# a

1. pierwsza litera alfabetu polskiego;
2. samogłoska ustna;
3. szósty dźwięk w diatonicznym szeregu podstawowym; la;
4. spójnik;
5. partykuła;
6. wykrzyknik; aa, aaa;
7. oznaczenie przedrostka "atto-";
8. symbol ara, jednostki powierzchni gruntu;
9. skrót od: avancer;
10. symbol przyspieszenia liniowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. majuskuła drugiej litery alfabetu

Wiktionary

A (minuskuła: a) – pierwsza litera alfabetu łacińskiego i alfabetów na nim opartych, w tym alfabetu polskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, następnie wykonać przed sobą kółko dłonią, w zapisie SignWriting: {{PJM|Ą.}}

źródła.

== Ą (język litewski.) ==

litera|Ąą|didžioji ir mažoji raidė Ą (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła drugiej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ɔ̃w̃, AS: õũ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, następnie wykonać przed sobą kółko dłonią, w zapisie SignWriting: {{PJM|Ą.}}

źródła.

== Ą (język litewski.) ==

litera|Ąą|didžioji ir mažoji raidė Ą (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła drugiej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła ą

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) 50px, następnie wykonać przed sobą kółko dłonią, w zapisie SignWriting: {{PJM|Ą.}}

źródła.

== Ą (język litewski.) ==

litera|Ąą|didžioji ir mažoji raidė Ą (1.1).

wymowa.

znaczenia.

litera

(1.1) jęz. majuskuła drugiej litery alfabetu litewskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) minuskuła ą

Wiktionary

# a'tomek

postać z komiksów Henryka Chmielewskiego "Tytus, Romek i A'Tomek"

SJP.pl

# a-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Był to aspołeczny typ o atypowych zainteresowaniach.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a, AS: a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nie-, bez-

Wiktionary

# a-a

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca nucenie przy kołysaniu do snu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nucąc a-a, próbował go uśpić.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a-a (język północnolapoński.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) nie (wyraża brak zgody)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) a-a-a

Wiktionary

# a-a-a

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca nucenie przy kołysaniu do snu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nucąc a-a-a, próbowała ją uśpić.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) a-a

Wiktionary

# a-data

ADATA Technology Co., Ltd. (chiń. trad. 威剛科技股份有限公司) – międzynarodowa korporacja z siedzibą w Tajpej w Tajwanie, zajmująca się produkcją nośników cyfrowego przechowywania danych oraz badaniami naukowymi w zakresie elektroniki cyfrowej.

Wikipedia

# a-dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku "a"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji A-dur (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trębacz z łatwością przetransponował utwór do tonacji A-dur.

(2.1) Aby zagrać tę piosenkę, wystarczy znać trzy akordy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈa‿dur, AS: a‿dur

Wiktionary

# ą-ę

przymiotnik

(1.1) pot. o osobie zmanierowanej, mającej o sobie wysokie mniemanie i obnoszącej się z tym

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ę-ą, pretensjonalny, snobistyczny

Wiktionary

# a-ha

norweski zespół muzyczny grający pop i jego odmiany

SJP.pl

a-ha (wymowa: ɑˈhɑː) – norweski zespół muzyczny wykonujący muzykę pop, będącą wypadkową stylów rock, synth pop oraz new wave. Zespół powstał w 1982 z inicjatywy wokalisty Mortena Harketa, gitarzysty Påla Waaktaara oraz klawiszowca Magne Furuholmena.

Wikipedia

# a-klasowy

należący do klasy jakości A

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) należący do klasy jakości A

Wiktionary

# a-moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku "a"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji a-moll (1.1)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wolfgang Amadeusz Mozart skomponował „Marsz turecki” w tonacji a-moll.

(2.1) Akord a-moll składa się z dźwięków a, c, e.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈa‿mɔl, AS: a‿mol

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|as-moll|es-moll|b-moll|f-moll|c-moll|g-moll|d-moll|a-moll|e-moll|h-moll|fis-moll|cis-moll|gis-moll|dis-moll|ais-moll.

(1.1) por|A-dur.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) a minor

* francuski: (1.1) la mineur m.

* niemiecki: (1.1) a-Moll n.

* rosyjski: (1.1) ля минор

* węgierski: (1.1) a-moll

* włoski: (1.1) la minore m.

źródła.

== a-moll (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. a-moll

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) gama

(2.1) akord

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|as-moll|es-moll|b-moll|f-moll|c-moll|g-moll|d-moll|a-moll|e-moll|h-moll|fis-moll|cis-moll|gis-moll|dis-moll|ais-moll.

(1.1) por|A-dur.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) a minor

* francuski: (1.1) la mineur m.

* niemiecki: (1.1) a-Moll n.

* rosyjski: (1.1) ля минор

* węgierski: (1.1) a-moll

* włoski: (1.1) la minore m.

źródła.

== a-moll (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. a-moll

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# a.

1. skrót od: ana (napis na receptach: po równo);
2. skrót od: albo;
3. skrót od: anno (w roku)

SJP.pl

skrót

(1.1) = accusativus

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. accusativus mrz., akuzatiwus mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== A. (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|al̦.ˈte.θa. (dialekty z utożsamieniem s-z) IPA3|al̦.ˈte.sa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = Alteza → Mość, Wysokość

odmiana.

(1.1) lp. A.; lm. AA.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. accusativus mrz., akuzatiwus mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. accusativus mrz., akuzatiwus mrz.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== A. (język hiszpański.) ==

wymowa. IPA3|al̦.ˈte.θa. (dialekty z utożsamieniem s-z) IPA3|al̦.ˈte.sa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = Alteza → Mość, Wysokość

odmiana.

(1.1) lp. A.; lm. AA.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) A. R.

synonimy.

Wiktionary

# a.a.c.

skrót od łacińskiego: anno ante Christum - w roku przed Chrystusem; A.A.C., a.a.Ch.

SJP.pl

# a.a.ch.

skrót od łacińskiego: anno ante Christum - w roku przed Chrystusem; A.A.C., a.a.C.

SJP.pl

# a.b.c.

grupa młodzieży z ONR-u (Obozu Narodowo-Radykalnego)

SJP.pl

# a.c.

skrót od łacińskiego: ante Christum - przed Chrystusem; a.Ch., a.Chr.

SJP.pl

skrót

(1.1) = anno currente → w roku bieżącym

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a.c. (język francuski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = année courante → bieżący rok

(1.2) = avarie commune → awaria wspólna

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# a.c.n.

skrót od łacińskiego: ante Christum natum - w roku przed narodzeniem Chrystusa; a.Ch.n.

SJP.pl

# a.ch.

skrót od łacińskiego: ante Christum - przed Chrystusem; a.C., a.Chr.

SJP.pl

# a.ch.n.

skrót od łacińskiego: ante Christum natum - w roku przed narodzeniem Chrystusa; a.C.n.

SJP.pl

# a.chr.

skrót od łacińskiego: ante Christum - przed Chrystusem; a.C., a.Ch.

SJP.pl

# a.d.

skrót od: łac. Anno Domini - w roku Pańskim (czytany jako całe, odmienne wyrażenie); AD

SJP.pl

# a.f.

skrót od: łac. anni futuri (roku przyszłego, w przyszłym roku)

SJP.pl

# a.h.

skrót od: łac. ad honores (dla zaszczytu, dla uczczenia)

SJP.pl

# a.i.

skrót od: ad interim - tymczasowo, zastępczo; ad int.

SJP.pl

skrót

(1.1) = ad interim → tymczasowo, zastępczo

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a.i. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = chem. med. active ingredient → składnik aktywny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a.i. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = chem. med. active ingredient → składnik aktywny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== a.i. (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = chem. med. active ingredient → składnik aktywny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# a.m.

[czytaj: ej-EM] A.M.;
1. skrót od: ante meridiem (przed południem), używany w języku angielskim przy oznaczaniu godziny;
2. skrót od: w roku świata (tzn. liczonym od stworzenia świata)

SJP.pl

# a.m.d.g.

z łaciny: ad maiorem Dei gloriam - ku większej chwale bożej (dewiza zakonu jezuitów); AMDG

SJP.pl

# a.n.c.

skrót od łacińskiego: ante nativitatem Christi - przed narodzeniem Chrystusa; a.n.Chr., a.n.Ch.

SJP.pl

# a.n.ch.

skrót od łacińskiego: ante nativitatem Christi - przed narodzeniem Chrystusa; a.n.Chr., a.n.C.

SJP.pl

# a.n.chr.

skrót od łacińskiego: ante nativitatem Christi - przed narodzeniem Chrystusa; a.n.Ch., a.n.C.

SJP.pl

# a.p.c.

z łaciny, skrót od: anno post Christum; roku po Chrystusie, naszej ery; a.p.C, a.p.Ch.

SJP.pl

# a.p.ch.

z łaciny, skrót od: anno post Christum; roku po Chrystusie, naszej ery; a.p.C, a.p.C.

SJP.pl

# a.s.c.

skrót od: akta stanu cywilnego

SJP.pl

# a.t.

skrót od: a tergo (z łaciny: od tyłu)

SJP.pl

# a.u.c.

skrót od: ab urbe condita (z łaciny: od założenia miasta)

SJP.pl

skrót

(1.1) = ab urbe condita

Wiktionary

Ab urbe condita lub anno urbis conditae (AUC lub A.U.C.) – łacińskie wyrażenie oznaczające „od założenia Miasta” (Rzym), co wydarzyło się, według obliczeń, 21 kwietnia roku 753 p.n.e.

Jedna z wielu metod używanych w czasach rzymskich przez historyków do liczenia lat przeszłych, gdy w użytku był kalendarz rzymski i juliański. System ten, zaproponowany przez Warrona, został zastąpiony przez Anno Diocletiani (A.D.), który z kolei został stopniowo wyparty przez Anno Domini (A.D.).

Wikipedia

# a4

format arkusza papieru o wymiarach 210 x 297mm

SJP.pl

- A4 – znormalizowany format arkusza papieru (210×297 mm)
- A4 – kod IATA linii lotniczych Southern Winds
- A4–A1 – niemiecka rakieta znana powszechnie pod nazwą V2
- A-4 Skyhawk – amerykański pokładowy samolot szturmowy

Wikipedia

# a6w

zestaw sześciu ćwiczeń na mięśnie brzucha; A6W, szóstka Weidera

SJP.pl

skrót

(1.1) = sport. aerobiczna szóstka Weidera

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) szóstka Weidera; war. a6w

Wiktionary

# aa

1. wykrzyknienie sygnalizujące różne stany emocjonalne, m.in. że mówiący dowiedział się właśnie czegoś, co zmienia jego ocenę sytuacji (np. "Aa, tu cię boli."); aaa
2. rodzaj lawy blokowej z rzadkimi, dużymi pęcherzykami gazowymi

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = Anonimowi Alkoholicy;

(1.2) = Agencja Autorska

(1.3) = biochem. kwas arachidonowy

Wiktionary

Geografia:

- Aa – wieś w Estonii
- Aa – nazwa rzek
- Aa – rzeka we Francji
- Aa – rzeka w Szwajcarii
- Aa – rzeka w Holandii
- Aa – rzeka w Belgii

Biologia:

- Aa – podrodzaj lądowych ślimaków
- Aa – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dałam mu ultimatum: albo zapisze się na spotkania AA, albo z nami koniec.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ˈː, AS: •‿a

Wiktionary

# aa-owiec

członek klubu Anonimowych Alkoholików; aowiec

SJP.pl

# aaa

1. wykrzyknik wyrażający głównie poznanie czegoś, co zmienia sytuację (np. "Aaa, rozumiem, rozumiem."); aa;
2. wykrzyknik mający charakter usypiający, kołysankowy

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca ziewanie

(1.2) onomatopeja imitująca krzyk

(1.3) wyraz zaskoczenia, zdziwienia (w przedłużonym wariancie)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maciek ziewnął: – Aaa… – zarażając wszystkich.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aa

Wiktionary

# aachen

[czytaj: achen] miasto niemieckie; w polskich tekstach należy używać spolonizowanej nazwy: Akwizgran

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Akwizgran.

Wiktionary

Niemcy:

- Aachen (pol. Akwizgran) – miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia
  - Aachen Hauptbahnhof, Aachen-Rothe Erde, Aachen Schanz, Aachen West – stacje i przystanki kolejowe w Akwizgranie
- Akwizgran – powiat w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia w latach 1972–2009
- Aachen – powiat w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia w latach 1815–1971

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Król Karol wjeżdżając do Aachen na koniu, w otoczeniu mnóstwa szlachty i służby, olśnił sobą całe miasto.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaxɛ̃n, AS: aχẽn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Akwizgran

Wiktionary

# aak

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) żegl. płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;

Wiktionary

Aak – płaskodenny statek, używany w żegludze transportowej po Renie (przede wszystkim do przewozu wina).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) aak

* niderlandzki: (1.1) aak

* niemiecki: (1.1) Aak

* ukraiński: (1.1) аа́к m.

źródła.

== aak (język grenlandzki.) ==

thumb|aak (1.1)

wymowa.

IPA|²a:k.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) biol. krew

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaːk, AS: •ak

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) aak

* niderlandzki: (1.1) aak

* niemiecki: (1.1) Aak

* ukraiński: (1.1) аа́к m.

źródła.

== aak (język grenlandzki.) ==

thumb|aak (1.1)

wymowa.

IPA|²a:k.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) biol. krew

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aalborg

miasto w Danii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Danii;

Wiktionary

Aalborg, Ålborg (wym. [ˈʌlb̥ɒːˀ], posłuchaj) – miasto w Danii, siedziba regionu Jutlandia Północna i gminy Aalborg. W języku duńskim funkcjonują dwie równoprawne formy pisowni: Aalborg i Ålborg.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aalborg to czwarte pod względem wielkości miasto Danii.

(1.1) Grenlandzcy rybacy poławiają dorsza, którego zamrażają i wysyłają do Aalborga.

(1.1) Profesor Jensen rozpoczął swoją karierę akademicką na Uniwersytecie w Aalborgu, gdzie studiował języki nordyckie, a później wykładał językoznawstwo porównawcze.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aalborski

Wiktionary

# aalborski

→ Aalborg (miasto w Danii)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Aalborgiem (miastem w Danii)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aalborg m.

Wiktionary

# aalen

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Wiktionary

Niemcy

- Aalen – miasto w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Ostalb
- ^ Aalen – stacja kolejowa w Aalen
- Aalen – wspólnota administracyjna w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Ostalb

Inne

- aalen – piętro stratygraficzne środkowej jury

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaːlən

Wiktionary

# aalst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender

Wiktionary

Aalst (fr. Alost) – miasto w północno-zachodniej Belgii, w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia, w okręgu Aalst. Leży nad rzeką Dender. Położone jest pomiędzy Brukselą a Gandawą.

Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego i maszynowego (maszyny włókiennicze). Poza tym rozwinięty jest przemysł chemiczny i skórzano-obuwniczy. Dominuje handel chmielem (wielkie plantacje w okolicy) i kwiatami. Jest także popularnym ośrodkiem turystycznym.

Wikipedia

# aalto

[czytaj: alto] nazwisko

SJP.pl

# aam

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) dawna niemiecka i holenderska miara objętości cieczy;

Wiktionary

Aam – jednostka miary.

Dawna miara niemiecka i holenderska do pomiaru objętości cieczy. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy wiadra (ama). Obejmowała w Holandii od 143 do 157 litrów, natomiast w Niemczech 134 do 174,75 litrów. Na określenie tej jednostki używano też nazwy Ohm.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nazwa aam wywodzi się od łacińskiej nazwy wiadra.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* czeski: (1.1) aam

* estoński: (1.1) aam

* niderlandzki: (1.1) aam

* niemiecki: (1.1) Ohm

źródła.

== aam (język estoński.) ==

thumb|aam (1.1)

wymowa.

IPA|aːm.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) beczka (piwa, wina)

(1.2) aam

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aan

Archiwum Akt Nowych

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = Archiwum Akt Nowych

Wiktionary

# aap

skrót od: Australian Associated Press (australijska agencja prasowa)

SJP.pl

# aar

[czytaj: Ar] rzeka w Szwajcarii; Aare, Aara

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Niemczech;

(1.2) geogr. Aare, rzeka w Szwajcarii;

Wiktionary

## Geografia

### Niemcy

- Aar – rzeka, dopływ Renu

### Szwajcaria

- Aar – rzeka, dopływ Renu

## Zobacz też

- AAR
- Aar-Einrich
- De Aar

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aar jest dopływem Renu.

(1.2) W szwajcarskich górach jest jedna kaskada / gdzie Aar wody błękitnymi spada.

Wiktionary

# aara

[czytaj: Ara] rzeka w Szwajcarii; Aare, Aar

SJP.pl

# aardvark

czcionka komputerowa

SJP.pl

# aare

[czytaj: Ar] rzeka w Szwajcarii; Aar, Aara

SJP.pl

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu;

Wiktionary

Aare (niem. Aare, fr. Aar, ret. Ara) – rzeka w Szwajcarii, lewy i najdłuższy dopływ Renu na terenie Szwajcarii – 295 km (płynie w całości w jej granicach), i drugi lewy w skali całej rzeki pod względem długości po Mozeli, a jednocześnie najbardziej zasobny w wodę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aare jest najdłuższym dopływem Renu na terenie Szwajcarii.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Aar, Aara

Wiktionary

# aargau

miasto w Szwajcarii; Arni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. zob. Argowia.

Wiktionary

Szwajcaria:

- Aargau (pol. Argowia) – kanton

Inne:

- Aargau – planeta z uniwersum Gwiezdnych wojen

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kanton Aargau jest podzielony na jedenaście okręgów.

Wiktionary

# aarhus

miasto w Danii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Danii;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|duński|Aarhus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aarhus

* białoruski: (1.1) Орхус

* bułgarski: (1.1) Орхус m.

* duński: (1.1) Århus n., Aarhus n.

* łotewski: (1.1) Orhūsa ż.

* węgierski: (1.1) Aarhus

źródła.

== Aarhus (język angielski.) ==

thumb|Aarhus (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Aarhus

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|duński|Aarhus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aarhus

* białoruski: (1.1) Орхус

* bułgarski: (1.1) Орхус m.

* duński: (1.1) Århus n., Aarhus n.

* łotewski: (1.1) Orhūsa ż.

* węgierski: (1.1) Aarhus

źródła.

== Aarhus (język angielski.) ==

thumb|Aarhus (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Aarhus

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aaron

1. postać biblijna;
2. biskup krakowski w latach 1046-1059

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, brat Mojżesza;

(1.2) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Aaron – biskup krakowski 1046–1059
- Aaron – opat klasztoru Sankt Martin w Kolonii
- Aaron – herb
- Aaron – hebrajskie imię męskie
- Aaron – postać biblijna

Osoby o nazwisku Aaron:

- Thomas Dean Aaron – amerykański golfista
- Petru Aaron, biskup unicki

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) I rzekł Pan do Mojżesza: Oto, postanowiłem cię za Boga Faraonowi, a Aaron, brat twój, będzie prorokiem twoim.

(1.2) Mam na imię Aaron i prowadzę antykwariat w Jerozolimie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈːrɔ̃n, AS: •arõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aaronita mos.

:: zdrobn. Aaronek mos.

przym. Aaronowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) Aron

Wiktionary

# aaronek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Aaron

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mieszkali tam po sąsiedzku kilkuletni Aaronek z rodziną i pani Julia z synem, działaczem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aaron mos., Aaronita mos.

przym. Aaronowy

Wiktionary

# aaronita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bibl. etn. potomek Aarona

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Do Aaronitów należały też kobiety, które jednak nie mogły pełnić żadnych funkcji liturgicznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aaron mos., Aaronek mos.

Wiktionary

# aaronowy

taki jak u Aarona, charakterystyczny dla Aarona

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Aarona

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tyś krzak Mojżeszów boskim ogniem gorejąca, Tyś różdżka Aaronowa, śliczny kwiat rodząca.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aaron mos., Aaronek mos.

Wiktionary

# aasen

nazwisko, m.in. Ivar Aasen (1813-1896) poeta i językoznawca norweski

SJP.pl

# ab

skrót od: Księga Abdiasza - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. Księga Abdiasza

Wiktionary

Wyrazy:

- Ab – w mitologii egipskiej koncepcja serca-duszy
- Ab – jedenasty miesiąc kalendarza żydowskiego
- Ab – cząstka wyrazowa w hebrajskich imionach

Skróty:

- ab – w standardzie ISO 639 kod języka abchaskiego
- Ab – powszechnie używany skrót od wyrazu przeciwciało (ang. antibody)
- Ab – siglum biblijne Księgi Abdiasza

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ab 1,20

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ːbˈdʲjaʃa, AS: ḱśẽŋg• abdʹi ̯aša

Wiktionary

# aba

szeroki płaszcz w krajach muzułmańskich; abaja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w obwodzie kemerowskim Rosji, lewy dopływ Tomu w dorzeczu Obu

(1.2) geogr. miasto w południowej Nigerii, położone przy zachodnim brzegu rzeki Aba (1.3);

(1.3) geogr. rzeka w południowej Nigerii

Wiktionary

## Miejscowości

- Aba – miasto w Nigerii
- Aba – miejscowość na Węgrzech
- Abaj – również Aba, starożytne miasto w Fokidzie
- Aba – miasto w Karii

## Imiona

- Aba – żeńskie imię afrykańskie oznaczające urodzona w czwartek
- Aba – imię węgierskie oznaczające ojciec
- wersja aramejskiego imienia i tytułu Boga – Abba

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaba, AS: aba

Wiktionary

# abachit

bardzo elastyczna, wielowarstwowa elektroda, stosowana w fotowoltaice

SJP.pl

# abachum

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Habakuk, Abakuk, Ambakuk – hebrajskie imię męskie o niejasnej etymologii, przypuszczalnie pochodzące z akadyjskiego, w którym hambakūku oznaczał jakąś pachnącą roślinę, cynamon.

Habakuk w innych językach:

- angielski – Habakkuk
- rosyjski – Авва́кум (Awwakum), Обак.

Habakuk, Abakuk, Ambakuk imieniny obchodzi 15 stycznia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W Rzymie przy Via Cornelia męczeństwo szlachetnej rodziny perskiej Maryusza i Marty wraz z ich synami Audifaksem i Abachumem za panowania cesarza Klaudyusza.

Wiktionary

# abacja

miasto w Chorwacji; Opatija

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. miasto w Chorwacji;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jeździła aż do Abacyi,
Po temat do konwersacyi. sic.

Wiktionary

# abacki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, nad Iszymem;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) w zagadkach: umowna osoba o nazwisku wywiedzionym od litery A

Wiktionary

Abatskoje (ros. Абатское) – osiedle w Rosji, w obwodzie tiumeńskim.

Leży nad rzeką Iszym; 9.5 tys. mieszkańców 1989; przemysł spożywczy i materiałów budowlanych.

Założone w 1695 r.; na przełomie XIX i XX w. słoboda w guberni tobolskiej, powiecie iszymskim, licząca 3 tys. mieszkańców. W porze letniej odbywał się tu jarmark na płody miejscowe, odwiedzany licznie przez Kirgizów.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Pan Abacki jest dwa razy starszy od pana Babackiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abacki

Wiktionary

# abacysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. mat. rachmistrz, liczący na abaku

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈt͡sɨsta, AS: abacysta

Wiktionary

# abadan

miasto w Iranie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe w Iranie;

Wiktionary

Abadan (pers. ‏آبادان‎) – miasto w południowo-zachodnim Iranie (Chuzestan), przy granicy z Irakiem, położone w północnej części wyspy o tej samej nazwie, leżącej w delcie rzeki Szatt al-Arab (będącej przedłużeniem Tygrysu i Eufratu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Trudno jest znaleźć jakiekolwiek zdjęcie Abadanu z abadanką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbadãn, AS: abadãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abadańczyk mos., abadanka ż.

przym. abadański

Wiktionary

# abadańczyk

mieszkaniec Abadanu (miasta w Iranie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abadanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abadãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abadan mrz.

:: fż. abadanka ż.

przym. abadański

Wiktionary

# abadanka

mieszkanka Abadanu (miasta w Iranie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abadanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Trudno jest znaleźć jakiekolwiek zdjęcie Abadanu z abadanką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãnka, AS: abadãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abadan mrz.

:: fm. abadańczyk mos.

przym. abadański

Wiktionary

# abadański

→ Abadan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Abadanem, dotyczący Abadanu

Wiktionary

#### Patrz:

Abadan

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈdãj̃sʲci, AS: abadãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abadan mrz., abadańczyk mos., abadanka ż.

Wiktionary

# abaddon

1. anioł zagłady opisany w Apokalipsie świętego Jana;
2. polski zespół

SJP.pl

- Abaddon – anioł zagłady opisany w Apokalipsie św. Jana
- Abaddon – polski zespół grający muzykę punkową i hardcore
- Abaddon – fiński muzyk tworzący muzykę SID-ową, członek zespołu Damage

Wikipedia

# abadyci

odłam islamu powstały w 674 roku; ibadyci

SJP.pl

# abadyta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zob. ibadyta.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ibadyta

Wiktionary

# abaja

szeroki płaszcz w krajach muzułmańskich; aba

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kraw. kult. wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

Wiktionary

Abaja, aba (ar. عَبَايَة) – wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich, z wyglądu przypominają długą sukmanę bez rękawów.

Szeroki, luźny płaszcz bez rękawów, wyrabiany jest z wełny wielbłądziej lub koziej. Wyrabiany jest w kolorach: jasno- lub ciemnobrązowym, czarnym, białym, w pasy czarno-białe lub biało-brązowe. Szyty jest z dwóch kawałków materiału (ok. 70 cm szerokości i 2,8 m długości).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abaja była najbardziej popularna wśród Beduinów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbaja, AS: abai ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aba

Wiktionary

# abak

u starożytnych Greków i Rzymian: deska do liczenia, pierwowzór liczydła; abakus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj dawnego liczydła

Wiktionary

Abakus lub abak (łac. abacus, gr. ἄβαξ, ábax – deska) – deska z wyżłobionymi rowkami, które symbolizowały kolejne potęgi dziesięciu. Ułatwiał liczenie, używany w Rzymie i Grecji od 440 p.n.e. do XVIII wieku – prekursor liczydła i maszyn liczących. Był używany także w innych krajach Europy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) abakus

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) liczydło

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|abakus.

źródła.

== abak (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) liczydło

(1.2) abakus

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabak, AS: abak

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abakus

Wiktionary

# abaka

twarde, wodoodporne włókno z liści banana manilskiego, służące np. do wyrobu wysokogatunkowych lin okrętowych, sieci rybackich lub papieru; manila

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

Wiktionary

Abaka, manila – lekkie, twarde i wytrzymałe włókno wydzielane z pochew liściowych banana manilskiego (Musa textilis Nee). Jego długość wynosi 0,7–3,6 m. Charakteryzuje się odpornością na działanie drobnoustrojów i wody morskiej. Stosowana jest do wyrobu plecionek, grubych tkanin, lin okrętowych (lepsze gatunki) oraz papieru i płyt budowlanych (gorsze gatunki).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Włókna abaki, znane powszechnie jako konopie manilskie, są wyjątkowo wszechstronne w zastosowaniu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbaka, AS: abaka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) manila

Wiktionary

# abakan

(od nazwiska M. Abakanowicz) przestrzenny, monumentalny gobelin o reliefowej, bogatej fakturze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

(1.2) geogr. rzeka w Rosji, lewy dopływ Jeniseju;

Wiktionary

- Abakan – rzeka w Rosji
- Abakan – rosyjskie miasto leżące u ujścia rzeki Abakan
- Abakan – rosyjski port lotniczy
- abakan – nazwa stepu w Kraju Krasnojarskim
- Abakan – program komputerowy przetwarzający grafikę
- Abakan – kompozycje przestrzenne Magdaleny Abakanowicz
- Projekt Abakan – współczesny rosyjski karabin szturmowy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obecnie Abakan jest ośrodkiem eksploatacji węgla kamiennego i rud żelaza.

(1.2) Abakan zamarza na około pięć miesięcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbakãn, AS: abakãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abakański, abakańczyk mos., abakanka ż.

przym. abakański

Wiktionary

# abakańczyk

mieszkaniec Abakanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abakanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abakãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abakan m.

:: fż. abakanka ż.

przym. abakański

Wiktionary

# abakanka

mieszkanka Abakanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abakanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãnka, AS: abakãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abakan mrz.

:: fm. abakańczyk mos.

przym. abakański

Wiktionary

# abakanowicz

nazwisko

SJP.pl

- Abakanowicz – polskie nazwisko

Wikipedia

# abakański

→ Abakan

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. dotyczący Abakanu, związany z Abakanem (miastem lub rzeką)

rzeczownik

(2.1) jęz. makrojęzyk z podgrupy północno-wschodniej (syberyjskiej) albo - według innej klasyfikacji - północnej (a dawniej wschodniej) języków tureckich, używany nad rzeką Abakan w Kraju Krasnojarskim

Wiktionary

#### Patrz:

Abakan

#### Przykłady

(1.1) Abakańskie ogiery cieszyły się (…) powodzeniem na Ałtaju, gdzie z ich pomocą ulepszono i uszlachetniono miejscową rasę koni, prawie wyradzającą się i zdrobniałą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈkãj̃sʲci, AS: abakãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abakan mrz., abakańczyk mos., abakanka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) jenisejo-turecki, turko-jenisejski, przest. chakaski, jenisejski

Wiktionary

# abakawir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy;

Wiktionary

Abakawir – organiczny związek chemiczny, lek, będący nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, stosowany w połączeniu z innymi lekami w leczeniuzakażenia HIV-1.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abakawir jest analogiem guanozyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈkavʲir, AS: abakavʹir

Wiktionary

# abakować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zabakować)

(1.1) daw. wytyczać spławną drogę na wodzie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈkɔvat͡ɕ, AS: abakovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abakowanie n.

Wiktionary

# abakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. wytyczanie spławnej drogi na wodzie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. abakować ndk.

Wiktionary

# abakuk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Habakuk, Abakuk, Ambakuk – hebrajskie imię męskie o niejasnej etymologii, przypuszczalnie pochodzące z akadyjskiego, w którym hambakūku oznaczał jakąś pachnącą roślinę, cynamon.

Habakuk w innych językach:

- angielski – Habakkuk
- rosyjski – Авва́кум (Awwakum), Обак.

Habakuk, Abakuk, Ambakuk imieniny obchodzi 15 stycznia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abakuk jest moim przyjacielem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbakuk, AS: abakuk

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Habakuk

Wiktionary

# abakus

1. kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny
2. u starożytnych Greków i Rzymian: deska do liczenia, pierwowzór liczydła; abak

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

(1.2) przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

Wiktionary

- abakus (architektura) – czworoboczna płyta będąca najwyższą częścią głowicy kolumny
- Abakus (klub) – pierwszy polski klub mikrokomputerowy
- abakus (liczydło) – przodek liczydła i maszyn liczących
- abakus (wyposażenie wnętrz) – prostokątne płyty i tablice, używane w starożytności jako stoły bufetowe i ozdobne.
- abakus (stolik) – stolik do gier

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na abakusie spoczywa najniższa część belkowania, czyli architraw.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbakus, AS: abakus

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abakusowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tabliczka Pitagorasa, war. abak

Wiktionary

# abakusowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abakusem, dotyczący abakusa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abakus m.

Wiktionary

# abalasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. gruba żerdź od płotu

Wiktionary

Abalasa (arab. أباليسا) – osiedle na Saharze, w południowej Algierii, w prowincji Tamanrasset.

Wikipedia

# abalienacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. praw. w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;

(1.2) daw. pozbywanie się

Wiktionary

Abalienacja – w starożytnym Rzymie było to zupełne odstąpienie własności, czyli rzeczy posiadanych przez obywatela rzymskiego, jak niewolników, bydła, gruntu, drogą sprzedaży, lub innym sposobem. Nazwę jus abalienandi, także w prawie późniejszym, nosi prawo odstępowania swojej własności drugiemu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na indigenatus, frymarki, donacyje i abalijenacyje dóbr królewskich żadni w Koronie pozwalać nie mają.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabalʲjɛ̃ˈnat͡sʲja, AS: abalʹi ̯ẽnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. daw. abalienowanie, daw. abaliowanie

Wiktionary

# abalietas

zależność od czegoś innego

SJP.pl

# abalone

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj logicznej gry planszowyanszowej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈlɔ̃nɛ, AS: abalõne

Wiktionary

# abana

rzeka w Syrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. rzeka w Syrii, przepływająca przez Damaszek

Wiktionary

Barada (arab. ‏بردى‎, trl. Barada, Nahr Barada) – rzeka w Syrii.

Wypływa ze wschodniego stoku gór Antylibanu, po ich pokonaniu wypływa z wąwozu na zachodnim skraju Damaszku, następnie płynie przez centralną część miasta (przepływa m.in. pod północnymi murami starego miasta) i rozlewa się w liczne odnogi na wschód od Damaszku, nawadniając rozległy obszar, zanikając ostatecznie na obszarze bagien kilka kilometrów od miasta. Wody rzeki, rozprowadzane siecią kanałów, wykorzystywane są do irygacji okolicznych pól i sadów, które tworzących rozległą zieloną oazę na pustyni, wkrótce po krótkim biegu bez śladu ginie w bagnach. Wąwóz, którym płynie w swoim górnym biegu, jest popularnym miejscem wypoczynku mieszkańców Damaszku – jest on łatwo osiągalny m.in. dzięki prowadzącej nim linii kolejowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czyż Abana i Parpar, rzeki Damaszku, nie są lepsze od wszystkich wód Izraela?

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Barada

Wiktionary

# abandon

forma umowy ubezpieczeniowej (ubezpieczony zrzeka się pozbawionego wartości w wyniku wypadku statku lub jego ładunku na rzecz firmy ubezpieczeniowej, zachowując przy tym prawo do pełnego odszkodowania)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. mors. zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

Wiktionary

Abandon (fr. abandon, 'opuszczenie, odstąpienie') – w prawie morskim jest to zrzeczenie się przez armatora praw własności do ubezpieczonej rzeczy (ładunku lub statku) na rzecz ubezpieczyciela, które następuje po zgłoszeniu wypadku objętego umową ubezpieczeniową, jeśli ubezpieczonemu przysługuje prawo całkowitego odszkodowania.

Prawo to stosowane jest w wypadku zaginięcia bądź uszkodzenia ponad 75% zaasekurowanego mienia (nawet jeśli jest możliwość eksploatacji po naprawie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W razie zaginięcia (…) statku lub znajdującego się na nim ładunku termin dla zgłoszenia abandonu biegnie od dnia, w którym statek był spodziewany w najbliższym porcie, do którego go skierowano.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbãndɔ̃n, AS: abãndõn

Wiktionary

# abandonware

rzeczownik zbiorowy, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;

Wiktionary

Abandonware – oprogramowanie, którego twórca już nie sprzedaje i nie zapewnia dla niego obsługi. Spotyka się również użycie tego określenia w stosunku do oprogramowania, którego twórca świadomie zaprzestał rozwoju i wsparcia produktu. Określenie „abandonware” nie jest używane w odniesieniu do starszych wersji danego oprogramowania, które już nie są sprzedawane i wspierane, o ile producent nadal wspiera i sprzedaje oprogramowanie, które stanowi kontynuację tych wersji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta gra to abandonware od dobrych dziesięciu lat.

Wiktionary

# abaris

postać mitologiczna

SJP.pl

W mitologii greckiej:

- Abaris – postać w mitologii greckiej. Był mieszkańcem Kaukazu, przebywał na dworze Cefeusza, króla Etiopii i został zabity przez Perseusza wraz z etiopskimi wodzami.
- Abaris – postać w mitologii greckiej. Był jednym z Dolionów, został zabity przez Jazona podczas bitwy Dolionów z Argonautami.
- Abaris – jeden z Hiperboreadów.
- Abaris – żołnierz występujący w Eneidzie Wergiliusza (IX. 344). Pochodził z armii Turnusa, króla Rutulów. Został zabity przez Trojańczyka Euryalosa

Wikipedia

# abarognozja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku;

Wiktionary

Abarognozja (łac. abarognosis) – zmniejszenie lub całkowity brak czucia ucisku oraz odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w rękach w sytuacji, gdy podstawowe zmysły są nienaruszone. Abarognozja spowodowana jest uszkodzeniem przeciwległego płata ciemieniowego.

Wikipedia

# abarot

przysłówek sposobu

(1.1) gwara. więz. z powrotem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gwara. więz. skierowanie obelgi z powrotem do osoby, która wypowiedziała ją pierwsza

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abaˈrɔt, AS: abarot

Wiktionary

#### Powiązane:

przysł. abarotno

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) kołowrót

Wiktionary

# abasiofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

Wiktionary

Abasiofilia (z gr. abazja „niemożność chodzenia” i philia „miłość”) – zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu, w szczególności tych, które używają urządzeń ortopedycznych takich jak kule czy wózki inwalidzkie. Wyraz abasiofilia został użyty po raz pierwszy przez amerykańskiego psychologa i seksuologa Johna Moneya w 1990 roku w pracy na temat parafilii.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabasʲiɔˈfʲilʲja, AS: abas'iofʹilʹi ̯a

Wiktionary

# abass

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. abaz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abaz, abazi, abbaz

Wiktionary

# abassi

rzeczownik

(1.1) miara masy (360 gramów) stosowana w Persji do początku XX wieku

(1.2) srebrna moneta zdawkowa;

Wiktionary

Abassi (pers. ‏عباسی‎), Abbaz – srebrna moneta perska oraz miara masy (360 gramów) stosowana w Persji do początku XX wieku.

Moneta została wprowadzona przez szacha Persji Abbasa I z dynastii Safawidów w 1620 roku. Początkowo była o wadze 7,7 g, później, szczególnie od połowy XVIII w., była coraz lżejsza.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.2) abbaz

Wiktionary

# abat

dawniej: przełożony opactwa; opat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. opat

(1.2) daw. duchowny

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. abatysa ż., abbowie m., abbuś m.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|abbas., etym|łac|abbatis. < etym|gr. < etym|aramejski.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|opat.

(1.2) zobtłum|duchowny.

źródła.

== abat (język albański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rel. opat

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabat, AS: abat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abatysa ż., abbowie m., abbuś m.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. abatysa ż., abbowie m., abbuś m.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|abbas., etym|łac|abbatis. < etym|gr. < etym|aramejski.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|opat.

(1.2) zobtłum|duchowny.

źródła.

== abat (język albański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rel. opat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abatacept

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abatacept jest stosowany u dorosłych pacjentów w leczeniu aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈtat͡sɛpt, AS: abatacept

Wiktionary

# abaton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. hist. w starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu;

(1.2) archit. hist. święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;

Wiktionary

Abaton (z gr. a- 'nie', bainein 'iść') – termin architektoniczny o kilku znaczeniach:

- w Starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu. Zwykle budowany jako długa stoa (np. abaton Epidauros ma 70 m);
- święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny, podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, lub święty gaj do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani a czasami wierni, którzy poddali się oczyszczeniu rytualnemu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbatɔ̃n, AS: abatõn

Wiktionary

# abatysa

dawniej: przełożona klasztoru żeńskiego w niektórych klasztorach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. przełożona klasztoru żeńskiego

(1.2) daw. ksieni, opatka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈtɨsa, AS: abatysa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abat mos., abbowie mos., abbuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeorysza

(1.2) ksieni, opatka

Wiktionary

# abaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) numizm. srebrna moneta, dawniej funkcjonująca na terenie Chanatu Chiwy, Gruzji, Persji oraz chanatu gandżyńskiego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Elizabetpolu są prócz tego w obiegu dawne monety gandżyńskie: dżewatchański rubel albo besz-abaz (71 kop. sr.) on-szagi (42 kop.) besz-szagi (21 kop.) abaz (17 kop.).

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abass, abazi, abbaz

Wiktionary

# abaza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Wiktionary

Miejscowości

- Abaza – miasto w Rosji, w Chakasji

Osoby:

- Aleksandr Abaza
- Aleksiej Abaza
- Aziz Abaza
- Mykoła Abaza
- Ołena Abaza

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbaza, AS: abaza

Wiktionary

# abazi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. abaz.

Wiktionary

Abassi (pers. ‏عباسی‎), Abbaz – srebrna moneta perska oraz miara masy (360 gramów) stosowana w Persji do początku XX wieku.

Moneta została wprowadzona przez szacha Persji Abbasa I z dynastii Safawidów w 1620 roku. Początkowo była o wadze 7,7 g, później, szczególnie od połowy XVIII w., była coraz lżejsza.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) abaz, abass, abbaz

Wiktionary

# abazja

utrata zdolności chodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

Wiktionary

Abazja (łac. abasia, gr. αβασία) – objaw kliniczny polegający na niemożności chodzenia, poruszania całością lub częścią kończyny dolnej, niedowładzie lub całkowitym porażeniu spowodowanym urazem, czasami łączy się z innym objawem astazją. Objaw występuje jako element zaburzeń dysocjacyjnych lub schorzeń neurologicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Chorzy z abazją zachowują pełną czynność kończyn dolnych w pozycji horyzontalnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbazʲja, AS: abazʹi ̯a

Wiktionary

# abażur

osłona na lampę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Abażur był w kolorze ciemnoczerwonym, dzięki temu w pokoju panował przyjemny półmrok.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbaʒur, AS: abažur

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. abażurek mrz.

przym. abażurowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) umbrelka, przest. umbra

Wiktionary

# abażura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. abażur

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈʒura, AS: abažura

Wiktionary

# abażurek

mały abażur

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: abażur

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lampka miała czerwony abażurek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabaˈʒurɛk, AS: abažurek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abażur mrz.

przym. abażurkowy

Wiktionary

# abażurkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abażurkiem, dotyczący abażurka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abażurek m.

Wiktionary

# abażurowy

→ abażur

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zaopatrzony w abażur; związany z abażurem; taki jak abażur, przypominający abażur

Wiktionary

#### Patrz:

abażur

#### Przykłady

(1.1) Włosy gęste, złotawe, prześlicznie utrzymane, fryzowane w modne abażurowych kształtów sploty, odsłaniały kark równie młodzieńczy, pełny i biały.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abażur mrz.

Wiktionary

# abazyjczycy

rdzenna ludność północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami; Abazyni, Abazyńczycy

SJP.pl

Abazyni, Abazowie, Abazyjczycy, Abazyńczycy (abaz. абаза, abaza; ros. абазины, abaziny) – rdzenna ludność (grupa etniczna) północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami. Zamieszkują północne stoki Kaukazu, głównie w Karaczajo-Czerkiesji (ok. 27,5 tys. osób), a także w niewielkich grupach w Adygei w okolicach Kisłowodzka. Około 60% to ludność wiejska.

Wikipedia

# abazyjski

przymiotnik

(1.1) zob. abazyński.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abazyński

rzecz. abazyński mrz., abaza n.

Wiktionary

# abazyńczycy

rdzenna ludność północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami; Abazyni, Abazyjczycy

SJP.pl

Abazyni, Abazowie, Abazyjczycy, Abazyńczycy (abaz. абаза, abaza; ros. абазины, abaziny) – rdzenna ludność (grupa etniczna) północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami. Zamieszkują północne stoki Kaukazu, głównie w Karaczajo-Czerkiesji (ok. 27,5 tys. osób), a także w niewielkich grupach w Adygei w okolicach Kisłowodzka. Około 60% to ludność wiejska.

Wikipedia

# abazyni

rdzenna ludność północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami; Abazyjczycy, Abazyńczycy

SJP.pl

Abazyni, Abazowie, Abazyjczycy, Abazyńczycy (abaz. абаза, abaza; ros. абазины, abaziny) – rdzenna ludność (grupa etniczna) północnego Kaukazu, blisko spokrewniona z Czerkiesami. Zamieszkują północne stoki Kaukazu, głównie w Karaczajo-Czerkiesji (ok. 27,5 tys. osób), a także w niewielkich grupach w Adygei w okolicach Kisłowodzka. Około 60% to ludność wiejska.

Wikipedia

# abazyński

język abazyński - język kaukaski używany przez Abazyńczyków, jeden z języków urzędowych Rosji

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Abazyńczyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Abchaski jest blisko spokrewniony z językiem abazyńskim.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abaza n., Abazyńczyk mos., Abazynka ż.

przym. abazyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) abaza

Wiktionary

# abb

[czytaj: a-be-BE] Asea Brown Boveri - przedsiębiorstwo

SJP.pl

# abba

dawniej: tytuł biskupów lub uczonych

SJP.pl

ABBA, także Abba – szwedzki zespół muzyczny grający muzykę pop, założony w 1972 przez Anni-Frid Lyngstad, Benny’ego Anderssona, Björna Ulvaeusa i Agnethę Fältskog.

Uważani za jeden z najbardziej znaczących na rynku oraz kasowych zespołów muzycznych w historii, sprzedali ponad 300 mln płyt na świecie. Jako zespół zadebiutowali w 1972 singlem „People Need Love”, rok później wydali debiutancki album studyjny pt. Ring Ring. W 1974, reprezentując Szwecję z utworem „Waterloo”, zwyciężyli w finale 19. Konkursu Piosenki Eurowizji. W kolejnych latach koncertowali po całym świecie oraz lansowali kolejne przeboje. Do 1981 wydali jeszcze siedem albumów studyjnych: Waterloo (1974), ABBA (1975), Arrival (1976), The Album (1977), Voulez-Vous (1979), Super Trouper (1980) i The Visitors (1981), które dotarły do pierwszego miejsca na szwedzkiej liście najlepiej sprzedających się płyt, a także były wysoko notowane na światowych listach sprzedaży. Od 1982 nie współpracowali jako kwartet. Na rynku wydawane były kolejne składanki przebojów, które osiągnęły sukces sprzedażowy.

Wikipedia

# abbacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. opactwo, klasztor

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈːat͡sʲja, AS: a•bacʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abbacyja

Wiktionary

# abbacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. opactwo, klasztor

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abbacja

Wiktionary

# abbandonasi

określenie wykonawcze: swobodnie, bez skrępowania; abbandonatamente

SJP.pl

# abbandonatamente

określenie wykonawcze: swobodnie, bez skrępowania; abbandonasi

SJP.pl

# abbas

nazwisko

SJP.pl

Abbas (Abbas Ibn Abd Al Muttalib, ur. ok. 565, zm. ok. 653) – wódz arabski, stryj proroka Mahometa.

Wikipedia

# abbasyda

członek dynastii 37 kalifów, panującej w latach 750-1258 w imperium muzułmańskim, mającym stolicę w Bagdadzie

SJP.pl

# abbasydzi

członek dynastii 37 kalifów, panującej w latach 750-1258 w imperium muzułmańskim, mającym stolicę w Bagdadzie

SJP.pl

Wikipedia

# abbasydzki

→ Abbasyda, → Abbasydzi

SJP.pl

#### Patrz:

Abbasyda, → Abbasydzi

# abbazia

[czytaj: abacja] dawniej: Abacja (miasto w Chorwacji)

SJP.pl

Wikipedia

# abbé

nazwisko, m.in. Ernst Abbe (1840-1905), fizyk niemiecki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;

Wiktionary

# abbeville

[czytaj: abWIL] miasto we Francji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Francji nad Sommą;

Wiktionary

## Lokalizacje we Francji

- Abbeville – miejscowość i gmina we Francji
- Abbéville-la-Rivière – miejscowość i gmina we Francji
- Abbéville-lès-Conflans – miejscowość i gmina we Francji
- Abbeville-Saint-Lucien – miejscowość i gmina we Francji
- Okręg Abbeville – okręg w północno-wschodniej Francji

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto, gmina

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. abwilski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== Abbeville (język francuski.) ==

wymowa.

audio|Fr-Abbeville.ogg.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. Abbeville

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abwilski

Wiktionary

# abbot

nazwisko

SJP.pl

Osoby:

- Charles Greeley Abbot (1872–1973) – amerykański astrofizyk i astronom
- George Abbot (1562–1633) – duchowny anglikański, arcybiskup Canterbury
- John Abbot (1751–1840 lub 1841) – amerykański entomolog i ornitolog
- Robert Abbot (1560–1617) – duchowny anglikański, biskup Salisbury
- Henry Abbot – XVI-wieczny męczennik angielski

Wikipedia

# abbott

nazwisko, m.in.: Berenice Abbott, amerykańska artystka fotografik

SJP.pl

Miejscowości w Stanach Zjednoczonych:

- Abbott – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Hill

Gminy w Stanach Zjednoczonych:

- gmina Abbott (ang. Abbott Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Potter

Inne:

- Abbott – marka samochodu

Osoby o nazwisku Abbott:

- Tony Abbott – australijski polityk
- Diane Abbott – brytyjska polityk
- Jeff Abbott – amerykański pisarz

Wikipedia

# abbowie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. opaci, księża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈːɔvʲjɛ, AS: a•bovʹi ̯e

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abat mos., abatysa ż., abbuś mos.

Wiktionary

# abbozzo

[czytaj: abbocco] szkicowy zarys dzieła sztuki; abozzo

SJP.pl

# abbreviatura

abrewiatura;
1. skróty stosowane w notacji muzycznej (np. b - bemol, # - krzyżyk);
2. system skrótów stosowany w starożytnych i średniowiecznych pismach;
3. w poligrafii: znak zastępujący jakiś wyraz (np. $)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. abrewiatura.

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== abbreviatura (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) abrewiatura, skrót (wyrazu)

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabːrɛvʲjaˈtura, AS: a•brevʹi ̯atura

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== abbreviatura (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) abrewiatura, skrót (wyrazu)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abbrewiator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. sekretarz lub notariusz w kancelarii papieskiej

(1.2) rel. urzędnik soborowy

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabrɛˈvʲjatɔr, AS: abrevʹi ̯ator

Wiktionary

# abbuś

dawniej, pogardliwie o księdzu; labuś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. ksiądz

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabːuɕ, AS: a•buś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abat mos., abatysa ż., abbowie mos., labuś mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) katabas, klecha, księżulo, labuś

Wiktionary

# abc

[czytaj: a-be-CE] ABC;
1. podstawowe, najważniejsze zasady, informacje z jakiejś dziedziny; abecadło, alfabet, elementarz;
2. książka z podstawowymi, najważniejszymi zasadami, informacjami z jakiejś dziedziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podstawy czegoś, podstawy wiedzy na jakiś temat

(1.2) podręcznik, w którym można znaleźć podstawy czegoś, najważniejsze informacje z danej dziedziny

(1.3) zestaw podstawowych narzędzi, akcesoriów do jakiejś pracy lub dziedziny aktywności

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) geogr. pot. Aruba, Bonaire i Curaçao, grupa wysp na Morzu Karaibskim;

Wiktionary

- abc – sieć sklepów
- abc – zagadnienie z teorii liczb

Zobacz też:

- ABC

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) „ABC fizyki” to podręcznik wprowadzający w tę dziedzinę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: a‿be‿ce

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abc, a b c

Wiktionary

# abcalong

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spłata

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rata

Wiktionary

# abcas

rzeczownik

(1.1) daw. obcas

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abzas

Wiktionary

# abchaski

→ Abchazja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany w Abchazji;

Wiktionary

#### Patrz:

Abchazja

#### Przykłady

(1.1) Podczas wojny domowej w Gruzji władze rosyjskie przyczyniły się w decydującym stopniu do przetrwania niezależnego państwa abchaskiego poprzez wsparcie militarne i finansowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈxasʲci, AS: apχasʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abchazja ż., Abchaz mos., Abchazka ż., abchaskość ż.

Wiktionary

# abchasko-gruziński

dotyczący Abchazji i Gruzji; w części abchaski, w części gruziński

SJP.pl

# abchaskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem abchaskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem abchaskim

(1.3) spisany, stworzony w języku abchaskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈxaskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: apχaskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# abchaskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest abchaskie; cecha tych, którzy są abchascy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abchazja ż., Abchaz m., Abchazka ż., abchaski mrz.

przym. abchaski

Wiktionary

# abchaz

mieszkaniec Abchazji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abchazji;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Napięcie między Abchazami a abchaskimi Gruzinami starał się łagodzić pierwszy gruziński prezydent Zwiad Gamsachurdia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapxas, AS: apχas

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abchazja ż., abchaski mrz.

:: fż. Abchazka ż.

przym. abchaski

Wiktionary

# abchazja

republika autonomiczna w Gruzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. adm. formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Wiktionary

Abchazja (abch. Аҧсны – Apsny, gruz. აფხაზეთი – Apchazeti, ros. Абха́зия – Abchazija) – terytorium na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, formalnie część Gruzji, faktycznie państwo nieuznawane (uznane przez 5 państw na świecie, w tym Rosję) ze stolicą w Suchumi , położone nad Morzem Czarnym i na zachodnim Kaukazie. Zajmuje powierzchnię 8550 km², zamieszkuje je ponad 240 tys. osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Separatystyczny rząd Abchazji przyjmuje, że jest ona niepodległym państwem – jednostronna proklamacja niepodległości nastąpiła w 1992 roku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈxazʲja, AS: apχazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abchaski mrz., Abchaz mos., Abchazka ż., abchaskość ż.

przym. abchaski

Wiktionary

# abchazka

mieszkanka Abchazji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abchazji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈxaska, AS: apχaska

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abchazja ż., abchaskość ż., abchaski mrz.

:: fm. Abchaz mos.

przym. abchaski

Wiktionary

# abcug

dawniej:
1. odstęp między szeregami;
2. w kartach: wyjście, pociągnięcie; dziś zwykle w potocznym wyrażeniu "w krótkich abcugach" lub "w szybkich abcugach" - szybko, natychmiast

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. odstęp, odległość, dystans

(1.2) daw. karc. wyjście, pociągnięcie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Idą marszałki, damy, urzędniki,
W równych abcugach: pierwszy, drugi, czwarty (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapt͡suk, AS: apcuk

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. abcugować

Wiktionary

# abcugować

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) daw. potrącić lub potrącać z pensji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczęsny nakazał tu wprost, aby „abszejty wstrzymane były, a dla łatwiejszego tych utrzymania forszus… nie jest im abcugowany”.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abcug m.

Wiktionary

# abcybilder

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. naklejka

Wiktionary

# abcybinder

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. naklejka

Wiktionary

# abcyjbilder

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. naklejka

Wiktionary

# abcyksymab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;

Wiktionary

Abcyksymab, abciksimab (wcześniej znany jako c7E3 Fab; ATC: B01 AC 13) – lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab chimerycznego monoklonalnego przeciwciała 7E3, skierowanego przeciwko receptorom GP IIb/IIIa znajdującym się na płytkach krwi. Receptory GP IIb/IIIa są częścią receptorów adhezyjnych z rodziny integryn i głównymi receptorami powierzchniowymi odgrywającymi rolę w zjawisku agregacji płytek. Abcyksymab wiążąc się z receptorami GP IIb/IIIa hamuje agregację przez uniemożliwienie związania do receptorów fibrynogenu, czynnika von Willebranda i innych cząsteczek adhezyjnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abcyksymab stosuje się u pacjentów poddawanych przezskórnym interwencjom wieńcowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapt͡sɨˈksɨ̃map, AS: apcyksỹmap

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abciksimab, c7E3 Fab; nazwa handlowa: ReoPro

Wiktionary

# abdallah

1. popularne imię muzułmańskie;
2. nazwisko, m.in. Abderemane Ahmed Abdallah (1918-1989) - polityk Komorów, prezydent

SJP.pl

Abdullah, Abdallah, Abd Allah (arab. ‏عبد ﷲ‎) to popularne wśród muzułmanów imię pochodzenia arabskiego oznaczające sługa Allaha. Jest ono często przybierane przez osoby nowo nawrócone na islam.

Wybrane osoby noszące to imię:

- Abd Allah ibn Abd al-Muttalib, ojciec proroka Mahometa.
- Abdallah syn Alego z dynastii Umajjadów.
- Abdullah I, król Jordanii.
- Abdullah II, król Jordanii.
- Abdullah bin Abdulaziz al Saud, od 1 sierpnia 2005 do 23 stycznia 2015 król Arabii Saudyjskiej.
- Abdullah Öcalan, kurdyjski polityk, lider Partii Pracujących Kurdystanu.
- Abdullah ibn Ismail z dynastii Alawitów.

Wikipedia

# abdaniec

polski herb szlachecki; Abdank, Habdank, Awdaniec

SJP.pl

Abdank – polski herb szlachecki, noszący zawołania Abdaniec, Abdank, Awdaniec, Habdank, Hebdank. Wzmiankowany w najstarszym zachowanym do dziś polskim herbarzu, Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae, spisanym przez historyka Jana Długosza w latach 1464–1480. Abdank jest jednym z 47 herbów adoptowanych przez bojarów litewskich na mocy unii horodelskiej z 1413 roku.

Wikipedia

# abdank

polski herb szlachecki; Habdank, Abdaniec, Awdaniec

SJP.pl

## Herby szlacheckie

- Abdank – polski herb szlachecki.
- Abdank II – polski herb szlachecki.

## Rody szlacheckie

- Abakanowiczowie herbu Abdank
- Abczyńscy herbu Abdank
- Abłamowiczowie herbu Abdank
- Abramowiczowie herbu Abdank
- Białobrzescy herbu Abdank
- Buczaccy herbu Abdank
- Gasztołdowie herbu Abdank
- Grocholscy herbu Abdank
- Jazłowieccy herbu Abdank
- Kowalscy herbu Abdank
- Skarbkowie herbu Abdank
- Wąsowscy herbu Abdank

Wikipedia

# abdankować

czasownik niedokonany

(1.1) śrpol. odprawić, zwolnić z obowiązków, rozpuścić wojsko

(1.2) śrpol. odprawić, pożegnać się (z kimś)

(1.3) śrpol. porzucać, zostawiać w spokoju

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdãŋˈkɔvat͡ɕ, AS: abdãŋkovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdankowanie n., habdank mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) war. habdankować

Wiktionary

# abdankowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) śrpol. zwalnianie ze służby

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. abdankować

Wiktionary

# abdera

starożytne miasto greckie nad Morzem Egejskim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja;

(1.2) geogr. hist. starożytne miasto, kolonia grecka w południowej Tracji nad Morzem Egejskim, niedaleko ujścia rzeki Nestos

(1.3) geogr. hist. starożytne miasto portowe, kolonia kartagińska, znajdująca się na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego; ; obecnie odpowiada miejscowości

Wiktionary

- Abdera – współczesna miejscowość i starożytne miasto na terenie obecnej Grecji
- Abdera – gmina w Grecji, w regionie Macedonia Wschodnia i Tracja
- Abdera – Abra, kolonia fenicka na Półwyspie Iberyjskim
- Abdera – dawne biskupstwo w rzymskiej prowincji Rhodopeia

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. abderyta mos., abderytka ż.

przym. abderycki

Wiktionary

# abderycki

→ Abdera

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Abderą, dotyczący Abdery, pochodzący z Abdery

Wiktionary

#### Patrz:

Abdera

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɛˈrɨt͡sʲci, AS: abderycʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abdera ż., abderyta mos., abderytka ż.

Wiktionary

# abderyta

1. mieszkaniec Abdery (starożytnego miasta greckiego w Azji Mniejszej);
2. przenośnie: głupek, prostak, nieuk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa

(1.2) książk. przen. głupiec, prostak, nieuk

Wiktionary

Abdera (gr. Άβδηρα, trl. Ávdīra, trb. Awdira) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Wschodnia i Tracja, w jednostce regionalnej Ksanti, historyczna siedziba gminy Abdera. W 2011 roku liczyła 1090 mieszkańców.

Starożytne miasto, kolonia grecka w południowej Tracji nad Morzem Egejskim, niedaleko ujścia rzeki Nestos.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɛˈrɨta, AS: abderyta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abdera ż.

:: fż. abderytka ż.

przym. abderycki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głupiec, prostak, nieuk

Wiktionary

# abderytka

1. mieszkanka Abdery (starożytnego miasta greckiego w Azji Mniejszej);
2. przenośnie: kobieta niewykształcona, prostaczka, nieuk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkanka miasta Abdera w Tracji

(1.2) książk. przen. kobieta głupia, niewykształcona, prostaczka, nieuk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abdera ż.

:: fm. abderyta mos.

przym. abderycki

Wiktionary

# abdest

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

Wiktionary

Wudu (ar. وضوء, wadu - wodnienie, pers. ‏Abdest‎, czyt. łudu) – ablucja poprzedzająca modlitwę w islamie, bez której nie wolno odprawiać pięciu modlitw dziennych. Dokonuje się jej wodą, a gdy jest ona niedostępna – piaskiem lub żwirem (obmycie dokonane piaskiem lub żwirem to tajammum). Odmawia się przy tym formuły modlitewne. Małego obmycia (wudu) dokonuje się w przypadku dotknięcia osoby innej płci (nie dotyczy to własnego małżonka), po defekacji, oddaniu moczu lub innej sytuacji, podczas której nastąpiło dotknięcie intymnej części ciała, po utracie przytomności lub po zapadnięciu w sen. Szyici jednak wymagają ablucji przed każdą modlitwą. W każdym meczecie znajdują się urządzenia umożliwiające dokonanie ablucji.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) wudu

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|pers|آبدست. (ābdast)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) wudu

* bośniacki: (1.1) abdest

* niemiecki: (1.1) Wudu'

* rosyjski: (1.1) вуду

* turecki: (1.1) abdest

źródła.

== abdest (język turecki.) ==

wymowa.

IPA3|abˈdest.

audio|LL-Q256 (tur)-Veravi95-abdest.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) rel. w islamie abdest

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabdɛst, AS: abdest

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wudu

Wiktionary

# abdiasz

prorok biblijny; Obadiasz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, prorok;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

- Abdiasz (prorok)
- Abdiasz (imię) – imię pochodzenia hebrajskiego
- Abdiasz z Melku – postać fikcyjna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) O Abdiaszu nie ma prawie żadnych wiadomości, jego krótka księga nie zawiera danych o autorze, poza pierwszym wersem, głoszącym, że jest ona „widzeniem Abdiasza”.

(1.2) Mam na imię Abdiasz i pochodzę z Libanu.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Abdiaszowy

Wiktionary

# abditorium

skrzynia na relikwie w kościołach rzymsko-katolickich

SJP.pl

# abdomen

1. w anatomii: brzuch;
2. w zoologii: odwłok

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. brzuch

(1.2) zool. odwłok

Wiktionary

- w anatomii: brzuch (jama brzuszna, mięśnie brzucha)
- w zoologii: odwłok u owadów

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: abˈdɔ̃mɛ̃n, AS: abdõmẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abdominalny

Wiktionary

# abdominalny

1. brzuszny;
2. odwłokowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. brzuszny

(1.2) zool. odwłokowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɔ̃mʲĩˈnalnɨ, AS: abdõmʹĩnalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdomen mrz.

Wiktionary

# abdominoplastyka

operacyjna korekcja nadmiaru i wiotkości skóry brzucha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;

Wiktionary

Abdominoplastyka (ang. abdominoplasty), nazywana również plastyką brzucha – rozległy zabieg mający na celu likwidację wystającego fałdu brzusznego poprzez napięcie mięśni poprzecznych brzucha przy jednoczesnym pozbyciu się nadmiaru skóry i tkanki tłuszczowej. W wyniku przeprowadzenia zabiegu znacznej poprawie ulega wygląd brzucha, minusem operacji jest poprzecznie przebiegająca sporych rozmiarów blizna.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W przypadku całkowitej abdominoplastyki stosuje się znieczulenie ogólne, czyli pełne uśpienie pod kontrolą anestezjologa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka, AS: abdõmʹĩnoplastyka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) apronektomia, plastyka brzucha

Wiktionary

# abdon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Abdon (imię) – semickie imię męskie
- Abdon – sędzia biblijny
- Abdon – miasto biblijne
- Abdon – wieś w Anglii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na cmentarzu św. Poncjana znajdują się freski przynajmniej z VII w. przedstawiające Boga, jako starca koronującego kwiatami męczenników Abdona i Sennena.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabdɔ̃n, AS: abdõn

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hebr|עבדון.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abdon

* czeski: (1.1) Abdon m.

* francuski: (1.1) Abdon m.

* hebrajski: (1.1) עבדון m.

* hiszpański: (1.1) Abdón m.

* niemiecki: (1.1) Abdon m.

* portugalski: (1.1) Abdão m.

* rosyjski: (1.1) Авдон m., Абдон m.

* słoweński: (1.1) Abdon m.

* węgierski: (1.1) Abdon

* wilamowski: (1.1) Abda m.

* włoski: (1.1) Abdon m., Abdone m.

źródła.

== Abdon (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Abdon

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abdukcja

1. w fizjologii: odchylenie kończyny od osi ciała; odwodzenie;
2. u Arystotelesa: rozumowanie oparte na sylogizmie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. odchylenie kończyny od osi ciała;

(1.2) log. rodzaj sylogizmu;

Wiktionary

- abdukcja – ruch kończyny
- rozumowanie abdukcyjne

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: abˈdukt͡sʲja, AS: abdukcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abduktor

przym. abdukcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odwodzenie

(1.2) rozumowanie abdukcyjne

Wiktionary

# abdukcyjny

→ abdukcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. anat. związany z abdukcją

(1.2) log. związany z abdukcją

Wiktionary

#### Patrz:

abdukcja

#### Powiązane:

rzecz. abdukcja ż., abduktor m.

Wiktionary

# abduktor

w anatomii: mięsień odciągający kończynę od osi ciała; odwodziciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. mięsień odciągający kończynę od ciała;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W obrębie kończyny górnej abduktorami są mięśnie odwodzące palców o linii pośrodkowej dłoni i mięśnie odwodzące kończyny górnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈduktɔr, AS: abduktor

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdukcja ż.

przym. abdukcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odwodziciel

Wiktionary

# abdul

1. w gwarze uczniowskiej: osoba głupia, nierozgarnięta; tuman, bezmózgowiec, przygłup;
2. w gwarze przestępczej: Arab

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pasterz Abdul z Dagestanu ma trzy żony i jedenaścioro dzieci.

Wiktionary

# abdullah

popularne imię muzułmańskie

SJP.pl

Abdullah, Abdallah, Abd Allah (arab. ‏عبد ﷲ‎) to popularne wśród muzułmanów imię pochodzenia arabskiego oznaczające sługa Allaha. Jest ono często przybierane przez osoby nowo nawrócone na islam.

Wybrane osoby noszące to imię:

- Abd Allah ibn Abd al-Muttalib, ojciec proroka Mahometa.
- Abdallah syn Alego z dynastii Umajjadów.
- Abdullah I, król Jordanii.
- Abdullah II, król Jordanii.
- Abdullah bin Abdulaziz al Saud, od 1 sierpnia 2005 do 23 stycznia 2015 król Arabii Saudyjskiej.
- Abdullah Öcalan, kurdyjski polityk, lider Partii Pracujących Kurdystanu.
- Abdullah ibn Ismail z dynastii Alawitów.

Wikipedia

# abdykacja

zrzeczenie się władzy przez panującego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; Gloger.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wiadomość o abdykacji Jana Kazimierza i o niepodobieństwie odsieczy doszła przez szlachtę do niewiast […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɨˈkat͡sʲja, AS: abdykacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdykowanie n.

czas. abdykować dk./ndk.

przym. abdykacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abdykowanie, dymisja, rezygnacja, zrzeczenie się

Wiktionary

# abdykacyjny

przymiotnik od: abdykacja (np. akt abdykacyjny, pisma abdykacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abdykacją, dotyczący abdykacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dokumenty abdykacyjne król podpisał 10 grudnia 1936 r. w Fort Belvedere.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɨkaˈt͡sɨjnɨ, AS: abdykacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdykacja ż., abdykowanie n.

czas. abdykować dk./ndk.

Wiktionary

# abdykować

zrzec lub zrzekać się tronu

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. abdykować)

(1.1) polit. zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

(1.2) przen. rezygnować z czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. abdykować)

(2.1) polit. zrzec się władzy monarszej; dokonać abdykacji

(2.2) przen. zrezygnować z czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Król abdykował na rzecz swojego brata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ, AS: abdykovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdykowanie n., abdykacja ż.

przym. abdykacyjny

Wiktionary

# abdykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. rezygnowanie ze sprawowania władzy przez monarchę, zrzekanie się tronu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabdɨkɔˈvãɲɛ, AS: abdykovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abdykacja ż.

czas. abdykować dk./ndk.

przym. abdykacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rezygnowanie, ustępowanie, zrzekanie się

Wiktionary

# abdżad

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

Wiktionary

Abdżad, inaczej pismo spółgłoskowe – ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek. Słowo „abdżad” opiera się na pierwszych literach alfabetu (w uproszczonej transkrypcji: a, b, g, d) występujących we wszystkich językach semickich, takich jak fenicki, syryjski, arabski i hebrajski. W dawnym języku arabskim pierwsze litery alfabetu: „a” (ʾalif), „b” (bā’), „dż” (ǧīm), „d” (dāl), fonetycznie tworzą słowo abdżad (أﺑﺠﺪ), co oznacza „alfabet”.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Samogłoski krótkie są w piśmie arabskim pomijane, dlatego jest ono klasyfikowane jako abdżad.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabd͡ʒat, AS: abǯat

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pismo spółgłoskowe

Wiktionary

# abe

nazwisko

SJP.pl

Dania:

- Åbe – walońska nazwa gminy Aubel

Japonia:

- Abe − rzeka
- Abe − wodospad

Zobacz też:

- Abbe
- Abee

Wikipedia

# abecadlarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. początkowa uczennica

(1.2) daw. lekcew. nauczycielka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Marysia jest abecadlarką, całymi dniami siedzi nad elementarzem.

(1.2) Idę dziś na wywiadówkę. Porozmawiam sobie z tą abecadlarką Jasia na temat zbyt trudnych prac domowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡saˈdlarka, AS: abecadlarka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadło, abecadlarz, abecedariusz, abecadlnik

przym. abecadłowy, abecadlny

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) belferka

Wiktionary

# abecadlarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. początkowy uczeń

(1.2) daw. lekcew. nauczyciel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. skorowidz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jaś jest abecadlarzem, właśnie poznaje pierwsze literki.

(1.2) Idę dziś na wywiadówkę. Porozmawiam sobie z tym abecadlarzem na temat wyrzucania uczniów z lekcji.

(2.1) W abecadlarzu nie ma wszystkich nazwisk

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlaʃ, AS: abecadlaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadlny, abecadłowy

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abecedariusz

(1.2) belfer

Wiktionary

# abecadlnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. elementarz, książka wprowadzająca

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Muszę kupić abecadlnik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlʲɲik, AS: abecadlʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadłowy, abecadlny

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) elementarz

Wiktionary

# abecadlny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. ułożony według kolejności liter w abecadle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lista jest abecadlna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadlnɨ, AS: abecadlny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadłowy

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. alfabetyczny

Wiktionary

# abecadło

1. przestarzałe: zestaw liter, czyli symboli graficznych dźwięków danego języka, ułożony w porządku tradycyjnym; alfabet;
2. podstawowe, najważniejsze zasady, informacje dotyczące jakiejś dziedziny; abc, ABC

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku

(1.2) przen. elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.

(1.3) gra towarzyska w XVIII wieku, obecnie znana jako „państwa i miasta”

Wiktionary

Alfabet polski, abecadło (dawniej: obiecadło, obiecado) – alfabet dwuszeregowy oparty na alfabecie łacińskim używany do zapisu języka polskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Polskie abecadło składa się z 32 liter.

(1.1) Abecadło z pieca spadło (…)

(1.1) Jaś musi się jeszcze podszkolić w abecadle.

(1.2) Pan chce zostać profesjonalistą, jak pan nawet nie zna komputerowego abecadła?

(1.3) Graliśmy wczoraj w abecadło.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛˈt͡sadwɔ, AS: abecadu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadłowy, abecadlny

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alfabet, daw. abiecadło, obiecadło

(1.2) ABC

Wiktionary

# abecadłowo

przysłówek sposobu

(1.1) według alfabetu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sadˈwɔvɔ, AS: abecadu̯ovo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadlny, abecadłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alfabetycznie

Wiktionary

# abecadłowy

→ abecadłowy (przestarzale); alfabetyczny, alfabetowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ułożony według kolejności liter w abecadle

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Indeksy są abecadłowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sadˈwɔvɨ, AS: abecadu̯ovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n., abecedariusz mos./mrz.

przym. abecadlny

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) alfabetyczny

Wiktionary

# abecedariusz

w literaturze: utwór, najczęściej o charakterze żartobliwym, w którym kolejne wyrazy, wersy lub strofy zaczynają się od kolejnych liter alfabetu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) początkowy uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) skorowidz

(2.2) liter. wiersz, w którym kolejne elementy zaczynają się kolejnymi literami alfabetu;

Wiktionary

Abecedariusz, wiersz abecadłowy (z łac. abecedarius, alfabetyczny) – utwór literacki, w którym kolejne wyrazy, wersy lub strofy zaczynają się kolejnymi literami alfabetu. Abecedariusz jest szczególną odmianą akrostychu (czyli utworu wersowanego poziomo, w którym jednocześnie określone pionowe grupy znaków posiadają własne znaczenie). Abecedariusze pełniły głównie funkcje mnemotechniczne – ułatwiające zapamiętywanie tekstu – lub ozdobne. Funkcja mnemotechniczna tych utworów przestała mieć znaczenie po wynalezieniu druku – od tego momentu abecedariusze stosowane były jedynie w celu pokazania wysokiego kunsztu pisarskiego autora.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan jest abecedariuszem.

(2.1) W abecedariuszu nie ma wszystkich nazwisk.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛt͡sɛˈdarʲjuʃ, AS: abecedarʹi ̯uš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abecadlarka ż., abecadlarz mos./mrz., abecadlnik mrz., abecadło n.

przym. abecadlny, abecadłowy

przysł. abecadłowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abecadlarz

(2.1) skorowidz

(2.2) wiersz abecadłowy

Wiktionary

# abel

postać biblijna; syn Adama i Ewy, zamordowany przez swego brata Kaina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Wiktionary

## Osoby

- Abel – imię męskie

Osoby o imieniu Abel

- Abel z Metzu – święty Kościoła katolickiego
- Abel z Reims – święty Kościoła katolickiego
- Abel – postać biblijna, syn Adama, brat Kaina
- Abel – król duński w latach 1250–1252
- Abel – arcybiskup lubelski i chełmski
- Abel (przed 1757–1831) – rosyjski mnich
- Abel Tasman – żeglarz holenderski

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja przyjaciółka uparła się, żeby swojego syna nazwać Abel.

(1.2) A Abel był pasterzem owiec, a Kain oraczem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabɛl, AS: abel

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Abel. < etym|gr|Ἅβελ. < etym|hebr|הבל. (hɛḇɛl) → tchnienie, opar, przen. nicość, marność; ewentualnie z etym|akadyjski|𒌉𒍑. (ablu) → syn pierworodny

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abel; (1.2) Abel

* arabski: (1.1) هابيل m.

* baskijski: (1.1) Abel

* czeski: (1.1) Ábel, Abel

* esperanto: (1.1) Habelo

* fiński: (1.1) Aapeli

* francuski: (1.1) Abel m.

* hiszpański: (1.1) Abel m.

* islandzki: (1.1) Abel

* jidysz: (1.2) הבֿל m. (hewl)

* łaciński: (1.1) Abel m.

* niderlandzki: (1.1) Abel

* niemiecki: (1.1) Abel m.

* norweski (bokmål): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* norweski (nynorsk): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* nowogrecki: (1.1) Άβελ m.

* portugalski: (1.1) Abel m.; (1.2) Abel m.

* rosyjski: (1.1) Авель m.

* słoweński: (1.1) Abel m.

* starogrecki: (1.1) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.; (1.2) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.

* szwedzki: (1.1) Abel

* ukraiński: (1.1) А́вель m.; (1.2) А́вель m.

* węgierski: (1.1) Ábel; (1.2) Ábel

* włoski: (1.1) Abele m.; (1.2) Abele m.

źródła.

== Abel (język angielski.) ==

wymowa.

amer. IPA|ˈeɪ.bəl.

homofony|able.

audio|LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Abel.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|angielski|m. Abel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|Abel. < etym|gr|Ἅβελ. < etym|hebr|הבל. (hɛḇɛl) → tchnienie, opar, przen. nicość, marność; ewentualnie z etym|akadyjski|𒌉𒍑. (ablu) → syn pierworodny

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abel; (1.2) Abel

* arabski: (1.1) هابيل m.

* baskijski: (1.1) Abel

* czeski: (1.1) Ábel, Abel

* esperanto: (1.1) Habelo

* fiński: (1.1) Aapeli

* francuski: (1.1) Abel m.

* hiszpański: (1.1) Abel m.

* islandzki: (1.1) Abel

* jidysz: (1.2) הבֿל m. (hewl)

* łaciński: (1.1) Abel m.

* niderlandzki: (1.1) Abel

* niemiecki: (1.1) Abel m.

* norweski (bokmål): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* norweski (nynorsk): (1.1) Abel; (1.2) Abel

* nowogrecki: (1.1) Άβελ m.

* portugalski: (1.1) Abel m.; (1.2) Abel m.

* rosyjski: (1.1) Авель m.

* słoweński: (1.1) Abel m.

* starogrecki: (1.1) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.; (1.2) Ἀβέλ m., Ἅβελ m.

* szwedzki: (1.1) Abel

* ukraiński: (1.1) А́вель m.; (1.2) А́вель m.

* węgierski: (1.1) Ábel; (1.2) Ábel

* włoski: (1.1) Abele m.; (1.2) Abele m.

źródła.

== Abel (język angielski.) ==

wymowa.

amer. IPA|ˈeɪ.bəl.

homofony|able.

audio|LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Abel.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|angielski|m. Abel

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abel-mechola

według Starego Testamentu, jest to miejscowość gdzie mieszkał prorok Elizeusz

SJP.pl

Wikipedia

# abelard

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Abelard – imię męskie zapewne pochodzenia francuskiego (prowansalskiego), którego pierwotne znaczenie wywodzone jest od wyrazu prowansalskiego abelha, oznaczającego „pszczelarza”. Jednak bywa ono także łączone z niemieckimi imionami Adalhard (dosł. „szlachetna siła”) bądź też Eberhard (dosł. „silny jak dzik”).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój kolega postanowił, że jeśli urodzi mu się syn, to da mu na imię Abelard.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɛlart, AS: abelart

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. Abelardowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. Abelardowy

frazeologia.

etymologia.

imię męskie pochodzenia etym|franc. oznaczające pszczelarza

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Abelard

* duński: (1.1) Abelardo

* esperanto: (1.1) Abelardo

* hiszpański: (1.1) Abelardo

* kataloński: (1.1) Abelard

* litewski: (1.1) Abelardas

* łaciński: (1.1) Abaelardus, Abelardus

* niderlandzki: (1.1) Abaelardus

* niemiecki: (1.1) Abelard

* nowogrecki: (1.1) Αβελάρδος

* portugalski: (1.1) Abelardo

* węgierski: (1.1) Abelárd

* włoski: (1.1) Abelardo

źródła.

== Abelard (język angielski.) ==

wymowa.

amer. IPA|ˈæb.ə.ˌlɑɹd.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Abelard

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abelardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Abelarda lub z nim związany

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Abelarda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abelard mos.

Wiktionary

# abelia

ozdobna roślina z rodziny przewiertniowatych, np. abelia wielokwiatowa, abelia koreańska

SJP.pl

Abelia – rzadkie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, oznaczające "oddech, tchnienie". W języku francuskim jest żeńską formą imienia Abel. Może występować w postaciach Abella i Abelle.

Wikipedia

# abelit

mieszanina wybuchowa złożona z azotanu amonu, trinitrotoluenu i soli kuchennej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. materiał wybuchowy składający się z azotanu amonu, trinitrotoluenu, soli kamiennej i innych składników;

Wiktionary

Abelit – mieszanina wybuchowa amonowo-saletrzana (amatol) złożona z azotanu amonu, trotylu, dwunitrobenzenu i soli kamiennej. Swą nazwę zawdzięcza brytyjskiemu chemikowi i wynalazcy Frederickowi Augustusowi Abelowi. Jest używany i stosowany w górnictwie jako kruszący materiał wybuchowy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abelitu używa się w górnictwie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɛlʲit, AS: abelʹit

Wiktionary

# abelita

członek sekty wczesnochrześcijańskiej powstałej w IV wieku w Afryce

SJP.pl

# abelizaur

przedstawiciel rodziny dinozaurów gadziomiednicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. rodzaj dinozaura żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna);

Wiktionary

Abelizaur (Abelisaurus) – rodzaj dinozaura z rodziny abelizaurów żyjącego, w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna). Był dwunożnym mięsożercą, mierzącym prawdopodobnie około 7-9 metrów długości. Wielkość określana jest tylko na podstawie badań nad czaszką, jedyną znaną częścią szkieletu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jedna jedyna znaleziona czaszka abelizaura jest niekompletna (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛˈlʲizawr, AS: abelʹizau̯r

Wiktionary

# abelizauroid

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów z infrarzędu ceratozaurów

SJP.pl

# abelizauroidy

nadrodzina dinozaurów z infrarzędu ceratozaurów

SJP.pl

Abelizauroidy (Abelisauroidea) – nadrodzina teropodów z grupy ceratozaurów (Ceratosauria). Definiowana jako najwęższy klad obejmujący gatunki Carnotaurus sastrei i Noasaurus leali, lub jako klad obejmujący Carnotaurus sastrei i wszystkie teropody bliżej spokrewnione z nim niż z Ceratosaurus nasicornis.

Wikipedia

# abelizaury

rodzina dinozaurów gadziomiednicznych

SJP.pl

Abelizaury (Abelisauridae) – mający rangę rodziny klad teropodów z grupy ceratozaurów. Zamieszkiwały one dawny południowy superkontynent Gondwanę od środkowej jury do końca kredy. Ich skamieniałości odnajdywano w dzisiejszych Afryce, Ameryce Południowej, na Subkontynencie Indyjskim, na Madagaskarze i w Europie.

Wikipedia

# abelkowy

przymiotnik

(1.1) daw. związany z abelkiem; wykonany z abelka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abelek mrz.

Wiktionary

# abelowy

w matematyce: grupa abelowa (przemienna) - grupa, w której działanie jest przemienne

SJP.pl

# abelsonit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał organiczny odkryty w 1975 roku;

Wiktionary

Abelsonit – minerał organiczny pierwszy raz wykryty w 1975 roku w próbkach łupków bitumicznych pochodzących z Green River Formation w hrabstwie Uintah. Nazwa pochodzi od nazwiska odkrywcy Philipa Hauge’a Abelsona, amerykańskiego fizyka.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abelsonit posiada trójskośny układ krystalograficzny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛlˈsɔ̃ɲit, AS: abelsõńit

Wiktionary

# abenceragowie

ród grenadzki, potężny w XV w.

SJP.pl

Abencerrajes (Abenceragowie) – szlachecka rodzina mauretańska w Grenadzie.

Rodzina posiadała w XV w. duże wpływy w Emiracie Grenady. Wedle legendy zostali zamordowani przez Boabdila z rozkazu emira Abu'l Hassana w Alhambrze, w komnacie nazwanej później Salą Abenceragów (ok. 1460). Legenda o ich losie opisana została przez Perez de Hita w dziele Guerras Civiles de Grenada, skąd pomysł zaczerpnął Chateaubriand do powieści Les aventures du dernier des Abencerages.

Wikipedia

# abentajer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. fałszywy kamień, podróbka kamienia szlachetnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie wszystkoć to szmaragd, co się zieleni, najdziesz i abentajer, co wnet farbę zmieni.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛ̃nˈtajɛr, AS: abẽntai ̯er

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obentajer, abentair

Wiktionary

# abercjusz

imię męskie

SJP.pl

Abercjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Nosił je Abercjusz Marcellus, biskup Hierapolis, żyjący w III wieku n.e.

