruizm m., altruista m., altruistka ż., altruistyczność ż.

przym. altruistyczny

przysł. altruistycznie

Wiktionary

# altruizm

bezinteresowna troska o dobro innych, gotowość do poświęceń, przeciwieństwo egoizmu; alterocentryzm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

Wiktionary

Altruizm (fr. altruisme, od łacińskiego rdzenia alter – inny, drugi) – działanie na korzyść innych; dobrowolne ponoszenie pewnych kosztów przez jednostkę na rzecz innej jednostki lub grupy; zachowanie przeciwstawne egoizmowi. Altruizm może występować zarówno wśród ludzi, jak i innych gatunków, np. owadów. Jest to podstawowe pojęcie socjobiologii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Doktor Judym z „Ludzi bezdomnych” charakteryzuje się altruizmem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtrujism̥, AS: altrui ̯ism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. altruitka ż., altruistyczność ż., altruista m., altruistka ż.

przym. altruistyczny

przysł. altruistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alterocentryzm

Wiktionary

# altsaksofonistka

→ altsaksofonista

SJP.pl

#### Patrz:

altsaksofonista

# altsteirer

[czytaj: alctajrer] austriacka rasa kur

SJP.pl

Wikipedia

# altymetr

przyrząd pokładowy używany w samolotach do pomiaru wysokości; altimetr

SJP.pl

Wysokościomierz – przyrząd pokładowy stosowany na praktycznie wszystkich rodzajach statków powietrznych, a także w sportach uprawianych w urozmaiconym terenie. Jest to czuły barometr wskazujący wysokość dzięki pomiarowi ciśnienia powietrza i wyskalowany w metrach, stopach lub kilometrach. Ciśnienie odniesienia może być podane w hPa (QNH) w większości krajów świata, calach słupka rtęci (inHg) w Ameryce Północnej, zaś w krajach byłego ZSRR w mmHg.

Wikipedia

# altymetria

jedna z metod geodezji satelitarnej stosowana do wyznaczania geoidy i parametrów pola grawitacyjnego Ziemi na obszarze mórz i oceanów; altimetria

SJP.pl

Altymetria (łac. altus – wysoki, gr. metréō – mierzę) – technika pomiarów zmian wysokości powierzchni oceanu i pomiarów wysokości nad powierzchnią ziemi.

Wikipedia

# altysta

1. muzyk grający na altówce; altowiolinista; altowiolista; alcista;
2. osoba śpiewająca altem; alcista, alt;
3. muzyk grający na instrumencie o skali zbliżonej do skali głosu altowego (np. na saksofonie altowym); alcista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. alcista.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtɨsta, AS: altysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alcista, alcistka, altystka, alt

przym. altowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alcista

Wiktionary

# altystka

1. muzyk płci żeńskiej grający na altówce; alcistka; altowiolistka; altowiolinistka;
2. kobieta śpiewająca altem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. alcistka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈtɨstka, AS: altystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alcistka, alcista, altysta, alt

przym. altowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alcistka

Wiktionary

# alu-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z aluminium (glinem)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalu, AS: alu

Wiktionary

# alucynk

1. stop aluminium i cynku z dodatkiem krzemu;
2. blacha obustronnie pokryta takim stopem

SJP.pl

# alucynkowy

→ alucynk (stop aluminium i cynku)

SJP.pl

# aludel

używany dawniej w laboratoriach chemicznych gliniany garnuszek w kształcie gruszki

SJP.pl

# aludur

stop aluminium, manganu i krzemu o bardzo wysokiej odporności na korozję

SJP.pl

Aludur – stop aluminium z krzemem i manganem. Cechuje się wysoką odpornością na korozję. W związku z tym wykorzystuje się go przy produkcji przewodów linii wysokiego napięcia i innych elementów konstrukcyjnych, które bywają narażone na złe warunki eksploatacji.

Wikipedia

# alufelga

potocznie: felga z aluminium; alus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. felga z aluminium

Wiktionary

Felga – metalowa część koła, na którą nakładana jest opona.

We współczesnych samochodach felga ma za zadanie wentylować elementy układu hamulcowego (tarczę/bęben, przewody hamulcowe, zacisk). Felgi najczęściej są wykonywane ze stopu aluminium lub stali, a felgi wyczynowe z lekkiego i wytrzymałego magnezu lub włókna węglowego.

Felgi dzieli się na kilka typów:

- stalowe hybrydowe
- stalowe strukturalne
- stalowe klasyczne
- aluminiowe

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaluˈfɛlɡa, AS: alufelga

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alus, felga aluminiowa

Wiktionary

# alufolia

potocznie: folia aluminiowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. folia aluminiowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaluˈfɔlʲja, AS: alufolʹi ̯a

Wiktionary

# alum

aluminiowa felga; alufelga, alus

SJP.pl

# alumatol

materiał wybuchowy kruszący, będący mieszaniną azotanu amonowego, trójnitrotoluenu i metalicznego glinu; stosowany gł. do wybuchów podwodnych oraz do robót skalnych; amonal

SJP.pl

Amonal – kruszący materiał wybuchowy, rodzaj amonitu. Są to mieszaniny wybuchowe złożone z azotanu amonu, aluminium i trotylu lub innego silnego materiału wybuchowego, np. DNT lub RDX. Mają wysoką temperaturę produktów wybuchu, ze względu na silnie egzotermiczną reakcję utleniania glinu, która w amonalach przebiega głównie zgodnie z równaniem:

  2Al + 3CO
  2 → Al
  2O
  3 + 3CO ΔE = −180,7 kcal

Wikipedia

# alumel

stop niklu wykorzystywany do budowy termoelementów, zawiera 2% manganu, 2,2% aluminium, 1,4% krzemu

SJP.pl

Alumel – stop niklu zawierający 0,8–2% manganu, 1,8–2,5% aluminium, 0,8–2% krzemu i domieszki żelaza i kobaltu.

Oporność elektryczna właściwa ok. 0,32×10−7 Ω. Wrażliwy na działanie siarki i węgla. Wykorzystywany przy wyrobie termoogniw, przewodów kompensacyjnych i oporników o długim czasie pracy w temperaturze do 1000 °C.

Wikipedia

# alumetowanie

w technice: natryskiwanie aluminium na stal i wyżarzanie do powstania zgorzeliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) met. powlekanie wyrobów metalowych powłoką ochronną z aluminium

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. alumetować ndk.

Wiktionary

# alumian

zasadowy siarczan glinu

SJP.pl

# aluminiować

pokrywać coś warstwą aluminium

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaluminiować)

(1.1) nakładać warstwę aluminium na inne materiały w celu nadania im pożądanych właściwości, takich jak odporność na korozję, estetyka czy przewodność elektryczna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Firma aluminiuje blachy, aby poprawić ich właściwości odpornościowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluminiowanie n., aluminium n.

przym. aluminiowy

Wiktionary

# aluminiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. pokrywanie czegoś warstwą aluminium

Wiktionary

Kaloryzowanie, naglinowywanie, aluminiowanie dyfuzyjne – rodzaj obróbki cieplnej polegającej na nasycaniu przypowierzchniowej warstwy przedmiotu glinem. Są trzy podstawowe sposoby kaloryzowania, które w zależności od ośrodka, w którym się je przeprowadza, można podzielić na:

- gazowe (w temp. 900–1000 °C),
- w ośrodku stałym (w temp. 900–1000 °C),
- w ośrodku ciekłym – tzw. kąpieli aluminiowej (w temp. 750–800 °C).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aluminium n.

czas. aluminiować ndk.

przym. aluminiowy

Wiktionary

# aluminiowo-szklany

zrobiony ze szkła oraz aluminium

SJP.pl

# aluminiowy

wykonany z aluminium, zawierający aluminium (np. stop aluminiowy, folia aluminiowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z aluminium

(1.2) związany z aluminium, dotyczący aluminium

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maszt jest słupem drewnianym, aluminiowym lub z innego materiału.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ, AS: alũmʹĩńovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluminium n., aluminiowanie n.

czas. aluminiować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) glinowy

Wiktionary

# aluminit

minerał, uwodniony siarczan glinu

SJP.pl

# aluminium

pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13, lekki srebrzystobiały metal, kruchy i łamliwy, jako składnik stopów wykorzystywany do produkcji wielu produktów, np. puszek do napojów; glin

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. glin

Wiktionary

Aluminium – glin o czystości technicznej, zawierający różne ilości zanieczyszczeń, zależnie od metody otrzymywania. W wyniku rafinacji elektrolitycznej otrzymuje się aluminium zawierające 99,950–99,955% Al. Aluminium hutnicze, otrzymywane przez elektrolizę tlenku glinu w stopionym kriolicie, zawiera 99,0–99,8% Al.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aluminium jest bardzo lekkim metalem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌalũˈmʲĩɲũm, AS: alũmʹĩńũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluminon m., aluminiowanie n.

czas. aluminiować ndk.

przym. aluminiowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chem. glin; symbol. Al

Wiktionary

# aluminografia

Algrafia, aluminografia (z niem. Algraphie) — jedna z pierwszych technik druku płaskiego, wynaleziona w 1892 roku. Po raz pierwszy zastosowana przez Josefa Scholza w Moguncji. W technice tej formą drukową jest cienka płyta aluminiowa, szlifowana, następnie ziarnowana i pokrywana materiałem światłoczułym. Na tej powłoce nanoszony jest negatyw rysunku.

Wikipedia

# aluminograficzny

przymiotnik od: aluminografia

SJP.pl

# aluminotermia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hutn. met. proces metalurgiczny, będący egzotermiczną reakcją chemiczną, w której glin (aluminium) reaguje z tlenkiem metalu, redukując ten tlenek do metalu i tworząc przy tym tlenek glinu (Al₂O₃) oraz wydzielając duże ilości ciepła

Wiktionary

Aluminotermia – proces metalurgiczny otrzymywania metali poprzez redukcję ich tlenków sproszkowanym lub zgranulowanym glinem. Substraty tworzą mieszankę termitową, która reaguje z wydzieleniem dużych ilości ciepła, na skutek czego jej temperatura dochodzi do 3773 K (3500oC), jest to wyższa temperatura niż ta podczas palenia magnezu (3100oC)

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|aluminium|-o-|-termia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aluminothermy, aluminothermic process

* hiszpański: (1.1) aluminotermia ż.

* słowacki: (1.1) aluminotermia ż.

* włoski: (1.1) alluminotermia ż.

źródła.

== aluminotermia (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|a.lu.mĩ.no.ˈteɾ.mja.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) met. chem. aluminotermia

odmiana.

(1) lm. aluminotermias

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|aluminium|-o-|-termia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aluminothermy, aluminothermic process

* hiszpański: (1.1) aluminotermia ż.

* słowacki: (1.1) aluminotermia ż.

* włoski: (1.1) alluminotermia ż.

źródła.

== aluminotermia (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|a.lu.mĩ.no.ˈteɾ.mja.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) met. chem. aluminotermia

odmiana.

(1) lm. aluminotermias

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aluminotermiczny

przymiotnik od: aluminotermia

SJP.pl

# alumn

1. słuchacz seminarium duchownego; kleryk;
2. absolwent w wyższych uczelniach anglosaskich;
3. w dawnej Polsce: uczeń kształcony i utrzymywany przez jakąś szkołę

SJP.pl

- alumn – student seminarium duchownego
- alumn – dawniej uczeń, wychowanek
- alumn – w krajach anglosaskich absolwent szkoły wyższej

Wikipedia

# alumnat

zakład, w którym uczniowie otrzymywali bezpłatnie naukę i utrzymanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zakład zapewniający bezpłatnie mieszkanie, opiekę i naukę; Gloger.

(1.2) daw. dom dla inwalidów wojennych; Gloger.

Wiktionary

Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie – wzniesiony w latach 1633–1647 jako przytułek i szpital dla żołnierzy weteranów pochodzenia szlacheckiego i wyznania katolickiego. Trzeci tego typu obiekt w Polsce (po alumnatach przy kaplicy św. Trójcy na ul. Długiej w Warszawie i przy Monasterze Zarubskim w Trechtymirowie) i jedyny tego typu zachowany do dzisiejszych czasów, zaliczający się do najstarszych w Europie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈlũmnat, AS: alũmnat

Wiktionary

# alumożel

żel glinowy, uwodniony tlenek glinu

SJP.pl

# alund

krystaliczny tlenek glinu, stosowany do wyrobu krążków szlifierskich i tygli ogniotrwałych

SJP.pl

# alundowy

związany z alundem

SJP.pl

# alunia

zdrobnienie od: Alina (imię żeńskie)

SJP.pl

# aluprof

polska firma, dostawca systemów zewnętrznych rolet aluminiowych oraz rolowanych bram garażowych i przemysłowych

SJP.pl

Aluprof SA – spółka powołana w 2006 r. przez Grupę Kapitałową Kęty, którą utworzono na bazie dwóch już istniejących spółek zależnych:

- Aluprof sp. z o.o. z siedzibą w Bielsku-Białej (polska spółka założona w 1997 przez Tadeusza Selzera (w latach 2005, 2006, 2007 na liście 100 najbogatszych Polaków według „Wprost”), de facto przejmując część profilu działalności przedsiębiorstwa Selt, będącego dostawcą systemów zewnętrznych rolet aluminiowych oraz rolowanych bram garażowych i przemysłowych oraz krat zwijanych; w latach 2001–2007 pięciokrotnie umieszczony w rankingu „Gazeli Biznesu”);
- Zakłady Elementów Wyposażenia Budownictwa Metalplast-Bielsko SA w Bielsku-Białej, zajmujący się produkcją kompleksowych, aluminiowych systemów budowlanych.

Wikipedia

# alus

środowiskowo: felga z aluminium; alufelga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. mot. alufelga

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|alufelga.

źródła.

== alus (język fiński.) ==

wymowa.

IPA|ˈɑlus., IPA3|ˈɑ̝lus̠.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) statek

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈalus, AS: alus

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|alufelga.

źródła.

== alus (język fiński.) ==

wymowa.

IPA|ˈɑlus., IPA3|ˈɑ̝lus̠.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) statek

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# alusal

handlowa nazwa leku neutralizującego kwas solny, stosowanego w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy; algeldrat

SJP.pl

# alusia

zdrobnienie od: Alicja (imię żeńskie)

SJP.pl

# aluta

rzeka w Rumunii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

(1.2) geogr. okręg w południowo-wschodniej Rumunii

Wiktionary

Aluta (rum. Olt) – rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju o długości 615 km i powierzchni dorzecza 24 050 km².

Rzeka wypływa ze źródeł na południe od przełęczy Bicaz w górach Hășmaș, płynie przez Karpaty Wschodnie i Karpaty Południowe, między Górami Fogaraskimi i Górami Sybińskimi tworzy głęboki Przełom Czerwonej Wieży, przecina przedpole Karpat i Nizinę Wołoską, a do Dunaju uchodzi naprzeciw bułgarskiej miejscowości Čerkovica, w pobliżu Islaz.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. alucki

Wiktionary

# alutorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Alutorami, dotyczący Alutorów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język alutorski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alutorowie lm m.

Wiktionary

# aluwialny

naniesiony przez rzeki (np. osady aluwialne, aluwialne złoża złota)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geol. pochodzący z aluwiów

(1.2) geol. przest. odnoszący się do współczesnego nam okresu geologicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Równina aluwialna Nilu od tysięcy lat jest źródłem żyznych gleb wykorzystywanych w rolnictwie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluwia nmos., aluwium n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napływowy, osadowy

(1.2) holoceński

Wiktionary

# aluwium

1. osad nagromadzony przez wody na dnie koryta rzeki;
2. młodsza epoka polodowcowa czwartorzędu; epoka holoceńska, holocen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących;

(1.2) daw. geol. najmłodsza epoka geologiczna, holocen;

Wiktionary

Aluwium (l. mn. aluwia, od łac. alluere – obmywać, oblewać) – osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących.

Aluwia wypełniają większość dolin rzecznych i w przypadku osadów deponowanych bezpośrednio przez działalność rzeki odnosi się do nich węższe określenie „osady fluwialne”. W wąskich dolinach górskich strumieni osady aluwialne ograniczone są praktycznie tylko do bezpośredniego sąsiedztwa koryta. W przypadku szerokich dolin dużych rzek budują rozległe płaskie dna z terasami. Na tarasie zalewowym, po którym wody płyną wolniej, osadza się materiał drobniejszy, zwykle zawierający dużo substancji organicznej. Stąd bardzo urodzajna żyzność gleb aluwialnych – mad.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈluvʲjũm, AS: aluvʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aluwialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) holocen

Wiktionary

# aluzja

niewyraźna przymówka odwołująca się do czegoś, o czym nie można powiedzieć wprost; napomknienie; podtekst

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

Wiktionary

Aluzja (łac. allusio) – nawiązanie do czegoś, kogoś; przywołanie nie wprost danej sprawy. Z reguły aluzje są łatwe do odgadnięcia przez odbiorcę wypowiedzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spektakl „Czwarta siostra” został nazwany przez recenzentów ironiczną aluzją do Czechowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈluzʲja, AS: aluzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluzyjność ż.

przym. aluzyjny

przysł. aluzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napomknienie, podpowiedź, sugestia, wskazówka

Wiktionary

# aluzyjka

zdrobnienie od: aluzja

SJP.pl

# aluzyjność

sztuka używania domysłów, niewyraźnie i nie bezpośrednio mówienie o pewnych rzeczach tak, aby wzbudzić skojarzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co jest aluzyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluzja ż., aluzyjka ż.

przym. aluzyjny

przysł. aluzyjnie

Wiktionary

# aluzyjny

dotyczący aluzji, wynikający z aluzji, pełen aluzji (np. aluzyjna wypowiedź, aluzyjny charakter wiersza)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aluzja ż., aluzyjność ż.

:: zdrobn. aluzyjka ż.

przysł. aluzyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) napomykający

Wiktionary

# alva

W Portugalii

- Alva – parafia (freguesia) w gminie Castro Daire
- Alva – rzeka w Portugalii, dopływ Mondego

Miejscowości w USA

- Alva – jednostka osadnicza w stanie Floryda, w hrabstwie Lee
- Alva – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Woods

Miejscowości w Szkocji

- Alva – miasto w Szkocji

Wikipedia

# alvaro

potocznie: bardzo atrakcyjny, modny mężczyzna, mający powodzenie u kobiet

SJP.pl

Alwar – imię męskie pochodzenia germańskiego, oznaczające „strażnik wszystkiego/wszystkich”.

Alwar imieniny obchodzi 19 lutego, jako wspomnienie bł. Alwareza (Alwara) z Kordoby.

Znane osoby noszące imię Alwar:

- bł. Alwar z Kordoby
- bł. Alwar Sanjuán Canet
- bł. Álvaro del Portillo
- Álvaro Vázquez
- Alvar Aalto
- Álvaro Arbeloa
- Álvaro de Luna
- Álvaro Magaña
- Álvaro Mejía
- Álvaro Morata
- Álvaro Negredo
- Álvaro del Portillo
- Álvaro Recoba
- Álvaro Siza
- Álvaro Soler
- Álvaro Uribe

Wikipedia

# alves

[czytaj: alwesz] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Bruno Alves (ur. 1981) – portugalski piłkarz
- Breno Alves – brazylijski judoka
- Dani Alves (ur. 1983) – brazylijski piłkarz
- Maria Alves – brazylijska piłkarka
- Tiago Alves (ur. 1993) – brazylijski piłkarz
- Tiago Alves (ur. 1996) – portugalski piłkarz
- Thiago Alves – brazylijski tenisista
- Thiago Alves – brazylijski siatkarz
- Thiago Alves – brazylijski zawodnik MMA

Wikipedia

# alvit

preparat do ochrony nasion przed larwami much

SJP.pl

# alwar

wędrowny poeta-mistyk związany z tradycją bhakti, śpiewający w świątyniach hymny na cześć boga Wisznu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Alwar – imię męskie pochodzenia germańskiego, oznaczające „strażnik wszystkiego/wszystkich”.

Alwar imieniny obchodzi 19 lutego, jako wspomnienie bł. Alwareza (Alwara) z Kordoby.

Znane osoby noszące imię Alwar:

- bł. Alwar z Kordoby
- bł. Alwar Sanjuán Canet
- bł. Álvaro del Portillo
- Álvaro Vázquez
- Alvar Aalto
- Álvaro Arbeloa
- Álvaro de Luna
- Álvaro Magaña
- Álvaro Mejía
- Álvaro Morata
- Álvaro Negredo
- Álvaro del Portillo
- Álvaro Recoba
- Álvaro Siza
- Álvaro Soler
- Álvaro Uribe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Alwar i pochodzę z Salamanki.

Wiktionary

# alwarez

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Alwar – imię męskie pochodzenia germańskiego, oznaczające „strażnik wszystkiego/wszystkich”.

Alwar imieniny obchodzi 19 lutego, jako wspomnienie bł. Alwareza (Alwara) z Kordoby.

Znane osoby noszące imię Alwar:

- bł. Alwar z Kordoby
- bł. Alwar Sanjuán Canet
- bł. Álvaro del Portillo
- Álvaro Vázquez
- Alvar Aalto
- Álvaro Arbeloa
- Álvaro de Luna
- Álvaro Magaña
- Álvaro Mejía
- Álvaro Morata
- Álvaro Negredo
- Álvaro del Portillo
- Álvaro Recoba
- Álvaro Siza
- Álvaro Soler
- Álvaro Uribe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Alwarez i pochodzę z Santiago.

Wiktionary

# alwaro

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. mężczyzna, który obnosi się przed wszystkimi swoimi partnerkami; lovelas

(1.2) slang. ktoś wystylizowany, przylizany

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten koleś to skończony alwaro; codziennie wstawia na fejsa samojebki z panienkami i jakieś chore pedalskie zdjęcia.

(1.2) – Widziałaś tego kolesia w różowej koszulce? – No, niezły z niego alwaro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alwarro m., alvaro m., alwar m., alwarzysta mos.

przym. alwarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) alwarro, alvaro

Wiktionary

# alwarowy

przymiotnik od: alwar

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. pot. związany z alwarem, dotyczący alwara

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alwar mzw., alwaro mos., alwarro mos., alwarzysta mos.

Wiktionary

# alwarro

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. alwaro

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Te, widziałeś tego gościa? Ma chłopak branie. – Noo, niezły z niego alwarro.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alwaro m., alvaro m., alwar m., alwarzysta mos.

przym. alwarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alwaro, alvaro

Wiktionary

# alweola

zagłębienie w owocnikach grzybów, np. smardza

SJP.pl

# alweolarność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest alweolarne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. alweolarny

przysł. alweolarnie

Wiktionary

# alweolarny

spółgłoska alweolarna - spółgłoska, której miejscem artykulacji są dziąsła, np. sz, ż, cz, dż; spółgłoska dziąsłowa

SJP.pl

# alweole

zagłębienie w owocnikach grzybów, np. smardza

SJP.pl

# alwernia

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Alwernia – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Alwernia.

Według danych GUS z 30 czerwca 2024 r. miasto miało 3232 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Alwerni|Ms=Alwerni. • herb Alwerni

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. alwernianin mos., alwernianka ż.

przym. alwernijski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Alwernia

* niemiecki: (1.1) Alwernia n.

* rosyjski: (1.1) Альверня

źródła.

== Alwernia (język angielski.) ==

thumb|city hall in Alwernia (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) geogr. Alwernia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈvɛrʲɲa, AS: alverʹńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. alwernianin mos., alwernianka ż.

przym. alwernijski

Wiktionary

# alwernianin

mieszkaniec Alwerni (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Alwerni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alwernia ż.

:: fż. alwernianka ż.

przym. alwernijski

Wiktionary

# alwernianka

mieszkanka Alwerni (miasta w Polsce)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alwerni

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alwernia ż.

:: fm. alwernianin mos.

przym. alwernijski

Wiktionary

# alwerniański

→ Alwernia; alwernijski

SJP.pl

# alwernijski

→ Alwernia; alwerniański

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z miastem Alwernia, dotyczący miasta Alwernia

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alwernia ż., alwernianin mos., alwernianka ż.

Wiktionary

# alzacja

region administracyjny i kraina historyczna we wschodniej Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

(1.2) hist. geogr. adm. region administracyjny we Francji zajmujący historyczną Alzację (1.1) (zniesiony w 2015 roku)

Wiktionary

Alzacja (fr. Alsace, al. Elsàss, niem. Elsass) – kraina historyczna w północno-wschodniej Francji, nad Renem, w regionie administracyjnym Grand Est, w departamentach Dolny Ren na północy i Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire de Belfort. Od 1982 roku do 31 grudnia 2015 roku odrębny region administracyjny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: alˈzat͡sʲja, AS: alzacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alzatczyk mos., Alzatka ż.

przym. alzacki

Wiktionary

# alzacki

→ Alzacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Alzacją

Wiktionary

#### Patrz:

Alzacja

#### Przykłady

(1.1) Strasburg w średniowieczu był centrum reformacji, mieszkał tam alzacki reformator Martin Butzer.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈzat͡sʲci, AS: alzacʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alzacja ż., Alzatczyk m., Alzatka ż.

Wiktionary

# alzacko-lotaryński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Alzacją-Lotaryngią, dotyczący Alzacji-Lotaryngii (prowincji Cesarstwa Niemieckiego)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alzacja-Lotaryngia ż.

Wiktionary

# alzatczyk

mieszkaniec Alzacji (regionu administracyjnego i krainy historycznej we wschodniej Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈzaṭt͡ʃɨk, AS: alzaṭčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alzacja ż.

:: fż. Alzatka ż.

przym. alzacki

Wiktionary

# alzatka

mieszkanka Alzacji (regionu administracyjnego i krainy historycznej we wschodniej Francji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: alˈzatka, AS: alzatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Alzacja ż.

:: fm. Alzatczyk m.

przym. alzacki

Wiktionary

# alzheimer

[czytaj: alc-hajmer] potocznie: choroba Alzheimera (choroba ośrodkowego układu nerwowego o takich objawach jak: otępienie, problemy z pamięcią, orientacją przestrzenną, myśleniem)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) med. pot. zob. choroba Alzheimera.

Wiktionary

- Alzheimer – potoczne określenie choroby Alzheimera
- Alois Alzheimer – niemiecki psychiatra i neuropatolog

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po szczepionkach ludzie głupieją, można zapaść na autyzm, alzheimera, astmę, katar sienny – przekonują antyszczepionkowcy.

Wiktionary

# am

wyraz, zwykle powtórzony, zachęcający do jedzenia, używany zwykle w odniesieniu do dzieci

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = eduk. akademia medyczna

(1.2) = eduk. akademia morska

(1.3) = eduk. akademia muzyczna

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ˈɛ̃m, AS: a‿ẽm

Wiktionary

# amabile

[czytaj: aMAbile] określenie wykonawcze: wdzięcznie, mile

SJP.pl

# amadeita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego we Włoszech;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Założycielem amadeitów był reformator franciszkański Portugalczyk Amadeusz Silva.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amadeusz m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) franciszkanin, minoryta, brat mniejszy, bernardyn, obserwant, alkantaryn, dyskalceata

Wiktionary

# amadeusz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Amadeusz – imię męskie
- Amadeusz – książę Belgii
- Amadeusz – sztuka teatralna z 1979 r. autorstwa Petera Shaffera o Wolfgangu Amadeuszu Mozarcie
- Amadeusz – amerykański film biograficzny z 1984 r. w reżyserii Milosa Formana o Wolfgangu Amadeuszu Mozarcie, filmowa adaptacja sztuki teatralnej
- Amadeus – jezioro w Australii
- Amadeus – orkiestra kameralna Polskiego Radia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poczynania Amadeusza wynosiły go ponad przeciętność.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈdɛwuʃ, AS: ãmadeu̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amadeita mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. amadeita mos.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) amor + deus

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Амадэй m.

* czeski: (1.1) Amadeus

* francuski: (1.1) Amadeus

* hiszpański: (1.1) Amadeo

* kataloński: (1.1) Amadeu m.

* łaciński: (1.1) Amadeus

* niemiecki: (1.1) Amadeus m.

* rosyjski: (1.1) Амадей m.

* słowacki: (1.1) Amadej

* szwedzki: (1.1) Amadeus

* węgierski: (1.1) Amadeusz, Amadé

* włoski: (1.1) Amedeo

źródła.

== Amadeusz (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|m. Amadeusz

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amadeuszostwo

Amadeusz z małżonką; Amadeuszowie

SJP.pl

# amadeuszowie

Amadeusz z małżonką; Amadeuszostwo

SJP.pl

# amadeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amadeusza lub z nim związany

SJP.pl

# amadis

tytułowy bohater romansu rycerskiego z XIII-XIV w.

SJP.pl

# amado

Amado – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arizona, w hrabstwie Santa Cruz.

Wikipedia

# amadyna

gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych, np. amadyna obrożna

SJP.pl

# amadyniec

gatunek ptaka z rodziny astryldowatych; amadyna wspaniała

SJP.pl

Amadyniec, potocznie amadyna wspaniała (Chloebia gouldiae) – gatunek ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae). Występuje w północnej Australii. Ze względu na swój wygląd jest chętnie hodowany w klatkach. Wskutek importu tego ptaka z naturalnego środowiska jego liczebność malała, jednak obecnie w Australii handel tymi ptakami jest zakazany. IUCN uznaje amadyńca za gatunek najmniejszej troski.

Wikipedia

# amadynka

rodzaj ptaków z rodziny astryldowatych

SJP.pl

# amagasaki

miasto w Japonii

SJP.pl

Amagasaki (jap. 尼崎市 Amagasaki-shi) – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Hyōgo.

W mieście rozwinął się przemysł stoczniowy, elektrotechniczny, maszynowy, chemiczny, materiałów budowlanych oraz włókienniczy.

Wikipedia

# amagnetyczny

nieposiadający właściwości magnetycznych, niereagujący na pole magnetyczne

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie reagujący na działanie magnesu

Wiktionary

# amajza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. mrówka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zaś mie bajsła amajza.

Wiktionary

# amaksofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

Wiktionary

Amaksofobia − panika, lęk i obawa przed jazdą samochodem, rodzaj zaburzenia lękowego z grupy fobii. Amaksofobia spotykana jest rzadko, znacznie częściej spotykane są jednak jej odmiany obejmujące np. lęk przed dużą prędkością, lęk przed jazdą samochodem w roli pasażera, lęk przed skręcaniem w lewo czy parkowaniem między dwoma samochodami.

Wikipedia

# amal

libańska partia polityczna

SJP.pl

- AMAL – brytyjska marka gaźników motocyklowych
- Ruch Amal – milicja szyicka
- Amal – film

Wikipedia

# amalaka

żłobkowany element, zwieńczający wieżę w indyjskich budowlach sakralnych

SJP.pl

Amalaka – element architektoniczny o kształcie pierścieniowym ze żłobkowanymi ścianami bocznymi, który wieńczy wieżową część śikhary.

Amalaka kształtem przypomina zgnieciony indyjski owoc o nazwie amalaka (Liściokwiat garbnikowy - Mirobalanus embilica).

Wikipedia

# amalekici

koczownicze plemię semickie lub związek plemion opisane w Biblii

SJP.pl

Wikipedia

# amalekicki

→ Amalekita, → Amalekici

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amalekitą, dotyczący Amalekity

Wiktionary

#### Patrz:

Amalekita, → Amalekici

#### Powiązane:

rzecz. Amalekita m.

Wiktionary

# amalekita

członek koczowniczego plemienia semickiego lub związku plemion opisanego w Biblii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. hist. bibl. członek koczowniczego semickiego plemięemienia, które zamieszkiwało północną część półwyspu Synaj oraz Negeb, opisywanego w Starym Testamencie jako wrogie Żydom;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Amalekitka ż.

przym. amalekicki

Wiktionary

# amalfi

miasto w południowych Włoszech

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Joannici (szpitalnicy). Ten najstarszy z zakonów rycerskich wziął początek od założonego przez kupców włoskich z Amalfi ok. 1050 r. w Jerozolimie szpitala przy kościele św. Jana Chrzciciela.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amalfitanin mos., amalfitańczyk mos.

przym. amalfitański

Wiktionary

# amalfitańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zmusił amalfitańczyków do wydania mu mumii świętej Trifonemy (…)

(1.1) Szczególną rolę dla amalfitańczyków odgrywał handel z muzułmanami, którym dostarczano wielkie ilości drewna - głównie na budowę statków i żelaza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amalfi n., amalfitanin m.

przym. amalfitański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amalfitanin

Wiktionary

# amalfitanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odtąd Amalfitanie puszczają się na dalsze wyprawy do miast włoskich, do Konstantynopola i do Afryki (…)

(1.1) Amalfitanie wystawiwszy szpital przy kościele świętego Jana w Jerozolimie dla podróżnych swego narodu uposażyli go hojnie funduszami corocznie z Europy nadsyłanymi uwsp..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amalfi n., amalfitańczyk mos.

przym. amalfitański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amalfitańczyk

Wiktionary

# amalfitański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Amalfi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W efekcie pod koniec dziesiątego wieku weneckie i amalfitańskie żagle były stale obecne na wodach Złotego Rogu, zatoki w Konstantynopolu.

(1.1) A może jednak założyciel joannitów pochodził z Amalfi? Przemawiałaby za tym duża aktywność kupców amalfitańskich w Ziemi Świętej w połowie XI wieku oraz ich szczodrość przy fundowaniu szpitala i kościoła.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amalfi n., amalfitanin mos., amalfitańczyk mos.

Wiktionary

# amalgam

stop jakiegoś metalu z rtęcią; amalgamat, ortęć

SJP.pl

# amalgamacja

1. uzyskanie danego metalu przez odparowanie rtęci z ich stopu (amalgamatu);
2. pokrywanie powierzchni czegoś amalgamatem

SJP.pl

Amalgamat (ortęć) – ogólna nazwa stopów metali, w których jednym z podstawowych składników jest rtęć. Tworzy się poprzez rozpuszczenie innych metali w rtęci w warunkach otoczenia. Stopy te można również uważać za roztwory, przy czym mogą to być roztwory o ciekłym lub stałym stanie skupienia. Amalgamaty tworzy większość metali. Do wyjątków należy żelazo, które może być wykorzystywane do produkcji naczyń do przechowywania amalgamatów. Po ogrzaniu rtęć wyparowuje całkowicie z amalgamatów, co wykorzystywane jest podczas ekstrakcji srebra lub złota z rudy za pomocą rtęci.

Wikipedia

# amalgamat

1. stop jakiegoś metalu z rtęcią; ortęć, amalgam;
2. przenośnie: mieszanina przeróżnych elementów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) met. stop rtęci z innym metalem;

(1.2) przen. mieszanina różnych elementów

Wiktionary

Amalgamat (ortęć) – ogólna nazwa stopów metali, w których jednym z podstawowych składników jest rtęć. Tworzy się poprzez rozpuszczenie innych metali w rtęci w warunkach otoczenia. Stopy te można również uważać za roztwory, przy czym mogą to być roztwory o ciekłym lub stałym stanie skupienia. Amalgamaty tworzy większość metali. Do wyjątków należy żelazo, które może być wykorzystywane do produkcji naczyń do przechowywania amalgamatów. Po ogrzaniu rtęć wyparowuje całkowicie z amalgamatów, co wykorzystywane jest podczas ekstrakcji srebra lub złota z rudy za pomocą rtęci.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amalgam m., amalgamacja ż., amalgamator m., amalgama ż., amalgamowanie n.

czas. amalgamować

przym. amalgamatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amalgam, ortęć; przest. amalgama

(1.2) amalgam, mieszanina, zlepek; przest. amalgama

Wiktionary

# amalgamator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mieszalnik

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. amalgamat, amalgam, amalgamacja

czas. amalgamować

przym. amalgamatowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* interlingua: (1.1) amalgamator

źródła.

== amalgamator (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) amalgamator

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmalɡãˈmatɔr, AS: ãmalgãmator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amalgamat, amalgam, amalgamacja

czas. amalgamować

przym. amalgamatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. amalgamat, amalgam, amalgamacja

czas. amalgamować

przym. amalgamatowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* interlingua: (1.1) amalgamator

źródła.

== amalgamator (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) amalgamator

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amalgamatowy

dotyczący amalgamatu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z amalgamatem; wykonany z amalgamatu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amalgamat mrz., amalgam mrz., amalgamator mrz., amalgamowanie n.

przym. amalgamować ndk.

Wiktionary

# amalgamować

1. uzyskiwać dany metal przez odparowywanie rtęci z ich stopu (amalgamatu); także: tworzyć stopy rtęci z metalami (amalgamaty);
2. pokrywać powierzchnię czegoś amalgamatem

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamalgamować)

(1.1) chem. tworzyć amalgamaty, rozpuszczać metale w rtęci

(1.2) techn. pokrywać amalgamatem

(1.3) met. wydobywać czysty metal z kruszcu za pomocą rtęci

(1.4) łączyć różne, odmienne elementy w jedną całość, w jednolitą strukturę

czasownik zwrotny niedokonany amalgamować się (dk. zamalgamować się)

(2.1) być amalgamowanym

(2.2) stawać się jednością

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) łączyć, mieszać, scalać, zlewać

(2.2) łączyć się, mieszać się, scalać się, zlewać się

Wiktionary

# amalgamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. pozyskiwanie metali szlachetnych z rud za pomocą rtęci

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amalgamacja ż., amalgamat m.

czas. amalgamować

przym. amalgamatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amalgamacja

Wiktionary

# amalgamowy

dotyczący amalgamatu; amalgamatowy

SJP.pl

# amalia

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 284, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1889 r.;

Wiktionary

Amalia, Amelia – imię pochodzące od starogermańskiego słowa amel/amal – 'pracowity', 'niezmordowany', od którego wyprowadza się imiona Amelberga i Amalberga. Kilkakrotnie w historii zdobywało dużą popularność. W Polsce pojawiło się już w XIV wieku. Często spotykane było w epoce romantyzmu. Od kilku lat znowu należy do popularnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Amalia porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmalʲja, AS: ãmalʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Amalka ż.

:: war. Amelia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Amelia; zdrobn. Amalka

Wiktionary

# amaliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amalii lub z nią związany

SJP.pl

# amalrik

Osoby o tym nazwisku:

- Andriej Amalrik – radziecki pisarz
- Leonid Amalrik – radziecki reżyser filmów animowanych
- Mathieu Amalric – francuski aktor i reżyser filmowy
- Amalryk z Bène – francuski filozof i teolog
- Arnald Amalryk – legat papieski

Wikipedia

# amalryk

król Jerozolimy

SJP.pl

Emeryk, Amalaryk, Amalryk – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze starogermańskiego imienia Amalaryk, oznaczającego „władca Amalów” (Amalowie według gockiej legendy to ród królewski pochodzenia boskiego). Człon amal może także oznaczać „gorliwy” lub „dzielny, aktywny”. Emeryk może wywodzić się również z saksońskiego Emmerich, oznaczającego „zawsze bogaty”.

Wikipedia

# amaltea

1. w mitologii greckiej: koza (w niektórych przekazach - nimfa), karmicielka małego Zeusa; Amalteja;
2. róg Amaltei - róg obfitości (symbol dobrobytu)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

Wiktionary

- Amaltea – księżyc Jowisza
- Amaltea (Amalteja; gr. Amaltheia, łac. Amalthea) – w mitologii greckiej piastunka Zeusa (nimfa lub koza)
- Amaltea (Sybilla Kumańska, Amalteja, Demofile, Herofile; gr. Amaltheia, łac. Amalthea) – wieszczka italska

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Księżyc Jowisza Amaltea to zlepek lodowego gruzu o gęstości mniejszej, niż gęstość wody.

Wiktionary

# amalteja

1. w mitologii greckiej: koza (w niektórych przekazach - nimfa), karmicielka małego Zeusa; Amaltea;
2. róg Amaltei - róg obfitości (symbol dobrobytu)

SJP.pl

Amalteja (także Amaltea; gr. Ἀμάλθεια Amáltheia, łac. Amalthea) – w mitologii greckiej jedna z nimf; opiekunka Zeusa w dzieciństwie.

Uchodziła za córkę króla Krety. Opiekowała się Zeusem w czasie jego ukrycia w grocie na Krecie. Według innej wersji była to koza, która karmiła Zeusa, a jej złamany róg miał moc ciągłego napełniania się jedzeniem (tak zwany róg obfitości lub róg Amaltei). Ze skóry kozy Zeus sporządził egidę.

Wikipedia

# aman

gwarancja bezpieczeństwa wydawana przez władców muzułmańskich w celu ochrony życia i mienia wyznawców religii innej niż islam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) wojsk. izraelska agencja wywiadu wojskowego;

(1.2) liter. fikcyjny kontynent z mitologii Śródziemia w powieściowym cyklu J.R.R. Tolkiena;

Wiktionary

- Aman – jeden z kontynentów ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
- Aman – Agencja Wywiadu Wojskowego Izraela

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mosad ma faktyczny monopol na zbieranie materiałów wywiadowczych za granicą, z wyjątkiem pewnych zadań wojskowych w miejscach zwykle niezbyt odległych od granic Izraela – w które może angażować się Aman.

Wiktionary

# amancik

zdrobnienie od: amant

SJP.pl

# amanda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 725, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1911 r.;

Wiktionary

Amanda – imię żeńskie, podstawowe znaczenie słowa

Pozostałe znaczenia:

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Polsce coraz częściej spotyka się oryginalne imiona, jak na przykład Amanda.

(1.2) Amanda porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmãnda, AS: ãmãnda

Wiktionary

# amandawa

gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych; bengalik czerwony (pospolity, tygrysi)

SJP.pl

Bengalik czerwony, bengalik pospolity, amandawa, bengalik tygrysi (Amandava amandava) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae), zamieszkujący południową i południowo-wschodnią Azję – od Pakistanu i Indii po Półwysep Indochiński oraz wyspy: Hajnan, Jawa i Małe Wyspy Sundajskie. Introdukowany w wielu rejonach świata. Popularny ptak hodowlany.

Wikipedia

# amandów

wieś w województwie śląskim

SJP.pl

Amandów (niem. Amandhof) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wikipedia

# amanityna

substancja trująca zawarta w muchomorze sromotnikowym

SJP.pl

α-Amanityna – organiczny związek chemiczny, cykliczny oligopeptyd z grupy amanitotoksyn. Występuje m.in. w muchomorze sromotnikowym i muchomorze jadowitym; dużą zawartość amanityny stwierdzono również w hełmówce obrzeżonej. Amanityna jest cyklicznym oktapeptydem zawierającym kilka nietypowych aminokwasów.

Wikipedia

# amanohashidate

Ama-no-hashidate (jap. 天橋立; lit. „most do nieba”) – wąska mierzeja o długości ok. 3,3 km, porośnięta około 8 tys. sosen, spinająca brzegi zatoki Miyazu.

Jest to jeden z „trzech słynnych pejzaży” w Japonii (jap. Nihon-sankei), w pobliżu miasta Miyazu, nad zatoką Miyazu (Morze Japońskie), w prefekturze Kioto.

Wikipedia

# amanowicz

nazwisko

SJP.pl

# amant

1. żartobliwie: kochanek, wielbiciel, adorator; kochaś, utrzymanek, uwodziciel;
2. aktor odtwarzający role kochanków, adoratorów lub uwodzicieli, głównie ze względu na odpowiednie warunki fizyczne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teatr. film. aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli

(1.2) pot. żart. lub iron. kochanek lub adorator

(1.3) pot. uczn. przystojny chłopak

Wiktionary

Amant (fr. amant) – aktor obsadzany w roli kochanka bądź uwodziciela, wyróżniający się urodą i wdziękiem; jego żeńskim odpowiednikiem jest amantka. Znanymi amantami filmowymi byli m.in.: Rudolph Valentino, Gérard Philipe, Jean Gabin, Eugeniusz Bodo, Aleksander Żabczyński, Clark Gable, Cary Grant, Gregory Peck, Paul Newman, Robert Redford, Antonio Banderas i Ralph Fiennes, a amantkami filmowymi m.in.: Audrey Hepburn, Greta Garbo, Ingrid Bergman, Marlene Dietrich, Pola Negri, Jadwiga Smosarska i Catherine Deneuve.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Co ze mnie za amant? Amantami można było nazywać przedwojennych aktorów.

(1.2) Widziałam tego jej amanta, jak szedł do niej wczoraj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmãnt, AS: ãmãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. amantka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) adorator, absztyfikant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel, pot. bawidamek, kochaś, lowelas

Wiktionary

# amantadyna

organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwwirusowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

Wiktionary

Amantadyna, 1-aminoadamantan – organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu.

Stosowana jest jako lek, głównie na grypę typu A. Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, wydalana jest w formie niezmienionej przez nerki z moczem. Należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu tego leku pacjentom z miażdżycą naczyń mózgowych i padaczką. Nie należy stosować w ciąży i niedługo planując zapłodnienie oraz w okresie laktacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oprócz opisanych wyżej antymetabolitów zasad pirymidynowych i purynowych używane są od dawna jako środki przeciwwirusowe pochodne adamantanu: amantadyna i rimantadyna.

Wiktionary

# amantka

1. żartobliwie: kochanka, wielbicielka, adoratorka; miłośnica, kochanica, uwodzicielka;
2. aktorka odtwarzająca role kochanek, adoratorek lub uwodzicielek, głównie ze względu na odpowiednie warunki fizyczne

SJP.pl

Amant (fr. amant) – aktor obsadzany w roli kochanka bądź uwodziciela, wyróżniający się urodą i wdziękiem; jego żeńskim odpowiednikiem jest amantka. Znanymi amantami filmowymi byli m.in.: Rudolph Valentino, Gérard Philipe, Jean Gabin, Eugeniusz Bodo, Aleksander Żabczyński, Clark Gable, Cary Grant, Gregory Peck, Paul Newman, Robert Redford, Antonio Banderas i Ralph Fiennes, a amantkami filmowymi m.in.: Audrey Hepburn, Greta Garbo, Ingrid Bergman, Marlene Dietrich, Pola Negri, Jadwiga Smosarska i Catherine Deneuve.

Wikipedia

# amarant

1. kolor różowoczerwony z odcieniem fioletowym;
2. roślina zielna z rodziny szarłatowatych, uprawiana jako roślina ozdobna lub ze względu na jadalne liście; szarłat, amarantus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolor, jeden z odcieni czerwieni;

(1.2) bot. roślina z rodziny szarłatowatych;

Wiktionary

- Szarłat spożywczy (amaranthus) – roślina
- Amarant (chemia) – dodatek do żywności
- Amarant – gatunek drewna
- Amarant – kolor różowoczerwony z odcieniem fioletu

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miał na sobie pomarańczową koszulę sięgającą kolan, która w półmroku natychmiast zmieniła barwę i zaświeciła mocnym amarantem, obcisłe, białe spodnie i sandały z rzemykami oplatającymi łydki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmarãnt, AS: ãmarãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amarantowy, amarantowaty

rzecz. amarantka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) szarłat

Wiktionary

# amarantka

rodzaj ptaków z rodziny astryldowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. niewielki ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Lagonosticta|ref=tak.

Wiktionary

Amarantka czerwonodzioba, amarantka senegalska (Lagonosticta senegala) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae), występujący w Afryce Subsaharyjskiej. Zamieszkuje stepy i sawanny, aż do granic pustyń: na północy Sahary, na południu Kalahari. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ubarwienie amarantki wzbudza zachwyt.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarant mrz., amarantowate lm nm.

czas. amarantowieć ndk.

przym. amarantowy, amarantowaty

przysł. amarantowo

Wiktionary

# amarantowate

rodzina roślin z rzędu goździkowców, licząca około 900 gatunków występujących głównie na obszarach o klimacie tropikalnym, rosnących jednak obecnie na całym świecie jako chwasty i rośliny ruderalne; szarłatowate

SJP.pl

# amarantowaty

1. o odcieniu amarantowym;
2. o cechach amarantowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) o odcieniu amarantowym

(1.2) bot. o cechach roślin z rodziny amarantowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarant m., amarantus m., amarantowate nmos., Amarant m., Amaranta ż., amarantowienie n., amarantka ż.

czas. amarantowieć ndk.

przym. amarantowy

przysł. amarantowo

Wiktionary

# amarantowo-biały

amarantowy i biały

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: amarantowy i biały

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Amarantowo-biały, Lechitów / wolny znak, ja wolny znak. / Królewskich wieńców chwały, / wolności biały ptak.

Wiktionary

# amarantowofioletowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający jasny kolor fioletowy, przechodzący w amarant

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józia schowała kredki do swojego amarantowofioletowego tornistra.

(1.1) W biskupim ogrodzie suszy się amarantowofioletowa sutanna.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) różowofioletowy

Wiktionary

# amarantowy

różowoczerwony z odcieniem fioletowym (np. amarantowe róże)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący amarantu, związany z amarantem

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor różowoczerwony o odcieniu fioletowym, taki jak kolor kwiatu amarantu

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Suknię miała amarantową, obfitymi draperiami obwieszoną, a z tyłu w ogromną turniurę zaopatrzoną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmarãnˈtɔvɨ, AS: ãmarãntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarant m., amarantus m., amarantowate nmos., Amarant m., Amaranta ż., amarantowienie n., amarantka ż.

czas. amarantowieć ndk.

przym. amarantowaty

przysł. amarantowo

Wiktionary

# amarantus

roślina zielna z rodziny szarłatowatych, uprawiana jako roślina ozdobna lub ze względu na jadalne liście; szarłat, amarant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Amaranthus cruentus|ref=tak., zob. szarłat wyniosły. (szarłat wiechowaty)

Wiktionary

Szarłat (Amaranthus) – rodzaj roślin należących do rodziny szarłatowatych. Obejmuje ok. 70–94 gatunków. Rodzaj jest współcześnie kosmopolityczny, przy czym najwięcej gatunków występuje w strefie międzyzwrotnikowej, zwłaszcza w tropikalnej i subtropikalnej Azji i Ameryce. Wiele gatunków zostało szeroko rozprzestrzenionych i występują jako gatunki inwazyjne poza swym pierwotnym zasięgiem. W Polsce wszystkie gatunki są obce, 5 jest zadomowionych, a 9 przejściowo dziczejących.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrãntus, AS: ãmarãntus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amarantowy, amarantowaty

Wiktionary

# amarantusowy

→ amarantus; amarantowy

SJP.pl

# amarel

gatunek ryby z rodziny prażmowatych

SJP.pl

Amarel (Diplodus vulgaris) – gatunek ryby z rodziny prażmowatych (Sparidae).

Wikipedia

# amarelka

rodzaj wiśni o jasnej, przezroczystej skórce

SJP.pl

# amarena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Prunus cerasus var. amarena., odmiana wiśni pospolitej

(1.2) bot. drzewo odmiany amarena (1.1)

(1.3) pot. spoż. tani wiśniowy napój alkoholowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɛ̃na, AS: ãmarẽna

Wiktionary

# amarettini

rzeczownik

(1.1) kulin. ciastka (bezy, makaroniki) migdałowe

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmarɛtˈtʲĩɲi, AS: ãmarettʹĩńi

Wiktionary

# amaretto

1. ciasteczko z gorzkimi migdałami
2. włoski likier o smaku migdałowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. likier o smaku migdałowym;

(1.2) kulin. kruche ciastko z migdałami

Wiktionary

Amaretto [a.maˈret.to] – napój alkoholowy wywodzący się z Włoch, o słodkim, lekko gorzkawym smaku. Jest to czerwonobursztynowy likier wytwarzany z użyciem migdałów lub czasem z pestek moreli, brzoskwiń, wiśni i innych. Czasami wykorzystuje się także zioła lub aromat waniliowy. Zawartość alkoholu wynosi zazwyczaj kilkanaście do trzydziestu procent objętościowych. Nazwa likieru wywodzi się z Włoch, lecz na świecie znane są likiery o tej nazwie produkowane we Francji, Holandii lub w Niemczech.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɛtːɔ, AS: ãmare•to

Wiktionary

# amarneński

przymiotnik

(1.1) staroż. związany z okresem panowania faraona Echnatona i jego bezpośrednich następców lub ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Amarna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Za dwa dni egzamin, a ja nie odróżniam okresu wczesnodynastycznego od amarneńskiego.

Wiktionary

# amarok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

Wiktionary

- Amarok – wilk w mitologii inuickiej
- Amarok – Album Mike’a Oldfielda
- Amarok – Album Nargaroth'a
- Amarok – program komputerowy do odtwarzania muzyki dla środowiska KDE
- Amarok – polska grupa muzyczna grająca muzykę instrumentalną oraz rock progresywny.
- Amarok – hiszpańska grupa muzyczna
- Amarok – pick-up marki Volkswagen

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podjechał pod urząd nowym amarokiem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amarok m.

Wiktionary

# amarykować

czasownik

(1.1) daw. utyskiwać, żalić się

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmarɨˈkɔvat͡ɕ, AS: ãmarykovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarykowanie n.

Wiktionary

# amarykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|amarykować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. amarykować ndk.

Wiktionary

# amarylek

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amaryllis; amarylka

SJP.pl

# amarylis

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amaryllis; amarylek; amarylka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Amaryllis|L.|ref=Amaryllis (Amaryllidaceae)., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

Wiktionary

Amarylis (Amaryllis L.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący dwa gatunki pochodzące z Afryki Południowej. Gatunek amarylis nadobny występuje endemicznie w Cape Floralw Prowincji Przylądkowej Zachodniej. Z uwagi na rozpowszechnienie tego gatunku w uprawie jako rośliny ozdobnej, został introdukowany do Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej, Europy, Australii i Nowej Zelandii. W 1998 r. populacja amarylisów występujących endemicznie na półkach skalnych na pustyni Richtersveld w Prowincji Przylądkowej Północnej została po badaniach uznana za odrębny gatunek amarylisa: Amaryllis paradisicola, różniący się od amarylisa nadobnego głównie dużo szerszymi i krótszymi, owłosionymi liśćmi oraz tworzeniem większej liczby kwiatów, o nieco innej budowie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈrɨlʲis, AS: ãmarylʹis

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amarylisowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amarylek

Wiktionary

# amarylisowaty

przypominający amarylis, mający niektóre cechy amarylisu (rośliny cebulowej)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający amarylis, mający cechy amarylisu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarylis mrz.

Wiktionary

# amarylka

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amaryllis; amarylek

SJP.pl

# amarylkowate

rodzina roślin jednoliściennych, rozpowszechnionych w okolicach zwrotnikowych i podzwrotnikowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Amaryllidaceae|J. St.-Hil.|ref=tak., rodzina bylin jednoliściennych z rzędu szparagowców;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Między listkami a pręcikowiem amarylkowatych występują przydatki.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amarylkowaty

Wiktionary

# amarylkowaty

o cechach amarylkowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny amarylkowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amarylkowate nmos.

Wiktionary

# amarylkowce

rząd roślin z klasy jednoliściennych

SJP.pl

Amarylkowce (Amaryllidales Bromhead) – rząd roślin należący do klasy jednoliściennych.

Wikipedia

# amaryllis

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amarylek; amarylka

SJP.pl

Amarylis nadobny (Amaryllis belladonna L.) – gatunek rośliny z rodzaju amarylis z rodziny amarylkowatych, pochodzący z Afryki Południowej, introdukowany do Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej, Europy, Australii i Nowej Zelandii.

Wikipedia

# amastia

wada rozwojowa polegająca na wrodzonym braku zawiązka gruczołu sutkowego

SJP.pl

# amaterasu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitjap. bogini słońca w mitologii japońskiej;

Wiktionary

Wikipedia

# amati

Amati – rodzina włoskich lutników działających w XVI i XVII w. w Cremonie. Oprócz skrzypiec budowali altówki i wiolonczele. Instrumenty te dzięki swemu szlachetnemu brzmieniu mają obecnie bezcenną wartość.

Wikipedia

# amatofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed kurzem

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἄμαθος. → kurz + etymn|pol|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) amatofobia ż.

źródła.

== amatofobia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.ma.to.fo.ˈbi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. amatofobia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmatɔˈfɔbʲja, AS: ãmatofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἄμαθος. → kurz + etymn|pol|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) amatofobia ż.

źródła.

== amatofobia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.ma.to.fo.ˈbi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. amatofobia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amatoksyna

substancja trująca zawarta w muchomorze sromotnikowym

SJP.pl

# amatol

mieszanina azotanu amonu z trotylem

SJP.pl

Amatole (saletroty) – grupa kruszących materiałów wybuchowych, których głównymi składnikami są azotan amonu (saletra amonowa) i trotyl. Stanowią podgrupę materiałów amonowo-saletrzanych i mają zastosowanie zarówno cywilne (jako górnicze materiały wybuchowe), jak i wojskowe. Podobnymi mieszaninami są sznajderyt (azotan amonu i dinitronaftalen) oraz amonale (azotan amonu i aluminium, także z trotylem).

Wikipedia

# amator

1. osoba zajmująca się czymś nieprofesjonalnie, niemająca doświadczenia w danej dziedzinie;
2. miłośnik czegoś, osoba znajdująca w czymś przyjemność; człowiek zajmujący się czymś hobbistycznie;
3. osoba mająca upodobanie w czymś, lubiąca coś;
4. osoba chętna do nabycia czegoś, zainteresowana czymś; reflektant (odmiana "amatorowie" przestarzała)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik, ktoś oddany czemuś

(1.2) osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

(1.3) ktoś, kto wykonuje coś kiepsko i niefachowo

Wiktionary

- Amator – amerykańsko-brytyjsko-francuski film z 1994 roku, komedia kryminalna w reżyserii Hala Hartleya
- Amator – kanadyjski dreszczowiec filmowy z 1981 roku w reżyserii Charlesa Jarrotta
- Amator – polski film psychologiczny z 1979 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego
- Amator – stereofoniczny radioodbiornik polskiej produkcji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jacek jest amatorem sportu.

(1.2) Jacek jest sportowcem amatorem.

(1.3) W kierowaniu samochodem, Jacek to tylko amator.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmatɔr, AS: ãmator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amatorstwo n., amatorszczyzna ż.

:: fż. amatorka ż.

przym. amatorski

przysł. amatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miłośnik, wielbiciel, pasjonat

(1.2) hobbysta

(1.3) dyletant, laik

Wiktionary

# amatorka

niezawodowiec, miłośniczka, wielbicielka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta-amator

(1.2) pot. amatorszczyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amatorski

przysł. amatorsko

rzecz. amatorszczyzna ż.

:: fm. amator mos.

Wiktionary

# amatorski

związany z amatorem (np. amatorski sport, amatorskie próby)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wykonany, uprawiany przez amatora

(1.2) taki, który jest nieudolny, niefachowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona jest amatorskim fotografem.

(1.2) To tłumaczenie na duński jest niestety zupełnie amatorskie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amator m., amatorka ż., amatorszczyzna ż., amatorskość ż.

przysł. amatorsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) nieprofesjonalny

Wiktionary

# amatorsko

przysłówek

(1.1) w sposób amatorski

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amatorszczyzna ż., amator mos., amatorka ż.

przym. amatorski

Wiktionary

# amatorskość

→ amatorski

SJP.pl

#### Patrz:

amatorski

# amatorstwo

1. hobby, zamiłowanie do czegoś
2. nieprofesjonalne uprawianie sportu
3. brak fachowości, znajomości rzeczy; amatorszczyzna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) brak fachowości

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amator mos., amatorszczyzna ż.

Wiktionary

# amatorszczyzna

brak fachowości, znajomości rzeczy; amatorstwo, dyletanctwo, niefachowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten projekt wygląda jak czysta amatorszczyzna – brakuje w nim precyzji i dopracowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amator m., amatorka ż., amatorstwo n.

przym. amatorski

przysł. amatorsko

Wiktionary

# amazake

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. tradycyjny słodki japoński napój, niskoalkoholowy lub bezalkoholowy, wytwarzany ze sfermentowanego ryżu

Wiktionary

# amazjasz

- Amazjasz – kapłan w Betel, który doniósł na proroka Amosa
- Amazjasz – król Judy

Wikipedia

# amazon

amerykańska firma specjalizująca się w handlu internetowym

SJP.pl

Amazon.com, Inc. (wym. [ˈæməzɒn]) – amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe, spółka akcyjna założona w 1994 w Seattle. Zajmuje się handlem elektronicznym (e-handlem) B2C i prowadzi największy na świecie sklep internetowy.

Wikipedia

# amazonetka

gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych

SJP.pl

Amazonetka (Amazonetta brasiliensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

# amazonia

region w Ameryce Południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Brazylii, w dżungli Amazonii odkryto nieznane do tej pory plemię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃ɲja, AS: ãmazõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amazonka ż., amazonit m., amazonka ż.

przym. amazoński

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Amazonka ż., amazonit m., amazonka ż.

przym. amazoński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Amazonia

* asturyjski: (1.1) Amazonia

* bośniacki: (1.1) Amazonija

* esperanto: (1.1) Amazonio

* estoński: (1.1) Amasoonia

* rosyjski: (1.1) Амазо́ния ż.

* słowacki: (1.1) Amazónia ż.

* ukraiński: (1.1) Амазонія ż.

* włoski: (1.1) Amazzonia ż.

źródła.

== Amazonia (język asturyjski.) ==

thumb|Amazonia (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Amazonia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amazonit

minerał z grupy skaleni, odmiana zielonego mikroklinu (glinokrzemianu potasu); wykorzystywany w jubilerstwie; kamień amazoński

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

(1.2) daw. miner. zielony jadelit

Wiktionary

Amazonit (synonim: kamień amazoński) – minerał z gromady krzemianów. Minerał, jest zieloną lub niebieskozieloną odmianą skalenia zwanego mikroklinem; kamień półszlachetny. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Choć nazwa jego pochodzi od rzeki Amazonki, w prawdziwej Amazonii ten minerał nie występuje lub papug z rodzaju Amazona, gdzie zielona barwa przypomina kolor ich skrzydeł. Pierwotnie tą nazwą określano zielone jadeity.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Teresa miała na sobie przepiękny naszyjnik z amazonitów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃ɲit, AS: ãmazõńit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amazonka ż., Amazonia ż., amazonka ż.

przym. amazoński

Wiktionary

# amazonka

1. kobieta jeżdżąca konno;
2. damski strój do konnej jazdy;
3. żartobliwie: kobieta waleczna;
4. kobieta, której amputowano pierś z powodu nowotworu;
5. tępoogonowa papuga średniej wielkości; papuga zielona;
6. gatunek mrówki o rudym ubarwieniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Ameryce Południowej;

(1.2) mitgr. członkini plemięemienia wojowniczych kobiet;

Wiktionary

Amazonka (port. Rio Amazonas, hiszp. Río Amazonas) – rzeka Ameryki Południowej o największym średnim przepływie na Ziemi. Jej długość jest sprawą kontrowersyjną, najczęściej podawana jest wartość 6400 km, jednak według innych źródeł jest to pierwsza rzeka na świecie pod względem długości (7040 km), o 390 km dłuższa od Nilu. Amazonka ma największe na świecie dorzecze (o powierzchni ok. 7 mln km²) i największe zasoby wodne, w jej dorzeczu wyrastają największe lasy tropikalne. Nazwa najprawdopodobniej pochodzi od błędnie tłumaczonej nazwy amacunu – „niedźwiedź wodnych chmur”, którą rozpropagował w Europie, po roku 1540 Hiszpan, Francisco de Orellana, który jako pierwszy przepłynął rzekę z Andów do ujścia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amazonka jest najdłuższą rzeką na Ziemi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃nka, AS: ãmazõnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amazonia ż., amazonit m., amazonka ż.

przym. amazoński

Wiktionary

# amazonki

1. kobieta jeżdżąca konno;
2. damski strój do konnej jazdy;
3. żartobliwie: kobieta waleczna;
4. kobieta, której amputowano pierś z powodu nowotworu;
5. tępoogonowa papuga średniej wielkości; papuga zielona;
6. gatunek mrówki o rudym ubarwieniu

SJP.pl

- Amazonki – w mitologii greckiej plemię wojowniczych kobiet
- Amazonki – polski zespół muzyczny
- Amazonki – reality show
- Amazonki – chiński film z 2011 roku

Wikipedia

# amazonomachia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. walka Amazonek z Grekami;

Wiktionary

Amazonomachia (gr. Ἀμαζονομαχία Amazonomachía, od Ἀμαζών Amazṓn ‘Amazonka’ i μάχη máchē ‘walka’, ‘bitwa’) – w mitologii greckiej walka Amazonek z Grekami.

Z Amazonkami walczyli m.in. Achilles, Bellerofont, Dionizos, Herakles, Tezeusz.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmazɔ̃nɔ̃ˈmaxʲja, AS: ãmazõnõmaχʹi ̯a

Wiktionary

# amazonowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmą Amazon

Wiktionary

# amazoński

→ Amazonia (kraina), → Amazonka (rzeka)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Amazonią

(1.2) mitgr. związany z Amazonkami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Świat dżungli amazońskiej zamieszkuje wiele ciekawych gatunków zwierząt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci, AS: ãmazõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amazonia ż., Amazonka ż., amazonka ż., amazonit mrz.

Wiktionary

# amb.

skrót od:
1. ambasada;
2. ambasador

SJP.pl

skrót

(1.1) = ambasador

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Amb. Cichocki i Konsul Generalny RP w Charkowie Janusz Jabłoński odwiedzili we wtorek i środę najdalej na wschód Ukrainy aktywne polskie stowarzyszenia w Siewierodoniecku i w Kramatorsku.

Wiktionary

# amba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. upicie się, stan wskazujący na spożycie alkoholu

(1.2) pot. trudna sytuacja

Wiktionary

- Amba Mariam – wieś w centralnej Etiopii
- język amba – język z rodziny bantu
- język amba – język rodziny utupua (austronezyjskie)
- Amba – rzeka w rosyjskim Kraju Nadmorskim
- AMBA – Association of MBAs
- bitwa pod Amba Alagi – dwie bitwy pod szczytem w Etiopii
- Amba (potrawa) – sos typowy dla kuchni Bliskiego Wschodu
- Advanced Microcontroller Bus Architecture

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stary, więcej nie piję. Wczoraj taka amba, że zapomnij.

(1.2) Chłopie, niezła amba, trzy lufy z majzy na czysto, a jutro wywiadówka. Starą chyba pokręci!

(1.3) Nie jedź przez Świecko, bo tam celnicy dostają amby, zwłaszcza latem. Lepiej przez Słubice.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmba, AS: ãmba

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bomba, lufa, śruba, faza, dym

(1.3) palma

(1.4) amba z przerzutami, amba z przerzutą, amba z przerzutką

Wiktionary

# ambaje

dawniej: brednie, androny, mrzonki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. brednie, niedorzeczności, androny, przywidzenia, mrzonki

Wiktionary

# ambalaż

1. w sztuce współczesnej: opakowywanie różnych obiektów, np. budowli lub fragmentów naturalnego krajobrazu; emballage, empaquetage;
2. w handlu:
a) opakowanie;
b) koszty opakowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nurt w sztuce współczesnej wykorzystujący opakowania codziennego użytku do celów artystycznych

Wiktionary

Ambalaż (fr. emballage – opakowanie) – działalność w sztuce współczesnej, która jest związana z opakowywaniem, zasłanianiem, okrywaniem przedmiotów, fragmentów architektury, natury. Największe ambalaże tworzył Christo (opakowania budynków, wybrzeży, wąwozów oraz wysp). W Polsce ambalaże stosował Tadeusz Kantor.

Wikipedia

# ambalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. testowanie silnika poprzez kolejne zwiększenia i zmniejszenia jego obrotów

Wiktionary

# ambaras

dawniej:
1. kłopot sprawiany przez jakąś osobę lub rzecz;
2. trudna, przykra sytuacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. trudna, kłopotliwa sytuacja

Wiktionary

Ambaras (stylizowany zapis Ambara$) – trzeci album polskiego duetu Małach/Rufuz, którego premiera odbyła się 8 kwietnia 2016. Wydawnictwo ukazało się nakładem wytwórni Prosto.Gościnnie na albumie usłyszymy: Bonusa RPK, Jano z Polskiej Wersji, HDS-a, TPS-a oraz francuskiego rapera Sacrifice. Za skrecze i cuty odpowiada związany z grupą DJ Grubaz.

Single promujące album: „Korytarz“ oraz „Butlipan“.

Płyta uplasowała się na 3. miejscu polskiej listy sprzedaży OLiS.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało naraz.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbaras, AS: ãmbaras

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambarasowanie n.

czas. ambarasować ndk., zaambarasować dk.

Wiktionary

# ambarasować

przestarzałe: sprawiać kłopoty, przysparzać trudności, niepokoić; wprawiać w zakłopotanie

SJP.pl

# ambarasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. sprawianie kłopotów, przysparzanie trudności, zmartwień, wprawianie w zakłopotanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambaras m., ambarasowność ż.

czas. ambarasować

przym. ambarasowny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawstydzanie

Wiktionary

# ambarasujący

przestarzałe: sprawiać kłopoty, przysparzać trudności, niepokoić; wprawiać w zakłopotanie

SJP.pl

#### Patrz:

ambarasować

# ambarcumian

[czytaj: ambarkuMIAN albo ambarKUmian] nazwisko

SJP.pl

# ambarkacja

dawniej: wsiadanie, załadowywanie się na statek

SJP.pl

# ambarkować

załadowywać coś na statek lub wsiadać na statek

SJP.pl

# ambasada

przedstawicielstwo dyplomatyczne najwyższej rangi, reprezentujące interesy państwa w państwie goszczącym; także: budynek tego przedstawicielstwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

(1.2) wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

(1.3) gwara więzienna brzuch, żołądek

Wiktionary

Ambasada – stała misja dyplomatyczna, którą kieruje szef misji pierwszej klasy (ambasador). Tą nazwą określany jest także budynek lub lokal zajmowany przez misję. Jest zasadą, iż ambasada znajduje się w stolicy państwa, z którym utrzymywane są stosunki dyplomatyczne.W dyplomacji watykańskiej odpowiednikiem ambasady jest nuncjatura apostolska. W przypadku krajów członkowskich Wspólnoty Narodów, które wymieniają wysokich komisarzy, odpowiednikiem ambasady jest wysoka komisja, natomiast w przypadku Unii Europejskiej odpowiednik ambasady prowadzony w krajach trzecich to Delegatura Unii Europejskiej. Odpowiednikiem ambasady w relacjach z organizacją międzynarodową jest stałe przedstawicielstwo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Minister Spraw Zagranicznych skierował do ambasad na całym świecie instrukcje postępowania podczas aktualnego kryzysu.

(1.2) Grupa ekstremistów podpaliła ambasadę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbaˈsada, AS: ãmbasada

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorstwo n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1) nuncjatura; konsulat

(1.3) gwara więzienna bandzioch, bebech, samara

Wiktionary

# ambasador

najwyższy rangą przedstawiciel dyplomatyczny jakiegoś państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. urz. przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

(1.2) przen. rzecznik, obrońca danej sprawy, interesu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) wysokiej jakości tkanina wełniana

Wiktionary

Ambasador – szef misji dyplomatycznej pierwszej klasy, reprezentujący państwo wysyłające wobec władz innego państwa lub organizacji międzynarodowej.

Państwo może akredytować szefa misji w więcej niż jednym państwie, jednak tylko po poinformowaniu o tym państw przyjmujących. Wymogiem tego jest brak sprzeciwu ze strony państw przyjmujących. Stolica Apostolska nie zgadza się natomiast, aby akredytowany przy niej ambasador pełnił jednocześnie misję przy Republice Włoskiej. Istnieje także różnica w nazewnictwie szefa papieskiej misji dyplomatycznej, którego zwyczajowo nazywa się nuncjuszem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas bankietu, attaché dyskretnie zalecał się do córki ambasadora.

(2.1) Kaśka kupiła przepiękny płaszcz z ambasadora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbaˈsadɔr, AS: ãmbasador

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

:: fż. ambasadorka ż.

przym. ambasadorski, ambasadowy, ambasadzki

czas. ambasadorować

Wiktionary

# ambasadorka

1. najwyższa rangą przedstawicielka dyplomatyczna państwa;
2. rzeczniczka czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. urz. przedstawicielka dyplomatyczna państwa lub organizacji międzynarodowej

(1.2) przen. rzeczniczka, obrończyni danej sprawy, interesu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasador mos./mrz.

Wiktionary

# ambasadorostwo

ambasador z żoną

SJP.pl

# ambasadorowa

żona ambasadora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żona ambasadora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tomasz wyleciał z hukiem z placówkaacówki, bo wyszedł na jaw jego romans z ambasadorową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbasadɔˈrɔva, AS: ãmbasadorova

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorstwo n., ambasadorowanie n., ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

przym. ambasadorski, ambasadowy, ambasadzki

czas. ambasadorować

Wiktionary

# ambasadorować

potocznie: sprawować urząd ambasadora

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. pełnić urząd ambasadora

(1.2) przen. być przedstawicielem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pan doktor przed laty ambasadorował w Pradze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasador mrz., ambasadorowa ż., ambasadorka ż., ambasadorowanie n., ambasadorstwo n.

Wiktionary

# ambasadorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprawowanie funkcji ambasadora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasada ż., ambasador m., ambasadorka ż., ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasadorstwo n.

czas. ambasadorować

przym. ambasadorski, ambasadzki

Wiktionary

# ambasadorowy

→ ambasador (dawniej); ambasadorski

SJP.pl

# ambasadorski

→ ambasador

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambasadorem, dotyczący ambasadora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do ambasadora

Wiktionary

#### Patrz:

ambasador

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorowanie n., ambasador mos., ambasadorka ż., ambasadorowa ż., ambasadorostwo n., ambasada ż., ambasadorówna ż.

przym. ambasadowy, ambasadzki

Wiktionary

# ambasadorstwo

urząd, godność ambasadora; ambasadorostwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urząd, godność ambasadora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Profesor objął ambasadorstwo na Cyprze.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorowanie n., ambasador mrz., ambasadorowa ż., ambasadorka ż.

czas. ambasadorować ndk.

przym. ambasadzki, ambasadowy

Wiktionary

# ambasadowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambasadą, dotyczący ambasady

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorowa ż., ambasada ż., ambasador mos., ambasadorka ż., ambasadorstwo n.

przym. ambasadorski

Wiktionary

# ambasadzki

→ ambasada

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. związany z ambasadą, odnoszący się do ambasady

Wiktionary

#### Patrz:

ambasada

#### Przykłady

(1.1) Pracownikom ambasadzkim pozwolono na wcześniejsze opuszczenie ambasady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambasadorowa ż., ambasadorowanie n., ambasada ż., ambasador mos., ambasadorstwo n.

przym. ambasadorski

Wiktionary

# amber

polskie wydawnictwo literackie

SJP.pl

## Geografia

### Indie

- Amber – część miasta Jaipur

### Luksemburg

- Amber – luksemburska nazwa wsi Imbringen

### Stany Zjednoczone

- Amber – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Grady
- Amber (ang. Amber Township) – miejscowość w stanie Michigan, w hrabstwie Mason

Wikipedia

# ambi-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) ambigram • ambiwalencja

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|ambo. → oba

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ambi-

* włoski: (1.1) ambi-

źródła.

== ambi- (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

temat słowotwórczy

(1.1) ambi-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmbʲi, AS: ãmbʹi

Wiktionary

# ambicja

1. poczucie godności osobistej;
2. dążność do wybicia się, pragnienie twórczych osiągnięć, sukcesów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

(1.2) trudny cel życiowy, który chce się osiągnąć

Wiktionary

Ambicja (łac. ambitio – żądza sławy, czci, uznania; staranie się, szlachetna duma, poczucie własnej godności) – postawa człowieka, cecha charakteru polegająca na silnym poczuciu godności osobistej oparta na stawianiu sobie trudnych celów i dążeniu do ich realizacji (człowiek ambitny), także nieuporządkowane dążenie do sławy i zaszczytów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ambicja nie pozwalała jej zrezygnować.

(1.2) Jego ambicją był doktorat na Harvardzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbʲit͡sʲja, AS: ãmbʹicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. ambicjonować ndk.

przym. ambitny, ambicyjny, ambicjonalny

rzecz. ambicjant m., ambicyjka ż., ambicjusz m., ambicjonerstwo n.

przysł. ambicyjnie, ambicjonalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pragnienie, aspiracja; reg. śl. ambit.

Wiktionary

# ambicjant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. człowiek o dużych ambicjach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambicja ż.

Wiktionary

# ambicjonalność

→ ambicjonalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambicjonalne; cecha tych, którzy są ambicjonalni

Wiktionary

#### Patrz:

ambicjonalny

#### Powiązane:

przym. ambicjonalny

przysł. ambicjonalnie

Wiktionary

# ambicjonalny

wynikający z ambicji, poczucia godności osobistej, potrzeby osiągnięć

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) spowodowany ambicją

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Działał w sposób ambicjonalny, aby zdobyć pozycję lidera.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambicyjka ż., ambicjonalność ż., ambicja ż.

Wiktionary

# ambicjoner

osoba o przerośniętej, wybujałej ambicji, żądna uznania i zaszczytów; ambicjusz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek o dużych ambicjach

Wiktionary

# ambicjonerski

→ ambicjonerstwo

SJP.pl

#### Patrz:

ambicjonerstwo

# ambicjonerstwo

w znaczeniu ujemnym: dążność do wybicia się, uznania; żądza władzy, zaszczytów

SJP.pl

# ambicjusz

przestarzale: osoba o przerośniętej, wybujałej ambicji, żądna uznania i zaszczytów, ambicjoner

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. człowiek o dużych ambicjach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambicja ż.

Wiktionary

# ambicyjka

zdrobnienie od: ambicja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) iron. zdrobn. od ambicja

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbʲiˈt͡sɨjka, AS: ãmbʹicyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambicja

przym. ambitny, ambicjonalny

Wiktionary

# ambicyjki

zdrobnienie od: ambicja

SJP.pl

# ambicyjny

→ ambicja

SJP.pl

#### Patrz:

ambicja

# ambient

wolna, refleksyjna muzyka elektroniczna

SJP.pl

Ambient – gatunek eksperymentalnej muzyki elektronicznej, cechujący się odejściem od linearnie rozwijanej linii melodycznej, charakterystycznej dla klasycznej muzyki elektronicznej (Vangelis, Kitarō), na rzecz luźnej kompozycji „plam dźwiękowych”. Zazwyczaj poszczególne plamy są powiązane stale powtarzaną frazą elektronicznej perkusji, która organizuje utwór pod względem rytmicznym. O ile w innych rodzajach muzyki – od poważnej po punk rocka – osią konstrukcyjną utworu jest przebieg harmoniczny, to w muzyce ambient utwór rozwija się głównie przez operowanie barwą dźwięku. Drugą podstawową techniką kompozytorską jest stosowanie stałego powtarzania krótkiej frazy melodycznej, która przy każdej repetycji jest minimalnie modyfikowana bądź wzbogacana (zobacz minimalizm).

Wikipedia

# ambientowy

→ ambient

SJP.pl

#### Patrz:

ambient

# ambigram

grafika przedstawiająca tekst, wykonana w taki sposób, że po jej obróceniu o 180 stopni można odczytać taki sam lub inny tekst

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

Wiktionary

Ambigram (łac. ambo oba + gr. grámma zapis) – grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości można odczytać ten sam lub inny tekst. W alfabecie łacińskim jedynymi „naturalnie ambigramowymi” (czyli środkowo symetrycznymi) literami są „H”, „I”, „N”, „O”, „S”, „X” oraz „Z”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie mogli wykorzystać ambigramów ani symboli naukowych, gdyż byłoby to zbyt oczywiste.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbʲiɡrãm, AS: ãmbʹigrãm

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|łac|ambo. → oba + etym|gr|γράμμα. (grámma) → zapis

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ambigram

źródła.

== ambigram (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. ambigram

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ambilogia

wyrażenie dwuznaczne, dwuznacznik

SJP.pl

# ambiofonia

elektroakustyczna metoda korygowania akustyki i nagłaśniania pomieszczeń przez wprowadzanie sztucznego pogłosu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. technika reprodukcji dźwięku polegająca na tworzeniu efektu przestrzenności i otoczenia słuchacza przez dźwięki dochodzące z różnych kierunków

Wiktionary

Ambiofonia – technika sztucznej regulacji pogłosu w salach koncertowych, operowych, studiach radiowych i telewizyjnych, za pomocą elektroakustycznych torów i układów nagłaśniających.

Jest jednym z elementów reżyserii dźwięku, umożliwiając poprawę pełni jego brzmienia i uzyskania efektów dźwiękowych dobranych do produkowanych utworów muzycznych.

Wikipedia

# ambiofoniczny

umożliwiający uzyskanie odpowiedniego nagłośnienia przez wprowadzenie sztucznego pogłosu

SJP.pl

# ambiopia

podwójne widzenie spowodowane niesprawnością mięśni zewnętrznych gałki ocznej; diplopia

SJP.pl

# ambiplazma

Wikipedia

# ambirz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. imbir

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmbʲiʃ, AS: ãmbʹiš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. imbir m.

Wiktionary

# ambiseksualizm

zespół zachowań zawartych pomiędzy repertuarem męskich a kobiecych zachowań płciowych

SJP.pl

LGBT (z ang. Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych.

Skrótowiec LGBT ma na celu podkreślenie różnorodności cechującej będące w mniejszości grupy społeczne, tworzone w oparciu o tożsamość seksualną lub płciową. Określa się nim ogół osób, które mają odmienną od heteroseksualnej orientację seksualną lub inną niż cispłciową tożsamość płciową. Skrótowiec ma zatem charakter włączający i może być stosowany w odniesieniu do każdego, kto jest nieheteroseksualny lub niecisgenderowy, w tym do osób niebinarnych, nie zaś wyłącznie do osób homoseksualnych, biseksualnych czy transpłciowych.

Wikipedia

# ambisentencja

psychiatria: wypowiedź składająca się z wzajemnie wykluczających się opinii, które dla wypowiadający je uważa za prawdziwe

SJP.pl

Ambisentencja (łac. ambisententia od ambo "obaj" i sententia "myśl, opinia, osąd, pogląd, zdanie") – głoszenie całkowicie sprzecznych stwierdzeń, z których każde jest uważane za prawdziwe. Świadczy o ambiwalencji intelektualnej lub myślenia. Stanowi jeden z objawów dezintegracji psychicznej w schizofrenii.

Wikipedia

# ambit

1. przejście wokół prezbiterium za ołtarzem, charakterystyczne dla kościołów romańskich i gotyckich;
2. krużganek wokół klasztornego dziedzińca;
3. dawniej: ambicja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. krużganek

(1.2) stpol. obwód

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ambicja

(1.4) archit. przejście w kościele na przedłużeniu naw bocznych otaczające prezbiterium

Wiktionary

Ambit (także obręb, obejście, łac. ambitus – obieg, obwód) – przejście powstałe z przedłużenia naw bocznych i poprowadzenia ich wokół prezbiterium za ołtarzem głównym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.4) Prezbiterium otoczone jest ambitem i wieńcem kaplic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmbʲit, AS: ãmbʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) obejście

Wiktionary

# ambitendencja

w psychologii: współistnienie wzajemnie wykluczających się pragnień i dążeń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;

Wiktionary

Ambitendencja (łac. ambo „obaj” i tendentia „skłonność” od tendere „ciągnąć, rozciągać”) – sprzeczność dążeń, równoczesne występowanie sprzecznych ze sobą dążeń.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do ambiwalencji dołącza się często ambitendencja, która zachodzi tam, gdzie dwoistość dotyczy sfery dążeń. Jeśli ta dwoistość dotyczy sfery sądów, mówimy o ambisentencji.

Wiktionary

# ambitniej

stopień wyższy od przysłówka: ambitnie

SJP.pl

# ambitniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ambitny; bardziej ambitny

SJP.pl

# ambitnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. człowiek o dużych ambicjach

Wiktionary

# ambitność

→ ambitny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambitne; cecha tych, którzy są ambitni

Wiktionary

#### Patrz:

ambitny

#### Powiązane:

przym. ambitny

przysł. ambitnie

Wiktionary

# ambitny

1. mający poczucie własnej wartości i godności oraz szacunek dla samego siebie; honorowy, dumny;
2. dążący do sukcesu w jakiejś dziedzinie, mający wysokie aspiracje;
3. stanowiący wyzwanie, wymagający wysiłku;
4. o dziele sztuki: mający dużą wartość artystyczną

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

(1.2) wynikający z ambicji; świadczący o ambicji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Galileusz był jednak zbyt ambitny, by zgodzić się na takie umniejszenie wartości swojej pracy.

(1.2) Chłopiec miał ambitny plan napisania powieści o zwierzętach podczas wojny.

(1.2) Ten mało ambitny film jest skierowany do niezbyt wymagającej widowni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbʲitnɨ, AS: ãmbʹitny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambitność ż., ambicja ż., ambicyjka ż.

przysł. ambitnie

Wiktionary

# ambitus

rozpiętość melodii, czyli obszar pomiędzy jej najwyższym a najniższym dźwiękiem

SJP.pl

Ambitus – (z łac. obwód, obręb) to szerokość, rozpiętość interwałów między najwyższym a najniższym dźwiękiem danej melodii.

W chorale gregoriańskim najmniejszy ambitus wynosił kwartę i występował w psalmach. W innych śpiewach (np. alleluja) sięgał oktawy, a w niektórych przypadkach nony. Są też utwory osiągające duodecymę, jak na przykład sekwencja o Bożym Ciele Lauda Sion Salvatorem autorstwa Tomasza z Akwinu.

Wikipedia

# ambiwalencja

1. przeżywanie sprzecznych pragnień, doznawanie przeciwstawnych uczuć;
2. współwystępowanie przeciwstawnych elementów w zachowaniu, postępowaniu, ocenie itp.; dwojakość, dwuwartościowość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja, AS: ãmbʹivalẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambiwalentność ż.

przym. ambiwalentny

przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niejednoznaczność, schizofrenia, rozdwojenie jaźni

Wiktionary

# ambiwalentnie

przysłówek

(1.1) w sposób ambiwalentny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niekiedy nie potrafimy dokonać oceny globalnej i wtedy oceniamy dany stan rzeczy ambiwalentnie: jako zły i dobry zarazem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambiwalencja ż., ambiwalentność ż.

przym. ambiwalentny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwojako, dwoiście

Wiktionary

# ambiwalentniej

stopień wyższy od przysłówka: ambiwalentnie

SJP.pl

# ambiwalentność

jednoczesne przebywanie w dwóch przeciwstawnych stanach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambiwalentne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambiwalencja ż.

przym. ambiwalentny

przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ambiwalencja, niejednoznaczność, dwuznaczność

Wiktionary

# ambiwalentny

1. zawierający sprzeczne uczucia, chęci; przeciwstawny;
2. dwuznaczny, niejasny; niejednoznaczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żywię do niego ambiwalentne uczucia – mieszaninę strachu i ciekawości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ, AS: ãmbʹivalẽntny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambiwalencja ż., ambiwalentność ż.

przysł. ambiwalentnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwojaki, przeciwstawny, wewnętrznie sprzeczny

Wiktionary

# ambiwertyczka

→ ambiwertyk

SJP.pl

#### Patrz:

ambiwertyk

# ambiwertyk

w psychologii: osoba, u której występuje równowaga cech introwertywnych i ekstrawertywnych

SJP.pl

Introwersja i ekstrawersja (łac. introversus – zwrócony do środka, łac. extraversus – zwrócony na zewnątrz) – przeciwstawiane sobie cechy osobowości związane z kontaktami międzyludzkimi, różnie definiowane u różnych autorów. Pojęcia te zostały wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne, 1921), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCrae w modelu Wielkiej Piątki.

Wikipedia

# ambligonit

minerał, fluorofosforan litu i glinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. amblygonit.

Wiktionary

Amblygonit (Ambligonit) – minerał z grupy fosforanów. Należy do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi. Został odkryty i oznaczony przez Augusta Breithaupta w 1817 w Saksonii. Nazwa pochodzi od greckich słów amblys = tępy i goni = kąt (stępione kąty), nawiązuje do kątów między ścianami tego minerału.

Wikipedia

# ambliopia

upośledzenie wzroku w następstwie zmniejszenia przejrzystości układu optycznego oka, wad wzroku (zez) lub zmian w siatkówce i nerwie wzrokowym; niedowidzenie

SJP.pl

Amblyopia, ambliopia, tzw. leniwe oko — osłabienie zdolności widzenia w jednym oku. Powstaje w następstwie zeza lub znacznych różnic mocy optycznej oczu. W tym ostatnim wypadku oko przekazujące lepszy obraz do mózgu staje się okiem dominującym.

Wikipedia

# amblipod

przedstawiciel rzędu wymarłych ssaków kopytnych, żyjących w trzeciorzędzie od paleocenu do oligocenu

SJP.pl

# amblipody

rząd wymarłych ssaków kopytnych, żyjących w trzeciorzędzie od paleocenu do oligocenu

SJP.pl

# amblygonit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

Wiktionary

Amblygonit (Ambligonit) – minerał z grupy fosforanów. Należy do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi. Został odkryty i oznaczony przez Augusta Breithaupta w 1817 w Saksonii. Nazwa pochodzi od greckich słów amblys = tępy i goni = kąt (stępione kąty), nawiązuje do kątów między ścianami tego minerału.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. amblygonitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. ambligonit

Wiktionary

# amblypygi

rząd stawonogów z gromady pajęczaków; spawęki pająkokształtne, tępoodwłokowce

SJP.pl

Tępoodwłokowce (Amblypygi) – rząd pajęczaków występujących w klimacie równikowym (tropikalnym). Są nocnymi drapieżnikami o długości ciała do 5 cm.

Wikipedia

# ambo

kombinacja dwóch numerów w grach liczbowych

SJP.pl

- Ambo – miasto w Etiopii
- Ambo – miasto w Peru
- Ambo – miejscowość w Kiribati
- Ambo (Owambo) – lud afrykański

Wikipedia

# amboceptor

przeciwciało o 2 grupach chwytnych; dwuchwytnik

SJP.pl

Dwuchwytnik (amboceptor) – przeciwciało obecne w surowicy, powstające pod wpływem immunizacji obcogatunkowym białkiem, składające się z dwóch grup receptorowych: rozpoznającej antygen oraz składniki dopełniacza.

Wikipedia

# ambona

1. przyścienna mównica w kościołach chrześcijańskich, służąca do wygłaszania kazań; kazalnica;
2. platforma nadziemna, stosowana podczas polowań do obserwacji zwierzyny;
3. obudowa dziobu jachtu, zapewniająca bezpieczną pracę załogi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rel. miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; Gloger.

(1.2) łow. stanowisko myśliwskie w kształcie wieżyczki, stałe lub przenośne, służące do polowań na zwierzynę;

(1.3) środ. geogr. geol. skała o nieregularnych kształtach, odstająca od grzbietu lub zbocza

Wiktionary

- ambona (architektura)
- ambona (myślistwo)
- ambona skalna
- Ambona – skała w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- Ambona – skały w Rudawach Janowickich
- Ambona – skała w Masywie Śnieżnika na stoku wzniesienia Bogoryja
- Ambona – występ skalny na Wyspie Króla Jerzego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ambony są często bogato zdobione.

(1.2) Ambony ustawiane są na granicy lub w głębi lasu w miejscach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo napotkania zwierzyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbɔ̃na, AS: ãmbõna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zdrobn. ambonka

przym. ambonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kazalnica

Wiktionary

# ambonka

1. zdrobnienie od: ambona;
2. platforma obserwacyjna na maszcie żaglowca; bocianie gniazdo;
3. rodzaj sprzętu rehabilitacyjnego; balkonik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. mała ambona

(1.2) rodzaj dawnego wózka dwukołowego o wysokiej skrzyni

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbɔ̃ŋka, AS: ãmbõŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambona

Wiktionary

# ambonowy

→ ambona

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z amboną, dotyczący ambony; mający ambonę

Wiktionary

#### Patrz:

ambona

#### Powiązane:

rzecz. ambona ż.

Wiktionary

# ambos

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kowadło

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Amboß.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|kowadło.

źródła.

== ambos (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) kowadło

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Amboß.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|kowadło.

źródła.

== ambos (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) kowadło

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ambra

1. wydzielina przewodu pokarmowego kaszalota;
2. perfumy zawierające tę wydzielinę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

(1.2) daw. wonna żywica kopalna

Wiktionary

Ambra (Ambergris Tincture) – wydzielina z przewodu pokarmowego kaszalota (Physeter macrocephalus), która jest prawdopodobnie wynikiem niestrawności lub zaparcia wieloryba.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Nad obu orszakami: tym, którego wozy i konie stały jak w ziemię wryte, i tym, który, w barwistych strojach, jak łan ściętych kwiatów na pozłacanej ziemi leżał, świeciło w górze, jasne, ale łagodne słońce i z woniami ambry, sandału, cynamonu, piżma, aloesu, przeciągały obłoki kadzidłowego dymu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmbra, AS: ãmbra

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambreina ż., ambriol m.

przym. ambrowy

Wiktionary

# ambrazura

1. otwór strzelniczy w umocnieniu, umożliwiający prowadzenie ognia i obserwacji
2. dawniej: framuga okna lub drzwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

Wiktionary

Ambrazura (fr. embrasure) – otwór strzelniczy, przez który wystawia się lufę karabinu lub działa podczas prowadzenia ognia. Termin ten stosuje się w odniesieniu do fortyfikacji lądowych oraz uzbrojonych jednostek pływających.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nad ambrazurą znajduje się zwykle system wentylacyjny dla odprowadzania dymu i spalin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbraˈzura, AS: ãmbrazura

Wiktionary

# ambrosiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ambrotypia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z dawniejszych, stosowanych od 1852 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy obraz

Wiktionary

Ambrotypia – jedna z dawniejszych, stosowanych od 1851 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy (czyli bez możności wykonania odbitek) obraz. Ambrotypia opiera się na technice mokrej płyty kolodionowej, przy czym negatyw na szklanej płycie jest specjalnie lekko niedoświetlony, a następnie umieszczany na czarnym podkładzie, przez co uzyskuje on wygląd pozytywu. Obrazy tego rodzaju były często kolorowane.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbrɔˈtɨpʲja, AS: ãmbrotypʹi ̯a

Wiktionary

# ambrowiec

gatunek drzewa pochodzący z Ameryki Północnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) syst. dendr. rodzaj drzew z rodziny altyngiowatych rosnących w Azji i Ameryce Północnej

(1.2) dendr. drzewo z rodzaju ambrowiec (1.1)

Wiktionary

Ambrowiec (Liquidambar L.) – rodzaj roślin należący do rodziny altyngiowatych (Altingiaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego albo ok. 5 gatunków albo w szerokim ujęciu włączane są tu gatunki z rodzajów altyngia Altingia i Semiliquidambar zwiększając ich łączną liczbę do ok. 15.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔvʲjɛt͡s, AS: ãmbrovʹi ̯ec

Wiktionary

# ambrowy

przymiotnik od: ambra

SJP.pl

# ambrożek

zdrobnienie od: Ambroży

SJP.pl

# ambrożewicz

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Bajbuza;

Wiktionary

Ambrożewicz (Wąż) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Bajbuza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasza rodzina od pokoleń pieczętuje się Ambrożewiczem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ambroży m.

przym. Ambrożewiczowy

Wiktionary

# ambroziak

nazwisko

SJP.pl

- Ambroziak – polskie nazwisko.

Wikipedia

# ambroziewicz

nazwisko

SJP.pl

# ambrozik

1. zdrobnienie od: Ambroży (imię męskie);
2. nazwisko

SJP.pl

# ambrozja

1. w mitologii greckiej: pokarm bogów zapewniający im wieczną młodość i nieśmiertelność;
2. przenośnie o szczególnie smacznym napoju, rzadziej potrawie;
3. odmiana kopru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

- ambrozja – w mitologii greckiej pokarm bogów;
- Ambrozja – w mitologii greckiej jedna z Hiad;
- Ambrozja – w mitologii greckiej jedna z menad (bachantek);
- Ambrozja – imię żeńskie;
- ambrozja – rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
- ambrozja – rodzaj współżycia zwierząt, roślin i grzybów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔzʲja, AS: ãmbrozʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambrozja ż., ambrozjańskość ż., ambrozyjskość ż.

:: fm. Ambroży mos.

przym. Ambrozjin, Ambrozjowy, ambrozjański, ambrozyjski

przysł. ambrozjańsko, ambrozyjsko

zob. Ambroży.

Wiktionary

# ambrozjański

śpiew ambrozjański - w liturgii katolickiej: śpiew kościelny, wprowadzony przez św. Ambrożego, oparty na elementach wschodnich, greckich i włoskich, mający wiele cech wspólnych z powstałym po nim śpiewem gregoriańskim

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rel. dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ryt ambrozjański nazywany też bywa rytem mediolańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ambroży m., Ambrozja ż.

przym. Ambrożowy

Wiktionary

# ambrożkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# ambrożostwo

Ambroży z małżonką; Ambrożowie

SJP.pl

# ambrożowie

Ambroży z małżonką; Ambrożostwo

SJP.pl

# ambrożowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ambrożego lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Ambroży

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sad sąsiadował z Urbanową zagrodą z jednej strony i z Ambrożowym polem z drugiej.

(1.1) Obok Ambrożowej pasieki stoi przydrożna figura św. Ambrożego.

(1.1) Ambrożowi synowie wyrośli na dorodnych mężczyzn.

(1.1) Gdy przeszukiwałem wczoraj strych, wpadły mi w ręce Ambrożowe limeryki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ambroży m., ambrozja ż.

przym. ambrozjański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ambrożego (D. lp. – po rzecz.)

Wiktionary

# ambroży

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ambroży (gr. ambrósios – boski, nieśmiertelny, święty od (am)brotós – (nie)śmiertelny) – imię męskie pochodzenia greckiego.

Chrześcijańskim patronem tego imienia jest późnorzymski biskup św. Ambroży.

Imieniny obchodzi: 17 marca, 20 marca, 4 kwietnia, 19 lipca, 16 sierpnia, 16 października, 18 października, 2 listopada i 7 grudnia.

Żeńskim odpowiednikiem jest Ambrozja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Ambroży, z zawodu jestem pszczelarzem, z zamiłowania gołębiarzem i poetą.

(1.1) Ambroży Grabowski, księgarz i antykwariusz oraz historyk Krakowa, uchodził za autora pierwszego przewodnika po Krakowie.

(1.1) W Kościele katolickim na 7 grudnia przypada wspomnienie św. Ambrożego z Mediolanu, patrona pszczelarzy.

(1.1) Ambrożowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 7 grudnia, a także 20 marca, 4 kwietnia, 19 lipca, 16 sierpnia oraz 16 i 18 października.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbrɔʒɨ, AS: ãmbrožy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ambrożowa ż., Ambrożówna ż., Ambrożostwo lm m., Ambrozjusz mos., ambrozja ż., ambrozjańskość ż., ambrozyjskość ż.

:: zdrobn. Ambrożek mos., Ambrozik mos., Brożek mos., Ambroś mos.

:: przest. Ambroż mos.

:: gwara. Jambroży mos.

:: fż. Ambrozja ż.

przym. Ambrożowy, Ambrożkowy, Ambrozikowy, Ambrosiowy, Brożkowy, ambrozjański, ambrozyjski

przysł. ambrozjańsko, ambrozyjsko

zob. Ambrozja, Jambroży.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Ambrożek, Ambrozik, Brożek, Ambroś; przest. Ambroż; gwara. Jambroży

Wiktionary

# ambrozyjski

rozkoszny, cudny, boski

SJP.pl

# ambu

ambu worek - aparat do prowadzenia sztucznego oddychania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. worek samorozprężalny, przyrząd służący do przeprowadzania sztucznego oddychania

Wiktionary

Worek samorozprężalny, resuscytator ręczny – przyrząd wykorzystywany w resuscytacji pacjenta nieoddychającego lub oddychającego w sposób nieefektywny, umożliwiający wentylację wysokimi stężeniami tlenu. Wchodzi w skład standardowego wyposażenia zespołu ratunkowego; w żargonie zawodowym ratowników medycznych często nazywany workiem ambu (od firmy Ambu, producenta jednego z pierwszych tego typu urządzeń).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) resuscytator

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ambu (język pali.) ==

thumb|ambu (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) woda

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) resuscytator

Wiktionary

# ambulakr

1. krużganek kościelny
2. dawniej: miejsce na spacery w ogrodzie
3. zwykle w lm: pola (pasma) ambulakralne ciągnące się od otworu gębowego do odbytu jeżowca i usiane nóżkami ambulakralnymi

SJP.pl

# ambulakralny

układ ambulakralny, układ wodny - swoisty dla szkarłupni system kanałów, wypełniony gł. wodą morską; do u. a. należą: pierścień okołoprzełykowy i 5 kanałów promienistych oraz kanały boczne, opatrzone nóżkami ambulakralnymi lub czułkami

SJP.pl

# ambulans

specjalnie wyposażony (m.in. w zestaw urządzeń do ratowania życia) samochód przystosowany do przewozu chorych; karetka pogotowia; dawniej także: pojazd będący ruchomą placówką jakiejś instytucji, głównie poczty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

(1.2) ruchoma placówka jakiejś instytucji umieszczona w odpowiednio przystosowanym pojeździe

Wiktionary

Ambulans (fr. ambulance), karetka pogotowia ratunkowego, in. sanitarka – środek transportu dysponowany na miejsce nagłego zachorowania albo wypadku, przeznaczony do udzielania pomocy, przewozu chorych lub rannych z miejsca zdarzenia do szpitala, a często również służący do transportów medycznych i międzyszpitalnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chorych przewieziono do innych szpitali ambulansami.

(1.2) Ambulans pocztowy przejeżdżał przez wieś we wtorki i piątki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈbulãw̃s, AS: ãmbulãũ̯s

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ambulansowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) karetka pogotowia, erka

Wiktionary

# ambulansowy

przymiotnik od: ambulans

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambulansem, dotyczący ambulansu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambulans mrz.

Wiktionary

# ambulatorium

przychodnia lekarska, w której wykonuje się drobne zabiegi, zwykle umiejscowiona przy szpitalu, sanatorium itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

Wiktionary

Ambulatorium – miejsce pomocy doraźnej. Ambulatoria mogą znajdować się przy izbach przyjęć szpitali, w pogotowiu ratunkowym czy przychodniach / poradniach lekarskich.

Ambulatoria zaopatrują pacjentów (urazowo-ortopedycznie, internistycznie, pediatrycznie) lub kierują do szpitala w przypadkach cięższych, niemożliwych do zdiagnozowania w pomocy doraźnej. W zależności od macierzystego przeznaczenia placówki służby zdrowia ambulatoria mogą być całodobowe (np. całodobowy szpital czy pogotowie ratunkowe) lub czynne w określonych godzinach (np. od 16 do 7 rano, w czasie gdy przychodnie są zamknięte, dla pacjentów wymagających iniekcji).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbulaˈtɔrʲjũm, AS: ãmbulatorʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ambulatoryjny

przysł. ambulatoryjnie

Wiktionary

# ambulatoryjny

związany z ambulatorium, wykonywany w ambulatorium (np. zabiegi ambulatoryjne, pomoc ambulatoryjna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza przychodnia zapewnia opiekę ambulatoryjną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ, AS: ãmbulatoryi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ambulatorium n.

przysł. ambulatoryjnie

Wiktionary

# ambus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. kowadło

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmbus, AS: ãmbus

Wiktionary

# ambystoma

płaz z rodziny poprzecznozębnych, żyjący w Ameryce Północnej

SJP.pl

Ambystoma – rodzaj płazów ogoniastych z rodziny ambystomowatych (Ambystomatidae).

Wikipedia

# ambystomowate

rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych; ambystomy, poprzecznozębne

SJP.pl

Ambystomowate, ambystomy, poprzecznozębne (Ambystomatidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), obejmująca ponad 30 gatunków o zębach ułożonych w rzędy poprzeczne względem długiej osi ciała. W zapisie kopalnym znane z dolnego oligocenu.

Wikipedia

# ambystomowaty

o cechach ambystomowatych (rodzina płazów)

SJP.pl

# ambystomy

płaz z rodziny poprzecznozębnych, żyjący w Ameryce Północnej

SJP.pl

Ambystomowate, ambystomy, poprzecznozębne (Ambystomatidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), obejmująca ponad 30 gatunków o zębach ułożonych w rzędy poprzeczne względem długiej osi ciała. W zapisie kopalnym znane z dolnego oligocenu.

Wikipedia

# amchur

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kulin. sproszkowane mango

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

ang. amchur < hin. अमचूर

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amchur

źródła.

== amchur (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik niepoliczalny

(1.1) kulin. amchur

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

ang. amchur < hin. अमचूर

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amchur

źródła.

== amchur (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik niepoliczalny

(1.1) kulin. amchur

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amd

- Advanced Micro Devices – producent procesorów i kart graficznych
- Zwyrodnienie plamki żółtej – z ang. Age-related Macular Degeneration
- Dram – jednostka monetarna używana w Armenii i Karabachu – kod ISO 4217: AMD

Zobacz też:

- Ämd

Wikipedia

# amdg

z łaciny: ad maiorem Dei gloriam - ku większej chwale bożej (dewiza zakonu jezuitów); A.M.D.G.

SJP.pl

# ameba

gatunek z podgromady korzenionóżek, należący do najprostszego rzędu pierwotniaków o zmiennym kształcie ciała; pełzak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

(1.2) pot. głupia dziewczyna lub kobieta

Wiktionary

- Ameba – zbiór związany z wielomianem jednej lub wielu zmiennych zespolonych
- Ameba – dwuczęściowy polski film dokumentalny, popularnonaukowy, przyrodniczy przeznaczony dla dzieci
- Ameba – pierwotniak, zwany też pełzakiem

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiele ameb prowadzi pasożytniczy tryb życia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛba, AS: ãmeba

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amebocyt mrz., ameboza ż.

przym. amebowy, ameboidalny, amebowaty

przysł. amebowato

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pełzak

Wiktionary

# amebiaza

zakaźna choroba pasożytnicza, wywołana przez pierwotniaka - pełzaka (amebę); pełzakowica; czerwonka pełzakowata; ameboza; amebioza

SJP.pl

Wikipedia

# amebocyt

komórka bezkręgowców poruszająca się ruchami pełzakowatymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. komórka zwierzęca niektórych bezkręgowców podobna amebie - zdolna do ruchów pełzakowatych

Wiktionary

Amebocyt (gr. ameíbō ‘zmiana’, kýtos ‘komórka’), komórka ameboidalna, komórka pełzakowata – komórka zdolna do ruchów pełzakowatych, występująca w wielu grupach organizmów, pełniąca różne funkcje, np. ochrona przed drobnoustrojami (fagocytoza), gromadzenie zbędnych produktów przemiany materii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na dzisiejszych zajęciach zobaczymy amebocyty gąbek i mięczaków.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) komórka ameboidalna, komórka pełzakowata

Wiktionary

# ameboidalny

pochodzący od ameby; pełzakowaty

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podobny do ameby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ameba ż.

przym. amebowy, amebowaty

Wiktionary

# amebowato

przysłówek

(1.1) na sposób właściwy amebom lub przypominający amebę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Niestety, salon Gwiazdy nie miał kształtu czworoboku, tylko ciągnął się amebowato i dekorator musiał sam ustalić granice, wstawiając snopki w nieistniejące rogi pokoju.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ameba ż.

przym. amebowaty

Wiktionary

# amebowaty

podobny do ameby

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. podobny do ameby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ameba ż., amebocyt mrz., ameboza ż.

przym. amebowy, ameboidalny

przysł. amebowato

Wiktionary

# amebowy

związany z amebą

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zool. związany z amebą

(1.2) przen. pot. przypominający amebę

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ameba ż.

Wiktionary

# ameboza

choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; pełzakowica; czerwonka pełzakowa; amebioza

SJP.pl

Wikipedia

# amedeo

włoskie imię męskie

SJP.pl

# amedeusz

imię męskie

SJP.pl

Amadeusz lub Amedeusz – imię męskie pochodzące od łacińskiego imienia Amadeus, powstałego w kręgach zakonnych. Wywodzi się od słów amare (kochać), oraz Deus (Bóg), co oznacza „kochający Boga”.

Żeńskim odpowiednikiem jest Amadea.

Wikipedia

# ameka

ameka wspaniała - gatunek ryby akwariowej

SJP.pl

Ameka wspaniała (Ameca splendens) – endemiczny gatunek słodkowodnej ryby karpieńcokształtnej, jedyny przedstawiciel rodzaju Ameca. Spotykana w hodowlach akwariowych.

Nazwa rodzajowa Ameca pochodzi od nazwy rzeki, w której ryba została odkryta, splendens oznacza błyszczący, połyskujący.

Wikipedia

# amelia

wrodzony brak kończyn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

(1.3) geogr. gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2)

Wiktionary

- Amelia – imię żeńskie
- święta Amelia – święta katolicka
- Amelia – francuski film fabularny z 2001 roku
- amelia – wada rozwojowa płodu

Miejsca:

- Amelia – miejscowość i gmina we Włoszech

Miejscowości w USA:

- Amelia – jednostka osadnicza w stanie Luizjana, w parafii St. Mary
- Amelia – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Clermont

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Amelia i jestem twoją daleką krewną ze strony ojca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛlʲja, AS: ãmelʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amalia ż.

:: zdrobn. Amelka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Amelka

Wiktionary

# amelin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amelii lub z nią związany

SJP.pl

- Amelin – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Kamionka
- Amelin – wieś w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Siemień
- Amelin – wieś w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Radomsko
- Amelin – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Krasnosielc
- Amelin – osiedle w Białej Podlaskiej
- Amelin – gromada

Wikipedia

# amelinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amelin m.

:: fż. amelinianka ż.

przym. ameliński

Wiktionary

# amelinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Amelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amelin m.

:: fm. amelinianin m.

przym. ameliński

Wiktionary

# ameliński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Amelina

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amelin m., amelinianin m., amelinianka ż.

Wiktionary

# ameliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amelii lub z nią związany

SJP.pl

# amelioracja

dawniej: poprawianie czegoś, czynienie lepszym; ulepszanie

SJP.pl

# amelioracyjny

związany z amelioracją

SJP.pl

# amelka

zdrobnienie od: Amalia, Amelia (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Amelia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zabrałem Amelkę na łódki.

(1.1) Rysiu wspomniał Amelce o twoich urodzinach.

(1.1) W październiku skoczymy z Amelką do Wenecji.

(1.1) Gondolier uśmiechał się do Amelki przez całą godzinę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amelia ż.

Wiktionary

# ameloblast

komórka pochodzenia nabłonkowego, wytwarzająca u kręgowców szkliwo podczas rozwoju zębów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwsza warstewka każdego pryzmatu szkliwa tworzy się u podstawy ameloblastu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adamantoblast, enameloblast, komórka szkliwotwórcza

Wiktionary

# amen

1. wyraz stanowiący zakończenie modlitwy lub roty przysięgi;
2. wyraz oznaczający potwierdzenie;
3. fraz. na pewno, z całą pewnością;
4. ostateczne zakończenie czegoś, koniec

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) rel. …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

Wiktionary

Amen (z hebr. אמן amen – „niech się stanie”, „wierność”, od rdzenia amint – był mocny) – judaistyczna, chrześcijańska i muzułmańska uroczysta formuła kończąca i zarazem potwierdzająca modlitwę lub hymn, także w tekstach biblijnych. Słowo „amen” jest także używane jako zwrot w rodzaju „niech tak będzie”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) …i nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego. Amen.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmɛ̃n, AS: ãmẽn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|amyn., gw-pl|Górny Śląsk|amynt.

Wiktionary

# amencja

zespół splątania, jeden z zespołów psychotycznych w psychiatrii

SJP.pl

Wikipedia

# amenhotep

imię faraonów

SJP.pl

Amenhotep – imię faraonów z XVIII dynastii.

- Amenhotep I
- Amenhotep II – ojciec Totmesa IV
- Amenhotep III – syn Totmesa IV i królowej Mutemuje
- Amenhotep IV (Echnaton) – syn Amenhotepa III
- Amenhotep – architekt Amenhotepa III

Imię Amenhotep znaczy "Amon jest rad"

Wikipedia

# amenorrhea

choroba kobiet objawiająca się zanikiem cyklu miesiączkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak miesiączki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) U kobiet dotkniętych tą dolegliwością częsty jest brak miesiączki (amenorrhea). Obecnie wiemy, że wszystkie te objawy są skutkiem nadmiernego wytwarzania kortyzolu przez gruczoły nadnerczy.

Wiktionary

# amensalizm

oddziaływanie ujemne polegające na hamowaniu rozwoju populacji jednego gatunku przez drugą populację, nieczerpiącą z tego procesu żadnych korzyści

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. typ oddziaływania, w którym populacja jednego gatunku hamuje rozwój drugiej populacji, nie ponosząc strat i nie czerpiąc z tego żadnych korzyści

Wiktionary

Amensalizm – jedna z antagonistycznych zależności międzygatunkowych, w której obecność i czynności życiowe jednego gatunku lub populacji wpływają niekorzystnie na drugi gatunek lub populację, przy czym jest to relacja jednostronna, tj. obecność tego drugiego gatunku dla pierwszego jest obojętna.

Wikipedia

# amentywny

przymiotnik od: amencja

SJP.pl

# ameo

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Swoim ameo mknął ulicami Bombaju.

Wiktionary

# amer.

skrót od: amerykański

SJP.pl

# american

[czytaj: amerikan] krój czcionki

SJP.pl

- American – rzeka w USA, w stanie Kalifornia, dopływ Sacramento
- American – rzeka w USA, w stanie Waszyngton, dopływ Bumping
- American – rzeka w USA, w stanie Alaska, dopływ Agiapuk

Wikipedia

# americano

[czytaj: amerikano] kawa espresso z dużym dodatkiem wody; czarna kawa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. spoż. kawa espresso rozcieńczona wodą

Wiktionary

- americano – kawa
- Americano – francuski film z 2011
- Americano FC – brazylijski klub piłkarski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poproszę dwa americano, szarlotkę i serniczek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrʲiˈkãnɔ, AS: ãmerʹikãno

Wiktionary

# amerigo

Emeryk, Amalaryk, Amalryk – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze starogermańskiego imienia Amalaryk, oznaczającego „władca Amalów” (Amalowie według gockiej legendy to ród królewski pochodzenia boskiego). Człon amal może także oznaczać „gorliwy” lub „dzielny, aktywny”. Emeryk może wywodzić się również z saksońskiego Emmerich, oznaczającego „zawsze bogaty”.

Wikipedia

# ameryk

promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o symbolu Am, otrzymywany sztucznie z plutonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

Wiktionary

Ameryk (Am, łac. americium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców. Otrzymał go Glenn Seaborg ze współpracownikami w 1944 roku, bombardując uran-238 przyspieszonymi cząstkami α: {}^{238}\mathrm {U} (\alpha ,n){}^{241}\mathrm {Pu} . Powstały pluton-241 ulega spontanicznemu rozpadowi promieniotwórczemu β−, w wyniku którego powstaje ameryk-241. Został nazwany na cześć Ameryki. Jest miękkim, srebrzystobiałym metalem. Wszystkie jego izotopy są promieniotwórcze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jakie właściwości chemiczne ma ameryk?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛrɨk, AS: ãmeryk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanizm m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykański, amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykanizacyjny, amerykanistyczny, amerykański, amerykowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Am

Wiktionary

# ameryka

1. część świata składająca się z 2 kontynentów: Ameryki Północnej i Ameryki Południowej
2. pot. USA

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kontynent na półkuli zachodniej;

(1.2) pot. geogr. Stany Zjednoczone Ameryki

(1.3) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce

Wiktionary

Ameryka – część świata położona na zachodniej półkuli Ziemi, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15 tysięcy km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń „Nowy Świat” lub „półkula zachodnia”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W XIX w. (= dziewiętnastym wieku) wielu emigrantów wyjeżdżało do Ameryki.

(1.2) Długa kolejka stoi po wizę do Ameryki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛrɨka, AS: ãmeryka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amerykanin mos., Amerykaniec mos., amerykaniec mos./mzw., amerykan mrz., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

przysł. amerykańsko

Wiktionary

# amerykan

1. czterokołowy pojazd konny na resorach, używany w pierwszej połowie XX wieku; amerykanka;
2. wczesny ziemniak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. czterokołowy lub dwukołowy resorowany pojazd konny o odkrytym nadwoziu

(1.2) sport. odmiana bilarda

Wiktionary

Amerykan (niem. Schreibersdorfer Mühle) – uroczysko-dawna miejscowość w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego. Do 1957 w powiecie prudnickim.

W miejscowości znajdują się zabudowania kompleksu młyńskiego „Amerykan” z XIX wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Po drugiej stronie dworca czekał nas amerykan, zaprzężony w dwa rosłe konie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., amerykanka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., ameryk m., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

czas. amerykanizować

przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amerykanka

(1.5) amerykanka

Wiktionary

# amerykaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Amerykanka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amerykanka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., ameryk m., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykaniec

lekceważąco o obywatelu USA; Amerykaniec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) war. lekcew. mieszkaniec Ameryki, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykanka ż., ameryk mrz., amerykan mrz., amerykaneczka ż., amerykaniec mos./mzw.

przym. amerykański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Amerykanin

Wiktionary

# amerykanin

1. obywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki;
2. mieszkaniec Ameryki Północnej lub Południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ameryki – kontynentu

(1.2) mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Wiktionary

Amerykanie (ang. Americans) – pluralistyczna wspólnota narodowo-państwowa pochodzenia imigracyjnego, kształtująca się w Stanach Zjednoczonych, licząca w 2010 roku około 308,7 mln osób. W związku ze specyficzną, migracyjną historią swojego powstania, posiada pochodzenie mieszane, przede wszystkim europejskie. Mniejszość stanowią osoby pochodzenia afrykańskiego, azjatyckiego, rdzenni Amerykanie – Indianie Ameryki Północnej oraz osoby pochodzenia hawajskiego i pacyficznego. Skutkiem tradycyjnej wieloetniczności Stanów Zjednoczonych jest fakt, że wielu Amerykanów identyfikuje się zarówno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i – raczej sentymentalnie – z krajem pochodzenia swoich przodków (np. Amerykanie niemieckiego, włoskiego czy irlandzkiego pochodzenia – German Americans, Italian Americans, Irish Americans).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Po kilku latach pobytu w Stanach Zjednoczonych przyzwyczaiłam się do sposobu bycia Amerykanów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãɲĩn, AS: ãmerykãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., amerykaniec mos., Amerykaniec mos., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., ameryk mrz., amerykan mrz., amerykanka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

:: fż. Amerykanka ż.

czas. amerykanizować ndk.

przym. amerykański, amerykanizacyjny

przysł. amerykańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pot. amerykaniec, Amerykaniec; pogard. jankes, Jankes, hamburger; gw-pl|Górny Śląsk|Amerykon.

Wiktionary

# amerykanista

specjalista w dziedzinie amerykanistyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista z dziedziny amerykanistyki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãˈɲista, AS: ãmerykãńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amerykanistyka ż., amerykanizm m., Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykanka ż.

:: fż. amerykanistka ż.

przym. amerykanistyczny, amerykański, amerykanizacyjny

czas. amerykanizować

Wiktionary

# amerykanistka

→ amerykanista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka z dziedziny amerykanistyki, znawczyni Ameryki

Wiktionary

#### Patrz:

amerykanista

#### Powiązane:

rzecz. amerykanistyka ż., amerykanizm m., Ameryka ż., ameryk m., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n., Amerykanin m., Amerykanka ż., amerykanka ż.

:: fm. amerykanista m.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykanistyczny, amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykanistyczny

przymiotnik od: amerykanistyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący amerykanistyki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bez względu na to, czy profil studiów amerykanistycznych jest bardziej kulturoznawczy czy politologiczny, każdy student powinien zacząć poznawanie Ameryki od lektury Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., ameryk mrz., Ameryka ż., amerykanizowanie n., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., amerykanizm mrz., Amerykanka ż.

przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykanistyka

dział literaturoznawstwa zajmujący się literaturą amerykańską

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. interdyscyplinarna dziedzina nauki badająca m.in. historię, kulturę, literaturę i sztukę Stanów Zjednoczonych, jak i odmianę języka angielskiego używaną w USA

(1.2) eduk. kierunek studiów na uczelni wyższej, którego przedmiotem jest kultura, literatura i sztuka Stanów Zjednoczonych

Wiktionary

Amerykanistyka (ang. American studies) – dziedzina nauki badająca historię, kulturę, literaturę i społeczeństwo Stanów Zjednoczonych Ameryki, a także angielszczyznę amerykańską. Amerykanistyka to również kierunek studiów w szkole wyższej, którego przedmiotem dydaktyki i badań są wymienione dziedziny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Mam na imię Hilaria i studiuję amerykanistykę na Uniwersytecie Gdańskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amerykanista m., amerykanistka ż., Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., ameryk mrz., amerykanizm mrz., amerykan m.

czas. amerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykanizacja

poddawanie wpływom amerykańskim, nadawanie czemuś cech typowo amerykańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

Wiktionary

Amerykanizacja – charakterystyczny dla drugiej połowy XX i XXI wieku, ogólnoświatowy proces transferu kulturowego, którego obiektem są instytucje, normy, wartości, zwyczaje, zachowania, techniki, symbole czy obrazy, które (faktycznie lub rzekomo) są kojarzone ze Stanami Zjednoczonymi. Wpływ kultury amerykańskiej na inne kultury łączony jest z mocarstwową pozycją Stanów Zjednoczonych i najczęściej traktowany jest jako zjawisko negatywne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amerykanizacja języka korporacyjnego bardzo irytowała menedżera działu outsourcingu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja, AS: ãmerykãńizacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., amerykańskość ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykanizacyjny, amerykański, amerykanistyczny

Wiktionary

# amerykanizacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amerykanizacją, dotyczący amerykanizacji, przyjmowania lub narzucania amerykańskich zwyczajów, kultury, cywilizacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amerykanizacja ż., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizm m., amerykańskość ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny

Wiktionary

# amerykanizm

1. wyraz, zwrot charakterystyczny dla języka angielskiego lub hiszpańskiego na terenie Ameryki;
2. zespół cech kultury amerykańskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

(1.2) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãɲism̥, AS: ãmerykãńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., Amerykanka ż., amerykanka ż., amerykan m., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n., Amerykaneczka ż., amerykaneczka ż.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanizacyjny, amerykanistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amerykańszczyzna

Wiktionary

# amerykanizować

poddawać wpływom amerykańskim, rozszerzać wpływy amerykańskie, nadawać czemuś cechy typowo amerykańskie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamerykanizować)

(1.1) kult. narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

czasownik zwrotny niedokonany amerykanizować się (dk. zamerykanizować się)

(2.1) stawać się Amerykaninem, nabierać cech amerykańskich

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Czesi amerykanizują się bardzo szybko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amerykanizacja ż., Ameryka ż., amerykanistyka ż., amerykanista mos., ameryk mrz., amerykan mrz., amerykaneczka ż., amerykaniec mos./mzw., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n.

przym. amerykański

Wiktionary

# amerykanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kult. narzucanie kultury amerykańskiej, przeprowadzanie amerykanizacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gubernator wspierał amerykanizowanie autochtonów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. nieamerykanizowanie n., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykaniec mos., amerykaniec mos., amerykan mrz., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., amerykanistyka ż., amerykanista mos., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanizacja ż., zamerykanizowanie n., amerykanizm mrz.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

przysł. amerykańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amerykanizacja

Wiktionary

# amerykanka

1. duży fotel do siedzenia, rozkładany;
2. czterokołowy pojazd konny na resorach, używany w pierwszej połowie XX wieku; amerykan;
3. wolna amerykanka:
a) walka zapaśnicza, w której wszystkie chwyty są dozwolone; wolnoamerykanka;
b) postępowanie bez przestrzegania jakichkolwiek norm; wolnoamerykanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Stanów Zjednoczonych

(1.2) mieszkanka kontynentu amerykańskiego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ciastko było o wiele za słodkie, ale otyła Amerykanka i tak je zjadła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãnka, AS: ãmerykãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykanka ż., ameryk m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizm m., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

:: fm. Amerykanin m.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

przysł. amerykańsko

Wiktionary

# amerykański

1. związany z Ameryką (kontynentem)
2. związany ze Stanami Zjednoczonymi

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ameryki (kontynentu)

(1.2) dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

(1.3) dotyczący Ameryki (miejscowości w Polsce)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczególnie interesowała go amerykańska fauna.

(1.2) Prezydent powitał amerykańskiego ambasadora.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: ãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanizm m., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., ameryk m., amerykańszczyzna ż., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., zamerykanizowanie n.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykanizacyjny, amerykanistyczny

przysł. amerykańsko

Wiktionary

# amerykańsko

przysłówek

(1.1) na sposób amerykański, po amerykańsku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na wystawie wisiały same amerykańsko wyglądające koszule.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. amerykanizować ndk.

rzecz. amerykanizowanie n., Ameryka ż., Amerykanin mos., Amerykanka ż.

przym. amerykański

Wiktionary

# amerykańsko-polski

dotyczący Ameryki i Polski; w części amerykański, w części polski

SJP.pl

# amerykańskość

zespół cech właściwych życiu i kulturze Amerykanów ze Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O amerykańskości hotelu świadczą m.in. charakterystyczne muszle klozetowe specjalnie sprowadzone z Ameryki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykańszczyzna ż., amerykanka ż., amerykanizm mrz., amerykanizacja ż., amerykaneczka ż., ameryk mrz., Ameryka ż.

przym. amerykański, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykańszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. amerykańska odmiana języka angielskiego

(1.2) pot. pejor. wszystko co jest charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛrɨkãj̃ˈʃt͡ʃɨzna, AS: ãmerykãĩ ̯ščyzna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ameryka ż., Amerykanin m., Amerykaniec m., amerykaniec m., amerykan m., Amerykanka ż., Amerykaneczka ż., amerykanka ż., amerykaneczka ż., amerykanistyka ż., amerykanista m., amerykanistka ż., amerykanizm m., amerykańskość ż., amerykanizacja ż., amerykanizowanie n., ameryk mrz.

czas. amerykanizować ndk., zamerykanizować dk.

przym. amerykański, amerykanistyczny, amerykanizacyjny

Wiktionary

# amerykany

gatunek ziemniaków

SJP.pl

# amerykocentryzm

skupianie się głównie na Stanach Zjednoczonych i ocenianie innych regionów świata wyłącznie z amerykańskiego punktu widzenia

SJP.pl

# amerykon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Amerykanin

Wiktionary

# amerykowy

→ ameryk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ameryku

Wiktionary

#### Patrz:

ameryk

#### Powiązane:

rzecz. ameryk m.

Wiktionary

# ames

Osoby o nazwisku Ames

- Adrienne Ames (1907–1947) – amerykańska aktorka filmowa
- Aldrich Ames (ur. 1941) – oficer Central Intelligence Agency, aresztowany w roku 1994 za szpiegostwo na rzecz ZSRR
- Fisher Ames (1758–1808) – amerykański prawnik i polityk z Massachusetts
- Leon Ames, Leon Waycoff (1902–1993) – amerykański aktor

Wikipedia

# ametabolia

rozwój prosty, bez kolejnych stadiów i przekształceń, spotykany u niektórych owadów bezskrzydłych, np. u skoczogonków i wszy; ametabolizm

SJP.pl

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

Wikipedia

# ametaboliczny

związany z ametabolizmem

SJP.pl

# ametabolizm

rozwój prosty, bez kolejnych stadiów i przekształceń, spotykany u niektórych owadów bezskrzydłych, np. u skoczogonków i wszy; ametabolia

SJP.pl

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

Wikipedia

# ametamorficzny

związany z brakiem możliwości przeobrażenia

SJP.pl

# ametamorfoza

brak możliwości przeobrażenia

SJP.pl

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

Wikipedia

# ametodyczny

przymiotnik

(1.1) bez obranej metody; bez jasnego porządku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niezorganizowany, przypadkowy

Wiktionary

# ametropia

wada wzroku spowodowana nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej soczewki oka do długości gałki ocznej; niemiarowość oka, ammetropia

SJP.pl

Ametropia, niemiarowość oka – wada wzroku charakteryzująca się nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej układu optycznego oka do długości gałki ocznej, w wyniku czego promienie świetlne nie są ogniskowane na siatkówce. Prowadzi to do powstania takich zaburzeń jak:

- krótkowzroczność (myopia)
- nadwzroczność (hyperopia)
- niezborność (astigmatismus)

Przeciwieństwem ametropii jest emmetropia.

Wikipedia

# ametryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem

Wiktionary

Ametryn – dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem (sztucznie ametryn wytwarza się ze stopów tych dwóch minerałów). Granica między tymi dwiema barwnymi odmianami jest zazwyczaj nieostra (stopniowa).

Jedyne złoża o znaczeniu gospodarczym znajdują się w Boliwii i Brazylii.

W 1994 roku na rynku pojawił się ametryn syntetyczny.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛtrɨ̃n, AS: ãmetrỹn

Wiktionary

# ametyścik

rodzaj ptaków z podrodziny kolibrów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ametyst

Wiktionary

Ametyścik cienkodzioby, ametyścik (Eugenes fulgens) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Nie jest zagrożony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) To nie ametyst, lecz tylko mały ametyścik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ametyst m., ametyszczak mzw.

przym. ametystowy

przysł. ametystowo

Wiktionary

# ametyst

przezroczysta fioletowa odmiana kwarcu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

(1.2) jubil. kamień jubilerski z ametystu (1.1)

(1.3) kolor fioletowy taki jak w ametyście (1.1)

Wiktionary

Ametyst – minerał, fioletowa i przezroczysta do przeświecającej odmiana kwarcu. Kamień półszlachetny, używany w jubilerstwie. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza „trzeźwy” (ἀ- a – ‘nie’, μέθυστος méthystos – ‘pijany’), gdyż według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych zabezpieczało pijącego przed upiciem się.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Naszyjnik mojej żony został wykonany z ametystów fasetowanych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɛtɨst, AS: ãmetyst

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ametyszczak mzw.

:: zdrobn. ametyścik mrz.

przym. ametystowy

przysł. ametystowo

Wiktionary

# ametystowo

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem barwy ametystowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na rynnie usiadł ametystowo ubarwiony ptaszek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ametyst mrz., ametyszczak mzw., ametyścik mrz.

przym. ametystowy

Wiktionary

# ametystowy

związany z ametystem, dotyczący ametystu

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jubil. miner. dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na smukłej szyi kobiety połyskiwał ametystowy naszyjnik.

(1.1) Rękojeść karabeli bywała z kamienia: jaspisowa, agatowa, ametystowa, złotymi lub szmelcowanymi gwoździkami spajana.

(2.1) Przybrany był w białą tunikę i w ametystową togę, która rzucała sinawy blask na jego oblicze.

(2.1) Na stole lśniły bursztynowe i ametystowe kieliszki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɛtɨˈstɔvɨ, AS: ãmetystovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ametyszczak mzw., ametyst mrz., ametyścik mrz., ametystowość ż.

przysł. ametystowo

Wiktionary

# ametyszczak

gatunek małego ptaka z rodziny szpakowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Cinnyricinclus leucogaster|Boddaert|ref=tak., mały ptak występujący w Afryce z mocno niebieski połyskiem upierzenia górnych partii ciała u samców;

Wiktionary

Ametyszczak (Cinnyricinclus leucogaster) – gatunek małego ptaka z rodziny szpakowatych (Sturnidae). W trzech podgatunkach występuje na południowo-zachodnim Półwyspie Arabskim oraz w Afryce Subsaharyjskiej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Upierzenie samic ametyszczaków jest pozbawione opalizacji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ametyst mrz., ametyścik mrz.

przym. ametystowy

przysł. ametystowo

Wiktionary

# amezyt

minerał, glinokrzemian magnezu

SJP.pl

# amfa

potocznie: amfetamina; proszek, biel, szur, szuwaks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot., uczn. amfetamina

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãw̃fa, AS: ãũ̯fa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfetamina ż.

Wiktionary

# amfetamina

środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; psychedryna, benzedryna, potocznie: amfa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

Wiktionary

Amfetamina, pot. speed lub feta – organiczny związek chemiczny, pochodna 2-fenyloetyloaminy, stymulant wykorzystywany w leczeniu ADHD, narkolepsji i otyłości. Odkryta w 1887, występuje w dwóch enancjomerach, którymi są lewoamfetamina i dekstroamfetamina. Nazwa amfetamina odnosi się zaś do racemicznej wolnej zasady, a więc składającej się z równomolowej mieszaniny czystych enancjomerów. Niemniej termin ten jest często używany nieformalnie do dowolnej mieszaniny enancjomerów, a nawet do czystych enancjomerów. Historycznie wykorzystywano ją do leczenia obrzęku nosa i zaburzeń depresyjnych. Stosuje się ją jako środek dopingujący oraz substancję nootropową, a także rekreacyjnie jako afrodyzjak i związek euforyzujący. Posiadanie i dystrybucja są ściśle kontrolowane w wielu krajach, z powodu znacznego ryzyka zdrowotnego, związanego z użyciem rekreacyjnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Policja z Siemianowic Śląskich zatrzymała dwóch nastolatków, którzy mieli przy sobie ponad 70 dekagramów amfetaminy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna, AS: ãũ̯fetãmʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. metamfetamina ż., amfa ż.