W Polsce w styczniu 2025 r., wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących w rejestrze PESEL, nie wykazano mężczyzn o tym imieniu.

Abercjusz imieniny obchodzi 22 października.

Wikipedia

# aberdeen

[czytaj: Aberdin] miasto w Szkocji i w Stanach Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub rzad. męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

(1.2) geogr. nazwy kilku innych miejscowości na świecie

Wiktionary

Aberdeen (wym. [æbərˈdiːn]; scots Aiberdeen; gael. Obar Dheathain, wym. [ˈopər ˈʝɛhɪn]) – miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania), w jednostce administracyjnej (council area) Aberdeen City. W 2020 roku zamieszkane przez 198 590 osób.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aberdeen położone jest nad ujściem rzek Don i Dee do Morza Północnego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aberdyńczyk mos., aberdynka ż.

przym. aberdyński

Wiktionary

# aberdyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aberdeen

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: aberdỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aberdeen n./m.

:: fż. aberdynka ż.

przym. aberdyński

Wiktionary

# aberdynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aberdeen

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃ŋka, AS: aberdỹŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aberdeen

:: fm. aberdyńczyk

przym. aberdyński

Wiktionary

# aberdyński

przymiotnik

(1.1) od rzeczownika Aberdeen, związany z Aberdeen

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈdɨ̃j̃sʲci, AS: aberdỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aberdeen, aberdyńczyk, aberdynka

Wiktionary

# abernathyit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu

Wiktionary

Abernathyit – rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu.

Pierwszy raz wydobyty ze złóż uranu niedaleko Moab w stanie Utah.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abernathyit po raz pierwszy został wydobyty ze złóż uranu niedaleko Moab w stanie Utah.

Wiktionary

# aberracja

1. odchylenie od stanu normalnego; nieprawidłowość, nienormalność, dewiacja;
2. w astronomii: pozorne odchylenie położenia ciała niebieskiego wynikające z ruchu obserwatora;
3. w optyce: wada układu optycznego powodująca zniekształcenie lub zabarwienie obrazu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) erud. odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;

(1.2) astr. pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;

(1.3) opt. wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

(1.4) genet. zmiana w strukturze chromosomów występująca samorzutnie w warunkach naturalnych, a także wywoływana sztucznie działaniem promieniowania jonizującego, różnych związków chemicznych itp., powodująca dziedziczne zmiany cech organizmu;

Wiktionary

Aberracja (łac. ab – od i errare – błądzić, także aberratio – zabłąkanie się, zbłądzenie) – odchylenie, zboczenie, np. od normalnego stanu, zachowania, przyjętych norm postępowania, sposobu myślenia czy też działania jakiegoś urządzenia. Odstępstwo od normy lub zasady.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dewiacja jest aberracją.

(1.2) Aberracja dobowa ciała astralnego.

(1.3) Aberrację zmniejsza się, stosując zamiast pojedynczej soczewki zespół soczewek wykonanych z różnych gatunków szkła (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛrˈːat͡sʲja, AS: abe•racʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aberracyjność ż.

przym. aberracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) anomalia, dewiacja, odchylenie, nienormalność, nieprawidłowość, zboczenie

(1.2) aberracja astronomiczna, aberracja gwiezdna, aberracja światła, anomalia, odchylenie

(1.3) aberracja optyczna, chromatyzm

(1.4) aberracja chromosomowa

Wiktionary

# aberracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest aberracyjne; cecha tych, którzy są aberracyjni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) On nie zachowuje się normalnie. Mamy tu do czynienia z jakąś aberracyjnością.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aberracja ż.

przym. aberracyjny

przysł. aberracyjnie

Wiktionary

# aberracyjny

przymiotnik od: aberracja (np. aberracyjne pomysły; odchylenie aberracyjne; czynniki aberracyjne; aberracyjne podwojenie odcinka chromosomu)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) nieprawidłowy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mam dość jego aberracyjnego zachowania!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛrːaˈt͡sɨjnɨ, AS: abe•racyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aberracja ż., aberracyjność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieprawidłowy

Wiktionary

# aberrometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. diagnostyczne urządzenie laserowe służące do pomiaru aberracji układu optycznego oka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aberroskop

Wiktionary

# aberroskop

diagnostyczne urządzenie laserowe służące do pomiaru aberracji układu optycznego oka; aberrometr

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) diagnostyczne urządzenie laserowe służące do pomiaru aberracji układu optycznego oka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aberrometr

Wiktionary

# abertam

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach;

Wiktionary

Abertam – rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach. Produkuje się go w Karlowych Warach.

Jest to ser twardy, o ostrym smaku, wytwarza się na nim naturalna żółta lub pomarańczowa skórka. Zawartość tłuszczu wynosi 45%. Ser ten dojrzewa dwa miesiące.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abertam to ser twardy, o ostrym smaku.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɛrtãm, AS: abertãm

Wiktionary

# abetalipoproteinemia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

Wiktionary

Abetalipoproteinemia, zespół Bassena-Kornzweiga) – choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana mutacjami genu kodującego białko MTP (microsomal triglyceride transfer protein). Wynikiem tego jest niedobór cholesterolu i trójglicerydów oraz całkowity brak chylomikronów, LDL i VLDL w osoczu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abetalipoproteinemia to choroba dziedziczna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɛtalʲipɔprɔtɛjĩˈnɛ̃mʲja, AS: abetalʹipoprotei ̯ĩnẽmʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zespół Bassena-Kornzweiga, skr. ABL

Wiktionary

# abewilski

→ Abbeville (miasto we Francji); abwilski

SJP.pl

# abfal

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. błąd

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. odpadek

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. pejor. głupek

(1.4) gw-pl|Górny Śląsk. anomalia, nieprawidłowość

Wiktionary

# abgarowicz

nazwisko

SJP.pl

Abgarowicz (l.m. Abgarowicze, Abgarowiczowie) – polskie nazwisko patronimiczne pochodzenia ormiańskiego utworzone od imienia Abgar.

- Abgarowiczowie – rodzina ormiańska
- Abgarowicz (herb szlachecki)
- Kajetan Abgarowicz (1856-1909) – pisarz
- Kazimierz Abgarowicz (1888-1968) – polski filolog klasyczny
- Łukasz Abgarowicz (ur. 1949) – polityk

Wikipedia

# abherenty

środki przeciw przywieraniu stykających się powierzchni (np. talk, puder formierski)

SJP.pl

# abhezyjny

taki, który zapobiega łączeniu się powierzchniowych warstw dwóch różnych ciał zetkniętych ze sobą; antyadhezyjny, przeciwadhezyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rzad. zapobiegający przywieraniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Talk jest środkiem abhezyjnym.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abhezja ż., abherent m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwadhezyjny, częściowo nieprzyczepny

Wiktionary

# abhorencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. niezgoda na coś, sprzeciw

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapxɔˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: apχorẽncʹi ̯a

Wiktionary

# abi

skrótowiec

(1.1) = praw. administrator bezpieczeństwa informacji

Wiktionary

Belgia:

- Åbî – walońska nazwa miejscowości Auby-sur-Semois

Iran:

- Abi – rzeka

Nigeria:

- Abi – miejscowość

Inne:

- Abi – niemieckie czasopismo
- Abi – imię żeńskie

Zobacz też:

- ABI

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ABI (język włoski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

(1.1) = Associazione Bancaria Italiana → Włoskie Towarzystwo Bankowe

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈi, AS: a‿be‿i

Wiktionary

# abiasz

imię, m.in.: Abiasz, król Judy; Abijjam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. biblijne imię męskie;

Wiktionary

- Abiasz – syn Bechera, wnuk Beniamina
- Abiasz – kapłan za czasów króla Dawida
- Abiasz – syn sędziego Samuela
- Abiasz – kapłan, któremu przydzielono ósmą grupę kapłańską.
- Abiasz – królewicz izraelski, syn Jeroboama I
- Abiasz – zm. ok. 911 p.n.e., król Judy
- Abiasz – imię męskie

Wikipedia

# abiatar

postać biblijna, arcykapłan, syn Achimeleka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. arcykapłan za czasów króla Dawida;

Wiktionary

Abiatar – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Syn Achimeleka, kapłana za czasów króla Saula. Kiedy królem został Dawid, Abiatar został arcykapłanem wspólnie z Sadokiem. Po śmierci Dawida brał udział w spisku, by osadzić na tronie Adoniasza, a nie Salomona. Został ukarany wygnaniem. Abiatar mieszkał w Nob, opodal Jerozolimy. Jego losy są przedstawione w Pierwszej i Drugiej Księdze Samuela oraz Pierwszej Księdze Królewskiej.

Wikipedia

# abidżan

miasto w Wybrzeżu Kości Słoniowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Wiktionary

Abidżan (fr. Abidjan) – największe miasto, główny ośrodek gospodarczy, naukowo-kulturalny i turystyczny Wybrzeża Kości Słoniowej, położony na południu kraju, do 1983 roku stolica państwa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈabʲid͡ʒãn, AS: abʹiǯãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abidżańczyk mos., abidżanka ż.

przym. abidżański

Wiktionary

# abidżańczyk

mieszkaniec Abidżanu (miasta w Wybrzeżu Kości Słoniowej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abidżanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poznałam miłego abidżańczyka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abʹiǯãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abidżan mrz.

:: fż. abidżanka ż.

przym. abidżański

Wiktionary

# abidżanka

mieszkanka Abidżanu (miasta w Wybrzeżu Kości Słoniowej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abidżanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na mojej uczelni studiuje pewna abidżanka.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãnka, AS: abʹiǯãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abidżan mrz.

:: fm. abidżańczyk mos.

przym. abidżański

Wiktionary

# abidżański

→ Abidżan (miasto w Wybrzeżu Kości Słoniowej)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Warto zobaczyć abidżański park narodowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci, AS: abʹiǯãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abidżan mrz., abidżańczyk mos., abidżanka ż.

Wiktionary

# abiecadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. abecadło (zbiór liter)

(1.2) daw. przen. abecadło (podstawy)

(1.3) daw. abecadło (gra towarzyska)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alfabeth, abiecadło, zebranie liter, z których się składaią słowa każdego języka. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛˈt͡sadwɔ, AS: abʹi ̯ecadu̯o

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. daw. abiecadlarz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) daw. obiecadło

Wiktionary

# abietyna

substancja żywiczna z drzew iglastych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. substancja żywiczna otrzymywana z drzew iglastych głównie z jodły

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Abietyna jest nierozpuszczalna w wodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛˈtɨ̃na, AS: abʹi ̯etỹna

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abietynowy

Wiktionary

# abietynowy

pochodzący od kwasu abietynowego

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. odnoszący się do abietyny, związany z abietyną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kwas abietynowy rozpuszcza się w etanolu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: abʹi ̯etỹnovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abietyna ż.

Wiktionary

# abigail

[czytaj: Abigejl]
1. imię żeńskie;
2. nazwa polskiego zespołu metalowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kiedy Abigail spostrzegła Dawida, szybko zsiadła z osła i upadłszy na twarz przed Dawidem, oddała mu pokłon aż do ziemi.

Wiktionary

#### Powiązane:

zdrobn. Abi

Wiktionary

# abihu

postać biblijna ze Starego Testamentu, syn Aarona

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wstąpił Mojżesz wraz z Aaronem, Nadabem, Abihu i siedemdziesięciu starszymi Izraela.

Wiktionary

# abijjam

imię, m.in.: Abijjam, król Judy; Abiasz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zob. Abiasz.

Wiktionary

Abiasz, Abiam, Abijjam, Abijahu, Abijasz (hebr. אביה :ojcem moim jest Jahwe) (zm. między 915 a 908 p.n.e.) – król Judy.

Syn Roboama, króla Judy, i Maaki. Po śmierci ojca został królem Judy.

Literatura jest zgodna co do tego, że panował pod koniec X w. p.n.e. Jako daty panowania podaje się lata 913–911 p.n.e. oraz 910–908 p.n.e. Prowadził zwycięską wojnę z Jeroboamem I, królem Izraela. Przyłączył do Judy miasta Betel, Jeszanę i Efron. Miał czternaście żon, dwudziestu dwóch synów i szesnaście córek. Zmarł w Jerozolimie, gdzie został pochowany.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) Abiasz, Abiam, Abijahu, Abijasz

Wiktionary

# abila

- Abila – nazwa miasta Abel Bet-Maaka (Abel, Abel-Maim, Abilena, Abilena Lizaniasza) w okresie hellenistycznym
- Abila – nazwa Abel-Szitim (Szitim) w czasach rzymskich

Wikipedia

# abilena

region położony na północny zachód od Damaszku

SJP.pl

Abel Bet-Maaka, Abel, Abel-Maim, Abila, Abilena, Abilena Lizaniasza – starożytne miasto-twierdza w północnej Palestynie, w epoce hellenistycznej (jako Abila) jedno z miast Dekapolu. Miejscowość jest utożsamiana z Tell Abil, położonym w miejscowości Abil el-Kam. Według Onomasticon Euzebiusza z Cezarei (32,14–16) zlokalizowane było ok. 19 km na wschód od Gadary. Ruiny miasta z czasów rzymskich zlokalizowano w kopcach Tell Abil i Tell umm el-Amad. Pomiędzy wzgórzami znaleziono pozostałości po rzymskiej drodze. Ustalono, że w mieście znajdowały się świątynia, teatr i bazylika.

Wikipedia

# abimelek

król izraelski

SJP.pl

- Abimelek – król Geraru (Księga Rodzaju)
- Abimelek – syn Gedeona
- Abimelek – sługa Jeremiasza (4 Księga Barucha)

Wikipedia

# abiogeneza

według popularnego w starożytności i średniowieczu poglądu: samorzutne powstanie niższych organizmów z nieorganicznej lub organicznej materii nieożywionej (np. much ze zgniłego mięsa, żab z mułu rzecznego); samorództwo, autogonia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Pierwszym krokiem obalającym teorię arystotelowskiej abiogenezy było wykazanie przez Włocha Francesco Rediego w 1668, że robaki obserwowane w gnijącym mięsie nie powstają samoistnie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza, AS: abʹi ̯ogẽneza

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abiogenny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samorództwo

Wiktionary

# abiogenny

w biologii: odnoszący się do abiogenezy (samorództwa); samorodny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. powodujący powstawanie niższych organizmów z substancji nieorganicznej; w odniesieniu do niższych organizmów: powstający z substancji nieorganicznej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈɡɛ̃nːɨ, AS: abʹi ̯ogẽ•ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abiogeneza ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samorodny

Wiktionary

# abiologia

nauka o ciałach nieorganicznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o ciałach nieorganicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój przyjaciel interesuje się abiologią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈlɔɟja, AS: abʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|niem|Abiologie., etym|ang|abiology. < etym|gr|ἀ-|βίος|-λογία.

uwagi.

tłumaczenia.

* włoski: (1.1) abiologia ż.

źródła.

== abiologia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.bio.lo.'ʤi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. abiologia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# abiologiczny

dotyczący abiologii

SJP.pl

# abioseston

drobne cząsteczki mineralne zwietrzałych skał i rozłożonych szczątków organicznych, występujące w postaci zawiesiny w zbiornikach wodnych i tworzące osady denne; trypton

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drobne cząsteczki mineralne zwietrzałych skał i rozłożonych szczątków organicznych, występujące w postaci zawiesiny w zbiornikach wodnych i tworzące osady denne;

Wiktionary

Trypton, abioseston – jeden ze składników sestonu, zawiesiny unoszącej się w wodzie każdego zbiornika wodnego. W skład tryptonu wchodzą nieożywione cząstki pochodzenia mineralnego (np. drobne iły) i organicznego (resztki organizmów, fragmenty tkanek).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abioseston jest zawiesiną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈsɛstɔ̃n, AS: abʹi ̯osestõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) trypton

Wiktionary

# abiotyczny

w biologii: związany z nieożywionymi elementami środowiska; nieożywiony

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) nieożywiony

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Każdy organizm żyje w określonym środowisku, w ekosystemie, na który składają się elementy […] abiotyczne oraz wszystkie zasiedlające je organizmy […].

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: abʹi ̯otyčny

Wiktionary

# abioza

stan całkowitego zahamowania funkcji życiowych organizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan całkowitego wstrzymania procesów życiowych;

Wiktionary

Abioza – całkowite zatrzymanie wszelkich procesów życiowych.

Wiąże się to także z całkowitą inaktywacją enzymów oraz zlikwidowaniem (zabiciem lub usunięciem) wszelkich mikroorganizmów.

Proces ten jest wykorzystywany w zapewnianiu bezpieczeństwa zdrowotnego żywności. Prowadzi do zahamowania rozwoju mikroorganizmów w pożywieniu, a także do wydłużenia lagfazy.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbʲjɔza, AS: abʹi ̯oza

Wiktionary

# abiram

postać biblijna

SJP.pl

# abisag

postać biblijna ze Starego Testamentu; Abiszag

SJP.pl

# abisal

strefa wód morskich i oceanów rozciągająca się od ok. 1700 do ok. 6000 metrów poniżej lustra wody; bezświetlna, o niskiej temperaturze i wysokim ciśnieniu wody; abysal; strefa głębinowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. najgłębsza strefa wód oceanicznych poniżej 1700 m wraz z dnem, charakteryzująca się brakiem światła słonecznego;

Wiktionary

Abisal, abysal, strefa głębinowa, strefa abysalna (od gr. ábyssos – bezdenna głębia, otchłań) – strefa głębokościowa mórz, oceanów i głębokich jezior pomiędzy strefą batialną a hadalną (głębokości od ok. 1700 m pod poziomem lustra wody). Jest najuboższa w składniki pokarmowe, pozbawiona światła, charakteryzuje się niską temperaturą (ok. 3 °C) i wysokim ciśnieniem wody (ok. 300-600 atmosfer).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Fauna abisalu cechuje się zanikiem lub nadmiernym rozwojem narządów wzroku w postaci organów świetlnych, wytworzeniem delikatnych narządów dotyku oraz niezwykłymi kształtami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbʲisal, AS: abʹisal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abysal mrz.

przym. abisalny, abysalny, abisalowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abysal, strefa abisalna, strefa abysalna, strefa głębinowa

Wiktionary

# abisalny

głębokomorski, denny; abysalny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Na równinach abisalnych znajdują się złoża konkrecji polimetalicznych – brył zbudowanych ze związków manganu, niklu, żelaza, kobaltu, miedzi z domieszkami innych metali, będące obiektem zainteresowania ze strony ludzi pod kątem ich gospodarczego wykorzystania.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsalnɨ, AS: abʹisalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abisal, abysal

przym. abysalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abysalny, pot. głębinowy, głębokomorski, głębokowodny, denny

Wiktionary

# abisalowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abisalem, dotyczący abisalu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abisal m.

Wiktionary

# abisobental

część składowa abisalu, głębokie dno basenu oceanicznego sięgające przeciętnie 2000-6000 m głębokości; abysobental

SJP.pl

Abisal, abysal, strefa głębinowa, strefa abysalna (od gr. ábyssos – bezdenna głębia, otchłań) – strefa głębokościowa mórz, oceanów i głębokich jezior pomiędzy strefą batialną a hadalną (głębokości od ok. 1700 m pod poziomem lustra wody). Jest najuboższa w składniki pokarmowe, pozbawiona światła, charakteryzuje się niską temperaturą (ok. 3 °C) i wysokim ciśnieniem wody (ok. 300-600 atmosfer).

Wikipedia

# abisobiont

abisofil; zwierzę żyjące w abisalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) zool. zwierzę żyjące w strefie abisalu;

Wiktionary

Abisobiont – zwierzę żyjące w strefie abisalu, występuje w niewielkim zagęszczeniu. Panujące tam warunki środowiskowe, jak całkowity brak światła, wysokie ciśnienie, względnie stała temperatura, stałe zasolenie, sprawiają, że jest to organizm cudzożywny. Jednorodność środowiskowa powoduje ich słabe geograficzne zróżnicowanie.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɔbʲjɔ̃nt, AS: abʹisobʹi ̯õnt

Wiktionary

# abisofil

abisobiont; zwierzę żyjące w abisalu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zob. abisobiont.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abisobiont

Wiktionary

# abisopelagial

część abisalu, toń wodna sięgająca do 6000 m głębokości; obejmuje wody, w których panuje całkowita ciemność

SJP.pl

# abisyn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Warszawa. żyd

Wiktionary

# abisyńczyk

potocznie: kot abisyński

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. mieszkaniec Abisynii

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mógł to być także obóz Abisyńczyków, albo jaka podgórska wioska murzyńska, do której łapacze ludzi jeszcze nie dotarli.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: abʹisỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abisynka ż., Abisynia ż.

:: fż. Abisynka ż.

przym. abisyński

Wiktionary

# abisynia

dawna nazwa Etiopii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. daw. Etiopia;

Wiktionary

Cesarstwo Etiopii (amh. መንግሥተ፡ኢትዮጵያ), znane także pod nazwą Abisynia – historyczne państwo we wschodniej Afryce, na terenach obecnych Etiopii i Erytrei, a dawniej także Somalii, istniejące w latach 1137–1975.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abisynia jest wprawdzie państwem chrześcijańskiem, ale południowe dzikie plemięemiona są albo pogańskie, albo wyznają islam (…). sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃ɲja, AS: abʹisỹńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abisyńczyk mos., abisyńczyk mzw., Abisynka ż., abisynka ż.

przym. abisyński

Wiktionary

# abisyniak

gatunek ptaka z rodziny krukowatych

SJP.pl

Abisyniak (Zavattariornis stresemanni) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae). Występuje endemicznie na południu Etiopii, zasiedlając niewielki obszar wzdłuż jednego z pasm Wyżyny Abisyńskiej. Zagrożony wyginięciem ze względu na ocieplanie się klimatu i niewielki areał występowania.

Wikipedia

# abisynka

1. rodzaj studni;
2. herbatnik;
3. mieszanka kawy zbożowej i cykorii;
4. pompa ręczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. hist. mieszkanka Abisynii

Wiktionary

Studnia abisyńska (abisynka) – studnia rurowa wbijana lub wkręcana, służąca do wydobywania niewielkiej ilości wody z głębokości 5-7 m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) — Wszystkie kobiety, czy to matki, czy córki, do mnie należą i mogę wśród nich wybierać wedle upodobania.
— Masz rację. Ale takiej dziewczyny, jaką ja przywiozłem, niema w całym Harrarze.
— Czy to Nubijka?
— Nie.
— Abisynka?
— Także nie.
— A więc?
— Należy do rasy białej — odparł emir bardzo dobitnie. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃nka, AS: abʹisỹnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abisynia ż., abisynka ż.

:: fm. Abisyńczyk mos.

przym. abisyński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Etiopka

Wiktionary

# abisyński

1. → Abisynia;
2. studnia abisyńska - studnia w postaci stalowej rury wbitej w ziemię, z ręczną pompą, służąca do pobierania niewielkich ilości wody

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Abisynią (współcz. Etiopia)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Włosi dokonali zbrojnej prowokacji na granicy abisyńskiej pod Ual-ual, podczas której zginęło ponad stu żołnierzy abisyńskich i sześćdziesięciu włoskich.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci, AS: abʹisỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abisynia ż., Abisynka ż., abisynka ż., Abisyńczyk mos.

Wiktionary

# abiszag

postać biblijna ze Starego Testamentu; Abisag

SJP.pl

Abiszag (X w. p.n.e.) – piękna dziewczyna z Szunem, która opiekowała się Dawidem u schyłku jego lat.

Wikipedia

# abiszaj

postać biblijna ze Starego Testamentu

SJP.pl

Abiszaj – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Spokrewniony z królem Dawidem, brat Joaba; jeden z generałów Dawida. Patrz: 1 Sm 26,6-12 i 2 Sm 10,910; 16,9.11-12; 18,2.

Wikipedia

# abitella

odmiana włoskiego sera twarogowego z okolic Piemontu

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) odmiana włoskiego sera twarogowego z okolic Piemontu

Wiktionary

# abituria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. rzad. świadectwo dojrzałości, matura

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszyscy uczniowie otrzymali abiturię.

(1.1) (…) kredytów za religię nie wlicza się do ogólnej liczby 160 kredytów, wymaganych do abiturii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈturʲja, AS: abʹiturʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abiturientka ż., abiturient mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) matura

Wiktionary

# abituriencki

przymiotnik

(1.1) związany z abiturientami (maturzystami); przeznaczony dla nich

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Świetnie się bawiłam na balu abiturienckim.

Wiktionary

# abiturient

książkowo: uczeń kończący szkołę, zwykle średnią, dopuszczony do matury

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

Wiktionary

Abiturient – maturzysta, osoba, która zbliża się do ukończenia szkoły średniej i została dopuszczona do matury.

Abiturient po ukończeniu szkoły średniej staje się absolwentem i ma wówczas wykształcenie średnie. Zdanie egzaminu maturalnego umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości, które jest rzeczą dodatkową w stosunku do wykształcenia średniego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszej szkole do matury przystąpiło stu abiturientów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt, AS: abʹiturʹi ̯ẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abituria ż.

:: fż. abiturientka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) maturzysta

Wiktionary

# abiturientka

uczennica kończąca szkołę średnią, dopuszczona do matury

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury

Wiktionary

Abiturijentka (ros. Абитуриентка) – radziecki film dramatyczny z 1973 roku w reżyserii Aleksieja Miszurina oparty na podstawie scenariusza Ołesia Honczara.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W naszej szkole do matury przystąpiło sto abiturientek.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka, AS: abʹiturʹi ̯ẽntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abituria ż.

:: fm. abiturient mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) maturzystka

Wiktionary

# abituryna

książkowo: przyzwyczajenie, rutyna, codzienność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. rzad. rutyna, przyzwyczajenie

Wiktionary

# abiudykacja

odmowa uznania praw własności, orzeczona przez sąd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. postanowienie odpowiedniego sądu o odmowie przyznania prawa własności

Wiktionary

Abiudykacja (z łac. abiudicare – odsądzić) – wyrok, pozbawiający stronę prawa do rzeczy. Przeciwieństwem jest adiudykacja, czyli przyznanie komuś tego prawa.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjudɨˈkat͡sʲja, AS: abʹi ̯udykacʹi ̯a

Wiktionary

# abiuracja

publiczne wyparcie swoich zapatrywań

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. publiczne wyrzeczenie się swoich przekonań

Wiktionary

Abiuracja (łac. abiurare, „odprzysięgać się”, „wypierać”) − publiczne wyparcie się swoich dotychczasowych przekonań, zwłaszcza na tle religijnym. Procedura znana już w starożytności, ale szczególnie rozwinięta w średniowieczu, w czasach nasilonych walk z heretykami.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabʲjuˈrat͡sʲja, AS: abʹi ̯uracʹi ̯a

Wiktionary

# abkracer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. żelazna wycieraczka do butów

Wiktionary

# abl.

skrót od: ablativus, ablatiwus

SJP.pl

# ablać

czasownik niedokonany

(1.1) żart. mówić po hiszpańsku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablanie n.

Wiktionary

# ablacja

1. niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych (deszczu, słońca);
2. w chirurgii: usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego;
3. sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych

(1.2) geol. ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe

(1.3) med. chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

(1.4) astronaut. sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię

(1.5) astr. niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę

(1.6) astronaut. niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę

(1.7) lotn. topienie się powierzchni statku powietrznego

(1.8) lotn. badania nad zmniejszeniem obciążeń cieplnych powstałych w czasie lotu

Wiktionary

- ablacja – proces topnienia lodowca lub śniegu
- ablacja – usuwanie się powierzchniowych warstw meteoroidu (lub statku kosmicznego podczas jego przechodzenia przez atmosferę)
- ablacja – chłodzenie powierzchni szybkich statków przemieszczających się w gęstych warstwach atmosfery
- ablacja deszczowa – proces geologiczny polegający na spłukiwaniu (zmywaniu) zwietrzeliny skalnej przez wody opadowe
- ablacja laserowa – technika obróbki

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: abˈlat͡sʲja, AS: ablacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablatyw mrz.

przym. ablacyjny

przysł. ablacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) topnienie

(1.2) spłukiwanie

(1.3) amputacja

(1.4) chłodzenie ablacyjne

Wiktionary

# ablacyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) geol. med. astronaut. lotn. w sposób ablacyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablacja ż., ablatyw mrz.

przym. ablacyjny

Wiktionary

# ablacyjny

przymiotnik od: ablacja (np. warstwa ablacyjna, chłodzenie ablacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. med. astronaut. lotn. związany z ablacją, dotyczący ablacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablacja ż., ablatyw mrz.

przysł. ablacyjnie

Wiktionary

# ablaktacja

1. sposób szczepienia roślin polegający na nacięciu i połączeniu gałązek dwóch obok siebie rosnących drzew, krzewów i odcięciu zrazu dopiero po ich zrośnięciu się;
2. zaprzestanie karmienia młodego zwierzęcia przez matkę

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. ogrod. metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;

(1.2) zool. zaprzestanie karmienia młodego przez matkę

Wiktionary

Ablaktacja (zbliżenie) – metoda szczepienia drzew owocowych, roślin ozdobnych i winorośli, poprzez połączenie dwóch rosnących obok siebie roślin (podkładki i zrazu), a po ich zrośnięciu, odcięcie jednej z nich (zrazu) od własnego systemu korzeniowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W czasie procesu ablaktacji łączy się dwie rosnące koło siebie rośliny, a po zrośnięciu odcina się jedną od systemu korzeniowego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablakˈtat͡sʲja, AS: ablaktacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablaktowanie n.

czas. ablaktować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zbliżenie

Wiktionary

# ablaktować

stosować ablaktację

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) ogrod. szczepić rośliny, stosując ablaktację

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablakˈtɔvat͡ɕ, AS: ablaktovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablaktacja ż., ablaktowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stosować ablaktację

Wiktionary

# ablaktowalny

o roślinach: taki, u którego ablaktacja jest skuteczną metodą szczepienia; nadający się do ablaktacji

SJP.pl

# ablaktowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogrod. szczepienie roślin metodą ablaktacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablaktɔˈvãɲɛ, AS: ablaktovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablaktacja ż.

czas. ablaktować ndk.

Wiktionary

# ablativus

w językoznawstwie: przypadek deklinacji łacińskiej, zbliżony do polskiego narzędnika; ablatiwus; ablatyw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. zob. ablatyw.

Wiktionary

Ablatyw (łac. ablativus, w języku polskim nazywany także pochodnikiem lub oddalnikiem) – przypadek w językach aglutynacyjnych i niektórych fleksyjnych, wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś (odwrotnie niż allatyw).

Ablatyw jest charakterystyczny dla łaciny, która jako jeden z nielicznych języków europejskich zachowała ten przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i poza tym ma funkcję syntaktyczną okolicznika, czyli odpowiada na cały wachlarz pytań okolicznikowych, np. ablativus qualitatis (jaki?), ablativus instrumenti (czym?), ablativus auctoris (przez kogo?), ablativus temporis (kiedy?), ablativus modi (jak?), ablativus pretii (za ile?) – dużą część tych funkcji w języku polskim pełnią: narzędnik, miejscownik, dopełniacz lub wyrażenia okolicznikowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czytałam artykuł naukowy na temat ablativu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablaˈtʲivus, AS: ablatʹivus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablatyw mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ablatyw; war. ablatiwus

Wiktionary

# ablatiwus

w językoznawstwie: przypadek deklinacji łacińskiej, zbliżony do polskiego narzędnika; ablativus; ablatyw

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. zob. ablatyw.

Wiktionary

Ablatyw (łac. ablativus, w języku polskim nazywany także pochodnikiem lub oddalnikiem) – przypadek w językach aglutynacyjnych i niektórych fleksyjnych, wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś (odwrotnie niż allatyw).

Ablatyw jest charakterystyczny dla łaciny, która jako jeden z nielicznych języków europejskich zachowała ten przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i poza tym ma funkcję syntaktyczną okolicznika, czyli odpowiada na cały wachlarz pytań okolicznikowych, np. ablativus qualitatis (jaki?), ablativus instrumenti (czym?), ablativus auctoris (przez kogo?), ablativus temporis (kiedy?), ablativus modi (jak?), ablativus pretii (za ile?) – dużą część tych funkcji w języku polskim pełnią: narzędnik, miejscownik, dopełniacz lub wyrażenia okolicznikowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czytałam artykuł naukowy na temat ablatiwu.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ablatyw; war. ablativus

Wiktionary

# ablatyw

w językoznawstwie: przypadek deklinacji łacińskiej, zbliżony do polskiego narzędnika; ablatiwus; ablativus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

Wiktionary

Ablatyw (łac. ablativus, w języku polskim nazywany także pochodnikiem lub oddalnikiem) – przypadek w językach aglutynacyjnych i niektórych fleksyjnych, wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś (odwrotnie niż allatyw).

Ablatyw jest charakterystyczny dla łaciny, która jako jeden z nielicznych języków europejskich zachowała ten przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i poza tym ma funkcję syntaktyczną okolicznika, czyli odpowiada na cały wachlarz pytań okolicznikowych, np. ablativus qualitatis (jaki?), ablativus instrumenti (czym?), ablativus auctoris (przez kogo?), ablativus temporis (kiedy?), ablativus modi (jak?), ablativus pretii (za ile?) – dużą część tych funkcji w języku polskim pełnią: narzędnik, miejscownik, dopełniacz lub wyrażenia okolicznikowe.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czytałam artykuł naukowy na temat ablatywu w języku tatarskim.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈlatɨf, AS: ablatyf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablacja ż., ablativus mrz.

przym. ablatywny, ablacyjny

przysł. ablacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochodnik, ablativus, ablatiwus, częściowo narzędnik

Wiktionary

# ablatywny

odnoszący się do dopełniacza; o okoliczniku: odpowiadający na pytanie "skąd?"

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablatyw mrz.

Wiktionary

# ablegat

1. nadzwyczajny poseł papieski;
2. dawniej: wysłannik, delegat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. nadzwyczajny poseł papieski

(1.2) przest. delegat, wysłannik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wychowany w Kolegium szlacheckim, Pio Boccanera raz tylko wyjechał z Rzymu, wysłany do Paryża, jako ablegat doręczyć mający kapelusz kardynalski świeżo mianowanemu dygnitarzowi Kościoła. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈlɛɡat, AS: ablegat

Wiktionary

# ableger

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cieszyński. odnóżka

Wiktionary

# ablegier

w ogrodnictwie: odkład, sadzonka powstała przez ukorzenienie bocznego pędu; aplegier

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogrod. rodzaj sadzonki powstałej z bocznego pędu przysypanego ziemią i odciętego po ukorzenieniu;

Wiktionary

Odkład – pęd rośliny przykrywany ziemią w celu wytworzenia korzeni, następnie odcinany od rośliny macierzystej. Odkład służy do wegetatywnego rozmnażania krzewów (np. jeżyn, malin, winorośli), roślin drzewiastych (np. draceny, brzoskwini), wieloletnich roślin motylkowatych i innych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: abˈlɛɟɛr, AS: ableǵer

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablegrowanie n.

:: zdrobn. ablegierek mos./mrz.

czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odkład

Wiktionary

# ablegierek

1. zdrobnienie od: ablegier;
2. dawniej, przenośnie: potomek, dziecko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. ablegier

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przen. żart. potomek, dziecko

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablɛˈɟɛrɛk, AS: ableǵerek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablegier mrz., ablegrowanie n.

czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) latorośl

Wiktionary

# ablegrować

wegetatywnie rozmnażać rośliny przez przysypywanie ziemią bocznych pędów; odkładać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) ogrod. rozmnażać rośliny za pomocą ablegrów

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablɛˈɡrɔvat͡ɕ, AS: ablegrovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablegier mrz., ablegierek mos./mrz., ablegrowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odkładać

Wiktionary

# ablegrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogrod. rozmnażanie roślin za pomocą ablegrów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Morwa rozmnaża się przez proste sadzenie latorośli (…), przez wyrostki z korzenia puszczane i przez ablegrowanie (czyli kabłonkowanie, odkładanie); nakoniec przez nasienie. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablɛɡrɔˈvãɲɛ, AS: ablegrovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablegier mrz., ablegierek mos./mrz.

czas. ablegrować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odkładanie, daw. kabłonkowanie

Wiktionary

# ableizm

[czytaj: ejblizm] dyskryminacja osób niepełnosprawnych; ablizm, disablizm, handicapizm, handikapizm

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. dyskryminacja, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;

Wiktionary

Ableizm (z ang. -able w disable – niepełnosprawny oraz -ism w racism, sexism), in. handicapizm/handikapizm, (z ang. handicap – niepełnosprawność, przeszkoda) – dyskryminacja, niechęć, wrogość względem osób niepełnosprawnych. Ableizm definiuje osoby niepełnosprawne przez ich niepełnosprawność, charakteryzując je jako gorsze i podrzędne wobec osób pełnosprawnych.Uprzedzenie może przejawiać się zarówno bezpośrednią agresją (uprzedzenie awersyjne), jak i np. lekceważeniem potrzeb osób niepełnosprawnych w architekturze (uprzedzenie dominatywne). Historycznymi przykładami uprzedzenia awersyjnego są akcje Niemiec hitlerowskich mordujących niepełnosprawne osoby (Akcja T4), czy starożytnych społeczeństw takich jak Sparta, które zrzucały niepełnosprawnych ze skał do morza bądź spychały ich poza obrzeża miast. Ableizm awersyjny w dzisiejszej dobie (choć w mniejszym natężeniu) istnieje w Chinach i Indiach.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. ableistyczny

przysł. ableistycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) handicapizm, handikapizm, kapacytyzm

Wiktionary

# ablena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. ryba morska z rodziny belonowatych;

Wiktionary

Ablena (Ablennes hians) – ryba morska z rodziny belonowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Ablennes. Poławiana w wędkarstwie i na niewielką skalę gospodarczo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ablena spotykana jest w tropikalnych i ciepłych wodach całego świata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈlɛ̃na, AS: ablẽna

Wiktionary

# ablizm

[czytaj: ejblizm] dyskryminacja osób niepełnosprawnych; ableizm, disablizm, handicapizm, handikapizm

SJP.pl

# ablucja

1. obrzęd religijny polegający na obmyciu ciała lub przedmiotu kultu;
2. (zwykle w liczbie mnogiej) żartobliwie: mycie się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. rytualne obmycie;

(1.2) przen. żart. obmycie, umycie

Wiktionary

Ablucja (łac. ablutio – obmycie) – występujące w różnych systemach religijnych rzeczywiste lub symboliczne obmycie rytualne ciała lub jego części (najczęściej rąk), przedmiotów kultowych lub narzędzi ofiarniczych. Ablucji dokonuje się zwykle za pomocą wody, rzadziej wina lub piasku, a także mleka (u Indian południowoamerykańskich).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) U dawnych Słowian były znane niektóre formy ablucji jeszcze przed wprowadzeniem chrześcijaństwa (…). sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈlut͡sʲja, AS: ablucʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. ablucyjny

rzecz. ablucyjny ż.

Wiktionary

# ablucje

potocznie: mycie się; ablucja

SJP.pl

# ablucyjny

→ ablucja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący ablucji

Wiktionary

#### Patrz:

ablucja

#### Przykłady

(1.1) (…) kopuła jest przeszklona i unosi się nad piętrową fontanną ablucyjną (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ablucja ż.

Wiktionary

# ablutofobia

chorobliwy lęk przed myciem się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed kąpielą;

Wiktionary

Ablutofobia (z łac. ablutio 'mycie; kąpiel' od abluere 'obmywać, spłukać, oczyścić') – chorobowy, stały i nieuzasadniony lęk przed kąpielą, myciem lub czyszczeniem własnego ciała. Ten rodzaj fobii zalicza się do fobii sytuacyjnej (fobii specyficznych). Ablutofobia wydaje się występować częściej u dzieci i kobiet niż u mężczyzn.

Jej objawy i leczenie są zasadniczo takie same jak w przypadku większości fobii specyficznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jego syna nie można spokojnie wykąpać; chyba cierpi na ablutofobię.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablutɔˈfɔbʲja, AS: ablutofobʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) fobia, lęk

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) аблутофобия ż.

* rosyjski: (1.1) аблютофобия ż.

* włoski: (1.1) ablutofobia ż.

źródła.

== ablutofobia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.blu.to.fo.ˈbi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. ablutofobia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ablutomania

natręctwo, mania ciągłego mycia się

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chorobliwie częste mycie rąk;

Wiktionary

Ablutomania (fr. folie de lavement) – jeden z najczęstszych i najbardziej znanych objawów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, polegający na niepowstrzymanej potrzebie zbyt częstego mycia rąk. W cięższych przypadkach może doprowadzić do powstania ran na rękach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W skrajnych przypadkach osoby cierpiące na ablutomanię tak często i dokładnie szorują ręce, że zaczynają się na nich pojawiać siniaki oraz rany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌablutɔ̃ˈmãɲja, AS: ablutõmãńi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) mania, obsesja

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ablutomania

* czeski: (1.1) nutkavé mytí n.

* francuski: (1.1) lavage compulsif m., folie de lavement

* hiszpański: (1.1) ablutomanía ż.

* niderlandzki: (1.1) wasdwang m.

* niemiecki: (1.1) Waschzwang m.

* portugalski: (1.1) mania das limpezas ż.

* szwedzki: (1.1) tvätttvång n.

* ukraiński: (1.1) аблютома́нія ż.

* węgierski: (1.1) mosakodási kényszer

* włoski: (1.1) ablutomania ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# ablyger

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sadzonka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) flancka, szczypek, szczypka

Wiktionary

# ablyjger

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sadzonka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) flancka, szczypek, szczypka

Wiktionary

# abnegacja

1. wyrzeczenie się czegoś w imię wartości wyższych;
2. niedbałość o własny wygląd i własne wygody;
3. brak podstawowych wiadomości na jakiś temat; ignorancja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

(1.2) książk. zaniedbanie czegoś np. wyglądu, niedbałość, niechlujstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Córka, istota wątła, słaba, bez tchu; stokrotka polna przeniesiona do piwnicy, posiadała kilka dzielnych cnót matki, ale ani zbliżała się do niej w sile abnegacji.

(1.2) Przeraża mnie jego abnegacja, zupełnie przestał o siebie dbać.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabnɛˈɡat͡sʲja, AS: abnegacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. negacja ż., abnegat mos., abnegatka ż.

przym. abnegacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) niechlujstwo, tumiwisizm

Wiktionary

# abnegacki

związany z abnegatem, taki, jak u abnegata (np. abnegacki styl życia, abnegacki wygląd)

SJP.pl

# abnegat

człowiek wyrzekający się wygód, korzyści, niedbający o siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który nie dba o swój wygląd

(1.2) człowiek nieposiadający podstawowej wiedzy z danej dziedziny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ten człowiek wygląda na abnegata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈnɛɡat, AS: abnegat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. negacja ż., abnegacja ż.

:: fż. abnegatka ż.

przym. abnegacki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) flejtuch, pot. pejor. niechluj; pot. pejor. brudas, fleja, kocmołuch, niedbalec

(1.2) ignorant

Wiktionary

# abnegatka

1. kobieta wyrzekająca się czegoś w imię wartości wyższych;
2. kobieta niedbająca o własny wygląd i własne wygody;
3. kobieta niemająca podstawowych wiadomości na jakiś temat; ignorantka

SJP.pl

# abner

obce imię męskie

SJP.pl

Abner (hebr. אבנר), syn Nera (zm. ok. 1010 p.n.e.) – postać biblijna występująca w 1 Księdze Samuela i 2 Księdze Samuela, wspominany w 1 Księdze Królewskiej. Dowódca wojsk Saula i Iszbaala. Zamordowany przez Joaba.

Według 17 rozdziału 1 Księgi Samuela Abner przedstawił Saulowi Dawida po jego zwycięstwie nad Goliatem. Fragment ten jest jednak opuszczony przez kodeks B Septuaginty. Po śmierci Saula doprowadził do obwołania królem Iszbaala, zwanego również Iszboszetem, chociaż Jahwe poprzez Samuela namaścił na króla Dawida. Doszło do wojny domowej, podczas której wojska Iszbaala pod wodzą Abnera doznały klęski w bitwie na Polu Boków. Podczas bitwy Abner zabił brata Joaba, Asahela. Po tym, jak Iszbaal posądził Abnera o obcowanie z nałożnicą Saula, Rispą, dowódca postanowił przejść na stronę Dawida. Warunkiem Dawida było odesłanie mu jego żony, córki Saula Mikal, co Abner uczynił, pomimo sprzeciwu jej drugiego męża, Paltiela. Abner nakłaniał starszyznę izraelską do uznania władzy królewskiej Dawida, po czym udał się do Dawida przebywającego w Hebronie i obiecał mu pomoc w objęciu władzy nad całym Izraelem. Jednak Joab, dowódca wojsk Dawida, przekonywał króla, że postępowanie Abnera to podstęp. Następnie, żądny zemsty za śmierć swego brata, zamordował Abnera. Dowódcę pochowano w Hebronie. Dawid nie ukarał Joaba za morderstwo, gdyż był świadomy jego wpływów. Kara została wymierzona dopiero przez Salomona, zgodnie z ostatnią wolą Dawida.

Wikipedia

# abo

dawniej (dziś tylko gwarowo): albo

SJP.pl

spójnik

(1.1) daw. dziś gw-pl|Poznań, Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Zaolzie, Mazowsze. albo

(1.2) reg. gw-pl|Śląsk Cieszyński, Zaolzie. czy

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. może

Wiktionary

Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Liczy ponad 197 tys. mieszkańców (2022). Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2018 obsłużył 3,3 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł stoczniowy, metalowy, włókienniczy, spożywczy, maszynowy oraz hutniczy. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. W mieście widoczne są bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) gwara lubliniecka: Dzisiej abo jutro przijedzie Ecik. → Dzisiaj albo jutro przyjedzie Edek.

(1.2) gwara dąbrowska: Idzies abo nie idzies? → Idziesz czy nie idziesz?

(1.3) gwara cieszyńska: Pójmy abo do karczmy. → Może pójdziemy do karczmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈa.bɔ

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. neutr. albo, lub; gw-pl|Górny Śląsk|lebo.

Wiktionary

# abobra

abobra cienkolistna - roślina ozdobna z rodziny dyniowatych, pochodząca z Ameryki Południowej

SJP.pl

Abobra cienkolistna (Abobra tenuifolia) – gatunek byliny z monotypowego rodzaju Abobra Naudin, 1862 z rodziny dyniowatych. Występuje w stanie dzikim w tropikalnej Ameryce Południowej. W Europie Środkowej uprawiana jako roślina ozdobna.

Wikipedia

# abociem

spójnik

(1.1) stpol. albowiem, bowiem, bo, gdyż

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔt͡ɕɛ̃m, AS: aboćẽm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aboim, abojem, abowiem

Wiktionary

# aboim

spójnik

(1.1) śrpol. albowiem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔjĩm, AS: aboi ̯ĩm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) śrpol. abociem, abocim, abojem; współcz. albowiem

Wiktionary

# abolicja

w prawie:
1. ustawowy, powszechny akt łaski;
2. zniesienie jakiegoś prawa, ustawy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;

(1.2) umorzenie długu, kary, zobowiązań

Wiktionary

Abolicja (z łac. abolitio – zniesienie, umorzenie) – decyzja z dziedziny polityki prawa karnego polegająca na odstąpieniu od ścigania określonej kategorii przestępstw. Może odnosić się do przestępstw o charakterze politycznym. Obejmuje nakaz niewszczynania postępowania karnego lub umorzenia postępowania już wszczętego. Jest to więc darowanie i puszczenie w niepamięć zarówno tych przestępstw, których sprawcy zostali ujawnieni, lecz jeszcze nie osądzeni, jak i tych, których sprawcy są nieznani (lub nie ujęci).Abolicja uchwalana jest przez parlament w formie zwykłej ustawy, zgodnie z procedurą obowiązującą w postępowaniu ustawodawczym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abolicja uchwalana jest przez parlament w formie zwykłej ustawy, zgodnie z procedurą obowiązującą w postępowaniu ustawodawczym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔˈlʲit͡sʲja, AS: abolʹicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicjonizm mrz., abolicjonista mos., abolicjonistka ż.

przym. abolicyjny, abolicjonistyczny

przysł. abolicyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) unieważnienie, zniesienie

(1.2) umorzenie

Wiktionary

# abolicjonista

1. zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa;
2. w XVIII-XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

(1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej

Wiktionary

Abolicjonizm (z łac. abolitio „zniesienie, umorzenie” i -izm z gr. ισμός ismos „wiedza”) – w XVIII i XIX wieku ruch społeczno-polityczny i ideowy w Europie (głównie w Wielkiej Brytanii i Francji) i obu Amerykach (głównie w Stanach Zjednoczonych), stawiający sobie za zadanie zniesienie niewolnictwa i związanego z nim handlu ludźmi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Stał się częstym mówcą na spotkaniach w kręgach abolicjonistów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: abolʹicʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicja ż., abolicjonizm mrz.

:: fż. abolicjonistka ż.

przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

przysł. abolicyjnie

Wiktionary

# abolicjonistka

1. zwolenniczka zniesienia jakiegoś prawa;
2. w XVIII i XIX wieku: uczestniczka ruchu na rzecz zniesienia niewolnictwa i dyskryminacji rasowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

(1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwolenniczka ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej

Wiktionary

Abolicjonizm (z łac. abolitio „zniesienie, umorzenie” i -izm z gr. ισμός ismos „wiedza”) – w XVIII i XIX wieku ruch społeczno-polityczny i ideowy w Europie (głównie w Wielkiej Brytanii i Francji) i obu Amerykach (głównie w Stanach Zjednoczonych), stawiający sobie za zadanie zniesienie niewolnictwa i związanego z nim handlu ludźmi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Lucy Larcom była zdeklarowaną abolicjonistką i cieszyła się, że Abraham Lincoln został prezydentem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicja ż., abolicjonizm mrz.

:: fm. abolicjonista mos.

przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

przysł. abolicyjnie

Wiktionary

# abolicjonistyczny

dotyczący abolicjonizmu, abolicjonisty (np. ruch abolicjonistyczny, tendencje abolicjonistyczne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wybór Lincolna, którego podejrzewano o sprzyjanie ruchom abolicjonistycznym, budził obawy na Południu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicjonista mos., abolicjonistka ż., abolicja ż., abolicjonizm mrz.

przym. abolicyjny

przysł. abolicyjnie

Wiktionary

# abolicjonizm

1. ruch społeczny domagający się zniesienia jakiegoś prawa
2. osiemnasto- i dziewiętnastowieczny ruch domagający się zniesienia niewolnictwa i dyskryminacji rasowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

(1.2) ruch społeczny, domagający się zniesienia jakiegoś prawa

Wiktionary

Abolicjonizm (z łac. abolitio „zniesienie, umorzenie” i -izm z gr. ισμός ismos „wiedza”) – w XVIII i XIX wieku ruch społeczno-polityczny i ideowy w Europie (głównie w Wielkiej Brytanii i Francji) i obu Amerykach (głównie w Stanach Zjednoczonych), stawiający sobie za zadanie zniesienie niewolnictwa i związanego z nim handlu ludźmi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abolicjonizm był ruchem społeczno-politycznym i ideowym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: abolʹicʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicja ż., abolicjonista mos., abolicjonistka ż.

przym. abolicjonistyczny, abolicyjny

Wiktionary

# abolicyjny

przymiotnik od: abolicja (np. ruch abolicyjny, dekret abolicyjny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z abolicją, dotyczący abolicji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abolicja ż., abolicjonista mos., abolicjonistka ż., abolicjonizm mrz.

przysł. abolicyjnie

przym. abolicjonistyczny

Wiktionary

# abominacja

uczucie wstrętu, niechęci, obrzydzenia; odraza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obrzydzenie, wstręt, odraza

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Moja mama czuje silną abominację za każdym razem, gdy widzi mysz.

(1.1) Aż zdarzyła się chwila, gdy do połowicy swej poczuł taką abominację nieznośną, a zarazem wezbrało w nim tyle nagłej, porywczej, iście bestjalskiej tęsknoty do samotnej włóczęgi na przełaj, wszystkiemi morzami polarnemi, — że z kry, na której podróż poślubną odbywali, spełzł cichcem do morza i dał stułokciowego nura. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: abõmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abominacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obrzydzenie, odraza, wstręt

Wiktionary

# abominacyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. obrzydliwy, wstrętny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od początku do końca jest więc taki sam – abominacyjny i obleśny, czyniąc z własnych kompleksów oręż przeciw światu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃mʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: abõmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abominacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) budzący odrazę, obrzydliwy, odrażający, wstrętny

Wiktionary

# abonamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: abonament

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie abonament, lecz tylko taniutki abonamencik.

(1.1) Stosujemy zniżek system za abonamencik świństew. Kto rąk nie chce kalać, zań je pokala tanio drań.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

# abonament

opłata, ustanowiona zwykle umową, za systematyczne otrzymywanie produktu lub korzystanie z usługi; także: prawo otrzymywania (korzystania) wynikające z takiej umowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

(1.2) regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

Wiktionary

Abonament – opłacone prawo do korzystania z określonego świadczenia, zazwyczaj wykupione przedterminowo przez abonenta na pewien okres. Najczęściej spotykany jest abonament miesięczny – płatny „z góry”. Przyjmuje formę karnetu będącego pisemną formą umowy zawartą między dwoma podmiotami: abonentem, a firmą świadczącą usługi stałe w czasie lub cykliczne. Opłatę abonamentową stosuje się zwyczajowo w przypadku, kiedy trudno jest określić ilość zużywanego dobra czy usługi lub wtedy, kiedy zużycie jest stałe i niewiele się zmienia w okresie rozliczeniowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Operator obniżył mój abonament o 15 procent.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt, AS: abõnãmẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: zdrobn. abonamencik mrz.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) prenumerata, przedpłata

Wiktionary

# abonamentowy

dotyczący abonamentu (np. sprzedaż abonamentowa, karnet abonamentowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aby oferta operatorów dostarczających internet abonamentowy była nadal atrakcyjna, „darmowy internet” ma mieć obniżone parametry (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: abõnãmẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonencki

Wiktionary

# abondance

[czytaj: abądąs] francuska rasa bydła mleczno-mięsnego

SJP.pl

Francja:

- Abondance – gmina

Inne:

- Abondance – francuska rasa bydła
- Abondance – francuski ser

Zobacz też:

- Opactwo w Abondance

Wikipedia

# abonencki

→ abonent

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

Wiktionary

#### Patrz:

abonent

#### Przykłady

(1.1) Istnieją też numery abonenckich usług specjalnych (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonent mos., abonentka ż., abonament mrz., abonamencik mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonamentowy

Wiktionary

# abonent

osoba opłacająca abonament

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

Wiktionary

Abonent (niem. Abonnent, fr. Abonné) – osoba mająca prawo do korzystania z usługi (e-booka, parkowania w strefie), urządzenia (radia, telefonu) lub otrzymywania czegoś (gazeta, obiady) na zasadzie uiszczania stałej, regularnej opłaty (tzw. abonamentu).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z tym abonentem są wieczne kłopoty, zawsze spóźnia się z opłatą abonamentu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔ̃nɛ̃nt, AS: abõnẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonament mrz., abonamencik mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: fż. abonentka ż.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonencki, abonamentowy

Wiktionary

# abonentka

kobieta opłacająca abonament

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta płacąca stałą opłatę, abonament

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z tą abonentką są wieczne kłopoty, zawsze spóźnia się z opłatą abonamentu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka, AS: abõnẽntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonowanie n., zaabonowanie n.

:: fm. abonent mos.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

# abonować

korzystać z czegoś lub otrzymywać coś w zamian za uiszczanie stałej opłaty abonenckiej, płacenie abonamentu

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Walter Kridl, recepcjonista z hotelu „Kärntnerhof” usiadł za ladą i odruchowo sięgnął po gazety, które abonował właściciel hotelu pan Alfred Anhauser.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: abõnovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonament mrz., abonamencik mrz., abonent mos., abonentka ż., abonowanie n., zaabonowanie n.

czas. zaabonować dk.

przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) subskrybować

Wiktionary

# abonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) korzystanie z jakiegoś produktu lub usługi po opłaceniu abonamentu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczęściem były dla niego naukowe zajęcia, kupowanie książek, abonowanie pism periodycznych (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: abõnovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abonamencik mrz., abonament mrz., abonent mos., abonentka ż., zaabonowanie n.

czas. abonować ndk., zaabonować dk.

przym. abonamentowy, abonencki

Wiktionary

# aboralny

przymiotnik

(1.1) biol. przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔˈralnɨ, AS: aboralny

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. oralny

Wiktionary

# aborcja

przerwanie ciąży; zabieg, skrobanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

Wiktionary

Aborcja (łac. abortus lub abortio „poronienie zamierzone, wywołanie poronienia”) – zamierzone zakończenie ciąży w wyniku interwencji zewnętrznej, np. działań lekarskich, w j. łacińskim abortus provocatus. Przeważnie w efekcie dochodzi do śmierci zarodka lub płodu ludzkiego (łac. nasciturus).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dla części ludzi aborcja jest zwyczajnym zabiegiem, inni uważają ją za dzieciobójstwo.

(1.1) Inną istotną formą kontroli urodzeń jest aborcja. Większość muzułmańskich uczonych zezwala na aborcję, chociaż różny jest w ich opinii moment rozwoju płodu, w którym aborcja staje się zakazana.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔrt͡sʲja, AS: aborcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborcjonista m., aborcjonistka m., abort m., aborter m.

czas. abortować ndk./dk.

przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) interrupcja; pot. skrobanka, abort, łyżeczkowanie; przest. spędzenie płodu

Wiktionary

# aborcjonalista

zwolennik prawa do przerywania ciąży; aborcjonista

SJP.pl

# aborcjonista

1. osoba przeprowadzająca zabieg przerwania ciąży; aborter;
2. zwolennik prawa do przerywania ciąży; aborcjonalista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dopuszczalności aborcji

(1.2) dokonujący aborcji, zob. aborter.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wszystkie grupy – małżeństwa, jak i związki homoseksualne, zwolennicy naturalnych metod planowanieanowania rodziny i antykoncepcji, obrony dziecka poczętego i aborcjoniści – starają się mieć swoich reprezentantów w świecie polityki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborcja ż., aborter m.

:: fż. aborcjonistka

przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) proaborcjonista, aborter

Wiktionary

# aborcjonistka

1. kobieta poddająca się zabiegowi przerwania ciąży; aborterka;
2. kobieta przeprowadzająca zabieg przerwania ciąży; aborterka;
3. zwolenniczka dopuszczalności zabiegu przerywania ciąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka dopuszczalności aborcji

(1.2) med. przeprowadzająca aborcję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborcja, aborter

:: fm. aborcjonista

przym. aborcjonistyczny, aborcyjny

Wiktionary

# aborcjonistyczny

→ aborcjonista

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mający cechy aborcjonisty

Wiktionary

#### Patrz:

aborcjonista

#### Powiązane:

rzecz. aborcjonistka ż., aborcjonista mos., aborcja ż.

Wiktionary

# aborcjonizm

popieranie prawa do przerywania ciąży

SJP.pl

# aborcyjny

→ aborcja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. związany z aborcją

Wiktionary

#### Patrz:

aborcja

#### Przykłady

(1.1) Ruta wywołuje działanie poronne, z tego też względu dawniej była używana jako środek aborcyjny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔrˈt͡sɨjnɨ, AS: aborcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborterka ż., aborcjonistka ż., aborcjonista mos., abort mrz., aborcja ż.

Wiktionary

# abordaż

1. zdobywanie okrętu nieprzyjaciela przez sczepienie okrętów i walkę wręcz na pokładzie; pokładowanie;
2. zderzenie się dwóch statków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mors. hist. sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

Wiktionary

Abordaż (fr. abordage) – sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia. Stosowany od początku żeglugi, był podstawowym sposobem walki morskiej w epoce okrętów żaglowych do XVII wieku i, mimo wzrostu znaczenia artylerii okrętowej, pozostał jednym z podstawowych sposobów walki do początku XIX wieku. Abordaż zastąpił w tej roli taranowanie, dominujące w epoce okrętów wiosłowych w starożytności, stając się także podstawowym sposobem walki XV- i XVI-wiecznych galer wiosłowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dla celów abordażu okręty oprócz marynarzy zabierały również żołnierzy piechoty morskiej, którzy wraz z częścią załogi dostawali się na okręt nieprzyjaciela.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔrdaʃ, AS: abordaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abordażowanie n.

czas. abordażować ndk.

przym. abordażowy

Wiktionary

# abordażować

sczepiać swój okrętu z nieprzyjacielskim i wtargnąć na pokład

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) mors. hist. atakować inny okręt przy pomocy abordażu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Brytyjczycy początkowo zamierzali abordażować „von Roedera” przez niszczyciel „Foxhound”, lecz, szczęśliwie dla nich, „Foxhound” został ostrzelany z broni maszynowej z brzegu i zawrócił, unikając uszkodzenia w wybuchu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abordaż mrz., abordażowanie n.

przym. abordażowy

Wiktionary

# abordażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mors. hist. atakowanie innego okrętu przy pomocy abordażu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abordaż m.

czas. abordażować

przym. abordażowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abordaż

Wiktionary

# abordażowy

dotyczący abordażu, służący dokonaniu abordażu (np. oddział abordażowy, broń abordażowa)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mar. związany z abordażem, przeznaczony do abordażu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Załoga zatrzymanego statku otworzyła zawory denne celem samozatopienia, lecz wysłany z krążownika oddział abordażowy zapobiegł temu i uratował jednostkę jako zdobycz wojenną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɔrdaˈʒɔvɨ, AS: abordažovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abordaż m., abordażowanie n.

czas. abordażować

Wiktionary

# aborożniak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. ent. nazwa systematyczna|Melolontha melolontha|Linnaeus|ref=tak., chrabąszcz majowy

Wiktionary

# abort

abortus;
1. przerwanie ciąży, poronienie;
2. przedwcześnie urodzony, martwy płód

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. poronienie

(1.2) rzad. przerwanie ciąży

(1.3) rzad. skrobanka

Wiktionary

Abort – zatrzymanie działania programu lub procesu.

Operacja abort najczęściej podejmowana jest przez system operacyjny w przypadku, gdy przez określony czas nie będzie mógł komunikować się z procesem (timeout). Nadzorowanie przebiegu działania programu przez człowieka może doprowadzić do przerwania tego działania, jeśli działanie to trwa za długo lub otrzymywane są błędne dane wyjściowe.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) abortus, poronienie

(1.2) aborcja

(1.3) pot. skrobanka, łyżeczkowanie, abrazja, aborcja

antonimy.

(1.1) narodziny

hiperonimy.

(1.2) zabieg

(1.3) zabieg

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aborcja ż.

przym. aborcyjny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|abortus. → płód przedwcześnie wydany, nieżywy < etym2|łac|aborior|aboriri. → zniknąć, poronić

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|poronienie.

(1.2-3) zobtłum|aborcja.

źródła.

== abort (język albański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) med. aborcja, przerwanie ciąży

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabɔrt, AS: abort

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborcja ż.

przym. aborcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abortus, poronienie

(1.2) aborcja

(1.3) pot. skrobanka, łyżeczkowanie, abrazja, aborcja

Wiktionary

# aborter

osoba przeprowadzająca zabieg przerwania ciąży; aborcjonista

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dopuszczalności aborcji

(1.2) dokonujący aborcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborcjonista mos., aborcjonistka ż.

:: fż. aborterka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aborcjonista

(1.2) aborcjonista

Wiktionary

# aborterka

aborcjonistka;
1. kobieta poddająca się zabiegowi przerwania ciąży;
2. kobieta przeprowadzająca zabieg przerwania ciąży

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. ginekolożka wykonująca zabieg aborcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborter mos., aborcja ż.

przym. aborcyjny

Wiktionary

# abortować

przeprowadzać (przeprowadzić) zabieg przerwania ciąży

SJP.pl

# abortus

abort;
1. przerwanie ciąży, poronienie;
2. przedwcześnie urodzony, martwy płód

SJP.pl

# aborygen

rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, tubylec, tuziemiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) antrop. pierwotny mieszkaniec Australii;

Wiktionary

- aborygeni – termin, którym określa się ludy rdzenne różnych regionów
- Aborygeni – zbiorcza nazwa rdzennych ludów Australii
  - Aborygeni – tradycyjna nazwa rdzennych ludów kontynentu australijskiego, Tasmanii i niektórych przyległych wysp
    - Aborygeni australijscy – rdzenna ludność kontynentu australijskiego
    - Aborygeni tasmańscy – rdzenna ludność Tasmanii

    Wikipedia

    #### Przykłady

    (1.1) Świętą górą Aborygenów jest Uluru.

    (1.1) Szacuje się, że pierwsze siedliska Aborygenów na terenie dzisiejszego Sydney zostały założone około 40 tysięcy lat temu.

    Wiktionary

    #### Wymowa:

    IPA: ˌabɔˈrɨɡɛ̃n, AS: aborygẽn

    Wiktionary

    #### Powiązane:

    rzecz. aborygen mos., aborygenka ż.

    :: fż. Aborygenka ż.

    przym. aborygeński

    Wiktionary

    #### Synonimy:

    (1.1) aborygen australijski

    Wiktionary

# aborygenek

rdzenna mieszkanka danego obszaru; autochtonka, tuziemka, tubylka, tubylczyni

SJP.pl

# aborygeni

rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, tubylec, tuziemiec

SJP.pl

- aborygeni – termin, którym określa się ludy rdzenne różnych regionów
- Aborygeni – zbiorcza nazwa rdzennych ludów Australii
  - Aborygeni – tradycyjna nazwa rdzennych ludów kontynentu australijskiego, Tasmanii i niektórych przyległych wysp
    - Aborygeni australijscy – rdzenna ludność kontynentu australijskiego
    - Aborygeni tasmańscy – rdzenna ludność Tasmanii

    Wikipedia

# aborygenka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; autochtonka, tuziemka, tubylka, tubylczyni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rdzenna mieszkanka Australii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aborygen mos., aborygenka ż.

:: fm. Aborygen mos.

przym. aborygeński

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aborygenka australijska

Wiktionary

# aborygeński

przymiotnik od: Aborygen

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów

(1.2) związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do Aborygena lub Aborygenów, będący jego lub ich własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jedyną osadą na wyspie, jest miejscowość wspólnoty aborygeńskiej, Milingimbi.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aborygen mos., aborygen mos., Aborygenka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) tubylczy, miejscowy, rdzenny, autochtoniczny, tuziemczy

Wiktionary

# aboś

spójnik

(1.1) stpol. ale, jednak

(1.2) stpol. może, podobno

(1.3) stpol. czy, czyż, czy może

(1.4) daw. abo jesteś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.3) Aboś ty co zarobił dzisiaj?

(1.4) Aboś ty ociec, abo ja! — wrzasnął na końcu groźnie i spojrzał ku drzwiom.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabɔɕ, AS: aboś

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) alboś

Wiktionary

# abowiem

spójnik

(1.1) stpol. albowiem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A gdy się ociągał, uięli mężowie oni rękę iego, i rękę żony iego, i rękę dwu córek iego, (abowiem mu Pan folgował,) i wywiedli go, i postawili go przed miastem. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbɔvʲjɛ̃m, AS: abovʹi ̯ẽm

Wiktionary

# abowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Abowem, dotyczący Abowa, krainy na Słowacji

(1.2) daw. związane z miastem Åbo (współcz. Turku)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abow mrz.

Wiktionary

# abozzo

[czytaj: abocco] szkicowy zarys dzieła sztuki; abbozzo

SJP.pl

# abp

skrót od: arcybiskup (odczytywany jako cały, odmienny wyraz); arcybp

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik rodzaju nijakiego

(1.1) = kolej. automatyka bezpieczeństwa pociągu

Wiktionary

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa (ad personam).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈpɛ, AS: a‿be‿pe

Wiktionary

# abpstwo

skrót od: arcybiskupstwo (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)

SJP.pl

skrót, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = arcybiskupstwo

Wiktionary

# abradować

powodować abrazję

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) geol. powodować abrazję, niszczyć klif wskutek działania fal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abradowanie n., abrazja ż.

przym. abrazyjny

Wiktionary

# abradowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. o klifie: uleganie niszczeniu wskutek działania fal

(1.2) med. łyżeczkowanie jamy macicy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrazja ż.

czas. abradować ndk.

przym. abrazyjny

Wiktionary

# abraham

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie będziesz więc odtąd nazywał się Abram, lecz imię twoje będzie Abraham, bo uczynię ciebie ojcem mnóstwa narodów.

(1.1) Jestem Bogiem ojca twego, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba.

(1.2) Mam na imię Abraham i jestem zakonnikem z Krakowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈraxãm, AS: abraχãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abram mos., abraham mrz., abrahamizm mrz.

:: zdrobn. Abrahamek mos.

przym. Abrahamowy, abrahamowy, abrahamiczny, przedabrahamowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Abram

(1.2) zdrobn. Abrahamek

Wiktionary

# abrahamek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Abraham

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — W dodatku dasz matce synową Rojzę.
— Ona ma na imię Róża.
— Po żydowsku Rojza… i wnuka, jakiegoś Abrahamka, albo Izaaka, bo ci miljonerzy lubią historyczne imiona. sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abraham mos.

przym. Abrahamowy

Wiktionary

# abrahamiczny

1. wywodzący się od Abrahama; abrahamowy;
2. religie abrahamiczne - religie mające korzenie w przekazach Tory o patriarsze Abrahamie; religie abrahamowe

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) rel. wywodzący się od Abrahama

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ateiści tacy jak Sam Harris argumentują, że poleganie religii abrahamicznych na boskim autorytecie skłania je w kierunku autorytaryzmu i dogmatyzmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abraham mos., abraham mrz., abrahamizm mrz.

przym. Abrahamowy, abrahamowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abrahamowy

Wiktionary

# abrahamizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teol. rel. monoteizm abrahamiczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abraham mos.

przym. Abrahamowy, abrahamowy, abrahamiczny

Wiktionary

# abrahamowicz

nazwisko

SJP.pl

Abrahamowicz (Abramowicz) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Jastrzębiec.

Wikipedia

# abrahamowiny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pięćdziesiąte urodziny, pięćdziesiątka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abraham mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|abraham.

Wiktionary

# abrahamowy

1. taki jak u Abrahama, charakterystyczny dla Abrahama;
2. religie abrahamowe - religie mające korzenie w przekazach Tory o patriarsze Abrahamie; religie abrahamiczne

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Abrahama

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Książęta narodów przyłączyły się do ludu Boga Abrahamowego (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abraham mos., Abrahamek mos., abraham mrz., abrahamizm mrz.

przym. abrahamowy, abrahamiczny, przedabrahamowy

Wiktionary

# abrakadabra

potocznie: coś niejasnego, niezrozumiałego; chińszczyzna, czarna magia

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) przen. coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana

Wiktionary

Abrakadabra (Abracadabra, Abraxas, Abrasax) – pochodzący prawdopodobnie z języka aramejskiego (Abəra kaDavəra) wyraz niemający znaczenia. Od schyłku starożytności, w średniowieczu i we wczesnej nowożytności posługiwano się nim jako formułą magiczną, tj. wyrazem, który (odpowiednio) wypowiedziany ma rzekomą moc wpływania na rzeczywistość. Obecnie słowo "abrakadabra" stosuje się jako (żartobliwe) określenie wypowiedzi pozbawionej sensu, niezrozumiałej, zagmatwanej.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Matematyka zawsze była dla mnie wielką abrakadabrą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrakaˈdabra, AS: abrakadabra

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) czary-mary, hokus-pokus, bim sala bim

Wiktionary

# abraksas

dawny talizman (amulet) z wizerunkiem Abraksasa - bóstwa gnostyckiego późnej starożytności; abraxas

SJP.pl

Abraxas – to określenie Najwyższego Bóstwa w mitologii perskiej i gnostyckiej. W hellenistycznych dokumentach poświęconych magii słowo Abraxas pojawia się jako przykład magicznej logiki i synonim pełni. Pierwotna pisownia Abrasax, zapewne w wyniku pomyłki w łacińskim przekładzie przyjęła formę Abraxas. Od imienia "Abraxas" wywodzi się słowo abrakadabra.

Wikipedia

# abram

obce imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

- Abram – pierwotne imię patriarchy biblijnego Abrahama
- Abram – biskup koptyjski
- Abram – miejscowość w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim
- Abram – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Wielki Manchester
- Abram – jednostka osadnicza w USA, w stanie Teksas, w hrabstwie Hidalgo
- Abram – wieś w Rumunii, w okręgu Bihor, w gminie Abram
- Abram – gmina w Rumunii, w okręgu Bihor

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie będziesz więc odtąd nazywał się Abram, lecz imię twoje będzie Abraham, bo uczynię ciebie ojcem mnóstwa narodów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabrãm, AS: abrãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abramowice lm nm.

:: zdrobn. Abramek mos.

przym. Abramowy

Wiktionary

# abramczuk

nazwisko

SJP.pl

# abramczyk

nazwisko

SJP.pl

- Abramczyk – polskie nazwisko

Wikipedia

# abramek

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Abram

Wiktionary

- Adam Abramek (ur. 1962) – polski kompozytor, producent muzyczny, multiinstrumentalista
- Wiktor Abramek (ur. 1947) – polski inżynier budownictwa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abramku, pomóż babci przywiesić mezuzę.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abram mos., Abramowice nmos.

przym. Abramowy

Wiktionary

# abramow

nazwisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lm. od Abram

Wiktionary

Osoby noszące takie nazwisko:

- Aleksandr Abramow (1913-1993) – rosyjski trener piłkarski;
- Andriej Abramow (1935-1994) – rosyjski bokser;
- Barbara Abramow-Newerly (1909-1973) – polska aktorka i reżyser teatralna, żona Igora Newerlego;
- Fiodor Abramow (1870-1963) – rosyjski wojskowy, emigracyjny działacz antykomunistyczny;
- Fiodor Abramow (1920-1983) – rosyjski i radziecki pisarz, literaturoznawca, publicysta;
- Igor Abramow-Newerly (1903-1987) – polski pisarz i pedagog;
- Jarosław Abramow-Newerly (ur. 1933) – polski pisarz, kompozytor, dziennikarz, syn Igora Newerlego;
- Konstantin Abramow (1920-2001) – radziecki historyk;
- Konstantin Abramow (1912-1998) – radziecki generał pułkownik;
- Konstantin Abramow (1906-1952) – radziecki generał major;
- Nikołaj Abramow (1950-2005) – radziecki piłkarz i trener;
- Nikołaj Abramow (1897-1964) – radziecki kontradmirał, dowódca polskiej Marynarki Wojennej od sierpnia do grudnia 1945 roku;
- Nikołaj Abramow (1908-1977) – radziecki scenarzysta;
- Pawieł Abramow (ur. 1979) – rosyjski siatkarz;
- Siergiej Abramow (programista) (ur. 1957) – rosyjski programista;
- Siergiej Abramow (ur. 1959) – rosyjski hokeista i trener hokeja;
- Siergiej Abramow (ur. 1972) – rosyjski ekonomista, pro-moskiewski polityk czeczeński;
- Siergiej Abramow (ur. 1944) – rosyjski pisarz;
- Sołomon Abramow (1884-1957) – radziecki wydawca;
- Tichon Abramow (1901-1991) – radziecki dowódca wojskowy;
- Witalij Abramow (ur. 1974) – kazachski piłkarz;
- Wołodymyr Abramow (ur. 1949) – ukraiński piłkarz.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Weekend spędzimy u babci w Abramowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈrãmuf, AS: abrãmuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abramowianin m., abramowianka ż.

przym. abramowski

Wiktionary

# abramowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abramowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy Tomek jest rodowitym abramowianinem?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: abrãmovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abramów m.

:: fż. abramowianka ż.

przym. abramowski

Wiktionary

# abramowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abramowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy Kasia jest rodowitą abramowianką?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲjãŋka, AS: abrãmovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abramów m.

:: fm. abramowianin

przym. abramowski

Wiktionary

# abramowice

1. przysiółek w województwie małopolskim, gmina Jodłownik;
2. dzielnica Lublina;
3. Abramowice Prywatne - wieś w województwie lubelskim, gmina Głusk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. dzielnica Lublina;

(1.2) geogr. przysiółek w województwie małopolskim;

Wiktionary

## Integralne części miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Abramowice – część miasta Lublin
- Abramowice – przysiółek wsi Szczyrzyc w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Jodłownik

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciekawostką jest, że Szpital Neuropsychiatryczny im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego, powszechnie znany jako szpital w Abramowicach, oraz pętla trolejbusowa Abramowice nie znajdują się na terenie tej dzielnicy, ale w dzielnicy Dziesiąta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrãmɔˈvʲit͡sɛ, AS: abrãmovʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abram mos., Abramek mos.

Wiktionary

# abramowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Abramowicami Kościelnymi, dotyczący Abramowic Kościelnych

(1.2) związany z Abramowicami Prywatnymi, dotyczący Abramowic Prywatnych

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1)

:: rzecz. Abramowice Kościelne

:: rzecz. Abramowice Prywatne

Wiktionary

# abramowicz

nazwisko

SJP.pl

- Abramowicz – polski herb szlachecki, odmiana herbu Lubicz

Wikipedia

# abramowski

przymiotnik od: Abramów

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Abramowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrãˈmɔfsʲci, AS: abrãmofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abramów m., abramowianin m., abramowianka ż.

Wiktionary

# abramowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Abrama

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zwróciłeś uwagę na coraz dłuższe frędzle w Abramowym talicie?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abram mos., Abramek mos.

Wiktionary

# abramski

nazwisko

SJP.pl

- Jan Abramski (1922-2003) – polski duchowny katolicki
- Krzysztof Abramski (ur. 1948) – polski inżynier elektroniki, profesor nauk technicznych
- Paweł Abramski (ur. 1947) – polski polityk, prawnik, poseł

Wikipedia

# abramy

wieś w województwie mazowieckim, gmina Kałuszyn

SJP.pl

Abramy – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Kałuszyn.

Wieś prywatna Królestwa Kongresowego, położona była w 1827 roku w powiecie siennickim, obwodzie stanisławowskim województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wikipedia

# abraxas

dawny talizman (amulet) z wizerunkiem Abraxasa - bóstwa gnostyckiego późnej starożytności; abraksas

SJP.pl

- Abraxas – polska grupa rockowa
- Abraxas – symboliczny termin pojawiający się dawnych masońskich rytuałach stopni wyższych
- Abraxas – bóstwo z mitologii perskiej, określenie Najwyższego Bóstwa
- Abraxas – album muzyczny Carlosa Santany z 1970 r.
- Abraxas gemma

Wikipedia

# abrazja

1. w geologii: proces niszczenia brzegów przez fale;
2. w medycynie: usunięcie z jamy macicy tkanek zmienionych chorobowo, jaja płodowego lub jego resztek; skrobanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;

(1.2) med. usuwanie próchnicy przy użyciu strumienia powietrza wzbogaconego ładunkiem ścierniwa o różnej granulacji;

(1.3) med. w ginekologii: zabieg łyżeczkowania macicy

(1.4) techn. proces zużycia ściernego związany z ubytkiem powierzchniowym elementów maszyn lub urządzeń wskutek oddziaływania na niego luźnych lub umocowanych zarówno suchych, jak i wilgotnych ziarn mineralnych

(1.5) kosmet. złuszczanie naskórka

Wiktionary

- abrazja (stomatologia)
- abrazja (ginekologia) – inaczej łyżeczkowanie macicy
- abrazja (geologia)
- abrazja (technika)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abrazja może prowadzić do powstawania klifów.

(1.2) Abrazją powietrzną pierwszy zainteresował się dr Robert Black.

(1.3) Lekarz stwierdził, że pacjentka powinna zostać poddana zabiegowi abrazji.

(1.4) Maszyna na skutek abrazji przestała być wydajna.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈrazʲja, AS: abrazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abradowanie n.

czas. abradować ndk.

przym. abrazyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) skrobanka

Wiktionary

# abrazo

forma witania się mężczyzn, przyjęta w Ameryce Łacińskiej

SJP.pl

# abrazyjny

związany z abrazją

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. / med. / techn. związany z abrazją, dotyczący abrazji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Powierzchnię przeznaczoną do lakowania należy oczyścić mechanicznie przy pomocy wiertła typu szczoteczka na końcówkę mikrosilnika lub użyć piaskarki abrazyjnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abradowanie n., abrazja ż.

czas. abradować ndk.

Wiktionary

# abrenuncjacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. praw. zrzeczenie się prawa do majątku po rodzicach przez córkę po otrzymaniu od nich posagu

Wiktionary

# abrewiacja

skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. spec. skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów

Wiktionary

Abrewiatura, abrewiacja (śrdw.-łac. abbreviatura, abbreviatio; od łac. brevis – krótki) – umowny skrót używany w starożytnych i średniowiecznych tekstach w celu skrócenia ich zapisu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabrɛˈvʲjat͡sʲja, AS: abrevʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrewiatura ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót

Wiktionary

# abrewiacyjny

przymiotnik od: abrewiacja

SJP.pl

# abrewiator

przestarzale: osoba dokonująca skrótów jakiegoś tekstu

SJP.pl

# abrewiatura

abbreviatura;
1. skróty stosowane w notacji muzycznej (np. b - bemol, # - krzyżyk);
2. system skrótów stosowany w starożytnych i średniowiecznych pismach;
3. w poligrafii: znak zastępujący jakiś wyraz (np. $)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;

(1.2) muz. skrót zapisu muzycznego

Wiktionary

Abrewiatura, abrewiacja (śrdw.-łac. abbreviatura, abbreviatio; od łac. brevis – krótki) – umowny skrót używany w starożytnych i średniowiecznych tekstach w celu skrócenia ich zapisu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Liczne abrewiatury w tym średniowiecznym manuskrypcie utrudniają odczytanie tekstu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrɛvʲjaˈtura, AS: abrevʹi ̯atura

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrewiacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. abbreviatura

(1.2) war. abbreviatura

Wiktionary

# abrewiaturalny

dotyczący abrewiatury

SJP.pl

# abrewiologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o skróceniach językowych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Istnieje nawet nauka o skróceniach językowych zwana przez językoznawców abrewiologią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrɛvʲjɔˈlɔɟja, AS: abrevʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrewiolog m.

przym. abrewiologiczny

Wiktionary

# abricoter

[czytaj: abrikoTE] podkład pod masę czekoladową z dżemu morelowego

SJP.pl

Abricotage (fr. abricot, dosł. morela) – marmolada morelowa; podkład pod masę czekoladową stosowany przy wyrobie tortów, także posmarowanie wierzchu i boków tortu (lub ewentualnie innego ciasta) gorącym dżemem morelowym.

Jest to masa stanowiąca podkład do posmarowania gładkiej glazury czekoladowej, bardzo często stosowana przez cukierników.

Wikipedia

# abriktozaur

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura;

Wiktionary

Abriktozaur, abryktozaur (Abrictosaurus) (z greki „zbudzony jaszczur”) – dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura.

Abriktozaur był bardzo podobny do heterodontozaura. Odróżniał go brak zębów. Niektórzy sądzą, że ten dinozaur, a także inne ornitopody przeżuwały pokarm, tak jak to czynią np. dzisiejsze wielbłądy. Wtedy szczęki abriktozaura przesuwałyby się w tył i w przód, co było przyczyną zużywania się zębów. Takie przystosowanie wymagałoby jednak specjalnych policzków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abriktozaur był bardzo podobny do heterodontozaura.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabrʲikˈtɔzawr, AS: abrʹiktozau̯r

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abryktozaur

Wiktionary

# abrogacja

uchylenie, odwołanie lub zniesienie uchwały czy aktu prawnego bez zastąpienia go innym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku

(1.2) rel. uchylenie, zniesienie zasady religijnej

Wiktionary

Abrogacja – uchylenie, odwołanie lub zniesienie uchwały czy aktu prawnego bez zastąpienia go innym.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌabrɔˈɡat͡sʲja, AS: abrogacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrogowanie n., derogacja ż.

czas. abrogować ndk.

Wiktionary

# abrogacyjny

→ abrogacja

SJP.pl

#### Patrz:

abrogacja

# abrogować

znieść lub znosić ustawę, przepis prawny, wyrok itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) praw. uchylić moc aktu prawnego lub wyroku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) „A gdzieby się przytrafiło — oświadcza Z. August w konstytucji sejmowej 1550 r. — iżby albo przez nas, albo przez kogo inszego stało się co takiego tym to prawom, statutom, daninam, przywilejom, listom, swobodam i wolnościam przeciwnego, albo iżbyśmy im derogować (uwłaczać), albo abrogować (znosić) sami przez się czym chcieli, tedy to wszystko żadnej mocy, ani ważności nie ma”. sic.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrogacja ż., abrogowanie n.

Wiktionary

# abrogowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. uchylenie aktu prawnego lub wyroku

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrogacja ż.

czas. abrogować ndk.

Wiktionary

# abros

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) nazwa stopu odznaczającego się dość dużym oporem elektrycznym oraz odpornością na czynniki zewnętrzne;

Wiktionary

Abros – nazwa stopu odznaczającego się dość dużym oporem elektrycznym oraz odpornością na czynniki zewnętrzne (np. korozję).

Skład
  10% chromu (Cr), ok. 2% manganu (Mn) i 88% niklu (Ni).

Stop ten wykorzystywany jest m.in. do produkcji elementów grzejnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abros wykorzystywany jest m.in. do produkcji elementów grzejnych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabrɔs, AS: abros

Wiktionary

# abroseksualizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. neol. zmienna lub płynna orientacja seksualna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abroseksualista mos., abroseksualistka ż., abroseksualność ż.

przym. abroseksualny

Wiktionary

# abrupcja

nagłe przerwanie muzyki w celu osiągnięcia odpowiedniego wrażenia dramatycznego

SJP.pl

# abruzja

region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Wiktionary

Abruzja (wł. Abruzzo) – region administracyjny we Włoszech, leżący w centralnej części Półwyspu Apenińskiego, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z regionami Marche, Lacjum i Molise.

Ważniejsze miasta: Pescara (główny port), Chieti, Teramo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Abruzja jest regionem rolniczo-przemysłowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈruzʲja, AS: abruzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abruzyjczyk mos., Abruzyjka ż.

przym. abruzyjski

Wiktionary

# abruzyjczyk

mieszkaniec Abruzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abruzji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Paolo jest Abruzyjczykiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjt͡ʃɨk, AS: abruzyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abruzja ż.

:: fż. Abruzyjka ż.

przym. abruzyjski

Wiktionary

# abruzyjka

obywatelka Abruzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abruzji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ariana ma włoskie korzenie, jest pół-Sycylijką i pół-Abruzyjką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjka, AS: abruzyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abruzja ż.

:: fm. Abruzyjczyk mos.

przym. abruzyjski

Wiktionary

# abruzyjski

→ Abruzja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Abruzją

Wiktionary

#### Patrz:

Abruzja

#### Przykłady

(1.1) Jedną z abruzyjskich atrakcji są festyny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabruˈzɨjsʲci, AS: abruzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abruzja ż., Abruzyjczyk mos., Abruzyjka ż.

Wiktionary

# abruzzy

najwyższa część Apenin, położona we Włoszech; Apenin Abruzyjski

SJP.pl

Apenin Abruzyjski albo Abruzzy (wł. Appennino Abruzzese) – najwyższe pasmo górskie Apeninów, rozciągające się w centralnych Włoszech.

Swym pogórzem sięgają do Morza Adriatyckiego. Najwyższym szczytem pasma jest Monte Corno o wysokości 2914 m n.p.m., znajdujące się w masywie Gran Sasso d'Italia.

Wikipedia

# abrychta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. strugarka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|abrychtmaszina.

Wiktionary

# abrychtmaszina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. strugarka

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk|abrychta.

Wiktionary

# abrys

dawniej: szkic, rysunek, projekt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wstępny szkic, zarys

(1.2) daw. (w XVIII i na pocz. XIX w.) plan architektoniczny

Wiktionary

Abrys – termin używany w dawnych czasach na określenie szkicu, zarysu, projektu architektonicznego. Był szczególnie popularny w XVIII i na początku XIX wieku, kiedy to pełnił funkcję technicznego rysunku konturowego, często wykorzystywanego w sztuce, architekturze.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) Król Łokietek na podziękowanie Bogu za swoje zwycięztwa postanowił ufundować piękny kościół w Wiślicy; tym końcem kazał zrobić abrys, który mu się bardzo podobał; otóż podług tego abrysu zgodził się z majstrem, aby kościół wystawił. sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabrɨs, AS: abrys

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. abrysować

Wiktionary

# abrysować

czasownik przechodni dokonany (ndk. abrysować)

(1.1) daw. sporządzić abrys; naszkicować, zaprojektować

czasownik przechodni niedokonany (dk. abrysować)

(2.1) daw. sporządzać abrys; szkicować, projektować

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abrys mrz., abrysowanie n.

Wiktionary

# abs

[czytaj: a-be-ES]
1. skrót od: Anti-Blockier-System - samochodowy system zapobiegający blokowaniu się kół w czasie hamowania;
2. termoplastyczne tworzywo sztuczne o dużej odporności na ścieranie;
3. potocznie:
a) wyćwiczone mięśnie brzucha; sześciopak, six-pack, kaloryfer;
b) trening mięśni brzucha

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) mot. układ przeciwpoślizgowy;

(1.2) slang. żart. (= Absolutny Brak Sutków) mały biust

(1.3) slang. żart. (= Absolutny Brak Szyi) ktoś bardzo umięśniony

(1.4) slang. żart. (= Absolutny Brak Szyi) ktoś ubrany w dres

Wiktionary

Abs (arab. عبس) – miasto w Jemenie, w muhafazie Hadżdża. W 2004 roku liczyło 15 568 mieszkańców. W mieście znajduje się port lotniczy Abs.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Długość drogi hamowania pojazdu wyposażonego w system ABS w porównaniu do identycznego pojazdu bez tego systemu uzależniona jest od kilku czynników, takich jak warunki zewnętrzne oraz umiejętności kierowcy.

(1.2) Nie łudź się, nie masz u niego szans. On nie umawia się z ABS-ami.

(1.3) Na siłce jest mnóstwo ABS-ów.

(1.4) Nie chodzę tam wieczorami. Boję się, że napatoczy się jakiś ABS.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿bɛ‿ˈːs, AS: a‿b•‿es

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) układ przeciwpoślizgowy

(1.2) deska

(1.3) paker

(1.4) dresiarz

Wiktionary

# absalom

obca forma polskiego imienia Absalon

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, syn króla Dawida;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Wiktionary

- Absalom (czasem w formie Absalon) – hebrajskie imię męskie
- Absalom – w Biblii: jeden z synów Dawida
- Absalom Whitley 1937 – synonim rodzaju ryb Pantolabus

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wieść o śmierci Absaloma bardzo zasmuciła Dawida.

(1.2) Nazywam się Absalom Winkler i jestem zegarmistrzem z Lubartowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsalɔ̃m, AS: apsalõm

Wiktionary

# absalon

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zob. Absalom.

Wiktionary

- Absalon, inaczej Absalom – imię męskie
- Absalon – biskup duński (1128–1201; zob. też Kanut VI)
- Absalon (Absalom) – syn króla izraelskiego, Dawida, przeciwstawiający się ojcu; postać biblijna
- Julien Absalon – francuski kolarz górski
- Okręty wsparcia typu Absalon

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię m|D=Absalona|święty=nie.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

czupryna jak u Absalona

etymologia.

(1.1) etym|łac|Absalom. < etym|gr. < etym|hebr|אבשלום.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Absalom.

źródła.

== Absalon (język farerski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|farerski|m. Absalom

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

czupryna jak u Absalona

etymologia.

(1.1) etym|łac|Absalom. < etym|gr. < etym|hebr|אבשלום.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|Absalom.

źródła.

== Absalon (język farerski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) imię|farerski|m. Absalom

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# absces

otorbiony zbiornik ropy, często spowodowany zakażeniem bakteryjnym; ropień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. ropień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tu i owdzie formowały się wzdęte, ciemne abscesy. Chory przyglądał się tym swoim ranom przez chwilę (…) sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapst͡sɛs, AS: apsces

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ropień, wrzód

Wiktionary

# abscysyna

hormon roślinny uczestniczący w procesach opadania liści i dojrzałych owoców, hamujący wzrost łodygi, tworzenie kwiatów, otwieranie się pąków i kiełkowanie nasion; kwas abscysynowy, dormina

SJP.pl

Kwas abscysynowy (ABA; ang. abscisic acid) – organiczny związek chemiczny, fitohormon zaliczany do seskwiterpenów. Jest jedynym przedstawicielem tej klasy hormonów roślinnych, chociaż jego bezpośredni prekursor (ksantoksyna) także wykazuje niewielką aktywność biologiczną.

Wikipedia

# abscysynowy

kwas abscysynowy - hormon roślinny uczestniczący w procesach opadania liści i dojrzałych owoców, hamujący wzrost łodygi, tworzenie kwiatów, otwieranie się pąków i kiełkowanie nasion

SJP.pl

# absencja

nieobecność

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kadrowa odnotowała absencję pracownika.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɛ̃nt͡sʲja, AS: apsẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absenteista mos., absenteistka ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

czas. absentować się ndk.

przym. absencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieobecność, brak

Wiktionary

# absencyjny

przymiotnik od: absencja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z absencją, nieobecnością, dotyczący absencji, nieobecności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z powodu licznych nieobecności na moich zajęciach student musi zaliczyć kolokwium absencyjne, aby zostać dopuszczonym do sesji egzaminacyjnej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absencja ż., absenteista mos., absenteistka ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

czas. absentować się ndk.

Wiktionary

# absenteista

człowiek uchylający się od wypełniania obowiązków społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absencja ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

:: fż. absenteistka ż.

czas. absentować się ndk.

przym. absencyjny

Wiktionary

# absenteistka

kobieta uchylająca się od wypełniania obowiązków społecznych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absencja ż., absenteizm mrz., absentowanie n.

:: fm. absenteista mos.

czas. absentować się ndk.

przym. absencyjny

Wiktionary

# absenteizm

uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych, np. od uczestnictwa w wyborach, zebraniach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Cechował go totalny, a przez to nieznośny absenteizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɛ̃nˈtɛjism̥, AS: apsẽntei ̯ism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absencja ż., absenteista mos., absenteistka ż., absentowanie n.

czas. absentować się ndk.

przym. absencyjny

Wiktionary

# absentować

dawniej: absentować się - być nieobecnym, wymigiwać się od czegoś

SJP.pl

# absentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. uchylanie się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absencja ż., absenteizm m., absenteista m., absenteistka ż.

czas. absentować się, absentować ndk.

przym. absencyjny

Wiktionary

# absmaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od absmak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absmak m.

Wiktionary

# absmak

niesmak, abszmak;
1. odraza, wstręt, obrzydzenie;
2. przykry smak w ustach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przykry, nieprzyjemny smak

(1.2) przen. przykre wrażenie, uczucie niezadowolenia z czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Po rozmowach z ojcem zawsze odczuwała absmak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapsmak, AS: apsmak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abszmak m., smak m.

:: zdrobn. absmaczek m.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niesmak; daw. abszmak

(1.2) niesmak, niechęć, odraza; daw. abszmak

Wiktionary

# absolucja

1. w prawie, przestarzale: uwolnienie od oskarżenia;
2. w religii: odpuszczenie grzechów; także formuła, za pomocą której udziela się rozgrzeszenia;
3. książkowo: wybaczenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;

(1.2) przest. uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

Wiktionary

Rozgrzeszenie (absolucja) – ostatni element sakramentu pokuty przed zadośćuczynieniem, odmówienie przez spowiednika formuły, która oczyszcza penitenta z grzechów. Jest ono skuteczne tylko wówczas, gdy penitent jest do niego dysponowany, czyli spełnia określone warunki (wyznanie wszystkich grzechów, żal, postanowienie poprawy). Jeśli brak dyspozycji penitenta ujawnia się w spowiedzi, spowiednik winien odmówić rozgrzeszenia, natomiast jeśli ten brak pozostaje ukryty, wypowiedziane rozgrzeszenie i tak nie odnosi skutku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Konający otrzymał absolucję.

(1.2) Skazanemu udzielono absolucji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlut͡sʲja, AS: apsolucʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozgrzeszenie

Wiktionary

# absolut

1. w filozofii: byt samoistny, niezależny, nieograniczony;
2. książkowo: wartość najwyższa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

(1.2) zob. olejek absolutny.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) stpol. dyktator, despota

modulant

(3.1) uczn. zupełnie

Wiktionary

Absolut (łac. absolutus „bezwarunkowy, niezwiązany”) – osobowy lub bezosobowy pierwotny byt, doskonały, najwyższy, pełny, całkowicie niezależny, nieuwarunkowany i niczym nieograniczony.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Bóg jest absolutem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔlut, AS: apsolut

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutnie

przysłówek stopnia

(1.1) całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

przysłówek sposobu

(2.1) niekwestionowanie, niebudząc zastrzeżeń

(2.2) filoz. obiektywnie, niezależnie od czegoś, bezwzględnie

(2.3) hist. polit. mając nieograniczoną władzę, posiadając władzę absolutną

Wiktionary

Absolutnie – solowy album muzyczny polskiego gitarzysty i wokalisty Tadeusza Nalepy.

Nagrania na LP zarejestrowano w Studiu "Tonpress" w Warszawie. Muzykę do wszystkich utworów napisał Tadeusz Nalepa, teksty piosenek – Bogdan Loebl. Winylowy LP i CD zostały wydane przez Polskie Nagrania „Muza” w 1991. Na płycie winylowej jest tylko dziesięć nagrań, wydanie kompaktowe poszerzono o utwory "Co tam jest" i "Ucisz lęki".

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Absolutnie się na to nie zgadzam!

(2.1) Analizy statystyczne są absolutnie niezbędną częścią zarówno epidemiologicznych, jak i biologicznych badań.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutʲɲɛ, AS: apsolutʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) całkowicie, bezwzględnie, bezwarunkowo, kategorycznie, totalnie, w zupełności, w całej rozciągłości, zupełnie

Wiktionary

# absolutniej

stopień wyższy od przysłówka: absolutnie

SJP.pl

# absolutność

1. niezależność od jakichkolwiek warunków; bezwzględność;
2. dawniej: samowładność, niepodleganie żadnej władzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezwzględność, niezależność od wszelkiego uwarunkowania

(1.2) daw. samowładność, niepodleganie żadnej władzy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) swawola

Wiktionary

# absolutny

1. całkowity, zupełny (np. absolutna cisza);
2. dotyczący absolutu, istniejący niezależnie i obiektywnie (np. prawda absolutna);
3. odnoszący się do absolutyzmu (np. władca absolutny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) całkowity, zupełny, bezwzględny

(1.2) niekwestionowany

(1.3) filoz. istniejący obiektywnie

(1.4) polit. oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad

(1.5) fiz. o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Iwan jest władcą absolutnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutnɨ, AS: apsolutny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) całkowity, kompletny, zupełny, totalny, pełny

(1.2) niewątpliwy, niepodważalny, bezwzględny, bezdyskusyjny, bezwyjątkowy, wszechstronny

(1.4) absolutystyczny, samowładny, nieograniczony, wszechwładny, despotyczny, autokratyczny, dyktatorski, dążący do samowładztwa

(1.5) bezwzględny

Wiktionary

# absolutorium

1. akt parlamentu uznający na podstawie sprawozdania prawidłowość wykonania przez rząd budżetu za rok poprzedni,
2. ukończenie studiów wyższych bez uzyskania dyplomu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ofic. zatwierdzenie sprawozdania z działalności, zwykle finansowej;

(1.2) ofic. zwolnienie od odpowiedzialności

(1.3) ofic. ukończenie studiów wyższych bez dyplomu;

Wiktionary

Absolutorium (łac. absolutorium – zwolnienie, unieważnienie) – określenie aktu prawnego, który dokonywany jest poprzez organ uprawniony (np. parlament) na podstawie przedstawionego sprawozdania rachunkowego. Udzielenie absolutorium oznacza stwierdzenie prawidłowości działania finansowego organu wykonawczego (w tym przypadku rządu) w określonym przedziale czasowym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Rada nadzorcza otrzymała absolutorium.

(1.2) Prezes zyskał absolutorium od zarządu.

(1.3) Student otrzymał absolutorium na wydziale historii.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔluˈtɔrʲjũm, AS: apsolutorʹi ̯ũm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutoryjny

przymiotnik od: absolutorium

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) ofic. związany z absolutorium, dotyczący absolutorium

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutysta

zwolennik absolutyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik absolutyzmu – ustroju państwowego

(1.2) filoz. zwolennik absolutyzmu – doktryny filozoficznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolutystka ż.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutystka

zwolenniczka absolutyzmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zwolenniczka absolutyzmu – ustroju państwowego

(1.2) filoz. zwolenniczka absolutyzmu – doktryny filozoficznej

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolutysta mos.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutystyczny

dotyczący absolutyzmu, odnoszący się do sfery absolutu

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) polit. oparty na zasadach absolutyzmu (ustroju państwowego)

(1.2) filoz. nacechowany absolutyzmem (doktryną filozoficzną)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutyzacja

traktowanie czegoś jako rzeczy absolutnej, bezwzględnie słusznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) traktowanie czegoś jako rzeczy absolutnej, niezmiennej, stałej, bezwzględnej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔlutɨˈzat͡sʲja, AS: apsolutyzacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutyzm

1. forma rządów, w której nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; samowładztwo, jedynowładztwo, autokratyzm, autokracja, autarchia (rzadziej);
2. w filozofii: pogląd zakładający niezmienność, wieczność i niezależność od człowieka takich wartości, jak dobro, piękno, prawda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. monarchia nieograniczona;

(1.2) filoz. pogląd, według którego takie wartości, jak prawda, dobro, piękno są niezmienne, wieczne i niezależne od człowieka;

Wiktionary

- absolutyzm w filozofii
  - absolutyzm poznawczy
  - absolutyzm moralny
- absolutyzm władzy
  - absolutyzm klasyczny
  - monarchia absolutna
  - absolutyzm oświecony
  - samodzierżawie

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) System bachowski bywa nazywany również neoabsolutyzmem, co jest uprawnione w tym sensie, że rzeczywiście – w porównaniu z absolutyzmem Metternicha – okazał się nowocześniejszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔˈlutɨsm̥, AS: apsolutysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samowładztwo, jedynowładztwo, samodzierżawie, autokratyzm, autokracja, autarchia

Wiktionary

# absolutyzować

uznawać coś za bezwzględnie słuszne, idealne (np. Niebezpiecznie jest absolutyzować profesjonalizm - zawodowy oszust i morderca to także profesjonalista.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) traktować coś jako rzecz absolutną, niezmienną, bezwzględną

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Maoiści absolutyzują przemoc (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolutyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) traktowanie czegoś jako rzeczy bezwzględnej, niezmiennej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Inni wskazują, że absolutyzowanie uznawanych przez siebie norm moralnych i traktowanie ich jako powszechnych i bezwzględnie obowiązujących jest źródłem fanatyzmu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolwencki

związany z absolwentami (np. staż absolwencki, ankieta absolwencka)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z absolwentami, dotyczący absolwentów; przeznaczony dla absolwentów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Pepsi on Stage prócz koncertów odbywają się także między innymi konferencje, imprezy rozdania nagród, zjazdy absolwenckie.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolwenckość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co absolwenckie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolwent

osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię lub kurs

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

Wiktionary

Absolwent (z łac. absolvens „kończący”) – osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię lub kurs.

Absolwenci studiów w Polsce otrzymują dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy:

- licencjata, inżyniera albo równorzędny – w przypadku studiów pierwszego stopnia;
- magistra, magistra inżyniera albo równorzędny – w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jan jest już absolwentem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔlvɛ̃nt, AS: apsolvẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fż. absolwentka ż.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wychowanek

Wiktionary

# absolwentka

uczennica, która ukończyła szkołę lub uczelnię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

Wiktionary

Absolwent (z łac. absolvens „kończący”) – osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię lub kurs.

Absolwenci studiów w Polsce otrzymują dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy:

- licencjata, inżyniera albo równorzędny – w przypadku studiów pierwszego stopnia;
- magistra, magistra inżyniera albo równorzędny – w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hania właśnie skończyła studia. Jest absolwentką Uniwersytetu Wrocławskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔlˈvɛ̃ntka, AS: apsolvẽntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

:: fm. absolwent mos.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absolwować

przestarzale:
1. rozgrzeszać;
2. uwalniać od oskarżenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) rel. udzielać absolucji, rozgrzeszenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zostałem absolwowany przez księdza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔlˈvɔvat͡ɕ, AS: apsolvovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., absolwowanie n., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) rozgrzeszać

Wiktionary

# absolwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. udzielanie rozgrzeszenia

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔlvɔˈvãɲɛ, AS: apsolvovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absolucja ż., absolut mos./mrz., absolutność ż., absolutorium n., absolutysta mos., absolutystka ż., absolutyzacja ż., absolutyzm mrz., absolutyzowanie n., absolwenckość ż., absolwent mos., absolwentka ż., zabsolutyzowanie n.

czas. absolutyzować ndk., absolwować ndk., zabsolutyzować dk.

przym. absolutny, absolutoryjny, absolutystyczny, absolwencki

przysł. absolutnie

Wiktionary

# absorbancja

w fizyce: współczynnik charakteryzujący pochłanianie światła w ośrodku optycznym; gęstość optyczna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania światła

Wiktionary

Absorpcja – w optyce proces pochłaniania energii fali elektromagnetycznej przez substancję. Natężenie światła wiązki przechodzącej przez substancję ulega zmniejszeniu nie tylko w wyniku absorpcji, lecz również na skutek rozpraszania światła. O ile jednak promieniowanie rozproszone opuszcza ciało, to część zaabsorbowana zanika powodując wzrost energii wewnętrznej tego ciała.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Absorbancja jest miarą absorpcji promieniowania.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorbent mrz., absorpcja ż.

czas. adsorbować

przym. adsorpcyjny

Wiktionary

# absorbat

składnik gazowy pochłaniany przez ciecz lub ciało stałe w procesie absorpcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. składnik gazowy pochłaniany przez absorbent podczas absorpcji

Wiktionary

Sorpcja – pochłanianie jednej substancji (gazów, par cieczy, par substancji stałych i ciał rozpuszczonych w cieczach), zwanej sorbatem, przez inną substancję (ciało porowate), zwaną sorbentem.

Procesom sorpcyjnym często towarzyszą inne, jak powierzchniowe wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli (właściwości roztworu przy granicy faz są często inne niż w głębi roztworu, na przykład może być zmieniona przenikalność dielektryczna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Absorbat był doprowadzany do skrubera od dołu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔrbat, AS: apsorbat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorpcja ż., absorpcyjność ż., absorber m., absorbent m., sorpcja ż., sorbent mrz., sorbowanie n., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

czas. absorbować, adsorbować

przym. adsorpcyjny

Wiktionary

# absorbent

ciecz lub ciało stałe pochłaniające składnik gazowy w procesie absorpcji; pochłaniacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

Wiktionary

Sorpcja – pochłanianie jednej substancji (gazów, par cieczy, par substancji stałych i ciał rozpuszczonych w cieczach), zwanej sorbatem, przez inną substancję (ciało porowate), zwaną sorbentem.

Procesom sorpcyjnym często towarzyszą inne, jak powierzchniowe wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli (właściwości roztworu przy granicy faz są często inne niż w głębi roztworu, na przykład może być zmieniona przenikalność dielektryczna).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Podczas eksperymentu absorbent był doprowadzany do skrubera od góry.

(1.1) Nadmanganian potasu jest absorbentem etylenu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔrbɛ̃nt, AS: apsorbẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochłaniacz, substancja absorbująca

Wiktionary

# absorber

urządzenie do wchłaniania substancji lub energii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. techn. sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz;

Wiktionary

Aparat absorpcyjny (absorber, płuczka, skruber) – sprzęt laboratoryjny lub urządzenie przemysłowe, służące do pochłaniania (absorpcji) niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.

Służyć może zarówno do oczyszczania gazów, jak i wychwytywania z mieszanin gazowych pożądanych składników. Absorber działa na zasadzie absorpcji gazu w cieczy, która w urządzeniu płynie najczęściej w przeciwprądzie do gazu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Gaz doprowadzany był do absorberów stojących wzdłuż ściany.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔrbɛr, AS: apsorber

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorpcja ż., absorpcyjność ż., absorbat m., absorbent m., sorpcja ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

czas. absorbować, adsorbować

przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aparat absorpcyjny, turyl, skruber, płuczka

Wiktionary

# absorbować

1. pochłaniać całkowicie czyjąś uwagę, zajmować komuś czas;
2. wiązać chemicznie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) chem. fiz. pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

(1.2) przen. całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

(1.3) pozyskiwać i wykorzystywać środki finansowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przedmioty barwy czarnej łatwo absorbują promienie słoneczne.

(1.1) To pokrycie nie absorbuje promieni słonecznych.

(1.2) Studia bardzo go absorbują.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ, AS: apsorbovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorbat m., absorbent m., absorber m., absorbowanie n., absorpcja ż., sorpcja ż., sorbent mrz., sorbowanie n., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

czas. adsorbować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wchłaniać, pochłaniać, chłonąć

(1.2) interesować, zaprzątać, zajmować, pochłaniać, angażować, frapować

Wiktionary

# absorbowalny

dający się wchłonąć

SJP.pl

# absorbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. pochłanianie substancji

(1.2) zaprzątanie uwagi, myśli

(1.3) pozyskiwanie i wykorzystywanie środków finansowych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔrbɔˈvãɲɛ, AS: apsorbovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorpcja ż., absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

czas. adsorbować, absorbować ndk.

przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary

# absorbujący

żywo kogoś zajmujący, pochłaniający czyjąś uwagę

SJP.pl

# absorpcja

wchłanianie; m.in. chem. pochłanianie gazu przez ciecz, fiz. pochłanianie promieniowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;

(1.2) opt. proces pochłaniania energii fali przez ciało;

(1.3) ekon. adm. wykorzystanie zasobów finansowych lub gospodarczych

(1.4) jęz. proces łączenia się przyrostka z zakończeniem podstawy słowotwórczej

Wiktionary

Absorpcja (od łac. absorptio – pochłanianie) – termin używany w różnych dziedzinach i oznacza proces przyjmowania lub wchłaniania czegoś.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Oddychanie jest procesem absorpcji tlenu do krwi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɔrpt͡sʲja, AS: apsorpcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorber m., absorbancja ż., absorpcyjność ż., absorbat m., absorbent m., sorpcja ż., absorbowanie n.

czas. absorbować, adsorbować

przym. absorpcyjny, adsorpcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochłanianie, wchłanianie

(1.3) absorbowanie, wykorzystanie, zużytkowanie

Wiktionary

# absorpcjometria

metody chemicznej analizy instrumentalnej oparte na badaniu i pomiarach absorpcji promieniowania w zakresie od ultrafioletu do podczerwieni (spektrofotometria, kolorymetria)

SJP.pl

- absorpcjometria – metody analizy spektralnej, w których mierzony jest stopień absorpcji promieniowania elektromagnetycznego przez analit.
- absorpcjometria – w radiologii, pomiar stopnia rozproszenia przez tkanki promieniowania emitowanego przez radioizotopy.

Wikipedia

# absorpcyjność

1. wchłanialność substancji lub energii;
2. w ekonomii: zdolność do korzystania z zewnętrznych zasobów finansowych lub gospodarczych

SJP.pl

# absorpcyjny

→ absorpcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z absorpcją

Wiktionary

#### Patrz:

absorpcja

#### Przykłady

(1.1) (…) stałość rozczynów koloidalnych, ich lepkość, działanie absorpcyjne i zdolność do pęcznienia zależne są (…) od jakości i ilości obecnych jonów (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsɔrpˈt͡sɨjnɨ, AS: apsorpcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adsorpcja ż., adsorber mrz., adsorbent mrz., adsorbat mrz., absorbent mrz., sorbowanie n., sorbent mrz., absorpcja, absorber, absorbowanie

czas. absorbować, adsorbować

przym. adsorpcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pochłaniający

Wiktionary

# absta

środowiskowo: stan głodu narkotycznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. u narkomanów: zespół abstynencyjny od narkotyków, głód narkotyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) głód narkotyczny

Wiktionary

# abstrahować

1. pomijać coś w rozmowie na rzecz czegoś ważniejszego, świadomie czegoś nie uwzględniać;
2. tworzyć ogólne pojęcia, wyodrębniać cechy istotne od nieistotnych w danym zjawisku czy przedmiocie

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) filoz. dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego

(1.2) książk. celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

Wiktionary

- abstrakcja (sztuka)
- abstrakcja (programowanie)
- abstrakcja (filozofia)
- abstrakcja (matematyka)
- abstrakcja (psychologia)
- abstrakcja geometryczna
- abstrakcja teoretyczna

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Abstrahując od zapachu, skunks jest bardzo miłym zwierzątkiem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstraˈxɔvat͡ɕ, AS: apstraχovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) pomijać

Wiktionary

# abstrahowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę

Wiktionary

- abstrakcja (sztuka)
- abstrakcja (programowanie)
- abstrakcja (filozofia)
- abstrakcja (matematyka)
- abstrakcja (psychologia)
- abstrakcja geometryczna
- abstrakcja teoretyczna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌapstraxɔˈvãɲɛ, AS: apstraχovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcja

1. pogląd, twierdzenie słabo związane z rzeczywistością, nieoparte na faktach;
2. coś niekonkretnego, trudnego do zrozumienia;
3. pomysł niemożliwy do zrealizowania;
4. pojęcie niemające odpowiednika w konkretnym przedmiocie, np. piękno; abstrakt;
5. tworzenie takich pojęć; abstrahowanie;
6. dzieło sztuki niemające bezpośredniego odniesienia do form i przedmiotów obserwowanych w naturze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nierealny pogląd

(1.2) coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania

(1.3) pojęcie ogólne

(1.4) proces tworzenia pojęć ogólnych;

(1.5) szt. kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;

(1.6) inform. proces upraszczania problemu realizowany m.in. przez separowanie interfejsu i implementacji;

Wiktionary

- abstrakcja (sztuka)
- abstrakcja (programowanie)
- abstrakcja (filozofia)
- abstrakcja (matematyka)
- abstrakcja (psychologia)
- abstrakcja geometryczna
- abstrakcja teoretyczna

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: apsˈtrakt͡sʲja, AS: apstrakcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) abstrakt

Wiktionary

# abstrakcjonista

1. artysta tworzący według zasad abstrakcjonizmu;
2. człowiek operujący abstrakcjami w rozumowaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W naszej galerii trwa przegląd prac francuskich abstrakcjonistów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

:: fż. abstrakcjonistka ż.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcjonistka

1. artystka tworząca według zasad abstrakcjonizmu;
2. kobieta operująca abstrakcjami w rozumowaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wymień trzy malarki-abstrakcjonistki.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

:: fm. abstrakcjonista mos.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcjonistyczny

przymiotnik od: abstrakcjonizm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) szt. związany z abstrakcjonizmem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Lekcja romantyzmu dała nowy impuls egzotyzmowi i przygotowała grunt pod przyszłe jego kształty: secesyjne, modernistyczne, impresjonistyczne, freudowskie, nadrealistyczne i abstrakcjonistyczne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńistyčny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcjonizm

charakterystyczna dla sztuki XX wieku tendencja polegająca na rezygnacji z odtwarzania rzeczywistości i posługiwaniu się formami plastycznymi powstałymi z połączenia figur geometrycznych, kompozycji kolorowych płaszczyzn i plam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

Wiktionary

Abstrakcjonizm (łac. abstractio „oderwanie”) – kierunek we współczesnych sztukach plastycznych, który charakteryzuje się wyeliminowaniem wszelkich przedstawień mających bezpośrednie odniesienie do form lub przedmiotów obserwowanych w rzeczywistości. Jest to sztuka abstrakcyjna, bezprzedmiotowa. Malarze abstrakcyjni szukali nowych form tj.: linia – plama, pion – poziom, odrzucając figuratywność na rzecz wewnętrznej konstrukcji obrazu układu linii barwnych plam, prostych form geometrycznych. Malarstwo to pragnęło wyzwolić się od tematu, odejść od rzeczywistości, zrezygnować z naśladowania natury, dopuszczając inspiracje naturą. Prekursorami abstrakcjonizmu byli: Hilma af Klint, Wassily Kandinsky, Edward Munch.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W tej galerii większość prac to klasyczny abstrakcjonizm.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: apstrakcʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób abstrakcyjny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

Wiktionary

# abstrakcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: abstrakcyjnie

SJP.pl

# abstrakcyjność

1. cecha czegoś trudnego do pojęcia lub uznania za rzeczywiste;
2. cecha czegoś będącego kompozycją linii, plam itp.;
3. cecha czegoś opierającego się na wyodrębnianiu najważniejszych cech pewnej grupy obiektów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest abstrakcyjne; cecha tych, którzy są abstrakcyjni

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nowoczesnym artystom często zarzuca się abstrakcyjność.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstrakcyjny

1. niemający związku z rzeczywistością lub słabo z nią związany;
2. w filozofii: będący wynikiem abstrahowania;
3. odnoszący się do abstrakcjonizmu (np. malarstwo abstrakcyjne)

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) nie mający związku z rzeczywistością

(1.2) niezrozumiały lub niewykonalny

(1.3) będący wynikiem wydzielenia cech ogólnych

(1.4) typowy dla abstrakcjonizmu

(1.5) abstrahowany od pewnych wybranych własności danego obiektu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.4) Czy odtwarzanie burzy (łamanie się drzewa, wiatr, chmury, morze), — czy ideał abstrakcyjny sztuki?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ, AS: apstrakcyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.4) abstrakcjonistyczny

Wiktionary

# abstrakt

1. pojęcie oderwane, abstrakcyjne; abstrakcja;
2. streszczenie dokumentu pierwotnego, mające służyć jak najszerszemu jego zobrazowaniu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie

(1.2) książk. zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim

Wiktionary

Abstrakt – streszczenie publikacji naukowej lub książki, w którym w formie maksymalnie skondensowanej z jak największą liczbą słów kluczowych, zawarte są podstawowe informacje o tezie artykułu, metodyce przeprowadzonych badań, najważniejszych wynikach oraz wnioskach. Jest publikacją pojawiającą się okresowo w celu skrótowego przedstawienia wyników badań w jakiejś dziedzinie nauki w jednym lub kilku krajach. Abstrakt liczy zwykle od 150 do 600 słów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈapstrakt, AS: apstrakt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., abstrakcjonizm mrz., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstraktowy, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abstrakcja

(1.2) wyciąg, streszczenie

Wiktionary

# abstraktowy

związany z abstraktem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z abstraktem, dotyczący abstraktu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstrahowanie n., abstrakcyjność ż., abstrakcja ż., abstrakt mrz., abstrakcjonizm mrz., abstrakcjonista mos., abstrakcjonistka ż., wyabstrahowanie n., wyabstrahowywanie n.

czas. abstrahować ndk., wyabstrahować dk., wyabstrahowywać ndk.

przym. abstrakcyjny, abstrakcjonistyczny

przysł. abstrakcyjnie

Wiktionary

# abstynencja

świadome powstrzymywanie się od czegoś, przede wszystkim od używania alkoholu, tytoniu, narkotyków itp.; wstrzemięźliwość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

(1.2) ekon. powstrzymywanie się od konsumpcji

Wiktionary

Abstynencja (łac. abstinentia ‘powściągliwość’) – powstrzymywanie się od czegoś, najczęściej od przyjmowania substancji psychoaktywnych (psychotropowych, powodujących czasowe zmiany postrzegania, nastroju, świadomości i zachowania), często skutkującego uzależnieniem – tzw. używek (np. alkoholu, narkotyków, papierosów), także leków.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy piwo bezalkoholowe przerywa abstynencję?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja, AS: apstỹnẽncʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstynent m., abstynentka ż.

przym. abstynencyjny, abstynencki

Wiktionary

# abstynencki

taki, którego założeniem jest powstrzymywanie się od picia alkoholu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z abstynentami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstynentka ż., abstynencja ż., abstynent mos.

Wiktionary

# abstynencyjny

przymiotnik od: abstynencja (np. alkoholowy zespół abstynencyjny, objawy abstynencyjne)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z powstrzymywaniem się od używki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstynentka ż., abstynent mos., abstynencja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odstawienny

Wiktionary

# abstynent

mężczyzna powstrzymujący się od picia alkoholu; także: ktoś powstrzymujący się od czegoś innego (zwykle powszechnie czynionego i przyjemnego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba nie pijąca napojów alkoholowych

(1.2) osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś

Wiktionary

Abstynent alkoholowy – osoba, która w ogóle nie spożywa żadnych napojów alkoholowych.

Abstynentów możemy podzielić na abstynentów pierwotnych i wtórnych. Abstynent pierwotny to osoba, która nigdy nie piła napojów alkoholowych, natomiast abstynent wtórny to osoba, która w przeszłości piła napoje alkoholowe, ale przestała.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marek jest abstynentem, nie pije nawet szampana.

(1.2) On jest abstynentem seksualnym.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apsˈtɨ̃nɛ̃nt, AS: apstỹnẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstynencja ż.

:: fż. abstynentka ż.

przym. abstynencki, abstynencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niepijący

Wiktionary

# abstynentka

kobieta powstrzymująca się od picia alkoholu; także: kobieta powstrzymująca się od czegoś innego (zwykle powszechnie czynionego i przyjemnego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta nie pijąca napojów alkoholowych

(1.2) kobieta wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od czasu wypadku Julia jest abstynentką, nie pije nawet szampana.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abstynencja ż.

:: fm. abstynent mos.

przym. abstynencki, abstynencyjny

Wiktionary

# absurd

1. to, co jest pozbawione sensu; niedorzeczność, nonsens;
2. w logice: wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;
3. w filozofii: bezsensowność świata i ludzkiego życia wydającego się zmierzać donikąd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

(1.2) log. wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;

Wiktionary

- absurd – pojęcie w filozofii
- Absurd – niemiecki zespół muzyczny
- Absurd – polski zespół muzyczny
- Absurd – album muzyczny polskiego zespołu Absurd
- Absurd – singel zespołu Guns N’ Roses

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) „W oparach absurdu” to dzieło dwóch polskich humorystów.

(1.1) „To jakiś absurd!” – krzyczał wściekły klient, gdy aresztowano go za próbę kradzieży trzech słoików majonezu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapsurt, AS: apsurt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurdalność ż., absurdalista m., absurdalizacja ż., absurdalizowanie n.

:: zdrobn. absurdzik m.

czas. absurdalizować ndk.

przym. absurdalny

przysł. absurdalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) absurdalność, bezsensowność, bezsens, niedorzeczność, nonsensowność; pot. bzdurność; daw. absurdum

Wiktionary

# absurdalista

autor utworu literackiego opartego na absurdzie, np. Samuel Beckett - twórca teatru absurdu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która tworzy, myśli lub działa w duchu absurdu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ionesco to znany absurdalista teatru XX wieku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd mrz., absurdalizm mrz.

:: fż. absurdalistka ż.

przym. absurdalny

Wiktionary

# absurdalizować

1. pomniejszać znaczenie czegoś;
2. powodować, że coś staje się absurdalne

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) czynić coś absurdalnym

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd mrz., absurdzik mrz., absurdalność ż., absurdalizowanie n., zabsurdalizowanie n.

czas. zabsurdalizować dk.

przym. absurdalny

przysł. absurdalnie

Wiktionary

# absurdalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. doprowadzanie do absurdu, sprowadzanie do absurdu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalista m.

czas. absurdalizować

przym. absurdalny

przysł. absurdalnie

Wiktionary

# absurdalnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób absurdalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Obaj doskonale wiemy, że posądzenie państwa o handel narkotykami brzmi absurdalnie, ale z drugiej strony…

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsurˈdalʲɲɛ, AS: apsurdalʹńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalizowanie n.

przym. absurdalny

czas. absurdalizować

Wiktionary

# absurdalniej

stopień wyższy od przysłówka: absurdalnie

SJP.pl

# absurdalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: absurdalny

SJP.pl

# absurdalność

coś absurdalnego, niemającego sensu; niedorzeczność, nonsens

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ubawiła mnie absurdalność tej sytuacji.

(1.1) Dzisiaj, kiedy już spokojniej patrzał na to, co było przed rokiem, mógł trzeźwo ocenić całą absurdalność ówczesnego postanowienia.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd m., absurdalizowanie n.

przym. absurdalny

przysł. absurdalnie

czas. absurdalizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezsensowność, bezsens, nonsens

Wiktionary

# absurdalny

bezsensowny, nielogiczny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

(1.2) log. wewnętrznie sprzeczny

(1.3) pot. ogromny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) NFZ w absurdalny sposób rozlicza się ze szpitalami.

(1.3) Zapłaciłam za tę taksówkę absurdalną sumę.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapsurˈdalnɨ, AS: apsurdalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absurd m., absurdzik m., absurdalność ż., absurdalizowanie n.

czas. absurdalizować

przysł. absurdalnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezsensowny, bzdurny, niedorzeczny, nonsensowny, poroniony

(1.2) bezsensowny, niekoherentny, nielogiczny, niespójny, nonsensowny

(1.3) astronomiczny, groteskowy, horrendalny, niebotyczny

Wiktionary

# absurdum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. zob. absurd.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pojmuję bić się za kobietę, bo sama się nie obroni; ale o kobietę! Absurdum!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) współcz. absurd

Wiktionary

# absurdyczny

przymiotnik

(1.1) daw. absurdalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) (…) ta absurdyczna zasada rycerskiego honoru, nakazuje ludziom wierzącym w nią, dla pierwszej lepszej nędzoty bić się jak gladjatorom. sic.

Wiktionary

# absurdysta

1. zwolennik absurdyzmu (poglądu uznającego rzeczywistość za absurdalną);
2. artysta akcentujący w swej sztuce absurdalność otaczającej nas rzeczywistości

SJP.pl

# absurdyzm

pogląd uznający rzeczywistość za absurdalną oraz kierunek w sztuce usiłujący tę absurdalność pokazać

SJP.pl

Absurdyzm – pogląd uznający rzeczywistość za absurdalną, a ludzkie działania mające na celu zrozumienie rzeczywistości za niemogące osiągnąć swego celu. Jest związany z nihilizmem i egzystencjalizmem.

Absurdyzm został poruszony m.in. w mikropowieści Obcy francuskiego pisarza i noblisty Alberta Camusa, przedstawiającej losy człowieka wyobcowanego w świecie zła i hipokryzji.

Wikipedia

# absurdzik

zdrobnienie od: absurd

SJP.pl

# absyd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zob. apsyda.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W absydzie tym, na podwyższeniu, modli się ksiądz na pulpit skłoniony i z zakrytą twarzą.

Wiktionary

# absyda

apsyda;
1. kościelne pomieszczenie zamykające prezbiterium lub nawę
2. punkt minimalnej lub maksymalnej odległości ciał niebieskich względem siebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. apsyda.

Wiktionary

Apsyda (lub absyda) – pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione do bryły budynku, często świątyni i otwarte do jej wnętrza. Zazwyczaj zamyka prezbiterium, czasem nawy boczne i ramiona transeptu lub westwerk. Apsyda jest zwykle mniejsza lub równa bryle części budynku, która jest przez nią zamknięta. Występowała już w architekturze rzymskiej, stąd przejęta przez chrześcijaństwo.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) ozdobiono półokrągłe absydy nowemi kolumienkami w stylu dawnych ornamentów (…). sic.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈsɨda, AS: apsyda

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. apsyda ż.

Wiktionary

# absydalny

→ absyda; apsydalny, apsydowy, absydowy

SJP.pl

# absydowy

→ absyda; absydalny, apsydalny, apsydowy

SJP.pl

# absyncik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od absynt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absynt m.

przym. absyntowy

Wiktionary

# absynt

nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach; piołunówka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

Wiktionary

Absynt (Absinthe, Absinth) – wysokoprocentowy napój alkoholowy otrzymywany w procesie ekstrakcji kwiatów i liści piołunu (Artemisia absinthium), anyżu i kopru włoskiego oraz mniejszych ilości innych ziół. Absynt zaliczany jest do wódek smakowych. Zdarza się, że jest błędnie klasyfikowany jako rodzaj nalewki.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Konsumpcja absyntu przez polską muzę kabaretową była znaczna.

(1.1) Ogniem ci swoim stopi wszystkie mrozy / Absynt nad wszystkie wyższy alkohole!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapsɨ̃nt, AS: apsỹnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absyncik mrz.

przym. absyntowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) piołunówka, zielona wróżka

Wiktionary

# absyntowy

→ absynt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z absyntem; zawierający absynt

Wiktionary

#### Patrz:

absynt

#### Powiązane:

rzecz. absynt mrz., absyncik mrz.

Wiktionary

# abszach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. szach. szach, zaszachowanie

Wiktionary

Abszach – szczególna odmiana szacha w partii szachów, w której król jest zagrożony biciem w następnym posunięciu; przy czym sytuacja ta nie nastąpiła w wyniku przesunięcia figury szachującej, ale poprzez jej odsłonięcie, gdy na drodze do bicia stała wcześniej inna figura o tym samym kolorze, co figura szachująca.

Figurami zdolnymi do utworzenia abszacha są: goniec, wieża i hetman.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) współcz. szach

Wiktionary

# abszicfajer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. studniówka, uroczystość, zabawa

(1.2) reg-pl|Górny Śląsk. przyjęcie pożegnalne

Wiktionary

# abszlag

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. ozdobna wypustka

(1.2) stpol. obramowanie

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. odmowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapʃlak, AS: apšlak

Wiktionary

# abszmak

niesmak, absmak; przestarzale:
1. odraza, wstręt, obrzydzenie;
2. przykry smak w ustach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. absmak.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Miewałem czasem w rozkoszy „abszmak“ piołunu, na myśl o panu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈapʃmak, AS: apšmak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absmak mrz.

Wiktionary

# abszminka

środowiskowo o szmince służącej do usuwania charakteryzacji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. teatr. szminka używana do usuwania charakteryzacji

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: apˈʃmʲĩnka, AS: apšmʹĩnka

Wiktionary

# absznyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. techn. pierwsza deska obcięta z kloca drzewa

(1.2) gwara. techn. obła, wąska powierzchnia po bokach tarcicy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) oblina, oflis

Wiktionary

# absztychowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. dymisjonowanie

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. absztychować ndk.

Wiktionary

# absztyfikancki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z absztyfikantem, dotyczący absztyfikanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absztyfikant m.

Wiktionary

# absztyfikant

potocznie: mężczyzna zabiegający o względy kobiety; zalotnik, konkurent, wielbiciel, epuzer

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. żart. osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widziałam tego jej absztyfikanta, jak szedł do niej wczoraj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapʃtɨˈfʲikãnt, AS: apštyfʹikãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absztyfikowanie n.

czas. absztyfikować się ndk.

przym. absztyfikancki

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adorator, amant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel, pot. bawidamek, kochaś, lowelas

Wiktionary

# absztyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) absztyfikowanie się: żart. zalecanie się, wdzięczenie się, nadskakiwanie, przypochlebianie się

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absztyfikant mos.

czas. absztyfikować się ndk.

Wiktionary

# abszyt

1. dawniej: zwolnienie ze służby;
2. regionalnie: kwitek, świadectwo, dokument

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zwolnienie ze służby, głównie wojskowej

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wyrok sądowy

Wiktionary

Abszyt – akt dymisji; termin używany zwłaszcza w dawnej biurowości wojskowej, z niemieckiego Abschied (pożegnanie).

W dawnej Polsce zwolnienie ze służby wojskowej, z niemieckiego Abschied, Abschied nehmen. Na Śląsku abszyt oznaczał także wyrok sądu. W języku potocznym funkcjonowało natomiast powiedzenie: dać abszyt, co oznaczało „odprawić kogoś z kwitkiem“, również w przypadku starań o rękę niewiasty.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈapʃɨt, AS: apšyt

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. abszytować

rzecz. abszytowanie n.

przym. abszytowy

Wiktionary

# abszytować

dawniej:
1. zwalniać ze służby, zwykle wojskowej, dymisjonować;
2. abszytować się - zwolnić się ze służby, zwykle wojskowej

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. dawać abszyt; odprawiać, zwalniać ze służby, głównie wojskowej

czasownik zwrotny niedokonany abszytować się (dk. brak)

(2.1) daw. uzyskiwać abszyt; zwalniać się z wojska, ze służby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapʃɨˈtɔvat͡ɕ, AS: apšytovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abszyt mrz., abszytowanie n.

przym. abszytowy

Wiktionary

# abszytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. zwalnianie ze służby, przede wszystkim wojskowej

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌapʃɨtɔˈvãɲɛ, AS: apšytovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abszyt m.

czas. abszytować

Wiktionary

# abszytowy

dawniej: związany ze zwolnieniem ze służby

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. zwykle wojsk. zwolniony ze służby, dotyczący zwolnienia ze służby

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abszyt mrz.

czas. abszytować

Wiktionary

# abt

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = ang. Abdominal, Buttocks, Thighs → brzuch, uda, pośladki (rodzaj ćwiczeń fizycznych ujędrniających mięśnie brzucha, ud i pośladków)

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) ABT jest polecane dla rzeźbienia i wzmacniania ciała.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) BNP

Wiktionary

# abucht

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. wędlina spożywana przez żołnierzy w terenie ok. XVII wieku albo rodzaj salcesonu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Abuchtem zwano w żołnierskim języku kawałki wędzonego mięsa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabuxt, AS: abuχt

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ambucht (błędnie, u Piekarskiego w 1665 r.)

Wiktionary

# abudża

stolica Nigerii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Nigerii;

Wiktionary

Abudża (ang. Abuja) – miasto w Nigerii, od 1991 stolica tego państwa, leży w stanie Federalne Terytorium Stołeczne. Siedziba rządu federalnego Nigerii, w której znajdują się najważniejsze instytucje państwowe, zabytki i budynki rozsiane po ponad 50 dystryktach. 12 grudnia 1991 r. miasto zastąpiło Lagos (najludniejsze miasto w Nigerii) jako stolicę.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szkoła podstawowa (…) w Abudży (…) otrzymała dar w postaci trzystu laptopów (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbud͡ʒa, AS: abuǯa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abudżańczyk mos., abudżanka mos., abudżyjka ż.

przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary

# abudżańczyk

mieszkaniec Abudży (stolicy Nigerii); abudżyjczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abudży

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: abuǯãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża, abudżanka, abudżyjczyk, abudżyjka

przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżyjczyk

Wiktionary

# abudżanka

mieszkanka Abudży (stolicy Nigerii); abudżyjka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abudży

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãnka, AS: abuǯãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża, abudżańczyk, abudżyjczyk, abudżyjka

przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżyjka

Wiktionary

# abudżański

→ Abudża; abudżyjski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Abudża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒãj̃sʲci, AS: abuǯãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża ż., abudżańczyk mos., abudżanka ż., abudżyjczyk mos., abudżyjka ż.

przym. abudżyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżyjski

Wiktionary

# abudżyjczyk

mieszkaniec Abudży (stolicy Nigerii); abudżańczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abudży

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjt͡ʃɨk, AS: abuǯyi ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża, abudżańczyk, abudżanka, abudżyjka

przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżańczyk

Wiktionary

# abudżyjka

mieszkanka Abudży (stolicy Nigerii); abudżanka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abudży

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjka, AS: abuǯyi ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża, abudżańczyk, abudżanka, abudżyjczyk

przym. abudżański, abudżyjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżanka

Wiktionary

# abudżyjski

→ Abudża; abudżański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Abudża

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈd͡ʒɨjsʲci, AS: abuǯyi ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abudża, abudżańczyk, abudżanka, abudżyjczyk, abudżyjka

przym. abudżański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abudżański

Wiktionary

# abugida

w językach indyjskich (np. bengalski, tybetański): alfabet, w którym jedna litera oznacza sylabę z samogłoską domyślną; alfabet sylabiczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. alfabet sylabiczny

Wiktionary

Alfabet sylabiczny, abugida – rodzaj alfabetu, w którym jedna litera reprezentuje zasadniczo całą sylabę wraz z „domyślną” samogłoską. Samogłoska domyślna najczęściej jest dość neutralna, typu szwa, jednak w zależności od języka może mieć różne zabarwienie np. [ə] w hindi, [ɔ] w języku bengalskim lub [a] w języku tybetańskim. Podstawą litery jest najczęściej spółgłoska, a występujące w sylabie samogłoski inne niż domyślna zapisuje się za pomocą dodania różnorodnych znaków diakrytycznych, choć istnieją również odrębne znaki do zapisu samogłosek. Sama nazwa „abugida” używana przez językoznawców została przejęta przez P. T. Danielsa z etiopskiego określenia alfabetu ge'ez od pierwszych czterech liter w tym alfabecie: aləf, bet, gäməl, dənt (analogia do słów „alfabet” czy „abecadło”).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) abugida

* esperanto: (1.1) abugido

* francuski: (1.1) abugida m.

* niemiecki: (1.1) Abugida ż.

* rosyjski: (1.1) абугида ż.

źródła.

== abugida (język angielski.) ==

wymowa.

amer. RP.: IPA|ɑːbuˈɡiːdə.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. alfabet sylabiczny, abugida

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

# abulia

chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

Wiktionary

Abulia (stgr. ἀβουλία = brak woli) – objaw kliniczny pod postacią zaburzenia aktywności, polegający na chorobliwym niedostatku lub braku woli, który przejawia się w niemożności podejmowania decyzji i działania nawet przy podejmowaniu drobnych decyzji. Towarzyszy obniżeniu napędu psychoruchowego występującemu w niektórych zaburzeniach neurotycznych i psychotycznych. Objaw charakterystyczny dla depresji endogennej, schizofrenii oraz uszkodzenia płatów czołowych (zespół czołowy), często w połączeniu z lękiem. Czasem zamiast terminu abulia używa się słowa hipobulia, podkreślając tym samym, że chodzi o obniżenie aktywności, a nie jej całkowity zanik.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbulʲja, AS: abulʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abulik m., abuliczka ż.

przym. abuliczny

Wiktionary

# abuliczka

kobieta cierpiąca na abulię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta cierpiąca na abulię

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuˈlʲit͡ʃka, AS: abulʹička

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abulia ż., abulik m.

przym. abuliczny

Wiktionary

# abuliczny

dotyczący abulii (np. abuliczne objawy, abuliczne osłabienie woli)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. związany z abulią, dotyczący abulii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abulia ż., abuliczka ż., abulik mos.

Wiktionary

# abulik

osoba cierpiąca na abulię

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba cierpiąca na abulię

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈbulʲik, AS: abulʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abulia ż., abuliczka ż.

przym. abuliczny

Wiktionary

# abundancja

1. w astrofizyce: częstość występowania danego pierwiastka chemicznego we wszechświecie;
2. abundancja izotopu, abundancja naturalna – procentowa zawartość danego izotopu pierwiastka w pierwiastku występującym naturalnie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, w którym czegoś jest więcej niż potrzeba

Wiktionary

Abundancja (ang.) abundance – "obfitość") – termin stosowany m.in. w

- biologii do określania ilości gęstości występowania organizmów na jakimś obszarze
- astrofizyce do określania częstości występowania pierwiastków we wszechświecie
- abundancja izotopu w fizyce jądrowej i chemii oznacza procentową zawartość danego izotopu w naturalnie występującym pierwiastku

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Życie w abundancji widać ją krzepi…

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dostatek, nadmiar, obfitość, przeładowanie, przepych

Wiktionary

# abundiusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

Abundancjusz, Abundiusz – imiona męskie pochodzenia łacińskiego, od łac. Abundiantus, co oznacza „bujny, obfity, liczny”.

Patronami tego imienia są:

- święci Abundancjusz i Abundiusz, zm. w Rignano Flaminio około 304 roku wraz ze świętymi Marcjanem i Janem,
- św. Abundiusz, biskup Como (zm. ok. 468).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Dziadka Abundiusza powołano do wojska w 1912.

Wiktionary

# abundyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. forma melanizmu polegająca na powstawaniu nowych, czarnych lub ciemnych elementów desenia w ubarwieniu zwierząt;

Wiktionary

Abundyzm – forma melanizmu, nazywana też pseudomelanizmem, polegająca na powstawaniu nowych, czarnych lub ciemnych elementów desenia w ubarwieniu zwierząt. Jest efektem wzrostu ciemnej pigmentacji w powłoce ciała. Przy znacznym zaciemnieniu jaśniejszych deseni ubarwienie zwierzęcia daje wrażenie melanistycznego, stąd nazwa pseudomelanizm.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbũndɨsm̥, AS: abũndysm̦

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pseudomelanizm

Wiktionary

# abur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. kość słoniowa

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) ebor, ebur

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|ebur.

uwagi.

współczesna.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|kość słoniowa.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabur, AS: abur

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ebor, ebur

Wiktionary

# abutilon

roślina zielna lub krzew z rodziny ślazowatych; zaślaz, klonik

SJP.pl

Zaślaz, klonik (Abutilon Mill.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Obejmuje ok. 120, 150, 177 gatunków. Rośliny te występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, z dużym zróżnicowaniem w Australii (48 gatunków). W Europie rośnie tylko jeden gatunek – zaślaz pospolity A. theophrasti, w Polsce jako antropofit lokalnie zadomowiony. Rośliny te rosną w różnych siedliskach od lasów po otwarte miejsca skaliste.

Wikipedia

# abuz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w twórczości Adama Mickiewicza: nadużycie

Wiktionary

# abuzabijczyk

mieszkaniec Abu Zabi (miasta); zabijczyk

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abu Zabi (emiratu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijt͡ʃɨk, AS: abuzabʹii ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abu Zabi n., abuzabijczyk m., abuzabijka ż.

:: fż. Abuzabijka ż.

przym. abuzabijski

Wiktionary

# abuzabijka

mieszkanka Abu Zabi (miasta); zabijka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Abu Zabi (emiratu)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijka, AS: abuzabʹii ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abu Zabi n., abuzabijczyk mos., abuzabijka ż.

:: fm. Abuzabijczyk mos.

przym. abuzabijski

Wiktionary

# abuzabijski

dotyczący miasta lub emiratu Abu Zabi; zabijski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Abu Zabi

(1.2) odnoszący się do emiratu Abu Zabi

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabuzaˈbʲijsʲci, AS: abuzabʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abu Zabi n., abuzabijka ż., abuzabijczyk mos., Abuzabijka ż., Abuzabijczyk mos.

Wiktionary

# abuzywność

→ abuzywny; niedozwoloność

SJP.pl

# abuzywny

niedozwolony, np. klauzula abuzywna

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) praw. naruszający zasady współżycia społecznego, stanowiący nadużycie, zawierający zakazane zapisy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Klauzule niedozwolone (inaczej klauzule abuzywne) – są to postanowienia wzorców umów (np. regulaminów sklepów internetowych, ogólnych warunków umowy itp.), które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób niezgodny z powszechnie obowiązującym prawem.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abuzywność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niedozwolony

Wiktionary

# abw

[czytaj: a-be-WU] skrót od: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = adm. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W sobotę, gdy komisja przesłuchiwała Leszka Millera, w jej pomieszczeniach pojawili się funkcjonariusze ABW.

Wiktionary

# abwehra

[czytaj: abwera] niemiecki wywiad i kontrwywiad w latach 1921-1944; abwera, Abwehra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Wiktionary

Abwehra, właśc. Abwehr (niem. Abwehr – „obrona”) – nazwa niemieckiego organu wywiadu i kontrwywiadu wojskowego w latach 1921–1944.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Hans Kloss, w którego postać wcielił się Stanisław Mikulski, był podwójnym agentem, polskiego wywiadu i Abwehry.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈvɛra, AS: abvera

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. abwehrowski

Wiktionary

# abwehrowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Abwehrą, dotyczący Abwehry

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abwehra ż.

Wiktionary

# abwera

niemiecki wywiad i kontrwywiad w latach 1921-1944; Abwehra, abwehra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zob. Abwehra.

Wiktionary

Abwehra, właśc. Abwehr (niem. Abwehr – „obrona”) – nazwa niemieckiego organu wywiadu i kontrwywiadu wojskowego w latach 1921–1944.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: abˈvɛra, AS: abvera

Wiktionary

# abwilczyk

mieszkaniec Abbeville

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Abbeville

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: abˈvʲilt͡ʃɨk, AS: abvʹilčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

forma żeńska abwilka

przym. abwilski

Wiktionary

# abwilka

mieszkanka Abbeville

SJP.pl

# abwilski

→ Abbeville (miasto we Francji); abewilski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z Abbeville, dotyczący Abbeville

(1.2) związany z kulturą abwilską

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Przejawiło ono w wykształceniu protopięściaków, a następnie pięściaków typu abwilskiego oraz w rozwoju narzędzi odłupkowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Abbeville n., abwilczyk mos., abwilka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abewilski, abbewilski, daw. szelski

(1.2) abewilski, abbewilski

Wiktionary

# aby

1. spójnik łączący zdania; żeby;
2. partykuła:
a) wyrażające życzenie (np. Aby do wiosny!); byle ;
b) wyrażająca wątpliwość (np. Aby nie za późno na tłumaczenia?)

SJP.pl

spójnik międzyzdaniowy

(1.1) …wprowadzający zdanie podrzędne: celu

(1.2) …wprowadzający zdanie podrzędne: skutku

(1.3) …wprowadzający zdanie podrzędne: dopełnienia

(1.4) stpol. choćby

partykuła

(2.1) dial. jedynie, tylko, zaledwie

Wiktionary

Aby – wieś w Anglii, w hrabstwie Lincolnshire, w dystrykcie East Lindsey. Leży 45 km na wschód od Lincoln i 198 km na północ od Londynu. Aby jest wspomniana w Domesday Book (1086) jako Abi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyciągnąłem rękę, aby się przywitać z przyjacielem.

(1.2) Za stary jestem, aby chodzić po górach.

(1.3) Nie chciałbym, abyś cierpiała z mojej winy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈabɨ, AS: aby

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) żeby, ażeby, by, iżby

Wiktionary

# aby-aby

nie przykładając się, niestarannie; aby tylko, byle jak

SJP.pl

przysłówek sposobu

(1.1) gwara pałucka: ledwie, ledwo, z ledwością, z trudem

partykuła

(2.1) gwara pałucka: ledwie, zaledwie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To żeś wpindaczyła do ty zupy uokrasy, a ino aby-aby chaps kapusty. → To żeś wrzuciła do tej zupy słoniny, a tylko ledwie kęs kapusty.

Wiktionary

# abydos

starożytne miasto położone w Azji Mniejszej

SJP.pl

Abdżu – nazwa miejscowa zapisana hieroglificznie

Abydos (eg. Abdżu, arab. Arabat el-Madfurnah – Pogrzebany Arabat) – starożytne miasto w Górnym Egipcie, obecnie mała wioska na zachodnim brzegu Nilu. W starożytności w pobliżu znajdowało się miasto Tinis, z którego zgodnie z przekazem miał pochodzić faraon Narmer.

Wikipedia

# abysal

strefa wód oceanicznych i morskich rozciągająca się od ok. 1700 do ok. 6000 metrów poniżej lustra wody; strefa bezświetlna, o niskiej temperaturze i wysokim ciśnieniu wody; abisal; strefa głębinowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. zob. abisal.

Wiktionary

Abisal, abysal, strefa głębinowa, strefa abysalna (od gr. ábyssos – bezdenna głębia, otchłań) – strefa głębokościowa mórz, oceanów i głębokich jezior pomiędzy strefą batialną a hadalną (głębokości od ok. 1700 m pod poziomem lustra wody). Jest najuboższa w składniki pokarmowe, pozbawiona światła, charakteryzuje się niską temperaturą (ok. 3 °C) i wysokim ciśnieniem wody (ok. 300-600 atmosfer).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈbɨsal, AS: abysal

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abisal

przym. abisalny, abysalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abisal

Wiktionary

# abysalny

głębinowy (abisalny), denny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. zob. abisalny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌabɨˈsalnɨ, AS: abysalny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. abisal, abysal

przym. abisalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) abisalny, pot. głębinowy, głębokomorski, głębokowodny

Wiktionary

# abzac

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obcas

Wiktionary

- Abzac (Żyronda) – francuska gmina w regionie Akwitania
- Abzac (Charente) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes

Wikipedia

# ac

symbol aktynu, pierwiastka chemicznego

SJP.pl

spójnik

(1.1) stpol. aby

partykuła

(2.1) stpol. niech, oby

Wiktionary

Aktyn (Ac, łac. actinium) – nietrwały pierwiastek chemiczny zaliczany do aktynowców lub skandowców.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: at͡ɕ, AS: ać

Wiktionary

# ac.

skrót od: a conto; ac, a.c.

SJP.pl

# acai

gatunek jagód pochodzący z Amazonii, popularny suplement diety

SJP.pl

Euterpa warzywna, warzywnia warzywna (Euterpe oleracea) – gatunek z rodziny arekowatych (palm). Pochodzi z terenów tropikalnych Ameryki Południowej, ale został szeroko rozprzestrzeniony w strefie międzyzwrotnikowej na całym świecie.

Wikipedia

# acajou

[czytaj: akaŻU]
1. owoc nanercza zachodniego;
2. drewno drzew z rodzaju Khaya; mahoń afrykański

SJP.pl

# acan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, acpan, aspan, waćpan, wacpan, waspan, acan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zwrot grzecznościowy adresowany do mężczyzny, czasami z odcieniem lekceważenia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Ale mój mężu, dalibóg wbijają acanu jakieś duby w głowę, a ty wierzysz.

(1.1) Panie Rzecki… panie Ignacy!… co acan najlepszego wyrabiasz?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈat͡sãn, AS: acãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acanka ż., acanna ż., acaństwo mos.

:: fż. acani ż.

:: zdrobn. acanek m.

Wiktionary

# acanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zdrobn. od: acan (zwrot grzecznościowy)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acan mos., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asan mos., asani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n.

:: fż. acani ż., acanka ż.

czas. waspanować ndk.

przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acan, asan, asindziej; współcz. pan

Wiktionary

# acani

używany dawniej skrót od: waszmość pani; asani

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. waszmość pani.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Acani dobrodziejka jesteś jedyną i jeneralną fortuny nieboszczyka dziedziczką…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acanka ż., acanna ż., acaństwo mos.

:: fm. acan m.

Wiktionary

# acanka

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pani", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówczyni, odpowiadający dzisiejszemu "pani", "wy" (czasem z odcieniem lekceważenia)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. fż. od: acan

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acani ż., acanna ż., acaństwo n., acpan mos., acpani mos., aćpan mos., aćpani ż., asan mos., asani ż., asanna ż., asaństwo n., aspan mos., aspani ż., aspanna ż., wacan ż., wacani ż., wacanna ż., waćpan mos., waćpani ż., waćpanna ż., waćpaństwo n., wasan mos., wasani ż., wasanna ż., wasaństwo n., waspan mos., waspani ż., waspanna ż., waspanowanie n., waszmość pan mos., waszmość pani ż., waszmość panna ż., waszmość państwo n.

:: fm. acan mos., acanek mos.

czas. waspanować ndk.

przym. waćpanowy, waćpański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acani, asanka, waćpani, wasani, wasanna, waszmość pani; współcz. pani

Wiktionary

# acanna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. waszmość panna.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Cóż mi to acanna tak rano przynosisz? — uśmiechnął się stary. — Wszak to nie twoja godzina?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acan m., acanek m., acani ż., acanka ż., acaństwo mos.

Wiktionary

# acaństwo

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. zob. waszmość państwo.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Prawdziwie powiadam acaństwu, że chyba czary jakie w tem; pić jej co dali, czy jakiego licha zrobili, że niczem z głowy wybić tego hołysza…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acan m., acanek m., acani ż., acanka ż., acanna ż.

Wiktionary

# acapulco

[czytaj: akapulko] miasto w Meksyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

Wiktionary

Acapulco de Juárez – miasto, port i kurort w Meksyku (stan Guerrero) nad Oceanem Spokojnym. Liczba mieszkańców: 673 tys. (2010). Zespół miejski około 1,1 mln mieszkańców.

Acapulco jest głównym portem w stanie Guerrero, u wybrzeży Oceanu Spokojnego w Meksyku. Leży 300 km na południowy zachód od stolicy kraju miasta Meksyk. Usytuowane jest w półkolistej, głębokiej zatoce. Zbudowane jest na wąskim pasie niskiego lądu. Ma on 800 metrów szerokości pomiędzy linią brzegową a górami otaczającymi zatokę.Uważane jest za jeden z najlepszych i najważniejszych portów na tym wybrzeżu Pacyfiku. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spędzili swój miodowy miesiąc w Acapulco.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌakaˈpulkɔ, AS: akapulko

Wiktionary

# acariasis

[czytaj: akarias-is] narośle spowodowane przez bardzo drobne pajęczaki (Acarina), pasożytujące na roślinach

SJP.pl

# aćarja

mistrz, nauczyciel w hinduizmie; aczaria

SJP.pl

Aćarja (dewanagari आचार्य, transliteracja ācārya, ang. acharya, jap. ajari; tyb. Lobpyn) – mistrz, profesor. Tytuł nadawany w Azji Środkowej w religiach dharmicznych wielkim duchowym nauczycielom (sanatanadharmy) i wybitnie wykształconym uczonym.

Wikipedia

# acc.

skrót od: accusativus (akuzatiwus, akuzatyw)

SJP.pl

# acc.c.inf.

łac. Accusativus cum infinitivo

SJP.pl

# accabadora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. hist. w tradycyjnej społeczności Sardynii, kobieta zajmująca się eutanazją nieuleczalnie chorych i cierpiących w zamian za jałmużnę;

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) femmina accabadora

Wiktionary

# accel.

skród od: accelerando

SJP.pl

# accelerando

[czytaj: aczczelerando] określenie wykonawcze: przyśpieszając

SJP.pl

rzeczownik

(1.1) muz. w notacji muzycznej oznaczenie przyspieszenia tempa;

(1.2) muz. fragment utworu muzycznego wykonywanego w taki sposób

przymiotnik

(2.1) muz. (określenie wykonawcze) przyspieszający, coraz szybszy

przysłówek sposobu

(3.1) muz. (określenie wykonawcze) przyspieszając, coraz szybciej

Wiktionary

Accelerando (wł. przyspieszając) – w notacji muzycznej oznaczenie przyspieszenia tempa. Przyspieszenie następuje stopniowo na przestrzeni jednego lub kilku taktów. Powrót do oryginalnego tempa może nastąpić przez stopniowe zwalnianie ritardando lub raptownie po znaku a tempo.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakt͡sɛlɛˈrãndɔ, AS: akcelerãndo

Wiktionary

# accent

[czytaj: aksent] samochód typu Hyundai Accent

SJP.pl

Przednutka długa (wł. appoggiatura) – ozdobnik, w którym przed głównym dźwiękiem dodawany jest dodatkowy o dowolny interwał (często sekundę) wyższy lub niższy od niego.

Przednutka długa skraca nutę ozdabianą o wartość rytmiczną, jaką sama posiada, oraz przejmuje akcent. Przednutka długa jest rzadko stosowana, wyszła z użycia na początku XIX wieku; była natomiast szeroko stosowana w muzyce barokowej.

Wikipedia

# accentato

[czytaj: aczczentato] określenie wykonawcze: akcentując, z naciskiem

SJP.pl

# access

[czytaj: akses] program komputerowy do obsługi relacyjnych baz danych w środowisku Windows

SJP.pl

- Microsoft Access – program komputerowy
- Access – międzynarodowa organizacja działająca w obszarze praw cyfrowych

Wikipedia

# acciaccato

[czytaj: aczcziakkato] określenie wykonawcze: miażdżąco, szorstko

SJP.pl

# acciaccatura

[czytaj: aczcziakkatura lub aczczakkatura] rodzaj zdobnika muzycznego nieposiadającego własnej wartości rytmicznej, zmniejszającego wartość nuty, przy którym stoi

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ozdobnik, przednutka zmniejszająca wartość nuty, przed którą stoi;

Wiktionary

Przednutka krótka (wł. acciaccatura) – ozdobnik polegający na wykonaniu przed głównym dźwiękiem krótkiej, nieakcentowanej wartości rytmicznej (jednej lub kilku). W przebiegach melodycznych przednutkę krótką najczęściej tworzy interwał górnej lub dolnej sekundy. Charakterystyczną cechą przednutki krótkiej jest to, że nie jest podany dokładny czas jej trwania, który ujmuje ona głównej nucie.

Wikipedia

# accompagnato

[czytaj: akkompaniato] w muzyce: rodzaj recytatywu

SJP.pl

# accord

[czytaj: akord] samochód typu Honda Accord

SJP.pl

Accord – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Ulster.

Wikipedia

# accordare

[czytaj: akkordare] z włoskiego - stroić instrument

SJP.pl

# account

[czytaj: ekAłnt] rachunek lub zlecenie, również prace wykonywane przez agencję reklamową dla reklamodawcy lub określonej marki

SJP.pl

Account manager (polski termin: „opiekun klienta”) – pracownik odpowiedzialny za kontakt z klientem i przekazywanie jego uwag do odpowiednich działów firmy.

Natomiast key account manager (KAM) to „specjalista do spraw kluczowych klientów”, również „kierownik ds. kluczowych klientów” (np. korporacyjnych).

Wikipedia

# accountant

[czytaj: ekałntent] pracownik działu księgowości; księgowy

SJP.pl

# accusativus

[czytaj: akuzatiwus] akuzatiwus, akuzatyw, biernik; w językoznawstwie:
1. czwarty przypadek w polskiej deklinacji, odpowiadający na pytania: kogo? co?, który w zdaniu pełni funkcję dopełnienia bliższego;
2. forma wyrazowa tego przypadka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. zob. biernik.

Wiktionary

Biernik (łac. accusativus) – czwarty przypadek deklinacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌakuzaˈtʲivus, AS: akuzatʹivus

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. akuzatiwus mrz., akuzatyw mrz.

skr. A.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) akuzatiwus, akuzatyw

Wiktionary

# acedia

apatia, obojętność, beztroska, wyczerpanie; akedia

SJP.pl

Acedia (gr. akēdía, akedeía – „brak troski o własny byt i istnienie, obojętność” od kēdía (troska) lub według Hipokratesa i Galena aciditas, czyli kwaśność czarnej żółci, melancholia) – w teologii wypalenie religijne, apatia (psychologia) i obojętność, tzw. choroba mnichów, „depresja” duchowa, niekiedy utożsamiana również z lenistwem lub gnuśnością.

Wikipedia

# acefalia

wada rozwojowa płodu, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie szczątkowej; bezgłowie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

Wiktionary

- acefalia (medycyna)
- acefalia (biologia)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acefalia jest bardzo rzadką wadą, częściej występuje bezmózgowie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈfalʲja, AS: acefalʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. mikrocefalia

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezgłowość

Wiktionary

# acena

acena sina - amerykańska roślina darniowa z rodziny różowatych, w Polsce uprawiana jako roślina ozdobna

SJP.pl

Acena (Acaena) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. Obejmuje od około 40 do około 100 gatunków. Występują one na różnych kontynentach, głównie półkuli południowej. Szereg gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. Brak w tym rodzaju gatunków rodzimych dla flory Polski, niektóre gatunki znajdują się w kolekcjach ogrodów botanicznych, niektóre są uprawiane jako rośliny ozdobne, jako efemerofit występuje acena sina.

Wikipedia

# acenaften

trójpierścieniowy węglowodór aromatyczny występujący w smole węglowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny

Wiktionary

Acenaften – organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny, składnik smoły węglowej.

Jest to bezbarwny, krystaliczny trójpierścieniowy węglowodór aromatyczny. Pochodne acenaftenu są stosowane do syntez organicznych m.in. leków, barwników, tworzyw sztucznych, środków grzybobójczych i owadobójczych.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛ̃ˈnaftɛ̃n, AS: acẽnaftẽn

Wiktionary

# acenokumarol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. med. farm. organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

Wiktionary

Acenokumarol – organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K. Hamuje syntezę protrombiny w wątrobie. Stosowany w leczeniu i prewencji powikłań zakrzepowo-zatorowych w takich jednostkach chorobowych jak m.in. migotanie przedsionków oraz zakrzepica żył głębokich.

Wikipedia

# acenol

handlowa nazwa paracetamolu, środka przeciwgorączkowego

SJP.pl

Paracetamol, acetaminofen (łac. paracetamolum) – organiczny związek chemiczny, hydroksylowa pochodna acetanilidu, stosowany jako lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. W handlu znajduje się od 1955. W Polsce stał się popularny w latach 90. XX wieku, wypierając z rynku aminofenazon, powszechnie wówczas używany lek przeciwgorączkowy.

Wikipedia

# acer

produkt marki Acer

SJP.pl

Acer (IPA: /eɪsər/) – przedsiębiorstwo założone w 1976 r. na Tajwanie, oferujące sprzęt, oprogramowanie i usługi z sektora IT. Zajmuje się także badaniami, projektowaniem, marketingiem, sprzedażą i obsługą posprzedażową sprzętu komputerowego i urządzeń mobilnych. Oferta Acer kierowana jest do użytkowników indywidualnych, przedsiębiorstw oraz do sektora edukacji. Piąty co do wielkości producent komputerów osobistych na świecie (za Lenovo, HP i Dellem).

Wikipedia

# acerodon

rodzaj nietoperzy z rodziny rudawkowatych

SJP.pl

Acerodon (Acerodon) – rodzaj ssaków z podrodziny Pteropodinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Wikipedia

# acerola

gatunek rośliny z rodziny malpigiowatych, o jadalnych czerwonych owocach; malpigia granatolistna

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. pot. nazwa systematyczna|Malpighia glabra|L.|ref=tak., malpigia granatolistna

(1.2) kulin. owoc aceroli (1.1)

Wiktionary

Malpigia granatolistna (Malpighia glabra L.), inaczej acerola, nadgwiazdka granatolistna bądź wiśnia z Barbados – gatunek rośliny z rodziny malpigiowatych. Rodzimym obszarem jej występowania jest południowa część Ameryki Północnej (Teksas, Meksyk), Ameryka Środkowa i północna część Ameryki Południowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Często pijam herbatę z acerolą, bo to podobno zdrowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈrɔla, AS: acerola

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadgwiazdka granatolistna, wiśnia z Barbados

Wiktionary

# acerra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar;

(1.2) mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych;

Wiktionary

Acerra (łac. Acerrae) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol, nad rzeką Cianis.

Według danych z 2004 r. gminę zamieszkiwało 44 401 osób, 822,2 os./km².

Wikipedia

# acesulfam

Acesulfam K, acesulfam potasowy (łac. acesulfamum kalicum), E950 – heterocykliczny związek chemiczny stosowany jako słodzik (około 150 razy słodszy od sacharozy). Wzmacnia też smak i zapach. Jest wydalany w postaci niezmienionej.

Wikipedia

# acetabularia

glon morski z gatunku zielenic

SJP.pl

Acetabularia, parasolowiec (Acetabularia) – rodzaj jednokomórkowych i jednojądrzastych glonów morskich dorastających do ogromnych rozmiarów (jak na organizmy jednokomórkowe), należący do zielenic.

Wikipedia

# acetabulum

1. owalne lub okrągłe zagłębienie w kości, tworzące część stawu, w której znajduje się główka innej kości; panewka;
2. u przywr, tasiemców i pijawek: prosta przyssawka w postaci umięśnionego zagłębienia w ciele;
3. u owadów: panewka stawowa odnóża

SJP.pl

Panewka stawu biodrowego (łac. acetabulum) – struktura anatomiczna w kości miednicznej tworząca powierzchnię stawową w stawie biodrowym. Obejmuje kość udową.

U człowieka kieruje się ona w bok i do przodu. Na samym jej dnie znajduje się dół panewki (fossa acetabuli). Znajduje się tam tkanka tłuszczowa i kosmki maziowe. Znajduje się tam również przyczep więzadła głowy kości udowej, zwanego także więzadłem obłym kości udowej. Ma ono dwie odnogi i sąsiaduje oprócz tłuszczu dołu panewki także z głową kości udowej, a ściślej – z jej chrząstką stawową.

Wikipedia

# acetal

związek chemiczny powstały wskutek działania alkoholu na aldehyd

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

(1.2) chem. skr. acetal dietylowy aldehydu octowego – jeden z częściej spotykanych acetali (1.1)

Wiktionary

Acetale – grupa organicznych związków chemicznych o wzorze ogólnym R2CH(OR′)2 (R′ ≠ H) będące tym samym dieterami dioli geminalnych. Związki te posiadają dwie grupy eterowe przyłączone do tego samego atomu węgla (RO−C–OR). Są cieczami o przyjemnym zapachu. Otrzymuje się je przez kondensację aldehydu lub ketonu z dwiema cząsteczkami alkoholu. W wyniku przyłączenia do aldehydu lub ketonu jednej cząsteczki alkoholu powstają nietrwałe hemiacetale (półacetale) o wzorze ogólnym R-CH(OH)(OR').

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetale otrzymywane z ketonów nazywane są ketalami.

(1.2) Acetal jest cieczą o właściwościach usypiających i narkotycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈt͡sɛtal, AS: acetal

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. acetalowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. acetalowy

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|acetum. → ocet

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) acetal

* francuski: (1.1) acétal m.

* niemiecki: (1.1) Azetal n.

* słowacki: (1.1) acetál m.

* włoski: (1.1) acetale m.

źródła.

== acetal (język angielski.) ==

wymowa.

enPR|ăsʹĭtăl'., IPA|ˈæsɪˌtæl., SAMPA|"{sI%t{l.

audioUS|En-us-acetal.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) chem. acetal

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# acetaldehyd

aldehyd octowy; etanal

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

Wiktionary

Aldehyd octowy, acetaldehyd, CH
3CHO – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetaldehyd jest bezbarwną cieczą.

(1.1) Acetaldehyd rozpuszcza się w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aldehyd octowy

Wiktionary

# acetalowy

→ acetal

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. związany z acetalem, odnoszący się do acetali

Wiktionary

#### Patrz:

acetal

#### Przykłady

(1.1) Tworzywa acetalowe wykorzystywane są w przemyśle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtaˈlɔvɨ, AS: acetalovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acetal m.

Wiktionary

# acetamid

związek organiczny, amid kwasu octowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

Wiktionary

Acetamid, etanoamid – organiczny związek chemiczny z grupy amidów, pochodna kwasu octowego. W środowisku zasadowym i kwaśnym łatwo hydrolizuje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetamid otrzymywany jest poprzez ogrzewanie octanu amonu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈtãmʲit, AS: acetãmʹit

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. acetamidowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) etanoamid, amid kwasu octowego

Wiktionary

# acetanilid

związek organiczny, pochodna aniliny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C8H9NO., pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników;

Wiktionary

Acetanilid, antyfebryna – organiczny związek chemiczny, acetylowa pochodna aniliny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetanilid słabo rozpuszcza się w wodzie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtãˈɲilʲit, AS: acetãńilʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antyfebryna

Wiktionary

# acetarsol

lek arsenowy stosowany głównie w leczeniu rzęsistkowicy i czerwonki pełzakowej

SJP.pl

Acetarsol – arsenoorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów arsonowych, stosowany jako lek o działaniu m.in. krętkobójczym, czerwiobójczym. Obecnie stosowany w lecznictwie bardzo rzadko (w ginekologii w leczeniu rzęsistkowicy). Jego swoistą odtrutką jest BAL (dimerkaprol).