:: zdrobn. amfetaminka ż.

przym. amfetaminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chem. benzedryna, psychedryna, perwityna; slang. amfa, białko, doktor, feta, no sleep, proch, proszek, speed, śnieg

Wiktionary

# amfetaminista

osoba uzależniona od amfetaminy

SJP.pl

# amfetaministka

→ amfetaminista

SJP.pl

#### Patrz:

amfetaminista

# amfetaminowy

związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) farm. med. związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfetamina ż., amfetaminista m., amfetaministka ż.

Wiktionary

# amfi-

przedrostek

(1.1) obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) amfibia, amfibologia, amfibrach, amfiprostylos, amfiteatr

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãw̃fʲi, AS: ãũ̯fʹi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obu-, ambi-

Wiktionary

# amfiaraos

Amfiaraos – wieszczek i tłumacz snów w mitologii greckiej. Był synem Ojklesa i Hypermnestry oraz ojcem Eurydyki, Amfilochosa i Alkmeona. Według niektórych podań jego synami byli także Tiburtus, Koras i Katillus. Był ulubieńcem Zeusa i Apolla.

Wikipedia

# amfibia

1. pojazd mechaniczny przystosowany do poruszania się zarówno po lądzie, jak i po wodzie;
2. samolot przystosowany do lądowania i wodowania;
3. zwierzę mogące żyć zarówno na lądzie, jak i w wodzie; zwierzę ziemnowodne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(1.2) lotn. pojazd wodno-powietrzny

(1.3) zwykle w lm.: amfibie – zool. inaczej płazy

(1.4) uczn. stary samochód

Wiktionary

- amfibia – pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze.
- amfibia – statek powietrzny mogący operować z wody lub lądu (wodnosamolot-amfibia, śmigłowiec-amfibia).
- amfibia (Amphibia) – inaczej płazy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1-2) Amerykański konstruktor planowaćanuje wprowadzić masową produkcję amfibii, które sam zaprojektował.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfʲibʲja, AS: ãũ̯fʹibʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) wodnopłat, wodnopłatowiec, hydroplan, wodnosamolot

Wiktionary

# amfibijny

→ amfibia

SJP.pl

#### Patrz:

amfibia

# amfibiotyczny

przystosowany do życia zarówno na lądzie, jak i w wodzie

SJP.pl

# amfiblastula

wolno pływająca w toni wodnej larwa gąbek wapiennych, zbudowana z dwóch rodzajów komórek: większych makromerów i mniejszych, orzęsionych mikromerów, odpowiadająca rozwojowo stadium blastuli innych zwierząt

SJP.pl

Wikipedia

# amfibol

krzemian magnezu, żelaza, wapnia lub sodu, minerał skałotwórczy

SJP.pl

Amfibole (z stgr. ἀμφίβολος amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.

Wikipedia

# amfibole

krzemian magnezu, żelaza, wapnia lub sodu, minerał skałotwórczy

SJP.pl

Amfibole (z stgr. ἀμφίβολος amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.

Wikipedia

# amfibolia

dwuznaczność lub niejasność wypowiedzi wynikła z zamącenia budowy składniowej, w poezji współczesnej bywa wprowadzana celowo; amfibologia

SJP.pl

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład:

  Tabliczka: Stały nadzór kamer.
    Nie wiadomo, czy kamery nadzorują, czy są nadzorowane.
  Zaginął piesek z zakręconym ogonkiem, do którego była bardzo przywiązana jego właścicielka.
    Ze składni zdania wynikać może, że właścicielka była przywiązana do ogonka, choć chodzi o przywiązanie do psa.
  Poszukiwanie źródeł zakazu zabijania może wytłumaczyć, na czym polega jego zło.
    Słowo „jego” odnosić się może w tym zdaniu do „poszukiwania”, „zakazu” oraz zabijania – powinno zaś jednoznacznie odnosić się do słowa „zabijanie”.

Wikipedia

# amfiboliczny

działający na dwa sposoby, występujący w dwóch stanach, pełniący dwie przeciwstawne funkcje; dwojaki, niejednoznaczny

SJP.pl

# amfibolit

skała metamorficzna składająca się głównie z amfibolu i plagioklazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

Wiktionary

Amfibolit – skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. amfibolitowy

Wiktionary

# amfibolitowy

związany z amfibolitem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amfibolitem, dotyczący amfibolitu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfibolit mrz.

Wiktionary

# amfibologia

dwuznaczność lub niejasność wypowiedzi wynikła z zamącenia budowy składniowej, w poezji współczesnej bywa wprowadzana celowo; amfibolia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. wypowiedź dwuznaczna z powodu niejednoznacznej składni

Wiktionary

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład:

  Tabliczka: Stały nadzór kamer.
    Nie wiadomo, czy kamery nadzorują, czy są nadzorowane.
  Zaginął piesek z zakręconym ogonkiem, do którego była bardzo przywiązana jego właścicielka.
    Ze składni zdania wynikać może, że właścicielka była przywiązana do ogonka, choć chodzi o przywiązanie do psa.
  Poszukiwanie źródeł zakazu zabijania może wytłumaczyć, na czym polega jego zło.
    Słowo „jego” odnosić się może w tym zdaniu do „poszukiwania”, „zakazu” oraz zabijania – powinno zaś jednoznacznie odnosić się do słowa „zabijanie”.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amfibolia ż.

przym. amfiboliczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amfibolia, dwuznaczność składniowa

Wiktionary

# amfibologiczny

przymiotnik od: amfibologia

SJP.pl

# amfibolowy

związany z amfibolem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z amfibolami, dotyczący amfibolów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfibol mrz.

Wiktionary

# amfibrach

stopa wierszowa złożona z trzech sylab: krótkiej, długiej i krótkiej w metryce antycznej, bądź z nieakcentowanej, akcentowanej i nieakcentowanej w wierszu sylabotonicznym

SJP.pl

Amfibrach (gr. amphíbrachys, dosł. z obu stron krótki) w metryce iloczasowej – stopa metryczna składająca się z trzech sylab: jednej długiej między dwiema krótkimi.

W polskich wierszach odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby akcentowanej między dwiema nieakcentowanymi. W języku polskim występuje bardzo często, prawie każdy trzysylabowy wyraz jest amfibrachem (np. kolega), łatwo też układać z amfibrachów wiersze sylabotoniczne, np.

Wikipedia

# amfibrachiczny

→ amfibrach

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z amfibrachem, dotyczący amfibrachu

Wiktionary

#### Patrz:

amfibrach

#### Powiązane:

rzecz. amfibrach mrz.

przysł. amfibrachicznie

Wiktionary

# amficjony

Amficjony (Amphicyonidae) – wymarła rodzina ssaków drapieżnych żyjących od późnego eocenu do późnego miocenu 37-9 milionów lat temu (MLT). Z jęz. angielskiego nazywane niedźwiedziopsami. Wcześniej zaliczane były w randze podrodziny Amphicyoninae do psowatych.

Wikipedia

# amfid

unerwiony narząd zmysłu chemicznego występujący u nicieni

SJP.pl

# amfidiploidalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest amfidiploidalne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amfidiploidalny

przysł. amfidiploidalnie

Wiktionary

# amfifil

związek chemiczny, którego cząsteczka ma na jednym końcu grupę rozpuszczalną w jednym rozpuszczalniku, a na drugim - grupę rozpuszczalną w innym; związek amfifilowy

SJP.pl

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

Wikipedia

# amfifilowość

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

Wikipedia

# amfifilowy

cząsteczki amfifilowe - cząsteczki chemiczne zawierające na jednym końcu grupy hydrofilowe, a na drugim - hydrofobowe

SJP.pl

# amfigonia

rozmnażanie się płciowe za pomocą jaj i plemników

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. typ rozmnażania płciowego, w którym dochodzi do zapłodnienia poprzez zlanie się gamet pochodzących od dwóch różnych osobników

Wiktionary

# amfijon

jon obdarzony dodatnim i ujemnym ładunkiem

SJP.pl

Jon obojnaczy, amfijon, zwitterjon, jon dwubiegunowy, związek dipolarny – cząsteczka zawierająca równą liczbę grup zjonizowanych o przeciwnych ładunkach, w związku z czym sama nie jest naładowana dodatnio ani ujemnie.

Przykładami związków mogących przechodzić w stan jonów obojnaczych są aminokwasy, między innymi glicyna i alanina.

Wikipedia

# amfiktionia

związki państw skupionych wokół świątyni szczególnie czczonego bóstwa, w starożytnej Grecji

SJP.pl

Amfiktionia (stgr. ἀμφικτυονία od ἀμφι-κτίονες „mieszkający dokoła”) – w starożytnej Grecji związek poleis greckich zawarty dla ochrony określonego miejsca kultu religijnego.

Do zadań amfiktionii należała opieka nad sanktuarium i jego majątkiem, regulowanie kwestii religijnych i kultowych, także organizowanie igrzysk związanych z miejscem kultu. Były to organizacje o charakterze prywatno-kultowym. Ich członkowie płacili składki na cele ochrony świątyni wspólnego bóstwa oraz na organizację uroczystości religijnych. Spotykali się na regularnych zjazdach, podczas których omawiano sprawy pozostające w kręgu wspólnych zainteresowań. Cykliczność takich spotkań doprowadziła z czasem do wykształcenia się swoistego międzyrządowego zgromadzenia plenarnego, zbierającego się na regularnych konferencjach.

Wikipedia

# amfilada

układ wnętrz połączonych wejściami na jednej osi; pokój w takim układzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

Wiktionary

Amfilada (fr. enfilade) – szereg pomieszczeń (pokoi, sal) połączonych ze sobą drzwiami umieszczonymi w jednej linii.

Takie ustawienie wewnątrz budynku, przy otwartych drzwiach, stwarza perspektywę widokową. Na krańcach traktu pokoi reprezentacyjnych umieszczano często dodatkowo okna.
Efektowne rozwiązanie stosowane w okresie renesansu, baroku, klasycyzmu w kształtowaniu wnętrz pałacowych oraz dworów. W Polsce stosowana od XVII wieku. W okresie XIX i początków XX w. rozwiązanie to stosowano także przy budowie miejskich kamienic.
Regułę amfiladowego łączenia pokoi sformułował Andrea Palladio w połowie XVI wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszym mieszkaniu są trzy pokoje w amfiladzie, dlatego trudno je sprzedać.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amfiladowy

Wiktionary

# amfiladowy

związany z amfiladą, tworzący amfiladę (np. komnaty amfiladowe)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) archit. związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfilada ż.

Wiktionary

# amfilina

pasożytniczy gatunek płazińca, o ciele nieczłonowatym, kształtu liściastego

SJP.pl

Wikipedia

# amfimacer

kretyk, amfimakr;
1. w poezji antycznej: stopa składająca się z trzech sylab, dwóch długich i krótkiej między nimi;
2. w wersyfikacji nowożytnej: stopa posiadająca nieakcentowaną zgłoskę między dwoma akcentowanymi

SJP.pl

Amfimakr, amfimacer (gr. amphímakros, z obu stron długi), kretyk (gr. κρητικός, wers kreteński) – w wersyfikacji iloczasowej stopa metryczna złożona z trzech sylab: jednej krótkiej między dwiema długimi.

W wierszach polskich jej odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby nieakcentowanej między dwiema akcentowanymi. W polszczyźnie nie ma wyrazów będących naturalnymi amfimakrami; stopa ta występuje też rzadko w metryce polskiej, na przykład:

  Nagle – gwizd!
  Nagle – świst!
  Para – buch!
  Koła – w ruch! (Lokomotywa Juliana Tuwima).

Wikipedia

# amfimakr

amfimacer, kretyk;
1. w poezji antycznej: stopa składająca się z trzech sylab, dwóch długich i krótkiej między nimi;
2. w wersyfikacji nowożytnej: stopa posiadająca nieakcentowaną zgłoskę między dwoma akcentowanymi

SJP.pl

Amfimakr, amfimacer (gr. amphímakros, z obu stron długi), kretyk (gr. κρητικός, wers kreteński) – w wersyfikacji iloczasowej stopa metryczna złożona z trzech sylab: jednej krótkiej między dwiema długimi.

W wierszach polskich jej odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby nieakcentowanej między dwiema akcentowanymi. W polszczyźnie nie ma wyrazów będących naturalnymi amfimakrami; stopa ta występuje też rzadko w metryce polskiej, na przykład:

  Nagle – gwizd!
  Nagle – świst!
  Para – buch!
  Koła – w ruch! (Lokomotywa Juliana Tuwima).

Wikipedia

# amfion

w mitologii greckiej: syn Zeusa i Antiopy

SJP.pl

Amfion (gr. Ἀμφίων) i Zetos (Ζῆθος) – w mitologii greckiej bliźniacy, synowie Zeusa i tebańskiej królewny Antiopy.

W dzieciństwie skrzywdzeni przez stryja Likosa, potem wychowywani przez pasterzy w górach. Gdy dorośli, stanęli w obronie Antiopy, dręczonej przez żonę Likosa, Dirke, i uwięzionej przez stryja, i pomścili jej krzywdę. Likosa zabili, a jego żonę przywiązali do rogów byka, który ją stratował (scenę tę przedstawia grupa rzeźbiarska Byk Farnezyjski, kopia rzymska dzieła Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles z III w.).

Wikipedia

# amfipatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. właściwość związku chemicznego wynikająca z budowy polarnej, tj. zdolność utrzymywania się na granicy wodnej i lipidowej dzięki obecności w jego cząsteczce bieguna hydrofilowego oraz hydrofobowego

Wiktionary

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãw̃fʲipaˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: ãũ̯fʹipatyčność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amfipatyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amfifilowość, amfifilność

Wiktionary

# amfiploidalny

związany z organizmem roślinnym powstałym ze skrzyżowania różnych gatunków diploidalnych

SJP.pl

# amfiprion

gatunek morskiej ryby z rodziny garbikowatych; błazenek, ryba ukwiałowa

SJP.pl

Amfiprion, ryba ukwiałowa, błazenek (Amphiprion percula) – gatunek morskiej ryby z rodziny garbikowatych (Pomacentridae).

Wikipedia

# amfiprostylos

typ świątyni greckiej z portykiem kolumnowym w fasadzie głównej i tylnej

SJP.pl

Prostylos – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

Prostylos posiada kolumnadę od strony frontowej przed pronaosem (przedsionkiem), zwykle cztery kolumny.

Wikipedia

# amfisben

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisbena

SJP.pl

# amfisbena

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisben

SJP.pl

- Amfisbena – legendarne zwierzę, obiekt badań kryptozoologii
- amfisbeny – gady łuskonośne

Wikipedia

# amfisbeny

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisben

SJP.pl

Amfisbeny, obrączkowce, zwitniki (Amphisbaenia) – klad gadów łuskonośnych (klasyfikowany niekiedy w randze podrzędu), prowadzących podziemny tryb życia.

Wikipedia

# amfiteatr

1. wznosząca się półkoliście widownia teatru, cyrku, sali wykładowej itp.;
2. w starożytnej Grecji: widownia rozłożona półkoliście na wzniesieniach otaczających scenę teatru;
3. w starożytnym Rzymie: odkryta budowla służąca przedstawianiu widowisk, z kolistą widownią wznoszącą się ku górze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. archit. odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; Gloger.

(1.2) książk. w teatrze, sali koncertowej itp.: część widowni wznosząca się koliście lub półkoliście ku górze

Wiktionary

Amfiteatr (łac. amphiteatrum, z gr. ἀμφιθέατρον 'podwójna widownia, w kształcie koła; połączenie dwóch teatrów półkolistych w jeden') – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona – najczęściej wznoszącymi się schodkowo – rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zanim Flawiusze wznieśli Koloseum, amfiteatry w Rzymie budowano przeważnie z drzewa, toteż wszystkie niemal spłonęły w czasie pożaru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥, AS: ãũ̯fʹiteatr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amfiteatralny

przysł. amfiteatralnie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. amfiteatralny

przysł. amfiteatralnie

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac|amphitheatrum. < etym|gr|άμφιθέατρον.

uwagi. zob. odeon.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amphitheatre, amphitheater

* arabski: (1.1) مدرج مسرحي, مدرج

* baskijski: (1.1) anfiteatro

* białoruski: (1.1) амфітэатр m.

* bułgarski: (1.1) амфитеатър m.; (1.2) амфитеатър m.

* esperanto: (1.1) amfiteatro

* francuski: (1.1) amphitéatre

* hiszpański: (1.1) anfiteatro m.

* ido: (1.1) amfiteatro

* interlingua: (1.1) amphitheatro

* kaszubski: (1.1) amfiteater m.; (1.2) amfiteater m.

* nowogrecki: (1.1) αμφιθέατρο n.

* słowacki: (1.1) amfiteáter m.

* starogrecki: (1.1) άμφιθέατρον n.

* szwedzki: (1.1) amfiteater w.

* ukraiński: (1.1) амфітеатр m.

* uzbecki: (1.1) amfiteatr

* węgierski: (1.1) amfiteátrum

* włoski: (1.1) anfiteatro

źródła.

== amfiteatr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) amfiteatr, amfiteatralny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amfiteatralny

przymiotnik od: amfiteatr

SJP.pl

# amfitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. daw. balkon w teatrze

Wiktionary

# amfitrion

osoba podejmująca gości; gospodarz bardzo szczodry dla swoich gości; fundator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. przen. człowiek hojnie podejmujący gości; fundator przyjęcia;

Wiktionary

Amfitrion (gr. Ἀμφιτρύων Amphitrýōn, łac. Amphitryon) – w mitologii greckiej królewicz oraz król Tyrynsu i Teb.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rzucił serwetę na stół i nie żegnając swego amfitriona, wyszedł.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfʲitrʲjɔ̃n, AS: ãũ̯fʹitrʹi ̯õn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amfitrion mos.

przym. Amfitrionowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gospodarz

Wiktionary

# amfitryta

gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych

SJP.pl

Amfitryta (stgr. Ἀμφιτρίτη Amphitrítē, łac. Amphitrite, Salacia ‘otaczająca świat’) – w mitologii greckiej jedna z najbardziej znanych nereid (lub okeanid); (królowa Morza), utożsamiana z rzymską Salacją.

Wikipedia

# amfiuma

rodzaj płazów ogoniastych z rodziny amfiumowatych

SJP.pl

# amfiumowate

o cechach amfiumowatych (rodzina płazów)

SJP.pl

Amfiumowate, amfiumy (Amphiumidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata).

Wikipedia

# amfiumowaty

o cechach amfiumowatych (rodzina płazów)

SJP.pl

# amfolit

związek zawierający w cząsteczce grupy kwasowe i zasadowe

SJP.pl

Amfolity, substancje amfiprotyczne, elektrolity amfoteryczne – związki chemiczne, których cząsteczki zawierają zarówno grupy kwasowe, jak i zasadowe. Uogólniając, zgodnie z teorią Brønsteda, amfolitami są substancje, które w reakcjach w roztworze mogą przyłączać bądź odłączać protony. Amfolity w zależności od pH środowiska w którym się znajdują mogą występować w postaci:

- amfijonów (jonów obojnaczych, zwitterjonów) – środowisko obojętne
- kationów – środowisko kwasowe
- anionów – środowisko zasadowe

Wikipedia

# amfolityczny

→ amfolit

SJP.pl

#### Patrz:

amfolit

# amfora

greckie naczynie stołowe do przechowywania płynów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(1.2) przest. staroż. jednostka miary równa 26,20 litra

Wiktionary

Amfora (łac. amphǒră, gr. ἀμφορεύς amphoreús) – naczynie z wypalanej gliny o wydłużonym jajowatym brzuścu na niskiej podstawie (stopce), przewężonej szyi z rozchylonym brzegiem (wylewem) i z dwoma bocznymi, umieszczonymi symetrycznie, pionowymi uchwytami (imadłami). Różnej wielkości, często dekorowane, jedno z naczyń najbardziej charakterystycznych dla starożytności.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amfory panatejskie były naczyniami zdobionymi wyłącznie techniką czarnofigurową, przeznaczonymi na opakowanie nagrody (wysokiej klasy oliwy) dla zwycięzców igrzysk panatejskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãw̃ˈfɔra, AS: ãũ̯fora

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amforowy, amforyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) quadrantal

Wiktionary

# amforiskos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. ceram. w Starożytnej Grecji: rodzaj ceramicznego naczynia na olejki wonne;

Wiktionary

Amforiskos (stgr. αμφορισκος, pol. mała amfora) – rodzaj starożytnego greckiego naczynia ceramicznego na wonne olejki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Logo muzeum stanowi wizerunek amforiskosa znalezionego w Jaskini Gorhama.

Wiktionary

# amforka

zdrobnienie od: amfora

SJP.pl

# amforyczny

przymiotnik

(1.1) związany z amforą; w kształcie amfory

(1.2) med. przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amfora ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) dzbanowy

Wiktionary

# amfoteryczność

dwoista właściwość niektórych pierwiastków i związków chemicznych polegająca na wykazywaniu przez nie charakteru kwasowego jak i zasadowego

SJP.pl

Amfoteryczność – zdolność związku chemicznego do reakcji z kwasami i zarazem zasadami. Inaczej, jest to zdolność związków chemicznych do bycia w jednych reakcjach kwasami, a w innych zasadami.

Wikipedia

# amfoteryczny

zdolny do reakcji z kwasami oraz z zasadami

SJP.pl

# amg

[czytaj: a-em-GIE]
1. skrót od: Akademia Medyczna w Gdańsku;
2. firma należąca do grupy DaimlerChrysler, zajmująca się tuningiem samochodów osobowych

SJP.pl

# amga

1. rzeka w Rosji;
2. wieś na Syberii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Wiktionary

Amga (ros. Амга) – rzeka w Rosji (Jakucja); lewy (i zarazem najdłuższy) dopływ Ałdanu; długość 1462 km; powierzchnia dorzecza 69 300 km²; średni roczny przepływ u ujścia 190 m³/s.

Źródła w Górach Ałdańskich; płynie w kierunku północno-wschodnim, w górnym biegu w wąskiej, głębokiej dolinie; w środkowym i dolnym biegu po wschodniej części Płaskowyżu Nadleńskiego. Dopływy stosunkowo krótkie. Żeglowna na odcinku 472 km od ujścia.

Wikipedia

# amguń

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka we wschodniej Rosji, na terenie Kraju Chabarowskiego, lewostronny dopływ Amuru;

Wiktionary

Amguń (ros. Амгунь) – rzeka we wschodniej Rosji, na terenie Kraju Chabarowskiego, lewostronny dopływ Amuru.

Rzeka bierze swój początek u zbiegu rzek Ajakit i Suduk, na zboczu Gór Burejskich. Jej długość wynosi 723 km, a powierzchnia dorzecza – 55 500 km². Jej głównym dopływem jest rzeka Nimielen.

Wikipedia

# amhara

członek ludu zamieszkującego tereny Etiopii

SJP.pl

Amhara (amh. አማራ) – jeden z dziewięciu regionów administracyjnych (tzw. kilochów) Etiopii, główna siedziba ludu Amharów.

Amhara położona jest w północno-zachodniej i środkowej części Etiopii, sąsiaduje z regionami: Tigraj na północy, Afar na wschodzie, Oromia na południu, Beniszengul-Gumaz na południowym zachodzie i z Sudanem na zachodzie. Zajmuje powierzchnię 170 752 km². Stolicą regionu jest Bahyr Dar.

Wikipedia

# amharka

mieszkanka Amhary (regionu administracyjnego Etiopii)

SJP.pl

# amharowie

lud zamieszkujący tereny Etiopii

SJP.pl

Amharowie (nazwa własna: አማራ Amhara) – lud afrykański, wyróżniany na podstawie kryteriów językowych oraz etnicznych. Zamieszkuje on centralne wyżyny Etiopii. Przez długie lata byli dominującą grupą i stanowili 1/3 mieszkańców kraju. Amharowie są potomkami starożytnych Semitów, którzy wędrując na południe podbili pierwotnych mieszkańców tego obszaru, należących do ludów kuszyckich. Posługują się językiem amharskim.

Wikipedia

# amharski

→ Amhara (mieszkaniec Etiopii mówiący po amharsku)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amharami, dotyczący Amharów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

Wiktionary

Język amharski (አማርኛ, ’ämarəña, amhara) – język semicki z grupy etiopskiej, rodziny języków afroazjatyckich (chamito-semickich) z silnym wpływem substratu kuszyckiego. Jako język ojczysty używany jest przez około 18 mln osób, pełni także rolę języka urzędowego Etiopii, dzięki czemu na terenie kraju faktyczna liczba jego użytkowników jest większa. Językiem amharskim posługuje się także ok. 2,7 mln etiopskich emigrantów, głównie w Egipcie, Izraelu i Szwecji. Jest roboczym językiem rządu etiopskiego, etiopskiej armii oraz Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Współcześnie do najważniejszych języków rodziny semickiej zaliczają się: język amharski, arabski, hebrajski, maltański i tigrinia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈxarsʲci, AS: ãmχarsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amhara mos.

Wiktionary

# amharskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem amharskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem amharskim

(1.3) spisany, stworzony w języku amharskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈxarskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãmχarskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# ami

rzeczownik, rodzaj męski i żeński, nazwa własna

(1.1) rdzenna grupa etniczna zamieszkująca Tajwan;

(1.2) członek grupy etnicznej Ami (1.1) – mężczyzna lub kobieta

(1.3) zoonim, imię dla psa lub suki

Wiktionary

- Ami – aparat fotograficzny
- Ami – demon i upadły anioł
- Ami – japońskie imię żeńskie
- Ami – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu
- Ami – grupa etniczna Aborygenów tajwańskich
- AMI (ur. 1989) – rumuńska piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈãmʲi, AS: ãmʹi

Wiktionary

# amia

drapieżna ryba słodkowodna z rodziny amiowatych; miękławka, mękławka

SJP.pl

- Amia Linnaeus, 1766 – rodzaj ryb z rodziny amiowatych
- Amia Gronow, 1763 – synonim rodzaju Apogon
- Amia Browne, 1789 – synonim rodzaju Megalops
- amia, miękławka (Amia calva) – gatunek ryby amiokształtnej
- amia, lichia długopyska (Lichia amia) – gatunek ryby okoniokształtnej

Wikipedia

# amiant

minerał należący do grupy amfiboli, włóknista odmiana aktynolitu; azbest amfibolowy

SJP.pl

Amiant, amiantus Discordites (azbest amiantowy, azbest aktynolitowy) — handlowa, szlachetna odmiana azbestu aktynolitowego.

Jest amfibolem - włóknista odmiana aktynolitu.
Czasami jest też określany nazwą byssolit (amiant i byssolit należą do szeregu hornblendy; oba nadają się do tkania i przeróbki na tekturę).

Wikipedia

# amiantowy

związany z amiantem, dotyczący amiantu

SJP.pl

# amica

[czytaj: amika] produkt (urządzenie) marki Amica

SJP.pl

Amica SA – największy polski producent przemysłu elektromaszynowego, głównie sprzętu AGD, założony w 1945 roku we Wronkach. Od 1997 spółka jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Wikipedia

# amicis

[czytaj: amiczis] nazwisko włoskie

SJP.pl

# amicycja

dawniej: przyjaźń; amicyja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. przyjaźń

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O ile sojusz nasz z Rumunją zawarty tylko przeciw bolszewickiej Rosji, to zaprawdę amicycję naszą z Wołoszą mocno zwałaszono.

Wiktionary

# amicyja

dawniej: przyjaźń; amicycja

SJP.pl

# amid

pochodna amoniaku, związek organiczny mający w swej budowie grupę amidową, stosowany m.in. w lecznictwie i wyrobie włókien sztucznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kwasu nikotynowego i amidu tego kwasu nie należy mylić ze szkodliwą nikotyną, która znajduje się w tytoniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmʲit, AS: ãmʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amidaza ż.

przym. amidowy

Wiktionary

# amida

modlitwa odmawiana po cichu w czasie każdego nabożeństwa, stanowiąca jego kulminację, powtarzana w czasie modlitwy porannej i wieczornej na głos przez kantora

SJP.pl

- Amida – w języku japońskim aspekt buddy Amitabhy
- Amida – miasto w Turcji (dzisiejsze Diyarbakır)
- Amida – modlitwa żydowska
- Amida – rodzaj chrząszczy z rodziny biedronkowatych

Wikipedia

# amidaza

substancja chemiczna należąca do grupy hydrolaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym hydrolityczny, który rozkłada wiązania amidowe w związkach chemicznych na kwasy karboksylowe i aminy

Wiktionary

# amidazy

substancja chemiczna należąca do grupy hydrolaz

SJP.pl

Amidazy – grupa enzymów roślinnych i zwierzęcych, zaliczanych do hydrolaz, uczestniczących w metabolizmie białek. Katalizują odwracalne odszczepienie amoniaku lub mocznika od amidów.

Wikipedia

# amidek

pochodna amoniaku, w której jedno wiązanie z wodorem zostało zastąpione wiązaniem z metalem

SJP.pl

Amidki – grupa nieorganicznych związków chemicznych o wzorze ogólnym MINH2. Są to sole, w których jeden z atomów wodoru został zastąpiony atomem metalu. Mają budowę jonową (kation: M+, anion: NH2−), rolę reszty kwasowej pełni grupa -NH2 wywodząca się od amoniaku. Są bardzo silnymi zasadami. Istnieją także amidki organiczne, w których zamiast jednego lub dwóch atomów wodoru występują grupy organiczne.

Wikipedia

# amidol

bezbarwny kryształ rozpuszczany w kwasach i zasadach; stosowany do produkcji barwników i jako wywoływacz fotograficzny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nietrwała substancja krystaliczna stosowana w wywoływaczach fotograficznych;

Wiktionary

Amidol, 2,4-diaminofenol – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli i amin aromatycznych. Ma właściwości redukujące. W postaci dichlorowodorku (C
6H
3(NH
2)
2OH·2HCl) stosowany jest w szeregu wywoływaczy fotograficznych, zarówno w fotografii czarno-białej, jak i barwnej (proces C-41).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|niem|Amidol. (nazwa firmowa)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amidol

* słowacki: (1.1) amidol m.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmʲidɔl, AS: ãmʹidol

Wiktionary

# amidolowy

przymiotnik od: amidol

SJP.pl

# amidowy

przymiotnik od: amida, amid

SJP.pl

# amidy

pochodna amoniaku, związek organiczny mający w swej budowie grupę amidową, stosowany m.in. w lecznictwie i wyrobie włókien sztucznych

SJP.pl

Wikipedia

# amidystyczny

→ amidyzm

SJP.pl

#### Patrz:

amidyzm

# amidyzm

buddyjski nurt religijny w Japonii, kult Amidy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jeden z najważniejszych nurtów buddyzmu japońskiego, którego podstawę stanowi wiara w nieograniczone miłosierdzie Buddy Amidy (Amitabha)

Wiktionary

Amidyzm (od Amida, japońskiego imienia buddy Amitabhy) – japońskie odgałęzienie Szkoły Czystej Krainy i jeden z najważniejszych nurtów japońskiego buddyzmu. Czasami nazwy amidyzm używa się na określenie kultu Amitabhy jako takiego, również w buddyzmie innym niż japoński.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Amida m., Amitabha m.

przym. amidystyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Szkoła Czystej Krainy, Szkoła Czystej Ziemi

Wiktionary

# amielia

niewykształcenie się rdzenia kręgowego

SJP.pl

# amiens

[czytaj: amJĘ] miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. amieński

Wiktionary

# amieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Amiens, dotyczący Amiens

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Umysły, trzeźwiej zapatrujące się na rzeczy, uważały pokój amieński jedynie za zawieszenie broni.

(1.1) Dla pomieszczenia tych relikwii w 1244 r. rozpoczęła się budowa paryskiej Sainte-Chapelle. Wraz z rozpoczęciem jej budowy w paryskim stylu dworskim nastąpiła reorientacja z form reimskich ku amieńskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amiens n.

Wiktionary

# amiga

marka komputerów

SJP.pl

Amiga (hiszp. amiga – przyjaciółka) – marka komputerów produkowanych od 1985 r. przez firmę Commodore, popularna w XX wieku. Po bankructwie Commodore marka została przejęta przez firmę Escom, a następnie przez Gateway. W końcu wyłoniła się samodzielna firma Amiga INC, która po bankructwie sprzedała wszelkie prawa firmie KMOS. Z kolei KMOS zmienił nazwę na Amiga Inc.

Wikipedia

# amigdalina

związek organiczny zawierający cyjanowodór, występujący w nasionach owoców pestkowych, nadający im gorzki smak i aromat, błędnie nazywany witaminą B17

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych

Wiktionary

Amigdalina (z łac. amygdalum – migdał, z gr. αμυγδάλη – migdał) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów cyjanogennych (syn. nitrylozydów), występujący w nasionach wielu roślin z rodziny różowatych (Rosaceae), głównie migdałowca zwyczajnego (Amygdalus communis), a także pigwy pospolitej (Cydonia oblonga), czeremchy (Padus) i innych drzew owocowych (np. moreli, wiśni, śliw, brzoskwiń). Nadaje nasionom wspomnianych gatunków gorzki smak i specyficzny aromat, zwany w gastronomii migdałowym. W organizmie rozkłada się na glukozę, aldehyd benzoesowy i cyjanowodór. Amigdalinę po raz pierwszy wyodrębnili z gorzkich migdałów w 1830 roku francuscy chemicy Pierre Jean Robiquet i Antoine François Boutron-Charlard. Amigdalinę można wyizolować z nasion migdałów używając rozpuszczalników organicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W organizmie amigdalina może ulec rozkładowi (zwłaszcza przez bakterie jelitowe) i uwolnić cyjanowodór.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzór chemiczny: C₂₀H₂₇NO₁₁

Wiktionary

# amikoszoneria

przesadna, nadmierna poufałość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbytnie, przesadne spoufalenie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmʲikɔʃɔ̃ˈnɛrʲja, AS: ãmʹikošõnerʹi ̯a

Wiktionary

# amikron

bardzo drobna cząstka niewykrywalna w ultramikroskopie

SJP.pl

# amikus

dawniej: przyjaciel

SJP.pl

Fiqri (Fiqiri) Llagami (ur. 1913 w Tiranie, zm. 17 grudnia 1978) – albański publicysta i krytyk literacki.

Jako publicysta używał pseudonimów, jak Fllami, F. Ll., Tiranasi i Shok Tiranasi.

Wikipedia

# amilkar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Hamilkar lub Amilkar – imię męskie, wywodzi się od fenickiego imienia Abd-Melkart, oznaczającego „sługa Melkarta” (boga Tyru). Imię pospolite w punickiej kulturze, panujące rodziny starożytnej Kartaginy często nadawały członkom swego rodu to właśnie imię.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãˈmʲilkar, AS: ãmʹilkar

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Hamilkar

Wiktionary

# amimia

zaburzenie polegające na upośledzeniu niektórych mięśni twarzy

SJP.pl

Amimia – zaburzenia lub całkowita utrata mimiki (tzw. „maskowatość twarzy”) wskutek upośledzenia ruchów mięśni mimicznych twarzy, będącego następstwem pozapiramidowego uszkodzenia motoryki. Występuje w chorobie Parkinsona. Często towarzyszy także akinezji oraz afazji.

Wikipedia

# amina

ogólna nazwa każdego związku organicznego z pewnej grupy związków chemicznych, będących pochodnymi amoniaku, stosowanych m.in. w przemyśle farmaceutycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

Wiktionary

Aminy – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową, będącą organiczną pochodną amoniaku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedzenie konserwowane aminami czy saletrą wpływa niekorzystnie na funkcje trzustki i może wywoływać jej schorzenia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aminowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aminowanie n.

frazeologia.

etymologia.

internacjonalizm naukowy, końcowo z etym2|nłac|ammoniacum|ammōniacum.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amine

* baskijski: (1.1) amina

* duński: (1.1) amin w./n.

* hiszpański: (1.1) amina ż.

* niemiecki: (1.1) Amin n.

* norweski (bokmål): (1.1) amin n.

* norweski (nynorsk): (1.1) amin n.

* portugalski: (1.1) amina ż.

* rosyjski: (1.1) ами́н m.

* rumuński: (1.1) amină ż.

* ukraiński: (1.1) амі́н m.

* węgierski: (1.1) amin

* włoski: (1.1) ammina ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aminaza

w enzymologii: aminaza adeninowa - enzym katalizujący z grupy hydrolaz; aminohydrolaza adeniny

SJP.pl

# aminek

roślina zielna z rodziny baldaszkowatych, rosnąca w basenie Morza Śródziemnego

SJP.pl

Aminek (Ammi L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. W tradycyjnym, szerokim ujęciu rodzaj obejmuje 6 gatunków. Analizy filogenetyczne wykazały jednak, że zaliczano tu dwie bardzo odlegle spokrewnione grupy gatunków, w efekcie wyodrębniono rodzaj Visnaga. Niezależnie od ujęcia zaliczane tu gatunki występują w basenie Morza Śródziemnego i w południowo-zachodniej Azji.

Wikipedia

# aminoacylowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja przyłączenia grupy aminoacylowej do cząsteczki związku chemicznego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Reakcja aminoacylowania zachodzi dwuetapowo w trakcie procesu translacji i polega na przyłączeniu cząsteczki aminokwasu do tRNA.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aminoacylować ndk.

ims. aminoacylowany

rzecz. aminoacyl mrz.

przym. aminoacylowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aminoacylacja

Wiktionary

# aminoalkohol

alkohol mający w strukturze cząsteczki grupę aminową

SJP.pl

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

Wikipedia

# aminoalkohole

grupa związków zawierających grupę hydroksylową i aminową

SJP.pl

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

Wikipedia

# aminobenzen

oleista ciecz służąca do wyrobu barwników syntetycznych, leków i innych związków; fenyloamina; anilina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)

Wiktionary

Anilina – organiczny związek chemiczny, najprostsza amina aromatyczna.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) anilina, wzór chemiczny: C₆H₅NH₂

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|amino-|benzen.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aminobenzene

* francuski: (1.1) aminobenzène m.

* rumuński: (1.1) aminobenzen m.

źródła.

== aminobenzen (język rumuński.) ==

wymowa.

IPA3|a.mi.no.ben'zen.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) chem. aminobenzen

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anilina, wzór chemiczny: C₆H₅NH₂

Wiktionary

# aminocukier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aminocukry pełnią ważne funkcje w strukturach błon komórkowych, chrząstek, ścian komórkowych.

Wiktionary

# aminocukry

Aminocukry – pochodne cukrów, które zawierają jedną lub rzadziej kilka grup aminowych (–NH2) w miejscu występowania grupy hydroksylowej. Aminocukry występujące w przyrodzie, mogą mieć grupę aminową zarówno przy C2, jak i pozycjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łączyć się w poliaminocukry, czego przykładem jest chityna, której monomerem jest 2-deoksy-2-amino-D-glukopiranoza zwana też glukozaminą lub glukozoaminą.

Wikipedia

# aminofenazon

lek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym, pochodna pirazolonu, wycofany z użycia ze względu na toksyczne działanie na szpik kostny; piramidon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. niesteroidowy lek przeciwzapalny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C13H17N3O., mający toksyczne działanie m.in. na wątrobę i szpik kostny;

Wiktionary

Aminofenazon, amidopiryna – organiczny związek chemiczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny z grupy pochodnych pirazolonów o budowie chemicznej zbliżonej do metamizolu, wprowadzony do lecznictwa w 1896. Po raz pierwszy zsyntetyzowany przez Friedricha Stolza w 1893. Ostatnia polska monografia surowca farmaceutycznego znajduje się w Farmakopei Polskiej IV.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Celem sprawdzenia, czy powstają produkty rozkładu aminofenazonu, wykonane czopki poddano analizie chromatograficznej.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amidopiryna, piramidon

Wiktionary

# aminofenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. krystaliczny organiczny związek chemiczny o właściwościach redukcyjnych, zawierający pierścień benzenowy z jednocześnie podstawionymi grupami: aminową (–NH₂) i hydroksylową (–OH); amina aromatyczna i fenol zarazem

Wiktionary

- 2-aminofenol (o-aminofenol)
- 3-aminofenol (m-aminofenol)
- 4-aminofenol (p-aminofenol)

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) wzór sumaryczny: C₆H₇NO

Wiktionary

# aminofilina

pochodna alkaloidu - teofiliny, działa rozkurczająco na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych obniżając ciśnienie krwi, rozszerza oskrzela, stosowana w leczeniu astmy oskrzelowej

SJP.pl

Aminofilina (łac. Aminophyllinum) – lek składający się z mieszaniny 2 składników – teofiliny, która jest substancją czynną, oraz etylenodwuaminy, która jest rozpuszczalnikiem, ok. 20-krotnie zwiększającym rozpuszczalność (objętościowo w stosunku 2:1, wagowo teofilina to około 85%). Za działanie terapeutyczne odpowiada teofilina, choć niektórzy autorzy twierdzą, iż etylenodiamina wzmacnia działanie teofiliny. Aminofilinę można podawać zarówno dożylnie, jak i domięśniowo. Stężenie terapeutyczne aminofiliny w surowicy krwi wynosi 10–20 μg/ml.

Wikipedia

# aminofosfonian

substancja chemiczna, inhibitor metabolizmu proliny

SJP.pl

# aminofosfoniany

substancja chemiczna, inhibitor metabolizmu proliny

SJP.pl

# aminoglikozyd

bakteriobójczy antybiotyk zwalczający zakażenia wywołane bakteriami Gram-ujemnymi; antybiotyk aminoglikozydowy

SJP.pl

# aminokwas

związek organiczny rozpuszczalny w wodzie, będący podstawową jednostką budulcową wszystkich białek, wykorzystywany m.in. jako surowiec w syntezie leków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek organiczny, materiał budulcowy białek;

Wiktionary

Aminokwasy, kwasy aminowe (skrót aa lub AA, od ang. amino acids) – grupa organicznych związków chemicznych zawierających zasadową grupę aminową oraz grupę karboksylową −COOH lub, w ogólniejszym ujęciu, dowolną grupę kwasową.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Azot jest podstawowym składnikiem aminokwasów.

(1.1) Natomiast człowiek oraz zwierzęta monogastryczne nie wytwarzają pewnych aminokwasów i muszą otrzymywać je z zewnątrz w formie pożywienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmʲĩˈnɔkfas, AS: ãmʹĩnokfas

Wiktionary

# aminokwasowy

przymiotnik od: aminokwas

SJP.pl

# aminokwasy

związek organiczny rozpuszczalny w wodzie, będący podstawową jednostką budulcową wszystkich białek, wykorzystywany m.in. jako surowiec w syntezie leków

SJP.pl

Aminokwasy, kwasy aminowe (skrót aa lub AA, od ang. amino acids) – grupa organicznych związków chemicznych zawierających zasadową grupę aminową oraz grupę karboksylową −COOH lub, w ogólniejszym ujęciu, dowolną grupę kwasową.

Wikipedia

# aminoliza

reakcja chemiczna aminy z innym związkiem chemicznym, np. estrem

SJP.pl

Aminoliza – reakcja chemiczna pomiędzy związkami chemicznymi różnego typu i aminą. W chemii organicznej jest to często reakcja pochodnych kwasów karboksylowych z aminą, przebiegająca według mechanizmu substytucji nukleofilowej. Aminy drugorzędowe, zwłaszcza o dużej zawadzie przestrzennej, są w reakcjach tego typu znacznie mniej reaktywne od amin pierwszorzędowych. Produktami aminolizy są zazwyczaj amidy.

Wikipedia

# aminooctowy

kwas aminooctowy - najprostszy aminokwas wchodzący w skład wszystkich białek

SJP.pl

# aminopeptydaza

enzym trawienny jelita cienkiego, należący do egzopeptydaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka

Wiktionary

Aminopeptydazy, aminoacylopeptydohydrolazy – enzymy proteolityczne, egzopeptydazy, które uwalniają aminokwasy z aminowego końca łańcucha polipeptydowego. Biorą udział w końcowych etapach trawienia białek w jelicie cienkim.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aminopeptydaza odgrywa ważną rolę w trawieniu białek, przetwarzaniu antygenów i regulacji peptydów biologicznych.

Wiktionary

# aminoplast

produkt kondensacji związków chemicznych zawierających grupy aminowe i aldehydów; używany do produkcji klejów, farb i lakierów

SJP.pl

Aminoplasty - to grupa syntetycznych tworzyw termoutwardzalnych, otrzymywanych w reakcji polikondensacji związków aminowych (zawierających grupy aminowe) (-NH2) np. mocznik, melamina, anilina, dicyjanodiamid głównie z formaldehydem (aldehydem mrówkowym). Powstają na bazie żywic mocznikowych i melaminowych. Cząsteczki aminoplastów połączone są mostkami metylenowymi (-NH-CH2-NH-) i dimetylenoeterowymi (-NH-CH2-O-CH2-NH-). Kondensację prowadzi się na ogół w obecności katalizatorów kwaśnych, jak kwasy mineralne, kwas szczawiowy, kwas winowy itp. Aminoplasty można dokładnie odbarwić.

Wikipedia

# aminoplasty

produkt kondensacji związków chemicznych zawierających grupy aminowe i aldehydów; używany do produkcji klejów, farb i lakierów

SJP.pl

Aminoplasty - to grupa syntetycznych tworzyw termoutwardzalnych, otrzymywanych w reakcji polikondensacji związków aminowych (zawierających grupy aminowe) (-NH2) np. mocznik, melamina, anilina, dicyjanodiamid głównie z formaldehydem (aldehydem mrówkowym). Powstają na bazie żywic mocznikowych i melaminowych. Cząsteczki aminoplastów połączone są mostkami metylenowymi (-NH-CH2-NH-) i dimetylenoeterowymi (-NH-CH2-O-CH2-NH-). Kondensację prowadzi się na ogół w obecności katalizatorów kwaśnych, jak kwasy mineralne, kwas szczawiowy, kwas winowy itp. Aminoplasty można dokładnie odbarwić.

Wikipedia

# aminosacharydy

Aminocukry – pochodne cukrów, które zawierają jedną lub rzadziej kilka grup aminowych (–NH2) w miejscu występowania grupy hydroksylowej. Aminocukry występujące w przyrodzie, mogą mieć grupę aminową zarówno przy C2, jak i pozycjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łączyć się w poliaminocukry, czego przykładem jest chityna, której monomerem jest 2-deoksy-2-amino-D-glukopiranoza zwana też glukozaminą lub glukozoaminą.

Wikipedia

# aminotoluen

amin aromatyczny stosowany w syntezie białek; toluidyna

SJP.pl

Wikipedia

# aminotransferaza

transaminza; enzym biorący udział w przemianach aminokwasów, np. AspAT, AlAt

SJP.pl

Aminotransferazy, transaminazy – enzymy zaliczane do grupy transferaz, uczestniczące w metabolizmie aminokwasów u zwierząt. Katalizują transaminację grup α-aminowych z α-aminokwasów na α-ketokwasy (α-ketoglutaran), umożliwiając tym samym syntetyzowanie aminokwasów z ketokwasów karboksylowych. Biorą również udział w usuwaniu nadmiaru azotu z organizmu.

Wikipedia

# aminować

dodawać grupy aminowe do cząsteczek

SJP.pl

# aminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja wprowadzania grupy aminowej (–NH2) lub podstawionych grup aminowych (–NHR i –NR2) do cząsteczek związków organicznych;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amina ż.

czas. aminować

przym. aminowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aminoliza

Wiktionary

# aminowy

związany z aminami, zawierający aminy (np. grupa aminowa, związki aminowe)

SJP.pl

# aminy

ogólna nazwa każdego związku organicznego z pewnej grupy związków chemicznych, będących pochodnymi amoniaku, stosowanych m.in. w przemyśle farmaceutycznym

SJP.pl

Aminy – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową, będącą organiczną pochodną amoniaku.

Wikipedia

# amiodaron

lek stosowany przeciwko arytmii

SJP.pl

Amiodaron – organiczny związek chemiczny, lek zwiększający czas trwania potencjału błonowego. Należy do III grupy leków antyarytmicznych zgodnie z podziałem według Vaughana Williamsa.

Wikipedia

# amiokształtne

rząd drapieżnych ryb promieniopłetwych; mękławkokształtne

SJP.pl

Amiokształtne, mękławkokształtne (Amiiformes) – rząd słodkowodnych, drapieżnych ryb z gromady ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) obejmujący gatunki o prymitywnych cechach budowy. Wraz z niszczukokształtnymi są zaliczane do przejściowców (Holostei).

Wikipedia

# amiokształtny

o cechach amiokształtnych (rząd ryb)

SJP.pl

# amiotrofia

zanik mięśni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) utrata masy mięśniowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Złe odżywianie i brak ćwiczeń może wywołać amiotrofię.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atrofia mięśniowa, zanik mięśni

Wiktionary

# amiowate

rodzina słodkowodnych ryb z rzędu amiokształtnych; miękławkowate

SJP.pl

Amiowate, miękławkowate (Amiidae) – rodzina słodkowodnych ryb promieniopłetwych z rzędu amiokształtnych (Amiiformes).

Wikipedia

# amiowaty

o cechach amiowatych (rodzina ryb)

SJP.pl

# amiranty

wyspy na Oceanie Indyjskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. należący do Seszeli, archipelag wysp koralowych na Oceanie Indyjskim, na północny wschód od Madagaskaru;

Wiktionary

Amiranty (ang. Amirante Islands) – archipelag ok. 150 wysp koralowych na Oceanie Indyjskim, na północny wschód od Madagaskaru, należący do Seszeli. Wchodzi w skład Wysp Zewnętrznych.

Powierzchnia – 10,3 km², ludność około 200 mieszkańców na początku lat 70. XX w., także około 200 w roku 2000. Obejmuje pomniejsze grupy wysp, jak na przykład African Islands, Poivre, Saint Joseph Islands oraz samotne wyspy: Boudeuse Cay, D’Arros, Remire, Desroches, Marie Louise.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. amirancki

Wiktionary

# amiski

przymiotnik

(1.1) związany z amiszami, dotyczący amiszów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amisz m., amiszka ż., amiszek m.

Wiktionary

# amisz

członek protestanckiej wspólnoty religijnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

Wiktionary

Amisze – chrześcijańska wspólnota protestancka wywodząca się ze Szwajcarii, konserwatywny odłam anabaptystów.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. amiszek m.

:: fż. amiszka ż.

przym. amiski

Wiktionary

# amiszka

→ amisz

SJP.pl

#### Patrz:

amisz

# amitabha

Budda Nieograniczonego Światła (skt. Amitābha (अमिताभ), tyb. Opame འོད་དཔག་མེད (Wylie 'od dpag med); chin. upr. 阿弥陀佛; chin. trad. 阿彌陀佛, pinyin Ēmítuó Fó; kor. Amit’abul 아미타불; jap. Amida Nyorai 阿弥陀如来; wiet. A Di Đà Phât) – najbardziej czczony z tzw. buddów medytacyjnych (skt. Dhyāni-buddha), a więc niehistorycznych. Jego nazwa określa go jako źródło życia i światła. Jest władcą Zachodniego Raju – Sukhawati (skt. Sukhāvatī; chiń. Xīfāng jílè shìjiè 西方極樂世界; jap. Saihō Goraku Sekai). W buddyzmie Diamentowej Drogi jest jednym z Pięciu Dhjanibuddów.

Wikipedia

# amitotyczny

1. związany z amitozą;
2. powstały na drodze amitozy

SJP.pl

# amitoza

bezpośredni podział jądra komórkowego, przebiegający bez wyodrębniania się chromosomów

SJP.pl

Amitoza (gr. a- ‘nie’ + mítos ‘nić’, ‘tkanka’) – rzadko występujący bezpośredni podział jądra komórkowego przez przewężenie i utworzenie dwóch części, zawierających niejednakową, przypadkowo rozdzieloną ilość chromatyny. W podziale tym chromosomy są niewidoczne i wrzeciono podziałowe się nie wykształca, a cytoplazma nie ulega podziałowi, co prowadzi do powstania komórki dwujądrowej.

Wikipedia

# amitraza

organiczny związek chemiczny stosowany jako akarycyd i pestycyd

SJP.pl

Amitraza – organiczny związek chemiczny stosowany jako akarycyd i pestycyd.

Wikipedia

# amizol

lek psychotropowy zawierający amitryptylinę

SJP.pl

# amlodypina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lek z grupy blokerów kanału wapniowego;

Wiktionary

Amlodypina (łac. amlodipinum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny z grupy pirydyn, lek stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, o działaniu blokującym kanały wapniowe, a więc zaliczający się do antagonistów kanału wapniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amlodypina ma długi okres półtrwania w organizmie człowieka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmlɔdɨˈpʲĩna, AS: ãmlodypʹĩna

Wiktionary

# amman

stolica Jordanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Jordanii;

(1.2) geogr. rzeka w Walii przepływająca przez Ammanford

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) rel. zob. Mariamman.

Wiktionary

Amman (arab. ‏عمان‎, hist. Rabbat Ammon, Rabba, Filadelfia) – stolica Jordanii, położona na płaskowyżu w północnej części kraju na wysokości około 850 m n.p.m., na wschód od Rowu Jordanu. Ośrodek administracyjny muhafazy Amman. Ludność: 2 367 000 mieszkańców (2010), w tym duża liczba uchodźców palestyńskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Ammanie mieszka wielu uchodźców z Palestyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmːãn, AS: ã•mãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ammańczyk mos., ammanka ż.

przym. ammański

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) Mariamman

Wiktionary

# ammańczyk

mieszkaniec Ammanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ammanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈːãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: ã•mãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amman mrz.

:: fż. ammanka ż.

przym. ammański

Wiktionary

# ammanka

mieszkanka Ammanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ammanu; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈːãnka, AS: ã•mãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amman mrz.

:: fm. ammańczyk mos.

przym. ammański

Wiktionary

# ammann

[czytaj: aman] nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Joachim Ammann – szwajcarski duchowny rzymskokatolicki
- Lukas Ammann – szwajcarski aktor filmowy i telewizyjny
- Simon Ammann – szwajcarski skoczek narciarski

Wikipedia

# ammański

→ Amman

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Ammanu (stolicy Jordanii)

Wiktionary

#### Patrz:

Amman

#### Wymowa:

IPA: ãmˈːãj̃sʲci, AS: ã•mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amman mrz., ammanka ż., ammańczyk mos.

Wiktionary

# ammetropia

wada wzroku spowodowana nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej soczewki oka do długości gałki ocznej; niemiarowość oka, ametropia

SJP.pl

# ammon

imię męskie

SJP.pl

- Ammon – miasto w Stanach Zjednoczonych
- Ammon – terytorium zamieszkane przez plemię Ammonitów
- Ammon – imię mormońskie

Osoby o tym nazwisku:

- Otto Ammon – niemiecki antropolog
- Samuel Ammon – gdański medalier
- Ulrich Ammon – niemiecki językoznawca

Wikipedia

# ammonici

Ammonici – starożytne plemię aramejskie, które w XII w. p.n.e. osiedliło się na terytorium Zajordania, na północny wschód od Moabu, między lewym dopływem Jordanu (Jabbokiem) i rzeką Arnon na południu. Kraj Ammonitów zwany był Ammonem.

Według Biblii plemię wywodzące się od Ben-Ammiego, syna młodszej córki Lota, który po ucieczce z Sodomy ukrył się wraz ze swoimi dwiema córkami w górach. Córki postanowiły upić ojca, a z kazirodczego stosunku zrodzili się protoplaści Ammonitów i Moabitów (Rdz 19,30-38).

Wikipedia

# ammonicki

→ Ammonici

SJP.pl

#### Patrz:

Ammonici

# ammozaur

rodzaj dinozaura z rodziny anchizaurów

SJP.pl

Ammozaur (Ammosaurus major) – zauropodomorf z rodziny anchizaurów (Anchisauridae); jego nazwa znaczy "piaskowy jaszczur".

Żył w okresie wczesnej jury (ok. 195-176 mln lat temu) na terenach Ameryki Północnej. Długość ciała ok. 2,5-4 m, wysokość ok. 60 cm, masa ok. 50 kg. Jego szczątki znaleziono w USA (Connecticut i Arizona) i w Kanadzie (Nowa Szkocja).

Początkowo ammozaura traktowano jako jeden z gatunków anchizaura. Ammozaur mógł poruszać się na 2 i na 4 kończynach.

Wikipedia

# amnestia

1. darowanie lub złagodzenie kary za pewne przestępstwa lub wykroczenia; ułaskawienie;
2. akt prawny o darowaniu lub złagodzeniu tych kar

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

(1.2) pot. uczn. koniec pracy, koniec lekcji

Wiktionary

Amnestia (gr. ἀμνηστία amnēstía „zapomnienie” por. amnezja) – jednorazowe darowanie lub złagodzenie prawomocnie orzeczonych kar lub środków karnych za popełnione przestępstwa lub wykroczenia określonego rodzaju poprzez wydanie aktu prawnego.

W odróżnieniu od ułaskawienia amnestia ma charakter zbiorowy, co wynika z istoty ustawy jako aktu generalnego i abstrakcyjnego. Amnestia zazwyczaj łączy się z abolicją.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Latem 1986 r. ogłoszona została w Polsce amnestia obejmująca wszystkich więźniów politycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈnɛstʲja, AS: ãmnestʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amnestionowanie n., amnestiowanie n.

czas. amnestionować, amnestiować

przym. amnestyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) przebaczenie

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. amnestionowanie n., amnestiowanie n.

czas. amnestionować, amnestiować

przym. amnestyjny

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|ἀμνηστία. (a-mnēstía) - „niepamięć”

uwagi.

zob. ułaskawienie.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amnesty

* arabski: (1.1) عفو عام, عفو

* baskijski: (1.1) amnistia

* białoruski: (1.1) амністыя ż.

* bułgarski: (1.1) амнистия ż.

* duński: (1.1) amnesti w./n.

* esperanto: (1.1) amnestio

* francuski: (1.1) amnistie ż.

* hiszpański: (1.1) amnistía ż.

* indonezyjski: (1.1) ampunan, pengampunan

* interlingua: (1.1) amnestia

* jidysz: (1.1) אַמנעסטיע ż. (amnestje)

* karpatorusiński: (1.1) амнестія ż.

* kataloński: (1.1) amnistia ż.

* litewski: (1.1) amnestija

* niemiecki: (1.1) Amnestie ż.

* nowogrecki: (1.1) αμνηστία ż.

* portugalski: (1.1) eurport|amnistia. ż., brazport|anistia. ż.

* rosyjski: (1.1) амнистия ż.

* serbski: (1.1) амнестија ż.

* słowacki: (1.1) amnestia ż.

* szwedzki: (1.1) amnesti w.

* ukraiński: (1.1) амністія ż.

* węgierski: (1.1) amnesztia

* włoski: (1.1) amnistia ż.

źródła.

== amnestia (język fiński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) praw. amnestia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amnestionować

udzielić lub udzielać amnestii; amnestiować

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) udzielać / udzielić amnestii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ãmnestʹi ̯õnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n., amnestiowanie n.

czas. amnestiować

przym. amnestyjny

Wiktionary

# amnestionowana

kobieta, której złagodzono karę lub całkowicie darowano na mocy amnestii

SJP.pl

# amnestionowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) udzielanie amnestii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amnestia ż., amnestiowanie n.

czas. amnestionować, amnestiować

przym. amnestyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amnestiowanie

Wiktionary

# amnestionowany

człowiek, któremu darowano lub złagodzono karę na mocy amnestii

SJP.pl

# amnestiować

udzielić lub udzielać amnestii; amnestionować

SJP.pl

# amnestiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) udzielanie lub udzielenie amnestii

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. amnestiować, amnestionować

rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n.

przym. amnestyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amnestionowanie

Wiktionary

# amnestyczny

związany z amnezją, będący wynikiem amnezji (np. amnestyczne luki w pamięci); amnezyjny

SJP.pl

# amnestyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. amnestia, ułaskawienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmnɛˈstɨja, AS: ãmnestyi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amnistyja

Wiktionary

# amnestyjny

dotyczący amnestii (np. dekret amnestyjny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z amnestią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amnestia ż., amnestionowanie n., amnestiowanie n.

czas. amnestionować, amnestiować

Wiktionary

# amnezja

osłabienie lub utrata pamięci, zwłaszcza po urazach głowy, przebytych chorobach, zatruciach; niepamięć

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zanik pamięci

Wiktionary

- Amnezja organiczna – organiczny zanik pamięci
- Amnezja dysocjacyjna – dysocjacyjne zaburzenie nerwicowe wywołujące zanik pamięci
- Amnezja – amerykański film z 2004 roku
- Amnezja – amerykański film z 1996 roku
- Amnezja – piosenka warszawskiej grupy Kult

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Całkowitą lub przejściową amnezję może spowodować mocne uderzenie w głowę. Amnezja (ostra, nieodwracalna) występuje również w chorobie Alzheimera.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈnɛzʲja, AS: ãmnezʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amnezyjny, amnestyczny

Wiktionary

# amnezjak

potocznie: człowiek cierpiący na amnezję

SJP.pl

# amnezyjny

związany z amnezją, będący wynikiem amnezji (np. amnezyjne luki w pamięci); amnestyczny

SJP.pl

# amniocenteza

zabieg polegający na nakłuciu igłą punkcyjną jamy owodniowej przez powłoki brzuszne i pobraniu płynu owodniowego do badania; amniopunkcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

Wiktionary

Amniopunkcja (amniocenteza) – inwazyjna metoda diagnostyczna polegająca na nakłuciu igłą jamy owodni. Z reguły wykonywana jest pod kontrolą ultrasonografii. Wykonuje się amniopunkcję późną (między 15. a 20. tygodniem) i amniopunkcję wczesną (przed ukończonym 14. tygodniem).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) amniopunkcja

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amniocentesis, amniotic fluid test, pot. amnio

* baskijski: (1.1) amniozentesi

* czeski: (1.1) amniocentéza ż.

* francuski: (1.1) amniocentèse ż.

* kataloński: (1.1) amniocentesi ż.

* serbski: (1.1) амниоцентеза ż.

* słoweński: (1.1) amniocenteza ż.

źródła.

== amniocenteza (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. amniocenteza

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amniopunkcja

Wiktionary

# amnion

wewnętrzny płat błony otaczającej płód u kręgowców; owodnia

SJP.pl

# amniopunkcja

zabieg polegający na nakłuciu igłą punkcyjną jamy owodniowej przez powłoki brzuszne i pobraniu płynu owodniowego do badania; amniocenteza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. inwazyjne badanie prenatalne, diagnostyczny zabieg medyczny polegający na nakłuciu pęcherza płodowego (owodni) w celu pobrania próbki płynu owodniowego

Wiktionary

Amniopunkcja (amniocenteza) – inwazyjna metoda diagnostyczna polegająca na nakłuciu igłą jamy owodni. Z reguły wykonywana jest pod kontrolą ultrasonografii. Wykonuje się amniopunkcję późną (między 15. a 20. tygodniem) i amniopunkcję wczesną (przed ukończonym 14. tygodniem).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zabieg amnipunkcji wykonuje się pod kontrolą USG.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amniocenteza, punkcja owodniowa

Wiktionary

# amnioskopia

wzrokowa ocena dolnego bieguna pęcherza płodowego

SJP.pl

Amnioskopia – badanie polegające na ocenie wzrokowej dolnego bieguna pęcherza płodowego przy pomocy wziernika nazywanego amnioskopem. Wziernik wprowadzany jest przez pochwę do szyjki macicy. W amnioskopii można stwierdzić barwę i ilość płynu owodniowego i ocenić stan błon płodowych.

Wikipedia

# amnistyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. amnestia, ułaskawienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmʲɲiˈstɨja, AS: ãmʹńistyi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amnestyja

Wiktionary

# amnon

Amnon (hebr. אַמְנוֹן), (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. przed 970 p.n.e. w Baal-Chasor) – królewicz izraelski, najstarszy syn króla Dawida. Zgwałcił swoją przyrodnią siostrę Tamar. Został zamordowany przez jej rodzonego brata Absaloma.

Wikipedia

# amobarbital

organiczny związek chemiczny, środek psychotropowy i uspokajający

SJP.pl

Amobarbital – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek z grupy barbituranów. Jest objęty Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 roku (wykaz III). W Polsce jest w grupie III-P Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Używany w teście Wady determinującym dominację jednej z półkul mózgu nad drugą. W czasie angiografii wlewu kroplowego do każdej z tętnic szyjnych wewnętrznych amobarbital szybko przerywa mowę w przypadku wstrzyknięcia go po stronie półkuli dominującej.

Wikipedia

# amobium

rodzaj roślin z rodziny astrowatych; złociszek

SJP.pl

# amofos

fosforan azotowy, nawóz mineralny

SJP.pl

Amofos (amofosfat) – dwuskładnikowy nawóz mineralny typu NP. Jest mieszaniną fosforanów amonu. Wszystkie składniki mineralne są przyswajalne przez rośliny.

Wikipedia

# amofoska

sztuczny nawóz mineralny, zawierający fosfor, potas, azot, stosowany pod zboża ozime

SJP.pl

Nawozy NPK – wieloskładnikowe nawozy mineralne zawierające azot (N), fosfor (P) i potas (K) w postaci przyswajalnej przez rośliny.

Przyswajalnymi związkami azotu w nawozach NPK są azotany (najczęściej saletra potasowa) lub sole amonowe (zwykle amofos, nawóz typu NP), czasem także amidy. Ilość azotu podaje się w procentach wolnego azotu (N).

Wikipedia

# amok

1. gwałtowna żądza mordowania będąca następstwem depresji, obserwowana wśród ludności tubylczej na Malajach;
2. potocznie: atak szału;
3. potocznie: silne podniecenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. stan niekontrolowanej agresji;

(1.2) stan silnego podniecenia, euforii lub agresji

(1.3) pot. zapamiętanie w czymś

Wiktionary

Amok – szał, stan niekontrolowanej emocji połączonej z żądzą mordu. Określenie to pochodzi od malajskiego słowa amuk, oznaczającego „oszalały z gniewu”.