Wikipedia

# acetator

zbiornik ze stali kwasoodpornej, wykorzystywany do produkcji octu z alkoholu etylowego

SJP.pl

Acetator – zbiornik ze stali kwasoodpornej, używany do produkcji octu z rozcieńczonego alkoholu etylowego. Przy produkcji acetatorem wykorzystuje się metodę fermentacji wgłębnej.

Wikipedia

# acetobacter

[czytaj: acetobakter] rodzaj bakterii kwasu octowego

SJP.pl

Acetobacter – rodzaj bezwzględnie tlenowych bakterii kwasu octowego przeprowadzających fermentację octową.

Są to gramujemne pałeczki o wymiarach 0,6–0,8 × 1,0–4,0 µm. Występują pojedynczo, w parach lub w formie łańcuszków. Mogą być petytrychalnie urzęsione (okołorzęse) lub nieruchliwe. Optymalna temperatura wzrostu to 25–30 °C, a optymalne wartości pH mieszczą się w granicach 4,0–6,0, choć szczepy używane w przemysłowej produkcji kwasu octowego rosną dobrze również w przedziale 2,0–2,3. Nie tworzą przetrwalników. Większość posiada 1–8 plazmidów od 1,5 do 95 kb.

Wikipedia

# acetobakteria

kwasolubna bakteria

SJP.pl

# acetofenon

najprostszy keton alifatyczno-aromatyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;

Wiktionary

Acetofenon – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów (czasem oznaczany skrótem PhAc), jeden z najprostszych ketonów aromatycznych. Ma dość intensywny, przyjemny zapach kojarzący się z zasuszonymi różami. Jest ważnym prekursorem używanym w produkcji związków zapachowych i żywic.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetofenon ma intensywny zapach kojarzący się z suszonymi różami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n, AS: acetofẽnõn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acetylobenzen, fenylometyloketon, metylofenyloketon, keton fenylowo-metylowy

Wiktionary

# acetoina

związek chemiczny stosowany w aromatach spożywczych, aromatach do e-papierosów

SJP.pl

# acetometr

przyrząd do określania zawartości kwasu octowego w roztworze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. octomierz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) octomierz

Wiktionary

# aceton

związek organiczny, najprostszy keton alifatyczny, bezbarwna, lotna ciecz znajdująca szerokie zastosowanie w przemyśle i gospodarstwie domowym, np. jako zmywacz do paznokci

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

Wiktionary

Aceton, propan-2-on – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów, najprostszy keton alifatyczny. Ma ostry, charakterystyczny zapach. Miesza się w każdych proporcjach z wodą, etanolem, eterami i innymi ketonami o niskiej masie cząsteczkowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zniszczyłam sobie paznokcie usuwając z nich lakier zmywaczem z acetonem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈt͡sɛtɔ̃n, AS: acetõn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acetonemia ż.

przym. acetonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) propanon, dimetyloketon, dwumetyloketon

Wiktionary

# acetonemia

gromadzenie się we krwi ciał acetonowych świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

Wiktionary

Acetonemia – medyczne określenie podwyższonego poziomu acetonu w surowicy krwi. Powstaje podczas cukrzycy lub w okresie długotrwałego głodu, wskutek wzmożonego katabolizmu tłuszczów. Jej objawami są: wymioty, odwodnienie, kwasica ketonowa, acetonuria, a także charakterystyczny zapach wydychanego powietrza, przypominający woń fermentujących jabłek.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aceton mrz.

Wiktionary

# acetonitryl

organiczny związek chemiczny, najprostszy nitryl; nitryl kwasu octowego

SJP.pl

Acetonitryl, cyjanometan, CH
3C≡N – organiczny związek chemiczny, najprostszy nitryl (nitryl kwasu octowego). Acetonitryl jest łatwopalny, ma eterowy zapach, bez ograniczeń miesza się z wodą. Jest mało reaktywny dlatego jest popularnie stosowany jako rozpuszczalnik m.in. w chromatografii (LC, HPLC), elektrochemii, syntezie organicznej i nieorganicznej.

Wikipedia

# acetonowy

przymiotnik od: aceton

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z acetonem, zawierający aceton

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aceton mrz.

Wiktionary

# acetonuria

obecność ciał ketonowych w moczu, występujący przy acetonemii

SJP.pl

Ketonuria, acetonuria, ketoaciduria – stan, gdy w moczu pojawiają się ciała ketonowe. W praktyce tym ketonem jest aceton, który dzięki charakterystycznemu zapachowi jest łatwo wyczuwalny w moczu w przypadku znacznego jego stężenia, czemu dodatkowo towarzyszy podwyższenie stężenia ketonów we krwi (tzw. ketonemia), która powoduje powstanie kwasicy metabolicznej, a sam aceton może być wyczuwany w powietrzu wydechowym.

Wikipedia

# acetyl

rodnik kwasu octowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

Wiktionary

Grupa acetylowa, acetyl, Ac, −COMe (z łac. acetum – ocet i stgr. hýlē – materia) – rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego. Zawiera ugrupowanie CH
3−C(O)−. Występuje w pochodnych tego kwasu, np. chlorku acetylu (AcCl), bezwodniku octowym (Ac
2O), estrach octanowych (AcOR), amidach (AcNRR′), np. w acetamidzie (AcNH
2), acetanilidzie (AcNHPh) oraz w wielu innych związkach.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetyl występuje naturalnie w wielu związkach organicznych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acetylen mrz., acetylenownia ż., acetylacja ż., acetylenek mrz., acetylowanie n.

czas. acetylować ndk.

przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) grupa acetylowa

Wiktionary

# acetylacja

przyłączenie reszty kwasu octowego i formylacja

SJP.pl

Acetylowanie, acetylacja – reakcja chemiczna typu acylowania, polegająca na podstawieniu atomu wodoru w cząsteczce związku organicznego przez grupę acetylową. Zwykle acetylowaniu ulegają związki chemiczne zawierające ugrupowanie z labilnym atomem wodoru (np. –O–H, >N–H, –S–H).

Wikipedia

# acetylen

zwyczajowa nazwa etynu, łatwopalny gaz używany w palnikach tlenowo-acetylenowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. etyn.

(1.2) chem. pot. alkin

Wiktionary

Etyn, acetylen, C
2H
2 – organiczny związek chemiczny, najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acetylen jest bezbarwnym i bezwonnym gazem.

(1.2) Acetyleny to zwyczajowa nazwa alkinów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n, AS: acetylẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acetylenownia ż., acetyl mrz., acetylacja ż., acetylenek mrz., acetylowanie n.

czas. acetylować ndk.

przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) etin, etyn, narcylen

(1.2) alkin

Wiktionary

# acetylenek

sól acetylenu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) związek otrzymany z acetylenu w wyniku zastąpienia w nim wodoru metalem;

Wiktionary

Acetylenki, M–C≡C–M i M–C≡C–~ (gdzie M = atom dowolnego metalu) – grupa związków metaloorganicznych, kompleksy alkilowe alkinów. Na ogół nietrwałe. W związkach tych jeden lub oba atomy wodoru z acetylenu są zastąpione atomami dowolnego metalu. Podwójnie podstawione pochodne acetylenu można także uważać za rodzaj węglików, gdyż zawierają wyłącznie atomy węgla i metalu.

Czasami pod tym terminem rozumie się również kompleksy alkinowe i kompleksy alkilidynowe (patrz: kompleks acetylenowy).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. acetyl mrz., acetylacja ż., acetylen mrz., acetylenownia ż., acetylowanie n.

czas. acetylować ndk.

przym. acetylenowy, acetylowy

Wiktionary

# acetylenki

sól acetylenu

SJP.pl

Acetylenki, M–C≡C–M i M–C≡C–~ (gdzie M = atom dowolnego metalu) – grupa związków metaloorganicznych, kompleksy alkilowe alkinów. Na ogół nietrwałe. W związkach tych jeden lub oba atomy wodoru z acetylenu są zastąpione atomami dowolnego metalu. Podwójnie podstawione pochodne acetylenu można także uważać za rodzaj węglików, gdyż zawierają wyłącznie atomy węgla i metalu.

Czasami pod tym terminem rozumie się również kompleksy alkinowe i kompleksy alkilidynowe (patrz: kompleks acetylenowy).

Wikipedia

# acetylenownia

pomieszczenie, w którym eksploatowana jest wytwornica acetylenu

SJP.pl

# acetylenowy

→ acetylen, np. palnik acetylenowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. lub techn. dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acetyl mrz., acetylen mrz., acetylenek mrz.

Wiktionary

# acetyloaceton

bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu; temperatura wrzenia 139°C; występuje jako mieszanina dwu odmian: ketonowej i enolowej

SJP.pl

Acetyloaceton, 2,4-pentanodion – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów, pochodna acetonu, najprostszy β-diketon (związek posiadający dwie grupy ketonowe rozdzielone jednym atomem).

Wikipedia

# acetyloacetonowy

przymiotnik od: acetyloaceton

SJP.pl

# acetyloceluloid

inaczej octan celulozowy

SJP.pl

# acetyloceluloidowy

przymiotnik od: acetyloceluloid

SJP.pl

# acetyloceluloza

ester celulozy i kwasu octowego; octan celulozy; cellit; celit

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. związek chemiczny otrzymany z bezwodnika kwasu octowego i celulozy (błonnika), używany do wyrobu filmów i sztucznego jedwabiu;

Wiktionary

Octan celulozy – organiczny związek chemiczny, ester kwasu octowego i celulozy, otrzymywany przez działanie kwasem octowym lub jego bezwodnikiem na celulozę w obecności kwasu siarkowego lub chlorku cynku (jako katalizatora).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) octan celulozy

Wiktionary

# acetylocholina

neurohormon zbudowany z choliny i kwasu octowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

Wiktionary

Acetylocholina, ACh – organiczny związek chemiczny, ester kwasu octowego i choliny. Jest neuroprzekaźnikiem syntetyzowanym w neuronach cholinergicznych. Występuje w: połączeniach nerwowo-mięśniowych, synapsach przedzwojowych układu współczulnego, zakończeniach zazwojowych układu przywspółczulnego, a także w różnych strukturach mózgowia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Neuroprzekaźniki, takie jak acetylocholina, serotonina, dopamina, endorfina, regulują sen i czuwanie, nadają ton marzeniom i barwę halucynacjom, stymulują nastrój i ułatwiają bieg myśli.

Wiktionary

# acetylocholinoesteraza

esteraza acetylocholinowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) esteraza acetylocholinowa, AchE

Wiktionary

# acetylocholinowy

przymiotnik od: acetylocholina

SJP.pl

# acetylokoenzym

acetylokoenzym A - organiczny związek chemiczny biorący udział w metabolizmie komórek

SJP.pl

# acetylooctowy

kwas acetylooctowy - pochodna kwasu octowego, w której jeden z atomów wodoru przy węglu alfa został podstawiony rodnikiem acetylowym

SJP.pl

# acetylosalicylowy

kwas acetylosalicylowy - aspiryna (lek przeciwgorączkowy)

SJP.pl

# acetylować

wprowadzać (wprowadzić) do cząsteczki związku chemicznego grupę acetylową

SJP.pl

# acetylowanie

reakcja chemiczna polegającą na wprowadzeniu do cząsteczki związku chemicznego grupy acetylowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);

Wiktionary

Acetylowanie, acetylacja – reakcja chemiczna typu acylowania, polegająca na podstawieniu atomu wodoru w cząsteczce związku organicznego przez grupę acetylową. Zwykle acetylowaniu ulegają związki chemiczne zawierające ugrupowanie z labilnym atomem wodoru (np. –O–H, >N–H, –S–H).

Wikipedia

#### Powiązane:

czas. acetylować ndk.

rzecz. acetyl mrz., acetylen mrz., acetylenek mrz., acetylacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acetylacja

Wiktionary

# acetylowy

grupa acetylowa - rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego; acetyl

SJP.pl

# ach

wykrzyknik wyrażający podziw, zachwyt

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) …służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

w użyciu rzeczownikowym, rodzaj nijaki

(2.1) zwykle w wyrażeniu: achy i ochy

Wiktionary

## Geografia

Austria

- Ach – rzeka, dopływ Innu
- Ach – rzeka, dopływ Singoldu

Niemcy

- Ach – rzeka, dopływ Blau

## Inne

- ach – byt duchowy w mitologii starożytnego Egiptu
- ACh − acetylocholina
- Advanced Combat Helmet – hełm United States Army

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ach, jakże chciałbym tam być!

(1.1) Ach, jak tu ładnie!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ax, AS: aχ

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. achać

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) och, ojej, ależ

Wiktionary

# ach.

skrót od: archaizm, archaiczny

SJP.pl

# achab

Achab (?-851 p.n.e.), król Izraela od roku 873

SJP.pl

Achab (pan. 874–853 p.n.e.) – siódmy król północnego królestwa Izraela; syn króla Omriego, kontynuował politykę ojca, dążąc do zjednoczenia kraju.

Wikipedia

# achać

potocznie: zachwycać się przesadnie; wykrzykiwać "ach"

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. zachwycać się czymś w sposób afektowany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaxat͡ɕ, AS: aχać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. ach mrz., achanie n., och mrz.

wykrz. ach, och

Wiktionary

# achacjusz

imię męskie

SJP.pl

Achacy – imię męskie najprawdopodobniej pochodzenia greckiego. W takim przypadku pochodzi ono od wyrazu achátēs – „agat”. Może również pochodzić od greckiego imienia Ἀκακίος Akakios (od ἀκακός akakos – „niewinny”, „nieznający zła”), albo od greckiego wyrazu ἀγαθός agathos – „dobry”. Jego żeńskim odpowiednikiem są Achacja i Akacja.

Wikipedia

# achacjuszostwo

Achacjusz z małżonką; Achacjuszowie

SJP.pl

# achacjuszowie

Achacjusz z małżonką; Achacjuszostwo

SJP.pl

# achacjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Achacjusza lub z nim związany

SJP.pl

# achacostwo

Achacy z małżonką; Achacowie

SJP.pl

# achacowie

Achacy z małżonką; Achacostwo

SJP.pl

# achacowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Achacego lub z nim związany

SJP.pl

# achacy

imię męskie

SJP.pl

Achacy – imię męskie najprawdopodobniej pochodzenia greckiego. W takim przypadku pochodzi ono od wyrazu achátēs – „agat”. Może również pochodzić od greckiego imienia Ἀκακίος Akakios (od ἀκακός akakos – „niewinny”, „nieznający zła”), albo od greckiego wyrazu ἀγαθός agathos – „dobry”. Jego żeńskim odpowiednikiem są Achacja i Akacja.

Wikipedia

# achaj

potocznie: zachwycać się przesadnie; wykrzykiwać "ach"

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek plemięemienia starożytnej Achai

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Po wstępnych walkach Achajowie wyprawili do Troi posłów, Menelaosa i Odyseusza, żeby za wydanie Heleny i zabranego przez nią dobytku ofiarować pokój.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaxaj, AS: aχai ̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achaja ż., Achajczyk m.

:: fż. Achajka ż.

przym. achajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Achajczyk

Wiktionary

# achaja

kraina historyczna w Grecji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina w Grecji;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Achaj

Wiktionary

- Achaja – nomos i kraina historyczna w Grecji.
- Achaja – prowincja rzymska
- Achaja – średniowieczne księstwo założone przez uczestników IV krucjaty po zdobyciu Bizancjum
- Achaja – powieść Andrzeja Ziemiańskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W skład Peloponezu wchodzą mniejsze krainy: Achaja, Arkadia, Argolida, Elida, Mesenia i Lakonia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxaja, AS: aχai ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achaj mos., Achajczyk mos., Achajka ż.

przym. achajski

Wiktionary

# achajczycy

starożytne plemię greckie; Achajowie

SJP.pl

# achajczyk

członek jednego ze starożytnych plemion greckich; Achaj

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Achai

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxajt͡ʃɨk, AS: aχai ̯čyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achaja ż., Achaj m.

:: fż. Achajka ż.

przym. achajski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Achaj

Wiktionary

# achajka

1. mieszkanka Achai (krainy greckiej), albo Grecji (Greczynka);
2. członkini greckiego plemienia Achajów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Achai

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxajka, AS: aχai ̯ka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achaja, Achaj, Achajczyk

przym. achajski

Wiktionary

# achajowie

starożytne plemię greckie; Achajczycy

SJP.pl

Achajowie (stgr. Ἀχαιοί Achaioí) – ogólne określenie Greków walczących pod Troją, używane przez Homera (rzadziej stosowane: Argiwi/Argiwowie i Danajowie) w jego eposach Iliada i Odyseja.

Według tradycyjnych poglądów historyków było to pierwsze plemię greckie, które przybyło na obszary kontynentalnej Grecji około 2000 lat p.n.e., podbijając Tesalię i miejscowych Pelazgów, jednak teza ta została odrzucona wraz z teorią o trzech inwazjach ludów greckich (achajskiej, jońskiej, doryckiej).

Wikipedia

# achajski

przymiotnik od greckiej krainy historycznej: Achaja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odrzecz. Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

(1.2) starogrecki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Tukidydes podaje, że plemięemiona achajskie zajmowały się korsarstwem i wybudowały potężną flotę, która stała się groźną konkurencją dla Kreteńczyków.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxajsʲci, AS: aχai ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

Wiktionary

# achalazja

achalazja przełyku - choroba polegająca na utrudnieniu połykania spowodowanym przez patologiczny, trwały skurcz dolnego zwieracza przełyku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba polegająca na zaburzeniu rozkurczu dolnego zwieracza przełyku i zaburzonej perystaltyki pozostałych odcinków przełyku

Wiktionary

Achalazja przełyku (kurcz wpustu, łac. cardiospasmus) – choroba, u której podłoża leży podwyższone spoczynkowe ciśnienie i upośledzony rozkurcz dolnego zwieracza przełyku oraz brak perystaltyki pozostałych odcinków przełyku.

Wikipedia

# achalciche

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Wiktionary

Achalciche (gruz. ახალციხე) – miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia. Leży w Małym Kaukazie, w Górach Mescheckich, nad rzeką Pocchowickali. Miejscowość uzdrowiskowa, funkcjonująca w oparciu o kompleks źródeł termalnych.

W mieście rozwinęło się rzemiosło artystyczne (biżuteria, siodła, pasy) oraz przemysł spożywczy.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. achalcyski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Achalcyche

Wiktionary

# achalcyski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Achalcichem, dotyczący Achalcicha

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achalciche n.

Wiktionary

# achanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. wyrażanie zachwytu w egzaltowany sposób

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. achać ndk.

Wiktionary

# achates

imię postaci z mitologii greckiej oraz rzymskiej

SJP.pl

Achates – w mitologii greckiej oraz rzymskiej: mieszkaniec Troi, żołnierz, bliski przyjaciel lub giermek Eneasza, darzący go bezwzględnym zaufaniem i przywiązaniem, zabójca Protesilaosa (pierwszego wojownika achajskiego).

Od imienia tej postaci powstał rzeczownik pospolity oznaczający poplecznika, stronnika, wzorowego przyjaciela.

Opracowano na podstawie informacji zawartych w Popularnej Encyklopedii Powszechnej, Kraków 1994, ISBN 83-85719-07-5.

Wikipedia

# achatina

rodzaj afrykańskich ślimaków

SJP.pl

Achatina – rodzaj afrykańskich, roślinożernych ślimaków lądowych z rodziny Achatinidae, obejmujący największe lądowe ślimaki świata. Ich jajowata, wydłużona muszla osiąga rozmiary 6–10 cm (u achatiny zwyczajnej do 12 cm), a masa ciała 0,5 kg. Niektóre gatunki są zbierane w celach konsumpcyjnych, a także hodowane jako zwierzęta domowe.

Pochodzą z terenów Afryki Subsaharyjskiej, gdzie zamieszkują tereny wilgotne, bogate w bujną roślinność.

Wikipedia

# achaz

postać biblijna ze Starego Testamentu

SJP.pl

Achaz (hebr. ‏אָחָז‎, skrócona forma imienia Joachaz: „oby Jahwe uchwycił”) − król Judy w latach ok. 734−728 p.n.e. (daty sporne), współrządził od 735 lub wcześniej.

Był synem Jotama. Po śmierci ojca został królem. Wyznawał religię kananejską (pogańską) i „nawet syna swego przeprowadził przez ogień”.

Wikipedia

# acheiropita

obraz z podobizną twarzy Marii, Chrystusa lub świętych, uważany za powstały w cudowny sposób; achiropita, acheiropoieta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) plast. wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

Wiktionary

Acheiropoietos (gr. ’Αχειροποίητος, ros. нерукотворный, нерукотворенный) – wizerunek postaci stworzony w nadnaturalny, cudowny sposób – nie ręką ludzką. Pierwszy raz sformułowania tego użył Ewagriusz Scholastyk w VI w.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) acheiropoietos

Wiktionary

# acheiropoieta

obraz z podobizną twarzy Marii, Chrystusa lub świętych, uważany za powstały w cudowny sposób; acheiropita, achiropita

SJP.pl

# acher

nazwisko

SJP.pl

# acheron

w mitologii greckiej: jedna z rzek w Hadesie; Acheront

SJP.pl

Acheron (także Acheront; gr. Ἀχέρων Achérōn, łac. Acheron) – w mitologii greckiej uosobienie rzeki w Hadesie.

Jedna z pięciu rzek Hadesu. Zwana rzeką smutku, choć Acheron znaczy „Lament”. Posiada dwa dopływy: Pyriflegeton („Palący jak ogień”) i Kokytos („Oskarżony”). Pozostałe rzeki Hadesu to Styks i Lete („Zapomnienie”).

Wikipedia

# acheront

w mitologii greckiej: jedna z rzek w Hadesie; Acheron

SJP.pl

Acheron (także Acheront; gr. Ἀχέρων Achérōn, łac. Acheron) – w mitologii greckiej uosobienie rzeki w Hadesie.

Jedna z pięciu rzek Hadesu. Zwana rzeką smutku, choć Acheron znaczy „Lament”. Posiada dwa dopływy: Pyriflegeton („Palący jak ogień”) i Kokytos („Oskarżony”). Pozostałe rzeki Hadesu to Styks i Lete („Zapomnienie”).

Wikipedia

# acheson

nazwisko

SJP.pl

- Archibald Acheson (2. hrabia Gosford) (1776-1849) – brytyjski arystokrata, gubernator generalny Brytyjskiej Kanady
- Dean Acheson (1893-1971) – amerykański polityk i dyplomata
- Edward Goodrich Acheson (1856-1931) – amerykański inżynier i chemik, wynalazca karborundu i metody otrzymywania grafitu
- Kenny Acheson (ur. 1957) – brytyjski kierowca wyścigowy

Wikipedia

# achiasz

Achiasz z Szilo (hebr. Achijjahu – "brat Jahwe") – żyjący w X wieku p.n.e. prorok izraelski, przeciwnik króla Izraela Salomona, który podburzył robotnika Jeroboama, syna Nebata, do powstania przeciw władcy. Wspomniany w Pierwszej Księdze Królewskiej (1Krl 11,29-39).

Wikipedia

# achil

w mitologii greckiej: bohater "Iliady" Homera, syn Tetydy i Peleusa, czczony w niektórych rejonach Grecji jako heros; Achilles

SJP.pl

# achillea

roślina z rodziny złożonych, o pierzastych liściach i białych lub różowych kwiatach zebranych w koszyczki, mająca właściwości lecznicze; krwawnik

SJP.pl

Krwawnik (Achillea L.) – rodzaj bylin z rodziny astrowatych. Obejmuje 141 gatunków. Są to zielne rośliny wieloletnie występujące na wszystkich kontynentach półkuli północnej, głównie w strefie umiarkowanej. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w Europie, gdzie obecne są 52 gatunki oraz w Azji. W Ameryce Północnej występują pojedyncze gatunki, przy czym na tym kontynencie sięgają najdalej na południe – do Gwatemali. W Polsce rośnie 8–11 gatunków (w zależności od statusu taksonomicznego), przy czym najbardziej pospolity jest krwawnik pospolity (A. millefolium).

Wikipedia

# achilles

potocznie: ścięgno Achillesa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 588;

Wiktionary

Achilles (gr. Ἀχιλλεύς, Achilleús; łac. Achilles) – w mitologii greckiej heros i bohater wojny trojańskiej (wódz Myrmidonów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Achilles, syn króla Peleusa i nereidy Tetydy, uchodził za najdzielniejszego z Greków walczących pod Troją.

(1.1) Pięta, za którą Tetyda trzymała małego Achillesa, nie została dotknięta wodą Styksu i pozostała nieodporna na zranienia.

(1.2) Mam na imię Achilles i jestem synem greckich emigrantów.

(1.2) Zeszłoroczne wakacje spędziliśmy z ciocią Heleną i wujkiem Achillesem na Krecie.

(1.2) Achillesowie imieniny obchodzą 12 maja.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈxʲilːɛs, AS: aχʹi•les

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. achilles mzw., achillesowość ż.

:: zdrobn. Achillesek mos.

przym. Achillesowy, achillesowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Achil, Pelida

(1.2) zdrobn. Achillesek

Wiktionary

# achillesowy

taki jak u Achillesa, charakterystyczny dla Achillesa

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Achillesa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Achillesowym ojcem był śmiertelnik Peleus, zaś matką – bogini Tetyda.

(1.1) Obok Achillesowej winnicy stoi stara kapliczka.

(1.1) Urodziwa Bryzeida, córka kapłana Bryzesa, była Achillesową branką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achilles mos., achilles mzw.

przym. achillesowy

Wiktionary

# achim

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|m. poufała forma imienia Joachim

Wiktionary

Achim – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, w powiecie Verden, nad rzeką Wezerą. W 2023 roku miasto liczyło 32 926 mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jezderkusie! Ale sie z Achima zrobił szwarny synek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Joachim mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Joachim, gw-pl|Górny Śląsk|Chimek.

Wiktionary

# achimaas

Achimaas – postać biblijna ze Starego Testamentu, arcykapłan.

Syn Sadoka, arcykapłana. Ryzykował życiem jako szpieg dla króla Dawida w czasie rebelii Absaloma. 2 Sm 17,17 nn.; 18.

Wikipedia

# achimelech

biblijne imię męskie; Achimelek

SJP.pl

# achimelek

biblijne imię męskie; Achimelech

SJP.pl

Achimelek − postać biblijna z Pierwszej Księgi Samuela.

Był to kapłan z Nob, który pomógł Dawidowi w czasie jego ucieczki przed królem Saulem. Dał Dawidowi chleb z ołtarza i miecz Goliata. Kiedy Saul dowiedział się o tym, kazał zgładzić Achimeleka, współpracujących z nim kapłanów oraz wszystkich ludzi z Nob.

Wikipedia

# achimenes

roślina zielna z rodziny ostrojowatych

SJP.pl

Achimenes, ognipłon (Achimenes) – rodzaj roślin z rodziny ostrojowatych (Gesneriaceae). Obejmuje 24 gatunki występujące w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne (np. achimenes szkarłatny, a. różowy A. erecta).

Wikipedia

# achira

gatunek małej ryby flądrokształtnej; języczek słodkowodny

SJP.pl

- achira, inaczej języczek słodkowodny (Trinectes maculatus) – gatunek ryby
- Achira (islam)

Wikipedia

# achiralność

cecha związku chemicznego, którego lustrzane odbicie wygląda identycznie

SJP.pl

Achiralność (gr. ἀ-,a- – przedrostek przeczący, χείρ, cheir - ręka) – właściwość przedmiotu, polegająca na jego identyczności z własnym odbiciem lustrzanym. W przeciwieństwie do obiektów chiralnych (takich jak dłoń), przedmiot achiralny i jego odbicie w zwierciadle płaskim dają ten sam, dający się nałożyć na siebie obraz.

Wikipedia

# achiralny

identyczny z własnym odbiciem lustrzanym

SJP.pl

# achiropita

obraz z podobizną twarzy Marii, Chrystusa lub świętych, uważany za powstały w cudowny sposób; acheiropita, acheiropoieta

SJP.pl

Acheiropoietos (gr. ’Αχειροποίητος, ros. нерукотворный, нерукотворенный) – wizerunek postaci stworzony w nadnaturalny, cudowny sposób – nie ręką ludzką. Pierwszy raz sformułowania tego użył Ewagriusz Scholastyk w VI w.

Wikipedia

# achitofel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma;

Wiktionary

Achitofel z Gilo (XI/X w. p.n.e.) – postać biblijna, doradca Dawida, króla Izraela.

Stanął po stronie Absaloma, gdy ten zbuntował się przeciwko ojcu. Achitofel doradzał szybkie rozprawienie się z Dawidem, widząc w tym jedyną szansę na pokonanie tego ostatniego. Absalom został jednak przekonany przez innego doradcę – Chuszaja, w rzeczywistości ukrytego stronnika Dawida – aby poczekać i zebrać liczniejsze siły. Achitofel, widząc nieuchronną klęskę Absaloma, powrócił do rodzinnego Gilo, gdzie się powiesił.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaxʲiˈtɔfɛl, AS: aχʹitofel

Wiktionary

# achlorhydria

brak kwasu solnego (chlorowodoru) w soku żołądkowym; występuje przy raku żołądka i niedokrwistości złośliwej

SJP.pl

Achlorhydria, bezkwaśność – brak kwasu solnego w soku żołądkowym. Stan ten występuje w przypadku zanikowego nieżytu żołądka, nowotworach żołądka oraz w chorobie Addisona-Biermera (niedokrwistość złośliwa). Spowodowany zanikiem komórek śluzówki żołądka odpowiedzialnych za wytwarzanie tego kwasu.

Wikipedia

# achmatowa

Anna Achmatowa (właściwie Anna A. Gorienko) (1889-1966), poetka rosyjska

SJP.pl

# achnąć

rzadko: zachwycić się czymś przesadnie, wykrzyknąć "ach"

SJP.pl

# acholia

ustanie wydzielania żółci przez wątrobę

SJP.pl

Acholia – określenie całkowitego lub częściowego braku odpływu żółci do jelita cienkiego, spowodowanego przeszkodami mechanicznymi (tymi samymi, które wywołują żółtaczkę mechaniczną). Chorobę tę diagnozuje się poprzez odbarwione, gliniaste (tzw. „acholiczne”) stolce o bardzo nieprzyjemnym zapachu. Zawierają one wiele niewchłoniętych kwasów tłuszczowych.

Wikipedia

# acholiczny

→ acholia

SJP.pl

#### Patrz:

acholia

# achondroplazja

choroba wrodzona, której istotą jest zaburzenie kostnienia śródchrzęstnego, jedna z najczęstszych przyczyn karłowatości (niskiego wzrostu) u ludzi; chondrodystrofia, chondrodysplazja, karłowatość chondrodystroficzna

SJP.pl

Achondroplazja, chondrodystrofia – genetycznie uwarunkowana, wrodzona choroba (o dziedziczeniu autosomalnym dominującym) prowadząca do nieprawidłowego kostnienia śródchrzęstnego, co powoduje zaburzenie rozwoju pewnych kości w organizmie i karłowatość.

Wikipedia

# achondryt

meteoryt kamienny pozbawiony kulistych krystalicznych skupień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. astr. meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

Wiktionary

Achondryt – meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów, w czym przypomina ziemski bazalt. W przeciwieństwie do chondrytów uległ przetopieniu. Wyróżnia się achondryty prymitywne, których materia uległa przetopieniu, ale nie dyferencjacji i achondryty, których materia uległa przetopieniu i dyferencjacji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈxɔ̃ndrɨt, AS: aχõndryt

Wiktionary

# achramowicz

nazwisko

SJP.pl

# achrodekstryna

dekstryna niewykazująca zabarwienia w obecności jodu

SJP.pl

# achroit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. bezbarwna odmiana turmalinu;

Wiktionary

Achroit (gr. achroos – bezbarwny) – minerał zaliczany do grupy turmalinów nazwa została nadana przez d'Andrada w 1800 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Achroit wykorzystywany jest w jubilerstwie jako kamień szlachetny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: axˈrɔjit, AS: aχroi ̯it

Wiktionary

# achromat

rodzaj obiektywu redukującego aberrację chromatyczną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. fot. fiz. układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;

Wiktionary

Achromat, dublet achromatyczny – układ optyczny (np. obiektyw) składający się z dwóch soczewek, skupiającej i rozpraszającej, wykonanych z gatunków szkła o różnej dyspersji (np. szkła kronowego i flintowego) połączonych razem. Pozwala na korekcję aberracji chromatycznej dla światła o dwóch określonych długościach fal (zazwyczaj dla światła czerwonego i niebieskiego). Dla innych długości fal aberracja nie zostaje całkowicie wyeliminowana, lecz znacznie zmniejszona – jest to tzw. chromatyzm wtórny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. achromatoptyk mos., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) achromat, achromatic lens

* czeski: (1.1) achromát

* esperanto: (1.1) akromata lenso

* francuski: (1.1) achromat

* niemiecki: (1.1) Achromat

* słowacki: (1.1) achromát

* ukraiński: (1.1) ахромат m.

źródła.

== achromat (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) opt. achromat

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: axˈrɔ̃mat, AS: aχrõmat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. achromatoptyk mos., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. achromatoptyk mos., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) achromat, achromatic lens

* czeski: (1.1) achromát

* esperanto: (1.1) akromata lenso

* francuski: (1.1) achromat

* niemiecki: (1.1) Achromat

* słowacki: (1.1) achromát

* ukraiński: (1.1) ахромат m.

źródła.

== achromat (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) opt. achromat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) achromatic lens

Wiktionary

# achromatop

w medycynie: osobnik niezdolny do odróżniania okiem niektórych barw; daltonista, dyschromatop

SJP.pl

# achromatopsja

niezdolność do odróżniania okiem niektórych barw; daltonizm, dyschromatopsja, barwoślepota

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

Wiktionary

Achromatopsja (całkowita ślepota barwna) – rzadka, genetycznie uwarunkowana,wada widzenia, spowodowanachorobą siatkówki, objawiająca się:

- ślepotą barw
- oczopląsem
- światłowstrętem
- znacznym obniżeniem ostrości wzroku

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. achromat mrz., achromatop mos., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz., achromatoptyk m.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary

# achromatoptyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba, która nie widzi kolorów, cierpi na achromatopsję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. achromatopsja ż., achromat m., achromatop m., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm m.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary

# achromatyczność

brak rozszczepienia na barwy widmowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. opt. cecha, właściwość achromatycznych układów optycznych, polegająca na tym, że załamując światło nie rozkładają go na części składowe

Wiktionary

Achromatyczność – bezbarwność w rozumieniu braku dominanty jakiejkolwiek barwy, a więc coś, co może być białe, czarne. Światło achromatyczne to światło białe, aczkolwiek jego skład może wynosić od dwóch (barwy dopełniające) do nieskończoności barw składowych, natomiast substancje materialne o barwach achromatycznych to substancje o barwie białej lub czarnej.

W przypadku urządzeń optycznych achromatyczność oznacza brak rozszczepiania światła na barwy widmowe (zobacz achromat, apochromat).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary

# achromatyczny

bezbarwny, nie zabarwiony; o układzie optycznym: nie dający rozszczepienia na barwy widmowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż., achromatyzm mrz.

przym. achromatyzacyjny

Wiktionary

# achromatyna

trudno barwliwy element jądra komórkowego

SJP.pl

# achromatyzacja

zmniejszenie aberracji chromatycznej przez zestawienie soczewek o odpowiednio dobranych parametrach

SJP.pl

Aberracja chromatyczna, chromatyzm – cecha soczewki lub układu optycznego wynikająca z różnych odległości ogniskowania (ze względu na różną wartość współczynnika załamania) dla poszczególnych barw widmowych światła (różnych długości fali światła). W rezultacie występuje rozszczepienie światła, które widoczne jest na granicach kontrastowych obszarów pod postacią kolorowej obwódki (zobacz zdjęcie obok). Wynika ona ze zjawiska dyspersji szkła użytego do budowy soczewki.

Wikipedia

# achromatyzacyjny

przymiotnik od: achromatyzacja

SJP.pl

# achromatyzm

właściwość układów optycznych polegająca na tym, że załamując światło nie rozkładają go na części składowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zob. achromatopsja.

(1.2) fiz. opt. zob. achromatyczność.

Wiktionary

- Achromatopsja – wada wzroku
- Achromatyzm (grafika) – przedstawienie elementu graficznego tylko w dwóch barwach (czerń i biel)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. achromatoptyk mos., achromat mrz., achromatop mos., achromatopsja ż., achromatyczność ż., achromatyna ż., achromatyzacja ż.

przym. achromatyczny, achromatyzacyjny

Wiktionary

# achromycyna

antybiotyk, jedna z handlowych nazw tetracykliny

SJP.pl

# achtel

dawniej:
1. niewielka beczka;
2. miara ciał płynnych i sypkich, ósma część beczki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. jedna ósma miary większej objętości, rzadziej długości i powierzchni; ósma część beczki;

(1.2) przest. niewielka beczka

Wiktionary

Achtel – dawna jednostka miary objętości, rzadziej długości, zazwyczaj 1/8 miary większej.

W Polsce w XVI-XVII w. stosowany na ogół jako miara objętości piwa.

Achtel krakowski stanowił 1/2 beczki i zawierał 62 garnce, co odpowiadało ok. 134–140 l.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Kufy z siebie i piwne robicie achtele / Cały dzień z nocą lejąc w bezdenne gardziele.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaxtɛl, AS: aχtel

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dwuachtel mrz.

:: zdrobn. achtelek mrz., aktelik mrz., achtylik mrz.

przym. achtelowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jachtel, aftel, antałek, ośmina, ósmak

Wiktionary

# achtelik

nazwisko

SJP.pl

# achterdek

powierzchnia pokładu na statku w części rufowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pokład rufowy;

(1.2) żegl. część pokładu za kokpitem

Wiktionary

Achterdek, pokład rufowy (ang. poop deck) – powierzchnia pokładu na statku w części rufowej. Na jachcie znajduje się za kokpitem. Na żaglowcu achterdek rozciąga się od ostatniego masztu do rufy.Najczęściej pod achterdekiem znajduje się ładownia rufowa nazywana achterpikiem.

Wikipedia

# achterluk

otwór w pokładzie na rufie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. luk w rufowej części pokładu

Wiktionary

Luk (ang. hatch) – szczelnie zamykany otwór w pokładzie statku wodnego, nazywany także włazem. Przeznaczony jest głównie do transportu ładunku, może służyć również jako dodatkowy otwór komunikacyjny (zapasowy, awaryjny) oraz może być wykorzystywany jako otwór wentylacyjny. Luki zamykane są klapami lub pokrywami, a jeśli te są zaopatrzone w okna, to luki spełniają także funkcję doświetlającą wnętrze jednostki.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: axˈtɛrluk, AS: aχterluk

Wiktionary

# achterpik

wodoszczelna komora zderzeniowa na rufie statku; afterpik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pomieszczenie pod pokładem na rufie, mieszczące zazwyczaj magazyn bosmański lub kuchnię, oddzielone wodoszczelną przegrodą

Wiktionary

Skrajnik rufowy, achterpik lub inaczej afterpik – pomieszczenie lub fragment wnętrza kadłuba zajmujące rufową część jednostki pływającej. Pojęcie to może oznaczać przedział kadłuba pomiędzy końcem rufy a najbliższym jej poprzecznym elementem konstrukcyjnym lub może to być pierwsze większe pomieszczenie od strony rufy lub też ostatni z trzech głównych obszarów wnętrza kadłuba. Skrajnik rufowy może być przykryty pokładem rufowym lub podłogą kokpitu.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) skrajnik rufowy

Wiktionary

# achtersztag

lina stalowa biegnąca od topu masztu do rufy; aftersztag

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Forsztag i achtersztag nie są zaliczane do wanty.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aftersztag

Wiktionary

# achtliczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pieszcz. achtlik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. achtlik mrz.

Wiktionary

# achtlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ósma (1/8) część czegoś

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Zaolzie. jednostka objętości: jedna ósma (1/8) litra

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kieliszek wódki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. achtliczek mrz.

Wiktionary

# achtopol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją;

Wiktionary

Achtopol (bułg. Ахтопол, Achtopoł; gr. Αγαθούπολις, Agatupolis) – najbardziej wysunięte na południe miasto-kurort nad Morzem Czarnym w Bułgarii. Miasto położone jest na skalistym półwyspie u podnóża łańcucha górskiego Strandża. Znajduje się 14 km na południe od Carewa i 5 km na północ od ujścia rzeki Weleka.

Wikipedia

# achtuba

rzeka w Rosji (długość 537 km), lewa odnoga dolnej Wołgi uchodząca do Morza Kaspijskiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wiktionary

Achtuba – rzeka w Rosji (długość 537 km). Jest lewą odnogą dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.

Wikipedia

# achund

perski duchowny zajmujący się sprawami prawnymi; akond

SJP.pl

# achwaski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Achwachami, dotyczący Achwachów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język achwaski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Achwachowie lm m.

Wiktionary

# achy

potocznie: przesadny zachwyt; zwykle w wyrażeniu: achy i ochy (ochy i achy) - westchnienia zachwytu, radości itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. ach.

Wiktionary

Achy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Oise.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 319 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 25 osób/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Achy plasuje się na 681. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 287.).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaxɨ, AS: aχy

Wiktionary

# achylia

stan niewydzielania soku żołądkowego przez zanikłą lub uszkodzoną błonę śluzową żołądka; bezsoczność

SJP.pl

Bezsoczność (łac. achylia) – niewydzielanie soku żołądkowego z powodu zaburzeń w funkcjonowaniu błony śluzowej żołądka. Bezpośrednim powodem tego stanu może być

- zapalenie błony śluzowej żołądka
- sympatykotonia
- niedokrwistość złośliwa
- rak żołądka

Wikipedia

# acid.

skrót od: acidum (z łaciny: kwas)

SJP.pl

# acidhouse'owy

przymiotnik

(1.1) muz. mający cechy acid house'u

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acid house

przym. acid house, acidhousowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acid house, acidhousowy

Wiktionary

# acidhouse'owy

→ acid house [czytaj: as-idhałsowy lub es-idhałsowy]

SJP.pl

# acidhousowy

przymiotnik

(1.1) muz. mający cechy acid house'u

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acid house

przym. acid house, acidhouse'owy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acid house, acidhouse'owy

Wiktionary

# acidjazzowy

→ acid jazz [czytaj: as-iddżezowy lub es-iddżezowy]

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. mający cechy acid jazzu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acid jazz

przym. acid jazz

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acid jazz

Wiktionary

# acidofil

[czytaj: ac-idofil] organizm znajdujący optymalne warunki rozwoju w wodach lub glebach kwaśnych; acydofil

SJP.pl

Wikipedia

# acidofilny

[czytaj: ac-idofilny]
1. o organizmach roślinnych lub zwierzęcych: żyjący i najlepiej rozwijający się w środowisku kwaśnym; acydofilny;
2. mleko acidofilne - fermentowany napój z mleka krowiego; mleko acydofilne

SJP.pl

# acidofit

roślina żyjąca tylko w środowisku kwaśnym; acydofit, kalcyfob

SJP.pl

Rośliny kwasolubne, acydofity, rośliny acydofilne – rośliny, które optymalne warunki do swojego rozwoju znajdują na podłożu kwaśnym, którego pH jest znacznie poniżej 7. Stanowią grupę acydofitów. Do roślin kwasolubnych należą np. borówki, żurawiny, turzyce. W naszej florze acydofity związane są głównie z kwaśnymi torfowiskami (torfowce, turzyce), ubogimi, kwaśnymi siedliskami leśnymi (borówki), wrzosowiskami (np. wrzos) oraz ubogimi glebami (np. szczaw polny).

Wikipedia

# acidrockowy

→ acid rock [czytaj: as-idrokowy lub es-idrokowy]

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) muz. mający cechy acid rocka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. acid rock

Wiktionary

# acidum

[czytaj: ac-idum] z łaciny: kwas, np. acidum folicum - kwas foliowy

SJP.pl

# acis

w mitologii grecko-rzymskiej: syn boga Pana (Fauna), śmiertelnik, którego pokochała nereida Galatea

SJP.pl

Acis Salisb. – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący 9 gatunków, występujących w krajach basenu Morza Śródziemnego: Portugalii, Hiszpanii, Francji, Albanii, Grecji, Tunezji, Algierii i Maroku oraz na wyspach Balearach, Korsyce, Sardynii i Sycylii. Większość gatunków jest endemitami niewielkich obszarów.

Wikipedia

# ackerman

[czytaj: Akerman] nazwisko, m.in. Nathan Ward Ackerman (1908-1971) - psychiatra amerykański, pionier terapii rodzinnej

SJP.pl

Ackerman – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missisipi, siedziba administracyjna hrabstwa Choctaw.

Wikipedia

# ackermann

[czytaj: Akerman] nazwisko, m.in. Konrad Ernst Ackermann (1712-1771) - aktor niemiecki

SJP.pl

- Anton Ackermann – niemiecki polityk komunistyczny
- Else Ackermann – niemiecka polityk
- Franz Ackermann – niemiecki malarz
- Friedrich Ackermann – nadburmistrz Szczecina w latach 1907–1931
- Gustav Adolph Ackermann – niemiecki prawnik
- Jens Ackermann – niemiecki polityk, członek FDP
- Josef Ackermann – szwajcarski bankier i menedżer
- Klaus Ackermann – niemiecki piłkarz
- Louise-Victorine Ackermann – francuska poetka
- Konrad Ernst Ackermann – niemiecki aktor i dyrektor teatru
- Max Ackermann – niemiecki malarz abstrakcjonista
- Ronny Ackermann – niemiecki narciarz
- Rosemarie Ackermann – wschodnioniemiecka lekkoatletka
- Stephan Ackermann – niemiecki duchowny katolicki, biskup Trewiru
- Wilhelm Ackermann – niemiecki matematyk

Wikipedia

# acmiola

[czytaj: akmiola] handlowa nazwa dźwiękowego stołu montażowego do produkcji filmu

SJP.pl

# acodin

[czytaj: akodin] lek na kaszel

SJP.pl

Dekstrometorfan, DXM (łac. dextromethorphanum) – organiczny związek chemiczny, prawoskrętny enancjomer metorfanu używany w medycynie pod postacią bromowodorku jako lek przeciwkaszlowy.

Wikipedia

# aconcagua

[czytaj: akonkagua] najwyższy szczyt Ameryki, w Andach Południowych, w Argentynie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt w Andach;

Wiktionary

Aconcagua, Cerro Aconcagua (w języku keczua: Acconcahuac – Kamienny Strażnik) – najwyższy szczyt Andów, Ameryki Południowej oraz całej Ameryki (także półkul zachodniej i południowej) o wysokości 6960,8 m n.p.m. Leży w Andach Południowych, w Kordylierze Głównej, na obszarze Argentyny, nieco ponad 110 km na północny zachód od miasta Mendoza. Aconcagua tworzy rozległy masyw (o długości 60 km), zbudowany głównie z granitów, pochodzenia wulkanicznego. Jest pokryty wiecznymi śniegami i lodowcami, z których 7 spływa na wysokość 3900 m n.p.m.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aconcagua jest najwyższym szczytem Andów.

Wiktionary

# aconitum

[czytaj: akonitum] trująca bylina z rodziny jaskrowatych, mająca zastosowanie w farmacji; akonit, tojad

SJP.pl

Tojad (Aconitum L.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Zwyczajowo bywa nazywany mordownikiem (z racji trujących własności). Liczy ok. 320 gatunków. Występują one na półkuli północnej.

Wikipedia

# acosta

[czytaj: aKOSta] nazwisko

SJP.pl

# acpan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, aspan, waćpan, wacpan, waspan, asan, acan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. waszmość pan.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) — Co aćpan pleśćeciesz! — zawołał Łowczy — co aćpan pleśćeciesz! zestarzałeś się i w piętkę gonisz…

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. aćpani ż.

Wiktionary

# acpani

staropolski tytuł grzecznościowy kierowany do kobiety, skrót zwrotu: waszmość pani

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. waszmość pani.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Toć zawiść nie mogąca strawić cnoty, wdzięków i wpływów aćpani, śmié głosić, żeś była panną respektową w domu ś. p., którego worek lepiéj dźwięczał, niż tarcza.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. aćpan m.

Wiktionary

# acre

[czytaj: AKre] stan w Brazylii

SJP.pl

Acre (wymowa [ˈakɾi]) – jest jednym z 26 stanów Brazylii, położonym w zachodniej części kraju w Regionie Północnym. Od zachodu graniczy z Peru, od południa z Boliwią, od północy ze stanem Amazonas, od wschodu ze stanem Rondônia.

Wikipedia

# acro-joga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. rodzaj treningu, który łączy elementy jogi, masażu tajskiego i akrobatyki

Wiktionary

# acrojoga

joga w połączeniu z akrobatyką sportową; AcroYoga, acroyoga

SJP.pl

# acroyoga

[czytaj: akrojoga] joga w połączeniu z akrobatyką sportową; AcroYoga, acrojoga

SJP.pl

# acta

[czytaj: akta] skrót od: Anti-Counterfeiting Trade Agreement - umowa handlowa dotycząca zwalczania obrotu towarami podrabianymi

SJP.pl

# acth

hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki; kortykotropina, adrenokortykotropina

SJP.pl

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = ang. adrenocorticotropic hormone → biol. hormon adrenokortykotropowy, kortykotropina;

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) ACTH

źródła.

== ACTH (język niemiecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = fizj. Adrenocorticotropin → hormon adrenokortykotropowy, kortykotropina

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

# acting-out

[czytaj: ekting ałt] w psychoanalizie: zachowanie uzewnętrzniające konflikty przeżywane przez daną osobę, mające na celu odreagowanie; wyładowanie

SJP.pl

# actio

[czytaj: aktio] w prawie rzymskim: środek procesowy przysługujący osobie pokrzywdzonej, której uprawnienia zostały naruszone

SJP.pl

Actio (od łac. agere – poganiać, gnać) – działanie, w prawie rzymskim oznaczało skargę sądową, powództwo, tj. czynność procesową, za pomocą której powód (actor) wszczynał przeciw pozwanemu (reus) proces oraz zmierzał do realizacji swych roszczeń. Jako że w prawie rzymskim podział na prawo materialne i procesowe nie miał tak istotnego znaczenia jak obecnie, actio było synonimem prawa podmiotowego (roszczenia chronionego skargą). Ponadto, ponieważ aż do końca republiki wszelkie czynności sądowe były dokonywane wyłącznie w formie ustnej, actio oznaczało również pozew.

Wikipedia

# activum

[czytaj: aktiwum] w językoznawstwie: strona czynna w odmianie czasowników

SJP.pl

# acumen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. w poezji barokowej moment przecinania się dwóch różnych metod rozumowania, prowadzący do zaskoczenia i przeżycia estetycznego;

Wiktionary

Acumen (z łac. ostrze, wierzchołek, przen. bystrość, dowcip) – w utworze literackim miejsce zetknięcia się dwóch przeciwstawnych metod rozumowania mające wywołać zarówno zaskoczenie jak i przeżycie estetyczne. Sprzeczność ta opiera się na paradoksie i prowadzi do ujawnienia zaskakującej pointy, najczęściej poprzez nietypowy kształt stylistyczny wypowiedzi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Acumen stał się ważnym pojęciem dla rosyjskich akmeistów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈkũmɛ̃n, AS: akũmẽn

Wiktionary

# acydemia

zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie człowieka, podwyższony poziom kwaśnych elementów przemiany materii lub zaniżony poziom zasad; kwasica, acydoza

SJP.pl

Kwasica, acydemia (łac. acidosis) – stan zwiększonej kwasowości krwi, w którym pH krwi spada poniżej normy spowodowany zwiększeniem zawartości kwasów lub utratą zasad. Kwasica może być wyrównywana, jeżeli odczyn pH krwi nie ulega zmianie, oraz niewyrównywana, jeżeli zawiodą mechanizmy regulacyjne i dojdzie do spadku pH krwi. Kwasica prowadzi do pobudzenia ośrodka oddechowego mózgu i chemoreceptorów, co objawia się przyśpieszeniem i pogłębieniem oddechu (tzw. oddech Kussmaula).

Wikipedia

# acydofil

organizm znajdujący optymalne warunki rozwoju w wodach lub glebach kwaśnych; acidofil

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. organizm kwasolubny

Wiktionary

Wikipedia

# acydofilia

dążenie organizmów do przebywania w miejscu, gdzie jest kwaśna gleba lub zakwaszona woda

SJP.pl

# acydofilność

→ acydofilny

SJP.pl

#### Patrz:

acydofilny

# acydofilny

1. o organizmach roślinnych lub zwierzęcych: żyjący i najlepiej rozwijający się w środowisku kwaśnym; acidofilny;
2. mleko acydofilne - fermentowany napój z mleka krowiego; mleko acidofilne

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. o roślinach i zwierzętach: najlepiej rozwijający się w glebach lub wodach kwaśnych, unikające wapna

(1.2) zob. mleko acydofilne.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acidofilny, kwasolubny

Wiktionary

# acydofit

roślina żyjąca tylko w środowisku kwaśnym; acidofit, kalcyfob

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina acydofilna, kwasolubna, rosnąca na glebach kwaśnych

Wiktionary

Rośliny kwasolubne, acydofity, rośliny acydofilne – rośliny, które optymalne warunki do swojego rozwoju znajdują na podłożu kwaśnym, którego pH jest znacznie poniżej 7. Stanowią grupę acydofitów. Do roślin kwasolubnych należą np. borówki, żurawiny, turzyce. W naszej florze acydofity związane są głównie z kwaśnymi torfowiskami (torfowce, turzyce), ubogimi, kwaśnymi siedliskami leśnymi (borówki), wrzosowiskami (np. wrzos) oraz ubogimi glebami (np. szczaw polny).

Wikipedia

# acydofob

kalcyfit, roślina wapieniolubna unikająca siedlisk kwaśnych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina unikająca podłoża kwaśnego;

Wiktionary

Acydofob – organizm nierozwijający się w siedlisku zakwaszonym, z reguły acydofobami są rośliny wapieniolubne. Acydofoby często są alkalifilami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Z reguły acydofobami są rośliny wapieniolubne

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kalcyfit

Wiktionary

# acydofobia

unikanie przez organizmy środowiska kwaśnego, zakwaszonej gleby lub wody

SJP.pl

# acydoliza

proces rozkładu estrów pod wpływem mocnych kwasów beztlenowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja rozkładu związku chemicznego pod wpływem kwasu

Wiktionary

Acydoliza – reakcja chemiczna rozkładu związku chemicznego pod wpływem kwasu. Zazwyczaj przeprowadzana w warunkach bezwodnych w celu niedopuszczenia do hydrolizy katalizowanej przez kwas.

Najczęściej spotykanym typem acydolizy jest transestryfikacja – w tym przypadku wymiana reszty kwasowej w estrze:

  R1
  COOR2
  + R3
  COOH → R3
  COOR2
  + R1
  COOH

Wikipedia

# acydometria

miareczkowe oznaczanie zawartości kwasu w roztworze

SJP.pl

# acydoza

zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie człowieka, podwyższony poziom kwaśnych elementów przemiany materii lub zaniżony poziom zasad; kwasica, acydemia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. kwasica.

Wiktionary

Kwasica, acydemia (łac. acidosis) – stan zwiększonej kwasowości krwi, w którym pH krwi spada poniżej normy spowodowany zwiększeniem zawartości kwasów lub utratą zasad. Kwasica może być wyrównywana, jeżeli odczyn pH krwi nie ulega zmianie, oraz niewyrównywana, jeżeli zawiodą mechanizmy regulacyjne i dojdzie do spadku pH krwi. Kwasica prowadzi do pobudzenia ośrodka oddechowego mózgu i chemoreceptorów, co objawia się przyśpieszeniem i pogłębieniem oddechu (tzw. oddech Kussmaula).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) acydemia, kwasica

Wiktionary

# acydymetria

metoda oznaczania objętości kwasów w analizie chemicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. dział chemicznej analizy ilościowej (miareczkowej), podający sposoby ilościowego oznaczania kwasów

Wiktionary

Alkacymetria – jeden z ważniejszych działów analizy miareczkowej, zwanej też analizą objętościową, w którym ustala się dokładne stężenie kwasów lub zasad poprzez miareczkowanie roztworów z użyciem odpowiednio zasad lub kwasów. W trakcie miareczkowania alkacymetrycznego zachodzi reakcja zobojętniania, która prowadzi do zmian pH mieszaniny. Zmiany te rejestruje się z użyciem chemicznych wskaźników pH, lub pH-metrów.

Wikipedia

# acykliczność

brak okresowości, stałej powtarzalności wybranej cechy procesów, zjawisk itp.; niecykliczność

SJP.pl

Acykliczność to własność preferencji i innych relacji dwuczłonowych, która wymaga aby przeciwsymetryczna część relacji nie zawierała cykli.

Wikipedia

# acykliczny

1. książkowo: niepodlegający cyklicznym (powtarzalnym) zmianom; niecykliczny;
2. związek acykliczny - związek organiczny o niezamkniętym łańcuchu węglowym; związek alifatyczny, związek łańcuchowy, związek tłuszczowy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) niecykliczny

(1.2) mat. nieposiadający cykli

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. cykl mrz., cykliczność ż., acykliczność ż.

przym. cykliczny

przysł. cyklicznie, acyklicznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niecykliczny

Wiktionary

# acyklowir

organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwwirusowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

Wiktionary

Acyklowir (łac. aciclovirum) – organiczny związek chemiczny, lek przeciwwirusowy, z grupy analogów nukleozydowych, stosowany przede wszystkim w leczeniu zakażeń wirusem opryszczki pospolitej oraz wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Inne zastosowania obejmują zapobieganie zakażeniom wirusem cytomegalii po transplantacji i ciężkie powikłania zakażenia wirusem Epsteina-Barr. Lek może być przyjmowany doustnie, stosowany jako krem lub w postaci wstrzyknięć.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tabletki acyklowiru są białe i okrągłe.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wzór sumaryczny C8H11N5O3; nazwy handlowe: Aciclovir, Acix, Axoviral, Hascovir, Herpex, Heviran, Viru-POS, Zovirax Intensive

Wiktionary

# acyl

organiczny rodnik kwasowy

SJP.pl

Wikipedia

# acylacja

chemiczna modyfikacja białek

SJP.pl

Acylowanie, acylacja – reakcja chemiczna polegająca na wprowadzeniu do cząsteczki związku chemicznego grupy acylowej. Acylowanie jest ważną reakcją w chemii organicznej, wykorzystywaną do otrzymywania pochodnych acylowych (np. ketonów, estrów lub amidów), zabezpieczania innych grup funkcyjnych (szczególnie grup aminowych i grup hydroksylowych).

Wikipedia

# acyloglicerole

Acyloglicerole, zwyczajowo: glicerydy – organiczne związki chemiczne, estry acylowe glicerolu. Ponieważ w glicerolu 1, 2 lub wszystkie 3 grupy hydroksylowe (−OH) mogą być zestryfikowane kwasami karboksylowymi, w zależności od stopnia estryfikacji wyróżnia się mono-, di- i triacyloglicerole:

Wikipedia

# acylować

wprowadzać grupę acylową do cząsteczki

SJP.pl

# acylowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja chemiczna polegająca na podstawieniu grupy acylowej do cząsteczki związku chemicznego w miejsce atomu wodoru;

Wiktionary

Acylowanie, acylacja – reakcja chemiczna polegająca na wprowadzeniu do cząsteczki związku chemicznego grupy acylowej. Acylowanie jest ważną reakcją w chemii organicznej, wykorzystywaną do otrzymywania pochodnych acylowych (np. ketonów, estrów lub amidów), zabezpieczania innych grup funkcyjnych (szczególnie grup aminowych i grup hydroksylowych).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. acyl m., acylacja ż.

czas. acylować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) acylacja

Wiktionary

# acylowy

→ acyl

SJP.pl

#### Patrz:

acyl

# acz

dawniej: aczkolwiek

SJP.pl

spójnik

(1.1) przest. książk. spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

(1.1.1) … może łączyć dwa zdania podrzędnie złożone, także gdy zdanie podrzędne jest wtrącone

(1.1.2) … może wprowadzać wyrażenie uzupełniające lub wtrącone

(1.1.3) … może łączyć części zdania, przede wszystkim okoliczniki lub przydawki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1.1) W kościele w miasteczku Turku jest dzwonek, który acz nie ma najmniejszej skazy ani znaku uszkodzenia, przecież żadnego nie wydaje głosu.

(1.1.2) Tymczasem popiół, acz w małej ilości, zaczynał już padać na nasze głowy

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: at͡ʃ, AS: ač

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aczkolwiek, ale, choć, jednak

Wiktionary

# aczaria

mistrz, nauczyciel w hinduizmie; aćarja

SJP.pl

# aczby

dawniej: spójnik "acz" wraz z cząstką trybu przypuszczającego; choćby, chociażby

SJP.pl

# aczci

spójnik

(1.1) stpol. …wprowadzający wypowiedzenie okolicznikowe warunku; jeżeli

(1.2) śrpol. …wprowadzający wypowiedzenie okolicznikowe przyzwolenia; choć, chociaż

(1.3) śrpol. …wprowadzający wypowiedzenie okolicznikowe przyczyny; bo, ponieważ

(1.4) śrpol. …wprowadzający współrzędne wypowiedzenie wynikowe; przecież, wszak

partykuła

(2.1) śrpol. …wprowadzająca dodatkową informację na omawiany temat; i to, na dodatek

(2.2) śrpol. …wyrażająca nadzieję mówiącego; oby

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈat͡ʃʲt͡ɕi, AS: ačʹći

Wiktionary

# aczkole

spójnik

(1.1) stpol. aczkolwiek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: at͡ʃˈkɔlɛ, AS: ačkole

Wiktionary

# aczkolwiek

spójnik łączący wyrażenia przeciwstawne, nieoczekiwane w tym zestawieniu

SJP.pl

spójnik

(1.1) … wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nikt nie wierzył słowom świadka, aczkolwiek była to prawda.

(1.1) Pogoda dzisiaj, aczkolwiek rano padało, jest wyśmienita.

(1.1) Przyznał się do winy, aczkolwiek niechętnie.

(1.1) Pomysł ten, aczkolwiek błyskotliwy, jednak nie spodoba się szefowi.

(1.1) Był gruby, aczkolwiek zwinny.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: at͡ʃˈkɔlvʲjɛk, AS: ačkolvʹi ̯ek

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) jednak, ale, choć, mimo że

Wiktionary

# aczle

spójnik

(1.1) stpol. choć, chociaż

(1.2) stpol. aczkolwiek

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈat͡ʃlɛ, AS: ačle

Wiktionary

# aczyńsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w syberyjskiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Czułymem;

Wiktionary

Aczyńsk (ros. Ачинск) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, przy Kolei Transsyberyjskiej, nad Czułymem (dopływ rzeki Ob).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aczyński

Wiktionary

# aczyński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Aczyńska, związany z Aczyńskiem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aczyńsk mrz.

Wiktionary

# aczytalny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który nie nadaje się do czytania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Szczęśliwie „Finneganów tren” funkcjonuje jako żartobliwy przykład snobistycznej, aczytalnej literatury, więc prawdopodobieństwo, że ktoś choć raz na dowolny fragment powieści trafił, jest wyższe niż w przypadku stosunkowo słabo znanego Pereca.

Wiktionary

# ad

do... (ad 1, ad 2 itd.)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = łac. anno Domini → rok Pański

(1.2) = autoryzowany doradca

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ˈdɛ, AS: a‿de

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) n.e.

Wiktionary

# ad-dauha

stolica Kataru; Dauha

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Kataru;

Wiktionary

Doha albo Ad-Dauha (arab. ‏الدوحة‎ Ad-Dawḥa) – stolica i największe miasto Kataru położone na wschodnim wybrzeżu półwyspu Katar, w Zatoce Perskiej.

Miasto zostało zniszczone w 1867 w czasie wojny z Bahrajnem. W 1916 Brytyjczycy ustanowili je siedzibą swojego protektoratu. Gdy Katar uzyskał niepodległość, miasto zostało jego stolicą. W 1973 roku założono uniwersytet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez wiele lat Ad-Dauha była ważnym portem, jednak płytkie wody i rafy koralowe powodowały, że w porcie nie mogły cumować duże jednostki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ad‿ˈːawxa, AS: a•‿dau̯χa

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż.

przym. dauhański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Doha, przest. Dauha, hist. Al-Bida

Wiktionary

# ad.

skrót od: adiunkt

SJP.pl

# ada

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od imion żeńskich: Adrianna, Adriana, Adela, Adelajda, Adelina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) zdrobn. Adelajda, Adela, Adelina, Adriana, Adrianna

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 523;

Wiktionary

- Ada – imię żeńskie
- Ada – władczyni Karii
- Ada – język programowania
- (523) Ada – planetoida w Układzie Słonecznym
- Ada – małej wielkości krater uderzeniowy na Marsie
- Ada albo Żar – powieść Vladimira Nabokova
- Ada – albański film z 2013 roku
- Ada – postać biblijna, żona Lamecha
- Ada – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych
- deaminaza adenozyny
- AdA – pierwszy na świecie zderzacz cząstek i antycząstek
- ADA – American Dental Association
- Ada – święta, żyła prawdopodobnie w VII w.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ada jest moją siostrą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈada, AS: ada

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mos./mrz., Adelajda ż., Adela ż., Adelina ż., Adriana ż., Adrianna ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Adunia, Adeczka, Adzia, Adusia, Adzik, Adula, Adka, Adeńka

Wiktionary

# adad

Adad – bóg burzy, wiatru, deszczu i piorunów oraz siły niszczycielskiej, jedno z ważniejszych bóstw w mitologii babilońskiej. Geneza Adada sięga okresu sumeryjskiego. Był on utożsamiany z pomniejszym bóstwem w panteonie sumeryjskim – Iszkurem, którego cechy rozwinęły się w okresie babilońskim, a następnie asyryjskim, gdy Adadowi przypisano atrybuty i cechy wojskowe. O randze Adada świadczy włączanie jego imienia do imion królów.

Wikipedia

# adadżio

adagio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adadżio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) choreogr. liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

(1.2) muz. powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część

(1.3) muz. powolne tempo

przymiotnik

(2.1) muz. wolny, powolny

przysłówek sposobu

(3.1) muz. wolno, powoli

Wiktionary

Adagio (wym. a'dadʒ͡ʲɔ wł.: wolno) – wolne tempo w utworach muzycznych (66-76 BPM), wolniejsze niż andante, szybsze niż largo.

Jest to również określenie drugiej, stałej części utworów zbudowanych na zasadzie cyklu sonatowego: sonaty, symfonii. Adagio sonatowe ma charakter liryczny lub poważny, w opozycji do dynamicznej, utrzymanej w szybkim tempie części pierwszej, jaką jest allegro sonatowe. Wielu kompozytorów nadawało tytuł Adagio wolnym częściom swoich kompozycji, np. Bruckner, w większości swoich symfonii. Adagio jako pierwsza część sonaty występuje w sonacie Księżycowej Beethovena, a tak nietypowa budowa utworu jest już zapowiedzią nowej epoki – romantyzmu w muzyce.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdad͡ʒʲjɔ, AS: adaǯʹi ̯o

Wiktionary

# adagietto

[czytaj: adadżjetto] określenie wykonawcze: dość wolno; tempo nieco szybsze niż adagio

SJP.pl

przysłówek

(1.1) muz. dość wolno; tempo wykonania utworu nieco szybsze niż adagio

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== adagietto (język niemiecki.) ==

wymowa.

znaczenia.

przysłówek

(1.1) muz. adagietto

odmiana.

(1.1) nieodm.

przykłady.

Wiktionary

# adagio

adadżio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adagio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. zob. adadżio.

przymiotnik

(2.1) muz. zob. adadżio.

przysłówek

(3.1) muz. zob. adadżio.

Wiktionary

- Adagio (muzyka) – w muzyce tempo wolne (66-76 BPM); zobacz też: tempo
- Adagio (balet) – rodzaj tańca baletowego
- Adagio 62126 – polski radioodbiornik
- Adagio (francuska grupa muzyczna) – grupa muzyczna z Francji (progresywny, symfoniczny metal)
- Adagio (brazylijska grupa muzyczna) – grupa muzyczna z Brazylii (doom, death metal)
- Adagio (program komputerowy) – program komputerowy działający w sieci Gnutella2

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. etym|wł|adagio. → cicho, powoli

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== adagio (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-adagio.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) muz. adagio, adadżio

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdad͡ʒʲjɔ, AS: adaǯʹi ̯o

Wiktionary

# adagissimo

[czytaj: adaDŻIss-imo] określenie wykonawcze: jak najwolniej

SJP.pl

# adagium

1. dawniej: przysłowie;
2. sentencja, formuła bliska przysłowiu, przekazująca myśl ogólną; klasyczną realizacją adagiów są "Adagia" Erazma z Rotterdamu

SJP.pl

Wikipedia

# adaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; addaks

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Addax|Laurillard|ref=tak., rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

(1.2) zool. antylopa z rodzaju adaks (1.1)

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Garnitur chromosomowy adaksa tworzy 29 par chromosomów.

(1.2) Naszymi adaksami opiekują się dzieci z Cieszyna.

Wiktionary

# adalat

lek z grupy antagonistów wapnia, stosowany głównie w leczeniu choroby niedokrwiennej serca i nadciśnienia tętniczego; nifedipina; corfaden

SJP.pl

Nifedypina (INN: nifedipine) – organiczny związek chemiczny, lek blokujący kanały wapniowe I generacji, pochodna 1,4-dihydropirydyny.

Wikipedia

# adalberg

nazwisko

SJP.pl

# adalbert

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających adal (ród szlachecki) i beraht (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.

Żeński odpowiednik: Adalberta

Adalbert imieniny obchodzi: 23 kwietnia, 11 maja, 20 czerwca i 25 czerwca (jako wspomnienie św. Adelberta, zm. 714).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) I ten rodził się gdzieś w Saksonii, uczył po świecie a przybył praktyczne studja kończyć przy słynnym Adalbercie, którego naukę wysoko cenił.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdalbɛrt, AS: adalbert

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|germ.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adalbert

* esperanto: (1.1) Adalberto

* hiszpański: (1.1) Adalberto m.

* kataloński: (1.1) Adalbert

* niemiecki: (1.1) Adalbert

* nowogrecki: (1.1) Αδαλβέρτος m.

* węgierski: (1.1) Adalbert

* włoski: (1.1) Adalberto m.

źródła.

== Adalbert (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|m. Adalbert

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adalin

biały krystaliczny proszek, środek uspokajający i łagodnie nasenny; karbromal

SJP.pl

Adalin – wieś w Rumunii, w okręgu Sălaj, w gminie Dragu. W 2011 roku liczyła 193 mieszkańców.

Wikipedia

# adalina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. ureid kwasu bromodwuetylooctowego, biały krystaliczny proszek, środek uspokajający i łagodnie nasenny

Wiktionary

# adaltonid

krystaliczny związek chemiczny niespełniający prawa stałości składu; związek niestechiometryczny, bertolid

SJP.pl

# adam

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

(1.2) imię|polski|m.;

(1.3) daw. gw-pl|Warszawa. milicjant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. miasto w mintakacie Al-Mintakat ad-Dachilijja w Omanie

(2.2) geogr. wzniesienie na terenie Czech w Górach Orlickich;

(2.3) rel. miasto biblijne leżące nieopodal Sartan, utożsamiane z miejscowością Tall ad-Damija w Jordanii;

Wiktionary

Adam – imię męskie pochodzenia semickiego. W języku hebrajskim אדום adom oznacza „czerwony”, od koloru ziemi, z której Adam był ulepiony. Bardziej jednak prawdopodobne, że Adam wywodzi się od hebrajskiego słowa adamah, które oznacza „ziemię, rolę”, wtedy znaczyłoby „rolnik”, albo „że człowiek, z ziemi powstały, do ziemi wróci”. W takim ujęciu, używane jest zazwyczaj w Starym Testamencie, chociaż w początkowych rozdziałach Starego Testamentu przyjęło się traktować je jako imię własne. Także w językach ałtajskich słowo adam oznacza „człowiek”. Współcześnie dopatruje się pochodzenia imienia w języku sumeryjskim, w którym miał oznaczać „mój ojciec” (od ada.mu), akadyjskim „zbudowany”, lub „zrodzony”', a także w arabskim „łączyć się” (od adama).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adam i Ewa umieszczeni przez Boga w raju, zostali z niego wypędzeni ponosząc karę za uległość szatanowi i nieposłuszeństwo Bogu (…), a także utracili nieśmiertelność; (…) synami Adama i Ewy byli Abel, Kain i Set; (…).

(1.1) Już Adam dostał to czego chciał, za jedno żebro Bóg kobietę mu dał.

(1.2) Mam na imię Adam i jestem nauczycielem z Warszawy.

(1.2) Na 24 grudnia przypadają imieniny Adama i Ewy.

(1.2) Ewa wyszła za mąż za Adama.

(1.2) Panie Adamie, proszę nas jutro odwiedzić.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadãm, AS: adãm

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamowa ż., Adamówna ż., Adamostwo lm m., Adamkowa ż., Adamkówna ż., adamita m., adamitka ż., adamian m., Adamów m., Adamowo n., Adamowizna ż., Adamówka ż., Adamierz m., adamin m., adamit m., Adamina ż., Adaminowo n., Adamica ż., Adameczek m., Adameczkowa ż., Adameczkówna ż.

:: zdrobn. Adamek m., Adaś m., Adaśko m.

:: fż. Ada ż.

przym. Adamowy, Adamkowy, Adasiowy, Adaśkowy, adamowy, adamitowy, adamicki, adamowski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) zdrobn. Adamek, Adaś, Adaśko, Adamuś

Wiktionary

# adamantan

związek organiczny używany do wytwarzania leków i polimerów akrylowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

Wiktionary

Adamantan – organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony.

W temperaturze pokojowej jest białym, krystalicznym ciałem o zapachu przypominającym kamforę. Niewielkie ilości adamantanu występują w ropie naftowej i niektórych minerałach.

Wikipedia

# adamastor

- Adamastor – jeden z bohaterów utworu Luísa de Camõesa Luzjady.
- Adamastor – krążownik portugalskiej marynarki wojennej
- Adamastor – zegarek firmy Swatch

Wikipedia

# adamaszek

dwustronna tkanina jedwabna lub bawełniana o błyszczącym wzorze na matowym tle

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; Gloger.

(1.2) stpol. aksamit

Wiktionary

Adamaszek (łac. adamascus, franc. damas) – tkanina żakardowa, dwustronna, najczęściej jedwabna, zwykle jednobarwna, z wzorem matowym na błyszczącym tle (lub odwrotnie), uzyskiwanym przez odpowiednie dobranie splotów tkackich, najczęściej atłasowych i skośnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ciemnozielona, lekko wycięta suknia z adamaszku spływała gładko wzdłuż wyniosłej postaci […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãˈmaʃɛk, AS: adãmašek

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adamaszkowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) aksament, aksemit, eksamit, jaksamit

Wiktionary

# adamaszkowy

→ adamaszek, np. adamaszkowy obrus

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W zbiorach muzeum mamy zabytkowy ornat adamaszkowy z kolumną z mory i hierogramem IHS.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adamaszek mrz., Damaszek mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. damaskowy.

Wiktionary

# adamawa

wyżyna w Afryce Zachodniej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyżyna w Afryce;

(1.2) geogr. region w Kamerunie;

(1.3) hist. historyczne państwo na terenie dzisiejszego środkowego Kamerunu

Wiktionary

Afryka

- Adamawa – wyżyna w Afryce Zachodniej na terytorium Kamerunu
- Adamawa – historyczne państwo na terenie dzisiejszego środkowego Kamerunu
- Adamawa – region Kamerunu
- Adamawa – stan Nigerii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wyżyna Adamawa stanowi obszar źródłowy dla rzek Benue, Sanaga i Logon.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãˈmava, AS: adãmava

Wiktionary

# adamczak

nazwisko

SJP.pl

- Alicja Adamczak (ur. 1949) – polska prawniczka
- Damian Adamczak (ur. 1991) – polski żużlowiec
- Jacek Adamczak (ur. 1955) – polski reżyser
- Janusz Adamczak (ur. 1964) – polski generał
- Kazimierz Adamczak (1954-1994) – polski żużlowiec
- Małgorzata Adamczak (ur. 1971) – polska polityk
- Mirosław Adamczak (ur. 1954) – polski polityk
- Monique Adamczak (ur. 1983) – australijska tenisistka
- Robert Adamczak – polski pianista
- Stanisław Adamczak (ur. 1948) – polski inżynier, profesor nauk technicznych
- Stefan Adamczak (1892-1939) – polski lekkoatleta

Wikipedia

# adamczewski

nazwisko

SJP.pl

# adamczuk

nazwisko

SJP.pl

- Dariusz Adamczuk (ur. 1969) – polski piłkarz
- Tomasz Lucjan Adamczuk (1953–1993) – polski polityk ludowy, rolnik, poseł na Sejm PRL IX kadencji i senator III kadencji

Wikipedia

# adamczyk

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Adamczyk:

- Adam Adamczyk (ur. 1950) – polski judoka
- Aleksander Adamczyk (ur. 1959) – polski aktor, mim oraz artysta kabaretowy
- Andrzej Adamczyk (ur. 1959) – polski polityk
- Arkadiusz Adamczyk (ur. 1969) – polski historyk i politolog
- Bartosz Adamczyk (ur. 1973) – polski aktor teatralny i telewizyjny
- Bogdan Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Dariusz Adamczyk (ur. 1975) – polski lekkoatleta
- Edward Adamczyk (1921–1993) – polski lekkoatleta
- Eryk Adamczyk (ur. 1933) – polski prawnik
- Ferdynand Adamczyk (1896–1988) – polski działacz plebiscytowy na Górnym Śląsku
- Franciszek Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Izabela Adamczyk (ur. 1986) – polska judoczka
- Jadwiga Adamczyk (1906–1986) – polska historyk, bibliotekarka
- Jakub Adamczyk (1939–2021) – nauczyciel, wicewojewoda jeleniogórski
- Jakub Adamczyk (ur. 1979) – polski lekkoatleta
- Jan Leszek Adamczyk (1951–2010) – polski historyk sztuki
- Janina Adamczyk (1911–2013) – polska chemiczka
- Janusz Adamczyk (1947–2003) – generał Wojska Polskiego
- Janusz Adamczyk (1953–2018) – polski piłkarz, grający na pozycji bramkarza
- Jerzy Adamczyk (ur. 1953) – polski dyplomata
- Josef Adamczyk (1901–1971) – hitlerowiec
- Karolina Adamczyk (ur. 1975) – polska aktorka
- Kazimierz Adamczyk (ur. 1955) – polski kontrabasista
- Krzysztof Adamczyk (ur. 1956) – polski piłkarz
- Lech Adamczyk (ur. 1947) – polski prawnik
- Maciej Adamczyk (ur. 1972) – polski aktor
- Maria Adamczyk (1938–2013) – polska filolog,
- Marzenna Adamczyk (ur. 1956) – polska iberystka
- Michał Adamczyk (ur. 1972) – polski dziennikarz telewizyjny
- Mieczysław Adamczyk (ur. 1938) – historyk
- Mirosław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Monika Adamczyk-Garbowska (ur. 1956) – polska literaturoznawczyni
- Patryk Adamczyk (ur. 1994) – polski lekkoatleta
- Paweł Adamczyk (ur. 1967) – polski piłkarz
- Piotr Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Rudolf Adamczyk (1905–1980) – ksiądz, prawnik, działacz społeczno-oświatowy
- Stanisław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Stanisław Adamczyk (1929–2000) – polski siatkarz
- Tadeusz Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Wacław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Walenty Adamczyk (ur. 1910) – polski działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich
- Waldemar Adamczyk (ur. 1969) – polski piłkarz
- Wiaczasłau Adamczyk (1933–2001) – białoruski pisarz
- Władysław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Wojciech Adamczyk (ur. 1959) – polski reżyser filmowy i teatralny
- Wojciech Adamczyk (?) – polski polityk, członek PZPR
- Zbigniew Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Zdzisław Adamczyk (ujednoznacznienie)

Wikipedia

# adamek

1. zdrobnienie od: Adam (imię męskie);
2. nazwisko polskie

SJP.pl

Adamek – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Stąporków.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wieś leżąca w powiecie chęcińskim województwa sandomierskiego należała w XVI wieku do Tarłów.

Przez wieś przechodzi zielony szlak rowerowy z Sielpii Wielkiej do Błotnicy.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Barbary w Krasnej.

Wikipedia

# adamellit

magmowa skała głębinowa, odmiana granitu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odmiana granitu;

Wiktionary

Adamellit (inaczej granit monzonitowy) – kwaśna skała głębinowa, jedna z odmian granitu.

Skład: biotyt, hornblenda, kwarc, mika, niekiedy złoto, plagioklaz, skaleń potasowy, rzadziej też piroksen.

Występuje w postaci rozległych masywów lub drobnych intruzji. W Polsce można go znaleźć w masywach granitowych na Dolnym Śląsku (m.in. w Karkonoszach, Strzelinie, Strzegomiu). Ma zastosowanie w kamieniarstwie.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adamellit może być brązowy, pomarańczowy, czarny, szary lub beżowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adamellitowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) granit monzonitowy

Wiktionary

# adamellitowy

przymiotnik od: adamellit

SJP.pl

# adamiak

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Adamiak:

- Andrzej Adamiak (1960–2020) – polski gitarzysta basowy
- Barbara Adamiak (ur. 1949) – polska prawniczka
- Elżbieta Adamiak (ur. 1955) – polska piosenkarka
- Elżbieta Adamiak (ur. 1964) – polska teolożka
- Franciszek Adamiak (1936–2022) – polski weterynarz i działacz polityczny
- Jan Adamiak (ur. 1948) – polski agronom i polityk
- Katarzyna Adamiak-Sroczyńska (ur. 1975) – polska dziennikarka
- Mariusz Adamiak (ur. 1961) – polski promotor muzyki jazzowej
- Ryszard Adamiak – polski chemik
- Stanisław Adamiak (ur. 1932) – polski rolnik i polityk
- Stanisław Adamiak (ur. 1949) – polski inżynier i przedsiębiorca, konsul honorowy Ukrainy
- Stanisław Adamiak (ur. 1980) – polski duchowny rzymskokatolicki i historyk
- Włodzimierz Adamiak (ur. 1948) – polski architekt wnętrz, artysta i wykładowca akademicki

Wikipedia

# adamianin

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamita

SJP.pl

# adamianka

→ adamianin; adamitka

SJP.pl

# adamici

sekta istniejąca na przełomie II i III w., głosząca powrót do rajskiej czystości

SJP.pl

Adamici (adamianie, fosariusze) – określenie wielu grup religijnych, wywodzących się z chrześcijaństwa, naśladujących nagość Adama jako symbol pierwotnej czystości człowieka przed popełnieniem grzechu pierworodnego.

Po raz pierwszy taka grupa religijna została opisana przez Epifaniusza w II wieku, była to grupa gnostyków-antynomistów z północnej Afryki. Następnie o podobnych grupach pisali Augustyn z Hippony i Izydor z Sewilli.

Wikipedia

# adamiec

nazwisko

SJP.pl

- Adamiec – polskie nazwisko

Wikipedia

# adamiecki

nazwisko

SJP.pl

# adamik

nazwisko

SJP.pl

# adamin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z grupy arsenianów;

Wiktionary

Adamin (adamit) – bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów. Jego nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego mineraloga Gilberta Josepha Adama (1795–1881).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdãmʲĩn, AS: adãmʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mrz./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adamit

Wiktionary

# adamina

imię żeńskie

SJP.pl

Adamina – żeński odpowiednik imienia/nazwiska Adam. Imieniny 6 kwietnia, 16 maja i 24 grudnia. Imię pochodzi z języka hebrajskiego i oznacza ono "człowiek", a w znaczeniu biblijnym "pierwszy człowiek od Boga".

Osoby noszące to nazwisko: Juanita Adamina (Jo de Winter, żona Roberta Eggersa Adaminy).

Wikipedia

# adamita

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamianin

SJP.pl

Adamici (adamianie, fosariusze) – określenie wielu grup religijnych, wywodzących się z chrześcijaństwa, naśladujących nagość Adama jako symbol pierwotnej czystości człowieka przed popełnieniem grzechu pierworodnego.

Po raz pierwszy taka grupa religijna została opisana przez Epifaniusza w II wieku, była to grupa gnostyków-antynomistów z północnej Afryki. Następnie o podobnych grupach pisali Augustyn z Hippony i Izydor z Sewilli.

Wikipedia

# adamitka

→ adamita; adamianka

SJP.pl

# adamiuk

nazwisko

SJP.pl

- Adamiuk – polskie nazwisko

Wikipedia

# adamkiewicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Albert Adamkiewicz – polski lekarz patolog, neurolog i neuroanatom
- Franciszek Adamkiewicz – polski inżynier, polityk
- Jadwiga Adamkiewicz-Janowska – polska lekkoatletka
- Jan Krzysztof Adamkiewicz – polski poeta
- Jerzy Adamkiewicz – polski dyplomata
- Maciej Adamkiewicz – polski przedsiębiorca
- Maciej Adamkiewicz – polski koszykarz
- Małgorzata Adamkiewicz – polska przedsiębiorczyni
- Marek Adamkiewicz – polski działacz opozycyjny w PRL
- Marek Adamkiewicz – polski filozof i etyk, profesor Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie

Wikipedia

# adamkowski

nazwisko

SJP.pl

# adamkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adamka lub z nim związany

SJP.pl

# adamkus

nazwisko

SJP.pl

# adamostwo

Adam z małżonką; Adamowie

SJP.pl

# adamów

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lm. od Adam

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

## Inne

- Adamów – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim
- Adamów – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim
- Adamów – gromada w powiecie łukowskim
- Adamów – gromada w powiecie piotrkowskim

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdãmuf, AS: adãmuf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mrz./mos., adamowianin m., adamowianka ż.

przym. adamowski

Wiktionary

# adamówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamówki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmufˈt͡ʃãɲĩn, AS: adãmufčãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamówka ż.

:: fż. adamówczanka ż.

przym. adamówecki

Wiktionary

# adamówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamówki

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmufˈt͡ʃãŋka, AS: adãmufčãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamówka, adamówczanin

przym. adamówecki

Wiktionary

# adamówecki

przymiotnik od: Adamówka, miasto gminne w województwie podkarpackim

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od rzeczownika Adamówka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmuˈvɛt͡sʲci, AS: adãmuvecʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamówka, adamówczanin, adamówczanka

Wiktionary

# adamówek

nazwa dwóch wsi w województwie mazowieckim

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 2 podstawowe

- Adamówek – część wsi Świerzyny w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zapolice
- Adamówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
- Adamówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów
- Adamówek – część wsi Russówek w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków

Wikipedia

# adamowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: adãmovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamów m.

:: fż. adamowianka ż.

przym. adamowski

Wiktionary

# adamowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamowa

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲjãŋka, AS: adãmovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamów m.

:: fm. adamowianin

przym. adamowski

Wiktionary

# adamowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

Miejscowości i ich części w Polsce

- Adamowice – część miasta Strzelce Opolskie
- Adamowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Kutno
- Adamowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Adamowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów
- Adamowice – wieś w woj. śląskim, w pow. rybnickim, w gminie Lyski
- Adamowice – gromada

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲit͡sɛ, AS: adãmovʹice

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adamowiczanin m., adamowiczanka ż.

przym. adamowicki

Wiktionary

# adamowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Adamowic

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔˈvʲit͡sʲci, AS: adãmovʹicʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamowice nmos., adamowiczanin m., adamowiczanka ż.

Wiktionary

# adamowicz

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Ferdynand Adamowicz
- Aleś Adamowicz
- Aleksander Adamowicz
- Anna Adamowicz
- Bogusław Adamowicz
- Bolesław Adamowicz
- Bracia Adamowicz
- Elżbieta Adamowicz
- Irena Adamowicz
- Jerzy Adamowicz
- Józef Adamowicz
- Leszek Adamowicz
- Magdalena Adamowicz
- Marcel Adamowicz
- Marian Adamowicz
- Mariusz Adamowicz
- Paweł Adamowicz
- Piotr Adamowicz
- Sławamir Adamowicz
- Wiaczasłau Adamowicz (starszy)
- Wiaczasłau Adamowicz (młodszy)

Wikipedia

# adamowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamowic

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔvʲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: adãmovʹičãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamowice nmos.

:: fż. adamowiczanka ż.

przym. adamowicki

Wiktionary

# adamowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamowic

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmɔvʲiˈt͡ʃãŋka, AS: adãmovʹičãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adamowice, adamowiczanin

przym. adamowicki

Wiktionary

# adamowie

Adam z małżonką; Adamostwo

SJP.pl

# adamówka

wieś w Polsce

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Wiktionary

## Miejscowości i ich części w Polsce

Według TERYT jest ich 9, w tym 3 podstawowe

- Adamówka – część miasta Sochaczew
- Adamówka – część miasta Staszów
- Adamówka – część wsi Wronowice w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Adamówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Żółkiewka
- Adamówka – część wsi Wola Karczewska w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Wiązowna
- Adamówka – część wsi Tuczempy w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Jarosław
- Adamówka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Adamówka
- Adamówka – część wsi Czyżowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Bejsce
- Adamówka – osada leśna w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Rytwiany

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wakacje spędzam każdego roku u babci w Adamówce.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãˈmufka, AS: adãmufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mrz./mos., adamówczanin, adamówczanka

przym. adamówecki

Wiktionary

# adamowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

SJP.pl

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Adamowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Jabłonowo Pomorskie
- Adamowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Chrostkowo
- Adamowo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Więcbork
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Czerwonka
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Adamowo – część wsi Chrcynno w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Nasielsk
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Mochowo
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Adamowo – część wsi Guty w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Adamowo – osada w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Mielnik
- Adamowo – część wsi Litwinki w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Kuźnica
- Adamowo – część wsi Kozarze w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec
- Adamowo – część wsi Jeńki w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Sokoły
- Adamowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Lidzbark
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Biskupiec
- Adamowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kleczew
- Adamowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Osieczna
- Adamowo – część wsi Krzycko Wielkie w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Włoszakowice
- Adamowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn

Wikipedia

# adamowski

przymiotnik od: Adamów

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Adamowa, związany z Adamowem

Wiktionary

- Dariusz Adamowski – polski poeta, tłumacz
- Leon Adamowski – poseł Sejmu I kadencji 1952-1956

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadãˈmɔfsʲci, AS: adãmofsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mrz./mos., Adamów m., adamowianin m., adamowianka ż.

Wiktionary

# adamowy

właściwy Adamowi, charakterystyczny dla Adama

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Adama

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adamowa żona ma na imię Ewa.

(1.1) Według biblijnej Księgi Rodzaju Bóg stworzył z Adamowego żebra Ewę.

(1.1) W Adamowym sadzie rosną dorodne jabłonie i grusze.

(1.1) Kain i Abel byli Adamowymi synami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mos., adam mos., Adaś mos.

przym. Adamkowy, Adasiowy, adamowy

Wiktionary

# adampol

wieś w Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. nazwa miejscowości w Polsce;

Wiktionary

W Polsce

- Adampol – część miasta Świdnik
- Adampol – osada w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – kolonia w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Korytnica
- Adampol – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Jadów
- Adampol – gromada

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) — Przepraszam pana — odezwał się nadchodzący — czy nie możesz mi pan powiedzieć, jak daleko znajduję się od Adampola?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdãmpɔl, AS: adãmpol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adampolanin m., adampolanka ż.

przym. adampolski

Wiktionary

# adampolanin

mieszkaniec Adampolu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adampola

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmpɔˈlãɲĩn, AS: adãmpolãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adampol, adampolanka

przym. adampolski

Wiktionary

# adampolanka

mieszkanka Adampolu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adampola

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmpɔˈlãnka, AS: adãmpolãnka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adampol, adampolanin

przym. adampolski

Wiktionary

# adampolski

przymiotnik od: Adampol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Adampola, związany z Adampolem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Potem, po Powstaniu Węgierskim i wojnie krymskiej, we wsi pojawiło się więcej osób, które dały początek adampolskim rodzinom żyjącym tam do dziś.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadãmˈpɔlsʲci, AS: adãmpolsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adampol m., adampolanin m., adampolanka ż.

Wiktionary

# adams

nazwisko

SJP.pl

- Adams – amerykańska firma projektująca i konstruująca samochody wyścigowe
- ADAMS – japoński zespół muzyczny
- Adams – krater marsjański
- USS Adams – okręty
- Wyspa Adams – jedna z siedmiu wysp tworzących archipelag Auckland
- (1996) Adams – planetoida z pasa głównego asteroid

Wikipedia

# adamski

nazwisko

SJP.pl

Osoby o tym nazwisku:

- Adamski (ur. 1967) – pseudonim Adama Tinleya, brytyjskiego muzyka house i techno
- Adam Adamski (ur. 1976) – polski kulturysta i model
- Andrzej Adamski (ur. 1939) – polski szachista
- Edward Adamski (ujednoznacznienie)
- Feliks Adamski (1897–1940) – polski żołnierz, kawaler VM, ofiara zbrodni katyńskiej
- Filip Kamil Adamski (ur. 1983) – niemiecki wioślarz
- Franciszek Adamski (ujednoznacznienie)
- Ignacy Adamski (1886–1940) – polski lekarz, major WP i ofiara zbrodni katyńskiej
- Ireneusz Adamski (ur. 1974) – polski piłkarz, obrońca
- Jakub Adamski (ur. 1987) – polski lekkoatleta, sprinter
- Jan Adamski (ujednoznacznienie)
- Jerzy Adamski (ujednoznacznienie)
- Ludwik Adamski (1951–1999) – polski przestępca
- Łukasz Adamski (ur. 1981) – piłkarz, pomocnik
- Marcin Adamski (ur. 1975) – polski piłkarz
- Stefan Adamski (ur. 1954) – publicysta, alterglobalista, współzałożyciel Stowarzyszenia ATTAC Polska
- Stanisław Adamski (ujednoznacznienie)
- Tomasz Adamski (ur. 1963) – muzyk, poeta, lider zespołu Siekiera
- Wiesław Adamski (1947–2017) – polski artysta rzeźbiarz
- Włodzimierz Adamski (ur. 1953) – polski aktor filmowy i teatralny
- Wojciech Maksymilian Adamski (1796–1841) – lekarz, botanik.

Wikipedia

# adamson

nazwisko

SJP.pl

# adamstown

[czytaj: Adamstałn] stolica Wysp Pitcairn

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męski, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Pitcairnu;

(1.2) nazwy kilku miejscowości na świecie;

Wiktionary

Adamstown – jedyna miejscowość na wyspie Pitcairn, wchodzącej w skład Wysp Pitcairn – brytyjskiego terytorium zależnego. W Adamstown w 2008 mieszkało 48 mieszkańców – cała populacja wyspy. Niektórzy mieszkańcy wyspy emigrują do Nowej Zelandii, przez co liczba mieszkańców wyspy spada.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W zeszłym roku popłynęliśmy do Adamstown – najmniejszej stolicy na świecie.

Wiktionary

# adamsyt

związek chemiczny zawierający arsen, gaz bojowy o działaniu drażniącym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;

Wiktionary

Adamsyt (chlorek fenarsazyny) – arsenoorganiczny związek chemiczny stosowany jako gaz łzawiący, drażniący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów. Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Rogera Adamsa, który go po raz pierwszy otrzymał.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adamsyt działa drażniąco na błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdãmsɨt, AS: adãmsyt

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adamsytowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) chlorek fenarsazyny, DM

Wiktionary

# adamsytowy

→ adamsyt

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) chem. związany z adamsytem, zawierający adamsyt

Wiktionary

#### Patrz:

adamsyt

#### Powiązane:

rzecz. adamsyt mrz.

Wiktionary

# adamus

nazwisko

SJP.pl

Osoby noszące nazwisko Adamus

- Adam Adamus (ur. 1949) – polski piłkarz
- Andrzej Adamus (1949-2004) – polski wydawca
- Artur Adamus (ur. 1971) – polski piłkarz
- Dariusz Adamus (ur. 1957) – polski lekkoatleta
- Henryk Adamus (1880-1950) – polski kompozytor
- Jagoda Adamus (1958-2014) – polska profesor sztuk plastycznych
- Jan Adamus (1896-1962) – polski historiograf
- Marian Adamus (ur. 1924) – polski filolog
- Sławomir Adamus (ur. 1961) – polski piłkarz

Wikipedia

# adana

miasto w Turcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Turcji;

Wiktionary

Adana – miasto w Azji, w południowej Turcji nad rzeką Seyhan, ośrodek administracyjny ilu Adana.

Adana to ośrodek przemysłowo-handlowy (tekstylia) w regionie uprawy bawełny i pszenicy oraz węzeł drogowy.Znajduje się tam stacja kolejowa Adana, port lotniczy i uniwersytet.Wiele zabytków starożytnych (m.in. most rzymsko-bizantyjski z II w.) i liczne meczety. W pobliżu miasta wykopaliska hetyckie.

- Adana lotnisko
- Adana miasto. adana01.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-30)].
- Adana Przewodnik miasta

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdãna, AS: adãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adańczyk mos., adanka ż.

przym. adański

Wiktionary

# adańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: adãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adana ż.

:: fż. adanka ż.

przym. adański

Wiktionary

# adanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdãŋka, AS: adãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adana, adańczyk

przym. adański

Wiktionary

# adański

→ Adana (miasto w Turcji)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) od rzeczownika Adana

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdãj̃sʲci, AS: adãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adana, adańczyk, adanka

Wiktionary

# adapciak

środowiskowo: wyjazd integracyjny dla nowych studentów

SJP.pl

# adaptabilność

zdolność komórek, tkanek i narządów organizmu do reagowania przystosowawczego na wszelkie zmiany warunków jego środowiska zewnętrznego i wewnętrznego; przystosowawczość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska;

Wiktionary

Adaptabilność, przystosowawczość – zdolność do adaptacji fizjologii komórek, tkanek oraz narządów do zmian warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) przystosowawczość

Wiktionary

# adaptabilny

zdolny do reagowania na zmiany warunków środowiska

SJP.pl

# adaptacja

1. przystosowanie czegoś do innego użycia niż było przeznaczone;
2. przystosowanie, przetworzenie dzieła literackiego na utwór innego rodzaju, np. powieści na film, a także utwór w ten sposób przystosowany;
3. przystosowywanie się do określonych warunków

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

(1.2) efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

(1.3) biol. przystosowanie się organizmu do nowych warunków;

(1.4) dostosowanie się organów do sytuacji

(1.5) psych. przystosowanie się do nowej sytuacji

Wiktionary

Adaptacja – doskonaląca zmiana w celu przystosowania.

- adaptacja (biologia)
- adaptacja (psychologia)
  - adaptacja sensoryczna
- adaptacja (socjologia)
- adaptacja (architektura)
- adaptacja (sztuka)
- adaptacja filmowa
- Adaptacja – film z 2002 roku w reżyserii Spike’a Jonze’a z Nicolasem Cage’em w roli głównej
- Adaptacja (zespół muzyczny)

Wikipedia

#### Przykłady

(1.3) Owady występują w tak wielkich liczbach nie tylko przez łatwość adaptacji do najróżniejszych warunków, ale także dzięki swojej fantastycznej płodności.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadapˈtat͡sʲja, AS: adaptacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptacyjność ż., adaptator m., adaptatorka ż., adaptowanie n., zaadaptowanie n.

czas. adaptować ndk., zaadaptować dk.

przym. adaptacyjny, adaptatywny, adaptatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) przeróbka

Wiktionary

# adaptacjonizm

pogląd w ramach ewolucjonizmu, według którego wszystkie fenotypowe cechy organizmów wynikają z bezpośredniego działania doboru naturalnego; selekcjonizm

SJP.pl

Adaptacjonizm – pogląd w ramach ewolucjonizmu, przyjmujący, że wszelkie cechy fenotypowe organizmów mają charakter adaptacji i powstały w drodze doboru naturalnego.

Wikipedia

# adaptacyjno-rehabilitacyjny

służący zarówno adaptacji, jak i rehabilitacji (np. ośrodek adaptacyjno-rehabilitacyjny)

SJP.pl

# adaptacyjność

zdolność przystosowywania się do zmieniających się warunków

SJP.pl

# adaptacyjny

przymiotnik od: adaptacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

(1.2) techn. układ albo algorytm, który potrafi sam przestrajać swoje parametry

(1.3) środ. taki, który dokonuje adaptacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podobne problemy adaptacyjne przeżywały kobiety, które wykonywały zawody zastrzeżone dotąd dla mężczyzn, jak elektromonter, suwnicowy czy chirurg.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptowanie n.

czas. adaptować ndk.

przym. adaptatorski, adaptatywny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) samostrojący się

Wiktionary

# adaptator

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptor

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca adaptacji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój kolega był zdolnym adaptatorem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadapˈtatɔr, AS: adaptator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptowanie n.

czas. adaptować

przym. adaptatorski

Wiktionary

# adaptatorka

kobieta dokonująca adaptacji, najczęściej artystka (reżyser, pisarka), która adaptuje utwór literacki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: adaptator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptacja ż., adaptowanie ż.

:: fm. adaptator m.

czas. adaptować ndk.

przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary

# adaptatorski

związany z adaptatorem lub adaptatorką (np. doświadczenie adaptatorskie, ingerencja adaptatorska)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adaptatorem, dotyczący adaptatora

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptacja ż., adaptator m., adaptatorka ż., adaptowanie ż.

czas. adaptować ndk.

przym. adaptacyjny

Wiktionary

# adaptatywny

radiacja adaptatywna - jedna z form rozprzestrzeniania się zwierząt w celu zasiedlenia nowych środowisk i osiągnięcia przystosowania ewolucyjnego

SJP.pl

przymiotnik jakościowy

(1.1) posiadający umiejętność łatwej adaptacji do zmiennych warunków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptacja ż.

przym. adaptacyjny

Wiktionary

# adapter

1. urządzenie w gramofonie do odczytywania dźwięku z płyt gramofonowych;
2. potocznie: gramofon;
3. urządzenie lub program łączące dwa różne urządzenia, standardy, formaty, w celu zapewnienia ich prawidłowej współpracy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

(1.2) pot. techn. gramofon

(1.3) techn. element urządzenia umożliwiający zastosowanie go do innych celów, niż zostało ono przewidziane

(1.4) roln. wymienny zespół roboczy w maszynach rolniczych, np. część przystosowująca kombajn rolniczy do zbioru kukurydzy

Wiktionary

Adapter (w języku angielskim także adaptor), potocznie przejściówka; element adaptujący tj. przystosowujący – element umożliwiający zastosowanie urządzenia do innych celów niż zostało to pierwotnie przewidziane.

Szerzej rzecz ujmując jest to element, lub zespół elementów, łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia, lub jedno urządzenie z drugim, umożliwiający ich współpracę lub pełnienie określonej funkcji.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdaptɛr, AS: adapter

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adapterowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) gramofon, odtwarzacz

Wiktionary

# adapterowy

→ adapter, np. mechanizm adapterowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący adapteru, związany z adapterem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nagrany został on na płycie woskowej, starszej siostrze czarnej płyty adapterowej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadaptɛˈrɔvɨ, AS: adapterovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adapter

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) gramofonowy

Wiktionary

# adaptogen

substancja naturalna zwiększająca zdolności adaptacyjne organizmu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

Wiktionary

Adaptogeny, zioła adaptacyjne, substancje adaptogenne (łac. adaptō ‘przystosować się’; gr. γένος genos ‘ród’, ‘pochodzenie’) – substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagający w adaptacji organizmu do szeroko pojętego obciążenia stresem, wspomagający utrzymanie homeostazy organizmu i niewykazujący działania modulującego oraz skutków ubocznych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adaptogeny nie są magicznym rozwiązaniem na każdy problem. Nie zastąpią leków, działają raczej jako wsparcie.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adaptogenny

przysł. adaptogennie

Wiktionary

# adaptogenny

zwiększający zdolności adaptacyjne organizmu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący adaptogenu, związany z adaptogenem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptogen m.

Wiktionary

# adaptometr

przyrząd do badania zdolności przystosowania się wzroku do ciemności

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;

Wiktionary

Adaptometr – urządzenie służące do badania adaptacji pręcików w siatkówce. Badania takie przeprowadza się w całkowitej ciemności, po uprzednim wpatrywaniu się badanego w źródło mocnego światła. Trwa ono około godziny. W jego trakcie stopniowo zmniejsza się natężenie światła, określając tym samym zdolność oka do jego rozpoznawania.

Wyróżnia się adaptometry służące do szybkiego badania pierwszej (głównej) fazy adaptacji oraz urządzenia do badania pełnej adaptacji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) J. B. Feldman z Filadelfii opisał przyrząd, zwany adaptometrem, za którego pomocą można stwierdzić kurzą ślepotę w ciągu kilku minut.

Wiktionary

# adaptor

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptator

SJP.pl

# adaptować

1. dokonywać (dokonać) adaptacji (np. Wobec braku środków na założenie galerii w centrum miasta, zaczęli adaptować opuszczone hale na przedmieściach. Adaptował powieść na potrzeby telewizji.);
2. adaptować się - przystosowywać się do nowych warunków (np. Rośliny szybko adaptowały się do surowego klimatu.)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany lub dokonany (dk. zaadaptować)

(1.1) dostosować/dostosowywać do innego użytku

(1.2) biol. o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska

(1.3) dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie

czasownik zwrotny niedokonany adaptować się (dk. zaadaptować się)

(2.1) przystosować się do nowej sytuacji, nowych warunków

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasz domek zrobił się dla nas za ciasny, więc adaptowaliśmy strych.

(1.1) Szkoła adaptowała pawilon na halę.

(2.1) Tomek z łatwością adaptował się w nowej szkole.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadapˈtɔvat͡ɕ, AS: adaptovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptatorka ż., adaptowanie ż., zaadaptowanie ż., adaptacja ż., adaptator m.

czas. zaadaptować dk.

przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) dostosowywać się / dostosować się

Wiktionary

# adaptowalność

możliwość zaadaptowania

SJP.pl

# adaptowalny

dający się adaptować

SJP.pl

# adaptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie adaptacji, przystosowywanie czegoś do innego niż pierwotny celu

(1.2) teatr. film. dokonywanie zmian w utworze literackim w celu wystawienia go w teatrze albo zekranizowania

(1.3) biol. przystosowywanie się organizmów do zmiennych warunków środowiska

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wpadliśmy na pomysł adaptowania strychu, będziemy mieć trzy dodatkowe pokoje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadaptɔˈvãɲɛ, AS: adaptovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adaptatorka ż., adaptacja ż., adaptator m., zaadaptowanie n.

czas. adaptować ndk., zaadaptować dk.

przym. adaptacyjny, adaptatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-3) adaptacja

Wiktionary

# adaś

(zwykle w lm - adasie) potocznie: but marki Adidas; adidas

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Adam

Wiktionary

- Adaś – skocznia narciarska, nazwana na cześć Adama Małysza
- pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie – potocznie zwany Adasiem

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zobacz, jak Adaś grzecznie bawi się z siostrzyczką!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadaɕ, AS: adaś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adam mos.

przym. Adamowy, adamowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Adasiek, Adamek

Wiktionary

# adasieczek

zdrobnienie od: Adam; Adaś

SJP.pl

# adasiowie

Adaś z małżonką

SJP.pl

# adasiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adasia lub z nim związany

SJP.pl

# adaszewski

nazwisko

SJP.pl

# adat

niepisane prawo muzułmańskie opierające się na zwyczaju albo umowie ustnej, obowiązujące na jakimś terenie

SJP.pl

Adat (arab. ‏ﻋﺎﺪة‎ ʿāda) – prawa zwyczajowe lub tradycje, na których opiera się funkcjonowanie wielu społeczności lokalnych.

Słowo adat pochodzi z języka arabskiego i oznacza przyzwyczajenia, czyny, zasady powtarzane przez długi okres. Używane było przez społeczności, które przyjmowały islam, dla odróżnienia dawnych, lokalnych praktyk od nowych, implementowanych wraz z nową religią.

Wikipedia

# adaukt

imię męskie

SJP.pl

Adaukt – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. Adauctus, od czasownika adaugeo, 'powiększam, pomnażam'.

Odpowiednikiem żeńskim była Adaucta.

Adaukt imieniny obchodzi 30 sierpnia, jako wspomnienie liturgiczne męczennika z III lub IV w. św. Adaukta.

Wikipedia

# adblock

[czytaj: adblok] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblocker

SJP.pl

- Adblock Plus – wtyczka dla przeglądarek wydana w 2006 roku
- AdBlock – wtyczka dla przeglądarek wydana w 2009 roku

Wikipedia

# adblocker

[czytaj: adbloker] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblock

SJP.pl

# adcult

[czytaj: edkalt] kultura reklamy

SJP.pl

# addaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; adaks

SJP.pl

Addaks, Addax, Addac (zm. 418) — władca (król) Alanów przebywających na Półwyspie Iberyjskim.

Wikipedia

# addar

imię męskie

SJP.pl

Addar – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wspaniały”.

Addar imieniny obchodzi 21 kwietnia.

Wikipedia

# addend

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy

SJP.pl

Ligand, addend – atom, cząsteczka lub anion w związkach kompleksowych, który jest przyłączony bezpośrednio do atomu centralnego lub kationu centralnego, zwanego centrum koordynacji albo rdzeniem kompleksu. Pojęcie ligandu (jak również atomu centralnego) nie jest jednoznaczne i w wielu przypadkach jest kwestią umowną. W chemii organicznej określenie ligand jest stosowane wymiennie z określeniem podstawnik.

Wikipedia

# addenda

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy

SJP.pl

Wikipedia

# addendum

addenda;
1. dodatek uzupełniający treść dzieła książkowego, np. przypis, aneks, załącznik;
2. objaśnienie, komentarz wyjaśniający jakiś tekst

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wszelkie dodatki uzupełniające treść dzieła książkowego – przypisy, dodatki, załączniki, suplementy, aneksy itp.

(1.2) załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

Wiktionary

- Addenda – dodatki i uzupełnienia do tekstu publikowanego.
- Zeitgeist: Addendum – film (2008)

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: adˈːɛ̃ndũm, AS: a•dẽndũm

Wiktionary

# addio

[czytaj: addijo] żegnaj, bądź zdrów

SJP.pl

# addisabebczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. mieszkaniec Addis Abeby; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Addis Abeba ż.

:: fż. addisabebka ż.

przym. addisabebski

Wiktionary

# addisabebka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. mieszkanka Addis Abeby; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Addis Abeba ż.

:: fm. addisabebczyk mos.

przym. addisabebski

Wiktionary

# addisabebski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znajdziemy tu również obszerne przykłady literatury pięknej: pierwszorzędną prozę Sybhata Gebre Ygziabyhera, zmarłego w 2012 skandalisty i bohatera addisabebskiej bohemy (…).

(1.1) Pierwszy amharski dramat, »Fabula. Je ałriełocz komedija« (Fabuła. Komedia zwierzęca), napisał Tekle Hałarjat w 1911 lub 1912 roku, a wystawiono go po raz pierwszy w roku 1920 lub 1921 w jednym z addisabebskich hoteli - nie było jeszcze wówczas w Etiopii teatru.

(1.1) Wczoraj policja addisabebska złożyła przysięgę na wierność Włochom.

(1.1) Sylvia Pankhurst (…) w latach 1943—1944 i 1951—1952 podróżowała po Etiopii, w 1956 roku zaś przeniosła się tam na stałe. Pochowano ją w addisabebskiej katedrze św. Trójcy obok symbolicznych grobowców bohaterów etiopskiego ruchu oporu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Addis Abeba ż., addisabebczyk mos., addisabebka ż.

Wiktionary

# addison

nazwisko, np. Thomas Addison (1793-1860), angielski lekarz, anatomopatolog

SJP.pl

- Addison – nazwisko angielskie oznaczające "syn Adama"

Postacie:

- Joseph Addison – angielski pisarz i dziennikarz XVIII-wieczny.
- Thomas Addison – angielski lekarz, anatomopatolog (1793 - 1860)

Miejscowości w USA:

- Addison – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Winston
- Addison – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie DuPage
- Addison – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Lenawee
- Addison – miejscowość w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Addison – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Steuben
- Addison – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Steuben
- Addison – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Somerset
- Addison – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Dallas
- Addison – miejscowość w stanie Vermont, w hrabstwie Addison
- Addison – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Washington

Wikipedia

# additionality

[czytaj: adiszinality] zasada mówiąca o tym, że fundusze przeznaczone przez Unię Europejską na rozwój państw członkowskich mogą być tylko dodatkowym, a nie głównym źródłem finansowania programów rozwoju realizowanych przez dane państwo; dodatkowość

SJP.pl

# addolcendo

[czytaj: addolczendo] określenie wykonawcze: słodko, miło

SJP.pl

# addolorato

określenie wykonawcze: boleśnie, smutno

SJP.pl

# addukcja

ruch kończyny skierowany ku środkowej osi ciała; przywodzenie

SJP.pl

Addukcja (przywodzenie) – ruch kończyny w kierunku osi ciała lub jego części. Przykładem może być ruch palców kończyny górnej w czasie zamykania dłoni lub ruch całej kończyny w stronę klatki piersiowej. W kończynie dolnej są to ruchy palców w stronę stopy.

Mięsień odpowiedzialny za ten ruch nazywany jest adduktorem. Przeciwieństwem addukcji jest abdukcja (odwodzenie).

Wikipedia

# addukcyjny

→ addukcja

SJP.pl

#### Patrz:

addukcja

# addukt

połączenie dwóch lub więcej związków chemicznych np. na skutek powstawania wiązań wodorowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mechanizm aktywacji oksaliplatyny i karboplatyny jest podobny do mechanizmów innych pochodnych platynaatyny, które wywołują efekty cytotoksyczne przez formowanie adduktów DNA.

(1.1) Z temiż fenolami dają ciemno zabarwione krystaliczne produkty addycji, zwane chinhydronami od połączenia benzochinonu z hydrochinonem: wzór chemiczny|C6H4O2C6H4(OH)2.. Podobne addukty tworzą chinony i z szeregiem innych związków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. addycja, addytywność, addycyjność, addukcja, adduktor

przym. addytywny, addycyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) związek addycyjny, związek addytywny

Wiktionary

# adduktor

mięsień przywodzący; przywodziciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. mięsień przywodzący kończynę do osi ciała;

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. addukt mrz., addukcja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przywodziciel

Wiktionary

# addycja

łączenie się ze sobą atomów lub cząsteczek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad

(1.2) chem. reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;

Wiktionary

Addycja, przyłączenie – reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez żadnych produktów ubocznych. W chemii organicznej addycja przebiega zwykle z rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Istnieją jednak proste reakcje addycji, które zachodzą bez zrywania wiązań wielokrotnych, na przykład rekombinacja rodników.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Zachodzenie reakcji addycji zgodnie z regułą Markownikowa wskazuje, że ma ona charakter elektrofilowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. addukt mrz.

Wiktionary

# addycyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest addycyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. addycyjny

przysł. addycyjnie

rzecz. addukt mrz.

Wiktionary

# addycyjny

powstały w wyniku sumowania składników; addytywny

SJP.pl

# addytywnie

→ addytywny

SJP.pl

#### Patrz:

addytywny

# addytywność

jedna z własności całki oznaczonej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co addytywne

Wiktionary

- addytywność – w architekturze oznacza typ struktury obiektu, w którym poszczególne elementy składowe są wyraźnie rozpoznawalne,
- addytywność – w fizyce,
- addytywność – własność funkcji matematycznych polegająca, na zachowywaniu dodawania w zbiorze wartości,
- addytywność – własność funkcji arytmetycznych w teorii liczb,
- addytywność funkcji o wartościach rzeczywistych określonych na ciałach zbiorów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. addytywny

rzecz. addukt mrz.

Wiktionary

# addytywny

powstały w wyniku sumowania składników; addycyjny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. addukt mrz., addytywność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sumowalny, dodawalny

Wiktionary

# adeemowski

przymiotnik od: ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); ADM-owski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. ADM

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ADM-owski

Wiktionary

# adehadowiec

osoba z ADHD

SJP.pl

# adekwatnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób adekwatny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zadania były przydzielane adekwatnie do wykonywanego zawodu.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adekwatność ż.

przym. adekwatny

Wiktionary

# adekwatniej

stopień wyższy od przysłówka: adekwatnie

SJP.pl

# adekwatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: adekwatny; bardziej adekwatny

SJP.pl

# adekwatność

zgodność z czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odpowiedniość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ, AS: adekfatność

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adekwatny

przysł. adekwatnie

Wiktionary

# adekwatny

odpowiedni, zgodny z czymś

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dokładnie czemuś odpowiadający

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nie potrafiłem znaleźć adekwatnego przykładu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɛˈkfatnɨ, AS: adekfatny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adekwatność ż.

przysł. adekwatnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) odpowiedni, stosowny

Wiktionary

# adela

1. imię żeńskie
2. zdrobnienie od: Adelajda, Adelina (imiona żeńskie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Adela – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Jest ono skróconą formą dwuczłonowych imion takich jak Adalberga, Adalgunda, Adelajda, Adelinda, tj. imion z pierwszym członem adal oznaczającym „szlachetny ród”, „szlachetny stan”. Skrócenie to powstało na gruncie języka francuskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Moja babcia miała na imię Adela.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdɛla, AS: adela

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adelajda

:: zdrobn. Adelcia, Adelka

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adelajda

:: zdrobn. Adelcia, Adelka

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

wikicytaty.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adela

* francuski: (1.1) Adèle ż.

* kataloński: (1.1) Adela ż.

* rosyjski: (1.1) Адела ż.

* słowacki: (1.1) Adela ż.

* węgierski: (1.1) Adela

* włoski: (1.1) Adele ż.

źródła.

== Adela (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Adela

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adelaida

imię żeńskie

SJP.pl

# adelaide

[czytaj: Adelejt] miasto w Australii; Adelajda

SJP.pl

Wikipedia

# adelajda

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. miasto w Australii;

Wiktionary

- Adelajda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego
- Adelajda – księżniczka z dynastii Ludolfingów, opatka
- Adelajda – pierwsza żona Dypolda III, hrabiego Vohburga, Nabburga i Cham
- Adelajda – polski egzonim wariantowy miasta Adelaide w Australii

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adelajda to imię mojej najlepszej koleżanki.

(1.2) On mieszka w Adelajdzie już dwa lata.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɛˈlajda, AS: adelai ̯da

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adelina, Adela, Ada

przym. adelajdzki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adelina, Adela, Ada

przym. adelajdzki

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|niem.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adelaide; (1.2) Adelaide

* azerski: (1.2) Adelaida

* bengalski: (1.2) অ্যাডিলেড (ayāḍilēḍa)

* białoruski: (1.2) Адэлаіда ż.

* czeski: (1.1) Adelajda ż., Adelaida ż.; (1.2) Adelaide

* duński: (1.2) Adelaide n.

* esperanto: (1.2) Adelajdo

* fiński: (1.2) Adelaide

* francuski: (1.1) Adélaïde; (1.2) Adélaïde

* gruziński: (1.2) ადელაიდა (adelaida)

* gudźarati: (1.2) એડિલેઇડ (ēḍilēiḍa)

* hebrajski: (1.2) אדלייד

* hindi: (1.2) एडिलेड (ēḍilēḍa)

* hiszpański: (1.1) Adelaida; (1.2) Adelaida

* indonezyjski: (1.2) Adelaide

* islandzki: (1.2) Adelaide

* japoński: (1.2) アデレード (aderēdo)

* kataloński: (1.1) Adelaida ż.

* litewski: (1.2) Adelaidė ż.

* niderlandzki: (1.2) Adelaide

* niemiecki: (1.1) Adelheid; (1.2) Adelaide

* nowogrecki: (1.1) Αδελαΐδα ż.; (1.2) Αδελαΐδα ż.

* ormiański: (1.2) Ադելաիդա (Adelaida)

* pendżabski: (1.2) ਐਡਲੇਡ m. (aiḍalēḍa)

* perski: (1.2) آدلای

* portugalski: (1.2) Adelaide

* rosyjski: (1.1) Аделаида ż.; (1.2) Аделаида ż.

* rumuński: (1.1) Adelaida

* słoweński: (1.2) Adelaide

* szwedzki: (1.2) Adelaide

* śląski: (1.2) Hajdla, Hyjdla

* tajski: (1.2) แอดิเลด

* tamilski: (1.2) அடிலெயிட் (aṭileyiṭ)

* ukraiński: (1.1) Аделаїда ż.; (1.2) Аделаїда ż.

* węgierski: (1.2) Adelaida

* wietnamski: (1.2) Adelaide

* włoski: (1.1) Adelaida; (1.2) Adelaide

źródła.

== Adelajda (język czeski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|czeski|ż. Adelajda

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adelajdziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adelajdy lub z nią związany

SJP.pl

# adelajdzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adelajdą (Adelaide), dotyczący Adelajdy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adelajda ż., Adelaide

Wiktionary

# adelbert

imię męskie

SJP.pl

Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających adal (ród szlachecki) i beraht (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.

Żeński odpowiednik: Adalberta

Adalbert imieniny obchodzi: 23 kwietnia, 11 maja, 20 czerwca i 25 czerwca (jako wspomnienie św. Adelberta, zm. 714).

Wikipedia

# adelczyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany

SJP.pl

# adelfofagia

Adelfofagia (łac. adelphophagia) – rodzaj kanibalizmu, odżywianie się zarodkami lub osobnikami tego samego miotu lub innych miotów tego samego lub pokrewnego gatunku, zjadanie osobników młodszych przez starsze lub samca przez samicę w trakcie albo po kopulacji.

Wikipedia

# adelina

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Imiona

- Adelina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego

W Polsce

- Adelina – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Adelina – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel
- Adelina – specjalny obszar ochrony siedlisk sieci Natura 2000, na terenie województwa lubelskiego

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Święta Adelina była wnuczką Wilhelma Zdobywcy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɛˈlʲĩna, AS: adelʹĩna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Ada ż., Adelajda ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Ada ż., Adelajda ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|germ.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) Аделина

* rosyjski: (1.1) Аделина

* szwedzki: (1.1) Adelina

* węgierski: (1.1) Adelina

źródła.

== Adelina (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|hiszpański|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeliny lub z nią związany

SJP.pl

# adeliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany

SJP.pl

# adelka

zdrobnienie od: Adela (imię żeńskie)

SJP.pl

Adelolecia Hertel & Hafellner (adelka) – rodzaj grzybów z rodziny odnożycowatych (Ramalinaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów. W Polsce występuje jeden gatunek.

Wikipedia

# aden

miasto w Jemenie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Wiktionary

Aden (arab. عدن, Adan) – miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), ok. 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab.

Jest głównym ośrodkiem administracyjnym muhafazy Adenu.

W 2004 miasto liczyło 588 938 mieszkańców (drugie pod względem liczby ludności miasto Jemenu, po Sanie). W przeciągu 17 lat (od 1987) w Adenie odnotowano intensywny ponad 71% wzrost liczby mieszkańców.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Adenu|Ms=Adenie.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. adeńczyk mos., adenka ż.

przym. adeński

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

grób tytanów

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Aden

* arabski: (1.1) عدن m.

* białoruski: (1.1) Адэн m.

* bułgarski: (1.1) Аден m.

* esperanto: (1.1) Adeno

* francuski: (1.1) Aden m.

* niemiecki: (1.1) Aden n.

* rosyjski: (1.1) Аден m.

* słowacki: (1.1) Aden m.

* ukraiński: (1.1) Аден m.

* węgierski: (1.1) Áden

źródła.

== Aden (język angielski.) ==

thumb|Aden (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Aden

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadɛ̃n, AS: adẽn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adeńczyk mos., adenka ż.

przym. adeński

Wiktionary

# adenauer

[czytaj: adenałer] nazwisko niemieckie, m.in. Konrad Adenauer (1876-1967) - niemiecki polityk, prawnik

SJP.pl

- Konrad Adenauer (1876-1967) – polityk niemiecki, kanclerz RFN
- Gina-Maria Adenauer (ur. 1985) – niemiecka zawodniczka startująca w wyścigach samochodowych

Wikipedia

# adeńczyk

mieszkaniec Adenu (miasta w Jemenie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aden mrz.

:: fż. adenka ż.

przym. adeński

Wiktionary

# adenina

związek organiczny, zasada purynowa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

Wiktionary

Adenina, 6-aminopuryna – organiczny związek chemiczny z grupy puryn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych adenina tworzy parę komplementarną z tyminą lub uracylem za pomocą dwóch wiązań wodorowych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W DNA adenina łączy się z tyminą, a w RNA – z uracylem.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adeninowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skr. A, Ade, przest. witamina B4

Wiktionary

# adeninowy

związany z adeniną

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z adeniną, dotyczący adeniny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adenina ż.

Wiktionary

# adenium

rodzaj roślin z rodziny toinowatych

SJP.pl

Adenium (Adenium Roem. & Schult.) – rodzaj roślin z rodziny toinowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia 5–6 gatunków lub tylko jeden gatunek z 5 podgatunkami. Rośliny te występują w tropikalnej i subtropikalnej Afryce kontynentalnej (poza Kotliną Konga) oraz na Półwyspie Arabskim i wyspie Sokotra. Związane są z siedliskami suchymi i dlatego są kserofitami o zgrubiałych, gruboszowatych pniach.

Wikipedia

# adenka

mieszkanka Adenu (miasta w Jemenie)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adenu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Aden mrz.

:: fm. adeńczyk mos.

przym. adeński

Wiktionary

# adenoid

migdałek gardłowy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. zob. migdałek gardłowy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɛ̃ˈnɔjit, AS: adẽnoi ̯it

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adenoidalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) migdałek gardłowy

Wiktionary

# adenoidalny

→ adenoid

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

Wiktionary

#### Patrz:

adenoid

#### Powiązane:

rzecz. adenoid mrz.

Wiktionary

# adenomyoma

łagodny nowotwór składający się z tkanki gruczołowej i tkanki mięśniowej gładkiej; gruczolakomięśniak

SJP.pl

# adenopatia

chorobowe powiększenie lub obrzęk węzłów chłonnych wskutek infekcji lub na tle nowotworowym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. schorzenie węzłów chłonnych

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀδήν|πάθος. (adḗn + páthos) → gruczoł + cierpienie

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) adenopatia

* portugalski: (1.1) linfadenopatia ż., adenopatia ż.

* słowacki: (1.1) kymfadenopatia ż., adenopatia ż.

źródła.

== adenopatia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. adenopatia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀδήν|πάθος. (adḗn + páthos) → gruczoł + cierpienie

uwagi.

tłumaczenia.

* baskijski: (1.1) adenopatia

* portugalski: (1.1) linfadenopatia ż., adenopatia ż.

* słowacki: (1.1) kymfadenopatia ż., adenopatia ż.

źródła.

== adenopatia (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) med. adenopatia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) hazikontxo

Wiktionary

# adenotom

przyrząd medyczny do usuwania migdałka gardłowego

SJP.pl

# adenotomia

chirurgiczne usunięcie migdałka gardłowego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

Wiktionary

Adenotomia, adenoidektomia – chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu (przycięciu) przerośniętego migdałka gardłowego. Zabieg przeprowadza się głównie u dzieci powyżej 3 roku życia, w znieczuleniu ogólnym z intubacją. Często jest przeprowadzany razem z tonsillotomią (tonsylotomią, przycięciem migdałków podniebiennych) lub tonsillektomią (tonsylektomią, całkowitym usunięciem midałków podniebiennych).

Wikipedia

# adenowirus

wirus szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, występujący w wielu odmianach, u człowieka najczęściej wywołujący łagodne infekcje dróg oddechowych o objawach przeziębienia; mastadenowirus

SJP.pl

Adenowirusy (łac. Adenoviridae) – rodzina wirusów DNA, charakteryzujących się występowaniem następujących cech:

- Symetria: adenowirusy mają symetrię ikozaedralną
- Kapsyd: ikozaedralny zbudowany z 252 kapsomerów
- Otoczka lipidowa: brak
- Kwas nukleinowy: dsDNA (dwuniciowy DNA)
- Replikacja: zachodzi w jądrze
- Wielkość: 80-100 nm
- Gospodarz: komórka zwierzęca kręgowców
- Cechy dodatkowe: z wierzchołków kapsydu wystają włókna białkowe, co nadaje wirionowi wygląd sztucznego satelity.

Wikipedia

# adenowirusowy

→ adenowirus

SJP.pl

#### Patrz:

adenowirus

# adenozyna

naturalny nukleozyd występujący we wszystkich komórkach organizmu, odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych, jest m.in. nośnikiem energii, przekazuje informację genetyczną, rozszerza naczynia krwionośne, stosowany jako lek przeciwko arytmii serca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; wzór chemiczny|C10H13N5O4.;

Wiktionary

Adenozyna – organiczny związek chemiczny z grupy nukleozydów, zbudowany z adeniny połączonej z pierwszym węglem pierścienia rybozy wiązaniem β-N9-glikozydowym.

Adenozyna odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych:

- transport energii – jako trifosforan adenozyny (ATP) i difosforan adenozyny (ADP),
- przekazywanie informacji genetycznej – jako składnik RNA,
- przekazywanie informacji w transdukcji sygnału – jako wtórny przekaźnik cAMP,
- działa jako neuroprzekaźnik hamujący w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN),
- uczestniczy w reakcjach metylacji jako S-adenozylometionina,
- reguluje średnicę naczyń jako metabolit ATP – powoduje skurcz naczyń nerkowych i rozkurcz pozostałych łożysk naczyniowych. Jest istotnym metabolitem w autoregulacji krążenia mózgowego oraz przepływu wrotnego przez wątrobę.

Wikipedia

# adenozynodifosforan

związek organiczny, nukleotyd złożony z rybozy, adeniny i dwóch grup fosforanowych

SJP.pl

Adenozyno-5′-difosforan, ADP – organiczny związek chemiczny, nukleotyd złożony z rybozy, adeniny i dwóch grup fosforanowych. Jest częścią wielu koenzymów. Powstaje z ATP w wyniku przeniesienia jednej jego reszty fosforanowej na cząsteczkę, będącą jej akceptorem.

Może zostać ponownie przekształcony w ATP, dzięki fosforylacji oksydacyjnej lub wtórnie w glikolizie w cyklu Krebsa.

Wikipedia

# adenozynodifosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów

SJP.pl

# adenozynodwufosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów

SJP.pl

# adenozynomonofosforan

Adenozyno-5′-monofosforan, adenozynomonofosforan, AMP – organiczny związek chemiczny, rybonukleotyd powstający w wyniku przyłączenia reszty fosforanowej do węgla 5′ adenozyny:

  adenozyna + ATP → AMP + ADP

AMP może również powstawać podczas syntezy ATP z dwóch cząsteczek ADP:

  2ADP → ATP + AMP

Wikipedia

# adenozynotrifosforan

główny nośnik energii w organizmach żywych

SJP.pl

Adenozyno-5′-trifosforan, ATP, daw. adenozynotrójfosforan – organiczny związek chemiczny, nukleotyd adeninowy zbudowany z adenozyny z przyłączoną wiązaniem estrowym w pozycji 5′-OH grupą trifosforanową. Odgrywa on ważną rolę w biologii komórki jako wielofunkcyjny koenzym i molekularna jednostka w wewnątrzkomórkowym transporcie energii. Stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki. Powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego. Zużywają go liczne enzymy, a zgromadzona w nim energia służy do przeprowadzania różnorodnych procesów, jak biosyntezy, ruchu i podziału komórki. Tworzy się z adenozyno-5′-difosforanu, a przekazując swą energię dalej, powraca do formy ADP lub adenozyno-5′-monofosforanu (AMP). Cykl ten zachodzi bezustannie w organizmach żywych. Człowiek dorosły w ciągu doby syntetyzuje i zużywa około 85 kg adenozynotrifosforanu (ATP).

Wikipedia

# adenozynotrifosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów

SJP.pl

# adenozynotrójfosforan

nukleotyd, zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę; jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

Wiktionary

Adenozyno-5′-trifosforan, ATP, daw. adenozynotrójfosforan – organiczny związek chemiczny, nukleotyd adeninowy zbudowany z adenozyny z przyłączoną wiązaniem estrowym w pozycji 5′-OH grupą trifosforanową. Odgrywa on ważną rolę w biologii komórki jako wielofunkcyjny koenzym i molekularna jednostka w wewnątrzkomórkowym transporcie energii. Stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki. Powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego. Zużywają go liczne enzymy, a zgromadzona w nim energia służy do przeprowadzania różnorodnych procesów, jak biosyntezy, ruchu i podziału komórki. Tworzy się z adenozyno-5′-difosforanu, a przekazując swą energię dalej, powraca do formy ADP lub adenozyno-5′-monofosforanu (AMP). Cykl ten zachodzi bezustannie w organizmach żywych. Człowiek dorosły w ciągu doby syntetyzuje i zużywa około 85 kg adenozynotrifosforanu (ATP).

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. adenozynotrójfosforowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adenozynotrifosforan; skr. ATP

Wiktionary

# adenozynotrójfosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów

SJP.pl

# adeński

→ Aden

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

Wiktionary

#### Patrz:

Aden

#### Powiązane:

rzecz. Aden mrz., adeńczyk mos., adenka ż.

Wiktionary

# adept

1. człowiek kształcący się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolennik doktryny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

(1.2) zwolennik jakiejś idei, doktryny

Wiktionary

- adept – osoba kształcąca się
- adept – zwolennik jakiejś idei
- Adept – skała na Zamku Ogrodzieniec w miejscowości Podzamcze
- Adept – szwedzki zespół muzyczny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Młodzi adepci sztuki barmańskiej pobierali nauki od mistrza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadɛpt, AS: adept

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. adeptka ż.

Wiktionary

# adeptka

1. kobieta kształcąca się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolenniczka doktryny filozoficznej, kierunku politycznego itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. szt. fant. kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną

(1.2) książk. filoz. rel. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) adeptka alchemii / magii

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

:: fm. adept m.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etymn|pol|adept|-ka.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|adept.

* słowacki: (1.1) adeptka ż.

* włoski: (1.1) novizia ż., principiante ż.; (1.2) adepta ż., seguace ż.

źródła.

== adeptka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adeptka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdɛptka, AS: adeptka

Wiktionary

#### Powiązane:

:: fm. adept m.

Wiktionary

# adermina

związek chemiczny z grupy związków heterocyklicznych, pochodna pirydyny; pirydoksyna; pirydoksal

SJP.pl

Pirydoksyna (adermina) – organiczny związek chemiczny, pochodna pirydyny, jedna z form witaminy B6. W organizmie ulega przemianie do fosforanu pirydoksalu, aktywnej formy witaminy B6, wchodzącego w skład grup prostetycznych wielu enzymów niezbędnych w syntezie aminokwasów (np. tryptofanu), neuroprzekaźników (katecholamin, serotoniny, norepinefryny), sfingolipidów, kwasu 5-aminolewulinowego oraz metabolizmie białek (np. hemoglobiny), węglowodanów i tłuszczów.

Wikipedia

# adh

hormon syntetyzowany w podwzgórzu, działający kurcząco na naczynia krwionośne, zwiększający ciśnienie krwi i zatrzymujący wodę w ustroju; antydiuretyna, hormon antydiuretyczny, wazopresyna

SJP.pl

# adhan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

Wiktionary

Adhan (arab. أذان adhan) – wezwanie wyznawców islamu do modlitwy (salat), która należy do obowiązków każdego muzułmanina. Adhan został przyjęty przez twórcę i proroka Mahometa ok. roku 624. Wygłaszany jest z minaretu przez muezina, który pięć razy w ciągu dnia wzywa do modlitwy. Wypowiadanie i deklamacja adhan składa się z 7 formuł:

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Marrakesz – kościół obok meczetu w dzielnicy Gueliz, dzwony obok adhanu, a dalej hotele w całości wypełnione żydami i serwujące koszerne jedzenie podczas święta Paschy.

Wiktionary

# adhd

skrót od: Attention Deficit Hyperactivity Disorder - zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = med. psych. Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej

Wiktionary

# adherencja

1. stawanie po czyjejś stronie, popieranie kogoś;
2. w biologii: zdolność grzybów, bakterii do przylegania do korzystnego dla nich podłoża

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) solidaryzowanie się z kimś, popieranie kogoś

Wiktionary

- Adherencja (ochrona zdrowia)
- Adherencja (mikrobiologia)

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adherent mos.

Wiktionary

# adherent

zwolennik, stronnik, poplecznik

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. stronnik

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: atˈxɛrɛ̃nt, AS: atχerẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adherencja

Wiktionary

# adherentka

książkowo: czyjaś zwolenniczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zdzisława była gorliwą adherentką idei niepodległościowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adherencja ż.

:: fm. adherent mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) entuzjastka, popleczniczka, rzeczniczka, stronniczka, sympatyczka, wyznawczyni, zwolenniczka

Wiktionary

# adhezja

1. dawniej: przystąpienie, przyłączenie się do czegoś (np. do partii, stowarzyszenia);
2. zjawisko łączenia się powierzchniowych warstw dwóch różnych ciał zetkniętych ze sobą

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

(1.2) biol. specyficzne lub niespecyficzne przyczepianie się mikroorganizmów do podłoża lub innych komórek

(1.3) daw. przyłączenie się, przystąpienie do czegoś

Wiktionary

Adhezja (łac. adhaesio – przyleganie) – łączenie się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych lub faz (stałych lub ciekłych).

Adhezji nie należy mylić z kohezją, gdyż kohezja jest zjawiskiem związanym z oddziaływaniami międzycząsteczkowymi występującymi wewnątrz ciała, podczas gdy adhezja dotyczy oddziaływań powierzchniowych.

Miarą adhezji jest praca przypadająca na jednostkę powierzchni, którą należy wykonać, aby rozłączyć stykające się ciała.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. adhezyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyczepność, przyleganie

Wiktionary

# adhezyjny

1. związany z adhezją (np. zjawiska adhezyjne)
2. umowa adhezyjna - w prawie: umowa, którą należy w całości przyjąć lub odrzucić, niepodlegająca negocjacjom

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z adhezją, dotyczący adhezji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adhezja ż.

Wiktionary

# adhokracja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ustrój organizacyjny charakteryzująca się tymczasowością i zredukowaną do minimum strukturą formalną;

(1.2) państwo lub organizacja charakteryzująca się adhokratycznym zarządem

Wiktionary

Adhokracja (ang. adhocracy) – określenie organizacji charakteryzującej się tymczasowością (łac. ad hoc „do tego”) i zredukowaną do minimum strukturą formalną, na którą składają się zespoły powoływane w celu realizacji konkretnego zadania lub rozwiązania konkretnego problemu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W niestabilnych warunkach otoczenia najbardziej sprawdzają się struktury proste i tzw. adhokracja, czyli organizacje składające się z zespołów powoływanych ad hoc (…).

Wiktionary

#### Powiązane:

rzad. adhokrata m., adhokratyczność ż.

przym. adhokratyczny

przysł. adhokratycznie

Wiktionary

# adhortacja

papieski dokument skierowany do kapłanów i wiernych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zachęta

(1.2) daw. upomnienie

Wiktionary

Adhortacja (łac. adhortatio – upomnienie, napomnienie, zachęta) – dokument zwyczajnego nauczania papieskiego o charakterze duszpasterskim, adresowany do określonej grupy osób (na przykład zakonników, rodzin) albo do całego Kościoła. Najczęściej stanowi podsumowanie Synodu Biskupów i zestawienie wniosków, jakie wypływają z synodu. Adhortacje wydawane są co kilka lat po zakończeniu danego synodu.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. adhortacyjny

Wiktionary

# adhortacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adhortacją, dotyczący adhortacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adhortacja ż.

Wiktionary

# adi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma męskiego imienia Adrian

Wiktionary

- adi – tytuł religijny
- Adi – szczyt w Pirenejach
- Adi – wieś w Izraelu

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|Adrian.

źródła.

== Adi (język rumuński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|rumuński|m.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|Adrian.

źródła.

== Adi (język rumuński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|rumuński|m.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum zdrobn|Adrian.

źródła.

== Adi (język rumuński.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|rumuński|m.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adi.

skrót od: adiectivum (w językoznawstwie: przymiotnik)

SJP.pl

# adi.poss.

skrót od: adiectivum possessivum (w językoznawstwie: przymiotnik dzierżawczy); adi. poss.

SJP.pl

# adiabata

linia na wykresie przedstawiająca proces adiabatyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny

Wiktionary

Przemiana adiabatyczna, proces adiabatyczny – proces termodynamiczny, podczas którego izolowany układ nie nawiązuje wymiany ciepła, lecz całość energii jest dostarczana lub odbierana z niego jako praca. Jest to idealizacja niemożliwa do zrealizowania w praktyce. Użyteczne założenie przemiany adiabatycznej w danym systemie termodynamicznym jest możliwe dzięki zastosowaniu osłon adiabatycznych lub wówczas, gdy proces zachodzi na tyle szybko, że przepływ ciepła nie zdąży nastąpić.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) […] w obiegu porównawczym służącym do oceny rzeczywistego procesu należy w miejsce wykładników adiabaty wprowadzić wykładniki politropy, które zawierają także wymianę ciepła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjaˈbata, AS: adʹi ̯abata

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adiabatyczny

przysł. adiabatycznie

Wiktionary

# adiabatycznie

przysłówek sposobu

(1.1) fiz. w sposób adiabatyczny, bez wymiany ciepła z otoczeniem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiabata ż.

przym. adiabatyczny

Wiktionary

# adiabatyczny

proces adiabatyczny, przemiana adiabatyczna: proces termodynamiczny, podczas którego nie zachodzi wymiana ciepła między układem a otoczeniem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W każdym procesie odwracalnym zachodzącym w układzie adiabatycznym zmiana entropii jest równa zero.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiabata ż.

przysł. adiabatycznie

Wiktionary

# adiabatyzm

w fizyce, chemii: proces zmiany objętości ciała bez wymiany ciepła z otoczeniem

SJP.pl

# adiacencki

opłata adiacencka - opłata uiszczana przez właściciela nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek zmiany struktury (scalenia, podziału) lub rozbudowy infrastruktury technicznej, np. doprowadzenia wody, gazu, kanalizacji itp.

SJP.pl

# adiafora

1. w filozofii: to, co jest moralnie obojętne (nieoceniane w kategoriach: dobro - zło);
2. w filozofii: obojętność wobec świata zewnętrznego;
3. w religii: ceremoniał, obrządek lub zwyczaj, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);

(1.2) rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany

Wiktionary

Adiafora (l.mn. od stgr. ἀδιάφορον, adiaphoron – obojętne) – rzecz czy kwestia moralnie obojętna. Pojęcie wywodzi się z filozofii starożytnej. Następnie zostało przejęte przez chrześcijaństwo, gdzie oznacza obrządek, zwyczaj, ceremoniał, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjaˈfɔra, AS: adʹi ̯afora

Wiktionary

# adiantowate

rodzina paproci

SJP.pl

# adiantowaty

o cechach adiantowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny adiantowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiantowate nmos.

Wiktionary

# adiantum

gatunek paproci z rodziny adiantowatych, pochodzącej z tropikalnej dżungli Ameryki Południowej

SJP.pl

Adiantum, niekropień, złotowłos (Adiantum) – rodzaj paproci. Liczy ponad 230 gatunków. Są to paprocie naziemne i naskalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Południowej. Jedynym gatunkiem rosnącym dziko w Europie jest adiantum właściwe A. capillus-veneris. W polskiej florze gatunek ten ma status tylko przejściowo dziczejącego z upraw (efemerofita).

Wikipedia

# adiantyt

kopalna paproć nasienna

SJP.pl

# adidas

1. produkt marki Adidas;
2. potocznie: but sportowy;
3. eufemistycznie:
a) AIDS;
b) osoba chora na AIDS

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. sport. obuw. but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) slang. uczn. pejor. AIDS

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) slang. uczn. pejor. osoba chora na AIDS

Wiktionary

Adidas AG – niemieckie przedsiębiorstwo produkujące obuwie i odzież sportową, założone w 1924 przez braci Adolfa i Rudolfa Dasslerów w domu ich matki w Herzogenaurach jako Gebrüder Dassler Schuhfabrik (tłum. Fabryka obuwia braci Dassler).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam nową parę adidasów do biegania.

(2.1) Adam zaraził się adidasem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdʲidas, AS: adʹidas

Wiktionary

# adidasek

zdrobnienie od: adidas (potocznie: but sportowy)

SJP.pl

# adidasowy

→ adidas

SJP.pl

#### Patrz:

adidas

# adidasy

potocznie: obuwie sportowe

SJP.pl

# adideacja

interpretacja znaczenia wyrazu przez skojarzenie go z innym podobnym wyrazem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zmiana znaczenia wyrażenia poprzez skojarzenie z wyrażeniem o podobnej formie;

Wiktionary

Adideacja – proces przekształcenia wyrazu dla osiągnięcia nowego znaczenia.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Czy nazwanie „ABW” w gwarze policyjnej „abwerą” to adideacja?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲidɛˈat͡sʲja, AS: adʹideacʹi ̯a

Wiktionary

# adiectivum

[czytaj: adjektiwum] w językoznawstwie: przymiotnik

SJP.pl

# adiektywizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przekształcanie się innych części mowy w przymiotniki;

Wiktionary

Adiektywizacja – proces tworzenia przymiotników od wyrazów innych kategorii gramatycznych lub wyrażeń.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adiektywizowanie n.

Wiktionary

# adiektywizować

przekształcać w przymiotnik; adjektywizować

SJP.pl

# adiektywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. przekształcanie w przymiotnik, nadawanie cech przymiotnikowych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiektywizacja ż.

czas. adiektywizować ndk.

Wiktionary

# adiektywny

odnoszący się do przymiotnika

SJP.pl

# adieu

[czytaj: adJE] forma pożegnania; bądź zdrów, do widzenia, żegnaj

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) książk. zwrot używany przy pożegnaniu

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) – Adieu! To widzimy się w piątek!

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bez względu na porę: do zobaczenia, do jutra; wieczorem lub nocą: dobranoc; zwroty potoczne i familiarne: cześć, pa, żegnaj, na razie, narka, nara, narka, narazicho; między osobami religijnymi: z Bogiem; przez telefon lub do radiosłuchaczy: do usłyszenia

Wiktionary

# adinol

skała metamorficzna składająca się głównie z albitu i kwarcu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały złożonej głównie z albitu i kwarcu;

Wiktionary

Adinol, adinolit – rodzaj skały metamorficznej.

Składa się głównie z albitu i kwarcu (drobnokrystalicznego). Adinol ma barwę jasnoszarą, jest twardy, ma przełam muszlowy.

Powstaje na skutek metamorfozy skał osadowych, zazwyczaj ilastych, pod wpływem intruzji skał zasadowych lub gorących roztworów proweniencji magmowej, bogatych w sole sodowe i krzemionkę. Tworzy się w spągu skał wylewnych lub na kontaktach z intruzjami hipabysalnymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adinol ma barwę jasnoszarą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdʲĩnɔl, AS: adʹĩnol

Wiktionary

# adios

[czytaj: adijos] potocznie: żegnaj, do zobaczenia

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) pot. do widzenia, do zobaczenia

Wiktionary

Adios – jedenasty album studyjny niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM, wydany 20 kwietnia 1999 roku przez Wax Trax! Records. Po wydaniu albumu zespół się rozpadł - członkowie En Esch i Günter Schulz założyli zespół Slick Idiot. Adios został nagrany w Seattle w USA (stan Waszyngton). Po rozpadzie, lider KMFDM Sascha Konietzko założył zespół MDFMK, po czym w 2002 roku ponowił działalność KMFDM. Wersja zremasterowana została wydana 8 maja 2007 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|adiós.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) adios

źródła.

== adios (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) pot. do widzenia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|adiós.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) adios

źródła.

== adios (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) pot. do widzenia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|hiszp|adiós.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) adios

źródła.

== adios (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

(1.1) pot. do widzenia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adipocyt

komórka tłuszczowa; adypocyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

Wiktionary

Adipocyt (adypocyt, komórka tłuszczowa) – główny rodzaj komórek, z których zbudowana jest tkanka tłuszczowa. Podstawową rolą adipocytu jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydy).

Adipocyty mogą się rozrastać w dwojaki sposób: na skutek hipertrofii (zwiększenie rozmiaru komórek), hiperplazji (zwiększenie liczby komórek).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲiˈpɔt͡sɨt, AS: adʹipocyt

Wiktionary

# adirato

określenie wykonawcze: gniewnie, z wściekłością

SJP.pl

# adirondack

[czytaj: adeRONdak] obszar wyżynno-górski w USA

SJP.pl

Adirondack (ang. Adirondack Mountains, Adirondacks) – pasmo górskie położone w północno-wschodniej części stanu Nowy Jork, niedaleko granicy z Kanadą. Większość pasma znajduje się w obrębie Parku Stanowego Adirondack, który zajmuje łącznie powierzchnię ponad 24 tysięcy kilometrów kwadratowych. Jest to największy obszar chroniony w Stanach Zjednoczonych, nie licząc Alaski. Jego łączna powierzchnia jest większa niż parków Yellowstone, Yosemite, Wielkiego Kanionu i Glacier razem wziętych. Park ten rozmiarem zbliżony jest więc do powierzchni całego stanu Vermont. Najwyższym szczytem tego łańcucha jest Mount Marcy, wznoszący się na wysokość 1629 m n.p.m.

Wikipedia

# adiu

[czytaj: adju] tylko w żartobliwych kontekstach: przepadło, skończyło się, nic z tego nie będzie (z frazeologizmu "adiu Fruziu")

SJP.pl

wykrzyknik

(1.1) tylko żart. Adiu Fruziu: wyrażenie wykrzyknikowe oznaczające, że coś przepadło, grozi jakaś strata, szkoda itp.

Wiktionary

# adiudykacja

1. sądowe przyznanie prawa własności;
2. przysądzenie nieruchomości na publicznej licytacji sądowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. decyzja sądowa, przyznająca prawo własności

(1.2) nabycie prawa własności w drodze licytacji;

Wiktionary

Adiudykacja (łac. adiudicatio) – w prawie cywilnym przyznanie prawa własności; natomiast podczas licytacji przyznanie prawa własności rzeczy osobie przebijającej ofertę, czyli dającej najwyższą cenę za daną rzecz.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjudɨˈkat͡sʲja, AS: adʹi ̯udykacʹi ̯a

Wiktionary

# adiunkt

1. pracownik naukowo-dydaktyczny w szkołach wyższych i placówkach naukowo-badawczych;
2. w niektórych zawodach: osoba zajmująca średnie w hierarchii zawodowej stanowisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających co najmniej stopień doktora;

(1.2) tytuł zawodowy w bibliotekarstwie oraz w dokumentacji i informacji naukowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.1)

(2.2) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.2)

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈadʲjũŋkt, AS: adʹi ̯ũŋkt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiunktura ż.

:: fż. adiunktka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1-2) skrót ad.

Wiktionary

# adiunktka

→ adiunkt

SJP.pl

#### Patrz:

adiunkt

# adiunktowski

przymiotnik

(1.1) rzad. dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta

Wiktionary

# adiunktura

1. tytuł lub stanowisko adiunkta na uczelni;
2. ogół adiunktów na uczelni

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tytuł, funkcja lub stanowisko adiunkta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiunkt mos., adiunktka ż.

Wiktionary

# adiuretyna

ciało czynne wywołujące skurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych

SJP.pl

Hormon antydiuretyczny, wazopresyna, adiuretyna, ADH (ang. antidiuretic hormone), AVP (ang. arginine vasopressin) – organiczny związek chemiczny z grupy oligopeptydów, pełniący u ssaków (także u człowieka) funkcję hormonu.

Wikipedia

# adiustacja

przygotowanie tekstu do druku, opracowanie stylistyczne, graficzne, ortograficzne

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opracowanie tekstu do druku, w tym ortografii, interpunkcji i układu

Wiktionary

Adiustacja – ręczne naniesienie na maszynopisach lub wydrukach dyspozycji dla osoby dokonującej składu i łamania tekstu. Dyspozycje te mają formę znaków korektorskich, dopisków tekstowych oraz ewentualnie innych potrzebnych oznaczeń.

Jest to czynność kończąca przygotowywanie materiałów tekstowych przez wydawcę przed wysłaniem ich do realizacji w przygotowalni poligraficznej (niegdyś zecernia, obecnie studio DTP), a następnie ponawiana podczas nanoszenia każdej korekty. Polega na opisaniu, w jaki sposób tekst powinien być sformatowany, zaznaczeniu niedostrzeżonych wcześniej usterek tekstu wraz z opisem ich poprawy, może zawierać inne potrzebne informacje (np. co zrobić w przypadku nadmiaru tekstu po sformatowaniu, sprawy organizacyjne dotyczące toku produkcji itp.).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Ta kobieta od adiustacji tekstu nie nadaje się do swojej pracy, złamała słowo "przewód" po literze "w".

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiustator mos., adiustatorka ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary

# adiustacyjny

przymiotnik od: adiustacja (np. poprawki adiustacyjne)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adiustacją, dotyczący adiustacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiustacja ż., adiustator mos., adiustatorka ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

przym. adiustatorski

Wiktionary

# adiustator

osoba dokonująca adiustacji, przygotowania tekstu do druku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca adiustacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

:: fż. adiustatorka ż.

czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary

# adiustatorka

kobieta dokonująca adiustacji (przygotowania tekstu do druku, opracowania stylistycznego, graficznego, ortograficznego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: adiustator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., adiustatorskość ż.

:: fm. adiustator mos.

czas. adiustować ndk., zaadiustować dk., zadiustować dk.

przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary

# adiustatorski

związany z adiustatorem lub adiustatorką (np. zespół adiustatorski)

SJP.pl

# adiustować

dokonywać adiustacji (przygotowywać tekst do druku)

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) druk. wykonywać adiustację, przygotowywać tekst na potrzeby późniejszego druku

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jednocześnie planowaćanował numer na następny dzień, po benedyktyńsku kreśląc na makiecie układ stron, i przygotowywał piątkowy magazyn - czytając oraz adiustując teksty.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈstɔvat͡ɕ, AS: adʹi ̯ustovać

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. zadiustować dk.

rzecz. adiustacja ż., adiustowanie n., zadiustowanie n., adiustator m., adiustatorka ż.

przym. adiustacyjny

Wiktionary

# adiustowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przygotowywanie tekstu do druku pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, stylistycznym i graficznym

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjustɔˈvãɲɛ, AS: adʹi ̯ustovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiustacja ż., adiustator m., adiustatorka ż.

czas. adiustować ndk., zadiustować dk.

przym. adiustacyjny, adiustatorski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adiustacja

Wiktionary

# adiutancik

żartobliwie lub pogardliwie: adiutant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: adiutant

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutant mos., adiutantostwo n., adiutantowanie n., adiutantura ż.

:: fż. adiutantka ż.

czas. adiutantować ndk.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutancki

→ adiutant, np. służba adiutancka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany ze stanowiskiem adiutanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutancik mos., adiutant mos., adiutantowanie n., adiutantura ż.

czas. adiutantować

Wiktionary

# adiutant

oficer przyboczny wyższego dowódcy lub dowództwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz asystujący dowódcy;

(1.2) pot. osoba, która ciągle komuś towarzyszy, nadskakuje

Wiktionary

1. Adiutant – oficer przydzielony w charakterze pomocnika do dowódcy, od dowódcy oddziału (batalionu, dywizjonu) wzwyż. Adiutant załatwiał sprawy personalne i kierował służbą wewnętrzną jednostki.
2. Fligeladiutant (niem. Flügeladjutant) – dawniej oficer pełniący służbę adiutanta przy osobach panujących (adiutant przyboczny).
3. Adiutant (fr. Adjudant) – stopień wojskowy we Francuskich Siłach Zbrojnych oraz Legii Cudzoziemskiej.
4. Adiutant major – stanowisko w wojsku francuskim równorzędne stanowisku adiutanta formacji względnie oddziału w Wojsku Polskim.
5. Adiutant polowy – termin używany w Polsce, w latach 1815–1830 – oznaczał adiutanta dowódcy oddziału w przeciwstawieniu do adiunkta sztabu, czyli oficera zajętego pracą kancelaryjną.
6. Generał adiutant – funkcja w armii I Rzeczypospolitej i innych ówczesnych armiach
7. Adiutantura – kancelaria dowództwa, na której czele stał adiutant.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stanęliśmy i przez chwilę zaległa taka cisza, że słychać było tętent siwej klaczy dopędzającego nas adiutanta.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdʲjutãnt, AS: adʹi ̯utãnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutantowanie n.

:: zdrobn. adiutancik mos.

:: fż. adiutantka ż.

czas. adiutantować

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutantka

→ adiutant

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: adiutant

Wiktionary

#### Patrz:

adiutant

#### Przykłady

(1.1) Kobiety uczestniczyły w powstaniu styczniowym, pełniąc funkcje łączniczek, zwiadowczyń, kurierek, adiutantek, sanitariuszek.

(1.1) Nawet siostry Stelli, które zawsze okazywały jej prawdziwą sympatię, teraz, widocznie zrażone zepchnięciem ich w półfinale do roli adiutantek Magdy, uśmiechały się do niej z przymusem i nieszczerze.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈtãntka, AS: adʹi ̯utãntka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutancik m., adiutantura ż., adiutantowanie n.

:: fm. adiutant m.

czas. adiutantować ndk.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutantostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie służby adiutanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutant mos., adiutancik mos., adiutantka ż., adiutantowanie n., adiutantura ż.

czas. adiutantować ndk.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutantować

w wojsku: pełnić obowiązki adiutanta

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być adiutantem, pełnić służbę obowiązki adiutanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutancik mos., adiutant mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantowanie n., adiutantura ż.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie służby adiutanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutant mos., adiutancik mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantura ż.

czas. adiutantować ndk.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiutantura

1. stanowisko, funkcja adiutanta;
2. miejsce pracy adiutanta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd, stanowisko, miejsce pracy adiutanta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adiutancik mos., adiutant mos., adiutantka ż., adiutantostwo n., adiutantowanie n.

czas. adiutantować ndk.

przym. adiutancki

Wiktionary

# adiuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adjuwant

SJP.pl

- adiuwant w immunologii
- adiuwant w rolnictwie

Wikipedia

# adjani

[czytaj: ad-żaNI] nazwisko

SJP.pl

# adjektywizować

przekształcać w przymiotnik; adiektywizować

SJP.pl

# adjónk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. praktykant na administratora prywatnego majątku ziemskiego

Wiktionary

# adjutoryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. obopólna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego;

Wiktionary

Adjutoryzm (łac. adjutor lub adiutor – „pomocnik”) – wzajemna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego (wspólne polowania różnych gatunków ptaków drapieżnych)

Termin archaiczny, rzadko obecnie używany.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadʲjuˈtɔrɨsm̥, AS: adʹi ̯utorysm̦

Wiktionary

# adjuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adiuwant

SJP.pl

# adjuwantowy

związany z adjuwantem

SJP.pl

# adlatus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pomocnik, przyboczny, zaufany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdlatus, AS: adlatus

Wiktionary

# adler

nazwisko

SJP.pl

- Adler (niem. orzeł) – dawniej popularny symbol św. Jana Ewangelisty
- Adler – niemiecka międzywojenna fabryka samochodów
- Adler – niemiecka lokomotywa
- Adler – kryptonim planowanej ofensywy Luftwaffe na Wielką Brytanię podczas II wojny światowej
- Adler-32 – algorytm sumy kontrolnej opracowany przez Marka Adlera
- Adler – herb szlachecki
- Adler Mannheim – klub sportowy (Orzeł)
- Adler von Lübeck – XVI-wieczny galeon należący do hanzeatyckiego miasta Lubeki
- (11519) Adler – planetoida
- Port lotniczy Soczi-Adler – międzynarodowy port lotniczy w Adler, koło Soczi
- Adler – miejscowość koło Soczi, w Kraju Krasnodarskim, w Rosji
- Adler – amerykański zespół hardrockowy
- Adler – maskotka Ruchu Chorzów

Wikipedia

# adleryzm

kierunek w psychoanalizie traktujący społeczną aktywność człowieka jako formę kompensacji kompleksu niższości powstałego w dzieciństwie na skutek słabości dziecka wobec dorosłych i otaczającego je świata, uznający niemożność takiej kompensacji za prowadzącą do nerwicy

SJP.pl

Psychologia indywidualna – synonim psychologii różnic indywidualnych, lub koncepcja opisu teorii osobowości sformułowana przez Alfreda Adlera. Alfred Adler uznawał poczucie mniejszej wartości (niższości) za zasadniczy czynnik kształtujący osobowość człowieka, determinujący zachowanie oraz prowadzący do dążeń kompensacyjnych w społeczeństwie.

Wikipedia

# adm

[czytaj: a-de-EM] skrót od: Administracja Domów Mieszkalnych

SJP.pl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = Administracja Domów Mieszkalnych

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adeemowski, ADM-owski

Wiktionary

# adm-owski

→ ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); adeemowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. ADM

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adeemowski

Wiktionary

# adm.

skrót od:
1. administrator, administracja, administracyjny; administr.;
2. admirał

SJP.pl

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Wikipedia

# adma

Adma – według Księgi Rodzaju (Rdz 10,19) miasto w Rowie Jordanu, zlokalizowane na granicy Kanaanu, zgładzone zgodnie z przekazem Księgi Powtórzonego Prawa (Pwt 29,24) wraz z Sodomą i Gomorą. Zgodnie z relacją Księgi Rodzaju (Rdz 14,1–10) król Admy Szinab został pokonany przez elamickiego króla Kedorlaomera.

Wikipedia

# admet

Admet (gr. Ἄδμητος Ádmētos, łac. Admetus) – postać z mitologii greckiej, syn Feresa i Klimeny, który panował w Tesalii jako król miasta Feraj. Był uczestnikiem wyprawy Argonautów oraz słynnego polowania na dzika kalidońskiego.

Wikipedia

# admin

potocznie: administrator (osoba zarządzająca czymś)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. zob. administrator.

Wiktionary

Administrator systemów komputerowych (łac. administrator „zarządca”), żargonowo sysadmin (ang. system administrator) – informatyk zajmujący się zarządzaniem systemem informatycznym i odpowiadający za jego sprawne działanie.

Wyróżnić można administratorów między innymi:

- aplikacji,
- baz danych,
- kopii bezpieczeństwa,
- sieci LAN/WAN,
- systemów operacyjnych (serwerów).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Tomek jest adminem dwóch serwisów muzycznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadmʲĩn, AS: admʹĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adminowanie n.

:: fż. adminka ż.

przym. admiński, administracyjny

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sysop

Wiktionary

# administr.

adm.; skrót od:
1. administracja;
2. administrator;
3. administracyjny

SJP.pl

# administracja

1. organy władzy państwowej lub samorządowej;
2. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
3. budynek, w którym mieści się kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
4. zarządzanie czymś; administrowanie;
5. rząd Stanów Zjednoczonych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

(1.2) kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

(1.3) zarządzanie czymś, administrowanie

Wiktionary

Administracja (łac. administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – służyć) – działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. czyimś przedsiębiorstwem).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Przez administrację publiczną rozumie się zarówno administrację rządową, jak i samorządową.

(1.2) Lepiej zawsze wieszać psy na administracji niż zostać zarządcą i wobec sąsiadów odpowiadać za wszystko, od wywozu śmieci począwszy, a na remoncie generalnym skończywszy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja, AS: admʹĩńistracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administratura ż., administrator m., administratorka ż., administratywista m., administratywistka ż., administrowanie n., administratorstwo n.

przym. administracyjny, administratywistyczny

czas. administrować

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pejor. biurokracja

(1.2) centrala, dyrekcja, kierownictwo, szefostwo, zarząd, management; pot. góra, naczalstwo, wierchuszka; przest. książk. zwierzchność

(1.3) administrowanie, zarządzanie, management

Wiktionary

# administracyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) pod względem administracji

(1.2) na podstawie administracyjnego zarządzenia, z pominięciem drogi sądowej

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przed laty Gopło administracyjnie należało do województwa bydgoskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratura ż., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

czas. administrować ndk.

przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny, admiński

Wiktionary

# administracyjno-prawny

dotyczący prawa i administracji

SJP.pl

# administracyjnoprawny

dotyczący prawa administracyjnego

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przym. od prawo administracyjne

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wobec 13 podmiotów gospodarczych już wszczęto sankcje administracyjnoprawne.

(1.1) Skutki te należą do etapu nazywanego wykonaniem decyzji, zarówno dobrowolnym (podporządkowanie się decyzji przez jej adresata), jak i przymusowym (egzekucja administracyjnoprawna).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistrat͡sɨjnɔˈpravnɨ, AS: admʹĩńistracyi ̯nopravny

Wiktionary

# administracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest administracyjne; cecha tych, którzy są administracyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. administracyjny

przysł. administracyjnie

Wiktionary

# administracyjny

przymiotnik od: administracja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z administracją i administrowaniem

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Piemont to jeden z dwudziestu regionów administracyjnych Włoch.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ, AS: admʹĩńistracyi ̯ny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratura ż., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

czas. administrować ndk.

przym. administratorski, administratywistyczny, admiński

przysł. administracyjnie

Wiktionary

# administrator

mężczyzna, który administruje, zarządza czymś; zarządca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zarządzająca czymś

(1.2) inform. osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

Wiktionary

- administrator nieruchomości – zarządca danej posesji.
- administrator rządu – zarządca danych terytoriów w krajach członkowskich Wspólnoty Narodów.
- administrator – w informatyce, zarządca danego systemu informatycznego (zobacz też: root).
  - Administrator sieci informatycznej
  - Administrator bazy danych

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.1) Pełnię rolę administratora.

  (1.2) Administrator ogłosił na portalu internetowym przerwę techniczną.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˌadmʲĩɲiˈstratɔr, AS: admʹĩńistrator

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. administracja ż., administrowanie n., administratorstwo n.

  :: fż. administratorka ż.

  czas. administrować ndk.

  przym. administratorski, administracyjny

  przysł. administracyjnie

  Wiktionary

  #### Synonimy:

  (1.1) zarządca

  Wiktionary

# administratorka

kobieta, która administruje, zarządza czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Zu została naszą nową administratorką.

(1.1) Basia jest administratorką strony internetowej Towarzystwa Muzycznego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka, AS: admʹĩńistratorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administrowanie n., administratorstwo n., administracja ż.