Słowo to było używane także w Indiach, w czasach panowania Imperium Brytyjskiego. Określano nim zachowanie słonia oddzielonego od swojego stada. Gdy wpadał w szał, pędził na oślep niszcząc wszystko na swojej drodze. Określenie to zyskało popularność dzięki opowiadaniom Rudyarda Kiplinga o czasach kolonialnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) (…) jakaś kobieta rozpoznała Valentina i wykrzynęła jego nazwisko. W przeciągu zaledwie kilku sekund wyzwoliło to zbiorowy amok, a wszystkie przedstawicielki płci pięknej znajdujące się w zasięgu słuchu puściły się pędem w jego kierunku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmɔk, AS: ãmok

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) atak szału, furia, pasja, szewska pasja, biała gorączka

(1.2) szał, szaleństwo

(1.3) mania, trans

Wiktionary

# amoksycylina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

Wiktionary

Amoksycylina (niepoprawne: amoksycyklina) – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny antybiotyk β-laktamowy o działaniu bakteriobójczym, należący do grupy aminopenicylin, wrażliwy na działanie β-laktamazy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przyjmując amoksycylinę rzadko miewa się działania niepożądane.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nazwy handlowe: Amotaks, Duomox, Hiconcil, Novamox, Ospamox; wzór sumaryczny: C16H19N3O5S

Wiktionary

# amol

preparat ziołowy o szerokim zastosowaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. uniwersalny preparat ziołowy marki Amol

Wiktionary

Amol, Āmol (pers. آمل) – miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran, u północnego podnóża gór Elburs. Położone jest 19 km od ujścia rzeki Haraz do Morza Kaspijskiego. W VIII wieku było popularnym ośrodkiem handlowym i naukowym. W przeszłości miasto wielokrotnie było nawiedzane przez trzęsienia ziemi i powodzie.

Wikipedia

# amolet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. naleśnik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoleta ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amoleta

Wiktionary

# amoleta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. naleśnik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amolet m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amolet

Wiktionary

# amolok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cukierek miętowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój upa na trzi lata przed śmiyrciom przeciypnou siy ze cygaretów na amoloki.

Wiktionary

# amon

kation soli amonowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bóg egipski;

(1.3) siódmy duch Goecji;

Wiktionary

- Amon – imię męskie
- amon – kation amonowy, NH4+
- Amon – bóg egipski
- Amon – demon, siódmy duch Goecji
- Amon Amarth – szwedzka grupa muzyczna
- Amon Düül – niemiecka komuna hippisowska oraz grupy rockowe z nią związane
- Amon – zespół wyścigowy Formuły 1

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Świątynie tebańskie zostały zamknięte, a wizerunki i imiona tebańskiego boga Amona skuwano ze ścian.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmɔ̃n, AS: ãmõn

Wiktionary

# amonal

materiał wybuchowy kruszący, będący mieszaniną azotanu amonowego, trójnitrotoluenu i metalicznego glinu; stosowany gł. do wybuchów podwodnych oraz do robót skalnych; alumatol

SJP.pl

Amonal – kruszący materiał wybuchowy, rodzaj amonitu. Są to mieszaniny wybuchowe złożone z azotanu amonu, aluminium i trotylu lub innego silnego materiału wybuchowego, np. DNT lub RDX. Mają wysoką temperaturę produktów wybuchu, ze względu na silnie egzotermiczną reakcję utleniania glinu, która w amonalach przebiega głównie zgodnie z równaniem:

  2Al + 3CO
  2 → Al
  2O
  3 + 3CO ΔE = −180,7 kcal

Wikipedia

# amoniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od amoniak

(1.2) kulin. ciasto z dodatkiem amoniaku w roli spulchniacza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoniak m.

Wiktionary

# amoniak

związek azotu z wodorem, nieprzyjemnie pachnący związek chemiczny zawarty m.in. w moczu niektórych organizmów, znajdujący zastosowanie w wielu dziedzinach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

Wiktionary

Amoniak (nazwy systematyczne: azan, trihydrydoazot), NH
3 – nieorganiczny związek chemiczny azotu i wodoru.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jednym z produktów gnicia białek jest amoniak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɔ̃ɲak, AS: ãmõńak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoniakalnia ż., amoniakat m., amoniakownia ż., amonifikacja ż., amoniakowanie n.

:: zdrobn. amoniaczek m.

czas. amoniakować ndk.

przym. amoniakalny, amoniakowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) azan, trihydrydoazot, wodorek azotu (III)

Wiktionary

# amoniakalnia

dział koksowni gdzie odbywa się wymywanie amoniaku z gazu koksowniczego

SJP.pl

# amoniakalny

zawierający amoniak (np. woda amoniakalna)

SJP.pl

# amoniakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. roln. dodawanie do pasz amoniaku w celu ich wzbogacania w azot

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoniak m.

czas. amoniakować

przym. amoniakowy, amoniakalny

Wiktionary

# amoniakowy

związany z amoniakiem, dotyczący amoniaku

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z amoniakem; zawierający amoniak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoniak mrz., amoniakowanie n.

Wiktionary

# amonicki

przymiotnik

(1.1) związany z Ammonem lub Ammonitami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język amonicki (ammonicki);

Wiktionary

# amonifikacja

proces biochemiczny powstawania amoniaku z azotowych związków organicznych

SJP.pl

Amonifikacja (łac. ammoniacum ‘amoniak’, facio ‘czynię’) – proces przemiany azotu zawartego w związkach organicznych (głównie w białkach, kwasach nukleinowych, moczniku i kwasie moczowym), pochodzącego ze szczątków roślinnych i zwierzęcych, do amoniaku, zachodzący przy udziale mikroorganizmów (zwłaszcza bakterii amonifikacyjnych). Jest jednym z ogniw cyklu azotowego (obiegu azotu w przyrodzie), dzięki niemu organiczny azot staje się przyswajalny dla roślin. Fakt ten wykorzystywany jest w rolnictwie (stosowanie nawozów organicznych).

Wikipedia

# amonioteliczny

wytwarzający amoniak jako produkt uboczny przemiany materii

SJP.pl

# amonit

kopalny głowonóg, przeważnie o spiralnie skręconej muszli o średnicy od 1 centymetra do 2 metrów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. kopalny głowonóg z podgromady nazwa systematyczna|Ammonoidea|ref=tak., amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. techn. materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;

Wiktionary

- amonity – grupa wymarłych głowonogów
- amonit – materiał wybuchowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W wapienną ścianę domu wkomponowano kilka zastygłych amonitów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmɔ̃ɲit, AS: ãmõńit

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amonitowate nmos.

przym. amonitowy, amonitowaty

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) głowonóg

(2.1) materiał wybuchowy

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. amonitowate nmos.

przym. amonitowy, amonitowaty

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zwykle w lm.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) amonito

* białoruski: (1.1) аманіт m.; (2.1) аманіт m.

* esperanto: (1.1) amonito, amonit

* hiszpański: (1.1) amonites m., amonita ż.; (2.1) amonita ż.

* interlingua: (1.1) ammonite

* niemiecki: (2.1) Ammoniumnitrat n., Ammonit

* nowogrecki: (1.1) αμμωνίτης m.; (2.1) αμμωνίτης m.

* rosyjski: (1.1) аммонит m.; (2.1) аммонит m.

* słowacki: (2.1) amonit m.

* ukraiński: (1.1) амоніт m.; (2.1) амоніт m.

źródła.

== amonit (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) amonit, amonitowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amonitowate

podgromada wymarłych głowonogów; amonity

SJP.pl

# amonitowy

przymiotnik od: amonit

SJP.pl

# amonity

kopalny głowonóg, przeważnie o spiralnie skręconej muszli o średnicy od 1 centymetra do 2 metrów

SJP.pl

Wikipedia

# amonować

dodawać związki amonu do paszy w celu podniesienia jej wartości odżywczej

SJP.pl

# amonowanie

dodawać związki amonu do paszy w celu podniesienia jej wartości odżywczej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. dodawanie soli amonowych do paszy w celu poprawy jej właściwości odżywczych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amon m., amonium n., amonizacja ż., amonifikacja ż.

czas. amonować ndk.

przym. amonowy, amoniowy

Wiktionary

# amonowy

dotyczący amonu, zawierający amon (np. saletra amonowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z amonem, dotyczący amonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wodorowęglany dysocjują w wodzie na kationy metali lub kation amonowy oraz na aniony wodorowęglanowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amon mrz., amonowanie n.

Wiktionary

# amontillado

gatunek jerezu ciemniejszy od fino

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odmiana wytrawnego, białego jerezu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔ̃ntʲilˈːadɔ, AS: ãmõntʹi•lado

Wiktionary

# amor

1. wyobrażenie w sztuce rzymskiego bożka miłości; amorek;
2. przenośnie: miłość;
3. potocznie: amortyzator; amorek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1221;

Wiktionary

- Amor (Kupidyn) – w mitologii rzymskiej bóg miłości
- Amor – planetoida o numerze katalogowym 1221
- Amor – film reż. Thomasa Wangsma

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amor mos./mzw., amorek mos./mzw., amorka ż., amory lm nm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Eros, Kupidyn, Kupido

Wiktionary

# amoralista

zwolennik amoralizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Amoralistami społecznymi byli filozofowie, których etyka zaprzeczała obowiązującym w danym czasie normom (…). Amoraliści absolutni (…) odrzucają już samą możliwość istnienia i tworzenia zasad etycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔraˈlʲista, AS: ãmoralʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoralizm m.

:: fż. amoralistka ż.

przym. moralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) immoralista, libertyn, farmazon

Wiktionary

# amoralistka

→ amoralista

SJP.pl

#### Patrz:

amoralista

# amoralizm

zachowanie charakteryzujące się brakiem wszelkich hamulców moralnych; także: zespół poglądów uzasadniających takie zachowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔˈralʲism̥, AS: ãmoralʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoralista m., amoralistka ż.

przym. moralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) immoralizm, libertynizm

Wiktionary

# amoralnie

przysłówek

(1.1) w sposób amoralny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amoralność ż.

przym. amoralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemoralnie

Wiktionary

# amoralność

odrzucenie norm, ocen, wzorów postępowania obowiązujących w określonym środowisku i czasie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest amoralne; cecha tych, którzy są amoralni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amoralny, moralny

przysł. amoralnie

Wiktionary

# amoralny

niestosujący zasad moralnych, przeciwny im, sprzeczny z nimi (np. amoralne postępowanie, amoralna osoba)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

(1.2) niewidzący różnicy między dobrem a złem

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. amoralnie

rzecz. amoralność ż.

przym. moralny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemoralny, nieetyczny

Wiktionary

# amorejski

→ Amorejczyk; emorejski, amorycki

SJP.pl

# amorek

1. wyobrażenie w sztuce rzymskiego bożka miłości; amor;
2. motyw dekoracyjny, postać nagiego chłopczyka ze skrzydłami; kupidyn, kupido, putto;
3. potocznie: amortyzator; amor

SJP.pl

Kupidyn (także Kupido, Amor, łac. Cupido ‘pragnienie’, ‘pożądanie’, Amor ‘miłość’, gr. Ἔρως Érōs) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie miłości.

Uchodził za syna bogini Wenus (Wenery) i boga Marsa.

Wikipedia

# amorevole

określenie wykonawcze: tkliwie, z miłością; amoroso

SJP.pl

# amorfa

mało znany w Polsce krzew ozdobny z Ameryki Północnej

SJP.pl

Amorfa (Amorpha L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 15 gatunków. Rośliny te występują na obszarze od południowej Kanady po północny Meksyk, przy czym najbardziej zróżnicowane są w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Jako gatunek introdukowany amorfa krzewiasta A. fruticosa rośnie w Europie i Azji (bez północnych części tych kontynentów) oraz w Ameryce Południowej. Gatunki z tego rodzaju występują w formacjach leśnych, zaroślowych i trawiastych, często na piaskach, ale też wzdłuż strumieni i na terenach podmokłych.

Wikipedia

# amorfia

bezpostaciowość

SJP.pl

# amorficzność

nieposiadanie żadnego określonego kształtu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest amorficzne; cecha tych, którzy są amorficzni

Wiktionary

Ciało amorficzne, ciało bezpostaciowe (od gr. ἀ „bez-” + μορφή „kształt”) – stan skupienia materii charakteryzujący się własnościami reologicznymi zbliżonymi do ciała krystalicznego, w którym nie występuje uporządkowanie dalekiego zasięgu. Ciało będące w stanie amorficznym jest ciałem stałym, ale tworzące je cząsteczki są ułożone w sposób dość chaotyczny, bardziej zbliżony do spotykanego w cieczach. Z tego powodu ciało takie często, choć błędnie, nazywa się stałą cieczą przechłodzoną. Jednak ciecz, w tym także ciecz przechłodzona, może płynąć, a ciało stałe utrzymuje swój kształt.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amorfizm m.

przym. amorficzny

przysł. amorficznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezkształtność, bezpostaciowość

Wiktionary

# amorficzny

1. bezpostaciowy, o nieokreślonych kształtach;
2. o języku: o słabo rozwiniętej strukturze morfemów gramatycznych;
3. w fizyce: niemający uporządkowanej struktury cząsteczek

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bezkształtny, niemający określonej budowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Popularnym materiałem amorficznym jest szkło.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ, AS: ãmorfʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amorficzność ż., amorfizm m.

Wiktionary

# amorfik

człowiek o spokojnym usposobieniu i stonowanym okazywaniu emocji, łatwo ulegający wpływom otoczenia, skłonny do lenistwa i niedbałości, rzadko wykazujący inicjatywę do podjęcia działań

SJP.pl

Ciało amorficzne, ciało bezpostaciowe (od gr. ἀ „bez-” + μορφή „kształt”) – stan skupienia materii charakteryzujący się własnościami reologicznymi zbliżonymi do ciała krystalicznego, w którym nie występuje uporządkowanie dalekiego zasięgu. Ciało będące w stanie amorficznym jest ciałem stałym, ale tworzące je cząsteczki są ułożone w sposób dość chaotyczny, bardziej zbliżony do spotykanego w cieczach. Z tego powodu ciało takie często, choć błędnie, nazywa się stałą cieczą przechłodzoną. Jednak ciecz, w tym także ciecz przechłodzona, może płynąć, a ciało stałe utrzymuje swój kształt.

Wikipedia

# amorfizm

1. bezpostaciowość, brak uporządkowanej budowy;
2. w literaturze: określenie zespołu cech literatury nowatorskiej, rezygnującej z klasycznych układów kompozycyjnych;
3. w fizyce: brak budowy krystalicznej w ciele stałym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. bezpostaciowość, brak właściwej formy

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amorficzność ż.

przym. amorficzny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amorficzność, bezpostaciowość, bezkształtność

Wiktionary

# amorfofalus

roślina z rodziny obrazkowatych; dziwidło

SJP.pl

# amorgos

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos;

(1.2) geogr. miejscowość, stolica wyspy Amorgos (1.1)

(1.3) geogr. adm. dimos w Grecji obejmujący wyspę Amorgos (1.1) i kilka mniejszych

Wiktionary

Amorgós (gr. Αμoργός) – wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, pow. 127 km² położona na wschód od Naksos.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Naksos, w gminie Amorgos.

Wikipedia

# amorka

strunowy instrument muzyczny; wildamora, altówka miłosna, viola d'amore

SJP.pl

Viola d’amore (wł. viola, amore „miłość”) – dawny instrument, chordofon smyczkowy z rodziny viol, posiadająca 5–7 strun melodycznych, i ok. 7–14 burdonowych (rezonansowych), biegnących pod gryfem i podstawkiem. Pojawiła się w 2 poł. XVII w., pod koniec XVIII wieku wyszła z użycia. W Polsce nazywana jest altówką miłosną lub amorką.

Wikipedia

# amoroso

[czytaj: amorozo] określenie wykonawcze: czule, tkliwie, pieszczotliwie

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) muz. pieszczotliwie, tkliwie, z uczuciem, miłością

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|wł|amoroso.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== amoroso (język galicyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) kochający

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔˈrɔzɔ, AS: ãmorozo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|wł|amoroso.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== amoroso (język galicyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) kochający

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amorowy

potocznie: miłosny, erotyczny

SJP.pl

# amortyzacja

1. wyrażony w pieniądzu koszt utraty wartości wskutek zużycia (moralnego, technicznego) składnika majątku trwałego przedsiębiorstwa (np. budynku, maszyny, urządzenia);
2. łagodzenie w różny sposób przy pomocy specjalnych urządzeń wstrząsów i uderzeń w pojazdach, maszynach itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

(1.2) techn. łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń

Wiktionary

Amortyzacja – w prawie bilansowym i podatkowym oznacza koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Amortyzacja jest kosztem, który nie wiąże się z wypływem środków pieniężnych. Z amortyzacją łączy się pojęcie umorzenia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amortyzator mrz., amortyzowanie n.

czas. amortyzować

przym. amortyzacyjny

Wiktionary

# amortyzacyjny

1. pokrywający straty;
2. łagodzący wstrząsy

SJP.pl

# amortyzator

specjalne urządzenie różnego typu łagodzące wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.; resor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

Wiktionary

Amortyzator, łagodnik – mechanizm, którego zadaniem jest przechwycić i rozproszyć nadmiar energii w układzie mechanicznym. Używany jest w celu zabezpieczenia urządzenia lub operatora przed negatywnym oddziaływaniem drgań i zwiększenia komfortu eksploatacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨˈzatɔr, AS: ãmortyzator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amortyzacja ż., amortyzowanie n., zamortyzowanie n.

:: zdrobn. amortyzatorek m.

czas. amortyzować ndk., zamortyzować dk.

przym. amortyzacyjny

Wiktionary

# amortyzować

1. dokonywać odpisów amortyzacyjnych (wyrażających zużycie) w ciężar kosztów;
2. łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) ekon. zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowaćanowanej długości okresu użytkowania tego środka

(1.2) techn. łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

(1.3) książk. łagodzić niekorzystne skutki czegoś

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨˈzɔvat͡ɕ, AS: ãmortyzovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amortyzacja ż., amortyzowanie n., amortyzator m.

przym. amortyzacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dokonywać odpisu amortyzacyjnego

(1.2) łagodzić, osłabiać, tłumić, zmniejszać

Wiktionary

# amortyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|amortyzować.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmɔrtɨzɔˈvãɲɛ, AS: ãmortyzovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. amortyzować, zamortyzować

rzecz. zamortyzowanie n., amortyzator m., amortyzacja ż.

przym. amortyzacyjny

Wiktionary

# amory

potocznie: zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; umizgi, umizg (dawniej), flirt, konkury, zaloty, zalecanki

SJP.pl

Amory – miasto w stanie Missisipi, w Stanach Zjednoczonych.

Wikipedia

# amoryci

lud semicki pokrewny Kananejczykom

SJP.pl

Amoryci (sum. MAR.TU, akad. Amurru) – lud semicki, pokrewny Kananejczykom, który na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanował większość Mezopotamii i rozległe obszary Syrii. Spowodowali oni upadek sumero-akadyjskiego państwa III dynastii z Ur, tworząc na jego gruzach szereg zwalczających się małych państw, z których ostatecznie zwycięzcą okazał się Babilon Hammurabiego. Amoryci przejęli kulturę sumero-akadyjską i stworzyli podstawy państw babilońskiego i asyryjskiego.

Wikipedia

# amorycki

→ Amoryci

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Amorytami, dotyczący Amorytów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język amorycki;

Wiktionary

#### Patrz:

Amoryci

#### Powiązane:

rzecz. Amoryta mos., Amorytka ż.

Wiktionary

# amoryczny

erotyczny, miłosny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. erotyczny, miłosny

Wiktionary

# amoryta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. przedstawiciel zachodniosemickiego plemięemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z biegiem czasu (…) powstaje jedno wielkie państwo babilońskie, którego główną postacią jest Amoryta Hammurabi, wielki prawodawca.

(1.1) Tak mówi Pan Bóg do Jerozolimy: Z pochodzenia swego i urodzenia swego jesteś z ziemi Kanaan. Ojciec twój był Amorytą, a matka twoja - Chetytką (= Hetytką).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amorycki mrz.

:: fż. Amorytka ż.

przym. amorycki

Wiktionary

# amorytka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. przedstawicielka zachodniosemickiego plemięemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Artaxerxesa nie urzekła postać boga z groźnym piorunem ani świętym bykiem – tylko urodziwa córka arcykapłana Amela, śniadoskóra Amorytka o ognistych oczach (…).

(1.1) Kochał (…) małe, delikatne Amorytki, giętkie, nieskazitelnej budowy — ich wierność i oddanie w miłości stały się przysłowiowe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amorycki mrz.

:: fm. Amoryta mos.

przym. amorycki

Wiktionary

# amos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, prorok;

(1.2) imię|polski|m.

Wiktionary

Amos – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebr. עמוס amos – „mocny, dźwigający ciężary”. Patronem tego imienia jest Amos, jeden z dwunastu proroków mniejszych, którego imieniem nazwana jest jedna z ksiąg biblijnych – Księga Amosa. Obchodzi imieniny 31 marca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Liturgiczne wspomnienie proroka Amosa obchodzone było 31 marca.

(1.2) Jeden z proroków biblijnych nosił imię Amos.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmɔs, AS: ãmos

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Amosek mos.

przym. Amosowy

Wiktionary

# amosek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Amos

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zabrali Amoska razem z innymi dziećmi do getta.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amos mos.

przym. Amosowy

Wiktionary

# amosowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Amosa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Proroctwo Amosowe dotyczyło m.in. Damaszku i Tyru.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amos mos., Amosek mos.

Wiktionary

# amp.

skrót

(1.1) = farm. ampułka

Wiktionary

# amp.-strz.

skrót

(1.1) = med. ampułkostrzykawka

Wiktionary

# ampeks

ampex;
1. sposób zapisu obrazu i dźwięku programu telewizyjnego na taśmie magnetycznej;
2. urządzenie do dokonywania takiego zapisu i jego odtwarzania

SJP.pl

# ampeksowy

→ ampeks; ampexowy

SJP.pl

# ampelografia

całokształt wiedzy o winorośli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział botaniki oraz enologii zajmujący się opisem, klasyfikacją i rozróżnianiem odmian winorośli

Wiktionary

Ampelografia (gr. ámpelos = winna latorośl) – nauka o winoroślach (Vitis spp.), zajmująca się opisywaniem i klasyfikowaniem tych roślin. Dawniej główną metodą była obserwacja i porównywanie kształtu i barwy owoców i liści winorośli. Współcześnie nauka ta zrewolucjonizowana została za sprawą badań molekularnych DNA.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. ampelograf mos.

frazeologia.

etymologia. etym|gr|ἄμπελος|γράφω.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ampelography

* esperanto: (1.1) ampelografio

* francuski: (1.1) ampélographie ż.

* hiszpański: (1.1) ampelografía ż.

* łaciński: (1.1) ampelographia ż.

* niemiecki: (1.1) Ampelographie ż.

* słowacki: (1.1) ampelografia ż.

* ukraiński: (1.1) ампелографія ż.

* włoski: (1.1) ampelografia ż.

źródła.

== ampelografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ampelografia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ampelograf mos.

Wiktionary

# ampelograficzny

przymiotnik od: ampelografia

SJP.pl

# ampelologiczny

przymiotnik

(1.1) bot. związany z ampelologią, dotyczący ampelologii, uprawy winorośli

Wiktionary

# amper

podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. elektr. podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wiadro

Wiktionary

Amper – jednostka natężenia prądu elektrycznego (nazywane też po prostu prądem elektrycznym). Jest jednostką podstawową w układzie SI i układzie MKSA oznaczaną w obu układach symbolem A.

Nazwa amper pochodzi od nazwiska francuskiego fizyka André Marie Ampère’a.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wymiarem natężenia prądu jest amper, a wymiarem długości jest metr.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmpɛr, AS: ãmper

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1) rzecz. amperaż mrz.

(1.2) przym. amperowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

(1.1) rzecz. amperaż mrz.

(1.2) przym. amperowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1) od nazwiska André Marie Ampère'a

uwagi.

tłumaczenia.

(1.2) zobtłum|wiadro.

* angielski: (1.1) ampere

* arabski: (1.1) أمبير

* baskijski: (1.1) ampere

* białoruski: (1.1) ампер m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) ампэр m.

* bułgarski: (1.1) ампер m.

* chiński standardowy: (1.1) 安培

* duński: (1.1) ampere w.

* esperanto: (1.1) ampero

* francuski: (1.1) ampère m.

* hiszpański: (1.1) amperio m.

* japoński: (1.1) アンペア

* kataloński: (1.1) ampere m.

* niemiecki: (1.1) Ampere n.

* nowogrecki: (1.1) αμπέρ n.

* rosyjski: (1.1) ампер m.

* słowacki: (1.1) ampér m.

* szwedzki: (1.1) ampere w.

* turecki: (1.1) amper

* ukraiński: (1.1) ампер m.

* węgierski: (1.1) amper

* włoski: (1.1) ampere m.

źródła.

== amper (język afrykanerski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-amper.wav.

znaczenia.

przysłówek

(1.1) prawie

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# amperaż

wartość natężenia prądu elektrycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. natężenie prądu elektrycznego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amper mrz., amperozwój mrz.

Wiktionary

# amperogodzina

jednostka ilości elektryczności (ładunku elektrycznego) odpowiadająca przepływowi prądu o natężeniu 1 ampera przez przekrój poprzeczny danego przewodnika w ciągu 1 godziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

Wiktionary

Amperogodzina [Ah] – miara pojemności ogniw galwanicznych, w tym akumulatorów elektrycznych. Określa ona zdolność do zasilania przez ten akumulator obwodu elektrycznego prądem o danym natężeniu przez określony czas.

Amperogodzinę można zdefiniować, bazując na wzorze na ładunek, jaki wypływa z ogniwa w czasie t, gdy natężenie wypływającego prądu wynosi I

    Q=It,
    \mathrm {Ah} =\mathrm {A} \cdot \mathrm {h} ,

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta wielkość jest wyrażona w amperogodzinach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna, AS: ãmperogoʒ́ĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amperogodzinowy

Wiktionary

# amperometr

przyrząd do pomiaru natężenia prądu w obwodzie elektrycznym, podający wynik w amperach; amperomierz

SJP.pl

# amperometria

dział fizyki zajmujący się pomiarami natężenia prądu

SJP.pl

Amperometria – technika analityczna, bazująca na pomiarze zależności natężenia prądu od stężenia substancji elektroaktywnej przy stałym potencjale. Stosuje się układ elektrody pracującej i odniesienia zanurzonych w badanym roztworze składającym się z elektrolitu i badanej substancji.

Wikipedia

# amperometryczny

→ amperometria

SJP.pl

#### Patrz:

amperometria

# amperomierz

przyrząd do pomiaru natężenia prądu w obwodzie elektrycznym, podający wynik w amperach; amperometr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. elektr. przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

Wiktionary

Amperomierz – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego. W zależności od zakresu amperomierza używane są też nazwy: kiloamperomierz, miliamperomierz, mikroamperomierz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pożycz mi amperomierz albo jakiś miernik uniwersalny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ, AS: ãmperõmʹi ̯eš

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amperometr

Wiktionary

# amperosekunda

jednostka ilości elektryczności (ładunku elektrycznego) odpowiadająca przepływowi prądu o natężeniu 1 ampera przez przekrój poprzeczny danego przewodnika w ciągu 1 sekundy; kulomb

SJP.pl

Kulomb (C) – jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa kulomb pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Charles Coulomb.

Wikipedia

# amperowoltomierz

miernik napięcia i/lub natężenia prądu

SJP.pl

# amperowy

→ amper

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z amperem (jednostką natężenia prądu)

Wiktionary

#### Patrz:

amper

#### Powiązane:

rzecz. amper mrz.

Wiktionary

# amperozwój

dawna jednostka siły magnetomotorycznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

Wiktionary

Amperozwój (Az) – pozaukładowa (MKS) jednostka siły magnetomotorycznej o wymiarze ampera, równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez pojedynczy zamknięty zwój solenoidu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amper m., amperaż m.

Wiktionary

# ampersand

znak "&", znajdujący się na standardowej amerykańskiej klawiaturze nad cyfrą 7

SJP.pl

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), & – znak pisarski będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et”, polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć można potraktować go jako nietypową ligaturę.

Wikipedia

# ampex

ampeks;
1. sposób zapisu obrazu i dźwięku programu telewizyjnego na taśmie magnetycznej;
2. urządzenie do dokonywania takiego zapisu i jego odtwarzania

SJP.pl

# ampexowy

→ ampex; ampeksowy

SJP.pl

# ampfutbol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rodzaj piłki nożnej, której graczami są osoby po amputacji kończyny

Wiktionary

Amp futbol (ang. Amputee Football, amer. Amp Soccer) – rodzaj piłki nożnej rozgrywanej przez zawodników po jednostronnej amputacji kończyny dolnej - w przypadku graczy z pola, lub kończyny górnej u bramkarzy. W drugiej dekadzie XXI wieku uprawiana w ponad 40 państwach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zdobyliśmy brąz w ampfutbolu!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ampfutbolista mos., ampfutbolistka ż.

przym. ampfutbolowy

Wiktionary

# ampfutbolista

zawodnik grający w amp futbol

SJP.pl

# ampfutbolistka

→ ampfutbolista

SJP.pl

#### Patrz:

ampfutbolista

# ampfutbolowy

→ ampfutbol

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amp futbolem, dotyczący amp futbolu

Wiktionary

#### Patrz:

ampfutbol

#### Powiązane:

rzecz. amp futbol m., ampfutbol m., ampfutbolista m., ampfutbolistka ż.

Wiktionary

# ampicylina

półsyntetyczny antybiotyk z grupy penicylin charakteryzujący się szerokim spektrum działania

SJP.pl

Wikipedia

# ampla

lampa wisząca lub klosz kierujący światło ku górze

SJP.pl

# amplatz

[czytaj: amplac] nazwisko

SJP.pl

# amplatzer

[czytaj: amplacer] zatyczka stosowana do zamykania ubytku w komorze serca; zapinka Amplatza

SJP.pl

# ampleksus

odruch płciowy u płazów bezogonowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herp. pozycja godowa płazów głównie bezogonowych, w której samiec trzyma samicę za przednie odnóża

Wiktionary

Ampleksus (łac. amplexus – „uścisk”) – odruch płciowy występujący u płazów bezogonowych. Jest to pozycja niezbędna do złożenia jaj przez samicę i wyrzucenia nasienia do wody przez samca. Ponadto występuje u niektórych płazów ogoniastych, np. u salamandry plamistej.

Wikipedia

# amplidyna

prądnica prądu stałego o dwustopniowym wzmocnieniu

SJP.pl

Amplidyna – rodzaj prądnicy prądu stałego. Posiada 4 bieguny w stojanie, ale strumień magnetyczny podłużny Φd wywołany prądem magnesującym magnesuje dwa z nich, np. 1 i 2 w jednym kierunku, a, pozostałe dwa, np. 3 i 4, w drugim kierunku. Jest to więc w rzeczywistości maszyna dwubiegunowa i jej twornik jest uzwojony na dwa bieguny. W osi poprzecznej q względem strumienia Φd są ustawione szczotki poprzeczne a-b. Przy zwartych szczotkach a-b przez uzwojenie twornika płynie prąd, który wywołuje strumień poprzeczny Φq skierowany tak, jak strumień reakcji poprzecznej twornika. Napięcie na szczotkach a-b od strumienia Φq jest równe zeru, natomiast strumień poprzeczny Φq indukuje napięcie na szczotkach A-B ustawionych w osi podłużnej.

Wikipedia

# amplifikacja

1. rozbudowanie jakiegoś tematu lub motywu służące głębszemu jego ukazaniu, polegające na wzbogacaniu i dopełnianiu go w kolejnych zdaniach tekstu;
2. w genetyce: zwielokrotnienie liczby genów;
3. wzmocnienie, zwielokrotnienie jakiejś wielkości

SJP.pl

- amplifikacja (biologia)
- amplifikacja (psychologia)
- amplifikacja (retoryka): środek stylistyczny poszerzający wypowiedź
- amplifikacja (literatura): wyrazy bliskoznaczne, powtórzenia, peryfrazy
- Amplifikacja (album): album polskiego rapera o pseudonimie Rahim
- wzmacnianie (prądu, napięcia, mocy itp.)
  zobacz: amplifikator, amplituner

Wikipedia

# amplifikacyjny

→ amplifikacja

SJP.pl

#### Patrz:

amplifikacja

# amplifikator

dawniej: wzmacniacz elektryczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. wzmacniacz elektryczny

Wiktionary

Wzmacniacz sygnałów elektrycznych – rodzaj wzmacniacza, którego zadaniem jest wytworzenie na wyjściu wzmocnionego wejściowego sygnału elektrycznego, kosztem energii pobieranej ze źródła zasilania.

Wzmacniacz zbudowany jest w oparciu o elementy elektroniczne czynne i bierne i zwykle posiada obwód ujemnego sprzężenia zwrotnego.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãmplʲifʲiˈkatɔr, AS: ãmplʹifʹikator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amplifikowanie n.

Wiktionary

# amplifikatorka

przestarzałe: kobieta opowiadająca z przesadą, wyolbrzymiająca fakty

SJP.pl

# amplifikatornia

zespół urządzeń do wzmacniania prądów o częstotliwości akustycznej

SJP.pl

# amplifikować

wzmacniać, wyolbrzymiać

SJP.pl

# amplifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. ubarwianie, uwznioślanie lub nadmierne rozszerzanie motywu, tematu, treści czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amplifikacja ż., amplifikator m., amplifikatorka ż., amplifikatornia ż.

czas. amplifikować

Wiktionary

# amplistat

rodzaj transformatorowego wzmacniacza magnetycznego

SJP.pl

Amplistat wzbudzenia – specjalny transformatorowy wzmacniacz magnetyczny umożliwiający bezstykową, bezstopniową i bezoporową regulację natężenia prądu w obwodach elektrycznych.

Wikipedia

# amplitron

szerokopasmowa, wzmacniająca lampa mikrofalowa

SJP.pl

Wikipedia

# amplituda

1. najwyższe odchylenie danych wartości od średniej;
2. w fizyce: zakres wahania - największe odchylenie ciała drgającego lub wahającego się od średniej lub spoczynkowej pozycji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

(1.2) fiz. połowa różnicy między wartością maksymalną i minimalną

(1.3) pot. zakres

Wiktionary

Amplituda – wspólna nazwa kilku blisko powiązanych pojęć matematycznych, stosowanych głównie w fizyce, naukach technicznych i naukach o Ziemi. We wszystkich tych przypadkach amplituda to pewna liczba rzeczywista charakteryzująca pewną funkcję rzeczywistą, na przykład:

- funkcję okresową opisującą drgania;
- ciąg wyników pomiarów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amplituda funkcji sinus wynosi 1.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmplʲiˈtuda, AS: ãmplʹituda

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amplitudowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) skala

Wiktionary

# amplitudowy

→ amplituda

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z amplitudą

Wiktionary

#### Patrz:

amplituda

#### Powiązane:

rzecz. amplituda ż.

Wiktionary

# amplituner

[czytaj: ampliTIUner lub ampliTUner] wzmacniacz (amplifikator) i odbiornik radiowy (tuner) we wspólnej obudowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. połączenie odbiornika radiowego i wzmacniacza;

Wiktionary

Amplituner – połączenie wzmacniacza elektroakustycznego (ang. amplifier) i odbiornika radiowego (ang. tuner) we wspólnej obudowie i zazwyczaj o wspólnym zasilaczu.

W amplitunerze wyodrębnia się następujące elementy składowe:

1. tuner (na ogół analogowy)
   - część odbiorcza wysokiej częstotliwości (wzmacniacz częstotliwości), ze stopniem przemiany
   - wzmacniacz pośredniej częstotliwości
   - dekoder stereofoniczny
2. wejścia/wyjścia
   - analogowe wejścia RCA
   - cyfrowe wejścia SPDIF
   - gniazdo antenowe
   - wyjścia głośnikowe
3. dekodery audio
   - Dolby ProLogic I/II/IIx
   - DTS Neo:6
   - Dolby Digital i DTS
   - ewentualny procesor dźwięku (DSP)
4. wzmacniacz
   - przedwzmacniacz napięciowy z regulacją głośności i barwy dźwięku oraz z gniazdami wejściowymi i wyjściowymi dla sygnałów innych źródeł dźwięku.
   - opcjonalnie korektor graficzny (equalizer)
   - wzmacniacz mocy (końcowy) z zabezpieczeniami i gniazdami wyjściowymi dla zestawów głośnikowych
5. zespół zasilaczy
   - stabilizowanych dla tunera i przedwzmacniacza
   - niestabilizowanych dla wzmacniacza mocy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wbudowany w amplituner procesor dźwięku (DSP) pozwala na wybór jednego z wirtualnie generowanych środowisk przestrzennych […].

(1.1) Gdy dysponujemy nieco większą gotówką, warto rozważyć inwestycję w zestaw kina domowego, a więc odtwarzacz, amplituner i komplet głośników zapewniający wrażenia takie jak w kinie wyposażonym w system Dolby Surround.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmplʲiˈtʲjũnɛr, AS: ãmplʹitʹi ̯ũner

Wiktionary

# ampula

w starożytnym Rzymie: naczyńko w kształcie spłaszczonego dzbanka bez uchwytów; ampulla

SJP.pl

# ampulla

w starożytnym Rzymie: naczyńko w kształcie spłaszczonego dzbanka bez uchwytów; ampula

SJP.pl

# ampulowy

klucz ampulowy - rodzaj wkrętaka o przekroju sześciokąta foremnego; klucz inbusowy, klucz imbusowy, imbus, inbus

SJP.pl

# amputacja

operacyjne, częściowe lub całkowite usunięcie jakiejś części ciała, organu; odjęcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

Wiktionary

Amputacja (łac. amputatio) – zabieg operacyjny polegający na usunięciu narządu lub jego części. Najczęściej zdarzają się amputacje kończyn spowodowane zaawansowanym niedokrwieniem (wywołanym np. postępującym stwardnieniem zarostowym tętnic) lub znacznym uszkodzeniem urazowym. Amputacja może być zabiegiem ratującym życie w przypadku złośliwego nowotworu (np. kości, tkanek miękkich), poważnego zakażenia, cukrzycy (stopa cukrzycowa), zgorzeli oraz miażdżycy. Innym przykładem jest amputacja oskrzela, polegająca na jego odcięciu podczas resekcji płuca. W przypadku złośliwych nowotworów sutka zdarzają się natomiast amputacje sutka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas pracy z piłą omal nie doszło do amputacji palca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈtat͡sʲja, AS: ãmputacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amputowanie n.

czas. amputować

przym. amputacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcięcie

Wiktionary

# amputacyjny

związany z amputacją, służący do amputacji (np. zabieg amputacyjny, narzędzia amputacyjne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z amputacją; służący do amputacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amputacja ż., amputowanie n.

Wiktionary

# amputant

osoba, której operacyjnie usunięto kończynę lub narząd

SJP.pl

# amputować

1, dokonać, dokonywać amputacji (operacyjnego usunięcia kończyny lub innego narządu);
2. przenośnie: pozbawić, pozbawiać czegoś ważnego

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) dokonywać amputacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wypadku amputowano mu lewą stopę.

(1.1) Żydzi i muzułmanie nie amputują napletka z powodów medycznych, ale ze względu na religię, tradycję i kulturę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ, AS: ãmputovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amputacja ż., amputowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obcinać, odjąć

Wiktionary

# amputowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wykonywanie amputacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do szpitala przywieziono pacjenta z zaawansowaną gangreną i jedynym ratunkiem okazało się amputowanie nogi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmputɔˈvãɲɛ, AS: ãmputovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amputacja ż.

czas. amputować

przym. amputacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amputacja

Wiktionary

# ampuła

absolutnie szczelne naczynie laboratoryjne, szklane lub tworzywowe, służące do długotrwałego przechowywania ciekłych i rzadziej stałych substancji chemicznych

SJP.pl

Ampuła – rodzaj komórki konidiotwórczej u grzybów. Jest to końcowa strzępka, na której wytwarzane są bezpłciowo zarodniki zwane konidiami.Ampuła swoim kształtem przypomina napęczniałą główkę z krótkimi wyrostkami zwanymi sterygmami. Na sterygmach tych poprzez pączkowanie powstają konidia – u niektórych gatunków powstaje równocześnie kilka konidiów na każdej sterygmie, u innych kolejno po jednym. Ampuła ma tyle punktów zarodnikowania, ile jest na niej sterygm, czyli jest poliblastyczna.

Wikipedia

# ampułczarnia

dział wytwórni leków, w którym napełnia się ampułki lekiem; ampułkarnia

SJP.pl

# ampułeczka

zdrobnienie od: ampułka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: ampułka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmpuˈwɛt͡ʃka, AS: ãmpuu̯ečka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ampułka

Wiktionary

# ampułka

1. małe naczynie szklane, fiolka;
2. u starożytnych Rzymian: naczynie do przechowywania płynów;
3. małe naczynie do wina lub wody używane przy mszy lub chrzcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. kosmet. med. szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

(1.2) rel. mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; Gloger.

(1.3) hist. szklane naczynie na leki i substancje zapachowe

(1.4) uczn. mężczyzna, który przyjmuje sterydy

(1.5) daw. zool. nazwa systematyczna|Bulla ampulla|L..

Wiktionary

- Ampułka (farmacja) – pojemnik do przechowywania leków do wstrzykiwań
- Ampułka (religia) – naczynie liturgiczne do przechowywania wina lub wody
- Ampułka (historia) – naczynie na leki i substancje zapachowe

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Producent specyfiku ostrzegł w komunikacie prasowym, że w ampułkach tego leku mogą być kawałki szkła.

(1.2) Jeden z nich niesie ampułki, drugi mszał ogromny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈpuwka, AS: ãmpuu̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ampuła ż., ampułczarnia ż., ampułkarnia ż.

:: zdrobn. ampułeczka ż.

przym. ampułkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) ampla

Wiktionary

# ampułkarnia

dział wytwórni leków, w którym napełnia się ampułki lekiem; ampułczarnia

SJP.pl

# ampułkostrzykawka

rodzaj strzykawki, która dodatkowo pełni funkcję ampułki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. strzykawka pełniąca dodatkowo rolę ampułki;

Wiktionary

Ampułkostrzykawka, ampułka-strzykawka, strzykawkoampułka – połączenie ampułki z lekiem i strzykawki, gotowe do natychmiastowego wstrzyknięcia leku. Jej odmianą jest strzykawka automatyczna (autostrzykawka), czyli strzykawka z mechanizmem (zwykle sprężynowym) wypychającym zawartą w niej ciecz. Ampułkostrzykawki są (z definicji) jednorazowego użytku, natomiast strzykawki automatyczne mogą być jednorazowe lub wielorazowe. Szczególnym rodzajem autostrzykawki jest pen insulinowy.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) skr. amp.-strz.

Wiktionary

# ampułkowy

→ ampułka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ampułką, dotyczący ampułki

Wiktionary

#### Patrz:

ampułka

#### Powiązane:

rzecz. ampułka ż.

Wiktionary

# amrita

w hinduizmie: mityczny napój bogów, nektar nieśmiertelności; amryta

SJP.pl

Amryta (dewanagari अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. amrita) – w hinduizmie boski napój dający pijącemu nieśmiertelność; indyjski odpowiednik greckiego nektaru. Termin pojawiający się często w Wedach oraz tekstach buddyjskich. Niebiański napój dewów i dewi dający nieśmiertelność lub inne moce oraz usuwający cierpienie.

Wikipedia

# amritsar

miasto w Indiach

SJP.pl

Amritsar (pendż. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, Sadzawka Nektaru Nieśmiertelności, hindi अमृतसर) – miasto w północno-zachodnich Indiach, w stanie Pendżab, w pobliżu granicy z Pakistanem. Około 1,1 mln mieszkańców. W mieście tym znajduje się najważniejszy obiekt kultu sikhów – Złota Świątynia zwana Darbar Sahib (pol. Dwór Pana) lub Harmandir (pol. Świątynia Boża), w której przechowywany jest oryginał świętej księgi sikhów „Sri Guru Granth Sahib”.

Wikipedia

# amritsarski

→ Amritsar

SJP.pl

#### Patrz:

Amritsar

# amrock

[czytaj: amrok] amerykańska rasa kur; amrok

SJP.pl

# amrok

amerykańska rasa kur; amrock

SJP.pl

# amryta

w hinduizmie: mityczny napój bogów, nektar nieśmiertelności; amrita

SJP.pl

Amryta (dewanagari अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. amrita) – w hinduizmie boski napój dający pijącemu nieśmiertelność; indyjski odpowiednik greckiego nektaru. Termin pojawiający się często w Wedach oraz tekstach buddyjskich. Niebiański napój dewów i dewi dający nieśmiertelność lub inne moce oraz usuwający cierpienie.

Wikipedia

# amsonia

rodzaj roślin z rodziny toinowatych

SJP.pl

Wikipedia

# amstaf

ras psa z grupy terierów; amstaff

SJP.pl

Amerykański Staffordshire terrier (amstaff – skrót od American Staffordshire) – jedna z ras psów, należąca do grupy terierów, zaklasyfikowana do sekcji terierów w typie bull. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

# amstaff

[czytaj: amstaf] ras psa z grupy terierów; amstaf

SJP.pl

Amerykański Staffordshire terrier (amstaff – skrót od American Staffordshire) – jedna z ras psów, należąca do grupy terierów, zaklasyfikowana do sekcji terierów w typie bull. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

# amstaffka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kynol. suka rasy amerykański staffordshire terier, samica amstaffa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piękna, błękitna amstaffka 25 stycznia trafiła do naszego schroniska.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amstaff m., amstaf m.

:: fm. amstaff

Wiktionary

# amsterdam

miasto w Holandii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Holandii;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 11945;

(1.3) geogr. francuska wyspa w południowej części Oceanu Indyjskiego;

Wiktionary

Amsterdam – miasto i stolica konstytucyjna Holandii, w prowincji Holandia Północna.

Większość instytucji rządowych oraz przedstawicielstw obcych państw znajduje się w Hadze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amsterdam jest konstytucyjną stolicą Holandii, natomiast władza urzęduje w Hadze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãmˈstɛrdãm, AS: ãmsterdãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amsterdamczyk mos., amsterdamka ż.

przym. amsterdamski, podamsterdamski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) peryfr. holenderska Wenecja

Wiktionary

# amsterdamczyk

mieszkaniec Amsterdamu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amsterdamu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myślę, że amsterdamczycy nie lubią, gdy się tak o nich mówi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmt͡ʃɨk, AS: ãmsterdãmčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amsterdam mrz.

:: fż. amsterdamka ż.

przym. amsterdamski

Wiktionary

# amsterdamianka

mieszkanka Amsterdamu; amsterdamka (częściej)

SJP.pl

# amsterdamka

mieszkanka Amsterdamu; amsterdamianka (rzadko)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Amsterdamu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmka, AS: ãmsterdãmka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amsterdam mrz.

:: fm. amsterdamczyk mos.

przym. amsterdamski

Wiktionary

# amsterdamski

→ Amsterdam

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

Wiktionary

#### Patrz:

Amsterdam

#### Wymowa:

IPA: ˌãmstɛrˈdãmsʲci, AS: ãmsterdãmsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amsterdam mrz., amsterdamczyk mos., amsterdamka ż.

Wiktionary

# amstrad

produkt marki Amstrad

SJP.pl

Amstrad – brytyjskie przedsiębiorstwo elektroniczne. Siedziba przedsiębiorstwa, założonego w 1968 roku przez Alana Sugara, mieści się w Brentwood w hrabstwie Essex. Nazwa Amstrad jest skrótem od Alan Michael Sugar Trading.

Wikipedia

# amtować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urzędować gdzieś, rządzić, siedzieć

Wiktionary

# amu-daria

rzeka w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Wiktionary

Amu-daria (w starożytności stgr. Ὦξος, łac. Oxus, Transoxana, Transoksjana; arab. Dżajahun) – rzeka w Uzbekistanie, Turkmenistanie i Afganistanie, jej odcinek stanowi także granicę Tadżykistanu (na całej swej długości stanowi odcinki granicy afgańsko-tadżyckiej, afgańsko-uzbeckiej, afgańsko-turkmeńskiej oraz turkmeńsko-uzbeckiej). Długość 1425 km, powierzchnia dorzecza 465,5 tys. km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amu-daria jest rzeką o długości 1425 kilometrów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmu‿ˈdarʲja, AS: ãmu‿darʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amudaryjski

Wiktionary

# amudaryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amu-darią, dotyczący Amu-darii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Amu-daria ż.

Wiktionary

# amulecik

zdrobnienie od: amulet

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od amulet

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie amulet, lecz tylko mały amulecik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amulet m.

Wiktionary

# amulet

przedmiot, najczęściej drobnych rozmiarów, który ma chronić posiadacza przed nieszczęściami, chorobami, czarami etc.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ezot. przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

Wiktionary

Amulet (łac. amuletum) – osobisty przedmiot o charakterze magicznym, z przypisywanym mu działaniem ochronnym, posiadający różny kształt i formę, nawiązujący do symboliki lub bóstwa, części ludzkiego ciała, motywu roślinnego, czy zwierzęcego. Także w formie tabliczki z napisem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Amulet ma dawną tradycję, znany jest na całym świecie oraz przybiera różne formy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈmulɛt, AS: ãmulet

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. amulecik mrz.

przym. amuletowy

Wiktionary

# amuletowy

→ amulet

SJP.pl

#### Patrz:

amulet

# amuliusz

Wikipedia

# amundsen

nazwisko

SJP.pl

- Roald Amundsen (1872-1928) – norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego
  - Amundsen-Scott – amerykańska stacja naukowo-badawcza w Antarktydzie Wschodniej, na biegunie geograficznym
  - Amundsen Coast – fragment wybrzeża Antarktydy
  - Lodowiec Amundsena – lodowiec w Górach Transantarktycznych, na Antarktydzie Wschodniej
  - Morze Amundsena – przybrzeżne morze szelfowe, część Oceanu Spokojnego u wybrzeży Antarktydy
  - Zatoka Amundsena – zatoka, która znajduje się na Morzu Beauforta (Ocean Arktyczny)
  - Zatoka Amundsena – zatoka u wybrzeży Ziemi Enderby'ego

  Wikipedia

# amundsenka

rodzaj czapki z grubej wełny, noszonej przez sportowców

SJP.pl

# amunicja

naboje broni palnej i ich części składowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. naboje do broni palnej

(1.2) wojsk. ogół rakiet, nabojów artyleryjskich, min, bomb lotniczych, torped, bomb głębinowych, granatów ręcznych oraz naboi do broni strzeleckiej;

Wiktionary

Amunicja – ogół nabojów, granatów, rakiet, min, bomb i torped.

W ujęciu wojskowym amunicja służy do niszczenia (lub obezwładniania) siły żywej, punktów ogniowych, sprzętu, umocnień a także do szkoleń i treningów. W ujęciu cywilnym amunicja strzelecka wykorzystywana jest również w sporcie i myślistwie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Żołnierz załadował amunicję do swojej broni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãmũˈɲit͡sʲja, AS: ãmũńicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. amunicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) strzeliwo

Wiktionary

# amunicyjny

związany z amunicją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amunicją, dotyczący amunicji

Wiktionary

Amunicyjny – żołnierz odpowiedzialny za opiekę nad amunicją do broni wymagającej obsługi przez więcej niż jedną osobę.

- W artylerii: żołnierz wchodzący w skład obsługi pojedynczego artyleryjskiego środka walki (działonu). Do jego zadań należy: przygotowanie amunicji do strzelania (wyjmowanie nabojów ze skrzyń oraz ich ewentualne smarowanie i/lub spinanie w łódki), donoszenie i podawanie nabojów ladowniczemu. W skład obsługi jednego działa może wchodzić kilku amunicyjnych.
- W piechocie: żołnierz wchodzący w skład obsługi zespołowej broni strzeleckiej (np. karabinu maszynowego), pełniący analogiczną funkcję jak w artylerii, dodatkowo zajmujący się transportem amunicji oraz niekiedy pełniąc równolegle funkcję ładowniczego (asystując celowniczemu przy obsłudze broni).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. amunicja ż.

Wiktionary

# amur

ryba z rodziny karpiowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Azji;

(1.2) geogr. zob. Środkowy Amur.

Wiktionary

- Amur – rzeka we wschodniej Azji
- amur – ryba z rodziny karpiowatych
  - amur biały (Ctenopharyngodon idella)
  - amur czarny (Mylopharyngodon piceus)
- Amur Błagowieszczeńsk – rosyjski klub piłkarski
- Amur Chabarowsk – rosyjski klub hokejowy
- Amur – repozytorium wydawnictw naukowych
- Amur – typ rosyjskich okrętów – stawiaczy min i dwa okręty o tej nazwie
- A-135 Amur - system antybalistyczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Większa część wschodniej granicy Chin i Rosji leży na Amurze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãmur, AS: ãmur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. amur m., Amursk mrz.

przym. amurski

Wiktionary

# amurowy

→ amur

SJP.pl

#### Patrz:

amur

# amursk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, położone w Kraju Chabarowskim, nad Amurem;

Wiktionary

Amursk (ros. Амурск) – miasto w Rosji, położone w Kraju Chabarowskim, nad Amurem, 45 km na północ odKomsomolska.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. amurski

rzecz. Amur mrz.

Wiktionary

# amurski

→ Amur

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Amurem, dotyczący Amuru

(1.2) związany z Amurskiem, dotyczący Amurska

Wiktionary

#### Patrz:

Amur

#### Powiązane:

rzecz. Amur m., Amursk m.

Wiktionary

# amuzja

nieumiejętność rozpoznawania melodii wskutek uszkodzenia kory mózgowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;

Wiktionary

Amuzja (łac. amusia) – głuchota wybiórcza w stosunku do tonów muzycznych. Często towarzyszy afazji. Lokalizację jej łączy się z uszkodzeniem zwojów skroniowych poprzecznych po stronie lewej. Rozróżniać należy amuzję czuciową sensoryczną (wyrażającą się w utracie wyobrażeń muzycznych) i amuzję ruchową lub konstruktywną (motoryczną).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãˈmuzʲja, AS: ãmuzʹi ̯a

Wiktionary

# amw

[czytaj: a-em-WU]
1. skrót: Agencja Mienia Wojskowego;
2. skrót od: Akademia Marynarki Wojennej;
3. skrót od: Archiwum Marynarki Wojennej

SJP.pl

# amway

[czytaj: AMłej] amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe

SJP.pl

Amway – międzynarodowa firma zajmująca się sprzedażą bezpośrednią. Markami firmy Amway są: Nutrilite (suplementy diety), Amway Home (środki czystości), Artistry (kosmetyki), eSpring (systemy do oczyszczania wody), XS (suplementy sportowe, napoje energetyczne), Glister (higieny jamy ustnej), iCook (naczynia kuchenne i akcesoria), Satinique (pielęgnacja włosów, G&H (pielęgnacji ciała) oraz Atmosphere Sky(systemy oczyszczania powietrza). Produkty Amway są dostępne na licznych rynkach na całym świecie, a według danych firmy współpracuje z nią blisko milion niezależnych partnerów biznesowych, którzy dystrybuują jej produkty.

Wikipedia

# amy

1. [czytaj: ejmi] obce imię żeńskie;
2. [czytaj: aMI] nazwisko francuskie

SJP.pl

Amy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Oise.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 342 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 27 osób/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Amy plasuje się na 658. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 291.).

Wikipedia

# amygdalina

związek chemiczny występujący w nasionach niektórych krzewów i drzew (m.in. migdałowca), czasem utożsamiany z witaminą B17

SJP.pl

Amigdalina (z łac. amygdalum – migdał, z gr. αμυγδάλη – migdał) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów cyjanogennych (syn. nitrylozydów), występujący w nasionach wielu roślin z rodziny różowatych (Rosaceae), głównie migdałowca zwyczajnego (Amygdalus communis), a także pigwy pospolitej (Cydonia oblonga), czeremchy (Padus) i innych drzew owocowych (np. moreli, wiśni, śliw, brzoskwiń). Nadaje nasionom wspomnianych gatunków gorzki smak i specyficzny aromat, zwany w gastronomii migdałowym. W organizmie rozkłada się na glukozę, aldehyd benzoesowy i cyjanowodór. Amigdalinę po raz pierwszy wyodrębnili z gorzkich migdałów w 1830 roku francuscy chemicy Pierre Jean Robiquet i Antoine François Boutron-Charlard. Amigdalinę można wyizolować z nasion migdałów używając rozpuszczalników organicznych.

Wikipedia

# amyl

1. grupa alkilowa o pięciu atomach węgla; pentyl;
2. azotyn amylu - związek organiczny (ciecz), stosowany m.in. jako lek w dławicy piersiowej; azotyn pentylu, pentylu azotan(III)

SJP.pl

# amylaza

enzym rozkładający wielocukry na cukry o mniejszych cząsteczkach; diastaza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym rozkładający cukry złożone;

Wiktionary

Amylazy, diastazy, enzymy amylolityczne (EC 3.2.1) – grupa enzymów zaliczanych do hydrolaz, rozkładających skrobię i inne polisacharydy. α-amylaza występuje m.in. w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa) i w ślinie (amylaza ślinowa). Amylazy są także syntezowane w owocach wielu roślin podczas dojrzewania (powoduje to, że stają się one słodsze) oraz podczas kiełkowania ziaren zbóż. Amylaza z ziaren ma istotne znaczenie przy produkcji słodu.

Wikipedia

# amylen

węglowodór nienasycony występujący w czterech odmianach izomerycznych; penten

SJP.pl

# amylina

hormon peptydowy zbudowany z 37 aminokwasów wytwarzany w trzustce

SJP.pl

Amylina (IAPP - z ang. Islet Amyloid Polypeptide) – hormon peptydowy zbudowany z 37 aminokwasów, który jest wytwarzany przez komórki beta wysp Langerhansa trzustki.

Amylina jest wydzielana do krwiobiegu wraz z wydzielaniem podstawowym insuliny, a także w odpowiedzi na bodziec pokarmowy (spożycie posiłku zwiększa jej uwalnianie). Jej działanie polega na kontroli wchłaniania pokarmów, spowolnieniu opróżnianiu żołądka i wchłaniania glukozy z jelita cienkiego. Hamuje także wydzielanie glukagonu i insuliny. Jest czasem nazywany hormonem anorektycznym, gdyż poprzez blokowanie neuronów w area postrema hamuje pojawianie się uczucia głodu. Ma też działanie przeciw osteoporotyczne poprzez hamowanie aktywności osteoklastów. Poza tym hamuje syntezę glikogenu w mięśniach oraz ma działanie rozszerzające na naczynia.

Wikipedia

# amylodekstryna

produkt pośredni hydrolizy skrobi mający zastosowanie w przemyśle

SJP.pl

# amylograf

Amylograf – (grek. amylum – krochmal + -graf), aparat służący do pomiaru wartości wypiekowej mąki żytniej, oraz do pomiaru zdolności skrobi do kleikowania.

Wikipedia

# amyloid

1. węglowodan znajdujący się w roślinach
2. substancja białkowa o charakterze patologicznym, gromadząca się w różnych tkankach organizmu przy przewlekłych stanach chorobowych

SJP.pl

Amyloid – szkodliwe, nieprawidłowe białko przypominające skrobię, powstające w organizmie w wyniku długiego przebiegu wyniszczających chorób, gromadzące się między naczyniami włosowatymi a tkankami niektórych narządów. Powoduje to ucisk i utrudnienie (lub uniemożliwienie) wymiany substancji między krwią i komórkami. Schorzenie to nazywane jest amyloidozą (skrobiawicą).

Wikipedia

# amyloidoza

Amyloidoza, inaczej skrobiawica lub betafibryloza – schorzenie polegające na pozakomórkowym odkładaniu różnych rodzajów biologicznie nieaktywnego białka o budowie nierozgałęzionej i konfiguracji β-pliku, dającego charakterystyczny obraz w krystalografii rentgenowskiej, uogólnione lub zlokalizowane narządowo, najczęściej w nerkach, wątrobie, śledzionie, sercu i tarczycy.

Wikipedia

# amylopektyna

wielocukier wchodzący w skład skrobi

SJP.pl

Amylopektyna – organiczny związek chemiczny, mocno rozgałęziony wielocukier. Jest głównym składnikiem skrobi, stanowi otoczkę jej ziarenek (ok. 80% masy). Odpowiada za efekt pęcznienia skrobi i jej zdolności do tworzenia zoli. Ma bardzo dużą masę cząsteczkową (kilka milionów u). Jej cząsteczkę tworzą rozgałęzione łańcuchy zbudowane z około 1000 reszt glukozy.

Wikipedia

# amyloplast

bezbarwne ciałko komórki roślinnej syntetyzujące skrobię zapasową i magazynujące ją w postaci ziaren skrobi

SJP.pl

Amyloplast – rodzaj leukoplastu wytwarzający i magazynujący skrobię. Powstają one bezpośrednio z proplastydów. Pod wpływem światła przekształcają się w chloroplasty.

Występują w komórkach organów spichrzowych, w komórkach czapeczki korzenia i w komórkach merystematycznych w postaci jednego dużego ziarna (np. ziemniak, żyto, pszenica) lub wielu drobnych (np. owies, ryż).

Wikipedia

# amylowy

1. → amyl;
2. alkohol amylowy - główny składnik oleju fuzlowego, ubocznego produktu w przemyśle spirytusowym

SJP.pl

# amyloza

składnik skrobi zbudowany z glukozy

SJP.pl

Amyloza – organiczny związek chemiczny, złożony wielocukier, jeden ze składników skrobi. Jest zbudowana z nierozgałęzionych, skręconych śrubowo łańcuchów glukozy, połączonych wiązaniami α-glikozydowymi. Jej masa cząsteczkowa wynosi 10000–60000 u. Zawartość amylozy w skrobi według różnych źródeł literaturowych wynosi: 10–35%, 14–27%, 10–20%, pozostałość stanowi amylopektyna. Udział amylozy w skrobiach z najpopularniejszych surowców wynosi: ziemniaczana – 21%, kukurydziana – 28%, kukurydziana woskowa – 0%, pszenna – 28%, tapiokowa – 17%.

Wikipedia

# amyn

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. rel. amen

Wiktionary

# amynt

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk|amyn.

Wiktionary

# amzonia

roślina z rodziny toinowatych, występująca w około 30 gatunkach we wschodnich rejonach Azji i w Ameryce Północnej

SJP.pl

Wikipedia

# an

skrót od: Antonow (typ samolotu); An

SJP.pl

forma ściągnięta

(1.1) stpol. i on

(1.2) stpol. a on, ale on

(1.3) stpol. jak on

Wiktionary

- AN – oznaczenie kodowe Antyli Holenderskich według ISO 3166-1
- An (Anu) – bóstwo sumeryjskie (bóg nieba)
- An – oznaczenie radzieckich samolotów Antonow
- An – wspólny symbol aktynowców
- an – przedimek nieokreślony w języku angielskim
- an – litera alfabetu gruzińskiego, przybierająca postać litery ა
- an – kod języka aragońskiego według ISO 639
- .an – krajowa domena internetowa Antyli Holenderskich

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãn, AS: ãn

Wiktionary

# an-

przedrostek

(1.1) a- w złożeniach przed samogłoską

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀν-. (an-)

uwagi.

tłumaczenia.

* hiszpański: (1.1) a-, an-

źródła.

== an- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ãn.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) a-, an-, bez-

odmiana.

(1) przed spółgłoskami a-

przykłady.

(1.1) an- + -uro > anuro → bez- + ogon + -owy > bezogonowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãn, AS: ãn

Wiktionary

# ań-cwaj

partykuła

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zaraz, szybko

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jo bydym ań-cwaj nazodź.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaroz, zarozki

Wiktionary

# an-nadżaf

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Wiktionary

An-Nadżaf dawniej Nedżef – miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat, 144 km na południe od Bagdadu, zamieszkany przez ok. 0,5 mln mieszkańców.

Meczet z grobem zmarłego w 661 roku kalifa Alego Ibn Abi Taliba, kuzyna i zięcia Mahometa, jest ośrodkiem kultu religijnego i celem pielgrzymek szyitów. Przez dłuższy czas miejsce pochówku Alego jego współwyznawcy utrzymywali w tajemnicy w obawie przed zbezczeszczeniem go przez Umajjadów. Grób odkryty został przypadkowo przez kalifa Haruna ar-Raszida, który zbudował w 791 roku pierwszy meczet nad grobem Alego i założył An-Nadżaf. Sam grobowiec Alego powstał w 977 roku. Dwukrotnie ulegał zniszczeniu, po raz pierwszy po pożarze w 1086 roku, następnie około roku 1500. W obu przypadkach był odbudowywany. W mieście leży też największy islamski cmentarz, liczący około dwóch milionów grobów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. nadżafski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. Nedżef

Wiktionary

# ana

napis na receptach - "po równo"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., forma imienia Anna

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., forma imienia Joanna

Wiktionary

Ana (arab. ‏عانة‎) – miasto w Iraku, w Al-Anbar. W 2009 roku liczyło 17 025 mieszkańców.

Jest położone w zachodniej części kraju, nad Eufratem.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) Anna, Ania; gw-pl|Górny Śląsk|Andzia, Ańcia.

(1.2) Joanna

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Hanna ż., Anna ż., Ania ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1-2) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Anna.

(1.2) zobtłum|Joanna.

źródła.

== Ana (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

audio|Hr-Ana.oga.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|chorwacki|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Hanna ż., Anna ż., Ania ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Anna, Ania; gw-pl|Górny Śląsk|Andzia, Ańcia.

(1.2) Joanna

Wiktionary

# anabaptyści

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci

SJP.pl

Wikipedia

# anabaptysta

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci

SJP.pl

# anabaptystka

→ anabaptysta

SJP.pl

#### Patrz:

anabaptysta

# anabaptystyczny

→ anabaptysta

SJP.pl

#### Patrz:

anabaptysta

# anabaptyzm

Wikipedia

# anabar

rzeka w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Wiktionary

Anabar – rzeka w Rosji (Jakucja). Płynie na zachód od Leny. Uchodzi w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów.

Rzeka ma długość 939 km oraz powierzchnię dorzecza 81600. Rejon dorzecza rzeki Anabar obfituje w złoża diamentów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. anabarski

Wiktionary

# anabarski

→ Anabar (rzeka w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anabarem, dotyczący Anabaru

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anabar mrz.