:: fm. administrator m.

czas. administrować ndk.

przym. administratorski, administracyjny

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adminka

Wiktionary

# administratorski

→ administrator, np. uprawnienia administratorskie

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący administratora

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci, AS: admʹĩńistratorsʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administrowanie n., administratura ż., administratorstwo n., administrator m., administratorka ż.

przysł. administracyjnie

przym. administracyjny

czas. administrować

Wiktionary

# administratorstwo

zarządzanie, administrowanie czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zarządzanie, administrowanie czymś, także. uprawnienia do wykonywania takich czynności

(1.2) administrator z żoną

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistraˈtɔrstfɔ, AS: admʹĩńistratorstfo

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administrator m., administratorka ż.; administracja ż., administrowanie n., administratura ż.

czas. administrować ndk.

przym. administratorski, administracyjny

przysł. administratorsko, administracyjnie

Wiktionary

# administratura

przestarzałe określenie na urząd administratora

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd administratora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Godność egzarchy pełnił do likwidacji tejże administratury kościelnej w 1990.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admin mos./mrz., administracja ż., administrator mos., administratorka ż., administratorskość ż., administratorstwo n., administratywista mos., administratywistka ż., administratywistyka ż., administrowanie n., adminka ż.

czas. administrować ndk.

przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny, admiński

przysł. administracyjnie

Wiktionary

# administratywista

specjalista w zakresie prawa administracyjnego

SJP.pl

# administratywistka

→ administratywista

SJP.pl

#### Patrz:

administratywista

# administrować

zarządzać czymś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Strona internetowa Parlamentu Kanady jest administrowana przez instytucje parlamentarne, to jest przez Senat i Izbę niższą Parlamentu wspólnie z parlamentarną Biblioteką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ, AS: admʹĩńistrovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administratura ż., administracja ż., administratorstwo n., administrator m., administratorka ż., administrowanie

przym. administracyjny, administratorski

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zarządzać, zawiadywać

Wiktionary

# administrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Administrowanie państwem jest sztuką o wiele trudniejszą i bardziej skomplikowaną niż szpiegowanie czy prześladowanie przeciwników politycznych: przecież ci nowi mianowańcy nie dysponują wiedzą ekonomiczną ani nie mają pojęcia o problemach społecznych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲĩɲistrɔˈvãɲɛ, AS: admʹĩńistrovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. administratorstwo n., administrator m., administratorka ż., administracja ż., administratywistyka ż., administratywista m., administratywistka ż., administratura ż.

czas. administrować ndk.

przym. administracyjny, administratorski, administratywistyczny

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) administracja, zarządzanie

Wiktionary

# adminka

potocznie: administratorka (kobieta zarządzająca czymś)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: admin

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mirka jest adminką dwóch serwisów kobiecych.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈmʲĩŋka, AS: admʹĩŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admin m., adminowanie n., administratura ż.

przym. admiński, administracyjny

przysł. administracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) administratorka

Wiktionary

# admiracja

książkowo: podziw, uwielbienie, zachwyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. daw. przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

czas. admirować ndk.

przym. admiracyjny

przysł. admiracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) podziw, uwielbienie, zachwyt

Wiktionary

# admiracyjny

przymiotnik od: admiracja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z admiracją, dotyczący admiracji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

czas. admirować ndk.

przysł. admiracyjnie

Wiktionary

# admiralicja

1. grupa najwyższych rangą oficerów marynarki wojennej;
2. w wielu krajach (np. w Wlk. Brytanii): kierownictwo marynarki wojennej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) władze naczelne marynarki wojennej

(1.2) korpus admirałów

(1.3) budynek mieszczący admiralicję (1.1)

Wiktionary

Admiralicja – urząd sprawujący zwierzchnictwo nad marynarką wojenną, zajmujący się między innymi planowaniem rozwoju sił morskich, a także korpus admirałów.

Jest to także nazwa własna m.in. brytyjskiego i francuskiego kierownictwa marynarki wojennej (zob. admiralicja brytyjska). W niektórych państwach (m.in. Wielka Brytania) admiralicja pełni funkcję ministerstwa sił morskich.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja, AS: admʹiralʹicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admirał m., admirałowa ż., admiralstwo n.

przym. admiralski

Wiktionary

# admiralicyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z admiralicją

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admirał mzw./mos.

Wiktionary

# admiralski

→ admirał, np. flaga admiralska

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) flaga admiralska

synonimy.

(1.1) admirałowy

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. admiralicja ż., admirał mzw./mos.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) адміральскі

* bułgarski: (1.1) адмиралски

* czeski: (1.1) admirálský

* niemiecki: (1.1) w złożeniach Admirals-

* rosyjski: (1.1) адмиральский

* słowacki: (1.1) admirálsky

* słoweński: (1.1) admiralski

* ukraiński: (1.1) адміральський

źródła.

== admiralski (język słoweński.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) admiralski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiralicja ż., admirał mzw./mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) admirałowy

Wiktionary

# admiralstwo

tytuł, godność admirała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mar. urząd, godność admirała

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiralicja ż., admirałowa ż., admirał mos., admirałówna ż.

przym. admiralski, admiralicyjny

Wiktionary

# admirator

wielbiciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. wielbiciel

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dwudziestowieczny pisarz zyskał wielu admiratorów i naśladowców.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmʲiˈratɔr, AS: admʹirator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiracja ż., admirowanie n.

:: fż. admiratorka ż.

czas. admirować ndk.

przym. admiracyjny

przysł. admiracyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wielbiciel, miłośnik

Wiktionary

# admiratorka

kobieta admirująca (darząca podziwem) kogoś lub coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wielbicielka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiracja ż., admirowanie n.

:: fm. admirator mos.

czas. admirować ndk.

przym. admiracyjny

przysł. admiracyjnie

Wiktionary

# admirał

najwyższy stopień w marynarce wojennej; oficer mający ten stopień

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mar. najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;

(1.2) mar. oficer mający stopień admirała (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ent. rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

Wiktionary

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Zasięg występowania admirała jest ogromny i rozciąga się na całej półkuli północnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈmʲiraw, AS: admʹirau̯

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiralicja ż., admirałowa ż., admirałówna ż., admiralstwo n.

przym. admiralski, admiralicyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) rusałka admirał

Wiktionary

# admirałostwo

admirał z małżonką

SJP.pl

# admirałowa

małżonka admirała

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona admirała

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admirał m., admirałówna ż., admiralicja ż., admiralstwo n.

przym. admiralski

Wiktionary

# admirałowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z admirałem

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do admirała

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) admiralski

Wiktionary

# admirować

przestarzałe: podziwiać, uwielbiać kogoś lub coś

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. książk. podziwiać kogoś, uwielbiać go

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż., admirowanie n.

przym. admiracyjny

przysł. admiracyjnie

Wiktionary

# admirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. albo podn. podziwianie, uwielbianie kogoś lub czegoś

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. admirować ndk.

rzecz. admiracja ż., admirator mos., admiratorka ż.

przym. admiracyjny

Wiktionary

# admisja

dawniej: dopuszczenie do czegoś, zwłaszcza do jakiejś czynności prawnej; przyjęcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dopuszczenie; względy u kogoś

Wiktionary

# admisyjny

→ admisja

SJP.pl

#### Patrz:

admisja

# admitancja

przewodność czynna w równoległych układach elektrycznych R, L, C (rezystor, cewka, kondensator)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

Wiktionary

Admitancja, drożność – odwrotność impedancji, to wielkość fizyczna wyrażająca przewodność elektryczną pozorną w obwodach prądu przemiennego.

    Y=Z^{-1}=1/Z,

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) przewodność pozorna, drożność; symbol. Y

Wiktionary

# admitancyjny

→ admitancja

SJP.pl

#### Patrz:

admitancja

# admonicja

przestarzałe: pouczenie, napomnienie, nagana, reprymenda

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. nagana

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmɔ̃ˈɲit͡sʲja, AS: admõńicʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admonicyja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przygana, upomnienie, reprymenda

Wiktionary

# admonicyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. upomnienie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadmɔ̃ɲiˈt͡sɨja, AS: admõńicyi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. admonicja ż.

Wiktionary

# adn

skrót od: Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst - agencja informacyjna byłej NRD

SJP.pl

# adnominalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z rzeczownikiem; przyrzeczownikowy;
2. przypadek adnominalny - przypadek, którym rządzi rzeczownik, np. dopełniacz: dom ojca

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przyrzeczownikowy.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyrzeczownikowy

Wiktionary

# adnotacja

krótka, dodatkowa notatka, informacja; dopisek, przypis, przypisek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uwaga, dopisek, przypisek, notatka

(1.2) inform. w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Urzędniczka zrobiła adnotację na dole strony.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadnɔˈtat͡sʲja, AS: adnotacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adnotowanie n.

czas. adnotować ndk.

Wiktionary

# adnotacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z adnotacją; mający charakter adnotacji, przypisu

Wiktionary

# adnotować

pisać notatki, przypisy, dodatkowe uwagi

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pisać adnotacje, notatki, uwagi, przypisy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adnotacja ż., adnotowanie n.

Wiktionary

# adnotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pisanie adnotacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adnotacja ż.

czas. adnotować ndk.

Wiktionary

# adnumeratywny

operator adnumeratywny - leksem niesamodzielny składniowo, tworzący związek z liczebnikiem, np. ponad, niespełna, około; przyliczebnik

SJP.pl

# adobe

[czytaj: edołbi] amerykańskie przedsiębiorstwo komputerowe, producent oprogramowania graficznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. bud. suszona na słońcu, niewypalana cegła

Wiktionary

- adobe – cegła suszona na słońcu
- Adobe Inc. – producent oprogramowania

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) glinobitka

Wiktionary

# adolescencja

wiek młodzieńczy, młodość

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wiek młodzieńczy;

Wiktionary

Dojrzewanie, adolescencja – okres życia między dzieciństwem a dorosłością, charakteryzujący się przeobrażeniami w budowie i wyglądzie ciała (dojrzewanie biologiczne), psychice – kształtowaniu osobowości (dojrzewanie psychiczne), postawach wobec płci (dojrzewanie psychoseksualne), pełnieniu roli społecznej (dojrzewanie społeczne).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) na studia idą ludzie najczęściej dziewiętnastoletni, czyli będący w okresie późnej adolescencji.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adolescent mos.

przym. adolescencyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) dojrzewanie, dorastanie

Wiktionary

# adolescencyjny

→ adolescencja; młodzieńczy

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. młodzieńczy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adolescencja ż., adolescent mos.

Wiktionary

# adolescent

dorastający młodzieniec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dorastająca osoba

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔˈlɛst͡sɛ̃nt, AS: adolescẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adolescencja ż.

przym. adolescencyjny

Wiktionary

# adolescentka

→ adolescent

SJP.pl

#### Patrz:

adolescent

# adoleskaria

stadium w rozwoju niektórych przywr, np. motylicy wątrobowej, kiedy cerkarie w wodzie tworzą osłonę przetrwalnikową

SJP.pl

Adoleskaria – typ metacerkarii (tj. larw przywr wnętrzniaków), których występowanie ograniczone jest wyłącznie do środowiska zewnętrznego.

Wikipedia

# adolf

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Adolf – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów: adal – „szlachetny” oraz wolf – „wilk”. W Polsce imię to spotykane jest od XII–XIII w. Inne formy: Adulf, Odolf. Od tego imienia wywodzi się także imię Ado (Adon, Addo, Addon), będące jego zdrobnieniem.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mój wykładowca historii Polski nosił imię Adolf.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadɔlf, AS: adolf

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adolf m.

:: fż. Adolfina ż.

:: zdrobn. Adolfik

Wiktionary

# adolfa

imię żeńskie

SJP.pl

Adolfa – żeński odpowiednik imienia Adolf (o znaczeniu „szlachetny wilk”).

Adolfa imieniny obchodzi: 11 lutego, 14 lutego, 19 kwietnia, 17 czerwca, 8 lipca i 21 sierpnia.

W innych językach:

- ang. – Adolpha, Adollpha
- węg. – Adolfa

Wikipedia

# adolfek

zdrobnienie od: Adolf

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobniała, poufała forma męskiego imienia Adolf

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) A któż to jest ten mały dzidziuś w kaftaniku? • Toż to mały Adolfek, syn państwa Hitlerów!

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adolf m., Adolfa ż., Adolfik m., adolf m., Dodek m.

przym. Adolfowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Adolfik, Dodek

Wiktionary

# adolfina

imię żeńskie

SJP.pl

Adolfina – żeński odpowiednik (obok Adolfy) imienia Adolf.

Adolfina imieniny obchodzi: 9 lipca, na pamiątkę św. Adolfiny Diercks.

Zobacz też:

- (608) Adolfine - planetoida

Wikipedia

# adolfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfiny lub z nią związany

SJP.pl

# adolfiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfy lub z nią związany

SJP.pl

# adolfostwo

Adolf z małżonką; Adolfowie

SJP.pl

# adolfowie

Adolf z małżonką; Adolfostwo

SJP.pl

# adolfowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfa lub z nim związany

SJP.pl

# adonai

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonaj

SJP.pl

Adonai lub Adonaj (hebr. אדני „Mój Pan”; jid. Adonoj) – określenie Boga Jahwe oddawane w przekładach jako Pan lub [Wszechwładny] Pan. Określenie Adonai wywodzone jest od hebrajskiego słowa adon, stosowanego do oznaczenia osoby sprawującej władzę. Najczęściej bywa ono tłumaczone jako „pan”. W Biblii bywa używane także łącznie z tetragramem JHWH – jako „Adonaj JHWH”. Taką formę Biblia Tysiąclecia oddaje jako „Panie mój, Boże”, zaś Biblia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego jako „Panie Boże”. Polski słownik judaistyczny podaje, że prawdopodobnie taka forma określenia Boga była pierwotna, a dopiero później Adonai zaczęło być traktowane jako jedno z imion Boga. Według The International Standard Bible Encyclopedia z 1986 roku „forma ta podkreśla, że Jahwe jako «Pan» ma moc i suwerenną władzę”.

Wikipedia

# adonaj

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonai

SJP.pl

Adonai lub Adonaj (hebr. אדני „Mój Pan”; jid. Adonoj) – określenie Boga Jahwe oddawane w przekładach jako Pan lub [Wszechwładny] Pan. Określenie Adonai wywodzone jest od hebrajskiego słowa adon, stosowanego do oznaczenia osoby sprawującej władzę. Najczęściej bywa ono tłumaczone jako „pan”. W Biblii bywa używane także łącznie z tetragramem JHWH – jako „Adonaj JHWH”. Taką formę Biblia Tysiąclecia oddaje jako „Panie mój, Boże”, zaś Biblia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego jako „Panie Boże”. Polski słownik judaistyczny podaje, że prawdopodobnie taka forma określenia Boga była pierwotna, a dopiero później Adonai zaczęło być traktowane jako jedno z imion Boga. Według The International Standard Bible Encyclopedia z 1986 roku „forma ta podkreśla, że Jahwe jako «Pan» ma moc i suwerenną władzę”.

Wikipedia

# adoniasz

Adoniasz (?-970 p.n.e.), syn Dawida, zgładzony na rozkaz swego brata - Salomona, rywala do tronu Izraela

SJP.pl

Adoniasz (hebr. אדוניה, Panem jest Jah) (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Dawida, króla Izraela i Judy. U schyłku życia ojca rywalizował o sukcesję ze swoim przyrodnim bratem Salomonem. Po śmierci ojca i objęciu rządów przez Salomona został na polecenie tego ostatniego stracony.

Wikipedia

# adoniczny

wiersz adoniczny - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adonijski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. w wersyfikacji: składający się z daktyla i trocheja (lub daktyli i trochejów)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adonis mos., adonis mos./mrz./mzw.

przym. adonijski, Adonisowy, adonisowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adonijski

Wiktionary

# adonidyna

lek nasercowy, który występuje w miłku wiosennym

SJP.pl

# adonijski

wiersz adonijski - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adoniczny

SJP.pl

# adonik

wiersz adonijski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. wiersz adoniczny (adonijski)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adonis mos., adonis mzw./mos./mrz.

przym. adoniczny, adonijski

Wiktionary

# adonis

piękny, zadbany mężczyzna nadskakujący kobietom

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Wiktionary

- Adonis – w mitologii greckiej ukochany bogini Afrodyty
- Adonis (miłek) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych
- Adonis – najstarsze znane żyjące drzewo Europy
- Adonis – planetoida o numerze katalogowym 2101
- Adonis – poemat epicki Giambattisty Marina
- Adonis – poemat Jeana de La Fontaine
- Adonis (Ali Ahmad Sa’id Isbir) – poeta arabski
- Adonis – grupa muzyczna
- Adonis – gra komputerowa dla Commodore 64
- Adonis – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim
- ADONIS – program do modelowania i zarządzania procesami biznesowymi

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) piękny jak Adonis

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) postać mitologiczna

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. adonis mrz./mos./mzw.

przym. Adonisowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) por|Apollo|Parys.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) Adonis

* angielski: (1.1) Adonis

* bośniacki: (1.1) Adonis

* bułgarski: (1.1) Адонис

* chorwacki: (1.1) Adonis

* czeski: (1.1) Adónis

* duński: (1.1) Adonis

* esperanto: (1.1) Adoniso

* estoński: (1.1) Adonis

* fiński: (1.1) Adonis

* francuski: (1.1) Adonis

* gruziński: (1.1) ადონისი

* hiszpański: (1.1) Adonis

* litewski: (1.1) Adonis

* niderlandzki: (1.1) Adonis

* niemiecki: (1.1) Adonis m.

* nowogrecki: (1.1) Άδωνις

* portugalski: (1.1) Adônis

* rosyjski: (1.1) Адонис

* rumuński: (1.1) Adonis

* słowacki: (1.1) Adonis m., Adónis m.

* słoweński: (1.1) Adonis

* szwedzki: (1.1) Adonis

* turecki: (1.1) Adonis

* ukraiński: (1.1) Адоніс m.

* węgierski: (1.1) Adónisz

* włoski: (1.1) Adone

źródła.

== Adonis (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Adonis.wav.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) mitgr. Adonis

(1.2) przen. Adonis

(1.3) imię|angielski|m.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdɔ̃ɲis, AS: adõńis

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adonis mrz./mos./mzw.

przym. Adonisowy

Wiktionary

# adonisowy

przymiotnik od: adonis

SJP.pl

# adopciny

żartobliwie: rocznica dnia adopcji zwierzęcia domowego

SJP.pl

# adopcja

1. akt prawny dotyczący uznania cudzego dziecka za własne; przysposobienie, usynowienie; adoptacja;
2. przyjęcie obcego prawa za prawo obowiązujące w danym kraju;
3. dawniej: przyjęcie do rodu szlacheckiego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. prawne uznanie obcego dziecka za własne;

(1.2) przygarnięcie zwierzęcia (np. bezdomnego, ze schroniska)

(1.3) praw. przyjęcie przez jeden kraj prawa innego kraju

(1.4) daw. przyjęcie do rodu, stanu rycerskiego itp.

Wiktionary

Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Współcześnie w polskim prawie adopcja występuje pod nazwą przysposobienie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdɔpt͡sʲja, AS: adopcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoptowanie n., adoptacja ż.

czas. adoptować ndk., zaadoptować dk.

przym. adopcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przysposobienie, usynowienie, adoptacja

Wiktionary

# adopcjanizm

doktryna teologiczna z końca II wieku głosząca, że Chrystus stał się Synem Bożym dopiero w wyniku adopcji przez Boga

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

Wiktionary

Adopcjanizm – zróżnicowany zespół poglądów teologicznych głoszących, że Jezus był tylko adoptowanym, a nie naturalnym Synem Bożym, zbliżony do monarchianizmu, przez Kościół katolicki uznany za herezję. Po raz pierwszy wystąpił u ebionitów, następnie w teologii antiocheńskiej (np. u Pawła z Samosaty), w VIII-wiecznej Hiszpanii i na XII-wiecznym Zachodzie. W XVI i XVII w. poglądy adopcjanistyczne przyjęli Bracia Polscy (m.in. Szymon Budny i Faust Socyn).

Wikipedia

# adopcyjny

przymiotnik od: adopcja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z adopcją, dotyczący adopcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pierwszy w Polsce prototypowy ośrodek adopcyjny powstał w 1960 roku.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adopcja ż., adoptowanie n., adoptacja ż.

czas. adoptować ndk. dk.

Wiktionary

# adoptacja

w prawie: akt prawny, na mocy którego adoptowane dziecko nabywa praw do nazwiska i do dziedziczenia; przysposobienie, usynowienie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. adopcja, usynowienie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adopcja ż., adoptowanie n., zaadoptowanie n.

czas. adoptować ndk., zaadoptować dk.

przym. adopcyjny

Wiktionary

# adoptować

dokonywać (dokonać) adopcji

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) dokonywać / dokonać adopcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Znana aktorka Angelina Jolie adoptowała w czwartek trzyletniego wietnamskiego chłopca.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ, AS: adoptovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adopcja ż., adoptacja ż., adoptowanie n.

czas. zaadoptować dk.

przym. adopcyjny

Wiktionary

# adoptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie lub dokonanie adopcji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adoptowanie dziecka stało się momentem przełomowym w ich życiu.

(1.1) Adoptowanie psa z tego schroniska nic nie kosztuje.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔptɔˈvãɲɛ, AS: adoptovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adopcja ż., adoptacja ż.

czas. adoptować ndk./dk., zaadoptować dk.

przym. adopcyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adopcja

Wiktionary

# adoracja

1. uwielbienie, podziwianie, wyrażane w widoczne dla innych lub adorowanej osoby sposób;
2. w religii: oddawanie czci Bogu lub świętym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział

(1.2) rel. ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym

(1.3) szt. rel. motyw w sztuce religijnej przedstawiający oddawanie czci nowo narodzonemu Chrystusowi

Wiktionary

Adoracja

- okazywanie uwielbienia, zachwytu, podziwu; przejawy czci
- w religiach: ceremonialne oddawania czci Bogu
  - Adoracja Najświętszego Sakramentu
  - Wieczysta adoracja

Malarstwo

- Adoracja Dzieciątka – obraz Stephana Lochnera
- Adoracja Dzieciątka – obraz Hieronima Boscha
- Adoracja Dzieciątka Jezus – dzieło anonimowego artysty, zwanego Mistrzem Ołtarza z Trzeboni
- Adoracja Dzieciątka przez Trzech Króli (Adoracja Dzieciątka) – obraz anonimowego artysty
- Adoracja Dzieciątka – obraz Lorenza Lotta
- Adoracja Mistycznego Baranka (Ołtarz Gandawski)
- Adoracja Pasterzy – obraz Domenica Ghirlandaia

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Panie z sodalicji mariańskiej poszły na adorację eucharystyczną.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔˈrat͡sʲja, AS: adoracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adorator mos., adorant mos., adoratorka ż., adorowanie n.

czas. adorować ndk.

przym. adoracyjny

Wiktionary

# adoracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adoracyjne; cecha tych, którzy są adoracyjni

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adoracyjny

przysł. adoracyjnie

Wiktionary

# adoracyjny

przymiotnik od: adoracja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adorowaniem kogoś lub czego

(1.2) rel. związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Czuwanie będzie miało charakter adoracyjny.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoratorka ż., adorowanie n., adorator mos., adoracja ż., adoracyjność ż.

czas. adorować ndk.

Wiktionary

# adorant

w malarstwie i rzeźbie: postać (najczęściej wyobrażająca fundatora) ze złożonymi rękami w geście uwielbienia (adoracji), klęcząca u stóp Chrystusa lub Marii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. rel. w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;

Wiktionary

Adorant – w malarstwie lub rzeźbie sakralnej postać klęcząca u stóp postaci Jezusa Chrystusa lub Marii, składająca ręce w geście uwielbienia, czyli adoracji.

Najczęściej w tej postaci można się dopatrzeć fundatora dzieła. W ikonografii chrześcijańskiej element ten pojawia się w okresie sztuki bizantyjskiej.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adoratorka ż., adorowanie n., adorator mos., adoracja ż.

czas. adorować

Wiktionary

# adorator

książkowo: mężczyzna zabiegający o względy kobiety; amant, wielbiciel, uwodziciel

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Nasza nowa praktykantka jest zawsze otoczona przez grono adoratorów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔˈratɔr, AS: adorator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorant m.

:: fż. adoratorka ż.

czas. adorować ndk.

przym. adoracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) amant, konkurent, uwodziciel, wielbiciel; pot. absztyfikant

Wiktionary

# adoratorka

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: adorator

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Naiwna ziemska adoratorka nie powinna była zapuszczać żurawia w jego przeszłość.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔraˈtɔrka, AS: adoratorka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorant m.

:: fm. adorator m.

czas. adorować ndk.

przym. adoracyjny

Wiktionary

# adoratorki

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa

SJP.pl

# adorno

Theodor Adorno (właściwie Theodor Wiesengrund) (1903-69), niemiecki filozof, socjolog i muzykolog

SJP.pl

- Antoniotto de Botta-Adorno – włoski wojskowy.
- Omar Adorno − portorykański bokser, olimpijczyk
- Theodor Adorno (właśc. Theodor Ludwig Wiesengrund) – niemiecki filozof, socjolog, teoretyk muzyki i kompozytor.

Wikipedia

# adornować

dawniej:
1. upiększać, dekorować, zdobić;
2. powiększać, uzupełniać

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) daw. ozdabiać, dekorować; ozdobić, udekorować

(1.2) daw. powiększać, uzupełniać; powiększyć, uzupełnić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔrˈnɔvat͡ɕ, AS: adornovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adornowanie n., adornacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ozdabiać/ozdobić, przyozdabiać/przyozdobić, dekorować/udekorować, upiększać/upiększyć

Wiktionary

# adornowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. ozdabianie

(1.2) daw. powiększanie, uzupełnianie

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔrnɔˈvãɲɛ, AS: adornovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adornacja ż.

czas. adornować ndk.

Wiktionary

# adorować

1. starać się o czyjeś względy, zachwycać się kimś lub czymś; admirować;
2. oddawać cześć religijną

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

(1.2) rel. oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Proszę księdza, mam takie jedno pytanko, jak adoruje się Najświętszy Sakrament?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔˈrɔvat͡ɕ, AS: adorovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoracja ż., adorowanie n., adorator m., adoratorka ż., adorant m.

przym. adoracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) emablować, wielbić, ubóstwiać

(1.2) czcić

Wiktionary

# adorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uwielbianie kogoś, zachwycanie się kimś, otaczanie kogoś uwielbieniem

(1.2) rel. oddawanie czci Bogu lub obiektom kultu religijnego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Myślę, że Krzyśkowi w końcu znudzi się adorowanie Basi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɔrɔˈvãɲɛ, AS: adorovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adoracja ż., adorant m., adorator m., adoratorka ż.

czas. adorować ndk.

przym. adoracyjny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adoracja

Wiktionary

# adp

[czytaj: a-de-pe] adenozynodifosforan

SJP.pl

# adr

[czytaj: a-de-ER] skrót angielskiego: American Depository Receipt - Amerykański Kwit Depozytowy, papier wartościowy emitowany przez banki amerykańskie w celu ułatwienia tamtejszym inwestorom lokowania kapitału w akcje zagraniczne

SJP.pl

# adra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jaśniejsza lub ciemniejsza żyła na kamieniu albo na drzewie, naturalna lub sztuczna

Wiktionary

- Adra – arabskie imię żeńskie
- Adra – wieś w Estonii, w prowincji Harju, w gminie Harku
- Adra – gmina w Hiszpanii, w prowincji Almería, w Andaluzji
- Adra – miasto w Syrii w muhafazie Damaszek

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adrowanie n.

czas. adrować

Wiktionary

# adramelek

Adramelech, Adramelek, Adar-malik (król ognia) – upadły anioł, demon i bóstwo. Utożsamiany z Anu i Molochem. Centrum kultu Adramelecha znajdowało się w mieście Sefarwaim.

Według Biblii (2 Ks. Król. 17, 31) Sefarwaici palili swoje dzieci na jego cześć. W chrześcijaństwie uznany za demona, upadłego anioła. Przed upadkiem należał do Chóru Tronów.

Wikipedia

# adramyttion

Edremit – miasto w Turcji w prowincji Balıkesir, niedaleko greckiej wyspy Lesbos.

Według danych na rok 2009 miasto zamieszkiwało 50 464 osób.

W starożytności miasto nazywało się Adramyttion (gr. Άδραμύττιον, łac. Adramyttium) i zostało wspomniane w Nowym Testamencie (Dz 27,2). Miasto zbudował Adramys, brata ostatniego króla Lidii – Krezusa. Miasto przyjęło greckich uchodźców, którzy w roku 422 p.n.e. osiedlili się wygnani ze swej ojczyzny.

Wikipedia

# adrar

1. miasto i oaza w środkowej Algierii;
2. pustynny płaskowyż w Mauretanii

SJP.pl

- Adrar – miasto w Algierii
- Adrar – prowincja Algierii
- Adrar – masyw górski w Algierii
- Adrar Afao – szczyt górski w Algierii
- Adrar – płaskowyż w północnej Mauretanii
- Adrar – region Mauretanii
- Adrar des Iforas – płaskowyż w północno-wschodnim Mali

Wikipedia

# adrast

Adrastos (gr. Ἄδραστος Ádrastos, łac. Adrastus) – w mitologii greckiej król Argos, greckiego miasta w Argolidzie.

Uchodził za syna Talaosa i Lizymachy. Ojciec jego został zabity przez Amfiaraosa. Adrastos uciekł do swego dziadka ze strony matki. Po jego śmierci został królem Sykionu. Powrócił jednak do Argos po pogodzeniu się z zabójcą ojca.

Wikipedia

# adrastea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Jowisza;

Wiktionary

- Adrastea – nimfa, opiekunka gór, bogini sprawiedliwości, piastunka Zeusa.
- Nazwa Adrastea była stosowana, zwłaszcza przez orfików, jako zamiennik lub przydomek takich bóstw jak Rea, Kybele, Ananke, Nemezis, Dike.
- Adrastea – księżyc Jowisza
- (239) Adrastea – planetoida

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adrastea jest najmniejszym z czterech wewnętrznych księżyców Jowisza.

Wiktionary

# adrenalina

hormon, mediator układu nerwowego należący do katecholamin, wytwarzany przez rdzeń nadnerczy i zakończenia włókien pozazwojowych współczulnego układu nerwowego; suprarenina

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

Wiktionary

Adrenalina, epinefryna – organiczny związek chemiczny, hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Skoki na bungee podwyższają poziom adrenaliny w organizmie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛ̃naˈlʲĩna, AS: adrẽnalʹĩna

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) epinefryna

Wiktionary

# adrenalinowy

związany z adrenaliną, dotyczący adrenaliny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) biochem. związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

Wiktionary

# adrenergiczny

w fizjologii: działający dzięki adrenalinie lub noradrenalinie

SJP.pl

# adrenokortykotropina

hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki; kortykotropina; ACTH

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. hormon pobudzający korę nadnerczy do wytwarzania przez nią hormonów

Wiktionary

Hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina, skrót: ACTH) – hormon peptydowy przysadki mózgowej, zaliczany do hormonów tropowych. Pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortykosteroidów, mineralokortykoidów (w nieznacznym stopniu) oraz androgenów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adrenokortykotropina jest kluczowym hormonem w układzie podwzgórze-przysadka-nadnercza, który reguluje wiele procesów fizjologicznych, zwłaszcza w odpowiedzi na stres.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adrenokortykotropowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) kortykotropina, hormon adrenokortykotropowy, skr. ACTH

Wiktionary

# adres

1. określenie miejsca zamieszkania;
2. ciąg znaków kierujący na czyjąś stronę w sieci komputerowej;
3. dokładnie określone miejsce przechowywania danych w pamięci elektronicznej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poczt. urz. informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

(1.2) inform. numer komórki pamięci komputera

(1.3) inform. ciąg znaków identyfikujący urządzenie, konto E-mail, stronę WWW itp. w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie

(1.4) przest. zbiorowa petycja do władz lub jej wysokiego przedstawiciela

(1.5) daw. zręczność, spryt

Wiktionary

- adres pocztowy (poczty tradycyjnej)
- adres poczty elektronicznej
- adres elektroniczny (termin prawniczy)
- adres strony internetowej (URL)
- adres IP (w sieciach komputerowych, w Internecie)
- adres pamięci (w pamięci komputerowej)
- adres fizyczny (pamięci fizycznej komputera, karty sieciowej)
- MAC adres (adres fizyczny karty sieciowej)
- adres bezwzględny (w pamięci komputerowej, w arkuszu kalkulacyjnym, w systemie plików, w Internecie)
- adres jako pismo polityczne
- adres hołdowniczy

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Poprosiłem o adres firmy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadrɛs, AS: adres

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adresant mos., adresantka ż., adresat mos., adresatka ż., adresarka ż., adresograf mrz., adresografia ż., adresówka ż., adresowanie n., zaadresowanie n., adresatywność ż., adresacja ż., adresowalność ż.

:: zdrobn. adresik mrz.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy, adresatywny

przyim. pod adresem

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) miejsce stałego pobytu, miejsce zamieszkania

Wiktionary

# adresacja

w informatyce: przydzielanie adresu IP

SJP.pl

# adresant

osoba wysyłająca list; nadawca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto wysyła przekaz, wiadomość, list, itp.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adresantem tej wiadomości jest lokalna administracja.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adres mrz., adresat mos., adresatka ż.

:: fż. adresantka ż.

czas. adresować, zaadresować

przym. adresowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nadawca

Wiktionary

# adresantka

→ adresant

SJP.pl

#### Patrz:

adresant

# adresarka

maszyna do drukowania adresów na przesyłkach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna do drukowania adresów na masowych przesyłkach;

Wiktionary

Adresarka, adrema, adresograf, adresator, maszyna adresująca – maszyna do drukowania krótkich tekstów (zwykle adresów) na masowych przesyłkach.

W klasycznej wersji teksty do nadrukowania wytłaczane były na metalowych płytkach (cynkowych lub aluminiowych), wybieranych w adresarce ze specjalnego podajnika. W najnowszych rozwiązaniach jest to rodzaj sterowanej komputerem drukarki typu heavy duty.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsarka, AS: adresarka

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. adresować

rzecz. adresik mrz., zaadresowanie n., adres, adresowanie

Wiktionary

# adresat

odbiorca;
1. osoba, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. grupa osób, określone środowisko, do którego kierowana jest wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poczt. osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

(1.2) osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) List został dostarczony do adresata.

(1.2) Adresatami tego utworu są wszyscy Polacy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdrɛsat, AS: adresat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adres m., adresowanie n.

:: fż. adresatka ż.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

(1.1) nadawca

(1.2) nadawca

hiperonimy.

(1.1) odbiorca

(1.2) odbiorca

hiponimy.

(1.2) słuchacz

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. adres m., adresowanie n.

:: fż. adresatka ż.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etymn|pol|adres.

(1.2) etym|franc|adresser.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) addressee; (1.2) audience

* baskijski: (1.1) hartzaile

* białoruski: (1.1) адрасат m.; (1.2) адрасат m.

* bułgarski: (1.1) адресат m.

* chorwacki: (1.1) adresat m., primatelj m.

* czeski: (1.1) adresát

* duński: (1.1) adressat w., modtager w.; (1.2) modtager w.

* esperanto: (1.1) adresato

* francuski: (1.1) destinataire m.

* hiszpański: (1.1) destinatario m.; (1.2) destinatario m.

* indonezyjski: (1.1) penerima

* islandzki: (1.1) viðtakandi bréfs m.

* jidysz: (1.1) אַדרעסאַט m. (adresat)

* niemiecki: (1.1) Adressat m., Empfänger m.

* norweski (bokmål): (1.1) adressat m.

* nowogrecki: (1.1) αποδέκτης m., παραλήπτης m.

* rosyjski: (1.1) адресат m.; (1.2) адресат m.

* słowacki: (1.1) adresát

* szwedzki: (1.1) adressat w., mottagare w.; (1.2) adressat w.

* ukraiński: (1.1) адресат m.; (1.2) адресат m.

* węgierski: (1.1) címzett

* włoski: (1.1) destinatario m.

źródła.

== adresat (język chorwacki.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) adresat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) primatelj

Wiktionary

# adresatka

odbiorczyni;
1. kobieta, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. kobieta, do której coś jest skierowane, np. film, wypowiedź, projekt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, do której coś jest adresowane

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Dlaczego otwierasz ten list? Przecież to nie ty jesteś jego adresatką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsatka, AS: adresatka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adres m., adresowanie n.

:: fm. adresat m.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy

Wiktionary

# adresatywny

dotyczący bezpośrednio adresata, np. forma adresatywna

SJP.pl

# adresik

zdrobnienie od: adres

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: adres

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adres m., adresat mos., adresatka ż., adresarka ż., adresówka ż., adresowalność ż., adresowanie n., zaadresowanie n., adresatywność ż., adresacja ż.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy, adresatywny

Wiktionary

# adresograf

urządzenie do drukowania adresów; adresarka

SJP.pl

Adresarka, adrema, adresograf, adresator, maszyna adresująca – maszyna do drukowania krótkich tekstów (zwykle adresów) na masowych przesyłkach.

W klasycznej wersji teksty do nadrukowania wytłaczane były na metalowych płytkach (cynkowych lub aluminiowych), wybieranych w adresarce ze specjalnego podajnika. W najnowszych rozwiązaniach jest to rodzaj sterowanej komputerem drukarki typu heavy duty.

Wikipedia

# adresografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. metoda nadrukowywania adresów na przesyłkach

(1.2) dział przedsiębiorstwa zajmujący się gromadzeniem danych adresowych osób i instytucji

Wiktionary

#### Przykłady

(1.2) Dział adresografii musi dbać o poprawność danych adresowych.

Wiktionary

# adresomania

mania składania adresów (pism zbiorowych wystosowanych do władz lub osób wybitnych, zajmujących wysokie stanowisko)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. mania składania adresów (zbiorowych petycji do władz lub jej wysokich przedstawicieli)

Wiktionary

# adresować

1. wpisywać adres
2. kierować do kogoś wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) umieszczać adres na liście, przesyłkę

(1.2) odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Poczta apeluje: podpisuj się swoim prawdziwym imieniem i nazwiskiem oraz prawidłowo adresuj listy.

(1.2) Obejrzymy sztukę, która – choć adresowana do młodych widzów – dorosłym pójdzie w pięty!

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ, AS: adresovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adresant mos., adresik mrz., adres m., adresat m., adresatka ż., adresówka ż., adresarka ż., adresowanie n., zaadresowanie n.

czas. zaadresować dk.

przym. adresowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) kierować, zwracać się

Wiktionary

# adresowalność

→ adresowalny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adresowalne

Wiktionary

#### Patrz:

adresowalny

#### Powiązane:

przym. adresowalny

przysł. adresowalnie

rzecz. zaadresowanie n., adres mrz., adresowanie n., adresik mrz.

Wiktionary

# adresowalny

specjalny, zindywidualizowany, np. reklamy adresowalne

SJP.pl

# adresowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

(1.2) przen. odnoszenie, kierowanie czegoś do jakiejś osoby lub podmiotu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛsɔˈvãɲɛ, AS: adresovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. zaadresowanie n., adres m., adresik m., adresówka ż., adresarka ż., adresat m., adresatka ż., adresowalność ż.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy

Wiktionary

# adresówka

1. mały identyfikator zwierzęcia domowego, doczepiany do obroży;
2. środowiskowo: firmowa pieczątka z adresem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adresówka pomaga w identyfikacji zwierzęcia w razie jego zaginięcia.

(1.1) Psy bez adresówek trafiają do schronisk (…). Wielu takich sytuacji można uniknąć poprzez prosty system: zawieszka przy obroży.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsufka, AS: adresufka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adres m., adresat m., adresatka ż., zaadresowanie n., adresowanie n., zaadresowanie n.

:: zdrobn. adresik m.

czas. adresować ndk., zaadresować dk.

przym. adresowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zawieszka

Wiktionary

# adresownik

notes do zapisywania adresów

SJP.pl

# adresowo-wysyłkowy

związany z adresowaniem, jak i wysyłką (np. adresowo-wysyłkowe usługi)

SJP.pl

# adresowy

związany z adresem, dotyczący adresu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący adresu, związany z adresem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadrɛˈsɔvɨ, AS: adresovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adresant mos., adresik mrz., adresatka ż., zaadresowanie n., adres m., adresowanie n., adresat mos., adresówka ż.

czas. adresować ndk.

Wiktionary

# adret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

Wiktionary

Adret (dosłoneczny stok) – termin geograficzny określający stok góry lub wzgórza będące bardziej nasłonecznione w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego. Na półkuli północnej są to stoki południowe (eksponowane na południe), natomiast na półkuli południowej – północne (eksponowane na północ).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) stok dosłoneczny

antonimy.

(1.1) stok odsłoneczny

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|adret. → etym|okcytański|adrech. lub etym|okcytański|adreit. → zwrócony na południe

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) adret

* francuski: (1.1) adret m.

* niderlandzki: (1.1) zonzijde

* niemiecki: (1.1) Sonnenseite f

* włoski: (1.1) adret

źródła.

== adret (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) zub. zręczny

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) stok dosłoneczny

Wiktionary

# adria

tkanina wełniana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Wiktionary

- Adria – miasto we Włoszech
- Adria – imię żeńskie, zdrobnienie imion Adriana, Adrianna
- adria – tkanina wełniana
- Adria – lokal w Warszawie otwarty w 1931
- Adria – kinoteatr w Bydgoszczy
- Adria Airways – słoweńskie narodowe linie lotnicze, należące do sojuszu Star Alliance
- Adria Mobil – słoweńskie przedsiębiorstwo produkujące przyczepy kempingowe i samochody typu kamper
- Wielka Adria – kontynent znajdujący się pod Europą

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na północy, w pobliżu ujścia Padu spotykamy dwa bogate miasta, Adrię i Spinę. Oba miały na pewno greckich, jak i etruskich mieszkańców. (…) Rozkwit tak Adrii, jak i Spiny przypada na drugą połowę w. VI i pierwszą V, gdy cała pobliska kraina znajdowała się w rękach Etrusków.

(1.1) W drugiej połowie II wieku przed Chr. Adria została włączona w sieć dróg rzymskich (…), a tym samym w sferę politycznego i ekonomicznego oddziaływania Rzymu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadrʲja, AS: adrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adriatyk mrz., adria ż.

przym. adriatycki

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) miasto

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adriatyk mrz., adria ż.

przym. adriatycki

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adria

* francuski: (1.1) Adria

* hiszpański: (1.1) Adria

* kataloński: (1.1) Adria

* litewski: (1.1) Adrija

* niemiecki: (1.1) Adria n.

* rosyjski: (1.1) Адрия ż.

* słowacki: (1.1) Adria ż.

* włoski: (1.1) Adria ż.

źródła.

== Adria (język angielski.) ==

thumb|Adria (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Adria

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adrian

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Adriana

Wiktionary

- Adrian – imię męskie
- „Adrian” – fabryka rajstop w Zgierzu
- Adrian – typ francuskich hełmów

- Adrian– wieś w Rumunii, w okręgu Marusza, w gminie Gurghiu
- Adrian – patriarcha moskiewski i całej Rusi
- Adrian (ur. 1952) – duchowny prawosławny w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego
- Adrian (1951-2005) – zwierzchnik Rosyjskiej Prawosławnej Cerkwi Staroobrzędowej
- Adrian(ur. 1943) – biskup Kościoła Prawosławnego Ukrainy
- Adrian(ur. 1951) – rosyjski biskup prawosławny

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Spotkałem Adriana i umówiliśmy się na kręgle.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadrʲjãn, AS: adrʹi ̯ãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adrianowa ż.

:: fż. Adriana ż.

:: zdrobn. Adrianek m., Adek m., Aduś m.

Wiktionary

# adriana

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Adrian

Wiktionary

- Adriana (Adrianna) – imię żeńskie
- Adriana – rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych
- Adriana – planetoida o numerze katalogowym 820

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię ż|D=Adriany.

synonimy.

(1.1) war. Adrianna; zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: war. Adrianna ż.

:: zdrobn. Adrianka ż., Ada ż., Adusia ż., Adunia ż.

:: fm. Adrian mos.

przym. przest. gwara. Adrianin, Adrianowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|łac.

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adriana

* bułgarski: (1.1) Адриана ż.

* hiszpański: (1.1) Adriana ż.

* karpatorusiński: (1.1) Адріана ż.

* kataloński: (1.1) Adriana ż.

* rosyjski: (1.1) Адриана ż.

* słowacki: (1.1) Adriána ż.

* ukraiński: (1.1) Адріана ż.

* węgierski: (1.1) Adrienn

* włoski: (1.1) Adriana ż.

źródła.

== Adriana (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż. Adrianna, Adriana

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdrʲjãna, AS: adrʹi ̯ãna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: war. Adrianna ż.

:: zdrobn. Adrianka ż., Ada ż., Adusia ż., Adunia ż.

:: fm. Adrian mos.

przym. przest. gwara. Adrianin, Adrianowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. Adrianna; zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

Wiktionary

# adrianek

zdrobnienie od: Adrian (imię męskie)

SJP.pl

# adrianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriany lub z nią związany

SJP.pl

# adrianna

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Adrianna, Adriana – imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Adrian. Imię to pojawiło się w starożytnym Rzymie. Pochodzi od męskiego imienia Hadrian lub Adrian, to znaczy należący do miasta Hadrii w Picenum (Włochy). Częściej – w formie Adrian – nadawano je chłopcom. Jako imię żeńskie w zapiskach po raz pierwszy znalazło się około 1350 roku.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje imię ż|D=Adrianny.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adriana ż.

:: fm. Adrian mos.

:: zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adriana

* rosyjski: (1.1) Адрианна ż.

* włoski: (1.1) Adriana ż.

źródła.

== Adrianna (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdrʲjãnːa, AS: adrʹi ̯ã•na

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adriana ż.

:: fm. Adrian mos.

:: zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adriana ż.

:: fm. Adrian mos.

:: zdrobn. Adrianka, Ada, Adusia, Adunia

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) zoblistę|Indeks:Polski - Imiona.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Adriana

* rosyjski: (1.1) Адрианна ż.

* włoski: (1.1) Adriana ż.

źródła.

== Adrianna (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|angielski|ż.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adrianniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adrianny lub z nią związany

SJP.pl

# adrianopol

miasto w europejskiej części Turcji (turecka nazwa: Edirne)

SJP.pl

Edirne lub Adrianopol (gr. Αδριανούπολη, Adrianopoli, bułg. Одрин, Odrin) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją oraz Bułgarią.

Wikipedia

# adrianopolski

→ Adrianopol (dawna nazwa Edirne, miasta w Turcji)

SJP.pl

# adrianostwo

Adrian z małżonką; Adrianowie

SJP.pl

# adrianowie

Adrian z małżonką; Adrianostwo

SJP.pl

# adrianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriana lub z nim związany

SJP.pl

# adriatycki

→ Adriatyk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

Wiktionary

#### Patrz:

Adriatyk

#### Powiązane:

rzecz. adria ż., Adriatyk mrz., Adria ż.

Wiktionary

# adriatyk

Morze Adriatyckie; morze u południowych wybrzeży Europy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) zob. Morze Adriatyckie.

Wiktionary

Morze Adriatyckie lub Adriatyk (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego. Oddziela półwyspy Apeniński od Bałkańskiego.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Do Adriatyku uchodzą rzeki Pad i Neretwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdrʲjatɨk, AS: adrʹi ̯atyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adria ż., Adria ż.

przym. adriatycki

Wiktionary

# adrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wykonywać sztuczne adry, inkrustować wyroby stolarskie drzewem lub metalem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adra ż., adrowanie n.

Wiktionary

# adrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonywanie sztucznych adr, inkrustowanie wyrobów stolarskich drzewem lub metalem

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adra ż.

czas. adrować ndk.

Wiktionary

# adryjański

przymiotnik

(1.1) stpol. adriatycki

Wiktionary

# adryjski

przymiotnik od: Adria (miasto we Włoszech)

SJP.pl

# adscripticii

[czytaj: adskriptic-i-i] w średniowieczu poddani chłopi, którzy nie mogli opuścić ziemi bez zgody pana

SJP.pl

# adsl

[czytaj: a-de-es-EL] skrót angielskiego: Asymmetric Digital Subscriber Line - odmiana technologii DSL, umożliwiająca asymetryczny dostęp do Internetu (przesył danych do użytkownika odbywa się z większą prędkością niż od użytkownika)

SJP.pl

# adsorbat

substancja, która ulega adsorpcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja ulegająca zagęszczeniu w procesie adsorpcji

Wiktionary

Sorpcja – pochłanianie jednej substancji (gazów, par cieczy, par substancji stałych i ciał rozpuszczonych w cieczach), zwanej sorbatem, przez inną substancję (ciało porowate), zwaną sorbentem.

Procesom sorpcyjnym często towarzyszą inne, jak powierzchniowe wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli (właściwości roztworu przy granicy faz są często inne niż w głębi roztworu, na przykład może być zmieniona przenikalność dielektryczna).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

# adsorbent

substancja stała, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

Wiktionary

Adsorbent – ciało o bardzo rozwiniętej powierzchni, na której zachodzi proces polegający na powierzchniowym wiązaniu cząsteczek płynu (cieczy lub gazu) przez cząstki cieczy lub ciała stałego, zwany adsorpcją. Powoduje to zatężanie substancji rozcieńczonej (adsorbatu). Adsorbenty można podzielić według różnych cech:

- dyspersji:
  - o dużej dyspersji zewnętrznej, tj. nieporowate (dymy, sadze, powierzchnia rzędu 100–500 m2/g)
  - o dużej dyspersji wewnętrznej, tj. porowate (węgiel aktywny, żel krzemionkowy, sita molekularne, zeolity) powierzchnia rzędu 10–1000 m2/g i więcej

  Wikipedia

  #### Przykłady

  składnia.

  kolokacje.

  synonimy.

  antonimy.

  hiperonimy.

  hiponimy.

  holonimy.

  meronimy.

  pokrewne.

  rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

  czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

  przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

  frazeologia.

  etymologia.

  uwagi.

  tłumaczenia.

  * baskijski: (1.1) adsorbatzaile

  * francuski: (1.1) adsorbant m.

  źródła.

  == adsorbent (język angielski.) ==

  wymowa.

  audio|LL-Q1860 (eng)-CandyKayak-adsorbent.wav.

  znaczenia.

  rzeczownik

  (1.1) chem. adsorbent

  odmiana.

  przykłady.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: atˈsɔrbɛ̃nt, AS: atsorbẽnt

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

  czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

  przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

  Wiktionary

# adsorber

urządzenie przemysłowe wykorzystywane w procesie adsorpcji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. urządzenie służące do oddzielania składników z mieszaniny gazowej lub ciekłej

Wiktionary

Adsorber – urządzenie służące do prowadzenia procesu adsorpcji.

Stosuje się go w celu:

- oczyszczania gazów, cieczy lub roztworów z niepożądanych domieszek (np: usuwanie związków siarki lub gazów trujących, oczyszczanie i odbarwianie olejów jadalnych),
- adsorbowaniu cennych składników z mieszaniny gazów, cieczy lub roztworów (np: odzyskiwanie rozpuszczalników).

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

# adsorbować

wiązać cząstki cieczy lub gazu; dokonywać adsorpcji

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) chem. wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

# adsorbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. fiz. skupianie, wiązanie cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. adsorbować

rzecz. absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

przym. adsorpcyjny

Wiktionary

# adsorpcja

1. wiązanie cząsteczek cieczy lub gazu przez ciało stałe;
2. jeden z etapów infekcji wirusowej polegający na przylgnięciu wirusa do zewnętrznej strony błony komórkowej komórki żywiciela

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

Wiktionary

Adsorpcja – proces wiązania się cząsteczek, atomów lub jonów na powierzchni lub granicy faz fizycznych, powodujący lokalne zmiany stężenia. Adsorpcji nie należy mylić z absorpcją, która jest procesem wnikania do wnętrza fazy. Adsorpcję, absorpcję i wymianę jonową przyjęło się wspólnie nazywać procesami sorpcji.

Proces odwrotny do adsorpcji, absorpcji czy ogólnie sorpcji to desorpcja.

W przemyśle proces adsorpcji i desorpcji prowadzi się z użyciem adsorberów.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: atˈsɔrpt͡sʲja, AS: atsorpcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, adsorpcyjny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

# adsorpcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adsorpcyjne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adsorpcyjny

przysł. adsorpcyjnie

Wiktionary

# adsorpcyjny

przymiotnik od: adsorpcja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adsorpcyjność ż., absorbancja ż., absorbat mrz., absorbent mrz., absorber mrz., absorbowanie n., absorpcja ż., absorpcyjność ż., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorbowanie n., adsorpcja ż., desorber mrz., desorpcja ż., resorbowanie n., sorbat mrz., sorbent mrz., sorbowanie n., sorpcja ż., zaabsorbowanie n., zaadsorbowanie n., zabsorbowanie n., zresorbowanie n.

czas. absorbować ndk., adsorbować ndk., resorbować ndk., sorbować ndk., zaabsorbować dk., zaadsorbować dk., zabsorbować dk., zresorbować dk.

przym. absorbowalny, absorbujący, absorpcyjny, adsorbowalny, desorpcyjny, sorpcyjny, zresorbowany

Wiktionary

# adstrat

rodzaj języka, z którego bierze się zapożyczenia w państwach wielojęzycznych

SJP.pl

# adstryngencja

Wikipedia

# adsubstantywny

operator adsubstantatywny - leksem mający cechy właściwe liczebnikom, jednak wchodzący w związki z przyimkami w wyrażeniach przyimkowych, np. tuż, zaraz, gdzieś; przywyrazek

SJP.pl

# adua

miasto w Etiopii

SJP.pl

Adua (także: Adowa, Adwa, Aduwa) – miasto w północnej Etiopii, w prowincji Tigraj (dawna nazwa Tigre), na wysokości 2000 m n.p.m. Była stolica Etiopii. Liczy ok. 25 tys. mieszkańców (1994). Ośrodek okręgu o rolniczym charakterze.

Wikipedia

# aduański

przymiotnik od: Adua (miasto w Etiopii)

SJP.pl

# adular

przezroczysty, bezbarwny minerał, odmiana ortoklazu, nazwa pochodząca od gór Adula w Alpach gdzie został znaleziony

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Wiktionary

Adular – minerał z grupy krzemianów, przezroczysta i bezbarwna odmiana skalenia potasowego. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gór Adula w Alpach (okolice Przełęczy Św. Gotarda w Szwajcarii).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈdular, AS: adular

Wiktionary

# adularowy

→ adular

SJP.pl

#### Patrz:

adular

# adulator

dawniej: pochlebca

SJP.pl

# adulterium

dawniej: cudzołóstwo, czyli stosunek płciowy z cudzą żoną lub cudzym mężem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. cudzołóstwo

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Bezsprzecznie hrabia dopuszczał się adulteriów, a ona cierpiała, nie wiedząc, co począć.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) cudzołóstwo, zdrada

Wiktionary

# adultyzm

[czytaj: adultyzm lub edoltyzm] dyskryminacja młodych ze względu na wiek

SJP.pl

Adultyzm – rodzaj dyskryminacji ze względu na wiek. Od ageizmu różni się tym, że skierowany jest przeciwko młodym dorosłym, nastolatkom, a nawet dzieciom.

Adultyzmem bardzo często określa się postrzeganie dorosłych (szczególnie tych, którzy pełnoletniość osiągnęli stosunkowo niedawno) jako osób niedojrzałych. Zachowanie to nie jest poparte żadnymi przesłankami wynikającymi z zachowania dyskryminowanej osoby, a jedynie pewnymi wyobrażeniami osoby dyskryminującej. Tendencja do uogólniania i pewne negatywne doświadczenia z osobami o podobnym wieku, sprawiają, że dana osoba wyznacza domniemane cechy, które miałyby być typowe dla danej kategorii (pewien przedział wiekowy), ignorując różnorodność charakterologiczną wynikającą z wieku społecznego.

Wikipedia

# adv.

skrót od: adverbium (w językoznawstwie: przysłówek)

SJP.pl

# adverbium

w językoznawstwie: przysłówek; adwerbium

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. przysłówek

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adwerbium n.

przym. adwerbialny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przysłówek, war. adwerbium

Wiktionary

# advocaat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik

SJP.pl

Advocaat [wym. adwokat], adwokat – holenderski likier o dużej lepkości, którego głównymi składnikami są jajka, cukier i brandy. Trunek został wynaleziony przez Holendra Eugena Verpoortena w Heinsbergu (dzisiejsza Nadrenia Północna-Westfalia). Produkowany z brandy o niskiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żółtek jaj, śmietany (lub skondensowanego mleka) oraz aromatu waniliowego. Najbardziej znanymi producentami advocaatu są Bols, DeKuyper i Verpoorten.

Wikipedia

# advocat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocaat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik

SJP.pl

# adw.

skrót

(1.1) = adwokat

(1.2) = adwokacki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Pozew przeciwko oskarżonemu wniósł adw. Jerzy Kwaśniewski.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) mec.

Wiktionary

# adwaita

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwajta

SJP.pl

# adwajta

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwaita

SJP.pl

Adwajta (dewanagari अद्वैत वेदान्त, trl. advaita vedānta, niedwoistość, ang. Advaita Vedanta) – w filozofii indyjskiej – monistyczny kierunek wedanty. Jego twórcą jest Adi Śankara.

Wikipedia

# adware

[czytaj: adłer] rodzaj oprogramowania utrzymywanego z reklam

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;

(1.2) inform. rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

Wiktionary

Adware (oprogramowanie reklamowe) – rodzaj licencji oprogramowania. Adware jest oprogramowaniem rozpowszechnianym za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów.

Mianem adware określa się również rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1-2) oprogramowanie reklamowe

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. adware'owy

frazeologia.

etymologia.

etym|ang|adware.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) adware; (1.2) adware

* chorwacki: (1.1) reklamni softver m., oglašivački softver m.; (1.2) reklamni softver m., oglašivački softver m.

* czeski: (1.1) adware m., reklamní program m., reklamní software m.; (1.2) adware m., reklamní program m., reklamní software m.

* duński: (1.2) adware w./n.

* esperanto: (1.1) reklamprogramaro; (1.2) reklamprogramaro

* estoński: (1.1) reklaamvara; (1.2) reklaamvara

* fiński: (1.1) mainosohjelma; (1.2) mainosohjelma

* francuski: (1.1) publiciel m., logiciel publicitaire m., logiciel de publicité m.; (1.2) publiciel m., logiciel publicitaire m., logiciel de publicité m.

* gruziński: (1.1) სარეკლამო პროგრამა (sareḳlamo ṗrograma); (1.2) სარეკლამო პროგრამა (sareḳlamo ṗrograma)

* łotewski: (1.1) reklāmprogrammatūra ż.; (1.2) reklāmprogrammatūra ż.

* norweski (bokmål): (1.1) reklameprogram n.; (1.2) reklameprogram n.

* rosyjski: (1.1) рекламная программа ż.; (1.2) рекламная программа ż.

* serbski: (1.1) адвер m., рекламни софтвер m., оглашивачки софтвер m.; (1.2) адвер m., рекламни софтвер m., оглашивачки софтвер m.

* słowacki: (1.1) advér m., reklamný softvér m.; (1.2) advér m., reklamný softvér m.

* słoweński: (1.1) oglaševalsko programje n.; (1.2) oglaševalsko programje n.

* szwedzki: (1.1) reklamprogram n., annonsprogram n.; (1.2) reklamprogram n., annonsprogram n.

* turecki: (1.1) reklam yazılımı; (1.2) reklam yazılımı

* węgierski: (1.1) reklámprogram; (1.2) reklámprogram

źródła.

== adware (język angielski.) ==

wymowa.

audioUK|En-uk-adware.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) inform. adware, oprogramowanie reklamowe

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adware'owy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) oprogramowanie reklamowe

Wiktionary

# adwekcja

napływ przemieszczających się poziomo mas powietrza atmosferycznego nad określone obszary, będący jedną z przyczyn zmian pogody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. poziomy ruch mas powietrza o innych właściwościach niż powietrze uprzednio zalegające;

(1.2) fiz. w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

Wiktionary

Adwekcja (z łac. advectiō – "dowóz", ang. advection) – pojęcie oznaczające napływ substancji bądź zmianę parametru w wyniku napływu substancji, stosowane w dwóch dziedzinach w nieco różniących się znaczeniach:

- adwekcja w mechanice płynów,
- adwekcja w meteorologii.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. adwekcyjny

Wiktionary

# adwekcyjny

przymiotnik od: adwekcja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) meteorol. / fiz. związany z adwekcją, dotyczący adwekcji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwekcja ż.

Wiktionary

# adwena

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. przychodzień, przybysz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Wigilię odwiedził nas adwena

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈvɛ̃na, AS: advẽna

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent, adwentnik, adwentysta, adwentystka

przym. adwentowy

Wiktionary

# adwent

w liturgii rzymskokatolickiej: okres czterech tygodni poprzedzających święto Bożego Narodzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. rel. w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; Gloger.

(1.2) przest. dzień Bożego Narodzenia

Wiktionary

Adwent (łac. adventus – przyjście) – w Kościołach zachodnich (łacińskim, anglikańskim i protestanckich) okres liturgiczny, poprzedzający uroczystość Bożego Narodzenia. Adwent poświęcony jest oczekiwaniu na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa, a jednocześnie przypomina historyczne oczekiwanie na Mesjasza. Ten okres liturgiczny jest także czasem "radosnego oczekiwania na przyjście Chrystusa".

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Adwent początkowo miał charakter głównie pokutny.

(1.1) Obecnie adwent obejmuje cztery niedziele przed Bożym Narodzeniem.

(1.1) Minęła jesień, minął zwykłą koleją rzeczy adwent, nastąpił karnawał.

(1.1) Symbolami adwentu są: wieniec adwentowy, kalendarz adwentowy, lampion roratny i roratka.

(1.1) W liturgii katolickiej fiolet symbolizuje skruchę, post, powagę i dlatego jest barwą adwentu.

(1.1) Z pierwszą niedzielą adwentu zaczyna się rok kościelny.

(1.1) W adwencie chodzimy przed świtem na roraty.

(1.2) Adwent jest ważnym dniem w roku kościelnym.

(1.2) Dawniej adwentem sam dzień Bożego Narodzenia zwano (…).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈadvɛ̃nt, AS: advẽnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwentowość ż., adwentnik mrz., adwentowiec mrz./mzw., adwentówka ż., adwentysta mos., adwentystka ż., adwentyzm mrz., adwentystyczność ż., adwena mos.

przym. adwentowy, adwentystyczny

przysł. adwentowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) reg. śl. adwynt., reg. śl. adwenta.

Wiktionary

# adwenta

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adwent

Wiktionary

# adwentnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. grudzień

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Adwentnik w tym roku był srogi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈvɛ̃ntʲɲik, AS: advẽntʹńik

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent m., adwena m., adwentysta m., adwentystka ż.

przym. adwentowy

Wiktionary

# adwentowicz

nazwisko

SJP.pl

# adwentowo

przysłówek

(1.1) w sposób adwentowy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent mrz.

przym. adwentowy

Wiktionary

# adwentowy

→ adwent, np. spotkanie adwentowe

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) kult. rel. związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) W Niemczech specjalnie na tę okazję wydawane są kalendarze adwentowe które powoli także docierają do Polski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ, AS: advẽntovy

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent m., adwentowość ż., adwentnik m., adwentowiec m., adwentówka ż., adwentysta m., adwentystka ż., adwentyzm m., adwentystyczność ż., adwena m.

przym. adwentystyczny

przysł. adwentowo

Wiktionary

# adwentyści

grupa protestanckich związków wyznaniowych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

SJP.pl

Adwentyzm (z łac. adventus: „przyjście”) – Kościoły i inne wspólnoty chrześcijańskie wywodzące się lub nawiązujące do XIX-wiecznego amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelikalizmu, któremu przewodził William Miller. Cechą wyróżniającą adwentyzm na tle chrześcijańskiego ogółu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.

Wikipedia

# adwentysta

członek jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jan jest pobożnym adwentystą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɨsta, AS: advẽntysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent m., adwena ż., adwentnik m., adwentownik m.

:: fż. adwentystka ż.

przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary

# adwentystka

członkini jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Żona mojego kolegi jest adwentystką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadvɛ̃nˈtɨstka, AS: advẽntystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwent m., adwena ż., adwentnik m., adwentownik m.

:: fm. adwentysta m.

przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary

# adwentystyczny

→ adwentysta

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z adwentystami, dotyczący adwentystów

Wiktionary

#### Patrz:

adwentysta

#### Powiązane:

rzecz. adwentysta mos., adwentystka ż., adwentyzm mrz., adwent mrz.

przym. adwentowy

Wiktionary

# adwentyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

Wiktionary

Adwentyzm (z łac. adventus: „przyjście”) – Kościoły i inne wspólnoty chrześcijańskie wywodzące się lub nawiązujące do XIX-wiecznego amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelikalizmu, któremu przewodził William Miller. Cechą wyróżniającą adwentyzm na tle chrześcijańskiego ogółu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adwentysta mos., adwentystka ż., adwent mrz.

przym. adwentowy, adwentystyczny

Wiktionary

# adwerbalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z czasownikiem; przyczasownikowy;
2. przypadek adwerbalny - przypadek, którym rządzi czasownik, np. biernik: czytam książkę

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przyczasownikowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwerbium n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przyczasownikowy

Wiktionary

# adwerbialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adwerbialne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. adwerbialny

przysł. adwerbialnie

Wiktionary

# adwerbialny

w językoznawstwie: przysłówkowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przysłówkowy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwerbialność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przysłówkowy

Wiktionary

# adwerbium

w językoznawstwie: przysłówek; adverbium

SJP.pl

Wikipedia

# adwersarka

przestarzałe: przeciwniczka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwniczka w sporze

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. adwersarz mos.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) antagonistka, dyskutantka, oponentka, opozycjonistka, polemistka

Wiktionary

# adwersarz

przeciwnik, zwłaszcza w dyskusji lub sporze

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. oponent, rywal

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Podczas dyskusji moi adwersarze nie skupiali się na merytorycznej istocie sprawy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈvɛrsaʃ, AS: adversaš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. adwersarka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przeciwnik, polemista

Wiktionary

# adwokacik

zdrobnienie od adwokat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: adwokat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokat mos., adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fż. adwokatka ż.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

# adwokacina

ekspresywnie: adwokat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. kiepski adwokat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Przegrałem sprawę, bo ten adwokacina nie umiał wykorzystać dowodów.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokat mos., adwokatka ż., adwokatura ż.

przym. adwokacki

Wiktionary

# adwokacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. opieka władcy świeckiego nad Kościołem

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadvɔˈkat͡sʲja, AS: advokacʹi ̯a

Wiktionary

# adwokacki

przymiotnik od: adwokat

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adwokatem lub adwokaturą

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Narada zespołu adwokackiego odbyła się wczoraj.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokat mos., adwokatka ż., adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokacik ż., adwokacina mos., adwokatowanie n.

czas. adwokatować ndk.

przysł. adwokacko

Wiktionary

# adwokacko

przysłówek

(1.1) na sposób adwokacki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos./mrz., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

czas. adwokatowaćndk.

przym. adwokacki

Wiktionary

# adwokat

1. prawnik zajmujący się prowadzeniem spraw w sądzie; obrońca sądowy
2. osoba występująca w obronie lub wstawiająca się za kimś lub za czymś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

(1.2) przen. rzecznik jakiejś sprawy

(1.3) środ. uczn. grzeczny uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) kulin. rodzaj likieru jajecznego;

Wiktionary

Adwokat (łac. advocatus „przywołany [do pomocy]”) – zawód zaufania publicznego, prawnik świadczący pomoc prawną, uprawniony do występowania przed organami ścigania, sądami i urzędami, udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych, tworzeniem umów, statutów a także innych dokumentów, mających charakter prawny.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Wynająłem adwokata do reprezentowania mnie przed sądem.

(1.2) Nie potrzebuję adwokata, żeby wytłumaczyć się przed rodzicami.

(2.1) Lubię wypić sobie kieliszek adwokata po kolacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: adˈvɔkat, AS: advokat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokatura ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fż. adwokatka ż.

:: zdrobn. adwokacik mos.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pot. mecenas, obrońca, obrona; daw. pierca, pierczyk; pejor. kauzyperda; więz. papuga

(1.2) rzecznik

(2.1) ajerkoniak

Wiktionary

# adwokatka

→ adwokat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kobieta adwokat

Wiktionary

#### Patrz:

adwokat

#### Powiązane:

rzecz. adwokatowa ż., adwokatowanie n.

:: fm. adwokat mos.

::: zdrobn. adwokacik mos.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

# adwokatowa

przestarzale: żona adwokata

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona adwokata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowanie n.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

# adwokatować

1. w znaczeniu potocznym: być adwokatem;
2. przenośnie: bronić kogoś, adwokatować komuś

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. praw. być adwokatem, pełnić rolę, obowiązki adwokata

(1.2) przen. wstawiać się za kimś, występować w czyjejś obronie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos./mrz., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) daw. patronować

Wiktionary

# adwokatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) branie kogoś w obronę, ujmowanie się za kimś

(1.2) pot. wykonywanie zawodu adwokata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adwokatura ż., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowa ż.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) wstawianie się

Wiktionary

# adwokatowy

→ adwokat (likier)

SJP.pl

# adwokatura

1. zajęcie adwokata;
2. ogół adwokatów; palestra

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pełnienie czynności adwokata, zawód, profesja, stanowisko adwokata

(1.2) zespół adwokatów

Wiktionary

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. adwokacina mos., adwokacik mos., adwokat mos., adwokatka ż., adwokatowa ż., adwokatowanie n.

czas. adwokatować ndk.

przym. adwokacki

przysł. adwokacko

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) palestra

Wiktionary

# adwynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. adwent (okres)

Wiktionary

# ady

[czytaj: Odi] nazwisko

SJP.pl

partykuła

(1.1) gw-pl|Poznań. sącz. ale, przecież

Wiktionary

# adyfenina

środek działający rozkurczająco na mięśnie gładkie

SJP.pl

# adyga

1. rzeka we Włoszech;
2. Trydent-Górna Adyga: region autonomiczny we Włoszech; Górna Adyga; Tyrol Włoski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

Wiktionary

Adyga (wł. Adige; łac. Athesis; niem. Etsch) – rzeka w północnych Włoszech o długości 409 km i powierzchni dorzecza 12,1 tys. km².

Wypływa ze źródeł koło przełęczy Reschenpass w Alpach Ötztalskich, w pobliżu granicy z Austrią, płynie przez Alpy i Nizinę Padańską, a na południe od miasta Chioggia uchodzi do Zatoki Weneckiej (Morze Adriatyckie). Tworzy naddatek delty Padu styczny od jej strony północnej. Adyga żeglowna jest na długości 300 km, znajdują się na niej elektrownie wodne.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) «Wicentyńskie Alpy», grupa górska w Południowych Alpach Wapiennych, między doliną Sugańską a Adygą, wysokie do 2341 m (…)

Wiktionary

# adygea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zob. Adygeja.

Wiktionary

Adygeja (czasem określana także jako Adygea; oficj. Republika Adygei, ros. Республика Адыгея, Riespublika Adygieja, adygejski Адыгэ Республик, Adygè Respublik) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części.

Wikipedia

# adygeja

autonomiczna republika w Rosji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Wiktionary

Adygeja (czasem określana także jako Adygea; oficj. Republika Adygei, ros. Республика Адыгея, Riespublika Adygieja, adygejski Адыгэ Республик, Adygè Respublik) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Adygejsk mrz., adygejski mrz., Adygejczyk mos., Adygejka ż.

przym. adygejski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Republika Adygei

Wiktionary

# adygejczyk

1. członek rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkaniec Adygei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek narodu Adygejczyków

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fż. Adygejka ż.

przym. adygejski

Wiktionary

# adygejka

1. członkini rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkanka Adygei

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini narodu Adygejczyków

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fm. Adygejczyk mos.

przym. adygejski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Adygejczyk.

* angielski: (1.1) Adygean

* rosyjski: (1.1) адыгейка ż.

* słowacki: (1.1) Adygejka ż.

* ukraiński: (1.1) адигейка ż.

źródła.

== Adygejka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Adygejka

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fm. Adygejczyk mos.

przym. adygejski

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

:: fm. Adygejczyk mos.

przym. adygejski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum rodz|Adygejczyk.

* angielski: (1.1) Adygean

* rosyjski: (1.1) адыгейка ż.

* słowacki: (1.1) Adygejka ż.

* ukraiński: (1.1) адигейка ż.

źródła.

== Adygejka (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) Adygejka

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# adygejsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w Adygei;

Wiktionary

Adygejsk (ros. Адыгейск, adygejski Адыгэкъалэ) – miasto w Rosji, w Republice Adygei, 100 km na północny zachód od Majkopu.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Adygeja ż., adygejski mrz.

przym. adygejski

Wiktionary

# adygejski

1. przymiotnik od:
a) Adygeja (republika należąca do Federacji Rosyjskiej; Republika Adygei);
b) Adyga (rzeka we Włoszech);
2. język adygejski - język należący do rodziny języków abchasko-adygijskich, używany głównie w Republice Adygei; adygejski

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków

(1.2) odnoszący się do Adygejska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język adygejski;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adygejka ż., Adygejczyk mos., Adygeja ż., Adygejsk mrz.

Wiktionary

# adygejskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem adygejskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem adygejskim

(1.3) spisany, stworzony w języku adygejskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɨˈɡɛjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: adygei ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# adygijski

przymiotnik

(1.1) daw. jęz. o rodzinie językowej adygejski

Wiktionary

# adynamia

utrata siły, słabość wywołana starością, przewlekłą chorobą, głodem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. częściowa lub całkowita utrata sił fizycznych

Wiktionary

Adynamia (gr. bezsilność) – zjawisko utraty sił lub słabości spowodowanej rozmaitymi czynnikami naturalnymi lub patologicznymi, jak starość, głód lub choroba (np. zespół Cushinga, zespół Sheehana).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Guz płata czołowego może powodować […] jedynie adynamię, która może imitować spowolnienie ruchowe.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌadɨ̃ˈnãmʲja, AS: adỹnãmʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) niemoc

Wiktionary

# adynamiczny

→ adynamia

SJP.pl

#### Patrz:

adynamia

# adynata

w literaturze fabularnej: absurdalne motywy ukazujące niemożliwe i niewytłumaczalne zdarzenia, sytuacje

SJP.pl

Adynata – występujące w utworach fabularnych motywy nonsenowne, groteskowe, rzeczy niemożliwe, kłócące się ze zdrowym rozsądkiem (np. Baron Münchhausen wyciągający się sam za włosy z bagna). Adynata występują najczęściej w opowieściach humorystycznych, literaturze ludowej i literaturze sowizdrzalskiej.

Wikipedia

# adypinian

sól kwasu adypinowego

SJP.pl

# adypinowy

kwas adypinowy - alifatyczny kwas dikarboksylowy

SJP.pl

# adypocyt

komórka tłuszczowa; adipocyt

SJP.pl

Adipocyt (adypocyt, komórka tłuszczowa) – główny rodzaj komórek, z których zbudowana jest tkanka tłuszczowa. Podstawową rolą adipocytu jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydy).

Adipocyty mogą się rozrastać w dwojaki sposób: na skutek hipertrofii (zwiększenie rozmiaru komórek), hiperplazji (zwiększenie liczby komórek).

Wikipedia

# adyton

pomieszczenie w greckim sanktuarium będące miejscem przechowywania świętości dostępnych tylko kapłanom bądź osobom wybranym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;

Wiktionary

Adyton (stgr. ἄδυτον "niedostępny") – miejsce święte, ukryta część starożytnego sanktuarium, świątyni, gaju świętego lub groty, do której dostęp mieli wyłącznie kapłani i osoby wybrane. Przechowywano w nim najcenniejsze świętości (cudowne wizerunki, relikwie). Zwykle mieściło też kultowy posąg bóstwa, a czasami było miejscem wyroczni. Adyton zazwyczaj mieścił się w tylnej części naosu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Apokryficzna literatura żydowska i heretycka wzór swój brała z tajemniczych ksiąg poganizmu, które miały pochodzić bezpośrednio od bogów (…) Księgi te, zapisujące ceremonje kapłańskie, tłumaczące znaczenie mytów, zajmujące się zjawiskami natury, były księgami przystępnemi tylko dla kapłanów i wtajemniczonych (…) Po większej części chowano je w najświętszém miejscu świątyni, w tak nazwaném adyton.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈdɨtɔ̃n, AS: adytõn

Wiktionary

# adżanta

1. miejscowość w Indiach;
2. pasmo górskie w Indiach

SJP.pl

Adźanta (hindi: अजिंठा लेणी) – grupa wzgórz w Indiach w stanie Maharasztra, na terenie dawnego księstwa Hajderabadu. W ich zboczach, nad doliną rzeki Waghory, wykutych jest 30 pieczar z unikatowymi malowidłami o tematyce buddyjskiej. Cztery groty to ćajtje – miejsca kultu, zaś pozostałe to wihary – miejsca zamieszkania i gromadzenia się mnichów. Groty powstały między II wiekiem p.n.e. a VII wiekiem n.e. Wiele z nich wykuto za czasów Guptów. Część grot nie została ukończona, prawdopodobnie z uwagi na brak funduszy związany z zanikiem buddyzmu na półwyspie dekańskim. Groty zostały odkryte w 1819 przez grupę angielskich myśliwych. Zespół grot w Adźancie znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Wikipedia

# adżantyjski

przymiotnik od: Adżanta (miejscowość w Indiach)

SJP.pl

# adżar

mieszkaniec Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. mieszkaniec Adżarii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adżaria ż.

:: fż. Adżarka ż.

przym. adżarski

Wiktionary

# adżaria

autonomiczna republika w Gruzji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Wiktionary

Adżaria, Adżarska Republika Autonomiczna (gruz. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Acz’aris Awt’onomiuri Resp’ublik’a) – republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Batumi jest stolicą autonomicznej republiki Adżarii.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adżar mos., Adżarka ż.

przym. adżarski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Adżarska Republika Autonomiczna

Wiktionary

# adżarka

mieszkanka Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. mieszkanka Adżarii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adżaria ż.

:: fm. Adżar mos.

przym. adżarski

Wiktionary

# adżarski

→ Adżaria

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adżarią lub Adżarami

Wiktionary

#### Patrz:

Adżaria

#### Powiązane:

rzecz. Adżaria ż., Adżar mos., Adżarka ż.

Wiktionary

# adziamski

przymiotnik

(1.1) daw. perski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) perski, irański

Wiktionary

# adżika

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zob. adżyka.

Wiktionary

Adżika, adżyka (z abch. „sól”) – dodatek kulinarny wywodzący się z kuchni kaukaskiej i popularny w Gruzji (według źródeł gruzińskich pochodzi z Megrelii i Abchazji), Armenii, Turcji oraz Rosji. Jest to pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół (w tym chmeli-suneli) oraz orzecha włoskiego.Adżika ma zazwyczaj czerwony kolor, jednakże z niedojrzałej papryki wytwarza się ją również w kolorze zielonym.

Wikipedia

# adziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ady lub z nią związany

SJP.pl

# adźiwika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. hist. jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Lokajata byli racjonalistami i materialistami, podczas gdy adźiwika, dżinizm i gymnozofia były religiami ascetycznymi, odrzucającymi przyodziewek.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. adźiwikowie m. lm.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) adźiwikowie

Wiktionary

# adżman

1. emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
2. miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

SJP.pl

- Adżman – emirat Zjednoczonych Emiratów Arabskich
- Adżman – miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Wikipedia

# adżmanin

mieszkaniec Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

SJP.pl

# adżmanka

mieszkanka Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adżmanu, emiratu w ZEA

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adżman mrz.

:: fm. Adżmanin mos.

przym. adżmański

Wiktionary

# adżmański

przymiotnik od: Adżman (emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adżmanem, dotyczący Adżmanu (miasta lub emiratu w ZEA)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Adżman mrz., Adżmanin mos., Adżmanka ż.

Wiktionary

# adżmer

miasto w Indiach

SJP.pl

Adźmer (dewanagari अजमेर, ang. Ajmer) – miasto w północno-zachodnich Indiach, w stanie Radżastan.

Miasto położone jest w górach Arawali, na wysokości około 900 metrów n.p.m., przy linii kolejowej z Delhi do Bombaju.

Około 500 tys. mieszkańców.
Dawniej stolica stanu Adźmer. W roku 1956 zostało przyłączone do stanu Radżastan.
Centrum przemysłowo-handlowe, przetwórstwo bawełny.

Wikipedia

# adżmerski

przymiotnik od: Adżmer (miasto w Indiach)

SJP.pl

# adzuki

fasola adzuki - roślina z rodziny bobowatych o nasionach podobnych do fasoli; fasola azuki

SJP.pl

# adźwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Usy w dorzeczu Peczory

Wiktionary

# adżwan

gatunek rośliny z rodziny selerowatych, używany jako przyprawa w kuchni indyjskiej; ajowan, chropawiec wonny, kminek indyjski

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Trachyspermum ammi|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny selerowatych pochodzący z Indii;

Wiktionary

Chropawiec wonny, indyjski kminek, ajowan (Trachyspermum ammi), ang. carom seeds – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Pochodzi z Indii, jest uprawiany w wielu krajach Azji i Afryki.

Wikipedia

# adżyka

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżika

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

Wiktionary

Adżika, adżyka (z abch. „sól”) – dodatek kulinarny wywodzący się z kuchni kaukaskiej i popularny w Gruzji (według źródeł gruzińskich pochodzi z Megrelii i Abchazji), Armenii, Turcji oraz Rosji. Jest to pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół (w tym chmeli-suneli) oraz orzecha włoskiego.Adżika ma zazwyczaj czerwony kolor, jednakże z niedojrzałej papryki wytwarza się ją również w kolorze zielonym.

Wikipedia

# ae

[czytaj: a-E] skrót od: Akademia Ekonomiczna

SJP.pl

Ae występuje między innymi w łacinie i odpowiada współcześnie wymowie /e/, w łacinie klasycznej zbliżone do niemieckiego ei, a w archaicznej /aj/. Bywa też zastępowane ligaturą æ. W języku niemieckim zastępuje ä przy braku odpowiednich czcionek i/lub klawiatury. Ponadto łacińskiemu ae odpowiada niemieckie ä.

Wikipedia

# aecjusz

- Aecjusz – imię męskie
- Aecjusz z Antiochii (ok. 313–365 lub 367) – duchowny ariański
- Aecjusz Flawiusz (ok. 390–454) – polityk i wódz rzymski
- Aecjusz, ostatni Rzymianin – powieść Teodora Parnickiego

Wikipedia

# aecki

dotyczący Aetów, rdzennej ludności Filipin

SJP.pl

# aedicula

[czytaj: edikula] edykuł, edykuła;
1. w starożytności:
a) miniaturowa budowla wzorowana na klasycznych świątyniach;
b) nisza w ścianach budynku, tło dla posągu lub wazy;
2. później: klasyczny model budowli lub motyw dekoracyjny wyglądający jak taka budowla

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. archit. zob. edykuł.

Wiktionary

Aedicula, edykuła (łac. aedes – świątynia, budynek, wym. edikula), edykuła, edykuł – kompozycja składająca się z dwóch filarów, kolumn lub pilastrów podtrzymujących belkowanie, czasami z frontonem – o kilku znaczeniach:

- na ścianach domów w Pompejach odkryto najstarsze namalowane formy aediculi stanowiące tło dla bóstwa;
- w okresie romańskim i gotyckim w formie miniaturowej kapliczki baldachimowej (w baroku k. kopułowej), lub świątyńki o charakterze wotywnym albo motyw dekoracyjny w tym kształcie umieszczany w tympanonie, portalu lub jako sterczyna w attyce;
- nisza w ścianie budynku mieszkalnego przeznaczona na posąg boga lub przodka;
- miniaturowy model budowli; zobacz Bazylika Grobu Świętego, w której mieści się edykuła Grobu,
- w okresie nowożytnym kompozycja często stosowana jako oprawa okien, ołtarzy, portali, nagrobków oraz w meblarstwie.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|edykuł.

źródła.

== aedicula (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) archit. edykuł, aedicula

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌɛdʲiˈkula, AS: edʹikula

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|edykuł.

źródła.

== aedicula (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) archit. edykuł, aedicula

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aedon

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. kobieta przemieniona przez bogów w słowika;

Wiktionary

Aedon (gr. Άηών – słowik) – postać w mitologii greckiej.

Według Odysei była córką Pandareosa i żoną Zetosa oraz matką Itylosa. Miała tylko jednego potomka i zazdrościła swojej szwagierce Niobe, przez co próbowała zabić jej najstarszego syna Amaleusa, gdy spał. Omyłkowo zabiła jednak swojego syna. Zrozpaczona kobieta ubłagała bogów by zamienili ją w słowika.

Wikipedia

# aeg

[czytaj: a-e-GIE] Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft - firma niemiecka; produkt tej firmy

SJP.pl

# aegidienberger

[czytaj: egidienberger] silny koń średniej wielkości w typie kuca islandzkiego, wyhodowany w Niemczech

SJP.pl

## Budowa, pokrój, eksterier

Aegidienberger – mocny koń średniej wielkości w typie kuca islandzkiego ze swobodą chodów konia paso. Wysokie na 140-150 cm koniki występują raczej w ciemnych maściach. Głowa szlachetnej budowy o prostym profilu, kończyny mocne.

## Użytkowość, chody

Wikipedia

# aegikranion

[czytaj: egikranion] starożytny element dekoracyjny w postaci głowy kozy lub barana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. w starożytności: element dekoracyjny w kształcie głowy kozy lub barana

Wiktionary

Aegikranion (z greckiego: "αίγα" - kozioł, "κρανιο" - czaszka) – element dekoracyjny stosowany głównie w starożytności w formie płaskorzeźby na metopach fryzów w postaci ujętej frontalnie czaszki kozła lub barana symbolizującego zwierzę ofiarne. Motyw stosowany jako element ozdobny antycznych ołtarzy poświęconych bóstwom opiekujących się rolnictwem, oraz w kręgu sepulkralnym. Został przejęty przez ornamentykę nowożytną, popularny w meblarstwie XVIII wieku.

Wikipedia

# aelowiec

członek AL (Armii Ludowej); alowiec; AL-owiec

SJP.pl

# aelowski

odnoszący się do Armii Ludowej; AL-owski; alowski

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z AL (Armią Ludową)

Wiktionary

#### Powiązane:

skr. AL

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) AL-owski, alowski

Wiktionary

# aeolipila

wydrążona kula obracająca się wskutek reakcji pary wypływającej z jej wnętrza wygiętymi obwodowo rurkami; pierwowzór turbiny parowej reakcyjnej; bania Herona, turbina Herona, aeolipile

SJP.pl

Bania Herona, turbina Herona, aeolipila – pierwowzór turbiny parowej skonstruowany w I wieku około roku 60 n.e. przez Herona z Aleksandrii.

Urządzenie składało się z podgrzewanego ogniem kotła oraz właściwej turbiny w formie kuli zamocowanej na osi. Na jej obwodzie znajdowały się dwie dysze skierowane przeciwbieżnie. Powstająca w kotle para doprowadzana była do kuli przez wydrążone osie i wydostawała się z niej poprzez dysze. Wywołane przez wypływ pary z dysz siły odrzutu o tym samym kierunku, lecz przeciwnym zwrocie wytwarzały siłę ciągu i wprawiały kulę w ruch obrotowy.

Wikipedia

# aeolipile

wydrążona kula obracająca się wskutek reakcji pary wypływającej z jej wnętrza wygiętymi obwodowo rurkami; pierwowzór turbiny parowej reakcyjnej; bania Herona, turbina Herona, aeolipile

SJP.pl

Bania Herona, turbina Herona, aeolipila – pierwowzór turbiny parowej skonstruowany w I wieku około roku 60 n.e. przez Herona z Aleksandrii.

Urządzenie składało się z podgrzewanego ogniem kotła oraz właściwej turbiny w formie kuli zamocowanej na osi. Na jej obwodzie znajdowały się dwie dysze skierowane przeciwbieżnie. Powstająca w kotle para doprowadzana była do kuli przez wydrążone osie i wydostawała się z niej poprzez dysze. Wywołane przez wypływ pary z dysz siły odrzutu o tym samym kierunku, lecz przeciwnym zwrocie wytwarzały siłę ciągu i wprawiały kulę w ruch obrotowy.

Wikipedia

# aeolodikon

instrument muzyczny z grupy idiofonów języczkowych, skonstruowany przez Augusta Fidelisa Brunnera i uważany za poprzednika fisharmonii; aeolodion, aeolomelodikon

SJP.pl

# aeolodion

instrument muzyczny z grupy idiofonów języczkowych, skonstruowany przez Augusta Fidelisa Brunnera i uważany za poprzednika fisharmonii; aeolodikon, aeolomelodikon

SJP.pl

# aeolomelodikon

instrument muzyczny z grupy idiofonów języczkowych, skonstruowany przez Augusta Fidelisa Brunnera i uważany za poprzednika fisharmonii; aeolodion, aeolodikon

SJP.pl

# aeolopantaleon

połączenie fortepianu z eolimelodiconem, opatentowane w 1824 roku przez Józefa Długosza w Warszawie; eolipantalion

SJP.pl

# aeracja

1. naturalna wentylacja pomieszczeń, wprowadzanie powietrza; napowietrzanie;
2. wymiana powietrza atmosferycznego z powietrzem znajdującym się w glebie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) napowietrzanie;

Wiktionary

Aeracja – napowietrzanie.

- Aeracja naturalna: napowietrzanie zbiorników wodnych wskutek działania wiatru, cieków dodatkowo wskutek ruchu wody.
- Wentylacja: napowietrzanie wykorzystujące działanie wiatru i grawitacji, uzyskiwane poprzez wykonywanie kanałów w budowlach (np. kanał kominowy)
- Aeracja mechaniczna: napowietrzanie za pomocą aeratorów, narzędzi lub maszyn (np. gleby albo wody, w celu zmniejszenia jej właściwości korozyjnych i usunięcia rozpuszczonych w niej gazów).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrat͡sʲja, AS: aeracʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerator m.

Wiktionary

# aeracyjny

→ aeracja

SJP.pl

#### Patrz:

aeracja

# aeral

stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem

SJP.pl

Aeral – stop składający się z aluminium z dodatkiem miedzi, manganu oraz magnezu.

Ma zastosowanie przede wszystkim w przemyśle lotniczym i samochodowym.

Wikipedia

# aerator

1. narzędzie ogrodnicze do spulchniania gleby;
2. urządzenie do nasycania wody powietrzem; napowietrzacz, perlator

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;

(1.2) urządzenie do napowietrzania wody

Wiktionary

- Aerator – ręczne narzędzie do przewietrzania gleby, niszczenia skorupy i siewek chwastów.
- Aerator – urządzenie służąca do aeracji trawników.
- Aerator – urządzenie do napowietrzania wody.
- Aerator – urządzenie do napowietrzania wina.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aeracja

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerator; (1.2) aerator

źródła.

== aerator (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aerator

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈratɔr, AS: aerator

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeracja

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aeracja

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerator; (1.2) aerator

źródła.

== aerator (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aerator

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerenchyma

tkanka miękiszowa odznaczająca się silnie rozbudowanymi przestworami międzykomórkowymi, często w postaci komór i kanałów wypełnionych powietrzem; tkanka powietrzna, miękisz powietrzny

SJP.pl

Miękisz powietrzny, aerenchyma, tkanka powietrzna – jedna z odmian tkanki miękiszowej, która charakteryzuje się dużymi przestworami międzykomórkowymi, wypełnionymi powietrzem. Tkanka powstaje najczęściej w wyniku działalności fellogenu. Może być także efektem przekształcenia kory pierwotnej, a niekiedy drewna.

Wikipedia

# aeria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. aura, powietrze

Wiktionary

# aero-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) aerofotografia • aeroklub • aeroplankton • aerostat • aeroterapia

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀήρ., ἀέρος → powietrze

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aero-

* bułgarski: (1.1) аеро-

* chorwacki: (1.1) aero-

* czeski: (1.1) aero-

* duński: (1.1) aero-

* esperanto: (1.1) aer-

* hiszpański: (1.1) aero-

* norweski (bokmål): (1.1) aero-

* norweski (nynorsk): (1.1) aero-

* nowogrecki: (1.1) αερο-, αερό-, αερ-

* rosyjski: (1.1) аэро-

* serbski: (1.1) аеро-

* słowacki: (1.1) aero-

* słoweński: (1.1) aero-

* szwedzki: (1.1) aero-

* ukraiński: (1.1) аеро-

* węgierski: (1.1) aero-

* włoski: (1.1) aero-

źródła.

== aero- (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-aero-.wav.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) aero-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɛrɔ, AS: aero

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀήρ., ἀέρος → powietrze

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aero-

* bułgarski: (1.1) аеро-

* chorwacki: (1.1) aero-

* czeski: (1.1) aero-

* duński: (1.1) aero-

* esperanto: (1.1) aer-

* hiszpański: (1.1) aero-

* norweski (bokmål): (1.1) aero-

* norweski (nynorsk): (1.1) aero-

* nowogrecki: (1.1) αερο-, αερό-, αερ-

* rosyjski: (1.1) аэро-

* serbski: (1.1) аеро-

* słowacki: (1.1) aero-

* słoweński: (1.1) aero-

* szwedzki: (1.1) aero-

* ukraiński: (1.1) аеро-

* węgierski: (1.1) aero-

* włoski: (1.1) aero-

źródła.

== aero- (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-aero-.wav.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) aero-

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

(1.1) aerophotography

synonimy.

Wiktionary

# aeroakustyka

nauka badająca właściwości dźwięku wytwarzanego przez obiekty poruszające się w powietrzu

SJP.pl

Wikipedia

# aerob

organizm, najczęściej drobnoustrój, mogący żyć i rozwijać się jedynie w obecności tlenu atmosferycznego; aerobiont, tlenowiec, oksybiont

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) biol. zob. aerobiont.

Wiktionary

Aerob, tlenowiec, aerobiont, oksybiont (gr. aër, aëros – powietrze; βίος (bios) – życie; łac. oxygenium – tlen) – organizm wymagający do życia dostępu wolnego tlenu, który wykorzystuje w procesie oddychania jako ostateczny akceptor protonów i elektronów (teoria chemiosmotyczna Mitchella).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) aerobiont, oksybiont, tlenowiec

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. aerobowy, anaerobowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerobe

źródła.

== aerob (język niemiecki.) ==

wymowa.

IPA3|ˌaːeːˈroːp. audio|De-aerob.ogg.

audio|De-aerob2.ogg. audio|De-aerob3.ogg.

znaczenia.

przymiotnik

(1.1) aerobowy, tlenowy

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɛrɔp, AS: aerop

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aerobowy, anaerobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aerobiont, oksybiont, tlenowiec

Wiktionary

# aerobic

[czytaj: aerobik] ćwiczenia gimnastyczno-taneczne wykonywane w rytm muzyki dyskotekowej, np. w celu pobudzenia pracy układu krążenia i oddychania, poprawy kondycji albo ogólnej sprawności fizycznej; aerobik

SJP.pl

Aerobik (ang. aerobics z gr. aér, aéros - powietrze + bíos - życie) – system treningu opartego na intensywnej wymianie tlenowej.

Opracowany przez Kennetha Coopera, konsultanta programu sprawnościowego amerykańskich astronautów. Wszystkie formy ruchu, podczas których zwiększa się wymiana tlenowa w organizmie nazywamy aerobowymi.

Wikipedia

# aerobik

ćwiczenia gimnastyczno-taneczne wykonywane w rytm muzyki dyskotekowej, np. w celu pobudzenia pracy układu krążenia i oddychania, poprawy kondycji albo ogólnej sprawności fizycznej; aerobic

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

Wiktionary

Aerobik (ang. aerobics z gr. aér, aéros - powietrze + bíos - życie) – system treningu opartego na intensywnej wymianie tlenowej.

Opracowany przez Kennetha Coopera, konsultanta programu sprawnościowego amerykańskich astronautów. Wszystkie formy ruchu, podczas których zwiększa się wymiana tlenowa w organizmie nazywamy aerobowymi.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Magda codziennie chodzi na aerobik.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔbʲik, AS: aerobʹik

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aerobikowy

Wiktionary

# aerobikowy

→ aerobik

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aerobikiem, dotyczący aerobiku

Wiktionary

#### Patrz:

aerobik

#### Powiązane:

rzecz. aerobik m.

Wiktionary

# aerobiolog

specjalista badający cząsteczki biologiczne w powietrzu atmosferycznym

SJP.pl

# aerobiologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja, AS: aerobʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

# aerobiologiczny

→ aerobiologia

SJP.pl

#### Patrz:

aerobiologia

# aerobiont

organizm, najczęściej drobnoustrój, mogący żyć i rozwijać się jedynie w obecności tlenu atmosferycznego; aerob, tlenowiec, oksybiont

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm mogący żyć tylko w obecności tlenu atmosferycznego

Wiktionary

Aerob, tlenowiec, aerobiont, oksybiont (gr. aër, aëros – powietrze; βίος (bios) – życie; łac. oxygenium – tlen) – organizm wymagający do życia dostępu wolnego tlenu, który wykorzystuje w procesie oddychania jako ostateczny akceptor protonów i elektronów (teoria chemiosmotyczna Mitchella).

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) aerob, oksybiont, tlenowiec

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. aerobowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aerobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aerob, oksybiont, tlenowiec

Wiktionary

# aerobioza

oksybioza; życie w środowisku zawierającym tlen

SJP.pl

Aerobioza, oksybioza (gr. aḗr ‘powietrze’, bíos ‘życie’) – procesy życiowe zachodzące w środowisku zawierającym tlen.

W aerobiozie żyje większość organizmów (tlenowce), u których tlen atmosferyczny jest zużywany w przemianach chemicznych stanowiących podstawowe źródło energii.

Przykładem procesu aerobowego jest tlenowy rozkład kwasu pirogronowego.

Wikipedia

# aeroboks

aerobik z elementami sztuk walki, np. boksu, karate itp.; aerobox, aeroboxing, aeroboksing

SJP.pl

# aeroboksing

[czytaj: aeroboks-ink] aerobik z elementami sztuk walki, np. boksu, karate itp.; aerobox, aeroboxing, aeroboks

SJP.pl

# aerobowy

taki, który służy dotlenieniu organizmu (np. trening aerobowy)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fizj. wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Większość stworzeń rozwija się w warunkach aerobowych.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerob mzw., aerobiont mzw., aerobioza ż.

przym. anaerobowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) tlenowy

Wiktionary

# aerobox

aerobik z elementami sztuk walki, np. boksu, karate itp.; aeroboks, aeroboxing, aeroboksing

SJP.pl

# aeroboxing

aerobik z elementami sztuk walki, np. boksu, karate itp.; aerobox, aeroboks, aeroboksing

SJP.pl

# aerobus

kilkusetosobowy samolot pasażerski lub śmigłowiec wykorzystywany do przewozu dużej liczby pasażerów lub znacznego ładunku na małych odległościach

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;

(1.2) lotn. samolot pasażerski mogący przewozić ponad pięćset osób;

Wiktionary

- aerobus – rodzaj statku powietrznego.
- aerobus – podwieszana kolejka miejska.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uczestników kongresu z lotniska do hotelu przewoził aerobus.

(1.2) Ten olbrzymi aerobus może przewieźć przez Atlantyk ponad 550 osób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔbus, AS: aerobus

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* francuski: (1.1) aérobus

* hiszpański: (1.1) aerobús m.

* interlingua: (1.1) aerobus

* niemiecki: (1.1) Airbus m.

* nowogrecki: (1.1) έρμπας n.

* włoski: (1.1) aerobus m.

źródła.

== aerobus (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) lotn. aerobus

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerocasco

[czytaj: aerokasko] ubezpieczenie samolotu na wypadek rozbicia

SJP.pl

# aerodrom

dawniej: lotnisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. lotnisko, szczególnie trawiaste

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aeroplan wylądował na aerodromie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔdrɔ̃m, AS: aerodrõm

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lotnisko

Wiktionary

# aerodyna

dawniej: statek powietrzny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. statek powietrzny

Wiktionary

Aerodyna – statek powietrzny utrzymujący się w powietrzu dzięki sile nośnej, powstającej przez dynamiczne oddziaływanie powietrza na nieruchome lub ruchome płaty nośne.

Do aerodyn z nieruchomymi płatami nośnymi zalicza się samoloty, szybowce, lotnie i paralotnie, natomiast do aerodyn z ruchomymi płatami nośnymi należą śmigłowce i wiatrakowce wyposażone w wirujące płaty nośne oraz skrzydłowce.

Wikipedia

# aerodynamiczność

cecha, jaką wykazują ciała aerodynamiczne w ruchu w powietrzu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aerodynamiczne

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aerodynamiczny

przysł. aerodynamicznie

Wiktionary

# aerodynamiczny

odnoszący się do aerodynamiki, służący do badań z zakresu aerodynamiki (np. konstrukcja aerodynamiczna, tunel aerodynamiczny)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z aerodynamiką

przymiotnik jakościowy

(2.1) o łagodnie zaokrąglonych kształtach, wpływających na zmniejszenie oporu powietrza w czasie ruchu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ, AS: aerodỹnãmʹičny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerodynamika ż., aerodynamiczność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(2.1) opływowy

Wiktionary

# aerodynamik

specjalista w zakresie aerodynamiki

SJP.pl

# aerodynamika

dział aeromechaniki zajmujący się wzajemnym oddziaływaniem ciał stałych i otaczających je gazów, znajdujących się w ruchu względnym

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

(1.2) pot. własności aerodynamiczne ciała

Wiktionary

Aerodynamika (z greckiego: aēr dpn. aéros – „powietrze” i dynamikós – „mający siłę, silny”) – dział fizyki, mechaniki płynów, zajmujący się badaniem zjawisk związanych z ruchem gazów, a także ruchu ciał stałych w ośrodku gazowym i sił działających na te ciała.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aerodynamika zajmuje się badaniem zjawisk związanych z ruchem gazów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika, AS: aerodỹnãmʹika

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aerodynamiczny

Wiktionary

# aeroelastyczność

dział mechaniki, którego przedmiotem są zjawiska wynikające z wzajemnego oddziaływania sił aerodynamicznych, sił bezwładności i reakcji sprężystych opływanego ciała; aerosprężystość

SJP.pl

# aeroembolizm

choroba nurków i robotników kesonowych wywołana zbyt gwałtownymi zmianami ciśnienia atmosferycznego, polegająca na tworzeniu się pęcherzyków azotowych powodujących zatory w drobnych naczyniach krwionośnych; choroba dekompresyjna, choroba kesonowa

SJP.pl

# aeroenergetyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. energia wiatru

Wiktionary

Energia wiatru – energia kinetyczna przemieszczających się mas powietrza, zaliczana do odnawialnych źródeł energii. Jest przekształcana w energię elektryczną za pomocą turbin wiatrowych, jak również wykorzystywana jako energia mechaniczna w wiatrakach i pompach wiatrowych, oraz jako źródło napędu w jachtach żaglowych. W 2022 roku energia wiatru dostarczyła ludzkości 2105 TWh, czyli 7,2% światowego zapotrzebowania na energię elektryczną. Największy udział w krajowej produkcji energii elektrycznej miała w Danii (49,7%), Irlandii (22,9%), Portugalii (22,3%) i Hiszpanii (17,7%).

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) energetyka wiatrowa, energia wiatru

Wiktionary

# aerofagia

nadmierne łykanie powietrza, zwykle podczas jedzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-fagia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerophagia

* francuski: (1.1) aérophagie ż.

* hiszpański: (1.1) aerofagia ż.

* japoński: (1.1) furi|空気嚥下症|くうきえんげしょう.

* łotewski: (1.1) aerofāgija ż.

* rosyjski: (1.1) аэрофагия ż.

* włoski: (1.1) aerofagia ż.

źródła.

== aerofagia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.e.ro.fa.'ʤi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. aerofagia

odmiana.

(1.1) lp. aerofagia; lm. aerofagie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈfaɟja, AS: aerofaǵi ̯a

Wiktionary

# aerofiltr

filtr powietrzny służący do oczyszczania ścieków

SJP.pl

# aerofiniszer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. urządzenie stosowane do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania, wykorzystywane głównie na pokładach lotniskowców;

Wiktionary

Aerofiniszer (z ang. aerofinisher) – rodzaj łapacza samolotu, urządzenia stosowanego do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania wykorzystywany głównie na pokładach lotniskowców, ale także na lotniskach lądowych. Zespół aerofiniszera składa się z kilku grubych lin stalowych, zazwyczaj czterech, zamocowanych w poprzek pokładu startowego do specjalnych tłumików hydraulicznych. Liny te instaluje się na wysokości od kilkunastu, a czasem nawet powyżej 20 cm nad powierzchnią lądowiska. Zadaniem pilota lądującego samolotu jest złapanie przy pomocy specjalnego wysuwanego z części ogonowej haka za jedną z lin, co powoduje gwałtowne wyhamowanie maszyny na odcinku od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów. Liny aerofiniszera na lotniskowcu są numerowane od 1 do 4 licząc od rufy, a idealne lądowanie polega na złapaniu liny numer 3. Siła tłumienia lin hamujących jest regulowana w zależności od typu lądującego samolotu i jego masy, dlatego też przed lądowaniem, pilot raportuje obsłudze pokładu startowego stan paliwa i uzbrojenia. Zbyt luźna lina nie zatrzyma samolotu przed końcem pokładu, natomiast zbyt mocno napięta może poważnie uszkodzić maszynę. Przeciążenie podczas lądowania z wykorzystaniem aerofiniszera dochodzi do 4 g.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zwykle aerofiniszer ma postać rozpiętych lin.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔfʲĩˈɲiʃɛr, AS: aerofʹĩńišer

Wiktionary

# aerofobia

chorobliwy lęk przed powietrzem, przeciągami, wiatrem, lataniem w powietrzu, itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

Wiktionary

Aerofobia – rodzaj fobii, chorobliwy lęk przed powietrzem, najczęściej przed tzw. zawianiem (przeciągi, wiatr). Choroba ta może objawiać się również lękiem przed pionowym poruszaniem w powietrzu (np. wznoszenie i opadanie w windzie, kolejce linowej lub samolocie).

Aerofobię można leczyć psychoterapią lub małymi dawkami odpowiednich środków farmakologicznych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-fobia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerophobia

* białoruski: (1.1) аэрафобія ż.

* bułgarski: (1.1) аерофобия ż.

* duński: (1.1) aerofobi w.

* norweski (bokmål): (1.1) aerofobi m.

* rosyjski: (1.1) аэрофобия ż.

* ukraiński: (1.1) аерофобія ż.

* węgierski: (1.1) aerofóbia

* włoski: (1.1) aerofobia ż.

źródła.

== aerofobia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.e.ro.fo.'bi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. aerofobia

odmiana.

(1.1) lp. aerofobia; lm. aerofobie

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈfɔbʲja, AS: aerofobʹi ̯a

Wiktionary

# aerofon

w muzyce: instrument muzyczny wydający brzmienie na skutek dęcia, dmuchania; instrument dęty

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. instrument dęty

Wiktionary

Aerofony (gr. aeros = powietrze, gr. phonē = głos) – w klasyfikacji naukowej grupa instrumentów muzycznych, w których podstawowym źródłem dźwięku (wibratorem) jest drgające powietrze. Grupa aerofonów obejmuje instrumenty dęte (dźwięk powstaje w nich w wyniku zadęcia), w których powietrze ograniczone jest kanałem formującym tzw. słup powietrza (np. w trąbce, klarnecie, oboju i flecie), oraz instrumenty, w których powietrze drga w przestrzeni nieograniczonej (np. bat, czurynga, fisharmonia, akordeon, regał).

Wikipedia

# aerofony

w muzyce: instrument muzyczny wydający brzmienie na skutek dęcia, dmuchania; instrument dęty

SJP.pl

Aerofony (gr. aeros = powietrze, gr. phonē = głos) – w klasyfikacji naukowej grupa instrumentów muzycznych, w których podstawowym źródłem dźwięku (wibratorem) jest drgające powietrze. Grupa aerofonów obejmuje instrumenty dęte (dźwięk powstaje w nich w wyniku zadęcia), w których powietrze ograniczone jest kanałem formującym tzw. słup powietrza (np. w trąbce, klarnecie, oboju i flecie), oraz instrumenty, w których powietrze drga w przestrzeni nieograniczonej (np. bat, czurynga, fisharmonia, akordeon, regał).

Wikipedia

# aerofor

urządzenie doprowadzające powietrze nurkom do oddychania pod wodą

SJP.pl

# aerofoto

1. fotografia przedstawiająca rozległą panoramę widzianą z lotu ptaka, zdjęcie lotnicze;
2. aparatura do aerofotogrametrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. zob. aerofotogrametria.

(1.2) pot. aparatura do aerofotogrametrii

(1.3) pot. ludzie pracujący nad aerofotogrametrią

Wiktionary

# aerofotografia

Aerofotografia (fotografia lotnicza, zdjęcia lotnicze) – dziedzina wykorzystywania fotografii, polegająca na wykonywaniu zdjęć z "lotu ptaka": balonów, samolotów, helikopterów, satelitów, spadochronów, latawców (fotografia latawcowa) oraz modeli zdalnie sterowanych.

Wikipedia

# aerofotograficzny

przymiotnik od: aerofotografia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fotografią lotniczą, aerofotografią

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lotniczo-fotograficzny

Wiktionary

# aerofotogrametria

dział geodezji zajmujący się sporządzaniem map i planów na podstawie zdjęć lotniczych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sporządzanie map i planów geodezyjnych na podstawie zdjęć lotniczych

Wiktionary

Aerofotogrametria (gr. aér = powietrze + phos = światło + grámma = zapis, rysunek + metrein = mierzyć) jest to wykonywanie i opracowywanie zdjęć lotniczych w celu sporządzenia map i planów; fotogrametria z powietrza za pomocą samolotów albo balonów.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aerofotogrametryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) fotogrametria lotnicza

Wiktionary

# aerofotogrametryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aerofotogrametrią, fotogrametrią lotniczą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerofotogrametria ż.

Wiktionary

# aerofłot

rosyjskie linie lotnicze

SJP.pl

Aeroflot (Aeroflot – Rosyjskie Linie Lotnicze Publiczna S.A., ros. Публичное акционерное общество „Аэрофлот – российские авиалинии”) – narodowy przewoźnik i największa linia lotnicza Federacji Rosyjskiej.

Wikipedia

# aerograf

przyrząd do rozpylania farb pod wpływem ciśnienia sprężonego powietrza (np. przy retuszu zdjęć fotograficznych)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

Wiktionary

Aerograf – miniaturowy „pistolet” do malowania precyzyjnego używany w technice malarskiej airbrush. Ręczne narzędzie niewielkich rozmiarów, służące do malowania metodą rozpylania farby przez strumień powietrza. Ślad farby charakteryzuje się równomiernym kryciem z rozmytymi brzegami.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) pędzel powietrzny

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerografia ż.

frazeologia.

etymologia.

etym|grec|ἀήρ|γράφω. (aêr + gráphō) → powietrze + piszę

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerograph, air-brush, airbrush

* bułgarski: (1.1) аерограф

* czeski: (1.1) fixírka

* estoński: (1.1) aerograaf

* francuski: (1.1) aérographe m.

* hiszpański: (1.1) aerógrafo

* kataloński: (1.1) aerògraf

* niderlandzki: (1.1) airbrush

* niemiecki: (1.1) Airbrush

* portugalski: (1.1) aerógrafo

* rosyjski: (1.1) распылитель краски

* słowacki: (1.1) aerograf

* słoweński: (1.1) airbrush

* szwedzki: (1.1) airbrush

* ukraiński: (1.1) аерограф

* włoski: (1.1) aerografo

źródła.

== aerograf (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) techn. aerograf

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerografia ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) pędzel powietrzny

Wiktionary

# aerografia

technika retuszowania starych fotografii poprzez rozpylanie płynnej farby za pomocą aerografu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. fot. technika retuszowania fotografii za pomocą aerografu

(1.2) techn. rzem. technika zdobienia ceramicznego za pomocą aerografu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerograf mrz.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-grafia. < etym|gr|ἀέρος|γράφω.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) airbrushing, airbrush techniques; (1.2) airbrushing, airbrush techniques

* słowacki: (1.1) aerografia ż.; (1.2) aerografia ż.

źródła.

== aerografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. aerografia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerograf mrz.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerograf mrz.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-grafia. < etym|gr|ἀέρος|γράφω.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) airbrushing, airbrush techniques; (1.2) airbrushing, airbrush techniques

* słowacki: (1.1) aerografia ż.; (1.2) aerografia ż.

źródła.

== aerografia (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. aerografia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerograficzny

→ aerografia

SJP.pl

#### Patrz:

aerografia

# aerografit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;

Wiktionary

Aerografit – najlżejszy materiał na świecie opracowany przez uczonych z Uniwersytetu Technicznego Hamburg-Harburg oraz Uniwersytetu Christiana-Albrechta w Kilonii.

Gęstość aerografitu wynosi 0,2 mg/cm³. Zbudowany jest z siatki pustych w środku węglowych rurek, dzięki czemu może przenieść obciążenie 40 000 razy większe od swojej masy. Jest dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego.

Wikipedia

# aerokinetyczny

→ aerokinetyka

SJP.pl

#### Patrz:

aerokinetyka

# aerokinetyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów

Wiktionary

# aeroklub

organizacja zrzeszająca amatorów uprawiania lotnictwa sportowego: pilotów szybowcowych, balonowych, samolotowych, śmigłowcowych i lotniowych, skoczków spadochronowych, modelarzy lotniczych oraz sympatyków lotnictwa

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa

Wiktionary

Aeroklub – stowarzyszenie lotnictwa sportowo-turystycznego. Zajmuje się szkoleniem, treningiem i wyczynem we wszystkich dziedzinach lotnictwa sportowego: modelarstwie, szybownictwie, akrobacji lotniczej, sporcie samolotowym, lotniowym, paralotniowym, mikrolotowym, spadochronowym, balonowym, w działalności amatorów konstruktorów lotniczych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mówią "bielutkie chmurki" zamiast bialutkie, "areoklub" zamiast aeroklub, "areobik" zamiast aerobik, że będzie "zero stopni" zamiast zero.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aeroklubowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. aeroklubowy

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aero club, flying club

* czeski: (1.1) aeroklub m.

* hiszpański: (1.1) aeroclub m.

* nowogrecki: (1.1) αερολέσχη ż.

* słowacki: (1.1) aeroklub m.

* włoski: (1.1) aeroclub m.

źródła.

== aeroklub (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aeroklub

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aeroklubowy

związany z aeroklubem, dotyczący aeroklubu

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aeroklubem, dotyczący aeroklubu

(1.2) należący do aeroklubu; zrzeszony w aeroklubie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeroklub mrz.

Wiktionary

# aerolit

meteoryt kamienny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. meteoryt kamienny

Wiktionary

Meteoryt kamienny, aerolit – meteoryt, w którego skład wchodzą głównie krzemiany magnezu i żelazo. Wśród tych meteorytów wyróżnia się dwie grupy: chondryty i achondryty.

Nazwa "aerolit" jest nazwą przestarzałą, wychodzi z użycia w meteorytyce i obecnie używa się raczej terminu meteoryt kamienny.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) meteoryt

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) аеролит m.

* hiszpański: (1.1) aerolito m.

* nowogrecki: (1.1) αερόλιθος m.

źródła.

== aerolit (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) aerolit, meteoryt

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔlʲit, AS: aerolʹit

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) meteoryt

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* bułgarski: (1.1) аеролит m.

* hiszpański: (1.1) aerolito m.

* nowogrecki: (1.1) αερόλιθος m.

źródła.

== aerolit (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) aerolit, meteoryt

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerolog

specjalista w zakresie aerologii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie aerologii

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerologia ż.

:: fż. aerolożka ż.

przym. aerologiczny

Wiktionary

# aerologia

nauka dotycząca zjawisk i procesów, zachodzących w atmosferze swobodnej (na wysokości od kilkudziesięciu metrów do 30 kilometrów), oraz metod pomiaru elementów meteorologicznych w tej warstwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

Wiktionary

Aerologia – dział meteorologii zajmujący się badaniem procesów i zjawisk zachodzących w górnych warstwach atmosfery, gdzie nie występuje wpływ tarcia powietrza o nierówny teren.

Obejmuje badania przestrzennego rozkładu:

- temperatury;
- wilgotności;
- ciśnienia;
- kierunku wiatru;
- prędkości wiatru.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W laboratorium aerologii wykonywaliśmy pomiar prędkości przepływu powietrza.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔˈlɔɟja, AS: aeroloǵi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerolog mos.

przym. aerologiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerolog mos.

przym. aerologiczny

frazeologia.

etymologia.

etym|gr|ἀήρ., ἀέρος → powietrze

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerology

* baskijski: (1.1) aerologia

* bułgarski: (1.1) аерология ż.

* czeski: (1.1) aerologie ż.

* duński: (1.1) aerologi w.

* francuski: (1.1) aérologie ż.

* hiszpański: (1.1) aerología ż.

* interlingua: (1.1) aerologia

* korsykański: (1.1) aerolugia ż.

* niemiecki: (1.1) Aerologie ż.

* norweski (bokmål): (1.1) aerologi m.

* norweski (nynorsk): (1.1) aerologi m.

* słowacki: (1.1) aerológia ż.

* szwedzki: (1.1) aerologi w.

* ukraiński: (1.1) аерологія ż.

* węgierski: (1.1) aerológia

* włoski: (1.1) aerologia ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerologiczny

przymiotnik

(1.1) meteorol. związany z aerologią

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerolog mos., aerologia ż.

Wiktionary

# aeromagnetometria

sposób poszukiwania złóż polegający na wykorzystaniu sondy magnetycznej umieszczanej na samolocie lub sztucznym satelicie

SJP.pl

# aeromancja

wróżenie na podstawie obserwacji powietrza i pogody

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżenie z powietrza

Wiktionary

Aeromancja (z greckiego aero, „powietrze” i manteia, „wróżba”) – przepowiadanie przyszłości na podstawie pogody, najczęściej z błyskawic, grzmotów, kształtu chmur oraz kierunku i siły wiatru. Jest to jedna z najstarszych metod wróżenia, stosowana była już w starożytności przez babilońskich kapłanów.

Wikipedia

# aeromechaniczny

przymiotnik od: aeromechanika

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z aeromechaniką, dotyczący aeromechaniki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeromechanika ż.

Wiktionary

# aeromechanika

nauka o równowadze i ruchu ośrodków gazowych oraz znajdujących się w nich ciał stałych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dział mechaniki zajmujący się równowagą i ruchem gazów oraz znajdujących się w nich ciał stałych

Wiktionary

Aeromechanika – dział mechaniki płynów zajmujący się równowagą oraz ruchem gazów i zjawiskami związanymi ze znajdującymi się w nich ciałami stałymi. Jest podzielona na aerostatykę i aerodynamikę. Na aeromechanice opiera się teoria lotów każdego rodzaju statków powietrznych.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. aeromechaniczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) аэрамеханіка ż.

* bułgarski: (1.1) аеромеханика ż.

* słowacki: (1.1) aeromechanika ż.

źródła.

== aeromechanika (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. aeromechanika

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aeromechaniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. aeromechaniczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* białoruski: (1.1) аэрамеханіка ż.

* bułgarski: (1.1) аеромеханика ż.

* słowacki: (1.1) aeromechanika ż.

źródła.

== aeromechanika (język słowacki.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. aeromechanika

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerometr

przyrząd do mierzenia gęstości powietrza; gazomierz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. przyrząd do pomiaru gęstości gazu

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerometria ż.

frazeologia.

etymologia. etym|gr.

uwagi.

nie mylić z|areometr.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerometer

* baskijski: (1.1) aerometro

* bułgarski: (1.1) аерометър m.

* duński: (1.1) aerometer n.

* esperanto: (1.1) aerometro

* francuski: (1.1) aéromètre m.

* hiszpański: (1.1) aerómetro m.

* nowogrecki: (1.1) αερόμετρο n.

* ukraiński: (1.1) аерометр m.

* włoski: (1.1) aerometro m.

źródła.

== aerometr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) aerometr

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥, AS: aerõmetr̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerometria ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerometria ż.

frazeologia.

etymologia. etym|gr.

uwagi.

nie mylić z|areometr.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerometer

* baskijski: (1.1) aerometro

* bułgarski: (1.1) аерометър m.

* duński: (1.1) aerometer n.

* esperanto: (1.1) aerometro

* francuski: (1.1) aéromètre m.

* hiszpański: (1.1) aerómetro m.

* nowogrecki: (1.1) αερόμετρο n.

* ukraiński: (1.1) аерометр m.

* włoski: (1.1) aerometro m.

źródła.

== aerometr (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) aerometr

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerometria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerometr mrz.

przym. aerometryczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-metria. < (etym|grec|ἀέρος. < etym|grec|ἀήρ. → powietrze) + etym|grec|μέτρον. → miara

Określenie nabrało znaczenia w 1709 roku, wraz z opublikowaniem przez niemieckiego profesora matematyki Christiana Wolffa napisanej po łacinie pracy pt. Aerometria Elementa

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerometry

* esperanto: (1.1) aerometrio

* fiński: (1.1) aerometria

* francuski: (1.1) aérométrie ż., daw. aërométrie ż.

* hiszpański: (1.1) aerometría ż.

* ido: (1.1) aerometrio

* interlingua: (1.1) aerometria

* kataloński: (1.1) aerometria

* niemiecki: (1.1) Aerometrie ż., Luftmessung, daw. Aërometria, Aërometrie

* portugalski: (1.1) aerometria ż.

* rosyjski: (1.1) аэрометрия ż.

* włoski: (1.1) aerometria ż.

źródła.

== aerometria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aerometria, pomiary atmosfery

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: aerõmetrʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerometr mrz.

przym. aerometryczny

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerometr mrz.

przym. aerometryczny

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-metria. < (etym|grec|ἀέρος. < etym|grec|ἀήρ. → powietrze) + etym|grec|μέτρον. → miara

Określenie nabrało znaczenia w 1709 roku, wraz z opublikowaniem przez niemieckiego profesora matematyki Christiana Wolffa napisanej po łacinie pracy pt. Aerometria Elementa

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerometry

* esperanto: (1.1) aerometrio

* fiński: (1.1) aerometria

* francuski: (1.1) aérométrie ż., daw. aërométrie ż.

* hiszpański: (1.1) aerometría ż.

* ido: (1.1) aerometrio

* interlingua: (1.1) aerometria

* kataloński: (1.1) aerometria

* niemiecki: (1.1) Aerometrie ż., Luftmessung, daw. Aërometria, Aërometrie

* portugalski: (1.1) aerometria ż.

* rosyjski: (1.1) аэрометрия ż.

* włoski: (1.1) aerometria ż.

źródła.

== aerometria (interlingua.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) aerometria, pomiary atmosfery

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aerometro

szybka kolej napowietrzna

SJP.pl

# aerometryczny

→ aerometr

SJP.pl

#### Patrz:

aerometr

# aeromobilny

wojska aeromobilne - wojska powietrznodesantowe, desantowo-szturmowe, kawaleria powietrzna i lotnictwo wojsk lądowych

SJP.pl

# aeronauta

dawniej: pilot lub pasażer statku powietrznego

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. lotnik

(1.2) książk. lotnik, baloniarz

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) […] Z powstałej w 1930 roku szkoły szkolącej przyszłych aeronautów wyszło kilka pokoleń kadry lotniczej, której pokazy podziwiano na całym świecie […]

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnawta, AS: aerõnau̯ta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeronautyka ż.

:: fż. aeronautka ż.

przym. aeronautyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awiator

Wiktionary

# aeronautka

dawniej: pilotka lub pasażerka statku powietrznego

SJP.pl

# aeronautyczny

→ aeronautyka

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) książk. lub przest. lotniczy

Wiktionary

#### Patrz:

aeronautyka

#### Powiązane:

rzecz. aeronauta m., aeronautka ż., aeronautyka ż.

Wiktionary

# aeronautyka

1. transport ludzi i towarów drogą powietrzną;
2. przestarzale: żegluga powietrzna, lotnictwo

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. lotnictwo

Wiktionary

Aeronautyka (gr. aḗr – „powietrze”, nautikḗ – „żeglarstwo”) – nauka zajmująca się szeroko pojętym lotnictwem, obejmująca swoim zakresem konstrukcję statków powietrznych, aerodynamikę, materiałoznawstwo, technologię produkcji i eksploatacji, dynamikę lotu, zagadnienia automatyki i sterowania, wyposażenie pokładowe, nawigację, łączność oraz ryzyko i niezawodność. Zwana jest także awiacją.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka, AS: aerõnau̯tyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeronauta m., aeronautka ż.

przym. aeronautyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) awiacja, lotnictwo

Wiktionary

# aeronawigacja

nawigacja lotnicza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lotn. nawigacja lotnicza

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aeronawigacyjny

Wiktionary

# aeronawigacyjny

przymiotnik od: aeronawigacja

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aeronawigacją, nawigacją lotniczą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aeronawigacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lotniczo-nawigacyjny

Wiktionary

# aeronomia

nauka badająca chemiczne i fizyczne właściwości wyższych warstw atmosfery

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

Wiktionary

Aeronomia – dział meteorologii i fizyki atmosfery badający górne warstwy atmosfery, wyższe niż stratosfera.

Aeronomia bada atmosfery nie tylko Ziemi, ale też innych planet. Jej narzędziami badawczymi są rakiety sondażowe, sztuczne satelity i obserwacje naziemne.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-nomia. < etym|gr|ἀήρος|νόμος.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aeronomy

* francuski: (1.1) aéronomie ż.

* niemiecki: (1.1) Aeronomie ż.

* węgierski: (1.1) aeronómia

* włoski: (1.1) aeronomia ż.

źródła.

== aeronomia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.e.ro.no.ˈmi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) aeronomia

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: aerõnõmʹi ̯a

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

etymn|pol|aero-|-nomia. < etym|gr|ἀήρος|νόμος.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aeronomy

* francuski: (1.1) aéronomie ż.

* niemiecki: (1.1) Aeronomie ż.

* węgierski: (1.1) aeronómia

* włoski: (1.1) aeronomia ż.

źródła.

== aeronomia (język włoski.) ==

wymowa.

IPA|a.e.ro.no.ˈmi.a.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) aeronomia

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aeronomiczny

przymiotnik od: aeronomia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) meteorol. związany z aeronomią

Wiktionary

# aeropiktura

malarskie przedstawienie zmieniających się pejzaży podczas lotu samolotem, charakterystyczne dla futuryzmu; aeropittura

SJP.pl

# aeropittura

malarskie przedstawienie zmieniających się pejzaży podczas lotu samolotem, charakterystyczne dla futuryzmu; aeropiktura

SJP.pl

# aeroplan

1. dawniej: niewielki samolot sportowy;
2. przestarzale: samolot

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. samolot

Wiktionary

- dawna nazwa samolotu
- Aero-Plan – płyta Eweliny Lisowskiej

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Leciałem aeroplanem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔplãn, AS: aeroplãn

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) samolot

Wiktionary

# aeroplankton

zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych unoszących się biernie w powietrzu; anemoplankton

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. drobne organizmy roślinne i zwierzęce unoszące się w powietrzu

Wiktionary

Aeroplankton, anemoplankton, plankton powietrzny, plankton eoliczny (gr. aer „powietrze”, planktós „błąkający się”) – ogół organizmów unoszonych ruchami powietrza w atmosferze. Do organizmów takich zaliczane są bakterie, zarodniki grzybów, drobne pajęczaki, owady i inne drobinki organiczne.

Wikipedia

# aeroplanktonowy

→ aeroplankton

SJP.pl

#### Patrz:

aeroplankton

# aeroplanowy

→ aeroplan

SJP.pl

#### Patrz:

aeroplan

# aeroponiczny

→ aeroponika

SJP.pl

#### Patrz:

aeroponika

# aeroponika

uprawa roślin metodą umieszczania korzeni nie w ziemi, lecz w mieszaninach gazów

SJP.pl

Aeroponika – system produkcji roślinnej bez zastosowania środowiska stałego (uprawa ziemna) lub ciekłego (hydroponika).

Rośliny umieszczone są w płytach z tworzyw sztucznych, tak że ich korzenie znajdują się w powietrzu. Woda i sole mineralne są rozpylane bezpośrednio na korzenie roślin w postaci aerozolu. Optymalnie wytworzone sztuczne siedlisko pozwala na uzyskiwanie szybkiego wzrostu i rozwoju roślin. W szkółkarstwie aeroponika umożliwia łatwe przesadzanie roślin bez uszkadzania systemu korzeniowego. Wadą aeroponiki są wysokie koszty i skomplikowana elektroniczna aparatura. Dlatego stosowana jest tylko w produkcji roślin unikatowych.

Wikipedia

# aeroport

przestarzale: port lotniczy, lotnisko

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. lotn. port lotniczy, lotnisko

Wiktionary

- Aeroport – lotnisko
- Aeroport – dzielnica Moskwy
- Aeroport – stacja metra w Moskwie
- Aeroport – przystanek kolejowy w Petersburgu, w Rosji

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na błoniach planowaćanowano zbudować aeroport.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔpɔrt, AS: aeroport

Wiktionary

# aeropres

AeroPress, aeropress;
1. nieduży przyrząd do ręcznego zaparzania kawy;
2. kawa przygotowana za pomocą tego przyrządu

SJP.pl

# aeropress

[czytaj: aeropres] AeroPress, aeropres;
1. nieduży przyrząd do ręcznego zaparzania kawy;
2. kawa przygotowana za pomocą tego przyrządu

SJP.pl

Aeropress – urządzenie służące do ręcznego zaparzania naparu kawy, skonstruowane w 2005 roku przez Amerykanina Alana Adlera.

Aeropress składa się z cylindra zaparzającego z sitkiem oraz tłoka zakończonego uszczelką. Zestaw jest uzupełniony mieszadełkiem, lejkiem oraz miarką do kawy.

Wikipedia

# aerosanie

pojazd na płozach, wyposażony w silnik ze śmigłem

SJP.pl

Wikipedia

# aerosiew

w rolnictwie: siew rzutowy z samolotu lub śmigłowca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. siew rzutowy (lub nawożenie) z samolotu lub śmigłowca

Wiktionary

Aerosiew – siew rzutowy z samolotu lub śmigłowca, stosowany głównie do roślin jarych wczesnego siewu. Szczególnie przydatny w latach o nadmiernej wilgotności gleby, gdy uniemożliwia ona siew w optymalnym terminie. Głównym ograniczeniem dla aerosiewu jest wiatr – nie prowadzi się go przy prędkości powyżej 5 m/s. Wydajność zależy od rodzaju statku powietrznego, jego udźwigu, odległości pola od lądowiska lub podlądowiska, sprawności załadunku i dawki wysiewu. Równomierność siewu zapewniają flagowi, którzy naprowadzają pilota na kolejne osie lotu przy pomocy krokówki lub wcześniej oznaczonych punktów; na większych areałach stosuje się urządzenia radionawigacyjne. Nasiona wysiewa się w ilości o 10% większej niż przy siewie rzędowym i przykrywa przez bronowanie lub wałowanie wałem strunowym.

Wikipedia

# aeroskop

pierwsza ręczna kamera filmowa z żyroskopem, używana m. in. w czasie I wojny światowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. pierwsza ręczna kamera fotograficzna z mechanizmem zdjęciowym poruszanym za pomocą sprężonego powietrza

Wiktionary

Wikipedia

# aeroślizg

statek powietrzny poruszający się nisko nad powierzchnią lądu lub wody; poduszkowiec

SJP.pl

# aerosmith

amerykański zespół rockowy

SJP.pl

Wikipedia

# aerosol

aerozol;
1. układ koloidowy powstały na skutek rozproszenia ciał stałych bądź cieczy w ośrodku gazowym
2. metalowy pojemnik z farbą, dezodorantem lub inną substancją, która może być rozpylana

SJP.pl

# aerosolować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) roln. stosować aerosole w postaci mgły suchej lub mokrej do ochrony roślin

Wiktionary

# aerosolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. stosowanie aerosoli w postaci mgły suchej lub mokrej do ochrony roślin

Wiktionary

# aerosolowy

przymiotnik

(1.1) przest. aerozolowy

Wiktionary

# aerosprężystość

dział mechaniki, którego przedmiotem są zjawiska wynikające z wzajemnego oddziaływania sił aerodynamicznych, sił bezwładności i reakcji sprężystych opływanego ciała; aeroelastyczność

SJP.pl

# aerosprężysty

cechujący się łagodną podatnością na działanie strumieni gazowych

SJP.pl

# aerostar

[czytaj: aErostar] samochód typu Ford Aerostar

SJP.pl

- Aerostar – rumuńskie przedsiębiorstwo lotniczo-zbrojeniowe
- Aeronautics Aerostar – izraelski bezzałogowy aparat latający (UAV)
- Ford Aerostar – samochód produkowany przez Ford Motor Company w latach 1985-1997
- Piper Aerostar – amerykański samolot cywilny

Wikipedia

# aerostat

każdy statek powietrzny latający dzięki wypełnieniu gazem lżejszym od powietrza (np. sterowiec, balon)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

Wiktionary

Aerostat – statek powietrzny napełniony gazem lżejszym od powietrza (wodór, hel), unoszący się w powietrzu dzięki sile wyporu opisanej przez prawo Archimedesa. Do aerostatów zalicza się balony i sterowce.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

(1.1) balon, cepelin, sterowiec

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. aerostatyka ż.

przym. aerostatyczny

frazeologia.

etymologia.

etym|franc|aérostat.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) aerostat

* baskijski: (1.1) aerostato

* białoruski: (1.1) аэрастат m.

* bułgarski: (1.1) аеростат m.

* duński: (1.1) aerostat w.

* esperanto: (1.1) aerostato

* francuski: (1.1) aérostat m.

* hiszpański: (1.1) aerostato m., aeróstato m.

* nowogrecki: (1.1) αερόστατο n.

* rosyjski: (1.1) аэростат m.

* słowacki: (1.1) aerostat m.

* ukraiński: (1.1) аеростат m.

* włoski: (1.1) aerostato m.

źródła.

== aerostat (język angielski.) ==

wymowa.

audio|LL-Q1860 (eng)-CandyKayak-aerostat.wav.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) lotn. aerostat

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔstat, AS: aerostat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerostatyka ż.

przym. aerostatyczny

Wiktionary

# aerostata

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. lotnik

Wiktionary

# aerostatek

obiekt przeznaczony do latania w powietrzu

SJP.pl

# aerostatyczny

→ aerostatyka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aerostatyką, dotyczący aerostatyki

Wiktionary

#### Patrz:

aerostatyka

#### Powiązane:

rzecz. aerostat mrz., aerostatyka ż.

Wiktionary

# aerostatyka

dział fizyki obejmujący zagadnienia równowagi gazów i zanurzonych w nich nieruchomych ciał stałych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

Wiktionary

Aerostatyka – dział mechaniki płynów zajmujący się badaniem stanu równowagi gazów z uwzględnieniem sił grawitacji i bezwładności oraz zanurzonych w nich nieporuszających się lub poruszających się bardzo wolno ciał stałych.

Główne zagadnienia aerostatyki:

- Kinetyczna teoria gazów
  - Gaz doskonały
  - Gaz rzeczywisty
  - Równanie van der Waalsa
  - Wirialne równanie stanu

  Wikipedia

  #### Powiązane:

  rzecz. aerostat mrz.

  przym. aerostatyczny

  Wiktionary

# aerostep

ćwiczenia gimnastyczne, podczas których używa się specjalnego schodka

SJP.pl

# aerotaksja

ruch drobnych organizmów skierowany w stronę wyższego stężenia tlenu w środowisku (aerotaksja dodatnia) lub w stronę przeciwną (aerotaksja ujemna)

SJP.pl

# aeroterapeutyczny

→ aeroterapia

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z aeroterapią

Wiktionary

#### Patrz:

aeroterapia

# aeroterapia

leczenie pewnych chorób za pomocą powietrza atmosferycznego o różnym ciśnieniu, wilgoci, temperaturze itp.

SJP.pl

# aerotermiczny

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z ciepłem gazu (w szczególności powietrza)

Wiktionary

# aerotermochemia

nauka badająca zjawiska zachodzące w atmosferze przy prędkościach ponaddźwiękowych

SJP.pl

# aerotermodynamiczny

przymiotnik od: aerotermodynamika

SJP.pl

# aerotermodynamika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. fiz. dziedzina nauki łącząca aerodynamikę i termodynamikę, badająca zjawiska cieplne zachodzące przy przepływie powietrza (lub gazu) wokół ciała poruszającego się z dużą prędkością

Wiktionary

Aerotermodynamika bądź też gazodynamika – dziedzina nauki, jedna z kategorii aerodynamiki badająca zachowanie gazów w pobliżu opływanych z dużymi prędkościami (naddźwiękowymi) powierzchni ciał stałych oraz wzajemne oddziaływanie termiczne między nimi z uwzględnieniem zmian fizyczno-chemicznych, np.: ablacji, dysocjacji, jonizacji, rekombinacji itp. Przykładem obiektu badań aerotermodynamiki jest obserwacja wystrzelonego z broni palnej pocisku.

Wikipedia

# aerotriangulacja

metoda wyznaczania współrzędnych punktów w terenie za pomocą pomiaru kątów na fotogrametrycznych zdjęciach lotniczych, stosowana w fotogrametrii

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metrol. wyznaczanie współrzędnych punktów w terenie poprzez pomiar kątów na zdjęciach lotniczych

Wiktionary

Aerotriangulacja – proces obliczeniowy zmierzający do precyzyjnego określenia położenia wykonanych zdjęć lotniczych w przestrzeni. Określane są współrzędne dużej liczby punktów terenowych, przez co aerotriangulację określa się także jako kameralne zagęszczenie osnowy geodezyjnej.

Wikipedia

#### Powiązane:

przym. aerotriangulacyjny

Wiktionary

# aerotriangulacyjny

→ aerotriangulacja

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aerotriangulacją, dotyczący aerotriangulacji

Wiktionary

#### Patrz:

aerotriangulacja

#### Powiązane:

rzecz. aerotriangulacja ż.

Wiktionary

# aerotropizm

ruch organizmu wywołany oddziaływaniem prądów powietrza (np. wygięcie pnia)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę

Wiktionary

# aerotyczność

brak zmysłowości, erotyzmu

SJP.pl

# aerotyczny

przymiotnik

(1.1) nie zawierający erotyki, niezmysłowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nieerotyczny

Wiktionary

# aerożel

materiał o małej gęstości, zbudowany w 90-99,8% z powietrza

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. techn. porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

Wiktionary

Aerożel – materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości. Na jego masę składa się w 90–99,8% powietrze, resztę stanowi porowaty materiał tworzący jego strukturę.

Pierwsze aerożele, mające tendencję do zapadania się, otrzymał Samuel Stephens Kistler w 1931, jednak bardzo długo nie znalazły one żadnego praktycznego zastosowania i zostały w dużym stopniu zapomniane.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Uczeni szacują, że w specjalny aerożel udało się złapać około miliona drobinek kometarnego oraz międzygwiezdnego pyłu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔʒɛl, AS: aerožel

Wiktionary

# aerożelowy

→ aerożel

SJP.pl

#### Patrz:

aerożel

# aerozoiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. potrzebujący do życia powietrza

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aerobowy

Wiktionary

# aerozol

aerosol;
1. układ koloidowy powstały na skutek rozproszenia ciał stałych bądź cieczy w ośrodku gazowym
2. metalowy pojemnik z farbą, dezodorantem lub inną substancją, która może być rozpylana

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym

(1.2) pot. metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana

Wiktionary

Aerozol – układ koloidalny, w którym ośrodkiem rozpraszającym jest gaz (często powietrze), a cząstkami koloidalnymi są substancje ciekłe lub stałe. Aerozole dzieli się na mgły (cząstki ciekłe) i dymy (cząstki stałe).

Przykładami aerozoli są: aerozol soli morskiej, sadza, pyły mineralne, smog. Natomiast mgła, krople chmurowe, kryształy lodu są przykładami hydrometeorów i nie są zwyczajowo klasyfikowane jako aerozole w meteorologii i fizyce atmosfery, mimo że mieszczą się w powyższej definicji.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) (…) wdychany przez użytkowników e-papierosów aerozol nie jest, jak się powszechnie uważa, całkowicie neutralny dla zdrowia – może zawierać szkodliwe, rakotwórcze związki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɛˈrɔzɔl, AS: aerozol

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerozolowanie n.

przym. aerozolowy

Wiktionary

# aerozoloterapia

metoda leczenia układu oddechowego z zastosowaniem leczniczych substancji lotnych zmieszanych z parą wodną

SJP.pl

# aerozolować

poddawać coś działaniu substancji rozpylanych w postaci aerozolu

SJP.pl

# aerozolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) agrot. zwalczanie szkodników za pomocą chemicznych środków ochrony roślin rozpylanych w postaci aerozolu (mgły)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aerozol m.

czas. aerozolować

przym. aerozolowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zamgławianie

Wiktionary

# aerozolowy

→ aerozol

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aerozolami, dotyczący aerozoli

(1.2) mający formę aerozolu

Wiktionary

#### Patrz:

aerozol

#### Powiązane:

rzecz. aerozol mrz., aerozolowanie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) przest. aerosolowy

(1.2) w aerozolu; przest. aerosolowy

Wiktionary

# aeta

przedstawiciel rdzennej ludności Filipin

SJP.pl

Aetowie (Aeta) – rdzenna ludność Filipin, zamieszkująca północne i środkowe wyspy archipelagu (ok. 50 tys.). Ich wierzenia są słabo poznane, mają charakter animistyczny. Prowadzą wędrowny tryb życia. Podstawą utrzymania jest zbieractwo, myślistwo i rybactwo. Od XIX w. także uprawa ryżu na poletkach uzyskanych techniką żarową. Brak organizacji rodowej. Wspólnota lokalna tworzy luźne zespoły koczownicze.

Wikipedia

# aetka

przedstawicielka rdzennej ludności Filipin

SJP.pl

# aetowie

rdzenna ludność Filipin

SJP.pl

Aetowie (Aeta) – rdzenna ludność Filipin, zamieszkująca północne i środkowe wyspy archipelagu (ok. 50 tys.). Ich wierzenia są słabo poznane, mają charakter animistyczny. Prowadzą wędrowny tryb życia. Podstawą utrzymania jest zbieractwo, myślistwo i rybactwo. Od XIX w. także uprawa ryżu na poletkach uzyskanych techniką żarową. Brak organizacji rodowej. Wspólnota lokalna tworzy luźne zespoły koczownicze.

Wikipedia

# aetozaury

rząd gadów naczelnych

SJP.pl

Aetozaury (Aetosauria – od stgr. αετός aetos – orzeł i σαυρος sauros – jaszczur) – takson gadów (rząd Aetosauria, rodzina Stagonolepididae, syn. Aetosauridae) o wyglądzie przypominającym współczesne pancerniki i późniejsze od nich ankylozaury.Były najwcześniejszymi roślinożernymi archozaurami z kladu Crurotarsi. Właściwe aetozaury miały charakterystyczne spiczaste, podobne do świńskiego ryja, pyski o bezzębnym przodzie szczęk i liściokształtnych zębach policzkowych. Tak zakończony pysk prawdopodobnie służył do odkopywania korzeni i bulw.

Wikipedia

# af

skrót od:
1. Air Force;
2. Air France

SJP.pl

# afa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. gw-pl|Górny Śląsk. małpa

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. głupia mina

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk. wulg. żeński narząd rozrodczy

Wiktionary

Afa (kors. Afà) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Korsyka, w departamencie Korsyka Południowa.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 1726 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 146 osób/km².

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jak pójdymy do zoo, to ci pokoża, jakie tam są srogie afy.

(1.2) Erwin durś szczylo afy.

Wiktionary

# afabularność

→ afabularny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. film. teatr. cecha utworu literackiego, filmowego, teatralnego, która polega na braku tradycyjnej fabuły

Wiktionary

#### Patrz:

afabularny

#### Przykłady

(1.1) Zauważcie afabularność właśnie w filmach Andrieja Tarkowskiego.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afabularny

Wiktionary

# afabularny

niemający fabuły, np. afabularne widowisko

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który nie ma fabuły

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afabularność ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezfabularny

Wiktionary

# afagia

chorobliwa niemożność połykania

SJP.pl

Afagia – niezdolność połykania zarówno posiłków, jak i płynów. Może być następstwem zmian chorobowych dotyczących przewodu pokarmowego, chorób układu nerwowego lub mięśni, niedrożności przełyku na skutek zabiegów medycznych. Stanowi najbardziej zaawansowany stopień dysfagii.

Wikipedia

# afaik

skrót od: As Far As I Know - z tego, co wiem; afaik, ZTCW (ztcw)

SJP.pl

# afair

skrót od: As Far As I Remember - o ile dobrze pamiętam; afair, OIDP

SJP.pl

# afanasjew

nazwisko

SJP.pl

- Aleksander Afanasjew – rosyjski badacz folkloru i literatury
- Alina Afanasjew – polska artystka, scenograf
- Arkadij Afanasjew – radziecki piłkarz, występował m.in. w Pogoni Szczecin
- Jerzy Afanasjew – pisarz, poeta i reżyser
- Jurij Afanasjew – historyk i polityk rosyjski
- Wiktor Afanasjew – ujednoznacznienie

Wikipedia

# afanazy

imię męskie

SJP.pl

Atanazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „nieśmiertelny” (gr. Αθανάσιος).

Atanazy imieniny obchodzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.

Atanazy w innych językach:

- rosyjski – Афанасий.

Wikipedia

# afanza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gwara. więz. strażnik więzienny

Wiktionary

# afar

język urzędowy Etiopii

SJP.pl

Afar (amh. አፋር) – region administracyjny we wschodniej Etiopii, z siedzibą władz w mieście Asajta. Sąsiaduje z Erytreą na północnym wschodzie, Dżibuti na wschodzie, z regionami: Tigraj na północnym zachodzie, Amharą na zachodzie, Dyrie Daua na południowym wschodzie, Somali na południowym wschodzie i z Oromią na południu.

Wikipedia

# afarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) etn. geogr. dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany w Afarze;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afar mrz. mos., afar mrz., Afarka ż., afarszczyzna ż., Afaryjczyk mos., Afaryjka ż.

przym. afaryjski

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) war. afaryjski

(2.1) afar, afarszczyzna, adal, danakil, danakilski, war. afaryjski; kod ISO 639-3, kod ISO 639-2: aar, kod ISO 639-1: aa

Wiktionary

# afatyczka

kobieta dotknięta afazją

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta cierpiąca na afazję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afazja ż., afatyk m.

przym. afatyczny

Wiktionary

# afatyczny

odnoszący się do afazji, czyli utraty zdolności mowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) med. związany z afazją; cierpiący na afazję

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afazja ż., afatyczka ż.

Wiktionary

# afatyk

w medycynie: osoba cierpiąca na afazję (zaburzenie mowy)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba cierpiąca na afazję

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfatɨk, AS: afatyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afatyczka ż., afazja

Wiktionary

# afazja

zaburzenia mowy powstające wskutek uszkodzenia niektórych okolic mózgu (przy zachowaniu sprawności aparatu artykulacyjnego)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

Wiktionary

Afazja (gr. αφασία – niemota) – zaburzenie mowy powstałe w wyniku uszkodzenia mózgu.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Stworzyła neurocybernetyczny model przetwarzania wyobrażeń złożonych sytuacji lękotwórczych u chorych z afazją.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfazʲja, AS: afazʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afatyk m., afatyczka ż.

przym. afatyczny

Wiktionary

# afekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od afekt

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie afekt, lecz tylko mały afekcik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekt m.

Wiktionary

# afekcja

dawniej:
1. skłonność, afekt;
2. pobudzenie, podrażnienie;
3. chorobliwe zaatakowanie jakiegoś organu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. afekt, skłonność ku komu lub czemu

(1.2) daw. rozdrażnienie, nadpobudliwość

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfɛkt͡sʲja, AS: afekcʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afektacja ż., afekt mrz.

czas. afektować

przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

przysł. afektacyjnie

Wiktionary

# afekcjonalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. pełen uczucia, wyrażający uczucie

Wiktionary

# afekt

1. krótkotrwałe i silne podniecenie, wzburzenie;
2. ekspresja emocji pacjenta

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

(1.2) przest. namiętność, silne uczucie

Wiktionary

Afekt (łac. affectus) – obserwowana przez badającego ekspresja emocji. Ekspresja ta nie zawsze współgra z opisem emocji podawanym w wywiadzie przez pacjenta.

Można wyróżnić:

- afekt dostosowany – prawidłowa, odpowiednio silna i żywa, dostosowana do sytuacji ekspresja uczuć
- afekt niedostosowany – nieprawidłowa ekspresja uczuć:
  - paramimia – zaburzeniu związku między przeżyciami a ekspresją uczuć
  - paratymia – braku związku między uczuciami a ich ekspresją
  - ambiwalencja uczuciowa – doświadczanie w jednym czasie przeciwstawnych uczuć

  Wikipedia

  #### Przykłady

  (1.2) Rozum mężczyzną, białogłową afekt rządzi.

  Wiktionary

  #### Wymowa:

  IPA: ˈafɛkt, AS: afekt

  Wiktionary

  #### Powiązane:

  rzecz. afektacja ż., afektowanie n., afektonim m., afekcja ż.

  :: zdrobn. afekcik mrz.

  czas. afektować ndk.

  przym. afektowany, afektywny, afektowny, afektacyjny

  przysł. afektowanie, afektacyjnie

  Wiktionary

# afektacja

przesada, nienaturalność, zwłaszcza w wyrażaniu uczuć; egzaltacja

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtat͡sʲja, AS: afektacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekcja ż., afekt mrz.

czas. afektować

przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

przysł. afektacyjnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) egzaltacja

Wiktionary

# afektacyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) książk. z afektacją, z przesadą

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekcja ż., afekt mrz., afektacja ż., afektowanie n.

czas. afektować ndk.

przym. afektacyjny, afektowany, afektowny, afektywny

przysł. afektowanie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) nienaturalnie, przesadnie

Wiktionary

# afektacyjny

→ afektacja; nienaturalny, przesadny, sztuczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) nienaturalny, przesadny, afektowany

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekcja ż., afekt mrz., afektacja ż., afektowanie n.

czas. afektować ndk.

przym. afektowany, afektowny, afektywny

przysł. afektacyjnie, afektowanie

Wiktionary

# afektonim

czułe przezwisko używane w sytuacjach szczególnych zażyłości między partnerami życiowymi, członkami rodziny, bliskimi przyjaciółmi itp.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub zwrot stosowany w sytuacjach szczególnych zażyłości, np. „złotko”, „dziubdziuś”, „misio” itp.;

Wiktionary

Afektonim – wyraz lub zwrot stosowany w sytuacjach szczególnych zażyłości, np. między małżonkami, narzeczonymi, kochankami. Przykładami afektonimów są zwroty: misiu, kochanie, kotku, żabko, złotko, słoneczko, wariacie, dziubuś, sroczko itp.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. afekt mrz.

Wiktionary

# afektoterapeuta

specjalista leczący przez oddziaływanie na stan emocjonalny pacjenta

SJP.pl

# afektoterapeutka

→ afektoterapeuta

SJP.pl

#### Patrz:

afektoterapeuta

# afektoterapeutyczny

→ afektoterapia

SJP.pl

#### Patrz:

afektoterapia

# afektoterapia

leczenie polegające na oddziaływaniu na stan emocjonalny pacjenta

SJP.pl

# afektować

1. zachowywać się w sposób przesadny, nienaturalny; przesadzać;
2. wyrażać silne zainteresowanie, zachwyt lub uwielbienie;
3. przyciągać uwagę, budząc silne zainteresowanie, zachwyt lub uwielbienie

SJP.pl

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przesadzać, żądać, pragnąć

(1.2) zachowywać się w sposób nienaturalny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: afektovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekt mrz., afektowanie, afekcja ż., afektacja ż.

przym. afektowany, afektowny, afektywny, afektacyjny

przysł. afektowanie, afektacyjnie

Wiktionary

# afektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|afektować.

przysłówek sposobu

(2.1) książk. w afektowany sposób

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛktɔˈvãɲɛ, AS: afektovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekt m.

przym. afektowany, afektacyjny

czas. afektować

przysł. afektacyjnie

Wiktionary

# afektowany

egzaltowany;
1. nienaturalny, wyrażany w przesadny sposób;
2. mający skłonności do takiego wyrażania

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) przesadny, sztuczny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛktɔˈvãnɨ, AS: afektovãny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afekt mrz., afektowanie, afektacja ż., afekcja ż.

czas. afektować

przym. afektowny, afektywny, afektacyjny

przysł. afektowanie, afektacyjnie

Wiktionary

# afektowny

dawniej: uczuciowy

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) daw. uczuciowy

(1.2) stpol. przesadny

(1.3) stpol. wykwintny

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɔvnɨ, AS: afektovny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afektacja ż., afekcja ż., afekt mrz.

czas. afektować

przym. afektowany, afektywny, afektacyjny

przysł. afektacyjnie

Wiktionary

# afektywność

→ afektywny

SJP.pl

#### Patrz:

afektywny

# afektywny

związany z afektem, emocjonalny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) psych. uczuciowy, emocjonalny

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wbrew powszechnym opiniom, elektrowstrząsy to bardzo skuteczna i bardzo bezpieczna metoda leczenia zaburzeń afektywnych zarówno jednobiegunowych (depresja), jak i dwubiegunowych (ChAD).

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛkˈtɨvnɨ, AS: afektyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afektacja ż., afekcja ż., afekt mrz.

czas. afektować

przym. afektowny, afektowany, afektacyjny

przysł. afektacyjnie

Wiktionary

# afelandra

afelandra stercząca - ozdobna roślina doniczkowa z rodziny akantowatych

SJP.pl

Afelandra (Aphelandra R. Br.) – rodzaj roślin zielnych lub krzewów z rodziny akantowatych (Acanthaceae). Należy do niego 199 gatunków pochodzących z tropikalnych obszarów Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej. Gatunkiem typowym jest Aphelandra pulcherrima (Jacq.) Kunth.

Wikipedia

# afeliczny

→ afelium

SJP.pl

#### Patrz:

afelium

# afelium

najbardziej oddalony od Słońca punkt orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego; aphelium

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. zob. aphelium.

Wiktionary

Aphelium (polska nazwa – punkt odsłoneczny; zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. apo – „od” i helios – „słońce”) – punkt na orbicie ciała niebieskiego krążącego wokół Słońca, znajdujący się w miejscu największego oddalenia (apocentrum) tego ciała od Słońca. Aphelium posiadają orbity okołosłoneczne ciał poruszających się po orbitach eliptycznych (nie kołowych), jak planety, planetoidy czy komety.

Wikipedia

# afelzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. owoc pomarańczy

Wiktionary

# afemia

utrata zdolności mówienia

SJP.pl

# afera

1. ogólnie znane wydarzenie, awantura;
2. nieuczciwe przedsięwzięcie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wydarzenie, które wywołało skandal;

(1.2) pot. awantura

(1.3) gwara więzienna niesłuszne posądzenie o naruszenie zasad panujących wśród grypsujących

(1.4) gwara więzienna przestępstwo

Wiktionary

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Afera ta poważnie nadszarpnęła dalszą karierę polityczną prezydenta USA .

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfɛra, AS: afera

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aferowanie n., aferowicz mos., aferzysta mos., aferzystka ż., zaaferowanie n.

:: zdrobn. aferka ż.

czas. aferować ndk., zaaferować dk.

przym. zaaferowany, aferowy, aferalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skandal

Wiktionary

# aferalność

aferalny charakter jakiegoś wydarzenia

SJP.pl

# aferalny

mający znamiona afery, zwłaszcza afery kryminalnej

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z aferami, uczestniczący w aferach, mający znamiona afery

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afera ż.

Wiktionary

# aferał

pejoratywnie: osoba zamieszana w afery kryminalne

SJP.pl

# afereza

1. w językoznawstwie: zanik początkowej zgłoski w wyrazie;
2. zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi lub koncentratu krwinek białych z krwi pełnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi lub białych krwinek;

(1.2) jęz. zanik głoski lub głosek w wyrazie;

Wiktionary

Afereza – zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi, białych krwinek lub krwinek czerwonych poprzez odseparowanie ich z krwi pełnej człowieka.

- trombafereza – odseparowanie płytek krwi z krwi pełnej.
- plazmafereza – odseparowanie osocza z krwi pełnej.
- erytroafereza – odseparowanie krwinek czerwonych z krwi pełnej.
- leukafereza – odseparowanie białych krwinek z krwi pełnej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɛza, AS: afereza

Wiktionary

# aferka

zdrobnienie od: afera; drobna afera

SJP.pl

# aferogenny

sprzyjający powstawaniu afer

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) zob. aferotwórczy.

Wiktionary

# aferomania

przesadne fascynowanie się aferami

SJP.pl

# aferotwórczy

przymiotnik

(1.1) powodujący, sprzyjający powstawaniu afery

(1.2) wymyślający, wytwarzający afery (np. na potrzeby artykułu w gazecie)

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aferogenny

Wiktionary

# aferować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przest. zajmować czymś, niepokoić

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɔvat͡ɕ, AS: aferovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aferowanie n., zaaferowanie n., afera ż., aferzysta mos., aferzystka ż., aferowicz mos.

czas. zaaferować dk.

przym. aferowy, zaaferowany

Wiktionary

# aferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aferować.

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. aferować ndk.

rzecz. afera ż.

przym. aferowy

Wiktionary

# aferowicz

człowiek zajmujący się aferami

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. człowiek zajmujący się aferami, znający się na sprawach

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Józef jest aferowiczem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛˈrɔvʲit͡ʃ, AS: aferovʹič

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aferzysta m., aferzystka ż., afera ż.

czas. aferować, zaaferować

przym. aferowy

Wiktionary

# aferowy

związany z aferą

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aferą, dotyczący afery

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afera ż., aferowanie n., aferowicz mos., aferzysta mos., aferzystka ż., zaaferowanie n.

:: zdrobn. aferka ż.

czas. aferować ndk., zaaferować dk.

przym. zaaferowany

Wiktionary

# aferzysta

mężczyzna szukający zysku w przedsięwzięciach nieuczciwych, zwykle niezgodnych z prawem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek biorący udział w aferach kryminalnych

(1.2) pot. osoba wywołująca lub zamieszana w skandale, afery towarzyskie

(1.3) pot. osoba doszukująca się sensacji we wszystkim

Wiktionary

Aferzysta (oryg. fr. Un homme d’affaires) – opowiadanie Honoriusza Balzaka z 1844, należące do Scen z życia paryskiego cyklu Komedia ludzka. W 1845 ukazała się jego zmieniona (zarówno przez wydawcę, jak i samego autora) wersja, zawierającą dedykację dla słynnego bankiera Rotszylda.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Aferzyści i złodzieje chodzą wolni, a urząd skarbowy ściga człowieka, który ratuje ludzkie życie.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛˈʒɨsta, AS: afežysta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afera ż., aferowicz m., aferał m.

:: fż. aferzystka ż.

czas. zaaferować, aferować

przym. aferowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hochsztapler

(1.2) skandalista

(1.3) sensat

Wiktionary

# aferzystka

kobieta szukająca zysku w przedsięwzięciach nieuczciwych, zwykle niezgodnych z prawem

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zamieszana w aferę kryminalną

(1.2) kobieta wywołująca lub zamieszana w skandale i afery obyczajowe

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Aferzystka z Amber Gold będzie żyć w celi jak królowa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɛˈʒɨstka, AS: afežystka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afera ż., aferowicz m.

:: fm. aferzysta m.

czas. aferować ndk., zaaferować dk.

przym. aferowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hochsztaplerka

(1.2) skandalistka

Wiktionary

# affabile

określenie wykonawcze: pogodnie, z wdziękiem

SJP.pl

# affanasowicz

nazwisko

SJP.pl

# affanato

określenie wykonawcze: bez tchu, dysząc

SJP.pl

# affannoso

określenie wykonawcze: żałośnie, z przygnębieniem

SJP.pl

# affenpinczer

rasa psa z grupy pinczerów; pinczer małpi

SJP.pl

Pinczer małpi, affenpinczer (Affenpinscher) – rasa psa zaliczana do grupy pinczerów, użytkowana jako pies pokojowy i do towarzystwa. Nie podlega próbom pracy.

Oryginalna nazwa Affenpinscherpochodzi z j. niem., z połączenia słów affe (małpa) i pinscher (terier), i nawiązuje do małpiego wyrazu pyska przedstawicieli tej rasy.

Wikipedia

# affettuoso

określenie wykonawcze: tkliwie, namiętnie, czule

SJP.pl

# affidavit

[czytaj: efidejwit] z angielskiego:
1. dobrowolne, pisemne oświadczenie złożone pod przysięgą;
2. deklaracja podatkowa składana pod przysięgą przez obcokrajowca

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą

Wiktionary

# affirmatim

z łaciny: twierdząco

SJP.pl

# affogato

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. włoski deser z gałki lodów oblanej gorącą kawą espresso

Wiktionary

# affrettando

określenie wykonawcze: przyspieszając

SJP.pl

# affreux

[czytaj: afRÖ] biały najemnik na żołdzie kraju afrykańskiego

SJP.pl

# afg.

skrót od: afgański

SJP.pl

# afgan

1. rasa psa; chart afgański;
2. kobierzec z Azji Środkowej;
3. jednostka monetarna Afganistanu (1 afgan = 100 puli); afgani, afghani;
4. środowiskowo: mocna odmiana haszyszu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środkowoazjatycki kobierzec o geometrycznych i roślinnych ornamentach, w których przeważają kolory: czerwony, granatowy i czarny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. chart afgański

(2.2) pot. haszysz pochodzący z Afganistanu

Wiktionary

Afgan, także kobierzec afgański – rodzaj kobierca turkmeńskiego gęsto wiązanego i krótko strzyżonego cechującego się występowaniem powtarzającego się motywu ośmiobocznego medalionu.

Wytwarzany głównie przez plemię Ersari zamieszkujące obszary Turkmenii nad rzeką Amu-daria od początku XVII wieku. Pochodzenie nazwy tego kobierca Europejczycy zawdzięczają pośrednictwu Rosjan, którzy eksportowali ten towar na Zachód, po uprzednim zaopatrzeniu się w Kabulu.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈavɡãn, AS: avgãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afganistan

Wiktionary

# afgańczyk

obywatel Afganistanu; Afgan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Afganistanu

Wiktionary

Afgańczyk (ang.The Afghan) – powieść sensacyjna brytyjskiego pisarza Fredericka Forsytha z roku 2006.

Fabuła dotyczy wspólnej akcji MI6, CIA oraz ISI przeciwko Al-Kaidzie. Główny bohater Mike Martin pojawił już się wcześniej w powieści Pięść Boga.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) W konsekwencji politycznej katastrofy Grudnia 1981 staliśmy się co prawda doskonałym mięsem armatnim zimnej wojny, prawie tak samo pożywnym jak Afgańczycy, ale nie byliśmy jej podmiotem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: avgãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afgański mrz., Afganistan mrz., afganiec mos., afgani

:: fż. Afganka

przym. afganistański, afgański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) lekcew. afganiec

Wiktionary

# afgani

jednostka monetarna Afganistanu (1 afgani = 100 puli); afghani, afgan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski lub nijaki

(1.1) monet. waluta Afganistanu;

przymiotnik

(2.1) afgański

Wiktionary

Afgani (Afghani) – jednostka monetarna Afganistanu. 1 afgani (Af) = 100 pul (p).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Obcięcie trzech zer doprowadzić ma do większej kontroli nad kursem afgani, który obecnie jest bardzo niski.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãɲi, AS: avgãńi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afgański, afganistański

rzecz. afgański m., Afganistan, Afgańczyk, Afganka, afganiec

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

przym. afgański, afganistański

rzecz. afgański m., Afganistan, Afgańczyk, Afganka, afganiec

frazeologia.

etymologia. etym|afg|افغانۍ. (afɣanə́y, afghani)

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# afganiec

lekceważąco o Afgańczyku, obywatelu Afganistanu; Afganiec

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. afganiec.

Wiktionary

Afganiec – pustynny, gorący i suchy, południowo-zachodni lokalny wiatr, wiejący w środkowej Azji na pograniczu afgańsko-tadżyckim w górnym biegu Amu-darii. Latem często wywołuje burze piaskowe. Prędkość 17-25 m/s. W Termez wieje przez 40 do 70 dni w roku.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãɲɛt͡s, AS: avgãńec

Wiktionary

# afganistan

państwo w Azji

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Wiktionary

Afganistan – śródlądowe państwo unitarne położone w Azji Południowej, ze stolicą w Kabulu. Graniczy pod względem długości granic kolejno z: Pakistanem, Iranem, Tadżykistanem, Turkmenistanem, Uzbekistanem i Chinami. Afganistan jest de facto kontrolowany przez talibów jako Islamski Emirat Afganistanu od 15 sierpnia 2021, czyli od upadku Islamskiej Republiki Afganistanu, uznawanej na arenie międzynarodowej.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Afganistan jest krajem azjatyckim.

(1.1) W Afganistanie rozpoczęły się szafranowe żniwa.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavɡãˈɲistãn, AS: avgãńistãn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afgański mrz., afgan mzw./mrz., Afgańczyk mos., afganiec mos., Afganka ż., afgani mrz./n., afgańskość ż.

przym. afgański, afganistański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) ofic. Islamskie Państwo Afganistanu

Wiktionary

# afganistański

przymiotnik od: Afganistan; afgański

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci, AS: avgãńistãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afgański

rzecz. afgański m., Afganistan, Afgańczyk, Afganka, afganiec, afgani

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afgański

Wiktionary

# afganka

obywatelka Afganistanu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Afganistanu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãŋka, AS: avgãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afgański mrz., Afganistan mrz., afganiec mos., afgani

:: fm. Afgańczyk mos.

przym. afganistański, afgański

Wiktionary

# afgański

1. przymiotnik od: Afganistan; afganistański;
2. przymiotnik od: Afgan, Afgańczyk

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. niepoprawna, potoczna nazwa języka paszto używanego przez Pasztunów w Pakistanie i Afganistanie

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O wykonanie zamachu podejrzewa się afgańskich terrorystów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãj̃sʲci, AS: avgãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afganistański

rzecz. Afganistan m., Afgańczyk m., Afganka ż., afganiec m., afgani m./n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afganistański

Wiktionary

# afghani

[czytaj: afgani] jednostka monetarna Afganistanu (1 afgani = 100 puli); afgani, afgan

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski lub nijaki

(1.1) monet. zob. afgani.