Wiktionary

# anabazyna

alkaloid z grupy nikotyny, występujący w liściach niektórych gatunków tytoniu

SJP.pl

Anabazyna (neonikotyna) – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów pirydynowych, jeden z głównych nikotynoidów występujący w tytoniu obok nikotyny i nornikotyny. Zbudowana jest z pierścienia pirydynowego połączonego bezpośrednio z pierścieniem piperydynowym. Jest związkiem chiralnym, z jednym asymetrycznym atomem węgla, który w związku pochodzenia naturalnego ma konfigurację S. Czysta anabazyna jest higroskopijną, bezbarwną cieczą, która ciemnieje na powietrzu. Występuje również w Nicotiana glauca w ilości około 1%. Z wodą miesza się w każdym stosunki dając roztwory o odczynie zasadowym. Anabazyna łatwo wchłania się przez skórę, a przy tym jest silnie trująca dla ludzi i zwierząt – LD50 p.o. dla szczura wynosi 105 mg/kg masy ciała.

Wikipedia

# anabella

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anabella — imię utworzone wtórnie na gruncie anglosaskim spopularyzowane w literaturze i mediach. Imię to pochodzi od złożenia dwóch innych: Anny, z hebrajskiego hannah – pełna łaski i Izabeli – hiszpańskiej wersji imienia Isabel - (Jezabel) pochodzącej od hebrajskiego Eliszebeth od którego pochodzi także Elżbieta. W Polsce imię to pojawiło się razem z wpływami francuskimi (Izabelle) - belle po francusku znaczy piękna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Imieniny Anabelli są 26 lipca i 16 marca.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Anabella (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Anabella (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anabena

rodzaj glonu należącego do sinic, wchodzącego w skład planktonu, zwłaszcza występującego w wodach słodkich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. nazwa systematyczna|Anabaena|ref=tak., słodkowodna sinica tworząca nitkowate kolonie;

Wiktionary

Anabaena – rodzaj sinic nitkowatych z rodziny Nostocales. Występuje jako endofit na wilgotnej powierzchni gleby i mchów, w komorach powietrznych paproci Azolla jako symbiont, w planktonie oraz pod korą w bulwach korzeniowych sagowców. Sinice z tego rodzaju są zdolne do wiązania azotu atmosferycznego. W żyznych wodach tworzą zakwity.

Wikipedia

# anabiotyczny

związany z anabiozą (np. organizmy anabiotyczne, stan anabiotyczny)

SJP.pl

# anabioza

odwracalny stan pozornej śmierci u zwierząt niższych i roślin; u człowieka spowodowany przez sztuczną hibernację, stosowaną przy ciężkich operacjach chirurgicznych; życie utajone

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

Wiktionary

Anabioza (gr. anabíosis ‘ożywianie’), życie utajone – odwracalny, przejściowy stan skrajnego obniżenia aktywności życiowej (tzw. pozornej śmierci) organizmu, będący odpowiedzią na niekorzystne warunki środowiska naturalnego (np. zbyt niska temperatura, niedostatek wody).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. anabiotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) życie utajone

Wiktionary

# anabol

potocznie: środek anaboliczny

SJP.pl

# anabolia

proces zmian w przebiegu morfogenezy odpowiedzialny za pojawianie się u osobnika cech gatunkowych lub nieobecnych u przodków

SJP.pl

Anabolia – rodzaj owada z rzędu chruścików (Insecta:Trichoptera) z rodziny Limnephilidae. Larwy budują domki z piasku i fragmentów roślin lub detrytusu. W Polsce najpospolitsza jest Anabolia laevis - żyje w rzekach i jeziorach. Rzadsza jest Anabolia furcata, zasiedlająca głównie wody płynące, oraz Anabolia nervosa - występująca w rzekach i jeziorach głównie zachodniej Polski. Larwy są bardzo trudne do rozróżnienia. W jeziorach i rzekach występują przy brzegu zadrzewionym, czasami masowo.Anabolia brevipennis zasiedla drobne, śródleśne zbiorniki, czasem spotykana w niewielkich, wolno płynących, śródleśnych strumieniach nizinnych. Larwy tego gatunku wyraźnie różnią się od trzech pozostałych.

Wikipedia

# anaboliczność

→ anaboliczny

SJP.pl

#### Patrz:

anaboliczny

# anaboliczny

wspomagający, przyspieszający budowę i przekształcanie związków złożonych (np. leki anaboliczne)

SJP.pl

# anabolik

środek zwiększający syntezę białek w organizmie oraz wytwarzanie mukopolisacharydów, zatrzymujący również w organizmie jony wapnia, potasu, fosforanów i kreatyninę, stosowany nielegalnie jako środek dopingujący; środek anaboliczny, steryd anaboliczny

SJP.pl

Steroidy anaboliczno-androgenne (SAA) – grupa steroidów pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, która ma silne działanie anaboliczne tzn. powodujące przyspieszenie dzielenia się komórek tworzących określone tkanki organizmu zwierząt i ludzi. Są to pochodne testosteronu lub 19-nortestosteronu.

Wikipedia

# anabolizm

rodzaj przemian metabolicznych polegający na syntezie złożonych związków organicznych ze związków prostych, w wyniku których gromadzona jest energia, substancje zapasowe oraz tworzone składniki komórek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

Wiktionary

Anabolizm (z gr. ἀναβολή od ἁνά 'w górę' i βάλλειν 'rzut') – grupa reakcji chemicznych, w wyniku których z prostych substratów powstają związki złożone, gromadzące energię. Jest to ta część metabolizmu, która związana jest ze wzrostem tkanek organizmu (forma metabolizmu komórkowego). Często procesy metaboliczne dzieli się na anaboliczne (wzrostowe) i kataboliczne (związane z rozkładem i zanikaniem materii organicznej).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) katabolizm

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) metabolizm

meronimy.

pokrewne.

przym. anaboliczny

przysł. anabolicznie

frazeologia.

etymologia. etym|gr|ᾰ̓νᾰ-|βάλλω|-ισμός.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anabolism

* niemiecki: (1.1) Anabolismus m.

* uzbecki: (1.1) anabolizm

źródła.

== anabolizm (język uzbecki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anabolizm

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anaboliczny

przysł. anabolicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) katabolizm

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

(1.1) metabolizm

meronimy.

pokrewne.

przym. anaboliczny

przysł. anabolicznie

frazeologia.

etymologia. etym|gr|ᾰ̓νᾰ-|βάλλω|-ισμός.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anabolism

* niemiecki: (1.1) Anabolismus m.

* uzbecki: (1.1) anabolizm

źródła.

== anabolizm (język uzbecki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anabolizm

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anachorecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anachoreta mos., anachoretka ż., anachoretyzm mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pustelniczy

Wiktionary

# anachoreta

człowiek prowadzący ascetyczne życie poświęcone modlitwom i kontemplacji; pustelnik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

(1.2) przen. osoba żyjąca samotnie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nigdy nie myślałem o życiu anachorety.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaxɔˈrɛta, AS: ãnaχoreta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anachoretyzm m.

:: fż. anachoretka ż.

przym. anachorecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pustelnik, eremita

(1.2) odludek, samotnik

Wiktionary

# anachoretka

→ anachoreta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych

Wiktionary

#### Patrz:

anachoreta

#### Przykłady

(1.1) Na wyspie żyła od dwudziestu lat anachoretka, która oddała się pokucie i modlitwie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anachoretyzm mrz.

:: fm. anachoreta m.

przym. anachorecki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) eremitka, pustelnica, pustelniczka

Wiktionary

# anachoretyzm

w historii: życie na pustyni jako wyraz skrajnej ascezy (prowadzone np. przez mnichów w Egipcie i Syrii w pierwszych wiekach chrześcijaństwa)

SJP.pl

Anachoretyzm (z stgr. ἀναχωρέω anachoreo – „oddalam się, odchodzę w górę” tzn. odchodzę z doliny Nilu na pustynię) – forma religijności znana w chrześcijaństwie, judaizmie, hinduizmie, buddyzmie oraz islamie. Anachoreta udaje się w odosobnienie, by pędzić ascetyczne życie w samotności, modląc się, umartwiając i kontemplując.

Wikipedia

# anachroniczność

niezgodność z epoką, w której dana rzecz, osoba lub pojęcie występuje; przeżytek; niewspółczesność

SJP.pl

# anachroniczny

1. przestarzały, nie na czasie, będący przeżytkiem (np. anachroniczne poglądy);
2. błędny z powodu umieszczenia w czasie, w którym nie występował lub nie występuje (np. anachroniczne porównania)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

(1.2) błędny chronologicznie, przypisujący zjawiska, fakty i ludzi do niewłaściwych czasów i epok historycznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anachroniczność ż., anachronizm m.

przysł. anachronicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) staroświecki, przestarzały, nieaktualny

(1.2) ahistoryczny

Wiktionary

# anachronizm

1. to, co jest niezgodne z duchem czasu; przestarzała rzecz, przeżytek
2. błąd chronologiczny
3. element świata przedstawionego niedopasowany do opisywanego w utworze czasu historycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

(1.2) błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

Wiktionary

Anachronizm (stgr. ἀναχρονισμός anachronismós, czyli „niezgodny w czasie”) – sposób wysłowienia niedopasowany do opisywanego w utworze czasu historycznego. Jest to też pojawienie się w tekście przedmiotów, osób, nienależących do opisywanej przez autora epoki lub czasów. Anachronizm wprowadzony nieświadomie przez autora jest błędem, ale często bywa stosowany celowo jako chwyt literacki. Może pełnić wówczas rolę aluzji lub żartu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stary profesor używał tak wielu anachronizmów językowych, że jego wykłady były kompletnie niezrozumiałe.

(1.2) Znalazłem w filmie o imperium rzymskim kilka anachronizmów, na przykład pokazano jeźdźców używających strzemion.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥, AS: ãnaχrõńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anachroniczność ż.

przym. anachroniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) archaizm, przeżytek, nienowoczesność

Wiktionary

# anadema

zdobiona opaska na włosy w antycznej Grecji

SJP.pl

# anadiploza

figura stylistyczna polegająca na rozpoczynaniu nowego wersu wyrazem, który znajdował się na końcu wersu poprzedniego; conduplicatio

SJP.pl

Anadiploza (gr. ἀναδίπλωσις anadíplōsis), inaczej palilogia (gr. παλιλογία palilogía), podwojenie (łac. geminātiō, condūplicātiō) – figura retoryczna polegająca na rozpoczynaniu wersu lub zdania wyrazem z poprzedzającego wersu lub zdania lub też na dwukrotnym powtórzeniu słowa na początku lub w środku wypowiedzi.

Wikipedia

# anadromiczny

anadromiczne ryby - ryby wpływające w górę rzeki w celu odbycia tarła

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) icht. taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anadromowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anadromowy

Wiktionary

# anadyr

1. miasto w Rosji;
2. rzeka w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Czukockiego Okręgu Autonomicznego;

(1.2) geogr. rzeka na Czukotce;

Wiktionary

- Anadyr – rzeka w Rosji (Czukotka)
- Anadyr – miasto w Rosji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Największym miastem, a zarazem stolicą Czukockiego Okręgu Autonomicznego jest portowe miasto Anadyr, leżące nad Morzem Beringa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnadɨr, AS: ãnadyr

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anadyrski

Wiktionary

# anadyrski

→ Anadyr (rzeka lub miasto w Rosji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anadyrem, dotyczący Anadyru (miasta lub rzeki)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anadyr mrz.

Wiktionary

# anaerob

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm, który nie potrzebuje tlenu do życia i może rozwijać się w środowisku beztlenowym

Wiktionary

Anaerob (gr. an – przedrostek oznaczający przeczenie; aer – powietrze; bio – żyję), beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont – organizm rozwijający się w warunkach beztlenowych.

Wyróżnia się:

- anaeroby obligatoryjne (beztlenowce bezwzględne), żyjące jedynie w warunkach pozbawionych tlenu, który jest dla nich toksyczny
- anaeroby fakultatywne (beztlenowce względne), rozwijające się zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach beztlenowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anaeroby żyją w glebie, jelitach, na dnie jezior beztlenowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anaerobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) beztlenowiec

Wiktionary

# anaerobiczność

→ anaerobiczny

SJP.pl

#### Patrz:

anaerobiczny

# anaerobiczny

dotyczący anaerobiczności

SJP.pl

# anaerobiont

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerob, anoksybiont

SJP.pl

Anaerob (gr. an – przedrostek oznaczający przeczenie; aer – powietrze; bio – żyję), beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont – organizm rozwijający się w warunkach beztlenowych.

Wyróżnia się:

- anaeroby obligatoryjne (beztlenowce bezwzględne), żyjące jedynie w warunkach pozbawionych tlenu, który jest dla nich toksyczny
- anaeroby fakultatywne (beztlenowce względne), rozwijające się zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach beztlenowych.

Wikipedia

# anaerobiotyczność

→ anaerobiotyczny

SJP.pl

#### Patrz:

anaerobiotyczny

# anaerobioza

anoksybioza; życie w środowisku pozbawionym tlenu

SJP.pl

# anaerobowy

związany z anaerobem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) niewymagający obecności tlenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anaerob m., aerob m., anaerobowość ż., aerobowość ż.

przym. aerobowy

przysł. anaerobowo, aerobowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) beztlenowy

Wiktionary

# anafalis

anafalis perłowy - roślina z rodziny astrowatych

SJP.pl

Wikipedia

# anafaza

jedna z faz podziału jądra komórkowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. trzecia faza podziału komórkowego

Wiktionary

Anafaza – trzecia faza podziału komórki występująca po metafazie, a przed telofazą. Występuje zarówno w mitozie jak i w mejozie, przy czym w tym drugim podziale występuje dwukrotnie i oznaczana jest mianem "anafaza I" (podczas mejozy I) i "anafaza II" (podczas mejozy II).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anafaza dotyczy zarówno mitozy, jak i mejozy.

Wiktionary

# anafi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. grecka wyspa na Morzu Egejskim, w południowej części archipelagu Cyklad;

(1.2) geogr. adm. gmina w Grecji, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, obejmująca wyspę Anafi (1.1) i kilka mniejszych w sąsiedztwie;

Wiktionary

Anafi (gr. Ανάφη) – grecka wyspa na Morzu Egejskim, należy do archipelagu Cyklad. Populacja wyspy wynosi 273 mieszkańców natomiast powierzchnia 40,4 km². Anafi leży na wschód od innej wyspy Santorini.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Thira, w gminie Anafi.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Anafiotika ż.

Wiktionary

# anafilaksja

rodzaj ogólnoustrojowej, silnej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która następuje po ekspozycji na alergen; reakcja anafilaktyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

Wiktionary

Anafilaksja, wstrząs anafilaktyczny (łac. anaphylaxia, commotus anaphylaciticus; ang. anaphylaxis, anaphylactic shock) – rodzaj nagłej, ciężkiej reakcji alergicznej lub niealergicznej, która może być przyczyną zgonu (zob. wstrząs). Anafilaksja ma charakter reakcji ogólnoustrojowej. Jej objawy zazwyczaj obejmują równoczesne wystąpienie kilku objawów, m.in.: swędzącej wysypki, obrzęku górnych dróg oddechowych oraz znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi. Częstymi przyczynami wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego są: ukąszenia owadów, alergeny w pożywieniu i leki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy anafilaksję ciężko wyleczyć?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnafʲiˈlaksʲja, AS: ãnafʹilaksʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. pseudoanafilaksja ż.

przym. anafilaktyczny, anafilaktoidalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstrząs anafilaktyczny

Wiktionary

# anafilaktyczny

→ anafilaksja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

Wiktionary

#### Patrz:

anafilaksja

#### Powiązane:

rzecz. anafilaksja ż.

Wiktionary

# anafora

figura stylistyczna polegająca na rozpoczynaniu kolejnych wersów od tego samego wyrazu lub grupy wyrazów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane

(1.2) liter. figura stylistyczna polegająca na powtórzeniu tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych wersów, zdań lub fraz, co służy wzmocnieniu wyrazu emocjonalnego lub rytmicznego

Wiktionary

- anafora – pojęcie z zakresu literatury
- anafora – pojęcie z zakresu liturgii chrześcijańskiej

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) katafora

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|gr|ἀναφορά.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anaphora, anaphor

źródła.

== anafora (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. anafora

(1.2) rel. anafora

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) katafora

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|gr|ἀναφορά.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anaphora, anaphor

źródła.

== anafora (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) liter. anafora

(1.2) rel. anafora

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anaforetyczny

→ anaforeza

SJP.pl

#### Patrz:

anaforeza

# anaforeza

wędrówka ujemnie naładowanych cząstek w kierunku elektrody dodatniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. elektr. zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

Wiktionary

Elektroforeza – zjawisko elektrokinetyczne polegające na ruchu cząstek fazy rozproszonej w nieruchomej fazie rozpraszającej, pod wpływem pola elektrycznego. Ruch w kierunku anody nazywany jest anaforezą, a w kierunku katody – kataforezą.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. anaforetyczny

Wiktionary

# anaforyczny

1. w utworze literackim, poezji: wykorzystujący anaforę jako środek stylistyczny;
2. zaimek anaforyczny - zaimek używany w celu nawiązania do zdania wcześniejszego, zastępuje powtórne użycie tego samego rzeczownika, zwykle ostatniego rzeczownika z poprzedniego zdania, np. "on" odnoszący się do kociego ogona w zdaniach: "Kot miał sterczący ogon. Był on rudy."

SJP.pl

# anafrodyzja

brak chęci współżycia seksualnego

SJP.pl

# anafrodyzjak

środek obniżający pobudliwość i sprawność seksualną

SJP.pl

Anafrodyzjak – substancja zmniejszająca pobudliwość seksualną. Anafrodyzjaki podaje się, między innymi, osobom popełniającym przestępstwa seksualne. Substancja ta obniża popęd płciowy lub nawet powoduje uwolnienie się od presji potrzeby seksualnej.

Nie istnieją anafrodyzjaki, które tłumiłyby libido bez powodowania istotniejszych skutków ubocznych w organizmie.

Wikipedia

# anagen

aktywna faza wzrostu włosa

SJP.pl

# anageneza

stopniowy rozwój ewolucyjny organizmów powodujący przekształcenie się jednego gatunku w inny; ewolucja filetyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. ewolucyjny proces przekształcania się jednego gatunku w inny bez rozgałęzienia drzewa rodowego, czyli bez powstawania nowych, bocznych linii ewolucyjnych

Wiktionary

Anageneza, transformacja filetyczna – ewolucyjna zmiana cech całej populacji danego gatunku doprowadzająca do tak istotnej różnicy w porównaniu z populacją wyjściową (początkową), że nowa populacja może być uznana za nowy gatunek biologiczny, a populacja początkowa – za gatunek wymarły. W transformacji anagenetycznej nie powstaje żadna grupa siostrzana dla nowego gatunku.

Wikipedia

# anagenowy

→ anagen

SJP.pl

#### Patrz:

anagen

# anaglif

1. gra świateł i cieni dająca wrażenie reliefu;
2. dwa wydrukowane obrazy jednego przedmiotu, dające wrażenie widzenia stereoskopowego przy oglądaniu przez odpowiednie okulary

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;

(1.2) szt. ryta, kuta lub odlewana płaskorzeźba, stanowiąca zwykle dekorację naczyń

(1.3) gra świateł i cieni dająca wrażenie reliefu

Wiktionary

Anaglif – jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-cyjanowych (turkusowych), okularów. Sporządzenie anaglifów polega na nałożeniu na siebie dwóch zdjęć, wykonanych z lekkim poziomym przesunięciem, odpowiadającym obrazom dla lewego i prawego oka. Zdjęcia takie można uzyskać używając szyny nakładanej na statyw lub specjalnych aparatów fotograficznych o dwóch obiektywach. Do połączenia dwóch zdjęć stosuje się specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Anaglify rysunków wykorzystywane są przy geometrii przestrzennej. Do zalet tego typu grafiki należy łatwa technika jej wykonania i niska cena okularów filtrujących. Wadami są zaś przebarwienia występujące przy oglądaniu (spowodowane przez kolorowe szkiełka) i nieodwzorowanie przestrzennych szczegółów – obiekty na anaglifach wprawdzie są posegregowane na plany, ale często sprawiają wrażenie jakby były wycięte z kartonu i ustawione w przestrzeni.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anaglify tworzy się przez nakładanie na siebie, ale z lekkim przesunięciem, dwóch obrazów tego samego przedmiotu, wydrukowanych w różnych kolorach.

(1.2) Na świątyniach egipskich jest wiele anaglifów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnaɡlʲif, AS: ãnaglʹif

Wiktionary

# anaglificzny

dotyczący anaglifu

SJP.pl

# anagnoryzm

zabieg kompozycyjny, scena nagłego rozpoznania przez bohatera w nieznanej osobie kogoś bliskiego, stosowany w utworach literackich, np. Odyseja, Oresteja, Skąpiec

SJP.pl

Wikipedia

# anagogiczny

podnoszący na duchu, wzniosły

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) teol. chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Sens duchowy z kolei dzielił się na sens alegoryczny, odsłaniający prawdy wiary, moralny, zawierający normy postępowania w życiu, i anagogiczny, odnoszący się do życia po śmierci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaɡɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãnagoǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anagogia

Wiktionary

# anagram

wyraz (wyrażenie, zdanie) utworzony przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu (wyrażenia, zdania); anagramat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

Wiktionary

Anagram – nazwa wywodząca się od słów greckich: ana- (nad) oraz grámma (litera), oznacza wyraz, wyrażenie lub całe zdanie powstałe przez przestawienie liter bądź sylab innego wyrazu lub zdania, wykorzystujące wszystkie litery (głoski bądź sylaby) materiału wyjściowego. W czasopismach szaradziarskich pojawiają się zadania polegające na odgadnięciu wykreskowanego anagramu na podstawie wierszowanego komentarza, a także anagramy rysunkowe polegające na ułożeniu hasła z wszystkich liter właściwego określenia rysunku. Formami spokrewnionymi z anagramem są stenoanagram, egzoanagram i endoanagram.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Salvador Dalí otrzymał od Francuza przezwisko będące anagramem jego pseudonimu: Avida Dollars (franc. chciwy dolarów).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnaɡrãm, AS: ãnagrãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anagramowanie n.

Wiktionary

# anagramat

dawniej: wyraz (wyrażenie, zdanie) utworzony przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu (wyrażenia, zdania); anagram

SJP.pl

# anagramator

program do wyszukiwania wyrazów z podanego zestawu liter

SJP.pl

# anagramatyczny

związany z anagramatem (anagramem), polegający na przestawieniu liter (np. odczytane w sposób anagramatyczny); anagramowy

SJP.pl

# anagramować

przestawić, przestawiać litery lub sylaby w wyrazie w taki sposób, by powstał nowy wyraz

SJP.pl

# anagramowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. przestawianie liter w wyrazie w celu utworzenia nowego słowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anagram m.

czas. anagramować

Wiktionary

# anagramówka

rzadko, potocznie: zagadka oparta na anagramie, polegająca na przestawieniu liter lub sylab wyrazów, wyrażeń, zdań

SJP.pl

Anagramówka – rodzaj diagramowego zadania szaradziarskiego polegającego na wpisywaniu do diagramu wyrazów będących anagramami zdefiniowanych lub podanych wyrazów lub zwrotów.

Wikipedia

# anagramowy

związany z anagramem, polegający na przestawieniu liter (np. odczytane w sposób anagramowy, rebus anagramowy); anagramatyczny

SJP.pl

# anaheim

[czytaj: Anahajm] miasto w USA

SJP.pl

Anaheim – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia. Miasto zostało założone w 1857 przez imigrantów niemieckich. Prawa miejskie otrzymało w 1915 r.

Wikipedia

# anahit

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mit. ormiańska bogini płodności, uzdrawiania, mądrości i wody, we wcześniejszych mitach również bogini wojny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tiridates III, pierwszy chrześcijański władca, początkowo składał ofiary bogini Anahit.

Wiktionary

# anahita

Anahita (آناهیتا, awest. Aredwi Sura Anahita "Wilgotna Jaśniejąca Nietykalna", npers. Nahid) – w dawnej religii irańskiej bogini, później jazata, słodkiej wody i płodności oraz porządku społecznego, zwana też Naną (Piastunką). Imię Anahita wzięła od mitycznej rzeki.

Wikipedia

# anaklet

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Wiktionary

Anaklet (łac. Anacleto, także Ankletus, Anankletus, Kletus; ur. w I wieku zm. ok. 91 w Rzymie) – męczennik i święty Kościoła katolickiego, 3. papież w okresie od ok. 79 do 91 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W konsekwencji Anaklet II został ekskomunikowany przez Innocentego II.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Klet m.

Wiktionary

# anakolut

niepoprawna konstrukcja składniowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zdanie niepoprawne pod względem składniowym

Wiktionary

Anakolut (gr. ἀνακόλουθον anakólouthon „pozbawiony związku, nielogiczny” od ἀν- an- „bez” i ἀκόλουθος akólouthos „następujący”) – błąd składniowy zniekształcający budowę zdania w taki sposób, że zanika związek logiczny między jego członami. Inaczej mówiąc, jest to wypowiedź zorganizowana składniowo tak, że jej poszczególne człony kłócą się z porządkiem logicznym zdania i są niepoprawne pod względem gramatycznym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) „Idąc do szkoły, wykoleił się tramwaj” to przykład anakolutu.

Wiktionary

# anakolutowy

przymiotnik od: anakolut

SJP.pl

# anakolutyczny

→ anakolut

SJP.pl

#### Patrz:

anakolut

# anakonda

wąż z rodziny dusicieli

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(1.2) uczn. penis

Wiktionary

Eunectes (także jako Anakonda) – rodzaj węży z podrodziny boa (Boinae) w rodzinie dusicielowatych (Boidae), zamieszkujących bagna, mokradła i rzeki w gęstych lasach tropikalnych Ameryki Południowej. Węże ziemnowodne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polująca anakonda leży zanurzona w wodzie, wystawiając czubek głowy i czekając na ofiarę, którą dusi swoimi splotami. (Wikipedia)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈkɔ̃nda, AS: ãnakõnda

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anakondowy

Wiktionary

# anakondowy

przymiotnik od: anakonda

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z anakondą, dotyczący anakondy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anakonda ż.

przym. anakondzi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rzad. anakondzi

Wiktionary

# anakondzi

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z anakondą, dotyczący anakondy

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anakondowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anakondowy

Wiktionary

# anakreont

Anakreont (ok. 570-ok. 485 p.n.e.), poeta grecki

SJP.pl

Anakreont z Teos, stgr. Ἀνακρέων Anakreon, łac. Anacreon (ur. ok. 570 p.n.e., zm. ok. 485 p.n.e.) – grecki poeta liryczny pochodzący z jońskiego miasta Teos.

Wikipedia

# anakreontowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anakreonta lub z nim związany

SJP.pl

# anakreontyczny

→ anakreontyk

SJP.pl

#### Patrz:

anakreontyk

# anakreontyk

utwór poetycki, nawiązujący do formy stworzonej przez Anakreonta, sławiący uroki życia, wino, śpiew, biesiadę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

Wiktionary

Anakreontyk – wierszowany utwór literacki o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej, sławiący uroki życia, opowiadający o miłości w sposób żartobliwy. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety Anakreonta z Teos (VI w. p.n.e.), który ukształtował styl i miarę wierszową wiersza anakreontejskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anakreontyki antyczne zniekształciły ponadto wizerunek poety, kreśląc jego portret jako pijaka i rozpustnika […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk, AS: ãnakreõntyk

Wiktionary

# anakruza

w muzyce inaczej przedtakt

SJP.pl

Anakruza, przedtakt (gr. ανακρουσις) – nieakcentowana sylaba (jedna lub dwie), która znajduje się przed pierwszą zgłoską akcentowaną w danym wersie sylabotonicznym. Anakruza charakteryzuje się tym, że tych sylab nie wlicza się do danego rachunku stóp metrycznych. Termin anakruza został przyjęty w poezji na początku XIX w. z teorii muzyki.

Wikipedia

# anaksagoras

Anaksagoras z Kladzomen (ok. 500 p.n.e. - ok. 428 p.n.e.), grecki filozof

SJP.pl

Anaksagoras z Kladzomen (stgr. Ἀναξαγόρας; ur. ok. 500 p.n.e., zm. ok. 428 p.n.e.) – grecki filozof.

Wikipedia

# anaksymander

Anaksymander z Miletu (ok. 610-546 p.n.e.) - jeden z pierwszych jońskich filozofów przyrody

SJP.pl

Wikipedia

# anaksymandrowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anaksymandra lub z nim związany

SJP.pl

# anaksymenes

Anaksymenes z Miletu (ok. 585 - 525 p.n.e.), filozof grecki

SJP.pl

Anaksymenes z Miletu (gr. Άναξιμένης, ur. ok. 585 p.n.e., zm. ok. 525 p.n.e.) – presokratejski joński filozof przyrody, uczeń Anaksymandra, należący do szkoły milezyjskiej.

Wikipedia

# anaksymenesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anaksymenesa lub z nim związany

SJP.pl

# anal

wulgarnie: penetracja odbytu partnera seksualnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. pot. seksualny stosunek analny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãnal, AS: ãnal

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. analny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stosunek analny, seks analny

Wiktionary

# analcym

minerał skałotwórczy, uwodniony glinokrzemian sodu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

Wiktionary

Analcym – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów (oraz ze względu na wiele cech wspólnych także do grupy skaleniowców). Jest minerałem bardzo pospolitym, jego prawidłowe kryształy należą jednak do rzadkości.

Nazwa pochodzi od gr. analkis = słaby, bezsilny; nawiązuje do słabych możliwości naelektryzowania się tego minerału podczas pocierania.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. analcymowy

Wiktionary

# analekta

zbiór fragmentów dzieł lub całych dzieł, przeznaczony do celów dydaktycznych lub naukowych; wypisy

SJP.pl

Analekta, analecta (stgr. ἀνάλεκτα, análekta – rzeczy wybrane) – zbiór niewielkich dzieł lub fragmentów większych utworów, jednego lub kilku autorów, opatrzony przypisami źródłowymi, przeznaczony zwykle do celów naukowo-dydaktycznych.

Wikipedia

# analemmatyczny

zegar analemmatyczny - zegar słoneczny wskazujący godzinę cieniem rzucanym przez pręt znajdujący się w środku tarczy

SJP.pl

# analeptyczny

→ analeptyk

SJP.pl

#### Patrz:

analeptyk

# analeptyk

lek pobudzający krótkotrwale ośrodkowy układ nerwowy i główny ośrodek oddechowy

SJP.pl

Analeptyki (gr. analēptikós ‘przywracający siły’), analeptica, środki cucące – leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza ośrodek oddechowy i ośrodek naczynioruchowy (krążeniowy) oraz odruchy, a w większych dawkach również inne obszary. Obecnie są stosowane bardzo rzadko, zazwyczaj w celach pobudzenia oddychania (np. przy zatruciu). Mogą bowiem wywoływać pobudzenie psychoruchowe oraz drgawki. Częściej używa się ich w neurofarmakologii doświadczalnej.

Wikipedia

# analfabeta

1. dorosła osoba nieumiejąca czytać i pisać;
2. przenośnie: osoba niemająca zupełnie wiedzy w danej dziedzinie; ignorant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu

(1.2) przen. pot. pejor. ktoś zupełnie nieznający się na czymś

Wiktionary

Analfabetyzm (gr. ἀναλφάβητος nieznający liter) – w rozumieniu popularnym brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nieposiadające takich umiejętności nazywane są „analfabetami”.

Procesem zmniejszającym analfabetyzm poprzez nauczanie analfabetów posługiwania się pismem oraz drukiem jako środkami komunikacji jest alfabetyzacja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Duża liczba ludzi w Afryce to analfabeci.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalfaˈbɛta, AS: ãnalfabeta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analfabetyzm m.

:: fż. analfabetka ż.

przym. analfabetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepiśmienny, niegramotny, nieczytaty i niepisaty

(1.2) ciemniak, ignorant, laik, niekumaty, nieuk, profan

Wiktionary

# analfabetka

kobieta nie umiejąca czytać i pisać

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. osoba płci żeńskiej niepotrafiąca pisać i czytać

(1.2) przen. pot. pejor. / eufem. osoba płci żeńskiej zupełnie nieznająca się na czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ona jest kompletną analfabetką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalfaˈbɛtka, AS: ãnalfabetka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analfabetyzm m.

:: fm. analfabeta m.

przym. analfabetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) niepiśmienna, półanalfabetka

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. analfabetyzm m.

:: fm. analfabeta m.

przym. analfabetyczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|analfabeta.

* hiszpański: (1.1) analfabeta ż.

* niemiecki: (1.1) Analphabetin ż.

* rosyjski: (1.1) безграмотная ż.; (1.2) безграмотная ż.

* słowacki: (1.1) analfabetka ż.

* włoski: (1.1) analfabeta ż.

źródła.

== analfabetka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. analfabetka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# analfabetyzm

1. brak umiejętności czytania i pisania u dorosłych osób;
2. przenośnie: zupełny brak wiedzy w jakiejś dziedzinie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. brak umiejętności czytania i / lub pisania;

Wiktionary

Analfabetyzm (gr. ἀναλφάβητος nieznający liter) – w rozumieniu popularnym brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nieposiadające takich umiejętności nazywane są „analfabetami”.

Procesem zmniejszającym analfabetyzm poprzez nauczanie analfabetów posługiwania się pismem oraz drukiem jako środkami komunikacji jest alfabetyzacja.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. analfabeta m., analfabetka ż.

przym. analfabetyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. niegramotność

Wiktionary

# analgan

środek przeciwbólowy, przeciwreumatyczny

SJP.pl

# analgetyczny

1. uśmierzający, łagodzący ból, pomocny w leczeniu bólu; przeciwbólowy;
2. niewrażliwy na ból

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. nieczuły na ból

(1.2) med. zmniejszający ból

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalɡɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnalgetyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analgetyk m., analgezja ż.

przym. analgezowy

temsłow. algo-, algi-, alge-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) przeciwbólowy

Wiktionary

# analgetyk

lek znieczulający, przeciwbólowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

Wiktionary

Analgetyki, leki przeciwbólowe, środki przeciwbólowe – substancje chemiczne powodujące analgezję, czyli zniesienie czucia bólu. Należą do nich związki o różnej budowie oraz sile i mechanizmie działania. Zgodnie z drabiną analgetyczną dzielą się na leki opioidowe oraz nieopioidowe.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. analgezja ż.

przym. analgetyczny

Wiktionary

# analgezja

zniesienie czucia bólu z zachowaniem innych rodzajów czucia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

Wiktionary

Analgezja, znieczulenie – zjawisko zniesienia czucia bólu; również znieczulenie w hipnozie. Dotyczy bólu powstałego wskutek działania czynników fizycznych (na przykład uderzenia) lub chemicznych (na przykład oparzenia kwasem).

W celu zniesienia czucia bólu stosowane są:

1. metody farmakologiczne:
   - niesteroidowe leki przeciwzapalne
   - opioidy
   - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
   - leki przeciwpadaczkowe
   - leki uspokajające
   - leki przeciwpsychotyczne
   - klonidyna
   - ketamina
   - blokady z użyciem środków znieczulających miejscowo

   Wikipedia

   #### Powiązane:

   przym. analgetyczny

   rzecz. analgetyk mrz.

   Wiktionary

# analit

składnik próbki analitycznej podlegający oznaczaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. składnik próbki, który podlega oznaczaniu

Wiktionary

Analit – składnik próbki badanej metodami analizy chemicznej, który podlega wykryciu lub oznaczeniu. Analit może być składnikiem roztworu, mieszaniny gazów albo ciała stałego. Przykładem mogą być odpowiednio jony chlorkowe oznaczane w roztworze soli kuchennej, tlen w powietrzu, czy żelazo w stali.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładem analitu może być tlen oznaczany w powietrzu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnalʲit, AS: ãnalʹit

Wiktionary

# analityczka

1. kobieta bardzo dobrze radząca sobie z analizą różnych problemów;
2. kobieta dokonująca analiz w określonej dziedzinie wiedzy lub nauki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)

(1.2) rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (chemik, naukowiec badający budowę chemiczną substancji)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃka, AS: ãnalʹityčka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

:: fm. analityk m.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przym. analityczny

przysł. analitycznie

Wiktionary

# analityczno-badawczy

związany z analizą i badaniami (np. aparatura analityczno-badawcza)

SJP.pl

# analityczność

→ analityczny

SJP.pl

#### Patrz:

analityczny

# analityczny

związany z analizą (np. analityczne myślenie, metody analityczne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z analizą

(1.2) dający się rozłożyć na składowefakt.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jung stał się twórcą podstaw psychologii analitycznej - opracował teorię o zbiorowej podświadomości, ustalił zasady podziału ludzi na ekstrawertywnych i introwertywnych, podział na cztery funkcje: myśli, intuicji, odczucia i wrażeń, i wielu innych nowych założeń.

(1.1) – Cóż… dysponuję skąpym materiałem analitycznym – rzekł skromnie Oberek, podchodząc do stołu i starannie składając na nim swe włóczkowe rękawiczki – ale sądzić należy, że funkcje psychosomatyczne tych ludzi są znacznie rozwinięte, a ich progresja postępuje wraz z każdym ciężkim przeżyciem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnalʹityčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przysł. analitycznie

Wiktionary

# analityk

1. osoba bardzo dobrze radząca sobie z analizą różnych problemów;
2. osoba dokonująca analiz w określonej dziedzinie wiedzy lub nauki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

(1.2) naukowiec lub specjalista badający budowę chemiczną substancji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To przedsiębiorstwo zarabia mniej niż spodziewali się analitycy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlʲitɨk, AS: ãnalʹityk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

:: fż. analityczka ż.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przym. analityczny

przysł. analitycznie

Wiktionary

# analityka

nauka o rozbiorze pojęć i myśli

SJP.pl

# analiza

1. operacja myślowa polegająca na dokładnym rozważeniu problemu;
2. odpowiednie zestawienie i opracowanie danych przez porównanie i wyciągnięcie wniosków na temat istoty zjawiska, jego rozwoju w przyszłości itp.; także: dokument, raport itp. z tego opracowania;
3. określanie składu czegoś za pomocą metod laboratoryjnych; także: dokument z opisem takiego badania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

(1.2) określanie składu ilościowego, składników lub struktury badanego związku chemicznego;

Wiktionary

Analiza (łac. analysis, od stgr. ἀνάλυσις z ἀνά „w górę” i λύω „rozwiązywać”) – rozkład na składniki (czynniki), zarówno w znaczeniu materialnym, jak i niematerialnym. Wyodrębnienie cech, właściwości, składników badanego przedmiotu lub zjawiska. Przeciwieństwem analizy jest synteza.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jego rozważania opierają się o zdroworozsądkową analizę pojęć.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlʲiza, AS: ãnalʹiza

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przym. analityczny

przysł. analitycznie

Wiktionary

# analizator

osoba analizująca coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie, które wykonuje analizy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ten, kto coś analizuje, bada, czegoś docieka

Wiktionary

Pojęcia:

- Analizator (fizjologia)

Przyrządy:

- Analizator amplitudy
- Analizator widma
- Analizator elektrostatyczny
- Analizator polowy
- Analizator cyklotronowego rezonansu jonów
- Analizator cyklotronowego rezonansu jonów z fourierowską transformacją wyników
- Analizator masy
- Analizator czasowy
- Analizator czasu przelotu
- Analizator gazu alfa-jonizujący
- Analizator pola
- Analizator spalin
- Analizator światła spolaryzowanego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mikronizowany materiał poddawany jest badaniu wielkości cząstek z wykorzystaniem analizatora laserowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈzatɔr, AS: ãnalʹizator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analityk m., analityczka ż., analizowanie n., przeanalizowanie n.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przym. analityczny, analizatorski

przysł. analitycznie

Wiktionary

# analizatorka

→ analizator

SJP.pl

#### Patrz:

analizator

# analizatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z analizatorem, dotyczący analizatora, właściwy analizatorowi (temu kto analizuje)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analizator mos.

Wiktionary

# analizm

osiąganie satysfakcji seksualnej przez stymulację odbytu; seks analny

SJP.pl

# analizować

1. dokonywać operacji myślowej polegającej na dokładnym rozważeniu problemu, wyodrębnieniu pewnych jego cech;
2. odpowiednio zestawiać i opracowywać dane, przez porównywanie i wyciąganie wniosków na temat istoty zjawiska, jego rozwoju w przyszłości itp.;
3. określać skład czegoś za pomocą metod laboratoryjnych

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przeprowadzać proces analizy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Analizując listę sponsorów wszystkich małych i dużych akcji charytatywnych, szybko doszliśmy do schematu przepływu kapitału i jego znikania w szarej strefie.

(1.1) Wielu krytyków i eseistów, u nas i w świecie, dostrzega i analizuje stan kryzysowy współczesnej literatury.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: ãnalʹizovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analityk m., analityczka ż., analizator m., analizowanie n., przeanalizowanie n.

czas. przeanalizować dk.

przym. analityczny

przysł. analitycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) badać, brać pod lupę

Wiktionary

# analizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|analizować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Firma zajmuje się monitorowaniem i analizowaniem wyników finansowych spółek giełdowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalʲizɔˈvãɲɛ, AS: ãnalʹizovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analiza ż., analityka ż., analityczność ż., analizator m., analityk m., analityczka ż., przeanalizowanie n.

czas. analizować ndk., przeanalizować dk.

przym. analityczny

przym. analitycznie

Wiktionary

# analno-pochwowy

związany z odbytem i pochwą (np. wibrator analno-pochwowy)

SJP.pl

# analność

→ analny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co analne

Wiktionary

#### Patrz:

analny

#### Powiązane:

przym. analny

Wiktionary

# analny

związany z odbytem (np. seks analny); odbytowy, odbytniczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. odbytniczy, odbytowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wasz kolega marzy o seksie analnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnalnɨ, AS: ãnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anal m., analność ż.

przysł. analnie

Wiktionary

# analog

specjalista od maszyn analogowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz lub pojęcie będące odpowiednikiem innego

(1.2) chem. pierwiastek z szeregu pierwiastków o analogicznej budowie elektronowej

(1.3) chem. związek chemiczny o takiej samej budowie ale o zastąpiąnym co najmniej jednym atomie w stosunku do związku wyjściowego;

(1.4) pot. płyta analogowa

Wiktionary

- analog – związek chemiczny podobny do innego związku
- analog – potoczne określenie płyty gramofonowej oraz urządzeń opartych na sygnale analogowym
- Analog – polska grupa muzyczna
- FSO Polonez Analog – prototyp polskiego samochodu terenowego
- Analog Science Fiction and Fact – amerykańskie czasopismo

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. analogia ż., analogion m., analogówka ż., analogiczność ż., analogizowanie n., analogizm m.

czas. analogizować ndk.

przym. analogowy

przysł. analogicznie

Wiktionary

# analogat

w logice: część składowa pojęcia analogii

SJP.pl

# analogia

1. podobieństwo, zgodność pod pewnym względem;
2. przedmiot, pojęcie, zjawisko pełniące taką samą funkcję lub podobne do innego; odpowiednik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

Wiktionary

Analogia (gr. ἀναλογία – odpowiedniość, podobieństwo) – oznacza orzekanie o pewnych cechach (właściwościach) jednego przedmiotu (rzeczy, osoby, zjawiska, pojęcia itp.) na zasadzie jego podobieństwa do innego przedmiotu (którego odpowiednie cechy są określone i znane) lub równoległości występujących pomiędzy nimi innych cech. Do analogii zwykło się sięgać w filozofii, prawie, teologii, polityce, retoryce, matematyce, fizyce, biologii (np. narządy analogiczne), statystyce itp.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojęcie analogii jest szeroko stosowane w filozofii, prawie, matematyce itd.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈlɔɟja, AS: ãnaloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analog mrz., analogiczność ż., analogizm m.

przym. analogiczny

przysł. analogicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) analogiczność, podobieństwo, pokrewieństwo, powinowactwo, zbieżność, zgodność

Wiktionary

# analogicznie

przysłówek

(1.1) w sposób analogiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analog mrz., analogia ż.

przym. analogiczny

Wiktionary

# analogiczność

znaczne podobieństwo dwóch rzeczy, ich właściwości, cech itp.; także: sytuacja, zjawisko, rzecz zbieżne z czymś lub bardzo do czegoś podobne; analogia

SJP.pl

# analogiczny

bardzo podobny do czegoś, mający zbieżne cechy z czymś (np. analogiczne poglądy, analogiczne zachowania); zbieżny, tożsamy, podobny, odpowiedni

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) podobny do czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przypadek ten był analogiczny do sprawy sądowej z 1981 roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ãnaloǵičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analogia ż., analogiczność ż., analogizm m., analogizowanie n.

czas. analogizować ndk.

przysł. analogicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podobny, zbliżony, bliski; książk. paralelny, izomorficzny

Wiktionary

# analogizm

wnioskowanie na podstawie podobieństw

SJP.pl

# analogon

przypadek, przedmiot podobny, zbieżny, odpowiadający innemu; odpowiednik; analog

SJP.pl

# analogowość

1. cecha czegoś wykorzystującego technikę analogową;
2. żartobliwie: cecha kogoś lub czegoś niezdominowanego przez technikę cyfrową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest analogowe

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. analogowy

przysł. analogowo

Wiktionary

# analogowy

działający w oparciu o technikę analogową (służącą wytwarzaniu, przesyłaniu i przetwarzaniu sygnałów ciągłych, a nie "skokowych", jak np. w technice cyfrowej), np. urządzenia analogowe, telefon analogowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) techn. wykorzystujący technikę analogową

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. analog mrz., analogowość ż.

przysł. analogowo

Wiktionary

# analyton

figura retoryczna polegająca na rozbicie naturalnego toku wypowiedzi i umieszczeniu z dala od siebie wyrazów, które powinny stać blisko siebie

SJP.pl

# anamnestyczny

→ anamneza

SJP.pl

#### Patrz:

anamneza

# anamnetyczny

→ anamneza

SJP.pl

#### Patrz:

anamneza

# anamneza

1. wywiad lekarski
2. w filozofii sposób poznania przez przypominanie, niezależny od empirycznego doświadczenia
3. modlitwa mszalna następująca bezpośrednio po Przeistoczeniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

(1.2) rel. modlitwa, część liturgii eucharystycznej,

(1.3) filoz. sposób poznania przez przypominanie, niezależny od doświadczenia zmysłowego,

Wiktionary

- anamneza (medycyna)
- anamneza (filozofia)
- anamneza (liturgia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Na architrawie świątyni delfickiej starożytni napisali: "Poznaj samego siebie", i za Platonem sądzili, że prawda jest przypomnieniem, anamnezą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnãmˈnɛza, AS: ãnãmneza

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anamnestyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anamnestyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀνάμνησις. → wspomnienie

uwagi.

zwykle w liczbie pojedynczej

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anamnesis

* bułgarski: (1.1) анамнеза ż.

* duński: (1.1) anamnese w.

* esperanto: (1.1) anamnezo

* francuski: (1.1) anamnèse ż.

* hiszpański: (1.1) anamnesis ż.

* łotewski: (1.1) anamnēze ż.

* niemiecki: (1.1) Anamnese ż.

* nowogrecki: (1.1) ιστορικό n. (της νόσου)

* rosyjski: (1.1) анамнез m.

* słowacki: (1.1) anamnéza ż., predchorobie n.; (1.2) anamnéza ż.; (1.3) anamnéza ż.

* słoweński: (1.1) anamneza ż.

* szwedzki: (1.1) anamnes w.

* ukraiński: (1.1) анамнез m.

* węgierski: (1.1) anamnézis

* włoski: (1.1) anamnesi ż.; (1.2) anamnesi ż.; (1.3) anamnesi ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anamorfa

u grzybów: bezpłciowa postać rozwojowa (morfa)

SJP.pl

Anamorfa – bezpłciowa postać rozwojowa (morfa) u grzybów. U wielu grzybów należących do workowców występują dwie postacie rozwojowe; anamorfa rozmnażająca się bezpłciowo i teleomorfa rozmnażająca się płciowo. U podstawczaków zdarza się to bardzo rzadko.

Wikipedia

# anamorficzny

przymiotnik od: anamorfoza

SJP.pl

# anamorfotyczny

→ anamorfoza

SJP.pl

#### Patrz:

anamorfoza

# anamorfoza

1. liniowe zwężenie lub rozszerzenie obrazu w jednym kierunku, stosowane w technice filmu panoramicznego
2. takie odwracalne przekształcenie płaszczyzny, które zamienia dany nomogram w nomogram równoważny zbudowany z samych linii prostych

SJP.pl

Anamorfoza (gr. anamórphōsis – przekształcenie) – celowa deformacja obrazu, która może pokazać obraz niezdeformowany poprzez np. odbicie jej w zwierciadle wypukłym, ściśnięcie lub rozciągnięcie obrazu zdeformowanego. Anamorfoza w malarstwie może ukazać oryginał, jeśli na płótno malarskie spojrzy się pod odpowiednim kątem.

Wikipedia

# anamorfozowy

przymiotnik od: anamorfoza

SJP.pl

# anan

nazwisko

SJP.pl

- Anan – miejscowość we Francji
- Anan – miejscowość w Japonii (Prefektura Tokushima)

Wikipedia

# ananas

1. tropikalna bylina uprawna z rodziny ananasowatych;
2. w przenośni: łobuz, nicpoń

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ananas|Mill.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju ananasów (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) kulin. owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) pot. o niegrzecznym dziecku

Wiktionary

Ananas (Ananas Mill.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia jeden do ok. 7 gatunków. Rośliny te w stanie naturalnym rosną w Ameryce Południowej. Już w okresie przedkolumbijskim rozpowszechniona w uprawie została beznasienna odmiana ananasa jadalnego o soczystym owocostanie. Nazwa rodzajowa utworzona została od nazwy tych roślin w językach tupi (nana).

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Ciocia Basia robi dobre ciasto z ananasami.

(3.1) Z tego Michała to niezły ananas: wyjadł pani dyrektor wszystkie cukierki, kiedy nie patrzyła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnãnas, AS: ãnãnas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananasarnia ż., ananasowiec mrz., ananasowate lm nm., ananasówka ż.

:: zdrobn. ananasek mrz., ananasik mrz.

przym. ananasowy, ananasowaty

przysł. ananasowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(3.1) ancymon, ziółko, wiśnia, gagatek

Wiktionary

# ananasarnia

szklarnia służąca do hodowli ananasów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. budynek przeznaczony do hodowli ananasów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poza dziedzińcem teatralnym, a także wzdłuż parku, na granicy z ogrodem użytkowym, ustawiono jeszcze kilka budynków: ananasarnie, figarnie itp..

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananas mos./mrz.

Wiktionary

# ananasek

zdrobnienie od: ananas

SJP.pl

# ananasik

mały ananas

SJP.pl

# ananasowate

rodzina roślin jednoliściennych licząca około 2000 gatunków, głównie z wilgotnych lasów Ameryki Południowej i Północnej; bromeliowate, zapylcowate

SJP.pl

Bromeliowate, ananasowate, zapylcowate (Bromeliaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Należy tu około 1,7 tys. gatunków skupionych w 55–57 rodzajów. Niemal wszystkie, z jednym tylko wyjątkiem (Pitcairnia feliciana – endemit wyżyny Futa Dżalon w Gwinei w zachodniej Afryce), występują w Ameryce Południowej i Północnej, głównie w strefie tropikalnej. Najdalej na północy bromeliowate sięgają do Wirginii i Teksasu, najdalej na południu rosną w środkowej Argentynie i Chile.

Wikipedia

# ananasowaty

1. o cechach podobnych do ananasa;
2. o cechach ananasowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający owoc ananasa

(1.2) bot. o cechach roślin z rodziny ananasowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananas mrz., ananasek mrz., ananasowiec mrz., ananasowate nmos.

przym. ananasowy

przysł. ananasowo

Wiktionary

# ananasowiec

przedstawiciel rzędu roślin jednoliściennych; bromeliowiec, zapylcowiec

SJP.pl

# ananasówka

1. odmiana gruszki
2. wódka ananasowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na ananasie

(1.2) ogrod. odmiana gruszy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naleję ci trochę ananasówki.

(1.2) W ogrodzie Julii rośnie ananasówka i dwie bery.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananas mrz.

przym. ananasowy

Wiktionary

# ananasowo-cytrynowy

zrobiony z ananasów i cytryn, mający smak zarówno ananasowy, jak i cytrynowy itp. (np. sok ananasowo-cytrynowy)

SJP.pl

# ananasowo-kokosowy

zrobiony z ananasów i kokosów, mający smak zarówno ananasowy, jak i kokosowy (np. ciasto ananasowo-kokosowe)

SJP.pl

# ananasowy

o smaku ananasa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ananasów, związany z ananasami

(1.2) przyrządzony z ananasów, z dodatkiem ananasów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Drzewka ananasowe rosną bardzo powoli.

(1.2) Mogę ci zaproponować sok ananasowy albo wodę mineralną.

(1.2) Do przygotowania koktajlu bananowo-ananasowego wystarczą dwa banany i cztery plasterekasterki ananasa.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananas mrz., ananasarnia ż., ananasik mrz., ananasówka ż.

przym. ananasowaty

Wiktionary

# ananda

w hinduizmie: stan szczęścia, rozkoszy

SJP.pl

- Ananda – stan szczęścia niezależnego od warunków zewnętrznych w hinduizmie
- Ānanda – ulubiony uczeń Buddy

Wikipedia

# anandamid

organiczny związek chemiczny występujący w organizmach żywych, neuroprzekaźnik wydzielający się podczas snu i relaksu

SJP.pl

Anandamid (AEA) – organiczny związek chemiczny z grupy psychoaktywnych kannabinoidów występujący w organizmach żywych. Wchodzi w skład układu endokannabinoidowego. Jest neuroprzekaźnikiem wydzielającym się podczas snu i relaksu. Działa zarówno ośrodkowo jak i obwodowo. Anandamid jest alkaloidem kakaowca.

Wikipedia

# ananiasz

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Ananiasz – imię męskie pochodzenia biblijnego. Grecka forma hebrajskiego Hananiah – „Jahwe jest łaskawy”. Jednym z patronów tego imienia jest św. Ananiasz z Damaszku.

Ananiasz imieniny obchodzi 25 stycznia, 1 grudnia i 16 grudnia.

Ananiasz w innych językach:

- rosyjski – Анания, Ананий.
- łaciński – Ananias
- angielski – Annas, Ananias
- francuski – Ananie
- włoski – Anania

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Biblii Ananiasz był arcykapłanem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnãɲaʃ, AS: ãnãńaš

Wiktionary

# ananiaszostwo

Ananiasz z małżonką; Ananiaszowie

SJP.pl

# ananiaszowie

Ananiasz z małżonką; Ananiaszostwo

SJP.pl

# ananiaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ananiasza lub z nim związany

SJP.pl

# ananim

pseudonim utworzony z liter nazwiska autora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przykładem ananimu może być Iksmoreż – Żeromski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnãɲĩm, AS: ãnãńĩm

Wiktionary

# ananimowy

przymiotnik od: ananim

SJP.pl

# ananiński

kultura ananińska - kultura schyłku epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, przypisywana przodkom ludów ugrofińskich dorzecza Wołgi; stworzyła silny ośrodek metalurgiczny

SJP.pl

# anankastyczny

1. związany z wewnętrznym przymusem;
2. zespół anankastyczny - zespół natręctw

SJP.pl

# anankastyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) psych. osoba charakteryzująca się osobowością anankastyczną, mająca bardzo uporządkowane życie i maniakalnie dążąca do perfekcji kosztem relacji z innymi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anankastyczny

Wiktionary

# anankazm

natręctwo w postaci przymusu zastanawiania się nad zagadnieniami nonsensownymi; występuje głównie w schizofrenii

SJP.pl

Anankazm – rodzaj obsesji polegający na przymusie zastanawiania się nad niemającymi sensu zagadnieniami lub problemami niemożliwymi do rozwiązania. Termin wprowadził do psychiatrii Karl Jaspers.

Wikipedia

# ananke

przenośnie: przeznaczenie, fatum

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;

(1.2) astr. jeden z księżyców Jowisza;

Wiktionary

- Ananke – w mitologii greckiej bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu
- Ananke – księżyc Jowisza
- Ananke – zespół muzyczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W teogonii orfickiej Ananke uchodziła za córkę Hydrosa i Gai oraz matkę Mojr i Adrastei.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnãŋkɛ, AS: ãnãŋke

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ananke ż., anankazm mrz.

przym. anankastyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Necessitas; rzad. Konieczność

Wiktionary

# anansi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Wiktionary

Anansi (Pan Pająk) – postać mitologiczna z legend Afryki Zachodniej, bóg trickster – wielki oszust.

Pierwotnie uważany był za stwórcę świata, później – dawcę kultury. Wyczyny Anansiego są tematem ludowych opowiadań, które występują również w Indiach Zachodnich.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) trickster, bóg

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anansi

* białoruski: (1.1) Анансі m.

* bułgarski: (1.1) Ананси m.

* francuski: (1.1) Anansi m.

* islandzki: (1.1) Anansí m.

* niemiecki: (1.1) Anansi m.

* portugalski: (1.1) Anansi m.

* rosyjski: (1.1) Ананси m.

* ukraiński: (1.1) Анансі m.

źródła.

== Anansi (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mit. Anansi

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) trickster, bóg

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anansi

* białoruski: (1.1) Анансі m.

* bułgarski: (1.1) Ананси m.

* francuski: (1.1) Anansi m.

* islandzki: (1.1) Anansí m.

* niemiecki: (1.1) Anansi m.

* portugalski: (1.1) Anansi m.

* rosyjski: (1.1) Ананси m.

* ukraiński: (1.1) Анансі m.

źródła.

== Anansi (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mit. Anansi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anantasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; pozycja leżąca na boku, w której zewnętrzna noga jest uniesiona do góry, a dłoń zewnętrznej ręki chwyta paluch uniesionej stopy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pozycja śpiącego Wisznu

Wiktionary

# anapa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Anapa (ros. Анапа) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Około 94 tys. mieszkańców (2021). Jest uzdrowiskiem morskim (wody mineralne, kąpiele błotne). Są tam tereny upraw winnej latorośli.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy i materiałów budowlanych.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. anapski

Wiktionary

# anapest

wierszowa stopa złożona z trzech sylab: dwóch krótkich i długiej w metryce antycznej, bądź z dwóch nieakcentowanych i akcentowanej w wierszu sylabotonicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

Wiktionary

Anapest (gr. anápaiston – odwrócony; dosł. odbity (daktyl),) w metryce iloczasowej to stopa metryczna składająca się z trzech sylab: dwóch krótkich i jednej długiej.

W wierszach polskich odpowiednikiem anapestu jest sekwencja składająca się z dwóch sylab nieakcentowanych i jednej akcentowanej. W polszczyźnie niemalże nie ma wyrazów będących naturalnymi anapestami (jednym z kilku wyjątków jest arcymistrz), bardzo nieliczne są też zestroje akcentowe o anapestycznym układzie sylab (np. i do dna), więc stopę tę tworzy się dzięki odpowiedniemu łączeniu wyrazów w szyku zdania, jak w pierwszym wersie wiersza Leśmiana Zielona godzina (I):

  Rozechwiały się szumne gałęzi wahadła.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Od limeryków angielskich wymaga się w zasadzie, by były pisane anapestem (ewentualnie z hiperkataleksą), ale jest to stopa trudna do utrzymania w polszczyźnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnapɛst, AS: ãnapest

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anapestyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) stopa

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anapestyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|anapaestum. < etym|gr|ἀνάπαιστον. (anápaiston) , etym|gr|ἀνάπαιστος. (anápaistos) → odwrócony, dosł. odbity

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) анапест m.

* białoruski (taraszkiewica): (1.1) анапэст m.

* bułgarski: (1.1) анапест m.

* esperanto: (1.1) anapesto

* hiszpański: (1.1) anapesto m.

* nowogrecki: (1.1) ανάπαιστος m.

* rosyjski: (1.1) анапест m.

* ukraiński: (1.1) анапест m.

* węgierski: (1.1) anapesztus

* włoski: (1.1) anapesto m.

źródła.

== anapest (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) anapest

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anapestyczny

→ anapest

SJP.pl

#### Patrz:

anapest

# anaplazja

stan rozrostu komórek występujący w nowotworach złośliwych

SJP.pl

Anaplazja – brak zróżnicowania lub zatrzymanie różnicowania lub proces odróżnicowania się komórek, powstawanie z komórek zróżnicowanych nowych pokoleń komórek o coraz to mniejszym stopniu zróżnicowania albo też zatrzymanie różnicowania (dojrzewania) komórki wraz z zachowaną zdolnością do mnożenia się. Charakterystyczna cecha nowotworów złośliwych. Obecnie uważa się, że w procesie nowotworzenia nie dochodzi do odróżnicowania, a raczej do zablokowania różnicowania.

Wikipedia

# anaplazmoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

Wiktionary

Anaplazmoza (łac. anaplasmosis), ludzka anaplazmoza granulocytarna (ang. human granulocytic anaplasmosis, HGA), dawniej określana jako ludzka granulocytarna ehrlichioza (ang. human granulocytic ehrlichiosis, HGE), odkleszczowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Gram-ujemne Anaplasma phagocytophilum.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) ludzka anaplazmoza granulocytarna

Wiktionary

# anapodoton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) brak koordynacji pomiędzy częściami zdania złożonego; odmiana anakolutu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anapodoton poważnie zawęża swoje znaczenie w stosunku do szerszego pojęcia anakolutu, ale możemy go uznać za jeden z rodzajów anakolutu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnapɔˈdɔtɔ̃n, AS: ãnapodotõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anantapodoton

Wiktionary

# anapski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anapą, dotyczący Anapy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) w rejonach mniejszościowych wielkoruscy brutalnie dusili poczucie narodowe przedstawicieli mniejszości (np. w jednej ze stanic rejonu anapskiego na Kubaniu uwięziono studenta Taranuchę za deklamowanie wierszy klasyka poezji ukraińskiej, Tarasa Szewczenki).

(1.1) Krajowy Komitet WKP(b) powziął 3 września specjalną uchwałę utworzenia partyzanckich zgrupowań: krasnodarskiego, sławiańskiego, noworosyjskiego, anapskiego, nieftiegorskiego, majkopskiego, armawirskiego i soczyńskiego, które zjednoczyły 87 oddziałów partyzanckich, liczących ogółem ponad 5500 ludzi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anapa ż.

Wiktionary

# anapsyd

przedstawiciel podgromady zauropsydów

SJP.pl

# anapsydy

przedstawiciel podgromady zauropsydów

SJP.pl

Anapsydy (Anapsida) – podgromada zauropsydów o prymitywnej budowie, siostrzana do kladu Eureptilia, obejmującego diapsydy oraz rodziny Captorhinidae i Protorothyrididae. Ich nazwa nawiązuje do braku otworów skroniowych w czaszce, który uważano za charakterystyczną cechę członków tej grupy; związany z tym swoisty układ mięśni w czaszce ogranicza sprawność ruchów żuchwy. Obecnie wiadomo, że część anapsydów miała otwory skroniowe (m.in. Acleistorhinus czy Candelaria; być może także Mesosaurus, choć obecność otworów skroniowych w jego wypadku jest kwestionowana). Obecność dolnego otworu skroniowego u bazalnych przedstawicieli grupy, takich jak mezozaury czy przedstawiciele Lanthanosuchoidea, sugeruje nawet, że anapsydy mogły wyewoluować z owodniowców mających dolny otwór skroniowy.

Wikipedia

# anarch

pogardliwie: anarchista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. środ. polit. anarchista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchia, anarchista, anarchistka

Wiktionary

# anarchia

1. sytuacja, w której władze państwowe utraciły kontrolę nad sytuacją w kraju; bezrząd, bezprawie;
2. potocznie: nieprzestrzeganie lub brak obowiązujących zasad; bezład, samowola, chaos;
3. ustrój polityczno-społeczny bez władz państwowych, w którym nie obowiązują przepisy prawa;
4. środowiskowo: duże A wpisane w okrąg; znak anarchistów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

(1.2) pot. chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

Wiktionary

Anarchia (stgr. ἀναρχία – „bez władcy”) – forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy, ani nie obowiązują żadne normy prawne.

W rozumieniu politycznym (w anarchizmie) to taka struktura, w której państwo zostaje zastąpione przez nieprzymusową i niescentralizowaną organizację społeczeństwa (np. federację autonomicznych miejscowości).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Ingerencje Wietnamu w sprawy wewnętrzne kraju w XV w. oraz zakończone klęską wojny z Birmą w XVI w. (…) doprowadziły Laos do anarchii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲja, AS: ãnarχʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarch mos., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż., anarchizowanie n.

przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezrząd, bezprawie

(1.2) rozprężenie, rozprzężenie; pot. bezhołowie, wolna amerykanka

Wiktionary

# anarchiczność

stan chaosu i nieporządku w państwie; anarchia

SJP.pl

# anarchiczny

związany z anarchią, wynikający z anarchii, właściwy anarchii (np. anarchiczne zachowanie, anarchiczny charakter)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z anarchią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gorący i żywy temperament włoski, podniecony teoryą anarchiczną, rwał się do czynów, a że stosunki rolnicze w niektórych częściach Włoch są okropne, wybuchły więc tu i ówdzie poruszenia agrarne, a nawet większe ruchy powstańcze, z których najważniejsze były: w r. 1874 w Bolonii i w 1876 w Benevencie. Gorączka ta jednak anarchiczna zaczęła rychło przechodzić.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchiczność ż., anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

czas. anarchizować ndk.

przym. anarchistowski, anarchistyczny

Wiktionary

# anarchista

1. osoba będąca zwolennikiem anarchizmu (ideologii i ruchu);
2. potocznie: zwolennik braku dyscypliny, anarchii w życiu publicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik anarchizmu

(1.2) zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

Wiktionary

Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) W Święto Niepodległości znowu naparzali się narodowcy z anarchistami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnarˈxʲista, AS: ãnarχʹista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

:: fż. anarchistka ż.

czas. anarchizować ndk.

przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

przysł. anarchistycznie

Wiktionary

# anarchistka

→ anarchista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka anarchizmu

Wiktionary

#### Patrz:

anarchista

#### Powiązane:

rzecz. anarchia ż.