Wiktionary

Afgani (Afghani) – jednostka monetarna Afganistanu. 1 afgani (Af) = 100 pul (p).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: avˈɡãɲi, AS: avgãńi

Wiktionary

# afibrynogenemia

w medycynie: niedobór fibrynogenu, objawiający się krwawieniami i krwotokami

SJP.pl

# aficionado

[czytaj: afis-ionado] entuzjastyczny zwolennik czegoś, zapaleniec, miłośnik, amator

SJP.pl

# aficyd

środek owadobójczy do zwalczania mszyc

SJP.pl

# afiguralny

taki, który nie ma wyraźnych granic

SJP.pl

# afiks

cząstka słowotwórcza wyrazu występująca przed rdzeniem, po rdzeniu lub wewnątrz rdzenia

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

Wiktionary

Formant, zrostek, afiks (od łac. affixum „element przyczepiony”) – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia (podstawy słowotwórczej). Formant słowotwórczy modyfikuje wyraz podstawowy pod względem znaczeniowym lub funkcjonalnym.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) zrostek

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) morfem

hiponimy.

(1.1) prefiks, sufiks, postfiks, infiks, interfiks

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. fiksum n., fiksat mos., fiksacja ż., afiksacja ż., fiks mrz.

przym. afiksalny

frazeologia.

etymologia.

etym|łac|affixus.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) affix

* baskijski: (1.1) hizki

* bułgarski: (1.1) афикс m.

* esperanto: (1.1) afikso

* francuski: (1.1) affixe

* galicyjski: (1.1) afixo m.

* hiszpański: (1.1) afijo m.

* interlingua: (1.1) affixo

* niemiecki: (1.1) Affix n.

* nowogrecki: (1.1) πρόσφυμα n.

* rosyjski: (1.1) аффикс m.

* szwedzki: (1.1) affix n.

* ukraiński: (1.1) афікс m.

* węgierski: (1.1) affixum, toldalék

* włoski: (1.1) affisso m.

źródła.

== afiks (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) afiks, zrostek

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafʲiks, AS: afʹiks

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. fiksum n., fiksat mos., fiksacja ż., afiksacja ż., fiks mrz.

przym. afiksalny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zrostek

Wiktionary

# afiksacja

tworzenie wyrazów pochodnych przez dodawanie afiksów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. tworzenie nowych wyrazów z innych, już istniejących;

Wiktionary

Derywacja (łac. derivatio) – proces słowotwórczy polegający na utworzeniu nowego wyrazu (wyraz pochodny, derywat, formacja lub konstrukcja słowotwórcza) na podstawie innego (podstawy lub bazy słowotwórczej) poprzez zmianę jego budowy morfologicznej.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈksat͡sʲja, AS: afʹiksacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. prefiks mrz., postfiks mrz., fiksum n., fiksat mos., afiks m., fiks mrz., sufiks mrz., fiksacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) derywacja

Wiktionary

# afiliacja

1. przyjęcie jakiejś osoby lub organizacji do działającego już stowarzyszenia;
2. powiązanie przez pośrednie związki;
3. nawiązywanie i utrzymywanie bliskich stosunków z innymi;
4. miejsce zatrudnienia autora pracy naukowej;
5. dawniej: przyjęcie do rodziny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyjęcie osoby lub organizacji do działającego już stowarzyszenia

(1.2) związek przez pośrednie ogniwa

Wiktionary

Afiliacja (łac. affilatio – „usynowienie”, „włączenie do rodziny”) – zachowanie polegające na nawiązaniu i podtrzymaniu pozytywnych kontaktów i współpracy przez jednostkę lub grupę, organizację z innymi grupami i organizacjami.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Potwierdzili swoją afiliację do organizacji.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈlʲjat͡sʲja, AS: afʹilʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiliowanie n.

czas. afiliować ndk.

przym. afiliacyjny

Wiktionary

# afiliacyjny

przymiotnik od: afiliacja (np. procedura afiliacyjna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z afiliacją, dotyczący afiliacji

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiliacja ż., afiliowanie n.

czas. afiliować ndk.

Wiktionary

# afiliować

1. utworzyć, tworzyć filię jakiejś instytucji albo przyłączyć, przyłączać jakąś instytucję jako filię;
2. rzadko: przyjąć, przyjmować osobę lub organizację do działającego stowarzyszenia

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) utworzyć filię jakiejś instytucji, przyjąć już istniejącą instytucję jako filię innej

(1.2) daw. dokonać afiliacji, przyłączyć do rodziny, herbu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiliacja ż., afiliowanie n.

przym. afiliacyjny

Wiktionary

# afiliowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tworzenie filii

(1.2) przekształcanie dotychczas samodzielnej instytucji w filię

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiliacja ż.

czas. afiliować ndk.

przym. afiliacyjny

Wiktionary

# afinacja

oczyszczanie substancji z domieszek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. techn. oczyszczanie substancji z obcych domieszek

Wiktionary

Afinacja (fr. affiner) – oczyszczanie substancji z domieszek. Proces stosowany głównie w cukrowniach do oczyszczania kryształów cukru z syropu cukrowego, a także do wydobywania z rudy metali szlachetnych.

Urządzenie do afinacji to afinator.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. afinowanie n.

czas. afinować ndk.

Wiktionary

# afiniczny

w matematyce:
a) przekształcenie afiniczne - przekształcenie wzajemnie jednoznaczne zachowujące współliniowość punktów;
b) geometria afiniczna - dział geometrii obejmujący własności figur w przekształceniach afinicznych

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) mat. związany z przekształceniami afinicznymi, czyli wzajemnie jednoznacznymi przeształceniami geometrycznymi, odwzorowującymi proste na proste

Wiktionary

# afinować

w chemii: oczyszczać substancje z obcych domieszek

SJP.pl

# afinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. oczyszczanie substancji z obcych domieszek

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afinacja ż.

czas. afinować

Wiktionary

# afirmacja

1. zgoda na coś, potwierdzenie, uznanie czegoś za dobre; aprobata, akceptacja;
2. w filozofii:
a) pozytywny stosunek do życia mimo rozczarowań;
b) stwierdzenie prawdy, istnienia czegoś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

(1.2) uznanie czegoś za dobre, słuszne

Wiktionary

Afirmacja (łac. affirmare, potwierdzać, zapewniać) – zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre.

- Afirmacja (logika)
- Afirmacja (psychologia)

Muzyka

- Afirmacja – debiutancki album youtubera Kamerzysty wydany w 2019
- Afirmacja - płyta wokalistki AniKi Dąbrowskiej

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲirˈmat͡sʲja, AS: afʹirmacʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmatywa ż., afirmant m., afirmowanie n., afirmatysta mos.

czas. afirmować ndk.

przym. afirmatywny, afirmacyjny

przysł. afirmatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) aprobata

Wiktionary

# afirmacyjny

pozytywny, przychylny; afirmatywny, aprobatywny

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) wyrażający zgodę, przyzwolenie, poparcie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmacja ż., afirmatywa ż., afirmowanie n., afirmatysta mos.

przym. afirmatywny

przysł. afirmatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afirmatywny

Wiktionary

# afirmant

osoba aprobująca, potwierdzająca lub uznająca coś

SJP.pl

# afirmatysta

osoba afirmująca coś, zgadzająca się na coś, popierająca coś

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. ten, kto afirmuje, potwierdza coś, zgadza się na coś, popiera coś

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmacja ż., afirmant mos., afirmatywa ż.

przym. afirmacyjny, afirmatywny

przysł. afirmacyjnie, afirmatywnie

Wiktionary

# afirmatywa

dawniej: głos poparcia podczas głosowania

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. głos potwierdzający w głosowaniu

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲirmaˈtɨva, AS: afʹirmatyva

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmacja ż., afirmacja ż., afirmant m., afirmowanie n., afirmatysta mos.

przym. afirmatywny, afirmacyjny

przysł. afirmatywnie

Wiktionary

# afirmatywnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób afirmatywny; twierdząco, potwierdzająco, aprobująco, pozytywnie

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmowanie n., afirmacja ż., afirmant mos., afirmatysta mos., afirmatywa ż.

przym. afirmacyjny, afirmatywny

przysł. afirmacyjnie

Wiktionary

# afirmatywny

aprobujący coś, potwierdzający, pozytywny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. aprobujący coś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Łukasz charakteryzował się afirmatywnym stosunkiem do rzeczywistości.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲirmaˈtɨvnɨ, AS: afʹirmatyvny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmatysta mos., afirmatywa ż., afirmacja ż., afirmant m., afirmowanie n.

czas. afirmować ndk.

przym. afirmacyjny

przysł. afirmatywnie

Wiktionary

# afirmować

odnosić się do czegoś z uznaniem, wyrażać aprobatę

SJP.pl

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) uznawać istnienie czegoś i akceptować to

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jeśli będzie afirmował obowiązek podatku, to stanie po stronie pogańskiego cesarza; jeśli nie będzie go afirmował, to Go denuncjują u rzymskiej władzy okupacyjnej.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲirˈmɔvat͡ɕ, AS: afʹirmovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmacja, afirmowanie

przym. afirmatywny

Wiktionary

# afirmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|afirmować.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Czy afirmowanie nie jest wmawianiem sobie nieprawdy?

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲirmɔˈvãɲɛ, AS: afʹirmovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afirmacja ż., afirmant m., afirmatywa ż.

czas. afirmować ndk.

przym. afirmacyjny, afirmatywny

przysł. afirmatywnie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afirmacja

Wiktionary

# afisz

ogłoszenie, zwykle drukowane, umieszczane w miejscach widocznych, powiadamiające o imprezie publicznej lub mające charakter reklamowy; plakat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poligr. plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; Gloger.

Wiktionary

Afisz – rodzaj wyrobu poligraficznego zaliczany do akcydensów informacyjnych. Druk jednostronny, raczej dużego formatu, o charakterze informacyjnym, propagandowym lub reklamowym, służący do umieszczania w stałych, publicznych miejscach (rozklejany, umieszczany w witrynach). Przekazuje informacje przy użyciu tekstu, unikając urozmaiceń artystycznych. Najpopularniejszy stał się afisz teatralny, który następnie stał się inspiracją do tworzenia plakatów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Na słupie ogłoszeniowym wisiał afisz najnowszego przedstawienia.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafʲiʃ, AS: afʹiš

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afiszer mos., afiszowanie n., afiszówka ż.

czas. afiszować ndk., afiszować się ndk.

przym. afiszowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) plakat, poster

Wiktionary

# afiszer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. roznosiciel, rozlepiacz afiszów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afisz mrz., afiszowanie n.

czas. afiszować ndk.

przym. afiszowy

Wiktionary

# afiszować

1. rozgłaszać, ostentacyjnie ukazywać coś;
2. afiszować się - obnosić się z czymś przesadnie, zwracać powszechną uwagę na swoje cechy, koneksje itp.

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) ujawniać, pokazywać, ogłaszać coś w sposób ostentacyjny

czasownik zwrotny niedokonany afiszować się (dk. brak)

(2.1) zwracać na siebie uwagę otoczenia swoim zachowaniem; popisywać się; przesadnie coś ujawniać

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲiˈʃɔvat͡ɕ, AS: afʹišovać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afisz mrz., afiszowanie n., afiszer mos.

przym. afiszowy

Wiktionary

# afiszowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) publiczne eksponowanie swojego wyglądu, zachowania itp. w celu zwrócenia na siebie uwagi

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mówiłam ci, co sądzę o afiszowaniu się bogactwem.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafʲiʃɔˈvãɲɛ, AS: afʹišovãńe

Wiktionary

#### Powiązane:

czas. afiszować

rzecz. afiszer mos., afisz

Wiktionary

# afiszowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest afiszowe; cecha tych, którzy są afiszowi

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afiszowy

przysł. afiszowo

Wiktionary

# afiszowy

związany z afiszem

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) związany z afiszem; taki jak na afiszach

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afisz mrz., afiszer mos., afiszowość ż.

czas. afiszować

Wiktionary

# afk

skrót od: Away From Keyboard - z dala od klawiatury; afk

SJP.pl

Slang internetowy – slang tworzony i wykorzystywany przez użytkowników Internetu. Ułatwia i przyspiesza komunikację poprzez zmniejszanie liczby pisanych znaków.

W slangu internetowym stosuje się akronimy wyrażeń, przede wszystkim pochodzące z języka angielskiego (np. ASAP – as soon as possible – tak szybko jak możliwe; LOL – laughing out loud – śmieję się na głos; IMHO – in my humble opinion – moim skromnym zdaniem), emotikony, pisownię fonetyczną (np. CU/CYA – ang. see you – do zobaczenia), pseudoznaczniki języka HTML bądź BBCode (np. `<ironia>...</ironia>`), składnię języków programowania (głównie języka C) oraz hack-mowę (ang. leetspeak).

Wikipedia

# aflaston

ozdobna figura na dziobie statku; galion

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. galion

Wiktionary

Galion, inaczej aflaston – charakterystyczna ozdoba dziobowa stosowana na dużych żaglowcach z minionych wieków, w postaci okazałej kunsztownej rzeźby umieszczonej przed forkasztelem, u szczytu stewy dziobowej. Była to rzeźba drewniana, często polichromowana. Zwykle przedstawiała postać ludzką, zwierzęcą lub fikcyjne stworzenie alegoryczne, i nawiązywała do nazwy jednostki.

Wikipedia

# aflatoksyna

rakotwórcza mikotoksyna syntetyzowana przez grzyby z gatunku Aspergillus flavus

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. chem. rakotwórcza toksyna wytwarzana przez grzyby z rodzaju nazwa systematyczna|Aspergillus|ref=tak.;

Wiktionary

Aflatoksyny – grupa związków chemicznych zaliczanych do mykotoksyn. Są wytwarzane przez grzyby z rodzaju Aspergillus, głównie kropidlaka żółtego (A. flavus) i A. parasiticus. Grzyby te występują na fistaszkach (orzechach ziemnych), zbożu, migdałach w wilgotnych rejonach tropikalnych. W sprzyjających warunkach (wysoka temperatura oraz wilgotność) porastają także inne produkty żywnościowe, np. chleb.

Wikipedia

# afleksyjność

→ afleksyjny

SJP.pl

#### Patrz:

afleksyjny

# afleksyjny

o języku: nie mający fleksji, zwłaszcza fleksji końcówkowej

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. o języku, który nie ma odmiany wyrazów, nie ma form fleksyjnych

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaflɛˈksɨjnɨ, AS: afleksyi ̯ny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezfleksyjny, niefleksyjny

Wiktionary

# afodos

w starożytnym teatrze greckim: zejście chóru ze sceny po zakończeniu dramatu; aphodos

SJP.pl

# afonia

utrata dźwięczności głosu występująca najczęściej na skutek chorób krtani i strun głosowych; bezgłos

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zaburzenie polegające na braku głosu;

Wiktionary

Afonia (bezgłos) – utrata dźwięczności głosu. Przyczyną mogą być zaburzenia czynności krtani (porażenie nerwów krtaniowych lub zaburzenia nerwicowe), albo zniekształcenia fałdów głosowych spowodowane przez choroby zapalne lub nowotworowe krtani. Częściowa lub całkowita afonia jest częstym objawem nerwicy lękowej. Skrajny stopień histerycznej afonii z zupełną utratą mowy (nawet szeptanej) to apsityria.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Jej afonię należy tłumaczyć histerią.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfɔ̃ɲja, AS: afõńi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. afoniczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) bezgłos

Wiktionary

# afoniczny

bezdźwięczny

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) bezdźwięczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afonia ż.

Wiktionary

# afordancja

Afordancje (ang. affordances) – sposobności oddziaływania na obiekty środowiska, związane z ich charakterystykami oraz zdolnościami percepcyjnymi, doświadczeniem i ogólnymi umiejętnościami działania danej jednostki. Termin ten jest używany w różnych dyscyplinach naukowych: psychologii poznawczej, psychologii percepcji, psychologii środowiskowej, wzornictwie przemysłowym, teorii interakcji człowieka z komputerem, projektowaniu interakcji, badaniach nad sztuczną inteligencją. W polskim piśmiennictwie słowo affordances pojawiło się najpierw jako dostarczanty (Dant 2007:175).

Wikipedia

# aforysta

ten, kto układa aforyzmy; twórca aforyzmów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) twórca aforyzmów

Wiktionary

Aforyzm (łac. aphorismus, gr. aphorismós), złota myśl, sentencja, maksyma, gnoma, apoftegmat – zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. aforystyczność ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

:: fż. aforystka ż.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforystycznie

Wiktionary

# aforystka

pisarka tworząca aforyzmy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) twórczyni aforyzmów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aforystyczność ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

:: fm. aforysta mos.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary

# aforystycznie

przysłówek sposobu

(1.1) od: aforystyczny

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforyzmowo

Wiktionary

# aforystyczność

→ aforystyczny

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co aforystyczne

Wiktionary

#### Patrz:

aforystyczny

#### Powiązane:

rzecz. aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary

# aforystyczny

mający cechy aforyzmu: zwięzły, błyskotliwy, ujmujący sedno sprawy (np. aforystyczny wstęp)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

przym. aforyzmowy

przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) aforyzmowy

Wiktionary

# aforystyka

pisanie aforyzmów; także: zbiór aforyzmów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pisanie aforyzmów

(1.2) zbiór aforyzmów

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Grzegorz zajmował się aforystyką.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafɔˈrɨstɨka, AS: aforystyka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aforysta m., aforystka ż., aforyzm mrz., aforystyczność ż.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforystycznie

Wiktionary

# aforyzm

maksyma, sentencja, złota myśl; zwięzła wypowiedź, formułująca w błyskotliwej formie ogólne spostrzeżenie, myśl filozoficzną, moralną

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

Wiktionary

Aforyzm (łac. aphorismus, gr. aphorismós), złota myśl, sentencja, maksyma, gnoma, apoftegmat – zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Myśli, aforyzmy zaczerpnięte z wypowiedzi i listów św. Leopolda stawały się często powtarzanymi sentencjami.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfɔrɨsm̥, AS: aforysm̦

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. aforystka ż., aforystyka ż., aforysta m., aforystyczność ż.

przym. aforystyczny, aforyzmowy

przysł. aforystycznie

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) sentencja, złota myśl, maksyma

Wiktionary

# aforyzmowy

→ aforyzm

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. aforystyczny.

Wiktionary

#### Patrz:

aforyzm

#### Powiązane:

rzecz. aforystyczność ż., aforysta mos., aforystka ż., aforystyka ż., aforyzm mrz.

przym. aforystyczny

przysł. aforystycznie, aforyzmowo

Wiktionary

# afotyczny

przymiotnik

(1.1) pozbawiony światła, niewystarczająco oświetlony; bez dostępu światła

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Wody poniżej 1000 m tworzą warstwę afotyczną, w której brak fotosyntezy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afotyczność ż.

Wiktionary

# afp

[czytaj: a-ef-PE] skrót od:
a) Agence France Presse (oficjalna francuska agencja prasowa);
b) alfa-fetoproteina (białko płodowe)

SJP.pl

skrótowiec

(1.1) = franc. Agence France-Presse → Francuska Agencja Prasowa

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Według AFP spośród 140 tys. Żydów żyjących wówczas w Holandii, 102 tys. nie przeżyło wojny.

Wiktionary

# afr.

skrót od: afrykański

SJP.pl

skrót

(1.1) = afrykański

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Afryka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== afr. (esperanto.) ==

morfologia.

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = afranko, afrankita → ofrankowanie, ofrankowany

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Afryka ż.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== afr. (esperanto.) ==

morfologia.

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = afranko, afrankita → ofrankowanie, ofrankowany

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# afra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Afra – wczesny przekład Biblii na łacinę
- Afra – imię żeńskie
- Afra z Augsburga – męczennica za czasów panowania cesarza rzymskiego Dioklecjana
- Afra – linie lotnicze w Ghanie
- Afra – miejscowość w Syrii

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż.

Wiktionary

# afrakta

flota statków wiosłowych starożytnej Grecji, mających postać galer z odkrytymi stanowiskami dla wioślarzy

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. grecki okręt poruszany za pomocą wioseł;

Wiktionary

Afrakta (od gr. áphraktos – nieogrodzony) – dawny grecki okręt wiosłowy, używany w starożytności.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: afˈrakta, AS: afrakta

Wiktionary

# aframon

rodzaj bylin z rodziny imbirowatych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Aframomum|K.Schum|ref=tak., rodzaj bylin z rodziny imbirowatych;

(1.2) bot. bylina z rodzaju aframon (1.1)

(1.3) spoż. aromatyczna przyprawa z ziaren niektórych aframonów (1.2), głównie aframonu madagaskarskiego

Wiktionary

Aframon, aframonek (Aframomum K.Schum) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych. Liczy ok. 55 gatunków, rosnących dziko w tropikalnej sferze Afryki i na Madagaskarze.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. aframonek m.

przym. aframonowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.3) aframonek, rajskie ziarno, amomum, amomek, amom

Wiktionary

# afrik.

skrót od: afrikaans

SJP.pl

Język afrikaans, język afrykanerski (afr. afrikaans, Afrikaanse taal) – indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich, będący językiem ojczystym Afrykanerów, Koloredów oraz Basterów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Khoikhoi). Niderlandzkim – językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) – mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników. W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz miejscowych języków bantu.

Wikipedia

# afrikaans

południowoafrykańska odmiana języka holenderskiego, język Burów; jeden z języków urzędowych w RPA

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. język afrykanerski

Wiktionary

Język afrikaans, język afrykanerski (afr. afrikaans, Afrikaanse taal) – indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich, będący językiem ojczystym Afrykanerów, Koloredów oraz Basterów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Khoikhoi). Niderlandzkim – językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) – mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników. W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz miejscowych języków bantu.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

(1.1) afrykanerski, burski, afrykanerszczyzna

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* afrykanerski: (1.1) Afrikaans

* angielski: (1.1) Afrikaans

* azerski: (1.1) afrikaans

* baskijski: (1.1) afrikaans

* duński: (1.1) afrikaans n.

* fiński: (1.1) afrikaans

* francuski: (1.1) afrikaans m.

* kataloński: (1.1) afrikaans m.

* niderlandzki: (1.1) Afrikaans n.

* niemiecki: (1.1) Afrikaans n.

* szwedzki: (1.1) afrikaans w.

* węgierski: (1.1) afrikaans

* włoski: (1.1) afrikaans

źródła.

== afrikaans (język azerski.) ==

ortografie.

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) jęz. język afrykanerski

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afrykanerski, burski, afrykanerszczyzna

Wiktionary

# afro

1. fryzura, w której mocno skręcone, sterczące ku górze włosy tworzą kształt kuli;
2. potocznie o włosach: poskręcane i nastroszone;
3. gatunek muzyczno-taneczny nawiązujący do tradycyjnych rytmów afrykańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

(1.2) uczn. kręcone włosy

(1.3) uczn. niemodne uczesanie

przymiotnik

(2.1) kręcony (o włosach)

Wiktionary

Afro – sposób ułożenia włosów. Są to włosy kręcone, ułożone stercząco – te z brzegu na boki, pośrodku ku górze tak, aby fryzura tworzyła kształt kuli. Nazwa pochodzi od amerykańskiego wyrażenia „Afro-Americans”, odnoszącego się do czarnoskórych Amerykanów.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Afro były niegdyś modne.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafrɔ, AS: afro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykańskość ż., afrykanizacja ż., afryka ż., Afryka ż., Afrykanin m., Afrykanka ż.

przym. afrykański

temsłow. afro-

czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary

# afro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) afroamerykański • afroazjatycki • afrobeat • afrofunk • afrojazz • afrorock

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. afrykanizacja ż., Afryka ż., afro n., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykańskość ż., afryka ż.

przym. afrykański, afro

czas. zafrykanizować, afrykanizować

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Afro-

* esperanto: (1.1) afrik-

* francuski: (1.1) afro-

* hiszpański: (1.1) afro-

* włoski: (1.1) afro-

źródła.

== afro- (język francuski.) ==

wymowa. IPA3|a.fʁɔ.

znaczenia.

przedrostek

(1.1) afro-

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafrɔ, AS: afro

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanizacja ż., Afryka ż., afro n., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykańskość ż., afryka ż.

przym. afrykański, afro

czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary

# afro-beat

[czytaj: afrobit] gatunek muzyczny łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem, powstały w połowie lat 60. XX wieku w Afryce; afrobeat

SJP.pl

# afroamerykanin

mieszkaniec Stanów Zjednoczonych rasy czarnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eufem. etn. czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Wiktionary

Afroamerykanie (ang. African Americans, również Afro-Americans, Black Americans) – czarnoskórzy Amerykanie pochodzenia subsaharyjskiego. W głównej mierze są potomkami Afrykanów, sprowadzanych od XVII do XIX wieku jako niewolnicza siła robocza, niektórzy wywodzą się z późniejszej imigracji z krajów Afryki oraz Karaibów i Ameryki Łacińskiej (gł. z Jamajki i Haiti).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Szacuje się, że nietolerancja laktozy występuje u ponad 90 proc. Azjatów, 65-70 proc. Afrykańczyków, 45-81 proc. Afroamerykanów, 50-75 proc. Indian. W Polsce nie toleruje mleka co czwarta osoba dorosła.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn, AS: afroãmerykãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Afroamerykanka ż.

przym. afroamerykański

Wiktionary

# afroamerykanka

mieszkanka Stanów Zjednoczonych rasy czarnej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eufem. etn. czarnoskóra Amerykanka pochodzenia subsaharyjskiego

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fm. Afroamerykanin mos.

przym. afroamerykański

Wiktionary

# afroamerykański

dotyczący Afroamerykanów, właściwy Afroamerykanom

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Alice Walker jest znaną afroamerykańską pisarką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afroamerykanin mos., Afroamerykanka ż.

Wiktionary

# afroazjatycki

dotyczący Afryki i Azji

SJP.pl

# afrobeat

[czytaj: afrobit] gatunek muzyczny łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem, powstały w połowie lat 60. XX wieku w Afryce; afro-beat

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) muz. gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;

Wiktionary

Afrobeat – gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy i techniki wokalne oraz tradycyjną muzykę nigeryjskiego plemienia Joruba z funkiem i jazzem. Afrobeat pojawił się w latach 60. Jego korzenie sięgają muzyki Yoruba – pochodzącej z Nigerii, opartej na bębnach i mocno zakorzenionej w lokalnej tradycji. Motywy z Nigerii zostały szybko zaadaptowane przez artystów z Ameryki Łacińskiej – przede wszystkim z Karaibów. Stamtąd droga do czarnych dzielnic południa USA była już krótka. Epoka funku w latach siedemdziesiątych zakończyła ewolucję – narodził się afrobeat. Fela Kuti, na którego pomysłach opierają się współczesne zespoły, był najważniejszą postacią tego muzycznego zjawiska.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: afˈrɔbʲit, AS: afrobʹit

Wiktionary

# afrobeatowy

→ afrobeat [czytaj: afrobitowy]

SJP.pl

# afrobrazylijski

→ Afrobrazylijczyk

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Afrobrazylijczykami, dotyczący Afrobrazylijczyków

Wiktionary

#### Patrz:

Afrobrazylijczyk

#### Powiązane:

rzecz. Afrobrazylijczyk mos.

Wiktionary

# afrodyta

robak należący do wolno żyjących wieloszczetów

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini miłości;

(1.2) imię|polski|ż.;

Wiktionary

Afrodyta (gr. Ἀφροδίτη Aphrodítē „wdzięk, urok”, łac. Venus) – w mitologii greckiej bogini miłości, piękna, kwiatów, pożądania i płodności. Najbardziej urodziwa z bogiń antycznych mitów.

Jej rzymską odpowiedniczką była Wenus (Wenera).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Za dwa dni mamy być u niego, by wysłuchać muzyki do hymnu na cześć Afrodyty, który dziś lub jutro skończy.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨta, AS: afrodyta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrodyta ż., afrodyzjak m., Afrodyzje nmos., Afrodyzja ż.

przym. afrodytyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Afrogeneja

Wiktionary

# afrodyzja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

(1.2) rzad. imię|polski|ż.;

Wiktionary

- Afrodyzja – imię żeńskie
- Afrodyzja – starożytne miasto w Anatolii

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨzʲja, AS: afrodyzʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afrodyta ż., Afrogeneja ż., afrodyzjak m., afrodyzje nmos.

:: fm. Afrodyzy m., Afrodyzjusz m.

przym. afrodytyczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) hist. Stauropolis, Geyre

Wiktionary

# afrodyzjak

roślina albo lek wzmagające popęd płciowy człowieka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

Wiktionary

Afrodyzjaki – substancje, co do których panuje opinia, że powodują one zwiększony popęd płciowy lub potencję. Zwykle działają bezpośrednio lub pośrednio na przewodnictwo dopaminergiczne lub modyfikują poziom hormonów płciowych. Często są to zwykłe pokarmy i napoje. Uważa się, że działanie takie ma szampan, kawa z dodatkiem imbiru, cynamonu i koziego mleka, owoce morza, morele zmiksowane z mleczkiem pszczelim. Jednym z najsilniejszych afrodyzjaków jest johimbina.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Znanym afrodyzjakiem jest mucha hiszpańska.

(1.1) Dawniej kobiety dodawały swoim ukochanym lubczyk do potraw, gdyż wierzyły, że to afrodyzjak.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɔˈdɨzʲjak, AS: afrodyzʹi ̯ak

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afrodyzja ż., Afrodyta ż.

przym. afrodyzjakowy

Wiktionary

# afrodyzjakalny

przymiotnik

(1.1) med. związany z afrodyzjakiem; mający działanie afrodyzjaku; pobudzający

Wiktionary

# afrodyzjakowy

→ afrodyzjak

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z afrodyzjakiem, dotyczący afrodyzjaku

Wiktionary

#### Patrz:

afrodyzjak

#### Powiązane:

rzecz. afrodyzjak m.

Wiktionary

# afrodyzje

w starożytnej Grecji: święto ku czci Afrodyty (bogini miłości i piękna), obchodzone zwykle w wiosenną noc

SJP.pl

Afrodyzje (gr. Ἀφροδίσια Aphrodísia, łac. Aphrodisia) – święto ustanowione ku czci bogini miłości Afrodyty. Najbardziej uroczyście było obchodzone w Pafos na Cyprze, niedaleko miejsca jej narodzin, gdzie wyłoniła się z piany morskiej.

Wikipedia

# afroeuropejczyk

czarnoskóry Europejczyk

SJP.pl

# afroeuropejka

czarnoskóra Europejka

SJP.pl

# afrojerzyk

afrojerzyk mysi - gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych

SJP.pl

# afrojeż

rodzaj ssaka z rodziny jeżowatych

SJP.pl

Afrojeż (Atelerix) – rodzaj ssaków z podrodziny jeży (Erinaceinae) w obrębie rodziny jeżowatych (Erinaceidae).

Wikipedia

# afrokonwersja

w ekonomii: forma spłaty zadłużenia polegająca na jego zamianie na inwestycje w zadłużonym państwie afrykańskim

SJP.pl

# afrokrólik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Poelagus|St. Leger|ref=tak., ssak z rodziny zającowatych występujący w Afryce

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Odseparowana populacja afrokrólików żyje w Angoli.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. królik mzw.

Wiktionary

# afrokubański

dotyczący kultury kubańskiej wywodzącej się z Afryki

SJP.pl

# afrokulczyk

rodzaj ptaków z podrodziny łuskaczy

SJP.pl

# afrolatynos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. mężczyzna lub chłopiec, którego przodkowie pochodzą z Afryki i Ameryki Łacińskiej;

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: fż. Afrolatynoska ż.

przym. afrolatynoski

Wiktionary

# afrolatynoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Afrolatynosami, dotyczący Afrolatynosów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afrolatynos m., Afrolatynoska ż.

Wiktionary

# afronauta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) Afrykanin latający w kosmos, afrykański astronauta

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Historia nie z tej Ziemi. Jak afronauci z Zambii chcieli wyprzedzić USA i ZSRR w wyścigu na Księżyc.

Wiktionary

# afroncik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od afront

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie afront, lecz tylko mały afroncik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afront m.

czas. afrontować

Wiktionary

# afront

obraźliwe zachowanie się wobec kogoś, wyrządzenie przykrości; zniewaga, obelga, dyshonor, despekt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zniewaga, lekceważące zachowanie

Wiktionary

Afront – łódzka grupa hip-hopowa w skład której wchodzi dwóch raperów – Janek i Kasina.

Początki ich wspólnej działalności muzycznej sięgają roku 1997 i stworzenia grupy LWC (Lirycznie Wysublimowane Chamy) z O.S.T.R.’em, Mussim (obecnie Tomila – Tabasko) i Ahmedem. Jednak formacja zaprzestała działalności po roku wydając jedyne zachowane do dziś demo Dwie strony historii. Przez kolejne trzy lata poszczególni członkowie LWC skoncentrowali się na solowych projektach. Z inicjatywy Janka i Kasina w roku 2001 powstał Afront. Nagrali razem pierwsze demo, a po roku działania Afront zajął drugie miejsce na wrocławskim przeglądzie młodych zespołów hip-hopowych. Janek i Kasina zawarli wtedy kontrakt z wytwórnią Blend Records i rozpoczęli prace nad debiutanckim albumem Już takich nie robią. Mimo że materiał na płytę był już gotowy, album nie został wydany.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zrobiła mi dziś afront, komentując przy wszystkich moją nadwagę.

(1.1) Musi on za ten afront odpokutować, bo to całego stanu szlacheckiego krzywda.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafrɔ̃nt, AS: afrõnt

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrontowanie n.

:: zdrobn. afroncik mrz.

czas. afrontować ndk.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zniewaga, obraza, policzek, despekt

Wiktionary

# afrontować

czynić komuś afront; znieważać, uchybiać

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. czynić komuś afront, uchybiać, znieważać

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afroncik mrz., afront mrz., afrontowanie n.

Wiktionary

# afrontowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. czynienie komuś afrontu

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afront m.

czas. afrontować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) obrażanie, znieważanie

Wiktionary

# afropitek

duża, kopalna małpa człekokształtna z wczesnego miocenu, o masywnej czaszce i długim, wąskim pysku

SJP.pl

# afropolak

czarnoskóry Polak

SJP.pl

# afrorock

[czytaj: afrorok] odmiana muzyki rockowej, połączenie rocka z tradycyjną muzyką ludów afrykańskich

SJP.pl

# afrotrogon

rodzaj ptaków z rodziny trogonów

SJP.pl

# afrowiórka

rodzaj gryzoni z rodziny wiewiórkowatych

SJP.pl

Afrowiórka (Xerus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Wikipedia

# afrycki

przymiotnik

(1.1) stpol. afrykański

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈfrɨt͡sʲci, AS: afrycʹḱi

Wiktionary

# afryczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Afryka

(1.2) osoba pochodząca z miejscowości Afryka, urodzona w miejscowości Afryka

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Gdzie afryczanie jadą, by oddać głos w wyborach?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż.

:: fż. afryczanka ż.

przym. afrykański

Wiktionary

# afryczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Afryka

(1.2) kobieta pochodząca z miejscowości Afryka, urodzona w miejscowości Afryka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż.

:: fm. afryczanin mos.

przym. afrykański

Wiktionary

# afryka

środowiskowo:
1. bieda, głód, ubóstwo;
2. egzotyka

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, w gminie Żarnów;

Wiktionary

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Zajmuje 30,37 mln km², czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej Ziemi. Przechodzą przez nią: południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Według danych z 2012 r. Afrykę zamieszkuje ponad miliard ludzi, co stanowi około 1/7 ludności świata. Afryka ma najwyższy na świecie przyrost naturalny (24‰ rocznie) i jest „najmłodszym” kontynentem na Ziemi – dzieci (0–14 lat) stanowią ok. 44% populacji. Afryka ma też najniższy PKB na 1 mieszkańca (895 dolarów USA), najniższą średnią długość życia (56 lat), a także największą liczbę zakażonych wirusem HIV (ok. 24,9 mln, czyli ok. 64,3% zakażonych na całym świecie).

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Sahara znajduje się w północnej Afryce.

(1.2) Przed laty Afryka administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafrɨka, AS: afryka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż., afryczanin mos., afryczanka ż., afrykarium n., Afra ż.

czas. afrykanizować ndk., zafrykanizować dk.

przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, panafrykański, afro

temsłow. afro-

skr. afr.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Czarny Kontynent, Czarny Ląd, Trzeci Świat, gw-pl|Górny Śląsk|Afrika.

Wiktionary

# afrykan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Afrykan – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "pochodzącego z Afryki". Wśród patronów tego imienia – św. Afrykan, wspominany razem ze św. Terencjuszem i św. Pompejuszem.

Wikipedia

# afrykańczyk

mieszkaniec Afryki; Afrykanin (częściej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. Afrykanin.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Co roku tysiące Afrykańczyków próbuje przepłynąć przez Cieśninę Gibraltarską do Hiszpanii. W ub.r. zatrzymano ok. 15 000 takich osób.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: afrykãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afryka ż., Afryka, Afrykanin, Afrykanka, afrykanizacja, afrykanistyka, afrykanista, afrykanistka, Afrykaner, afrykaner, Afrykanerka, afrykanerka

przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski

czas. afrykanizować, zafrykanizować

temsłow. afro-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Afrykanin

Wiktionary

# afrykaner

biały mieszkaniec Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Od momentu powstania Związku Południowej Afryki Afrykanerzy współrządzili wraz z Brytyjczykami.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykaner mos., afrykanerka ż.

:: fż. Afrykanerka ż.

przym. afrykanerski, afrykański

czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Bur

Wiktionary

# afrykanerka

biała mieszkanka Afryki Południowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. biała mieszkanka Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomkini holenderskich kolonizatorów

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykaner mos., afrykanerka ż.

:: fm. Afrykaner mos.

przym. afrykanerski, afrykański

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Burka

Wiktionary

# afrykanerski

przymiotnik od: Afrykaner, afrykaner

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Afrykanerów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

Wiktionary

Język afrikaans, język afrykanerski (afr. afrikaans, Afrikaanse taal) – indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich, będący językiem ojczystym Afrykanerów, Koloredów oraz Basterów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Khoikhoi). Niderlandzkim – językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) – mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników. W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz miejscowych języków bantu.

Wikipedia

#### Przykłady

(2.1) Afrykanerski posiada status języka urzędowego w RPA.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨkãˈnɛrsʲci, AS: afrykãnersʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykańskość ż., afryka ż., Afryka, Afrykaner, afrykaner, Afrykanerka, afrykanerka, Afrykanin, Afrykańczyk, Afrykanka, afrykanizacja, afrykanistyka, afrykanista, afrykanistka

przym. afrykański, afrykanistyczny

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) burski

(2.1) afrikaans, burski

Wiktionary

# afrykanerskojęzyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który posługuje się językiem afrykanerskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem afrykanerskim

(1.3) spisany, stworzony w języku afrykanerskim

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨkãˈnɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: afrykãnerskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

# afrykanerzy

biały mieszkaniec Afryki

SJP.pl

Wikipedia

# afrykaniec

potocznie, pogardliwie: człowiek należący do rasy czarnej, Murzyn

SJP.pl

# afrykanin

mieszkaniec Afryki; Afrykańczyk (rzadziej)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Afryki

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Widać było, że Afrykanie mają świetnie rozpracowanych polskich bramkarzy – większość goli zdobywali po rzutach w górne rejony bramki.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãɲĩn, AS: afrykãńĩn

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż., Afrykańczyk m., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż.

:: fż. Afrykanka ż.

czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk.

przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Afrykańczyk; daw. Afer, Afryk, Afrykant

Wiktionary

# afrykanista

specjalista w dziedzinie afrykanistyki (nauki o językach i kulturach afrykańskich)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) znawca, badacz języków, kultury i historii Afryki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanistyka ż.

:: fż. afrykanistka ż.

przym. afrykanistyczny, afrykanerski, afrykański

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

# afrykanistka

specjalistka w dziedzinie afrykanistyki (nauki o językach i kulturach afrykańskich)

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) znawczyni, badaczka języków, kultury i historii Afryki

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanistyka ż.

:: fm. afrykanista mos.

przym. afrykanistyczny, afrykanerski, afrykański

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

# afrykanistyczny

związany z afrykanistyką, afrykanistą lub afrykanistką (np. instytut afrykanistyczny, sekcja afrykanistyczna)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający za przedmiot badanie języków, kultury i historii ludów Afryki, obejmujący te badania, dotyczący tych badań

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Afryka ż., afrykanizacja ż., afrykanerski mrz., afryka ż., afrykańskość ż., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., Afrykanin mos., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż.

przym. afrykanerski, afrykański

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

# afrykanistyka

nauka zajmująca się badaniem języków, historii i kultury ludów Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o językach i kulturach krajów afrykańskich;

Wiktionary

Afrykanistyka – nauka zajmująca się badaniem języków, literatury, kultur, społeczeństw, historii, polityki i gospodarki krajów afrykańskich. Jedną z dziedzin afrykanistyki jest etiopistyka.

Wikipedia

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afrykanizacja ż., Afryka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykanin mos., Afrykanka ż., Afrykańczyk mos., afryka ż.

przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski

czas. afrykanizować, zafrykanizować

Wiktionary

# afrykanizacja

proces opanowywania przez Afrykańczyków różnych dziedzin życia w Afryce i wypierania z nich białych, będący wynikiem budzenia się świadomości narodowej

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. polit. proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

(1.2) nadawanie lub przywracanie czemuś afrykańskiego charakteru lub właściwości

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Jak szybko następuje proces afrykanizacji w takim kraju jak Republika Południowoafrykańska?

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż.

czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk., afrykanizować się ndk.

przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

temsłow. afro-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) afrykanizowanie

Wiktionary

# afrykanizm

element językowy lub kulturowy charakterystyczny dla języka afrykańskiego lub kultury afrykańskiej

SJP.pl

# afrykanizować

nadawać lub przywracać czemuś charakter afrykański

SJP.pl

czasownik przechodni niedokonany (dk. zafrykanizować)

(1.1) kult. narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

czasownik zwrotny niedokonany afrykanizować się (dk. zafrykanizować się)

(2.1) stawać się Afrykaninem, nabierać cech afrykańskich

Wiktionary

#### Przykłady

(2.1) Przybysze z Bliskiego Wschodu afrykanizowali się dosyć szybko.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n., afrykańskość ż.

czas. zafrykanizować dk.

przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

temsłow. afro-

Wiktionary

# afrykanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadawanie czemuś afrykańskiego charakteru

(1.2) socjol. polit. usuwanie białych z różnych dziedzin życia przez czarnych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykańskość ż., Afryka ż., afrykanizacja ż., zafrykanizowanie n., afryka ż.

czas. afrykanizować ndk., zafrykanizować ndk.

przym. afrykański

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1-2) afrykanizacja

Wiktionary

# afrykanka

rodzaj ptaków z podrodziny papug afrykańskich

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Afryki

Wiktionary

Afrykanka (fr. L'Africaine) – opera w 5 aktach Giacoma Meyerbeera do libretta (w języku francuskim) Eugène’a Scribe’a. Choć prace nad utworem kompozytor rozpoczął już w 1837 r., z wielu względów – jak częste zmiany libretta – ukończył je dopiero w 1864 r. Premiera miała miejsce w Paryżu 28 kwietnia 1865 r.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãŋka, AS: afrykãŋka

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afryka ż., afro n., Afryka ż., Afrykanin m., Afrykańczyk m., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż.

przym. afrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

czas. zafrykanizować, afrykanizować ndk.

temsłow. afro-

Wiktionary

# afrykanolog

specjalista w zakresie afrykanologii

SJP.pl

# afrykanologia

nauka badająca język, dzieje i kulturę ludów Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. afrykanistyka.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanizacja ż., Afrykanin mos., Afryka ż., afrykańskość ż., afrykanolog m.

przym. afrykanologiczny

czas. zafrykanizować, afrykanizować

Wiktionary

# afrykanologiczny

→ afrykanologia

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z afrykanologią, dotyczący afrykanologii

Wiktionary

#### Patrz:

afrykanologia

#### Powiązane:

rzecz. afrykanologia ż.

Wiktionary

# afrykański

przymiotnik od: Afryka

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Mój brat jest zafascynowany afrykańską kulturą.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌafrɨˈkãj̃sʲci, AS: afrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., afrykańskość ż., afryczanka ż., afryczanin mos., afro n., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin m., Afrykańczyk m., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanistyka ż., afrykanista m., afrykanistka ż., Afrykaner m., afrykaner m., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykanizowanie n.

czas. afrykanizować, zafrykanizować

przym. afrykanistyczny, afrykanerski, pozaafrykański, afro

przedr. afro-

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) skrót afr., stpol. afrycki

Wiktionary

# afrykańskość

zespół cech właściwych mieszkańcom Afryki

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co afrykańskie; afrykański charakter czegoś

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) O ich afrykańskości świadczy sposób przygotowywania posiłków.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykanerski mrz., Afryka ż., afryka ż., Afrykanin mos., Afrykańczyk mos., Afrykanka ż., afrykanizacja ż., afrykanologia ż., afrykanistyka ż., afrykanista mos., afrykanistka ż., Afrykaner mos., afrykaner mos., Afrykanerka ż., afrykanerka ż., afrykaniec mos., afro n., afrykanizowanie n., zafrykanizowanie n.

czas. afrykanizować ndk., afrykanizować się ndk., zafrykanizować dk., zafrykanizować się dk.

przym. afrykański, wewnątrzafrykański, afrykanistyczny, afrykanerski, afro

temsłow. afro-

Wiktionary

# afrykarium

oceanarium poświęcone faunie i florze afrykańskiej

SJP.pl

Afrykarium – oceanarium prezentujące ekosystemy wodne (morskie i słodkowodne) oraz lądowe fauny Afryki na terenie Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu. Kompleks otwarto 26 października 2014 roku – jest pierwszym tego typu obiektem w Polsce.

Obiekt podzielono na część zewnętrzną prezentujące wybrzeże Namibii w postaci dwóch basenów z plażami dla kotików afrykańskich (3600 m³) oraz pingwinów przylądkowych (2460 m³), rozdzielonych od siebie budynkiem w kształcie statku, w którym ulokowano restauracje z tarasem widokowym oraz część wewnętrzną z budynkiem żelbetowym o długości 160,1 metrów, szerokości 53,9 metrów oraz wysokości 15-12 metrów, w którym prezentowane są ekspozycje czterech biotopów:

1. Fauna plaży i rafy koralowej Morza Czerwonego z basenem 900 m³.
2. Fauna Afryki Wschodniej z basenem hipopotamów nilowych (900 m³) oraz rybami jezior Malawi i Tanganika.
3. Fauna Kanału Mozambickiego z basenem (3100 m³) prezentująca m.in. płaszczki i rekiny brunatne.
4. Fauna dżungli Konga z basenami manatów (1250 m³) i krokodyli nilowych (260 m³) oraz ptakami (hala wolnych lotów), m.in. czepigi rudawe, ibisy białowąse, toko nosaty i waruga.

Wikipedia

# afrykata

spółgłoska zwarto-szczelinowa typu: c, dz, ć, dź, cz, dż itd.

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. spółgłoska zwarto-szczelinowa;

Wiktionary

Spółgłoski zwarto-szczelinowe (afrykaty) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową (zwarcia), po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie.

Różnica między spółgłoską zwarto-szczelinową a sekwencją spółgłoski zwartej i szczelinowej polega na tym, że w spółgłosce zwarto-szczelinowej element szczelinowy całkowicie zastępuje plozję.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Afrykatami są np. polskie spółgłoski „c” oraz „cz”.

(1.1) Artykulacja każdej afrykaty składa się z dwu faz: zwartej i szczelinowej.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. afrykatyzacja ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) spółgłoska zwarto-szczelinowa

Wiktionary

# afrykatyzacja

proces, w wyniku którego dana spółgłoska staje się afrykatą - spółgłoską zwarto-szczelinową

SJP.pl

# afryt

w arabskich wierzeniach ludowych: zły duch, upiór; efryt; ifryt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) w arabskich wierzeniach ludowych: zły duch, upiór

Wiktionary

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) efryt, ifryt

Wiktionary

# afta

(zwykle w liczbie mnogiej) małe, bolesne owrzodzenie powstające na błonie śluzowej jamy ustnej; zapalenie aftowe

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;

Wiktionary

Afta (łac. aphtosis) – otwarte owrzodzenie zlokalizowane na błonie śluzowej jamy ustnej, warg lub języka z wytworzeniem miejscowego stanu zapalnego. Może im towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Często afty występują z nawrotami (nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej). Jeśli pojawiają się częściej niż raz w roku, należy rozważać dodatkowe badania celem stwierdzenia, czy nie towarzyszy im inne schorzenie. Aftoza nawrotowa występuje nieco częściej u kobiet.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam aftę na ustach, bo przygryzłem się przypadkowo.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈafta, AS: afta

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. aftowy

Wiktionary

# aftarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. hafciarka

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: afˈtarka, AS: aftarka

Wiktionary

# after

potocznie: luźniejsza impreza po większym wydarzeniu; after party, afterparty, afterka, afterek

SJP.pl

- After (album)
- After (film)
- After (powieść)
- After 2 – film
- After (Numida) – przywódca grupy Numidów

- After Hours (album The Weeknda) – brytyjski serial
- After Life – brytyjski serial
- After Man: A Zoology of the Future – książka
- After Forever – grupa muzyczna

Wikipedia

# afterbeat

przesunięcie akcentu na dźwięk nieakcentowany; synkopa

SJP.pl

# afterek

potocznie: luźniejsza impreza po większym wydarzeniu; after party, afterparty, afterka, after

SJP.pl

# afterka

potocznie: luźniejsza impreza po większym wydarzeniu; after party, afterparty, afterka, after

SJP.pl

# afterować

potocznie: uczestniczyć w luźniejszej imprezie po większym wydarzeniu

SJP.pl

# afterownia

potocznie: klub otwarty dłużej niż inne kluby

SJP.pl

# afterparty

[czytaj: afterparty lub afterparti] potocznie: luźniejsza impreza po większym wydarzeniu; after party, afterka, afterek, after

SJP.pl

Afterparty (z ang. „impreza po”), after – impreza odbywająca się bezpośrednio po innym, większym wydarzeniu, np. koncercie, meczu, finale konkursu, premierze teatralnej lub filmowej.

Pojęcie pierwotnie kojarzone głównie z clubbingiem oznaczające imprezę, często organizowaną w domu lub małym lokalu, zazwyczaj po występie znanego DJ-a lub po koncercie gwiazdy w celu przedłużenie zabawy, przeznaczona dla uczestników odczuwających niedosyt lub pragnących przedłużyć „dobry klimat” towarzyszący wydarzeniu głównemu. W Polsce określenie modne głównie dzięki koncertom i imprezom muzyki techno oraz house, organizowane po koncercie znanego DJ lub po większym festiwalu.

Wikipedia

# afterpik

wodoszczelna komora zderzeniowa na rufie statku; achterpik

SJP.pl

Skrajnik rufowy, achterpik lub inaczej afterpik – pomieszczenie lub fragment wnętrza kadłuba zajmujące rufową część jednostki pływającej. Pojęcie to może oznaczać przedział kadłuba pomiędzy końcem rufy a najbliższym jej poprzecznym elementem konstrukcyjnym lub może to być pierwsze większe pomieszczenie od strony rufy lub też ostatni z trzech głównych obszarów wnętrza kadłuba. Skrajnik rufowy może być przykryty pokładem rufowym lub podłogą kokpitu.

Wikipedia

# aftersztag

lina stalowa biegnąca od topu masztu do rufy; achtersztag

SJP.pl

Wikipedia

# aftonit

rzadki minerał z gromady siarkosoli; tetraedryt

SJP.pl

# aftoniusz

imię męskie

SJP.pl

Aftoniusz z Antiochii (łac. Aphthonius, gr. Ἀφθόνιος Afthonios) – grecki retor i sofista z IV wieku n.e. czynny we wschodnim cesarstwie rzymskim.

Według Gemistona Pletona działał w Antiochii. Był autorem zaginionego komentarza do dzieła Hermogenesa oraz powstałej przed 391 rokiem Progymnasmaty, która zachowała się do czasów współczesnych.

Wikipedia

# aftowy

→ afta

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący afty

Wiktionary

#### Patrz:

afta

#### Powiązane:

rzecz. afta ż.

Wiktionary

# afty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. afta.

Wiktionary

Afta (łac. aphtosis) – otwarte owrzodzenie zlokalizowane na błonie śluzowej jamy ustnej, warg lub języka z wytworzeniem miejscowego stanu zapalnego. Może im towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Często afty występują z nawrotami (nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej). Jeśli pojawiają się częściej niż raz w roku, należy rozważać dodatkowe badania celem stwierdzenia, czy nie towarzyszy im inne schorzenie. Aftoza nawrotowa występuje nieco częściej u kobiet.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaftɨ, AS: afty

Wiktionary

# aftyka

nazwisko

SJP.pl

# aftyzacja

sztuczne zakażenie wszystkich zwierząt w gospodarstwie zarazkiem pryszczycy, w celu skrócenia okresu kwarantanny

SJP.pl

Aftyzacja – niestosowany obecnie zabieg polegający na sztucznym zakażaniu zwierząt domowych zarazkiem pryszczycy, celem wywołania równoczesnego zachorowania całego stada. Przyśpieszało to przebieg epizootii i samej choroby.

Aftyzację przeprowadzano pod nadzorem władz weterynaryjnych.

Wikipedia

# ag

płaz bezogonowy z rodziny ropuchowatych, jadowity (może uśmiercić lub sparaliżować zwierzę wielkości królika), występujący w południowej i środkowej Ameryce; kururu, ropucha olbrzymia

SJP.pl

skrót

(1.1) = bibl. Księga Aggeusza

Wiktionary

Srebro (Ag, łac. argentum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ĥag

* hiszpański: (1.1) Ag

* niemiecki: (1.1) Hag

źródła.

== Ag (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = August → sierpień, sierpniowy

(1.2) = agriculture → rolnictwo, rolniczy

(1.3) = med. antigen → antygen, antygenowy

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌːɡɛˈwuʃa, AS: ḱśẽŋg• ageu̯uša

Wiktionary

#### Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ĥag

* hiszpański: (1.1) Ag

* niemiecki: (1.1) Hag

źródła.

== Ag (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = August → sierpień, sierpniowy

(1.2) = agriculture → rolnictwo, rolniczy

(1.3) = med. antigen → antygen, antygenowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

(1.1) BibliaPL.

tłumaczenia.

* esperanto: (1.1) Ĥag

* hiszpański: (1.1) Ag

* niemiecki: (1.1) Hag

źródła.

== Ag (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

(1.1) = August → sierpień, sierpniowy

(1.2) = agriculture → rolnictwo, rolniczy

(1.3) = med. antigen → antygen, antygenowy

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# aga

1. tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich; pan
2. stopień oficerski w sułtańskiej Turcji; także: oficer noszący ten tytuł

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Agnieszka

(1.2) zdrobn. poufała forma imienia Agata

(1.3) geogr. hydrol. rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Zabajkalu, lewy dopływ Ononu;

Wiktionary

- Aga – gatunek ropuchy
- Aga – rzeka w Zabajkalu
- Aga – zdrobnienie od imienia żeńskiego Agnieszka
- Aga – turecki tytuł wojskowy
- Aga – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Niigata
- Aga – osiedle przy stacji w Rosji, w Kraju Zabajkalskim, w rejonie mogojtujskim
- Aga – odbiornik radiowy produkowany w Polsce w latach 1947–1950
- AGA (ang. Advanced Graphics Architecture) – układ grafiki stosowany w trzeciej generacji komputerów Amiga
- AGA (ang. appropriate for gestational age) – masa urodzeniowa odpowiednia do wieku ciąży
- AGA – linia hodowlana pszczół rasy kraińskiej
- AGA – przeciwciała gliadynowe

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡa, AS: aga

Wiktionary

#### Powiązane:

(1.1-1.2)

:: rzecz. Agata ż., Agnieszka ż., Agusia ż., Agatka ż.

(1.3)

:: rzecz. Aginskoje n., Agińskie n.

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) Agusia

(1.2) Agusia

Wiktionary

# agabos

Agabos, Agabus – postać biblijna z Nowego Testamentu.

Prorok chrześcijański z Jerozolimy, który przepowiedział Kościołowi w Antiochii, że nadchodzi wielki głód. Później ostrzegł Pawła, że jeśli uda się on do Jerozolimy, zostanie uwięziony. Pojawia się w Dz 11, 27-30; 21, 7-14. Zaliczany do grona Siedemdziesięciu dwóch wysłańców Jezusa Chrystusa

Jego wspomnienie obchodzone jest 8 kwietnia.

Wikipedia

# agac

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dendr. akacja

Wiktionary

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|akacja.

źródła.

== agac (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) cierpkość, drętwość, cierpki

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

(1.1) zobtłum|akacja.

źródła.

== agac (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) cierpkość, drętwość, cierpki

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od agat

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) To nie agat, lecz tylko mały agacik.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agat m.

przym. agatowy

Wiktionary

# agacinski

nazwisko

SJP.pl

# agaciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Agaty lub z nią związany

SJP.pl

# agad

część literatury talmudycznej zawierająca bajki, legendy, przypowieści; hagada

SJP.pl

# agada

część literatury talmudycznej zawierająca bajki, legendy, przypowieści; hagada

SJP.pl

- Agada – w buddyzmie panaceum, lek na wszystko
- Agada albo Haggada – opowiadanie rabiniczne
- Agada – wieś w Rosji, w Dagestanie, w rejonie gunibskim

Wikipedia

# agadir

miasto w Maroku

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

Wiktionary

Agadir (arab. اكادير, Akādīr; berb. ⴰⴳⴰⴷⵉⵔ, Agadir) – miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim, siedziba regionu Sus-Massa. W 2024 roku liczyło ok. 505 tys. mieszkańców. W mieście rozwinął się przemysł rybny, drzewny oraz cementowy. Międzynarodowy port lotniczy, 10 kilometrów piaszczystych plaż oraz średnio 300 słonecznych dni w roku sprawia, że Agadir jest najpopularniejszą nadmorską miejscowością wypoczynkową w Maroku.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

(1.1) kolokacje miejscowość|D=Agadiru|Ms=Agadirze.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. agadirczyk mos., agadirka ż.

przym. agadirski

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Agadir

* arabski: (1.1) أغادير m.

* francuski: (1.1) Agadir

* hiszpański: (1.1) Agadir

* niemiecki: (1.1) Agadir n.

* rosyjski: (1.1) Агадир m.

* słowacki: (1.1) Agadir m.

* tamazight: (1.1) ⴰⴳⴰⴷⵉⵔ m.

* węgierski: (1.1) Agadir

* włoski: (1.1) Agadir

źródła.

== Agadir (język angielski.) ==

thumb|Agadir (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. Agadir

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agadirczyk mos., agadirka ż.

przym. agadirski

Wiktionary

# agadirczyk

mieszkaniec Agadiru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Agadiru; osoba z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agadir mrz.

:: fż. agadirka ż.

przym. agadirski

Wiktionary

# agadirka

mieszkanka Agadiru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Agadiru; kobieta z tego miasta

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agadir mrz.

:: fm. agadirczyk mos.

przym. agadirski

Wiktionary

# agadirski

→ Agadir (miasto w Maroku)

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Agadirem (miastem w Maroku)

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agadir mrz., agadirczyk mos., agadirka ż.

Wiktionary

# agal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krążek ze sznurka, służący do utrzymania na głowie kefiji;

Wiktionary

Agal (arab. عقال, ‘iqāl) – specjalny krążek wykonany ze sznurka (najczęściej z koziej sierści), służący do utrzymania na głowie kefiji.Ma formę skręconego powrozu, najczęściej w kolorze czarnym. Dawniej służył także do pętania nóg wielbłądów w celu uniemożliwienia im ucieczki w nocy lub podczas postojów.

Wikipedia

#### Przykłady

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|arab|عقال.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agal

* arabski: (1.1) عقال

* rosyjski: (1.1) икаль m.

źródła.

== agal (język angielski.) ==

thumb|agal (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) agal

odmiana.

przykłady.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡal, AS: agal

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|arab|عقال.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agal

* arabski: (1.1) عقال

* rosyjski: (1.1) икаль m.

źródła.

== agal (język angielski.) ==

thumb|agal (1.1)

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

(1.1) agal

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agalit

minerał

SJP.pl

# agalitowy

związany z agalitem

SJP.pl

# agalmatolit

minerał, zbita odmiana pirofilitu; pagodyt

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) minerał używany do wyrobu drobnych przedmiotów ozdobnych;

Wiktionary

Agalmatolit (stgr. ἄγαλμα, ἄγαλματος ágalma, agálmatos „ozdoba” + λίθος líthos „kamień”), inaczej pagodyt – surowiec mineralny. Jest to zwięzła odmiana pirofyllitu.

Minerału tego używa się już od czasów prehistorycznych (głównie w Chinach). W szczególności służy do wytwarzania przedmiotów ozdobnych o niewielkich rozmiarach.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) pagodyt

Wiktionary

# agama

jaszczurka z rodziny o tej samej nazwie obejmującej kilkaset owadożernych i roślinożernych gatunków; zamieszkuje suche, stepowo-pustynne rejony płd.-wsch. Europy, Azji i Afryki

SJP.pl

Agama – rodzaj gadów z podrodziny Agaminae w rodzinie agamowatych (Agamidae).

Wikipedia

# agamemnon

w mitologii greckiej: syn Atreusa, króla Myken

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. mityczny władca Myken;

Wiktionary

Agamemnon (gr. Ἀγαμέμνων Agamémnōn, łac. Agamemnon) – w mitologii greckiej syn Atreusza i Aerope, (w niektórych mitach ojcostwo przypisywane jest Plejstenesowi), starszy brat Menelaosa, pochodził z rodu Atrydów. Król Argolidy, krainy, w której najważniejszymi miastami były Argos, Mykeny, Tiryns, Midea. Według najpóźniejszego przekazu był królem Lakedajmonu ze stolicą Amyklaj. Od jego przodków nazywano go czasem Atrydą, Pelopidą lub Tantalidą.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Złota maska z Myken jest również zwana maską Agamemnona od imienia mitycznego władcy Myken, który zorganizował wyprawę przeciwko Troi.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˌaɡãˈmɛ̃mnɔ̃n, AS: agãmẽmnõn

Wiktionary

# agameta

jednojądrowy zarodek służący do rozmnażania bezpłciowego u otwornic

SJP.pl

# agamia

1. niewchodzenie w związek małżeński; bezżenność, bezżeństwo;
2. niezdolność rozmnażania płciowego na skutek niedorozwoju narządów płciowych

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezżeństwo, stan wolny

(1.2) biol. rozmnażanie bezpłciowe

(1.3) biol. niezdolność do rozmnażania płciowego powodowane naturalnym niedorozwojem narządów płciowych

Wiktionary

Agamia (z gr. ágamia – celibat):

- bezżeństwo, celibat;
- biologiczną niezdolność do rozmnażania płciowego wskutek naturalnego niedorozwoju narządów płciowych; występuje u pszczół (robotnice), a także u mrówek;
- inaczej agamogeneza (agamogenesis) – rodzaj rozmnażania, w którym nie następuje połączenie gamet. W tym znaczeniu termin agamia jest synonimizowany z partenogenezą;
- agamia (dawniej czapla zielonoskrzydła) – gatunek ptaka z rodziny czaplowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Agamia Reichenbach, 1853.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡãmʲja, AS: agãmʹi ̯a

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agamiczny

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) celibat

(1.2) agamogeneza

Wiktionary

# agamiczny

→ agamia

SJP.pl

#### Patrz:

agamia

# agammaglobulinemia

brak lub niedobór przeciwciał (immunoglobulin)

SJP.pl

Agammaglobulinemia Brutona, inaczej agammaglobulinemia sprzężona z chromosomem X, zwana również hipoimmunoglobulinemią – należący do pierwotnych niedoborów odporności zespół chorobowy charakteryzujący się całkowitym brakiem przeciwciał i śladową obecnością limfocytów B w krążeniu (poniżej 2%).

Wikipedia

# agamogonia

bezpłciowa część rozmnażania otwornic

SJP.pl

# agamont

bezpłciowe pokolenie w rozmnażaniu otwornic

SJP.pl

# agamospermia

biol. rozmnażanie się niektórych roślin kwiatowych przez nasiona powstające z nie zapłodnionej komórki jajowej lub z innej komórki woreczka zalążkowego

SJP.pl

Agamospermia – jeden z dwóch głównych rodzajów apomiksji. Proces rozmnażania wegetatywnego stwierdzony u niektórych roślin kwiatowych, polegający na rozmnażaniu za pomocą nasion, w których zarodek powstaje bez zapładniania komórki jajowej (partenogeneza) lub z innej komórki woreczka zalążkowego (apogamia).

Wikipedia

# agamowate

o cechach agamowatych (rodzina gadów)

SJP.pl

Agamowate, agamy (Agamidae) – rodzina zauropsydów z rzędu łuskonośnych (Squamata). Obejmuje ponad 580 gatunków klasyfikowanych w około 60 rodzajach. Mają dobrze rozwinięte kończyny i długi ogon. Charakterystyczną ich cechą, gdy są podniecone, jest kiwanie głową tak jak legwany, przez co zresztą nazywane są legwanami Starego Świata.

Wikipedia

# agamowaty

o cechach agamowatych (rodzina gadów)

SJP.pl

# agan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

Wiktionary

Agan (ros. Аган) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze.

Agan jest lewym dopływem rzeki Tromjogan, wpada do niej tuż przed tym, jak Tromjegan wpada do Obu, stąd Agan uchodzi niekiedy za dopływ Obu.

Wikipedia

# agańczyk

mieszkaniec Aganii, stolicy Guamu; aganin

SJP.pl

# agania

stolica Guam

SJP.pl

Hagåtña (do 1998: Agaña, Agana) – stolica i jeden z okręgów administracyjnych Guamu (związkowego terytorium USA). Okręg ma powierzchnię 3 km², a zamieszkany jest przez 1051 osób (dane spisowe z 2010).

Znajduje się tu siedziba gubernatora, parlament i ministerstwa oraz uniwersytet i siedziba Mikronezyjskiej Rady Turystyki.

Wikipedia

# aganin

mieszkaniec Aganii, stolicy Guamu; agańczyk

SJP.pl

# aganippe

Aganippe (zwane też Hippokrene) – w mitologii greckiej źródło w Beocji w gaju u podnóża góry Helikon. Wody źródła wytrysnęły z ziemi pod wpływem uderzenia kopyta Pegaza. Stało się siedzibą nimfy o tym samym imieniu, córki boga-rzeki Termessos w Beocji oraz ulubionym miejscem pobytu muz. Pijącym z niego dawało natchnienie, toteż chętnie przybywali doń poeci. Od nazwy źródła muzy nazywano czasem aganippidami.

Wikipedia

# aganka

mieszkanka Aganii

SJP.pl

# agański

→ Agania

SJP.pl

#### Patrz:

Agania

# agapa

agape;
1. u neoplatoników: miłość niebiańska;
2. u pierwszych chrześcijan: uczta obrzędowa;
3. u wolnomularzy: rytualny posiłek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. rel. wspólny posiłek religijny u pierwszych chrześcijan, współcześnie w niektórych chrześcijańskich wspólnotach religijnych

(1.2) pot. kośc. wystawna uczta na plebaniaebanii

(1.3) kult. rytualny posiłek masonów

(1.4) filoz. u neoplatoników: miłość niebiańska, przeciwieństwo miłości ziemskiej

Wiktionary

Agapa – w czasach pierwszych chrześcijan był to wspólny posiłek, braterska uczta, która pierwotnie była połączona z Eucharystią. Ze względów pietystycznych z czasem nabyła samodzielnego charakteru. Obecnie jest to przeważnie spotkanie towarzyskie bądź uczta po wspólnej mszy świętej, służące umocnieniu więzi pomiędzy członkami wspólnoty wiernych. Pochodzi od słowa agape, oznaczającego miłość (między braćmi), oraz nazwy wspólnego posiłku, spożywanego przez członków gminy. Zwyczaj ten zanikł około VII wieku.

Wikipedia

#### Synonimy:

(1.1) agape

(1.3) agape

(1.4) agape

Wiktionary

# agapant

wieloletnia roślina z rodziny liliowatych, szklarniowa, rzadziej pokojowa; niektóre z jej odmian uprawiane są ze względu na ozdobne liście podobne do liści irysów oraz białe lub niebieskie kwiaty; lilia afrykańska

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

Wiktionary

Agapant (Agapanthus L'Hér.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae), dawniej w niektórych ujęciach systematycznych także wyodrębniany w osobnej rodzinie agapantowatych (Agapanthaceae). Obejmuje 7 gatunków występujących w naturze w Afryce Południowej. Gatunkiem typowym jest Agapanthus umbellatus L'Hér.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡapãnt, AS: agapãnt

Wiktionary

# agape

agapa;
1. u neoplatoników: miłość niebiańska;
2. u pierwszych chrześcijan: uczta obrzędowa;
3. u wolnomularzy: rytualny posiłek

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. bezwarunkowa miłość Boga do człowieka;

(1.2) bezwarunkowa, bezinteresowna miłość opierająca się na więzi duchowej

Wiktionary

Agape (stgr. ἀγάπη agápē) – „miłość: najwyższa forma miłości, zwłaszcza miłość braterska, dobroczynność, miłość Boga do ludzi i ludzi do Boga”. Nie należy mylić z philēo – miłością braterską – agápē unosi uniwersalną, bezwarunkową, transcendentalną (wszechobecną) miłość, która istnieje niezależnie od sytuacji. Rzeczownik ten pierwszy raz występuje w Septuagincie, a w formie czasownika zapisana już przez Homera – dosłownie tłumacząc jest to afekt, życzliwość, szacunek, np. „witać z uczuciem” i „okazywać uczucie martwym.” Inni starożytni autorzy używali tego słowa jako symbol miłości małżonka lub rodziny, albo uczucie do konkretnej czynności, w kontraście do philia (przyjaźń, miłość braterska) i eros (miłość intymna).

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡapɛ, AS: agape

Wiktionary

# agapia

imię żeńskie

SJP.pl

Agapia – wieś w Rumunii, w okręgu Neamț, w gminie Agapia. W 2011 roku liczyła 1594 mieszkańców.

Wikipedia

# agapit

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

Agapit – imię męskie pochodzenia greckiego. Powstało z gr. Αγαπητός, oznaczającego „drogi, kochany”.

Notowany w źródłach rosyjskich pochodzących z lat 1479–1584 z monastyru sołowieckiego.

Agapit imieniny obchodzi 18 lutego, 16 marca, 22 kwietnia, 18 sierpnia, 20 września.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Nie powróciwszy do Rzymu, Agapit zmarł w Konstantynopolu.

Wiktionary

# agar

agar-agar;
1. galaretowata substancja uzyskiwana z krasnorostów morskich, stosowana jako pożywka do hodowli drobnoustrojów lub w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym jako substytut żelatyny;
2. wodorosty będące składnikiem pożywki o tej samej nazwie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria;

(1.2) substancja żelująca, której głównym składnikiem jest cukier galaktoza;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) kraków. chuligan

Wiktionary

- agar – drewno żywiczne
- agar (agar-agar) – substancja żelująca
- Agar – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Sully
- Agar.io – gra komputerowa

Wikipedia

#### Przykłady

(1.2) Na Dalekim Wschodzie anfelcje są zbierane w celu pozyskania agaru.

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agarowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.2) agar-agar

Wiktionary

# agar-agar

agar;
1. galaretowata substancja uzyskiwana z krasnorostów morskich, stosowana jako pożywka do hodowli drobnoustrojów lub w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym jako substytut żelatyny;
2. wodorosty będące składnikiem pożywki o tej samej nazwie

SJP.pl

# agardyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj minerału;

Wiktionary

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡardɨt, AS: agardyt

Wiktionary

# agarowy

związany z agarem

SJP.pl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z agarem, dotyczący agaru

(1.2) zawierający agar

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agar mrz.

Wiktionary

# agaroza

polisacharyd, pochodna galaktozy otrzymywana przez oczyszczenie agaru

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. cukier złożony, w skład którego wchodzi galaktoza, uzyskiwany z agaru jadalnego

Wiktionary

Agaroza – polisacharyd będący polimerem pochodnych galaktozy, otrzymywany przez oczyszczanie z agaru jadalnego. Agaroza jest łatwo rozpuszczalna w wodzie, w temperaturze pokojowej odwracalnie tworzy żel. Temperatura przejścia żelu w zol (potocznie topnienie agarozy) jest wyższa od temperatury zestalania (histereza).

Wikipedia

# agarozowy

→ agaroza

SJP.pl

#### Patrz:

agaroza

# agarycyna

pochodna kwasu cytrynowego, substancja zawarta w hubie, stosowana jako środek napotny i przeczyszczający

SJP.pl

# agarycynowy

→ agarycyna

SJP.pl

# agassi

[czytaj: agass-i] nazwisko

SJP.pl

# agat

minerał, odmiana chalcedonu

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

Wiktionary

Agat – wielobarwna odmiana chalcedonu o charakterystycznej, wstęgowej budowie.

Nazwa „agat” pochodzi prawdopodobnie od rzeki Dirillo (dawniej Achates) na Sycylii, gdzie minerał ten był wydobywany w czasach starożytnych.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Zuzanna nosiła naszyjnik z agatów.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: ˈaɡat, AS: agat

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. agacik mrz.

przym. agatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

(1.1) chalcedon

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz.

:: zdrobn. agacik mrz.

przym. agatowy

frazeologia.

etymologia.

(1.1) etym|franc|agate. < etym|łac|achates. < etym|gr|ἀχάτης. → dobry

uwagi.

(1.1)

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) agate

* arabski: (1.1) عقيق m.

* białoruski: (1.1) агат m.

* bułgarski: (1.1) ахат m.

* chorwacki: (1.1) ahat m.

* dolnołużycki: (1.1) achat m.

* esperanto: (1.1) agato

* francuski: (1.1) agate ż.

* górnołużycki: (1.1) achat m.

* gruziński: (1.1) აქატი

* hawajski: (1.1) ʻula

* hiszpański: (1.1) ágata ż.

* interlingua: (1.1) agata

* jidysz: (1.1) אַגאַט m. (agat)

* litewski: (1.1) agatas m.

* łotewski: (1.1) ahāts m.

* niemiecki: (1.1) Achat m.

* nowogrecki: (1.1) αχάτης m.

* rosyjski: (1.1) агат m.

* słowacki: (1.1) achát m.

* turecki: (1.1) akik

* ukraiński: (1.1) агат m.

* węgierski: (1.1) achát

źródła.

== agat (esperanto (morfem).) ==

wymowa.

znaczenia.

morfem|eo.

(1.1) agat

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agata

imię żeńskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 7366;

Wiktionary

Agata – imię żeńskie, pochodzące od przymiotnika stgr. ἀγαθός („dobry”), w Polsce znane od XIII wieku.

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) Mam na imię Agata i studiuję pielęgniarstwo na Wydziale Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

(1.1) Na 5 lutego przypadają imieniny Agaty.

(1.1) Pani Agato, proszę nas jutro koniecznie odwiedzić z mężem.

(1.2) Agata porusza się w obszarze między orbitami Marsa i Jowisza, czyli w pasie głównym planetoid.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: aˈɡata, AS: agata

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz.

:: zdrobn. Agatka ż., Aga ż., Agusia ż., Agunia ż., Gusia ż., Gunia ż.

:: gwara. Jagata ż.

:: fm. Agaton m.

przym. Agacin, Agatowy

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) zdrobn. Agatka, Aga, Agusia, Agunia, Gusia, Gunia; gwara. Jagata, Jagna

Wiktionary

# agatangelus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Kasjan i Agatangelus zginęli w Abisynii w 1638 roku.

Wiktionary

# agathodaimon

bóstwo dobroczynne

SJP.pl

Agathodaimon – niemiecki zespół grający symfoniczny black metal założony w roku 1995.

Wikipedia

# agatis

1. rodzaj z rodziny araukariowatych, obejmujący około 20 gatunków wiecznie zielonych, długowiecznych drzew iglastych, rosnących w lasach tropikalnych i subtropikalnych od Indochin po Fidżi; soplica;
2. agatis kauri - potężne, wiecznie zielone drzewo iglaste z rodzaju agatis, rosnące głównie w Nowej Zelandii, dostarczające wysokogatunkowej żywicy; kauri

SJP.pl

Wikipedia

# agatka

potocznie:
1. znak drogowy przedstawiający dziewczynkę z lizakiem;
2. osoba przeprowadzająca dzieci przez ulicę; przeprowadzacz

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., poufała forma imienia Agata

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Uderzyła z ogromną siłą w kajak, którym płynęli Adam (…) z dwunastoletnią córką Agatką.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agata ż., Aga ż.

przym. Agatowy

Wiktionary

# agaton

imię męskie

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Wiktionary

- Agaton (imię)
- Agaton (papież)
- Agaton – biskup koptyjski
- Agaton – biskup Maghaghi
- Agaton (Opanasenko ) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
- Agaton – patriarcha Jerozolimy
- Agaton – tragediopisarz
- abba Agaton

Zobacz też

- Mieczysław Agafon
- Stanisław Jankowski pseudonim Agaton

Wikipedia

#### Przykłady

(1.1) 79. papież miał na imię Agaton.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agata ż., Agatona ż.

Wiktionary

#### Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

rzecz. Agata ż., Agatona ż.

frazeologia.

etymologia. etym|łac|Agathon. < etym|gr|Ἀγάθων. < etym|gr|ἀγαθός. → dobry, szlachetny

uwagi.

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Imiona

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) Agatho

* czeski: (1.1) Agatho m.

* francuski: (1.1) Agathon m.

* hiszpański: (1.1) Agatón m.

* litewski: (1.1) Agatas m.

* łaciński: (1.1) Agathon m., Agatho m.

* niemiecki: (1.1) Agatho m., Agathon m.

* rosyjski: (1.1) Агафон m.

* słowacki: (1.1) Agato m.

* starogrecki: (1.1) Ἀγάθων m., Ἀγάθωνος m.

* węgierski: (1.1) Agaton

* włoski: (1.1) Agatone m.

źródła.

== Agaton (język węgierski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) imię|węgierski|m. Agaton

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary

# agatonik

zdrobnienie od: Agaton (imię męskie)

SJP.pl

Agatonik – imię męskie pochodzenia greckiego, złożone, w którym pierwszy człon to αγαθος (agathós) — „dobry”, a drugim νικη (nikē) — „zwycięstwo” (por. Agaton, Andronik, Kalinik, Kleonik). Patronem tego imienia w Kościele katolickim jest św. Agatonik, wspominany razem ze św. Zotykiem, Zenonem, Sewerianem i innymi.

Wikipedia

# agatonostwo

Agaton z małżonką; Agatonowie

SJP.pl

# agatonowie

Agaton z małżonką; Agatonostwo

SJP.pl

# agatonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Agatona lub z nim związany

SJP.pl

# agatówka

agatówka łobodnica - gatunek motyla z rodziny sówkowatych

SJP.pl

3 miejscowości w Polsce

- Agatówka – wieś w woj. podkarpackie, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaleszany
- Agatówka – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Gościeradów
- Agatówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Trzydnik Duży

Na Ukrainie

- Agatówka – wieś w obwodzie żytomierskim, pod Berdyczowem

Wikipedia

# agatowy

związany z agatem

SJP.pl

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Agaty, będący jej własnością

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Z naszą łąką graniczy Agatowe pole kukurydzy.

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. Agata ż., Agatka ż.

Wiktionary

# agawa

roślina ozdobna z rodziny agawowatych, pochodząca z Meksyku i Ameryki Południowej, kwitnąca tylko raz, uprawiana ze względu na liście

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Agave|L.|ref=tak., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

(1.2) pot. roślina z rodzaju agawa (1.1)

Wiktionary

Agawa (Agave L.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (podrodziny agawowych). Liczy około 277 gatunków występujących naturalnie na obszarze od środkowych i południowych stanów USA do północnych rejonów Ameryki Południowej i Karaibów. Obszarem największej różnorodności rodzaju jest Meksyk. Niektóre gatunki agawy, w szczególności agawa amerykańska, zostały introdukowane na wszystkie kontynenty poza Antarktydą. W Europie wiele gatunków zostało introdukowanych na Wyspy Kanaryjskie, ponadto naturalizowane agawy występują w Hiszpanii, Portugalii, we Włoszech i na Półwyspie Bałkańskim. Wiele gatunków agaw to rośliny włóknodajne, spożywcze, lecznicze i ozdobne. Ze skróconych łodyg agawy niebieskiej produkuje się tequilę.

Wikipedia

#### Wymowa:

IPA: aˈɡava, AS: agava

Wiktionary

#### Powiązane:

przym. agawowy

Wiktionary

# agawowate

o cechach agawowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

Agawowe (Agavoideae Herbert) – takson wyróżniany w różnych systemach w randze rodziny lub podrodziny (tu opisany jako podrodzina zgodnie z ujęciem systemu APG III z 2009 i APG IV z 2016). Obejmuje sukulenty liściowe i drzewa występujące na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, poza strefą okołobiegunową i znaczną częścią Australii oraz Azji zachodniej.

Wikipedia

# agawowaty

o cechach agawowatych (rodzina roślin)

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny agawowatych

Wiktionary

#### Powiązane:

rzecz. agawowate nmos.

Wiktionary

# agawowy

→ agawa

SJP.pl

przymiotnik

(1.1) dotyczący agawy, związany z agawą

Wiktionary

#### Patrz:

agawa

#### Powiązane:

rzecz. agawa ż., agawowe nmos.

Wiktionary

# agażant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. angażant.

Wiktionary

# agd

[czytaj: a-gie-DE lub jako całe, odmienne wyrażenie] skrót od: artykuły gospodarstwa domowego; agd. (skrót pisany z kropką, czytany tak samo)

SJP.pl

skrótowiec literowy w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = artykuły gospodarstwa domowego;

(1.2) sklep z artykułami gospodarstwa domowego

Wiktionary

#### Przykłady

(1.1) Byliśmy w sklepie z AGD i kupiliśmy pralkę.

(1.2) Otworzyli nowe AGD na naszym osiedlu.

Wiktionary

#### Wymowa:

IPA: a‿ɟɛ‿ˈdɛ, AS: a‿ǵe‿de

Wiktionary

#### Synonimy:

(1.1) agd.; rzad. Arged

Wiktionary

# agd.

skrót od: artykuły gospodarstwa domowego; AGD

SJP.pl

# ageism

[czytaj: ejdżyzm] dyskryminacja ze względu na wiek; wiekizm, ageizm

SJP.pl

Ageizm (ang. agism i ageism, od age „wiek”, wym. ejdżyzm; także: wiekizm) – dyskryminacja ze względu na wiek. Najczęściej, choć nie zawsze, dotyczy problemów na rynku pracy (tak z jej znalezieniem, jak i utrzymaniem). Widoczny jest także w lekceważącym traktowaniu osób starszych oraz braku oferty rozrywkowej i rekreacyjnej.

Wikipedia

# ageista

[czytaj: ejdżysta] osoba dyskryminująca ludzi ze względu na ich wiek

SJP.pl

# ageistka

→ ageista [czytaj: ejdżystka]

SJP.pl

# ageistowski

→ ageista [czytaj: ejdżystowski]; ageistyczny

SJP.pl

# ageistyczny

→ ageizm [czytaj: ejdżystyczny]; ageistowski

SJP.pl

# ageizm

[czytaj: ejdżyzm] dyskryminacja ze względu na wiek; wiekizm, ageism

SJP.pl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

Wiktionary

Ageizm (ang. agism i ageism, od age „wiek”, wym. ejdżyzm; także: wiekizm) – dyskryminacja ze względu na wiek. Najczęściej, choć nie zawsze, dotyczy problemów na rynku pracy (tak z jej znalezieniem, jak i utrzymaniem). Widoczny jest także w lekceważącym traktowaniu osób starszych oraz braku oferty rozrywkowej i rekreacyjnej.

Wikipedia