:: fm. anarchista mos.

przym. anarchistyczny, anarchistowski, anarchiczny

przysł. anarchistycznie

Wiktionary

# anarchistowski

przymiotnik od: anarchista

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchista mos., anarchistka ż., anarchizm m., anarchia ż., anarchizacja ż., anarchizowanie n.

czas. anarchizować ndk.

przym. anarchiczny, anarchistyczny

przysł. anarchistycznie

Wiktionary

# anarchistyczny

związany z anarchizmem, właściwy anarchizmowi (np. anarchistyczna polityka, anarchistyczni działacze)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z anarchizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ruch anarchistyczny odznaczał się całkowitą negacją istniejącego porządku społecznego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: ãnarχʹistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchista m., anarchistka ż., anarchia ż., anarchizm m., anarchizowanie n.

przym. anarchiczny, anarchistowski

Wiktionary

# anarchizacja

doprowadzanie do anarchii

SJP.pl

# anarchizm

1. ideologia i ruch społeczny głoszące zbędność państwa i wszelkich jego organów, uznające nieograniczoną wolność jednostki za wartość nadrzędną, postulujące oparcie życia społecznego na związkach wolnych gmin;
2. potocznie: propagowanie chaosu i braku dyscypliny w życiu publicznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

Wiktionary

Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Krytyka wszechpotężnej monarchii, ośmieszanie jej instytucji i czeskiego życia, rewolucyjność i przez pewien czas nawet anarchizm Haška sprawił, że miał on ciągle konflikty z policją i ówczesnymi przepisami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnarxʲism̥, AS: ãnarχʹism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchia ż., anarchista mos., anarchistka ż., anarchizowanie n.

przym. anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary

# anarchizować

doprowadzać do zamętu, chaosu, wywoływać anarchię

SJP.pl

# anarchizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. sympatyzowanie z anarchizmem

(1.2) wprowadzanie anarchii, chaosu, zamętu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchia ż., anarchizm m., anarchista m., anarchistka ż.

czas. anarchizować

przym. anarchiczny, anarchistyczny, anarchistowski

Wiktionary

# anarcho-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z anarchizmem

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) anarchokolektywizm

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== anarcho- (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) anarcho-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== anarcho- (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) anarcho-

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) anarcho-syndicalism

synonimy.

Wiktionary

# anarchoindywidualistyczny

→ anarchoindywidualizm, np. pogląd anarchoindywidualistyczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z anarchoindywidualizmem, właściwy anarchoindywidualizmowi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anarchoindywidualizm m.

Wiktionary

# anarchoindywidualizm

kierunek anarchizmu negujący wszelką władzę państwową, funkcjonowanie instytucji społecznych i prawnych, postulujący niezbędność zachowania w ustroju bezpaństwowym drobnej własności prywatnej równych właścicieli zrzeszonych w wolne gminy; anarchizm indywidualistyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. polit. skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;

Wiktionary

Anarchizm indywidualistyczny – nurt polityczny powstały w XIX wieku. Podstawowym postulatem anarchoindywidualizmu jest sprzeciw wobec poddawania nieinwazyjnej jednostki zewnętrznej woli. Do takiej inwazji zaliczali anarchiści indywidualistyczni stosowanie przemocy zaczepnej oraz naruszanie czyjejś słusznie nabytej własności. Nie zawsze jednak agresja była precyzyjnie definiowana, czasem uważano, że ścisła definicja agresji (dokładnie: definicji odróżniającej ją od wolności) nie jest pożądana i proponowano pewien rodzaj definicji niepełnej, otwartej na zmiany następujące wraz z rozwojem społeczeństwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Problematyka amerykańskiego anarchoindywidualizmu, nieobecna w literaturze polskojęzycznej, została omówiona w wielu opracowaniach anglojęzycznych (…)

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anarchoindywidualistyczny

Wiktionary

# anarchokapitalista

zwolennik ideologii głoszącej, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek

SJP.pl

# anarchokapitalizm

ideologia głosząca, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek; akap, ankap

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

(1.2) polit. ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)

Wiktionary

Anarchokapitalizm (znany również jako „akap” lub „ankap”) – libertariański i indywidualistyczny system polityczny, który opowiada się za eliminacją monopolu usług państwa na rzecz prywatnych agencji ochrony na wolnym rynku. Twórcą tego terminu jest amerykański ekonomista, historyk i teoretyk polityczny Murray Rothbard. W społeczeństwie anarchokapitalistycznym egzekwowanie prawa, sądy i wszystkie inne usługi bezpieczeństwa byłyby zapewniane przez prywatne podmioty gospodarcze, takie jak prywatne agencje ochrony. Pomimo swojej nazwy, anarchokapitalizm przeważnie nie jest uznawany za formę anarchizmu.

Wikipedia

# anarchokolektywistyczny

→ anarchokolektywizm, np. pogląd anarchokolektywistyczny

SJP.pl

# anarchokolektywizm

kierunek anarchizmu postulujący stworzenie w drodze rewolucji ustroju bezpaństwowego oraz likwidację własności prywatnej i oddanie jej do dyspozycji swobodnie stworzonych kolektywów (wspólnot produkcyjnych); anarchizm kolektywistyczny

SJP.pl

Anarchizm kolektywistyczny (anarchokolektywizm) – anarchistyczna doktryna polityczna i ekonomiczna, której twórcą był Michaił Bakunin i która zastąpiła mutualizm Proudhona jako czołowy nurt w dziewiętnastowiecznym ruchu anarchistycznym.

Wikipedia

# anarchokomunistyczny

→ anarchokomunizm, np. manifest anarchokomunistyczny, doktryna anarchokomunistyczna

SJP.pl

# anarchokomunizm

ideologia głosząca absolutną wolność jednostki, nieuznająca przy tym własności prywatnej, a jedynie wspólną; połączenie anarchizmu z komunizmem; komunizm anarchistyczny

SJP.pl

Anarchizm komunistyczny, anarchokomunizm, komunizm wolnościowy – jeden z nurtów anarchizmu i komunizmu; doktryna polityczna zakładająca, że po likwidacji kapitalizmu i państwa ludzie powinni połączyć się w komunistyczne wspólnoty, kooperujące ze sobą na zasadach federacji, równocześnie nie pozbawiające jednostek wolności osobistej i działające na zasadach demokracji bezpośredniej.

Wikipedia

# anarchopacyfizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

Wiktionary

Chrześcijański anarchizm – ruch w teologii politycznej, który twierdzi, że anarchizm jest nieodłącznym elementem chrześcijaństwa i Ewangelii.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) anarchizm pacyfistyczny

Wiktionary

# anarchosyndykalistyczny

→ anarchosyndykalizm

SJP.pl

#### Patrz:

anarchosyndykalizm

# anarchosyndykalizm

1. ideologia głosząca konieczność tworzenia syndykatów robotniczych związków zawodowych, a negująca potrzebę istnienia państwa robotniczego i rządzącej nim partii komunistycznej; połączenie syndykalizmu i anarchizmu;
2. pogląd przypisywany w Polsce opozycji lat 80. przez władze komunistyczne, głoszący nadrzędność związków zawodowych nad partią komunistyczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

Wiktionary

Anarchizm syndykalistyczny (anarchosyndykalizm) – doktryna polityczna i ekonomiczna powstała pod koniec XIX w. z inicjatywy Fernanda Pelloutiera i Georges’a Sorela, będąca syntezą anarchizmu, wolnościowego socjalizmu i komunizmu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spróbujcie porównać anarchosyndykalizm z innymi odmianami anarchizmu.

Wiktionary

# anartria

zaburzenie artykulacji wywołane przez porażenie mięśni języka i jamy ustnej

SJP.pl

Anartria – zaburzenie mowy polegające na niemożności tworzenia artykułowanych dźwięków. Przy bardzo dużym nasileniu praktycznie uniemożliwia mówienie. Jej przyczyną jest najczęściej uszkodzenie aparatu wykonawczego mowy (mięśnie języka, podniebienia miękkiego, krtani, warg) lub nerwów zaopatrujących te mięśnie (nerwy czaszkowe: nerw błędny, nerw podjęzykowy, nerw twarzowy) bądź też uszkodzeniem jąder powyższych nerwów znajdujących się w OUN.

Wikipedia

# anastasis

[czytaj: anastas-is] w ikonografii: scena zejścia Jezusa do otchłani, występująca w sztuce bizantyjskiej w II-XIII wieku i europejskiej od X wieku; Anastasis

SJP.pl

- anastasis – zmartwychwstanie (rezurekcja)
- Anastasis (motyw w sztuce) – scena zejścia Chrystusa do otchłani
- Anastasis (kościół) – budowla wzniesiona w Jerozolimie przez Konstantyna I
- Anastasis – polski zespół muzyczny
- Anastasis – album grupy Dead Can Dance

Wikipedia

# anastatyczny

określenie druku otrzymanego metodą chemiczną bez nowego składu

SJP.pl

# anastatyka

gatunek rośliny rocznej z rodziny kapustowatych (krzyżowych); zmartwychwstanka, róża jerychońska, ręka Maryi

SJP.pl

# anastazja

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anastazja – żeński odpowiednik imienia Anastazy. Oznacza „zmartwychwstała, wskrzeszona”.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Anastazja w 2017 roku zajmowała 41. miejsce w grupie imion żeńskich. W roku 2022 imię Anastazja nosiło w Polsce 22 020 kobiet, co oznacza 128. pozycję na liście najczęściej występujących w kraju imion.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Miała na imię Anastazja i pochodziła z Dalmacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazʲja, AS: ãnastazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anastazy mos.

:: zdrobn. Nastka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Nastka

Wiktionary

# anastazy

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anastazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wskrzeszenie”, „zmartwychwstanie”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Anastazja.

Anastazy imieniny obchodzi 11 stycznia, 22 stycznia, 21 kwietnia, 27 kwietnia, 20 maja, 30 maja, 11 czerwca, 14 czerwca, 17 sierpnia, 21 sierpnia, 16 października, 5 grudnia, 19 grudnia i 21 grudnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyszedłem z domu za Anastazym, żeby sprawdzić, gdzie idzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈstazɨ, AS: ãnastazy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anastazja ż.

Wiktionary

# anastomoza

Anastomoza (zespolenie, z gr. ἀναστόμωσις) – połączenie (naturalne lub wykonane sztucznie) między dwoma ciągłymi elementami, najczęściej w formie naczyń lub włókien, których komunikacja zostaje zachowana. Pojęcie jest używane najczęściej do określenia relacji zachodzących w naukach medycznych (anatomii i chirurgii), biologii (mykologii czy biologii ewolucyjnej) oraz geografii (geologii i hydrologii).

- anastomoza (medycyna)
- anastomoza (grzyby)
- anastomoza (skały) – niskie kanały na poziomych szczelinach skał

Wikipedia

# anastrofa

powtórzenie wyrazów w szyku odwróconym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)

Wiktionary

Anastrofa (gr. ἀναστροφή anastrophḗ „odwrócenie”), epanastrofa (gr. ἐπαναστροφή epanastrophḗ) – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu wyrazów w odwróconym porządku. Np. zamiast „Witam was, lordowie”, „was witam, lordowie”. Często używana przez mistrza Yodę w filmie Gwiezdne wojny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W anastrofie słowa lub frazy są ustawiane w sposób nietypowy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szyk przestawny

Wiktionary

# anastygmat

obiektyw nie wykazujący astygmatyzmu, jak również i innych wad optycznych dzięki zastosowaniu odpowiednich soczewek

SJP.pl

Anastygmat – obiektyw fotograficzny ze skorygowaną aberracją sferyczną, komą i astygmatyzmem.

Pierwszym obiektywem tego typu był powstały około 1866 r. koncentryczny obiektyw Rossa. Bardziej znanym, jaśniejszym i udanym rozwiązaniem były zaprojektowane w latach 1890–1893, przez Paula Rudolpha z zakładów Zeissa, obiektywy serii początkowo znanej jako Anastigmaty (później przemianowane na Protary). Praktycznie wszystkie współczesne obiektywy fotograficzne są anastygmatami.

Wikipedia

# anastygmatyczny

→ anastygmat

SJP.pl

#### Patrz:

anastygmat

# anastyloza

przywrócenie określonemu zabytkowi lub zespołowi architektonicznemu właściwych mu cech i walorów kompozycyjnych; rekompozycja

SJP.pl

Wikipedia

# anat

bogini w mitologii kananejskiej

SJP.pl

Wikipedia

# anat.

skrót od: anatomia, anatomiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

# anatana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Anathana|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anatany prowadzą samotniczy tryb życia.

Wiktionary

# anataz

minerał, odmiana dwutlenku tytanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

Wiktionary

Anataz (Oktaedryt) – minerał, odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu. Według ustaleń Louisa Nicolasa Vauquelina jego właściwości są analogiczne do rutylu. Pierwszy raz o tym minerale pisano w roku 1738. Nazwa wywodzi się z greckiego słowa anatasis, oznaczającego wydłużenie (rozciągnięcie), co nawiązuje do pokroju minerału.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. anatazowy

Wiktionary

# anateksis

proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej prowadzący do nagromadzenia wtórnej magmy; palingeneza

SJP.pl

Anateksis – proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej, polegający na stopniowym upłynnianiu składników dużych kompleksów skał wskutek wzrostu temperatury. Poszczególne składniki skały wytapiane są według kolejności określanej ich temperaturą topnienia. Produkty anateksis mogą zostać w skale macierzystej lub pod wpływem ciśnienia wyciskane są pomiędzy składniki nieupłynnione i gromadzą się w zdolnej do tworzenia intruzji masie wtórnej magmy.

Wikipedia

# anatema

1. klątwa kościelna; ekskomunika;
2. przenośnie: surowa krytyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

(1.2) daw. kośc. osoba, przedmiot lub nauka dotknięta klątwą kościelną

(1.3) przen. nagana, potępienie

Wiktionary

Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɛ̃ma, AS: ãnatẽma

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. anatematyzować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) klątwa kościelna, ekskomunika

Wiktionary

# anatidaefobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. lęk przed byciem obserwowanym przez kaczkę

Wiktionary

The Far Side – seria jednopanelowych komiksów publikowanych między 1980 a 1995 przez Gary’ego Larsona. Ich surrealistyczny humor opierał się często na niezręczności sytuacji społecznych, niespotykanych zbiegach okoliczności i nieuniknionych wypadkach, absurdalnej antropomorfizacji otoczenia, czy zaskakujących błędach rozumowania. Unikatowy styl łączący delikatny, dziecięcy styl rysowania z ponurymi i groteskowymi tematami zyskał znaczne uznanie wśród krytyków, i stał się inspiracją dla wielu późniejszych prac, w tym internetowych komiksów Doctor Fun oraz The Perry Bible Fellowship.

Wikipedia

# anatman

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego;

Wiktionary

Anatman (skr. nie-ja, w języku pali anatta) – podstawowa doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman (dusza).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãˈnatmãn, AS: ãnatmãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) inna pisownia: anatta

Wiktionary

# anatocyzm

zasada pobierania odsetek od odsetek; procent składany

SJP.pl

Anatocyzm (z gr. ανατοκισμός, trb. anatokismós, procent składany, kapitalizacja odsetek) – naliczanie odsetek od zaległych odsetek.

Prawo rzymskie nazywało je usurae usurarum. Były one zakazane.

W polskim prawie obowiązuje zakaz anatocyzmu. Jego celem jest ochrona dłużnika przed nadmiernymi obciążeniami z tytułu odsetek.

Wikipedia

# anatoksyna

fragmenty bakterii lub całe bakterie, które pozbawiono zdolności chorobotwórczych, mogące stymulować układ odpornościowy organizmu do produkcji przeciwciał

SJP.pl

- anatoksyna (toksoid) – toksyna bakteryjna pozbawiona właściwości toksycznych
- anatoksyna – neurotoksyna wytwarzana przez sinice (Cyanobacteria)

Wikipedia

# anatol

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anatol, Anatoliusz (gr. ἀνατολικός – pochodzący ze Wschodu; analogiczne pochodzenie ma nazwa Anatolii, krainy w Azji Mniejszej) – męskie imię pochodzenia greckiego.

Żeńskie odpowiedniki tego imienia: Anatolia, Anatola.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anatol wrócił do Prefektury z paszportem i tu grubas konstatuje, że i w paszporcie rok 1918 jest wydrapany i zamieniony na 1919.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnatɔl, AS: ãnatol

Wiktionary

# anatola

imię żeńskie

SJP.pl

Anatolia, Anatola – imię żeńskie pochodzenia greckiego, oznaczające "pochodząca ze wschodu, wschodnia".

Męskim odpowiednikiem jest Anatol.

Anatolia i Anatola imieniny obchodzą:

- 9 lipca, jako wspomnienie św. Anatolii, męczennicy oraz towarzyszki św. Wiktorii i św. Audaksa,
- 23 grudnia, jako wspomnienie św. Wiktorii z Sabiny, towarzyszki wymienionej św. Anatolii (obecnie wspominane wspólnie 10 lipca).

Wikipedia

# anatolek

zdrobnienie od: Anatol (imię męskie)

SJP.pl

# anatolia

kraina w Turcji pokrywająca się z półwyspem Azja Mniejsza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

(1.2) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

Anatolia (tur. Anadolu) – kraina historyczna w Turcji. Obejmuje cały półwysep Azji Mniejszej oraz część terenów na wschód od niego. Jej powierzchnia stanowi w zaokrągleniu 2/3 powierzchni całego państwa.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Erzurum jest miastem w Anatolii wschodniej w Turcji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲja, AS: ãnatolʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolijczyk m., Anatolijka ż., anatolian mzw.

przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Azja Mniejsza

(1.2) Anatola

Wiktionary

# anatolian

rasa psów z grupy molosów wyhodowana w Turcji; anatolijski pies pasterski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. rasa psów z grupy molosów;

Wiktionary

Anatolijski pies pasterski (oryginalna nazwa anadolu çoban köpeği) – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w Anatolii (Turcja) jako pies pasterski do pilnowania owiec. W języku polskim używane są jeszcze nazwy owczarek anatolijski i anatolijski pies pasterski. Nie podlega próbom pracy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) owczarek anatolijski

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk ż., Anatolijka ż.

przym. anatolijski, anatolski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Rasy psów

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anatolian shepherd dog

* francuski: (1.1) berger d'Anatolie

* niderlandzki: (1.1) Anatolische herder

* szwedzki: (1.1) anatolisk herdehund w.

* włoski: (1.1) pastore dell'Anatolia m.

źródła.

== anatolian (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) anatolijski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔlʲjãn, AS: ãnatolʹi ̯ãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk ż., Anatolijka ż.

przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) owczarek anatolijski

Wiktionary

# anatolij

rosyjskie imię męskie

SJP.pl

# anatolijczyk

mieszkaniec Anatolii (krainy w Turcji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Anatolii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãnatolʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolia ż.

:: fż. Anatolijka ż.

przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

# anatolijka

mieszkanka Anatolii (krainy w Turcji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Anatolii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijka, AS: ãnatolʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolia ż.

:: fm. Anatolijczyk m.

przym. anatolijski, anatolski

Wiktionary

# anatolijski

→ Anatolia (kraina w Turcji)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kapadocja to kraina położona na Wyżynie Anatolijskiej, między Morzem Czarnym a górami Taurus.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnatɔˈlʲijsʲci, AS: ãnatolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk mos., Anatolijka ż., anatolian mzw.

przym. anatolski

Wiktionary

# anatoliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatoli lub z nią związany

SJP.pl

# anatolostwo

Anatol z małżonką; Anatolowie

SJP.pl

# anatolowie

Anatol z małżonką; Anatolostwo

SJP.pl

# anatolowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatola lub z nim związany

SJP.pl

# anatolski

1. → Anatolia (kraina historyczna w Turcji);
2. alaktaga anatolska - gatunek gryzonia z rodziny skoczkowatych

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z Anatolią, dotyczący Anatolii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anatolia ż., Anatolijczyk m., Anatolijka ż., anatolian mzw.

przym. anatolijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. anatolijski

Wiktionary

# anatom

specjalista w dziedzinie anatomii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

Wiktionary

Anatomia (z gr. anatomē „sekcja (zwłok), krajanie” od anatémnein „pociąć”) – dział biologii, nauka zajmująca się badaniem budowy organizmów. Przedmiotem zainteresowania różnych działów anatomii jest badanie położenia, kształtu, składu oraz ewolucji narządów, tkanek i komórek.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãˈnatɔ̃m, AS: ãnatõm

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anatomiczny, anatomopatologiczny

przysł. anatomicznie

rzecz. anatomia ż., anatomopatolog m., anatomik m.

Wiktionary

# anatomia

1. dział biologii zajmujący się badaniem budowy i kształtu ciała żywych organizmów;
2. budowa ciała organizmów żywych;
3. przenośnie: dokładny opis i analiza czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. budowa organizmów żywych

(1.2) biol. nauka o anatomii (1.1);

(1.3) książk. przen. szczegóły działania lub funkcjonowania czegoś

(1.4) pot. lekcja, zajęcia z anatomii (1.2)

Wiktionary

Anatomia (z gr. anatomē „sekcja (zwłok), krajanie” od anatémnein „pociąć”) – dział biologii, nauka zajmująca się badaniem budowy organizmów. Przedmiotem zainteresowania różnych działów anatomii jest badanie położenia, kształtu, składu oraz ewolucji narządów, tkanek i komórek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anatomię żaby przerabialiśmy w piątej klasie.

(1.2) Na uczelniach wyższych uczy się anatomii człowieka.

(1.3) Trzeba poznać anatomię tej maszyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲja, AS: ãnatõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatom m., anatomik m., anatomista m., anatomizowanie n.

czas. anatomizować

przym. anatomiczny

przysł. anatomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

skr. anat.

Wiktionary

# anatomicznie

przysłówek sposobu

(1.1) zgodnie z anatomią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anatomicznie serce nie leży idealnie po lewej stronie, lecz bardziej centralnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatom mos., anatomia ż.

przym. anatomiczny

Wiktionary

# anatomiczno-morfologiczny

dotyczący anatomii i morfologii (np. cechy anatomiczno-morfologiczne)

SJP.pl

# anatomiczny

1. związany z anatomią, nauką o budowie organizmów żywych;
2. związany z budową organizmu żywego, nawiązujący do jego budowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anatomią, dotyczący anatomii

przymiotnik jakościowy

(2.1) przystosowany do budowy ciała ludzkiego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ãnatõmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatomia ż., anatom m., anatomik m., anatomiczka ż., anatomiczność ż.

przysł. anatomicznie

Wiktionary

# anatomik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. anatom

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anatom m., anatomia ż.

przym. anatomiczny

przysł. anatomicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|anatom.

źródła.

== anatomik (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) anatomiczny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnaˈtɔ̃mʲik, AS: ãnatõmʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatom m., anatomia ż.

przym. anatomiczny

przysł. anatomicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anatom m., anatomia ż.

przym. anatomiczny

przysł. anatomicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|anatom.

źródła.

== anatomik (język turecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) anatomiczny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anatomizować

przeprowadzać analizę budowy ciała

SJP.pl

# anatomopatolog

specjalista, naukowiec zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; patomorfolog

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista badający patologie w narządach, tkankach i komórkach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatom mos.

przym. anatomopatologiczny

Wiktionary

# anatomopatologia

dział anatomii zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; anatomia patologiczna, patomorfologia

SJP.pl

# anatomopatologiczny

przymiotnik od: anatomopatologia; charakterystyczny dla anatomopatologii, działu anatomii zajmującego się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą (np. badania anatomopatologiczne), związany z tym działem; patomorfologiczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anatomią patologiczną, dotyczący anatomii patologicznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anatom mos., anatomia patologiczna ż., anatomopatolog mos.

Wiktionary

# anatta

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatman

SJP.pl

Anatman (skr. nie-ja, w języku pali anatta) – podstawowa doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman (dusza).

Wikipedia

# anc

skrót od: African National Congress (Afrykański Kongres Narodowy) - centrolewicowa partia polityczna rządząca RPA od 1994 roku

SJP.pl

# anceps

w metryce antycznej: ostatnia sylaba wersu o nieustalonej postaci iloczasowej

SJP.pl

Anceps (z łac. syllaba anceps) – w greckiej i rzymskiej poezji opartej na iloczasie sylaba obojętna dla metrum pod względem długości.

Wyróżnia się dwa typy ancepsów:

  anceps w arsie (inaczej anceps akcentowany, ) – niezależnie od długości sylaby na nią pada akcent wierszowy
  anceps w tezie ( lub ) – sylaba krótka albo długa, na którą nie pada akcent wierszowy

Wikipedia

# ancestralny

bardzo stary, właściwy przodkom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący przodków

Wiktionary

# anch

krzyż egipski, talizman powszechny w starożytnym Egipcie; ankh

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. rel. egipski hieroglif symbolizujący życie;

Wiktionary

Anch, ankh, krzyż egipski (łac. crux ansata) – w mitologii egipskiej hieroglif oznaczający życie. Anch w starożytnym Egipcie. Był symbolem życia i dlatego miał zapewniać dostatnie oraz wieczne życie. Był znakiem-amuletem ochraniającym zarówno w życiu doczesnym, jak i życiu pozagrobowym. Współcześnie nadaje mu się mistyczne oraz magiczne znaczenie.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) ankh, krzyż egipski

Wiktionary

# anchizaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z podrzędu zauropodomorfów

SJP.pl

Anchizaur (Anchisaurus) – roślinożerny zauropodomorf z rodziny anchizaurów (Anchisauridae).

Wikipedia

# anchizaury

klad dinozaurów z podrzędu zauropodomorfów

SJP.pl

Anchizaury (Anchisauria) – klad dinozaurów z grupy zauropodomorfów. Zdefiniowany przez Petera Galtona i Paula Upchurcha (2004) jako klad obejmujący rodzaje Anchisaurus i Melanorosaurus, ich ostatniego wspólnego przodka oraz wszystkich jego potomków; autorzy zaliczyli do Anchisauria rodzinę Anchisauridae z rodzajami Anchisaurus i Ammosaurus, oraz rodzinę Melanorosauridae z rodzajami Riojasaurus, Melanorosaurus, Camelotia i Lessemsaurus. Inne analizy kladystyczne sugerują, że melanorozaur nie był blisko spokrewniony z innymi rodzajami zaliczonymi przez Galtona i Upchurcha do rodziny Melanorosauridae, być może z wyjątkiem rodzaju Camelotia. Z analiz kladystycznych wynika też, że melanorozaur był bliżej spokrewniony z zauropodami niż z anchizaurem; oznacza to, że zgodnie z definicją filogenetyczną Anchisauria, aby były one taksonem monofiletycznym, muszą obejmować także zauropody. Pierwotnie Yates i Kitching (2003) zaliczyli anchizaura i melanorozaura do zauropodów. Jednak według późniejszej analizy kladystycznej Yatesa (2007) większość zauropodomorfów tradycyjnie zaliczanych do prozauropodów - nie tylko Anchisaurus i Melanorosaurus, ale i takie rodzaje jak Riojasaurus czy Massospondylus - była bliżej spokrewniona z zauropodami niż z plateozaurem; w związku z tym stosowanie definicji filogenetycznej zauropodów zaproponowanej przez Wilsona i Sereno (1998) (tj. klad obejmujący rodzaj Saltasaurus i wszystkie zauropodomorfy bliżej spokrewnione z nim niż z rodzajem Plateosaurus) doprowadziłoby do zaliczenia do zauropodów szeregu rodzajów tradycyjnie wyłączanych z tej grupy. Aby tego uniknąć, Yates zaproponował nową definicję filogenetyczną zauropodów (najszerszy klad obejmujący Saltasaurus loricatus, ale nie obejmujący Melanorosaurus readi), wyłączając tym samym anchizaura i melanorozaura z zauropodów; na określenie kladu obejmującego m.in. anchizaura, melanorozaura i zauropody Yates wykorzystał zaproponowaną przez Galtona i Upchurcha nazwę Anchisauria. Tak definiowane Anchisauria żyły od późnego triasu do późnej kredy; znane ze wszystkich kontynentów włącznie z Antarktydą. Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Upchurcha, Barretta i Galtona (2007) wynika z kolei, że o ile melanorozaur był bliżej spokrewniony z zauropodami niż z plateozaurem, o tyle anchizaur był bliżej spokrewniony z plateozaurem niż z zauropodami; tym samym według autorów do Anchisauria sensu Galton i Upchurch, 2004 należą wszystkie zauropodomorfy poza bazalnymi rodzajami Saturnalia, Thecodontosaurus, Mussaurus i Efraasia.

Wikipedia

# anchizes

mityczny król Dardanos, syn Kapysa i Temiste

SJP.pl

Wikipedia

# anchois

[czytaj: anszuA lub ąszuA] konserwa z solonych sardeli, zwykle ostro przyprawiona; anchovy, anchovies

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;

Wiktionary

Anchois (z hiszp. anchoa, ang. anchovy, wym. pol. ãszuạ) – francuskie określenie przetworów z sardeli europejskiej – niedużej, bardzo tłustej ryby o ostrym zapachu i smaku.

W różnych krajach jest różnie podawana: świeża, surowa, wędzona, suszona i solona, w postaci przetworów: filetów, koreczków lub pasty, często konserwowana z dodatkami. Spożywana bezpośrednio lub dodawana do farszów mięsnych, rybnych, past, oliwek, pizzy i sałatek. W Hiszpanii dodawana do oliwek.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedliśmy sałatkę z anchois.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãw̃ʃuˈwa, AS: ãũ̯šuu̯a

Wiktionary

# anchorage

[czytaj: ANkeridż] miasto w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

Anchorage (oficjalnie Municipality of Anchorage) – skonsolidowane miasto-okręg (ang. consolidated city-borough) w Stanach Zjednoczonych położony w stanie Alaska nad Zatoką Cooka (Ocean Spokojny). Obecny status miasto uzyskało w 1975 roku. Miasto zamieszkuje 279 671 osób (2007), czyli ponad 40% wszystkich mieszkańców Alaski. W roku 2023 liczba mieszkańców wzrosła do 286 075 osób, a gęstość zaludnienia do 56,3 osoby/km².

Wikipedia

# anchovy

[czytaj: änczewi] rybka, sardela, zwłaszcza w konserwach, ostro przyprawiona

SJP.pl

Anchovy – miasto na Jamajce wchodzące w skład regionu Saint James. Według spisu ludności z 1991 roku miasto zamieszkiwało 3 633 osoby. Według szacowanych danych na rok 2010 w miejscowości mieszka 4 269 osób.

W mieście znajduje się stacja kolejowa.

Wikipedia

# anchusina

naturalny barwnik czerwony występujący w korzeniach alkanny i farbownika; alkanina

SJP.pl

Alkanina, anchusina – organiczny związek chemiczny, naturalny, czerwony barwnik, otrzymywany z korzeni alkanny barwierskiej (Alkanna tinctoria) oraz farbownika lekarskiego (Anchusa officinalis). Pochodna naftochinonu. Alkaniny używano jako barwnika zaprawowego, natomiast obecnie wykorzystuje się ją w przemyśle kosmetycznym, w mikroskopii oraz w analizie chemicznej.

Wikipedia

# ańcia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., forma imienia Anna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. Ana., reg. śl. Andzia.

Wiktionary

# ancora

[czytaj: ankora] określenie wykonawcze: jeszcze; często występuje w powiązaniu z innymi określeniami

SJP.pl

# ancug

gwarowo: ubranie męskie, garnitur męski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Śląsk Cieszyński. gw-pl|Bukowina. garnitur

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubranie (komplet)

(1.3) uczn. wyjściowe, odświętne ubranie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój fater łaziłby w tym ancugu durś, bez niedziela i bez tydzień.

(1.1) O, zaraz, mam tu piękny ancug z westką i do tego jeszcze elegancki kapelinder, w sam raz wszystko dla pana, jakby było specjalnie uszyte na miarę.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gangol, reg-pl|Poznań|ańcug., reg-pl|Poznań|anzug.

Wiktionary

# ancykrys

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sącz. urwis, ktoś uciążliwy

(1.2) sącz. ancykryst

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nale z njygo ancykrys!

Wiktionary

# ancykryst

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. antychryst, diabeł

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rel. bezbożnik, niewierzący

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jancykryst

(1.2) jancykryst

Wiktionary

# ancylopod

przedstawiciel podrzędu wymarłych ssaków nieparzystokopytnych

SJP.pl

# ancylopody

podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych

SJP.pl

Ancylopody (Ancylopoda) – podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych.

Ancylopody występowały od wczesnego eocenu po plejstocen półkuli północnej, a jeden rodzaj — w miocenie na kontynencie afrykańskim. Odkryto formy ancylopodów, u których zamiast kopyt występowały pazury.

Wikipedia

# ancylostomatoza

pasożytnicza choroba człowieka i zwierząt wywoływana przez nicienie tęgoryjce, objawiająca się m.in. niedokrwistością; ankylostomiaza; anemia górników

SJP.pl

Ankylostomatoza (ang. ancylostomiasis) – choroba pasożytnicza układu pokarmowego, która jest wywołana przez nicienie z rodzaju Ancylostoma. Choroba ta występuje głównie w klimacie ciepłym oraz wilgotnym. U człowieka pasożytuje w jelicie cienkim tęgoryjec dwunastniczy, którego larwy znajdują się w ziemi. Ankylostomatoza występuje także u zwierząt. Do zarażenia dochodzi głównie poprzez skórę.

Wikipedia

# ancylostomiaza

choroba wywołana przez tęgoryjca dwunastniczego; ancylostomoza, "choroba górnicza"

SJP.pl

# ancymon

łobuz, urwis, rozrabiaka; ancymonek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) urwis udający niewiniątko

Wiktionary

# ancymonek

łobuz, urwis, rozrabiaka, ancymon

SJP.pl

# and.

skrót od: andante

SJP.pl

# anda

imię żeńskie

SJP.pl

Andrzeja, Ondrzeja, Anda – polskie imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Andrzej. Dzisiaj raczej rzadko spotykane (według materiałów Instytutu Języka Polskiego PAN w roku 1998 imię to nosiło 78 mieszkanek Polski). Imię było bardziej popularne w średniowieczu.

Wikipedia

# andabata

gladiator rzymski walczący na ślepo w hełmie zakrywającym oczy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rzymski gladiator walczący w hełmie zakrywającym oczy;

Wiktionary

Andabata (andabates) (od gr. ἀναβάτης anabatès) – konny gladiator walczący ślepo w hełmie pozbawionym otworów na oczy.

Ta kategoria gladiatorów popularna była za czasów Cycerona.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kto padł, podnosił palce do góry, błagając tym znakiem litości, lecz na początku widowiska lud zwykle domagał się śmierci ranionych, zwłaszcza gdy chodziło o andabatów, którzy mając twarze zakryte, pozostawali mu nieznani.

Wiktionary

# andaluski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. lub rzad. związany z Andaluzją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż.

przym. andaluzyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) andaluzyjski

Wiktionary

# andaluzja

1. kraina historyczna w Hiszpanii;
2. region autonomiczny w Hiszpanii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina w południowej Hiszpanii

(1.2) geogr. adm. wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii;

Wiktionary

Andaluzja (hiszp. Andalucía, z arab. Al-Andalus, pierwotna nazwa nawiązywała do Wandalów) – najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Głównym miastem Andaluzji jest Sewilla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzʲja, AS: ãndaluzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt mrz., andaluz mzw.

przym. andaluzyjski, andaluski, andaluzytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. al-Andalus, Al-Andalus

Wiktionary

# andaluzyjczyk

mieszkaniec Andaluzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andaluzji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pablo pochodzi z Sewilli, więc jest Andaluzyjczykiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk, AS: ãndaluzyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andaluzja ż.

:: fż. Andaluzyjka ż.

przym. andaluzyjski

Wiktionary

# andaluzyjka

mieszkanka Andaluzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andaluzji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjka, AS: ãndaluzyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andaluzja ż., andaluzyt m.

:: fm. Andaluzyjczyk m.

przym. andaluzyjski, andaluzytowy

Wiktionary

# andaluzyjski

→ Andaluzja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

Wiktionary

#### Patrz:

Andaluzja

#### Wymowa:

IPA: ˌãndaluˈzɨjsʲci, AS: ãndaluzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż., andaluzyt m.

przym. andaluzytowy, andaluski

Wiktionary

# andaluzyt

minerał, odmiana polimorficzna krzemianu glinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

Wiktionary

Andaluzyt – rzadki minerał należący do grupy krzemianów. Jego nazwa pochodzi od Andaluzji (Hiszpania), gdzie po raz pierwszy minerał ten znaleziono (Delamétherie 1798 r.).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy andaluzyt zalicza się do glinokrzemianów?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndaˈluzɨt, AS: ãndaluzyt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andaluzyjski mrz., Andaluzja ż., Andaluzyjczyk mos., Andaluzyjka ż.

przym. andaluzytowy, andaluzyjski

Wiktionary

# andaluzytowy

związany z andaluzytem

SJP.pl

# andaman

część nazw wielu wysp w archipelagu Andamany, m.in. Andaman Środkowy, Mały Andaman

SJP.pl

# andamanin

mieszkaniec Andamanów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Andamanów;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andamany nmos.

:: fż. Andamanka ż.

przym. andamański

Wiktionary

# andamanka

mieszkanka Andamanów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. rdzenna mieszkanka wysp Andamanów;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andamany nmos.

:: fm. Andamanin mos.

przym. andamański

Wiktionary

# andamański

→ Andamany

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andamanami, dotyczący Andamanów

Wiktionary

#### Patrz:

Andamany

#### Powiązane:

rzecz. Andamany nmos., Andamanin mos., Andamanka ż.

Wiktionary

# andamany

archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim;

Wiktionary

Andamany – archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim. Wchodzi w skład indyjskiego terytorium związkowego Andamany i Nikobary.

Archipelag, długości 352 km i szerokości do 51 km, składa się z 576 wysp, z których 26 jest zamieszkanych. Od Nikobarów oddziela je Kanał Dziesiątego Stopnia. Andamany zajmują powierzchnię 6408 km² i zamieszkuje je 314 239 mieszkańców (2001). Stolicą i głównym ośrodkiem jest Port Blair.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) geogr. adm. Andamany i Nikobary

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

(1.1) Mały Andaman • Andaman Południowy • Andaman Północny • Andaman Środkowy

pokrewne.

rzecz. Andamanin mos., Andamanka ż.

przym. andamański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* słowacki: (1.1) Andamany

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andamanin mos., Andamanka ż.

przym. andamański

Wiktionary

# andante

określenie wykonawcze: umiarkowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. umiarkowanie wolno wykonana część utworu, szybsza niż adadżio

(1.2) muz. utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

przymiotnik

(2.1) muz. umiarkowanie wolny

przysłówek

(3.1) muz. umiarkowanie wolno

Wiktionary

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdãntɛ, AS: ãndãnte

Wiktionary

# andantino

określenie wykonawcze: nieco szybciej niż andante

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. część utworu nieco szybsza niż andante

(1.2) muz. utwór wykonany nieco szybciej niż andante

przymiotnik

(2.1) muz. nieco szybszy niż andante

przysłówek

(3.1) muz. nieco szybciej niż andante

Wiktionary

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|wł|andantino.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== andantino (język niemiecki.) ==

wymowa.

audio|De-andantino.ogg.

znaczenia.

przysłówek

(1.1) muz. andantino

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndãnˈtʲĩnɔ, AS: ãndãntʹĩno

Wiktionary

# andegawen

członek dynastii wywodzącej się od hrabiów i książąt andegaweńskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. monarcha wywodzący się z dynastii andegaweńskiej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ta linia Andegawenów wygasła na Karolu IV z Maine, tytularnym królu Neapolu w 1481

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

przym. andegaweński

Wiktionary

# andegaweńczyk

mieszkaniec Andegawenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andegawenii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andegawenia ż.

:: fż. Andegawenka ż.

przym. andegaweński

Wiktionary

# andegaweni

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegawenowie

SJP.pl

Andegawenowie (fr. d’Anjou) – nazwą tą określa się kilka rodów rządzących w Hrabstwie Andegawenii (fr. Anjou), krainie w zachodniej Francji. Pierwsi Andegawenowie byli hrabiami Andegawenii od czasów karolińskich, zwie się ich także Ingelgerami od protoplasty rodu – Ingelgera. Druga dynastia andegaweńska była spokrewniona z pierwszą, ale zwana jest także od pewnego momentu Plantagenetami. Pozostałe rody andegaweńskie były młodszymi liniami królewskiego rodu Francji – Kapetyngów.

Wikipedia

# andegawenia

kraina historyczna we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Wiktionary

Andegawenia (fr. Anjou, łac. Andegavia) – kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary.

W okresie rzymskim była zamieszkiwana przez galijskie plemiona Andekawów. W X wieku była hrabstwem francuskim. W 1154 przeszła w posiadanie Plantagenetów. W 1205 została odzyskana dla Francji przez Filipa II Augusta. Od 1360 znajdowała się jako księstwo w rękach dynastii Andegawenów neapolitańskich. W 1487 została ostatecznie włączona do Francji.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenka ż., Andegaw mrz.

przym. andegaweński, andegawski

Wiktionary

# andegawenka

mieszkanka Andegawenii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andegawenii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andegawenia ż.

:: fm. Andegaweńczyk mos.

przym. andegaweński

Wiktionary

# andegawenowie

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegaweni

SJP.pl

Andegawenowie (fr. d’Anjou) – nazwą tą określa się kilka rodów rządzących w Hrabstwie Andegawenii (fr. Anjou), krainie w zachodniej Francji. Pierwsi Andegawenowie byli hrabiami Andegawenii od czasów karolińskich, zwie się ich także Ingelgerami od protoplasty rodu – Ingelgera. Druga dynastia andegaweńska była spokrewniona z pierwszą, ale zwana jest także od pewnego momentu Plantagenetami. Pozostałe rody andegaweńskie były młodszymi liniami królewskiego rodu Francji – Kapetyngów.

Wikipedia

# andegaweński

przymiotnik od: Andegawenia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andegawenią, dotyczący Andegawenii

(1.2) związany z Andegawenami (dynastią)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Termin wina z Doliny Loary mówi więc niewiele i lepiej rzecz uściślać: wina nantejskie, andegaweńskie, tureńskie, orleańskie czy wreszcie wina znad środkowej Loary.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andegawen mos., Andegaweńczyk mos., Andegawenia ż., Andegawenka ż.

Wiktionary

# anderlecht

miasto w Belgii

SJP.pl

Anderlecht – miasto i gmina w Belgii, jedna z 19 w dwujęzycznym Regionie Stołecznym Brukseli, w Okręgu Stołecznym Brukseli, połączona z resztą Brukseli 5. linią metra.

W miejscowości jest kilka historycznie i architektonicznie wyodrębnionych dzielnic, jedną z najciekawszych jest dzielnica zwana La Roue (Het Rad). Inne dzielnice w mieście: Veeweyde (Veeweide), Cureghem (Kuregem), Scheut, Neerpede. Do miasta należy również wieś Moortebeek.

Wikipedia

# anderman

nazwisko

SJP.pl

# anders

nazwisko

SJP.pl

- Anders – polski projekt bojowego wozu piechoty
- Anders – polski projekt czołgu podstawowego
- Anna Maria Anders (ur. 1950) – polska polityk i działaczka polonijna. Córka gen. Władysława Andersa
- Günther Anders (1902-1992) – niemiecki filozof
- Henryk Anders (1913-1993) – polski muzykolog
- Irena Renata Anders (1920-2010) – polska artystka, działaczka polonijna. Druga żona gen. Władysława Andersa
- Karol Anders (1893-1971) – dowborczyk, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego
- Peter Anders (1908-1954) – niemiecki śpiewak operowy
- Tadeusz Anders (1902-1995) – oficer artylerii w służbie stałej Wojska Polskiego, pułkownik w Polskich Siłach Zbrojnych.
- Thomas Anders (ur. 1963) – niemiecki piosenkarz, kompozytor i producent muzyczny, członek duetu Modern Talking
- Władysław Anders (1892-1970) – generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w latach 1944-1945

Wikipedia

# andersen

nazwisko

SJP.pl

Piąte pod względem popularności duńskie nazwisko:

- Alf Andersen (1906–1975) – norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski
- Arild Andersen (1945–) – norweski muzyk jazzowy
- Astrid Hjertenæs Andersen (1915–1985) – norweska poetka i tłumaczka
- Benny Andersen – pisarz duński
- Brian Andersen (1971–) – duński żużlowiec
- Dorothy Hansine Andersen (1901–1963) – amerykańska pediatra
- Elmer Andersen (1909–2004) – polityk USA
- Flemming Andersen (1968–) – duński rysownik
- Geir Andersen – skoczek narciarski
- Hans Christian Andersen (1805–1875) – baśniopisarz duński
- Hans Niklas Andersen (1980–) – duński żużlowiec
- Henrik Andersen (1965–) – były duński piłkarz
- Jon Andersen (1972–) – amerykański sportowiec
- Lale Andersen, właściwie Liselotte Bunnenberg lub Liese-Lotte Helene Berta Bunnenberg (1905–1972) – niemiecka piosenkarka kabaretowa
- Martin Andersen Nexø, właściwie Martin Andersen (1869–1954) – pisarz duński
- Michael Andersen (1974–) – duński koszykarz
- Ole Krogh Andersen – chemik
- Reidar Andersen – rekordzista wielkiej krokwi
- Stephan Andersen – piłkarz klubu Charlton Athletic
- Trond Andersen (1975–) – piłkarz norweski
- Tryggve Andersen (1866–1920) – pisarz norweski
- Vita Andersen (1944–) – pisarka duńska

Wikipedia

# andersenowski

taki jak u Andersena, charakterystyczny dla Andersena

SJP.pl

# anderson

nazwisko

SJP.pl

- Anderson – szkocki klan nizinny
- Anderson – polski herb szlachecki z indygenatu

Miejscowości w USA:

- Anderson – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Lauderdale
- Anderson – miasto w stanie Alaska, w okręgu Denali
- Anderson – jednostka osadnicza w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Minnehaha
- Anderson – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Shasta
- Anderson – miasto w stanie Indiana, w hrabstwie Madison
- Anderson – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie McDonald
- Anderson – jednostka osadnicza w stanie New Jersey, w hrabstwie Warren
- Anderson – miasto w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Anderson
- Anderson – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Grimes
- Anderson – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
- Anderson – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Iron

Wikipedia

# andersowiec

potocznie: żołnierz Armii Polskiej utworzonej w ZSRR pod dowództwem generała Władysława Andersa

SJP.pl

# andersson

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Benny Andersson – szwedzki kompozytor i aranżer
- Björn Andersson – szwedzki piłkarz
- Björn Andersson – szwedzki żużlowiec
- Christoffer Andersson – szwedzki piłkarz
- Johan Gunnar Andersson – szwedzki geolog, archeolog, sinolog
- Karin Dreijer Andersson – szwedzka wokalistka
- Karl Johan Andersson – szwedzki podróżnik i badacz Afryki
- Li Andersson – fińska polityk
- Magdalena Andersson – szwedzka ekonomistka i polityk
- Sven Andersson – szwedzki piłkarz i trener
- Sven Andersson – szwedzki piłkarz
- Sven Andersson – szwedzki inżynier i kierowca wyścigowy
- Sven Andersson – szwedzki żużlowiec
- Ulf Andersson – szwedzki szachista

Wikipedia

# andezaur

roślinożerny dinozaur z infrarzędu zauropodów

SJP.pl

Andezaur (Andesaurus delgadoi) jaszczur andyjski – roślinożerny, czworonożny zauropod z rodziny andezaurów (Andesauridae), spokrewniony z saltazaurem.

Żył w epoce kredy (ok. 110-95 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ok. 15-18 m, masa 7-10 t. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (w prowincji Neuquén).

Wikipedia

# andezyn

minerał z grupy plagioklazów, glinokrzemian sodu i wapnia

SJP.pl

Andezyn – minerał z gromady krzemianów zaliczany do plagioklazów. Należy do grupy minerałów pospolitych.

Nazwa pochodzi od Andów, gdzie pospolicie występuje.

Wikipedia

# andezyt

drobnoziarnista wulkaniczna skała wylewna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

Wiktionary

Andezyt – obojętna skała wulkaniczna lub subwulkaniczna o strukturze porfirowej.

W skład andezytu wchodzą: plagioklazy, biotyt, pirokseny i amfibole. Andezyt ma barwę szarą, brunatną, zieloną lub czarną. Andezyty pienińskie mają barwy białe do jasnoszarych, z czarnymi kryształkami amfiboli.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andezytowy

Wiktionary

# andezytowy

związany z andezytem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z andezytem, dotyczący andezytu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andezyt mrz.

Wiktionary

# andiżan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andiżański

Wiktionary

# andiżański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andiżanem, dotyczący Andiżanu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andiżan mrz.

Wiktionary

# andoma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w obwodzie wołogodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Onega

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. andomski

Wiktionary

# andomski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andomą, dotyczący Andomy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andoma ż.

Wiktionary

# andoniedźwiedź

andoniedźwiedź okularowy - gatunek niedźwiedzia; niedźwiedź andyjski, niedźwiedź okularowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Tremarctos|Gervais|ref=tak., rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych występujących w Ameryce Południowej;

(1.2) zool. niedźwiedź z rodzaju andoniedźwiedzi (1.1)

Wiktionary

Andoniedźwiedź (Tremarctos) – rodzaj ssaków z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zdjęcia andoniedźwiedzia zrobił w Kolumbii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. niedźwiedź mzw.

Wiktionary

# andonik

imię męskie

SJP.pl

Andronik – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od starogreckiego imienia Andronikos (gr. Ανδρόνικος) wywodzącego się od słów andros (człowiek) i nike (zwycięstwo), które w złożeniu znaczą „zwycięzca”.

Andronik imieniny obchodzi 30 maja i 11 października.

Andronik w innych językach:

- rosyjski — Андроник, Андрон, Ондрон.

Wikipedia

# andora

państwo w Europie i stolica tegoż państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

(1.2) geogr. stolica państwa Andora (1.1);

(1.3) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;

Wiktionary

Andora, Księstwo Andory (kat. Principat d’Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə]), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (kat. Les Valls d’Andorra) – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach, granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czemu przegraliśmy z Andorą?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdɔra, AS: ãndora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andorka ż., Andorczyk mos., andorczyk mos., andorka ż.

przym. andorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) urz. Księstwo Andory

Wiktionary

# andorczyk

mieszkaniec Andory (miasta)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Andory

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrt͡ʃɨk, AS: ãndorčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andora ż., andorczyk mos., andorka ż.

:: fż. Andorka ż.

przym. andorski

Wiktionary

# andorka

mieszkanka Andory (miasta)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Andory

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrka, AS: ãndorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andora ż., andorczyk mos., andorka ż.

:: fm. Andorczyk mos.

przym. andorski

Wiktionary

# andorski

→ Andora

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Andory (państwa)

(1.2) odnoszący się do Andory (miasta)

Wiktionary

#### Patrz:

Andora

#### Przykłady

(1.1) Granicę hiszpańsko-francuską czy też andorską można przejść w górach bez problemu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdɔrsʲci, AS: ãndorsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż., andorczyk mos., andorka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Andora ż., Andorczyk mos., Andorka ż., andorczyk mos., andorka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Andorran

* asturyjski: (1.1) andorranu

* baskijski: (1.1) andorratar

* białoruski: (1.1) андорскі

* bułgarski: (1.1) андорски

* chorwacki: (1.1) andorski

* czeski: (1.1) andorrský

* duński: (1.1) andorransk

* esperanto: (1.1) andora

* farerski: (1.1) andorskur

* fiński: (1.1) andorralainen

* francuski: (1.1) andorran

* galicyjski: (1.1) andorrano

* hiszpański: (1.1) andorrano

* interlingua: andorran

* kataloński: (1.1) andorrà; (1.2) andorrà

* litewski: (1.1) andorietiškas

* niderlandzki: (1.1) Andorrees

* niemiecki: (1.1) andorranisch

* rosyjski: (1.1) андорранский, андоррский

* słowacki: (1.1) andorrský

* słoweński: (1.1) andorski

* szwedzki: (1.1) andorransk

* ukraiński: (1.1) андоррський

* węgierski: (1.1) andorrai

* włoski: (1.1) andorrano

źródła.

== andorski (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

dzielenie|an|dor|ski.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) andorski

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# andoryt

minerał, siarczek ołowiu, srebra i antymonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

Wiktionary

Andoryt – minerał klasy siarczków.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andorytowy

Wiktionary

# andotukan

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Andigena|Gould|ref=tak., ptak z podrodziny tukanów występujący w Ameryce Południowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Samice andotukanów mają krótsze dzioby.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. tukan mzw.

Wiktionary

# andowiak

rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych

SJP.pl

Andowiak (Thomasomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Wikipedia

# andradyt

minerał, krzemian wapnia i żelaza, z grupy granatów; jego odmiany barwne to m.in. demantoid (zielona) i melanit (brunatnoczarna)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

Wiktionary

Andradyt – minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu. Należy do grupy minerałów stosunkowo rzadkich.

Nazwę nadał mu w 1868 r. James Dwight Dana, na cześć brazylijskiego mineraloga Joségo Bonifáciego de Andrady, który po raz pierwszy opisał ten kamień w 1800 r. Okaz o wartości jubilerskiej został znaleziony po raz pierwszy w 1978 r.

Wikipedia

# andragog

osoba zajmująca się andragogiką

SJP.pl

Andragog – osoba, która planuje, organizuje i prowadzi działalność dydaktyczno-wychowawczą lub terapeutyczną dorosłych w różnych placówkach i instytucjach.

Wikipedia

# andragogiczny

→ andragogika

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andragogiką, dotyczący andragogiki

Wiktionary

#### Patrz:

andragogika

#### Powiązane:

rzecz. andragogika ż., andragog mos.

Wiktionary

# andragogika

pedagogika osób dorosłych; w szerszym znaczeniu: dział pedagogiki zajmujący się młodzieżą pracującą i ludźmi dorosłymi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

Wiktionary

Andragogika (gr. ανηρ, ανδρος – mężczyzna + αγω – prowadzę) – subdyscyplina pedagogiki zajmująca się kształceniem dorosłych. Jest to także nazwa przedmiotu na studiach pedagogicznych, opracowanego przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dlatego też większość metod uczenia się postulowanych przez andragogikę to techniki bazujące na doświadczeniu osób uczących się.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndraˈɡɔɟika, AS: ãndragoǵika

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andragog mos., andragożka ż.

przym. andragogiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pedagogika dorosłych

Wiktionary

# andraszak

nazwisko

SJP.pl

# andraszek

roślina z rodziny wilczomleczowatych, pochodząca z krain śródziemnomorskich i z Bliskiego Wschodu

SJP.pl

# andré

[czytaj: ądRE] francuskie imię męskie

SJP.pl

Osoby:

- André – brazylijski piłkarz
- António André – portugalski piłkarz
- Arnim André – niemiecki aktor
- Carole André – francuska aktorka
- Johann André – niemiecki kompozytor i wydawca
- Johann Anton André – niemiecki kompozytor i wydawca
- Louis André – francuski kompozytor
- Maurice André – francuski trębac

Wikipedia

# andrea

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. w kilku językach;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Andrea – żeńska forma łacińskiego imienia Andreas, które w języku polskim rozwinęło się w imię Andrzej. Polskim odpowiednikiem tego imienia jest Andrzeja (a także Ondrzeja).

Z greckiego Andréas - męski, taki jak mężczyzna. O ile podstawą męskiego imienia Andrzej jest grecki wyraz "aner", który może być tłumaczony jako "męski", "przynależny mężczyźnie" (ang.: "manly") to tę formę imienia niektóre angielkojęzyczne źródła próbują tłumaczyć jako "żeński", "przynależny kobiecie" (ang.: "womenly"). Jest to "tłumaczenie" niemające wiele wspólnego z rzeczywistością i wynikające raczej ze zbieżności angielskich wyrazów: "man" (człowiek, mężczyzna) z "woman" (kobieta) niż z oryginalnym źródłosłowem tego imienia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Andrea to rzadko spotykane imię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɛa, AS: ãndrea

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzej mos., Andrzeja ż.

przym. Andrzejowy

Wiktionary

# andrearczyk

nazwisko

SJP.pl

# andreas

obce imię męskie

SJP.pl

Andreas – bohater mikropowieści Ireneusza Iredyńskiego Manipulacja; postać niezwykle ważna dla rozwoju akcji utworu.

Jest to młody Szwajcar polskiego pochodzenia. To jedyna osoba, z którą Stefan Pękała miał możliwość nawiązać bliższy kontakt w Zurychu, posługując się językiem polskim.

Andreas należy do organizacji anarchistyczno-terrorystycznej. Posługując się manipulacją, wplątuje Stefana w kryminalną aferę.

Wikipedia

# andrej

obce imię męskie

SJP.pl

# andrejczuk

nazwisko

SJP.pl

# andrespol

wieś w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim

SJP.pl

Andrespol – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy Andrespol.

Wikipedia

# andrespolanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrespola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrespol m.

:: fż. andrespolanka ż.

przym. andrespolski

Wiktionary

# andrespolanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrespola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrespol m.

:: fm. andrespolanin m.

przym. andrespolski

Wiktionary

# andrespolski

przymiotnik od: Andrespol (wieś w województwie łódzkim)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrespola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrespol m., andrespolanin m., andrespolanka ż.

Wiktionary

# andrew

[czytaj: endrju] obce imię męskie

SJP.pl

Miejscowości w USA:

- Andrew – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Jackson

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Andrew (ang. Andrew County) – w stanie Missouri

Inne:

- angielski odpowiednik imienia Andrzej
- Andrew – singel Julii Marcell

Wikipedia

# andrić

- Dragan Andrić (ur. 1962) – jugosłowiański piłkarz wodny, dwukrotny mistrz olimpijski
- Ivo Andrić (1892–1975) – jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta, laureat Nagrody Nobla
- Lukša Andrić (ur. 1985) – chorwacki koszykarz
- Nikola Andrić (1867–1942) – chorwacki pisarz, tłumacz i filozof
- Sawa, Dragoslav Andrić (1939–1993) – serbski biskup prawosławny
- Srđan Andrić (ur. 1980) – chorwacki piłkarz
- Vicko Andrić (1793–1866) – chorwacki architekt

Wikipedia

# andriej

obce imię męskie

SJP.pl

# andriejew

nazwisko

SJP.pl

# andrij

ukraińskie imię męskie

SJP.pl

# andriolli

Michał Elwiro (1836-93), polski rysownik, ilustrator i malarz

SJP.pl

- Francesco Andriolli (1794, Brentonico – 1861, Wilno) – polski artysta, malarz, rzeźbiarz włoskiego pochodzenia, ojciec Michała Elwira
- Michał Elwiro Andriolli (1836, Wilno – 1893, Nałęczów) – polski rysownik, ilustrator i malarz, przedstawiciel romantyzmu, syn Francesca

Wikipedia

# andro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) andragogika • androfobia • androgynia • android • androkefalizm • andrologia • andropauza

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

temsłow. antropo-

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀνήρ., ἀνδρός → mężczyzna

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) andro-

* hiszpański: (1.1) andro-

* nowogrecki: (1.1) ανδρο-

* rosyjski: (1.1) андро-

* włoski: (1.1) andro-

źródła.

== andro- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ˈãn̦.dɾo.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) andro-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãndrɔ, AS: ãndro

Wiktionary

#### Powiązane:

temsłow. antropo-

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

temsłow. antropo-

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀνήρ., ἀνδρός → mężczyzna

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) andro-

* hiszpański: (1.1) andro-

* nowogrecki: (1.1) ανδρο-

* rosyjski: (1.1) андро-

* włoski: (1.1) andro-

źródła.

== andro- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ˈãn̦.dɾo.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) andro-

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# androcentryzm

ocenianie świata z męskiego punktu widzenia, zdominowanie kultury i życia codziennego przez mężczyzn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) Emil Luca opisuje nowy model miłości, opartej w przeciwieństwie do polarnego stosunku płci nie na androcentryzmie i eksponowaniu różnicy, lecz na pełnym partnerstwie i braterstwie kobiety i mężczyzny (…)

Wiktionary

# androdiecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdioecja

SJP.pl

# androdioecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdiecja

SJP.pl

# androfag

człowiek, zwykle członek pierwotnego plemienia, jedzący ludzkie mięso; kanibal, ludożerca, ludojad, antropofag

SJP.pl

# androfobia

chorobliwy lęk przed mężczyznami, wstręt do mężczyzn odczuwany przez kobiety; mizoandryzm, mizoandria, mizandria

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

Wiktionary

Androfobia – stan anormalnego, irracjonalnego i długotrwałego lęku przed mężczyznami.

Zaburzenie może mieć źródło w traumatycznym wydarzeniu z przeszłości. Może powstać wskutek obserwacji rodzica cierpiącego na androfobię lub za sprawą kilku powiązanych ze sobą czynników.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) androphobia

* arabski: (1.1) رهاب الذكور m.

* asturyjski: (1.1) androfobia ż.

* bułgarski: (1.1) андрофобия ż.

* chiński standardowy: (1.1) 男性恐懼症 (nánxìngkǒngjùzhèng)

* czeski: (1.1) androfobie ż.

* francuski: (1.1) androphobie ż.

* gruziński: (1.1) ანდროფობია (andropobia)

* hiszpański: (1.1) androfobia ż.

* japoński: (1.1) furi|男性恐怖症|だんせいきょうふしょう.

* koreański: (1.1) 남성공포증 (namsŏnggomgp’ojŭng)

* niemiecki: (1.1) Androphobie ż.

* ormiański: (1.1) անդրոֆոբիա (andro'fo'bia)

* perski: (1.1) مردهراسی

* portugalski: (1.1) androfobia ż.

* rosyjski: (1.1) андрофобия ż.

* słowacki: (1.1) androfóbia ż.

* ukraiński: (1.1) андрофобія ż.

* włoski: (1.1) androfobia ż.

źródła.

== androfobia (język asturyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. androfobia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) androphobia

* arabski: (1.1) رهاب الذكور m.

* asturyjski: (1.1) androfobia ż.

* bułgarski: (1.1) андрофобия ż.

* chiński standardowy: (1.1) 男性恐懼症 (nánxìngkǒngjùzhèng)

* czeski: (1.1) androfobie ż.

* francuski: (1.1) androphobie ż.

* gruziński: (1.1) ანდროფობია (andropobia)

* hiszpański: (1.1) androfobia ż.

* japoński: (1.1) furi|男性恐怖症|だんせいきょうふしょう.

* koreański: (1.1) 남성공포증 (namsŏnggomgp’ojŭng)

* niemiecki: (1.1) Androphobie ż.

* ormiański: (1.1) անդրոֆոբիա (andro'fo'bia)

* perski: (1.1) مردهراسی

* portugalski: (1.1) androfobia ż.

* rosyjski: (1.1) андрофобия ż.

* słowacki: (1.1) androfóbia ż.

* ukraiński: (1.1) андрофобія ż.

* włoski: (1.1) androfobia ż.

źródła.

== androfobia (język asturyjski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. androfobia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# androfobiczny

przymiotnik od: androfobia

SJP.pl

# androgen

męski hormon płciowy, od którego zależą rozwój i czynności narządów rozrodczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

Wiktionary

- Androgeny – hormony płciowe
- Androgen, androgyn – symbol jedności przeciwieństw

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nadmierny łojotok występuje w okresie pokwitania, przy zaburzeniach czynności hormonalnych, przy stosowaniu niektórych leków hormonalnych, w tym androgenów i testosteronu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔɡɛ̃n, AS: ãndrogẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. antyandrogen m.

przym. androgeniczny, androgenowy, androgenny, antyandrogenny

Wiktionary

# androgeneza

rozwój nowej rośliny z męskiego gametofitu

SJP.pl

Wikipedia

# androgeniczny

→ androgen; androgenny, androgenowy

SJP.pl

# androgenny

→ androgen; androgeniczny, androgenowy

SJP.pl

# androgenowy

→ androgen; androgeniczny, androgenny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z androgenem, dotyczący androgenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. androgen m.

Wiktionary

# androginia

androgynia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm

SJP.pl

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

Wikipedia

# androginiczność

→ androginiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest androginiczne; cecha tych, którzy są androginiczni

Wiktionary

#### Patrz:

androginiczny

#### Powiązane:

przym. androginiczny

przysł. androginicznie

rzecz. androgyne mos./ż.

Wiktionary

# androginiczny

posiadający równocześnie cechy męskie i kobiece (np. bóstwa androginiczne); androgyniczny

SJP.pl

# androginizm

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

Wikipedia

# androgyn

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia

SJP.pl

# androgyna

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia

SJP.pl

# androgyne

występująca w wielu starożytnych mitologiach postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) seks. osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

(1.2) mit. postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego

Wiktionary

Androgyne – postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego, występująca w wielu starożytnych mitologiach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ, AS: ãndrogỹne

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. androginiczność ż., androgynizm m., androgynia ż., androginia ż.

przym. androgyniczny, androginiczny

przysł. androgynicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hermafrodyta

Wiktionary

# androgynia

androginia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm

SJP.pl

Androgynia (z gr. andros „mężczyzna”, gyne „kobieta”) – występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn.

Wikipedia

# androgyniczny

posiadający równocześnie cechy męskie i kobiece (np. bóstwa androgyniczne); androginiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biol. psych. posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zbigniew Lew-Starowicz na podstawie przeprowadzonych przez siebie badań twierdzi, że 44 proc. lesbijek reprezentuje typ androgyniczny, 30 proc. - typ męski, a 22 proc. typ kobiecy

(1.1) Włoska aktorka Rosalinda Celantano, która wciela się w postać Szatana, pokazana jest jako istota androgyniczna, która może przybierać różne formy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: ãndrogỹńičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. androginia ż., androgynia ż., androgyne mos./ż.

przym. androginiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dwupłciowy, hermafrodytyczny, obupłciowy

Wiktionary

# androgynizm

dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynia

SJP.pl

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

Wikipedia

# android

maszyna o ludzkiej postaci, mogąca wykonywać pewne czynności charakterystyczne dla człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) robot mający postać człowieka;

Wiktionary

- android – humanoidalny robot
- Android – system operacyjny na urządzenia mobilne
- Android-x86 – system operacyjny na komputery PC
- Android SDK – pakiet programistyczny
- Android: Netrunner – gra karciana z 2012
- Android – singel TVXQ

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔjit, AS: ãndroi ̯it

Wiktionary

# androidalny

1. przypominający człowieka, o wyglądzie przypominającym ludzki, np. robot androidalny;
2. przypominający mężczyznę, o męskich cechach, np. androidalna sylwetka kobiety, androidalny typ otyłości

SJP.pl

# androidka

→ android

SJP.pl

#### Patrz:

android

# androidowy

przymiotnik

(1.1) inform. związany z systemem operacyjnym Android, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Android

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndrɔjiˈdɔvɨ, AS: ãndroi ̯idovy

Wiktionary

# androkefalizm

przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) szt. przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową

Wiktionary

Androkefalizm (gr. anḗr, andrós ‘mężczyzna’, ‘człowiek’, kephalḗ ‘głowa’) – przedstawienie postaci zwierzęcej z głową ludzką.

Występował w sztuce starożytnego Egiptu (sfinks), asyryjskiej i perskiej (np. Lamassu), starożytnej Grecji (harpia), Indii i Chin, a także w sztuce koptyjskiej i średniowiecznej Europy.

Wikipedia

# androlog

specjalista w dziedzinie andrologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz, specjalista andrologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka, specjalistka andrologii

Wiktionary

Andrologia – dziedzina urologii, endokrynologii zajmująca się fizjologią, fizjopatologią oraz badaniem, diagnozowaniem i leczeniem męskiego układu płciowego ze schorzeń (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wad patologicznych w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym, operacyjnym, a także psychologicznym. W szczególności andrologia skupia się na zaburzeniach rozrodczych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeśli masz jakieś problemy z erekcją, musisz iść z wizytą do androloga, urologa albo seksuologa.

(2.1) Poczułem się trochę dziwnie, kiedy moja androlog zaczęła mi robić badanie per rectum.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔlɔk, AS: ãndrolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrologia ż.

przym. andrologiczny

przysł. andrologicznie

Wiktionary

# andrologia

dział medycyny zajmujący się badaniem budowy męskich narządów płciowych oraz chorób ich dotykających

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

Wiktionary

Andrologia – dziedzina urologii, endokrynologii zajmująca się fizjologią, fizjopatologią oraz badaniem, diagnozowaniem i leczeniem męskiego układu płciowego ze schorzeń (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wad patologicznych w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym, operacyjnym, a także psychologicznym. W szczególności andrologia skupia się na zaburzeniach rozrodczych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

(1.1) ginekologia

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. androlog m.

przym. andrologiczny

przysł. andrologicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) andrology

* baskijski: (1.1) andrologia

* bułgarski: (1.1) андрология ż.

* czeski: (1.1) andrologie

* duński: (1.1) andrologi

* estoński: (1.1) androloogia

* fiński: (1.1) andrologia

* francuski: (1.1) andrologie ż.

* hiszpański: (1.1) andrología ż.

* niderlandzki: (1.1) andrologie

* niemiecki: (1.1) Andrologie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) andrologi

* nowogrecki: (1.1) ανδρολογία ż.

* perski: (1.1) آندرولوژی

* portugalski: (1.1) andrologia ż.

* rosyjski: (1.1) андрология

* szkocki gaelicki: (1.1) lèigheòlas fhir m.

* szwedzki: (1.1) andrologi

* turecki: (1.1) androloji

* ukraiński: (1.1) андрологія

* włoski: (1.1) andrologia ż.

źródła.

== andrologia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. andrologia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndrɔˈlɔɟja, AS: ãndroloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. androlog m.

przym. andrologiczny

przysł. andrologicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) ginekologia

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. androlog m.

przym. andrologiczny

przysł. andrologicznie

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) andrology

* baskijski: (1.1) andrologia

* bułgarski: (1.1) андрология ż.

* czeski: (1.1) andrologie

* duński: (1.1) andrologi

* estoński: (1.1) androloogia

* fiński: (1.1) andrologia

* francuski: (1.1) andrologie ż.

* hiszpański: (1.1) andrología ż.

* niderlandzki: (1.1) andrologie

* niemiecki: (1.1) Andrologie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) andrologi

* nowogrecki: (1.1) ανδρολογία ż.

* perski: (1.1) آندرولوژی

* portugalski: (1.1) andrologia ż.

* rosyjski: (1.1) андрология

* szkocki gaelicki: (1.1) lèigheòlas fhir m.

* szwedzki: (1.1) andrologi

* turecki: (1.1) androloji

* ukraiński: (1.1) андрологія

* włoski: (1.1) andrologia ż.

źródła.

== andrologia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. andrologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# andrologiczny

związany z andrologią (np. badanie andrologiczne)

SJP.pl

# andromacha

w mitologii greckiej: córka króla Teb w Troadzie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Wiktionary

Andromacha (gr. Ἀνδρομάχη Andromáchē „mężna w boju”) – w mitologii greckiej córka Eetiona, króla Tebe w Cylicji, żona Hektora. Miała z nim syna Astyanaksa. Po upadku Troi stała się niewolnicą syna Achillesa – Neoptolemosa. Urodziła mu trzech synów: Pergamosa, Pielosa i Molossosa. Wzbudziło to zazdrość żony Neoptolemosa, Hermiony, która zgładziła Molossosa i pozbyła się Andromachy. Historia ta stała się tematem tragedii Eurypidesa Andromacha.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gdy przeszedłszy przez miasto, był pod Skajską Bramą • I w pole trzeba było iść drogą tąż samą, • Tam bogato posażna zabiega mu żona, • Andromacha, wielkiego córa Etĳona, • Który dziedziczył Teby lasami okryte, • Nad Kiliki trzymając berło znakomite. sic.

Wiktionary

# andromeda

trująca krzewinka z rodziny wrzosowatych o skórzastych, zimotrwałych liściach, dzbaneczkowatych, bladoróżowych kwiatach i drobnych, różowych owocach; modrzewnica

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);

(1.2) imię|polski|ż.;

(1.3) astr. gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

(1.4) astr. zob. Galaktyka Andromedy, Wielka Mgławica Andromedy, Wielka Mgławica w Andromedzie.

Wiktionary

- Andromeda (gr. Andromede) – w mitologii greckiej królewna etiopska, córka Cefeusza
- Andromeda – gwiazdozbiór nieba północnego
- Andromeda (Galaktyka Andromedy) – galaktyka M31
- Andromeda – imię żeńskie
- Andromeda (modrzewnica) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych
- Andromeda – dramat Pierre’a Corneille’a wystawiony w sezonie 1649/1650
- Andromeda – opera włoskiego kompozytora barokowego, Claudia Monteverdiego
- Andromeda – polski jacht żaglowy
- Andromeda – serial telewizyjny science-fiction
- Andromeda – brytyjska grupa muzyczna
- Andromeda – szwedzka grupa muzyczna
- Andromeda – przeglądarka internetowa
- Andromeda – singel Donatana i Edyty Górniak
- Andromeda – singel Elodie
- „Andromeda” – nazwy okrętów

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyrocznia egipskiego Ammona oznajmiła, że dla odwrócenia klęski należy poświęcić piękną córkę Kefeusa, Andromedę, na żer dla potwora. Poddani zmusili króla, by przywiązał ją nagą do nadmorskiej skały.

(1.1) Perseusz zdobył głowę Meduzy, pokonał potwora morskiego i uwolnił Andromedę.

(1.3) Andromeda widnieje na niebie niedaleko konstelacji, które są z nią mitologicznie powiązane.

(1.4) Choćby nawet statki kosmiczne pędziły z prędkością światła (300 tys. km/s), wyprawa do najbliższej nam gwiazdy – Proximy Centauri – trwałaby ponad cztery lata, a do położonej po sąsiedzku galaktyki Andromedy mknęlibyśmy wraz ze światłem aż 2,2 mln lat.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãndrɔ̃ˈmɛda, AS: ãndrõmeda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andromeda ż., Andromedydy nmos.

:: zdrobn. Andromedka ż., Andromedzia ż., Andromedeczka ż., Andromedunia ż., Andromedusia ż.

:: przym. Andromedzin

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Cefeida

(1.2) zdrobn. Andromedka, Andromedzia, Andromedeczka, Andromedunia, Andromedusia

(1.3) skr. And

(1.4) Galaktyka Andromedy, Wielka Mgławica Andromedy, Wielka Mgławica w Andromedzie, M31, NGC 224

Wiktionary

# andromedianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sf. przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej pochodzącej z Andromedy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andromeda ż.

Wiktionary

# andromimeza

występujące u kobiet niezadowolenie z posiadanej płci, upodabnianie się do osoby płci męskiej przez strój, uczesanie, sposób bycia, jednak bez chirurgicznej zmiany narządów płciowych

SJP.pl

# andronikus

nazwisko

SJP.pl

Andronik – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od starogreckiego imienia Andronikos (gr. Ανδρόνικος) wywodzącego się od słów andros (człowiek) i nike (zwycięstwo), które w złożeniu znaczą „zwycięzca”.

Andronik imieniny obchodzi 30 maja i 11 października.

Andronik w innych językach:

- rosyjski — Андроник, Андрон, Ондрон.

Wikipedia

# andronowski

kultura andronowska - kultura archeologiczna epoki brązu

SJP.pl

Andronowski (Syrokomla XV) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Syrokomla.

Wikipedia

# androny

przestarzale: słowa nieprawdziwe, niewiarygodne albo pozbawione sensu; głupstwa, brednie, banialuki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. brednie; Gloger.;

Wiktionary

Androny – w jęz. polskim: brednie, głupstwa, opowieści wyssane z palca, bzdury. Używane także jako idiom: pleść androny – opowiadać głupstwa. Pochodzenie tego rzeczownika nie jest pewne.

W starożytnej Grecji andronitis (także ksenon, ksenones lub oikos) było pomieszczeniem dla mężczyzn, bogato udekorowanym i umeblowanym, gdzie spożywano posiłki i przyjmowano gości. Wchodziło się do niego z dziedzińca, lecz położone było zwykle w izolowanej części domu blisko drzwi wychodzących na ulicę. Pomieszczenie to było przeciwieństwem bardzo prostego pomieszczenia dla kobiet – gynaikonitis, gynaikon.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) – Androny! – zawołał Benedykt – te wszystkie cuda, tajemniczości, zagadki za grosz sensu nie mają!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɔ̃nɨ, AS: ãndrõny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brednie, banialuki, farmazony, głupstwa, duby smalone, koszałki-opałki, trele-morele; reg. koszyczki-opałeczki, przest. kipki-opałki, przest. koszały-opały

Wiktionary

# andropauza

okres w życiu mężczyzny wywołany wygasaniem czynności hormonalnej jąder; występuje zwykle między 50 a 60 rokiem życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych

Wiktionary

Andropauza (gr. andros „mężczyzna, człowiek”; gr. pausis, łac. pausa „przerwa”) – okres w życiu mężczyzny (najczęściej po 50. roku życia), zapowiadający zbliżające się wejście w okres starości z początkiem wystąpienia szeregu dolegliwości w różnych sferach funkcjonowania jednostki, zarówno somatycznej, psychologicznej, jak i seksualnej o podłożu wielonarządowych zmian w organizmie, w tym zmian hormonalnych, wywołanych starzeniem się.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Andropauza jest mniej gwałtowna i bardziej złożona niż menopauza.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|andro-|pauza. < etym|gr|ἀνδρός|παῦσις.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) andropause

* baskijski: (1.1) andropausia

* esperanto: (1.1) andropaŭzo

* fiński: (1.1) andropaussi

* hiszpański: (1.1) andropausia ż.

* łaciński: (1.1) andropausis ż.

* słowacki: (1.1) andropauza ż.

* ukraiński: (1.1) андропауза ż.

* włoski: (1.1) andropausa ż.

źródła.

== andropauza (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) andropauza

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# andropauzalny

→ andropauza

SJP.pl

#### Patrz:

andropauza

# androstendion

hormon steroidowy powstający w korze nadnerczy i/lub gonadach; najważniejszy prekursor testosteronu i estronu

SJP.pl

# androsteron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. męski hormon płciowy

Wiktionary

Androsteron, ADT – organiczny związek chemiczny, męski hormon płciowy należący do androgenów. Jest to produkt przemiany testosteronu, o podobnym, lecz słabszym działaniu fizjologicznym.

Androsteron był pierwszym męskim hormonem płciowym wyodrębnionym w stanie czystym i scharakteryzowanym. Dokonał tego w 1931 r. Adolf Butenandt, uzyskując 1,4 mg czystego związku z 200 l moczu mężczyzn.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) androsterone

* esperanto: (1.1) androsterono

* fiński: (1.1) androsteroni

* francuski: (1.1) androstérone ż.

* kataloński: (1.1) androsterona ż.

* niderlandzki: (1.1) androsteron n.

* niemiecki: (1.1) Androsteron n.

* rosyjski: (1.1) андростерон m.

* rumuński: (1.1) androsteron m.

* serbsko-chorwacki: (1.1) androsteron (андростерон) m.

* włoski: (1.1) androsterone m.

źródła.

== androsteron (język niderlandzki.) ==

wymowa.

dzielenie|an|dros|te|ron.

audio|Nl-androsteron.ogg.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biochem. androsteron

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# andruchowycz

nazwisko

SJP.pl

# andrucik

zdrobnienie od: andrut

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od andrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrut m.

Wiktionary

# andrukiewicz

nazwisko

SJP.pl

# andrulewicz

nazwisko

SJP.pl

# andrus

1. żartobliwie: łobuz, psotnik, urwis; łobuziak, nicpoń, ananas;
2. przestarzale: ulicznik; gawrosz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. dziś gw-pl|Kraków, Warszawa. łobuziak, psotnik, ulicznik

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przybłęda, włóczęga

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrusiak mos.

przym. andrusowski, andrusowaty

Wiktionary

# andrusiak

łobuziak, ulicznik, andrus

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Iwan Andrusiak – ukraiński poeta, pisarz dziecięcy, krytyk literacki i tłumacz
- Mikołaj Andrusiak – ukraiński i polski historyk, badacz dziejów nowożytnych
- Wasyl Andrusiak – ukraiński dowódca wojskowy

Wikipedia

# andrusiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Ferdynand Andrusiewicz – polski architekt, oficer
- Kazimierz Andrusiewicz – polski oficer

Wikipedia

# andrusowaty

mający cechy andrusa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) majacy cechy andrusa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrus mos., andrusiak mos.

przym. andrusowski

Wiktionary

# andrusowski

→ andrus

SJP.pl

#### Patrz:

andrus

# andruszczak

nazwisko

SJP.pl

# andruszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Mogiła;

Wiktionary

- Andruszkiewicz – herb szlachecki

Osoby o nazwisku Andruszkiewicz:

- Adam Andruszkiewicz (ur. 1990) – polski polityk, prezes Młodzieży Wszechpolskiej, poseł na Sejm VIII i IX kadencji
- Ewa Andruszkiewicz (ur. 1977) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
- Piotr Andruszkiewicz (1893-1969) – polski oficer
- Witold Andruszkiewicz (1917-2014) – polski ekonomista, profesor w dziedzinie ekonomiki portów morskich i żeglugi
- Zbigniew Andruszkiewicz (ur. 1959) – polski wioślarz, olimpijczyk z Moskwy
- Zenon Andruszkiewicz (1877-1953) – działacz lewicowy, uczestnik rewolucji lutowej i październikowej i wojny domowej w Rosji, komisarz Armii Czerwonej;

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nasza rodzina od pokoleń pieczętuje się Andruszkiewiczem.

Wiktionary

# andruszko

nazwisko

SJP.pl

# andruszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Andruszowo

Wiktionary

Andruszowo (ros. Андрусово, Andrusowo) – wieś (ros. деревня, trb. dieriewnia) w zachodniej Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie monastyrszczinskim.

W 1667 w Andruszowie zawarto rozejm andruszowski, kończący wojnę polsko-rosyjską (1654–1667).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andruszowski

Wiktionary

# andruszówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego;

Wiktionary

Andruszówka (ukr. Андрушівка) – miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andruszowski

Wiktionary

# andruszowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

Wiktionary

Andruszowo (ros. Андрусово, Andrusowo) – wieś (ros. деревня, trb. dieriewnia) w zachodniej Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie monastyrszczinskim.

W 1667 w Andruszowie zawarto rozejm andruszowski, kończący wojnę polsko-rosyjską (1654–1667).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. andruszowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. war. Andruszów

Wiktionary

# andruszowski

rozejm andruszowski - rozejm zawarty 30 stycznia 1667 roku w Andruszowie (obecnie wieś w obwodzie smoleńskim w Federacji Rosyjskiej) pomiędzy Rzeczpospolitą a Rosją na 13 i pół roku

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andruszowem, dotyczący Andruszowa (hist. Andruszów, współcz. Andruszowo)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andruszowo n., Andruszów mrz., Andruszówka ż.

Wiktionary

# andrut

wafel, delikatne ciasto w formie bardzo cienkiego płata; służy do sporządzania tzw. przekładańców; zwijany w rurki służy do napełniania masą cukierniczą lub bitą śmietaną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. zob. wafel.

(1.2) kulin. wafle przekładane masą, zwykle śmietankową lub kakaową

Wiktionary

Wafel – rodzaj pieczywa cukierniczego trwałego, wyrób ciastkarski w postaci cienkiego, łamliwego płata – zależnie od przeznaczenia, w formie blatu, rożka, rurki itp. Andruty są to cienkie wafle o kratkowanej fakturze, wypiekane w specjalnych formach. Oblaty to cienkie, okrągłe wafle z wody, mąki pszennej i oleju, wypiekane w specjalnych formach. W szerszym znaczeniu, definicja wafli obejmuje gofry.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Moje ulubione to andruty śmietankowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãndrut, AS: ãndrut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrucik mrz.

przym. andrutowy

Wiktionary

# andrutowy

→ andrut

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andrutem, dotyczący andruta

Wiktionary

#### Patrz:

andrut

#### Powiązane:

rzecz. andrut m.

Wiktionary

# andrychów

miasto w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Wiktionary

Andrychów (dawniej też Jędr(z)ychów, łac. Andrichovia) – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, nad rzeką Wieprzówką, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Andrychów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Andrychów leży nad rzeką Wieprzówką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdrɨxuf, AS: ãndryχuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrychowianin mos., andrychowianka ż.

przym. andrychowski

Wiktionary

# andrychowianin

mieszkaniec Andrychowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrychowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrychów mrz.

:: fż. andrychowianka ż.

przym. andrychowski

Wiktionary

# andrychowianka

mieszkanka Andrychowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrychowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrychów mrz.

:: fm. andrychowianin mos.

przym. andrychowski

Wiktionary

# andrychowski

przymiotnik od miasta: Andrychów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andrychowem, dotyczący Andrychowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrychów mrz., andrychowianin mos., andrychowianka ż.

Wiktionary

# andrycz

nazwisko

SJP.pl

# andrysiak

nazwisko

SJP.pl

# andryszczak

nazwisko

SJP.pl

# andryszczyk

nazwisko

SJP.pl

# andryszkiewicz

nazwisko

SJP.pl

# andrzej

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Andrzej – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego imienia Andréas, którego rdzeń andr- nawiązuje do znaczenia: „człowiek, mężczyzna, taki jak mężczyzna” (inne źródło tłumaczy go jako „dzielny, mężny”). To greckie imię Andréas nosił jeden z apostołów, brat Szymona Piotra. Imię występuje także w Biblii. W języku polskim przybrał formę Andrzej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Andrzej i jestem kolejarzem z podtarnowskiej miejscowości.

(1.1) W Kościele katolickim na 30 listopada przypada wspomnienie św. Andrzeja Apostoła, patrona małżeństw, rybaków, woziwodów, rzeźników i zakochanych oraz wspomagającego w sprawach matrymonialnych.

(1.1) Andrzejowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 30 listopada, a także 6 i 19 stycznia, 12 i 27 kwietnia, 13 i 16 maja, 12 i 21 lipca, 10 listopada oraz 10 grudnia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãnḍʒɛj, AS: ãnḍžei ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejowa ż., Andrzejówna ż., Andrzejostwo lm m., andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejki nmos., Andrzejowice nmos., andrzejowskia ż.

:: zdrobn. Andrzejek mos., Andrzejeczek mos., Andrek mos., Andruś mos.

:: fż. Andrzeja ż., Andrea ż.

przym. Andrzejowy, Andrzejkowy, Andrekowy, Andrusiowy, andrzejski, andrzejkowy

przysł. andrzejkowo

zob. Jędrzej, Ondrasz, Andrzeja, Andrea.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Jędrzej; rzad. war. Ondrasz; zdrobn. Andrzejek, Andrzejeczek, Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś, Jędrunio

Wiktionary

# andrzeja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Andrzeja, Ondrzeja, Anda – polskie imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Andrzej. Dzisiaj raczej rzadko spotykane (według materiałów Instytutu Języka Polskiego PAN w roku 1998 imię to nosiło 78 mieszkanek Polski). Imię było bardziej popularne w średniowieczu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Andrzeja i jestem kolejarką z Tarnowskich Gór.

(1.1) 4 lutego przypadają imieniny Andrzei i Andrzeja.

(1.1) Pani Andrzejo, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛja, AS: ãnḍžei ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos.

:: war. Ondrzeja ż., Andrea ż.

:: zdrobn. Andrzejka ż., Andzia ż., Jędrzejka ż., Jędrusia ż.

:: fm. Andrzej mos., Jędrzej mos.

przym. andrzejkowy

:: gwara. przest. Andrzejowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Ondrzeja, Andrea; zdrobn. Andrzejka, Andzia, Jędrzejka, Jędrusia

Wiktionary

# andrzejak

nazwisko

SJP.pl

- Andrzejak – polskie nazwisko.

Wikipedia

# andrzejczak

nazwisko

SJP.pl

- Andrzejczak – polskie nazwisko

Wikipedia

# andrzejczuk

nazwisko

SJP.pl

# andrzejczyk

nazwisko

SJP.pl

# andrzejek

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Andrzej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Załóż Andrzejkowi czapeczkę, bo słonko praży.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzej m., andrzejki lm.

przym. Andrzejowy, andrzejkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś

Wiktionary

# andrzejewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrzejewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejewo n.

:: fż. andrzejewianka ż.

przym. andrzejewski

Wiktionary

# andrzejewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrzejewa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejewo n.

:: fm. andrzejewianin m.

przym. andrzejewski

Wiktionary

# andrzejewicz

nazwisko

SJP.pl

Andrzejewicz (Andrejewicz), polski herb szlachecki, odmiana herbu Giejsz.

Wikipedia

# andrzejewo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. miasteczko na Litwie

SJP.pl

- Andrzejewo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo
- Andrzejewo – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin
- Andrzejewo – kolonia w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sidra
- Andrzejewo – wieś w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Szypliszki
- Andrzejewo – miasteczko na Litwie
- Andrzejewo – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany.
- Andrzejewo – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim
- Andrzejewo – dawna gmina wiejska
- Andrzejewo – dawna gromada z siedzibą w Andrzejewie

Wikipedia

# andrzejewski

→ Andrzejewo

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrzejewa

Wiktionary

- Andrzejewski – polskie nazwisko

Wikipedia

#### Patrz:

Andrzejewo

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejewo n., andrzejewianin m., andrzejewianka ż.

Wiktionary

# andrzejki

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

(1.2) etn. ezot. tradycyjna zabawa połączona z wróżbami odbywająca się w wieczór andrzejkowy, w której dawniej brały udział tylko panny;

Wiktionary

Andrzejki – wieczór wróżb odprawianych w nocy z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji. Pierwsza polska wzmianka literacka o nim pojawiła się w 1557 roku za sprawą Marcina Bielskiego.

Dzień ten przypada na końcu lub na początku roku liturgicznego. Andrzejki są specjalną okazją do zorganizowania ostatnich hucznych zabaw przed rozpoczynającym się adwentem.

W Szkocji obchodzony 30 listopada dzień świętego Andrzeja jest świętem narodowym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãnˈḍʒɛjci, AS: ãnḍžei ̯ḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejek mos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

przym. andrzejkowy, Andrzejowy

Wiktionary

# andrzejkować

potocznie: uczestniczyć w andrzejkach

SJP.pl

# andrzejkowie

Andrzejek z małżonką

SJP.pl

# andrzejkowy

dotyczący andrzejek (wieczoru w przeddzień imienin Andrzeja)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andrzejkami, dotyczący andrzejek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejek mos., andrzejki nmos., Andrzej mos., Andrzeja ż.

przym. Andrzejowy

Wiktionary

# andrzejostwo

Andrzej z małżonką; Andrzejowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. Andrzej z żoną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Andrzejostwo przychodzą do nas co niedzielę.

Wiktionary

#### Powiązane:

zob. Andrzej.

Wiktionary

# andrzejowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrzejowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejów m.

:: fż. andrzejowianka ż.

przym. andrzejowski

Wiktionary

# andrzejowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrzejowa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejów m.

:: fm. andrzejowianin m.

przym. andrzejowski

Wiktionary

# andrzejowie

Andrzej z małżonką; Andrzejostwo

SJP.pl

# andrzejówka

wieś w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 4 podstawowe

- Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Biłgoraj
- Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Mircze
- Andrzejówka – część wsi Gronówek w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Andrzejówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Muszyna
- Andrzejówka – część wsi Łukówiec w woj. mazowieckim, pow. garwolińskim, w gminie Parysów
- Andrzejówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
- Andrzejówka – przysiółek wsi Ciecierze w woj. świętokrzyskim, pow. kieleckim, w gminie Chmielnik

Wikipedia

# andrzejowski

nazwisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrzejowa

Wiktionary

Andrzejowski (Prus I odmiana Andrzejowski, Andrzejewski) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Prus.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Andrzejów m., andrzejowianin m., andrzejowianka ż.

Wiktionary

# andrzejowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andrzeja lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Andrzeja

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed Andrzejowym domem rosną dwa rosochate orzechy.

(1.1) Andrzejowi synowie wyrośli na dorodnych mężczyzn.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzej mos., Andrzejek mos., Andrzejowa ż., Andrzeja ż., Andrzejka ż., andrzejki nmos., Andrzejki nmos., Andrzejów mrz., Andrzejówka ż., Andrzejowice nmos., Andrek mos., Andruś mos., Jędrzej mos., Jędrzejek mos., Jędrek mos., Jędruś mos., Andreas mos., Andrea ż.

przym. Andrzejkowy, Andrusiowy, Jędrzejowy, Jędrzejkowy, Jędrusiowy, andrzejkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Jędrzejowy

Wiktionary

# andrzejuk

nazwisko

SJP.pl

# andy

góry w Ameryce Południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. góry w Ameryce Południowej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aconcagua jest najwyższym szczytem Andów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãndɨ, AS: ãndy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. andynista mos., andynizm mrz.

przym. andyjski, andynistyczny

Wiktionary

# andyjski

→ Andy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andami, dotyczący Andów

Wiktionary

#### Patrz:

Andy

#### Przykłady

(1.1) Aconcagua to najwyższy andyjski szczyt.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈdɨjsʲci, AS: ãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andy lm nm., andynista m., andynistka ż., andynizm m.

przym. andynistyczny, transandyjski, podandyjski

Wiktionary

# andynista

osoba uprawiająca wspinaczkę wysokogórską w Andach

SJP.pl

# andynistka

→ andynista

SJP.pl

#### Patrz:

andynista

# andynizm

uprawianie wspinaczki wysokogórskiej w Andach

SJP.pl

# andżelika

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Angelika – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, w języku łacińskim oznacza „anielica”, „posłanka”.

W ostatnich czasach zapis imienia Angelika bywa spolszczany i występuje w formie Andżelika lub nawet Andrzelika. Ta ostatnia pisownia jest niepoprawna i ma negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

Wikipedia

# andżelina

imię żeńskie

SJP.pl

Angelina – forma pochodna imion Aniela, Angela.

W Polsce do lat 20. XX wieku imię Angelina nadano 8 razy. Imię zyskało popularność od lat 80. XX wieku pod wpływem filmu i telewizji. W 1994 zarejestrowano 1581 kobiet o tym imieniu. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4508 kobiet o imieniu Angelina nadanym jako imię pierwsze, 404 zarejestrowane jako Andżelina a także 88 zapisywanych jako Andrzelina.

Wikipedia

# andzia

zdrobnienie od imienia żeńskiego Anna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Wiktionary

Andzia (oryg. Antje, 2001) – polsko-niemiecki serial animowany, emitowany od 3 września 2008 roku w Wieczorynce. Zawiera 26 odcinków. Od 1 lipca 2015 emitowany w paśmie Bajkowa TVS na antenie TVS, a od 6 lipca 2015 także na kanale Stopklatka TV.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojechałyśmy z Andzią tramwajem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Andrzeja ż., Ania ż., Anka ż., Aneczka ż., Anna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Ania, Anka, Aneczka, Anula, Anusia

Wiktionary

# andziak

nazwisko

SJP.pl

# andziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andzi lub z nią związany

SJP.pl

# anecin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany

SJP.pl

Anecin – osiedle w północno-wschodniej części Warszawy, w dzielnicy Białołęka.

Osiedle położone jest na terenie, którego centrum stanowi skrzyżowanie ulicy Modlińskiej i Mehoffera (większa część leży po zachodzie Modlińskiej). Miejski System Informacji nie uwzględnia jednak istnienia tego osiedla i jego teren rozdzielony jest osiami ww. ulic na 4 części i włączony w teren osiedli: Nowodwory, Tarchomin, Dąbrówka Szlachecka i Henryków. Natomiast podział na osiedla (i Rady Osiedli) według Urzędu Dzielnicy Białołęka uwzględnia istnienie tego osiedla jednak identyfikuje pod tą nazwą jedynie tereny Anecina leżące na zachód od ul. Modlińskiej. Na terenie osiedla znajduje się m.in. placówka Domu Opieki Społecznej oraz Sala Królestwa dwóch zborów Świadków Jehowy (Warszawa–Tarchomin i Warszawa–Nowodwory).

Wikipedia

# aneciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany

SJP.pl

# aneczka

zdrobnienie od: Anka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pani Aneczka szczyci się być Kociewianką z dziada pradziada.

(1.1) Kupię Aneczce bukiecik niezapominajek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Andzia ż., Anna ż., Anka ż.

Wiktionary

# anegdociarka

→ anegdociarz

SJP.pl

#### Patrz:

anegdociarz

# anegdociarski

mający postać anegdoty, polegający na anegdocie

SJP.pl

# anegdociarstwo

skłonność do opowiadania anegdot

SJP.pl

# anegdociarz

1. amator anegdot;
2. człowiek lubiacy opowiadać anegdoty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba umiejąca opowiadać anegdoty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z Marka był niezły anegdociarz, słuchało się go z zainteresowaniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔt͡ɕaʃ, AS: ãnegdoćaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdocista m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

przym. anegdotyczny, anegdociarski

przysł. anegdotycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anegdocista

Wiktionary

# anegdocista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opowiadająca anegdoty

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈt͡ɕista, AS: ãnegdoćista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdoteczka ż., anegdotyzm m., anegdotyczność ż., anegdociarstwo n., anegdociarz m., anegdotczyk m., anegdotarium n.

przym. anegdotyczny, anegdociarski

przysł. anegdotycznie

Wiktionary

# anegdota

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

(1.2) liter. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

Wiktionary

Anegdota (gr. τὸ ἀνέκδοτоν, to anekdoton „nieopublikowane” od ἀν-, an- „nie-” i ἔκδοτος, ékdotos „opublikowane”, z ἐκ-, ek- „na zewnątrz” i δίδωμι, dídōmi „daję”) – krótka forma literacka, zawierająca prawdziwe lub zmyślone opowiadanie o zdarzeniu z życia znanej postaci, żyjącej albo historycznej, lub z życia określonego środowiska czy grupy społecznej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spróbuj rozbawić towarzystwo, opowiedz parę anegdot!

(1.1) W ubiegłowiecznej anegdocie proboszcz pomstuje z ambony na tych, którzy nie chodzą do kościoła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdotyzm m.

przym. anegdotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dowcip

Wiktionary

# anegdoteczka

zdrobnienie od: anegdotka

SJP.pl

# anegdotka

zdrobnienie od: anegdota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: anegdota

Wiktionary

# anegdoty

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

SJP.pl

# anegdotycznie

przysłówek

(1.1) w sposób anegdotyczny

Wiktionary

# anegdotyczność

→ anegdotyczny

SJP.pl

#### Patrz:

anegdotyczny

# anegdotyczny

→ anegdota

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) posiadający cechy anegdoty

Wiktionary

#### Patrz:

anegdota

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡdɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ãnegdotyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anegdota ż., anegdotka ż., anegdotyzm m., anegdociarz m., anegdocista m.

przysł. anegdotycznie

Wiktionary

# anegdotyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. pojmowanie dzieła od strony anegnotycznej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔtɨsm̥, AS: ãnegdotysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anegdociarz m., anegdocista m., anegdota ż.

przym. anegdotyczny

Wiktionary

# anejakulacja

Anejakulacja – zaburzenie czynności płciowych polegające na braku wytrysku nasienia u osobników płci męskiej.

Wikipedia

# anekdota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. anegdota

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|ἀνέκδοτος.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|anegdota.

źródła.

== anekdota (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anegdota

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛɡˈdɔta, AS: ãnegdota

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|gr|ἀνέκδοτος.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|anegdota.

źródła.

== anekdota (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anegdota

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aneks

1. dodatek, uzupełnienie, załącznik, który stanowi integralną część dzieła lub pisma;
2. wydzielona część pomieszczenia, wnęka lub małe pomieszczenie przylegające do większego; przybudówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodatek do publikacji

(1.2) przylegające do pomieszczenia lub wydzielone z niego mniejsze pomieszczenie

(1.3) bud. część budynku przylegająca do głównej jego części

Wiktionary

- Aneks – załącznik do określonego dokumentu (np. umowy, aktu, pisma) zawierający związane z nim dodatkowe informacje
- Aneks – czasopismo
- Aneks – wydawnictwo książkowe założone 1975 w Londynie
- Zespół Filmowy Aneks

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O tym, że zależało mu na tym, aby traktat ten odebrany został jako poważna rozprawa naukowa świadczą zarówno liczne przypisy, w których podawał on uściślenia, wyjaśnienia i źródła swoich informacji, jak i dołączone do niego w formie aneksów różnego rodzaju dokumenty i listy (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãnɛks, AS: ãneks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneksowanie n., aneksik mrz.

czas. aneksować

przym. aneksowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) załącznik

Wiktionary

# aneksik

zrobniale: aneks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aneks

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie aneks, lecz tylko mały aneksik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneks m.

Wiktionary

# aneksja

przyłączenie siłą przez państwo części lub całości innego państwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

Wiktionary

Aneksja (łac. annexio – przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo aktem jednostronnym całości lub części terytorium innego państwa, bez zgody tego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Duża część muzułmanów poparła próbę aneksji bogatego Kuwejtu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛksʲja, AS: ãneksʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

czas. anektować ndk., zaanektować dk.

przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anektowanie, zabór, zajęcie, zagarnięcie, debellacja

Wiktionary

# aneksjonistka

→ aneksjonista

SJP.pl

#### Patrz:

aneksjonista

# aneksjonistyczny

związany z aneksją, wynikający z aneksji (np. polityka aneksjonistyczna, tendencje aneksjonistyczne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneksja ż., aneksjonizm mrz., aneksjonista mos., anektowanie n., zaanektowanie n.

czas. anektować ndk., zaanektować dk.

przym. aneksyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zaborczy

Wiktionary

# aneksjonizm

polityka powiększania swojego państwa przez zagarnianie siłą obcych terytoriów; polityka zaborów

SJP.pl

# aneksować

dołączać, dołączyć aneks (załącznik, dodatek) do jakiegoś dokumentu

SJP.pl

# aneksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sporządzanie aneksu do jakiegoś dokumentu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneks m.

czas. aneksować

przym. aneksowy

Wiktionary

# aneksowy

→ aneks

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aneksem, dotyczący aneksu

Wiktionary

#### Patrz:

aneks

#### Powiązane:

rzecz. aneks m., aneksowanie n.

Wiktionary

# aneksyjny

zaborczy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) polit. związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., anektowanie n.

czas. anektować, zaanektować

przym. aneksjonistyczny

Wiktionary

# aneksyna

białko odwracalnie wiążące jony wapniowe oraz fosfolipidy błony plazmatycznej

SJP.pl

# anektować

1. dokonywać (dokonać) aneksji, przyłączać (przyłączyć) siłą obce terytoria do własnego państwa;
2. książkowo: zajmować (zająć) coś, zabierać (zabrać) zwykle bez zgody dotychczasowych użytkowników, np. anektować dom

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) polit. zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

(1.2) książk. zajmować coś, często bez zgody właściciela lub dotychczasowych użytkowników; zagarniać dla siebie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Besarabia to część Mołdawii, którą anektowali Rosjanie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: ãnektovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m., aneksjonistka ż., anektowanie n., zaanektowanie n.

czas. zaanektować dk.

przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zajmować

Wiktionary

# anektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

(1.2) samowolne zajmowanie czegoś, zwykle pomieszczeń, lokali, budynków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Anglia i Francja wyraziły zgodę na anektowanie przez Niemcy Czechosłowacji dla ratowania siebie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛktɔˈvãɲɛ, AS: ãnektovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaanektowanie n., aneksja ż., aneksjonizm m., aneksjonista m.

czas. anektować ndk., zaanektować dk.

przym. aneksyjny, aneksjonistyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aneksja

(1.2) zajmowanie, zagarnianie, zabieranie

Wiktionary

# anekumena

obszar niezamieszkany na stałe przez człowieka i niewykorzystany gospodarczo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

Wiktionary

Anekumena (z stgr. ἀν- an- „nie, bez” + οἰκουμένη oikoumene „świat zaludniony”) – obszar na kuli ziemskiej trwale i całkowicie niezamieszkany przez człowieka i niewykorzystywany gospodarczo, w przeciwieństwie do ekumeny, czyli terenów stale zamieszkanych i subekumeny – terenów zamieszkanych czasowo.

Do anekumeny można zaliczyć np. obszary pustynne, obszary polarne oraz szczytowe partie wysokich pasm górskich.

Wikipedia

# anemia

chorobowy niedobór czerwonych krwinek i hemoglobiny; niedokrwistość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. niedokrwistość.;

(1.2) uczn. ktoś powolny

Wiktionary

Niedokrwistość, anemia (łac. anaemia) – zaburzenie spowodowane przez:

1. spadek całkowitej liczby czerwonych krwinek (erytropenia) albo
2. spadek poziomu hemoglobiny w porównaniu do normy przyjętej dla danego wieku i płci albo
3. spadek zdolności krwi do przenoszenia tlenu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nel pozbyła się tu nie tylko febry, ale i anemii, Stasia nie zabolała nawet nigdy głowa […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲja, AS: ãnẽmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anemiczka ż., anemik m.

przym. anemiczny

przysł. anemicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedokrwistość

Wiktionary

# anemiczka

kobieta, dziewczyna chora na anemię

SJP.pl

# anemicznie

przysłówek

(1.1) w sposób anemiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anemiczność ż., anemia ż., anemik m., anemiczka ż.

przym. anemiczny

Wiktionary

# anemiczniej

stopień wyższy od przysłówka: anemicznie

SJP.pl

# anemiczność

→ anemiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

Wiktionary

#### Patrz:

anemiczny

#### Powiązane:

przym. anemiczny

przysł. anemicznie

Wiktionary

# anemiczny

1. związany z anemią, cierpiący na anemię (np. anemiczne dziecko);
2. przenośnie: słaby i niepozorny (np. W kącie ogrodu rosły anemiczne krzaczki.)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący anemii, właściwy anemii

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. niemrawy, słaby, działający powoli, niezdecydowanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anemia ż., anemiczność ż.

przysł. anemicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedokrwisty

(2.1) flegmatyczny, powolny, słaby, słabowity, wątły

Wiktionary

# anemik

osoba chora na anemię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek chorujący na anemię

(1.2) pot. uczn. człowiek słaby fizycznie

(1.3) uczn. ktoś powolny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na oddziale przebywało czterech anemików.

(1.2) Był słaby jak anemik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mʲik, AS: ãnẽmʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anemia

przysł. anemicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) słabeusz m.

Wiktionary

# anemizacja

1. pojawienie się niedokrwistości;
2. zmniejszenie dopływu krwi do tkanki, niedokrwienie

SJP.pl

# anemo-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛ̃mɔ, AS: ãnẽmo

Wiktionary

# anemochoria

rozprzestrzenianie nasion, roślin i owoców za pomocą wiatru; wiatrosiewność

SJP.pl

Anemochoria (wiatrosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania zarodników grzybów oraz zarodników, nasion i owoców u roślin, polegający na roznoszeniu ich przez ruchy powietrza. Wiatrosiewność jest bardzo rozpowszechnionym sposobem rozsiewania, szczególnie wśród roślin rosnących w górach, na stepach, pustyniach, na sawannie i na wyspach. Umożliwia rozprzestrzenianie się grzybów i roślin na duże odległości, nawet setek kilometrów. Odległość na jaką przenoszone są zarodniki i nasiona zależy m.in. od ich ciężaru i stopnia przystosowania do wiatrosiewności.

Wikipedia

# anemogam

kwiat zapylany za pośrednictwem wiatru

SJP.pl

# anemogamia

zapylanie roślin przez wiatr; wiatropylność

SJP.pl

Anemogamia, wiatropylność – zapylenie kwiatów poprzez wiatr przenoszący pyłki. Przykładami roślin zapylanych w ten sposób jest wiele drzew, np. leszczyna, topola, sosny, a także na przykład trawy. U traw pręciki na długich nitkach pręcikowych wystają na zewnątrz kłosa. U wielu roślin wiatropylnych, w tym u większości drzew, kwiaty rozwijają się wcześniej niż liście (proanthia), co zwiększa szanse na zapylenie.

Wikipedia

# anemogamiczny

podatny na zapylanie przez wiatr

SJP.pl

# anemograf

przyrząd do mierzenia kierunku i prędkości wiatru z urządzeniem samopiszącym

SJP.pl

Anemograf – elektryczny przyrząd samopiszący służący do ciągłego pomiaru oraz zapisu kierunku i prędkości wiatru.

Jest połączeniem anemometru i samopisu.

Wikipedia

# anemologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. nauka o wiatrach

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anemologiczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|anemo-|-logia. < (etym|grec|ἄνεμος. → wiatr) + (etym|gr|-λογία. < etym|gr|λόγος. → mowa, rozprawa, traktat)

Pojęcie pojawiło się w nauce w łacińskiej formie anemologia przed końcem XVI wieku. W języku polskim w encyklopedii S. Orgelbranda z 1859 wyraz podano w formie anemologija, w słowniku warszawskim z 1900 w formie anemologja.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anemology

* francuski: (1.1) anémologie ż.

* hiszpański: (1.1) anemología

* łaciński: (1.1) anemologia

* niemiecki: (1.1) Anemologie ż.

* portugalski: (1.1) anemologia ż.

* włoski: (1.1) anemologia ż.

źródła.

== anemologia (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anemologia, nauka o wiatrach

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja, AS: ãnẽmoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anemologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anemologiczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|anemo-|-logia. < (etym|grec|ἄνεμος. → wiatr) + (etym|gr|-λογία. < etym|gr|λόγος. → mowa, rozprawa, traktat)

Pojęcie pojawiło się w nauce w łacińskiej formie anemologia przed końcem XVI wieku. W języku polskim w encyklopedii S. Orgelbranda z 1859 wyraz podano w formie anemologija, w słowniku warszawskim z 1900 w formie anemologja.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anemology

* francuski: (1.1) anémologie ż.

* hiszpański: (1.1) anemología

* łaciński: (1.1) anemologia

* niemiecki: (1.1) Anemologie ż.

* portugalski: (1.1) anemologia ż.

* włoski: (1.1) anemologia ż.

źródła.

== anemologia (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anemologia, nauka o wiatrach

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anemometr

1. przyrząd do pomiaru prędkości ruchu gazów i cieczy;
2. przyrząd do pomiaru siły i kierunku wiatru; wiatromierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. meteorol. przyrząd do pomiaru prędkości gazów

Wiktionary

Anemometr – przyrząd służący do mierzenia prędkości ruchu gazów i cieczy. Niektóre anemometry wskazują również kierunek ruchu. Anemometr mierzący prędkość wiatru to wiatromierz.

Anemometr, który rejestruje graficznie prędkość lub kierunek wiatru, nazywa się anemografem. Obecnie anemografy są coraz częściej wspierane przez komputerowy zapis danych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) anemometr czaszowy

synonimy.

(1.1) wiatromierz

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anemometryczny

rzecz. anemometria ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) anemometer

* angielski: (1.1) anemometer

* arabski: (1.1) مرياح

* bułgarski: (1.1) анемометър m.

* duński: (1.1) anemometer n.

* esperanto: (1.1) anemometro

* francuski: (1.1) anémomètre

* hiszpański: (1.1) anemómetro m.

* ido: (1.1) anemometro

* niemiecki: (1.1) Anemometer n.

* nowogrecki: (1.1) ανεμόμετρο n.

* włoski: (1.1) anemometro m.

źródła.

== anemometr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) anemometr

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥, AS: ãnẽmõmetr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anemometryczny

rzecz. anemometria ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiatromierz

Wiktionary

# anemometria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. pomiar kierunku i prędkości wiatru

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) wiatromiernictwo

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anemometr mrz.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|anemo-|-metria. < etym|grec|ἄνεμος. → wiatr + (etym|gr|-μετρία. < etym|gr|μέτρον. (metron) → miara)

W literaturze naukowej termin ten pojawia się w wersji łacińskiej anemometria i francuskiej anémométrie odpowiednio pod koniec XVII i w XVIII wieku, kiedy to jest notowany przez francuskie słowniki. W formie anemometryja pojawia się w słowniku Łukaszewskiego z 1847 roku.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) anemometry

* czeski: (1.1) anemometrie ż.

* francuski: (1.1) anémométrie ż.

* hiszpański: (1.1) anemometría ż.

* interlingua: (1.1) anemometria

* łaciński: (1.1) anemometria

* niderlandzki: (1.1) anemometrie

* niemiecki: (1.1) Windmessung ż., Anemometrie

* nowogrecki: (1.1) ανεμομετρία ż.

* portugalski: (1.1) anemometria ż.

* rumuński: (1.1) anemometrie

* włoski: (1.1) anemometria ż.

źródła.

== anemometria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anemometria, mierzenie wiatru

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: ãnẽmõmetrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anemometr mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiatromiernictwo

Wiktionary

# anemometryczny

→ anemometria

SJP.pl

#### Patrz:

anemometria

# anemon

roślina zielna o białych lub żółtych kwiatach; zawilec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Anemone|L.|ref=tak., zawilec;

(1.2) bot. roślina z rodzaju anemonów (1.1)

(1.3) pot. kwiat rośliny z rodzaju anemonów (1.1)

(1.4) zool. nazwa systematyczna|Actiniaria|ref=tak., ukwiał;

Wiktionary

Zawilec (Anemone L.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Jego klasyfikacja jest problematyczna i w zależności od ujęcia obejmuje ok. 64 gatunki lub ok. 150 gatunków. Niezależnie od ujęcia systematycznego rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony niemal na całym świecie, głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego półkuli północnej, w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach górskich. Rośliny te zasiedlają różne siedliska – lasy, zarośla, łąki górskie i suche murawy. W wąskim ujęciu systematycznym rodzaj ten nie ma przedstawicieli we florze Polski (poza uprawianym zawilcem wieńcowym). W szerszym, tradycyjnym, obejmuje cztery gatunki dziko rosnące w Polsce: zawilec gajowy A. nemorosa, narcyzowy A. narcissiflora, wielkokwiatowy A. sylvestris i żółty A. ranunculoides.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Uprawiali w milczeniu warzywa i białe kwiaty. Tylko białe - lilie, przebiśniegi, anemony, białe piwonie i georginie.

(1.3) Złociste jaskry, purpurowe anemony, tulipany, ostróżki, maki powiewały unoszącymi się nad nimi rojnie motylkami.

(1.4) Istnieją w końcu nieśmiertelne gatunki zwierząt (np. anemony czy słodkowodne hydry) niewykazujące żadnych objawów starzenia się, a niektóre wielkie żółwie dożywają 180 lat.

(1.4) W środku groty rozpościera się fascynujący widok na wielobarwne, falujące w płytkiej wodzie anemony i wodorosty.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) zawilec

(1.4) ukwiał

Wiktionary

# anemonina

trująca substancja występująca w anemonach i jaskrach

SJP.pl

Anemonina – organiczny związek chemiczny z grupy laktonów. Została wyizolowana z jaskra ostrego. Występuje w sasance zwyczajnej (Anemone pulsatilla) i innych jaskrowatych. Ma właściwości drażniące.

Wikipedia

# anemonowy

związany z anemonem

SJP.pl

# anemoplankton

zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych unoszących się biernie w powietrzu; aeroplankton

SJP.pl

Aeroplankton, anemoplankton, plankton powietrzny, plankton eoliczny (gr. aer „powietrze”, planktós „błąkający się”) – ogół organizmów unoszonych ruchami powietrza w atmosferze. Do organizmów takich zaliczane są bakterie, zarodniki grzybów, drobne pajęczaki, owady i inne drobinki organiczne.

Wikipedia

# anemoskop

przyrząd służący do określania kierunku wiatru, używany w nawigacji; wiatrowskaz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. przyrząd wskazujący kierunek wiatru

Wiktionary

Wiatrowskaz, anemoskop – proste mechaniczne urządzenie do wskazywania kierunku wiatru:

- w ogródkach meteorologicznych – w postaci masztu lub wysięgnika z metalową chorągiewką ustawioną w pionie;
- na lotniskach i przy obiektach przemysłowych – w postaci pasiastego rękawa długości 1,2-5,0 m założonego na obrotową obręcz na maszcie;
- na budowlach – dekoracyjny element architektoniczny, wykonany z blachy np. w kształcie koguta, chorągiewki, żaglówki lub lecącego ptaka, umieszczony na szczycie hełmu (wieży kościelnej lub ratuszowej) lub dachu budynku jako ruchoma chorągiewka obracająca się na wietrze;
- w przydomowych ogrodach – jako zabawka-samolot z wirującym na wietrze śmigłem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Instytut zakupił radziecki anemoskop do ogródka meteorologicznego.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wiatrowskaz

Wiktionary

# anemoskopowy

przymiotnik od: anemoskop

SJP.pl

# anemostat

Anemostat – element nawiewny (nawiewnik) lub wywiewny (wywiewnik) do montowania w suficie, jest to zakończenie sieci wentylacyjnej mechanicznej, umożliwiające kształtowanie strugi powietrza nawiewanego w pożądany sposób.

W zależności od kierunku przepływu powietrza rozróżniamy:

- anemostaty nawiewne – doprowadzające świeże powietrze do pomieszczenia,
- anemostaty wywiewne – usuwające powietrze wraz z zanieczyszczeniami (np. zyskami ciepła, wilgoci, nadmiarem CO2).

Wikipedia

# anencefalia

wada wrodzona, polegająca na niewykształceniu się mózgu u płodu; bezmózgowie

SJP.pl

Bezmózgowie (łac. anencephalia) – letalna (śmiertelna) wada wrodzona o charakterze malformacji, polegająca na braku lub na szczątkowym rozwoju mózgowia, zwykle przebiegającym łącznie z bezczaszkowiem (acrania) czyli niewykształceniem struktur mózgoczaszki. Należy do tzw. dysrafii.

Wikipedia

# anencefaliczny

przymiotnik od: anencefalia

SJP.pl

# anepigraf

dzieło sztuki bez tytułu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzieło nieposiadające tytułu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈpʲiɡraf, AS: ãnepʹigraf

Wiktionary

# anergia

(medycyna)
1. utrata albo znaczne osłabienie zdolności odpornościowej organizmu, który staje się niezdolny do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi;
2. w psychiatrii: brak inicjatywy, energii życiowej występujący w depresjach psychicznych, nerwicach

SJP.pl

Wikipedia

# anergiczny

przymiotnik od: anergia

SJP.pl

# aneroid

czujnik ciśnieniomierza, np. barometru, w postaci puszki próżniowej, odkształcającej się pod wpływem ciśnienia atmosferycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

Wiktionary

Aneroid – barometr metalowy. Przyrząd wykorzystywany do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, zastępujący barometr rtęciowy.

Zasadniczą częścią aneroidów jest hermetycznie zamknięta, lekko pofałdowana, metalowa puszka membranowa (w kształcie walca), w której panuje obniżone ciśnienie (tzw. puszka Vidiego). Ciśnienie atmosferyczne próbując zgnieść metalową puszkę, zbliża do siebie jego podstawy (wykonane z elastycznego materiału). Dlatego obie podstawy są przytrzymywane za pomocą umieszczonej na zewnątrz puszki sprężyny równoważącej ciśnienie atmosferyczne. Odkształcenia sprężyny – spowodowane zmiennością ciśnienia atmosferycznego – są przenoszone za pomocą układu dźwigni mechanicznych na wskazówkę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈrɔjit, AS: ãneroi ̯it

Wiktionary

# aneroidowy

związany z aneroidem

SJP.pl

# anestetyczka

→ anestetyk; anestezjolożka

SJP.pl

# anestetyczny

dotyczący anestezji, powodujący anestezję (np. środki anestetyczne)

SJP.pl

# anestetyk

środek znieczulający

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. med. środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

Wiktionary

Anestetyki, środki znieczulające – leki do znieczulenia ogólnego lub miejscowego. Ich działanie polega na odwracalnym hamowaniu przewodnictwa nerwowego, a w przypadku znieczulenia ogólnego także zmniejszaniu aktywności siatkowo-korowej. Stosowane są wziewnie lub dożylnie podczas operacji, w celu zniesienia bólu, świadomości, odruchów, a także wywołania niepamięci.

Dziedzina medycyny zajmująca się anestetykami to anestezjologia.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. anestetyka ż., anestetysta m., anestezyna ż., anestezja ż.

przym. anestezyjny, anestetyczny

Wiktionary

# anestetyka

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulenia i reanimacji, opieką nad chorym przed, w trakcie i po operacji; anestezjologia

SJP.pl

# anestetysta

specjalista w dziedzinie anestetyki; anestezjolog

SJP.pl

# anestezja

znieczulenie; utrata czucia w całym ciele lub jego części spowodowana podaniem narkozy lub środków znieczulających

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. znieczulenie

Wiktionary

Znieczulenie, anestezja (gr. αν- an- “bez” + αἲσθησις aisthesis “zmysłu”) – zjawisko przerwania przewodzenia impulsów nerwowych aferentnych z komórek receptorowych oraz eferentnych do komórek efektorowych pozwalający na bezpieczne i bezbolesne przeprowadzenie pacjenta przez czas operacji lub innego, potencjalnie bolesnego lub nieprzyjemnego zabiegu medycznego. W przeciwieństwie do analgezji blokuje przewodzenie wszystkich impulsów w obie strony.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛˈstɛzʲja, AS: ãnestezʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anestetyk m., anestetysta m., anestezyna ż.

przym. anestetyczny, anestezyjny

Wiktionary

# anestezjolog

lekarz specjalizujący się w podawaniu znieczulenia; anestetysta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(1.2) med. pot. lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie

Wiktionary

Anestezjolog – lekarz posiadający specjalizację z anestezjologii i intensywnej terapii. Do obowiązków lekarza anestezjologa należą: znieczulanie pacjentów wymagających operacji, leczenie pacjentów oddziału intensywnej terapii, leczenie bólu ostrego i przewlekłego oraz resuscytacja.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Proietti był głównym anestezjologiem w czasie zabiegu tracheotomii u papieża.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk, AS: ãnestezʹi ̯olok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anestezjologia ż.

:: fż. anestezjolożka ż.

przym. anestezjologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anestetysta

Wiktionary

# anestezjologia

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulania i reanimacji, opieką nad chorym w czasie i po operacji; anestetyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. anestezjolog mos., anestezjolożka ż.

przym. anestezjologiczny

Wiktionary

# anestezjologiczny

→ anestezjologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anestezjologią lub anestezjologami

Wiktionary

#### Patrz:

anestezjologia

#### Powiązane:

rzecz. anestezjolog mos., anestezjologia ż.

Wiktionary

# anestezjolożka

→ anestezjolog

SJP.pl

#### Patrz:

anestezjolog

# anestezyjny

1. znieczulający;
2. pozbawiony czucia, znieczulony

SJP.pl

# anestezyna

syntetyczny środek znieczulający o działaniu miejscowym, stosowany tylko zewnętrznie w formie maści, olejków; benzokaina

SJP.pl

Benzokaina, anestezyna (łac. Benzocainum, Anaesthesinum) – organiczny związek chemiczny, ester kwasu p-aminobenzoesowego (PABA) i etanolu stosowany jako środek znieczulający o działaniu miejscowym.

Wikipedia

# anestrus

brak aktywności płciowej u samic ssaków między okresami rui

SJP.pl

# aneta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Aneta, Anetta – forma pochodna imienia Anna, powstała jako przeniesienie francuskiego zdrobnienia tego imienia, Anette, do języka polskiego. Pochodzi z języka hebrajskiego. Imię dotarło do Polski w XIX w., wcześniej używano tylko imienia Anna.

Aneta imieniny obchodzi: 13 czerwca, 16 czerwca, 17 lipca i 26 lipca.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pojechaliśmy z Anetą na oazę do Murzasichla.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛta, AS: ãneta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anetta ż.

:: zdrobn. Anetka ż.

przym. przest. gwara. Anecin

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Anetta; zdrobn. Anetka

Wiktionary

# anetka

zdrobnienie od: Aneta (imię żeńskie)

SJP.pl

# aneto

Pico de Aneto; najwyższy szczyt Pirenejów w Hiszpanii (3404 m)

SJP.pl

Pico de Aneto lub po prostu Aneto (kat. Pic d’Aneto) – najwyższy szczyt Pirenejów w masywie Maladeta o wysokości 3404 m n.p.m. Znajduje się w Hiszpanii, w prowincji Huesca na północy Aragonii. Ze względu na położenie szczytu jego francuska nazwa – Néthou – wyszła z użycia.

Wikipedia

# anetol

eter nienasycony, biała, krystaliczna substancja o zapachu anyżu, otrzymywana z olejków eterycznych; stosowany do aromatyzowania produktów spożywczych, preparatów kosmetycznych, środków leczniczych i napojów alkoholowych

SJP.pl

Anetol, p-metoksypropenylobenzen – organiczny związek chemiczny zbudowany z reszty anizolu podstawionego w pozycji para grupą propylenową; zawiera szkielet styrenu (Ph−CH=CH
2). Występuje naturalnie w niektórych roślinach, otrzymywany z olejków eterycznych anyżu i kopru.

Wikipedia

# anetta

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miała na imię Anetta i chodziła z nami na lodowisko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aneta ż.

:: zdrobn. Anettka ż.

Wiktionary

# aneuploid

organizm lub komórka o nieprawidłowej liczbie chromosomów

SJP.pl

Wikipedia

# aneuploidalność

występowanie zmiany liczby chromosomów (brak jednego lub pojawienie się dodatkowego)

SJP.pl

Wikipedia

# aneuploidalny

o komórce: mający zmienioną liczbę chromosomów

SJP.pl

# aneuploidia

brak albo nadmiar jednego lub kilku chromosomów w stosunku do liczby podstawowej dla danego gatunku

SJP.pl

Wikipedia

# aneurofyton

przedstawiciel rzędu roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych

SJP.pl

# aneurofytonowiec

przedstawiciel rzędu roślin z podgromady pranagozalążkowych

SJP.pl

# aneurofytony

rząd roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych; Aneurophytales

SJP.pl

# aneuryna

tiamina

SJP.pl

Wikipedia

# aneuryzma

chorobowe uwypuklenie ściany tętnicy, mające często postać tętniącego guza wypełnionego krwią lub skrzepliną; anewryzm; tętniak

SJP.pl

Wikipedia

# anewryzm

tętniak, miejscowe rozszerzenie tętnicy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przest. zob. tętniak.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mówili doktorzy, że człowiek ten umarł na anewryzm.

(1.1) (…) wpadł w taki stan, że lada chwila oczekiwałem ataku apopleksji lub anewryzmu (…)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈnɛvrɨsm̥, AS: ãnevrysm̦

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tętniak; przest. aneuryzma

Wiktionary

# ańfachowy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwykły

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. pogard. kiepski, byle jaki

Wiktionary

# ańfart

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. wjazd na teren oficyny

Wiktionary

# anfelcja

krasnorost dostarczający agaru, występuje w przybrzeżnej strefie Morza Białego i koło Sachalinu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ahnfeltia|ref=tak., rodzaj krasnorostów rzędu nazwa systematyczna|Gigartinales|ref=tak., mających rozgałęzioną plechaechę przyczepioną do podłoża, występujących na piaszczystym dnie chłodnych mórz północnych; gatunkiem typowym jest anfelcja złożona;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na Dalekim Wschodzie anfelcje są zbierane w celu pozyskania agaru.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈfɛlt͡sʲja, AS: ãnfelcʹi ̯a

Wiktionary

# anfinsen

nazwisko

SJP.pl

# ang.

skrót od: angielski

SJP.pl

skrót

(1.1) = angielski

Wiktionary

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary

# ang.-am.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-amer.

SJP.pl

# ang.-amer.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-am.

SJP.pl

# angara

rzeka w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Wiktionary

Angara (ros. Ангара) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju. Jej długość wynosi 1779 km, a powierzchnia dorzecza 1040 tys. km². Wypływa z jeziora Bajkał, przepływa przez południową część Wyżyny Środkowosyberyjskiej. W środkowym i dolnym biegu tworzy liczne progi. Angara jest jedyną rzeką, która wypływa z Bajkału.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) Górna Angara • kolokacje rzeka|D=Angary|N=Angarą.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) rzeka

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Angarsk mrz.

przym. angarski, nadangarski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) Ангара ż.

* bułgarski: (1.1) Ангара ż.

* czeski: (1.1) Angara ż.

* francuski: (1.1) Angara

* kataloński: (1.1) Angarà

* litewski: (1.1) Angara

* niemiecki: (1.1) Angara

* rosyjski: (1.1) Ангара ż.

* słowacki: (1.1) Angara ż.

* ukraiński: (1.1) Ангара ż.

* włoski: (1.1) Angara

źródła.

== Angara (język słowacki.) ==

thumb|Angara (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Angara

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angarsk mrz.

przym. angarski, nadangarski

Wiktionary

# angaria

rekwizycja obcych statków dla celów publicznych - stosowano ją w czasie wojny

SJP.pl

Angaria (łac.; gr.: ἀγγαρεία, angareía) była rodzajem systemu pocztowego zaadaptowana przez Rzymian od starożytnych Persów. Według Ksenofonta system perski został ustanowiony przez Cyrusa Wielkiego. Kurierzy konni zostali rozmieszczeni na niektórych etapach wzdłuż głównych dróg imperium, aby przesyłać królewskie depesze nocą i dniem przy każdej pogodzie. System rzymski wziął swoją nazwę od greckiej formy babilońskiego słowa przyjętego w języku perskim na określenie konnych kurierów. W systemie rzymskim zaopatrzenie w konie i ich utrzymanie było obowiązkiem prowincjonalnej ludności. Z wypełnienia takiego obowiązku jedynie cesarz mógł udzielić zwolnienia.

Wikipedia

# angarsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Wiktionary

Angarsk (ros. Ангaрск) – miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą, położone w odległości 5150 km na wschód odMoskwy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Angara ż.

przym. angarski

Wiktionary

# angarski

→ Angara (dopływ Jeniseju)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Angarą (rzeką w Rosji)

(1.2) związany z Angarskiem (miastem w Rosji)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angara ż., Angarsk mrz.

przym. nadangarski

Wiktionary

# angaż

umowa o pracę; zatrudnienie

SJP.pl

Angaż (fr. engager – zobowiązywać się do czegoś) – określenie dla umowy o pracę, zwłaszcza aktorów.

Wikipedia

# angażant

długi mankiet z koronek, modny od połowy XVII wieku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rodzaj mankietu przy kobiecej sukni

Wiktionary

Angażanty (fr. engageantes) – dwu- lub trójwarstwowe mankiety, wykonane z muślinu, gazy lub koronki, występujące we francuskiej modzie kobiecej pod koniec XVII i w ciągu XVIII wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zaroił się tedy (…) dwór od barwnych kontuszów, od szabel, od golonych łbów, i pełno w nim było łaciny, niewieściego szczebiotania, lamówek, robronów i rozmaitych „angażantów“.

Wiktionary

# angażować

1. zatrudniać kogoś;
2. zajmować kogoś czymś, nakłaniać do czegoś, wciągać go w to;
3. poświęcać na coś czas, siły, pieniądze;
4. angażować się:
a) włączać się w coś, zajmować się czymś z zapałem;
b) zatrudniać się gdzieś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaangażować)

(1.1) włączać do uczestnictwa

(1.2) przyjmować do pracy

(1.3) zajmować czymś, wymuszać uwagę

czasownik zwrotny niedokonany angażować się (dk. zaangażować się)

(2.1) włączać się w coś

(2.2) przyjmować pracę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Robotnicy angażowali się w działalność rewolucyjną.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zaangażować

rzecz. angaż m., angażowanie n., gaża ż., zaangażowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) poświęcać

(1.2) zatrudniać

(1.3) absorbować, pochłaniać, wciągać

(2.1) poświęcać się, wciągać się, włączać się, zajmować się

(2.2) zatrudniać się

Wiktionary

# angażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|angażować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. angażować

rzecz. zaangażowanie n., angaż m.

Wiktionary

# angel

[czytaj: Andżel] obce imię męskie

SJP.pl

- Angel – imię męskie
- Angel – wodospad
- angel – złota moneta angielska, początkowo (XV w.) o wartości 1/3 funta (6 szylingów i 8 pensów)
- The Angel – dawny pub i hotel w Londynie
- Angel – dzielnica Londynu
- Angel – stacja metra londyńskiego
- Jewgienij Piotrowicz Angel – ukraiński dowódca partyzancki okresu wojny domowej w Rosji

Wikipedia

# angela

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Aniela

Wiktionary

Angela – imię pochodzi od łacińskiego imienia Angel, które powstało od greckiego słowa ángelos "posłaniec". Imię to też zostało przyswojone w postaci Aniela, od niego powstały też imiona Angelika i Angelina. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel). W ostatnich czasach zapis imienia Angela bywa spolszczany i występuje w formie Andżela lub nawet Andrzela (część osób błędnie wywodzi jej źródłosłów od imienia męskiego Andrzej). Ta druga wersja jest niepoprawna.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Anioł mos./ż., Aniela ż.

Wiktionary

# angeliczny

1. pełen duchowego piękna;
2. nawiązujący do aniołów

SJP.pl

# angelika

1. gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor, dzięgiel lekarski;
2. odmiana lutni o siedemnastu strunach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Angelika – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, w języku łacińskim oznacza „anielica”, „posłanka”.

W ostatnich czasach zapis imienia Angelika bywa spolszczany i występuje w formie Andżelika lub nawet Andrzelika. Ta ostatnia pisownia jest niepoprawna i ma negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) — Jak się nazywa ta kobieta? — Ona się nazywa Angelika.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aniela ż., Anioł mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Aniela ż., Anioł mos.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

wikicytaty.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Angelica

* białoruski: (1.1) Анжэліка ż.

* duński: (1.1) Angelica

* francuski: (1.1) Angélique ż.

* hiszpański: (1.1) Angélica ż.

* islandzki: (1.1) Angelíka

* łotewski: (1.1) Anželika ż.

* niemiecki: (1.1) Angelika

* norweski: (1.1) Angelica, Angelika

* nowogrecki: (1.1) Αγγελική ż.

* rosyjski: (1.1) Ангелика ż., Анжелика ż.

* serbski: (1.1) Ангелика

* słowacki: (1.1) Angelika ż.

* szwedzki: (1.1) Angelica, Angelika

* ukraiński: (1.1) Анжеліка ż.

* węgierski: (1.1) Angyalka, Angelika

* włoski: (1.1) Angelica

źródła.

== Angelika (język estoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|estoński|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# angelina

imię żeńskie

SJP.pl

Angelina – forma pochodna imion Aniela, Angela.

W Polsce do lat 20. XX wieku imię Angelina nadano 8 razy. Imię zyskało popularność od lat 80. XX wieku pod wpływem filmu i telewizji. W 1994 zarejestrowano 1581 kobiet o tym imieniu. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4508 kobiet o imieniu Angelina nadanym jako imię pierwsze, 404 zarejestrowane jako Andżelina a także 88 zapisywanych jako Andrzelina.

Wikipedia

# angelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Angeliny lub z nią związany

SJP.pl

# angelizm

1. pragnienie niepokalanej czystości;
2. postawa, która przejawia się w braku akceptacji przykrej rzeczywistości

SJP.pl

# angelolog

specjalista w dziedzinie angelologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ksiądz profesor zaprosił kilku znanych angelologów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angeolożka ż.

:: fż. angelolożka ż.

przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angeolog

Wiktionary

# angelologia

1. dział teologii obejmujący naukę o aniołach;
2. dział demonologii dotyczący dobrych duchów;
3. ironicznie: pogrążanie się w marzeniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

(1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

(1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

(1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

Wiktionary

Angelologia a. Angeologia (gr. αγγελος angelos – posłaniec, anioł oraz λόγος logos – słowo, nauka).

- w teologii chrześcijańskiej część dogmatyki zajmująca się bytami duchowymi, jakimi są anioły. Za twórcę angelologii uważany jest Pseudo-Dionizy Areopagita.
- w religioznawstwie dział demonologii zajmujący się duchami dobrymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Diakoni zdali wczoraj angelologię.

(1.2) Kupiłem sobie książkę o angelologii.

(1.3) Profesor zajmował się ludową angelologią ludów Kaukazu.

(1.4) To jego gadanie o warunkach jakie mają to istna angelologia.

(1.4) Sam nie rozumiem, skąd to mi się bierze, • że jestem mitologiczne zwierzę, • ni to świnio-byk ni to koto-pies, • w ogóle z moich stron: liryka, liryka, • tkliwa dynamika, • angelologia • i dal.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angeologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż.

przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angeologia

(1.2) angeologia

(1.3) angeologia

(1.4) angeologia

Wiktionary

# angelologiczny

przymiotnik od: angelologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. teol. związany z angelologią, dotyczący angelologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojciec Efraim wrócił z kongresu angelologicznego w Turynie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aniołeczek mzw., anielątko n., anielstwo n., anielskość ż., anielica ż., angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos.

przym. angeologiczny, aniołkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angeologiczny

Wiktionary

# angelus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Wiktionary

- Angelus – imię męskie
- Angelus – tytuł polskiego filmu z 2001 roku w reżyserii Lecha Majewskiego
- Angelus Silesius – śląski poeta religijny doby baroku
- Angelus de Stargardia – kronikarz i lektor klasztoru w Stargardzie
- Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus” – nagroda ufundowana przez miasto Wrocław
- Angelus Lubelski – nagroda przyznawana w Lublinie
- Angelus – magazyn religijno-publicystyczny Polsat News
- Anioł Pański
- Angelus – kantata na sopran, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną autorstwa Wojciecha Kilara

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|aniół, anniół.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|łac|angelus.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|anioł.

źródła.

== angelus (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rel. Anioł Pański

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|aniół, anniół.

Wiktionary

# angeolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odbierz z lotniska tego angeologa i zawieź go do Gliwic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angelologia ż., angeologia ż., angelolożka ż.

:: fż. angeolożka ż.

przym. angeologiczny, angelologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angelolog

Wiktionary

# angeologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

(1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

(1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

(1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Diakoni zdali w sobotę angeologię.

(1.2) Kupiłem sobie książkę o angeologii.

(1.3) Profesor zajmował się ludową angeologią ludów Ameryki Południowej.

(1.4) To jego gadanie o warunkach jakie mają to istna angeologia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeolog m., angelolożka ż., angeolożka ż., anioł mos./mzw.

przym. angelologiczny, angeologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angelologia

(1.2) angelologia

(1.3) angelologia

(1.4) angelologia

Wiktionary

# angeologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. teol. związany z angeologią, dotyczący angeologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ojciec Wit wziął udział w kongresie angeologicznego w Loreto.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angelologia ż., angelolog m., angeologia ż., angeolog mos., anioł mos./mzw.

przym. angelologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angelologiczny

Wiktionary

# angers

[czytaj: ążER] miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z tych okolic docierały do nas z ukrytego radia czy podziemnej gazetki wieści o „naszej wojnie"; przychodziły z Angers, siedziby rządu polskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. angerski

Wiktionary

# angerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Angers, dotyczący Angers

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angers n.

Wiktionary

# angielczyk

koń rasy angielskiej; anglik, anglez

SJP.pl

# angielka

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości angielskiej

Wiktionary

Bułka paryska (francuska) – rodzaj pieczywa, długa, bułka pszenna o długości około 30 cm, kształtem i wielkością zbliżona do bochenka chleba. W skład produktu tego typu wchodzą: mąka pszenna, mleko i woda, olej, drożdże piekarnicze, niewielkie ilości soli i cukru. Na skalę przemysłową zamiennikiem mleka bywa serwatka w proszku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja żona jest Angielką i nie rozumie jeszcze zbyt dobrze po polsku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlka, AS: ãŋʹǵelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż., Angol m., angol m., angielski m., anglikanizm m., anglikanin m., anglikanka ż., anglicyzm m., anglistyka ż.

:: fm. Anglik m.

czas. anglizować, anglicyzować, zangielszczyć, angielszczyć

przym. angielski, anglikański, anglistyczny

przysł. po angielsku

Wiktionary

# angielki

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)

SJP.pl

# angielski

związany z Anglią

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

(1.2) stpol. anielski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

(2.2) pot. jeden z przedmiotów szkolnych

Wiktionary

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Angielskie samochody mają kierownicę po prawej stronie.

(2.1) Znam zaledwie kilka słów po angielsku, a korepetycje u pani Agnieszki już za chwilę.

(2.2) Umiesz słówka na angielski?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɛlsʲci, AS: ãŋʹǵelsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglistyka ż., Anglia ż., Anglik m., Angielka ż., Angol m., angol m., anglistka ż., anglista m., anglicyzm m., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

przysł. angielsko, po angielsku

czas. anglizować, angielszczyć

temsłow. anglo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) brytyjski

(2.1) angielszczyzna

(2.2) pot. uczn. angol, anglik

Wiktionary

# angielsko-polski

dotyczący Anglii i Polski

SJP.pl

# angielskojęzyczny

anglojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. anglojęzyczny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɛlskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋʹǵelskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# angielskość

zespół cech charakterystycznych dla Anglii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest angielskie; cecha tych, którzy są angielscy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż., Anglik m., Angielka ż., anglik m., angielski m., anglista m., anglistka ż., anglicyzm m.

przym. angielski

przysł. angielskie

Wiktionary

# angielszczyć

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; anglicyzować, anglizować, zangielszczać

SJP.pl

# angielszczyzna

język angielski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język angielski

Wiktionary

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Napisałem, zrobiłem rysunki, a ponieważ nie byłem pewien swojej angielszczyzny, poprosiłem prof. Skrobańskiego o doszlifowanie tekstu i oddanie do redakcji.

Wiktionary

# angina

ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła wywołane przez paciorkowca ropnego (Streptococcus pyogenes)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

(1.2) med. bolesność, bolesny ucisk o różnej etiologii i umiejscowieniu

Wiktionary

Angina (łac. angina, zapalenie gardła) – w najczęstszym rozumieniu ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła, wywołane przez bakterie paciorkowce β-hemolizujące z grupy A. Jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja córka znowu ma anginę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟĩna, AS: ãŋʹǵĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anginka ż.

przym. anginowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anginka ż.

przym. anginowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1-2) etym|łac|angina.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) throat infection, tonsilitis, pot. strep throat

* arabski: (1.1) التهاب اللوزتين

* azerski: (1.1) angina

* baskijski: (1.1) angina

* białoruski: (1.1) ангіна ż.

* bułgarski: (1.1) ангина ż.

* chorwacki: (1.1) tonzilitis

* francuski: (1.1) angine ż., tonsillite ż.

* hiszpański: (1.1) amigdalitis

* japoński: (1.1) furi|扁桃炎|へんとうえん.

* koreański: (1.1) 편도염

* łaciński: (1.1) angina ż.

* łotewski: (1.1) angīna ż.

* niemiecki: (1.1) Angina ż.

* romániço: (1.1) ángino

* rosyjski: (1.1) ангина ż.

* słowacki: (1.1) angína ż.

* szwedzki: (1.1) angina w.

* ukraiński: (1.1) ангіна ż.

* włoski: (1.1) tonsillite ż.

źródła.

== angina (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vininn126-angina.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-angina.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. angina

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anginka

1. gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginowiec, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania;
2. zdrobnienie od: angina (choroba)

SJP.pl

Wikipedia

# anginowiec

gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginka, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania

SJP.pl

# anginowy

→ angina

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z anginą, spowodowany anginą

Wiktionary

#### Patrz:

angina

#### Powiązane:

rzecz. angina ż.

Wiktionary

# angio-

przedrostek

(1.1) med. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) angioblast • angiochirurgia • angioencefalografia • angiogeneza • angiografia • angiogram • angiokardiografia • angiologia • angioplastyka • angiostenoza • angiotensyna • angiotonina

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀγγεῖον. (angeíon) → naczynie

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) ангио-

* duński: (1.1) angio-

* hiszpański: (1.1) angio-

* interlingua: (1.1) angio-

* niemiecki: (1.1) angio-

* rosyjski: (1.1) ангио-

* włoski: (1.1) angio-

źródła.

== angio- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|aŋ.xjo.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) angio-

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋʲɟɔ, AS: ãŋʹǵo

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀγγεῖον. (angeíon) → naczynie

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) ангио-

* duński: (1.1) angio-

* hiszpański: (1.1) angio-

* interlingua: (1.1) angio-

* niemiecki: (1.1) angio-

* rosyjski: (1.1) ангио-

* włoski: (1.1) angio-

źródła.

== angio- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|aŋ.xjo.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) angio-

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# angiochirurg

specjalista w dziedzinie angiochirurgii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. zob. chirurg naczyniowy.

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka - specjalistka w zakresie angiochirurgii

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈxʲirurk, AS: ãŋʹǵoχʹirurk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angiochirurgia ż.

:: fż. angiochirurżka ż.

przym. angiochirurgiczny

przysł. angiochirurgicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chirurg naczyniowy, pot. naczyniowiec

(2.1) chirurg naczyniowa

Wiktionary

# angiochirurgia

Chirurgia naczyniowa, angiochirurgia – dział chirurgii zajmujący się zabiegami operacyjnymi naczyń krwionośnych (tętnic i żył) oraz limfatycznych. Zakres tej specjalizacji obejmuje leczenie operacyjne, wewnątrznaczyniowe i zachowawcze układu naczyniowego, w tym: trombektomię, skleroterapię żył, pomostowanie tętnic, udrożnianie tętnic, sympatektomię, angioplastykę, implantację stentów, embolizację naczyń, leczenie trombolityczne, leczenie stopy cukrzycowej, leczenie obrzęku chłonnego, amputacje u chorych z niedokrwieniem kończyn dolnych, wytwarzanie dostępu naczyniowego dla celów hemodializy.

Wikipedia

# angiochirurgiczny

przymiotnik od: angiochirurgia

SJP.pl

# angioencefalograficzny

przymiotnik od: angioencefalografia

SJP.pl

# angiogeneza

tworzenie się naczyń włosowatych w czasie rozwoju embrionalnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu

Wiktionary

Angiogeneza (gr. angeion = naczynie + genesis = pochodzenie, powstawanie) – proces tworzenia się naczyń włosowatych.

Zachodzi w rozwoju embrionalnym, może także występować w życiu pozapłodowym (zarówno jako proces fizjologiczny, jak i patologiczny).

Angiogenezę można zaobserwować podczas:

- rozwoju zmiany nowotworowej
- gojenia się rany
- agregacji płytek krwi
- regeneracji endometrium
- regulacji metabolizmu jonów.

Wikipedia

# angiograf

urządzenie do badań obrazowych z wykorzystaniem promieni rentgenowskich i kontrastu

SJP.pl

# angiografia

metoda badania naczyń krwionośnych polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

Wiktionary

Angiografia lub arteriografia (gr. angeion – naczynie i graphein – zapisać) jest techniką obrazowania medycznego wykorzystywaną do wizualizacji wnętrza naczyń krwionośnych oraz organów ciała, zwracającą szczególną uwagę na tętnice, żyły oraz komory serca. Standardową metodą przeprowadzania badania angiograficznego jest wstrzyknięcie nieprzepuszczalnego dla promieni rentgenowskich środka kontrastowego, a następnie przeprowadzenia obrazowania przy użyciu technik opartych na promieniowaniu rentgenowskim takich jak fluoroskopia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pacjenci zarejestrowani od dwóch miesięcy na angiografię dowiedzieli się, że badania zostały wstrzymane z powodu awarii sprzętu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja, AS: ãŋʹǵografʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angiograf m.

przym. angiograficzny

Wiktionary

# angiograficzny

→ angiografia

SJP.pl

#### Patrz:

angiografia

# angiogram

zdjęcie rentgenowskie układu wieńcowego

SJP.pl

# angiokardiograficzny

przymiotnik od: angiokardiografia, np. badanie angiokardiograficzne

SJP.pl

# angiolog

specjalista w dziedzinie angiologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka angiologii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W badaniu USG radiolog wykrył coś w rodzaju tętniaka, skierował więc mnie do angiologa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋʲˈɟɔlɔk, AS: ãŋʹǵolok

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angiologia ż.

przym. angiologiczny

przysł. angiologicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. naczyniowiec

Wiktionary

# angiologia

dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu naczyniowego: krwionośnego i limfatycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka o naczyniach krwionośnych;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chirurgia wieńcowa jest obszarem chirurgii i nie należy do angiologii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja, AS: ãŋʹǵoloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angiolog mos./ż.

przym. angiologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) nauka

hiponimy.

holonimy.

(1.1) medycyna

meronimy.

pokrewne.

rzecz. angiolog mos./ż.

przym. angiologiczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|angio-|-logia. < etym|gr|ἀγγεῖον|-λογία. (angeîon + -logíā) → naczynie + -logia

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) angiology

* arabski: (1.1) طب الأوعية الدموية

* baskijski: (1.1) angiologia

* bułgarski: (1.1) ангиология ż.

* czeski: (1.1) angiologie ż.

* francuski: (1.1) angiologie ż.

* hiszpański: (1.1) angiología ż.

* interlingua: (1.1) angiologia

* niemiecki: (1.1) Angiologie ż.

* nowogrecki: (1.1) αγγειολογία n.

* portugalski: (1.1) angiologia ż.

* rosyjski: (1.1) ангиология ż.

* słowacki: (1.1) angiológia ż.

* ukraiński: (1.1) ангіологія ż.

* włoski: (1.1) angiologia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# angiologiczny

→ angiologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z angiologią

Wiktionary

#### Patrz:

angiologia

#### Powiązane:

rzecz. angiologia ż., angiolog m.

Wiktionary

# angioneuroza

nerwica polegająca na rozstroju czynności układu współczulnego; neuroza naczyniowa

SJP.pl

# angioplastyka

zabieg leczniczy mający na celu udrożnienie i poszerzenie naczynia krwionośnego; balonikowanie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

Wiktionary

Angioplastyka – zabieg przezskórny polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby (najczęściej miażdżycy). Wykonuje się angioplastykę tętnic wieńcowych, szyjnych, kończyn, narządów wewnętrznych, czasami również naczyń żylnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszej klinice wykonujemy angioplastykę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋʲɟɔˈplastɨka, AS: ãŋʹǵoplastyka

Wiktionary

# angioscyntygrafia

rodzaj diagnostycznego badania obrazowego, polegającego na dożylnym wstrzyknięciu radiofarmaceutyku oraz analizie jego przepływu w określonych obszarach

SJP.pl

# angiostenoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

Wiktionary

# angiotensyna

hormon tkankowy występujący w osoczu krwi, powodujący uogólniony skurcz naczyń i podwyższenie ciśnienia krwi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. fizj. hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

Wiktionary

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Angiotensyna powstaje z angiotensynogenu pod wpływem enzymu reniny.

Wiktionary

# angiotensynogen

białko wydzielane przez wątrobę; hipertensynogen

SJP.pl

Angiotensynogen – białko wydzielane przez wątrobę, będące prohormonem angiotensyny. Jego biosynteza odbywa się głównie w hepatocytach (w wątrobie), ale także w adipocytach, mózgu, sercu, ścianach naczyń krwionośnych, nerkach i nadnerczach. Kortykosteroidy, estrogeny oraz hormony tarczycy zwiększają jego produkcję w wątrobie. Każdy z narządów produkujących angiotensynogen ma ponadto własny mechanizm regulujący wydzielanie.

Wikipedia

# angiotomia

badanie krwi i naczyń limfatycznych ciała ludzkiego

SJP.pl

# angiotonina

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

Wikipedia

# angklung

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;

Wiktionary

Angklung – tradycyjny instrument indonezyjski, idiofon bambusowy, używany w obrzędach rytualnych ku czci bogini ryżu i płodności Dewi Sri, związanych z sadzeniem ryżu i żniwami, a także podczas uroczystości związanych z obrzezaniem. Popularny instrument do nauki muzyki w szkołach indonezyjskich.

W 2010 roku angklung został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

# angkor

ruiny stolicy państwa Khmerów

SJP.pl

Angkor – współczesna nazwa stosowana do państwa Khmerów istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, nazywanego również Imperium Angkoru lub Imperium Khmerskim. Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa nagara – miasto (nagara>nokor>angkor).

Wikipedia

# angl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. członek plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Prawdę mówiąc, plemięemiona germańskie na terytorium Brytanii zatracały swój pierwotny charakter – kondotierzy sascy czy jutyjscy wstępowali na służbę wybranego wodza, przy którym była sława zwycięzcy, bez różnicy czy był on Sasem, czy Anglem.

(1.1) W 441 r. rozpoczął się trwały podbój Brytanii przez Germanów. Obok Sasów z Holsztynu z półwyspu duńskiego zaczęli emigrować w poszukiwaniu lepszych ziem uprawnych Anglowie i Jutowie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż.

:: fż. Anglijka ż.

przym. angielski

Wiktionary

# anglaise

[czytaj: anglEZ] taniec w takcie parzystym, pochodzący z Anglii; muzyka do tego tańca; anglez

SJP.pl

# angledozer

typ spychacza z ukośnie ustawionym pługiem

SJP.pl

# angler

nizinna mleczna rasa bydła, wyhodowana na półwyspie Angeln w Niemczech

SJP.pl

# anglez

dawniej: długi surdut; również długi pukiel włosów

SJP.pl

Anglez - (ang. anglaise angielczyk) to nazwa tańców w takcie parzystym lub czasem trójdzielnym powstałych około XVII-XIX w., rodzaj kontredansa.

Wikipedia

# anglezować

1. unosić się rytmicznie w siodle podczas jazdy kłusem w celu złagodzenia wstrząsów
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglizować

SJP.pl

# anglezowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jeźdz. rytmiczne unoszenie się w siodle podczas jazdy kłusem, aby złagodzić wstrząsy

(1.2) sposób krótkiego przycinania koniowi ogona i grzywy

Wiktionary

Anglezowanie – rytmiczne unoszenie się jeźdźca z siodła podczas jazdy kłusem na koniu, w takt jego ruchu, w celu zamortyzowania wstrząsów i odciążenia grzbietu końskiego.

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. anglezować

Wiktionary

# anglezyt

minerał krystaliczny, siarczan ołowiu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu wzór chemiczny|PbSO4.

Wiktionary

Anglezyt – rzadki minerał z grupy siarczanów, barytu. Po raz pierwszy znaleziony w kopalni miedzi na wyspie Anglesey, położonej u wybrzeży Walii, stąd nazwa. Wcześniej był znany jako efekt rozkładu galeny. Przeobraża się w cerusyt.

Wikipedia

# anglezytowy

związany z anglezytem

SJP.pl

# anglia

1. część Wielkiej Brytanii;
2. Nowa Anglia, rejon historyczno-geograficzny w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

(1.2) pot. geogr. polit. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Wiktionary

Anglia (ang. England) – część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W przeszłości była niezależnym królestwem. Ma granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Kraj jest oblewany przez Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie. Od kontynentalnej części Europy oddzielony jest kanałem La Manche i Morzem Północnym. Stolicą Anglii jest Londyn. Panuje w niej król brytyjski Karol III. Populacja kraju to ponad 56 milionów osób (2019), większość z nich mieszka w stolicy i innych aglomeracjach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anglia jest krainą historyczną Wielkiej Brytanii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲja, AS: ãŋglʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglistyka ż., anglistka ż., anglista m., Angol m., Anglik m., Angielka ż., anglicyzm m., angielski mrz., Angl mos., Anglijka ż., angielskość ż.

przym. angielski

przysł. angielsko, po angielsku

temsłow. anglo-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Albion

Wiktionary

# anglicki

dawniej: angielski

SJP.pl

# anglicyzacja

poddawanie wpływom angielskim, nadawanie czemuś cech typowo angielskich

SJP.pl

# anglicyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku angielskim albo z niego przejęte

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

Wiktionary

Anglicyzm – element językowy zapożyczony z języka angielskiego lub na nim wzorowany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Załoga nic nie zrozumiała z rojącej się od anglicyzmów przemowy kierownika działu kadr.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥, AS: ãŋglʹicysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglik mzw., Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., anglistyka ż., anglista mos., anglistka ż., angielski mrz., angielskość ż., anglicyzowanie n.

przym. anglistyczny, angielski

czas. anglizować

Wiktionary

# anglicyzować

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglizować, zangielszczać

SJP.pl

# anglicyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stosowanie anglicyzmów

(1.2) uleganie wpływom języka i kultury angielskiej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglicyzm m., zanglicyzowanie n.

czas. anglicyzować ndk., zanglicyzować ndk.

Wiktionary

# anglijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. członkini plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż.

:: fm. Angl m.

przym. angielski

przysł. po angielsku

Wiktionary

# anglik

1. angielski koń pełnej krwi;
2. w gwarze uczniowskiej: lekcja języka angielskiego;
3. potocznie: samochód z kierownicą po prawej stronie, przystosowany do ruchu lewostronnego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna narodowości angielskiej

(1.2) pot. Brytyjczyk

Wiktionary

Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anglicy i Szkoci mają tę samą królową.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlʲik, AS: ãŋglʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglicyzm m., Anglia ż., Angol m., angol m., angielskość ż.

:: fż. Angielka ż.

przym. angielski

przysł. angielsko, po angielsku

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. Angol, angol

Wiktionary

# anglikanie

wyznawca anglikanizmu

SJP.pl

Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w okresie reformacji w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm uznawany jest za drogę pośrednią pomiędzy tradycją protestancką a katolicką.

Wikipedia

# anglikanin

wyznawca anglikanizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca anglikanizmu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn, AS: ãŋglʹikãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fż. anglikanka ż.

przym. anglikański

przysł. anglikańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konformista

Wiktionary

# anglikanizm

wyznanie chrześcijańskie uznające króla za głowę Kościoła, rozpowszechnione w Anglii; konformizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

Wiktionary

Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w okresie reformacji w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm uznawany jest za drogę pośrednią pomiędzy tradycją protestancką a katolicką.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Angielka ż., anglikanin mos., anglikanka

przym. anglikański

Wiktionary

# anglikanka

wyznawczyni anglikanizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyznawczyni anglikanizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po śmierci monarchy dwie jego córki katoliczka Maria i anglikanka Elżbieta rozpoczęły rywalizować o koronę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlʲiˈkãnka, AS: ãŋglʹikãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglikanizm m., anglikańskość ż.

:: fm. anglikanin m.

przym. anglikański

przysł. anglikańsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) konformistka

Wiktionary

# anglikański

związany z anglikanizmem (np. wyznanie anglikańskie, liturgia anglikańska)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. związany z anglikanizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W niektórych kościołach katolickich i w anglikańskim "High Church" komunia z reguły jest przyjmowana na klęcząco.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglikanin mos., anglikanizm mrz., Angielka ż., anglikanka ż.

Wiktionary

# anglista

znawca anglistyki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. jęz. znawca języka, literatury i kultury angielskiej

(1.2) pot. eduk. nauczyciel języka angielskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angielskość ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., Anglia, Anglik, Angielka, anglistyka, anglistka

przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary

# anglistka

→ anglista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. eduk. jęz. znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

(1.2) eduk. nauczycielka języka angielskiego

Wiktionary

#### Patrz:

anglista

#### Przykłady

(1.2) Nasza anglistka ma hopla na punkcie systematyczności i na każdej lekcji sprawdza słowniczki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż., Anglik mos., Angielka ż., angielski mrz., anglicyzm mrz., anglistyka ż.

:: fm. anglista mos.

przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary

# anglistyczny

→ anglistyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anglistyką, dotyczący anglistyki

Wiktionary

#### Patrz:

anglistyka

#### Powiązane:

rzecz. anglistka ż., anglista mos., anglicyzm mrz., Angielka ż., anglistyka ż.

Wiktionary

# anglistyka

nauka o języku angielskim, literaturze angielskiej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o języku i literaturze angielskiej

(1.2) wydział lub kierunek uniwersytecki obejmujący studia w zakresie anglistyki (1.1)

Wiktionary

Filologia angielska (ang. English studies), in. anglistyka (niem. Anglistik, z fr. anglistique) – filologia języka angielskiego; nauka o języku, literaturze i kulturze krajów angielskiego obszaru językowego; kierunek studiów uniwersyteckich.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż., anglista m., anglistka ż., Anglia ż.

przym. angielski, anglistyczny

Wiktionary

# anglizować

1. poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglicyzować, zangielszczać;
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglezować

SJP.pl

czasownik

(1.1) nadawanie komuś lub czemuś cech angielskich

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglizowanie n., anglicyzm mrz., angielski mrz., Angielka ż.

przym. angielski

Wiktionary

# anglizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|anglizować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. anglizować

Wiktionary

# anglo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) anglofobia • anglokatolicyzm • anglojęzyczny • anglosaski

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Anglia ż., angielski mrz.

przym. angielski

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Anglus.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) англо-

* hiszpański: (1.1) anglo-

* nowogrecki: (1.1) αγγλο-, αγγλό-

* rosyjski: (1.1) англо-

* włoski: (1.1) anglo-

źródła.

== anglo- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ãŋ.glo.

znaczenia.

temat słowotwórczy

(1.1) anglo-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋɡlɔ, AS: ãŋglo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anglia ż., angielski mrz.

przym. angielski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Anglia ż., angielski mrz.

przym. angielski

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Anglus.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) англо-

* hiszpański: (1.1) anglo-

* nowogrecki: (1.1) αγγλο-, αγγλό-

* rosyjski: (1.1) англо-

* włoski: (1.1) anglo-

źródła.

== anglo- (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|ãŋ.glo.

znaczenia.

temat słowotwórczy

(1.1) anglo-

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# angloarab

koń wyhodowany z krzyżówki konia angielskiego z koniem czystej krwi arabskiej

SJP.pl

Koń angloarabski (Angloarab) – jedna z ras koni gorącokrwistych, pochodząca od konia angielskiego skrzyżowanego z koniem arabskim. W przypadkach idealnych zachowują pozytywne cechy obu ras. Cechuje je gorący temperament i inteligencja. Konie tej rasy odnoszą ogromne sukcesy w sporcie jeździeckim, ale sprawdzają się także w jeździe rekreacyjnej.

Symboliczne oznaczenie rasy: „xxoo” („xx” – pełna krew angielska, „oo” – czysta krew arabska).

Wikipedia

# anglofil

sympatyk tego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) angloman

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fż. anglofilka ż.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anglophile, anglophile

* białoruski: (1.1) англафіл m.

* bułgarski: (1.1) англофил m.

* duński: (1.1) anglofil w.

* francuski: (1.1) anglophile m.

* interlingua: (1.1) anglophile, anglophilo

* rosyjski: (1.1) англофил m.

* słowacki: (1.1) anglofil m.

* ukraiński: (1.1) англофіл m.

* węgierski: (1.1) angolbarát

źródła.

== anglofil (język duński.) ==

wymowa.

Dania|ɑŋloˈfiˀl.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj wspólny

(1.1) anglofil

przymiotnik

(2.1) anglofilski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fż. anglofilka ż.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angloman

Wiktionary

# anglofilia

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilstwo

SJP.pl

# anglofilizm

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilstwo, anglofilia

SJP.pl

# anglofilka

sympatyczka tego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. miłośniczka albo wielbicielka Anglii, Anglików lub angielskości

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fm. anglofil mos.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|anglofil|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|anglofil.

* słowacki: (1.1) anglofilka ż.

źródła.

== anglofilka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anglofilka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fm. anglofil mos.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anglofilstwo n., anglofilskość ż.

:: fm. anglofil mos.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

frazeologia.

etymologia. etymn|pol|anglofil|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|anglofil.

* słowacki: (1.1) anglofilka ż.

źródła.

== anglofilka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anglofilka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anglofilski

→ anglofilstwo, → anglofilizm

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

Wiktionary

#### Patrz:

anglofilstwo, → anglofilizm

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anglofilstwo n., anglofil mos., anglofilka ż., anglofilia ż., anglofilskość ż.

przysł. anglofilsko

frazeologia.

etymologia.

etymn|anglofil|-ski.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anglophilic, anglophilic

* białoruski: (1.1) англафільскі

* bułgarski: (1.1) англофилски

* duński: (1.1) anglofil

* francuski: (1.1) anglophile

* hiszpański: (1.1) anglófilo

* kataloński: (1.1) anglòfil

* rosyjski: (1.1) англофильский

* słowacki: (1.1) anglofilský, anglofilný

* słoweński: (1.1) anglofilski

* ukraiński: (1.1) англофільський

źródła.

== anglofilski (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) anglofilski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofilstwo n., anglofil mos., anglofilka ż., anglofilia ż., anglofilskość ż.

przysł. anglofilsko

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. anglofilstwo n., anglofil mos., anglofilka ż., anglofilia ż., anglofilskość ż.

przysł. anglofilsko

frazeologia.

etymologia.

etymn|anglofil|-ski.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Anglophilic, anglophilic

* białoruski: (1.1) англафільскі

* bułgarski: (1.1) англофилски

* duński: (1.1) anglofil

* francuski: (1.1) anglophile

* hiszpański: (1.1) anglófilo

* kataloński: (1.1) anglòfil

* rosyjski: (1.1) англофильский

* słowacki: (1.1) anglofilský, anglofilný

* słoweński: (1.1) anglofilski

* ukraiński: (1.1) англофільський

źródła.

== anglofilski (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) anglofilski

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anglofilsko

przysłówek

(1.1) z nastawieniem anglofilskim, w duchu anglofilstwa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż., anglofilstwo n.

przym. anglofilski

Wiktionary

# anglofilskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co anglofilskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilstwo n.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anglofilstwo

Wiktionary

# anglofilstwo

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zamiłowanie i sprzyjanie Anglii, Anglikom lub wszelkim przejawom angielskości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie znosił jej anglofilstwa, tych popołudniowych herbatek i ciasteczek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofil mos., anglofilka ż., anglofilskość ż.

przym. anglofilski

przysł. anglofilsko

Wiktionary

# anglofob

ktoś mający wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Osiemnastowieczni Francuzi byli anglofobami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofobia ż.

przym. anglofobijny

Wiktionary

# anglofobia

niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć do Anglików i wszystkiego co angielskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglofob mos., anglofobka ż.

Wiktionary

# anglofobka

kobieta mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

SJP.pl

# anglofon

człowiek, którego językiem ojczystym jest angielski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba mówiąca po angielsku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poszukajcie jakiegoś anglofona, by to zostało przeczytane z odpowiednim akcentem.

Wiktionary

# anglofonka

→ anglofon

SJP.pl

#### Patrz:

anglofon

# anglojęzyczny

angielskojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem angielskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

(1.3) spisany, stworzony w języku angielskim

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Niezmodyfikowany tekst jego noty biograficznej wciąż dostępny jest m.in. w anglojęzycznej Wikipedii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ãŋgloi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# anglokatolicki

→ anglokatolik

SJP.pl

#### Patrz:

anglokatolik

# anglokatolicyzm

prokatolicki prąd w Kościele anglikańskim

SJP.pl

Anglokatolicyzm – prąd wewnątrz Kościoła anglikańskiego, zainicjowany przez L. Andrewsa. Skłania się on ku zmienianiu stosunków z Kościołem katolickim poprzez ponowne przyjęcie:

- pewnych dogmatów;
- nauczania teologicznego;
- określonych, właściwych dla Kościoła katolickiego elementów liturgii.

Wikipedia

# anglokatoliczka

→ anglokatolik

SJP.pl

#### Patrz:

anglokatolik

# anglokatolik

wyznawca anglokatolicyzmu

SJP.pl

# angloman

wielbiciel wszystkiego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglomania ż.

:: fż. anglomanka ż.

przym. anglomański

Wiktionary

# anglomania

przesadna sympatia do wszystkiego, co angielskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

Wiktionary

Anglomania (anglomanie) – objawiająca się w bezgranicznym uwielbieniu wszystkiego co angielskie, zwłaszcza angielskiego ustroju. Była to częsta postawa wśród francuskich les philosophes XVIII wieku. Prym wśród anglomaniaków wiódł Voltaire. Louis de Jaucourt – dobrze znający anglików członek Royal Society był bardziej sceptyczny i nieraz krytykował tą niepatriotyczną postawę.Zjawiskiem tym zajmują się francuscy historycy Claude Bruneteau i Bernard Cottret.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) anglofilstwo, anglofilizm

antonimy.

(1.1) anglofobia

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. angloman mos., anglomanka ż.

przym. anglomański

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) англаманія ż.

* bułgarski: (1.1) англомания ż.

* duński: (1.1) anglomani w.

* interlingua: (1.1) anglomania

* rosyjski: (1.1) англомания ż.

* słowacki: (1.1) anglomania ż.

* ukraiński: (1.1) англоманія ż.

* węgierski: (1.1) anglománia

* włoski: (1.1) anglomania ż.

źródła.

== anglomania (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) anglomania

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja, AS: ãŋglõmãńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angloman mos., anglomanka ż.

przym. anglomański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anglofilstwo, anglofilizm

Wiktionary

# anglomanka

→ angloman

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

Wiktionary

#### Patrz:

angloman

#### Powiązane:

rzecz. anglomania ż.

:: fm. angloman mos.

przym. anglomański

Wiktionary

# anglonubijski

koza anglonubijska - brytyjska rasa kóz domowych

SJP.pl

# anglosaksoński

dawniej: anglosaski

SJP.pl

# anglosas

1. potomek germańskich plemion Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Brytyjczyk lub Amerykanin brytyjskiego pochodzenia;
3. przedstawiciel kultury i tradycji brytyjskiej, przeciwstawianej zwykle kontynentalnej tradycji europejskiej

SJP.pl

Anglosasi (łac. Anglosaxones, ang. Anglo-Saxons) – w historiografii plemiona wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie, które (począwszy od V wieku) zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Anglosasami nazywa się także społeczeństwa wywodzące się od tych plemion. Współczesny język angielski pochodzi od języków, którymi te plemiona posługiwały się 1500 lat temu.

Wikipedia

# anglosasi

1. germańskie plemiona Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Anglicy i inne narody angielskiego pochodzenia, zwłaszcza Amerykanie

SJP.pl

Anglosasi (łac. Anglosaxones, ang. Anglo-Saxons) – w historiografii plemiona wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie, które (począwszy od V wieku) zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Anglosasami nazywa się także społeczeństwa wywodzące się od tych plemion. Współczesny język angielski pochodzi od języków, którymi te plemiona posługiwały się 1500 lat temu.

Wikipedia

# anglosaska

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów

SJP.pl

# anglosaski

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. poprzednik nowoczesnego języka angielskiego;

przymiotnik

(2.1) związany z językiem anglosaskim (1.1)

(2.2) związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

Wiktionary

#### Przykłady

(2.2) „PM” jest anglosaskim określeniem pory doby.

(2.2) Wzorem uniwersytetów anglosaskich uczelnia przewiduje szeroki program stypendialny, który pozwoli zwolnić wybitnych studentów z jakichkolwiek opłat związanych ze studiowaniem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡlɔˈsasʲci, AS: ãŋglosasʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglosaskość ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) staroangielski

(2.1) staroangielski

Wiktionary

# anglosaskość

→ anglosaski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anglosaskie; cecha tych, którzy są anglosascy

Wiktionary

#### Patrz:

anglosaski

#### Powiązane:

przym. anglosaski

przysł. anglosasko

rzecz. anglosaski mrz.

Wiktionary

# anglówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. daw. kopnięcie piłki przednią, zewnętrzną częścią stopy

Wiktionary

# anglowie

Anglowie (łac. Angli) – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię.

Od nich nazwę wzięła Anglia. Po raz pierwszy wspomina o nich Tacyt (II wiek n.e.), mówiąc jako o wyznawcach bogini Nerthus. Według Bedy Czcigodnego pochodzili z prowincji Angeln w Szlezwiku. W wiekach od V do VI zamieszkiwali obszar Nortumbrii, Mercji i wschodnią oraz środkową Anglię.

Wikipedia

# angoba

polewa ze szlachetnej glinki używana w garncarstwie

SJP.pl

Angoba (fr. engobe), polewa, pobiałka, engoba – delikatna powłoka z białej lub barwionej glinki nakładana na wyrób przed wypaleniem dla uzyskania powierzchni matowej lub lśniącej.

Uszlachetniona, płynna glinka, którą cienkowarstwowo pokrywa się powierzchnię (czerep) ceramicznego naczynia z gorszego surowca (np. z gliny zanieczyszczonej, gruboziarnistej). Wygładza jego powierzchnię, zmniejsza przesączalność i nadaje jasny koloryt. Zasadniczo nakładane dla ozdoby, angoby najczęściej są żółte, czerwonawe i matowe białe (nazywane pobiałką). Bywają dodatkowo zdobione polichromią lub ryciem (sgraffito), także techniką barbotine lub szkliwione. Angobowanie, znane od czasów przedhistorycznych, występuje we wszystkich kręgach kulturowych.

Wikipedia

# angobować

nakładać angobę na powierzchnię wyrobów ceramicznych

SJP.pl

# angobowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. pokrywanie naczynia warstwą angoby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. angoba ż.

czas. angobować

Wiktionary

# angofrazja

wada wysławiania się, polegająca na przerywaniu mowy samogłoskami lub dźwiękami nosowymi

SJP.pl

# angoisse

[czytaj: angłAS] stałe uczucie lęku związane z odpowiedzialnością za własne decyzje

SJP.pl

Angoisse – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Dordogne.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 559 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 24 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Angoisse plasuje się na 670. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 421.).

Wikipedia

# angol

lekceważąco o Angliku; Angol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. Anglik

Wiktionary

Angol (tytuł oryg. The Limey) – amerykański film kryminalny z 1999 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój chłopak jest Angolem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋɡɔl, AS: ãŋgol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anglik mzw., Anglia ż., Angielka ż., Anglik mos., angielski mrz.

przym. angielski

Wiktionary

# angola

lekceważąco o Angliku; Angol

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

Wiktionary

Angola, Republika Angoli (port. República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stolicą Angoli jest Luanda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔla, AS: ãŋgola

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angolijczyk mos., Angolijka ż., Angolczyk mos., Angolka ż.

przym. angolski, angolijski, proangolski, antyangolski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Republika Angoli

Wiktionary

# angolański

1. → Angola; angolski, angolijski;
2. talapoin angolański - gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów

SJP.pl

# angolczyk

obywatel Angoli; Angolijczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Angoli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk, AS: ãŋgolčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolijczyk m.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

przym. angolski, angolijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Angolijczyk

Wiktionary

# angolijczyk

obywatel Angoli; Angolczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Angoli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijt͡ʃɨk, AS: ãŋgolʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolczyk m.

:: fż. Angolka ż., Angolijka ż.

przym. angolski, angolijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Angolczyk

Wiktionary

# angolijka

obywatelka Angoli; Angolka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Angoli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijka, AS: ãŋgolʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolka ż.

:: fm. Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

przym. angolski, angolijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Angolka

Wiktionary

# angolijski

przymiotnik od: Angola; angolski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãŋɡɔˈlʲijsʲci, AS: ãŋgolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolka ż., Angolijka ż., Angolijczyk mos., Angolczyk mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angolski

Wiktionary

# angolka

lekceważąco: Angielka; Angolka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Angoli

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlka, AS: ãŋgolka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolijka ż.

:: fm. Angolczyk mos., Angolijczyk mos.

przym. angolski, angolijski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Angolijka

Wiktionary

# angolski

przymiotnik od: Angola; angolijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Angolska flaga jest czerwona, żółta i czarna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãŋˈɡɔlsʲci, AS: ãŋgolsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angola ż., Angolczyk mos., Angolka ż., Angolijczyk mos., Angolijka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) angolijski

Wiktionary

# angor

wełna ze zwierząt angorskich

SJP.pl

# angora

wełna ze zwierząt angorskich

SJP.pl

- „Angora” – polski tygodnik
- Angora – dawna nazwa Ankary
- Angora – rasa królika
  - Angora – tkanina uzyskiwana z wełny (sierści) królików rasy Angora
- Angora – rasa kota

Wikipedia

# angorowy

związany z angorą

SJP.pl

# angorski

1. odnoszący się do angory (rasy zwierząt), zrobiony z sierści tych zwierząt (np. królik angorski, wełna angorska);
2. przymiotnik od: Angora

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dosł. hist. związany z Angorą, dotyczący Angory (współcz. Ankara)

(1.2) związany z angorą, dotyczący angory

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Podobnie jak zwierzęta innych gatunków mające długą okrywę, również świnki angorskie wymagają szczególnych zabiegów pielęgnacyjnych – czesania, pudrowania itp. – i są w hodowli najbardziej kłopotliwe.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Angora ż., angora ż.

przym. angorowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) angorowy

Wiktionary

# angoryzm

cecha dziedziczna uzyskiwana przez dobór hodowlany, wyrażająca się wzmożeniem wzrostu owłosienia niektórych zwierząt

SJP.pl

# angosciamente

[czytaj: angosczamente] określenie wykonawcze: lękliwie, niespokojnie

SJP.pl

# angostura

gorzka i aromatyczna kora południowo-amerykańskiego drzewa, używana dawniej jako lek przeciwszkorbutowy; dziś stosowana głównie do wyrobu gorzkich wódek o tejże nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. gorzka, aromatyczna wódka o ciemnoczerwonej lub pomarańczowej barwie produkowana w Trynidadzie i Tobago, używana również jako dodatek do drinków i przyprawa do potraw;

(1.2) bot. farm. kora z rośliny nazwa systematyczna|Angostura trifoliata|ref=tak. wykorzystywana jako lek przy tropikalnych zaburzeniach żołądkowych i szkorbucie

Wiktionary

- Angostura – gatunek wódki z Trynidadu i Tobago
- Angostura – miasto w Meksyku
- Angostura – miasto w Kolumbii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dzisiaj było na bogato – tofu marynowane w angosturze z sokiem pomarańczy, smażone z kasztanami wodnymi i białymi grzybami chińskimi z dodatkiem świeżego imbiru i chili.

Wiktionary

# angowski

nazwisko

SJP.pl

# angria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Niemczech, środkowa część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Ostfalią a Westfalią;

Wiktionary

Wikipedia

# angrosista

przestarzałe: kupiec zajmujący się handlem hurtowym; hurtownik

SJP.pl

# angryst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. agrest

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk|sztachloki, wieprzki.

Wiktionary

# angst

stan umysłu wynikający z braku sensu lub celu życia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. stan umysłu świadomego bezcelowości i bezsensu życia

Wiktionary

## Muzyka

- Angst – album muzyczny zespołu Lacrimosa
- Angst – album niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM
- Angst – album Klausa Schulzego

## Kinematografia

- Angst – film z 1983 roku
- Angst – film z 2000 roku
- Angst – anglojęzyczna nazwa filmu La Paura

## Inne

- Angst – rumuńska sieć supermarketów

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ãŋkst, AS: ãŋkst

Wiktionary

# angstrem

jednostka długości, 10^(-10) metra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

Wiktionary

Angstrem (Å) – jednostka długości równa 10−10 m. Angstrem nie jest w Polsce legalną jednostką miar; nie jest jednostką układu SI.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Długość fali często podaje się w angstremach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãŋkstrɛ̃m, AS: ãŋkstrẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) 10^{-10}m; symbol. Å

Wiktionary

# anguilczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Anguilli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anguilla ż.

:: fż. Anguilka ż.

przym. anguilski

Wiktionary

# anguilka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Anguilli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anguilla ż.

:: fm. Anguilczyk m.

przym. anguilski

Wiktionary

# anguilla

terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Wiktionary

Anguilla [æŋˈɡwɪlə] – terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim w archipelagu Wysp Nawietrznych (Małe Antyle). Składa się z wysp Anguilla (88 km²), Sombero (5 km²) oraz kilku mniejszych. Najbliższym obcym terytorium jest oddalona o około 7 km na południe wyspa Sint Maarten/Saint-Martin należąca po części do Francji i Holandii.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) The Valley to stolica wyspy Anguilli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anguilczyk m., Anguilka ż.

przym. anguilski, antyanguilski

Wiktionary

# anguilski

→ Anguilla

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

Wiktionary

#### Patrz:

Anguilla

#### Powiązane:

rzecz. Anguilla ż., Anguilczyk mos., Anguilka ż.

Wiktionary

# anguria

rodzaj ogórka, ogórek antylski

SJP.pl

# angus

szkocka rasa bydła domowego hodowana dla mięsa

SJP.pl

Angus (gael. Aonghas) – jednostka administracyjna (council area) oraz historyczne hrabstwo w Szkocji. Zajmuje powierzchnię 2182 km², a zamieszkana jest przez 116 200 osób (2011). Ośrodkiem administracyjnym jest miasto Forfar.

Wikipedia

# angwantibo

zachodnioafrykańska małpa z rodziny lorisowatych

SJP.pl

Angwantibo (Arctocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny Perodicticinae w obrębie rodziny lorisowatych (Lorisidae).

Wikipedia

# anhalcki

→ Anhalt

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anhaltem, dotyczący Anhaltu (krainy w Niemczech)

Wiktionary

#### Patrz:

Anhalt

#### Powiązane:

rzecz. Anhalt mrz.

Wiktionary

# anhalt

kraina historyczna w środkowej części Niemiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Wiktionary

Anhalt – kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Obejmuje ziemie po obu stronach środkowej Łaby oraz wschodnie pogórza gór Harz. Głównym miastem jest Dessau-Roßlau (d. Dessau). Od czasów średniowiecza do 1918 r. pod władzą przedstawicieli dynastii askańskiej – potomków Albrechta Niedźwiedzia.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈanˌhalt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anhalcki

Wiktionary

# anhedonia

niezdolność odczuwania przyjemności i radości

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

Wiktionary

Anhedonia (fr. anhédonie) – brak lub utrata zdolności odczuwania przyjemności (zarówno zmysłowej, cielesnej, jak i emocjonalnej, intelektualnej czy duchowej) i radości. W tym drugim przypadku chodzić może o bardzo zróżnicowane sytuacje takie jak radość wynikająca ze spotkania z bliskimi, wykonywania ulubionych do tej pory czynności czy ogólną radość życia. Jest jednym z kluczowych objawów pomocnych przy diagnozowaniu depresji. Występuje również (jako objaw negatywny) w przypadku schizofrenii oraz niektórych innych zaburzeń psychicznych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja, AS: ãnχedõńi ̯a

Wiktionary

# anheliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anhelliczny

SJP.pl

# anhelizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhellizm

SJP.pl

# anhelli

poemat Juliusza Słowackiego

SJP.pl

Anhelli – poemat Juliusza Słowackiego będący pesymistyczną prognozą przyszłości polskiej emigracji i jej walki o niepodległość Polski. Utwór uznaje się za poetycką replikę na Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego Adama Mickiewicza, do których nawiązuje stylizacją na prozę biblijną.

Wikipedia

# anhelliczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anhelliczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anhelliczny

przysł. anhellicznie

Wiktionary

# anhelliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anheliczny

SJP.pl

# anhellizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhelizm

SJP.pl

# anhuej

prowincja w Chinach; Anhui

SJP.pl

Wikipedia

# anhui

prowincja w Chinach; Anhuej

SJP.pl

Wikipedia

# anhydraza

enzym zawierający jon cynku skoordynowany z grupami imidazolowymi trzech reszt histydyny

SJP.pl

# anhydrobioza

obniżenie aktywności życiowej organizmu wywołane brakiem odpowiedniej ilości wody

SJP.pl

Anabioza (gr. anabíosis ‘ożywianie’), życie utajone – odwracalny, przejściowy stan skrajnego obniżenia aktywności życiowej (tzw. pozornej śmierci) organizmu, będący odpowiedzią na niekorzystne warunki środowiska naturalnego (np. zbyt niska temperatura, niedostatek wody).

Wikipedia

# anhydron

nadchloran magnezu

SJP.pl

Nadchloran magnezu, Mg(ClO4)2 (nazwy handlowe: Anhydron, Dehydryt) – nieorganiczny związek chemiczny, sól magnezowa kwasu nadchlorowego. Występuje w postaci kilku hydratów, z których stabilny jest heksahydrat tworzący białe romboedryczne kryształy o współczynniku załamania równym 1,482.

Stosowany jest głównie jako środek suszący.

Wikipedia

# anhydronowy

przymiotnik od: anhydron

SJP.pl

# anhydroza

brak lub ograniczenie zdolności pocenia się

SJP.pl

Anhydroza (łac. anhidrosis) – znacznie zmniejszone lub całkowicie zanikłe wydzielanie potu. Przeciwnym objawem jest hyperhidrosis. Łagodniejsza forma jest określana jako hypohidrosis.

Anhidrosis jest zwykle ograniczona i symptomatyczna (wskazuje na występowanie choroby). Gruczoły potowe posiadają unerwienie sympatyczne. Możliwe przyczyny anhydrozy to:

- zmiany skórne,
- choroby skóry (poradiacyjne zapalenie skóry, sklerodermia),
- uszkodzenia nerwów układu sympatycznego (uszkodzenia rdzenia kręgowego, sympathectomia, blokada zwojów sympatycznych; zespół Hornera),
- cukrzyca,
- choroby dziedziczne (zespół Fabry’ego, hipohydrotyczna dysplazja ektodermalna, wrodzona obojętność na ból z anhydrozą),
- choroby psychiczne (histeria).

Wikipedia

# anhydryt

minerał, bezwodny siarczan wapnia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, siarczan wapnia (wzór chemiczny|CaSO4.);

(1.2) geol. monomineralna skała osadowa, zbudowana niemal wyłącznie z anhydrytu (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Anhydryt krystalizuje w układzie rombowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãnˈxɨdrɨt, AS: ãnχydryt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anhydrytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) anhydrytyt

Wiktionary

# anhydrytowy

związany z anhydrytem, dotyczący anhydrytu

SJP.pl

# ani

spójnik lub partykuła

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;

Wiktionary

- ani – spójnik
- państwo Ani
- miasto Ani
- Ani – osada rzymska
- papirus Ani
  - Aa-ma-cheru
- ANI – plik kursora animowanego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Założone ponad 1,6 tys. lat temu Ani leżało niegdyś na kilku ważnych szlakach handlowych.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

(1.1) Kars, Anatolia

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Ani

* gruziński: (1.1) ანისი

* łaciński: (1.1) Abnicum n.

* nowogrecki: (1.1) Ανί n.

* ormiański: (1.1) Անի

* portugalski: (1.1) Ani ż.

* staroormiański: (1.1) Անի

* turecki: (1.1) Ani

źródła.

== Ani (język angielski.) ==

thumb|Ani (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Ani

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ani-ani

związek frazeologiczny

(1.1) zupełnie nic, zupełnie nie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãɲi‿ˈãɲi, AS: ãńi‿ãńi

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ani trochę, ni w ząb, ni chu chu

Wiktionary

# ania

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anna

Wiktionary

- zdrobnienie imienia kobiecego Anna
- ania – rodzaj z rodziny storczykowatych
- Ania – polski serial i film dokumentalny z 2022 roku, reż. Krystian Kuczkowski i Michał Bandurski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ania ma kota. To kot Ani.

(1.1) Kupiłem Ani bukiecik fiołków.

(1.1) Nie chciałam jednak, Aniu, aby mię uważał za trzpiotkę.

(1.1) One wszystkie mają na drugie imię Ania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈãɲa, AS: ãńa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Anuś ż., Anusia ż., Anulka ż., Anula ż., Andzia ż., Ana ż., Anna ż., Anka ż., Nula ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Anna, Anusia, Anula, Anulka, Anuś

Wiktionary

# aniana

imię żeńskie

SJP.pl

# anianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniany lub z nią związany

SJP.pl

# aniby

1. nawet by nie
2. ani by nie

SJP.pl

# aniceciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anicety lub z nią związany

SJP.pl

# anicet

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Anicet – imię męskie pochodzące od Anicetus, zlatynizowanej formy greckiego imienia Aniketos. Wywodzi się ono od słowa oznaczającego „niezwyciężony, niepokonany”. Nosił je jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

Anicet imieniny obchodzi 23 stycznia, 17 kwietnia i 12 sierpnia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za pontyfikatu papieża Aniceta do Rzymu przybył święty Polikarp.

Wiktionary

# aniceta

imię żeńskie

SJP.pl

Aniceta – żeński odpowiednik imienia Anicet, które z kolei jest zlatynizowaną formą greckiego imienia Aniketos (Ἀνίκητος) oznaczającego „niepokonany”. Jego patronem jest m.in. jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

W innych językach:

- łacina – Aniceta
- bułgarski – Aniceta
- litewski – Ancė.

Wikipedia

# anicetostwo

Anicet z małżonką; Anicetowie

SJP.pl

# anicetowie

Anicet z małżonką; Anicetostwo

SJP.pl

# anicetowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniceta lub z nim związany

SJP.pl

# aniciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anity lub z nią związany

SJP.pl

# anidulafungina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;

Wiktionary

Anidulafungina (łac. anidulafunginum) – organiczny związek chemiczny, antybiotyk przeciwgrzybiczy z nowej grupy echinokandyn, stosowany w leczeniu grzybic układowych.

Wikipedia

# aniela

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Aniela – imię żeńskie, które jest spolszczoną formą łacińskiego imienia Angela, pochodzącego od greckiego słowa ángelos „posłaniec”. Imię trafiło do Polski z Włoch prawdopodobnie w XVIII wieku. W świecie chrześcijańskim upowszechniło się jako nawiązanie do aniołów i Anioła Stróża. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Główna bohaterka tragifarsy kołtuńskiej „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej ma na imię Aniela.

(1.1) W Kościele katolickim na 4 stycznia przypada wspomnienie św. Anieli z Foligno, mistyczki, pokutnicy i pustelnicy.

(1.1) Aniele dzień swej patronki, czyli imieniny, obchodzą 4 stycznia, a także 27 stycznia, 28 i 30 marca, 1 i 31 maja, 10 i 21 lipca, 7 października, 18, 20 i 30 listopada.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈɲɛla, AS: ãńela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mzw., anielątko n., anielica ż., anielenie n., rozanielenie n., anielość ż., anielskość ż., anielstwo n., aniołowość ż., aniołkowość ż., aniołkowatość ż., aniołowate nmos.

:: zdrobn. Anielka ż., Anielcia ż., Nela ż.

::: gwara. Janielcia ż.

:: gwara. Janiela ż.

:: fm. Anioł mos.

czas. anielić ndk., anielić się ndk., anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielać się ndk., rozanielić dk., rozanielić się dk.

przym. Anielin, Anielowy, Anielczyn, Anielkowy, Anielcin, Anielciowy, anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

przysł. anielsko

zob. Angela, Angelika, Angelina, Janiela, Anioł.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Angela, Angelika, Angelina; zdrobn. Anielka, Anielcia, Nela; gwara. Janiela; zdrobn. gwara. Janielcia

Wiktionary

# anielak

nazwisko

SJP.pl

# anielątko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: anioł

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nad betlejką umieścili anielątka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz.

przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

przysł. anielsko

czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aniołek m., aniołeczek m., aniołeczek m.

Wiktionary

# anielcia

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)

SJP.pl

# anieleć

stawać się podobnym do anioła; szlachetnieć; łagodnieć

SJP.pl

# anielewicz

nazwisko, np. Mordechaj Anielewicz (pseudonimy: Marian, Malachi) (1919-43), żydowski działacz konspiracyjny podczas II wojny światowej

SJP.pl

# anieli

przymiotnik

(1.1) związany z aniołami

(1.2) na wzór anioła

Wiktionary

Anieli – polski synth popowy zespół muzyczny, działający od 2020 roku. Tworzą go wokalistka Joanna Prykowska i multiinstrumentalista Paweł Krawczyk. W 2022 duet wydał swój debiutancki album studyjny, Blask.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z daleka dolatywał anieli śpiew.

(1.2) Jej anieli wygląd wprowadzał go w stan błogości.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż., anielstwo n.

przym. anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny

przysł. anielsko

czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anielski

Wiktionary

# anielica

o kobiecie łagodnej, dobrej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyimaginowana żeńska forma anioła

(1.2) przen. kobieta o cechach anioła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Fruwały nad nim anielice.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n.

przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

przysł. anielsko

czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

# anielicowaty

podobny do anielicy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający cechy anielicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anielica ż.

Wiktionary

# anielin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany

SJP.pl

W Polsce

- Anielin – część miasta Karczew
- Anielin – część miasta Otwock
- Anielin – osada wsi Strzelewo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
- Anielin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Annopol
- Anielin – część wsi Kożuchówka w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Krzywda
- Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Łanięta
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Łask
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Poświętne
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Wielgomłyny
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Konopnica
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
- Anielin – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Gostynin
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Belsk Duży
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Garbatka-Letnisko
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Magnuszew
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Skaryszew
- Anielin – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Anielin – część wsi Pępowo w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Pępowo
- Anielin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków
- Anielin – kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Okonek

Wikipedia

# anieliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany

SJP.pl

Anieliny – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Sadki.

Anieliny znajdują się w odległości 8,2 km od Sadek (siedziba gminy).Okupację niemiecką Anielin zakończyło 27 stycznia 1945 roku zajęcie miejscowości przez wojska 47 Armii 1 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Wikipedia

# anielka

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Aniela

Wiktionary

Anielka – powieść Bolesława Prusa. Powieść ta po raz pierwszy ukazała się w odcinkach w „Kurierze Warszawskim” (17 IV - 8 VII 1880) pod tytułem Chybiona powieść. Wydanie książkowe w trochę zmienionej wersji ukazało się w 1885 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Powiedziałam ciotce Anielce, że przyjedziecie wieczorem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aniela ż., anioł mos./mzw.

Wiktionary

# anielski

1. odnoszący się do anioła;
2. przenośnie: doskonały, dobry, łagodny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. związany z aniołami

(1.2) przen. na wzór anioła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wtem zstąpił obłok wielki, a z niego słychać było głośny śpiew anielski.

(1.2) Oj, jakżebym posłuchał znów Twego anielskiego głosu, skarbie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ãˈɲɛlsʲci, AS: ãńelsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

przysł. anielsko

przym. anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

Wiktionary

#### Synonimy:

daw. anjelski, jenielski, angelski, angielski

(1.1) anieli, cherubinowy, niebiański, rajski, seraficzny

(1.2) dobry, doskonały, łagodny, piękny, czysty, idealny, błogi, szlachetny, zniewalający

Wiktionary

# anielsko

przysłówek

(1.1) odprzym. → anielski

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Barbara wydała mu się anielsko piękna.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anielskość ż., anioł m., aniołek m., Aniela ż., Anioł m., aniołeczek mzw., anielica ż., anielstwo n., anielątko n.

przym. anielski, anieli, aniołkowaty, aniołkowy, aniołowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieziemsko

Wiktionary

# anielskość

→ anielski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|anielski.

Wiktionary

#### Patrz:

anielski

#### Przykłady

(1.1) Już mnie więcej nie nabierze na tę swoją anielskość.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielstwo n.

czas. anieleć ndk., rozanielić dk.

przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

przysł. anielsko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anielstwo

Wiktionary

# anielstwo

1. wielka dobroć, nieskazitelność (typowa aniołom)
2. ogół aniołów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie jak anioł, dobrym i pięknym

(1.2) rub. grupa aniołów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co się tak naprawdę kryje za tym jego anielstwem?

(1.2) Anielstwo rozsiadło się na obłokach i patrzy z góry na tę polską ziemię.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anioł mos./mzw., aniołek mos./mrz., aniołeczek mos./mrz., anielątko n., anielskość ż.

przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeliczny, angelologiczny

przysł. anielsko

czas. anieleć ndk., rozanielić się

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anielskość ż.

Wiktionary

# anihilacja

1. w fizyce: unicestwianie się cząstek i antycząstek przy spotkaniu;
2. całkowite zniszczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zniszczenie, unicestwienie

(1.2) fiz. proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

Wiktionary

Anihilacja (z łac. annihilatio – unicestwienie, od nihil – nic) – proces prowadzący do całkowitej destrukcji materii posiadającej masę. W fizyce anihilacją nazywa się oddziaływanie cząstki z odpowiadającą jej antycząstką, podczas którego cząstka i antycząstka zostają zamienione na fotony (zasada zachowania pędu nie dopuszcza możliwości powstania jednego fotonu – zawsze powstają co najmniej dwa) o sumarycznej energii równoważnej masom cząstki i antycząstki, zgodnie ze wzorem Einsteina: E=mc² (zobacz: Szczególna teoria względności).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. anihilowanie n., anihilator mrz.

czas. anihilować ndk.

Wiktionary

# anihilacyjny

związany z anihilacją

SJP.pl

# anihilator

1. w kwantowej teorii pola: operator usuwający stan kwantowy;
2. w literaturze fantastycznej, grach komputerowych: broń unicestwiająca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. istniejący dla wybranego elementu x zbiór elementów pewnego pierścienia, które dają zero w wyniku przemnożenia przez element x

(1.2) sf. futurystyczna broń zdolna do unicestwiania celów

Wiktionary

- anihilator – operator anihilacji w mechanice kwantowej
- anihilator (teoria pierścieni)
- Annihilator – kanadyjska grupa muzyczna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Grupę addytywną i obustronny anihilator pierścienia R oznaczamy odpowiednio przez R^+ oraz \mathfrak{a}(R).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anihilacja ż.

czas. anihilować ndk.

przym. anihilacyjny

Wiktionary

# anihilować

unicestwiać, poddawać całkowitej destrukcji

SJP.pl

# anihilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. uleganie procesowi anihilacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anihilacja ż., anihilator m.

czas. anihilować ndk.

przym. anihilacyjny

Wiktionary

# anika

imię żeńskie

SJP.pl

Anika – imię żeńskie, jedna ze zdrobniałych form imienia Anna m.in. w jęz. duńskim i holenderskim.

Anika imieniny obchodzi razem z Anną, m.in. 26 lipca.

Wikipedia

# anikoniczny

unikający wyobrażeń istot żywych z przyczyn religijnych; aikoniczny

SJP.pl

# anikonizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

Wiktionary

# anilacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie;

Wiktionary

Anilacja – proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie. Anilację stosuje się w:

- metalurgii – w celu zmian własności stopów i metali
- obróbce szkła – w celu usunięcia naprężeń
- dozymetrii – w celu usunięcia zmian spowodowanych uszkodzeniami radiacyjnymi, np. w detektorach termoluminescencyjnych

Wikipedia

# anilana

sztuczne włókno wełnopodobne; także włóczka lub materiał z tego włókna

SJP.pl

Anilana – polska nazwa włókien akrylowych; syntetyczne włókno wełnopodobne z poliakrylonitrylu (90%); używane, często w połączeniu z wełną, do wyrobu dzianin i tkanin.

Wikipedia

# anilanowy

związany z anilaną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anilaną, dotyczący anilany

(1.2) wykonany z anilany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. anilana ż.

Wiktionary

# anilina

oleista ciecz służąca do wyrobu barwników syntetycznych, leków i innych związków; fenyloamina; aminobenzen

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. oleista ciecz trująca;

Wiktionary

Anilina – organiczny związek chemiczny, najprostsza amina aromatyczna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Badania nad chemicznymi własnościami aniliny odegrały dużą rolę w rozwoju syntez organicznych, zwłaszcza w dziedzinie barwników.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌãɲiˈlʲĩna, AS: ãńilʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. anilinowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. anilinowy

frazeologia.

etymologia. etym|franc|aniline., od etym|franc|anil|indygo., port., etym|arab|النيل. (an-nīl)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aniline

* białoruski: (1.1) анілін m.

* bułgarski: (1.1) анилин m.

* duński: (1.1) anilin w./n.

* esperanto: (1.1) anilino

* francuski: (1.1) aniline ż.

* hiszpański: (1.1) anilina

* interlingua: (1.1) anilina

* niemiecki: (1.1) Anilin ż.

* nowogrecki: (1.1) ανιλίνη ż.

* rosyjski: (1.1) анилин m.

* słowacki: (1.1) anilín m.

* ukraiński: (1.1) анілін m.

* węgierski: (1.1) anilin

źródła.

== anilina (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. anilina

przymiotnik

(2.1) anilinowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# anilinowy

związany z aniliną

SJP.pl